armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մանկիկ (Հազզո-Խաբլջոզի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանկիկ (այլ կիրառումներ)Մանկիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում։


== Պատմություն ==
1915 թ.-ի մեծ եղեռնի ժամանակ բնակչությունը բռնի կերպով տեղահանվել է։


== Բնակչություն ==
1909 թ.-ին ուներ 10 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքն անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուբրեմ

Ուբրեմ, բերդաքաղաք Կիլիկիայի արևելյան շրջանում։ Խաչակիրների տիրապետության շրջանում հանձնված է եղել հիվանդանոցների ասպետներին։ Այստեղ զգալի թվով հայեր են բնակվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջումայիկ

Ջումայիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Լճեի գավառակում։


== Բնակչություն ==
XIX դարի վերջին ուներ 11 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Համանունների բառարան

Համանունների բառարան, բառարանի տեսակ։ Բառացանկն ընդգրկում է համանունությամբ առնչվող բառերը, յուրաքանչյուր համանունի դիմաց կամ հաջորդական շարքով տրվում են համանունները։
Ե. Գևորգյանի «Ժամանակակից հայոց լեզվի համանունների բառարանը» (Ե., 1978) ընդգրկում է 12000 համանուն (բառ, բառաձև, կայուն բառակապակցություն` դարձվածք)։ Բառամթերքը ներկայացված է երեք բաժնով` նույնանուններ, նույնագիրներ և նույնահունչներ։ Համանունության շարքի յուրաքանչյուր անդամ ներկայացվում է գլխաբառի դիրքով, համարակալումով, տրվում են բառաքերականական նշումներ (սերումը, խոսքիմասային պատկանելությունը, բառագործածության ոլորտը), ապա՝ բացատրությունը՝ երբեմն տեքստային վկայություններով, անհրաժեշտության դեպքում կողմնորոշում է տրվում գրության և արտասանության անհամապատասխանության վերաբերյալ։
Ռ. Ն. Շալունցի «Արդի հայերենի համանունների դպրոցական բառարանում» (Երևան, 1980) տրված են 20-րդ դարի կեսերից մինչ 80-ական թվականներն ընկած շրջանի գեղարվեստական գրականության մեջ և դպրոցական դասագրքերում հանդիպող համանունները։ Բառարանը նպատակ ունի «ճիշտ կողմնորոշել ընթերցողներին միևնույն արտասանություն և գրություն, բայց տարբեր իմաստ ունեցող բառերը գործածելիս»։ Բառարանը, պայմանավորված դպրոցական-ուսուցողական խնդիրներով, համեմատաբար քիչ բառեր է ընդգրկում։


== Աղբյուրներ ==
Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։
Սալտարելո

Սալտարելո (իտալերեն՝ saltarello, saltare - ցատկել բառից), իտալական պարային ու գործիքային երաժշտության ժանր։ Տարածում է գտել 14-16-րդ դարերում, իսկ 18-րդ դարի վերջում վերածվել է ազգային պարի, որը մեծ տարածում ունի նաև այսօր։
Սալտարելոյի առաջին նոտագրված օրինակները թվագրվում են 14-րդ դարի վերջով (saltarello կոչվող միաձայն երեք պիեսներ իտալական ծագմամբ լոնդոնյան օրենսգրքում՝ GB-Lbm Add. 29987)։ 16-17-րդ դարերում սալտարելոն դարձել է գործիքային բազմաձայն երաժշտության ժանր և հաճախ ընդգրկվել պարային-ժամանցային երաժշտության սյուիտներում։ Պահպանվել են բազմաթիվ սալտարելոներ, որ գրվել են վինի ու ստեղնաշարային գործիքների համար (օրինակ՝ Վինչենցո Գալիլեյի, Միքելանջելո Գալիլեյի կողմից)
18-րդ դարից սկսած և ներկայում սալտարելոն (հռոմեական դիմակահանդեսում, նաև տարածված է կենտրոնական Իտալիայի գավառներում) զույգով կատարվող պար է, որ գրվում է 6/8 կամ 2/4 չափով։
Ֆելիքս Մենդելսոնը երկու սալտարելոների երաժշտությունն օգտագործել է իր «Իտալական սիմֆոնիայի» վերջում։ Էկտոր Բեռլիոզը սալտարելոն օգտագործել է «Հռոմեական դիմակահանդես» ուվերտյուրայում և «Բենվենուտո Չելինի» օպերայում՝ դիմակահանդեսի տեսարանում։


== Տես նաև ==
Տարանտելա


== Գրականություն ==
Brainard I. The art of courtly dancing in the early Renaissance. New York, 1991
Little M.E. Saltarello // New Grove Dictionary of Music and Musicians. London, New York, 2001


== Արտաքին հղումներ ==
Պարի կատարում Youtube.com կայքում
Էանիի հնագիտական թանգարան

Էանիի հնագիտական թանգարան, գտնվում է Էանի քաղաքում (հուն․՝ Αιανή) (Արևմտյան Մակեդոնիա, Հունաստան)


== Էանիի հնագույն քաղաքը ==

Այժմյան Էանի քաղաքը գտնվում է Ալիակմոն գետից ոչ հեռու, Կոզանի քաղաքից 22 կիլոմետր հարավ։ 2010 թվականից սկսած Էանին ունի Կոզանի նոմի պատմական կենտրոնի կարգավիճակ։ Իր անունը ստացել է հնագույն մակեդոնական քաղաքից, որն անվանակոչվել է Էանես, Էանի, Էանա (հուն. Αιάνες, Αιάνη, Αίανα) և պատկանել Էլիմիյա շրջանին (հուն․՝ Ελιμία)՝ էանների (հուն․՝ Αιάνες) կամ էլիմոնտների (հուն․ Ελιμιωτών) նախկին մայրաքաղաքին։ Հնագույն Էանին գտնվում է այժմյան քաղաքից 1,5 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Տիրենա մակեդոնական քաղաքի (հուն․՝ βασιλέως των Τυρρηνών, μιας Μακεδονικής πόλης) արքա Էլիմայի որդին՝ Էանոսը, հիշատակվում է որպես էանի քաղաքի հիմնադիր։


== Թանգարան ==
Թանգարանը բացվել է 1970 թվականին և ունեցել է Էանի անտիկ քաղաքի հնությունների հավաքածու, բայց 1983 թվականին անհրաժեշտություն է առաջացել ընդլայնել թանգարանը՝ նոր ցուցանմուշներ ընդունելու համար։ Պեղումները հաստատել են, որ մ․թ.ա. 2-րդ հազարամյակից մինչև մ. թ. ա. 100 թվականը գոյություն է ունեցել կազմավորված քաղաք, երբ այն լքվել է (հավանաբար՝ երկրաշարժից հետո)։ Պեղվել են կարևոր ճարտարապետական տարրեր, դամբարաններ՝ թվագրված նախապատմական ժամանակներից մինչև հին հելլենիստական դարաշրջան։ Նոր թանգարանի շինարարությունը սկսվել է 1992 թվականին, բայց թանգարանի բացումը հետաձգվել է տարբեր պատճառներով, այդ թվում 1995 թվականի մարտի 13-ի երկրաշարժի պատճառով։ Գտածոները պահվել են տարբեր տեղերում, այդ թվում քաղաքապետարանի շենքում։ Թանգարանի շինարարությունը ավարտվել է 1997 թվականին, բայց 2002 թվականի հոկտեմբերին բացվել են թանգարանի ցուցասրահներից միայն երկուսը։ Այսօր գտնվելով երկհարկանի շենքում՝ Էանիի հնագիտական թանգարանը արտացոլում է հնագույն քաղաքի՝ Էլիմիի մայրաքաղաքի պատմությունը (հուն․՝ Ελιμία, Ελιμιώτις,Ελιμεία), որը եղել է Վերին Մակեդոնիայի առավել կարևոր կիսաինքնավար թագավորություններից մեկը։ Թանգարանն ունի ութ ցուցասրահ, (որոնցից միայն երկուսն են բաց այցելուների առաջ), պահասենյակներ, գրասենյակներ, գրադարան, ուրվանկարաման ստուդիա, ցուցադրության/լեկցիայի բազմանպատակ սրահ, մետաղյա և տերակոտայից պատրաստված իրերի կոնսերվացման լաբորատորիա։ 1995 թվականից մինչև 2002 թվականի հոկտեմբեր սրահը պահել է սրբապատկերների հավաքածու, տեքստեր, քարտեզներ և հնությունների պատճեններ։ Կարևոր հավաքածուները ներառում են Ուշբրոնզիդարյան (մ․թ․ա․ 1500-1200), արխաիկ և դասական շրջանների (մ․թ․ա․ 600-500) գտածոներ, որոնք տալիս են կարևոր տեղեկություն շրջանում դորիամակեդոնական ազգությունների առաջացման և Էանիի զարգացման մասին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Hellenic ministry of culture
Macedonian heritage Archived 2019-02-20 at the Wayback Machine.
Նովի Ամզիբաշ

Նովի Ամզիբաշ (ռուս.՝ Новый Амзибаш, բաշկիրերեն՝ Яңы Әмзебаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պետրովսկի գյուղական խորհուրդ (Կուպյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պետրովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)Պետրովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Петрівська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պետրովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1267 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39.21 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32.31 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 7 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կոլխոզնիկ

«Կոլխոզնիկ», խորհրդային շրջանի հայկական երկշաբաթյա պատկերազարդ հանդես։
Հանդիսացել է ՀԽՍՀ հողժողկոմատի, Կոլտնտկենտրոնի և Հայկոոպի հրատարակությունը։ Լույս է տեսել 1930-1931, 1934 թվականներին, Երևանում։ Խմբագիրներ՝ Պ. Ֆոլյան, Վախթանգ  Անանյան։ Լուսաբանել և ընդհանրացրել էր առաջավոր համարվող կոլտնտեսությունների աշխատանքային փորձը, քննադատել տնտեսություններում տեղ գտած ենթադրյալ թերությունները։ 
«Կոլխոզնիկ»-ը զգալի ավանդ էր ներդրել անգրագիտության վերացման, դպրոցական գործի կազմակերպման, սոցիալիստական կենցաղի արմատավորման բնագավառներում։ 
Հաջորդել է «Գյուղատնտեսական կյանք» ամսագրին։
Զանգվածային անկարգություններ Բաթումում (2017)

Զանգվածային անկարգություններ Բաթումում (վրաց.՝ არეულობები ბათუმში), բողոքի ակցիաներ և մասսայական անկարգություններ Վրաստանում՝ Աջարիա երկրամասի մայրաքաղաք Բաթումում։ Անկարգությունները տեղի են ունեցել 2017 թվականի մարտին։
Իրադարձությունների կենտրոնը եղել է Բաթումի Ճավճավաձե փողոցը։ Իրավիճակը քաղաքում սրվել է այն ժամանակ, երբ շաբաթ օրը Վրաստանի ոստիկանական ուժերը տուգանք են նշանակել քաղաքի կենտրոնում ապօրինի կայանման համար։ Սրա հետ կապված վիճաբանություն է սկսվել ոստիկանական ծառայողների և վարորդի միջև, որի արդյունքում 6 մարդ ձերբակալվել են։
Դրան հաջորդած մեկ ժամում հարյուրավոր բաթումցիներ անկարգություններ են կազմակերպել, որոնց նպատակը Վրաստանի ոստիկանապետ Գիորգի Մղեբրիշվիլիի հրաժարականն է։


== Իրադարձությունների ընթացք ==

Փոքրիկ վեճերը վերաճել են խոշոր փողոցային անկարգությունների։ Բաթումի հարյուրավոր բնակիչերը վանկարկում էին՝ պահանջելով երկրի ոստիկանապետ Գիորգի Մղեբրիշվիլիի հրաժարականը պաշտոնից։ Վրացի ցուցարարները Բաթումի կենտրոնական Ճավճավաձեի փողոցում են այրել են մի շարք մեքենաները, հրանյութեր պայթեցրել, իսկ վերջում նաև նրանք շրջափակել են տեղական ոստիկանության շենքը։
Քաղաքում ստեղծված խառնակ իրադրությունը վերահսկելու նպատակով Վրաստանի կառավարությունն ու տեղական ինքնակառավարման մարմինները ստիպված են եղել ցուցարարներին ցրել հատուկ ջոկատայինների միջոցով։ Հաջորդ օրը փողոց են մտցվել Վրաստանի ոստիկանական ուժերը, որոնք ամբողջությամբ մաքրել են Ճավճավաձեի փողոցը ցուցարարներից։ Այդ գործընթացն անցկացվել է առանց լուրջ բախումների։  Երիտասարդ ցուցարարները, որոնք մի ժամ ջարդարարությամբ էին զբաղված, հեռացել են ոստիկաններին տեսնելուն պես։
Ցուցարարների մյուս մասին փողոցից դուրս բերելու նպատակով ոստիկանները ստիպված են եղել կիրառել ռետինե գնդակներ։ Արդյունքում ձերբակալվել են շուրջ 40 Վրաստանի քաղաքացիներ։ Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Կվիրիկաշվիլին հայտարարել է, որ «ապակառուցողական արմատական ուժերը» օգտագործել են կենցաղային միջադեպն իրավիճակի սրման համար։ Ըստ նախնական տվյալների այս դեպքերի արդյունքում վիրավորվել է 33 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արևելյան Թրակիա

Արևելյան Թրակիա (թուրքերեն՝ Doğu Trakya՝ Դողու Թրակյա, հուն․՝ Ανατολική Θράκη՝ Անատոլիկի Թրակի), պատմական Թրակիայի մարզի արևելյան հատվածը, որը Բուխարեստի հաշտության պայմանագրով 1919 թվականին մնաց Օսմանյան կայսրության կազմում։ 1920-1922 թվականներին Սևրի պայմանագրով անցել է նորանկախ Հունաստանի կազմը Վերջնականապես Թուրքիային է անցել 1922 թվականին՝ Լոզանի պայմանագրով։ Արևմտյան Թրակիան անցել է Հունաստանի կազմը, իսկ Հյուսիսային Թրակիան, որն ավելի շատ հայտնի է Արևելյան Ռումելիա անվամբ, մնաց Բուլղարիայի կազմում։ Ներկայումս Արևելյան Թրակիան հանդիսանում է Թուրքիայի միակ եվրոպական տարածքը, որը կազմում է երկրի ամբողջ տարածքի 5%-ը։ Արևելյան Թրակիայում են գտնվում թուրքական հետևյալ մարզերը՝ Քըրքլարելիի մարզ (կենտրոն՝ Քըրքլարելի ), Թեքիրդաղի մարզ (կենտրոն՝ Թեքիրդաղ կամ Ռոդոստո) և Էդիրնեի մարզը (կենտրոն՝ Էդիրնե կամ Ադրիանապոլիս), ինչպես նաև Ստամբուլի և Չանաքքալեի մարզների եվրոպական հատվածները, ներառյալ նաև Գյոքչեադա լիճը (նախկինում՝ Իմբրոս)։


== Բնակչություն ==
Արևելյան Թրակիայի բնակչությունը, ինչպես և ամբողջ Թրակիայում, միջնադարում հիմնականում կազմված է եղել հույներից և սլավոններից, չնայած VII դարի վերջից սկսած տարածքում հունական ազդեցությունը սկսել է թուլանալ և սլավոնները սկսեցին աստիճանաբար ներթափանցել նաև տարածաշրջանի արևելյան բնակավայրերը ևս՝ դառնալով տարածաշրջանի էթնիկ մեծամասնություն, հատկապես Ադրիանապոլսում։ Խաչակրաց չորրորդ արշավանքից հետո էթնիկ մեծամասնություն են դառնում բուլղարները։ XIV-XV դարերի թուրքական ասպատակություններից հետո, այստեղ գերիշխող է դառնում թուրքական բնակչությունը։ Նրանց տարածումը հիմնականում տեղի է ունենում հույների և բուլղարների ասիմիլացմամբ։ Ներկայումս Արևելյան Թրակիայում էթնիկական հիմնական խումբը թուրքերն են, չնայած կան նաև իսլամացված գնչուների համայնքներ։ Այդուհանդերձ՝ գերակշիռ են նաև հարևան Հունաստանի և Բուլղարիայի սահմանամերձ հատվածներում թուրքերի առկայությունը։


== Տես նաև ==
Սևծովյան նեղուցներ
Թրակիայի ջարդ
Արևմտյան Թրակիա


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (301101-301200)

Աստերոիդների ցանկ (301001-301100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (301201-301300)
 Աստերոիդների ցանկ (301001-301100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (301201-301300)
Նիկուլինո (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆիկուլինոՆիկուլինո (ռուս.՝ Никулино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 43 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կառապատեյրա

Կառապատեյրա (պորտ.՝ Carrapateira), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարաիբա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Պարաիբա նահանգի Սերտանի մարզում։ Մտնում է Կաջազեյրասի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2373 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 72,778 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 32,6 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1961 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 3.951.494,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.736,92 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,602 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Mutter

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Mutter (այլ կիրառումներ)«Mutter» (գերմաներենից թարգմանաբար նշանակում է «Մայր»), գերմանական «Rammstein» Neue Deutsche Härte խմբի 3-րդ ստուդիական ալբոմն է։
Գերմանիայում թողարկվել է 2001 թվականի ապրիլի 2-ին Motor Music-ի կողմից։

«Limited Tour Edition»-ը (Սահմանափակ Շրջագայական թողարկում) պարունակում է 2-րդ CD, հետևյալ համերգային տրեկներով.
Ճապոնական թողարկումը պարունակում է Halleluja երգը, որպես թաքնված տրեկ, որը հաջորդում է Nebel երգին (երկու րոպե լռությունից հետո).
Մեկ այլ ճապոնական թողարկում պարունակում է Halleluja-ն, որպես 12-րդ տրեկ։
«Limited edition»-ը (Սահմանափակ թողարկումը) պարունակում է երկրորդ CD՝ միայն Hallelujah երգով, իսկ CD-ROM հատվածում առկա է Sonne-ի տեսահոլովակը։
Թողարկվել են նաև 12" Վինիլը ու MC տարբերակը (Երես A - 1-6, Երես B - 7-11)։
«Limited Tour Edition»-ը թողարկվել է նաև կրկնակի ձայներիզով, երկրորդ ձայներիզը պարունակում է կենդանի կատարումները (Երես A - 1-2, երես B - 3-4)։


== Տեսահոլովակներ ==
Sonne
Links 2 3 4
Ich will
Mutter
Feuer frei!
Սան Ջովաննի ին Ֆիորե

Սան Ջովաննի ին Ֆիորե (իտալերեն՝ San Giovanni in Fiore), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Կոզենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 17 989 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 64 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 279 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 87055։ Հեռախոսային կոդը՝ 0984։


== Ծանոթագրություններ ==
Տամաշ Մանդելենյի

Տամաշ Մանդելենյի (հունգ.՝ Tamás Mendelényi, մայիսի 2, 1936(1936-05-02), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - սեպտեմբերի 6, 1999(1999-09-06), Várgesztes, Tatabánya District, Կոմարոմ-Էստերգոմ, Հունգարիա), հունգարացի սուսերամարտիկ, 1960 թվականի Օլիմպիական չեմպիոն թիմային մրցապայքարում։


== Կենսագրություն ==
Տամաշ Մանդելենյին հանդես է եկել Բուդապեշտի «Վաշաշ», «Գոնվեդ» և Բուդապեշտի ԲՎՍԿ ակումբներում։ 1956 թվականին նա նվաճել է աշխարհի պատանեկան չեմպիոնի տիտղոսը, մեկ տարի անց հաղթել է մեծահասակների հավաքականների աշխարհի առաջնությունը։ Ընդհանուր հաշվով նվաճել է 8 մեդալ, որոնցից երկուսը՝ ոսկե (երկուսն էլ թիմային մրցապայքարում), անհատական մրցապայքարում նրա լավագույն արդյունքը եղել է 1959 թվականին Բուդապեշտում Աշխարհի առաջնությունում 2-րդ տեղը։ 1960 թվականին նա դարձել է թիմային մրցապայքարում օլիմպիական չեմպիոն, հանդես է եկել մինչև 1964 թվականը։ Մանդելենյին իր մարզական գործունեությունից հետո զբաղվել է մարզչական գործունեությամբ և բարձրագույն կրթություն ստացել ֆիզիկական դաստիարակության բնագավառում, ինչպես նաև ստացել է վիրաբույժի դիպլոմ։ Նրա գլխավորությամբ Հունգարիան նվաճել է մի շարք մեդալներ Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում, ինչպես նաև Օլիմպիադաներում. նրա աշակերտներն են եղել Ֆերենց Համանգը (1980 թվականի բրոնզե մեդալակիր), Աթիլա Կովեչը (աշխարհի երկակի չեմպիոն), Տամաշ Կովաչը (1968 և 1972 թվականների Օլիմպիական խաղերի երկակի բրոնզե մեդալակիր) և շատ ուրիշներ։ 1979 թվականին Մանդելենյին ընտանիքով տեղափոխվել է Անգլիա, որտեղ աշխատել է մարզիչ, ինչի պատճառով կառավարությունը նրան զրկել է բոլոր մրցանակներից։ 1993 թվականին նա կարող էր վերադառնալ հայրենիք, ռեաբիլիտացիայի է ենթարկվել (մեղադրանքները հանվել են) մահից միայն 10 տարի անց։


== Նվաճումներ ==
Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն՝ 1960 (թիմային մրցապայքար),
Աշխարհի չեմպիոն՝ 1957, 1958 (թիմային մրցապայքար),
Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 1959 (թիմային և անհատական մրցապայքար), 1962 (թիմային մրցապայքար),
Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 1957 (անհատական մրցապայքար), 1961, 1963 (թիմային մրցապայքար)։


== Գրականություն ==
Havas László: A magyar sport aranykönyve – Budapest, 1982 – ISBN 9632535723
Révai új lexikona XIV. (Mah–Nel). Főszerk. Kollega Tarsoly István. Szekszárd: Babits. 2004. ISBN 963-955-616-5
Bocsák Miklós: Hogyan élnek olimpiai bajnokaink (166-an szerte a világban) – St. plusz kft., 1998 – (ISBN szám nélkül)
Lukács László – Szepesi György: 112. A magyar olimpiai aranyérmek története – Budapest, 1980 – ISBN 9632535537


== Ծանոթագրություններ ==
Վորոշիլովո (գյուղ, Դաոլեկանովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎորոշիլովոՎորոշիլովո (ռուս.՝ Ворошилово, բաշկիրերեն՝ Ворошилов), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դաոլեկանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կրուտոյարսկի (Մարտինովսկի շրջան)

Կրուտոյարսկի (ռուս.՝ Крутоярский), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մարտինովսկի շրջանում։ Մտնում է Մալո-Օռլովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ռուժին (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌուժինՌուժին (ուկրաիներեն՝ Ружин), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Շչերբինովկա։
2001 թվականի տվյալներով Ռուժին քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 5 067 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Սեզոնի ավարտը

«Սեզոնի ավարտը» (ռուս.՝ «Конец сезона»), 2019 թվականի ռուսական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Կոնստանտին Խուդյակովը։ Ֆիլմի պրեմիերան Ռուսաստանում տեղի է ունեցել 2019 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։


== Սյուժե ==
Երեք քույրերը հանգամանքների բերումով հայտնվել են Ռուսաստանի սահմաններից դուրս և ապրում են Մերձբալթյան փոքր քաղաքում։ Նրանք, ինչպես Անտոն Պավլովիչ Չեխովի հայտնի պիեսի հերոսուհիները, ապրում են Մոսկվա վերադառնալու երազանքով և սեր են փնտրում, սակայն ճակատագիրն իր ծրագրերն ունի։ Նրանցից մեկը ոչ մի կերպ չի թողնում անցյալը, մյուսը պարզ կանացի երջանկություն է փնտրում, իսկ երրորդն ապրում է ընտանեկան կյանքի ճգնաժամ։ Մինչդեռ, խաղաղ ափին հայտնվում է վտանգավոր մարդասպանը... Լուսավոր մելանխոլիան փոխարինվում է մարդկային հույզերի պոռթկումներով և կյանքի համար մղվող անողոք պայքարով։


== Դերերում ==
Յուլիա Սնիգիր - Վերա
Յուլիա Պերեսիլդ - Ելենա
Աննա Չիպովսկայա - Աննա
Սերգեյ Կոլտակով
Եվգենի Ցիգանով - Բորիս
Անդրյուս Պաուլավիչյուս - Դոնատաս
Գաբրիել Կուոդիտե - Բռիգետտա
Սերգեյ Դիակով - Շվեպս
Սերգեյ Կորենկով - Բորիսի թիկնապահը
Նատալյա Կուդրյաշովա
Դմիտրի Ենդալցև


== Ծանոթագրություններ ==
Պավլովկա (գյուղ, Կոմպանեևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊավլովկաՊավլովկա (ուկրաիներեն՝ Павлівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կոմպանեևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պավլովկա գյուղում բնակվում էր 131 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հաջիթլի

Հաջիթլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Զագուրի

Զագուրի (ռուս.՝ Загуры), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Մեդվեդևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 64 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հիպերբաս ֆլեյտա

Հիպերբաս ֆլեյտա (անգլ.՝ Hyperbass flute, ֆր.՝ Flûte hyper-basse, իտալերեն՝ Flauto iperbasso), ֆլեյտաների ընտանիքի ամենամեծ և հնչողությամբ ամենացածր գործիքը։


== Կառուցվածքն ու օգտագործումը ==
Հիպերբաս ֆլեյտան սովորական համերգային ֆլեյտայից չորս օկտավա ցածր է, բաս ֆլեյտայից՝ երեք, կոնտրաբաս ֆլեյտայից՝ երկու, իսկ կրկնակի կոնտրաբաս ֆլեյտայից՝ մեկ։ Այս ֆլեյտայի հնչող ամենացածր նոտան սուբկոնտր օկտավայի դոն է (դաշնամուրի դոյից մեկ օկտավա ցածր)։ Այս ֆլեյտայի երկարությունը մոտ ութ մետր է։ Գոյություն ունեն մի շարք մեթոդներ հիպերբաս ֆլեյտայի նվագը հեշտացնելու համար։ Ֆլեյտայի չափազանց մեծ լինելու պատճառով ստեղծվել է հատուկ սիստեմ, որի շնորհիվ նվագողը իր մատները հարվածում է փոքրիկ ստեղնաշարի վրա։ Եթե հիպերբաս ֆլեյտան պատրաստված լիներ սովորական ֆլեյտաների նման, այն անհնար կլիներ նվագելը։21-րդ դարի սկզբում ամերիկացի և ավստրալիացի կոմպոզիտորները սկսել են գրել ստեղծագործություններ այս գործիքի համար։ Իտալացի ֆլեյտահար Ռոբերտո Ֆաբրիչիանին այս գործիքի առաջին կատարողն է համարվում։ Գործիքը պատրաստվում է կամ մետաղից կամ (ավելի հաճախ) փայտից։
Աստերոիդների ցանկ (100801-100900)

Աստերոիդների ցանկ (100701-100800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (100901-101000)
 Աստերոիդների ցանկ (100701-100800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (100901-101000)
Զիրգան

Զիրգան (ռուս.՝ Зирган, բաշկիրերեն՝ Ергән), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4567 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Եթենբախ (Վերին Բավարիա)

Եթենբախ  (գերմ.՝ Jettenbach), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա երկրամասին։ Գտնվում է Իննեի Մյուլդորֆ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 708 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը 9,18 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 83 122։ Փոստային ինդեքս՝ 84555։ Հեռախոսային համար՝ 8638։


== Ծանոթագրություններ ==
Անդրկովկաս և Արարատ

Անդրկովկաս և Արարատ լրիվ Անդրկովկաս և Արարատ. 1876 թ աշնանը ուղևորության ընթացքում արված նոթեր (անգլ.՝ Transcaucasia and Ararat, being notes of a vacation tour in the autumn of 1876), Ջեյմս Վիսկոնտ Բրայսի 1876 թվականին հրատարակած գիրքն է։ Նյութը հարուստ է ազգագրական, ժողովրդագրական և աշխարհագրական տվյալներով, ներազգային հարաբերությունների վերլուծություններով, ամենօրյա կյանքի պատումներով։ Գրքում շատ կարևոր հատված է նվիրված հայերին և Հայկական հարցին։


== Պատմություն ==
Գիրքն առաջին անգամ հրատարակվել է 1877 թվականի սեպտեմբերին, նոյեմբերին լույս է տեսել գրքի երկրորդ հրատարակությունը։ Երրորդ անգամ գիրքը վերահրատարակվել է 1878 թվականին, սակայն ամենակարևորը չորրորդ՝ 1896 թվականի հրատարակությունն էր, որտեղ հեղինակը կարևոր լրացումներ է արել։ Գիրքն ի սկզբանե բաղկացած է եղել 11 գլուխներից, իսկ վերջին վերահրատարակության ժամանակ ավելացվել է 12-րդ գլուխը (Հայկական հարցը քսան տարիները։ անգլ.՝ Twenty Years of the Armenian Question (pp. 445-526)), որը նվիրված է հայկական հարցին։


== Քաղվածքներ գրքից ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սոլոսորա

Սոլոսորա (ռուս.՝ Солосора), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պյոզա գետի աջ ափին՝158 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 44 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000212103000049859
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004985
Ավազանի կոդը - 03.03.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Վիտիտնի

Վիտիտնի (ռուս.՝ Вититни), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տեկենդամա ջրվեժի կենսաբազմազանության և մշակույթի թանգարան

Տեկենդամա ջրվեժի կենսաբազմազանության և մշակույթի թանգարան (իսպ.՝ Casa Museo Salto de Tequendama Biodiversidad y Cultura), Կոլումբիայի Կունդինամարկա օկրուգի Սան Անտոնիո դել Տեկենդամա մունիցիպալիտետի Տեկենդամա ջրվեժի մոտ գտնվող թանգարանային համալիր։ Նախկինում այս շենքը հայտնի է եղել որպես «El Hotel del Salto» հյուրանոց, որը հետագայում ամայացել է։ Թանգարանի պատուհաններից բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Տեկենդամա ջրվեժ։


== Պատմություն ==


=== Ամառանոց ===
1920 թվականին ճարտարապետ Կառլոս Արտուրո Տապիան սկսել է ֆրանսիական ճարտարապետության ոճով առանձնատան կառուցումը Կոլումբիայի մայրաքաղաք Բոգոտայից 30 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Տեկենդամա ջրվեժի տարածքում, որն ավարտվել է 1923 թվականին, Պեդրո Նել Օսպինա Վասկեսի նախագահության (1922-1926) օրոք։ Բացումը տեղի է ունեցել 1927 թվականին։


=== Հյուրանոց ===

1950 թվականի հուլիսից, մեկ տարվա ընթացքում, նախկին նախագահական ամառանոցը վերակառուցվել է ութ հարկանի El Hotel del Salto հյորանոցի դիզայներ Գաբրիել Լարգագի և կոնստրուկտոր Դոմենիկո Պարմայի ղեկավարությամբ, որոնք եկել էին Բոգոտայից։ Բացի վերգետնյա հարկերից, շենքն ունեցել է երկու ստորգետնյա հարկ, որտեղ տեղավորված էին պահեստային շինությունները և լվացքատունը։ Հյուրանոցը ծաղկում է ապրել 20-րդ դարի կեսերին, երբ  մեծահարուստ կոլումբիացիները հաճույքով այցելում էին 137 մետրանոց Տեկենդամա ջրվեժ, բայց 1970-ականներին այն սկսեց ցամաքել գետերի աղտոտման պատճառով, քանի որ այնտեղ լցվում էին կեղտաջրեր և արդյունաբերական թափոններ, որի արդյունքում էլ  նվազեց նաև զբոսաշրջիկների հոսքը ... 1979 թվականին գործարար Ռոբերտո Արիասը գնել է շենքը և այն վերածեց ռեստորանի, որը գործել է մինչև 1986 թվականը, բայց հետո, անձնական պատճառներով, նա հեռացել է երկրից։ 1990-ականներին շենքը սկսել է քայքայվել, 1990-ականների սկզբին նկատվել է շենքից ցած նետված և ինքնասպանություն կատարած անձանց թվի աճ և սկսել են լուրեր տարածվել ուրվականների մասին։


=== Թանգարան ===
2000-ականների վերջին հյուրանոցը ստացել է մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ, ինչը հնարավորություն է տվել միջոցներ հատկացնել դրա վերակառուցման համար։ Բնական գիտությունների ինստիտուտը, Կոլումբիայի ազգային համալսարանը և «Ecological Farm Foundation of Porvenir» հիմնադրամը, որոնք գնել էին շենքը 2011 թվականին, ստանձնել են շենքի վերակառուցումը, որը պետք է վերածվեր թանգարանի։ Եվրամիությունը հարակից տարածքի վերակառուցման և բարելավման համար հատկացրել է 300 հազար եվրո (410 հազար ԱՄՆ դոլար)։ Զուգահեռաբար, Կոլումբիայի ազգային համալսարանի բնական գիտությունների ինստիտուտը աշխատանքներ է տարել Բոգոտա գետի և դրա վտակների մաքրման ուղղությամբ։ 2009 թվականի դեկտեմբերին նորաստեղծ թանգարանը բացել է «Cavernas, Ecosistemas del Mundo Subterráneo» անվանումով առաջին ցուցահանդեսը, որը պատմում է ստորգետնյա էկոհամակարգերում բնակվող տարբեր կենսաբանական տեսակների մասին։
2013 թվականի հունիսին թանգարանում բացվել է «La anatomía del cuerpo humano de Francesco Antommarchi» ցուցահանդեսը, որը ներկայացրեց բժիշկ Ֆրանսուա Անտոմմարկիյի անատոմիական նկարները, իսկ սեպտեմբերին բացվել է «Un día en el Desierto de la Tatacoa» ցուցահանդեսը, որը պատմում է Տատակոա անապատի կենսաբանական բազմազանության մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Օբուխովո (այլ կիրառումներ)

Օբուխովո, կարող է վերաբերել՝

Օբուխովո - գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Պիժանսկի շրջանի կազմում։
Օբուխովո - քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Նոգինսկի շրջանի կազմում։
Օբուխովո - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի կազմում։
Օբուխովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Օբուխովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Օբուխովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Օլդենզալ

Օլդենզալ (հոլ.՝ Oldenzaal ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Օվերեյսել մարզում։ Տարածքը 21,59 կմ² է, բնակչությունը՝ 31.512 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.800 եվրո է։
Կիկոսի մահը

«Կիկոսի մահը», Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթը, որը գրվել է 1913 թվականին։ Հեքիաթը պատմում է մի ընտանիքի հիվանդ երևակայության մասին։


== Սյուժե ==
Մի աղքատ մարդ ու կին են լինում, ովքեր ունենում են երեք աղջիկ։ Մի օր հայրը աղջկան ուղարկում է ջրհորից ջուր բերելու, որի կողքին մի բարձր ծառ է լինում։ Աղջիկը, տեսնելով ծառը, միտք է անում.

Հայրը, տեսնելով, որ աղջիկը ուշանում է, իր միջնեկ աղջկան է ուղարկում։ Միջնեկ քույրը գալիս է տեսնում, որ իր փոքր քույրը լացում է, հարց ու փորձ է անում և իմանում եղելությունը, ինքը նույնպես սկսում ողբալ մանուկ Կիկոսի համար։ Հայրը, տեսնելով, որ իր միջնեկ աղջիկն էլ չի գալիս, մեծ աղջկան է ուղարկում։ Մեծ քույրը տեսնում է, որ իր փոքր քույրերը լացում են, հարց ու փորձ է անում և իմանում եղելությունը, ապա ինքն էլ սկսում ողբալ մանուկ Կիկոսի համար։ Նույն կերպ գալիս է նաև մայրը ու իմանալով ամեն ինչ՝ սկսում սգալ իր թոռան համար։ Վերջիվերջո ծարաված հայրը վճռում է ինքը գնալ և տեսենել թե ինչ է կատարվում...Հեքիաթի հիման վրա նկարահանվել է «Կիկոսի մահը» մուտֆիլմը։


== Ծանոթագրություններ ==
Նորայր

Նորայր (Հայկ Հովակիմյան, 1897 - 1938), հայ գրականագետ, հրապարակախոս, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ Հետո զբաղվել է ուսուցչությամբ։ Կյանքի վերջին տարիներին աշխատել է «Սովետական Վրաստան» թերթում որպես պատասխանատու քարտուղար։ Նորայրը եղել է աստղաֆիզիկոս, ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի հայոց լեզվի ուսուցիչը։ Նրա գրականագիտական հոդվածները ցրված են թիֆլիսահայ պարբերական մամուլում։ Ահա դրանցից մի քանիսը.

Էվոլյուցիան Հակոբ Հակոբյանի բանաստեղծությունների մեջ, Դարբնոց, 1923, թիվ 6, էջ 10-12։
Թումանյանն իբրև դաստիարակ, Մարտակոչ, 1923, ապրիլի 15։
Երկու խոսք (Հովհաննես Թումանյանի մահվան առթիվ), Մարտակոչ, 1924, մարտի 30։
Գրական նշմարներ (Վահան Թոթովենց), Մարտակոչ, 1925, հուլիսի 8, 9, 16։
Ալեքսանդր Ծատուրյան (մահվան 20-ամյակի կապակցությամբ), Պրոլետար, 1935, ապրիլի 12։
Խոշոր քաղաքի պատկերագիրը (Շիրվանզադե), Պրոլետար, 1935, օգոստոսի 14։
Ղազարոս Աղայան (մահվան 25-ամյակի կապակցություն), Պրոլետար, 1936, հուլիսի 28։
Պարզության և ժողովրդայնության մեծ վարպետը (Հովհաննես Թումանյանի մահվան 13-ամյակի առթիվ), Պրոլետար, 1936, մարտի 30։
Պրոլետարիատի աննկուն երգիչը (Հակոբ Հակոբյանի ծննդյան 70-ամյակը), Պրոլետար, 1936, մայիսի 30։
Գաբրիել Սունդուկյան (մահվան 25-ամյակի առթիվ), Պրոլետար, 1937, հունիսի 6։
Հակոբ Պարոնյան (1842-1891), Պրոլետար, 1937, հուլիսի 24։
Նար-Դոս, Արշավ, 1938, թիվ 4, էջ 56-59։


== Աղբյուրներ ==
Աշխարհի երկրներն ըստ նավթի պաշարների

Սույն ցուցակները երկրները դասավորված են ըստ նավթի պաշարների չափի՝ 2014 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ։ Նավթի պաշարները ներկայացված են բարելներով։ Ցուցակը կազմվել է ըստ ԱՄՆ Կենտրոնական Հետախուզական Վարչության տվյալներով։


== Աղբյուրներ ==
ԱՄՆ Կենտրոնական Հետախուզական Վարչություն Archived 2013-06-15 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Կերժենեց (գյուղ, Սեմյոնովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կերժենեց (այլ կիրառումներ)Կերժենեց (ռուս.՝ Керженец), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սեմյոնովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պալերմո (գավառ)

Պալերմո (իտալերեն՝ provincia di Palermo), գավառ Հարավային Իտալիայի Սիցիլիա ինքնավար մարզում։ Մայրաքաղաքը եղել է Պալերմոն։ 2015 թվականի օգոստոսի 4-ից նրան փոխարինել է Պալերմո մետրոպոլիտեն քաղաքը։


== Պատմություն և աշխարհագրական դիրք ==
Գավառի անունը ծագում է լատիներեն Պանորմուս բառից։ 1072-ից մինչև 1194 թվականը Պալերմոն եղել է Սիցիլիայի թագավորության մայրաքաղաքը՝ նախքան Նեապոլի նոր մայրաքաղաք հռչակվելը, ինչը տեղի է ունեցել ֆրանսիական Անժուա դինաստիայի օրոք։ Այն նաև գտնվել է հռոմեացիների, բյուզանդացիների, նորմանների, արաբների, Իսպանական կայսրության, ինչպես նաև ամերիկացիների ենթակայության տակ։ Ըստ պատմական վկայությունների` գավառը ձևավորվել է մեր թվագրությունից առաջ 8-ից 6-րդ դարերում։ Պալերմո գավառը հյուսիսից սահմանակից է Տիրենյան ծովին, արևմուտքից՝ Տրապանի գավառին, հարավից՝ Ագրիջենտո ու Կալտանիսետա գավառներին,  հարավարևելքից՝ Էննա գավառին, իսկ արևելքից՝ Մեսսինային։ Հայտնի է իր լողափերով, հատկապես աչքի է ընկում Մոնդելլոն։ Ցամաքը լեռնային է. ընդգրկում է Պոլինա և Իմերա հովիտները։ Մադոնիե լեռնաշղթան ևս տեղակայված է պրովինցիայում։


== Վարչակազմ և ժողովրդագրություն ==
Պալերմո գավառն ունի 82 կոմունա՝ 1249533 բնակչությամբ (Սիցիլիայի բնակչության 24.9% -ը) և 4992 քառ.կմ տարածքով (Սիցիլիայի տարածքի 19.4%-ը)։ Գավառի մեծ քաղաքներից են Պալերմոն, Ալիան, Ալիմենան, Սկլաֆանի Բանին և Պետրալիա Սոպրանան։ 1840 թվականին կառավարությունը որոշեց պրովինցիան բաժանել 4 շրջանների։ Դրանք են՝ Պալերմոն, Կոռլեոնեն, Տերմինին և Չեֆալուն։


== Տնտեսություն և տուրիզմ ==
Ծառայությունը գավառի համար ամենակարևոր տնտեսական հատվածն է։ Հաշվի առնելով աշխատուժի երեք քառորդ մասը, արդյունաբերության ու գյուղատնտեսության հաշիվները՝ համապատասխանաբար կազմում են բնակչության 18% և 6%-ը։ Գործազրկության մակարդակը բարձր է։ Զբոսաշրջությունը նույնպես կարևոր «արդյունաբերություն» է։ Տուրիզմում մեծ մասսայականություն են վայելում արաբա-նորմանական Պալատին մատուռը, Սուրբ Հովհաննեսի ճգնարանը, Պալացո Աբատելիսը, Պալացո Կիարամոնտեն, որը կառուցված է գոթական ոճով, և Սիցիլիայի ազգային պատկերասրահը։ Սիցիլիայի խորհրդարանի նստավայրը գտնվում է գավառի տարածքում։ Ֆրեդերիկ II-ի ու այլ իշխանավորների գերեզմանները, որոնք տաճարի մի մասն են, նաև հայտնի զբոսաշրջային գրավչություն են։ Մադոնիե պարկը տեղակայված է այստեղ։ Այն ունի օդանավակայան, որը կոչվում է Ֆալկոն Բորսելինո, այն ամեն տարի ծառայում է մոտ մեկ միլիոն ուղևորի, իսկ տեղական նավահանգիստը տարեկան սպասարկում է մոտ կես միլիոն ուղևորի։ Հուլիսից մինչև սեպտեմբեր ամիսներին Պալերմո են այցելում մեծ թվով զբոսաշրջիկներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Վիետնամի պատերազմ

Վիետնամի պատերազմ (վիետ․՝ Chiến tranh Việt Nam, անգլ.՝ Vietnam War), նաև հայտնի որպես Երկրորդ հնդկաչինական պատերազմ և Վիետնամում հայտնի որպես Ինքնապաշտպանական պատերազմ ընդդեմ Ամերիկայի (վիետ․՝ Kháng chiến chống Mỹ) կամ պարզապես Ամերիկյան պատերազմ, պատերազմ, որը տեղի է ունեցել Վիետնամում, Լաոսում և Կամբոջայում 1955 թվականի նոյեմբերի 1-ից մինչև Սայգոնի անկումը 1975 թվականի ապրիլի 30-ը։ Այն երկրորդն էր Հնդկաչինական պատերազմներից և պաշտոնապես տեղի է ունեցել Հյուսիսային Վիետնամի և Հարավային Վիետնամի կառավարության միջև։ Հյուսիսային Վիետնամի բանակին սատարում էին Խորհրդային Միությունը, Չինաստանը և այլ կոմունիստական դաշնակիցներ, իսկ Հարավային Վիետնամին աջակցում էին Միացյալ Նահանգները, Հարավային Կորեան և Ավստրալիան, Թայլանդը և այլ հակակոմունիստական դաշինքներ, ինչի պատճառով պատերազմը համարվում էր Սառը պատերազմի մաս։


== Պատերազմի ընթացք ==
Վիետնամյան պատերազմը սկսվեց 1964 թվականի օգոստոսի 2-ին Տոնկինյան ծոցում տեղի ունեցած պատահարի պատճառով։ Վիետնամի Ժողովրդավարական Հանրապետության նավերը կրակ բացեցին ամերիկյան ականակիրների վրա, որոնք օգնություն էին ցույց տալիս հարավվիետնամական զորքերին ընդդեմ ապստամբների։ Հյուսիսային Վիետնամը (ՎԺՀ) ստացավ սոցիալիստական պետությունների օժանդակությունը (ԽՍՀՄ, Չինաստան, ԿԺԴՀ և այլն), իսկ Հարավային Վիետնամը՝ ԱՄՆ-ի, Հարավային Կորեայի, Թաիլանդի և այլն։ Այս պատերազմը ԱՄՆ-ի համար ծանր փորձություն եղավ։ Երկիրը ցնցվեց հակապատերազմյան ցույցերով։ Այդ ժամանակ Վիետնամում ԱՄՆ-ն բավականին մեծ կորուստներ ունեցավ։ 
1973 թվականի հունվարի 27-ին կնքվեց Փարիզյան խաղաղության համաձայնագիրը, որի համաձայն ամերիկյան զորքերը պետք է լքեին Վիետնամը։ Երկու ամիս անց ամերիկյան զորքերը արդեն լքել էին Վիետնամը։
Դրանից հետո բախումները Հյուսիսի և Հարավի միջև շարունակվեցին։ Հետզհետե Հարավային Վիետնամի հյուսիսային նահանգները սկսեցին անցնել ՎԺՀ-ի իշխանության տակ։ Համոզվելով, որ ԱՄՆ-ն չի պատրաստվում կրկին պատերազմի մեջ մտնել, 1975 թվականին Հանոյը վերջնական հարված հասցրեց Սայգոնին։
Այս պատերազմը ցնցեց ամերիկյան հասարակությանը և բերեց խոշոր բարեփոխումների։ Հետպատերազմյան ճգնաժամը շարունակվեց ևս 10 տարի։ Նրան փոխարինեց Աֆղանական ճգնաժամը։


== Տես նաև ==
ԱՄՆ-ի բնապահպանական պատերազմը Վիետնամի դեմ


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրանսուա Անդրե Ֆիլիդոր

Ֆրանսուա Անդրե Ֆիլիդոր  (իսկական ազգանունը՝ Դանիկան-Ֆիլիդոր, ֆր.՝ François-André Danican Philidor; սեպտեմբերի 7, 1726(1726-09-07)[…], Դրյո - օգոստոսի 31, 1795(1795-08-31), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր, ֆրանսիական կոմիկական օպերայի ստեղծողներից, շախմատիստ, շախմատային տեսաբան, իր ժամանակի աշխարհի ուժեղագույն շախմատիստը։
Իր օպերաներում օգտագործել է արհեստավորների, գյուղացիների, զինվորների կյանքից սյուժեներ․ «Կոշկակար Բլեզը» (1759), «Կախարդ զինվորը» (1760), «Դարբինը» (1761), «Այգեպանը և նրա տերը» (1761) են։ Գրել է նաև սերիա-օպերաներ, գործիքային պիեսներ, եկեղեցեկան երաժշտություն։
XVIII դ․ Եվրոպայի ուժեղագույն շախմատիստն էր։ Նրա «Շախմատային խաղի վերլուծություն» աշխատությունը (1749) հիմք է դրել շախմատի տեսության ուսումնասիրմանը։ Ֆիլիդորի եղբայրը՝ կոմպոզիտոր և ֆլեյտահար Անն Ֆիլիդորը (1681-1728), Ֆրանսիայում առաջին հրապարակային համերգների՝ «Հոգևոր համերգների» հիմնադիրն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ля Лоранси Л․ де, Французская комическая опера XVIII в․, пер․ с франц․, М․, 1937
Шахматы։ энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.։ Советская энциклопедия, 1990. — С. 428—429. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3
Нейштадт Яков Исаевич. Некоронованные чемпионы. — Москва։ Физкультура и спорт, 1975. — 303 стр.
Փայլակ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Փայլակ (այլ կիրառումներ)
Փայլակ, հորիզոնում կայծակից հետո երևացող կարճատև լուսային երևույթ, դիտվում է հիմնականում երեկոյան և գիշերային ժամերին։ Փայլակի ժամանակ կայծակի մեծ հեռավորության (15-100 կմ) պատճառով լուսավորվող ամպերը չեն երևում, չի լսվում որոտը։ Փայլակի հաճախականությունը կապված է մթնոլորտի ցիկլոնային գործունեության և ներզանգվածային շարժընթացների հետ։ Հայաստանում փայլակը դիտվում է գարնանը։
Արիմ

Արիմ, հին հունական աղբյուրներում (Հոմերոս և ուրիշներ) Հայաստան երկրի արտանվանումը (էկզոնիմը)։


== Տես նաև ==
Արտանվանումներ


== Ծանոթագրություններ ==
Շուրովկա (Վաենգայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շուրովկա (այլ կիրառումներ)Շուրովկա (ռուս.՝ Шуровка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում, Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վաենգա գետի աջ ափում՝ 148 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո-Պեչորսկ ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վագա գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Հյուսիսային Դվինա գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020300412103000032716
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103003271
Ավազանի կոդը - 03.02.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ախունովո (գյուղ, Բլագովարսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱխունովոԱխունովո (ռուս.՝ Ахуново, բաշկիրերեն՝ Ахун), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 237 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պաշենովկա (գյուղ, Կոզելշչինայի շրջան)

Պաշենովկա (ուկրաիներեն՝ Пашенівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոզելշչինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պաշենովկա գյուղում բնակվում էր 43 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ֆիգեիրոպոլիս

Ֆիգեիրոպոլիս  (պորտ.՝ Figueirópolis), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ռիու Ֆորմոզուի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5165 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 930,064 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 2,7 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 18.415.474,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 3.444,08 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,719 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Ֆիգեիրոպոլիսի մասին
Վիլյաֆրադես դե Կամպոս

Վիլյաֆրադես դե Կամպոս (իսպ.՝  Villafrades de Campos), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Վալյադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Տիերա դե Կամպոս շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը կազմում է 20,7 կմ2։ Բնակչությունը 91 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 69 կմ հեռավորության վրա։
Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ կույս Գրիխասալվասը։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Diputación de Valladolid Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
Villafrades de Campos Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Ու-Յալ

Ու-Յալ (ռուս.՝ У-Ял, բաշկիրերեն՝ Уял), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ամարաս (պաշտոնաթերթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ամարաս (այլ կիրառումներ)«Ամարաս», ԼՂՀ Մարտունիի շրջանի վարչակազմի պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսնում 1936 թվականից (մինչև 1952 թվականը՝ «Բոլշևիկյան հաղթանակ», 1952-1961 թվականներին՝ «Դեպի կոմունիզմ», 1961-1964 թվականներին ընդհատվել է, 1964-1990 թվականներին՝ «Աշխատանք»)։ Լուսաբանել է շրջանի սոցիալ-տնտեսական, մշակութային, ժողովրդագրական խնդիրներ, իսկ 1988 թվականից՝ (հիմնական թեման) Ղարաբաղյան շարժումը, կամավորական ջոկատների, ազատամարտիկների ծավալած ռազմական գործողություններն ու հերոսական առօրյան։ Հետպատերազմյան շրջանում տպագրում է նաև հանրապետության տնտեսության վերականգնմանը, ազատագրված տարածքների բնակեցմանը, Ղարաբաղյան պատերազմին վերաբերող հոդվածներ։ Խմբագիրներ՝ Գ. Հովհաննիսյան, Ա. Բալայան, Խ. Պետասյան, Շ. Բախշյան, Մ. Ղահրամանյան, Ե. Եասյանը, Մ. Ադամյան, Մ. Մինասյան. Վ. Հայոսպետյան, Ն. Հայրումյան, է. Իշխանյան, Ն. Ավանեսյան, Ն. Բաղրյան։
Սիվրիո

Սիվրիո (ֆր.՝ Civrieux) կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Ռերյո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի կոդը՝ 01105։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 380 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս՝ Լիոն քաղաք, 19 կմ է և 45 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։
Կոմունայի հարավային մասում հոսում է Մորբե գետը։


== Կլիմա ==
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1362 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 917 մարդկանցից 693-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 224-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 75,6% է, 1999 թվականին՝ 76,0%)։ 693 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 663-ը (353 տղամարդ, 310 կին), գործազուրկ է եղել 30 մարդ (15 տղամարդ և 15 կին)։ 224 պասիվներից 112 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 69-ը՝ թոշակառու, 43 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։


== Եղբայրական քաղաքներ ==
Չերրետո-Լացիալե ( Իտալիա)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Սիվրիո» (ֆրանսերեն)։ Ֆրանսիայի վիճակագրության և տնտեսական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտ։ Վերցված է 2014-05-19 
«Սիվրիո» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Վերցված է 2014-05-19
Սլոբոդա (գյուղ, Լոինսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍլոբոդաՍլոբոդա (ռուս.՝ Слобода), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վիլյոլդո

Վիլյոլդո (իսպ.՝ Villoldo), բնակավայր և համայնք Իսպանիայում՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի Պալենսիա պրովինցիայի Տեռա դե Կամպոս շրջանում։ Բնակչությունը՝ 401 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 29 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ayuntamiento de Villoldo
Turismo en la provincia de Palencia Archived 2022-02-19 at the Wayback Machine.
Más información sobre el municipio Archived 2008-03-09 at the Wayback Machine.
Programa Vida y Calidad. Archived 2008-02-04 at the Wayback Machine.
Սուելլո

Սուելլո (իտալերեն՝ Suello), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Լեքո գավառում։ Բնակչության թիվը կազմում է 1554 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 777 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 2 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 031։ Փոստային ինդեքս՝ 22030։


== Ծանոթագրություններ ==
Յուով

Յուով, հնագույն սինագոգ Աֆղանստանի Հերաթ քաղաքում։ Ներկայումս (2016) հնախարխուլ վիճակում է, ուր ոչ ոք չի այցելում, քանի որ քաղաքում հրեական համայնք այլևս չկա (ամբողջ Աֆղանստանի հրեական համայնքը 1 մարդ է)։ Սինագոգը տեղակայված է «հրեական թաղամասում» (Mahalla-yi Musahiya։


== Պատմություն ==
Ըստ հետազոտողների՝ սինագոգը կառուցվել է 1393 թվականին։ Մի ժամանակ այն 4 քաղաքային սինագոգներից մեկն էր։


== Նկարագրություն ==
Շենքի մի մասն օգտագործվում է որպես կացարան, այդ թվում՝ Հերաթի պատմական հուշարձանների բաժնի աշխատակցի կողմից։ 2009 թվականի տվյալներով շենքում տեղակայված է նաև մանկապարտեզ։ 1998 թվականին Աննեթ Իթիգը հարցում կատարեց և պարզեց, որ աղոթատեղիում և կանացի սրահում դեռևս պահպանվում են որոշ զարդարանքներ՝ պարսկական ոճի բուսական զարդակներ։ Թոռայի տապանը բարձրացվել է գետնի մակարդակից բարձր, դեպի որն աստիճաններ են տանում։ Բիման պահպանված է, իսկ սինագոգի պատերին եբրայերեն 3 արձանագրություն կա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
International Survey of Jewish Monuments: The Yu Aw synagogue in Herat, Afghanistan Archived 2011-09-01 at the Wayback Machine.
Հոդված Jewish.ru կայքում
Քանաքեռի ջրաէլեկտրակայան

Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայան (Քանաքեռի Հ. Ա. Տեր-Աստվածատրյանի անվան հիդրոէլեկտրակայան), Սևան–Հրազդան կասկադի՝ առաջին հերթին գործարկված հինգերորդ հիդրոհանգույցը։ Ընդգրկված է Արաբկիր վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Պատմություն ==

Կառուցվել է Հրազդան գետի միջին հոսանքի՝ Արզնիի և Քանաքեռի միջև ընկած հատվածում (1930–1936)։ Արզնիի ստորգետնյա հէկից դուրս եկող՝ էներգետիկորեն օգտագործված ջրերը հոսում են դեպի Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայանի գլխային կաոուցվածքները և, դիմհարվելով վերջինիս ջրթող պատվարի ավտոմատ գործող չորս սեգմենտային փակաղակներին, ուղղվում են դեպը ջրընդունիչը, ապա հոսում մոտ 13 կմ երկարության և 70 մ3/վրկ թողունակության դերիվացիոն ջրտարով, այնուհետև առբերվում կայանի ճնշման հանգույցին և, 180 մ բարձրությունից անկում կատարելով, աշխատեցնում կայանի մեքենայական սրահում տեղադրված 102 Մվռ ընդհանուր հզորության 6 հիդրոագրեգատ։ Կայանի շենքից վերև՝ սարալանջին, գտնվում է 35/110 կվ լարման բարձրացնող ենթակայանը։ Դերիվացիոն ջրտարի վերջում կցակառուցված է 150 հզ. մ3 օգտակար տարողության շուրջօրյա կարգավորման ջրավազանը։ Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայանի ջրատարից են սնվում Նոր Արաբկիրի, Նոր Դալմայի ոռոգիչ ջրանցքները, ինչպես նաև Կոտայքի ոռոգման ջրհան կայանը։ Քանաքեռի հիդրոէլեկտրակայանի աշխատանքներն ավտոմատացված են։ Նրա գործարկումով (1936) հնարավոր դարձավ ՀՍՍՀ հէկերի միավորումը և Հայկական միացյալ էներգահամակարգի ստեղծումը։