Դորիա Շաֆիկ

Դորիա Շաֆիկ (արաբ․՝ درية شفيق‎‎; դեկտեմբերի 14, 1908(1908-12-14), Տանտա, Եգիպտոս - սեպտեմբերի 20, 1975(1975-09-20), Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի ակտիվիստուհի, բանաստեղծուհի, կանանց իրավունքների համար պայքարող, «Նեղոսի դուստր» հասարակական շարժման հիմնադիր։


== Կենսագրություն ==
Շաֆիկը ծնվել է Տանտա քաղաքում, ինժեների ընտանիքում և սովորել ֆրանսիական միսիոներական դպրոցում։ Շաֆիկը եղել է ամենաերիտասարդ եգիպտուհին, ով ավարտել է ֆրանսիական բակալավրիատը (համապատասխանում է լրիվ միջնակարգ կրթությանը)։ 1928 թվականին նա հանդիպել է Խուդա Շաարավիին, ով Շաֆիկին ծանոթացրել է ֆեմինիստական ​​գաղափարներին և օժանդակել նրա կրթություն ստանալու ձգտումներին։ Նույն թվականին Շաֆիկը Եգիպտոսի կրթության նախարարությունից Սորբոնում սովորելու կրթաթոշակ է ստացել և մեկնել է Փարիզ։
1935 թվականին Շաֆիկը մասնակցել է «Միսս Եգիպտոս» մրցույթին, որը ցնցել է հանրությանը, քանի որ մինչ այդ ոչ մի մուսուլման կին չէր մասնակցել մրցույթի։ Շաֆիկը գրել է, որ մասնակցության պատճառը եղել է ոչ միայն ինտելեկտուալ, այլև «կանացի» ոլորտում իրեն դրսևորելու ցանկությունը։ Այնուհետև Շաֆիկը ուսումը շարունակել է Փարիզում, իսկ 1940 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։
Ուսումն ավարտելուց հետո Շաֆիկը վերադարձել է Եգիպտոս։ Նրան մերժել են Կահիրեի համալսարանում դասավանդել՝ համարելով «չափազանց ժամանակակից»։
1945 թվականին Շաֆիկը դարձել է ֆրանսիական La Femme Nouvelle ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ Նույն թվականին հիմնել է «Բինթ էն-Նիլ» («Նեղոսի դուստր») ամսագիրն արաբերեն լեզվով։ Ամսագրի հիմնական նպատակն է եղել լուսաբանել կանանց խնդիրները։ 1948 թվականին Շաֆիկը կազմակերպել է համանուն կազմակերպությունը, որը զբաղվել է սոցիալական խնդիրներով, կանանց շրջանում անգրագիտության ու գործազրկության վերացման հարցերով, պայքարել է կանանց ընտրական իրավունքի համար։
1951 թվականի փետրվարի 18-ին Շաֆիկը և մոտ մեկուկես հազար այլ կանայք բողոքի ցույց են անցկացրել Եգիպտոսի խորհրդարանի առջև՝ պահանջներ ներկայացնելով կանանց սոցիալ-տնտեսական իրավունքների վերաբերյալ։ Սենատի ղեկավարը ցուցարարներին խոստանում է մասնակի բավարարել նրանց պահանջները, սակայն մշակված փոփոխություններն այդպես էլ չեն ընդունվել։
1952 թվականի հեղափոխությունից հետո «Նեղոսի դուստր»-ը դարձել է քաղաքական կուսակցություն։ 1954 թվականի մարտի 12-ին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել ի նշան բողոքի՝ առանց կանանց մասնակցության սահմանադրական հանձնաժողով ստեղծելու։ Հացադուլը տևել է 8 օր։ Արդյունքում գործող նախագահ Մուհամմեդ Նագիբը խոստացել է կանանց հնարավորություն տալ լիարժեք մասնակցելու երկրի քաղաքական կյանքին։
Դրանից հետո Շաֆիկը մեկնել է միջազգային շրջագայության՝ դասախոսություններ կարդալով Եգիպտոսում կանանց շարժման մասին, այցելել է Իտալիա, Ֆրանսիա, Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա, Հոնկոնգ, Պակիստան, Հնդկաստան և Ցեյլոն։
Նրա ջանքերի շնորհիվ կանայք ձայնի իրավունք են ստացել 1956 թվականին ընդունված սահմանադրությամբ։ Սակայն կանանց ընտրություններին մասնակցության սահմանափակումներ են դրվել, որը տղամարդկանց համար չկար։ 1957 թվականին Շաֆիկը հացադուլ է հայտարարել Գամալ Աբդել Նասերի ավտորիտար կառավարության դեմ։ Սակայն այս անգամ նա հասարակական աջակցություն չի ստացել։ Շաֆիկին հեռացրել են «Բինտ էն-Նիլ»-ից՝ ենթարկելով տնային կալանքի և արգելելով նրա անունը հիշատակել մամուլում։
Դրանով ավարտվել է Շաֆիկի հասարակական գործունեությունը։ Շաֆիկը կալանքի տակ ապրել է 18 տարի։ Այդ ժամանակ նա սկսել է բանաստեղծություններ գրել։ 1975 թվականին Շաֆիկը ինքնասպանություն է գործել։


== Հարգանքի տուրք ==
2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Google-ը թողարկել է յուրահատուկ բացիկներ Շաֆիկի ծննդյան 108-ամյակի կապակցությամբ։
2018 թվականին Նյու Յորք Թայմսը ուշացած հրապարակել է Շաֆիկի մահախոսականը։


== Անձնական կյանք ==
1937 թվականին Շաֆիկն ամուսնացել է Նուր ադ-Դին Ռագայի հետ, ով նույնպես սովորում էր Փարիզում։ Նրանք ունեցել են  երկու դուստր՝ Ազիզան և Ջեհանը։ 1968 թվականին Դորիան և Նուր ադ-Դինը ամուսնալուծվել են։


== Լրացուցիչ գրականություն ==
Asunción Oliva Portoles, Recuperación de una voz olvidada, Madrid: Huerga y Fierro editores, 2010. 9788483748237
Cynthia Nelson, Doria Shafik, Egyptian Feminist: A woman Apart, Gainesville: University Press of Florida (EE.UU.), 1996. 9780813014555


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Doria Shafik official memorial website
"Doria Shafik (1908-1975", sister-hood magazine, —9 August 2016
Selections from the Bint al-Nil journal