Վերամբարձ ուժ

Վերամբարձ ուժ —ընդհանուր աերոդինամիկ ուժեր,հեղուկում կամ գազային միջավայրում այն ուղղահայաց է շարժվող մարմնի արագության վեկտորին, առաջանում է մարմնի շուրջ հոսքի անհամաչափության հետևանքով։ Ընդհանուր աերոդինամիկ ուժը թևի պրոֆիլի վրա ազդող ճնշման ինտեգրալն է։

  
    
      
        
          Y
        
        +
        
          P
        
        =
        
          ∮
          
            ∂
            Ω
          
        
        p
        
          n
        
        
        d
        ∂
        Ω
      
    
    {\displaystyle \mathbf {Y} +\mathbf {P} =\oint \limits _{\partial \Omega }p\mathbf {n} \;d\partial \Omega }
  
որտեղ՝ 

Y — վերամբարձ ուժ,
P — քարշանք,

  
    
      
        ∂
        Ω
      
    
    {\displaystyle \partial \Omega }
   — պրոֆիլի սահման,
p — ճնշում,
n — պրոֆիլին նորմալ(ուղղահայաց՝ շոշափման կետով անցնող ուղիղ գծի մակերևույթի նկատմամբ)Համաձայն Ժուկովսկու թեորեմի վերամբարձ ուժը համեմատական է միջավայրի խտությանը, հոսքի և հոսքի շրջապտւյտի արագությանը։ 
Վերամբարձ ուժի առաջացումը բացատրվում է հետևյալ կերպ՝ իներցիայի և մածուցիկության առկայության պայմաններում թևի շուրջ հոսող գազի ոչ զրոյական գրոհի անկյան տակ գազի հոսքը արագանում է՝ իներցիան հաղթահարելով, որպեսզի հասնի «վազող» թևի մակերևույթին, իսկ հակառակ կողմից սեղմվում է վազող մակերևույթի ազդեցության տակ։ Այդ ամենի ելնելով ստանում ենք վերամբարձ ուժի հետևյալ բաղադրիչները․

գազի հոսքի ուղղության փոփոխություն և հոսքի արագության մեծացում մի կողմում, և դանդաղեցում մյուս կողմում, վերամբարձ ուժի հավասարակշռման՝ իմպուլսի պահպանման օրենքին համապատասխան։
ճնշման տարբերություն՝ թևի մի կողմում նոսրացման և մյուս կողմում սեղմամբ պայմանավորված առաջանում են ուժեր, որոնք ուղղված են գրոհի անկյան դրական կողմը։Արագության դաշտերի արագության, իներցիայով ճնշման և միջավայրի մածուցիկության վերաբերյալ ավելի մանրամասն հնարավոր է իմանալ Բեռնուլիի և Նավիե-Ստոքսի հավասարումների նկարագրություններում։
Եթե օդի հոսքի արագությունը թևի վրա 
  
    
      
        
          v
          
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle v_{1}}
   ավելի մեծ է, քան թևի ներքևի օդի 
  
    
      
        
          v
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle v_{2}}
   հոսքի արագությունը, ապա Բեռնուլիի օրենքի համաձայն այն հանգեցնում է ճնշման անկմանը 
  
    
      
        Δ
        p
        =
        
          p
          
            2
          
        
        −
        
          p
          
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle \Delta p=p_{2}-p_{1}}
  ։ Վերամբարձ ուժը կարող եք հաշվել բանաձևով՝ 
  
    
      
        
          F
          
            p
          
        
        =
        (
        
          p
          
            2
          
        
        −
        
          p
          
            1
          
        
        )
        S
        =
        
          
            ρ
            2
          
        
        (
        
          v
          
            1
          
          
            2
          
        
        −
        
          v
          
            2
          
          
            2
          
        
        )
        S
      
    
    {\displaystyle F_{p}=(p_{2}-p_{1})S={\frac {\rho }{2}}(v_{1}^{2}-v_{2}^{2})S}
  , որտեղ 
  
    
      
        ρ
      
    
    {\displaystyle \rho }
  ՝ օդի խտություն, 
  
    
      
        S
      
    
    {\displaystyle S}
  ՝ թևի մակերես։ Նշելով օդի հոսքի արագությունը թևի նկատմամբ՝
  
    
      
        u
      
    
    {\displaystyle u}
   և հոսքի շրջապտույտի արագությունը՝ 
  
    
      
        v
      
    
    {\displaystyle v}
  , կստանաք 
  
    
      
        
          v
          
            1
          
        
        =
        u
        +
        v
      
    
    {\displaystyle v_{1}=u+v}
  , 
  
    
      
        
          v
          
            2
          
        
        =
        u
        −
        v
      
    
    {\displaystyle v_{2}=u-v}
  , 
  
    
      
        
          F
          
            p
          
        
        =
        
          
            ρ
            2
          
        
        (
        
          v
          
            1
          
          
            2
          
        
        −
        
          v
          
            2
          
          
            2
          
        
        )
        S
        =
        
          
            ρ
            2
          
        
        (
        
          v
          
            1
          
        
        +
        
          v
          
            2
          
        
        )
        (
        
          v
          
            1
          
        
        −
        
          v
          
            2
          
        
        )
        S
        =
        
          
            ρ
            2
          
        
        2
        u
        2
        v
        S
        =
        2
        
          ρ
        
        S
        v
        u
      
    
    {\displaystyle F_{p}={\frac {\rho }{2}}(v_{1}^{2}-v_{2}^{2})S={\frac {\rho }{2}}(v_{1}+v_{2})(v_{1}-v_{2})S={\frac {\rho }{2}}2u2vS=2{\rho }Svu}
  ՝ Ժուկովսկու բանաձև .


== Վերամբարձ ուժի գործակից ==
Վերամբարձ ուժի գործակից— անչափելի մեծություն, վերամբարձ ուժի բնութագրիչ՝ թևի որոշակի պրոֆիլի դեպքում, հայտնի գրոհի անկյան պայմաններում։ Գործակիցը որոշվում է փորձարկման ճանապարհով՝ աերոդինամիկ խողովակի օգնությամբ, կամ էլ Ժուկովսկիի թեորեմի միջոցով։
XIII դարում արդեն Ջոն Սմիթոնը հաշվել է վերամբարձ ուժի ուղղման գործակիցը՝ վերամբարձ ուժի հաշվարկման բանաձևի համար։ Բանաձևը ունի հետևյալ տեսքը՝ :

  
    
      
        Y
        =
        
          C
          
            y
          
        
        
          
            
              ρ
              
                V
                
                  2
                
              
            
            2
          
        
        S
      
    
    {\displaystyle Y=C_{y}{\frac {\rho V^{2}}{2}}S}
  որտեղ՝ 

  
    
      
        Y
      
    
    {\displaystyle Y}
   — վերամբարձ ուժ (Н),

  
    
      
        
          C
          
            y
          
        
      
    
    {\displaystyle C_{y}}
   — վերամբարձ ուժի գործակից, կախված է գրոհի անկյունից (տարբեր պրոֆիլ ունեցող թևերի համար որոշվում է փորձնական ճանապարհով)

  
    
      
        ρ
      
    
    {\displaystyle \rho }
   — օդի խտությունը թռիչքային բարձրության վրա (կգ/մ³),

  
    
      
        V
      
    
    {\displaystyle V}
   — հոսքի արագությունը (մ/վ),

  
    
      
        S
      
    
    {\displaystyle S}
   — բնութագրող մակերես (մ²).Հաշվարկի բանաձևը նման է վերոհիշյալ բանաձևին, միայն այն տարբերությամբ, որ այս դեպքում կիրառվում է ցանկացած դիմադրության գործակից 
  
    
      
        
          C
          
            x
          
        
      
    
    {\displaystyle C_{x}}
   վերամբարձ ուժի գործակցի 
  
    
      
        
          C
          
            y
          
        
      
    
    {\displaystyle C_{y}}
   փոխարեն։
ՈՒղղման գործակիցը, որի արժեքը Սմիթոնի հաշվարկով կազմում էր 1,005, կիրառվել է ավելի քան 100 տարի, և միայն Ռայթ եղբայրների փորձը ցույց տվեց, որ վերամբարձ ուժը, որը ազդում է սավառնակի վրա, քիչ է հաշվարկված, և ուղղեցին «Սմիթոնի գործակիցը», հասցնելով 1,0033-ի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://davitsargsyanblog.wordpress.com/2020/10/08/%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D6%89-07-11-10-2020/
https://sovorir.am/site/lesson/id/564
Подсчёт подъёмной силы, действующей на тело конечных размеров в потоке сплошной среды. Методика классического решения в пространстве.