armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Խալիբյան վարժարանի տպարան

Խալիբյան (Խալիբյան) վարժարանի տպարան, տպարան, որը հիմնադրվել է Թեոդոսիայում 1858 թվականին՝ արդյունաբերող Հարություն Խալիբյանի (1790-1871) հատկացրած միջոցներով բացված Խալիբյան վարժարանին կից։


== Պատմություն ==

Խալիբյան վարժարանի տպարանը տպագրել է դասագրքեր, օրացույցներ, գեղարվեստական, պատմական, թարգմանական և եկեղեցական գրականություն։ Տպարանում լույս տեսած գրքերից են.

Գաբրիել Այվազովսկու (Այվազյան) «Նախակրթանք հայերէն լեզուի» (1860)
«Դասատետր մեկնութեան խորհրդոյ եւ արարողութեանց սրբոյ պատարագին» (1862)
«Ուղղագրութիւն լեզուիս հայոց» (1869)
Ամբրոսիոս Գալֆայաննի «Աշխարհագրութիւն», «Թուաբանութիւն», «Պատմութիւն հին ազգաց», «Պատմութիւն միջին դարու», «Պատմութիւն Սուրբ Գրոց», «Բենիամին Ֆրանքլին փիլիսոփային վարքը» (բոլորը՝ 1860), «Առձեռն բառգիրք ի տաճիկ լեզուէ ի հայ» (1863)
Խորեն Գալֆայանի «Բառգիրք յանգաց կամ յանգարան», «Լսարան կենցաղօգուտ գիտելեաց» (երկուսն էլ՝ 1860), «Ալաֆրանկա» (1862) կատակերգությունը և «Վարդենիք» (1863) բանաստեղծությունների ժողողովածուները
Բ. Պոպովյանի «Գանձարան հաւատոյ...» (1862) և «Վարք սրբոյ» (1864)
Հ. Չերքեզյանի «Հայոց պատմութիւն» (1865)
Հ. Տեր-Աբրահամյանի «Պատմութիւն Խրիմու» (1865), «Համառօտ պատմութիւն Հայոց» (1870) և «Յովսէփ Դ կաթուղիկոսի (Երկայնաբազուկ Արղութեանց) կենսագրութիւն...» (1871), «Լսարան հոգեշահ պատմութեանց» (4 գիրք, 1869)
Ն. Չեռնևսկու «Եօթն խօսք առ տղայս» (1869)
Ա. Մաքսմաճյանի «Համառօտ քերականութիւն հայերէն լեզուի...», «Երեխայի կենաց առաջին տարիները» (երկուսն էլ՝ 1870)
Է. Նավիլի «Յաւիտենական կեանք» (1871)
Հ. Պեզճյանի «Վարքագրութիւն Յարութիւն ամիրայի...» (1872) և այլնԽալիբյան վարժարանի տպարանը գործել է մինչև 1876 թվականը։


== Գրականություն ==
Այվազեան Գ. «Պատմութիւն Խալիպյան ուսումնարանի ազգիս հայոց (1858-1871)», Տփղիս, 1880։


== Ծանոթագրություններ ==
Քեյսի Նեյսթեթ

Քեյսի Նեյսթեթ (անգլ.՝ Casey Owen Neistat, ;, մարտի 25, 1981(1981-03-25), Նյու Լոնդոն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ) , ամերիկացի կինոռեժիսոր, տեսաբլոգեր ու Beme սոցիալական ցանցի մշակող ու համահիմնադիր։ 
Քեյսին և իր եղբայր Վենը HBO ալիքի «The Neistat Brothers» սերիալի ստեղծողներն են։


== Վաղ տարիներ ==
Նեյսթեթը ծնվել է 1981 թվականի մարտի 25-ին, Կոնեկտիկուտ նահանգում՝ Գալլե-Ֆերիում ։ Նա դպրոցը թողել է 10-րդ դասարանում՝ 15 տարեկան հասակում և այդպես էլ չի վերադարձել դպրոց ու չի շարունակել ուսումը։ Ավելի ուշ նա փախել է տնից, իսկ հետո նրա ընկերուհին հղիացել է Քեյսիի առաջին երեխայով՝ Օուենով։ 17-ից մինչև 20 տարեկան հասակը ապրել է թրեյլերների այգում իր ընկերուհի Ռոբին Հարրիսի և փոքրիկ որդու հետ։ Հենց այդ ժամանակ Նեյսթեթը որոշել է տեղափոխվել Նյու Յորք։ Նախքան Նյու Յորք տեղափոխվելը ՆԵյսթեթը  ռեստորանում աշխատել է որպես  աման լվացող և խոհարար՝ Միստիկում՝ Կոնեկտիկուտ նահանգում։ Ցրիչի աշխատանքը եղել է նրա առաջին աշխատաանքը Նյու Յորքում։


== Անձնական կյանք ==
Երբ Նեյսթեթը 17 տարեկան էր, ընկերուհին՝ Ռոբին Հարրիսը, լույս աշխարհ է բերել որդուն՝ Օուենին։ Առաջին անգամ նա ամուսնացել է Քենդիս Փուլի հետ, նրանք 2005 թվականին փախել են Տեխաս նահանգի Հյուստոն քաղաք։ Այս ամուսնությունը տևել է մոտ մեկ ամիս, հետո նրանք բաժանվել են։ 2013 թվականի փետրվարի 18-ին Նեյսթեթը կրկին նշանադրվել է Քենդիս Փուլի հետ, որը նկարահանվում էր նրա ֆիլմերում։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Քենդիսն ու Քեյսին ամուսնացել են Հարավային Աֆրիկայի Քեյփթաուն քաղաքում։ Նրանք ունեն դուստր՝ Ֆրանսին։
2013 թվականի ապրիլի դրությամբ նա 7 ավտոմեքենայի սեփականատեր է, ներառյալ իր երրորդ մեքենան՝ կապույտ բեռնատարը, որը պայթել է I-95-ի ճամփեզրին, և նրա հինգերորդ մեքենան՝ 1994 թվականի թողարկման BMW 530i Touring–ը։
2018 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Նեյսթեթը ներբեռնել է «Մենք երեխա ենք ունեցել» վերնագրով տեսանյութ, որտեղ նա հայտարարել է, որ իր կինը աղջիկ է ունեցել։
2019 թվականի մայիսի 10-ին «Ես հեռանում եմ Նյու Յորքից ընդմիշտ…» վերնագրով տեսահոլովակում Նեյսթեթը հայտարարել է, որ կհեռանա Նյու Յորքից և կտեղափոխվի Լոս Անջելես, որպեսզի ավելի շատ ժամանակ անցկացնի իր ընտանիքի հետ։


== 368 ==
2018 թվականի ապրիլի 5-ին Քեյսին հայտարարել է նոր՝ 368, նախագծի մասին (անվանվել է իր ստուդիայի հասցեի պատվին, 368 Broadway, New York) ստեղծագործական տարածք հեղինակների համագործակցության համար։ Ապրիլի 12-ին Patreon-ի գլխավոր տնօրեն Ջեք Կոնտին հայտարարել է այս նախագծի շրջանակներում Նեյսթեթի հետ հնարավոր համագործակցության մասին։ 


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստատեսություն ===


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Գաբրո

Գաբրո (իտալերեն՝ gabbro), հիմնային մագմայական ապար՝ կազմված հիմնականում պլագիոկլազ, պիրոքսեն, ձիթակն, հոռնբլենդ, հազվադեպ՝ քվարց, օրթոկլազ միներալներից։ Կառուցվածքը բյուրեղային է, գույնը՝ սև կամ մուգ կանաչ։ ՀՀ-ում տարածված են ձիթակնային (Սվարանց գյուղ), անորտիտային (Շորժա, Սոթք գյուղեր), բիոտիտային (Մեղրու լեռնաշղթա), տիտանամագնետիտային (Արամազդ լեռ) տեսակները և զանգվածային (Սևանի ավազան), գնդային (Աղստև գետի վերնագավառ, Մեղրու լեռնաշղթա) ու շերտավոր (Ջիլ-Խաչ) կառուցվածքային տարբերակները։ Օգտագործվում է շինարարության մեջ։
Գաբրո անունն առաջացել է Գաբրո վայրի անունից, որը գտնվում է Իտալիայի Լիվոռնո քաղաքից հարավ։
Մերձավան

Մերձավան, գյուղ Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Վաղարշապատի տարածաշրջանում։


== Աշխարհագրություն ==
Հեռավորությունը Վաղարշապատից՝ 6 կմ, մարզկենտրոնից 40 կմ հեռավորության վրա։ Նախկինում ունեցել է Ակադեմիա, Խաղողագործության և գինեգործության ինստիտուտի փորձառական բազային կից ավան անվանումները։ Մերձավան է վերանվանվել 1965 թ-ին։ Հիմնադրվել է 1947 թ-ին Ղռերի տեղում, որտեղից շինաքար են արդյունահանել որպես փորձառական բազային կից ավան, այդ պատճառով էլ այն կոչվել է Ակադեմիա։
Գյուղը տեղադրված է Միջինարաքսյան հարթավայրում, Քասաղ գետի հովտում, ծովի մակարդակից ունի 945 մ բարձրություն։ Կլիման չոր խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -30-ից -50 °C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։


== Բնակչություն ==
Գյուղի բնակչությունը տեղափոխվել է Հայաստանի Մարտունու, Սիսիանի, Կամոյի, Ապարանի շրջաններից։

Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների 2005 թ-ին համայնքն ունեցել է 2621 առկա բնակիչ, որից տղամարդիկ կազմում են 48%, կանայք՝ 52%։ Ըստ տարիքային կազմի բնակչությունը բաշխված է հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 26%, աշխատունակներ՝ 61%, հետաշխատունակներ՝ 13%։ Գյուղն ունի 728 առկա տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, պոլիկլինիկա, կապի հանգույց։


== Տնտեսություն ==
Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են Ստորին Հրազդանի ջրանցքի ջրերով։ Գյուղատնտեսական հողահանդակներում մեծ բաժին ունեն վարելահողերը, պտղատու և խաղողի այգիները։ Զբաղվում են պտղաբուծությաամբ, խաղողագործությամբ, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ, անասնապահությամբ։


== Համայնքի հիմանխնդիրներ ==
Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ գլխավորը տրանսպորտն է, Մերձավան համայնքի տրանսպորտը անմխիթար վիճակում է։ Կարևոր հիմնախնդիր է նաև  ոռոգման ջրի հարցը, խմելու ջրի ջրագծերի, գյուղամիջյան ճանապարհների վերանորոգումը, դպրոցաշինության հարցը։


== Տես նաև ==
Մերձավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում Archived 2013-04-02 at the Wayback Machine.
Համայնքի ղեկավարի Էջը Արմավիրի մարզպետարանի կայքում(չաշխատող հղում)
Մագոֆին շրջան (Կենտուկի)

Մագոֆին շրջան (անգլ.՝ Magoffin County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 803 կմ² է, բնակչությունը՝ 13.333 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սալիերսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1860 թ.։
Սվինցովո (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)

Սվինցովո (ռուս.՝ Свинцово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բաբերդի գավառ

Բաբերդ, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթում։
Կենտրոնը Բաբերդ քաղաքն է։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում էր վիլայեթի հյուսիսարևմտյան մասում՝ Ճորոխ գետի վերին հոսանքի տարածքում։ Հյուսիսից Բաբերդը սահմանակից էր Խաղտյաց լեռներին, արևմուտքից՝ Տրապիզոնի վիլայեթին, հարվաից Էրզրումի, իսկ արևելքից Սպերի գավառներին։
Գավառն ունի ջրի առատ պաշար, արգավանդ հողատարածություններ և ընդարձակ անտառներ։
Գավառակով է անցնում Ճորոխը իր մի քանի վտակներով։ Ճորոխ գետի վրա նույնիսկ լաստեր կարելի է օգտագործել։


== Բնակչություն ==
1880 թվականին ուներ 141 գյուղ՝ 18710 հայ, թուրք և հույն բնակիչներով։ Հայերի թիվը կազմում էր 4472 մարդ։ 1898 թվականին ուներ 180 գյուղ՝ 65000 բնակչով, որից 13000-ը հայեր էին։ Գյուղերից 29-ը հայաբնակ էին։
1915 թվականին գավառում ապրում էր 17000-19000 հայեր։ Նրանց մեծ մասը դարձան 1915 թվականի Մեծ եղեռնի զոհեր։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Բաբերդն ուներ 2 վանք և 30 հայկական եկեղեցիներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Բաբերդի գավառակ
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գաևոե (գյուղ, Բառի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳաևոեԳաևոե (ուկրաիներեն՝ Гайове), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1917 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գաևոե գյուղում բնակվում էր 643 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,87 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 93,6 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Էուրելիո Գոմես

Էուրելիո դա Սիլվա Գոմես (պորտ.՝ Heurelho da Silva Gomes, փետրվարի 15, 1981(1981-02-15), Ժուան Պինիեյրու, Մինաս Ժերաիս, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ։ Ներկայումս հանդես է գալիս անգլիական Ուոթֆորդ ակումբում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== Ֆլամենգո ===
Էուրելիո Գոմեսը իր կարիերիան սկսել է իր հարազատ երկրում։ 2002-2004 թվականներին հանդես է եկել բրազիլական Ֆլամենգո ակումբում, որտեղ անցկացրել է 59 խաղ։ Նրա լավ խաղի արդյունքն է լինում ՊՍՎ Էյնդհովեն տեղափոխվելը։


=== ՊՍՎ Էյնդհովեն ===
Նա այս ակումբում առաջին անգամ հանդես է եկել 2004 թվականի օգոստոսի 11-ին, սերբիական Ցրվենա Զվեզդա ակումբի դեմ խաղում։


=== Տոտտենհեմ Հոտսպուր ===
Այս ակումբում հանդես է եկել 6 տարի։ Նա շատ լավ դարպասապահ է եղել Տոտենհեմի համար մինչ այն պահը, երբ 2010-2011 թվականի Չեմպիոնների լիգայի 1/4 եզրափակչի ժամանակ Կրիշտիանու Ռոնալդույի հարվածից նա ստանում է ծանր վնասվածք։ Տոտտենհեմը դուրս է մնում 1/4 եզրափակչից և հետագայում նրա վնասվածքները լրջանում են և նա հեռանում է Տոտտենհեմից։


=== Ուոթֆորդ ===
2014 թվականի մայիսի 24-ին նա 1-ամյա պայմանագիր է կնքում Ուոթֆորդի հետ։


== Ծանոթագրություներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի պաշտոնական կայք Archived 2014-12-17 at the Wayback Machine.
Վիճակագրությունը soccerbase.com-ում
Բոբ Լավ

Ռոբերտ (Բոբ) Էռլ «Բատերբին» Լավ (անգլ.՝ Robert (Bob) Earl “Butterbean” Love, դեկտեմբերի 8, 1942(1942-12-08), Bastrop), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հանդես է եկել Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։


== Կարիերա ==
Խաղացել է թեթև հարձակվողի դիրքում։ Սովորել է Հարավային համալսարանում։ 1965 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ցինցինատի Ռոյալզ» ակումբի կողմից՝ 33-րդ համարի ներքո, սակայն այդ ակումբի կազմում սկսեց հանդես գալ հաջորդ տարվանից։ Հետագայում հանդես է եկել «Թրենթոն Քոլոնիալս», «Միլոուքի Բաքս», «Չիկագո Բուլս», «Նյու Յորք Նեթս» և «Սիեթլ Սուպերսոնիքս» ակումբների կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 11 մրցաշրջան։ Երեք անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1971-1973)։ Երկու անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի մեջ (1971-1972)։ Երեք անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի պաշտպանության երկրորդ հավաքականի մեջ (1972, 1974-1975)։ «Բուլս»-ում նրա կողմից անմահացված է 10-րդ համարը։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 789 խաղ, որոնցում հավաքել է 13 895 միավոր (17,6 մ/խ), կատարել է 4653 անդրադարձ, 1123 փոխանցում, 232 խլում և 56 բլոկշոտ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը Basketball-Reference.com կայքում Archived 2013-01-17 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Վիճակագրությունը NBA.com կայքում (անգլ.)
Օկունին

Օկունին (ուկրաիներեն՝ Окунин), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Տուրիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օկունին գյուղում բնակվում էր 166 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,841 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 197,38 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոշիշոլա

Կոշիշոլա (պորտ.՝ Coxixola), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարաիբա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բոբորեմայի մարզում։ Մտնում է Խուան Կարիրի Օսիդենտալի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 1719 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 119,059 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 14,4 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 5.930.322,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 3.940,41 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,639 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Կոշիշոլայի մասին
Ալտո

Ալտո (իտալերեն՝ Alto), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 122 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 16 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 8 կմ²։ Փոստային ինդեկս՝ 12070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0174։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
Բանվիլ սյուր Աժոն

Բանվիլ սյուր Աժոն (ֆր.՝ Banneville-sur-Ajon), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 379 մարդ, բնակչության խտությունը` 67.32 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.63 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Սեն Անյան լը Մալերբ համայնքի հետ միասին հանդիսանում է Մալերբ սյուր Աժոն համայնքի մաս։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 20 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 268 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 202-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 66։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,4 %։ 202 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 183 անձ (97 տղամարդ և 86 կին)։ Գործազուրկ են եղել 19 անձ (10 տղամարդ և 9 կին)։ 66 անաշխատունակներից 23-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 31-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Թամար Հովհաննիսյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թամար Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)Թամար Հրաչյայի Հովհաննիսյան (հոկտեմբերի 9, 1954(1954-10-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի, ռեժիսոր, սցենարիստ։
Գրող Հրաչյա Հովհաննիսյանի դուստրն է, դերասան Մհեր Մկրտչյանի կինը, բանաստեղծ Դավիթ Հովհաննեսի քույրը։


== Կենսագրություն ==
1971-1975 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում՝ Կիմ Արզումանյանի արվեստանոցում։ 1975-1988 թվականներին եղել է Երևանի Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի։ Առաջին անգամ խաղացել է Վարդան Աճեմյանի բեմադրած «Ծանր է Հիպոկրատի գլխարկը» ներկայացման մեջ։ Խաղացել է նաև Վամպիլովի «Ավագ որդի», Նաիրի Զարյանի «Հացավան», Վիլյամ Սարոյանի «Քո կյանքի ժամանակը», Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկաններ», «Պաղդասար աղբար», Պանյոլի «Հացթուխի կինը» և այլ ներկայացումներում։
1988 թվականին Մհեր Մկրտչյանի հետ համատեղ հիմնադրել է արտիստական թատրոն, որը հետագայում անվանել է Մկրտչյանի անունով։ 1994-1996 թվականներին եղել է «Մհեր Մկրտչյան» արտիստական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն ու տնօրենը, որի ընթացքում բեմադրել է ներկայացումներ և կերտել մի շարք դերեր։
Խաղացել է նաև մի շարք հեռուստաֆիլմերում։ 1986 թվականին Մինսկի հեռուստաֆիլմերի միջազգային փառատոնի ժամանակ Գորկու «Հատակում» պիեսում Նաստյայի դերի համար արժանացել է լավագույն կանացի դերակատարում մրցանակի։
Հյուրախաղերով հանդես է եկել Սիրիայում, Լիբանանում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում։
1996-2013 թվականներին բնակվել է ԱՄՆ-ում։ 1997-2002 թվականներին Նյու Յորքի «Թեքեյան» մշակութային միությանը կից հիմնել և ղեկավարել է «Մհեր Մկրտչյան» թատերախումբը, բեմադրել է Է. դե Ֆիլիպպոյի «Ֆիլումենա Մարտուրանո», Վիլյամ Սարոյանի «Իմ սիրտը լեռներում է» և այլ ներկայացումներ։ 2007 թվականին Լոս Անջելեսում անգլերեն լեզվով բեմադրել է Վիլյամ Սարոյանի «Փինգ-փոնգ խաղացողները» և «Հեյ, ով կա այդտեղ» պիեսները՝ մեկ բեմադրությամբ, 2008 թվականին՝ «Իմ սիրտը լեռներում է» պիեսը։ 2013 թվականին վերադարձել և հաստատվել է Երևանում։ Դասավանդում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։


== Ֆիլմեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ճակատագրով` կին - Թամար Հովհաննիսյան Archived 2015-05-14 at the Wayback Machine.
Քրդերը Վրաստանում

Քրդերը Վրաստանում, քրդերը կազմում են հետխորհրդային տարածքում պատմականորեն նշանակալի քուրդ բնակչության մեծ մասը և Վրաստանի քաղաքացի հանդիսացող համանուն էթնիկ խմբի անդամներ են։ 20-րդ դարում քրդերի մեծ մասը կրոնական հետապնդումներից խուսափելու համար Օսմանյան կայսրությունից փախավ Ռուսական կայսրություն։ Ըստ Վրաստանի մի քուրդ ակտիվիստի՝ քրդերի սեփական քրդական ազգանուններին վերադառնալը մեծ ջանքեր է պահանջում։ Քրդերը Վրաստանում ունեն նաև իրենց սեփական դպրոցները, դպրոցական դասագրքերը և տպագրահաստոց։ Անգրագիտությունը նրանց մեջ անհետացավ 1900-ական թվականների սկզբին։ Քրդերը Վրաստանում քաղաքականապես չեզոք են, սակայն 1999 թվականին նրանք հսկայական ցույց էին կազմակերպել Թբիլիսիում՝ պահանջելով ազատ արձակել Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության հիմնադիր Աբդուլլահ Օջալանին։ Վրաստանի քրդերն այսօր օգտագործում են կյուրեղագիր։ Ավելի վաղ, 1920-ական թվականներին նրանք օգտագործում էին լատինատառ այբուբեն։
Եզդիները Վրաստանում ճանաչվում են որպես էթնիկ քրդեր։


== Պատմություն ==
Առաջին քրդերը Վրաստան եկան 12-րդ դարում՝ Գեորգի III-ի օրոք։ Քրդական ցեղերը Վրաստանում հայտնվեցին 16-րդ դարում Մցխեթ քաղաքում։ 18-րդ դարում Թուրքիայում քրդերի ազատագրական պայքարի ժամանակ  քրդերը ժամանեցին Թբիլիսի, որպեսզի օգնություն ստանան Կախեթի թագավոր Հերակլ II-ից։ Երբ Ռուսաստանն ու Իրանը Թուրքմենչայի պայմանագիրը ստորագրեցին, քրդերը Վրաստանում աշխատելու հնարավորություն ստացան։ Քրդերի մեծ մասը 1918 թվականին Վանից և Կարսից Վրաստան մեկնեց այն բանից հետո, երբ Թուրքիան նրանց վրա քաղաքական և կրոնական ճնշումներ  գործադրեցլ։ Վրացի քրդերը նույնպես 1944 թվականին ստալինյան բռնաճնշումների զոհ  դարձան։ 1979-1989 թվականների ընթացքում Վրաստանի քրդական բնակչությունն ավելացավ 30 տոկոսով։ Երբ Վրաստանն անկախացավ, Վրաստանում քրդական բնակչությունը նվազեց։
1990-ական թվականներից ի վեր Վրաստանի եզդիական բնակչությունը կրճատվել է  հիմնականում հարևան Ռուսաստան, Արևմտյան Եվրոպա և Հյուսիսային Ամերիկա տնտեսական միգրացիայի պատճառով։ Ըստ 1989 թվականի մարդահամարի՝ Վրաստանում բնակվում էր ավելի քան 30 հազար եզդի, սակայն 2002 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ Վրաստանում մնաց միայն 18 հազար եզդի։ Այսօր, ըստ վերջին ազգային մարդահամարի, նրանց թիվը կազմում է շուրջ 12 000, այդ թվում՝ վերջերս Իրաքից Սինջար փախած փախստականները, որոնք ԻՊ-ի կողմից ցեղասպանվելուց հետո փախան Վրաստան։
2015 թվականի հունիսի 16-ին եզդիները տոնեցին Թբիլիսիի արվարձանում գտնվող Վարկեթիլիի Սուլթան Եզիդի անվան տաճարի և մշակութային կենտրոնի բացումը։ Սա արդեն աշխարհում երրորդ նմանատիպ տաճարն է՝ Քրդստանում և Հայաստանում գտնվող տաճարներից հետո։


== Վրացիների հետ նմանությունը ==
Դևիդ Կոմասը և նրա գործընկերները պարզել են, որ վրացիների և քրդերի մոտ միտոքոնդրիալ հերթականությունները նման են՝ չնայած նրանց տարբեր լեզվական և նախապատմական ծագման։ Երկու ազգերն էլ ունեն ԴՆԹ-ի ընդհանուր գծեր, որոնք ակնհայտորեն պատկանում են արևմտաեվրասիական գենոֆոնդին։


== Ժողովրդագրություն ==


== Տես նաև ==
Քրդերը Հայաստանում
Քրդերը Ադրբեջանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Cable 08TBILISI516: Meeting with Union of Kurds of Georgia»։ WikiLeaks։ 26 March 2008։ Վերցված է 5 November 2011
Գըրհաբաշ

Գըրհաբաշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ձկնավաճառի ճակատամարտ

Ձկնավաճառի ճակատամարտ, ռազմական բախում Անիի Բագրատունյաց թագավորության և Ատրպատականի ամիրայության միջև։ Տեղի է ունեցել 910 թվականին Նիգ գավառի Ձկնավաճառ կոչվող վայրում։
Ատրպատականի ամիրա Յուսուֆն ուներ Արաբական խալիֆի հովանավորությունը և Բագրատունիների ժամանակաշրջանում առաջացած ամենաուժեղ ենթակա թագավորության՝ Վասպուրականի Արծրունյաց թագավորության օգնությունը։


== Նախապատմություն ==
Վասպուրականի անջատումից առաջ Յուսուֆը խալիֆից հարկերը հավաքելու իրավունք էր ձեռք բերել, որը Հայաստանի ներքին գործերին միջամտելու առիթ էր։ Յուսուֆն այդ իրավունքն ստանալուց հետո գալիս է Հայաստան և սպառնում հայոց Սմբատ Ա թագավորին պատերազմով, եթե նա չտա խալիֆին տրվող հարկերը։ Սմբատը, որը պատրաստ չէր պատերազմ սկսել Արաբական խալիֆայության դեմ, համաձայնվում է Յուսուֆի հետ և կաթողիկոս Հովհաննես Դրասխանակերտցուն ուղարկում Յուսուֆի մոտ՝ բանակցություններ վարելու նպատակով։ Սակայն կաթողիկոսի միջնորդությունը հայերի համար անօգուտ է լինում, և Յուսուֆը նրան շղթայակապ բանտ է գցում։

910 թվականի գարնանը Յուսուֆը վերսկսում է ռազմական գործողությունները, և այս անգամ նրան օժանդակում էին Վասպուրականի Արծրունյաց թագավորության թագավոր Գագիկ Արծրունին, նրա եղբայր Գուրգենը և Արծրունի այլ նախարարներ։ Հայոց արքա Սմբատն այդ ընթացքում կարողացել էր խոշոր բանակ կազմել։


== Ճակատամարտ ==
Հայոց արքա Սմբատը բանակի հրամանատարությունը հանձնում է իր որդիներ Աշոտին և Մուշեղին։ Մի կողմից Գագիկ-Խաչիկի և Արծրունի այլ նախարարների, իսկ մյուս կողմից Աշոտի և Մուշեղի զորքերը հանդիպում են Նիգ գավառի Ձկնավաճառ կոչվող վայրում։ Հայերը նախահարձակ են լինում, սակայն կռվի ժամանակ Սևորդի կոչված Ուտիացիների գունդը դավաճանում է հայերին և փախչում պատերազմի դաշտից։

Այս դավաճանությունից հետո Սմբատի բանակը լիակատար պարտություն է կրում, գերի է վերցվում թագաժառանգ Մուշեղը։
Ձկնավաճառում հայերի պարտությունն անպաշտպան էր թողնում Հայաստանը, և Յուսուֆը ցանկանում էր օգտվել այդ դրությունից։ Յուսուֆի զորքերը տարածվում են Հայաստանում, և սպանվում են Գրիգոր Սուփան Սյունին, արքայորդի Մուշեղը, արքաեղբայր Սահակի որդի Սմբատը և ուրիշ իշխաններ։

Ահաբեկումն այդ ժամանակ տարածվել էր ամենուր, նաև Յուսուֆի բանակում։ Ազգաբնակչությունը թաքնվում էր լեռների անբնակ վայրերում։ 
Հովհաննես կաթողիկոսը, լինելով այդ իրադարձությունների ականատես, գրել է. «Եվ սուգ զգեցան սապատք զարդուց նոցա, և խանգարեցան սպասք երախանաց նոցա, և ծխոտեցան իսկ միանգամայն սրահակք և սրսկապանք նոցա, և այսպէս ապա զօրացեալ մահու, և կլեալ զբազումս՝ արտօսր հոսեալ կալաւ զամենայն երեսս երկրի»։
Այս ռազմական գործողությունների ընթացքում հայոց թագավոր Սմբատը փակված էր Կապույտ բերդում, սակայն Յուսուֆը, գրավելով հայկական մի շարք ամրոցներ, պաշարում է նաև Կապույտ բերդը։ Երկար դիմադրությունից և ծանր կորուստներից հետո Սմբատը ցանկանում է հաշտություն կնքել Յուսուֆի հետ, սակայն 913 թվականին արաբները նրան շղթայակապ տանում են Դվին և 914 թվականին գլխատում, ապա խաչում Դվինի դարպասներին։


== Տե՛ս նաև ==
Սևանի ճակատամարտ
Անիի ճակատամարտ
Աշոտ Բ Երկաթ
Արաբական արշավանքները Հայաստան


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Լեո «Հայոց Պատմություն» երկրորդ հատոր։ Երևան։ «Հայաստան» հրատարակչություն։ 1967։ էջ 544-546
Հ․ Գ․ Ժամկոչյան, Ա․ Գ․ Աբրահամյան, Ս․ Տ․ Մելիք-Բախշյան, Ս․ Պ․ Պողոսյան «Հայ ժողովրդի պատմություն․ սկզբից մինչև XVIII դարի վերջ», էջ 423-424
Կոլյա Մելիքով

Կոլյա Մելիքով (1895, Բաքու, Ռուսական կայսրություն), թերապևտ, ՀԽՍՀ վաստակավոր բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1895 թվականին, Բաքվում։ Հետագայում գրվել է Մելիքյան Նիկոլայ Արտեմի (Արտաշեսի)։ 1914 թվականին ավարտել է Բաքվի՝ Կայսր Ալեքսանդր III-ի անվան արական գիմնազիան։ 1918 թվականին ռուսական բանակի կազմում ծառայել է Արևմտյան պարսկական ռազմաճակատում։ Զինվորագրվել է բանակ ընդհատակյա գործող բոլշևիկյան կազմակերպությանը և զինվորական հեղափոխական կոմիտեի գանձապահ ընտրվել։ 1920 թվականին ընդունվել է Կի­ևի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ Բանտարկվել է ու բանտից փախել։ 1920 թվականին հոկտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին Կար­սիձորի 3-րդ որբանոցում թաքնվել է թուրքերից։ 1921 թվական. ամերիկացիները որբանոցը Ալեք­սանդ­րա­պոլ են տեղափոխել։ Որբանոցի հետ էլ տեղափոխվել է։ Ուսումը շարունակել է Բաքվի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո մեկ տարի աշխատել է Ադրբեջանի Ուդաջուր գյուղում։ Այնուհետև տեղափոխվել է Դի­լի­ջան և աշխատել բժիշկ, ապա՝ Դիլիջանի գավառային առողջապահության բաժնի վարիչ։ 1928 թվական. տեղափոխվել է Երևանև ԵրՊԲԻ պրոֆ. Ա. Մելիք-Ադամյանի կլինիկայի ներքին հիվանդությունների ամբիոնում ասիստենտ աշխատել։ 1929 թվականին կամավոր ընդգրկվել է «Կար­միր խա­չի» ջոկատում և մասնակցել Անդրկովկասյան զորավարժություններին։ 1931 թվականի օգոստոսի 18-ին մշտական բնակություն է հաստատել Լենինականում։ Տեքստիլ կոմբինատի պոլիկլինիկայում թերապևտ է աշխատել և մասնակցություն ունեցել կոմբինատի դիսպանսերի կազմակերպմանը։ 1939 թվականին նրա ջանքերով հիմնադրվել է Լենինականի քաղաքային թիվ 2 բուժմիավորումը, որտեղ մինչև իր կյանքի վերջը գլխավոր բժիշկ և թերապևտիկ բաժանմունքի վարիչ է աշխատել։ 1958 թվականին Կոռնակ Տեր-Թորոսյանի և մյուս բռնադատվածների մասին դրական բնութագրեր է տվել։ Հիմնական աշխատանքին զուգահեռ դասավանդել է Լենինականի բժշկական ուսումնարանում, աշխատել զինվորական կոմիսարիատում։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Մատվեևա Սելգա

Մատվեևա Սելգա (ռուս.՝ Матвеева Сельга, վեպս.՝ Matfejansel’g, ֆիններեն՝ Matvejanselkä), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Պրիօնեժսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լաշե (Քարելի շրջան)

Լաշե (վրաց.՝ ლაშე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 9 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սենտ Էլալի դը Սերնոն

Սենտ Էլալի դը Սերնոն (ֆր.՝ Sainte-Eulalie-de-Cernon), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 248 մարդ, բնակչության խտությունը` 5.35 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 46.35 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 550 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 145 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 65 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 158 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 108-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 50։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,4 %։ 108 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 97 անձ (54 տղամարդ և 43 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (6 տղամարդ և 5 կին)։ 50 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 13-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Գերբրուն

Գերբրուն (գերմ.՝ Gerbrunn), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։ Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 6491 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների)։ Տարածքը կազմում է 4,58 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝  09 6 79 136։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Դենշապուհ

Դենշապուհ (միջին պարսկերեն՝ Wehdēnšābuhr, 5-րդ դար - 5-րդ դար), պարսիկ նախարար և համբարակապետ Սասանյան Պարսկաստանում։


== Կենսագրություն ==
447 թվականին Հազկերտ Բ-ի հրամանով Հայկական մարզպանություն է գալիս Դենշապուհը, որն աշխարհագիր է անցկացնում և ծանրացնում հարկերը։ Ապա պաշտոնանկ է անում հազարապետ Վահան Ամատունուն, և նրա փոխարեն հազարապետ նշանակում մի պարսիկի։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Հայդարաբադ (քաղաք, Պակիստան)

Հայդարաբադ, նաև Հայերաբադ (ուրդու՝ حیدرآباد‎, անգլ.՝ Hyderabad, սինդհի՝ حیدرآباد), քաղաք Պակիստանի Սինդ նահանգում։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է Ինդոս գետի ստորին հոսանքում, 1768 թվականին Կալհորի դինաստիայի Սինդ կառավարիչների կողմից Ներոոն Կոտ (սինդհի نيرُونوو) ձկնորսական գյուղի տեղում։ Հայդերաբադի մշակութային պատմությունը շատ հարուստ է։ Քաղաքից ոչ հեռու գտնվում են Հարապպայի քաղաքակրթության հետքերի պեղումների վայրերը։ Հայդարաբադը հայտնի է իր ճարտարապետական հուշարձաններով, որոնցից շատերը ոչնչացվել են կամ լրջորեն վնասվել են Մեծ Բրիտանիայից անկախանալու և 1980-ականների հակակառավարական ապստամբությունների ժամանակ։ Քաղաքը համարվում է սինդհի տեղական լեզվի գրական հայրենիքը, քանի որ անցյալում եղել է սինդհի բանաստեղծների և դերվիշների ապաստարանը։ Ներկայումս Հայդարաբադը հայտնի է մեծ թվով ուսումնական հաստատություններով։


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Քաղաքի կենտրոնը գտնվում է ծովի մակարդակից 12 մետր բարձրության վրա։


== Դեմոգրաֆիա ==
Քաղաքի բնակչության թվաքանակի դինամիկան ըստ տարիների։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
История Хайдарабада Archived 2009-02-01 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Լիա Միշել

Լիա Միշել (անգլ.՝ Lea Michele, օգոստոսի 29, 1986(1986-08-29), Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, երգչուհի և գրող։ Նա հայտնի է դարձել շնորհիվ Glee հեռուստասերիալի, որտեղ խաղացել է Ռեյչել Բերրիի դերը։


== Վաղ տարիներ ==
Միշելը ծնվել է Բրոնքսում, Նյու Յորքի նահանգ, Էդիթ և Մարկա Սարֆատիների ընտանիքում։ Նա մեծացել է Թենեֆլայում, Նյու Ջերսի, որտեղ սովորել է Tenafly High School-ում։ Ինչպես նաև նա ուսուցման է անցել Stagedoor Manor-ում, թատերական արվեստի կենտրոնում, այնուհետև նա ընդունվել է Tisch School of the Arts Նյույորքյան համալսարանում, սակայն դերասանական կարիերան շարունակելու համար թողել է ուսումը։


== Կարիերա ==

8 տարեկանում Միշելն ընկերների հետ ուղևորվում է մյուզիքլի բաց ունկնդրումների։ Նա իր առջև նպատակ դրեց և հասավ իր ուզածին՝ Բրոդվեյյան բեմադրությունում ստանալով գլխավոր դերը։ 1995 թվականին Լիան իր առաջին դերը խաղաց Բրոդվեյում, նյույորքյան Les Misérables բեմադրությունում։ Դրանից հետո, 1998 թվականին, նա ստացավ գլխավոր դերը Բրոդվեյյան Ragtime բեմադրությունում։ 2004 թվականին նա մասնակցում է Fiddler on the Roof Բրոդվեյյան բեմադրությունում։ 2006 թվականին նա մասնակցում է Spring Awakening բեմադրությանը։ Լիան 2008 թվականի մայիսի 18-ին լքում է Awakening-ը։ 2009-2015 թվականներին Լիան խաղացել է «Glee» հեռուստասերիալում, որտեղ նա ներկայացել է դպրոցական New Directions երգչախմբի երգչուհու դերում, Ռեյչել Բարբարու Բերրի։ Հեռուստասերիալի առաջին սերիան սկսվել է 2009 թվականի մայիսի 19-ին։ Հեռուստասերիալում խաղալու շնորհիվ նա հաղթել է Screen Actors Guild Award մրցանակը իր հիասքանչ բեմականության շնորհիվ և 2009 թվականին ստացել է Satellite Award մրցանակը, որպես լավագույն դերասանուհի, առաջ անցնելով այնպիսի հայտնիներին, ինչպիսիք են՝ Էդի Ֆալկոն, Թոնի Կոլլետտը և Թինա Ֆեյը։ Ինչպես նաև նա առաջադրվել է Emmy Award, Golden Globe Award և Teen Choice Award: 2015 թվականից նա նկարահանվում է «Ճչի թագուհիները» հեռուստասերիալում, որտեղ նա խաղում է Էսթեր Ուլրիխի/Շանել#6-ի դերը։ Առաջին սերիան լույս է տեսել 2015 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Ինչպես նաև սեպտեմբերի 22-ին հրատարակվել է «You First — Journal Your Way to Your Best Life» գիրքը։


== Անձնական կյանք ==
2012 թվականի հունվարից մինչև 2013 թվականի հուլիսը Լիան հանդիպում էր «Glee» հեռուստասերիալում նկարահանվող իր կոլլեգայի՝ Քորի Մոնթեյնի հետ։ 2013 թվականի հուլիսի 13-ին Մոնթեյնը հայտնվել է մահացած վիճակում Վանկուվերի Pacific Rim Hotel-ում։ Լիայի «If You Say So» երգը նվիրված է Քորիին։ 2014 թվականից նա հանդիպել է մոդել Մետյու Պեստի հետ։ 2016 թվականի փետրվարին նրանք բաժանվել են։


== Ֆիլմագրություն ==


== Սկավառակագրություն ==
Louder (2014)
ТВА (2016)


== Ծանոթագրություններ ==
Դեն Ռեյնոլդս

Դեն Ռեյնոլդս (անգլ.՝ Daniel Coulter Reynolds, հուլիսի 14, 1987(1987-07-14), Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ), ամերիկացի երաժիշտ, Imagine Dragons ռոք խմբի անդամ։


== Վաղ տարիներ ==
Դենը Քրիստին Մ.-ի և Ռոնալդ Ռեյնոլդսի ինը երեխաներից յոթերորդն է. ծնվել է 1987 թվականի հուլիսի 14-ին՝ Լաս Վեգասում, Նեվադա շրջանում։


== Կարիերա ==


=== Imagine Dragons (2008-մեր օրեր) ===
Ռեյնոլդսը վոկալիստ է, երգում է բաս-թմբուկով, քիչ՝ թմբուկով և ակուստիկ կիթառ ով։
Imagine Dragons-ը հաղթել է «Խմբերի ճակատամարտում» և այլ տեղային մրցույթներում։ Բասիստ Բեն Մակին միացել է խմբին Լաս Վեգասում։ Քիչ ուշ խմբի կազմի մեջ մտել է նաև թմբկահար Դենիել Պլատցմանը, որը Ուեյնի ընկերն էր և սովորում էր Բերկլիի երաժշտական քոլեջում։
Խումբը տեղափոխվում է Լաս Վեգաս, որտեղ նրանց հաջողությունները մեծանում են։ Երբ Train խմբի վոկալիստը հիվանդ էր, Imagine Dragons-ը պատրաստվում էր իր համերգին՝ մի սրահում, որտեղ տեղավորվում էր ավելի քան 26 000 մարդ։ Նրանք արժանանում են «2010 թվականի լավագույն ինդի-ռոք» մրցանակին՝ Las Vegas Weekly-ում և պարգևատրվում են «2011 թվականի լավագույն տեսահոլովակ» մրցանակով՝ Vegas Seven ամսագրի կողմից։ 2011 թվականի նոյեմբերին նրանք պայմանագիր են ստորագրում Interscope Records ընկերության հետ և սկսում են աշխատանքները Ալեքս Դա Կիդ պրոդյուսերի հետ։ 2014 թվականին խումբը ստնում է Գրեմմի մրցանակ։


=== Egyptian (2010-մեր օրեր) ===
2010 թվականին Դեն Ռեյնոլդսը հանդիպում է ամերիկյան Nico Vega խմբի սալիստին՝ Էյժեյ Վոլկմանին։ Այստեղ նրանք ձայնագրում են չորս թրեկ (Fade, Colorblind, I'll wait for you, On Our Own), որոնք ներկայացված են Egyptian ալբոմում։


== Անձնական կյանք ==
2011 թվականի մարտի 5-ին Դենը ամուսնանում է Էյժե Վոլկմանի հետ (04.03.1980)։ 18.08.12-ին ծնվում է նրանց աղջիկը՝ Արոու Ռեյնոլդսը։ Դեն Ռեյնոլդսը իր աղջկա անունը կնքում է Արոու՝ Հարրի Նիլսոնի «Me and My Arrow» երգի պատվին։ Տասն ամիս Ռեյնոլդսը ասում էր.«Ես եղել եմ իր կյանքի մեկ ու կես ամիսը։ Եվ դա ամբողջ տարվա ամենասպասված պահն էր»։ Նա նաև ունի երկու զույգ աղջիկներ՝ Ջիա Ջեյմս և Կոկո Ռեյ Ռեյնոլդսները (ծնվ․՝ 2017 թվականի մարտի 31)։


== Սկավառակագրություն ==
Egyptian - EP - Egyptian (2011)
Night Visions (2012) - առաջին ալբոմ
«Stranger» - X Ambassadors (2013) - համահեղինակ
«Nothing Quite Like Home» - G. Love & Special Sauce (2014) - համահեղինակ
«I Believe (Get Over Yourself)» - Nico Vega (2014) - համահեղինակ, համապրոդյուսեր
Smoke+Mirrors (2015) - երկրորդ ալբոմ


== Մրցանակներ և նոմինացիաներ ==
Hal David Starlight Award (2014)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Պրիվետնոե (գյուղ, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊրիվետնոեՊրիվետնոե (ուկրաիներեն՝ Привітне), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1964 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պրիվետնոե գյուղում բնակվում էր 539 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2148 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 250,93 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սալե (Սոմի գավառ)

Սալե (ֆր.՝ Saleux), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 2420 մարդ, բնակչության խտությունը` 301.75 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.02 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 7 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 1652 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1170-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 482։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,8 %։ 1170 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1063 անձ (517 տղամարդ և 546 կին)։ Գործազուրկ են եղել 107 անձ (55 տղամարդ և 52 կին)։ 482 անաշխատունակներից 160-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 215-ը` թոշակառուներ, իսկ 107-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Բեյքեր շրջան (այլ կիրառումներ)

Բեյքեր շրջան, կարող է վերաբերել՝

Բեյքեր շրջան - ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը
Բեյքեր շրջան - ԱՄՆ Օրեգոն նահանգի 36 վարչական միավորներից մեկը
Բեյքեր շրջան - ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
Բիվերտոն

Բիվերտոն (անգլ.՝ Beaverton), քաղաք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հյուսիսարևմտյան մասում՝ Օրեգոն նահանգի Վաշինգտոնի շրջանում։ Ընկած է Թյուլեթին գետի (Tualatin River) հովտում, Փորթլենդ քաղաքից 11 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Անվան Beaver բաղադրիչը հուշում է, որ կառուցվել է կուղբերով առատ վայրում (անգլ.՝ Beaver նշանակում է կուղբ)։ Զբաղեցնում է 48,77 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 89 803 (այդ ցուցանիշով վեցերորդ տեղն է գրավել նահանգում)։ Այդ նույն տարում «Money» ամսագիրն իր անցկացրած հարցման և ուսումնասիրությունների արդյունքներով Բիվերտոնն ընդգրկել է ԱՄՆ-ի ոչ խոշոր այն քաղաքների հարյուրյակում, որոնք համարվել են «ապրելու համար լավագույն վայր»։
Հիլսբորոյի հետ միասին՝ Բիվերտոնը համարվում է Վաշինգտոնի շրջանի տնտեսական կենտրոններից մեկը, որտեղ գործում են արդյունաբերության զանազան ոլորտների բազմաթիվ կորպորացիաների գլխավոր գրասենյակներ ու գլխադասային ձեռնարկություններ։ Դրանց թվում է «Նայք»-ը, որ մարզական ապրանքների վաճառքի գծով առաջատարներից մեկն է աշխարհում։ Բիվերտոնը մաս է կազմում տեղեկատվական բարձրտեխնոլոգիական ընկերությունների համախմբումով կազմավորված «Որձաքարե անտառ» շրջանի։
Այս քաղաքում են տեղակայված հետևյալ ընկերություններն ու դրանց ստորաբաժանբումները.

Nike
Linux Technology Center of IBM
Tektronix
Maxim Integrated Products (անգլ.)
VeriWave (անգլ.)
Ixia (անգլ.)


=== Ժողովրդագրություն ===
Բիվերտոնը մտնում է Փորթլենդ-Վանկուվեր-Հիլսբորո մետրոպոլիտենային տարածքի մեջ, որտեղ 2016 թվականի տվյալներով ապրում էր ավելի քան 2,4 միլիոն մարդ։ Իսկ հենց միայն Բիվերտոն քաղաքում բնակվողների թիվը, 2020 թվականին ԱՄՆ-ում անցկացված մարդահամարի տվյալներով, եղել է 97.494։

¹ 1980–2020։ Volkszählungsergebnisse


== Քույր քաղաքներ ==
Բիվերտոնի քույր քաղաքներն են՝


== Անվանի բնակիչներ ==
Դմիտրի Բիլօզերչև — խորհրդային մարմնամարզիկ, օլիմպիական եռակի չեմպիոն (հաղթել է Սեուլում 1988 թ. անցկացված ամառային օլիմպիական խաղերում)
Մարիել Զագունիս — սուսերամարտուհի, օլիմպիական կրկնակի չեմպիոն
Ուորդ Քանինգհեմ - ծրագրավորող, որ զգալի ավանդ է ներդրել Վիքիում
Հարոլդ Էլմեր Էնթոնի — կենսաբան


== Կլիմա ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://www.beavertonoregon.gov/ Բիվերտոն. պաշտոնական կայք
Լաոդիկեայի գավառակ

Լաոդիկեա, գավառ Պոնտական թագավորությունում, իսկ ավելի ուշ գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Լաոդիկեա անվանումն առաջացել է Միհրդատ VI-ի Եվպատորի մոր` Լաոդիկեայի անունից։ Այդ անվանումը սկզբում տրվել էր քաղաքին։


== Աշխարհագրություն ==
Տարածքն ընդգրկում էր Ամասիա քաղաքի շրջակայքը։ Գտնվում էր Լիկաստես գետի ավազանում։ Կենտրոնը Լաոդիկեա քաղաքն էր, որը ներկայումս Լյադիկ անվանումով աննշան բնակավայր է։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Տոռելագունա

Տոռելագունա  (իսպ.՝ Torrelaguna), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Մադրիդ շրջանում՝ Մադրիդ ինքնավար մարզի կազմում։ Բնակչությունը 4928 մարդ։ Տարածքը՝ 16,83 կմ² է։ Պրովիցիայի վարչական կենտրոնից հեռու է 58 կմ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Դենիս Դավիդովի դաստակերտ

Դենիս Դավիդովի դաստակերտ (ռուս.՝ Усадьба Дениса Давыдова), դաստակերտ Մոսկվայում, Պրեչիստենկա փողոց, տուն 17/10 հասցեով։ Մշակութային ժառանգության հայտնաբերված օբյեկտ է։


== Պատմություն ==
XVIII դարի երկրորդ կեսին դաստակերտի համակառույցը, որը ներառում էր գլխավոր տունը, պարտեզը և կողաշենքերը, զբաղեցնում էր ամբողջ թաղամասը՝ Բարիկովի նրբանցքից մինչև Սեչենովի նրբանցք։ Գլխավոր շենքը կառուցվել է 1770-ական թվականներին՝ XVIII դարի առաջին կեսի ապարանքի հիման վրա։ Այդ ժամանակ կալվածքի տերը եղել է մոսկվացի ոստիկանապետ Նիկոլայ Պետրովիչ Արխարովը։ Շենքը կառուցվել է վաղ կլասիցիզմի ոճով։ Այդ նույն ժամանակ կառուցվել են նաև երկու կողմերից գլխավոր բակը պարսպած մեկհարկանի կողաշենքերը։ Դաստակերտը տուժել է 1812 թվականի հրդեհից, բայց վերականգնվել է։ Տունը պսակված էր կիսաշրջանաձև պատուհան ունեցող կիսահարկով, ճակատը զարդարված էր կրկնակի և միակի կորնթոսյան սյուներով՝ շքամուտքի երկու կողմերից։ 1830-ական թվականներին գլխավոր տան թևերին և կողաշենքերին հարկ է ավելացվել, իսկ 1869-1874 թվականներին ճարտարապետ Ա. Լ. Օբերը դրանք վերակառուցել է՝ փայտե շինությունները փոխարինելով քարե շինություններով։
Արխարովից հետո դաստակերտը պատկանել է գեներալ Դ. Ի. Բիբիկովին։ 1835-1837 թվականներին դաստակերտի սեփականատերն է եղել բանաստեղծ, 1812 թվականի Հայրենական պատերազմի հերոս, գեներալ-մայոր Դենիս Դավիդովը, նրան այստեղ հյուրընկալվել է Ալեքսանդր Սերգեևիչ Պուշկինը։ Հետագայում դաստակերտում տեղակայվել է Ս. Ա. Արսենևայի օրիորդաց վարժարանը։
Խորհրդային տարիներին այս տանը գործել է կոմկուսի շրջանային կոմիտեն։
Ճակատին փակցված է Դ. Դավիդովի հուշատախտակը, որի հեղինակն է  Ա. Կոտիրևը։ 1930-ական թվականների սկզբին տանն ապրել է հեղափոխական Վերա Ֆիգները։
Ներկայումս դաստակերտը վերանորոգվել է, բայց օրիգինալ ինտերիերը կորսվել են, մեկ այլ տեղեկության համաձայն՝ պահպանվել է XIX դարի մի որմնանկար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3.
Մարակա Խիպիոկա էկոլոգիական կայան

Մարակա Խիպիոկա էկոլոգիական կայան (պորտ.՝ Estação ecológica de Maracá-Jipioca), էկոլոգիական կայան, որը ընդգրկելով երկու կղզիներ, գտնվում է Բրազիլիայի Ամապա նահանգից մոտ 5 կմ հեռավորության վրա գտնվող Ամապա քաղաքում։ Պաշտպանում է ափամերձ մանգլենիների և արևադարձային խոնավ անտառների տարածքը։


== Տեղագրություն ==
Էկոլոգիական կայանը գտնվում է հարակից Իլհա դե Մարակա դու Նորտե և Իլհա դե Մարակա դու Սուլ կղզիներում, Ամապայի ափերի մոտ՝ մոտավորապես 602 քառակուսի կիլոմետր տարածքով։ Արգելոցը ստեղծվել է 1981 թվականի հունիսի 2-ի որոշմամբ՝ նպատակ ունենալով պահպանել Ամազոն գետի ազդեցության տակ գտնվող ինքնատիպ ծովային միջավայրի զգալի նմուշները։ Ամազոնի կենսոլորտի մի մասն է։ Կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Արգելոցը Ամապա նահանգի համանուն մունիցիպալիտետում է։ Ամապայի կենսաբազմազանության միջանցքի մի մասն է, որը ստեղծվել է 2003 թվականին։ 


== Շրջակա միջավայր ==
Տեղանքը չափազանց հարթ է, առավելագույն բարձրությունը 3 մետր է։ Տարեկան տեղումների քանակը 5000 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 20-ից մինչև 33 °C, իսկ միջինը՝ 26 °C է։ Կլիման արևադարձային մուսոնային կլիմա է` օգոստոսից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում չափավոր և քիչ քանակությամբ անձրևներով, իսկ մնացած ամիսներին հորդ և ծայրահեղ հորդ տեղումներով։ 
Ջրափնյա գծի և առուների մոտ գերակշռում են մանգլենիները՝ ավելի բարձրադիր վայրերում տիպիկ գեղահովտային ծառատեսակներով։ Առափնյա բուսականությունը գտնվում է Ամապայի մանգլենիների էկոշրջանում։ 
Շարժիչային մուտքի դժվարության պատճառով միավորումն ունի զանազան տեսակներով հիանալի կենսաբազմազանություն, որոնցից մի քանիսը վտանգված են։ Արգելոցն օգտագործվում է բազմաթիվ չվող թռչունների կողմից, այդ թվում՝ ամերկյան ֆլամինգոն (Phoenicopterus ruber), ջրարծիվը (Pandion haliaetus), սապսանը (Falco peregrinus), գետային ջրածիծառը (Sterna hirundo), գյուղական ծիծեռնակը (Hirundo rustica) և այլն։


== Պահպանություն ==
Էկոլոգիական կայանը «խիստ բնական արգելոց է», որը գտնվում է Բնության պահպանության միջազգային միության Iա կատեգորիայի ներքո։ Նպատակն է պահպանել Ամազոն գետի ազդեցության տակ գտնվող ափամերձ ծովային միջավայրում առաջնային կազմավորումների նշանակալի նմուշները։ Պահպանությունն իրականացվում է «Ամազոնի շրջանի պահպանվող տարածքներ» ծրագրի աջակցությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Այաս

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Այաս (այլ կիրառումներ)Այաս (ֆր.՝ Layas, իտալական աղբյուրներում՝ Լայացցո, թուրքականում՝ Յումուրտալիկ, իտալերեն՝  La Giazza, Laiazzo), Կիլիկիայի խոշոր նավահանգիստներից մեկը, Հայոց (Ալեքսանդրետի) ծոցի հյուսիսարևմտյան ափին։ Շրջապատված է կիտրոնի և նարնջի այգիներով, մոտակայքում կան անտառներ։ Մասնակցել է Արևելքից Եվրոպա կատարվող տարանցիկ առևտրին։ Իտալացիները կոչել են քաղաքը Լայաս։ Ունեցել է հզոր միջնաբերդ, որից հիմա միայն ավերակներ են պահպանվել։ Այժմ գտնվում է Թուրքիայի տարածքում։


== Պատմություն ==


=== Մինչև Կիլիկյան Հայաստանը ===
Հիմնադրվել է հույն վերաբնակիչների կողմից հավանաբար մ․թ․ա 8-6-րդ դարերում։ Ծովախորշի հարմարավետության պատճառով ուժեղ ալեկոծություններ չեն լինում։ Պլինիոսի և Տակիտոսի վկայությամբ հունա-հռոմեական տիրապետության ժամանակ ազատ քաղաք էր։


=== Կիլիկյան Հայաստանի օրոք ===
Մինչև 6-րդ դարը Կիլիկիայի հունական արքեպիսկոպոսի երկրորդ աթոռանիստն էր։ Այասը ծաղկել ու զարգացել է Կիլիկիայի Հայկական պետականության ժամանակ (11-14-րդ դարեր)։ Այն Ռուբինյանների, հետագայում Հեթումյանների թագավորական տների սեփականությունն էր, որտեղ գործում էր հայկական դրամահատարան։ Ամրացված էր ցամաքային և ծովահայաց բերդերով։ Եվրոպացիները Այասում ունեին իրենց հյուպատոսությունները։ Եվրոպական աղբյուրներում Ա անվանվում է «Հայոց թագավորության նավահանգիստ»։ Այաս տեղանունն իր բազմաթիվ տարբերակներով հիշատակվում է հունա-լատինական, հայկական, արաբական, բյուգանդական, իտալական և անգլո-ֆրանսիական աղբյուրներում։ Նրա մասին խոսում են նույնիսկ եվրոպական վերածննդի շրջանի նշանավոր հեղինակներ Բոկաչիոն, Արիոստոն, Չոսերին և ուրիշներ։ Այասը 1274-1275 և 1281 թվականներին ենթարկվել է եգիպտական մամլուքների ավերիչ արշավանքներին։ 1305 թվականին հայերը այն վերագրավում և իրենց ձեռքին են պահում մինչև 1337-38 թվականները, սակայն թշնամուն զիջում են քաղաքի շրջակայքի Հարուն, Կովառա, Սարվանդիքար Համուս, Նուջեյման բերդերը, իսկ հետո նաև Այասը։


=== Կիլիկյան Հայաստանի անկումից հետո ===
1368-1378 թվականներին Այասը անցնում է Կիպրոսին, 15-րդ դարի կեսերին նվաճվում է Զուլգադրիյան Շահսուվարի կողմից, 1473 թվականին այն գրավում են վենետիկցիները, իսկ 1522 թվականին՝ անցնում Է օսմանցի թուրքերին։ Այս ժամանակներից սկսվում Է Այասի վայրէջքը։ 20-րդ դարի սկզբներին նա մի անշուք ու խղճուկ բնակավայր էր՝ 5000 բնակիչներով, որից 2000-ը՝ հայեր։ Հայկական եկեղեցիները երկուսն էին՝ Ս. Սարգիս և Ս. Ստեփանոս։


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայկական թագավորություն


== Ծանոթագրություններ ==
Բելայա Կրինիցա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բելայա ԿրինիցաԲելայա Կրինիցա (ուկրաիներեն՝ Біла Криниця), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելայա Կրինիցա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 1 077 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,75 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 616,13 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Անթարիե

Անթարիե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուրոկանազ

Ուրոկանազ (հաճախ նաև իմիդազոլոնպրոպիոնատ հիդրոլազ կամ ուրոկանատ հիդրատազ), ֆերմենտ, որը կատալիզում է հետևյալ քիմիական ռեակցիան

Ուրոկանազը հայտնաբերված է որոշ բակտերիաներում (գեն hutU), ողնաշարավորների լյարդում և նույնիսկ Trifolium repens բույսերում։ Ուրոկանազը 60 Կդ կարգի սպիտակուց է, որն ամուր կապվում է ՆԱԴ+-ի հետ և այն օգտագործում է որպես էլեկտրոֆիլ կոֆակտոր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
US National Library of Medicine National Institutes of Health
Բորովոե (գյուղ, Ուսմանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բորովոե (այլ կիրառումներ)Բորովոե (ռուս.՝ Боровое), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ուսմանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 400 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)