Չժան Պենչուն

Չժան Պենչուն (չին.` 張彭春, ապրիլի 22, 1892(1892-04-22), Տյանցզին, Tianjin Fu, Զհիլի, Ցին կայսրություն - հուլիսի 9, 1957(1957-07-09), Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), չինացի դրամատուրգ, թատրոնի ռեժիսոր և դիվանագետ։ Կարևոր դեր է խաղացել 1948 թվականի Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի ստեղծման գործում։


== Կենսագրություն ==
Չժան Պենչունը ծնվել է 1892 թվականին Տյանցզինում, կրտսեր եղբայրն է եղել Չժան Բոլինը։ 1910-1916 թվականներին սովորել է ԱՄՆ-ի Քլարկի համալասարանում։ 1915 թվականին գրել և հաջող ներկայացրել է երկու պիես՝ The New Order Cometh («Նոր կարգ է գալիս») չինացի ուսանողի մասին, որն արտասհման էր գնացել սովորելու և սկսել էր չսիրել իր հարսնացուին, և հակաճապոնական The Intruder («Անկոչ հյուր») այլաբանությունը։ 1916 թվականին վերադարձել է Տյանցզին, դարձել ուսանողական թատրոնի առաջնորդ և, ժամանակակիցների կարծիքով, վերածել այն Չինաստանում լավագույն թատրոնի։ Բեմադրել է և՛ չինական (այդ թվում սեփականները), և՛ արևմտյան պիեսներ (Հենրիկ Իբսենի, Ջոն Գոլսուորսիի, Օսկար Ուայլդի)։ Չինական թատրոնի մեջ ռեալիզմ է մտցրել։ Նրա ամենահաջող դերասաններից մեկն է եղել Չժոու Էնլայը՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության պետական խորհրդի ապագա վարչապետը։
1919-1922 թվականներին Չժանը եղել է ԱՄՆ-ում։ 1922 թվականին Կոլումբիայի համալսարանում ստացել է դոկտորական աստիճան։ Վերադառնալով Չինաստան, դասավանդել է Նանկայի համալսարանում։ 1930-ական թվականներին, լինելով օպերային աստղ Մեյ Լան Ֆանի թարգմանիչը, եղել է ԽՍՀՄ-ում։
1937 թվականին, ճապոնական զորքերի ներխուժումից հետո, ստիպված է եղել փախչել Տյանցզինից։ Դարձել է դիվանագետ, փորձել է համոզել արևմտյան պետություններին ուշադրություն դարձնել Նանկինում կոտորածի վրա։ Թուրքիայում և Չիլիում եղել է Չինաստանի Հանրապետության դեսպան։
1945-1952 թվականներին եղել է ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական խորհրդի անդամ։ Լինելով ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հանձնաժողովի փոխ-նախագահ, կարևոր դեր է խաղացել (Էլեոնոր Ռուզվելտի հետ միասին) Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի ստեղծման գործում։ Չժանին հաջողվել է հասնել առավելագույն չափով չեզոքային բանաձևերի, որոնք պոկում չէին առաջացնի ոչ արևմտյան երկրների մոտ։ Նրա պահանջմամբ Համընդհանուր հռչակագրից հանվել է Աստծո և բնության մասին տեքստը։ Պնդել է հռչակագրի առաջին հոդվածում տեքստի մեջ չինական փիլիսոփայության տարրերի ներառման մեջ։
Չժանը թոշակի է անցել 1952 թվականին առողջության հետ խնդիրների պատճառով։ Չժան Պենչունը մահացել է 1957 թվականին Նյու Ջերսիում` 65 տարեկան հասակում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Pierre-Étienne Will The Chinese Contribution to the Universal Declaration of Human Rights, 1947—48: A Re-examination(անգլ.) // Guoshiguan guanxun 國史館館訊 / The Academia Historica Newsletter. — 2008. — № 1. — С. 2—29.
Hans Ingvar Roth, P.C. Chang and the Universal Declaration of Human Rights (University of Pennsylvania Press 2018)
Sumner Twiss, "Confucian Contributions to the Universal Declaration of Human Rights," in Arvind Sharma. The World's Religions : A Contemporary Reader. (Minneapolis: Fortress Press,  2011).   9780800697464.


== Արտաքին հղումներ ==
The Westernization of Chinese Opera 4 — The New Word of Drama (անգլ.)
Dr. Peng-chun Chang (անգլ.) - կրճատ պատմություն
Columbia Center for New Media Teaching and Learning Biography
Columbia and China: Past and Future - Lydia Liu presentation on P. C. Chang ՅուԹյուբում