Չեռնոգորիայի նախագահ

Չեռնոգորիայի նախագահ (չեռնոգորերեն Предсједник Црне Горе / Predsjednik Crne Gore), Չեռնոգորիայի գործադիր իշխանության ղեկավար և պետության ղեկավար։
Նախագահի լիազորությունների ժամկետը սահմանվում է 5 տարի՝ մեկ անգամ վերընտրվելու իրավունքով։ Նախագահն ընտրվում է ուղղակի ընտրություններով՝ համընդհանուր գաղտնի քվեարկությամբ։ Նախագահի մանդատը կարող է երկարաձգվել, եթե դրա սահմանման պահին հայտարարվի ռազմական դրություն։ Նախագահի մանդատը ավարտվում է, երբ ավարտվում է, երբ այն չեղյալ է հայտարարվում կամ նախագահը հրաժարական է տալիս։ Նախագահին կարող է հետ կանչել նաև խորհրդարանը, որից հետո Սահմանադրական դատարանը պետք է որոշի՝ արդյոք նախագահը խախտել է Սահմանադրությունը։


== Նախագահի նստավայր ==

Պետության ղեկավարի պաշտոնական նստավայրը գտնվում է Չեռնոգորիայի թագավորական մայրաքաղաք Ցետինեում՝ Կապույտ պալատում, որն ի սկզբանե կառուցվել էր Դանիլո II Պետրովիչ-Նեգոշի համար։


== Նախագահի լիազորություններ ==
Նախագահը սահմանադրական լիազորությունների շրջանակներում.

ներկայացնում է հանրապետությունը երկրում և արտերկրում.
հրապարակում է օրենքներ․
նշանակում է Խորհրդարանի ընտրությունները.
Խորհրդարանի պատգամավորներին առաջարկում է վարչապետի և Սահմանադրական դատարանի դատավորների թեկնածությունը.
առաջարկում է Խորհրդարանին հանրաքվեի անցկացում․
համաներում է շնորհում քրեական հանցագործությունների համար.
շնորհում է պետական պարգևներ․
Սահմանադրությամբ սահմանված կարգով կատարում է մնացած բոլոր պարտականությունները։Նախագահը պաշտպանության բարձրագույն խորհրդի անդամ է։


== Չեռնոգորիայի ղեկավարների ցանկ ==
Տրված է Չեռնոգորիայի տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների առաջնորդների ցուցակը (բացառությամբ միապետների)։


=== Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հարավսլավիայի կազմում (1945) ===
1943 թվականի նոյեմբերի 29-ին Բոսնիայի Յայցե քաղաքում Հարավսլավիայի Ժողովրդական ազատագրման հակաֆաշիստական ​​խորհրդի երկրորդ նիստում որոշում ընդունվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Հարավսլավիայի ժողովուրդների դեմոկրատական ​​դաշնային պետություն կառուցելու մասին` Հարավսլավիայի Կոմունիստական կուսակցության ղեկավարությամբ։ Դրվեցին երկրի 6 մասերից բաղկացած դաշնային կառուցվածքի հիմքերը (Սերբիա, Խորվաթիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա, Սլովենիա, Մակեդոնիա, Չեռնոգորիա)։
1945 թվականի մարտի 7-ին Բելգրադում ստեղծվեց Դեմոկրատական Դաշնակցային Հարավսլավիայի միջազգայնորեն ճանաչված ժամանակավոր կառավարությունը՝ Իոսիպ Տիտոյի գլխավորությամբ։
Կազմվավորված դաշնության կազմում Չեռնոգորիան ստանում է Չեռնոգորիայի Դաշնային Պետություն անվանումը (սերբախորվաթ․՝ Федерална Држава Црна Гора, Federalna Država Crna Gora)։ 1945 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հարավսլավիայի հիմնադիր խորհրդարանը վերջնականապես վերացրեց միապետությունը և հռչակեց Հարավսլավիայի Դաշնային Ժողովրդական Հանրապետությունը՝ դաշնային պետությունները վերածելով ժողովրդական հանրապետությունների, որոնց թվում էր Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը։
Չեռնոգորիայի ղեկավարումն այս ժամանակահատվածում իրականացվել է տարբեր ազգային-ազատագրական (Հարավսլավիայի ժողովրդական-ազատագրական պատերազմի տարիներին) և պետական, ինչպես օրենսդիր, այնպես էլ գործադիր մարմինների կողմից.

Չեռնոգորիայի և Կոտորի ծովածոցի ժողովրդական ազատագրման տարածաշրջանային հակաֆաշիստական ​​խորհուրդ (սերբախորվաթ․՝ Земаљско антифашистичко веће народног ослобођења Црне Горе и Боке Которске, Zemaljsko antifašističko veće narodnog oslobođenja Crne Gore i Boke Kotorske), որի առաջին ժողովը կայացել է 1943 թվականի նոյեմբերի 15-ին Կոլաշինում։
Չեռնոգորիայի հակաֆաշիստական ​​ազգային-ազատագրական խորհրդարանը (սերբախորվաթ․՝ Црногорска антифашистичка скупштина народног ослобођења, Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja) կազմավորվել է Տարածաշրջանային հակաֆաշիստական ​​խորհրդից Կոլաշինում կայացած իր երրորդ ժողովում, որն ավարտվել է 1944 թվականի հուլիսի 15-ին։ Միևնույն ժամանակ որոշում է ընդունվել Չեռնոգորիայի ապագայի վերաբերյալ՝ որպես հավասար դաշնային միավոր Դեմոկրատական ​​Դաշնակցային Հարավսլավիայում։ Ընտրվեց Խորհրդանաի նախագահությունը (սերբախորվաթ․՝ Председништво Скупштине), որը լիազորված էր ձևավորել բարձրագույն իշխանություն՝ Չեռնոգորիայի ազատագրման ազգային կոմիտե, և մինչ դրա ձևավորումը, նա կատարում էր սահմանադրական կարգի պահպանման պարտականությունները Չեռնոգորիայում՝ որպես հարավսլավական պետության դաշնային միավոր։
Չեռնոգորիայի ազգային խորհրդարանը (սերբախորվաթ․՝ Црногорска народна скупштина, Crnagorska narodna skupština) ձևավորվել է Չեռնոգորիայի հակաֆաշիստական ​​ազգային-ազատագրական խորհրդարանից իր չորրորդ նիստում Ցետինեում, որն ավարտվել է 1945 թվականի ապրիլի 17-ին։ Այն հռչակվեց բարձրագույն իշխանություն և միակ օրենսդիր մարմինը, որը ղեկավարում էր Նախագահությունը՝ իր նախագահի գլխավորությամբ։


=== Հարավսլավիայի Ֆեդերատիվ Ժողովրդական Հանրապետության կազմում (1945—1963) ===
1945 թվականի նոյեմբերի 29-ին Հարավսլավիայի հիմնադիր ժողովի կողմից Հարավսլավիայի Ֆեդերատիվ Ժողովրդական Հանրապետության հռչակումից հետո Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հարավսլավիայի մաս կազմող պետությունները վերափոխվեցին ժողովրդական հանրապետությունների, այդ թվում՝ Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը (սերբախորվաթ․՝ Народна Република Црна Гора, Narodna Republika Crna Gora):
1945 թվականի նոյեմբերի 3-ին տեղի ունեցան Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադիր խորհրդարանի ընտրություններ (սերբախորվաթ․՝ Уставотворна скупштина Народне Републике Црне Горе, Ustavatvorna skupština Narodne Republike Crne Gore), որը նախատեսված էր հանրապետության նոր սահմանադրության մշակման համար։ Այն աշխատել է 1946 թվականի նոյեմբերի 21-ից մինչև 1946 թվականի դեկտեմբերի 31-ը, այս ժամանակահատվածում այն ունեցել է լիարժեք իշխանություն։
1946 թվականի սահմանադրության համաձայն Չեռնոգորիայի Ժողովրդական Հանրապետության ղեկավարը եղել է Ազգային ժողովի նախագահության նախագահը, իսկ 1953 թվականի փետրվարի 4-ից՝ Ազգային ժողովի նախագահը։


=== Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության կազմում (1963—1992) ===
Հարավսլավիայի նոր սահմանադրությունը, որն ուժի մեջ է մտել 1963 թվականի ապրիլի 7-ին, երկիրը հռչակել է սոցիալիստական ​​պետություն, որի համաձայն նրա անունը փոխվել է Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետություն, իսկ նրա մաս կազմող հանրապետությունները կոչվել են սոցիալիստական, այդ թվում՝ Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետությունը (սերբախորվաթ․՝ Социјалистичка Република Црна Гора, Socijalistička Republika Crna Gora)։
Նոր սահմանադրության համաձայն հանրապետության խորհրդարանը կոչվել է Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության սկուպշչինա (սերբախորվաթ․՝ Скупштина Социјалистичке Републике Црне Горе, Skupština Sociјalističke Republike Crne Gore), նրա ղեկավարի և պետության ղեկավարի պաշտոնի կոչումը փոխվել է Սկուպշչինայի նախագահի (սերբախորվաթ․՝ предсjeдник скупштине, predsjednik skupštine):
1974 թվականի մայիսի 6-ին Չեռնոգորիայում ստեղծվել է արտախորհրդարանական բարձրագույն կոլեգիալ կառավարման մարմին՝ Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության Նախագահությունը՝ Նախագահության Նախագահի գլխավորությամբ (սերբախորվաթ․՝ Предсједник Предсједништва Социјалистичке Републике Црне Горе, Predsjednik Predsedništva Sociјаlističke Republike Crne Gore):
1990 թվականի դեկտեմբերի 23-ին հաստատվեց Չեռնոգորիայի Սոցիալիստական ​​Հանրապետության Նախագահի պաշտոնը (սերբախորվաթ․՝ Предсједник Социјалистичке Републике Црне Горе, Predsjednik Sociјаlističke Republike Crne Gore), որը հետագայում վերածվեց Չեռնոգորիայի Հանրապետության նախագահի և Չեռնոգորիայի նախագահը՝ երկրի պաշտոնական անվանմանը համապատասխան։
1991 թվականի օգոստոսի 3-ին հանրապետության անվանումը փոխվել է Չեռնոգորիայի Հանրապետություն (սերբախորվաթ․՝ Република Црна Гора, Republika Crna Gora)։ 1992 թվականի ապրիլի 27-ին Չեռնոգորիան Սերբիայի հետ միասին ստեղծեց Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը։


=== Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության կազմում (1992—2003) ===
1992 թվականի ապրիլի 27-ին Չեռնոգորիան Սերբիայի հետ միասին ստեղծեց Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը։ 1992 թվականի սահմանադրության համաձայն՝ Չեռնոգորիայի ղեկավարը նախագահն էր (սերբ.՝ Предсједник Републике Црне Горе, Predsјednik Republike Crne Gore), իսկ պետական ​​լեզու հռչակվեց սերբերենի իեկավյան ձևը։։
2003 թվականի փետրվարի 14-ին Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետությունը վերափոխվեց Սերբիայի և Չեռնոգորիայի Պետական ​​Միության, որը անկախ պետությունների համադաշնություն էր։


=== Պետական միության կազմում (2003—2006) ===
2002 թվականի մարտի 14-ին Սերբիան և Չեռնոգորիան համաձայնության եկան համագործակցության միայն որոշակի քաղաքական ոլորտներում (օրինակ՝ պաշտպանական դաշինք և միջազգային ներկայացուցչություն)։ 2003 թվականի փետրվարի 14-ին ընդունվեց Սերբիայի և Չեռնոգորիայի Պետական ​​Միության սահմանադրությունը։
Յուրաքանչյուր պետություն ուներ իր օրենսդրությունն ու տնտեսական քաղաքականությունը, իսկ ավելի ուշ՝ արժութային, մաքսային և այլ պետական ​​ատրիբուտներ։ Միությունը պաշտոնապես չուներ ընդհանուր մայրաքաղաք, չնայած պետական ​​մարմինների մեծ մասը գտնվում էր Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, որոշները տեղափոխվեցին Չեռնոգորիայի մայրաքաղաք Պոդգորիցա։


=== Անկախության շրջան (2006-ից) ===
2006 թվականի մայիսի 21-ին Չեռնոգորիայում անցկացվեց ազգային անկախության հանրաքվե։ Համաձայն դրա արդյունքների՝ 2006 թվականի հունիսի 3-ին հռչակվեց Չեռնոգորիայի ազգային անկախությունը, որը շուտով ճանաչվեց Սերբիայի կողմից։
Համաձայն նոր սահմանադրության, որն ուժի մեջ է մտել 2007 թվականի նոյեմբերի 22-ին, երկրի անվանումը փոխվել է Չեռնոգորիա (չեռնոգորերեն Црна Гора, Crna Gora), չեռնոգորերենը հռչակվել պետական ​​լեզու։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքArchived 2013-08-11 at the Wayback Machine.
Չեռնոգորիայի առաջնորդների ցանկArchived 2012-05-04 at the Wayback Machine. (անգլ.)