Գիլյերմո դել Տորո

Գիլյերմո դել Տորո Գոմես (իսպ.՝  Guillermo del Toro Gómez, հոկտեմբերի 9, 1964(1964-10-09)[…], Գվադալախարա, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր, գրող։ 2007 թվականին «Ֆավնի լաբիրինթոսը» ֆիլմի համար դարձել է «Օսկար»֊ի մրցանակակիր «Լավագույն օրիգինալ սցենար» և «Օտարալեզու լավագույն ֆիլմ» անվանակարգերում։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Գիլյերմո դել Տորոն ծնվել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Գվադալախարայում (Խալիսկո, Մեքսիկա)։ Կրթություն է ստացել Գիտությունների ինստիտուտում (Instituto de Ciencias), դաստիարակվել է տատիկի կողմից, ով պահպանողական կաթոլիկ էր։ Ֆիլմերի արտադրությամբ դել Տորոն հետաքրքրվել է դեռևս պատանի տարիքից։ Հետագայում նա սովորել է դիմահարդարման ու էֆֆեկտների վարպետությունը Դիկ Սմիթից, ով «Սատանա քշողը» ֆիլմի հատուկ էֆֆեկտների հեղինակն է։ Դել Տորոն մոտավորապես 10 տարի դիմահարդար է աշխատել, 1980-ականների սկզբին ստեղծել է հատուկ էֆֆեկտների իր կազմակերպությունը։ Միևնույն ժամանակ զբաղվում էր պրոդյուսերությամբ և մեքսիկական հեռուստահաղորդումների ռեժիսորն էր։ Նա նաև Գվադալախարում Մեքսիկական կինոփառատոնի հիմնադիրներից մեկն է։
Դել Տորոն առաջին հաջողությանն է հասել 1993 թվականին, երբ «Քրոնոս» ֆիլմի համար 9 պարգև է ստացել Մեխիկոյի ակադեմիայի կողմից։ Հիմնականում այս հաջողության շնորհիվ Դել Տորոն ստեղծում է իր առաջին հոլիվուդյան ֆիլմը` «Մուտացիաներ»-ը (1997) և Մեխիկո վերադառնալով հիմնում է իր «Տեկիլա Գանգ» պրոդյուսերական ընկերությունը։
Հաջորդ ֆիլմը «Սատանայի ողնաշար»-ն էր, որը պատմում է Իսպանական քաղաքացիական պատերազմի ուրվականի մասին։ Ֆիլմը դրական արձագանքներ է ստացել քննադատների ու հանդիսատեսի կողմից։ Դել Տորոն կրկին վերադառնում է Հոլիվուդ։ 2002 թվականին նա դառնում է «Բլեյդ 2» ֆիլմի ռեժիսորը, որտեղ գլխավոր դերակատարտ Ուեսլի Սնայփսն էր։

2009 թվականի հունիսին Չակ Հոգանի հետ համատեղ լույս է ընծայում «Լարում։ Սկիզբ» գիրքը, որը պատմում է վամպիրիզմի` որպես վիրուսային վարակի մասին։ Գրքում արծածվում են նաև հեղինակի համար ավանդական թեմաները, ինչպիսիք են ամբողջատիրական համակարգերի (տվյալ դեպքում` նացիզմի) և աշխարհի մութ կողմի փոխհարաբերության թեմաները։ Աշխարհների միջև երեխա-ուղեկցողի թեման ևս առկա է վեպում«Ֆավնի լաբիրինթոսը» ֆիլմի սցենարի համար արժանացել է «Նեբուլա» մրցանակաբաշխության պարգևի։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է Լորենցա Նյուտոնին, ով մեքսիկացի երգիչ Գվադալուպե Փինեդայի զարմուհին է։ Նրանք սկսել են հանդիպել, երբ երկուսն էլ սովորում էին Գվադալախայի գիտության ինստիտուտում։ Այժմ ապրում է Ագուրա Հիլզում, Լոս Անջելեսում (Կալիֆորնիա) իր կնոջ և երկու աղջիկների` Մարիանայի և Մարիսայի հետ(իսպ.): Բացի իր բնակելի տնից, դել Տորոն առանձին տուն ունի հատուկ իր գրքերի, արվեստի պաստառների և իր աշխատանքին պատկանող այլ պարագաների համար։ Այս առթիվ ռեժիսորն ասում է. «Մանկության տարիներին ես երազում էի մի տուն ունենալ, որտեղ գաղտնի նյութեր կլինեին, իսկ մի սենյակում 24 ժամ անձրև կգար։ 40 տարեկանում երազանքն իրականացնելն ինձ թույլ է տալիս ինձ նորից 7 տարեկան զգալ»։
2007 թվականին տված հարցազրույցում դել Տորոն բնութագրել է իր քաղաքական հայացքները որպես «չափազանց քիչ լիբերալ»։ Նա նշել է, որ իր շատ ֆիլմերի բացասական կերպարները, ինդուստրիալիստը «Քրոնոս»-ում, նացիստները «Հելբոյ»-ում, ֆրանկոիստները` «Ֆավնի լաբիրինթոս»-ում, ունեն մեկ ընդհանուր գիծ` ամբողջատիրությունը։ «Ես ատում եմ համակարգը։ Ես ատում եմ ցանկացած սոցիալական, կրոնական կամ տնտեսական բռնատիրությունը»2010 թվականին հարցազրույցի ժամանակ դել Տորոն նշել է, որ ինքը տեսախաղերի սիրահար է և բնութագրել է դրանք որպես «ժամանակի կատակերգական գրքեր»։


== Ֆիլմեր ==


=== Ռեժիսոր ===
1985 - / Dona Lupe (կարճամետրաժ)
1986-1989 - / Hora Marcada (սերիալ)
1987 - Աշխարհագրություն/ Geometria (կարճամետրաժ)
1993 - Քրոնոս/ Cronos
1997 - Մուտացիաներ/ Mimic
2001 - Սատանայի ողնաշար / El espinazo del diablo
2002 - Բլեյդ 2 / Blade 2
2004 - Հելբոյ / Hellboy
2006 - Ֆավնի լաբիրինթոսը / El laberinto del fauno
2008 - Հելբոյ 2. ոսկե բանակ / Hellboy II: The Golden Army
2013 - Խաղաղօվկիանոսյան սահման / Pacific Rim
2014-2017 - Լարում/ The Strain (սերիալ)
2015 - Բոսորագույն վերելք / Crimson Peak
2016-2017 - Տրոլների որսորդները / Trollhunters (մուլտսերիալ)
2017 - Ջրի ձևը / The Shape of Water


=== Պրոդյուսեր ===
2004 — Քրոնիկա/ Crónicas
2007 — Մանկատուն / El Orfanato
2008 — Քանի դեռ նա չկար / While She Was Out
2008 — Կալեուչե. ծովի կանչը / Caleuche: El llamado del mar
2009 — Պայծառացում/ Los ojos de Julia
2011 — Կոշկավոր կատուն / Puss in Boots
2011 — Մի վախեցիր մթությունից / Don’t Be Afraid of the Dark
2011 — Կունգ ֆու Պանդա / Kung Fu Panda 2
2012 — Քնի պահապանները / Rise of the Guardians
2013 — Մայրիկ/ Mama
2014 — Կյանքի գիրքը / The Book of Life
2014—2017 Լարում/ The Strain (սերիալ)
2015 — Բոսորագույն վերելք / Crimson Peak
2016 — Կունգ ֆու Պանդա 3 / Kung Fu Panda 3
2016—2017 Տրոլների որսորդները / Trollhunters (մուլտֆիլմ)
2017 — Ջրի ձևը / The Shape of Water
2018 — Խաղաղօվկիանոսյան սահման 2 / Pacific Rim 2


=== Սցենարիստ ===
1993 — Քրոնոս/ Cronos
1997 — Մուտացիաներ/ Mimic
2001 — Սատանայի ողջաշարը / El espinazo del diablo
2004 — Հելբոյ / Hellboy
2006 — Ֆավնի լաբիրնթոսը / El laberinto del fauno
2008 — Հելբոյ 2։ Ոսկե բանակ / Hellboy II: The Golden Army
2011 — Մի վախեցիր մթությունից / Don’t Be Afraid of the Dark
2012 — Հոբիթ։ Անսպասելի ճամփորդություն / The Hobbit: An Unexpected Journey
2013 — Մայրիկ/ Mama
2013 — Խաղաղօվկիանոսյան սահման / Pacific Rim
2014 — Հոբիթ։ Հինգ բանակների ճակատամարտը / The Hobbit: The Battle of the Five Armies
2014—2017 Լարում/ The Strain (սերիալ
2015 — Բոսորագույն վերելք / Crimson Peak
2016—2017 Տրոլների որսորդները / Trollhunters (мультсериал)
2017 — Ջրի ձևը / The Shape of Water
2018 — Խաղաղօվկիանոսյան սահման 2 / Pacific Rim 2


== Առաջադրումներ և պարգևներ ==
1993 — Կաննի կինոփառատոնի «Mercedes-Benz Award» պարգև («Քրոնոս»).
2007 — «Օսկար» մրցանակաբաշխության առաջադրում «Լավագույն օրիգինալ սցենար», «Լավագույն օտալաեզու ֆիլմ» անվանակարգերում
2007 — «BAFTA» մրցանակ «Լավագույն անգլալեզու ֆիլմ» անվանակարգում և առաջադրում «Լավագույն օրիգինալ սցենար» անվանակարգում («Ֆավնի լաբիրնթոսը»)
2007 — «Գոյա» մրցանակ «Լավագույն օրիգինալ սցենար» անվանակարգում և առաջադրում «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգում («Ֆավնի լաբիրինթոսը»)
2008 — «Սատուրն մրցանակաբաշխություն», «George Pal Memorial Award».


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Del Toro Films ռեժիսորի ֆան կայքը(անգլ.)
GreenCine Daily interview Archived 2008-02-20 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Audio Interviews(անգլ.)
Գիլյերմո դել Տորոն Кинопоиск կայքում