Ֆրանչեսկո Լանդինի

Ֆրանչեսկո Լանդինի կամ Լանդինո (իտալերեն՝ Francesco Landini, 1325[…], Ֆիեզոլե, Ֆլորենցիա, Տոսկանա, Իտալիա - սեպտեմբերի 2, 1397(1397-09-02)[…], Ֆլորենցիա), իտալացի կոմպոզիտոր, բանաստեղծ, երգիչ, երգեհոնահար, իտալական Արս նովա (լատ.՝ Ars nova) կոմպոզիցիոն նոր տեխնիկայի խոշոր կոմպոզիտոր:


== Կենսագրություն ==
Վազարիի սխալ վկայության համաձայն երկար ժամանակ Լանդինիի հայրը համարվել է նկարիչ Յակոպո դել Կազենտինոն՝ Ջոտտոյի աշակերտը: Լադինին 6 տարեկանում կորցրել է տեսողությունը ջրծաղիկ հիվանդության պատճառով: Հետագայում ստացել է Չիեկո (Chieko - կույր մարդ) մականունը: Բացի այդ, նրա ժամանակակիցները նրան անվանել են Ֆրանչեսկո դելի Օրգանի (իտալերեն՝ Francesco degli Organi), քանի որ նա կարողացել է վարպետորեն երգեհոն նվագել, նորոգել և կարգավորել այն: 
Լանդինիի կենսագրությունը մեզ է հասել Ֆիլիպո Վիլանիի հեղինակած «Ֆլորենցիա քաղաքի սկզբի գիրքը և հայտնի քաղաքացիներ» (լատ.՝ Liber de origine civitatis Florentiae et eiusdem famosis civibus) երկհատոր տարեգրության շնորհիվ: Ըստ այդ վկայության Լանդինին սկսել է վաղ հասակում է երաժշտություն ուսումնասիրել , որպեսզի «ինչ-որ չափով մխիթարություն գտնի՝ մեղմի հավերժական գիշերվա սարսափը»: Նրա երաժշտական զարգացումը ընթացել է հիանալի արագությամբ և զարմացրել շրջապատին բազմաթիվ գործիքների կառուցվածքի մասին իր գերազանց գիտելիքներով (այնպես, ասես աչքով տեսած լիներ), որոնց շնորհիվ նա կատարելագործել և նոր տեսակներ է հորինել: Տարիների ընթացքում Ֆրանչեսկո Լանդինին գերազանցել է բոլոր իր ժամանակակից երաժիշտներին, ովքեր ապրում էին Իտալիայում: Լանդինին ստացել է բազմակողմանի հումանիտար կրթություն: Նա գիտեր քերականություն, փիլիսոփայություն, պոեզիա, աստղագուշակություն: Կոմպոզիտորը երաժշտություն է սովորել Ֆլորենցիայի վարպետներից: 
Չնայած այն հանգամանքին, որ Լանդինին դեռ կոմպոզիտոր չէր, սակայն թագադրվել է որպես Կիպրոս կղզու արքայական բանաստեղծ: Նրա կյանքն ու ստեղծագործությունն առաջին հերթին կապված են Ֆլորենցիայի հետ, որտեղ նա ծառայում էր որպես քահանա և աշխատում էր որպես Սան Լորենցո եկեղեցու երգեհոնահար։  Նրա ստեղծագործությունները, որոնք մարմնավորում են այդ ժամանակի հումանիզմը,  ընդարձակությունն ու էկլեկտիզմը, արտացոլում են կրոնական և աշխարհիկ երաժշտության ստեղծման ավանդույթները:


== Ճանաչում ==
Լանդինիի համբավն 1380-ական թվականներին  արդեն խավարեցրել էր իտալացի իր բոլոր ժամանակակիցների հաջողությունները: 15-րդ դարի սկզբին կազմած ձեռագրերի ժողովածուն (իտալերեն՝ Codex Faenza) ներառում է Յակոբո Բոլոնսկիի 23, Ջովանի Ֆլորենցկիի 19 (իտալերեն՝ Giovanni da Firenze), Մագիստր Պիերոյի (իտալերեն՝ Maestro Piero) 9, Գերալդերո Ֆլորենտիսկոյի (իտալերեն՝ Gherardello da Firenze) և Դոնատա Ֆլորենտիսկոյի  (իտալերեն՝ Donato da Cascia ) 5, Բարտոլինո Պադուանսկի  (իտալերեն՝ Bartolino da Padova) 2 ստեղծագործություններ, իսկ Լանդինիի 86 կոմպոզիցիաներ:  
Հայտնի է, որ Ֆլորենցիայում Լանդինին շատ է շփվել բանաստեղծների հետ, երաժշտություն է գրել Ֆրանկո Սակետտիի տեքստերի հիման վրա: Նա ինքն էր գրում պոեզիա, մասնակցում փիլիսոփայական քննարկումներին: Այս կապակցությամբ հետաքրքիր հատված է Ջnվանի Գերարդիի «Ալբերտի դրախտային վիլայից» վեպը, որը պարունակում է ինչպես վերլուծություններ, այնպես էլ քաղվածքներ ականատեսի վկայություններից: Այդ վկայություններում նկարագրված են իրադարձություններ, որոնք թվագրվում են1389 թվականին: 

Վեպում հիշատակվում են նաև Բարդոլինո Պադուանացու և Նիկոլո Պերուջիացու անունները  (իտալերեն՝ Niccolò da Perugia), ինչը պատմածին հաղորդում է կոնկրետություն ու հավաստիություն:
Պատմաբան Ջիովանի Վիլանիի եղբորորդին՝ Ֆիլիպո Վիլանին իր գրքում (Liber de origine atternisciation Florentiae et eiusdem famosis civibus), որը գրված է լատիներենով և Լանդինիի մահից անմիջապես հետո (1396), Լանդինիին բնութագրել է` որպես մեծ երաժիշտ, ով հաճախ երգել և նվագել է շարժական երգեհոնով (organum), ինչպես նաև շատ այլ գործիքների վրա, ներառյալ տավիղը, ռեբաբ (լատ․՝ rebeca), լյուտնյա, գիտերն (quintaria), երկար ֆլեյտա (avena), տիբիա (tibia): Վիլանին անդրադարձել է նաև Լանդինիի հորինած բազմալար գործիքին, որը նա ստեղծել էր լյուտնյայի և քանունի կոմբինացիայով և անվանել է «սեռենա սեռենառում» (իտալերեն՝  serena serenarum): 
Ֆրանչեսկո Լանդինիի եղբորորդին ազդեցիկ ֆլորենտացի հումանիստ և փիլիսոփա Քրիստոֆորո Լանդինոն է:


== Ստեղծագործության բնութագրեր ==
Լանդինիին որոշ աղբյուրներում  անվանել են Բոլոնիայի Յակոպո Բոլոնսկու հետևորդ և աշակերտ: Սակայն Ֆլորենցիայում  Բոլոնսկու գտնվելու և Ֆրանչեսկո Լանդինիի ստեղծագործության արվեստ սովորեցնելու մասին տեղեկություններ չեն եղել: Այդ վարկածը քիչ հավանական է: Բացի այդ Ֆլորենցիայի երաժշտարվեստի դպրոցն առանձին դպրոց է եղել:


== Ստեղծագործություններ ==
Ֆրանչեսկո Լանդինիի երաժշտական ​​ժառանգությանն են վերագրվում բազմաթիվ ստեղծագործություններ՝ բացառելով անանուն հեղինակների գործերը և նմանակումները, որոնք վերագրվել են նրան։ Դրանք են՝

9 երկձայնանի մադրիգալ
2 եռաձայն մադրիգալ
1 կանոնավոր եռաձայն մադրիգալ
1 եռաձայն վիրելե:
1 եռաձայն կաչա:
91 երկձայն բալլատա
49 եռաձայն բալլատ, որոնցից ութը մատչելի են նաև երկու մասից բաղկացած տարբերակներում
1 եռաձայն մոտետ
3 ֆրագմենտ մոտետներԼանդինիի մնացած ստեղծագործությունների ամբողջական ցուցակը հասանելի է medieval.org կայքում:


== Ընդունելություն ==
Լանդինիի ստեղծագործությունները միջնադարյան և հետագա երաժշտության փառատոների անբաժան մասն են կազմում: Հնագույն երաժշտական ​​անսամբլերը հաճախ իրենց ծրագրերում ընդգրկում են կոմպոզիտորի մշակումները: Քանի որ Լանդինիի ստեղծագործությունները կատարման համար բարդ են համարվում, գործիքավորելիս երբեմն դրանք նշանակալիորեն պարզեցվում են: Լանդինիի այցեքարտը մեր ժամանակներում հանդիսանում է «Ահա և գարունը» (իտալերեն՝  Ecco la primavera) երկձայնանի բալատան: 
Լանդինիի երաժշտությունը կատարող հայտնի անսամբլների շարքում են Գոթական ձայներ, Մանրաբան, «Անանուն 4» (անգլ.՝ Anonymous 4),  Hortus Musicus․ իտալերեն՝ La Reverdie, իտալերեն՝ Alla Francesca, իտալերեն՝ L’Arpeggiata և այլն:


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==