armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մանհեթենհենջ

Մանհեթենհենջ (անգլ.՝ Manhattanhenge), եզր, որ բնորոշում է Մանհեթենում տարեկան չորս անգամ՝ դեկտեմբերին, հունվարին, մայիսին և հուլիսին, տեղի ունեցող մի երևույթ։ Ծագող կամ մայր մտնող արևը հնարավոր է տեսնել Բորոյի գլխավոր պլանով կառուցված Մանհեթենի զուգահեռ փողոցները հատող լայնակիներից։
«Մանհեթենհենջ» եզրը (Սթոունհենջի նմանակությամբ) ժողովրդականություն է ստացել 2002 թվականին գիտնական Նիլ Թայսոնի շնորհիվ։ Մանհեթենհենջի երևույթը հնարավոր է դիտել լայնակի փողոցներից։ Այդ փողոցները հատում են ավենյուները, որոնք միջօրեականից շեղված են 29°-ով։ Երևույթը տեղի է ունենում Մայիսի 28-ին կամ 29-ին և հուլիսի 12-ին կամ 13-ին (մայրամուտ), և մոտավորապես դեկտեմբերի 5-ին և հունվարի 8-ին (արևածագ)՝ արևադարձից հավասարապես հեռու օրերին։ 2012 թվականին ամառային մանհեթենհենջը տեղի է ունեցել մայիսի 29-ին ժամը 20։17-ին և հուլիսի 12-ին ժամը 20։25-ին ըստ հյուսիսամերիկյան արևելյան ժամի։
Նման երևույթներ դիտվում են փողոցների նմանատիպ հատակագիծ ունեցող քաղաքներում, ինչպես Բալտիմորում (Մարտի 12-ին և 25-ին ու սեպտեմբերի 18-ին և 29-ին), Չիկագոյում, Տորոնտոյում և Մոնրեալում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Վանք

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վանք (այլ կիրառումներ)
Վանք, կրոնական հաստատություն՝ մենաստան, հոգևոր և մշակութային կենտրոն, ճարտարապետական կառույցների համալիր։ Վանքերի ճարտարապետությունը արտահայտել է դրանց դերը հասարակական կյանքում, տարբեր կրոններում, երկրներում ու ժողովուրդների մոտ ունեցել է որոշակի յուրահատկություններ։ Հայաստանի վանական համալիրներում բացի պաշտամունքային շենքերից կառուցվել են գավիթներ, սեղանատներ, գրատներ, բնակելի շենքեր, դամբարաններ, զանգակատներ, տնտեսական և արտաքին բազմազան կառույցներ։ Վանքերը հայկական միջնադարյան մշակույթի մեջ առանձնակի նշանակություն են ունեցել հատկապես IX–XIY դարերում, երբ այստեղ զարգանում ու մշակվում էր մանրանկարչությունը, քանդակագործությունը և ճարտարապետական միտքը։ Վանական համակառույցներ Հայաստանում կազմավորվել են ավանդական սրբավայրերի տեղում (Սևան, Գեղարդ), վաղ միջնադարյան հուշարձանների շուրջը (Հովհանավանք, Հառիճ), ինչպես և միանգամայն նոր վայրերում (Սաղմոսավանք, Նոր Գետիկ և այլն)։ Հայկական վանական համալիրներին բնորոշ է կառույցների ազատ կամ գծային դասավորությունը, նրանց ներդաշնակ կապը ինչպես շրջակա բնության, այնպես էլ միմյանց հետ, ընդ որում մեծ հմտությամբ նկատի են առնվել կառույցների տիպերը, հորինվածքային առանձնահատկությունները, քարի գույնը։ Համալիրները սովորաբար տեղադրվել են դժվարամատչելի տեղերում կամ պաշտպանված են եղել ոչ հեռու տեղավորված հզոր ամրոցներով։ Սակայն նրանցից շատերը ունեցել են իրենց բավական ուժեղ պարսպապատերը (բնորոշ էր հատկապես XVII–XVIII դարերի վանքերին)։ Վանական համալիրների ճարտարապետական կերպարի կազմավորման հարցում խիստ էական նշանակություն են ունեցել պաշտամունքային կառույցներից իրենց հորինվածքով տարբեր աշխարհիկ շենքերի (սեղանատներ, աղբյուրներ), դամբարանների (գավիթներ, հատկապես, երկհարկ դամբարան–եկեղեցիներ) և զանգակատների ծավալային ձևերը։ Այս տիպի կառույցներում է, որ ճարտարապետները, կաշկանդված չլինելով կրոնական, դոգմատիկ պահանջներով, կարողացել են ցուցադրել իրենց տաղանդի ամբողջ ուժը (Սանահինի, Հաղպատի, Գանձասարի, Հոռոմոսի գավիթները, Նորավանքի Բուրթել իշխանի երկհարկ դամբարան–եկեղեցին, Հաղարծնի սեղանատունը և այլն)։ Նույնը կարելի է ասել նաև հայ ճարտարապետության հետ սերտորեն շաղկապված քանդակագործական արվեստի մասին, որի զարգացումը անմիջականորեն կապված էր վանական համալիրներում (Աղթամար, Բղենո Նորավանք, Գանձասար) գործող բարձրարվեստ քանդակագործների հետ։


== Տես նաև ==
Եկեղեցի
Մայր տաճար
Մըսյե (տիտղոս)

Մըսյե կամ մսյո (ֆր.՝ monsieur, messieurs՝ լատ.՝ mon senior-ից), ֆրանսիայի թագավորական տան ներկայացուցչի տիտղոս Հին ռեժիմի շրջանում։ «Մըսյե» տիտղոսը տրվել է Ֆրանսիայի թագավորի հարազատ եղբորը։ Տիտղոսը հայտնի է XVI դարից։ Առաջին անգամ այս տիտղոսին արժանացել է Օռլեանի դուքս Շառլը՝ Ֆրանսիայի ապագա թագավոր Կառլ IX-ը։
Ազնվազարմ արքայազնը իր կյանքի ընթացքում կարող էր զրկվել այդ տիտղոսից։ Այսպես, Օռլեանի դքսուհի Գաստոն իր կյանքի ընթացքում 1610-1643 թվականներին կրել է այդ տիտղոսը, իսկ հետագայում, երբ գահ է բարձրացել Լյուդովիկոս XIV-ը, Գաստոնին սկսել են կոչել Մեծն մըսյե, իսկ նրա զարմիկը՝ Լյուդովիկոս XIV-ի եղբայր Ֆիլիպ Անժուացին (ապագա Ֆիլիպ Օռլեանցին) կրել է Կրտսեր մըսյե տիտղոսը։ 1660 թվականին՝ Գաստոնի մահից հետո, Ֆիլիպը սկսեց կոչվել պարզապես մըսյե և կրեց այս տիտղոսը մինչև իր մահը։
Ավելի քան յոթանասուն տարի, 1701- 1774 թվականներին Ֆրանսիայի թագավորական տան ներկայացուցիչներիը այս տիտղոսը չեն կրել, քանի որ Լյուդվիկոս XV-ը եղել է Լուի Դոֆին Ֆրանսիացու որդու և Լյուդվիկոս XVI-ի թոռան՝ դուքս Լյուդովիկ Բուրգունդացու որդիներից կրտսերը և այդ ընթացքում գահակալող եղբայր չի ունեցել։ Լյուդվիկոս XV-ի որդին՝ Դոֆին Լյուդվիկոսը, մահացել է իր հոր կյանքի ընթացքում և ունեցել է շատ շուտ մահացած եղբայր՝ դուքս Ֆիլիպ Անժուացին (1730—1733): Միայն Լյուդվիկոս XVI-ի գահակալությունից հետո նրա եղբայր կոմս Լուի Ստանիսլաս Պրովանսացին ստացել է «մըսյե» տիտղոսը։ Լյուդովիկոս XIV-ի մահապատժից և Լյուդովիկոս XVII-ի մահից հետո Պրովանսի կոմսը հռչակվել է Լյուդվիկոս XVIII, իսկ նրա եղբայր Կոմս Շառլ Դ'Արտուան դարձավ մըսյե։
Տիտղոսը պաշտոնապես վերականգնվել է 1814 թվականին Բուրբոնների վերակազմավորման ժամանակ՝ ի պատիվ Կոմս Դ' Արտուայի, ով 1824 թվականին դարձավ թագավոր։ Շառլ X-ը վերջինն էր, ով պաշտոնապես կրեց այդ տիտղոսը։  


== Արքայազններ, ովքեր կրել են «Մըսյե» տիտղոսը ==
Շառլ Վալուա, Օռլեանի դուքս (1559—1560)
Անրի Վալուա, Անժուացի դուքս (1560—1574)
Անժուի և Ալենսոնի դուքս Ֆրանսուա (1574—1584)
Գաստոն Բուրբոն, Օռլեանի դուքս (1610—1643)
Ֆիլիպ I Բուրբոն, Օռլեանի դուքս (1643—1701)
Լուի Ստանիսլաս Բուրբոն, Պրովանսի կոմս (1774—1795);
Շառլ Բուրբոն, Կոմս Դ'Արտուա (1795—1824), թագավորության վերջին արքայազնը, ով պաշտոնապես կրել է այս տիտղոսը։ Տիտղոսը վերացվել է 1830 թվականի հեղափոխությունից հետո։


== Գործածություն ==
«Մըսյե» բառը օգտագործվում է նաև որպես տղամարդուն ուղղված քաղաքավարի դիմելաձև Ֆրանսիայում և մի շարք այլ երկրներում։


== Ծանոթագրություններ ==
(9726) Վերբիսկեր

(9726) Վերբիսկեր (անգլ.՝ Verbiscer), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,868871 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7792 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9585 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1774,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,202833 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,07° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9726) Վերբիսկեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆորես

Ֆորես  (իսպ.՝ Forés, բասկ.՝ Fores, կատ.՝ Forès), մունիցիպալիտետ Իսպանիաում, գտնվում է Տառագոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոնկա դե Բառբռա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 16.03 կմ2։ Բնակչությունը՝ 43 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
I Feel You

«I Feel You» (հայ․՝ Ես զգում եմ քեզ), բրիտանական Depeche Mode խմբի երգը, խմբի Songs of Faith and Devotion ութերորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլը, 27-րդը խմբի սկավառակագրության մեջ։ Թողարկվել է 1993 թվականի փետրվարի 15-ին։ Երգը հասել է ութերորդ հորիզոնականին UK Singles Chart-ում, ինչպես նաև ամերիկյան Modern Rock Tracks և Hot Dance Music/Club Play հիթ-շքերթներում զբաղեցրել է համապատասխանաբար առաջին և երրորդ հորիզոնականները։ Դրանք խմբի սինգլների մեջ ամենաբարձր ցուցանիշներն են։


== Երաժշտական տեսահոլովակ ==
«I Feel You» երգի տեսահոլովակը նկարահանել է ռեժիսոր Անտոն Քորբեյնը։ Տեսահոլովակի կինը բրիտանացի դերասանուհի Լիզեթ Էնթոնին է։ 1993 թվականի սեպտեմբերի 2-ին «I Feel You» տեսահոլովակը առաջադրվել է MTV Video Music Awards մրցանակի։
Գոյություն ունի նաև երաժշտական տեսահոլովակ «One Caress»-ում, որը նկարահանել է ռեժիսոր Քևին Քերսլեյքը ԱՄՆ-ում Devotional Tour-ի հանգստյան օրերից մեկի ժամանակ։ Այդ պրոմո հոլովակը հետագայում թողարկվել Է The Videos 86>98  հավաքածուի վերաթողարկման բոնուսային սկավառակի վրա։ Նույնիսկ նախքան The Videos 86>98-ում ընդգրկվելը, «One Caress»-ի տեսահոլովակը հաճախ ցուցադրվել է MTV-ի 120 Minutes այլընտրանքային ռոքի տեսաբլոկում, ինչպես նաև Sky1 ալիքով։


== Երգացանկ ==


== Հիթ-շքերթներ ==


== Քավեր տարբերակներ ==
Իսպանական OBK խումբը քավեր-տարբերակ է ստեղծել՝ օգտագործելով «I Feel You» երգի տեքստը և «Personal Jesus»-ի երաժշտությունը։
Placebo-ն այդ երգի քավեր-տարբերակն ընդգրկել է իր «Sleeping with Ghosts» չորրորդ ստուդիական ալբոմի հատուկ հրատարակության բոնուսային սկավառակում։
«I Feel You»-ի քավեր-տարբերակն առկա է լեհական Vader դեթ-մետալ խմբի «Future of the Past» քավեր-տարբերակների հավաքածուում։ Երգի անվանումը կրճատվել է մինչև «I. F. Y», երգի տեքստը նույնպես փոփոխության է ենթարկվել։ Մինչ այդ, քավեր-տարբերակը (առանց երգի օրիգինալ անվանման փոփոխության) հայտնվել է որպես բոնուս-թրեք 1995 թվականի «De Profundis» ստուդիական ալբոմում։
Շվեյցարական Samael ինդաստրիալ-մետալ խումբը թողարկել է քավեր տարբերակն իր 2004 թվականի «On Earth» սինգլում։
«I Feel You» երգի քավեր տարբերակը ներկայացված է որպես արգենտինական Catupecu Machu ռոք խմբի «Cuentos Decapitados» ալբոմի թաքնված թրեք։
Disciple -ը քավեր-տարբերակը  ընդգրկել է իր Disciple ալբոմի հատուկ հրատարակության մեջ։
Apollo 440-ը ձայնագրել է երգի քավեր տարբերակը  For the Masses ալբոմի համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություն սինգլի մասին և երգի տեքստը Depeche Mode-ի պաշտոնական կայքում (անգլ.)
Ռոբերտ Տորենս

Ռոբերտ Տորենս (անգլ.՝ Robert Torrens, 1780[…], Դերրի, Հյուսիսային Իռլանդիա, Միացյալ Թագավորություն - մայիսի 27, 1864(1864-05-27), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), բրիտանական բանակի սպա և տնտեսագետ։


== Կենսագրություն ==
Ռոբերտ Տորենսը ծնվել է 1780 թվականին։
1796 թվականի փետրվարի 1-ին ծառայության է անցել Մեծ Բրիտանիայի Թագավորական ծովային հետևակում՝ ծովային ուժերի երկրորդ լեյտենանտի կոչումով, 1837 թվականից՝ գնդապետ կոչումով։ Հատկապես աչքի է ընկել 1811 թվականին Անխոլտ կղզու պաշտպանությամբ դանիացիների դեմ, ապա ծառայել է թերակղզում, որտեղ նշանակվել է իսպանական լեգեոնի գնդապետ, սակայն 1834 թվականին պաշտոնաթող Է եղել։ 1826-1827 թվականներին Իսպվիչից ընտրվել է խորհրդարանի անդամ, 1831-1832 թվականներին եղել է Աշբերթոնի խորհրդարանի անդամ, իսկ 1832-1835 թվականներին Բոլթոնից ընտրվել Է խորհրդարանի անդամ։
Եղել է «Գլոբուս» թերթի համասեփականատեր և խմբագիր, Ավստրալիայի գաղութացման ծրագրերի քարոզիչ։ Զինվորական ծառայությունից ազատ ժամանակ հաջողությամբ զբաղվել է տնտեսական գիտությամբ։
1818 թվականի դեկտեմբերից եղել է Լոնդոնի Թագավորական ընկերության անդամ։


== Ընտանիք ==
Նրա որդին՝ Ռոբերտ Ռիչարդ Տորենսը, մշակել և ներդրել է Հարավային Ավստրալիայում անշարժ գույքի և դրա գործարքների գրանցման առաջադիմական գրանցման համակարգը։ Համակարգը ժամանակի ընթացքում տարածվել է ամբողջ աշխարհում և անվանվել Տորենսի տիտղոսների համակարգ։


== Հիմնական ներդրումը գիտության մեջ ==
1815 թվականի իր «Հացահատիկի արտաքին առևտրի մասին» ակնարկում նա հայտնաբերել է եկամտաբերության նվազման մասին օրենքը, և Դավիթ Ռիկարդոյից անկախ, մշակել է համեմատական առավելության տեսությունը։
1841 թվականի «Բյուջե» գրքում առաջարկել է առևտրի պայմաններ հասկացությունը, ինչպես նաև հայտնի վերապահում է արել, որ ազատ առևտուրը օպտիմալ չէ յուրաքանչյուր անհատի և յուրաքանչյուր երկրի համար. առանձին երկիրը կարող է փոխել առևտրի պայմանները իր օգտին ներմուծման մաքսատուրքերի միջոցով, և եթե որոշ երկրներ կիրառում են մաքսատուրքեր, ազգային կամ համաշխարհային բարեկեցությունը չի կարող աճել միակողմանի, այլ ոչ թե մաքսատուրքերի փոխադարձ վերացման արդյունքում։
Հավատարիմ է եղել փողի քանակական տեսությանը, եղել է «դրամական դպրոցի» տեսաբաններից մեկը։ 1844 թվականին լույս տեսած «Սըր Ռոբերտ Փիլի 1844 թվականի օրենքի գործնական օգտագործման սկզբունքները» հոդվածում Տորենսը գրել է 1844 թվականի Բանկային ակտի հիմնավորումը, որը բաժանել է Անգլիայի Բանկի էմիսիոն և բանկային դեպարտամենտները։


== Մատենագրություն ==
Տորենսի մատենագրությունը ներառում է գրեթե 100 գիրք և բրոշյուր․

Torrens R. The Economists Refuted, 1808.
Torrens R. Celibia Choosing a Husband (1809), a novel
Torrens R. An Essay on Money and Paper Currency, 1812.
Torrens R. An Essay on the External Corn Trade, 1815.
Torrens R. An Essay on the Production of Wealth, 1821.
Torrens R. Letters on Commercial Policy, 1833.
Torrens R. On Wages and Combination, 1834.
Torrens R. The Budget, 1841—1842
Torrens R. The Principles and Practical Operation of Sir Robert Peel’s Bill of 1844, 1844.
Torrens R. Tracts on Finance and Trade, 1852.


== Ծանոթագրություններ ==
Դաշքեսան (լեռ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դաշքեսան (այլ կիրառումներ)Դաշքեսան, լեռ Վրաստանի Մառնեուլի մունիցիպալիտետում, Վիրահայոց լեռներում, Շահումյան քաղաքից մոտ 13 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը 1100 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձև 822

ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի № 822 բանաձևը Արցախյան պատերազմին վերաբերվող ՄԱԿ-ի առաջին բանաձևն է, որը միաձայն ընդունվել է Անվտանգության խորհրդի կողմից 1993 թվականի ապրիլի 30-ին 3205-րդ նստաշրջանին։


== Տես նաև ==
ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոուպտինո

Նովոուպտինո (ռուս.՝ Новоуптино, բաշկիրերեն՝ Яны Опто), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 32 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(15836) 1995 DA2

(15836) 1995 DA2, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1995 թվականի փետրվարի 24-ին, աստղագետներ Ջեյն Լուի և Դևիդ Ջուիտի կողմից։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(15836) 1995 DA2 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Շևչենկո (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇևչենկոՇևչենկո (ուկրաիներեն՝ Шевченко), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկի քաղաքային խորհուրդում։
2012 թվականի տվյալներով Շևչենկո քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 1 793 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
(4282) Էնդատե

(4282) Էնդատե (անգլ.՝ Endate), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,391872 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0454 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7383 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1351,16 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266439 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,72° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4282) Էնդատե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նիժնեե Սազովո

Նիժնեե Սազովո (ռուս.՝ Нижнее Сазово, բաշկիրերեն՝ Түбәнге һаҙ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 60 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զլատկո Յունուզովիչ

Զլատկո Յունուզովիչ (գերմ․՝ Zlatko Junuzović, սեպտեմբերի 26, 1987(1987-09-26)[…], Զվորնիկ, Սերբական Հանրապետություն, Բոսնիա և Հերցեգովինա), ավստրիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, բոսնիական ծագմամբ։ Հանդես է գալիս գերմանական «Վերդերում» և Ավստրիայի ազգային հավաքականում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Գրաց» ===
2005 թվականի մայիսի 14-ին Զլատկո Յունուզոլիչը իր դեբյուտն է նշել ավստրական «Գրաց» ֆուտբոլային ակումբի կազմում՝ 74-րդ րոպեին փոխարինման դուրս գալով «Շտուրմայի» դեմ խաղում։ Նույն մրցաշրջանում նա իր դեբյուտը նշեց նաև եվրոգավաթների խաղարկություններում։
2007 թվականին Զլատկոն տեղափոխվել է «Ավտրիա Կերտեն» ֆուտբոլային ակումբ։ Թիմի կազմում 2010/11 մրցաշրջանում ճանաչվել է Ավստրիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։
2012 թվականի հունվարի 27-ին Յունուզովիչը պայմանագիր է կքնել գերմանական «Վերդերի» հետ։ 2012 թվականի հունվարի 30-ին նա պաշտոնապես ներկայացվել է որպես գերմանակն ակումբի ֆուտբոլիստ։


== Միջազգային կարիերա ==
Ավստրիայի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտը Զլատկոն նշել է 2006 թվականի մարտի 1-ին՝ Կանադայի հավաքականի դեմ ընկերական խաղում։
2007 թվականի հուլիսին մասնակցել է Կանադայում կայացած աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը, որտեղ ավստրիացիները գրավել են 4-րդ հորիզոնականը։
Ընդգրկվել է Եվրո 2008-ին մասնակցող հավաքականի կազմում, բայց արդյունքում չի մասնակցել ոչ-մի հանդիպման։


== Ակումբային վիճակագրություն ==


== Ձեռքբերումներ ==
Ավստրիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ - 2010


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Զլատկո Յունուզովիչի պաշտոնական կայքը Archived 2014-12-17 at the Wayback Machine.
Էջը fussballdaten.de
Վիճակագրությունը national-football-teams.com կայքում
Նոոսկա

Նոոսկա (էստ․՝ Nooska), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բյուրավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արարատի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արարատի մարզի Բյուրավան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 4 հուշարձան (3 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Մառլենա վան Նիկերկ

Մառլենա վան Նիկերկ (աֆրիկաանս՝ Marlene van Niekerk, նոյեմբերի 10, 1954(1954-11-10), Քալեդոն (ՀԱՀ), Overberg District Municipality, Արևմտյան Կապ, ՀԱՀ), հարավաֆրիկացի բանաստեղծ, դրամատուրգ, արձակագիր, որը հայտնի է իր «Triomf» վեպով։ Յոհաննեսբուրգում ապրող աղքատ աֆրիկաներ ընտանիքի գրաֆիկական և հակասական նկարագիրը Մառլենային բերեցին հետ-ապարտհեյդյան հասարակության առաջնագիծ, Հարավային Աֆրիկայում դեռևս տեղի ունեցող բոլոր փոփոխությունների հետ մեկտեղ։
Վեպում սեռերի բաժանումը Մառլենան նկարագրում է որպես  «հիմնական արենայից դուրս» լինելու արդյունք՝ որպես աֆրիկաներ լեսբուհի։


== Կենսագրություն ==
Մառլենա վան Նիկերկը ծնվել է 1954 թվականի նոյեմբերի 10-ին Հարավային Աֆրիկայի Արևմտյան Կապ նահանգի Տայգերհուկ ագարակի մոտ գտնվող Կալեդոն քաղաքում։ Հաճախել է Ռիվիերսոնդերենդի և Սթելենբոսի դպրոցներ, այնուհետև՝ Hoërskool Bloemhof ավագ դպրոց։ Սովորել է Սթելենբոսի համալսարանի լեզուների և փիլիսոփայության ֆակուլտետում, 1978 թվականին պաշտպանել է մագիստրական թեզ Ֆրիդրիխ Նիցշեի փիլիսոփայության գրական աղբյուրների վերաբերյալ (Die aard en belang van die literêre vormgewing, Այսպես խոսեց Զրադաշտը)։ Համալսարանում գրել է երեք պիես։ 1979 թվականին տեղափոխվել է Գերմանիա՝ միանալու Շտուտգարտում և Մայնցում գտնվող թատրոններին՝ ուսանելու ռեժիսուրա։ 1980-1985 թվականներինՆիդերլանդներում շարունակել է ուսումնասիրել փիլիսոփայություն, պաշտպանել ատենախոսություն առասպելի մեկնաբանման ստրուկտուրալիզմի և հերմենևտիկայի վերաբերյալ (Կլոդ Լյուի-Շտրաուսի և Պոլ Ռիկյորի ստեղծագործությունների վերաբերյալ"Taal en mythe: een structuralistische en een hermeneutische benadering"):
Վերադառնալով Հարավային Աֆրիկա՝ փիլիսոփայություն է դասավանդել Զուլուլենդի համալսարանում, ավելի ուշ` Յունիսայում։ Այնուհետև աֆրիկաանսի և հոլանդերեն է դասավանդել Վիտվատերսրանդի համալսարանում։ Սթելենբոսի համալսարանի աֆրիկաանսի և հոլանդերենի ամբիոնի պրոֆեսոր է։


== Մատենագիտություն ==
Sprokkelster (բանաստեղծություններ), 1977 թ.
Groenstaar (բանաստեղծություններ), 1983 թ.
Die vrou wat haar verkyker vergeet het (կարճ պատմվածքներ)
Triomf (վեպ), 1994 թ., թարգմանվել է՝ Տրիումֆ Լոն դե Կոկի կողմից, 2000 թ.
Agaat (վեպ), 2004 թ., Մայլք Հենսը թարգմանվել է՝ Կնոջ ուղին, 2007 թ., ընդգրկվել է Անկախ արտասահմանյան գեղարվեստական մրցանակ կարճ ցանկում, 2008 թ.: Հյուսիսային Ամերիկայում տպագրվել է Tin House Books- կողմից (as Agaat) 2010 թվականին
Memorandum: 'n Verhaal met Prente (վեպ), 2006 թ., Ադրիաան վան Զիլի նկարազարդումներով, թարգմանվել է՝ Հուշագիր. նկարներով պատմություն Միշել Հեյնսի կողմից, 2006 թ.
Die Sneeuslaper (կարճ պատմվածքներ), 2010 թ.
Kaar (բանաստեղծություններ), 2013 թ.


== Մրցանակներ ==
Agaat վեպն արժանացել է Հերցոգ մրցանակի, 2007 թ., Միշել Հեյնսի թարգմանությունը՝ Sol Plaatje թարգմանչական մրցանակի, 2007 թ.
Sprokkelster արժանացել է Ինգրիդ Յոնկերի մրցանակի, 1978 թ.
Kaar արժանացել է Հերցոգ մրցանակի, 2014 թ.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Stellenbosch Writers
Մեդովկայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Մեդովկա գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Քուլիկ

Քուլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրենուա ան Շոսե

Ֆրենուա ան Շոսե (ֆր.՝  Fresnoy-en-Chaussée), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում:
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 115 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.26 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.8 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 25 կմ հարավ-արևելք:


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 75 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 64-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 11: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 85,3 %: 64 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 60 անձ (31 տղամարդ և 29 կին): Գործազուրկ են եղել 4 անձ (2 տղամարդ և 2 կին): 11 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 0-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Էլսթերվերդա

Էլսթերվերդա  (գերմ.՝ Elsterwerda), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ երկրամասում։
Մտնում է Էլբա Էլստեր շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 8694 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) Տարածքը կազմում է 40,55 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 62 124։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Բեյրութի փողոց (Երևան)

Բեյրութի փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է ի պատիվ Երևանի քույր քաղաք, Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութի։


== Տվյալներ ==
Սկսվում է Շահումյանի անվան պուրակից (Մովսես Խորենացու փողոց) և ձգվում մինչև Մյասնիկյան հրապարակ (Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի փողոց)։ Հատող փողոցներ չունի։ Երթևեկությունը փողոցով միակողմանի է։


== Պատմություն ==
Երևանի և Բեյրութի միջև համագործակցության շրջանակներում 1997 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Երևանում կնքվել է «ՀՀ Երևան քաղաքի և Լիբանանի Հանրապետության Բեյրութ քաղաքի միջև բարեկամության և համագործակցության մասին» համաձայնագիրը։ Ըստ այդ համաձայնագրի սկզբունքների՝ 2000 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Երևանում կնքվել է համաձայնագիր Բեյրութի և Երևանի միջև համագործակցության և եղբայրացման մասին։ Նույն թվականին Երևանի Խորհրդարանի փողոցի մի հատվածն անվանակոչվել է Բեյրութի փողոց, իսկ 2004-ին Բեյրութի փողոցներից մեկն անվանակոչվել է Երևանի փողոց։


== Նշանակալի օբյեկտներ ==
Փողոցի աջ կողմում է Մանկական այգին, որի՝ Բեյրութի փողոցին հարող հատվածում 2005 թվականին տեղադրվեց լիբանանցի գրող, փիլիսոփա, նկարիչ, բանաստեղծ Ջուբրան Խալիլ Ջուբրանի կիսանդրին։


== Պատկերասրահ ==

		


== Տես նաև ==
Երևանի փողոցների ցանկ
Երևանի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակության փողոցների ցանկ
Սերգեյ Ավագյան,  Երևանի փողոցները, Երևան, «ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ», 2010 — 272 էջ։
Արդաշավա

Արդաշավա, լեռնագագաթ Զանգեզուրի լեռներում՝ Արաքսի ձախակողմյան վտակ Հագարի գետի մոտ։ Գտնվում է Շուշի քաղաքից մոտ 21 կիլոմետր արևմուտք՝ Շուշվա և Հագարի գետերի ջրաբաժանում՝ համանուն գյուղից մոտ 1 կիլոմետր հարավ-արևմուտք։ Անտառապատ լեռ է, ունի մոտ 1500 մետր բարձրություն։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1960-61

Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1960-61, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի առաջին խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Աստոն Վիլլա» ֆուտբոլային ակումբը։
Աղբերի

Աղբերի, ճանապարհային կայան Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Շիրակ գավառում, վերջինիս արևմտյան մասում, դեպի Կարս տանող ճանապարհին։


== Ծանոթագրություններ ==
(9059) Դյումա

(9059) Դյումա (անգլ.՝ Dumas), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի օգոստոսի 8-ին Էրիկ Էլստի կողմից Կոսոլում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,167165 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9965 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3379 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1165,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,308934 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,89° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9059) Դյումա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռոբերտ Սուխուդյան

Ռոբերտ Ասքանազի Սուխուդյան (սեպտեմբերի 26, 1937(1937-09-26), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային քաղաքական, հասարակական և պետական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Ռոբերտ Սուխուդյանը ծնվել է 1937 թ. սեպտեմբերի 26-ին ՀՀ Երևան քաղաքում։

1959 - 1960 թթ. - աշխատել է «Հայէլեկտրո» գործարանին կից ”Էլեկտրոմեխանիկայի համամիութենական գիտահետազոտական ինստիտուտում” որպես ինժեներ-կոնստրուկտոր։
1960 - 1969 թթ. - աշխատել է »Հայաստանի գյուղատնտեսության մեքենայացման և էլեկտրիֆիկացման գիտահետազոտական ինստիտուտում» նախ որպես առաջատար կոնստրուկտոր, ավագ գիտ. աշխատող, ապա՝ սեկտորի և լաբորատորիաների վարիչ։
1969 - 1974 թթ. - ստացել է տեխնիկական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանը, իսկ 1975 թ. ավագ գիտ աշխատողի կոչում։ Հանդիսացել է ավելի քան 30 գիտական աշխատությունների, հոդվածների ու հեղինակային վկայականների հեղինակ։
1974 - 1977 թթ. - աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմի ապարատի գյուղ. բաժինում, նաղ որպես հրահանգիչ, ապա բաժնի վարիչի առաջին տեղակալ։
1977 - 1983 թթ. - աշխատել է ՀԿԿ Իջևանի շրջկոմի առաջին քարտուղար։
1983 - 1985 թթ. - աշխատել է ՀԽՍՀ պտուղ-բանջարեղենի տնտեսության մինիստր։
1985 - 1987 թթ. - աշխատել է ՀԽՍՀ Պետագրոարդի նախագահի առաջին տեղակալ- ՀԽՍՀ մինիստր։
1987 - 1991 թթ. - աշխատել է ՀԽՍՀ առևտրի մինիստր։Կուսակցական, պետական գործունեության տարիներին ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի IX, X և XI գումարումների դեպուտատ, ինչպես նաև Կոմկուսի Կենտկոմի անդամ։ Բազմիցս արժանացել է միութենական և հանրապետական կառավարական բաձր պարգևների (շքանշաններ, մեդալներ, պատվոգրեր)։


== Ծանոթագրություններ ==
2010

2010 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 2010 թվականն է, 
XXI դարի 10-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


=== Հունվար ===

Հունվարի 4 – Պաշտոնապես բացվեց մինչ օրս աշխարհի ամենաբարձր շինությունը` Բուրջ Խալիֆան Դուբայում։
Հունվարի 8 – Հարձակման ենթարկվեց Տոգոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը Անգոլայում։
Հունվարի 12 – Տեղի ունեցավ 7.0-մագնիտուդով երկրաշարժ Հայիթիում, ավերելով երկրի մայրաքաղաք Պորտ-օ-Պրենսը։ Երկրաշարժի արդյունքում զոհվեց ավելի քան 316.000 մարդ։
Հունվարի 14 – Եմենը բաց պատերազմ հայտարարեց ահաբեկչական Ալ-Կաիդա խմբավորմանը։
Հունվարի 15
Տեղի ունեցավ 3-րդ հազարամյակի ամենատևական արեգակի խավարումը։
Չադի քաղաքացիական պատերազմը պաշտոնապես ավարտվեց։
Հոնդուրադը դուրս եկավ ԱԼԲԱ-ից։
Հունվարի 25 – Եթովպական ավիաուղիների չվերթ 409-ը կործանվեց Միջերկրական ծովում, զոհվեց 90 ուղևոր։


=== Մարտ ===
Մարտի 29 - Կատարվել են պայթյուններ մահապարտ չեչեն կիներից Մոսկվայի մետրոյում։


=== Ապրիլ ===
Ապրիլ - տեղի է ունեցել հեղափոխություն Ղրղզստանում։


=== Նոյեմբեր ===
Նոյեմբերի 28 - 250 000 ԱՄՆ դիվանագիտական հեռագրերի արտահոսքը ՎիքիԼիքսի կողմից։


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


=== Հունվար ===
Հունվարի 11 - Միպ Գիզ, հոլանդացի բարեգործ (ծ. 1909)
Հունվարի 17 - Էրիկ Սիգալ, ամերիկացի գրող, սցենարիստ (ծ. 1937)
Հունվարի 22 - Ջին Սիմոնս, բրիտանացի դերասանուհի (ծ. 1919)
Հունվարի 27
Զելդա Ռուբինշտեյն, ամերիկացի դերասանուհի (ծ. 1933)
Ջերոմ Դեյվիդ Սելինջեր, ամերիկացի գրող (ծ. 1919)


=== Մարտ ===
Մարտի 2 - Լևոն Իսահակյան, հայ անվանի կինոռեժիսոր և դերասան


=== Ապրիլ ===
Ապրիլի 10 - Լեխ Կաչինսկի, Լեհաստանի նախագահ (ծ. 1949)


=== Մայիս ===
Մայիսի 1 - Ալեքսեյ Սիսակյան, հայ խորհրդային ֆիզիկոս-տեսաբան։ Ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր։
Մայիսի 17 - Մուխրան Մաճավարիանի, վրացի բանաստեղծ (ծ. 1929):


=== Հունիս ===
Հունիսի 16 - Վարուժան Վարդանյան, նկարիչ


=== Հուլիս ===
Հուլիսի 20 - Պետտա Ռատտեր, նոր զելանդացի դերասան (ծ. 1959)


=== Օգոստոս ===
Օգոստոսի 7 - Վեռներ Վինտեր, գերմանացի լեզվաբան, հայագետ


=== Հոկտեմբեր ===
Հոկտեմբերի 9 - Մորիս Ալլե, ֆրանսիացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր տնտեսագիտության ոլորտում
Հոկտեմբերի 27 - Նեստոր Քիրշներ, Արգենտինայի հինգերորդ նախագահ (ծ. 1950)


=== Դեկտեմբեր ===
Դեկտեմբերի 9 - Հերման Գոլց, գերմանացի գիտնական, աստվածաբան
Դեկտեմբերի 22 - Տաթևիկ Ղափլանյան, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ, Հրաչյա Ղափլանյանի դուստրը (ծ. 1952)
Դեկտեմբերի 23 - Ստեփան Ալաջաջյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (ծ. 1924)
Դեկտեմբերի 26 - Կիմ Երիցյան, հայ դերասան, կատակերգու (ծ. 1930)


== Ծանոթագրություններ ==
Մայիսի 13

Մայիսի 13, տարվա 133-րդ (նահանջ տարիներին՝ 134-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 232 օր։ծիծաղելու աշխարհի ռեկորդ 13,05,2021

1830 - Էկվադորը դուրս եկավ Մեծ Կոլումբիայի կազմից և հռչակեց իրեն հանրապետություն։
1836՝ սկսվեցին Ռուսաստանի առաջին երկաթգծի կառուցման աշխատանքները
1907 - Երևանում գործարկվեց առաջին հիդրոէլեկտրակայանը
1913` Ֆաթիմայում՝  Պորտուգալիայում,  երևացել է Մարիամ Աստվածամոր տեսիլքը
1930՝ սպանվեց վերջին վայրի պարկավոր գայլը
1950՝ տեղի ունեցավ առաջին «Ֆորմուլա 1» ավտոմրցաշարը


== Ծնունդներ ==
1840 - Ալֆոնս Դոդե Alphonse Daudet ֆրանսիացի գրող, թատերագիր
1908 - Էուգեն Կապպ Eugen Kapp էստոնացի կոմպոզիտոր
1930 - Լիդա Թադևոսյան, երկրաբան
1936 - Հովիկ Հախվերդյան, ռեժիսոր, Լևոն Հախվերդյանի եղբայրը
1961 - Դենիս Ռոդման Dennis Keith Rodman ամերիկացի բասկետբոլիստ
1960 - Ներսես Աղաջանյան, Արցախյան պատերազմ մասնակից
1964 - Ռոնի Քոլմեն Ronnie Coleman ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բոդիբիլդեր,
1967 - Թոմի Գան Tommy Gunn ամերիկացի պորնոդերասան
1986՝
Ալեքսանդր Ռիբակ Aleqsander Rybak նորվեգացի երգիչ, երգահան, ջութակահար և դերասան
Ռոբերտ Փեթինսոն Robert Pattinson անգլիացի դերասան, մոդել և երգիչ
1987 - Անտոնիո Ադան, իսպանացի ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==

1832 - Ժորժ Կյուվիե Georges Cuvier ֆրանսիացի բնագետ
1930 - Ֆրիտյոֆ Նանսեն Fridtjof Wedel-Jarlsberg Nansen նորվեգացի բևեռախույզ
1956 - Ալեքսանդր Ֆադեև ռուս գրող
1961 - Գերի Կուպեր Gary Cooper ամերիկացի դերասան
1982 - Կարա Կարաև Qara Əbülfəz oğlu Qarayev ադրբեջանցի կոմպոզիտոր
2010 - Փոլ Գարաբեդյան Paul Garabedian կիրառական մաթեմատիկոս


== Տոներ ==
Բրազիլիա՝ Ստրկության վերացման օր


== Ծանոթագրություններ ==
Տամմե (գյուղ, Ռաննու շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏամմեՏամմե (էստ․՝ Tamme), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ռաննու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ջայշանքար Սուբրահմանյամ

Ջայշանքար Սուբրահմանյամ (անգլ.՝ Subrahmanyam Jaishankar, հունվարի 9, 1955(1955-01-09), Նյու Դելի, Հնդկաստան), հնդիկ դիվանագետ և քաղաքական գործիչ, Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարար 2019 թվականից։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Ջայշանքար Սուբրահմանյամը ծնվել է Դելիում, արմատներով թամիլնադցի, պաշտոնական և քաղաքական վերլուծաբան Սուբրահմանյամ Կրիշնասվամի ընտանիքում։ Նրա կրտսեր եղբայրը՝ Սանջայ Սուբրահմանյամը (ծն․ 1961 թ.) վաղ ժամանակակից հնդկական պատմության պրոֆեսոր է։ Ջայշանքար Սուբրահմանյամը քաղաքագիտություն է սովորել Դելիի համալսարանում, դոկտորի կոչում է ստացել Ջավահարլալ Նեհրու համալսարանում և մասնագիտացել միջուկային անվտանգության հարցերում։


=== Դիվանագիտական ​​կարիերա ===
1977 թվականին Ջայշանքարը աշխատանքի է անցել արտաքին գործերի նախարարությունում, 1979-1981 թվականներին ծառայության մեջ է գտնվել Մոսկվայում Հնդկաստանի դեսպանատանը։ Այնուհետև աշխատել է ԱՄՆ-ում Հնդկաստանի դեսպանատան առաջին քարտուղար (1985-1988), Շրի Լանկայում Հնդկաստանի դեսպանատան առաջին քարտուղար (1988-1990), Ռումինիայում Հնդկաստանի դեսպանատան առևտրային կցորդ (1990-1993)։ Հնդկաստան վերադառնալուց հետո աշխատել է որպես Արտաքին գործերի նախարարության Արևելյան Եվրոպայի դեպարտամենտի տնօրեն, նախագահ Շանկար Դայալ Շարմայի մամուլի քարտուղար։ Հնդկաստանի դեսպան Չեխիայում (2000-2004) և Սինգապուրում (2007-2009)։ 2009-2013 թվականներին եղել է Հնդկաստանի դեսպան Չինաստանում, իսկ 2013-2015 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում։


=== Քաղաքական կարիերա ===
2015 թվականի հունվարից՝ Նարենդրա Մոդիի կառավարությունում արտաքին գործերի նախարարի առաջին տեղակալ։ 2019 թվականին ընտրվել է Հնդկաստանի խորհրդարանի վերին պալատի անդամ Բհարաթիա Ջանատա կուսակցությունից՝ ներկայացնելով Գուջարաթ նահանգը։ 2019 թվականի մայիսի 30-ին փոխարինել է Սուշմա Սվարաջին արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնում։


== Անձնական կյանք ==
Ջայշանքարն ամուսնացած է Կյոկոյի հետ, ով ծագումով ճապոնացի է և ունի երկու որդի՝ Դհրուվա և Արջուն, և մեկ դուստր՝ Մեդհան։ Տիրապետում է անգլերեն, հինդի, թամիլերեն, ճապոներեն, ռուսերեն և հունգարերեն լեզուներին։


== Գրականություն ==
The India Way: Strategies for an Uncertain World։ Harper Collins։ 2020։ էջ 240։ ISBN 9390163870 


== Ծանոթագրություններ ==
Կնոջ արձանիկ-կուռք

Կնոջ արձանիկ-կուռք, կավե արձանիկ, հնագիտական օբյեկտ, որը պահվում է Երևանում գտնվող Հայաստանի պատմության թանգարանում և գրանցված է 2233-84 համարի տակ։
Այս արձանիկը համարվում է մ.թ.ա. 13-12-րդ դարերի հնություն։ Հայտնաբերվել է Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Մեծամոր քաղաքի տարածքում։


== Նկարագրություն ==
Այն իրենից ներկայացնում է նստած հեթանոսական աստվածուհու քանդակ։ Գլուխը փոքր է, դեմքը՝ օվալաձև և տափակ։ Ճակատի հատվածը նեղ է, քիթը՝ մեծ և ցցված։ Աչքերը նշված են կլոր փոսորակներով, բերանը՝ փոքր ճեղքով։ Կարճ պարանոցի շուրջը ոլորուն մանյակի նմանակած ռելիեֆ գծազարդ է։ Կրծքամասին կրում է հորիզոնական ուլունքաշարերով զարդ (10 շար)։ Կնոջ ուսերն ու թիկունքը ծածկող թիկնոցը եզրավորված է ջուրը և հացահատիկը խորհրդանշող ակոսներով և հատիկաձև զարդանախշերով։
Ներկայացված է պտղաբերության հովանավոր աստվածուհի։ Նման արձանիկներն օգտագործվել են ծիսական որոշակի արարողություններում՝ հմայական նաև մոգական նզովքի և անեծքի նպատակով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։
«Ինտուրիստ պալաս» հյուրանոց

Ինտուրիստ պալաս հյուրանոց, շքեղ հյուրանոց Բաթում, Վրաստան։
Հյուրանոցը գտնվում է Բաթումի կենտրոնում, Սև ծովի ափին։ Ստեղծվել է 1940-ականներին, հյուրանոցը մինչ օրս տեղավորում է ավելի քան 450 000 զբոսաշրջիկի, քաղաքական գործիչների, դիվանագետների, գործարարների և մարզիկների։ Հյուրանոցում անցկացվում են միջազգային կոնֆերանսներ, գիտաժողովներ ու համաժողովներ։ Հասցե՝ Նինոշվիլներ 11։
Հյուրանոցում կա խաղատուն, ռեստորան, բացօթյա լողավազան, բանկոմատ, սպա կենտրոն, սաունա, թուրքական բաղնիք, ֆիթնես կենտրոն և մերսման սրահ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Թարխուն (լիմոնադ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թարխուն (այլ կիրառումներ)«Թարխուն», վրացական քաղցր, ոչ ալկոհոլային զովացուցիչ գազավորված, կանաչ գույնի ըմպելիք։ Պատրաստվում է ջրից, կիտրոնաթթվից, շաքարից և թարխունի հյութից։
Առաջին անգամ պատրաստվել է 1887 թվականին թիֆլիսցի դեղագործ Միտրոֆան Լագիձեի կողմից, ով առաջինը կռահեց սեփական արտադրության բնական օշարակով գազավորված ջրին ավելացնել կովկասյան թարխունի հոտավետ մզվածքը։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը Լագիձեն բազմաթիվ առիթներով միջազգային ցուցահանդեսների ժամանակ իր ջրի համար արժանանում էր ոսկե մեդալների։
ԽՍՀՄ-ում առաջին զանգվածային վաճառքը եղել է 1981 թվականին։ Փորձնական խմբաքանակը վաճառվել է Ցիցինի անվան Մոսկվայի գլխավոր բուսաբանական այգում՝ 0,33 լիտր տարողությամբ ստանդարտ շշերով։ Հետագայում բաղադրատոմսը հանձնվել է սննդի արդյունաբերությանը, և 1983 թվականից սկսած «Թարխունը» վաճառվել է ԽՍՀՄ երկրների մեծ մասում և ՌԽՖՍՀ վարչական շրջաններում։
Թարխունի իսկական հյութից իսկական «Թարխունը» այժմ արտադրվում է դեղին գույնի, բայց կանաչ շշերով, որպեսզի համապատասխանի սպառողների սովորույթներին։ Ներկայումս առավել հաճախ «Թարխուն» արտադրում են՝ օգտագործելով բաց դեղին E102 և կապույտ E133 ներկեր, սակայն կա նաև ըմպելիքի լրիվ բնական տարբերակը, օրինակ՝ գերմանական ապրանքանիշով վաճառվող «Wostok» լիմոնադը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մադլեն Քերոլ

Մադլեն Քերոլ (անգլ.՝ Madeline Carroll, մարտի 18, 1996(1996-03-18), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Մադլեն Քերոլը ծնվել է 1996 թվականին Լոս Անջելեսում։ Նա ունի երեք եղբայր։ Դերասանուհին կարիերան սկսել է որպես մոդել, աշխատելով երեք տարի այդ բնագավառում։ Նկարահանվել է գովազդային հոլովակներում։ Այն բանից հետո, երբ նրան նկատեց դերասաններով զբաղվող գործակալը, նա դեր ստացավ այնպիսի հանրաճանաչ հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք էին «Մնալ ողջ», «Կրքի անատոմիա», «Հայտարարված է որոնում» և այլ սերիալներում։


== Կարիերա ==
Դերասանուհին նկարահանվել է 13 սերիալներում, 14 ֆիլմերում և ձայնագրվել է երկու այլ ֆիլմերում։
Մադլենը իր դեբյուտը մեծ էկրանին արեց 2006 թվականին՝ խաղալով «Երբ զանգահարում է անծանոթը» ֆիլմում։ Դրանից հետո խաղաց «Սանտա Կլաուս 3» և «Չարի կացարանը 3» ֆիլմերում։
2008 թվականին դերասանուհին դեր ստացավ քաղաքական ծաղրապատկերում՝ «Սթափ գլխով» ֆիլմում, որտեղ նկարահանվեց Քեվին Քոսթների հետ։
2009 թվականին Քերոլը մասնակցություն ունեցավ «Աստղային պատերազմներ» ժապավենում `որպես ձայնագրվող։
2011 թվականին Մադլենը նկարահանվեց Ջիմ Քերրիի հետ «Պինգվինները Պոպպերի փոխարեն» ընտանեկան կինոկատակերգությունում։


== Կինոգրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://officialmadelinecarroll.com/ Պաշտոնական կայք
http://madeline-carroll.net Archived 2016-02-16 at the Wayback Machine. Ֆան-կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Աբդուլխարաբ

Աբդուլխարաբ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։ Գտնվում է Մալաթիա քաղաքից հարավ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պատվեր

«Պատվեր», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1891 թվականին։


== Պատմություն ==
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1891 թվականի մարտի 7-ին։
Ինքնագիրը չի պահպանվել։
Առաջին անգամ տպագրվել է Մոսկվայում՝ 1892 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորում (էջ 132-133), թվագրված՝ «1891 թ․ մարտի 7»։
Այնուհետև՝ Երևանում 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 64)։
Արտատպվում է Մոսկվայում՝ 1892 թվականին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծությունների երկրորդ հատորից։


== Ծանոթագրություններ ==
Գավրիլովկա (գյուղ, Չուգուևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳավրիլովկաԳավրիլովկա (ուկրաիներեն՝ Гаврилівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1929 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գավրիլովկա գյուղում բնակվում էր 289 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 722,5 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բրայես

Բրայես (իտալերեն՝ Braies), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Բոլցանո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 655 մարդ, բնակաչության խտությունը՝ 7 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 89 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 39030, հեռախոսային կոդ՝ 0474։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչություն


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0474 748675
Էլեկտրոնային փոստ՝ prags@gvcc.net
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.braies.bz.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Մեկսա (Էստոնիայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մեկսա (այլ կիրառումներ)Մեկսա շրջան (էստ․՝ Mäksa vald), շրջան Էստոնիայի Տարտումաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Մելլիստե գյուղը։


== Բնակչություն ==
2009 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1721 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 12,9 մարդ/կմ²։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շրջանի վարչության պաշտոնական վեբ կայքը (էստոներեն)
(2572) Աննշնել

(2572) Աննշնել (անգլ.՝ Annschnell), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1950 թվականի փետրվարի 17-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,390843 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0401 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7416 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1350,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266611 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,14° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2572) Աննշնել աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Միտչել շրջան (այլ կիրառումներ)

Միտչել շրջան, կարող է վերաբերել՝

Միտչել շրջան - ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը
Միտչել շրջան - ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
Միտչել շրջան - ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը
Պինյոս (գետ)

Պինյոս (հուն․՝ Πηνειός), գետ, որը գտնվում է Արևմտյան Պելոպոնեսում, Հունաստանում։ Գետի երկարությունը 70 կիլոմետր է։
Սկիզբ է առնում Էրիմանթոս լեռների հարավ-արևմտյան լանջերից, Կրիովրիսի գյուղից ոչ հեռու։ Ակունքը գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։ Թափվում է Հոնիական ծովի Հելոնիտյան ծոց՝ Գաստունի հարավ-արևմուտքում։ Հնում այն ​​հոսել է Կիլինիոսի ծոց։
Գետի վերին հոսանքը անցնում է Արևմտյան Հունաստանի ծայրամասային սահմանի միջով։ Գետի հիմնական հոսքը անցնում է Պելոպոնեսի և Էլիդայի հարթավայրով։ Գետի վրա են գտնվում Կրիովրիսի, Այա-Տրիաս, Կենդրոն, Կալիվիա, Այա-Մավրա բնակավայրերը։


== Պատմություն ==
1960 թվականին սկսվել է Պինյոս ամբարտակի շինարարությունը, որպեսզի ապահովվի Էլիդայի հյուսիսային մասի կայուն ջերմամատակարարումը։ Դա ամենաբարձր պատնեշն է Պենոպոլոննեսում, Պինյոսի գոյացած ամենամեծ ջրամբարն է թերակղզում։
Ըստ հունական դիցաբանության՝ Հերակլեսը Ալֆիոսին Պինյոսի հետ միասին ուղարկեց ոչնչացնելու Ավգիան ախոռները։


== Գրականություն ==
Χαϊδας Δημήτριος (2014)։ «Μερικοί παράγοντες ελέγχου της γεωμορφογενετικής εξέλιξης του Πηνειού ποταμού στη Β.Δ. Πελοπόννησο, Ελλάδα»։ Νημερτής (հունարեն)։ Πανεπιστήμιο Πατρών։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-18-ին։ Վերցված է 2017-02-18  


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (1869)

Ժողովածու 1869, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1869 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1585-1589 թվականներին Անդրեաս սարկավագ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Անդրեաս սարկավագ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,7X15,7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 400 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, բոլորգիր։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ բոլորագիծ երկաթագիր վրա՝ Ավետարան։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ ծաղկազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 1բ, 181բ, 316բ, 392ա, հետագայի՝ 1ա (17-րդ դար)։


== Բովանդակություն ==
Հանելուկք։
Միխ․ Ասորւոյ Յիշակարան թարգմանութևան Միխ․ Ասորւոյ։
ՅԱսորի գրոց վասն ԺԲ նահապետաց։
Գր․ Խլաթեցւոյ Խրատ ժամակարգութևանց։
Մովս․ Երզնկացւոյ Կարդ թագաւորացն հայոց ըստ Մովս Խորենացւոյ։
Մեկնութիւն Մատթէի։
Յաղագս աստիճանաց եկեղեցւոյ։
Ան․ Շիրակացւոյ Թիւք որչափութևանց Հին և Նոր կտակարանաց։
Խրատք իմաստնոց։
Սամ․ Անեցւոյ ՀԱւաքումն ի գրոց պատմագրաց։
Թիւք հայրապետաց և թագագաւորաց, Կաթողիկոսը հայոց։
Թղառաջք։
Դասակարգութիւն վերին զօրացն։
Եպիփանու Յաղագս ականց։
Կանոնք Մանազկերտի
Գր․ Կեսարացւոյ Անուանք քաղաքաց։
Անուանք քաղաքաց, Պատմութիւն Փարէս քաղաքին։
Դաշանց թուղթ, Վարք Ներս․ Շնորհալւոս։
Դաւանութիւն Հռովմեացւոց։
Մատթ․ Ջուղայեցւոյ Պատասխանիք հարցմանց Արիսողոմայ։
Ներս․ Շնորհալւոյ թուղթք։
Յիշատակ է կոտորելոցն ի տաճկաց։
Վասն աւերմանն Ամթայ։
Յիշատակ է արքային Մանուէլի։
Գիրք տղայ կարդարցնելոյ (Այբբենարան)։
Օրէնք ծածկագրութևան։
Անունք ԺԶ սուտ գրոցն։
Անդրէասի Եւգոկացւոյ ժամանակագրութիւն։


== Ծանոթագրություններ ==
Տալալաևսկի (Նեկլինովսկի շրջան)

Տալալաևսկի (ռուս.՝ Талалаевский ), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Վասիլևո-Խանժոնովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Գենետիկական բազմազանություն

Գենետիկական բազմազանությունը կամ գենետիկական պոլիմորֆիզմը, պոպուլյացիաների բազմազանություն ըստ գենետիկական բնույթի հատկանիշների կամ մարկերների։ Կենսաբազմազանության մի տեսակ է։ Գենետիկական բազմազանությունը իրենից ներկայացնում է պոպուլյացիայի, պոպուլյացիաների խմբի կամ տեսակի գենետիկական բնութագրի կարևոր բաղադրիչ։ Գենետիկական բազմազանությունը, կախված դիտարկվող գենետիկական մարկերների ընտրույթունից, բնութագրվում է մի շարք բաղադրատարրերով.
1. Միջին հետերոզիգոտություն
2. Լոկուսի հաշվով ալլելների թիվը
3. Գենետիկական հեռավորությունը (միջպոպուլյացիոն գենետիկական բազմազանության գնահտման համար)


== Միջին հետերոզիգոտություն ==
Գենետիկական բազմազանության այս բաղադրատարրը նկարագրում է, թե պոպուլյացիայում ինչ մաս են կազմում առանձնյակները պոպուլյացիայում որոնք, հետերոզիգոտ են ըստ ուսումնասիրվող մարկերների օգտագործված հավաքածուի։


== Լոկուսի հաշվով ալլելների թիվը ==
Այս չափանիշը որպես կանոն օգտագործվում է ըստ մարկերների գենետիկական բազմազանության գնահատման համար, որոնք ունեն ավելի քան երկու նկարագրված ալլելային վիճակ, օրինակ՝ միկրոսատելլիտային լոկուսների համար։


== Գենետիկական հեռավորություն ==
Չափանիշը բնութագրում է պոպուլյացիաների միջև տարբերության և բազմազանության աստիճանը ըստ առկայության/ բացակայության կամ օգագործվող մարկերների ալլելների հաճախականությունների։


== Կենսաբանական նշանակություն ==
Գենետիկական փոփոխությունը պոպուլյացիայում ելակետային նյութ է հանդիսանում բնական ընտրության և գենետիկական դրեյֆի գործունեության համար։ Այսինքն միկրեէվոլյուցիոն պրոցեսների անհրաժեշտ տարր է հանդիսանում։ Մասնավորապես, ահյտնի են աշխատանքներ մաքուր գծերում՝ այսինքն՝ գենետիակական բազմազանության բացակայության դեպքում, ընտրանքի ոչ էֆֆեկտիվության մասին։ Մեկ այլ կողմից գենետիակական փոփոխականությունը հանդիսանում է ինքնին միկրոէվոլյուցիայի գործոնների ազդեցության առարկա։ Գենետիկական բազմազանությունը ըստ ոչ չեզոք հատկանիշների մեծ նշանակւոթյուն ունի պոպուլյացիաների էկոլոգիական ճկունության համար։ Ըստ ալլոզիմային լոկուսների մի քանի ալլելների առկայությունը պոպուլյացիաներում հնարավորություն է տալիս այդ նույն պոպուլյացիային հարմարվել տատանվող պայմաններին, որոնցում այս կամ այն ալլելների առանձնայակների առկայությունը առավելություններ է տալիս։ Օրինակ լայն տարածում ունեցող Drosophila melanogaster տարբերոկի մոտ ալկոհոլդեհիդրոգենազա գենը հոմոզիգոտ վիճակում կախված միջավայրի ջերմաստիճանային պայմաններից երկընտրողական օգտակար կամ վնասակար ազդեցություն է ունենում։


== Գրականություն ==
Алтухов Ю.П., Генетические процессы в популяциях. – М.: ИКЦ «Академкнига». 2003. 431 с.
Աստերոիդների ցանկ (39501-39600)

Աստերոիդների ցանկ (39401-39500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (39601-39700)
 Աստերոիդների ցանկ (39401-39500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (39601-39700)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (35001)-(40000)»։ www.minorplanetcenter.net