Ստոկհոլմի համալսարան

Ստոկհոլմի համալսարան (շվեդերեն՝ Stockholms universitet), պետական համալսարան Ստոկհոլմում, որը 1878 թվականին հիմնադրվել է որպես քոլեջ, իսկ 1960 թվականից ունի համալսարանի կարգավիճակ։ Ստոկհոլմի համալսարանն ունի երկու գիտական ոլորտ՝ բնական գիտություններ և հումանիտար / հասարակական գիտություններ։ Համալսարանի չորս տարբեր ֆակուլտետներում՝ իրավագիտություն, հումանիտար գիտություններ, հասարակական գիտություններ և բնական գիտություններ, սովորում են ավելի քան 34000 ուսանող։ Համալսարանը Սկանդինավիայի խոշորագույն համալսարաններից մեկն է։ Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական դասակարգման ցանկում (ARWU) այն համարվում է աշխարհի լավագույն 100 համալսարաններից մեկը։
1960 թվականին Ստոկհոլմի համալսարանին շնորհվել է համալսարանի կարգավիճակ՝ այն դարձնելով Շվեդիայի չորրորդ ամենահին համալսարանը։ Ինչպես Շվեդիայի մյուս պետական համալսարանները, Ստոկհոլմի համալսարանի առաքելությունը հասարակության դասավանդումն ու հետազոտությունն է։


== Պատմություն ==
Ստոկհոլմի համալսարանի ձևավորման նախաձեռնությունը ստանձնել է Ստոկհոլմի քաղաքային խորհուրդը։ Գործընթացն ավարտվել է 1865 թվականի դեկտեմբերին  «մայրաքաղաքում բարձրագույն ուսումնական հաստատություն հիմնելու» հիմնադրամի և կոմիտեի որոշմամբ։ Կոմիտեի կազմում ընդգրկված էին ինը հարգարժան անդամներ և նշանավոր քաղաքացիներ, որոնք իրենց ներդրումն ունեին գիտության և հասարակության զարգացման գործում։
Հաջորդ կարևոր քայլը կատարվեց 1869 թվականի հոկտեմբերին, երբ ստեղծվեց Ստոկհոլմի համալսարանական քոլեջի ասոցիացիան։ Կոմիտեի մի քանի անդամներ դարձան ասոցիացիայի անդամներ` ներառյալ պրոֆեսոր Փեհր Հենրիկ Մալմսթենը։ Ասոցիացիայի առաքելությունն էր Ստոկհոլմում համալսարան հիմնելը։ Ստոկհոլմի համալսարանական քոլեջի հուշագիրն ընդունվել է 1877 թվականի մայիսին, իսկ հաջորդ տարվա աշնանային կիսամյակում սկսեցին փաստացի գործողությունները։
1878 թվականին Stockholms högskola համալսարանական քոլեջը սկսեց իր գործունեությունը մի շարք դասախոսություններով, որոնք նվիրված էին բնական գիտություններին, բաց էին հետաքրքրվող քաղաքացիների համար (ավանդույթ, որը մինչ այժմ պահպանում է տարեկան հրապարակայնորեն բաց դասախոսությունները)։ Համալսարանի վաղ պատմության մեջ ուշագրավ է 1889 թվականին Սոֆյա Կովալևսկայայի նշանակումը մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ամբիոնի վարիչի պաշտոնում, որից հետո նա դարձավ Եվրոպայում երրորդ կին պրոֆեսոր։ 1904 թվականին քոլեջը պաշտոնական դարձավ աստիճան շնորհող հաստատություն։

1960 թվականին քոլեջին շնորհվեց համալսարանի կարգավիճակ, և այն դարձավ Շվեդիայի չորրորդ պետական համալսարանը։ Համալսարանի տարածքները գտնվում էին Ստոկհոլմի կենտրոնում՝ Observatorielunden-ում, սակայն ընդունելությունների պատճառով տարածքի պակաս առաջացավ և համալսարանը տեղափոխվեց ավելի մեծ հաստատություն։ 1970 թվականից համալսարանական գործողությունների մեծ մասը կատարվում էր քաղաքի կենտրոնից հյուսիս գտնվող Ֆրեսկատի հիմնական կամպուսում, որը նախկինում օգտագործվում էր Շվեդիայի թագավորական գյուղատնտեսության և անտառաբուծության ակադեմիայի կողմից։


== Հայտնի անձինք ==


=== Ակադեմիկոսներ ===
Սվանտե Արենիուս, 1903 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
Հանս ֆոն Էյլեր-Խելփին, 1929 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
Դյորդ Հևեշի, 1943 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
Պաուլ Կրուտցեն, 1995 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակակիր
Թոմաս Թրանսթրյոմեր, 2011 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակակիր
Գուննար Մյուրդալ, տնտեսագետ, սոցիոլոգ և քաղաքական գործիչ։ 1974 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի տնտեսագիտության բնագավառում
Հանս Բիելենշտեյն, սինոլոգ
Բերտ Բոլին, օդերևութաբան, Կլիմայի փոփոխության միջկառավարական հանձնաժողովի առաջին նախագահ (IPCC)
Միման Չժան, հնէաբան
Սառա Դանիուս, Շվեդական ակադեմիայի անդամ, գրականության պրոֆեսոր
Հորաս Էնգդահլ, Շվեդական ակադեմիայի նախկին մշտական քարտուղար
Հարի Ֆլամ, տնտեսագետ, Բիզնես դպրոցի դեկան
Քրիստեր Ֆուգլեսանգ, տիեզերագնաց։ Առաջին շվեդն ու սկանդինավցին տիեզերքում
Գունար ֆոն Հեյն, Կենսաքիմիայի և կենսաֆիզիկայի ամբիոնի պրոֆեսոր
Օսկար Քլեյն, ֆիզիկայի պրոֆեսոր
Յոհան Ռոքստրոմ, Շրջակա միջավայրի պրոֆեսոր
Կառլ-Գուստավ Ռոսբի, օդերևութաբան
Վելտա Ռուկե-Դրավինա (1917–2003), Լատվիայում ծնված շվեդ լեզվաբան, բանահավաք, պրոֆեսոր
Էբբա Վիթ-Բրաթսրյոմ, գրականության պրոֆեսոր
Կառլ-Հերման Թիլհագեն, բանահավաք
Լուկաս Գոթցեն, Մանկապատանեկան ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր


== Դասակարգում ==
Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական դասակարգման 2017 թվականի Շանհայի վարկանիշային խորհրդատվության /Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական դասակարգման կողմից հաստատված ամենամյա հրապարակմամբ Ստոկհոլմի համալսարանը դիտարկվել է որպես աշխարհի 74-րդ լավագույն համալսարան։
The Times Higher Education (THE) Համալսարանական վարկանիշային աղյուսակում 2018 թվականին Ստոկհոլմի համալսարանը դասվել է աշխարհի բարձրագույն համալսարանների ցուցակի 134-րդ տեղում։
QS համաշխարհային համալսարանական վարկանիշային աղյուսակում Ստոկհոլմի համալսարանը 2018 թվականին աշխարհում ընդհանուր առմամբ զբաղեցրել է 200-րդ տեղը։ Առարկայական դասակարգումները հետևյալն էին՝ 107-րդը Արվեստի և հումանիտար գիտությունների, 235-րդը՝ Կենսական գիտությունների և բժշկության, 261-րդը՝ ճարտարագիտության և տեխնոլոգիայի, 150-րդը՝ բնական գիտությունների բնագավառում, 65-րդը՝ սոցիալական գիտությունների և կառավարման ոլորտում։
Ըստ CWTS Leiden վարկանիշի՝ 2014 թվականին Ստոկհոլմի համալսարանը աշխարհի համալսարանների շարքում դասվել է 140-րդ տեղում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official website of Stockholm University
Stockholm University