Գերմանիայի նպատակները Առաջին համաշխարհային պատերազմում

Գերմանիայի նպատակները Առաջին համաշխարհային պատերազմում (գերմ.՝ Griff nach der Weltmacht: Die Kriegzielpolitik des kaiserlichen Deutschland 1914-1918), գերմանացի պատմաբան Ֆրից Ֆիշերի գիրքը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի պատճառների մասին առաջատար պատմական վերլուծություններից մեկն է «Պատրանքների պատերազմ» (Krieg der Illusionen) աշխատանքի հետ համատեղ։ «Պատրանքների պատերազմը» հիմք տվեց «Ֆիշերի թեզին»՝ պատերազմի պատճառների վերաբերյալ։ Անունը թարգմանվում է որպես "համաշխարհային իշխանության զավթում" կամ «հավակնել համաշխարհային իշխանության»։ Ըստ էության, Ֆիշերը փորձում է գերմանական շարունակական ռազմատենչության իրենց "իշխանության բռնագրավման" քաղաքականությունը կապել գերմանական "Համաշխարհային քաղաքականություն" միասնական թեմայի հետ։


== Հրապարակում ==
Համաշխարհային տերության գրավումը( Griff nach der Weltmacht-ը) հրապարակվել է 1961 թվականի հոկտեմբերին։ Այն հրապարակվել Է Մեծ Բրիտանիայում «Գերմանիայի նպատակները Առաջին համաշխարհային պատերազմում» խորագրով՝ 1967 թվականին, թարգմանվել է Կ. Ա. Մակարտնիի կողմից՝ Ջեյմս Ջոլի նախաբանով։ Գիրքը ներառում էր Գերմանիայի այն ժամանակվա վարչապետ Բեթման Հոլվեգի 1914 թվականի սեպտեմբերի 9-ի հուշագիրը, որում շարադրված էր Եվրոպայում Գերմանիայի գերիշխանության ծրագիրը։


== Հակասություններ ==
Ֆիշերը պնդել է, որ Գերմանիան 1914 թվականի հուլիսին կանխամտածված պատերազմ հրահրելու քաղաքականություն է վարել և որ պատերազմի ժամանակ Գերմանիան մի շարք անեքսիոնիստական ռազմական նպատակներ է մշակել, որոնք նման են Ադոլֆ Հիտլերի նպատակներին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Հրապարակումից հետո այս գիրքը վեճեր առաջացրեց Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետությունում, քանի որ այն վիճարկում էր այն կարծիքը, որ Հիտլերը տապալել էր՝ ընդգծելով Գերմանիայի արտաքին քաղաքականության շարունակականությունը 1914 և 1939 թվականներին։ Գիրքը նաև վիճելի էր, քանի որ վիճարկում էր կայացած այն կարծիքը, թե Գերմանիան հիմնական պատասխանատվություն չի կրում պատերազմը սանձազերծելու համար, այսպես կոչված "ռազմական մեղքի սուտը"։ ֆիշերը նաև պնդում է, որ գերմանական էլիտաները ցանկացել են պատերազմ դեռևս 1912 թվականին՝ գերմանական Ռայստագ կայսրության հաղթանակի ժամանակ։


== Ակադեմիական արձագանք ==
Պատմաբան Ջոն Մոզեսը 1975 թվականի իր «Պատրանքների քաղաքականություն» աշխատությունում հայտարարել է, որ «Ոչ մի լուրջ գերմանացի պատմաբան այսօր չի կարող ռիսկի դիմել՝ հակադվելովլ Ֆիշերի դպրոցի կողմից հավաքված վկայություններին»։ Ֆիշերը ոգեշնչել է մի քանի աշակերտների, այդ թվում պատմաբան Իմանուել Գեյսին։ Սակայն Ֆիշերը ծաղրել է պահպանողական գերմանացի պատմաբաններին, որոնք բացասական արձագանք են ստեղծել նրա գաղափարների դեմ։ Առավել նշանավոր քննադատ, պահպանողական պատմաբան և հայրենասեր Գերհարդ Ռիթերն ասել է, որ կոտրվել է, երբ բերել է փաստարկներ Ֆիշերի շարքից, Griff nach der Weltmacht դասախոսության ժամանակ։ Ֆիշերի գաղափարները ողջունվում էին Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետությունում, մարքսիստական պատմաբան և Շտազի (Ազգային անվտանգության ծառայություն) տեղեկատու Ֆրից Քլայնը Ֆիշերի հայացքներն անվիճելի էր համարում։
Մոմբաուերը պնդում է, որ Ֆիշերի աշխատանքը հանգեցրել է Հոլոքոստի ավելի լայն քննարկմանը՝ գերմանացի պատմաբան պրոֆեսորների կողմից։ Մի շարք գերմանացի և բրիտանացի պատմաբաններ Ֆիշերի պնդումները համարում են պարզ աղաղակ Առաջին համաշխարհային պատերազմի զարգացման մասին, պնդելով, որ դա խիստ անկեղծ չէ, հաշվի առնելով ընդհանուր իրավիճակի բարդությունը, հատկապես հաշվի առնելով, որ Գերմանիայի ռազմական նպատակների (այսինքն՝ ռազմատենչությունը) որոշ վկայություններ նախքան մեծ պատերազմը հավաքվել էին Պանգերմանցիների աշխատանքները կամ միասին հավաքվել էին Կայզեր Վիլհելմի վանկարկումներից․ դրանցից ոչ մեկը պաշտոնական պետական քաղաքականություն չէր։
Սթիվեն Ա. Շուքերը, որը գրել է 2015 թվականին, նշում է, որ չնայած Ֆիշերի գիրքը մեծ հակասություններ է առաջացրել, երբ այն հրապարակվել է․ «Ֆիշերի աշխատանքը դարձել է իր ուղին։ Իմմանուել Գեյսի, Ջոն Ռելի, Հոլգեր Աֆլերբախի, Աննիկա Մոմբաուերի և մյուսների պարզաբանումները հաստատեցին ամենակարևորը»։


== Ծանոթագրություններ ==