Հապալասենի

Հապալասենի,Ղողնոշ, (լատ.՝ Vaccinium), հապալասազգիների ընտանիքի բույսերի ցեղ։ Հայտնի է 200 տեսակ։ Առավել տարածված են կարմիր, սև, կապույտ, բարձրաճ և խոշորապտուղ հապլսենիներ։ ՀՀ-ում աճում է անտառային շրջաններում։


== Կենսաբանական նկարագիր ==

Բազմամյա հատապտղային կիսաթփեր են, բարձրությունը՝ 25-60 սմ-ից, 0,3-1 մ։ Տերևները հերթադիր են, կաշեկերպ, երկարավուն, ձվաձև, ծաղիկները տերևանութային են կամ գագաթնային, մեկական կամ ողկուզներում, երկսեռ, ծաղիկները՝ սպիտակ կամ բաց վարդագույն, պտուղները՝ խոշոր, գնդաձև, երկարավուն, մաշկը՝ նուրբ, մոմաշերտով։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին։ Պտուղը խոշոր, գնդաձև, երկարավուն, նուրբ մաշկով, բազմասերմ, հյութալի, քաղցրավունթթվաշ հատապտուղ է։
Ծաղկի բանաձև՝ 
  
    
      
        ∗
        
          K
          
            (
            5
            )
          
        
        
        
          C
          
            (
            5
            )
          
        
        
        
          A
          
            5
            +
            5
          
        
        
        
          G
          
            (
            
              
                5
                ¯
              
            
            )
          
        
      
    
    {\displaystyle \ast K_{(5)}\;C_{(5)}\;A_{5+5}\;G_{({\overline {5}})}}
  


== Հայաստանում ==
Հայաստանում աճում է առնվազն 3 տեսակ՝ 

Հապալասի կապույտ կամ հապլասենի ճահճային (Vaccinium uliginosum), голуби՛ка,
Հապլասենի մրտենական (Vaccinium myrtillus) черни՛ка,
Հապլասենի կարմիր կամ հապլասենի սովորական (Vaccinium vitisidaea) брусни՛ка։


== Տարածում ==
Տարածված է Լոռու (Ֆիոլետովո, Մարգահովիտ գյուղիի շրջակայք), Կոտայքի (Հանքավանի շրջակայք), Գեղարքունիքի (Թաքաղաչի կիրճ, Սպիտակասար) մարզերում։ Աճում է վերին լեռնային, ենթալպյան և ալպյան գոտիներում (2800-3300 մ բարձրություններում), մարգագետիններում, անտառներում։


== Ենթադասեր և բաժիններ ==
Subg. Oxycoccus
Sect. Oxycoccus (տեսակներVaccinium macrocarpon, Vaccinium oxycoccus…)
Sect. Oxycoccoides (Vaccinium erythrocarpum)
Subg. Vaccinium
Sect. Batodendron (Vaccinium arboreum…)
Sect. Brachyceratium
Sect. Bracteata (Vaccinium laurifolium…)
Sect. Calcicolus (Vaccinium glaucoalbum…)
Sect. Ciliata
Sect. Cinctosandra
Sect. Conchophyllum (Vaccinium nummularia…)
Sect. Cyanococcus (Vaccinium angustifolium, Vaccinium corymbosum…)
Sect. Eococcus
Sect. Epigynium (Vaccinium vacciniaceum…)
Sect. Galeopetalum
Sect. Hemimyrtillus (Vaccinium arctostaphylos, Vaccinium cylindraceum, Vaccinium padifolium…)
Sect. Myrtillus (Vaccinium myrtillus, Vaccinium parvifolium, Vaccinium praestans…)
Sect. Neurodesia
Sect. Oarianthe
Sect. Oreades
Sect. Pachyanthum
Sect. Polycodium (Vaccinium stamineum…)
Sect. Pyxothamnus (Vaccinium ovatum…)
Sect. Vaccinium (Vaccinium uliginosum…)
Sect. Vitis-idaea (Vaccinium vitis-idaea…)


== Կիրառում ==
Պտղամիսը պարունակում է շաքարներ, վիտամիններ։
Օգտագործվում է թարմ և վերամշակված (մուրաբա, ջեմ, հյութ ևն)։ Ունի հակալնդախտային և միզամուղ հատկություն։ Բազմացվում է կտրոններով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Кожевников Ю. П. Семейство вересковые (Ericaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1981. — Т. 5. Ч. 2. Цветковые растения. — С. 88—95. — 512 с. — 300 000 экз.
Виноградова В. М. Ericaceae Juss. — Вересковые // Флора европейской части СССР / Отв. ред. Ан. А. Фёдоров. — Л.: Наука. Ленинградское отделение, 1981. — Т. V. Редактор тома Р. В. Камелин. — С. 40—52. — 4200 экз. — УДК 582.683.2 (470.1/6)
Vaccinium // Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с Английский язык = Botanica / ред. Д. Григорьев и др. — М.: Könemann, 2006 (русское издание). — С. 911. — 1020 с. — ISBN 3-8331-1621-8
Губанов И. А. и др. Определитель высших растений средней полосы европейской части СССР: Пособие для учителей / И. А. Губанов, В. С. Новиков, В. Н. Тихомиров. — М.: Просвещение, 1981. — С. 190—191.
Jorge B. Retamales, James F. Hancock. Blueberries. — CABI, 2012. — 336 p. — ISBN 1845938267 — ISBN 9781845938260


== Արտաքին հղումներ ==
«Vaccinium»։ eFloras (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-01-30-ին։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 27 
«Vaccinium in Flora of China»։ eFloras (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-01-30-ին։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 27 
«Search Results: Vaccinium»։ Flora Europaea (անգլերեն)։ Royal Botanic Garden Edinburgh։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-01-30-ին։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 27 
«PLANTS Profile for Vaccinium (blueberry)» (անգլերեն)։ USDA NRCS։ Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հունվարի 30-ին։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 27