Շանհայի Ծիաո Թոն համալսարան

Շանհայի Ծիաո Թոն համալսարան（անգ․՝ Shanghai Jiao Tong University; չին. ՝ 上海交通大学), խոշոր հետազոտական ​​համալսարան՝ տեղակայված Չինաստանի  Շանհայ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 1896 թվականի ապրիլի 8-ին։ Շանհայի Ծիաո Թոն համալսարանը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության  ամենահին և ամենահեղինակավոր համալսարաններից մեկն է, հանդիսանում է C9 լիգայի  անդամ։ 


== Անվանում ==
Չինարենում « 交通» (Ծիաո Թոն) բառը նշանակում է փոխադրում կամ հաղորդակցություն։ Անվանումը տրվել է ի պատիվ  հիմնադիր ՝ Ցին կայսրության փոստի և կապի նախարարության։


== Պատմություն ==
1896 թ.-ին Շանհայում Գուանգսու կայսեր կայսերական հրամանագրով հիմնադրվեց Նանյանգի հանրային դպրոցը։ Ստեղծվեց չորս դպրոց՝ կանոնավոր դպրոց, օտարերկրյա ուսման դպրոց, միջնակարգ դպրոց և ավագ դպրոց։ Գուանգսու կայսրին գաղափարը առաջարկած մանդարին (աստիճանավոր) Շենգ Խուանհուայը դարձավ առաջին նախագահը։
Դպրոցը համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերեց 1930-ականներին` հաճախ անվանվելով «Արևելյան MIT» : 1938 թ.-ին կրթության նախարարությունը ստանձնեց համալսարանի կառավարումը և այն վերանվանեց Ազգային Չյաոթուն համալսարանի (չին. ՝ 國立 交通 )։ 1943-ին հիմնադրվեց մագիստրոսական դպրոցը։
1949 թվականին, Չինական քաղաքացիական պատերազմից հետո, հիմնադրվեց Չինաստանի ժողովրդական Հանրապետությունը։ Չյաոթուն- ը կորցրեց իր անվանման «Ազգային» մասնիկը և դարձավ Չիաո Թանգ համալսարան `արտացոլելու սոցիալիստական պետության բոլոր համալսարանների հասանելությունը։
1950-ականներին Չինաստանում մշակվեց <<pinyin romanization>> համակարգը, իսկ Chiao Tung համալսարանը փոխեց իր անգլերեն անվանումը `Sհanghai Jiao Tong University (այսուհետ՝ SJTU):
.
Չինաստանում բարեփոխումների և <<բացման քաղաքականությունից>> ի վեր SJTU- ն էապես զարգացել է։ Այն բաղկացած է հինգ համալսարանական մասնաճյուղերից ՝ Խուհուից, Մինհանգից, Լուվանից, Կիբաոյից և Ֆահուայից ՝ զբաղեցնելով շուրջ 3,225,833 քառակուսի մետր տարածք։
2013-ին բացվեց SJTU-ParisTech էլիտար տեխնոլոգիական ինստիտուտը (SPEIT): 2008 թվականից ի վեր SJTU-ն հանդիսանում է Համաշխարհային համալսարանների ակադեմիական վարկանիշի ( Academic Ranking of World Universities) համակարգող։


== Ուսումնական պրոցեսս, ընդունելություն, անձնակազմ ==

SJTU-ում գործում է 31 ֆակուլտետ, 63 բակալավրի, 250 մագիստրոսական, 203 ասպիրանտուրայի, 28 հետ-դոկտորական ծրագրեր։ Ինչպես նաև համալսարանում առկա է 11 պետական առանցքային լաբորատորիաներ և ազգային ինժեներական հետազոտական կենտրոններ։
Ընդհանուր առմամբ համալսարանում ուսումնառություն են ստանում 40,711 ուսանող, որոնցից 2,722-ը արտասահմանցիներ են։ Համալսարանի ուսանողներից 16,221-ը սովորում են բակալավրի ուսումնական ծրագրերում, 21,768-ը՝ մագիստրատուրայի և ասպիրանտուրայի ծրագրերում։
Համալսարանում աշխատում են ավելի քան 1900 պրոֆեսորներ և դոցենտներ, ընդ որում նրանցից 22-ը հանդիսանում են Չինաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոսներ, իսկ 24-ը՝ Չինաստանի Ինժեներիայի Ակադեմիայի ակադեմիկոսներ։


=== Համբավը և վարկանշավորումը ===
Միջազգայնորեն ճանաչված Շանհայի Ծիաո Թոն Համալսարանը աշխարհի լավագույն համալսարանների ցանկում զբաղեցնում է 63-րդ հորիզոնականը, ըստ Աշխարհի Համալսարանների Ակադեմիական Վարկանշավորման (ARWU World): Մեծ նվաճում է նաև այն, որ համալսարանը զբաղեցրել է 7-րդ տեղը QS BRICS University Rankings-ան մեջ և 6-րդ տեղը Emerging Economies University Rankings 2020, ըստ Times Higher Education.պարբերականի։  2020 թվականին այն ճանաչվել է 37-րդ ը աշխարհի լավագույն համալսարանների ցանկում, ըստ SCImago Institutions Rankings.


=== Աշխարհի Համալսարանների Ակադեմիական Վարկանիշավորումը ===
Սկսած 2003 թվականից Շանահայի Ծիաո Թոն Համալսարանը զբաղվում է աշխարհի համալսարանների վարկանշավորմամբ՝ համացանցում տեղադրելով Academic Ranking of World Universities ամենամյա վարկանիշավորումը։ Այն գնահատում է համալսարանները ըստ մի քանի հատկանիշները։ Տրվող գնահատականը կախված է տվյալ համալսարանի ֆակուլտետներից (40%), գիտահետազոտական գործունեությունից (40%), ուսման որակից (10%) և համալսարանի առաջխաղացման ու ուսանողների քանակի հարաբրությունց (10%)։ Վարկանիշավորումը հիմնականում կենտրոնացված է ճշգրիտ գիտությամբ հետազոտություններ կատարող համալսարանների ուղղությամբ։


== Նշանավոր շրջանավարտներ ==
Այսօր Ծիաո Թոն - ի շրջանավարտների կողմից կազմավորված միություններ կարելի է գտնել ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Եվրամիության երկրներում, Կանադայում, Թայվանում և Հոնկոնգում։ Նրանք իրենց անվանում են Jiao Tong (Jiaoda): Վերոհիշյալ շրջանավարտների ասոցիացիաները պարբերաբար անցկացնում են համաժողովներ, չին-արտասահմանյան մշակութային փոխանակումներ և կապ ապահովում աշխարհի այլ շրջանավարտների միությունների հետ։
SJTU– ի ուսանողները արժանացել են լավագույն մրցանակների տարբեր մրցույթներում ՝ ACM միջազգային կոլեգիալ ծրագրավորման մրցույթում, մաթեմատիկական մոդելավորման և էլեկտրոնիկայի դիզայնի մրցույթներում։ SJTU- ի հայտնի շրջանավարտների թվում են  Jiang Zemin, Wang Daohan, Ding Guangen, Huang Yanpei, Cai Er, Chen Zhu, Qian Xuesen, Mao Yushi, Wu Wenjun, Yan Junqi, Shen Xiaoming, Yang Yuanqing և շատ այլ ուրիշներ։ Չինաստանի գիտությունների ակադեմիայի և Չինաստանի ճարտարագիտական ակադեմիայի ավելի քան 200 ակադեմիկոսներ Jiao Tong համալսարանի շրջանավարտներ են։


== Հղումներ ==