Կենսաբազմազանություն

Կենսաբազմազանություն (կենսաբանական բազմազանություն), կյանքի բազմազանությունն իր բոլոր դրսևորումներրով։ Ավելի նեղ իմաստով, կենսաբազմազանություն ասելով հասկանում ենք բազմազանություն 3 մակարդակներում ՝

գենետիկական բազմազանություն (գեների և դրանց տեսակների բազմազանություն),
էկոհամակարգերի մեջ տեսակների բազմազանություն
հենց էկոհամակարգերի բազմազանություն։Ա.Վ. Մարկովի և Ա.Վ. Կոռոտաևի կողմից ցուցադրվեց դրական հակադարձ կապի հիպերբոլիկ մոդելների կրիրառելիությունը մակրոդինամիկայի կենսաբանական բազմազանության մաթեմատիկական նկարագրության համար։


== Կենսաբազմազանության կենսական նշանակությունը ==
Կենսաբազմազանության արժեքը ինչպես տեսակների ներսում, այնպես էլ ամբողջ կենսոլորտի շրջանակներում ճանաչվել է տեսակի և էկոհամակարգի կենսունակության գլխավոր ցուցանիշներից մեկը և ստացել է « Կենսաբանական բազմազանության սկզբունք» անվանումը։ Իսկապես, անհատների բնութագրերի միօրինակության դեպքում մեկ տեսակի ներսում (սկսած մարդուց մինչև բույսերը և միկրոբները) արտաքին պայմանների որևէ էական փոփոխություն (եղանակ, համաճարակ և այլն) ավելի քննադատաբար է անրադառնում տեսակների գոյատևման վրա, քան այն դեպքում, երբ վերջինս ունի ավելի մեծ կենսաբանական բազմազանության աստիճան։ Սա (այլ մակարդակում) վերաբերում է նաև տեսակների հարստությանը (կենսաբազմազանությանը) ամբողջ։
Մարդկության պատմությունը կուտակել է ինչ-որ կենսաբանական տեսակների, ընտանիքների և նույնիսկ միանշանակ բացասական կամ դրական էկոհամակարգի վրա կատարված փորձերի բացասական հետևանքների չափազանց կոպիտ և պարզունակ «նշանակություն» ունեցող մի շարք օրինակներ։


== Կենսաբազմազանության նշանները ==
Տեսակների կենսաբանական բազմազանությունը բնութագրվում է 2 հատկանիշներով ՝ տեսակային հարստությամբ և հավասարակշռությամբ։ Տեսակային հարստությունը արտացոլում է տեսակների քանակը, որը հանդիպում է էկոհամակարգի շրջանակներում, միևնույն ժամանակ կենսաբազմազանությունը բնութագրում է կենդանիների թվի հավասարաչափ բաշխումը։ Այս բաղկացուցիչ տարանջատումը կապված է այն բանի հետ, որ որոշ բացառության դեպքում օրգանիզմների շրջանում էկոհամակարգերի մեջ, միևնույն տրոպիկական մակարդակին պատկանող, էկոլոգիական կամ տաքսոնոմիկական խմբի, կենսազանգվածի մեծ մասը աճում է շատ քիչ տեսակների ներդրման շնորհիվ։
Կենսաբազմազանությունը բնապահպանական տեսության մեջ հիմնական հասկացությունն է։
Որևէ օբյեկտիվ ձևով որոշել կենսաբազմազանության պահպանման անհրաժեշտությունը բավականին դժվար է, քանի որ դա կախված է այն տեսանկյունից, թե ով է բարձր գնահատում այդ անհրաժեշտությունը։ Այնուամենայնիվ, գոյություն ունի կենսաբազմազանության պահպանման երեք գլխավոր պատճառ։
Սպառողի տեսանկյունից կենսաբազմազանության տարրերը հանդիսանում են բնական ---------, որոնք այսօր արդեն ներկայացնում են տեսանելի օգուտ մարդու համար կամ կարող է օգտակար լինել ապագայում։ Կենսաբազմազանությունը, որպես այդպիսին բերում է ինչպես տնտեսական, այնպես էլ գիտական օգուտ (օրինակ դեղորայքների կամ բուժման միջոցների որոնման մեջ)։ Ընտրությունը հօգուտ կենսաբազմազանության պահպանմանը բարոյական ընտրություն ը։ Մարդկությունը՝ որպես ամբողջություն, մոլորակի էկոլոգիական համակարգի մի մասն է և հետևաբար այն պետք է խնամքով վերաբերվի կենսոլորտին (ըստ էության մենք բոլորս կախված ենք նրա բարեկեցությունից) ։ Կենսաբազմազանության նշանակությունը կարելի է բնորոշել էսթետիկական, հիմնային և էթիկական պլամում։ Բնությունը փառաբանվեց, գովաբանվեց նկարիչների, բանաստեղծների և երաժիշտների կողմից, մարդու համար բնությունը հանդիսանում է հավերժական և հարատև արժեք։


== Բազմազանության որոշ միջոցառումները ==


=== Սիմպսոնի ինդեքսը. ===
Մեծ նշանակություն է տալիս հասարակ տեսակներին.

Սիմպսոնի ինդեքսի դոմինանտությունը հաշվարկվում է ` 
  
    
      
        c
        =
        
          
            
              
                ∑
                
                  i
                  =
                  1
                
                
                  S
                
              
              
                n
                
                  i
                
              
              (
              
                n
                
                  i
                
              
              −
              1
              )
            
            
              N
              (
              N
              −
              1
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle c={\frac {\sum _{i=1}^{S}n_{i}(n_{i}-1)}{N(N-1)}}}
   կամ 
  
    
      
        D
        =
        
          ∑
          
            i
            =
            1
          
          
            S
          
        
        
          p
          
            i
          
          
            2
          
        
        .
      
    
    {\displaystyle D=\sum _{i=1}^{S}p_{i}^{2}.}
  , որտեղ 
  
    
      
        
          p
          
            i
          
        
      
    
    {\displaystyle p_{i}}
   նշանակում է տեսակի նշանակալի քանակ


=== Մարգալեֆի բազմազանության ինդեքսը. ===

  
    
      
        d
        =
        
          
            
              S
              −
              1
            
            
              l
              g
              N
            
          
        
      
    
    {\displaystyle d={\frac {S-1}{lgN}}}
  , որտեղ 
  
    
      
        S
      
    
    {\displaystyle S}
   — տեսակների քանակ, 
  
    
      
        N
      
    
    {\displaystyle N}
   — դրանց քանակ.


== Ծանոթագրություններ ==