Բրիդջեթ Բիշոփ

Բրիդջեթ Բիշոփ (անգլ.՝ Bridget Bishop, ոչ վաղ քան 1632 և ոչ ուշ քան 1637, Նորիջ, Անգլիայի թագավորություն - հունիսի 10, 1692(1692-06-10), Սեյլեմ, Մասաչուսեթսյան ծոցի գավառ, Բրիտանական Ամերիկա), առաջին մարդը, որը ենթարկվել է մահապատժի 1692 թվականին կայացած Սալեմի վհուկների դատավարության ժամանակ։ 19 մարդ կախաղան է հանվել, իսկ մեկը՝ Ջայլզ Քորին խեղդամահ է արվել։ Դատապարտվել է մոտ 200 մարդ։


== Վերջին պատմական մեկնաբանություն ==
Պատմական արձանագրությունների մեկնաբանություններից մեկում ենթադրվում է, որ նա եղել է Սալեմ քաղաք բնակիչ և հետևաբար չի եղել պանդոկի տիրուհի։ Հնարավոր է, որ նա չի իմացել իրեն մեղադրողներին։ Այդ մասին հաստատվել է հին Սալեմի իշխանությունների առաջ տրված ցուցմունքում, որտեղ հայատարարել է՝ «Ես նախկինում երբեք չեմ տեսել այդ մարդկանց և երբեք չեմ եղել այդ վայրում»։ Նրա դեմ մեղադրանքներում հստակ նշվում է, որ նա եղել է «Սալեմից», ինչն էլ նշանակում է Սալեմ քաղաքը, քանի որ Սալեմ գյուղի բնակիչների դեմ այլ մեղադրական արձանագրություններում նրանց բնակության վայրը նշվել է այդպիսին։ Նրան հաճախ շփոթել են Սառա Բիշոփի հետ, Սալեմի դատավարության ժամանակ մեղադրված այլ անձի։ Այն ժամանակ, երբ տղամարդկանց դեռևս մեղադրում էին կախարդության մեջ, այս ժամանակահատվածում հիմնականում մեղադրում էին կանանց։ Հաճախ նրանց արագ մեղադրում էին և մի քանի օրվա ընթացքում դատապարտում մահապատժի։ Բրիդջեթ Բիշոփին արդեն դատապարտել էին և նա անմեղ է ճանաչվել մոգության հետ կապված հիստերիայից տասնյակ տարի անց։


== Ավանդական պատմական մեկնաբանություն ==


== Ընտանեկան կյանք ==
Նրա աղջկական ազգանունը եղել է Մագնուս։ Նա, իր քույրը՝ Մյորսին, հայրը՝ Ջոնը և մայրը՝ Ռեբեկան փոխել են իրենց ազգանունը Փլայֆերի։ Բրիդջեթի հայրական կողմից տատիկի աղջկական ազգանունը եղել է Փլայֆեր։ Նա ամուսնացած է եղել երեք, հնարավոր է նաև չորս անգամ։
Իր առաջին ամուսնու՝ Կապիտան Սեմյուել Ուեսլբիի հետ ամուսնացել է 1660 թվականի ապրիլի 13-ին Մարշի Սուրբ Մարիամի անվան եկեղեցում, Նորիջ, Նորֆոլք, Անգլիա։ Առաջին ամուսնությունից ծնվել է երկու տղա՝ Ջոնը և Բենջամինը և մեկ աղջիկ՝ Մերին։ Նրա առաջին ամուսինը մահացել է կարճ ժամանակ անց՝ 1666 թվականին։
Երկրորդ ամուսնությունը կայացել է 1666 թվականի հուլիսի 26-ին այրի և նշանավոր բիզնեսմեն Թոմաս Օլիվերի հետ։ Այդ ամուսնությունից ունեցել է մեկ դուստր՝ Քրեսթիան Օլիվերը (հաճախ կարդացվում է որպես Քրիսթիան), որը ծնվել է 1667 թվականի մայիսի 8-ին։ Հետո նրան մեղադրել են նրանում, որ մոգությամբ սպանել է Թոմաս Օլիվերին, բայց հետո արդարացվել է ապացույցների բացակայության պատճառով։
Երրորդ անգամ ամուսնացել է 1687 թվականին Էդվարդ Բիշոփի հետ, որի ընտանիքը ապրում էր Բևերլիում։ Նրա ամուսին Էդվարդ Բիշոփը հանդիսանում է Բևերլիի Առաջին եկեղեցու հիմնադիրներից։ Դատավարության ժամանակ նա եղել է 44 տարեկան։
Էդվարդի հետ միասին տնօրինել են երկու պանդոկ։ Ընկերները, ընտանիքը և հյուրերը նրան միշտ տեսել են վառ գունավորված էքզոտիկ հագուստով, ինչը բավականին հեռու է սատանայի հետ ասսոցացվող ստանդարտ հագուստից։


== Համոզմունքների բնույթ ==
Բրիդջեթ Բիշոփը հարցաքննվել է կապված «մոգության տարբեր գործողություններում» մեղադրանքի կասկածանքով։ Նրան մեղադրել են հինգ երիտասարդ կանանց կախարդելու մեջ՝ Էբիգեյլ Ուիլիամս, Էն Փաթնամ կրտսեր, Մյորսի Լյուիս, Մերի Ուոլքոթ և Էլիզաբեթ Հաբարդ, նրա հարցաքննությունը կայացել է 1692 թվականի ապրիլի 19-ին։
Նրա պատժի մասին արձանագրությունը տվել է Քոթոն Մեզերը «Անտեսանելի աշխարհի հրաշքները» գրքում։ Մեզերն իր գրքում գրել է, որ մի քանի մարդ ցուցմունք է տվել Բիշոփի դեմ, հայտարարելով, որ Բիշոփի կերպարանքը կճմթել, խեղդել և կծել է նրանց։ Կերպարը նաև սպառնացել է խեղդամահ անել մեկ զոհի, եթե նա չգրեր իր անունը գրքում։ Դատավարության ժամանակ ամեն անգամ, երբ Բիշոփը նայում էր նրան, ում ցանկանում էր տանջել, նրանք միանգամից ընկնում էին և միայն նրա հպումից հետո՝ կենդանանում։ Դատավարության ընթացքում ավելի շատ մեղադրանքներ են առաջադրվել, այդ թվում նաև մի կնոջ հայտարարությունը, ըստ որի Բիշոփի ուրվականը պատառոտել էր նրա վերարկուն, հետագա խուզարկումների արդյունում հայտնաբերվել էր, որ նրա վերարկուն պատառոտվել էր հենց այդ նույն վայրում։ Մեզերը հիշատակում է բազմաթիվ մեղադրանքների ճշմարտացիությունը, չնայած, որ այդ ամենը շատ կասկածներ է առաջացրել։ Եզեկիել Չիվերը և Ջոն Փաթնեմը բողոքել են Բրիդջեթ Բիշոփի դեմ։ Այդ ամենն արվել է հանուն իշխանությունների, նաև հարևաններ Ջայլս Քորիի և Ջոն Փաթնեմի համար արդարության։ Բիշոփին մեղադրանք է առաջադրվել իր հետ կապված հինգ կանանց կախարդելու մեջ (Էն, Փաթնեմ, Մյորսի Լյուիս, Էբիգեյլ Ուիլյամս, Մերի Ուոլքոթ և Էլիս Հյուբերթ)։ Այդ կանայք հաստատել են, որ Բրիդջեթ Բիշոփը վհուկ է եղել և նրանց ցավ է պատճառել։ Էն Փաթնամը հայտարարել է, որ Բիշոփը սատանային համարում էր իր աստվածը, միևնույն ժամանակ այլ մարդիկ, ինչպես օրինակ Ռիչարդ Քոմանը նույնպես ցուցմունք էին տալիս Բրիդջեթ Բիշոփի դեմ, մեղադրելով այն բանում, որ նա բռնել է նրանց կոկորդից և դուրս է նետել Քոմանին և կնոջը անկողնուց։ Այլ աղջիկներ մեղադրել են Բիշոփին նրանում, որ վերջինս ցավ է պատճառել նրանց մեկ արագ հայացքով։ Նույնիսկ Բիշոփի հարազատ ամուսինը հաստատել է, որ նա գովերգում է սատանային։ Բրիդջեթի դատավարությունը տևել է ութ օր և նշվել է, որ նա դարձել է առաջին կինը, որը կախաղան է հանվել և պաշտոնապես սկսել է Սալեմի վհուկների դատավարությունը։
Սալեմ քաղաքից երիտասարդ տղամարդ Ուիլյամ Սթեյսին վկայություն է տվել, որ Բիշոփը նախկինում ասել է իրեն, որ քաղաքի այլ բնակիչներն իրեն վհուկ են համարում։ Նա մեղադրել է Բիշոփին կախարդանք կիրառելու մեջ, Բիշոփը ցանկացել էր նրան ցավ պատճառել, բայց Բրիդջեթը հերքել է դա։ Տեղացի այլ բնակիչ Սեմյուել Շաթաքը մեղադրել է նրան, իր երեխային կախարդելու մեջ, նաև որդուն բահով հարվածելու մեջ։ Նաև վկայություն է տվել, որ Բիշոփը խնդրել էր նրան ներկել մանյակ, որն ըստ երևույթի՝ շատ փոքր է եղել ամեն տեղ օգտագործելու համար, այն հարմար է եղել տիկնիկի համար (կախարդանքի ժամանակ օգտագործվող տիկնիկ)։ Ջոն և Ուիլյամ Բլեյները՝ հայր և որդի ցուցմունք են տվել Բիշոփի տանը տիկնիներ գտնելու վերաբերյալ, նաև կատվի մասին, որը թվում էր, թե կախարդված է եղել կամ թունավորված Բիշոփի հետ վեճերից հետո։ Ըստ Քոթոն Մեզերի նրա այլ զոհերի ցանկում են եղել Դելիվերանս Հոբսը, Ջոն Քուքը, Սեմյուել Գրեյը, Ռիչարդ Քորմանը և Ջոն Լաուդերը։
Դատավճռի կայացման ժամանակ կանանց խմբից կազմված ատենակալները Բիշոփի վրա գտել են երրորդ կրծքապտուկ (այդ ժամանակ այն համարվել է կախարդանքի հստակ նշան), սակայն երկրորդ հետաքննության ժամանակ երրորդը չի հայտնաբերվել։ Վերջում Մեզերը ասում է, որ Բիշոփին դատելու գործում ամենամեծ դերակատարումը ունեցել է սուտը, որը նա կատարել էր դատարանում։ Մեզերի խոսքերով՝ «կախարդանքը ապացուցելու քիչ առիթներ են եղել, քանի որ այն եղել է ակնհայտ և տխրահռչակ դիտորդների համար»։ Բիշոփը դատապարտվել է մահապատժի և կախաղան է հանվել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Այլ ընթերցանություն ==

Կատեգորիա:Վհուկներ
Կատեգորիա:Մոգություն
Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված անգլուհիներ
Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացիներ