armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Իրական թվեր

Մաթեմատիկայում, իրական թիվը անընդհատ ուղղի վրա ներկայացվող արժեք է։ Ռացիոնալ և իռացիոնալ թվերը միասին կազմում են  իրական թվերի բազմությունը:Իրական թվերի բազմությունը նշանակում են R տառով։
Իրական թվերի մեջ են մտնում բոլոր ռացիոնալ թվերը, ինչպես՝ 

−5-ը՝ ամբողջ թիվ,
4/3-ը՝ հասարակ կոտորակ,
8.6-ը՝ վերջավոր տասնորդական կոտորակ,այնպես էլ իռացիոնալ թվերը, օրինակ՝

√2=1.4142135...՝ (երկուսի քառակուսի արմատը)` իռացիոնալ հանրահաշվական թիվ,
π=3.1415926535.․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․․` տրանսցենդենտ թիվ։Իրական թվերը կարելի է պատկերել որպես անվերջ երկար ուղիղ՝ թվային ուղիղ կամ իրական ուղիղի կետեր, որտեղ ամբողջ թվերին համապատասխան թվերը ինտերվալներ են։ 
Թվային առանցքի յուրաքանչյուր կետին համապատասխանում է որոշակի իրական թիվ և յուրաքանչյուր իրական թվին թվային առանցքի վրա համապատասխանում է որոշակի կետ։
Յուրաքանչյուր իրական թիվ կարող է որոշվել հնարավոր անվերջ տասնորդական ներկայացմամբ (π-ի նման ), որտեղ յուրաքանչյուր հաջորդ թվանշանը չափվում է նախորդից մեկ տասնորդականով տարբերվող միավորներով։Իրական ուղիղը կարելի է պատկերացնել որպես կոմպլեքս կոմպլեքս հարթության մաս, և համապատասխանաբար, իրական թվերը մտնում են կոմպլեքս թվերի մեջ որպես մասնավոր դեպք։իրական թվեր դրանք կազմում են այն թվային բազմությունը, որն իր մեջ ներառում է բնական թվերը, ամբողջ թվերը, բանականն ու իռացիոնալը։ Դրանք նշվում են խորհրդանիշով ℝ կամ պարզապես Ռ իսկ գիտության, ճարտարագիտության և տնտեսագիտության մեջ նրանց տիրույթն այնպիսին է, որ «թվի» մասին խոսելիս համարվել է համարյա հաստատ, որ դա իրական թիվ է։
Իրական թվերն օգտագործվել են հին ժամանակներից, չնայած նրանց այդ անունը չի տրվել։ Այն ժամանակվանից, երբ Պյութագորասը մշակեց իր հայտնի թեորեմը, ի հայտ եկան թվեր, որոնք հնարավոր չէր ստանալ որպես բնական թվերի կամ ամբողջ թվերի տրիչ։
Չապաևն ու Դատարկությունը

Չապաևն ու Դատարկությունը (ռուս.՝ Чапа́ев и Пустота́), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի վեպ։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1996 թվականին։ Հեղինակը բնութագրում է իր աշխատանքը որպես համաշխարհային գրականության համար առաջին ստեղծագործությունը, որի գործողությունները տեղի են ունենում բացարձակ դատարկության մեջ (բառախաղ՝ «пустота» բառը ինչպես գլխավոր հերոսներից մեկի ազգանունն է, այնպես էլ թարգմանաբար նշանակում է «դատարկ», «դատարկություն», «վակուում»)։ Այդ առումով վեպի վերնագիրը կարելի է հայերեն թարգմանել նաև որպես «Չապաևն ու Դատարկը»։
Վեպը թարգմանվել է անգլերեն՝ լույս տեսնելով 2001-ին «Բուդդայի ճկույթը» վերնագրով (Buddha's Little Finger)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Չապաևն ու Դատարկությունը
Նովոսեմենովկա (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նովոսեմենովկա (այլ կիրառումներ)Նովոսեմենովկա (ուկրաիներեն՝ Новосеменівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսեմենովկա գյուղում բնակվում էր 125 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գեղեցկուհին և հրեշը 3: Բելլի կախարդական աշխարհը

Գեղեցկուհին և հրեշը 3։ Բելլի կախարդական աշխարհը (անգլ.՝ Beauty and the Beast: Belle's Magical World), 1998 թվականին «Walt Disney» ընկերության կողմից նկարահանված մուլտֆիլմ, 1991 թվականի «Գեղեցկուհին և Հրեշը» ֆիլմի շարունակությունը։


== Սյուժե ==


=== Ֆիֆիի խենթանալը ===
Ֆիֆին պատրաստվում է Լյումերի հետ իր առաջին հանդիպման հինգերորդ տարեդարձին։ Լյումերը, մոռանալով այս մասին, Բելլին խնդրում է օգնել իրեն պատրաստվելու միջոցառմանը և սկսում է ցույց տալ աղջկան, թե ինչ է ինքը միշտ անում Ֆիֆիի և իր հանդիպման տարեդարձներին։


== Դերերը ձայնագրեցին ==
Բելլ - Փեյջ Օ՛Հարա
Հրեշ - Ռոբբի Բենսոն
Լյումեր - Ջերի Օրբահ
Քագսվորթ - Դեյվիդ Օգդեն Սթայրս
Միսիս Փոթ - Էննի Ռոջերս
Չիպ - Գրիգորի Հրուդթ
Ֆիֆի - Քիմմի Ռոբերթսոն
Հագուստի պահարան - Ջոփան Ուորլ
Սուլթան - Ֆրենք Ուոլքեր
Վեբսթեր - Ջիմ Քամմինգս
Լյա Պլյում - Ռոբ Փոլսեն
Քրեյնի տետրակ - Ջեֆ Բեննեթ
Շանդալիրա - Էյպրիլ Ուինչել


== Ծանոթագրություններ ==

«Գեղեցկուհին և հրեշը 3: Բելլի կախարդական աշխարհը»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
Обзор DVD издания мультфильма на сайте UltimateDisney.com
Արտաշես Խերունց

Արտաշես Վաղարշակի Խերունց (1916, Գորիս, Հայաստան - անհայտ), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1943):


== Կենսագրություն ==
Արտաշես Խերունցը ծնվել է 1916 թվականին, Գորիս քաղաքում։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է Սիսիանի շրջանի դպրոցներում։ 1938 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարան, 4-րդ կուրս փոխադրվելուց հետո՝ 1941 թվականի օգոստոսին, զորակոչվել է բանակ։ Ավարտել է Թելավի ռազմական ուսումնարանը, ստացել լեյտենանտի զինվորական կոչում և 89-րդ հայկական հրաձիգային դիվիզիայի 526-րդ գնդում նշանակվել վաշտի հրամանատար։ 1942 թվականի մայիսին ռազմաճակատում մարտերին մասնակցել է 409-րդ հայկական դիվիզիայի շարքերում Հյուսիսային Կովկասում և Ուկրաինայում։ 1943 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ 1943 թվականի հոկտեմբերի վերջին Դնեպրոպետրովսկի մարզի Չերվոննայա Ուկրաինա բնակավայրի մոտ մղված մարտերից մեկում վիրավորվել է։ Այնուհետև 59-րդ գվարդիական դիվիզիայի 179-րդ գնդում որպես ականանետային վաշտի հրամանատար մասնակցել է ազատագրական կռիվներին Բեսարաբիայում, Ռումինիայում, Բուլղարիայում, Հարավսլավիայում, Հունգարիայում։ 
Ցուցաբերած խիզախության համար Խերունցը պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի երկրորդ աստիճանի», «Կարմիր աստղի» շքանշաններով և մի շարք մեդալներով։
Զորացրվել և 1946 թվականին շարունակել է սովորել Երևանի պետական համալսարանում։ 1948 թվականին՝ համալսարանն ավարտելուց հետո, նշանակվել է Մեղրու շրջանային ժողկրթության բաժնի վարիչ  և պաշտոնավարել շուրջ յոթ տարի, ապա որպես ուսմասվար աշխատել է դպրոցներում, եղել է դպրոցի տնօրեն, ուսումնական մասի վարիչ։ 1981 թվականի փետրվարին անցել է կենսաթոշակի։ 
Մանկավարժական անբասիր աշխատանքի համար Խերունցն արժանացել է Հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի կոչման։


== Պարգևներ ==
«Կարմիր աստղի» շքանշան
«Հայրենական պատերազմի Երկրորդ աստիճանի» շքանշան
ՀԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ


== Ծանոթագրություններ ==
Կոմպլեքս հարթություն

Կոմպլեքս հարթություն, հարթություն, որի վրա պատկերվում են կոմպլեքս թվերը։ 
  
    
      
        z
        =
        (
        a
        ,
        b
        )
        =
        a
        +
        i
        b
      
    
    {\displaystyle z=(a,b)=a+ib}
   կոմպլեքս թվի պատկերը դեկարտյան հարթության վրա 
  
    
      
        a
      
    
    {\displaystyle a}
   աբսցիս և 
  
    
      
        b
      
    
    {\displaystyle b}
   օրդինատ ունեցող 
  
    
      
        M
        (
        a
        ,
        b
        )
      
    
    {\displaystyle M(a,b)}
   կետն է (
  
    
      
        z
      
    
    {\displaystyle z}
  -ը կոչվում է 
  
    
      
        M
      
    
    {\displaystyle M}
   կետի աֆիքս և հաճախ կետը նույնացվում է իր աֆիքսի հետ)։ 
  
    
      
        z
        =
        0
      
    
    {\displaystyle z=0}
   թվին համապատասխանեցվում է հարթության սկզբնակետը։ Աբսցիսների առանցքը կոչվում է իրական առանցք, իսկ օրդինատներինը՝ կեղծ առանցք։ Այսպիսով, փոխմիարժեք համապատասխանություն է ստեղծվում բոլոր 
  
    
      
        z
        =
        a
        +
        i
        b
      
    
    {\displaystyle z=a+ib}
   կոմպլեքս թվերի 
  
    
      
        C
      
    
    {\displaystyle C}
   բազմության և կոմպլեքս հարթությունյան կետերի բազմության միջև, ինչպես նաև 
  
    
      
        C
      
    
    {\displaystyle C}
   բազմության և այն ազատ վեկտորների բազմության միջև, որոնց պրոյեկցիաները աբսցիսների և օրդինատների առանցքների վրա համապատասխանաբար հավասար են 
  
    
      
        a
      
    
    {\displaystyle a}
  -ի և 
  
    
      
        b
      
    
    {\displaystyle b}
  -ի։ 
  
    
      
        C
      
    
    {\displaystyle C}
   հարթությանը միացնելով 
  
    
      
        z
        =
        ∞
      
    
    {\displaystyle z=\infty }
   կետը, ստացվում է 
  
    
      
        C
      
    
    {\displaystyle C}
   փակ հարթությունը կամ ընդլայնված կոմպլեքս հարթություն։
IPhone 3GS

IPhone 3GS հեռախոսը արտադրել է Apple ընկերությունը, այն ներկայացվել է 2009 թվականին արտադրանքի կենտրոնը Սան Ֆրանցիսկոյում։ IPhone 3GS նախապես տեղադրված օպերացիոն համակարգը IPhone OS 3.0 վերջին տարբերակը, դարձել է iOS 6.1.6։


== Պատմությունը ==
IPhone 3GS-ն դարձել է հասանելի 2009 թվականի հունիսի 8- ին, 2009 թվականին հունիսի 19- ին թողարկվել է Կանադայում, ԱՄՆ-ում և յոթ Եվրոպական երկրներում, հունիսի 26- ին ազատ վաճառվել է Ավստրալիայում և Մեծ Բրիտանիայում։ Արտադրման առաջին շաբաթից հետո ազատ վաճառվել է ավելի քան մեկ միլիոն 3GS։ Հուլիս և օգոստոս ամիսներին IPhone 3GS-ն ներկայացվել է միջազգայնորեն։


== Առանձնահատկությունները ==
Apple  ընկերությունը արտադրվել է LCD էկրանը, Apple-ի էկրանի անկյունագիծը 3,5 դյույմ է։ Ի տարբերություն նախորդ էկրանի այս էկրանն ավելի հագեցած է գույներով։


== Պրոցեսր և RAM ==
IPhone 3GS հագեցած է 1256 ՄԲ RAM, ինչը երկու անգամ ավելի է, քան IPhone 3G, շնորհիվ սրա աճել է արտադրողականությունը։


== Մարտկոց ==
IPhone 3GS ունի այս հզորությամբ 3․7 V 1219 mA ժամ, մարտկոց։ Apple ընկերությունը պնդում է, որ IPhone 3GS մարտկոցը կարող է աշխատել մինչև 12 ժամ խոսելու, 2G ցանցերում, 30 ժամ երաժշտության և 300 ժամ սպասման ժամանակ։


== Մագնետոմետր ==
Մագնետոմետրը կառուցել է IPhone 3GS, որով չափում են ուժը և մագնիսական դաշտը։


== Ցանց ==
3GS ունի նաև աջակցելու HSDPA կապ 7․2 ՄԲ ներբեռնման արագություն։


== Ձայնի հսկողություն ==
Voice Control թույլ է տալիս մեզ զանգահարել և վերահսկել մեր երաժշտությունը և օգտագործել FaceTime մեր ձայնը։


== Տարբերակներ հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար ==


== Վերնագրի տեքստ ==
Գունաշրջումը inverts գույները, և Text Zoom տեքստային չափի մեծացում էկրանի վրա։
Ջոնջո Կեննի

Ջոնջո Կեննի (անգլ.՝ Jonjoe Kenny, մարտի 15, 1997, Լիվերպուլ), անգլիացի պաշտպան, ով հանդես է գալիս անգլիական Էվերթոնում և Անգլիայի Մ17 հավաքականում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Էվերթոն» ===
Կեննին իր կարիերան սկսել է Էվերթոնում, երբ ընդամենը 9 տարեկան էր։ 2014 թվականի հուլիսի 18-ին իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրն է ստորագրել Էվերթոնի հետ։


== Ազգային հավաքական ==
2012-2013 թվականներին հանդես է եկել Անգլիայի Մ16 հավաքականի կազմում, որտեղ անցկացրել է 3 հանդիպում։ 2013 թվականից սկսած Կեննիս հանդես է գալիս Անգլիայի Մ17 հավաքականում, որի կազմում դարձել է Եվրոպայի առաջնության չեմպիոն։


== Ձեռքբերումներ ==
Եվրոպայի չեմպիոն 2014


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը Էվերթոնի պաշտոնական կայքում Archived 2013-09-23 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Պրոֆիլը Անգլիայի ֆուտբոլի ասոցացիայի պաշտոնական կայքում Archived 2014-05-06 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Չևելչանսկի գյուղական խորհուրդ (Օրժիցկի շրջան)

Չևելչանսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Чевельчанська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրժիցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չևելչանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 837 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 36,97 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 22,64 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Մաքսիմ Գուրեև

Մաքսիմ Ալեքսանդրովիչ Գուրև (ռուս.՝ Максим Александрович Гуреев, մայիսի 6, 1966(1966-05-06) կամ 1966, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս արձակագիր, լրագրող, սցենարիստ, էսսեիստ, ռեժիսոր, լուսանկարիչ։ «Новая словесность» մրցանակի հավակնորդ (2014 և 2015 թվականներին), Իվան Բելկինի անվան մրցանակի հավակնորդ (2002), «Յասնայա Պոլյանա» մրցանակի հավակնորդ (2019)։


== Կենսագրություն ==
Մաքսիմ Գուրեևը ծնվել է 1966 թվականի մայիսի 6-ին, Մոսկվայում։ Դպրոցում ուսումն ավարտելուց հետո ընդունվել և 1988 թվականին հաջողությամբ ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1992 թվականին Գրական ինստիտուտում սովորել է Անդրեյ Բիտովի արձակի դասընթացներում։
1996 թվականից աշխատում է որպես վավերագրական կինոնկարների ռեժիսոր։ Վաթսունից ավելի վավերագրական ֆիլմերի հեղինակ, սցենարիստ և ռեժիսոր, միջազգային և ազգային կինոփառատոների մրցանակակիր է։ Գուրեևի գրական աշխատանքները տպագրվել են «Знамя», «Октябрь», «Дружба Народов», «Новый мир», «Вопросы литературы» և այլ ամսագրերում։
1997 թվականին հրատարակվել է Գուրեևի առաջին գրական ստեղծագործությունը`«Կալուգադվա» վիպակը։ 2002 թվականին նրա «Կայենի եղբայր Աբելը» վեպն առաջադրվել է Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան գրական մրցանակի՝ «Տարվա վիպակ» անվանակարգում։ Երկու անգամ` 2015 և 2016 թվականներին, առաջադրվել է «Նոր բանահյուսություն» գրական մրցանակի, իսկ 2019 թվականին Գուրեևի «Գաղտնի ականատեսը» վիպակն առաջադրվել է «Յասնայա Պոլյանա» գրական մրցանակի «Ժամանակակից ռուսական արձակ» անվանակարգում։ Անդամակցում է Ռուսաստանի գրողների միությանը, Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությանը և Ռուսաստանի ՊԵՆ կենտրոնի անդամ է։
Բնակվում է Մոսկվայում։


== Մատենագիտություն ==
Գրական ստեղծագործություններ

Максим Гуреев «Калугадва». Повесть. — «Октябрь». 1997 № 10
Максим Гуреев «Тайнозритель». Повесть. — «Дружба Народов». 1998, № 5.
Максим Гуреев «Московский часослов». Повесть. — «Дружба Народов». 1999, № 10.
Максим Гуреев «Внутри». Рассказы — «Октябрь». 2000, № 7.
Максим Гуреев «Брат Каина — Авель». Повесть. — «Октябрь». 2001, № 5.
Максим Гуреев «Быстрое движение глаз во время сна». Повесть. Вступительное слово Андрея Битова. — «Новый Мир». 2003, № 3.
Максим Гуреев «Вожега». Повесть. — «Знамя», 2010, № 5.
Максим Гуреев «Снимается документальное кино». Саша Соколов. — «Вопросы литературы». 2011, № 2.
Максим Гуреев «Покоритель орнамента». Роман. «Знамя». 2013, № 10.Գրքեր

Максим Гуреев «Быстрое движение глаз во время сна» . Предисловие Андрея Битова. М., «Голос-Пресс», 2011.
Максим Гуреев «Покоритель орнамента». 2015.
Максим Гуреев «Тайнозритель». 2018.Մենագրություններ

Максим Гуреев «Альберт Эйнштейн: Теория всего» 2017,
Максим Гуреев «Арсений и Андрей» 2017,
Максим Гуреев «Иосиф Бродский: Жить между двумя островами» 2017.


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
2002 - Իվան Պետրովիչ Բելկինի անվան մրցանակի հավակնորդ «Կայենի եղբայր Աբելը» վիպակի համար,
2014 - «НОС»-ի հավակնորդ «Զարդաքանդակը նվաճողը» վեպի համար,
2015 -«НОС»-ի հավակնորդ «Կալուգադվա» վիպակի համար,
2019 - «Յասնայա Պոլյանա» մրցանակի հավակնորդ, «Ժամանակակից ռուսական արձակ» անվանակարգում «Գաղտնի ականատեսը» վիպակի համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Максим Гуреев — прозаик и режиссёр
Максим Гуреев, сценарист, писатель, режиссёр
Максим Александрович Гуреев
Զեմո Մարղի

Զեմո Մարղի (վրաց.՝ ზემო მარღი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մեստիայի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 50 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նուվիոն լը Վինյո

Նուվիոն լը Վինյո (ֆր.՝ Nouvion-le-Vineux), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Լան 2 կանտոնի մեջ։ Համայնքի շրջանը Լանն է։
Համայնքի INSEE ծածկագիրն է՝ 02561:


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը ըստ 2010 թվականի տվյալների կազմում է 162 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին 106 մարդկանցից (15-64 տարեկան) 89-ը եղել են տնտեսապես ակտիվ, 17-ը եղել են՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշ 84,0 %, 1999 թվականին եղել է 75,2 %)։ 89 ակտիվ բնակիչներից 82 մարդ աշխատել է (44 տղամարդ և 38 կին), գործազուրկների թիվը կազմել է 7 մարդ (5 տղամարդ և 2 կին)։ 17 ոչ ակտիվ բնակիչներից 3-ը եղել է կամ աշակերտ կամ էլ ուսանող, 9-ը եղել են թոշակառու, 5-ը եղել են ոչ ակտիվ այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վճակագրության ազգային ինստիտուտ, Նուվիոն լը Վինյո (ֆր.)
Վիշնյանսկի

Վիշնյանսկի (ռուս.՝ Вишнянский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոնիկոլաևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
666

666 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 666 թվականն է, 
VII դարի 66-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
9-րդ հյուսիսային զուգահեռական

9-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 9°-ի անկյուն։ 
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Կենտրոնական Ամերիկայով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 

Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 9° (հս.լ. 9°) կոորդինատը։


=== Աշխարհագրական անուններ ===
Հնդկական օվկիանոսում է գտնվում Ինն աստիճանի նեղուցը(անգլ.)


=== Քաղաքներ ===
Աբուջա Նիգերիա


=== Ցերեկվա տևողությունը ===
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 12 ժամ 39 րոպե
ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 11 ժամ 36 րոպե


=== Զուգահեռականով հատվող տարածքները ===
Գանա
Թոգո
Բենին
Նիգերիա
Քամերուն
Չադ
Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն
Սուդան
Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն
Սուդան
Հարավային Սուդան
Եթովպիա
Սոմալի
Հնդկական օվկիանոս, Արաբական ծով
Հնդկաստան
Հնդկական օվկիանոս
Շրի Լանկա
Հնդկական օվկիանոս
Թայլանդ
Թայլանդի ծոց
Վյեթնամ
Հարավ-Չինական ծով
Փիլիպիններ
Խաղաղ օվկիանոս
Մարշալյան կղզիներ
Խաղաղ օվկիանոս
Մարշալյան կղզիներ
Խաղաղ օվկիանոս
Կոստա Րիկա
Պանամա
Կարիբյան ծով
Պանամա
Խաղաղ օվկիանոս
Պանամա
Կարիբյան ծով
Կոլումբիա
Վենեսուելա
Ատլանտյան օվկիանոս
Սյերա Լեոնե
Գվինեա
Քոթ դ'Իվուար
Գանա


== Տես նաև ==
10-րդ հյուսիսային զուգահեռական
8-րդ հյուսիսային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Էքսետեր Սիթի

Էքսետեր Սիթի (անգլ.՝ Exeter City F.C.), անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Էքսետերից։ Հիմնադրվել է 1904 թվականին։
Կոմիտասի անվան պուրակ

Կոմիտասի անվան պուրակ, գտնվում է Երևանի Կենտրոն համայնքում, Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի, Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցի մերձակա տարածքում։
Պուրակի կենտրոնում տեղադրված է Կոմիտասի արձանը (քանդակագործ` Արա Հարությունյան, ճարտարապետ` Ֆենիքս Դարբինյան, 1988 թ.)։ Պուրակի տարածքում 1963 թվականին տեղադրվել է Սայաթ-Նովայի հուշաղբյուրը։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեմայմա Քըրք

Ջեմայմա Քյորք (անգլ.՝ Jemima Kirke, ապրիլի 26, 1985(1985-04-26), Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլո-ամերիկացի նկարչուհի և դերասանուհի։ Առավել հայտնի է «Աղջիկներ» հեռուստասերիալում (2012-2017) Ջեսսայի դերով։


== Վաղ տարիներ ==
Ջեմայմա Քյորքը ծնվել է 1985 թվականի ապրիլի 26-ին, Անգլիայի մայրաքաղաք Լոնդոնում` թմբկահար Սայմոն (ծնված 1949 թվականին) և Լորեյն Քյորքերի ընտանիքում։ Մայրը «Geminola» վինտաժային բուտիկի սեփականատերն է, որը հագուստ է տրամադրել «Սեքսը մեծ քաղաքում» հեռուստասերիալին։ Ջեսսան «Աղջիկներ» սերիալի առաջին եթերաշրջանի վերջում` իր հարսանիքի տեսարանի ժամանակ, կրել է այդ բուտիկի զգեստը։ Ջեմայման ունի երկու քույր` Դոմինո և Լոլա Քյորքերը, Դոմինոն երգչուհի է, իսկ Լոլան` դերասանուհի։
Չնայած, որ Ջեմայման ծնվել է Անգլիայում, նա մեծացել է Նյու Յորքում։ Բրուքլինի «Սուրբ Էննի դպրոցում» ուսման ժամանակ Քյորքը ծանոթացել և ընկերացել է ներկայումս ռեժիսոր Լենա Դանհեմի հետ։


== Գործունեություն ==
2005 թվականին տեղի է ունեցել Ջեմայմայի առաջնելույթը` որպես հնչյունավորող դերասանուհի։ «Ժպիտ` տեսախցիկի համար» ֆիլմում հնչյունավորել է երկվորյակ երգչուհու։
2010 թվականին Ջեմայման ռեժիսոր ընկերուհու` Լենա Դանհեմի «Մատնաչափ կահույք» ֆիլմում խաղացել է Շառլոտայի դերը, որի համար առաջադրվել է «Գոթեմ» մրցանակի։ Քյորքը ֆիլմում նկարահանվել է անվճար, քանի որ արտադրության ժամանակ գումարը չի բավականացրել։ Չնայած, որ ֆիլմը շահութաբեր է եղել, Ջեմայմային չեն վճարել։
2011 թվականին Քյորքը նկարահանվել է իր ընկերոջ` «Rival Schools» խմբի «Wring It Out» երգի տեսահոլովակում։
2012 թվականից Ջեմայման «Աղջիկներ» հեռուստասերիալում խաղացել է Ջեսսա Յոհանսոնի դերը։ Այն դարձյալ Լենա Դանհեմի ռեժիսորական աշխատանքն է։
Ջեմայման իրեն ավելի շատ նկարչուհի է համարում, քան դերասանուհի` չնայած իր բոլոր դերերին։ Ռոդ Այլենդի դիզայնի դպրոցում ստացել է արվեստի բակալավրի աստիճան։ 2011 թվականին տեղի է ունեցել նրա` «Կարճ պատմություն» ցուցահանդեսը։
2017 թվականին նկարահանվել է Զեյն Մալիկի «Dusk till Dawn» երգի տեսահոլովակում։


== Անձնական կյանք ==
2007 թվականին Քյորքն աբորտ է արել։
2009 թվականին Ջեմայման ամուսնացել է փաստաբան Մայքլ Մոսբերգի հետ, որից ունի երկու երեխա` դուստրը` Ռաֆայելա Իզրիել Մոսբերգը (ծնված 2010 թվականի հոկտեմբերին) և որդին` Մեմֆիս Քյորք Մոսբերգը (ծնված 2012 թվականի նոյեմբերի 20-ին)։ 2017 թվականի հունվարին հայտնի է դարձել, որ Քյորքը և Մոսբերգը 2016 թվականի ամռանն ամուսնալուծվել են։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (112201-112300)

Աստերոիդների ցանկ (112101-112200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (112301-112400)
 Աստերոիդների ցանկ (112101-112200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (112301-112400)
Արոյան

Արոյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Գ. Արոյան (19-20-րդ դարեր), թղթակից։
Մարտիրոս Արոյան (?-20-րդ դար), թղթակից։
Յուրի Մանուկի Արոյան (1950-2018), ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասան։
Ռազմիկ Արոյան (1947-2010), դերասան։
Սրբուհի Աբգարի Արոյան, բանաստեղծուհի, արձակագիր։


== Տես նաև ==
Արոյանց
Արոնյան
Հարոյան


== Ծանոթագրություններ ==
Մարգարիտ Հարությունյան

Մարգարիտ Գաբրիելի Հարությունյան (հունվարի 8, 1921(1921-01-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ - դեկտեմբերի 7, 1997(1997-12-07), Երևան, Հայաստան), հայ երաժշտագետ, մանկավարժ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1965)։


== Կենսագրություն ==
Մարգարիտ Հարությունյանը ծնվել է 1921 թվականին Երևանում։ 1944 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիան, ուր և նույն թվականից դասավանդում է։ 1962-1974 թվականներին եղել է երաժշտության պատմության ամբիոնի վարիչ, 1978 թվականից՝ պրոֆեսորի պաշտոնակատար։
Աշխատությունները նվիրված են հայ երաժշտության պատմության հարցերին։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, 1965
Հանրամատչելի գրականության մրցույթի 2-րդ մրցանակ, 1970


== Աշխատություններ ==
«Հայ երաժշտության պատմություն» (1968, մաս 1, Ա. Բարսամյանի հետ)
«Կոմիտաս» (1969)
«Հայ երաժշտության պատմություն» (1996)
«Ա. Խաչատրյան. նամակներ» (1995)
«Հայկանուշ Դանիելյան» (1988)
Тезисы докладов конференции преподавателей (История и теория музыки, эстетика, исполнительство, научный коммунизм), 1988.


== Երկեր ==
Արամ Խաչատրյան, (Կյանքի և ստեղծագործության մասին) Երևան, Սովետական գրող, 1981. - 103 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1999։ հ. 3:


== Արտաքին հղումներ ==
Մարգարիտ Հարությունյան
Մեծ ջրհեղեղ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ջրհեղեղ (այլ կիրառումներ)
Մեծ Ջրհեղեղը, մեծ կամ համաշխարհային ջրհեղեղի մասին առասպելական կամ կրոնական պատմություններ, որոնք տարածված են եղել բազմաթիվ ժողովուրդների մոտ։ Սովորաբար ջրհեղեղը ներկայացվում է որպես Աստծո կամ աստվածների պատիժը՝ մարդկությանը վերացնելու նպատակով։ Ջրհեղեղը վերապրում է մեկ մարդ կամ մեկ ընտանիք միայն, որից էլ նորից սերում է մարդկությունը։
Ջրհեղեղի մոտիվը մասնավորապես հանդիպում է Միջագետքի առասպելներում, հինդուիզմում (Պուրաններ), հունական դիցաբանության մեջ (Դևկալիոն), աստվածաշնչյան Ծննդոց գրքում (Նոյ), մեզոամերիկյան Կիչե և Մայա ժողովրդների և լատինաամերիկյան Մուսկա և Կանյարի ժողովրդների մոտ, սակայն ամենահին հիշատակումը հանդիպում է Գիլգամեշ էպոսում։
Աստվածաշնչյան Մեծ Ջրհեղեղը ավարտվել է այն ժամանակ, երբ Նոյյան տապանը կանգ է առել Արարատ լեռան վրա, որից հետո ջրերը աստիճանաբար հետ են քաշվել։ Ջրհեղեղի պատճառը եղել է մարդկային չարությունը, ամբողջ աշխարհում միակ արդար ու ազնիվը մարդ Նոյն էր մնացել՝ իր ընտանիքով։ Ջրհեղեղից հետո Աստված Նոյի հետ ուխտ կապեց ծիածանի տեսքով, որ այլևս ջրհեղեղով մարդկանց չի պատժի։
Վանգա

Վանգա (բուլղար․՝ Ванга, հոկտեմբերի 3, 1911(1911-10-03), Ստրումիցա, Մակեդոնիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ - օգոստոսի 11, 1996(1996-08-11) կամ նոյեմբերի 11, 1996(1996-11-11), Սոֆիա, Բուլղարիա)՝ ծննդյան անունը Վանգելիա Պանդևա Դիմիտրովա (Вангелия Пандева Димитрова) (ամուսնությունից հետո՝ Վանգելիա Գուշտերովա (Вангелия Гуштерова)), կույր բուլղարացի գուշակ։ Նա իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Բուլղարիայի, Հունաստանի և Մակեդոնիայի Հանրապետության սահմանին գտնվող Պետրիչ գյուղում։ Կյանքի վերջին 20 տարիներին գուշակն այցելուներին ընդունել է Ռուպիտեում։


== Կենսագրություն ==
Վանգան ծնվել է Ստրումիցայում, որն այն ժամանակ գտնվել է Օսմանյան կայսրության կազմում, այնուհետև հաջորդաբար եղել է Բուլղարիայի թագավորության, Հարավսլավիայի թագավորության, այնուհետև նորից Բուլղարիայի, Սոցիալիստական Հարավսլավիայի Դաշնային Հանրապետության, իսկ այժմ՝ Մակեդոնիայի Հանրապետության կազմում։ Այս շրջանի՝ բուլղարացիների կողմից երկրորդ անգամ գրավումից հետո (1941-1944 թթ.) Վանգան տեղափոխվում է Պետրիչ (այն ժամանակ և հիմա գտնվում է Բուլղարիայում)։ Վանգան վաղաժամ էր ծնվել (9 ամսից շուտ) և առողջական խնդիրներ ուներ։ Տեղի ավանդույթների համաձայն՝ երեխային անուն չէր տրվում, քանի դեռ նա կենդանության նշաններ ցույց չէր տվել։ Եվ ահա, երբ երեխան առաջին անգամ ճչաց, ցույց տվեց կենդանության նշաններ, դայակը դուրս եկավ փողոց և անծանոթից խնդրեց մի անուն ասել։ Անծանոթն առաջարկեց Էնդրոմեհա (Andromaha (Andromache)) անունը, սակայն սա շատ հունական էր, իսկ ահա երկրորդ անծանոթի առաջարկած անունը՝ Վանգելիա, որը նշանակում է «բարի լուր բերող», դուր եկավ դայակին, և նա ընտրեց այդ անունը, չնայած այն նույնպես հունական ծագում ուներ, բայց այդ տարածքներում տարածված անուն էր։


== Ծանոթագրություններ ==
(1094) Սիբերիա

(1094) Սիբերիա (անգլ.՝ Siberia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1926 թվականի փետրվարի 12-ին Սերգեյ Բելյավսկու կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,545732 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2081 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8833 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1483,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,242653 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,02° անկյուն։
Սիբերիա աստերոիդը պատկանում է Էվնոմիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2,54 - 2,72 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 11,6°-14,8° ուղեծրի թեքում և 0,121-0,180 էքսցենտրիսիտետ։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1094) Սիբերիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռուդոլֆ Ադլեր

Ռուդոլֆ Ադլեր (անգլ.՝ Rudolf Adler, մայիսի 25, 1941(1941-05-25), Բռնո), չեխ ռեժիսոր, սցենարիստ և մանկավարժ։


== Կրթություն ==
Ռուդոլֆ Ադլերը ռեժիսուրա է սովորել է Պրահայի կատարողական արվեստների ակադեմիայի կինոյի և հեռուստատեսության դպրոցում, որն ավարտել է 1966 թվականին։
Միաժամանակ Ադլերը կոմպոզիտոր Զդենեկ Պոլոլանիկի «Մեքանիսլաս» բալետի համար գրել է լիբրետո. նրանց համագործակցային աշխատանքի պրեմիերան կայացել է FX Šalda թատրոնում, Լիբերեցում, 1964 թվականին։


== Կարիերա ==
Երբ Չեխոսլովակիան հյուրնկալել էր Վարշավայի պայմանագրի կազմակերպության միացյալ զորավարժությունները 1966 թվականի սեպտեմբերին, Ռուդոլֆ Ադլերը, լինելով բանակային ֆիլմերի հեղինակ, ուղարկվել է Հարավային Բոհեմիայի հարավ` վավերագրելու զորավարժությունները։
Այն ժամանակ, երբ Չեխոսլովակիայի կոմունիստական ռեժիմը վերահսկողություն էր սահմանել արվեստների վերաբերյալ, գրեթե անհնարին դարձնելով հանրության համար ունենալ ոչ պաշտոնական գաղափարներ կամ արտահայտումներ, Ադլերը իր գործընկերներ Իվան Բալադայի և Վլադիմիր Դրհայի հետ տեղաշարժել է հնարավորին սահմանները. նրա ֆիլմերից մի քանիսը որակավորվել են որպես ավանգարդ և/կամ հեղինակային ֆիլմեր։ 
Նա նկարահանել է ավելի քան 100 ֆիլմ։ Դրանցից են Strepy pro Evu (1978 թվական), Chlapská dovolenka (1988 թվական), և վավերագրական «Դիմակներ, խեղկատակներ, սատանաներ» (2002 թվական) ֆիլմերը, որում ինքը և համահեղինակ Լյուդվիգ Բարանը քննում են դիմակների պատմական և ծիսական օգտագործումները չեխական հողերում և ամբողջ աշխարհում։ Որպես սցենարիստ և վերահսկող խմբագիր նա աշխատել է «Ես, Օլգա Հեպնարովան» ֆիլմի վրա, որը 2016 թվականին արժանացել է Չեխական առյուծ և Չեխ կինոքննադատների մրցանակներին։ 


=== Պրահայի կատարողական արվեստների ակադեմիայի կինոյի և հեռուստատեսության դպրոց ===
Սկսած 1980-ական թվականների վերջերից` վավերագրական ֆիլմի ստեղծման վարպետություն է սկսել Պրահայի կատարողական արվեստների ակադեմիայի կինոյի և հեռուստատեսության դպրոցում` տարբեր ժամանակներում աշխատելով որպես պրոֆեսոր և բաժնի վարիչ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Rudolf Adler, Česko-Slovenská filmová databáze:
Դաշտադեմ (Խութի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դաշտադեմ (այլ կիրառումներ)Դաշտադեմ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում։ Գտնվում է պարտեզներով շրջափակված առվակի ափին։
Ըստ ենթադրությունների եղել է Բռնաշեն գավառակի կենտրոնը։


== Պատմություն ==
Գյուղը տվել է բազմաթիվ կրթյալ հոգևորականներ, որոնք իրենց ուսումը ստացել են գյուղի Ախպերիկ և Մշո Ս. Կարապետ վանքերում։
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։ Ողջ մնացածները ապաստանել են Աշտարակի շրջանի Ավան և Թալինի շրջանի Իրինդ գյուղերում։


== Բնակչություն ==
Գյուղը նախկինում եղել է զուտ հայաբնակ։ Այնուհետև այնտեղ բռնի ուժով բնակեցրել են քրդերին։
XX դարի սկզբին ուներ 157 հայ բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Դաշտադեմն ուներ Ախպերիկ անունով վանք, որն հանդիսանում էր նաև ուսման կենտրոն։


== Հայտնի մարդիկ ==
1910 թ.-ին Դաշտադեմում է ծնվել Խաչիկ Դաշտենցը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Անտոնինա Մահարի

Անտոնինա Մահարի (Անտոնինա Պավլիտայտե, դեկտեմբերի 29, 1923(1923-12-29), Վիլնյուս, Wilno Voivodeship, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն - հոկտեմբերի 3, 2018(2018-10-03), Երևան, Հայաստան), լիտվացի արձակագիր։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1997)։
Գուրգեն Մահարիի կինը։


== Կենսագրություն ==
Անտոնինա Մահարին ծնվել է Լիտվայի մայրաքաղաք Վիլնյուսում։ Սովորել է Վիլնյուսի համալսարանի իրավաբանական ‎ֆակուլտետում։ Եղել է Լիտվայի համար պայքարող ընդհատակյա կազմակերպության անդամ, անցել է ստալինյան բռնատիրության ճանապարհով՝ բանտ է ընկել և աքսորվել Սիբիր, որտեղ հանդիպել է հայ անվանի գրող Գուրգեն Մահարուն և դարձել նրա կյանքի ուղեկիցը։
Անտոնինայի գրած Գուրգեն Մահարու սիբիրյան ոդիսականի առաջին էջերը տպագրվել են 1970 թվականին Բեյրութում՝ Անդրանիկ Ծառուկյանի «Նաիրի» հանդեսում։ «Լիտերատուրնայա Արմենիա» ամսագրում պարբերաբար հատվածներ են տպագրվել «Իմ ոդիսականը» գրքից։
Թաղված է Երրորդ գյուղի (Սիլիկյան թաղամաս) գերեզմանոցում՝ որդու կողքին։


== Երկեր ==
Հիշողություններ և պատմվածքներ, Երևան, 2011, 128 էջ։
Ժողովրդի ծառան, Երևան, 2004։
Իմ ոդիսականը (ռուսերեն), 2003։
Իմ ոդիսականը, Անթիլիաս, 1994, 168 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անտոնինա Մահարի. Ես ինձ երբեք աղքատ չեմ համարել (Տեսանյութ)
ՈՎ ՈՎ Է / Անտոնինա ՄԱՀԱՐԻ
Antonina Mahari and Stalin’s phantom
Անտոնինա Մահարի. «Եթե ես ինքս արժանի չեմ հարգանքի, մի հարգեք, երես թեքեք ինձանից»
Բոսնիական պուտուկ

Բոսնիական պուտուկ (Bosanski Lonac), բոսնիական շոգեխաշած միս, խաշլամա, յուրահատուկ ճաշատեսակ, որ հարգի է իր ճոխ համային որակների համար։ Պատրաստման բաղադրատոմսերը որոշակի բազմազանություն ունեն՝ կախված տարածաշրջանից և անհատական ճաշակից, սակայն անփոփոխ են հիմնական բաղադրամասերը՝ մսի և բանջարեղենի խոշոր կտորները։ Ընդ որում՝ կարող են օգտագործվել խառը մսատեսակներ։ Համարվում է բոսնիական ազգային կերակրատեսակ։
Bosanski lonac-ը հարյուրավոր տարիներ մատուցվել է ինչպես հարուստների, այնպես էլ աղքատների սեղաններին։ Հարուստների համար այն պատրաստվել է մեծաքանակ մսով և թանկարժեք համեմունքներով ու այլ բաղադրամասերով, իսկ աղքատները եփել են այնպես, ինչպես մատչելի, հասանելի է եղել։ Տիպական բաղադրամասերն են՝ տավարի, ոչխարի, գառան միս, կաղամբ, կարտոֆիլ, լոլիկ, գազար, սխտոր, մաղադանոս, հատիկավոր սև պղպեղ։ Կարող են օգտագործվել բազմատեսակ բանջարեղեն ու մսեր։ Bosanski lonac պատրաստելու համար խոր պուտուկի մեջ փոխնիփոխ շարում են խոշոր կտրտված բանջարեղենի ու մսի շերտերը, բերնեբերան լցնում, ավելացնում 1-ից 2 լիտր ջուր։
Ի սկզբանե Bosanski lonac-ը պատրաստել են կավե անոթներում՝ պուտուկներում, եփել վառարանում կամ՝ փոսի մեջ արված կրակի վրա։ Մեր օրերում եփում են նաև խոհանոցային սովորական գազօջախի կամ էլեկտրական սալիկի վրա։ Մսակտորների խոշորությունը նկատի առնելով՝ եփելը կարող է ձգձգվել մինչև չորս ժամ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Bosnian pot recipe
Ստեպտորամֆուս Չերեպանովի

Ստեպտորամֆուս Չերեպանովի  (լատ.՝ Steptorhamphus czerepanovii), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
25-55 սմ երկարությամբ միայնակ ցողունով բույս է։ Ցողունային տերևները ամբողջական են, իսկ ծաղկակիրները՝ բարակ։ Սերմիկները էլիպսաձև են, մուգ մանուշակագույն, ամբողջությամբ ծածկված սպիտակ ծծիչանման մազիկներով։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում աճում է Երևանի («Խոսրովի անտառ» պետական արգելոց) և Դարեղեգիսի (Հորադիս և Խնձորուտ գյուղերի միջև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ծովի մակարդակից 1400-1800 մ բարձրությունների վրա, միջին լեռնային գոտում, քարաթափվածքներին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին և պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին։


== Պահպանություն ==
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է, և Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պաուլս Ստրադինշի անվան կլինիկական համալսարանական հիվանդանոց

Պաուլս Ստրադինշի անվան կլինիկական համալսարանական հիվանդանոց (լատիշ․՝ Paula Stradiņa klīniskā universitātes slimnīca), խոշորագույն ամբուլատոր և ստացիոնար բժշկական հաստատություն, որը գտնվում է Ռիգայում։ Կրում է լատիշ հայտնի վիրաբույժ Պաուլս Ստրադինշի անունը։ Հիվանդանոցը գիտական և կրթական բժշկական կենտրոն է նաև։ Այն սերտորեն կապված է երկու համալսարանների` Ռիգայի Ստրադինշի համալսարանի և Լատվիայի համալսարանի հետ։


== Պատմություն ==
Պաուլս Ստրադինշի անվան կլինիկական համալսարանական հիվանդանոցը Լատվիայի խոշորագույն հիվանդանոցներից է։ Այն իր անվանումը փոխել է բազմաթիվ անգամ.

բացվել է 1910 թվականին և կոչվել է Ռիգայի քաղաքային հիվանդանոց
նախապատերազմական խորհրդային ժամանակներում` 1940-1941 թվականների ընթացքում կոչվել է Ազգային կլինիկական հիվանդանոց
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում գերմանական օգուպացիայի ժամանակ կրկին վերանվանվել է Ռիգայի քաղաքային հիվանդանոց
1944-1948 թվականներին դարձել է Ազգային կլինիկական հիվանդանոց
Հանրապետական կլինիկական հիվանդանոց
1958 թվականին կոչվել է Պաուլս Ստրադինշի անվան Հանրապետական կլինիկական հիվանդանոց
1993 թվականից կոչվել է Պաուլս Ստրադինշի անվան ազգային հիվանդանոց
1995 թվականից Լատվիական բժշկական ակադեմիայի Պաուլս Ստրադինշի անվան հիվանդանոց
2004 թվականին Պաուլս Ստրադինշի անվան կլինիկական համալսարանական հիվանդանոցՍակայն 1958 թվականից ի վեր Ռիգայի բնակիչները հիվանդանոցը կոչում են Ստրադինշի հիվանդանոց։


== Պատահարներ ==
2013 թվականի օգոստոսի 2-ին հիվանդանոցի թթվածնային կայանում` 32 մասնաշենքում պայթյուն է եղել, որին հաջորդել է հրդեհը։ Պատահարից տուժել են երկու մարդ, որոնք հիվանդանոցի տեխնիկական անձնակազմից էին, յոթ մարդ փրկվել են, 170 -ը էվակուացվել։ Ահազանգը եղել է առավոտյան 9.30։ Մեկ ժամ անց հրդեհը մարվել է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոմեո + Ջուլիետա

«Ռոմեո + Ջուլիետա» (անգլ.՝ Romeo + Juliet), ռեժիսոր Բազ Լուրմանի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Լեոնարդո ԴիԿապրիոն, Կլեր Դենսը, Ջոն Լեգուիզամոն, Խերոլդ Պերինոն, Փիթ Պոսթլետուեյտը, Փոլ Սորվինոն, Բրայան Դենեհին, Փոլ Ռադը, Վոնդի Կուրտիս-Հոլը, Միրիամ Մարգուլիսը։
Վերոնան վերածվել է հսկայական մեգապոլիսի։ Մոնտեկին և Կապուլետին պալատական ազնվականներից վերածվել են մաֆիականների, իսկ թրերով մարտը փոխարինված է փոխհրաձգություններով։ Բայց Ռոմեոն և Ջուլիետան այդպես էլ դեռ պատանի են մնացել, իսկ Շեքսպիրի աստվածային տողերը հնչում են փողոցային մարտիկների և թմրամոլների շուրթերից։ Փոխվում են ժամանակները, փոխվում են մարդիկ, բայց իրական սերը հավերժ է մնում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռոմեո + Ջուլիետա(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Ռոմեո + Ջուլիետա»(ռուս.) ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում։
Տիմչենկովկա (գյուղ, Մաշևկայի շրջան)

Տիմչենկովկա (ուկրաիներեն՝ Тимченківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տիմչենկովկա գյուղում բնակվում էր 94 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1414 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 66,48 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Համլետ Հաբեթնակի Մխիթարյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Համլետ ՄխիթարյանՀամլետ Հաբեթնակի Մխիթարյան (1962, սեպտեմբերի 14, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 1996, մայիսի 6, Իսսի-լե-Մուլինո, Ֆրանսիա), հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է եկել երևանյան և արտասահմանյան մի շարք ակումբներում։ 
Հայաստանի հավաքականի առաջատար ֆուտբոլիստ Հենրիխ Մխիթարյանի հայրն է։


== Կենսագրություն ==
Համլետ Մխիթարյանը ծնվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 14-ին։ Շուրջ 16 տարվա կարիերայի ընթացքում խաղացել է Հայաստանի հավաքականում և ինչպես հայկական, այնպես էլ արտասահմանյան ակումբներում։


== Ակումբային կարիերա ==
«Արարատ»-ի կազմում իր ելույթները Համլետ Մխիթարյանը սկսել է 1980 թվականին։ «Արարատ»-ում այդ տարիներին 1973 թվականի ԽՍՀՄ առաջնությունը հաղթած թիմի կազմից գրեթե ոչ ոք չէր մնացել։ Համլետը հիմնական կազմի խաղացողներից մեկն էր։ Մխիթարյանը 1984 թվականի առաջնությունում կարողացավ խփել 18 գնդակ, իսկ ռմբարկուների ցուցակը 19 գնդակով գլխավորեց Սերգեյ Անդրեևը։ «Սովետական զինվոր» թերթի խմբագրությունը Մխիթարյանին պարգևատրել է «Գրոհների ասպետ» մրցանակով։ Այդ մրցանակը շնորհվում էր այն ֆուտբոլիստին, ով կարողանում էր պարբերաբար մրցակցի դարպասն ամեն խաղում ուղարկել երեք և ավելի գնդակ։ 1984 թվականի առաջնությունում Համլետ Մխիթարյանը ձևակերպել է երեք հեթ-տրիկ և մեկ պոկեր։
Համլետ Մխիթարյանը 1988 թվականին Աբովյանից տեղափոխվել է «Կոտայք»։ 1989 թվականի հուլիսին մեկնում է Ֆրանսիա, որտեղ հանդես է գալիս տեղական «Վալանս» ակումբում։ Մխիթարյանի տեղափոխությունը «Վալանս» իրականացրել է Աբրամ Հայրապետյանը։ Ֆրանսիական 3-րդ դիվիզիոնում հանդես եկող «Վալանս»-ը Մխիթարյանի շնորհիվ տեղափոխվեց երկրորդ դիվիզիոն։ «Վալանս»-ում հաջող ելույթներից հետո Մխիթարյանը տեղափոխվում է Իսսի-լե-Մուլինո քաղաքի «Արարատ» ֆուտբոլային ակումբ, որտեղ հանդես է գալիս 6 ամիս։ Այդուհանդերձ ֆուտբոլիստի կարիերան Մխիթարյանը չի կարողանում շարունակել։ Պատճառը Համլետի մոտ հայտնաբերված գլխուղեղի ուռուցքն էր։ Անցկացված երեք վիրահատությունները չեն կարողանում երկարացնել Համլետ Մխիթարյանի կյանքը։ 1996 թվականի մայիսի 6-ին Համլետ Մխիթարյանը մահանում է։


== Ծանոթագրություններ ==
Մկնասոխ սիբիրական

Մկնասոխ սիբիրական (լատ.՝ Scilla sibirica), շուշանազգիների ընտանիքին պատկանող սոխուկավոր միամյա ծաղկաբույս։
Տերևները ժապավենաձև են, սրածայր, կողքերից դեպի կենտրոն թեթևակի ոլորված, մուգ կանաչ։ Ցողուն չունի, վերջինիս փոխարինում են 1-4 անտերև ծաղկակիրները, որոնց գագաթին է գտնվում նոսր ծաղկաբույլը՝ կազմված է 1-5 երկնագույն մուգ շերտերով կամ միանգամայն սպիտակ, թեթևակի դեպի ցած հակված ծաղիկներից։ Սոխուկի տրամագիծը կազմում է մինչև 3 սմ, ծաղիկներինը՝ 2 սմ։ Ծաղկում է վաղ գարնանը։ Սիբիրական մկնասոխը բավականին լուսասեր է, խոնավասեր, գերադասում է սննդանյութերով հարուստ, փուխր թեթև ավազակավային, ջրաթափանց և օդաթափանց ստրուկտուրային հողերը, որոնք լավ են դրենաժի ենթարկվում։ Ջերմասեր չէ։ Որպես տիպիկ էֆեմերոիդ բույս ծաղկումից անմիջապես հետո անցնում է հագուստի շրջանի, վերերկրյա զանգվածը չորանում է և սոխուկը առանց վնասվելու դիմանում է չորային շրջանին։ Բազմանում է սերմերով և սոխուկներով։ Ցանքը կատարում են աշնանը՝ բաց գրունտում։ Սերմնաբույսերը ծաղկում են երկրորդ–երրորդ տարում։ Ունի բուժիչ նշանակություն․ սոխուկները պարունակում են սոցլոստրին, խոլին, որոնք օգնում են սրտային հիվանդությունների դեպքում։ Օգտագործում են ալպինարիաներում և քարապարտեզներում, վաղ գարնանային կոմպոզիցիաներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Լճափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Լճափ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 22 հուշարձան (4 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Սողոմոն (այլ կիրառումներ)

Սողոմոն, կարող է վերաբերել՝

Սողոմոն - հայ ատամնաբույժ
Սողոմոն - գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում
Մ.թ.ա. 671


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1371

1371 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1371 թվականն է, 
XIV դարի 71-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Բերեստովսկի (Կույբիշևի շրջան)

Բերեստովսկի (ռուս.՝ Берестовский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կույբիշևի շրջանում։ Մտնում է Կույբիշևի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Չուրգուլդի

Չուրգուլդի (ռուս.՝ Чургулды, բաշկիրերեն՝ Сорғолдо), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 495 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նիսի կառնավալ

Նիսի կառնավալ (ֆր.՝ Carnaval de Nice), աշխարհի խոշորագույն կառնավալային իրադարձություններից մեկը՝ բրազիլական և վենետիկյան կառնավալների հետ մեկտեղ։ Անց է կացվում ամեն տարի փետրվարին Նիսում՝ Ֆրանսիական Ռիվիերայում (Միջերկրական ծովի Լազուր ափ)։
Այս կառնավալի գոյության մասին ամենավաղ հիշատակությունը Պրովանսի կոմս Շառլ Անժուի 1294 թվականի մի գրառումն է, որտեղ նա արձանագրում է, որ զվարթ, բերկրալի օրեր է անցկացրել կառնավալի ժամանակ։ Սա հիմք է տալիս Նիսի կառնավալը այդ կարգի տոնախմբություններից հնագույններից մեկը համարելու։
Կառնավալային միջոցառումների լավագույն կազմակերպման նպատակով 1873 թվականին, առաջին անգամ, ստեղծվեց հատուկ հանձնաժողով՝ տեղացի նկարիչ Ալեքսիս Մոսսայի գլխավորությամբ (հետագայում այդ գործին ակտիվորեն մասնակցեց և զգալի ավանդ ներդրեց նաև վերջինիս որդին՝ Գուստավ-Ադոլֆ Մոսսան)։ Կառնավալային միջոցառումների ծրագրում հավելվեցին շքերթը, դիմակահանդեսները, երգիծական համարները, մարզական մրցումներն ու գեղարվեստական մրցույթները։
Մեր օրերում Նիսի կառնավալը դարձել է մեծ հետաքրքրություն առաջացրած մի իրադարձություն, որն ամեն տարի փետրվարին աշխարհի տարբեր ծայրերից այս քաղաքն է հրապուրում-բերում շուրջ մեկ միլիոն այցելուների։ Կառնավալային միջոցառումները շարունակվում են երկու շաբաթ։ Յուրաքանչյուր տարի դրանց համար ընտրվում է մի որոշակի թեմա։ Ըստ այդմ՝ նկարիչները նախօրոք պատրաստում են համապատասխան 18 մակետներ ու թեմայի հետ առնչվող զանազն կերպարանքներ (ավանդույթի համաձայն՝ պապիե-մաշեից), որպեսզի գունագեղ շքերթը դառնա առավելագույնս տպավորիչ։ Ընդ որում՝ շքերթները տեղի են ունենում գիշեր ու ցերեկ և սովորաբար անցնում են քաղաքի Անգլիական առափնյակով։ Բացի այդ, կազմակերպվում են «ծաղկամարտեր»։
2017 թվականի կառնավալային միջոցառումների նախապատրաստության ընթացքում Անգլիական առափնյակից հեռացվեցին 2016 թվականի հուլիսի 14-ին այստեղ տոնախմբություններին մասնակցող ժողովրդի մեջ բեռնատարի մխրճման հետևանքով զոհվածների հիշատակի հետ առնչվող ծաղկեպսակները, այլևայլ իրերն ու առարկաները (անշուշտ, 86 զոհերի հարազատների թույլտվությանբ)։ Բացի այդ, շքերթների երթուղին Անգլիական առափնյակից տեղափոխվեց Պելոն առափնյակ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
www.nicecarnaval.com Նիսի կառնավալ. պաշտոնական կայք
Սոս Բաբումյան

Սոս Բաբումյան (հոկտեմբերի 30, 1962(1962-10-30), Լենուղի, Հոկտեմբերյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ժամանակակից հայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Սոս Վազգենի Բաբումյանը ծնվել է 1962 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Արմավիրի մարզի Լենուղի գյուղում։ Գեղարվեստական կրթությունը ստացել է Խաչատուր Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական համալսարանում՝ նկարչա-գծագրական բաժնում (1981-1986)։ Սկսած 1986 թվականից մասնակցել է Հայաստանի և այլ երկրների ցուցահանդեսներին։ 1995 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։
Բաբումյանի ստեղծագործությունները գտնվում են տարբեր երկրներում, մասնավոր հավաքածուներում (Ռուսաստանում, Իրանում, Սիրիայում, Շվեդիայում, Գերմանիայում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում և այլուր)։ Ապրում և ստեղծագործում է Երևանում։ Ամուսնացած է, ունի երկու տղա։


== Մեջբերումներ Բաբումյանից ==


== Մեջբերումներ Բաբումյանի մասին ==


== Ցուցահանդեսներ ==
1994 թ. անհատական ցուցահանդես Հալեպում
1995 թ. անհատական ցուցահանդես Թեհրանում
2000 թ. անհատական ցուցահանդես Հալեպում
2000 թ. ցուցահանդես Հալեպում, Հայաստանի հյուպատոսարանում


== Գրականություն ==
Армен Сатян, «Живопись Наших Современников», «Энциклопедия-Арменика» изд., Ереван, 2009г., ISBN 978-99941-997-9-2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սոս Բաբումյանի ստեղծագործությունները տեսանյութով
Սոս Բաբումյանը Էյ Վի Փրոդաքշն կայքում
(1689) Ֆլորիս-Յան

(1689) Ֆլորիս-Յան (անգլ.՝ Floris-Jan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Հենրիկ վան Գենտի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,448976 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9444 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9535 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1399,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257174 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,38° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1689) Ֆլորիս-Յան աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հոուվ

Հով կամ Հոուվ (անգլ.՝ Hove [ˈhoʊv]), քաղաք Մեծ Բրիտանիայում՝ Արևելյան Սասիքս կոմսությունում։ Տեղեկայված է ծովափնյա հանգստավայր Բրայթոնից արևմուտք՝ Լա Մանշ նեղուցի ափին։ Վարչականորեն միավորված է հարևան Բրայթոն քաղաքի հետ որպես ունիտար միավոր՝ Բրայթոն և Հոուվ։


== Պատմություն ==
1852 թվականին՝ շինարարական աշխատանքերի ժամանակ, հողափորները բախվել են հին գտածոյի (դամբարանաբլուր, թաքնված քաղաքի կառուցապատման տակ), որը վերագրվել է Ք․ա․ 1200-ական թվականներին։ Գլխավոր գտածոն՝ Հոուվյան սաթե ծաղկամանը, պահպանվում է քաղաքի թանգարանում։
Պահպանված հնագույն շինությունը Հենգլտոնների կալվածքն է (անգլ.՝ Hangleton Manor), որը կառուցվել է մոտավորապես 1540 թվականին Ռիչարդ Բելինգեմի՝ Սասեքսի շերիֆի համար։ Կալվածքը գտնվում է Սուրբ Ելենայի տաճարի հարևանությամբ։ 1930-ականներին մոտակա երկաթգծային կայարանի փակմամբ հուշարձանները շրջապատվել են խիտ բնակելի շինություններով։
Ջորջ IV-ի օրոք բրայթոնյան ծովածոցի ճանաչման մեծացման հետ մեկտեղ Հոուվի մերձակայքում սկսվել է ծովափնյա բնակարանների շինարարությունը ռեգենտային ոճով։ Վիկտորյա թագուհու օրոք լայն փողոցների և բուլվարների կառուցապատումը, որն անցկացվում էր կանոնավոր պլանով, տեղափոխվել է դեպի քաղաքի արևմուտք։ Քաղաքի մշտական բնակչության թիվը աճել է՝ հասնելով 1801 թվականին 100-ի, 1841 թվականին՝ 2500-ի և 1871 թվականին՝ 11000-ի։ Հոուվը, ինչպես նաև Բրայթոնը գրավել է բազմաթիվ անգլիացի և եվրոպացի հայտնիների և մեծահարուստների։ Սուրբ Վարնավայի, Բոլոր Սրբերի և Սուրբ Անդրեյի ժամանակակից անգլիական եկեղեցիները նույնպես կառուցվել են Վիկտորիա թագուհու օրոք։

Հոուվի քաղաքային թանգարանը բացվել է 1927 թվականին 1870-ականներին կառուցված վիկտորիանական վիլլայում (Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տանը պահվում էին գերմանացի ռազմագերիներ)։ Թանգարանի տունը զարդարված է «Ջայպուրյան դարպասներով», որոնք ստեղծվել և ցուցադրվել են 1886 թվականին Անգլիայում տեղի ունեցող գաղութային ցուցահանդեսի ժամանակ։
		
		
		


== Կլիմա ==


== Տրանսպորտ ==
Հոուվում գտնվում են արևմտյան ծովափնյա եկու երկաթուղային կայարաններ (անգլ.՝ West Coastway Line)՝ Հոուվը և Օլդրինգթոնը։ Հոուվ կայարանը միացված է Բրայթոնյան երկաթուղային գծին։ Քաղաքից տեղի է ունենում ուղևորափոխադրում դեպի Լոնդոն (ինչպես Բրայթոնով, այնպես էլ առանց դրա) և Սաութհեմփթոն։


== Կրթություն ==
Բելերբիս քոլեջը, որը գտնվում է Բրայթոնում (անգլ.՝ Bellerbys College), աշխատում է 1956 թվականից։
		


== Ծանոթագրություններ ==