Արշալույս Թարվերդյան

Արշալույս Պողոսի Թարվերդյան (հոկտեմբերի 15, 1945(1945-10-15), Ելփին, Եղեգնաձորի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ռեկտոր 1998-2018 թթ., նյութերի դիմադրության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1997), պրոֆեսոր (2002): ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1945 թ. հոկտեմբերի 15-ին Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի (նախկին Եղեգնաձորի շրջան) Ելփին գյուղում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է 1962 թ. մեդալով։
1963 թ. ընդունվել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի գյուղատնտեսության մեքենայացման ֆակուլտետի ավտոտրանսպորտի բաժինը։ 1968 թ. հոկտեմբերին՝ ինստիտուտը գերազանցության դիպլոմով ավարտելուց հետո, աշխատանքի է գործուղվել ՀԽՍՀ ավտոտրանսպորտի մինիստրություն և նշանակվել տեխնիկական վարչության ինժեների պաշտոնում։ 1969 թ. մայիսին զորակոչվել է ծառայության։ 1970 թ. մայիսին զորացրվելուց հետո շարունակել է աշխատանքը ավտոտրանսպորտի մինիստրությունում։ 1971 թ. սեպտեմբերին տեղափոխվել է նախկին Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտ և նշանակվել նյութերի դիմադրության ամբիոնի լաբորատորիայի վարիչի պաշտոնում։ 1977 թ. ընտրվել է նույն ամբիոնի ասիստենտի պաշտոնում, 1979 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը, 1983 թ. նրան շնորհվել է դոցենտի գիտական կոչում։ 1997 թ. պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսությունը, 2002 թ. նրան շնորհվել է պրոֆեսորի գիտական կոչում։ 1980 թ. նշանակվել է նախկին Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի նախապատրաստական բաժանմունքի վարիչ։ 1994 թ. Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիան կազմավորվելուց հետո նշանակվել է հեռակա ուսուցման դեկանի պաշտոնում, 1997 թ.` դեպարտամենտի պետ՝ պրոռեկտորի կարգավիճակով։ 1998 թ. հունիսին նշանակվել է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայի (այժմ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան) ռեկտորի պաշտոնում, 2007 թ. հուլիսին վերընտրվել է այդ պաշտոնում։ 2013 թ. մարտի 28-ին վերընտրվել է «Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան» հիմնադրամի ռեկտոր։ 2006 թվականից ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ է։ 2011 թ.-ին շնորհվել է ՀՀ գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում։ 2014 թ. դեկտեմբերին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ իսկական անդամ։ Ա. Թարվերդյանը 33 գյուտի հեղինակ է։ Ընդհանուր առմամբ նրա հետազոտությունների արդյունքներն ամփոփված են 185 գիտական աշխատությունում, որից 8-ը մենագրություն են, 2-ը՝ դասագիրք։ Երկարամյա աշխատանքի արդյունքում նա ստեղծել է երկրագործական մեխանիկայի իր դպրոցը՝ հետազոտությունների տարբեր ուղղություններով և հեռանկարներով։ Նրա ղեկավարությամբ հաջողությամբ պաշտպանել են 16 թեկնածուական և 6 դոկտորական ատենախոսություններ։
Անկուսակցական է։ Ամուսնացած է, ունի 2 որդի և 1 թոռնիկ։


== Գիտական գործունեություն և հրապարակումներ ==

Հեղինակ է 152 գիտական հոդվածների, Ա. Թարվերդյանի կողմից ուսումնասիրվել են բույսերի կտրող օրգանների (ցողունների) արխիտեկտոնիկան, անատոմիամորֆոլոգիական, կառուցվածքային, շինարարական-մեխանիկական սկզբունքները, բացահայտվել և ուսումնասիրվել են մինչ այդ անհայտ մի շարք, օրինաչափություններ, որոնք պաշտպանված են նախկին ԽՍՀՄ հեղինակային արտոնագրով։ Դրանք մեծ չափով օգտագործվում են շինարարական և մեքենաշինական կառուցվածքների ու մասերի նախագծման ու հաշվարկների ընթացքում նյութի նվազագույն ծախսման պայմաններում՝ ապահովելով անհրաժեշտ ամրություն ու կոշտություն։ Ա. Թարվերդյանի կողմից ստեղծվել և մշակվել են ութ կտրող ապարատներ, որոնք պաշտպանված են հեղինակային իրավունքներով։ Նրա անմիջական ղեկավարությամբ կատարվել և պաշտպանվել են 11 թեկնածուական և 3 դոկտորական ատենախոսություններ։


== Գիտական կոչումներ և պարգևներ ==
Անանիա Շիրակացու մեդալ (2000)
Ռուսաստանի Դաշնության «Տիմիրյազև» ոսկե մեդալ (2004)
ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ (2005)։
Եվրոպական բիզնես ասամբլեայի ազգային կոմիտեի Սոկրատեսի անվան մրցանակ և մեդալ (EBA Օքսֆորդ, Մեծ Բրիտանիա) (2007)
Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2011)
Արցախի երախտագիտության մեդալ (2011)


== Երկեր ==
Նյութերի դիմադրություն, բուհական դասագիրք (համահեղինակ)։
Ջրօգտագործումը կոլտնտեսություններում, Երևան, Հայպետհրատ , 1954։
Նյութերի դիմադրություն (Տեսություն և խնդիրներ) Ա. Պ. Թարվերդյան, Ռ. Ս. Մինասյան, Է. Ս. Կոսեմյան, Երևան, Ասողիկ, 2001։
Անդրկովկասի տարածաշրջանում ագրոպարենային համակարգի կայուն զարգացման հիմնախնդիրները։ Միջազգային գիտաժողովի նյութեր Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա, ԱՄՆ-ի ԳԴ մարքեթինգի աջակցության ծրագի, Редкол.: А. П. Тарвердян и др., Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա, Երևան, Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիա, 2002։
Կերի նախապատրաստման մեքենաներ, Երևան, ՀՊԱՀ, 2006։
Տեսական մեխանիկա, Երևան, ՀՊԱՀ, 2006։
Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանի զարգացման հայեցակարգ և առաջիկա տարիների գործունեության ծրագիր, Երևան, 2007։
Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան -80, Ա. Պ. Թարվերդյան, Դ. Պ. Պետրոսյան, Ց. Վ. Պողոսյան, Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան, Երևան, ՀՊԱՀ, 2010։
2009 -2010 ուսումնական տարվա ուսումնական գործընթացի արդյունքները և խնդիրները / Կազմ. Ա. Պ. Թարվերդյան, Յու. Գ. Մարմարյան, խմբ. Ա. Հարությունյան, Թարվերդյան Արշալույս Պողոսի, [կազմ.] | Մարմարյան Յուրի Գիգոլի, [կազմ], Կրթության և գիտության նախարարություն, ՀՀ Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան, Երևան, Ա. հ., 2010:
2010-2011 ուսումնական տարվա ուսումնական գործընթացի արդյունքները և խնդիրները։ Թարվերդյան Արշալույս Պողոսի, [կազմ.] Մարմարյան Յուրի Գիգոլի, [կազմ.] Պետրոսյան Ս. Ռ [խմբ.] , Կրթության և գիտության նախարարություն ՀՀ | Հայաստանի պետական ագրարային համալսարան, Երևան, 2011։
2012-2013 ուսումնական տարվա ուսումնական գործընթացի արդյունքները և խնդիրները։ Կազմ.` Ա. Պ. Թարվերդյան, Յու. Գ. Մարմարյան, Ս. Հ. Դավեյան, խմբ.` Ս. Պետրոսյան, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն, Երևան, ՀԱԱՀ, 2013։
2013-2014 ուսումնական տարվա ուսումնական գործընթացի արդյունքները և խնդիրները / Կազմ.` Ա. Պ. Թարվերդյան, Յու. Գ. Մարմարյան, Ս. Հ. Դավեյան, խմբ.` Ս. Պետրոսյան, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն, Երևան, ՀԱԱՀ, 2014։
Երևան քաղաքի էներգետիկայի պատմությունը / Ս. Պապիկյան, գրախոս՝ Ա. Թարվերդյան, Հայկական էներգետիկական ակադեմիա, Երևան, 2018։
Изыскание и исследование режушего аппарата для скользяшего резания тонкостебельных злаковых, Ереван, 1979.
Технико-технологические основы создания режущих аппаратов уборочных машин и косилок, Ереван, 1996.
Основы разработки ротационных режуших аппаратов уборочных машин, Ереван, 2000.
Essential Principles for Development of Rotary Cutting Devices, Stuttgart, 2004.
Применение теории вибрации в земледельческой механике / А. Тарвердян, Ред.: А. Гукасян, Ц. Погосян, Ереван, Гитутюн, 2014:


== Ծանոթագրություններ ==