Վոյցեխ Եժի Հաս

Վոյցեխ Եժի Հաս (լեհ.՝ Wojciech Jerzy Has, ապրիլի 1, 1925(1925-04-01)[…], Կրակով, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն - հոկտեմբերի 3, 2000(2000-10-03)[…], Լոձ, Լեհաստան), լեհ կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ։


== Կենսագրություն ==
Վոյցեխ Եժի Հասը ծնվել է 1925 թվականին Կրակովում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին ուսումն ընդհատվել է, որը շարունակվել է պատերազմի տարիներին։ Կոմերցիա է սովորել է Կրակովի ուսումնական հաստատություններից մեկում, ապա գրաֆիկա Գեղարվեստի դպրոցում (Szkołа Przemysłu Artystycznego): Երբ ավարտել է ուսումը, աշխատանքի է անցել հանքում։ 1943 թվականին կարճ ժամանակով աշխատել է գրքի հչրատարակչությունում։ 1945 թվականին ընդունվել է Կրակովի գեղարվեստի ակադեմիա, որտեղ սովորել է մինչև 1947 թվականը։ Նույն ժամանակ Վոյցեկ Հասը հաճախել է կինոարտադրության դասընթացի, որն ավարտել է 1946 թվականին և սկսել է աշխատել վավերագրական ֆիլմերի ստուդիայում։ 1951-1956 թվականներին Լոձի «Լուսավություն» կինոստուդիայում նկարահանել է վավերագրական ֆիլմեր։ 1955 թվականից աշխատել է կինոռեժիսորների՝ «Ջրահարս» (լեհ.՝ «Syrena»), ապա «Իլյուզիա» (լեհ.՝ «Iluzjon»), իսկ 1958 թվականից «Տեսախցիկ» խմբերի հետ։ Լոձի՝ Շիլլերի անվան թատրոնի, հեռուստատեսության ու կինեմատոգրաֆիայի պետական բարձրագույն դպրոցի (լեհ.՝ Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w ŁodziIluzjon) գիտաշխատող է եղել։ 1989-1990 թվականներին եղել է դպրոցի ֆակուլտետի դեկան, իսկ 1990-1996 թվականներին՝ նույն դպրոցի ռեկտորը։ Այստեղ հիմնադրել է «Ինդեքս» գեղարվեստական ստուդիան և տնօրինել այն։
Մահացել է 2000 թվականին, թաղված է Լոձի Դոլի գերեզմանատանը։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Ռեժիսորի դեբյուտային գործը գեղարվեստական կինեմատոգրաֆում եղել է «Հարմոնիա» ֆիլմը (1947)։ Հետագայում ռեժիսորը նկարահանել է վավերագրական ու գիտահանրամատչելի ֆիլմեր։ «Հանգույց» ֆիլմը (1957), որ նկարահանվել է Մարեկ Հլասկոյի համանուն ստեղծագործության մոտիվներով, ճանաչում է բերել դերասան Գուստավ Հոլոուբեկուին, որը հետագայում նկարահանվել է Հասի շատ ֆիլմերում։ «Հանգույցը» ողբերգական պատմություն է մի հարբեցողի մասին, որն արտացոլում է Հասի ոճի հիմնական առանձնահատկությունները՝ կենցաղային ու էքզիստենցիալ սկզբի համադրումը և արտաքին էքսպրեսիոնիզմ։ 1958 թվականին էկրան բարձրացած «Ներում» ֆիլմը՝ նկարահանված Ստանիսլավ Դիգատիի պատմվածքի հիման վրա, Լոկարնոյի կինոփառատոնում արժանացել է մրցանակի։ Հետագայում ռեժիսորն էկրանավորել է դասական գրականության մի շարք գործեր, որոնք միջազգային ճանաչում ունեն։
Մահվան թեման Հասի ստեղծագործության առանցքային թեմաներից է, որն առանձնակի արտահայտչականությամբ է դրսևորվել նրա վերջին ժապավենում՝ «Բալթազար Կոբերի կարճ ճամփորդությունը» ֆիլմում։ Այն էզոթերիկ շեշտադրմամբ այլաբանություն է։


== Լեհ քննադատը Վոյցեկ Հասի մասին ==
Ժամանակակից լեհ քննադատ Թադեուշ Սոբոլևսկին այսպես է արտահայտվել կինոռեժիսորի մասին.


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսորական աշխատանքներ ===
1957 — Հանգույց / Pętla
1958 — Թողություն / Pożegnania
1959 — Ընդհանուր սենյակ / Wspólny pokój
1961 — Բաժանում / Rozstanie
1962 — Ինչպե՞ս լինել սիրելի / Jak być kochaną
1962 — Ոսկի / Złoto
1964 — Սարագոսայում հայտնաբերված ձեռագիրը / Rękopis znaleziony w Saragossie
1966 — Գաղտնագրեր / Szyfry
1968 — Տիկնիկ / Lalka
1973 — «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» / Sanatorium pod Klepsydrą
1982 — Ձանձրալի պատմություն / Nieciekawa historia
1984 — Գրչակ / Pismak
1986 — Մեղսագործի անձնական օրագիրը / Osobisty pamiętnik grzesznika przez niego samego spisany
1988 — Բալթազար Կոբերի անհավանական ճամփորդությունը / Niezwykła podróż Baltazara Kobera, Les Tribulations de Balthazar Kober


=== Սցենարներ ===
1947 — Կեչուտների փողոց / Ulica Brzozowa
1948 — Ներդաշնակություն / Harmonia
1950 — Իմ քաղաքը / Мoje miasto
1950 — Առաջին բերք / Pierwszy plon
1957 — Հանգույց / Pętla
1958 — Թողություն / Pożegnania
1959 — Ընդհանուր սենյակ / Wspólny pokój
1961 — Բաժանում / Rozstanie
1968 — Տիկնիկ / Lalka
1973 — «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» / Sanatorium pod Klepsydrą
1982 — Ձանձրալի պատմություն / Nieciekawa historia
1988 — Բալթազար Կոբերի անհավանական ճամփորդությունը / Niezwykła podróż Baltazara Kobera, Les Tribulations de Balthazar KoberՍերիալ։

1996 Կինեմատոգրաֆ (Filmówka (on sam / ona sama / zespół))


== Ֆիլմ ռեժիսորի մասին ==
1998 թվականին Ադամ Կուչինսկին վավերագրական ֆիլմ է նկարահանել ռեժիսորի մասին՝ «Երազ երազատեսության մասին» վերնագրով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(ֆր.) Անն-Հերեն Կաստելի կայքը՝ նվիրված Վոյցեխ Հասի ստեղծագործությանը

(լեհ.) Հասի արվեստի մասին Archived 2009-06-15 at the Wayback Machine.
(անգլ.) IMDB կայք
(լեհ.) Հասին նվիրված կայք