Բրունո Բետելհայմ

Բրունո Բետելհայմ (գործածվում է նաև ազգանվան Բետելհեյմ ձևը. գերմ.՝ Bruno Bettelheim, օգոստոսի 28, 1903(1903-08-28)[…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա - մարտի 13, 1990(1990-03-13)[…], Սիլվեր Սփրինգ, Մոնտգոմերի շրջան, Մերիլենդ, ԱՄՆ), ավստրիա-հրեական ծագումով ամերիկացի մանկական հոգեբան և գրող։ Միջազգային ճանաչում է ստացել հուզական խանգարումներ ունեցող երեխաների կրթության, աուտիզմի, ֆրոյդյան հոգեվերլուծության հիմնախնդիրների վերաբերյալ աշխատանքների շնորհիվ։


== Կենսագրություն ==
Դպրոցն ավարտելուց հետո Բրունոն առևտրական գործ է ուսումնասիրել, այնուհետև՝ գրականության ու արվեստի պատմություն։ Հրապուրվել է հոգեվերլուծությամբ, հաճախակի հաղորդակցվել, մտքեր փոխանակել Ֆրոյդի սաներից Ռիխարդ Շտերբայի հետ։
Իր հրեական ծագման պատճառով 1938—1939 թվականներին 11 ամիս բանտարկված է եղել Դախաուի և Բուխենվալդի համակենտրոնացման ճամբարներում։ Ազատվել է Հիտլերի ծննդյան տարեդարձի առթիվ հայտարարված համաներմամբ, տեղափոխվել ԱՄՆ։
1943 թվականի հոկտեմբերին ամերիկյան մասնագիտական մի ամսագրում լույս է տեսել Բրունո Բետելհայմի «Անհատական և զանգվածային վարքը ծայրահեղ պայմաններում» վերնագիրը կրող հոդվածը, որտեղ նա վերլուծել էր նացիստական համակենտրոնացման ճամբարներում կալանվածների պահվածքը։ Հոդվածը լայն արձագանք է ստացել և հեղինակին միանգամից ճանաչում ու համբավ է բերել։ 1944—1973 թվականներին նա հոգեբանության պրոֆեսորի կոչումով դասավանդել է Չիկագոյի համալսարանում, միաժամանակ երեք տասնամյակ գլխավորել է համալսարանին առընթեր՝ Սոնյա Շենկմանի անվան օրթոգենիկ դպրոցը։ 1973 թվականից դասախոսել է Սթենֆորդի համալսարանում։ Միջազգային հեղինակություն է վայելել աուտիզմի բուժման, մանկապատանեկան հոգեբանության, հոգեվերլուծության ասպարեզներում։ 1971 թվականին ընտրվել է արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։
Կյանքի վերջին տարիներին այրիանալով՝ տառապել է միայնությունից ու ընկճախտից և ինքնասպանությամբ վերջ տվել իր կյանքին։


== Աշխատությունների ընտրանի ==
1950: Love Is Not Enough: The Treatment of Emotionally Disturbed Children
1954: Symbolic Wounds; Puberty Rites and the Envious Male
1955: Truants From Life; The Rehabilitation of Emotionally Disturbed Children
1960: The Informed Heart: Autonomy in a Mass Age
1962: Dialogues with Mothers
1967: The Empty Fortress: Infantile Autism and the Birth of the Self
1969: The Children of the Dream
1974: A Home for the Heart
1976:  The Uses of Enchantment: The Meaning and Importance of Fairy Tales
1979: Surviving and Other Essays
1982: On Learning to Read: The Child’s Fascination with Meaning (with Karen Zelan)
1982: Freud and Man’s Soul
1986: Surviving the Holocaust
1987: A Good Enough Parent: A Book on Child-Rearing
1990: Freud’s Vienna and Other Essays


== Տես նաև ==
Սառնարան-մայրիկի տեսություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Sutton N. Bruno Bettelheim, une vie}}. Stock, 1995(ֆր.) (Пер. на англ. язык в 1995, 1997)
Pollak R. The Creation of Dr. B: A Biography of Bruno Bettelheim. N. Y.: Simon & Schuster, 1997(անգլ.)
Raines Th. Rising to the Light: A Portrait of Bruno Bettelheim. N. Y.: Knopf, 2002(անգլ.)
«So können sie nicht leben» — Bruno Bettelheim: (1903—1990) / Aichhorn T., Kaufhold R. und Löffelholz M., Hrsg. Norderstedt: Agentur für Politische Psychologie; Bonn: Dt. Psychologen-Verl., 2003(գերմ.)
Henry A. Shoah et témoignage: Levi face à Améry et Bettelheim. L’Harmattan, 2005(ֆր.)
Fischer D. J. Bettelheim: Living and dying. Amsterdam; N. Y.: Rodopi, 2008(անգլ.)


== Արտաքին հղումներ ==
Missing the Message: A Critique of Bettelheim's Analysis of The Jinny and the Fisherman Archived January 13, 2009, at the Wayback Machine.
Reviews of Dr. Roland Kaufhold's Bettelheim, Ekstein, Federn (in German)
Thomas Aichhorn, Essays über Bruno Bettelheim (in German)
Bruno Bettelheim Internet Movie Database կայքում
The Edith Buxbaum Journal by Roland Kaufhold
Bruno Bettelheim 1903–1990 Zehan, Karen, Prospects: the quarterly review of comparative education, UNESCO, 1993.
Guide to the Richard Pollak Collection of Bruno Bettelheim Research Materials 1863-2006 at the University of Chicago Special Collections Research Center