Լիշտ

Լիշտ կամ Էլ-Լիշտ (ռուս.՝ Лишт), եգիպտական ավան, որը գտնվում է Կահիրեի հարավում։ Ավանի մոտ գտնվում են Միջին թագավորության ժամանակաշրջանին պատկանող դամբարաններ, այդ թվում և բրգաձև կառույցները՝ կառուցված Ամենեմհետ I-ի և Սենուսերտ I-ի կողմից։ Երկու գլխավոր բուրգերը շրջապատված են եղել թագավորական ընտանիքների անդամներին պատկանող փոքր բրգերով, ինչպես նաև բարձրաստիճան պաշտոնյաների և նրանց ընտանիքի անդամների մաստաբաներով։ Դրանք կառուցվել են XII և XIII դարերի դինաստիաների կառավարման ընթացքում։ Այդ տեղանքը հայտնիություն է ձեռք բերել նաև Սենեբտիսի դամբարանի շնորհիվ, որին ավազակները մատով անգամ չեն դիպչել։ Դամբարանում նույնիսկ զարդարանքներ են գտնվել։ Տվյալ շրջանի դամբարաններից ամենից լավը պահպանվել է Սենուսերտ I-ի բրգաձև կառույցը։ Քուրմ Սեսենեբնեֆի դամբարանում գտնվել է սարկոֆագի տեքստեր, որի պատերին պատկերված է եղել Հին եգիպտական Մեռյալների գրքի վաղ տարբերակներից մեկը։          


== Նկարագրություն ==
Լիշտը գտնվում է Նեղոսի արևմտյան ափին, Կահիրեից 65 կմ դեպի հարավ։ Լիշտի Նեկրոպոլը գտնվում է Իտտաուի քաղաքի մոտ։ 
Նեկրոպոլի կառուցման ժամանակ Եգիպտոսի մայրաքաղաքը եղել է Թեբեն։ Ամենեմհետ I-ը մայրաքաղաքը Թեբենից տեղափոխեց Իտտաուի, քանզի վերջինս տեղակայված էր Ֆայում քաղաքի մերձակայքում և լավագույն վայր էր Վերին և Ներքին Եգիպտոսները հսկելու համար։ Մայրաքաղաքի տեղափոխման այլ հնարավոր պատճառներ կարող են լինել գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացման և տվյալ տարածաշրջանի հողակտորի մելիորացիայի զարգացման ցանկությունը։ Իտտաուի ավերակները չեն գտնվել և վերջինիս գոյության միակ փաստը կարող է համարվել տվյալ տարածաշրջանում հայտնաբերված մեծ քանակությամբ խեցեղենը։ Հնարավոր փաստ կարող է համարվել XII դինաստիայի առաջին կառավարիչներ Ամենեմհետի և նրա որդու Սենուսերտի բուրգերը։ Նրանց բուրգերը գտնվում են կիսավեր վիճակում։ Ամենեմհետի բուրգը ունի ընդամենը 20 մ բարձրություն։ 


== Պեղումներ ==
Առաջինը, ով հետազոտել է տվյալ շրջանը, եղել է եգիպտագետ Գաստոն Մասպերոն։ 1906-1934 թվականներն ընկած ժամանակաշրջանում Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի Լիշտում Եգիպտական հեռարշավախումբը Լիշտում աշխատանքներ է իրականացրել։ Հետագայում այդ նույն թանգարանի կողմից ձևավորվել է նոր հեռարշավախումբ, որի գործունեությունը տրել է 1984-1991 թվականները։   
2018 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Լիշտ ավանի տարածքում, գիտնականները հայտնաբերել են հին գերեզմանատուն (ավելի քան 800 դամբարան), որն ավելի քան չորս հազար տարեկան է։   


== Լիշտի հարավային դամբարանները ==
Սենուսերտ I-ի բուրգը
Սենուսերտ-Անհայի դամբարանը
Ոմն Սենուսերտի դամբարանը, «Հապի հանքահորը», որը դիպչած չէր
Ինտեֆի դամբարանը (?)
Ֆրանսիական դամբարանը
Իմհոթեպի դամբարանը
Մենտուհոտեպի դամբարանը
Հարավային-Հոր А դամբարանը
Հարավային-Հոր B դամբարանը
Հարավային մարզի A դամբարանը
Ջհուտի դամբարանը
Իպի դամբարանը
Հարավային շրջանի D դամբարանը
Հարավային շրջանի E դամբարանը
Սեհետեպիբրաանհա դամբարանը


== Հյուսիսային Լիշտի դամբարանները ==
Ամենեմհետ I-ի բուրգը
Ռեհուերջերսենի 384 դամբարանը
Ինտեֆիկերի 400 դամբարանը
Սենիմերու 470 դամբարանը
Նախտայի 493 դամբարանը
Սենուսերտի բարձրաստիճան պաշտոնյայի 758 դամբարանը, որը Սենեբտիսի դամբարանի հետ գտնվում է նույն հանքահորում
954 դամբարանը
956 դամբարանը


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Egyptian Expedition for MCMXX — MXMXXI … New York: Gilliss, 1921. Print.
Mace, A. C., Herbert Eustis Winlock, and Grafton Elliot Smith. The Tomb of Senebtisi at Lisht. New York: [The Gilliss], 1916. Print.


== Արտաքին հղումներ ==
«Egypt: The Pyramid of Amenemhet I at Lisht.» Egypt: The Pyramid of Amenemhet I at Lisht. (англ.)
«Egyptian Monuments.» Egyptian Monuments. N.p., n.d. Web. 22 Oct. 2012. (англ.)
Pyramid of Senwosret I at el-Lisht (англ.)