Լուիզա Գլյուկ

Լուիզա Գլյուկ (նաև Գլիկ, անգլ.՝ Louise Elisabeth Glück - Լուիզ Էլիզաբեթ Գլիկ, ապրիլի 22, 1943(1943-04-22), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի բանաստեղծուհի և էսսեիստ։ Եյլի համալսարանի ադյունկտ-պրոֆեսոր։ Մի շարք գրական մրցանակների դափնեկիր է, այդ թվում՝ Գրականության Նոբելյան մրցանակի (2020)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Նյու Յորքում՝ ռուսական (մոր կողմից) և հունգարական (հոր կողմից) ծագմամբ հրեական ընտանիքում։ Հայրը գործարար Դանիել Գլիկն է (1905-1985), որն աներձագի հետ հիմնել է իրենց կողմից արտոնագրված X-Acto դանակի արտադրության ընկերություն, մայրը տնային տնտեսուհի Բեատրիս Գլիկն է (ծնունդով՝ Գրոսբի, 1909-2011)։ Ավագ քույրը՝ Սյուզանը, մահացել է նախքան Լուիզայի ծնունդը՝ 1941 թվականին, կրտսեր քույրը՝ Թերեզա Գլիկը (1945-2018), «Սիթիբանկի» փոխնախագահ է, գրականագետ, դերասանուհի Աբիգեյլ Սևիջի մայրը։
Պատանեկան տարիներին տառապել է նյարդային անորեքսիայի ծանր ձևից։ 1961 թվականին ավարտել է Ջորջ Վ. Հյուլետտի Հյուլետտւոմ գտնվող դպրոցը, սակայն առողջական վիճակի պատճառով չի կարողացել ընդունվել քոլեջ և մինչև 1968 թվականը հոգեվերլուծական բուժում է անցել՝ զուգահեռաբար հաճախելով Սառա Լոուրենսի քոլեջի և Կոլումբիայի համալսարանի (1963-1965 թվականներին) բանաստեղծական սեմինարների, որտեղ նրա դասախոսները Լեոնի Ադամսն ու Սթենլի Քյունիցն էին։
Այդպես էլ չավարտելով քոլեջը՝ Գլյուկն աշխատանքի է անցել որպես քարտուղարուհի։ 1967 թվականին նա ամուսնացել է և հաջորդ տարի լույս է տեսել նրա առաջին բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Firstborn» (Առաջնեկը)։ 1971 թվականին դարձել է Վերմոնտի Գոդարդ քոլեջի պոեզիայի դասախոս։ Այդ ժամանակ նա ամուսնալուծվել է և սկսել հանդիպել քոլեջի գործընկերոջ հետ։ 1973 թվականին նրանք որդի են ունեցել, 1977 թվականին նրանք օրինականացրել են հարաբերությունները, բայց շուտով ամուսնալուծվել են։ 1984 թվականին դարձել Է Մասաչուսեթսի Ուիլյամս քոլեջի անգլերենի ամբիոնի ավագ դասախոս։ Հետագայում եղել է Սթենֆորդի, Բոստոնի և Այովայի համալսարանների հրավիրյալ դասախոս։


=== Ընտանիք ===
Առաջին ամուսին (1967 թվականից)՝ Չարլզ Շեֆեր Հերց կրտսեր, բժիշկ-գաստրոէնտերոլոգ։
Երկրորդ ամուսին (1977 թվականից)՝ Ջոն Թեոդոր Դրանոու (1948–2019), գրող, դասախոս և ձեռնարկատեր։
Որդի՝ Նոյ (Նոա) Դրանոու (ծնված 1973 թվականին), սոմելյե։
Հորաքույր՝ Էլզի Գլիկ (1897–1944), տնտեսագիտության ոլորտում փիլիսոփայության դոկտոր (1929)։ Նրա ամուսինը՝ Սողոմոն Կուզնեցը (1900—1945), տնտեսագետ և վիճակագիր է, տնտեսագետ Սայմոն Կուզնեցի ավագ եղբայրը։


== Մատենագիտություն ==


=== Բանաստեղծությունների ժողովածուներ ===
1968՝ «Առաջնեկ» («Firstborn»)
1975՝ «Տունը ճահճուտի վրա» («The House on Marshland»)
1976՝ «Այգին» («The Garden»)
1980՝ «Descending Figure»
1985՝ «Աքիլլեսի հաղթանակը» («The Triumph of Achilles»)
1990՝ «Արարատ» («Ararat»)
1992՝ «Վայրի հիրիկը» («The Wild Iris»)
1993՝ «Mock Orange»
1997՝ «Արոտավայր» («Meadowlands»)
1999՝ «Նոր կյանք» («Vita Nova»)
2001՝ «Յոթամյաների կյանքը» («The Seven Ages»)
2004՝ «Հոկտեմբեր» պոեմ («October»)
2006՝ «Ավերնո» («Averno»)
2009՝ «Գյուղական կյանք» («A Village Life»)
2012՝ «Բանաստեղծություններ։ 1962–2012» («Poems: 1962–2012»)
2014՝ «Հավատարիմ և առաքինի գիշեր» («Faithful and Virtuous Night»)


=== Էսսեների ժողովածուներ ===
1994՝ «Ապացույցներ և տեսություններ» («Proofs and Theories: Essays on Poetry»)
2017՝ «Ամերիկյան յուրօրինակություն» («American Originality: Essays on Poetry»)


== Ճանաչում ==
1968՝ «Առաջնեկը» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Բանաստեղծների ամերիկյան ակադեմիայի մրցանակ
1970՝ Արվեստի ազգային հիմնադրամի կրթաթոշակ։
1975՝ Գուգենհայմի կրթաթոշակ։
1979–1980՝ Արվեստի ազգային հիմնադրամի կրթաթոշակ։
1981՝ գրականության ոլորտում Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի մրցանակ։
1985՝ «Աքիլլեսի հաղթանակը» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Քննադատների ընկերության ազգային գրքային մրցանակ։
1985՝ «Աքիլլեսի հաղթանակը» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Մելվիլ Քեյնի մրցանակ։
1987՝ Գուգենհայմի կրթաթոշակ։
1988–1989՝ Արվեստի ազգային հիմնադրամի կրթաթոշակ։
1992՝ «Արարատ» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար պոեզիայի ոլորտում Ռեբեկա Ջոնսոն Բոբիթի ազգային մրցանակ։
1992՝ «Վայրի հիրիկը» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Պուլիտցերյան մրցանակ։
1992՝ «Վայրի հիրիկը» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Վիլյամ Կառլոս Վիլյամսի մրցանակ։Պուլիտցերյան մրցանակ
1993՝ Ուիլյամս քոլեջի պատվավոր դոկտոր։
1993՝ Արվեստի և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի ընտրյալ անդամ։
1994–1998՝ Վերմոնտ նահանգի պոետ։
1995՝ «Ապացույցներ և տեսություններ» էսսեների ժողովածուների համար Մարթա Ալբրանդի մրցանակ՝ որպես Լավագույն վավերագրական արձակ։
1996՝ Միդլբերի քոլեջի պատվավոր դոկտոր։
1993՝ Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի ընտրյալ անդամ։
1999՝ հատուկ խորհրդատու Կոնգրեսի գրադարանի երկհարյուրամյակին։
1999–2005՝ Բանաստեղծների ամերիկյան ակադեմիայի կանցլեր։
1999՝ Լանանի գրական մրցանակ։
1999՝ «Vita Nova» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար «The New Yorker» թերթի բանաստեղծական մրցանակ։
2003–2010՝ Եյլի համալսարանի «Երիտասարդ բանաստեղծներ» շարքի դատավոր։
2007՝ «Vita Nova» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Անգլալեզու միության դեսպանի գրքային մրցանակ։
2001՝ Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի Հումանիտար, գեղարվեստական և սոցիալական գիտությունների դպրոցի 50-ամյակի մեդալ։
2001՝ Բոլինգենական մրցանակ։
2003–2004՝ ԱՄՆ պոետ-դափնեկիր։
2007՝ «Ավերնո» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Նոր Անգլիայի PEN միջազգային կազմակերպության մրցանակ։
2007՝ «Ավերնո» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Անգլալեզու միության դեսպանի գրքային մրցանակ։
2008՝ Ամերիկացի բանաստեղծների ակադեմիայի Ուոլլես Սթիվենսի մրցանակ։
2010՝ Ժամանակակից ամերիկյան պոեզիայի համար Էյքեն Թեյլորի մրցանակ (2010)։
2010՝ «Գյուղական կյանք» բանաստեղծություների ժողովածուի համար Գրիֆինի միջազգային բանաստեղծական մրցանակի կարճ ցուցակ։
2012՝ Նվաճումների ամերիկյան ակադեմիայի ընտրյալ անդամ։
2012՝ «Բանաստեղծություններ։ 1962-2012» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար «Los Angeles Times» թերթի գրքային մրցանակ։
2014՝ Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության ընտրյալ անդամ։
2014՝ «Faithful and Virtuous Night» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար Ազգային գրքային մրցանակ՝ որպես լավագույն չափածո ստեղծագործություն։
2015՝ պոեզիայի ոլորտում Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի ոսկե մեդալ։
2015՝ ԱՄՆ-ի ազգային մարդասիրական մեդալ։
2020՝ Տրանասթրեմերի մրցանակ։
2020՝ Գրականության Նոբելյան մրցանակ։


== Ծանոթագրություններ ==