Թեոդոր Շուլց

Թեոդոր Ուիլյամ Շուլց (անգլ.՝ Theodore William Schultz, ապրիլի 30, 1902(1902-04-30)[…], Արլինգտոն - փետրվարի 26, 1998(1998-02-26)[…], Էվանստոն, Կուկ շրջան, Իլինոյս, ԱՄՆ), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ տնտեսական զարգացման պրոցեսների (հատկապես զարգացող երկրների) վերաբերյալ նորարարական հետազոտությունների համար (1979)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Վիսկոնսինի համալսարանում, 1930 թվականին ստացել փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 1930-ից մինչև 1943 թվականը դասավանդել է Այովա նահանգի պետական քոլեջում, որտեղից հեռացել է օլեոմարգարինի վերաբերյալ վեճերից հետո։ 1946-1961 թվականներին Շուլցը ղեկավարել է Չիկագոյի համալսարանի տնտեսագիտության ամբիոնը, 1960 թվականին ընտրվել Ամերիկյան տնտեսագիտական ընկերակցության նախագահ։ 1970 թվականին թոշակի է անցել, բայց շարունակել է աշխատել Չիկագոյի համալսարանում մինչև 90 տարեկանը՝ մինչև կոնքի կոտրվածքի հետևանքով անկողնուն գամվելը։
Չիկագո տեղափոխվելուց կարճ ժամանակ անց Շուլցը համալսարանական իր ղեկավարած ամբիոնում աշխատելու էր հրավիրել իր նախկին ուսանողներից Դ. Գեյլ Ջոնսոնին, և վերջինիս հետ համատեղ ուսումնասիրություններ են կատարել գյուղատնտեսության տնտեսագիտական ասպեկտների բնագավառում։ Այդ ուսումնասիրությունները զգալի ազդեցություն են գործել, և դրանց կարևորությունը գնահատելով՝ Ռոքֆելլերի հիմնադրամը անհրաժեշտ գումարներ է տրամադրել Չիկագոյի համալսարանում գյուղատնտեսության տնտեսագիտության ուսումնական ծրագիր մշակելու և ներդնելու համար։ Գիտնականների այս զույգի հետ 1940-ական և 1950-ական թվականներին գործնական առնչություններ են ունեցել Քլիֆորդ Հարդին, Ցվի Գրիլիխեսը, Մարկ Նեռլովը, Ջորջ Թոլլին և այլ գիտաշխատողներ։
1979 թվականին Թեոդոր Շուլցին Նոբելյան մրցանակ է շնորհվել գյուղատնտեսության զարգացմանն ուղղված աշխատությունների համար, որոնցում նա վերլուծել է գյուղատնտեսության դերը տնտեսության մեջ։ Այդ աշխատությունները արդյունավետ ու հեռանկարային են համարվել ինչպես զարգացող, այնպես էլ զարգացած երկրների համար։ Շուլցը միաժամանակ հանդես է եկել որպես մարդկային կապիտալի զարգացման ճյուղավորումներից մեկը համարվող  կրթական կապիտալի գաղափարի ջատագով՝ շեշտելով մասնավորապես կրթության բնագավառում անընդհատ աճող ծավալներով ներդրումներ կատարելու  կարևորությունը։


== Մեծարանք ==
Թեոդոր Շուլցին պատվավոր դոկտորի կամ պրոֆեսորի կոչում են շնորհել շուրջ մեկ տասնյակ բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ։ 2012-2013 թվականներին Հարավային Դակոտայի պետական համալսարանում կառուցվել է Թեոդոր Շուլցի անունը կրող հանրակացարան՝ հատուկ այն ուսանողների ու ասպիրանտների համար, ովքեր ուսումնասիրություններ են կատարում գյուղատնտեսության բնագավառում։
Շուլցը 1972 թվականին պարգևատրվել է Ֆրենսիս Ուոքերի մեդալով, որը Ամերիկյան տնտեսագիտական ընկերակցության բարձրագույն պարգևն է, 1976 թվականին՝ Լեոնարդ Էլմհիրսթի մեդալով՝ գյուղատնտեսության բնագավառի տնտեսագետների միջազգային ընկերակցության կողմից։ 1988 թվականին նշանակվել է գյուղատնտեսության բնագավառի տնտեսագետների միջազգային ընկերակցության ցմահ պատվավոր անդամ։


== Հիշատակ ==
2006 թվականից գյուղատնտեսության բնագավառի տնտեսագետների միջազգային ընկերակցությունը սահմանել է Թեոդոր Շուլցի անվան մրցանակ, որը երեք տարին մեկ անգամ շնորհվում է ագրարային տնտեսության վերաբերյալ լավագույն աշխատությունների հեղինակներին։
1964 թվականից Հարավային Դակոտայի համալսարանը սահմանել է Շուլց-Վերտի անվան մրցանակ՝ ակադեմիական նվաճումներ ձեռք բերած ուսանողներին խրախուսելու նպատակով։
Թեոդոր Շուլցի անունով է կոչվել Հարավային Դակոտայի համալսարանի կամպուսներից մեկը։


== Մատենագրություն ==


=== Թեոդոր Շուլցի հեղինակած գրքերի ընտրանի ===
1943. Redirecting Farm Policy, New York: Macmillan Company.
1945. Agriculture in an Unstable Economy, New York: McGraw-Hill.
1953. The Economic Organization of Agriculture, McGraw-Hill.
1963. The Economic Value of Education, New York: Columbia University Press.
1964. Transforming Traditional Agriculture, New Haven: Yale University Press.
1968.Economic Growth and Agriculture, New York: MacGraw-Hill.
1971. Investment in Human Capital: The Role of Education and of Research, New York: Free Press.
1972. Human Resources (Human Capital: Policy Issues and Research Opportunities), New York: National Bureau of Economic Research,
1981. Investing in People, University of California Press. Description and chapter-preview links.
1993. The Economics of Being Poor, Cambridge, Massachusetts, Blackwell Publishers
1993. Origins of Increasing Returns, Cambridge, Massachusetts, Blackwell Publishers
Food for the World (1945)


=== Թեոդոր Շուլցի հեղինակած հոդվածների ընտրանի ===
Schultz Theodore W. (1956)։ «Reflections on Agricultural Production, Output and Supply»։ Journal of Farm Economics 38 (3): 748–762։ JSTOR 1234459։ doi:10.2307/1234459 
Schultz Theodore W. (1960)։ «Capital Formation by Education»։ Journal of Political Economy 68 (6): 571–583։ JSTOR 1829945։ doi:10.1086/258393  
Schultz Theodore W. (1961)։ «Investment in Human Capital»։ The American Economic Review 51 (1): 1–17։ JSTOR 1818907 


=== Թեոդոր Շուլցի խմբագրած գրքերի ընտրանի ===
1945. Food for the World, Chicago: University of Chicago Press.
1962. Investment in Human Beings, Chicago: University of Chicago Press.
1972. Investment in Education: Equity-Efficiency Quandary, Chicago: University of Chicago Press.
1973.New Economic Approaches to Fertility, Chicago: University of Chicago Press,
1974. Economics of the Family: Marriage, Children, and Human Capital, Chicago: University of Chicago Press.


== Գրականություն ==
Блауг М. Шульц, Теодор У. // Великие экономисты после Кейнса = Great Economists since Keynes: An introduction to the lives & works of one handred great economists of the past. — СПб.: Экономикус, 2009. — С. 363-365. — 384 с. — (Библиотека «Экономической школы», вып. 42). — 1 500 экз. — ISBN 978-5-903816-03-3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ինքնակենսագրությունը Նոբելյան մրցանակների կայքում
New York Times: Theodore Schultz, 95, Winner Of a Key Prize in Economics
«Theodore William Schultz (1902–1998)»։ The Concise Encyclopedia of Economics։ Library of Economics and Liberty (2nd ed.)։ Liberty Fund։ 2008 
«Theodore W. Schultz»։ JSTOR