Կա-52

Կա-52 «Ալիգատոր» (ռուս.՝ Ка-52 «Аллигатор»), (ըստ ՆԱՏՕ-ի կոդիֆիկացիայի` Hokum B), ռուսական նոր սերնդի հետախուզական հարվածային ուղղաթիռ։ Ունակ է խոցել զրահապատ և ոչ զրահապատ տեխնիկա, կենդանի ուժ և օդային թիրախներ ռազմադաշտում։ Իրենից ներկայացնում է Կա-50 «Սև շնաձուկ» մարտական ուղղաթիռի զարգացած մոդելը։
Կա-50 ուղղաթիռների սերիական արտադրության դադարումից առաջ այն բանակային ավիացիայի հրամանատարական ուղղաթիռ էր, որն իրականացնում էր տեղանքի հետախուզում, նշանացուցումը և մարտական ուղղաթիռների խմբի գործողությունների կոորդինացումը։


== Պատմություն ==
ՌԴ Արևելյան ռազմական օկրուգի Կա-52 ուղղաթիռներն ուսումնական հրթիռային կրակոցներն իրականացրել են 2015 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։


=== Ստեղծման պատմություն ===
1997 թվականի հունիսի 25-ին տեղի է ունեցել Կա-52 նախատիպի առաջին թռիչքը (ձևափոխված սերիական Կա-50 ուղղաթիռից)։
2008 թվականի հունիսի 27-ին Պրիմորիեի երկրամասի Արսենյև քաղաքում «Պրոգրես» ավիագործարանի օդանավակայանում տեղի է ունեցել փորձնական խմբաքանակից Կա-52 ուղղաթիռի առաջին փորձնական թռիչքը։
2008 թվականի հոկտեմբերի 29-ին «Պրոգրես» ավիագործարանում սկսվել է «Ալիգատորների» սերիական արտադրությունը։ Ավիագործարանը ամսական կարող է հավաքել մինչև 2 միավոր Կա-52։
Պետական համատեղ փորձարկումների առաջին փուլն ավարտվել է 2008 թվականի դեկտեմբերին, թույլատրվել է փորձնական խմբաքանակի արտադրությունը՝ պետական համատեղ փորձարկումների 2-րդ փուլի շարունակման համար։
2011 թվականին ուղղաթիռի պետական համատեղ փորձարկումներն ավարտվել են։
2011 թվականի մայիսին Կա-52 ուղղաթիռները մտել են բանակային ավիացիայի սպառազինության մեջ։ 2011 թվականի մայիսի 19-ին ուղղաթիռային էսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալ, մայոր Անդրեյ Վոլկովը «Պրոգրես» ավիագործարանի փորձնական խմբաքանակից բանակային ավիացիայի 575-րդ ավիացիոն բազա է բերել առաջին Կա-52 ուղղաթիռը (Չերնիգովկայի օդանավակայան)։
2012 թվականի հոկտեմբերի 23-ին հաջողությամբ ավարտվել են օպտիկատեղորոշիչ կայանի պետական համատեղ փորձարկումները։


=== Արտադրության պատմություն ===

2008 թվական – հավաքվել է Կա-52 երկու փորձնական ուղղաթիռ (բորտային համարներ՝ «062 դեղին» և «063 դեղին»)։
2009 թվական – հավաքվել է երեք նախասերիական ուղղաթիռ (բորտային համարներ՝ «51 դեղին», «52 դեղին» և «53 դեղին»)։ Օգտագործվում են փորձարկումների համար։
2010 թվական – հավաքվել է 4 Կա-52։
2010 թվականին Կա-52-ի պետական համատեղ փորձարկումները ձախողվել են, փորձարկումների ժամկետները չեն պահպանվել։
2011 թվականի հունիսի 20-ին «Ռոսօբորոնէքսպորտ»-ի գլխավոր տնօրեն Անատոլի Իսայկինը ֆրանսիական Լե Բուրժե քաղաքի միջազգային ավիասրահում հայտնել է, որ ծրագրվում է Ռուսաստանի ռազմածովային նավատորմի «Միստրալ» տիպի ուղղաթիռակիրների վրա տեղակայել Կա-52 «Ալիգատոր» բազմանպատակ մարտական ուղղաթիռներ։
2011 թվականի հուլիսի 26-ին «Կամով» կոնստրուկտորական բյուրոյի գլխավոր կոնստրուկտոր Սերգեյ Միխեևը հայտնել է, որ մտադիր է հավաքել և փորձարկել Կա-52Կ և Կա-29 ուղղաթիռների առաջին խմբաքանակը՝ 2014 թվականին «Միստրալ»-ի վրա տեղակայվելու համար։
2011 թվական – մատակարարվել է 9 Կա-52՝ 9,504 միլիարդ ռուբլու չափով (առանց ԱԱՀ)։ Վերջին չորս ուղղաթիռների վրա առաջին անգամ տեղադրվել են «Արբալետ» ավիացիոն բորտային ռադիոտեղորոշիչ կայաններ։
2012 թվականի ընթացքում Կա-52-ի արտադրությունը 2011 թվականի հետ համեմատած աճել է 2,2 անգամ։
2012 թվականի օգոստոսի 7-ին «Ռուսաստանի ուղղաթիռներ» ընկերության մամլո քարտուղար Ռոման Կիրիլովը հայտնել է, որ սկսվում է Կա-52Կ ուղղաթիռների մոդիֆիկացիայի առաջին փորձնական օրինակները՝ «Միստրալ» բազմանշանակ նավի-ուղղաթիռակրի հագեցման համար։


== Մարտավարական և տեխնիկական բնութագրեր ==

Ստորև ներկայացված բնութագրերը համապատասխանում են Կա-52 մոդիֆիկացիային։


=== Տեխնիկական բնութագրեր ===
Անձնակազմ՝ 2 (օդաչու և սպառազինության օպերատոր)
Երկարություն՝ 16,0 մ
Ֆյուզելաժի երկարությունը՝ 14,2 մ
Կրող պտուտակի տրամագիծ՝ 14,5 մ
Թևերի չափ՝ 7,3 մ
Ֆյուզելաժի առավելագույն լայնություն՝
Բարձրություն՝ 5 մ
Հենասարքի (շասսիի) հիմք՝
Շասսիի անվամեջ՝
Առավելագույն թռիչքային զանգված՝ 12 200 կգ
Վառելիքի ներքին պաշար՝ 1487 կգ
Շարժիչ՝ ՎԿ-2500 «Կլիմով» ընկերության արտադրության 2 շարժիչ
Շարժիչների հզորություն՝ 2 × 2400 ձիաուժ (թռիչքային ռեժիմում)
արտակարգ ռեժիմում՝ 2 x 2700 ձիաուժ
նորմալ ռեժիմում՝ 2 x 1750 ձիաուժ


=== Թռիչքային բնութագրեր ===
Առավելագույն թույլատրելի արագություն՝ 250 կմ/ժ
Առավելագույն արագություն՝ 300 կմ/ժ
Նորմալ արագություն՝ 260 կմ/ժ
Գործնական հեռավորություն՝ 460 կմ
Թռիչքի տևողություն՝
Տեղափոխման հեռավորություն՝ 1110 կմ
Ստատիկական բարձրահասություն՝ 4000 մ
Դինամիկական բարձրահասություն՝ 5500 մ
Արագամբարձություն՝ 15 մ/վ MCA (H=0)
Առավելագույն շահագործման ծանրաբեռնվածություն՝ +3,5 գ


=== Սպառազինություն ===

Ներկառուցված հրաձգա-հրանոթային սպառազինություն՝
30-մմ տրամաչափի 2Ա42 մեկ հրանոթ (ռազմապաշար՝ 460 արկ, ընտրողական ռազմամթերք, գնդակոծության փոփոխական արագություն)
Կախոցների թիվը՝ 4 կամ 6 (սկսած 2012 թվականից)
Մարտական ծանրաբեռնվածություն՝ 2000 կգ (2800 կգ՝ 6 կախոցներ ունեցող ուղղաթիռների մոտ)
Կառավարվող հրթիռներ՝
«օդ-ցամաք» տեսակի հրթիռներ՝ 4 х 6 ՀՏԿՀ Շտուրմ (6 սմ) (նշանառության լազերային համակարգ, կիսաավտոմատիկ բազմաալիքային)
«օդ-օդ» տեսակի հրթիռներ՝ Իգլա - 2 х 2 հատ (տեղադրվում է ոչ նեցուկի վրա)։
Ոչ կառավարվող հրթիռներ՝ 80-մմ տրամաչափի Ս-8 հրթիռ (4 х 20 հատ) կամ 122-մմ տրամաչափի Ս-13 հրթիռ (4 х 5 հատ)։


== Պատահարներ ==

2012 թվականի մարտի 12-ին, երեկոյան ժամը 21:05-ին Կա-52 ուղղաթիռը պլանային ուսումնական թռիչք կատարելու ժամանակ վթարի է ենթարկվել Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանում։ Ուղղաթիռի բեկորները հայտնաբերվել են որոնողական խմբի կողմից ավիավթարից 10 ժամ անց։ Պատահարի արդյունքում անձնակազմի ղեկապետը մահացել է, օդաչուն ծանր վնասվածքներ է ստացել և ավելի ուշ նույնպես մահացել։
2013 թվականի հոկտեմբերի 29-ին «Կամով» ԲԲԸ թռիչքա-փորձարարական համալիրի տարածքում վթարի է ենթարկվել փորձնական Կա-52 ուղղաթիռը։ Բռնկված հրդեհի արդյունքում ուղղաթիռն ամբողջությամբ ոչնչացվել է։ Երկու օդաչուները հոսպիտալացվել են։ Ուղղաթիռը փորձարարական թռիչք էր իրականացնում։ Պատահարի պատճառ էր դարձել վերին պտուտակի կառավարման քաշանքի քայքայումը։


== Սպառազինության մեջ ==
 Ռուսաստան։ Ավելի քան 81 ուղղաթիռ, 2016 թվականի դրությամբ։


== Մարտական կիրառում ==
2000 թվականին մեկ Կա-52 և երկու Կա-50 տեղափոխվել են Չեչնիայի Հանրապետություն։
2016 թվականի մարտին մի քանի Կա-52 տեղափոխվել է Սիրիա, որտեղ ապրիլից սկսած դրանք օգտագործվում են զանազան գործողություններում։


== Կա-52 ուղղաթիռները կինեմատոգրաֆիայում ==
Կա-52 ուղղաթիռը ցուցադրվում է ռուսական «22 րոպե» մարտաֆիլմում։
Կա-52 կարելի է տեսնել ամերիկյան «Չարլիի հրեշտակներ։ Միայն առաջ» կինոնկարի սկզբում։
Կա-52 ուղղաթիռը պատկերված է «Հիթմեն:Գործակալ 47» կինոնկարի գովազդային պաստառի վրա, սակայն կինոնկարում այն չի ցուցադրվում։


== Համակարգչային խաղերում ==
Ալիգատոր ուղղաթիռը հանդիպում է հետևյալ համակարգչային խաղերում՝

Enemy Engaged Comanche vs Hokum, Team Alligator, Fair Strike, C.H.A.O.S.
Warface
Wargame
ArmA 2
Battlefield Bad Company
Battlefield Bad Company 2


== Պատկերասրահ ==
Կա-52 «Ռուսաստանի ռազմաօդային ուժերի 100-ամյակ»՝

		
		
		
		
Կա-52 ուղղաթիռը ՄԱԿՍ-2013 ցուցահանդեսին՝

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կա-52 «Ալիգատոր»։ Հեռուստասյուժե ՅուԹյուբում
Կա-52 ուղղաթիռի առաջին կիրառումն Սիրիայում ՅուԹյուբում