Հենրիխ Ֆրիդրիխ Ֆյուգեր

Հենրիխ Ֆրիդրիխ Ֆյուգեր (դեկտեմբերի 8, 1751(1751-12-08)[…], Հայլբրոն, Շտուտգարտի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ - նոյեմբերի 5, 1818(1818-11-05)[…], Վիեննա, Ավստրիական կայսրություն), գերմանացի և ավստրիացի նկարիչ, Գերմանիայում կլասիցիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։


== Կյանքը և ստեղծագործումը ==
1764 թվականին Ֆրիդրիխ Ֆյուգերը սկսում է գեղանկարչություն ուսումնասիրել  պալատական նկարիչ Նիկոլ Ժյուբալի մոտ, Լյուքսեմբուրգի Արվեստների ակադեմիային կից։ 1769 թվականին նա շարունակում է ուսումը Լայպցիգում, նկարչության ուսուցիչ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի մոտ։ Այնուհետև նկարիչը ուսումնական այց է կատարում Իտալիա, Նեապոլում նա որմնանկարներ է նկարում Կազերտայի պալատում։ 1774 թվականին Ֆյուգերը գալիս է Վիեննա, որտեղ մշտական բնակություն է հաստատում։ Ֆյուգերի հովանավորը և մեկենասը Վիեննայում դառնում է անգլիական դեսպան սեր Ռոբերտ Քեյթը, նրա օգնությամբ նկարիչը հայտնիություն է ձեռքբերում վիեննական հասարակության վերին խավերում։
1776 թվականի աշնանը Ֆյուգերը ստանում է կրթաթոշակ Հռոմում ուսանելու համար։ 1781-1783 թվականներին նա ապրում և աշխատում է Նեապոլի արվարձաններում` կատարելով ավստրիական կառավարական տան պատվերները։ Այդ պահից սկսած նրա աշխատանքների մեջ զգացվում է Անտոն Մենգսի ստեղծագործության ազդեցությունը։ 1783 թվականին Ավստրիայի պետական կանցլեր կոմս Կաունիցի հրամանով Ֆյուգերը դառնում է վիեննական Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայի փոխտնօրեն, որն այդ ժամանակ Եվրոպայի առաջատար գեղարվեստի ակադեմիա էր։ 1795 թվականին նա արդեն Ակադեմիայի տնօրեն էր, որը նրա ղեկավարության ժամանակ բարգավաճում ապրեց։ 1806 թվականին Ֆյուգերը նշանակվել է վիեննական գեղարվեստա-պատմական թանգարանի տնօրեն և Բելվեդեր ամրոցի պահապան։
Ֆյուգերը եղել է Մյունխենի և Միլանի գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայի պատվավոր անդամ, Վյուրտեմբերգսկի թագի շքանշանի ասպետ։ 1780 թվականին նա մտնում է վիեննական «Արմավենու մոտ» մասսոնական ժողովարան, 1785 թվականին նա տեղափոխվում է «Արդարությանը» ժողովարան։ 1876 թվականին նրա պատվին Վիեննայում փողոց է անվանվել (Fügergasse):
Ֆյուգերի ստեղծագործության հիմնական ոլորտներն էին դիմանկարային պատկերանկարչությունը և գեղարվեստական մանրանկարչությունը։ Նա նկարում էր նաև բիբլիական, պատմական և դիցաբանական թեմաներով։ Իր ստեղծագործական ոճը համարվում է բարոկկոյից անցում դեպի կլասիցիզմ։ Ֆյուգերը մեծ ներդրում է ունեցել ավստրիական գեղանկարչության զարգացման գործում։ Դեռևս կենդանության օրոք նրան անվանում էին Վիեննայի նկարիչների Հայր։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Karl Weiß: Füger, Heinrich. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 8, Duncker & Humblot, Leipzig 1878, S. 177—179.
Ferdinand Laban: Heinrich Friedrich Füger, der Porträtminiaturist. Grote, Berlin 1905.
Carl Wilczek: Heinrich Friedrich Füger. Seine Gemälde und Zeichnungen. Selbstverlag, Wien 1925.
Carl Wilczek: Füger, der Klassizist und Großmaler. In: Leo Planiscig (Hrsg.): Jahrbuch der kunsthistorischen Sammlungen in Wien, Neue Folge. Band II, Wien 1928, S. 329—354.
Steffi Röttgen: Heinrich Friedrich Füger. In: Zbornik. Za umetnostno zgodovino Archives d’histoire de l’art, Nova Vrsta XI—XII. 1974—1976, S. 323—333.
Ingeborg Schemper-Sparholz: Die Etablierung des Klassizismus in Wien. Friedrich Heinrich Füger und Franz Anton Zauner als Stipendiaten bei Alexander Trippel in Rom. In: Direktion des Schweizerischen Landesmuseums in Zürich (Hrsg.): Zeitschrift für Schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte. Band 52, Heft 4, 1995, S. 247—270.
Robert Keil: Heinrich Friedrich Füger (1751—1818) — Nur wenigen ist es vergönnt das Licht der Wahrheit zu sehen. Amartis, Wien 2009 (Monografie mit Werkverzeichnis, 750 Abbildungen, davon 100 in Farbe).