DjVu

DjVu (ֆր.՝ déjà vu — «արդեն տեսանելի»)՝ «պատկերների սեղմում կորուստներով» տեխնոլոգիան, որը մշակվել է հատուկ սկանավորված փաստաթղթերը (գրքեր, ամսագրեր, ձեռագրեր և այլն) պահպանելու համար, որտեղ բանաձևերի առատությունը, սխեմաները, նկարները և ձեռագիր սիմվոլները չափազանց ժամանակատար են դարձնում սիմվոլների օպտիկական նիշերը ճանաչելը։ Այն նաև արդյունավետ լուծում է, եթե կարիք կա նմուշի բոլոր նրբությունները փոխանցել, օրինակ պատմական փաստատթղթերը, որտեղ կարևոր է ոչ միայն բովանդակությունը, այլև թղթի գույնն ու որակը, մագաղաթի թերությունները, ճաքերը, ծալված տեղերի հետքերը, ուղղումները, այլ իրերով թողնված հետքերը։
Ամենասկզբից տեխնոլոգիան մշակվել է Յան Լեկունի, Լեոն Բոտի և Պատիկ Հեֆֆերնի կողմից՝ AT&T լաբորատորիայում (1996-2001 թվականներին)։ DjVu-ն էլեկտրոնային մի քանի գրադարանների հիմք է դարձել։ Այն բավականին հայտնի է և օգտագործվում է բազմապիսի փաստաթղթերի համար։
Ֆորմատը օպտիմիզացված է ցանկցով փոխանցելու այնպիսի մեթոդով, որ էջը կարելի է դիտել մինչ բեռնման ավարտը։ DjVu ֆորմատը կարող է պարունակել տեքստային (OCR) շերտ, ինչը թույլ է տալիս փնտրել որևէ բան ողջ տեքստի մեջ։ Բացի դա, DjVu ֆայլը կարող է պարունակել ներդրված ինտերակտիվ ցանկ և ակտիվ շրջանները՝ հղումներ, ինչը թույլ է տալիս իրականացնել հարմար նավարկում ողջ DjVu ֆայլի մեջ։


== Օգտագործվող տեխնոլոգիաները ==
DjVu-ում գունավոր պատկերները սեղմելու օգտագործվում է հատուկ տեխնոլոգիա, որը պատկերը բաժանում է 3 շերտի՝ առջևի պլան, հետևի պլան և սև-սպիտակ (մեկբիթանի) երեսի։ Երեսը պահպահում է իսկական պատկերի չափսը, հենց դա էլ պարունակում է տեքստի պատկերը և այլ հստակ տվյալներ։ Հետևի պլանի չափսը, որում մնում են էջի նկարազարդումներն ու հյուսվածները, տարածք խնայելու համար փոքրացվում է։ Առջևի պլանը պարունակում է երեսի գունային ինֆորմացիան։ Առևի պլանի չափսը սովորաբար շատ ավելի է փոքրացվում։ Այնուհետև հետևի և առջևի պլանները вейвлет-преобразования օգնությամբ խտացվում են, իսկ երեսը՝ JB2 ալգորիթմով։
JB2 ալգորիթմի առանձնահատկությունն այն է, որ այն էջի վրա փնտրում կրկնվող սիմվոլներ և պահպանում է դրանց պատկերը միայն մեկ անգամ։ Մի քանի էջից բաղկացած փաստաթղթերում յուրաքանչյուր էջ օգտագործում է ընդհանուր «բառարանի» պատկերները։
Գրքերի մեծ մասը սեղմելու համար կարելի է օգտվել միայն երկու գույնից։ Այս դեպքում օգտագործվում է միայն մեկ շերտ, ինչը թույլ է տալիս հասնել սեղմման ռեկորդային աստիճանի։ Սև ու սպիտակ նկարազարդումներով սովորական գրքում, որը սկանավորվել է 600 dpi խտությամբ, էջի չափսը կազմում է միջինում 15 ԿԲ, այսինքն՝ մոտավորապես 100 անգամ ավելի փոքր, քան իրական ֆայլը։ Բարդ հետևի պլանի դեպքում հնարավոր է սեղմել իրական չափից 4-ից 10 անգամ։ Սակայն DjVu-ի լռելյայն կարգավորումներում օգտագործվում է «Տվյալների կորուստներով սեղմում» ֆունկցիան, այդ պատճառով էլ շատ կարևոր փաստաթղթերը պահպանելիս սովորաբար ընտրվում է «առանց կորուստների»՝ PNG, JPEG 2000, TIFF և այլ տարբերակներ։ DjVu-ում կարելի է նաև օգտագործել «տվյալների սեղմում առանց կորուստների» ֆունկցիան։ Այսպես օրինակ DjVuLibre փաթեթի CJB2 գործիքը հնարավորություն է ընձեռում սեղմել տվյալները «առանց կորուստների»։
DjVu ֆորմատում հիմնականում գործում են մի քանի տեխնոլոգիաներ, այդ թվում նար AT&T լաբորատորիայի մշակածը.

սկանավորված պատկերից տեքստի՝ ֆոնից առանձնացնելու ալգորիթմ,
Ֆոնի սեղմման Վեյվլետային ալգորիթմ IW44,
Սև-սպիտակ պատկերների սեղմման JB2 ալգորիթմ,
Սեղմման ունիվերսալ ալգորիթմ ZIP,
«Պահանջի դեպքում» սեղմածի ընդլայնման ալգորիթմ
Պատկերների «քողարկման» ալգորիթմ։


== Պատկերների տեքստային ներկայացումը ==
DjVu ֆորմատը նախատեսում է «տեքստային շերտի» առկայություն, որը պարունակում է էջի տեքստը (Օգտագործվում է տեքստը հեշտությամբ փնտրելու և պատճենելու համար)։ Այն դեպքում, երբ տեքստային շերտը հասանելի չէ, տեքստ ստանալու միակ եղանակը օպտիկական նիշերի ճանաչումն է այլ ծրագրերի միջոցով։


== Արտոնագիր ==
AT&T ընկերությունը վաճառել է տեխնոլոգիան LizardTech ընկերությանը, որը փորձել է օգտագործել այն իր կոմերցիոն շահերից ելնելով, բայց շնորհիվ ֆորմատի բաց լինելու DjVu փաստաթղթերի ստեղծման և դիտման համար գոյություն ունի Ազատ ծրագրային ապահովում, որը հասանելի է մի շարք պլատֆորմաների։ 2008 թվականի հուլիսի 1-ին LizardTech ընկերությունը DjVu-ի կառավարումը հանձնեց Celartem մայր ընկերությանը,, իսկ 2009 թվականի հունիսի 10-ին Celartem ընկերությունը փոխանցեց իր DjVu տեխնոլոգիայի իրավունքները Caminova ընկերությանը։.
Գոյություն ունի ազատ ծրագիր, որը թողարկվում է GNU GPL լիցենզիայով, DjVuLibre գրադարան և դիտարկիչներ և ծրագիր-կոդավորիչներ։


== DjVu ֆայլերի հետ աշխատելու համար ծրագրեր ==
ԴիտումWindows օպերացիոն համակարգի համար՝

Caminova՝ DjVu-ի պաշտոնական հավելումը ինտերնետ դիտարկիչների համար,
DjVuReader;
DjVu Viewer;
STDU Viewer;
Sumatra PDF;
WinDjView.Linux օպերացիոն համակարգի համար՝

Evince և Okular օգտագործելով DjVuLibre.UNIX օպերացիոն համակարգի համար՝

DjVuLibre DjViewOS X օպերացիոն համակարգի համար՝

Caminova Official DjVu Browser Plug-in
DjVuLibre DjView
MacDjView Desktop ViewersAndroid օպերացիոն համակարգի համար՝

Akunin Book;
EBookDroid;
Orion Viewer օգտագործելով DjVuLibre.iOS օպերացիոն համակարգի համար՝

Stanza;
DjVU Book Reader.BlackBerry OS օպերացիոն համակարգի համար՝

DjVuBB.ԽմբագրումDjVuLibre;
Document Express՝ հեղինակի պաշտոնական ծրագիրը,DJVU փաստաթղթում տեքստի ճանաչման (OCR) հնարավորության ավելացում փնտրելու և պատճենելու համար,any2djvu՝ առցանց ծառայություն, որը աշխատում է միայն անգլալեզու տեքստերի հետ.
DjvuOCR՝ DJVU փաստաթղթում ավելացնում է տեքստերի ճանաչում.
ABBYY FineReader՝ պահպանում է պրոյեկտը DJVU տեսքով, OCR շերտով (սկսած 10-րդ տարբերակից)


== Կարդացեք նաև ==
Portable Document Format (PDF)
Գրքերի թվայնացում


== Հղումներ ==
DJVU — формат для электронных библиотек. Archived 2004-11-24 at the Wayback Machine. Алгоритмы и достоинства, программы и использование, руководства пользователя.
Дежавю или DjVu: ликбез. Сборник статей о технологии DjVu.
DjVu.org Англоязычный портал DjVu-сообщества.