Լյուդմիլա Ուլիցկայա

Լյուդմիլա Ուլիցկայա (ռուս.՝ Людми́ла Евге́ньевна Ули́цкая փետրվարի 21, 1943(1943-02-21), Դավլեկանովո, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս գրող, մանկագիր, թարգմանիչ և սցենարիստ, իրավապաշտպան, Ռուսական Բուքեր մրցանակի առաջին կին-դափնեկիր (2001 թվական), 2007 և 2016 թվականներին Մեծ գիրք մրցանակի դափնեկիր։ 
Լյուդմիլա Ուլիցկայայի ստեղծագործությունները թարգմանվել են ավելի քան 25 լեզուներով։ Ուլիցկայան հասարակական գործիչ է․ Ընտրողների միություն կազմակերպության հիմնադիրն է։


== Կենսագրություն ==
Լյուդմիլա Ուլիցկայան ծնվել է Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետությունում, ուր Հայրենական մեծ պատերազմը սկսվելուն պես տարհանվել են նրա ծնողների ընտանիքները։ Նրա պապիկները՝ Յակով Սամոյլովիչ Ուլիցկին և Բորիս Եֆիմովիչ Գինզբուրգը, պատժվել են և կալանավորվել։ Պատերազմից հետո Ուլիցկիները վերադարձել են Մոսկվա, որտեղ Լյուդմիլան ավարտել է դպրոցը։
Ուլիցկայան ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետը։ Երկու տարի աշխատել է ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Ընդհանուր գենետիկայի ինստիտուտում, որտեղից 1970 թվականին ազատվել է։ Այդ օրվանից, ինչպես հավաստում է Ուլիցկայան, նա այլևս չի եղել պետական ծառայող։ Նա աշխատել է որպես գրական մասի վարիչ հրեական երաժշտական կամերային թատրոնում, գրել է ակնարկներ, մանկական երկեր, ռադիոյի, մանկական և տիկնիկային թատրոնների համար ներկայացումներ։ Գրել է երկերի գրախոսականներ  և մոնղոլերենից թարգմանել բանաստեղծություններ։
1980-ական թվականների վերջերին Ուլիցկայան պարբերականներում հրապարակել է պատմվածքներ, սակայն հայտնի է դարձել, երբ իր սցենարով նկարահանվել են Լիբերթի քույրիկներ (1990 թվական, դերուսույց՝ Վլադիմիր Գրամատիկով)  և Կին բոլորի համար (1991 թվական, դերուսույց՝ Անատոլի Մատեշկո) ֆիլմերը։ 1992 թվականին Նոր աշխարհ (ռուս.՝ Новый мир) պարբերականում հրապարակվել է Սոնեչկա վիպակը, որը Ֆրանսիայում 1994 թվականին ճանաչվել է տարվա լավագույն թարգմանություն, և հեղինակին շնորհվել է ֆրանսիական Մեդիչի մրցանակը։ Ֆրանսիայում լույս է տեսել Լյուդմիլա Ուլիցկայայի ֆրանսերենով առաջին գիրքը (1993 թվականին Աղքատ ազգականներ ժողովածուն)։
2007 թվականին Ուլիցկայան հիմնադրել է հումանիտար օգնության ֆոնդ։ Այդ ֆոնդի նախագծերից մեկը Լավ գրքեր ծրագիրն է, որի շրջանակներում Լյուդմիլա Ուլիցկայան անձամբ ընտրել է ռուսական հրատարակչության գրքեր և ուղարկել ռուսական գրադարաններ։ Ուլիցկայան մասնակցել է հոգաբարձական խորհրդի մոսկովյան բարեգործական ֆոնդի հոսպիս Վերա օգնությանը։ 2007 թվականից մինչև 2010 թվականը Ուլիցկայան հանդես է եկել որպես կազմակերպիչ տարբեր հեղինակների Ուրիշ, ուրիշներ, ուրիշների մասին մշակութային մարդաբանություն երեխաների համար գրքերի շարքով։
Ուլիցկայան 2013 թվականին վարել է Կուլտուրա հեռուստաալիքով Արդիական ֆիլմ Լյուդմիլա Ուլիցկայայի հետ հաղորդումը։
2014 թվականի ապրիլի 24-ից 25-ը Կիևում մասնակցել է Ուկրաինա-Ռուսաստան երկխոսություն վեհաժողովին։ Նա քննադատել է Ռուսաստանի իրադրությունը՝ համարելով, որ այժմյան քաղաքականությունը Ռուսաստանին վերածում է բարբարոսների երկրի։

Ուլիցկայան այցելել է Ադրբեջանի կողմից չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, որից հետո 2018 թվականին Ադրբեջանում Ուլիցկայան  հայտարարվել է որպես Պերսոնա նոն գրատա, քանի որ կոպտորեն խախտել է հանրապետության օրենսդրությունը՝ անօրինական այցելելով «օկուպացված» երկրամաս։


== Ընտանիք ==
Հայրը՝ Եվգենի Ուլիցկին (1916-1989 թվականներ), գիտնական գյուղատնտեսական տեխնոլոգիայի ոլորտում, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, մի շարք գրքերի և գյուտերի հեղինակ, համամիութենական գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի  և համամիութենական գյուղատնտեսական մեքենայացման գիտահետազոտական ինստիտուտի ավագ գիտական աշխատակից
Մայրը՝ Մարիաննա Գինզբուրգը (1918-1971 թվականներ), կենսաքիմիկոս, գիտական աշխատակից
Առաջին ամուսինը՝ Յուրի Տայցը, համակուրսեցի, հետագայում՝ օվկիանոսագետ, 1977 թվականին ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, Ուրախ թաղում վիպակի Ալիկի նախատիպ
Երկրորդ ամուսինը՝ ծագումնաբան Միքայել  Եվգենևը, կենսաբանական գիտությունների դոկտորՈրդիները՝Ալեքսեյ Եվգենև՝ անհատ ձեռներեց
Պետրոս Եվգենև՝ ջազային երաժիշտ, ներկայումս աշխատում է որպես սինխրոն թարգմանիչԵրրորդ ամուսինը՝ Անդրեյ Կրասուլինը, քանդակագործԷթնիկական և մշակութային պատկանելության տեսանկյունից Լյուդմիլա Ուլիցկայան իրեն համարում է քրիստոնեություն ընդունած հրեուհի։


== Պարգևներ ==
Մեդիչի գրական մրցանակ Սոնեչկա վիպակի համար՝ որպես արտասահմանյան լավագույն ստեղծագործություն (1996, Ֆրանսիա)
Ջուզեպպե Աչերբիի անվան գրական մրցանակ Սոնեչկա վիպակի համար (1998, Իտալիա)
Ռուսական Բուքեր (2001) Կուկոցկիի դատական խճճված գործը վեպի համար (այս մրցանակի առաջին կին-դափնեկիրն է)
Ակադեմիական արմավենիներ շքանշանի ասպետ (Ֆրանսիա, 2003)
Տարվա գիրք մրցանակ Անկեղծ ձեր Շուրիկ վեպի համար (2004)
Արվեստի և գրականության շքանշանի ասպետ (Ֆրանսիա, 2004)
Պեննե մրցանակ (2006, Իտալիա) Կուկոցկիի դատական խճճված գործը վեպի համար
Առաջին Մեծ գիրք մրցանակ (2007) Դանիել Շտայն, թարգմանիչ վեպի համար
Օլիմպիա մրցանակի դափնեկիր (2007)
Գրինցանե Կավուր#Գրինցանե Կավուր գրական մրցանակ (2008, Իտալիա) Անկեղծ ձեր Շուրիկ վեպի համար
Անվանական միջազգային Բուքերյան մրցանակ(2009, Անգլիա)
Գրական մրցանակ Դրոշ պարբերականի Գլոբուս անվանակարգում (2010) Միխայիլ Խոդորկովսկիու և Լյուդմիլա Ուլիցկայայի Երկխոսության համար, որը հրապարակվել է 2009 թվականին Դրոշ պարբերականի տասերորդ համարում
Սիմոնա դը Բովուարի մրցանակ (Ֆրանսիա, 2011)
Ավստրիական պետական մրցանակ եվրոպական գրականությամբ (2014, Ավստրիա)
Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի սպա (2014, Ֆրանսիա)
Երրորդ Մեծ գիրք մրցանակ (2016) Յակովի աստիճանը վեպի համար։


== Մատենագիտություն ==
1992 - դեբյուտային վիպակ Սոնեչկան տպագրվել է Նոր աշխարհ պարբերականում
1993 - Աղքատ ազգականներ, պատմվածքների ժողովածու
1996 - Մեդեան և իր զավակները, ընտանեկան ժամանակագրություն
1997 - Ուրախ թաղում, վիպակ
2001 - Կուկոցկիի դատական խճճված գործը, վեպ
2002 - Աղջիկներ, պատմվածքների ժողովածու
2002 - Միջանցիկ գիծ, վիպակ
2003 - Անկեղծ ձեր Շուրիկ, վեպ
2005 - Մեր թագավորի մարդիկ, պատմվածքների ժողովածու
2006 - Դանիել Շտայն, թարգմանիչ, վեպ
2008 - Ռուսական մուրաբա և մի այլ բան, երկերի ժողովածու
2011 - Կանաչ վրան, վեպ
2012 - Սրբազան աղբ, հոդվածների և Էսսեների ժողովածու
2013 - Մանկություն 45-53։ Իսկ վաղը կլինի երջանկություն, պատմվածքների ժողովածու
2015 - Յակովի աստիճանը վեպ-առակ
2016 - Անձեռակերտ ձիրք, ժողովածու։Ուլիցկայայի որոշ պատմվածքներ, որոնք ներառված են վերևում թվարկված ժողովածուների մեջ, նույնպես հրատարակվել են ինչպես ժողովածուներ՝ Մանկություն-49 (2003), Երկրորդ դեմք, Առաջիները և վերջիները, Պատմություններ գազանների և մարդկանց մասին Ապրելու արվեստ։


== Ֆիլմեր նկարահանված Ուլիցկայայի սցենարով ==
1983 - Հարյուր կոճակներ (ռուս.՝ Сто пуговиц) (տիկնիկային)
1987 - Խաղալիքների գաղտնիքը (ռուս.՝ Тайна игрушек) (անիմացիոն)
1990 - Լիբերթի քույրիկներ (ռուս.՝ Сестрички Либерти)
1991 - Կին բոլորի համար (ռուս.՝ Женщина для всех)
1999 - Մահանալ հեշտ է (ռուս.՝ Умирать легко)
2003 - Սա Պիկովայա դաման է (ռուս.՝ Эта пиковая дама) (հեռուստաներկայացում)
2005 - Կուկոցկիի դատական խճճված գործը (ռուս.՝ Казус Кукоцкого) (սերիալ)
2005 - Միջանցիկ գիծ (ռուս.՝ Сквозная линия) (ֆիլմ-ներկայացում)
2007 - Սիրով ոչ մի տեղից կամ ուրախ թաղում (ռուս.՝ Ниоткуда с любовью, или Весёлые похороны)


== Ծանոթագրություններ ==