Իտալերեն

Իտալերեն (italiano՝ իտալյանո), պատկանում է Հնդեվրոպական լեզուների ընտանիքի ռոմանական լեզուների արևմտաիտալական լեզվախմբին։
Իտալերեն խոսում են աշխարհում 70 միլիոն մարդ։ Իտալերենը պետական լեզու է Իտալիայում, Շվեյցարիայում, Սան Մարինոյում, Սլովենիայում, Վատիկանում, Իստրիա կոմսությունում (Խորվաթիա)։ 
Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման՝ իտալերենը 21-րդն է։


== Այբուբեն և գիր ==
Թեև իտալերենի այբուբենը ունի 21 տառ՝ 16 բաղաձայն և 5 ձայնավոր, սակայն ցուցադրվում է 26 տառ, որոնցից վերջին 5-ը օգտագործվում են արտասահմանյան ծագում ունեցող բառերում և չեն պատկանում իտալերեն լեզվի այբուբենին։


==== Տառադարձություն ====


==== Համակարգչային և համացանցային օգտագործում ====


=== Ուղղագրություն ===


== Հնչյուններ ==


=== Ձայնավորներ ===
Իտալերեն լեզվում ձայնավորները 5-ն են՝


=== Բաղաձայններ ===
Իտալերեն լեզվում բաղաձայնները 16-ն են՝/
B, C, D, F, G, H, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, Z.
C տառը՝ a, o, u ձայնավորներից և բաղաձայններից առաջ արտասանվում է {k}(կ)։
Օրինակ՝
cane {կանե} (շուն),
colore {կոլորե} (գույն),
cuore {կուորե} (սիրտ),
clamore {կլամորե} (աղմուկ, աղաղակ),
crudele {կրուդելե} (դաժան)։
C տառը՝ i, e ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {tʃ} (չ)։
Օրինակ՝
cielo {չելո} (երկինք),
dolce {դոլչե} (քաղցր),
cena {չենա} (ընթրիք),
facile {ֆաչիլե} (հեշտ),
cinema {չինեմա} (կինո)։
G տառը՝ a, o, u ձայնավորներից և բաղաձայններից առաջ արտասանվում է {g}(գ)։
Օրինակ՝
gatto {գատտո} (կատու),
gola {գոլա} (կոկորդ),
gusto {գուստո} (համ),
greco {գրեկո} (հույն),
grigio {գրիջո} (մոխրագույն)։
G տառը՝ e, i ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {dj}(ջ)։
Օրինակ՝
gelato {ջելատո} (պաղպաղակ),
giorno {ջորնո} (օր),
giallo {ջալլո} (դեղին),
gente {ջենտե} (ժողովուրդ, մարդիկ)։
GN տառակապակցությունը արտասանվում է {նյ}։
Օրինակ՝
gnomo {նյոմո} (գաճաճ),
agnello {անյելլո} (գառ),
ogni {օնյի} (յուրաքանչյուր),
sogno {սոնյո} (քուն)։
GLI տառակապակցությունը արտասանվում է {լյ}։
Օրինակ՝
figlio {ֆիլյո} (որդի),
voglia {վոլյա} (ցանկություն),
aglio {ալյո} (սխտոր),
biglietto {բիլյետտո} (տոմս)։
Իտալերենում H տառը չունի հնչյուն, երբ h տառը գրվում է c կամ g տառերից հետո, որին հաջորդում է e կամ i ձայնավորը ապա c կամ g տառը արտասանվում է {կ}, {գ}։
Օրինակ՝
chilo {կիլո} (կիլոգրամ),
ghiaccio {գիաչչիո} (սառույց)։
H տառը օգտագործվում է նաև avere - ունենալ օժանդակ բայի ներկա ժամանակում խոնարհված որոշ դեմքերում։
ho {օ} ես ունեմ,
hai {այ} դու ունես,
ha {ա} նա ունի,
hanno {աննո} մենք ունենք։
SC տառակապակցությունը a, o, u ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {սկ}։
Օրինակ՝
scala {սկալա} (աստիճան),
scuola {սկուոլա} (դպրոց),
scopo {սկոպո} (նպատակ)։
SC տառակապակցությունը e, i ձայնավորներից առաջ արտասանվում է {շ}։
Օրինակ՝
scegliere {շելյերե} (ընտրել),
scienza {շենցա} (գիտություն)։
S տառը երբ գտնվում է երկու ձայնավորների միջև արտասանվում է {զ}, սակայն երբ երկու ձայնավորների միջև գրվում է երկու SS արտասանվում է {ս}։
Օրինակ՝
casa {կազա} (տուն),
cosa {կոզա} (ինչ)։
passare {պասսարե} (անցնել),
bassare {բասսարե} (իջեցնել)։
S տառը հետևյալ բաղաձաններից առաջ b, d, g, l, m, n, r, v նույնպես արտասանվում է {զ}։
Օրինակ՝
sdegno {զդենյո} (զայրույթ),
snello {զնելլո} (բարակ),
svago {զվագո} (զվարճանք)։


== Քերականություն ==
Իտալերեն լեզուն ունի 2 սեռ՝ արական և իգական, 2 հոդ՝ անորոշ և որոշյալ, 15 ժամանակաձև՝ սահմանական եղանակ 8 ( Indicativo ), ստորադասական եղանակ 4 ( Congiuntivo ), պայմանական եղանակ 2 ( Condizionale ), հրամայական եղանակ 1 ( Imperativo )։


== Անկատար ներկա / Presente Indicativo ==
Անկատար ներկա (սահմանական ներկա) ժամանակը ցույց է տալիս խոսելու պահին կատարվող գործողություն։
Իտալերեն լեզվում բայերը բաժանվում են 3 խմբի։

Սահմանական ներկա ժամանակը կանոնավոր բայերի դեպքում կազմվում է ավելացնելով բայի արմատին հետևյալ վերջավորությունները՝


== Սահմանական անցյալ Passato Prossimo ==
Սահմանական անցյալ ժամանակը ցույց է տալիս ներկա մի ժամանակակետից առաջ կատարված, ավարտված գործողություն։ 
Կազմվում է avere կամ essere օժանդակ բայի ներկա ձևով և վաղակատար դերբայով ( parl - ato, cred - uto, sent - ito)։


== Անկատար անցյալ / Imperfetto ==
Անկատար անցյալ ժամանակաձևը ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակում կատարվող, ընթացքի մեջ եղող գործողություն։


== Ապակատար ներկա Futuro semplice ==
Ապակատար ներկա (սահմանական ապառնի ) ժամանակը ցույց է տալիս խոսելու պահից հետո կատարելի գործողություն։
Կազմվում է ...


== Բառապաշար ==


=== Հանրահայտ ասացվածքներ ===
" Una buona mamma vale cento maestre " - Լավ մայրը հարյուր ուսուցիչ արժե։
" Prima i denti, poi i parenti " - Սկզբում դու և քո ընտանիքը, այնուհետև բարեկամները։


== Պատմությունը և օրինակներ ==


== Գրականություն ==


== Տես նաև այլ հոդվածներ այս լեզվի մասին ==


=== Լեզվի նկարագրություն ===


=== Հարակից լեզուներ ===


=== Այլ ===


== Տես նաև ==
Պաշտոնական լեզուների ցանկ
Լեզվաընտանիքների ցանկ
Լեզուների ցանկեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Berloco Fabrizio (2018)։ The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition։ Lengu։ ISBN 978-8894034813 
Canepari Luciano (1992)։ Il MªPi – Manuale di pronuncia italiana [Handbook of Italian Pronunciation] (Italian)։ Bologna: Zanichelli։ ISBN 978-8808246240 


== Արտաքին հղումներ ==
Բոլոր Վիքիպեդիաների ցանկը և վիճակագրական տվյալները՝ անգլերեն։
GeoNames
Ethnologue