armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կոստանդին Մարության

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարության (այլ կիրառումներ)Կոստանդին Հովհաննեսի Մարության (նոյեմբերի 29, 1917(1917-11-29), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական պետություն - մայիս 2011, Երևան, Հայաստան), հայ խորհրդային շինարար, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1957)։
Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (1941)։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ 1954 թվականից եղել է Աթարբեկյանի ՀԷԿ-ի շինարարության պետ, 1959 թվականից՝ Հայկական ԽՍՀ ժողտնտխորհի շինարարության վարչության պետ։ 1961-1965 թվականներին՝ Հայկական ԽՍՀ շինարարության մինիստր, 1966 թվականից՝ «Հայհիդրոէներգոշին» վարչության պետ, 1978 թվականից՝ Հայկական ԽՍՀ շինարարական գործերի պետական կոմիտեի (ՀԽՍՀ Պետշին) նախագահ։ Ընտրվել է ՀԽՍՀ 6-10-րդ գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ 1976 թվականից եղել է ՀԿԿ ԿԿ անդամ։ 
Պարգևատրվել էր Լենինի 2, Հոկտեմբերյան հեղափոխության, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։
Ղուշչիլյար

Ղուշչիլյար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 65 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քուրդքյոյ (այլ կիրառումներ)

Քուրդքյոյ, կարող է վերաբերել՝

Քուրդքյոյ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում
Քուրդքյոյ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Մարաշի գավառում
Քուրդքյոյ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում
Պաշկովո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊաշկովոՊաշկովո (ռուս.՝ Пашково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բոսնիացիներ

Բոսնիացիներ (բոսնյակ, ինքնանվանում՝ բոշնյակներ առավել ճիշտ թարգմանությունը՝ «բոշնիացի», «Բոշնյակ»բոս․՝ bošnjaci, muslimani), հարավսլավոնական ազգ, որը մեծապես բնակվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ «Բոսնիացի» տերմինը առավել շատ կիրառվում է այն ժամանակ, երբ երկրորդ պլան է մղվում էթնիկ և կրոնական պատկանելիության հարցը։ Այսինքն բոսնյակը իսլամադավան բոսնիացին է։ Բոսնյակները իսլամացված հարավային սլավոններն են (հիմնականում Բոսնիայի սերբեր և խորվաթներ), որոնց իսլամացումը տեղի է ունեցել դեռևս Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանում։
1960- 1970- ական թվականներին Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Ֆեդերատիվ Հանրապետության մարդահամարում «բոսնիացի» տերմինի փոխարեն կիրառվել է «մուսուլման սլավոններ» տերմինը։
Բոսնիա և Հերցեգովինայում այսօր բնակվում է մոտ 1,9 միլիոն բոսնյակ։ Բացի Բոսնիայից, բնակվում են նաև Գերմանիայում (283 հզ. մարդ), Սերբիաում (145 հզ. մարդ), ԱՄՆ-ում (112 հզ. մարդ), Թուրքիայում (102 հզ. մարդ), Սլովենիայում (87 հզ. մարդ) և այլն։ Էթնոսի ընդհանուր թիվը կազմում է մոտ 3 միլիոն.: Բոսնիայի իսլամադավան բնակչության շրջանում ներկայումս ձևավորվում է «գրական կոնցեպտ»՝ Բոսնիերեն անվամբ։ Այն տարբերվում է սերբախորվաթական լեզուներից տարբերվում է մեծ քանակությամբ օրիենտալիզմներով և տեղական բարբառների քանակով։ Բոսնիերենը տարածված է նաև Սերբիայի մուսուլման սլավոնների շրջանում, ինչպես նաև Կոսովոյում։ Բոսնիացիները հիմնականում խոսում են սերբախորվաթերենի արևելաբոսնիական և արևելահերցեգովինական բարբառներով։ Բոսնիացիների ճնշող մեծամասնությունը սուննի են։


== Ծանոթագրություններ ==
Ապկա

Ապկա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Ձորբերանի ձորում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չիյալիկուլևո

Չիյալիկուլևո (ռուս.՝ Чияликулево, բաշկիրերեն՝ Сейәлеҡул), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չեկմագուշևսկի շրջանի կազմում։ Մտնում է Նովոբալտաչևսկի գյուղական խորհրդի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 37 մարդ։
Հեռավորությունը մինչև՝

շրջկենտրոն (Չեքմագուշ)՝ 20 կմ,
մոտակա երկաթուղային կայարան (Բուզդյակ)՝ 70 կմ։2002 թվականի մարդահամարի համաձայն գերակշռող ազգությունը թաթարներն են (83%)։ 


== Հայտնի բնակիչներ ==
Բաշկիր գրող, Բելառուսի Հանրապետության գրողների միության անդամ (1957), Բաշկիրիայի Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1983), Արհմիությունների համամիութենական կենտրոնական խորհրդի և ԽՍՍՀ գրողների միության (1980) դափնեկիր Ախնյաֆ Արսլանովիչ Բայրամով (1923-2010) ծնվել է Չիյալիկուլևոյում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մեժհովո (գմինա)

Բրոյցե (լեհ.՝ Wierzchowo) գյուղական համայնք (գավառակ) Լեհաստանում։ Այն ունի քաղաքատիպ գյուղական համայնքի կարգավիճակ։ Զբաղեցնում է 229,19 կմ² տարածք։ Բնակչությունը հասնում է 4.388 մարդու (2013 թվականի տվյալներով)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայք
Յուրտոկ

Յուրտոկ (ռուս.՝ Юрток), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բիա գետի աջ ափով՝ 299 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։ Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100212115100000021
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 115100002
Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Յորդան Յովկով

Յորդան Ստեֆանի Յովկով (բուլղար․՝ Йордан Стефанов Йовков, 9 նոյեմբերի, 1880, Ժերավնա — 15 հոկտեմբերի, 1937, Պլովդիվ), բուլղարացի գրող, արձակագիր։


== Կենսագրություն ==
Յորդան Յովկովը ծնվել է 1880 թվականի նոյեմբերի 9-ին Ժերավնա գյուղում։ Սոֆիայում ավարտել է գիմնազիա (1900)։ Դիպլոմն ստանալուց հետո ապրել է Դոբրուջայում։ Գրական գործունեության սկզբում գրել է բանաստեղծություններ սիմվոլիզմի ոգով։ Առաջին ստեղծագործությունը տպագրվել է 1902 թվականին։ 1904 թվականին ընդունվել է Սոֆիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Մինչ 1912 թվականն աշխատել է որպես ուսուցիչ։ Մասնակցել է Բալկանյան երկու պատերազմներին (1912-1913)։
Որպես խմբագիր աշխատել է «Ժողովրդական բանակ» ամսագրում, որտեղ հրատարակել է իր առաջին ակնարկը զինվորական կյանքի վերաբերյալ։ 1915 թվականին զորակոչվել է բանակ՝ մասնակցելու Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Պատերազմից հետո գրել է արձակ ստեղծագործություններ՝ «Պատմվածքներ» (1917-1918) ժողովածուն, «Վերջին ուրախությունը» (1926) ժողովածուն, «Հնձվոր» (1920) վիպակը, «Կալվածքը սահմանի մոտ» (1934) վեպը։
Կյանքի վերջին տարիներին ծանր հիվանդ էր։ Մահացել է Պլովդիվում 1937 թվականին։ Թաղվել է Սոֆիայում։
Յորդան Յովկովի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի 30 լեզուներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Йордан Йовков в БСЭ
З. К. Шанова. «Переводы произведений Й. Йовкова на русский язык (к 120-летию со дня рождения)»
Мариана Пырванова. «Йордан Йовков и его род»
Յորդան Յովկովի պատմվածքները Archived 2010-02-18 at the Wayback Machine. (բուլղ.)
Ստրանդ

Ստրանդ (նորվ.՝ Strand), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Յերպելին քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 218,17 կմ² տարածք։


== Ստրանդի զինանշանը ==
Ստրանդ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է սպիտակ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը սուր, որի վրա պատկերված է կարմիր գույնի մեխանիզմի 3 հատ պտուտակ։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ստրանդ կոմունայում բնակվում է 12 464 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը կայուն աճ է գրանցել։


== Տնտեսություն ==
Ստրանդ կոմունայի տնտեսության հիմնական ուղղություններից է ձկնարդյունաբերությունը և հաստոցաշինությունը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Archived 2011-05-14 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)
Յիգիսոո (գյուղ, Սաուե շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅիգիսոոՅիգիսոո (էստ․՝ Jõgisoo), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Սաուե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 266 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Աերոֆլոտ օփեն

Աերոֆլոտ օփեն, Մոսկվայում անցկացվող ամենամյա շախմատային փառատոն։ Փառատոնը բաղկացած է երեք մրցաշարերից.

Ա (այն շախմատիստների համար, ում վարկանիշը ≥ 2550 Էլո միավոր),
Բ (2300—2549 վարկանիշային միավոր ունեցող շախմատիստների համար) ,
Գ (այն շախմատիստների համար, ում վարկանիշը < 2300 կամ չունեն վարկանիշ)։Մասնակցությունը հավասար պայմաններով  թույլատրվում է տղամարդկանց և կանանց։
Մրցաշարերն անց են կացվում շվեցարական համակարգով՝ ինը փուլով։
Փառատոնի հովանավորը Աերոֆլոտ ավիաընկերությունն է։
Ա մրցաշարի հաղթողն իրավունք է ստանում խաղալ Դորտմունդում մոտակայքում կայանալիք մրցաշարին։


== Ա մրցաշարի հաղթողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական էջ
խաղի դիտում
ֆորում Chesspro.ru կայքում
շախմատային հիմունքներ։ 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010 (անգլ.)
www.chesscenter.com-ի արդյունքները 2002 , 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, տեղեկությունը  The Week In Chess կայքում (№ 798) (անգլ.)
2002 արդյունքները  ruchess.com-ում (անգլ.)
Հելուան

Հելուան (արաբ․՝ حلوان‎‎ Ḥelwān, ղպտ.՝ ϩⲁⲗⲟⲩⲁⲛ), քաղաք Եգիպտոսում, Նեղոս գետի ափին, Մեմֆիսի ավերակների դիմաց։ Համարվում է Մեծ Կահիրեի բաղկացուցիչ մասը։ Սկզբնական շրջանում եղել է Կահիրեի հարավային արվարձաննը, 2008 թվականի ապրիլից մինչև 2011 թվականի ապրիլ ամիսը՝ նույնանուն նահանգի վարչական կենտրոնը}}, այնուհետև ներառվել է Կահիրեի նահանգում։ 2006 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է 643.327:


== Պատմություն ==
Հելուանը բնակեցված է եղել դեռևս միջին քարի դարի՝ էպիպալեոլիթի կամ մեզոլիթի ժամանակներից. դրա մասին են վկայում քաղաքի տարածքում ու շրջակայքում իրականացված հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերված քարե գործիքներն ու նիզակների ծայրակալները։ Մինչդինաստիական շրջանում (մեր թվականությունից առաջ 5500–3000 թթ.) տարածքը ծառայել է որպես դամբանատեղի։ Մ.թ.ա. 3000-ից 2600 թվականներին այստեղ է գտնվել Մեմֆիսի գերեզմանատունը։ 
Հելուան քաղաքը հիմնադրել է ումայադյան Եգիպտոսի նահանգապետ Աբդ ալ Ազիզ իբն Մարվանը 689 թվականին, մուսուլմանական տիրապետության ժամանակաշրջանի առաջին մայրաքաղաք Ֆուստասին ժամանակավորապես փոխարինելու նպատակով (ի դեպ, Աբդ ալ Ազիզ իբն Մարվանը իր հիմնադրած այդ նոր քաղաքում էլ մահացել է)։


== Տնտեսություն ==
Հելուանում գործում են ավտոմոբիլաշինական, վագոնաշինական, մետաղագործական, պողպատի, տեքստիլի, ցեմենտի, հանքային պարարտանյութերի արտադրության ձեռնարկություններ։ Շրջակայքում կան ծծմբահանքային աղբյուրներ, որոնց ջրերն օգտագործվում են բուժական նպատակներով։ Քաղաքն ունի աստղադիտարան, համալսարան; Այստեղ են գտնվում Կահիրեի մետրոյի առաջին ճյուղի վերջին կայարանները։


== Կլիմա ==
Köppen-Geiger climate classification system-ի դասակարգման համաձայն՝ Հելուանի կլիման շոգ անապատային է և կլիմայական քարտեզներում հիշատակվում է BWh նիշով։ 


== Ալ-Աքրաբ բանտը ==
Հելուանում է գտնվում տխրահռչակ ալ-Աքրաբ բանտը, որտեղ կալանքի տակ հիմնականում պահվում են վարչակարգի հակառակորդներ։ Կառուցվել է 1993 թվականին, Եգիպտոսի ներքին գործերի այն ժամանակվա նախարար Հաբիբ ալ-Ադիլիի նախաձեռնությամբ։ Ունի 320 բանտախուց, որոնցից հինգը օգտագործվում են «հատուկ կարգապահական նպատակներով»։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Wolfgang Helck, Eberhard Otto, Rosemarie Drenkhahn: Kleines Lexikon der Ägyptologie. 4. Auflage. Harrassowitz, Wiesbaden 1999, ISBN 3-447-04027-0, S. 123.
Wolfgang Helck: Untersuchungen zur Thinitenzeit. (= Ägyptologische Abhandlungen. Band 46). Harrassowitz, Wiesbaden 1987, ISBN 3-447-02677-4, S. 44. 121.
Michel Rauch: Ägypten. DuMont, Köln/Luxemburg 2010, ISBN 978-3-7701-7647-2, S. 21. 336.
Dan Richardson: Rough Guide to Egypt. Rough Guides, London 2003, ISBN 1-84353-050-3, S. 191.
Michael Rice: Egypt's Making: The Origins of Ancient Egypt 5000-2000 BC. Routledge, London 2003, ISBN 0-415-26875-3, S. 134–142.
Zaki Youssef Saad: The royal excavations at Saqqara and Helwan (1941–1945). In: Supplements aux Annales du Service des Antiquites de l'Égypte. 3. Kairo 1947.
Helwan I. Excavations in the Early Dynastic Cemetery. Season 1997/98. Studien zur Archäologie und Geschichte Altägyptens, Heidelberg 2005.


== Արտաքին հղումներ ==
(Գերմաներեն) Helwan on Wikivoyage
GCatholic
Սեդա Բագրատի Ղարագյոզյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սեդա Ղարագյոզյան (այլ կիրառումներ)Սեդա Բագրատի Ղարագյոզյան (1919, Արմավիր, Կուբանի մարզ, ՌԽՖՍՀ և Արմավիր - 1978), հայ գեղանկարչուհի։ 1946 թվականից Ղարագյոզյանի աշխատանքները ցուցադրվել են հանրապետական և համամիութենական ցուցահանդեսներում։ Հայտնի է հիմնականում պատմական և հեղափոխական թեմաներով արված կոմպոզիցիաներով։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, ապա՝ Մոսկվայի Վ. Սուրիկովի անվան գեղարվեստի ինստիտուտում։ Որոշ ժամանակ ստեղծագործել է Սամարղանդում։


== Ստեղծագործություններ ==
«Երիտասարդ գվարդիականները»
«Քրոջ դիմանկարը»
«Հին բոլշևիկը»
«Սայաթ Նովա»
«Լենին»
«Նադյայի դիմանկարը»
«Ընտանիք»
«Մասիսն Արաբկիրից»
«Լենինն ու Ս. Բաղդասարյանը Պուտիլովյան գործարանում»
«Նատյուրմորտ. ձկնորսներ»


== Մատենագրություն ==
А. Тер-Габриелян, Седа Карагезян (буклет), Ереван, 1971 г.


== Ծանոթագրություններ ==
Բլանզագե Սեն Սիբար

Բլանզագե Սեն Սիբար (ֆր.՝ Blanzaguet-Saint-Cybard), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 249 մարդ, բնակչության խտությունը` 20.84 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.95 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ, Պուատիե քաղաքից` 125 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 24 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 155 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 109-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 46։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,3 %։ 109 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 93 անձ (47 տղամարդ և 46 կին)։ Գործազուրկ են եղել 16 անձ (10 տղամարդ և 6 կին)։ 46 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Բելլա Բուրնաշովա

Բելլա Բուրնաշովա (ռուս.՝ Бэлла Алексеевна Бурнашёва, 1944, Օմսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային աստղագետ։
1969-ից 1971 թվականները հայտնաբերել է 13 աստերոիդ(4427) Բուռնաշև աստերոիդը անվանվել է նրա ամսուսնու՝ Վլադիսլավ Իվանովիչ Բուրնաշովի պատվին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ստարիե Կոշարի (այլ կիրառումներ)

Ստարիե Կոշարի, կարող է վերաբերել՝

Ստարիե Կոշարի - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում
Ստարիե Կոշարի - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում
Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջ

Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջ (ադրբ.՝ Naxçıvan Dövlət Texniki Kolleci), միջին մասնագիտական պետական քոլեջ Ադրբեջանի Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության մայրաքաղաք Նախիջևանում։


== Պատմություն ==
Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջը հիմնադրվել է 1925 թվականին։ 1972 թվականին միացվել է Շահմահմուդի գյուղական տնտեսությանը՝ վերանվանվելով Շահմահմուդի սովխոզ տեխնիկում։ 2002 թվականից ուսումնական հաստատությունը վերանվանվել է Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջ։


== Կրթական ծրագիր ==
Ներկա դրությամբ քոլեջում դասավանդվում են 6 մասնագիտություններ՝ «Ճանապարհային երթևեկության կազմակերպում», «Տրանսպորտային բեռնափոխադրումներ», «Անասնաբուժություն», «Հաշվապահական հաշվառում», «Տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական սպասարկում», «Բանկային գործ»։


== Ուսանողադասախոսական կազմ ==
2016 թվականի դրությամբ պետական տեխնիկական քոլեջում առկա համակարգում սովորել են 358, իսկ հեռակա համակարգում՝ 71 ուսանող։ Ուսումնական հաստատության դասախոսական կազմը բաղկացած է 37 անձից։


== Հայտնի շրջանավարտներ ==
Նախիջևանի պետական տեխնիկական քոլեջը տարբեր ժամանակներում ավարտել են մի շարք հայտնի մարդիկ, այդ թվում՝ Հասան Աբդուլայև, պրոֆեսոր Յունուս Սաֆարով, Հաջի Հաջիևը, Փաշա Զամանովը, Խորհրդային Միության հերոս Գազանֆեր Ակբերովը, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Մամեդ Ասկերովը, Նարի Գուլիևը և այլք։


== Ծանոթագրություններ ==
Կիլյոտա (նահանգ)

Կիլյոտա (իսպ.՝ Provincia de Quillota), նահանգ Չիլիի Վալպարաիսո տարածաշրջանում։ Վարչական կենտրոնն է Կիլյոտա քաղաքը։ Նահանգը ղեկավարում է նախագահի կողմից նշանակված նահանգապետը։ Որպես նահանգ Կիլյոտան հանդիսանում է Չիլիի երկրորդ մակարդակի վարչական միավոր, որը իր հերթին բաժանվում է համայնքների (comunas)։ Ներառում է 5 համայնք.


== Աշխարհագրությունը և բնակչություն ==
Չիլիի Ազգային վիճակագրական ծառայության 2002 թվականին կատարված մարդահամարի տվյալներով նահանգում բնակվում է 229 241 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 139,89 մարդ/կմ²։
Կիլյոտա նահանգի տարածքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 1 638,7 կմ²։


== Տես նաև ==
Չիլիի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կիլյոտա նահանգի պաշտոնական կայքը (իսպ.)
Յուլեյիե (գյուղ, Կոիգի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅուլեյիեՅուլեյիե (էստ․՝ Ülejõe), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Կոիգի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Գլեդիս Օլեբիլ Մասիրե

Գլեդիս Մոլեֆի Օլեբիլ Մասիրե (անգլ.՝ Gladys Molefi Olebile Masire, հուլիսի 30, 1932(1932-07-30), Մահիկենգ - մայիսի 17, 2013(2013-05-17), Փարքթաուն, Յոհաննեսբուրգ (քաղաքային շրջան), Գաուտենգ, ՀԱՀ), բոտսվանացի ուսուցիչ, քաղաքական գործիչ։ Եղել է Բոտսվանայի ամենաերկար կառավարող Առաջին տիկինը (1980-1998)։


== Կենսագրություն ==
Օլեբիլ Մասիրեն ծնվել է 1932 թվականին Մաֆիկենգի Մոդիմոլա գյուղում՝ Ֆենկվան Մոգվերայի և Մաբու Մոգվերայի ընտանիքում։ Մորական կողմից սերում է Տավանա-ա-Թշիդի Մինա Տոլո թագավորական ընտանիքից։ Տիգերկլուֆն ավարտից հետո նա գնացել է մոր հետքերով և դարձել ուսուցիչ, երկար տարիներ դասավանդել Մաֆիկենգում, իսկ ավելի ուշ՝ Կանեում։
1980-ական թվականներին Բոտսվանայում ԱՄՆ դեսպան Հորաս Դաուսոնի կնոջ՝ Լուլա Հորասի աջակցությամբ Օլեբիլ Մասիրեն Բոտսվանայում կազմակերպել է առաջին բարեգործությունը։ Բարեգործությունն անվանվել է «Երեխան երեխային Բոտսվանայի հիմնադրամ», և Օլեբիլ Մասիրեն մինչև 1996 թվականին եղել է հիմնադրամի պատվավոր նախագահ։
1990 թվականին Օլեբիլ Մասիրեն եղել է Մանդելայի ազգային ընդունելության կոմիտեի անդամ, որն օգնել է նախապատրաստվելու Նելսոն Մանդելայի 1990 թվականի հունիսին դեպի Գաբորոնե այցին Ռոբենայլենդից ազատագրվելուց հետո։
Մահացել է 2013 թվականի մայիսի 17-ին Հարավաֆրիկյան Փարքթաուն արվարձանի Միլփարկ հիվանդանոցում։ Թաղված է Կանեում 2013 թվականի մայիսի 25-ին։


== Անձնական կյանք ==
1958 թվականին ամուսնացել է Բոտսվանայի նախկին նախագահ Կվետ Կետումիլե Մասիրեի հետ և ունեցել են վեց երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==
Լանոլին

Լանոլին (լատ.՝ lana - բուրդ և oleum - յուղ), կենդանական մոմ. ստացվում է ոչխարի բուրդը լվանալիս։
Մածուցիկ գորշ-դեղնավուն յուղ է։ Մնացած մոմերից տարբերվում է ստերինների (մասնավորապես խոլեսթերինի) մեծ պարունակությամբ։ Լանոլինը լավ ներծծվում է մաշկի մեջ և օժտված է փափկացնող հատկությամբ։

Կիրառվում է կոսմետիկայում, բժշկության մեջ՝ որպես հիմնական նյութ տարբեր քսուքներ պատրաստելու, ինչպես նաև մաշկը փափկացնելու համար։
Տասնյոթերորդ արքայատոհմ

Եգիպտոսի տասնյոթերորդ արքայատոհմ (անգլ.՝ Seventeenth Dynasty of Egypt, երբեմն գրվում է Արքայատոհմ XVII, ինչպես նաև՝ 17-րդ արքայատոհմ կամ Արքայատոհմ 17), եգիպտական երկրորդ անցումային դարաշրջանի երրորդ արքայատոհմ։ Տասնյոթերորդ արքայատոհմը թվագրվում է մ․թ․ա․ մոտավորապես 1580 - 1550 թվականներով։ Դրա՝ հիմնականում թեբեյան ղեկավարները տասնհինգերորդ արքայատոհմի հիքսոսների ժամանակակիցներն էին, իսկ նրանց հաջորդել է նույնպես Թեբեում բնակված տասնվեցերորդ արքայատոհմը։
2012 թվականի մարտին Կառնակում գտնվող Ամոնի տաճարի կրաքարե դուռն ուսումնասիրող ֆրանսիացի հնագետները Սենախտենրա անունով հիերոգլիֆներ են հայտնաբերել՝ առաջին վկայությունն այդ թագավորի մասին։
Արքայատոհմի վերջին երկու փարավոնները դեմ էին Եգիպտոսում հիքսոսների տիրապետությանը և նախաձեռնել են պատերազմ, որը Եգիպտոսը կազատեր հիքսոս արքաներից՝ հիմք դնելով միասնական կառավարման ժամանակաշրջանին՝ նոր թագավորությանը։
Տասնյոթերորդ արքայատոհմի վերջին փարավոն Սեկենենրե Տաա II-ի որդի Կամոսը եղել է տասնութերորդ արքայատոհմի առաջին փարավոն Ահմոս I-ի եղբայրը։


== 17-րդ արքայատոհմի փարավոններ ==
Տասնյոթերորդ արքայատոհմի փարավոններն իշխել են մոտավորապես 30 տարի։ Հայտնի փարավոններից էին՝

Եվ վերջապես, հավանաբար փարավոն Նեբմաատրեն եղել է տասնյոթերոդ արքայատոհմի վաղ շրջանի ղեկավար։


== Տես նաև ==
Փարավոնների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Kings of the Second Intermediate Period: University College London
Ֆուտբոլի Նիդերլանդների Սուպերգավաթ 2014

Ֆուտբոլի Նիդերլանդների Սուպերգավաթ 2014 (հոլ.՝ Johan Cruijff Schaal 2014), Նիդերլանդների սուպերգավաթի 25-րդ խաղարկումը, որն անցկացվել է 2014 թվականի օգոստոսի 3-ին Ամստերդամի Ամստերդամ Արենա մարզադաշտում, որտեղ միմյանց դեմ մրցում էին առաջնության 2013/14 մրցաշրջանի հաղթող Այաքսը և գավաթակիր Զվոլլեն: Վերջինս հաղթել է 1։0 հաշվով։


== Խաղ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Հաշվետվություն soccerway.com կայքում
Տիտովկա (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիտովկա (այլ կիրառումներ)Տիտովկա (ռուս.՝ Титовка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բոգդան Կնունյանց

Բոգդան Միրզաջանի Կնունյանց (նոյեմբերի 14 (26), 1878, Ննգի - մայիսի 14, 1911(1911-05-14), Բաքու, Ռուսական կայսրություն, հեղափոխական ծածկանունները՝ Ռուսով, Ռուբեն, Բ. Ռադին-Պետրով, Բակինեց, Կավկազեց), (Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշիի գավառի Ջամիաթ գյուղ (այժմ՝ Արցախի Ննգի գյուղ - Բաքու), հայ բոլշևիկյան հեղափոխական, կուսակցական գործիչ։
1897 թվականին ներգրավվել է Կոմունիստական կուսակցության շարքերում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Շուշիի ռեալական ուսումնարանում (1886-1895)։ 1896 թվականին ընդունվել է Պետերբուրգի տեխնոլոգիական ինստիտուտի քիմիական ֆակուլտետը։ 1897 թվականին մտել է Պետերբուրգի «Բանվոր դասակարգի ազատագրության պայքարի միության» մեջ։ Ռուսաստանի հեղափոխական երիտասարդության պատվիրակության կողմից 1900 թվականին Բեռլինում մասնակցել է Վիլհելմ Լիբկնեխտի թաղմանը։ 1901 թվականին աքսորվել է Բաքու, որտեղ դարձել է ՌՍԴԲԿ Բաքվի լենինյան-իսկրայական կոմիտեի ղեկավարներից։ Ստեփան Շահումյանի, Արշակ Զուրաբյանի և մյուսների հետ 1902 թվականին հիմնադրել է «Հայ սոցիալ-դեմոկրատների միությունը» և նրա օրգան «Պրոլետարիատ» թերթը։ Մասնակցել է (1903 թվականի) Կովկասի կազմակերպությունների I համագումարին և Բաքվի կոմիտեի կողմից ընտրվել Կովկասյան միութենական կոմիտեի անդամ ու ՌՄԴԲԿ II համագումարի պատգամավոր։ Համագումարում ծանոթացել է Վլադիմիր Լենինի հետ և բազմաթիվ ելույթներով հանդես եկել ի պաշտպանություն հեղափոխական մարքսիզմի և լենինյան-իսկրայական գծի։


== Գրականություն ==
Ինճիկյան Հ. Գ., Հեղափոխության մարտիկը, Երևան, 1979։
Կագալնիչեկ (Իվանովո-Շամշևսկի համայնք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կագալնիչեկ (այլ կիրառումներ)Կագալնիչեկ (ռուս.՝ Кагальничек), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում։ Մտնում է Իվանովո-Շամշևսկի համայնքի կազմի մեջ։
Ալամեք (այլ կիրառումներ)

Ալամեք, կարող է վերաբերել՝

Ալամեք - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Դատվանի գավառում, Բիթլիս գետի հովտում
Ալամեք - իջևան Արևմտյան Հայաստանում, Վանա լճի հարավարևմտյան ծայրամասում
Լուսաշող

Լուսաշող (նախկին անվանումը` Ղարախաչ),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Արարատի տարածաշրջանում, տեղադրված Վեդի գետի ձախակողմյան վտակի մեղմաթեք ու գեղատեսիլ ափին, շրջապատված ոչ բարձր, կանաչապատ լեռներով։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 48 կմ հարավ-արևելք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2000 մ։
Նախկինում Ղարախաչ անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Երևանի նահանգի Երևանի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Երևանի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Վեդու (1968 թվականից` Արարատի) շրջանի։ Վերանվանվել է Լուսաշող 1978 թ. հունվարի 25-ին։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Արարատի մարզի մեջ։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Լուսաշողի մշտական բնակչությունը կազմել է 478, առկա բնակչությունը` 491 մարդ։
Լուսաշողի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակիչները զբաղվում են անասնապահությամբ, հողագործությամբ, այգեգործությամբ։


== Պատմամշակութային հուշարձաններ ==
Ունի միջնակարգ դպրոց։ 12 կմ հյուսիս գտնվում է Աղձվան (XIII-XX դդ.), 5 կմ հյուսիս՝ Շամամ (IX-XVII դդ.), 10 կմ հյուսիս՝ Վերին Արմիկ գյուղատեղիները (XVII-XIX դդ.)։ Գյուղի մոտ են գտնվում՝ Հովհաննու սբ.Կարապետ վանական համալիրը (XIV դ.), սբ.Աստվածածին (Սպիտակավոր)  (1301 թ.), սբ.Հովհաննես (Զանգակատուն) եկեղեցիները (XVII-XIX դդ.), իսկ “Մոշաղբյուր” գյուղատեղիում՝ սբ. Սարգիս եկեղեցին (XIX դ.) և XIX դ. մատուռ (Ղարախաչ)։


== Տես նաև ==
Լուսաշողի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մերավան

Մերավան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(5659) Վերգարա

(5659) Վերգարա (անգլ.՝ Vergara), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1968 թվականի հուլիսի 18-ին Կառլոս Տոռեսի և Ս. Կոֆրեի կողմից Սեռո Էլ Ռոբլեում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,329799 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0389 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6207 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1298,9 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277157 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,41° անկյուն։
Աստերոիդը անվանվել է ուրուգվայցի աստղագետ Գլեդիս Վերգարա Գավագնինի (1928-2016) պատվին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Լուկի (գյուղ, Մալինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼուկիԼուկի (ուկրաիներեն՝ Луки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1950 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լուկի գյուղում բնակվում էր 348 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1851 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 188,01 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անտառի մարդը

Անտառի մարդը (վրաց.՝ ტყის კაცი), վրացի վիպասան Միխեիլ Ջավախիշվիլիի վեպերից մեկը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1923 թվականին։ Այս կարճ պատմությունը գրողի առաջին ստեղծագործությունն է «Ստեղծագործական երկրորդ շրջանում»։ Մի օր Պաոլո Յաշբիլին այս պատմության մասին պատմել է, որը հետագույում հիմք հանդիսացավ այս վեպի ստեղծմանը։
Վեպը գրել է Միխեիլ Ջավախիշվիլի 1923 թվականի դեկտեմբերին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ტყის კაცი(აუდიო ვერსია) - მიხეილ ჯავახიშვილი. კითხულობს: თამაზ კვაჭანტირაძე, 2014
"ტყის კაცი" goodreads.com-ზე
Քրոմատոֆորներ

Քրոմատոֆորներ (քրոմա․․․ և հուն, φορός – կրող),

Մարդու և ողնաշարավոր կենդանիների պիգմենտային բջիջներ․ պայմանավորում են ծածկույթների և որոշ ներքին օրգանների գունավորումը։
Բույսերի, գորշ և կանաչ ջրիմուռների ժապավենաձև և աստղաձև օրգանելներ, որոնք պարունակում են քլորոֆիլներ, կարոտինոիդներ ևն և իրականացնում ֆոտոսինթեզը։
Ֆոտոսինթեզող բակտերիաների օրգանելներ։ Պարունակում են բակտերիաքլորոֆիլներ, կարոտինոիդներ, պիգմենտների սինթեզին մասնակցող ֆերմենտներ և այլն։ Քրոմատոֆորներում է տեղի ունենում ֆոտոսինթեզը։
Գորնյե Ռատայե

Գորնյե Ռատայե (սերբ.՝ Горње Ратаје), գյուղ Սերբիայի Հանրապետության կենտրոնական հատվածում՝ Շումադիայի մարզի Ալեքսանդրովացի շրջանում։
Ըստ 2002 թվականին Սերբիայում անցկացված մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 769 մարդ։ Գյուղի ժամային գոտին՝ UTC+1, իսկ ամառը՝ UTC+2:


== Ծանոթագրություններ ==
Աղոթարան

Աղոթարան, լուսաբաց, այգ, արևելք։ Լուսաբացի պաշտամունքը ծագել է արևագալը աղոթքով և օրհներգով դիմավորելու հեթանոս արևապաշտների ծեսերից։
Քրիստոնեության շրջանում արևածագը ծիսական արարողությամբ ընդունելը վերապրուկի ձևով գոյատևել է ժողովրդի մեջ (թաղման ծեսեր՝ դիալվացում, հանգուցյալներին դեմքով դեպի արևելք թաղելը են)։ Հորինվել են երգեր, օրհներգեր, շարականներ՝ նվիրված արևագալին և արեգակի լույսին։ Այդ պաշտամունքային սովորույթը առաջ է բերել կրոնական շինությունների ճարտարապետական հորինվածքների կանոնացում. եկեղեցիների ավագ խորանները, որտեղ տեղավորված է բեմը և սեղանը, արևելյան կողմում են։
Խաչքարերը նույնպես կանգնեցվել են ճակատով արևմուտք, որպեսզի դիտողի և աղոթողի հայացքը ուղղված լինի արևելք։ Աղոթավայր, աղոթատուն (եկեղեցի, մատուռ, մեհյան, կռատուն, սինագոգ, մզկիթ)։
Հարություն Սամուելյան

Հարություն Արամի Սամուելյան (նոյեմբերի 3, 1947(1947-11-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ, գրաֆիկ-դիզայներ։
Օպերային երգիչ Արամ Սամուելյանի որդին։


== Կենսագրություն ==
Հարություն Սամուելյանը ծնվել է 1947 թվականին Երևանում, օպերային երգիչ Արամ Սամուելյանի ընտանիքում։ Սովորել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում, 1965 թվականին ավարտել է Անտոն Չեխովի անվան թիվ 55 միջնակարգ դպրոցը, 1970 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը։ 1969-1983 թվականներին աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ ֆիզիկական հետազոտությունների ինստիտուտում, 1982 թվականից՝ ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու։ 1984-1990 թվականներին եղել է «Մշակույթ» (նախկինում` Կուլտուր-լուսավորական աշխատանք) հանդեսի գեղարվեստական խմբագիր, 1992-2004 թվականներին՝ «Նամականիշ» ՓԲԸ-ի գլխավոր նկարիչ։ 2007 թվականից համագործակցում է ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի հետ։ 2013-2015 թվականներին եղել է «Արևավիշապ» գրաֆիկական հումորի միջազգային փառատոնի տնօրենը։
Հեղինակ է Հայաստանի կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված մոտ երեք տասնյակ հուշադրամների, նամականիշերի, փոստային բլոկներ, ՀՀ պետական զինանշանի ժամանակակից գրաֆիկական մեկնության (գեղանկարիչ Ռուբեն Ղևոնդյանի հետ)։


== Մրցանակներ ==
ՀՀ առաջին նամականիշի մրցույթի գլխավոր մրցանակ (1992)
Երևան քաղաքի զինանշանի մրցույթի առաջին մրցանակ (1995 թվական, իրագործված է այլ նախագիծ)
ՀՀ պետական պարգևների անվանական մրցույթի դրամական խրախուսանք (1995)
ՀՀ կենտրոնական բանկի խորհրդանշանի մրցույթի գլխավոր մրցանակ (2003)
ՀՀ սոցիալական ապահովության նախարարության և Սոցիալական ծառայութուններ մեկ կանգառում սոցիալական համալիր կենտրոնի խորհրդանշանների մրցույթի գլխավոր մրցանակ (2003)
«Virtual Silk Highway» միջազգային նախագծի խորհրդանշանի մրցույթի գլխավոր մրցանակ (2003)
Հայաստանի ոսկերիչների և ադամանդագործների ասոցիացիայի Երևանի ոսկերչական գործարանի Հայոց ցեղասպանության 90-ամյա տարելիցին նվիրված հուշամեդալի նախագծի բաց մրցույթի հաղթող (2004)


== Անդամակցություն ==
Հայաստանի նկարիչների միության անդամ, 1986
Հայաստանի դիզայներների միությունների անդամ, 1991
Դիզայներների միջազգային ասոցիացիայի անդամ
Ֆիլատելիայի և դրամագիտության համահայկական ակադեմիայի լիիրավ անդամ, 2001
Հայաստանի երգիծանկարիչների ասոցիացիայի անդամ, 2004
Հայաստանի տառաստեղծների միավորման անդամ, 2006


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Կապուստինո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿապուստինոԿապուստինո (ռուս.՝ Капустино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 162 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օստունրաշ

Օստունրաշ (նաև՝ Սոտունրաշ, պարսկերեն՝ استون رش), գյուղ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան օսթանում, Սալմաստի շահրեսթանի Կուհսար բախշիի Շեպիրանի դահեստանում։


== Պատմություն ==
Մեծ Հայքի թագավորության ժամանակաշրջանում գյուղի տարածքը մտել է Նոր Շիրականի բդեշխության Զարեհավան գավառի մեջ։ Հետագա ժամանակներից գտնվում է Պարսկահայաստանում, նախկինում գտնվում էր Սալմաստ գավառում։


== Բնակչություն ==
2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում ապրում է 104 ընտանիք՝ 758 բնակչով։


== Ծանոթագրություններ ==
Ձեռաց

«Ձեռաց», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1915 թվականին։


== Պատմություն ==
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1915 թվականի մարտին Թիֆլիսում՝ մի խնջույքի ժամանակ։ Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի № 7-ում պահապանվում է բանաստեղծության մեկ ինքնագիր, թվագրված՝ «1915, III»։
Թումանյանի ընտանեկան արխիվում պահպանվում է նույպես մեկ ինքնագիր։
Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի № 62-ում և № 72-ում պահվող՝ ուրիշի ձեռքով արտատպված օրինակից՝ 1935 թվականի մարտի 23-ին «Խորհրդային Հայաստան» ամսագրում (№ 63), այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 525)։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «Լուսաբեր» դասագրքի V հատորից։


== Ծանոթագրություններ ==
(7793) 1995 YC3

(7793) 1995 YC3, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 27-ին NEAT ծրագրի կողմից Հալեկալայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,054809 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7323 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3773 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1950,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184598 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,99° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7793) 1995 YC3 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալտֆլեյտա

Ալտ-ֆլեյտա (իտալերեն՝ flauto contralto; ֆր.՝ flûte alto; գերմ.՝ Altflöte) փողային երաժշտական գործիք է, որը պատկանում է ֆլեյտաների ընտանիքին։ Այն սովորական ֆլեյտայից ավելի երկար է, խողովակը՝ ավելի հաստ, որոշ դեպքերում՝ ոլորապտույտ։
Ի տարբերություն սովորական ֆլեյտայի, ալտ-ֆլեյտան տրանսպոզիցիոն գործիք է, Սոլ լարվածքով, այսինքն՝ հնչում է նոտագրված նոտաներից կվարտայով ցածր։ Հետևաբար՝ Դո լարվածքով ֆլեյտայի հետ համեմատ, այն ներքևի դիապազոնում ևս հինգ նոտայի հնարավորություն ունի (ըստ հնչողության՝ Սի, Սի բեմոլ, Լյա, Լյա բեմոլ և Սոլ)։ Ալտ-ֆլեյտան շատ ավելի հազվադեպ է օգտագործվում, քան սովորական կլասիկ ֆլեյտան. հիմնականում 20-րդ դարի նվագախմբային ստեղծագործություններում։ Ունի ավելի թավ, փափուկ և տաք հնչողություն։ Նրա տարբերվող տեմբրը հիանալի կերպով օգտագործել են Մորիս Ռավելը՝ "Դափնիս և Քլոե" բալետում, Իգոր Ստրավինսկին՝ "Սրբազան Գարուն" բալետում, Գուստավ Հոլսթը "Մոլորակներ" սյուիտում։ Մեր օրերում այն օգտագործել է նաև Ջոն Վիլլիամսը։


== Ծանոթագրություններ ==
Յուսթու

Յուսթու (ֆր.՝ Ustou), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Ուսթ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09322։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 346 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 211 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 136-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 75-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 64,5 %, 1999 թվականին եղել է՝ 68,4 %)։ 136 աշխատունակ բնակիչներից 128-ը աշխատում էին (70 տղամարդ և 58 կին), անաշխատանք էին 8-ը (5 տղամարդ և 3 կին)։ 75 անգործ մարդկանցից 6-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 46-ը թոշակառու, 23-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Յուսթու» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-25-ին։ Վերցված է 2012-2-23 
«Յուսթու» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-04-ին։ Վերցված է 2013-01-26
Սենեքերիմ Արծրունի (այլ կիրառումներ)

Սենեքերիմ Արծրունի անուն ազգանունը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները՝

Սենեքերիմ Արծրունի (թագավոր) — Վասպուրականի թագավորության վերջին թագավորը։
Սենեքերիմ Արծրունի (դրամատուրգ, թարգմանիչ) — հայ դրամատուրգ, թարգմանիչ։
(4691) Տոյեն

(4691) Տոյեն (անգլ.՝ Toyen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,264044 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8229 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7052 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1244,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289319 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,87° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4691) Տոյեն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տետյուշչինո

Տետյուշչինո (ուկրաիներեն՝ Тетющине), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տետյուշչինո գյուղում բնակվում էր 141 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,06 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,27 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարինո (գյուղ, Տորժոկսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄարինոՄարինո (ռուս.՝ Марьино), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Տորժոկսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բույսերի վիրուսային հիվանդություններ

Բույսերի վիրուսային հիվանդություններ՝ վիրուսներով հարուցվող բույսերի հիվանդությունների խումբ։ Վնասում են ծաղկավոր բույսերի տարբեր ընտանիքների ներկայացուցիչներին, ասեղնատերևներին, պտերներին, ջրիմուռներին և սնկերին։ Հաճախ խիստ նվազեցնում են գյուղատնտեսական կուլտուրաների բերքի քանակը և որակը։ Բաժանում են 2 խմբի՝ խայտաբղետություն (մոզաիկա) և դեղնախտ։


== Խայտաբղություններ ==
Խայտաբղությունների հիմնական ախտանշանը տերևների խայտաբղետ (անհավասարաչափ) գունավորումն է, որը պայմանավորված է տերևների ասիմիլյացիոն պարենքիմի բջիջների պլաստիդային ապարատում եղած փոփոխություններով։ Այս խմբի հիվանդություններից են ծխախոտի, լոլիկի, ճակնդեղի խայտաբղետությունը և ստրիգը, կարտոֆիլի կնճռապատ և զոլավոր խայտաբղետությունը ևն։ Դեղնախտերին բնորոշ են․ տերևների ընդհանուր քլորոգը, աճման խանգարումը (ոչ հազվադեպ գաճաճությունը), տերևների ոլորումը, գանգրությունը, դրանցում ածխաջրերի չափից ավելի կուտակումը, որն առաջացնում է կոշտություն և դյուրաբեկություն։ Դեղնախտերից են․ ճակնդեղի դեղնախտը, հացազգիների (դաշտավլուկազգիների) հարսնյակավորումը, կարտոֆիլի տերևների ոլորումը ևն։ Խայտաբղետությունները հեշտությամբ են փոխանցվում սածիլման, բճատման, հիվանդ և առողջ բույսերի շփման ժամանակ, երբեմն սերմերի, ինչպես նաև ծծող միջատների (օրինակ, լվիճներ) միջոցով։ Վիրուսի փոխանցումը այս դեպքում կատարվում է զուտ մեխանիկորեն։


== Դեղնախտեր ==
Դեղնախտերը տարածվում են առավելապես փոխանցող-միջատներով։ Վիրուսի փոխանցումը կատարվում է կենսաբանորեն․ նախապես վիրուսը բազմանում է միջատի մարմնում (գաղտնի շրջան)։ Վիրուսային հիվանդությունների փոխանցողներից են նաև բուսակեր տզերը, նեմատոդները, ստորակարգ սնկերը։ Վիրուսների փոխանցում հնարավոր է գաղձի միջոցով։ Գրեթե բոլոր վիրուսային հիվանդությունները հեշտությամբ փոխանցվում են սերունդներին, վեգետատիվ բազմացման, պատվաստումների ժամանակ։ Վիրուսները ձմեռում են բույսերի, դրանց մեռած մնացորդների, փոխանցողների, ցանքանյութի, տնկանյութի մեջ։ Բուսական հյուսվածքներում վիրուսների բազմացման արագության և հիվանդության ախտանշանների դրսևորման վրա մեծ ազդեցություն ունեն բույսի տարիքը (առավել ընկալունակ են մատղաշ բույսերը), դրանց սննդառության պայմանները և արտաքին միջավայրի այլ գործոններ։ Պայքարի միջոցառումներ, իմուն սորտերի օգտագործում, ցանքի և բերքահավաքի ժամկետների կարգավորում, ցանքատարածությունների մաքրումը հիվանդ բույսերից, պայքար հիվանդություն փոխանցողների և մոլախոտերի դեմ, պատվաստվող նյութի տաքացում։
Ռյասկա (Պրոլետարսկի շրջան)

Ռյասկա (ռուս.՝ Ряска), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Պրոլետարսկի շրջանում։ Մտնում է Օգնևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ալինախ

Ալինախ (իսկական անունը՝ Հովհաննես, ծննդյան և մահվան թվականները անհայտ), 14-րդ դարի հայ գրիչ, ծաղկող, կազմող։
Ստեղծագործել է Տարոնի Ա. Կարապետ վանքում, ապա՝ Խորձեան և Եկեղյաց գավառներում, ուր արտագրել և ծաղկել է երկու ավետարան։ 1370 թվականին նկարազարդել է Հովհան Մամիկոնյանի «Տարոնի պատմութիւն»-ը (Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարան, ձեռագիր № 1886)։


== Ծանոթագրություններ ==
Տոյամա (պրեֆեկտուրա)

Տոյաման (ճապ.՝ 富山県, Տոյամա քեն), Ճապոնիայի պրեֆեկտուրաներից մեկն է, որը գտնվում է Հոնսյու կղզում։ Վարչական կենտրոնը Տոյամա քաղաքն է։


== Տես նաև ==
Ճապոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==
Ամիր-Մախմուդ

Ամիր-Մախմուդ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 207 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(9139) Բարիլասկեր

(9139) Բարիլասկեր (անգլ.՝ Barrylasker), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,37343 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,818 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9288 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1335,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26955 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,8° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9139) Բարիլասկեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Միզուլա

Միսուլա (անգլ.՝ Missoula), քաղաք ԱՄՆի  Մոնտանա նահանգի արևմտյան մասում՝ համանուն Միսուլա շրջանի կենտրոնում։ Այն գտնվում է Բիտրութ լեռնաշղթայի ստորոտում գտնվող Կոլումբիայի վտակներից մեկի՝ Քլարկ-Ֆորկ գետի ափին։ Մոտակայքում կան ազգային նշանակության համար պահպանված մի քանի անտառներ։ Բնակչությունը՝  66,8 հազար մարդ  (2010)։

Այստեղ առաջին եվրոպացին համարվում է քահանա Պիեռ Ժան դե Սմեն, ով 1841 թվականին կազմակերպեց կույս Մարիամի առաքելությունը ժամանակակից Սթիվենսվիլլում։ Հելգեյթի առևտրային բնակավայրի («Դժոխքի դարպասներ») առաջացումը կապված է 1866 թվականին կառուցված Մյուլեն ճանապարհի՝  առաջին սայլակառքի ճանապարհի հետ, որը հատեց Ժայռոտ լեռները։ 1877 թվականին հիմնադրվել է Միսուլա բերդը, որը գոյատևում է մինչ օրս։
1883 թվականին Միսուլայի միջով անցկացվեց Հյուսիս-խաղաղօվկիանոսյան երկաթուղին։ Քաղաքը համարվում է կարևոր երկաթուղային հանգույց։ 1893 թվականին Մոնտանայի համալսարանը բացեց իր դռները։ 20-րդ դարում անտառահատումները դառնում են  արդյունաբերության հիմնական ճյուղը։ Քաղաքն ունի անտառապահների դպրոց, անտառային հրդեհների դեմ պայքարի լաբորատորիա և հրշեջների ուսումնական բազա։
Միսուլայի մոտակայքում գտնվող ագարակում է ծնվել Ջանեթ Ռանկինը՝ առաջին կինը ԱՄՆ Կոնգրեսում։
Միսուլայի ամենահայտնի բնիկներից է ռեժիսոր Դեյվիդ Լինչը:Նա ներկայացրել է փայտամթերող քաղաքները «Կապույտ թավիշ» ֆիլմում և «Թվին Փիքս» հեռուստասերիալում։ 1990 թվականին նա պատասխանեց իր կենսագրության հարցմանը երեք բառով. «Իգլսքաութ, Միզուլա, Մոնտանա»։


== Կլիմա ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սելևկիա (Պելյանի գավառակ)

Սելևկիա, ավերակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Անա Կոլովիչ Լեսոսկա

Անա Կոլովիչ Լեսոսկա (1980, Սկոպիե, Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), մակեդոնացի կենսաբան, որը 2011 թվականից հանդես է եկել Մավրովի ազգային պարկում հիդրոէլեկտրոէներգիայի արտադրության համար ամբարտակների կառուցման դեմ՝ անհետացող տեսակների, այդ թվում՝ անհետացման վտանգի տակ գտնվող բալկանյան լուսանի պաշտպանության նպատակով։ Նրան հաջողվել է համոզել Հյուսիսային Մակեդոնիայի կառավարությանը դադարեցնել ազգային պարկում ամբարտակների կառուցման հետագա աշխատանքները, ինչը հանգեցրել է Համաշխարհային բանկից և Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկից (ՎԶԵԲ) վարկերի հետ կանչելուն։

Կենսաբան Կոլովիչ Լեսոսկան տեղեկացել է Մավրովոյում հիդրոէլեկտրակայանների կառուցման ծրագրերի մասին 2010 թվականին։ Դրանք ներառում էին 33 մետր բարձրություն ունեցող Բոշկով-Մոստ ամբարտակի և 70 մետր բարձրությամբ Լուկովո-Պոլյուս ամբարտակի կառուցումը։ Որպես «Էկո սվեստ» մակեդոնական բնապահպանական հետազոտական կենտրոնի գործադիր տնօրեն ուրիշ ոչ կառավարական կազմակերպությունների և ակտիվիստների հետ համագործակցությամբ Անան սկսել է «Փրկեք Մավրովոն» արշավը։ 2011 թվականի նոյեմբերին նա բողոք է ներկայացրել Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկին՝ բացատրելով, որ նրանք հավանություն են տվել Բոշկով-Մոստ նախագծին վարկ տրամադրելուն՝ առանց կենսաբանական միջավայրի անհրաժեշտ գնահատման։ Նա կոչ է արել, որ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի տնօրենների խորհրդում ներկայացուցիչ ունեցող երկրների դեսպանները հասնեն ֆինանսավորման դադարեցմանը։ Լեսոսկան խնդրագիր է ներկայացրել, որով կառավարությանը, Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկին և Համաշխարհային բանկին կոչ է արել փակել նախագծերը, և հավաքել է գրեթե 100 000 ստորագրություն։
2013 թվականին Անա Կոլովիչը բողոք է ներկայացրել Եվրոպայի վայրի բնության և բնական միջավայրի պահպանության մասին Բեռնի կոնվենցիային՝ պարզաբանելով, որ Բոշկով-Մոստ հիդրոէներգետիկ նախագիծը «կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ ձկների գոյության վրա»։ 2015 թվականի դեկտեմբերին Բեռնի կոնվենցիան Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկին և Համաշխարհային բանկին պարտավորեցրել է դադարեցնել ֆինանսավորումը։ Համաշխարհային բանկն անմիջապես հետ է կանչել ֆինանսավորումը, և հաջորդ տարվա մայիսին կայացվել է դատարանի որոշումը «Բոշկով-Մոստ» նախագծի բնապահպանական թույլտվությունը չեղյալ հայտարարելու մասին։ 2017 թվականի հունվարին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը չեղարկել է ֆինանսավորումը։
Ի նշան այդ նվաճումների՝ 2019 թվականի ապրիլին Անա Կոլովիչ Լեսոսկան աշխարհի վեց բնապահպանների շրջանում արժանացել է Գոլդմանների բնապահպանական մրցանակին։ Հյուսիսային Մակեդոնիայի պատմության մեջ դա առաջին նման մրցանակն էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ana Colovic-Lesoska's profile on LinkedIn(չաշխատող հղում)