Պիտեր Ֆալկ

Պիտեր Մայքլ Ֆալկ (անգլ.՝ Peter Michael Falk, սեպտեմբերի 16, 1927(1927-09-16)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ և Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հունիսի 23, 2011(2011-06-23)[…], Բևերլի Հիլզ, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ։ Առավել հայտնի է լեյտենանտ Կոլոմբոյի դերով, որը խաղացել է համանուն դետեկտիվ սերիալում։
Դերասանը երկու անգամ առաջադրվել է «Օսկար» կինոմրցանակի, 12 անգամ՝ «Էմմի» մրցանակի (ստացել է հինգը) և 10 անգամ` «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի (ստացել է մեկը)։ Իր ամբողջ կարիերայի ընթացքում դերասանը ընդհանուր առմամբ խաղացել է 109 գեղարվեստական ֆիլմերում և հեռուստաֆիլմերում։


== Կենսագրություն ==

Ծնվել է 1927 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Նյու Յորքում՝ հրեական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Մայքլ Պիտեր Ֆալկը, եղել է արդուզարդի խանութի սեփականատեր։ Մայրը՝ Մեդելին Ֆալկը, հաշվապահ է եղել։ Ապագա դերասանի ընտանիքը ունեցել է ռուսական, հունգարական, չեխական (մայրական կողմից) և լեհական (հայրական կողմից) արմատներ։ Նրա հոր ծնողները՝ Լուիս և Իդա Ֆալկերը, Ռուսական կայսրությունից ԱՄՆ են ներգաղթել 1890-ական թվականներին։
Երեք տարեկան հասակում Ֆալկի աջ աչքը վիրահատական ճանապարհով հեռացվել է, քանի որ նրա մոտ հայտնաբերվել էր չարորակ նորագոյացություն՝ ռետինոբլաստոմ։ Կյանքի մնացած մասը նա կրել է աչքի ապակե պրոթեզ։ Չնայած այս հանգամանքին, մանուկ ժամանակ նա հաճախ է մասնակցություն ունեցել այնպիսի թիմային մարզաձևերի, ինչպիսիք են բեյսբոլը և բասկետբոլը։ 1997 թվականին «Cigar Aficionado» ամսագրի հետ ունեցած հարցազրույցի ժամանակ Ֆալկը պատմել է.

Ֆալկն առաջին անգամ բեմ է բարձրացել 12 տարեկան հասակում` Սալիվանի և Գիլբերտի «Պենզանսի ծովահենները» օպերետում, որը բեմադրվել է Նյու Յորքի Օլստեր շրջանում կազմակերպված «Camp High Point» ճամբարում ։ Ճամբարում Ֆալկի ուսուցիչներից մեկը եղել է Ռոս Մարթինը (հետագայում նրանք միասին խաղում են «Մեծ մրցավազք» ֆիլմում և «Կոլոմբո» սերիալի էպիզոդներից մեկում)։
Սովորել է Օսսինգի ավագ դպրոցում, որը գտնվում է Նյու Յորքի Վեստչեսթեր շրջանում, նա այնտեղ բարձր դասարաններից մեկում եղել է դասարանի ավագը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո, 1945 թվականին Ֆալկն ընդունվել է Նյու Յորքի Համիլտոն քոլեջ, որից հետո փորձ է կատարել ընդգրկվել ԱՄՆ-ի զինված ուժերի կազմում, սակայն աչքի բացակայության պատճառով մերժում է ստացել։ Այնուհետև նա ծառայության է անցել ԱՄՆ-ի ծովային զինված ուժերում և եղել է նավի խոհարարը։ 1997 թվականին Ֆալկն ասել է․

Նավի վրա կես տարի ծառայելուց հետո, Ֆալկը Նյու Յորք է վերադառնում, որտեղ նրան քոլեջից տեղափոխում են The New School համալսարան։ Ֆալկը համալսարանն ավարտել է 1951 թվականին և գրականության ու քաղաքական գիտության բնագավառում ստացել բակալավրի աստիճան։ Այնուհետև Ֆալկն ուղևորվում է Հարավսլավիա, որտեղ վեց ամիս աշխատում է երկաթուղու վրա։
Հարավսլավիայից վերադառնալուց հետո Սիրաքյուսի համալսարանում տնտեսագիտություն է ուսումնասիրել, որտեղ 1953 թվականին պետական կառավարման բնագավառում ստացել է հումանիտար գիտությունների մագիստրոսի աստիճան։ Սիրողական ներկայացումներում մասնակցություն ունենալու հետ մեկտեղ` Էստպորտում և Նյու Յորքում դերասանական դասընթացների է հաճախել։
1956 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել Մոլիերի «Դոն Ժուան»-ում՝ Սգանարելի դերը տանելով։ Բրոդվեյի թատրոնում առաջին դերը ստացել է Ջորջ Բեռնարդ Շոուի «Սուրբ Հովհաննես» պիեսում։


=== Անձնական կյանք ===
Պիտեր Ֆալկի առաջին կինը Էլիս Մեյոն է, ում հետ նա ծանոթացել է Սիրաքյուսի համալսարանում։ Հարսանիքը կայացել է 1960 թվականի ապրիլի 17-ին։ Ամուսնության ժամանակ նրանք երկու երեխա են որդեգրել՝ Կետրինին (ով այժմ մասնավոր խուզարկու է աշխատում) և Ջեկին։ Ֆալկը և Մեյոն բաժանվել են 1976 թվականին։
1977 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Ֆալկն ամուսնացել է դերասանուհի Դենիզ Շիրայի հետ , ով հետագայում խաղացել է «Կոլոմբո» սերիալի մի քանի էպիզոդներում։
Պիտեր Ֆալկը նաև նկարել է և նրա աշխատանքների ցուցադրումը տեղի է ունեցել 2006 թվականի հոկտեմբերին` Ամերիկյան Մշակույթի Բատլերյան համալսարանում։
Դերասանը հետաքրքրվել է նաև շախմատով և ներկա է գտնվել շախմատի Համաամերիկյան չեմպիոնատի բացմանը (1972 թվականի նոյեմբերին և 1983 թվականի օգոստոսին)։


=== Առողջական վիճակը ===
2005 թվականին Պիտեր Ֆալկը որոշեց, որ իր կինը՝ Շիրա Դենիզը, պիտի լինի իր խնամակալը, վարի իր գործերը և հետևի տան վիճակին։
Սակայն Պիտեր Ֆալկը միանգամից չհրաժարվեց իր գործերից։ 2008 թվականի փետրվարին 2008 Winter Hollywood Collector’s Show-ում իր վերջին պաշտոնական հրապարակային ելույթի ժամանակ դերասանը լավ տեսք է ունեցել, ստորագրություններ է բաժանել, շփվող և ուրախ է եղել։
2008 թվականի ապրիլին մի ինչ-որ լուսանկարչի հաջողվել է ֆիքսել Պիտեր Ֆալկին, ով ընկճված էր, հագնված անփույթ կերպով, գրգռված էր և թափառում էր Բևերլի Հիլզի փողոցներով, կարծես աչքի առջև ոչինչ չէր տեսնում։ Ավելի ուշ դերասանը իր անփույթ տեսքը և տարօրինակ պահելաձևը բացատրում է այն բանով, որ մոռացել էր, թե որտեղ է կայանել մեքենան։ Այդուհանդերձ, լուսանկարիչների կողմից արված լուսանկարները տպագրվել են, ինչն էլ ավելի է ուժգնացրել Ֆալկի ծերունական թուլամտության մասին լուրերի տարածումը։ Այդ դեպքից հետո դերասանը սկսել էր ավելի քիչ հայտնվել հանրության մեջ։
2008 թվականի դեկտեմբերին հայտնի դարձավ, որ Ֆալկի մոտ Ալցհայմերի հիվանդություն է հայտնաբերվել։
Շիրա Ֆալկը դատարանում ասել է, որ ամուսինն իր որդեգրած աղջկան՝ Կետրինին, շատ բարդ բնավորությամբ երեխա է համարել, և նրանք երբեք մտերիմ չեն եղել։ Շիրայի փաստաբանն օգտագործել է դերասանի անձնական օրագիրը, որպեսզի ապացուցի նրանց հարաբերությունների մասին տեղեկությունները վերջին տասը տարվա ընթացքում։
Կետրին ֆալկը, ով այդ ժամանակ 38 տարեկան էր, գործի քննման ժամանակ ասել է, որ մեղադրանքը, որը նա առաջադրել էր հոր դեմ, իրենց միմյանցից հեռացրել է, սակայն նրանք վերջ ի վերջո հաշտվել են։ Մեղադրանք ներկայացնելով` նա փորձել է հորը ստիպել վճարել Սիրաքյուսի համալսարանի իր ուսման վարձը։ Նրա փաստաբանը դատարանին ներկայացրել է փոստային քարտերն ու նամակները, որոնք Ֆալկը ուղարկել էր Կետրինին, երբ նա երեխա էր։ Այս ապացույցները պետք է արտացոլեին հոր և դստեր առավել մտերիմ հարաբերությունները, քան փորձում էր ներկայացնել դերասանի կինը։
Դատարանի որոշման արդյունքում Շիրա Դենիզը դառնում է իր ամուսնու խնամակալը։ Դատարանի որոշմամաբ Կետրին Ֆալկը հորը կարող էր ամսվա մեջ տեսնել երկու անգամ` 30 րոպեով, չեզոք գոտում։ Ֆալկի բժշկի խոսքերով՝ գրեթե կասկած չկա, որ դերասանը այդ հանդիպումները չէր հիշի։ Նրա հիվանդությունը խորանում է և այնքան բարդանում, որ նա անգամ չէր հիշում «Կոլոմբոյում» իր ունեցած դերի մասին։


=== Մահ ===
Պիտեր Ֆալկը մահացել է 2011 թվականի հունիսի 23-ի գիշերը Բևերլի Հիլզում գտնվող իր տանը՝ Ռոկսբերի Դրայվում։
Հուլիսի 10-ին պաշտոնապես հայտնի դարձավ Պիտեր Ֆալկի մահվան պատճառը։ Մահվան վերաբերյալ հայտնաբերված ապացույցներից պարզ դարձավ, որ թոքաբորբի և Ալցհայմերի հիվանդության սրման հետևանքով դերասանի սիրտը դադարել է աշխատել։
Ֆալկը թաղված է Վեստվուդյան գերեզմանատանը։
Բազմաթիվ հանրաճանաչ մարդիկ մեծագույն հարգանքով են արտահայտվել Ֆալկի մասին։ Սթիվեն Սփիլբերգն ասել է․ ․

Սթիվեն Ֆրայը Ֆալկին անվանել է «հեռուստատեսային մեծագույն հետախույզ»
։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Kassel M. B. Peter Falk // Encyclopedia of Television / Ed. Horace Newcomb. — Second Edition. — Routledge, 2004. — P. 839—841. — 2800 p.