Երկֆոսֆորական թթու

Երկֆոսֆորական թթու՝ անօրգանական միացություն, H4P2O7 բանաձևով քառահիմն թթվածնավոր թթու, անգույն բյուրեղներ են,ջրում լուծվում են,առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ։


== Ստացում ==
Ֆոսֆորի (V) օքսիդը (ավելցուկ) ջրում լուծելիս․
  
    
      
        
          
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                5
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
              
            
             
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {P_{2}O_{5}+2H_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ H_{4}P_{2}O_{7}}}}
  Օրթոֆոսֆորական թթուն տաքացնելիս․
  
    
      
        
          
            2
            
              H
              
                3
              
            
            P
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    150
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2H_{3}PO_{4}\ {\xrightarrow {150^{o}C}}\ H_{4}P_{2}O_{7}+H_{2}O}}}
  Օրթոֆոսֆորական թթուն ֆոսֆորի (V) օքսիդի հետ փոխազդելիս․
  
    
      
        
          
            8
            
              H
              
                3
              
            
            P
            
              O
              
                4
              
            
            +
            
              P
              
                4
              
            
            
              O
              
                10
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    100
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            6
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {8H_{3}PO_{4}+P_{4}O_{10}\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ 6H_{4}P_{2}O_{7}}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Երկֆոսֆորական թթուն սպիտակ ամորֆ կամ բյուրեղային նյութ է, ուժեղ խոնավածուծ հատկություններ ունի։
Գոյություն ունի երկու տարաձևությունների տեսքով՝ 54,3 °С և 71,5°С հալման ջերմաստիճաններով, խառնուրդը հալվում է 61°С-ու։
Լավ լուծվում է ջրում, էթանոլում և եթերում։
Քառահիմն թթու է, դիսոցման հաստատուններն են համապատասխանաբար՝ p K1 = 1, p K2 = 2, p K3 = 6,6, p K4 = 9,6.
Առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ H4P2O7•n H2O ընդհանուր բանձևով, որտեղ n = 1, 5 и 6.


== Քիմիական հատկություններ ==
Անօդ պայմաններում տաքացնելիս քայքայվում է․
  
    
      
        
          
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    300
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            2
            H
            P
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {H_{4}P_{2}O_{7}\ {\xrightarrow {300^{o}C}}\ 2HPO_{3}+H_{2}O}}}
  Ուժեղ թթուների առկայությամբ ջրային լուծույթներում եռացնելիս վերածվում է օրթոֆոսֆորական թթվի․
  
    
      
        
          
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    H
                    N
                    
                      O
                      
                        3
                      
                    
                  
                
                
                  
                    100
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            2
            
              H
              
                3
              
            
            P
            
              O
              
                4
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {H_{4}P_{2}O_{7}+H_{2}O\ {\xrightarrow[{HNO_{3}}]{100^{o}C}}\ 2H_{3}PO_{4}}}}
  Հիմքերի հետ փոխազդելիս առաջացնում է չեզոք և թթու աղեր․
  
    
      
        
          
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            4
            N
            a
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            4
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {H_{4}P_{2}O_{7}+4NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Na_{4}P_{2}O_{7}+4H_{2}O}}}
  

  
    
      
        
          
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            2
            N
            a
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                2
              
            
            
              H
              
                2
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {H_{4}P_{2}O_{7}+2NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Na_{2}H_{2}P_{2}O_{7}+2H_{2}O}}}
  Մասնակցում է միացման ռեակցիաների․
  
    
      
        
          
            
              H
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            4
            A
            g
            N
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
              
            
             
            A
            
              g
              
                4
              
            
            
              P
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            ↓
            +
            4
            H
            N
            
              O
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {H_{4}P_{2}O_{7}+4AgNO_{3}\ {\xrightarrow {}}\ Ag_{4}P_{2}O_{7}\downarrow +4HNO_{3}}}}
  Աղերը կոչվում են պիրոֆոսֆատներ կամ երկֆոսֆատներ ( IUPAC-ի անվանակարգման համաձայն).


== Գրականություն ==
Химическая энциклопедия / Редкол.: Зефиров Н.С. и др.. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. — Т. 5. — 783 с. — ISBN 5-85270-310-9
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0


== Ծանոթագրություններ ==