armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Իֆե

Իֆե (անգլ.՝ Ife, յորուբա՝ Ilé-Ifè), քաղաք Նիգերիայի հարավ-արևմուտքում։ Արևմտյան Աֆրիկայի քաղաքակրթության ամենահին օջախներից մեկն է։ XII—XIX դարերում Իֆեն Յորուբա քաղաքի քաղաքային նահանգ էր։ Իֆեում գտել են աստվածների և տիրակալների մոնումենտալ բրոնզե գլուխներ՝ դեկորատիվ դեկորացիաներով (հնարավոր է Իֆայի թագավորների)։ Իֆայի բրոնզե քանդակագործությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել Բենինի մշակութային զարգացման վրա․ Բենինը պետություն է, որը գոյություն ուներ մինչև XIX դարի վերջ, Նիգերիայի տարածքում։ Մինչև հիմա յորուբե ժողովուրդը Իֆեն համարում է իր նախահայրենիքը


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ифе // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Кочакова Н. Б. Священный Иле-Ифе: идеализированный образ и историческая реальность / Институт Африки РАН. — М.: ИАфр РАН, 2007. — 272, [16] с. — 400 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
Homepage of the Ooni of Ife Archived 2020-11-26 at the Wayback Machine.(անգլ.)
The Story of Africa: Ife and Benin — BBC page on Ife
Yoruba Myths Por Ulli Beie(անգլ.)
Կլիթեմնեստրա

Կլիթեմնեստրա (հին հունարեն՝ Κλυταιμνήστρα, հանդիպում է նաև Կլիտեմեստրա՝ Κλυταιμήστρα), Լեդայի և Տինդարիոսի դուստրը, Ագամեմնոնի կինը։ Հիշատակվում է «Իլիականում» (I 113) և «Ոդիսականում»։


== Կերպարը առասպելաբանության մեջ ==
Հին հունական առասպելաբանության մեջ Կլիթեմնեստրան եղել է Սպարտայի թագավոր Տինդարիոսի և Լեդայի դուստրը (տարբերակներից մեկի համաձայն), Հեղինեի և Դիոսկուրներ երկրորդ քույրը։ Մեկ այլ տարբերակի համաձայն էլ, սկզբնական շրջանում եղել է Տանտալոս կինը։ Ամուսնացել է միկենեյան արքա Ագամեմնոնի հետ, ով գլխավորում էր հունական զորախումբը՝ Տրոյայի դեմ արշավանքի ժամանակ։
Ամուսնու բացակայության ժամանակ Կլիթեմնեստրան դավաճանել է ամուսնուն նրա հորեղբոր որդու Էգիսթոսի հետ, և Ագամեմնոնի վերադարձից հետո սպանել է արքային և նրա սիրուհուն՝ Կասսանդրային։
Արդյունքում, Կլիթեմնեստրան Էգիսթոսի հետ միասին սպանվել է որդու՝ Օրեսթեսի կողմից, ով վրեժխնդիր էր եղել հոր սպանության համար։ Մահվանը նախորդող գիշերը, նա տեսել էր, ով օձը սողալով մտնում է իր անկողինը և խայթում գլուխը։ Էսքիլեսի համաձայն, նա երազում տեսել է, որ օձ է ծնել, որը խայթել է նրա կուրծքը։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն էլ, նա երազում տեսել է, որ Ագամեմնոնի թագավորական գավազանը աճել և ծառ է դարձել։
Թաղված է Միկենեյի քաղաքային պարսպի մոտ։
Ինչպես նշում է Բեթթի Ռեդիս, Հոմերոսը Կլիթեմնեստրային բնութագրում է որպես թույլ կին, ով շեղվել էր ճիշտ ճանապարհից։


== Երեխաներ ==
Օրեսթես, Իֆիգենիա, Էլեկտրա, Քրիստոֆեմիդա` Ագամեմնոնից,
Էրիգոնա, Ալետոս՝ Էգիսթոսից։


== Կլիթեմնեստրայի կերպարը արվեստում ==
 
Կլիթեմնեստրան Էսքիլեսի «Ագամեմնոն» ողբերգության գործող անձերից է։ Նրա ստվերը հայտնվում է նաև «Էվմենիդներ» ողբերգության մեջ։ Նրա գործող անձ է նաև Սոֆոկլեսի «Իֆիգենիա», «Կլիթեմնեստրա», «Էլեկտրա» ողբերգություններում, Եվրիպիդեսի «Իֆիգենիան Ավլիդոսում» և «Էլեկտրա» ողբերգություններում, Պոլեմոսի «Կլիթեմնեստրա», Պակուվիոսի «Դուլորեստոս», Ակցիոսի «Կլիթեմնեստրա», Սենեկայի «Ագամեմնոն», Ռասինայի «Իֆիգենիա» ողբերգություններում։
Կլիթեմնեստրայի պատմությունը դարձել է Էսքիլեսի «Օրեսթես», Սոֆոկլեսի «Էլեկտրա», Եվրիպիդեսի «Էլեկտրա» ողբերգությունների և Սարտրի «Ճանճեր» պիեսի սյուժեի հիմքը։
1895 թվականին բեմադրվել է Տանեևի «Օրեսթես» օպերան, որը հիմնված է Էսքիլես համանուն ողբերգության վրա։
1909 թվականին կայացել է Ռիխարդ Շտրաուսի «Էլեկտրա» օպերայի պրեմիերան, որտեղ գործող գլխավոր անձանցից մեկը հանդիսանում է Կլիթեմնեստրան։
XX դարում Մարգերիտ Յուրսենարը գրել է «Կլիթեմնեստրա կամ հանցագործություն» բանաստեղծությունը։ 1958 թվականին Մարթա Գրեմը բեմադրել է «Կլիթեմնեստրա» բալետը։ 1967 թվականին աֆրիկանս լեզվով առաջին «Կլիթեմնեստրա» օպերան գրել է հարավաֆրիկացի կոմպոզիտոր Կրոմվել Էվերսոնը։
Ի պատիվ Կլիթեմնեստրայի է կոչվել Կլիթեմնեստրա աստերոիդը, որը բացահայտվել է 1877 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
(21401) Ջասթինկովաչ

(21401) Ջասթինկովաչ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(21401) Ջասթինկովաչ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սան Պաուլուի մարզ

Սան Պաուլու ագլոմերացիայի մակրոշրջան (պորտ.՝ Mesorregião Macro Metropolitana Paulista), վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլո նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 261 հազար մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 12 309.596 կմ²։ Բնակչության խտությունը 211.3 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 29 862 079 965,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 12 227,94 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,813
Քսիլիատոս

Քսիլիատոս (հունարեն՝ Ξυλιάτος), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Նիկոսիայի շրջանում։ Գյուղը գտնվում է Այիա Մարինա գյուղից 4 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Բնակչությունը կազմում է 123 մարդ՝ 2001 թվականի տվյալներով։ Գյուղում խոսում են հունարեն, քանի որ գտնվում է Կիպրոս կղզու հունական հատվածում։


== Ժողովրդագրություն ==


== Աղբյուրներ ==
Միխայլովցի (գյուղ, Կրասիլովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիխայլովցիՄիխայլովցի (ուկրաիներեն՝ Михайлівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միխայլովցի գյուղում բնակվում էր 560 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1691 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 331,16 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սաուլ Նիգես

Սաուլ Նիգես Էսկլապես կամ Սաուլ (իսպ.՝ Saúl Ñíguez Esclápez, նոյեմբերի 21, 1994, Էլչե, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս «Ատլետիկո Մադրիդ» ակումբում։


== Ակումբային կարիերա ==
Ծնվել է Էլչեում։ Մադրիդ է տեղափոխվել է 2008 թվականին, երբ էլ սկսել է խաղալ «Ռեալ Մադրիդի» երիտասարդական թիմում։ Մասնագիտական կարիերայում նա իր դեբյուտը կատարել է 2011 թվականի ապրիլի 10-ին, «Էստրեմադուրայի» դեմ խաղում (3-1)։
2011 թվականի ամռանը Սաուլը միացավ «Ատլետիկոյի» հիմնական թիմին՝ նախամրցաշրջանային մարզմանը մասնակցելու։ Հուլիսի 10-ին նա «Արսանգել» ակումբի դեմ խաղում նա դարձավ դուբլի հեղինակ, իսկ «Ատլետիկոն» հաղթեց 19-1 հաշվով։
2012 թվականի մարտի 8-ին, 17 տարեկանում, ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի խաղարկության «Բեշիկթաշի» դեմ խաղում Սաուլը «ատլետների» կազմում նշեց իր պաշտոնական դեբյուտը (3-1 տանը, 6-1 ընդհանուր հաշվով)։ Երկրորդ պաշտոնական խաղը անցկացրեց սեպտեմբերի 20-ին, Եվրոպայի Լիգայի շրջանակներում, «Ապոել Թել-Ավիվ» ակումբի դեմ խաղում և նորից որպես փոխարինող։ Երեք օր անց «Ռեալ Մադրիդ C»-ի դեմ խաղում նա խփեց իր թիմի երկու գոլերը, որտեղ «Ատլետիկոն» 2-1 հաղթեց։
Սաուլը Լա Լիգայում իր դեբյուտը նշեց 2013 թվականի ապրիլի 21-ին, երկու րոպե խաղալով «Սևիլյայի» դեմ (1-0)։ Լա Լիգայում երկրորդ խաղը անցկացրեց մայիսի 4-ին, «Դեպորտիվո լա Կորունայի» դեմ (0-0), նորից փոխարինման դուրս գալով։
2013 թվականի հուլիսի 21-ին Սաուլը վարձավճարով տեղափոխվեց «Ռայո Վալեյկանո», որտեղ անցկացրեց մեկ մրցաշրջան։
2015 թվականի փետրվարի 7-ին Մադրիդյան դերբիում խաղի սկզբից 10 րոպե անց փոխարինեց վնասվածք ստացած Կոկեին և խփեց իր թիմի երկրորդ գոլը։ Արդյունքում «Ատլետիկոն» «Ռեալին» հաղթեց 4-0։ 2015-16 մրցաշրջանում, Մարիո Սուարեսի հեռանալուց և Տիագու Մենդեշի վնասվածքից հետո, նա Դիեգո Սիմիոնեի գլխավորությամբ դարձավ Ատլետիկոյի հիմնական կիսապաշտպաններից մեկը։
2016 թվականի ապրիլի 27-ին, Չեմպիոնների Լիգայի կիսաեզրափակիչում, «Բավարիայի» դեմ խաղալով 85 րոպե, նա դարձավ «Վիսենտե Կալդերոն» մարզադաշտում խփված միակ գոլի հեղինակը։


== Կարիերան հավաքականում ==
Իսպանիայի բոլոր երիտասարդական հավաքականներում Սաուլը նվաճել է 47 գավաթ։ 2015 թվականի մայիսի 26-ին նա հրավիրվել է Կոստա Ռիկայի դեմ ընկերական և ՈւԵՖԱ Եվրո 2016-ի ընտրական փուլի շրջանակներում Բելառուսի դեմ խաղերին մասնակցելու, սակայն դեբյուտը չի կայացել։


== Անձնական կյանք ==
Սաուլի հայրը՝ Խոսե Անտոնիոն, մի քանի տարի խաղացել է «Էլչեում»՝ որպես հարձակվող, 1984-85 մրցաշրջանում խաղացել է Պրիմիերայում։ Սաուլի եղբայրներ Ահարաոնը և Խոնին նույնպես ֆուտբոլիստներ են։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Ակումբային ===
Ատլետիկո Մադրիդ
Արքայական գավաթ. 2012-13
Սուպերկոպա դե Իսպանիա. 2014


=== Միջազգային ===
Իսպանիա Մ-19Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնության հաղթող. 2012


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը futbolme կայքում (Իսպաներեն)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում
Պրոֆիլը bdfutbol կայքում (անգլերեն)
Շարմ Հոլդինգ

Շարմ Հոլդինգ, հայկական ընկերություն, որը հիմնադրվել է 1991 թվականին։ Հիմնադիրներն են Կարեն Ղազարյանը, Ռուբեն Ջաղինյանը և Հրանտ Թոխատյանը։
Հոլդինգը զբաղվում է գովազդի արտադրությամբ և տարածմամբ, գեղարվեստական, փաստավավերագրական, անիմացիոն ֆիլմերի ստեղծմամբ, թատերական ներկայացումների, երաժշտական նախագծերի, ինչպես նաև համերգների, շնորհանդեսների կազմակերպմամբ։


== Հոլդինգի բաժիններ ==
«Շարմ Փրոդաքշն». իրականացնում է տեսաարտադրանքի ստեղծում՝ սկզբնական փուլից մինչև ավարտը։ Կազմակերպում է համերգներ ոչ միայն Հայաստանում, այլև երկրից դուրս։
«Շարմ» գովազդային գործակալություն. զբաղվում է գովազդային արշավների կազմակերպմամբ, հոլովակների պատրաստմամբ։
«Արտ թիմ». պրոդյուսերական կենտրոն է, որն իրականացնում է համերգային նախագծեր, զբաղվում մարքեթինգային և գովազդային գործունեությամբ։
«Շարմ Փիքչրս». զբաղվում է վավերագրական, գեղարվեստական ֆիլմերի արտադրությամբ։
«Շարմոնի ձայնագրման ստուդիա»։


== Ղեկավարություն ==
«Շարմ Հոլդինգի» տնօրենը Լիլիթ Մարտիրոսյանն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«ՇԱՐՄ Փիքչրս»-ի պաշտոնական կայքArchived 2013-01-25 at the Wayback Machine.
Բուլղարիայի տարվա ֆուտբոլիստ

Բուլղարիայի տարվա ֆուտբոլիստ (բուլղար․՝ Футболист №1 на България), ամենամյա ֆուտբոլային մրցանակ, որը ըստ տարվա արդյունքների՝ տրվում է Բուլղարիայի լավագույն ֆուտբոլիստնին։ Առաջին անգամ մրցանակի շնորհումը տեղի է ունեցել 1961 թվականին։ Հաղթողը որոշվում է Բուլղարիայի գլխավոր զանգվածային լրատվության միջոցների լրագրողների միջև քվեարկության ճանապարհով։


== Պատմություն ==
1961-1975 թվականներին քվեարկությունը անցկացվել է «Ֆուտբոլ» թերթի կողմից, 1975-1998 թվականներին՝ «Մեկնարկ» թերթի կողմից։ 1999 թվականից այս երկու հրատարակությունները երկրի լավագույն ֆուտբոլիստի որոշումը կազմակերպում են միասին։
Ամենից շատ մրցանակին արժանացել են Դիմիտար Բերբատովը (7 անգամ, 2002, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009 և 2010 թվականներին), Խրիստո Ստոիչկովը (5 անգամ, 1989, 1990, 1991, 1992 և 1994 թվականներին), Խրիստո Բոնևը (3 անգամ, 1969, 1972 և 1973 թվականներին) և Իվելին Պոպովը (2015, 2016 և 2017 թվականներին)։ Ամենից հաճախ մրցանակակիր են դարձել Սոֆիա քաղաքի «Լևսկի» (11 անգամ) և «ԲԿՄԱ» (10 անգամ) ֆուտբոլային ակումբների ֆուտբոլիստները։


== Բուլղարիայի տարվա ֆուտբոլիստների ցանկ ==


=== Տղամարդկանց ===


=== Երիտասարդների ===


=== Կանանց ===


== Վիճակագրություն ==


=== Բազմաթիվ անգամ հաղթողներ ===


=== Ներկայացվածություն ըստ լիգաների ===


== Մրցանակը ավելի վաղ ==


=== «Սպորտ» ամսագիր ===
Բուլղարիայի լավագույն ֆուտբոլիստին առաջին անգամ սկսել են որոշել 1931 թվականին։ Հարցումը անցկացրել է «Սպորտ» ամսագիրը իր ընթերցողների միջև։ Հարցումը անցկացվել է ևս երկու տարի՝ 1939 և 1942 թվականներին։


=== «Свят» թերթ ===
1948 և 1949 թվականներին հարցումը անցկացրել է «Свят» թերթի կարդողնորի միջև։


=== «Народен спорт» թերթ և «Սոֆիա» ռադիո ===
1955 և 1956 թվականներին Բուլղարիայի լավագույն սպորտսմենի հարցումը անցկացրել են «Народен спорт» թերթը և «Սոֆիա» ռադիոն։ Ստորև գտնվող աղյուսակում ներկայացված են միայն ֆուտբոլիստները։


=== «Народен спорт» թերթ ===
1958-ից 1971 թվականներին «Народен спорт» թերթը սկսել է հարցումը անցկացնել առանձին։ Սակայն 1960 թվականին հարցման մեջ ոչ մի ֆուտբոլիստ չի հայտնվել։


== Ծանոթագրություններ ==


=== Աղբյուրներ ===
Paytashev Rumen (2001)։ Svetovna Futbolna Entsiklopediya։ Sofia: KK Trud։ էջեր p. 383։ ISBN 954-528-201-0 


== Արտաքին հղումներ ==
Բուլղարիայի տարվա ֆուտբոլիստների ցանկը bulgarian-football.com կայքում
Ովքե՞ր են թռչունները

Ովքե՞ր են թռչունները (ռուս.՝ Кто ж такие птички?), ռեժիսոր Յուլիան Կալիշերի տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը, որը նկարահանվել է 1978 թվականին, ըստ Բորիս Զախոդերի սցենարի, նրա «Կար-չկար, մի Ֆիպ կար» հեքիաթի հիման վրա (1977)։


== Սյուժե ==
Ձվից հենց նոր դուրս եկած ճուտիկը ճամփորդության էր մեկնում` գտնելու իր սեփական ինքնությունը։ Նա փորձում է պարզաբանել, թե ովքե՞ր են թռչունները և ինքն ինչ թռչուն է։ Թափառումների ընթացքում նա ստանում է տարբեր տեղեկություններ թռչունների մասին և արդյունքում գալիս է հավիկի մոտ, որն իր նման ճուտիկներ ունի։


== Հեղինակներ ==


== Երգեր ==
«Ովքե՞ր են թռչունները» մուլտֆիլմի գլխավոր հերոսի «Պետք է ճանապարհ ընկնել» երգը (երաժշտության հեղինակ` Ա. Ժուրբինա, խոսքերի հեղինակ` Բ. Զախադերա), որը կատարում է  Կլարա Ռումյանովան, ֆիլմի լեյտմոտիվն է։
«Գորտը հարցնում է. ինչի՞ մասին եք դուք երգում...» երգը, որը կատարում է գորտը, գլխավոր հերոս է ընդունում է որպես թռչունների երգեցողություն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բ. Զախոդեր. «Կար-չկար, մի Պիֆ կար»
Էսսե «Ովքե՞ր են թռչունները» մուլտֆիլմի մասին
«Էկրան» ստեղծագործական միավորում
Ռետիրոլանդիա

Ռետիրոլանդիա (պորտ.՝ Retirolândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Սեռինյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 10 593 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 203,786 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 52,0 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2004 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 23.624.350,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 2.201,71 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,625 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Ծանոթագրություններ ==
Մալայա Զելենա

Մալայա Զելենա (ուկրաիներեն՝ Мала Зелена), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Զելենա գյուղում բնակվում էր 119 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,395 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 301,27 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(9361) 1992 EM18

(9361) 1992 EM18, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 3-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,632835 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3802 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8855 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1560,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,230711 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,19° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9361) 1992 EM18 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գնեզդիշչե (գյուղ, Գորոդնյայի շրջան)

Գնեզդիշչե (ուկրաիներեն՝ Гніздище), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Գորոդնյայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Գնեզդիշչե գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 106,38 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բախուրի

Բախուրի (ռուս.՝ Бахуры), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գուստավո Բոու

Գուստավո Լեոնարդո Բոու (իսպ.՝ Gustavo Leonardo Bou, փետրվարի 18, 1990(1990-02-18), Կոնկորդիա, Էնտրե Ռիոս, Արգենտինա), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, «Ռասինգ» ֆուտբոլային ակումբի հարձակվող։  


== Ակումբային կարիերա ==
Բոուն «Ռիվեր Պլեյթ» ակումբի սան է։ 2008 թվականի օգոստոսի 10-ին «Կոլոն» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը արգենտինական Պրիմերայում։ 
Հոկտեմբերի 29-ին  «Նյուելլս Օլդ Բոյս» ակումբի դեմ խաղում Գուստավոն խփել է իր առաջին գոլը։ 2012 թվականին վարձավճարային իրավունքներով Բոուն տեղափոխվել է «Օլիմպո» ֆուտբոլային ակումբ և օգոստոսի 28-ին «Խիմնասիա Խուխույ» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում կատարել է իր նորամուտը Պրիմերա Բ-ում։ Սեպտեմբերի 2-ին «Ալդոսիվի» դեմ խաղում Գուստավոն խփել է առաջին գոլը «Օլիմպո» ֆուտբոլային ակումբում։
2013 թվականին Բոուն երկրորդ անգամ այլ ակումբ է տեղափոխվել վարձավճարով։ Նրա նոր ակումբն է դարձել Էկվադորի «ԼԴՈՒ Կիտո» ակումբը։ Հուլիսի 13-ին «Դեպորտիվո Կուենկա» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը Էկվադորի առաջնությունում։ Հուլիսի 21-ին «Բարսելոնա Գուայակիլ» ակումբի դեմ խաղում Գուստավոն դուբլ է ձևակերպել՝ խփելով իր առաջին գոլերը նոր ակումբում։
2014 թվականի առաջին կեսին Բոուն վարձավճարային իրավունքներով հանդես է եկել  «Խիմնասիյա Լա Պլատա» ֆուտբոլային ակումբում։ Ամռանը նա  տեղափոխվել է «Ռասինգ» ֆուտբոլային ակումբ։ Օգոստոսի 27-ին Սարանդայի «Արսենալ» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը նոր ակումբի կազմում։ 2014 թվականին Բոուն  դարձավ Արգենտինայի չեմպիոն։
2015 թվականի փետրվարի 18-ին «Լիբերտադորեսի» գավաթի խաղարկության՝ վենեսուելական «Դեպորտիվո Տաչիրա» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում Գուստավո Բոուն հետ-տրիկ է ձևակերպել։ Մեկ շաբաթ անց պարագվայական «Գուարանի»  ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում նա կրկին խփել է երեք գոլ։ Ապրիլի 15-ին «Դեպորտիվո Տաչիրա» ակումբի դեմ խաղում նա կրկին աչքի ընկավ Լիբերտորեսի Գավաթի խաղարկությունում։ Առաջնության արդյունքում Բոուն  դարձել է լավագույն ռմբարկու։
2016 թվականին Լիբերտադորեսի գավաթի խաղերում Մեքսիկայի «Պուեբլա» ֆուտբոլային ակումբի դեմ նա խփել է երկու գոլ։


== Ձեռքբերումներ ==
Թիմային
 «Ռասինգ»

 Արգենտինայի չեմպիոն-2014Անհատական

Լիբերտադորեսի գավաթի խաղարկության լավագույն ռմբարկու (8 գոլ) — 2015


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Argentine Primera statistics
Gustavo Bou fue el primer debut en la era Simeone. El DT le dio un consejo paternal antes de su primera vez Archived 2008-03-29 at the Wayback Machine.
Դիդի Ցիխիաթա

Դիդի Ցիխիաթա (վրաց.՝ დიდი ციხიათა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 990 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 10 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Երևանի Ստեփան Զորյանի անվան թիվ 56 դպրոց

Երևանի Ստեփան Զորյանի անվան թիվ 56 դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Արաբկիր վարչական շրջանում։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1947 թվականի սեպտեմբերի 1-ին, Արաբկիր փողոցի վրա գտնվող մասնավոր տանը։ Ունեցել է ութ դասարան, ութ ուսուցիչ։ Ստեփան Զորյանի անվամբ անվանակոչվել է 1968 թվականի հոկտեմբերի 14-ին։ 1994 թվականին դպրոցը ներգրավվել է այլընտրանքային կրթության մի շարք ծրագրերում և դասընթացներում՝ Կիրառական տնտեսագիտություն, Բարոյագիտություն, Հոգեբանություն, Տրամաբանություն, Քայլ առ քայլ, Էկոլոգիա, Առողջապահություն, Կյանքի հմտություններ, Բարև, Երիտասարդական նվաճումներ, Պատանեկան նվաճումներ, Մարդը՝ մարդուն, Կենգուրու միջազգային մաթեմատիկական խաղ-մրցույթ։ Դպրոցի ռազմագիտության կաբինետը և հրաձգարանն անվանակոչվել են Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկներ, դպրոցի նախկին շրջանավարտներ Գագիկ Գևորգյանի և Անդրանիկ Ներսիսյանի անուններով։


== Միջոցառումներ ==
Դպրոցում իրականացվում է Ստեփան Զորյանի ծննդյան տարեդարձին նվիրված միջոցառումների շարք, խոնարհման դաս գրողի շիրիմի մոտ՝ Կոմիտասի անվան պանթեոնում, իրականացնում է Հայոց բանակի ծննդյան տարեդարձին նվիրված միջոցառումներ, Հայոց եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված ազգային տուրքի նվիրատվություն «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամին։


== Շրջանավարտներ ==
Արեգ Գրիգորյան
Գոհար Իգիթյան
Գուրգեն Արսենյան


== Ծանոթագրություններ ==
Մուռասկի

Մուռասկի (էստ․՝ Muraski), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Միսսո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Տույաշ

Տույաշ (ռուս.՝ Туяш, բաշկիրերեն՝ Туйыш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 31 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սար Վոժ (Չուբի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սար Վոժ (այլ կիրառումներ)Սար Վոժ (ռուս.՝ Сар-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Չուբա գետի ձախ ափին՝ 53 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 45 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200212103000022552
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103002255
Ավազանի կոդը — 03.02.02.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Կամպինապոլիս

Կամպինապոլիս (պորտ.՝ Campinápolis), համայնք Բրազիլիայի Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջանում՝ Մատու Գրոսու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Մտնում է Կանարանայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 12 863 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 5 970,464 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 2,2 մարդ/կմ2։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 53.501.178,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 4.226,34 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,673 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Կամպինապոլիսի մասին
Ռանդի Բլեր

Ռանդի Մարիե Բլեր (նորվ.՝ Randi Marie Blehr, ծննդյամբ` Նիլսեն (նորվ.՝ Nilsen), փետրվարի 12, 1851(1851-02-12), Բերգեն, Նորվեգիա - հունիսի 13, 1928(1928-06-13), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի ֆեմինիստ, սուֆրաժիստ և կանանց իրավունքների համար շարժման ակտիվիստ։ Ամուսնացած է եղել Նորվեգիայի վարչապետ Օտտո Բլերի հետ, որից որդի է ունեցել՝ Էյվին Բլերին։ Ռանդի Բլերը եղել է Նորվեգիայի կանանց իրավունքների ասոցիացիայի հիմնադիրներից մեկը և ղեկավարել է ասոցիացիան 1895-1899 և 1903-1922 թվականներին։


== Վաղ կենսագրություն ==
Ռանդի Բլերը ծնվել է 1851 թվականին Բերգենում` նավային բրոկեր Անդրեաս Ռասմուսեն Նիլսենի (1822-1898) և Մարգրետե Անդրեա Տորնյոեի (1827-1909) ընտանիքում։ Նա տասնմեկ երեխաներից ամենամեծն էր։ Ռանդը պաշտոնական կրթություն չի ստացել, բայց փոքր հասակից զբաղվել է արվեստով, այդ թվում նկարչությամբ, թատրոնով և երաժշտությամբ։ Երբ 17 տարեկան էր, նա միացավ Նորվեգիայի հնագույն լեզվական ասոցիացիային Vestmannalaget-ին։ 1876 թվականին Ռենդը մասնակցեց Բերգենի ամենահին և ամենամեծ` Ազգային թատրոնի (նորվ.՝ Den Nationale Scene) ստեղծմանը և նույն թվականին ամուսնացավ Օտտո Բլերի՝ ձախ լիբերալ կուսակցության իրավաբանի և քաղաքական գործչի հետ, որը հետագայում դարձավ Նորվեգիայի վարչապետը։


== Կարիերա ==
Բլերը ներգրավված էր նորվեգական ֆեմինիստական շարժման մեջ 1880-ականներից։ 1883 թվականին նա միացավ ուսանողուհիների Սկուլդ վիճաբանության, իսկ հաջորդ տարի դարձավ Նորվեգիայի կանանց իրավունքների ասոցիացիայի (Norwegian Queendesagsforening) համահիմնադիրներից մեկը։ Բլերը երկու ժամանակահատված` 1895 թվականից 1899 թվականին և 1903 թվականից մինչև 1922 թվականը եղել է այս կազմակերպության նախագահը։ Այս պաշտոնում Բլերը պայքարում էր տնային տնտեսուհիների, աշխատավոր և միջին խավի կանանց սոցիալ-տնտեսական պայմանները բարելավելու համար։ Նա դիմել էր Խորհրդարան՝ խնդրանքով, որ օրինականացվի կանանց մասնագիտական կրթությունը, ստեղծվեն դասընթացներ սպասուհիների, դերձակների, խոհարարների և տնային տնտեսուհիների համար։ Բլերի ղեկավարությամբ ասոցիացիան նաև քարոզում էր հավասար վարձատրություն տղամարդկանց և կանանց համար և որ արտաամուսնական կապերից ծնված երեխաներն ունենան օրենքով հայրություն ճանաչելու իրավունք։
1885 թվականին, երբ Նորվեգիայի կանանց իրավունքների ասոցիացիան որոշեց իր օրակարգում չընդունել կանանց ընտրական իրավունքը, Բլերը դարձավ կանանց ընտրական իրավունքի ասոցիացիայի (Norwegian Kvinnestemmerettsforningen) համահիմնադիրը, որը ղեկավարում էր Գինա Կրոգը։ Մեկ տարի անց նա օժանդակեց նաև Նորվեգիայի հանրային առողջության ասոցիացիայի  (նորվ.՝ Norske Kvinners Sanitetsforning) ստեղծմանը։ 1903 թվականին Բլերն ընտրվեց Նորվեգիայի կանանց խաղաղության ասոցիացիայի (նորվ.՝ Norske Kvinners Fredsforbund) նախագահ։ Այն ժամանակներում, երբ նրա ամուսնու քաղաքական կարիերան պահանջում էր լքել իրենց տունը Օսլոյում և բնակվել Շվեդիայում, նա աշխատել է որպես սպասուհի Ստոկհոլմում գտնվող «Norska Ministerhotellet»-ում։
1921 թվականին` 70 տարեկան հասակում, Բլերը պարգևատրվել է Վաստակի համար Թագավորական մեդալով (նորվ.՝ Kongens fortjenstmedalje): Մահացել է 1928 թվականին։ Թաղված է Օսլոյի Քրիստոս Փրկչի տաճարի գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Մամես մարզադաշտ

«Սան Մամես» (իսպ.՝ Estadio San Mamés), ֆուտբոլային մարզադաշտ իսպանական Բիլբաո քաղաքում, «Ատլետիկ Բիլբաոյի» տնային մարզադաշտը։ Տարողությունը 39 670 տեղ։ «Սան Նամեսը» Իսպանիայի ամենահին մարզադաշտերից մեկն է, որը բացվել է 1913 թ. օգոստոսի 21-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
San Mamés Stadium Archived 2005-11-02 at the Wayback Machine.
Официальный сайт клуба «Атлетик Бильбао»
Неофициальный сайт стадиона
Ջամնա

Ջամնա, գետ Հնդկաստանում, Գանգեսի ամենաերկար և ջրառատ վտակը։ Երկարությունը 1384 կմ է, ավազանը՝ 351 հազար կմ²։ Սկիզբ է առնում Զասկար լեռնաշղթայի (Կենտրոնական Հիմալայներ) հարավային լանջերից։ Վերին հոսանքում անցնում է առավելապես խոր կիրճերով, միջին և ստորին հոսանքներում՝ հարթավայրով, որտեղ բաժանվում է բազուկների և վտակների։ Բնորոշ են ամառային վարարումները։ Նավարկելի Է Գելիից ներքև։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման համար։ Ջամնայի ափին են Դելի, Ագրա, Իլահաբադ քաղաքները։
Նագատկինո

Նագատկինո (ռուս.՝ Нагаткино), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պրեսկոս

Պրեսկոս ( ֆր.՝ précoce, լատ.՝ praecox; — վաղ, վաղահաս), մսաբրդատու նրբագեղմ ոչխարների ցեղ։ Ստացվել է 19-րդ դարի վերջին, Ֆրանսիայում՝ ռամբուլյեի մաքիների և լեյստերյան ցեղի խոյերի և Գերմանիայում՝ գերմանական մերինոսների ու անգլիական երկարաբուրդ ոչխարների ցեղի խոյերի տրամախաչումից։ 
Ոչխարները խոշոր են, պարանոցի և իրանի վրա, որպես կանոն, չունեն մաշկային ծալք։ Խոյերի միջին կենդանի զանգվածը 100-110 (երբեմն՝ 115 և ավելի) կգ է։ Խոյերի բրդատվությունը 8—10 (առավելագույնը՝ 14), իսկ մաքիներինը 3,8-4,2 (առավելագույնը 4 10) կգ է։ Բուրդը՝ 58-60 որակի, երկարությունը՝ 7-10 սմ։ Լվացած բրդի ելքը՝ 45-50%։ Պտղատվությունը՝ 100 մաքուց 150 գառ։ Կենդանիները վաղահաս են, պահանջկոտ կերակրման և խնամքի պայմանների նկատմամբ, չեն հարմարվումց չորային կլիմայի պայմաններին։ Պրեսկոս տարածված է Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Սերբիայում, Չեխիայում, Ռումինիայում, Լեհաստանում, Իտալիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրներում։
Վասլա

Վասլա (էստ․՝ Vasla), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 7 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Սարգիս (Ջանիկի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարգիս (այլ կիրառումներ)Սարգիս, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պտղաբուծությունը Հայաստանում

Հայաստանը պտղաբուծության հնագույն երկիր է։ Հայտնաբերվել են (Արմավիր, Շենգավիթ, Գառնի և այլն) 3-6 հազար տարվա ծիրանի, դեղձի, սալորի, խաղողի սերմեր։
Հայկական լեռնաշխարհում պտղաբուծությունը հատկապես զարգացել է մ.թ.ա.11- մ. թ. 1-ին դարերում։ Վանի մերձակայքում՝ «Մհերի դռան» վրա, Մենուան (մ. թ. ա. 871-810) թողել է հետևյալ հիշատակությունը՝ «Խաղողի և պտղատու այգի հիմնեցի, պատերով այն շրջապատեցի»։ Հայաստանի պտղաբուծության մասին նշել են հույն և հայ պատմիչներ Հերոդոտոսը (մ.թ.ա. 5-րդ դար), Ստրաբոնը (մ. թ. ա. 1-ին դար), Ագաթանգեղոսը, Մովսես Խորենացին, Անանիա Շիրակացին, Ստեփանոս Օրբելյանը և ուրիշներ։
Հայաստանը բազմաթիվ պտղատու ծառատեսակների (ծիրանենի, տանձենի, սալորենի և այլն) մշակության հնագույն վայրերից է։ Հազարամյակների ընթացքում ժողովրդական ընտրասերման միջոցով ստեղծվել են ծիրանենու, դեղձենու, սալորենու, խնձորենու, տանձենու, ընկուզենու բազմաթիվ արժեքավոր տեսակներ։ Դրանցից համաշխարհային ճանաչում ունեն ծիրանն ու դեղձը, որոնք հայտնի են նաև որպես հայկական պտուղ։
Պտղատու այգիներ կան գյուղատնտեսական բոլոր գոտիներում։ Արարատյան, նախալեռնային, Հյուսիսարլևելյան և Զանգեզուրի գոտիներում մշակվում են հիմնականում ծիրանենի, դեղձենի, սալորենի, նախալեռնային և Զանգեզուրի գոտիների 1000-1500 մետր բարձրություններում, Լոռի-Փամբակի և մասամբ լեռնային շրջաններում՝ խնձորենի և տանձենի։ Սյունիքի մարզի՝ Մեղրու և Տավուշի մարզի, Նոյեմբերյանի (ցածրադիր մասերում) տարածաշրջաններում զարգանում է չոր մերձարևադարձային պտղատեսակների մշակությունը։ 
2011 թվականին պտղի և հատապտղի տնկարկների մակերեսը 37,1 հազար հեկտար էր, համախառն բերքը՝ 236,0 հազար տոննա։
Թբիլիսի (այլ կիրառումներ)

Թբիլիսի (վրաց.՝ თბილისი) կարող է նշանակել՝

Թբիլիսի, Վրաստանի մայրաքաղաքը։
Թբիլիսի, ռուսական ավիակրիչ։
Թբիլիսի, օդանավակայան Վրաստանում։
Թբիլիսի, հրթիռաիյն կատեր։
Սուլթանահմեդ

Սուլթանահմեդ (թուրքերեն՝ Sultanahmet), թաղամաս Ստամբուլի պատմական հատվածում, Ֆաթիհ շրջանում։ Գտնվում է քաղաքի եվրոպական հատվածում։ Սուլթանահմեդ թաղամասը տեղակայված է Ոսկեղջյուրի, Բոսֆորի նեղուցի և Մարմարա ծովի միջև։ Թաղամասը իր անվանումը ստացել է համանուն մզկիթից, որը գտնվում է թաղամասի կենտրոնում։ Թաղամասը գտնվում է պատմական Սարայբուրնու թերակղզու վրա։
Թաղամասը գտնվում է քաղաքի պատմական հատվածում` Կոստանդնուպոլսի երկրորդ բլրի վրա։ 1985 թվականին թաղամասի պատմական հատվածը՝ Սարայբուրնուն, մտցվել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։
Թաղամասում են գտնվում համաշխարհային ճարտարապետության այնպիսի գոհարներ, ինչպիսիք են Սուրբ Սոֆիայի տաճարը, Կապույտ մզկիթը, օսմանյան սուլթանների նստավայր Թոփքափը ամրոցը, Ցիստեռնա բազիլիկան և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուլթանահմեդը WikiMAPIA-ում
Սուլթանահմեդ Թաղամասը ozi.pp.ua-ում
Ալեքսանդր Սաբուրով

Ալեքսանդր Նիկոլաևիչ Սաբուրով, (ռուս.՝ Александр Николаевич Сабуров, հուլիսի 19 (օգոստոսի 1), 1908, Իժևսկ, Սարապուլսկի նրբանցք, Վյատկայի գավառ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 15, 1974(1974-04-15), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Ուկրաինայի օկուպացված տարածքում պարտիզանական շարժման կազմակերպիչներից և ղեկավարներից, Սովետական Միության հերոս (18․5․1942, գեներալ–մայոր (1943)։


== Կենսագրություն ==
1938-ից ծառայել է ՆԳ ժողկոմատի մարմիններում։ 1941-ի աշնանը կազմակերպել է պարտիզանական ջոկատ, որը գործել է Սումիի և Բրյանսկի մարզերում։ 1942-ի հոկտեմբերին պարտիզանական միավորումը (կազմվել էր ջոկատի բազայի վրա) Սաբուրովի հրամանատարությամբ դուրս է եկել Աջափնյա Ուկրաինա՝ կատարելով 700 կմ ռազմերթ թշնամու թիկունքում։ 1942-ի նոյեմբերին Սաբուրովը նշանակվել է ժիտոմիրի մարզի պարտիզանական շարժման ղեկավարման շտաբի պետ, 1944-ից աշխատել է ՆԳ–ի մարմիններում։ 1954-ից՝ ԽՍՀՄ ՆԴՄ Գլխավոր վարչության պետ։ ԽՍՀՄ II–IV գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Հեղինակ է «Ռազմաճակատի գծից այն կողմ» (1955), «Նվաճված գարուն» (հ․ 1–2, 1968) ևն գրքերի։ ԽՄԿԿ անդամ 1932-ից։
1953-1954 թթ. դեկտեմբեր՝ Ուկրաինական ԽՍՀ ՆԳՆ տեղական հակաօդային պաշտպանության ծառայության տնօրինության պետ։
1954-ի դեկտեմբերից մինչ 1957-ի հուլիսի 20-ը ՝ ԽՍՀՄ ՆԳՆ Գլխավոր հրդեհային վարչության պետ։
ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 2-4 գումարման պատգամավոր (1946-1958)։
Ա. Ն. Սաբուրովը մահացել է 1974 թվականի ապրիլի 15-ին։ Թաղված է Մոսկվայում ՝ Նովոդևիչյան գերեզմանատանըը (հողամաս թիվ 4)։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է Լենինի 2, Կարմիր դրոշի, Սուվորովի II աստիճանի, Բոգդան Խմելնիցկու I և II աստիճանի, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի 2, Կարմիր աստղի շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Լեսնոե (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼեսնոեԼեսնոե (ռուս.՝ Лесное), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 233 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լապտևկա (գյուղ, Կոլիվանսկի շրջան)

Լապտևկա (ռուս.՝ Лаптевка), գյուղ Ռուսաստանի, Նովոսիբիրսկի մարզի Կոլիվանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 93 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (302801-302900)

Աստերոիդների ցանկ (302701-302800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (302901-303000)
 Աստերոիդների ցանկ (302701-302800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (302901-303000)
Պեդրո դե Սան Խոսե Բետանկուր

Պեդրո դե Սան Խոսե Բետանկուր (իսպ.՝ Pedro de San José Betancur, մարտի 21, 1626(1626-03-21), Vilaflor, Santa Cruz de Tenerife, Kingdom of the Canary Islands, Կաստիլիա և Լեոն - ապրիլի 25, 1667(1667-04-25), Անտիգուա Գվատեմալա, Գվատեմալա), իսպանացի միաբան, Ֆրանցիսկյան միաբանության անդամ, Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ, միսիոներ։ Կանարյան կղզիների, Գվատեմալայի և Կենտրոնական Ամերիկայի առաջին սուրբն է։


== Կյանքը և գործունեությունը ==
Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում և հոգևոր կյանք ներգրավվել է մանկուց։ 23 տարեկանում թողել է տունը և դարձել միսիոներ Գվատեմալայում, հիվանդանոցներում բուժել հիվանդներին։ Նրա բարեգործական աշխատանքի մասին պատմությունները շուտով արագ տարածվում են Կենտրոնական Ամերիկայում։ Մահացել է 1667 թվականի ապրիլի 25-ին։
2002 թվականին Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը նրան սուրբ է հայտարարել։ Կանարյան կղզիների, Գվատեմալայի և Կենտրոնական Ամերիկայի առաջին սուրբն է համարվում։ Հիշատակը նշվում է ապրիլի 24-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Biografía de San Pedro de San José de Betancur Archived 2018-03-09 at the Wayback Machine.
Բերյոզով Յար (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)

Բերյոզով Յար (ուկրաիներեն՝ Березів Яр), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բերյոզով Յար գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Արիս Սարգսյան

Արիս Սեդրակի Սարգսյան (1920, Վաղարշապատ, Էջմիածնի գավառ - անհայտ), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Արիս Սարգսյանը ծնվել է 1920 թվականին, Էջմիածին քաղաքում։ Ավարտել է Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը և ուսուցչական աշխատանքի անցել Ջանֆիդա գյուղի դպրոցում, աշխատել է երկու տարի։ Պատերազմի առաջին օրերից զորակոչվել է բանակ, ավարտել Մանգլիսի ռազմական ուսումնարանը և նշանակվել դասակի հրամանատար։ Կարճ ժամանակ լինելով Իրանում տեղավորված խորհրդային զորքերի շարքերում, փոխադրվել է գործող բանակ, մասնակցել Ղրիմի պաշտպանության մարտերին։ Մարտերից մեկում ծանր վիրավորվել է, ապաքինվելուց հետո վերադարձել է զորամաս։
1944-1945 թվականներին Առաջին մերձբալթյան ռազմաճակատում 43-րդ բանակի 235-րդ գնդի ավտոմատավորների դասակի հրամանատար Սարգսյանը սխրագործության համար պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշանով։ Այնուհետև նա մասնակցել է Արևելյան Պրուսիայի և Քյոնիգսբերգի գրավմանը։ Այդ ժամանակ էլ ծանր վիրավորվել է կրծքավանդակից, վեց անիս բուժվելուց հետո վերադարձել է հայրենիք։ Պարգևատրվել է մարտական երեք շքանշնաններով, «Աշխատանքային արիության», «Աշխատանքային գերազանցության», «Աշխատանքի վետերան» մեդալներով։
Սարգսյանը վերադարձել է Ջանֆիդա գյուղը, շարունակել ուսուցչական աշխատանքը։ 1953-1958 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը։ Չորս տասնյակ տարուց ավելի Արիս Սարգսյանն աշխատել է Ջանֆիդա գյուղի միջնակարգ դպրոցում, եղել է հայոց լեզվի և հայ գրականության ուսուցիչ, ուսումնական մասի վարիչ, եղել է հասարակական աշխատանքների ակտիվ մասնակից։


== Պարգևներ ==
Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան
«Աշխատանքային արիության» մեդալ
«Աշխատանքային գերազանցության» մեդալ
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Բոլոմորի (գետ)

Բոլոմորի, գետ Թուրքիայում, Արածանիի ավազանում։ Գոյանում է 14 ձորերից հոսող գետակներից, որոնք սկիզբ են առնում Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգի Բաղրբաբա, Ղուզլուջան, Տուժիկ, Սել լեռների սառնորակ աղբյուրներից և միանալով Սաղան ու Պայազիտ գետերի մոտ՝ թափվում են Մնձուրի գետը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջահանգիր

Ջահանգիր (օգոստոսի 30, 1569, Ֆատեհպուր Սիկրի, Մեծ Մողոլների կայսրություն - հոկտեմբերի 28, 1627(1627-10-28) կամ 1627, Rajauri, Մեծ Մողոլների կայսրություն), մեծ մողոլների կայսրության տիրակալ՝ 1605 թվականից։ Աքբարի որդին։ Նրա օրոք սկսել է թուլանալ կենտրոնական իշխանությունը, մեծացել է ֆեոդալների ազդեցությունը, մեծ չավւերի հասել կաշառակերությունը։
1613 թվականին անգլիական Արևելյան-Հնդկական ընկերությունը Ջահանգիրից ստացել է Մուրաթում առևտրավան հիմնելու առաջին ֆերմանը (հրամանագիրը)։
1622 թվականին պարսիկները մողոլներից խլել են առևտրական կարևոր կենտրոն Ղանդահարը։ Ջահանգիր․ քիչ է զբաղվել պետագործական․ գործերով, քաղաքային մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա կինը՝ Նուր Ջահանը։ Գրել է հիշողություններ («Թզուկի-Ջահանգիրի»)։


== Ծանոթագրություններ ==
Դուբինա (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴուբինաԴուբինա (ուկրաիներեն՝ Дубина), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դուբինա գյուղում բնակվում էր 86 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աստերոիդների ցանկ (138001-138100)

Աստերոիդների ցանկ (137901-138000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (138101-138200)
 Աստերոիդների ցանկ (137901-138000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (138101-138200)
Վարագավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Վարագավան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 66 հուշարձան (10 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

Սենեգալի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը ներկայացնում է Սենեգալը ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Սենեգալի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից։ Մասնակցել է Աշխարհի առաջնություններին 1 անգամ՝ 2002 թվականին, որի ժամանակ Սենեգալը զարմացրեց բոլորին՝ առաջնության բացման խաղում հաղթելով աշխարհի և Եվրոպայի գործող չեմպիոն Ֆրանսիայի հավաքականին 1-0 հաշվով։ Այս առաջնությանը Սենեգալը հասավ քառորդ եզրափակիչ՝ դառնալով 3-րդ աֆրիկյան հավաքականը, որն այսպիսի արդյունք է գրանցել։ Աֆրիկայի գավաթում թիմի լավագույն արդյունքը եղել է 2-րդ տեղը 2002 թվականին։ Կամերունի դեմ եզրափակիչ խաղի հիմնական ժամանակն ավարտվեց 0-0 հաշվով, սակայն Կամերունը հաղթեց հետխաղյա 11 մետրանոցներով։
ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 27-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սենեգալի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքը Archived 2014-12-22 at the Wayback Machine.
Սենեգալի հավաքականը FIFA.com-ում Archived 2018-06-19 at the Wayback Machine.
Սենեգալի հավաքականը soccerway.com կայքում
Բիգ Բեն

Բիգ Բենը (անգլ.՝ Big Ben), Լոնդոնի Վեստմիստերի Խորհրդարանի շենքի արևելյան հատվածում գտնվող աշտարակ է, որի վրա մեծ ժամացույց է տեղակայված։ Այն համարվում է Մեծ Բրիտանիայի խորհրդանիշերից մեկը։ Աշտարակը 160 տարեկան է և իր ժամանակի ամենամեծ ժամացույցն է աշխարհում։ Պաշտոնապես անվանվում է «Էլիզաբեթի աշտարակ» (անգլ.՝ Elizabeth Tower), ի պատիվ Էլիզաբետ II թագուհու։ Բիգ Բեն անվան առաջացման երկու տարբերակ կա։ Առաջինը կապված է սըր Բենջամին Հոլլի հետ, ով եղել է աշտարակի ճարտարապետը, իսկ ըստ մյուս վարկածի` այն կոչվել է այդ ժամանակների շատ հայտնի բռնցքամարտիկ Բեն Կաունտի անվան հետ։
Զոդման պահին Բիգ Բենը ամենամեծ և ամենածանր (13,7 տոննա) զանգն էր Միացյալ Թագավորությունում։ 1881 թվականին զիջեց առաջնությունը Բիգ Փոլ զանգին (17 տոննա)։
Այն կառուցվել է հրդեհի պատճառով 1834 թվականին ոչնչացված Հին Վեսմինստերյան պալատի փոխարեն։


== Հետաքրքիր փաստեր ==

Աշտարակի ժամացույցի բոլոր 4 թվատախտակների հիմքերում գրված է հետևյալ արտահայտությունը. «Domine Salvam fac Reginam nostram Victoriam primam», որը լատիներենից թարգմանած նշանակում է «Աստված, պահպանիր մեր թագուհի Վիկտորյա I-ին»։
Ժամացույցի աջ և ձախ մասերում գրված է հետևյալ արտահայտությունը՝ «Laus Deo», որը լատիներենից թարգմանած նշանակում է «Փառք Աստծուն»։
1504 թվականին Բիգ Բենը օգտագործվել է որպես կալանավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սկսեց գործել Բիգ Բենի ժամացույցը Archived 2016-09-05 at the Wayback Machine.
Հետաքրքիր փաստեր լոնդոնյան Բիգ Բենի մասին Archived 2019-11-22 at the Wayback Machine.
Հուսեյն Ջավիդի տուն-թանգարան

Հուսեյն Ջավիդի տուն-թանգարան (ադրբ.՝ Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi), տուն-թանգարան, որտեղ ապրել է ադրբեջանցի բանաստեղծ, գրող և դրամատուրգ, ադրբեջանական գրականության ռոմանտիզմ ժանրի գլխավոր ներկայացուցիչ Հուսեյն Ջավիդը։


== Շենքի պատմություն ==
Տուն-թանգարանը ստեղծվել է ադրբեջանցի միլիոնատեր և բարերար Հաջի Զեյնալաբդին Թակիևի աղջիկների դպրոցում։ Դպրոցը բացվել է 1901 թվականին հայտնի բարերար Հաջի Զեյնալաբին Թակիևի նախաձեռնությամբ և աջակցությամբ։ Այս դպրոցը մուսուլմանական արևելքում առաջին աշխարհիկ աղջիկների դպրոց էր։


== Թանգարանի պատմություն ==
Թանգարանի ստեղծումը նախատեսված էր 1981 թվականին Ադրբեջանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի որոշմամբ։ Հուսեյն Ջավիդի տուն-թանգարանը հիմնադրվել է 1995 թ. Հուլիսի 10-ին `Ադրբեջանի Հանրապետության Նախարարների Կաբինետի որոշմամբ։ Թանգարանը ենթարկվել է Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի։ 2002 թվականի հոկտեմբերի 24-ին թանգարանի պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ Հուսեյն Ջավիդի 120-ամյակի կապակցությամբ։ Հեյդար Ալիևը ներկա է գտնվել թանգարանի բացման արարողությանը։


== Տես նաև ==
Ադրբեջանի պատմության թանգարան (Բաքու)
Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարան
Սամեդ Վուրղունի տուն-թանգարան
Նիզամի Գյանջևիի անվան ադրբեջանական գրականության թանգարան
Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան
Հուսեյն Ջավիդ


== Գրականություն ==
Гусейн Джавид: жизнь и творческий путь. Библиографический указатель. — Баку, Элм. — 2006. — 240 s.
Гюльбениз Бабаханлы. Поэтичесое слово. — Баку, Элм. — 2008. — 232 s.
Туран Джавид. Летопись жизни. — Баку, Прогресс. — 2014. — 450 с.
НАНА Отчеты Дома-Музея Гусейна Джавида в 2005—2015 гг. по научно-исследовательской и научно-организационной деятельности.
Гусейн Джавид и Абдулла Шаиг. Литература классы. — Баку, Çaşıoğlu. — 201—208 s.


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 279


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
(8388) 1993 FO6

(8388) 1993 FO6, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 17-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,919155 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7456 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0927 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1821,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,197614 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,06° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8388) 1993 FO6 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լուկյանովսկի (այլ կիրառումներ)

Լուկյանովսկի, կարող է վերաբերել՝

Լուկյանովսկի - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիանչուրինսկի շրջանի կազմում։
Լուկյանովսկի - խուտոր Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի կազմում։
Ռոտուրաս

Ռոտուրաս (իսպ.՝ Roturas), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լաս Վիլիուերկաս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 11.51 կմ2։ Բնակչությունը` 38 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 60 կմ հեռավորության վրա։
Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Էստեբանը։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)
Diputación de Valladolid Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
Տաշքենդի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համալսարան

Տաշքենդի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համալսարան (մինչև 2002 թվականը՝ Տաշքենդի էկեկտրատեխնիկական համալսարան), հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի մասնագետների վերապատրաստման կենտրոն Ուզբեկստանում։ Մասնաճյուղեր ունի երկրի այլ քաղաքներում` Ֆերգանա, Ուրգենչ, Կարշի, Սամարղանդ, Նուկուս։ Կազմավորվել է 1955 թվականին։ Խորհրդային շրջանում եղել է ԽՍՀՄ-ի կապի նախարարության ենթակայության ներքո։ Եղել է ԽՍՀՄ կապի վեց առկա ինստիտուտներից մեկը և միակը Կենտրոնական Ասիայում։ 2017 թվականին Ուզբեկստանի նախագահի որոշմամբ համալսարանը անվանվել է Մուհամմադ Ալ-Խորեզմի անունով։


== Պատմություն ==
1955 թվական - ձևավորվում է Տաշքենդի կապի էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտը (ՏԿԷԻ)
1960 թվական - հեռահաղորդակցման ինժեներների առաջին սերնդի թողարկումը
1978 թվական - ՏԿԷԻ-ի թղթակցային ֆակուլտետի օժանդակ կետերը կազմակերպվել էին Ֆրունզե (այժմ՝ Բիշքեկ) քաղաքում, Դուշանբեում, Ալմաթիում և Ֆերգանայում։
1993 թվական - ինստիտուտում ստեղծվել է հատուկ բաժանմունք կապի պատասխանատուներինվերապատրաստելու համար
1994 թվական - ինստիտուտին կից ձևավորվել է Կենտրոնական Ասիայի հեռահաղորդակցման դասընթացների կենտրոնը (ԿԱՀԴԿ) Կենտրոնական Ասիայի հանրապետությունների, ինչպես նաև Մոնղոլիայի, Պակիստանի և Հնդկաստանի հաղորդակցական բնագավառի կապի ոլորտի ինժեներա-տեխնիկական աշխատողների հմտությունները բարձրացնելու համար։
1997 թվական - ինստիտուտի գիշերօթիկ հաստատությունը սկսեցին իր գործունեությունը
1999 թվական - ինստիտուտում սկսեց գործել ակադեմիական ճեմարանը
2002 թվական - Ուզբեկստանի Հանրապետության Նախագահի հրամանագրով ՏԿԷԻ-ն վերանվանվեց Տաշքենդի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համալսարան (ՏՏՏՀ)
2005 թվական - կազմակերպվել են ՏՏՏՀ-ի տարածաշրջանային մասնաճյուղեր Կարսիում, Նուկուսում, Սամարկանդում, Ուրգենչում և Ֆերգանայում։


== Ֆակուլտետներ ==

ՏՀՏ մասնագիտական կրթություն
ՏՀՏ տնտեսագիտություն և կառավարում
Տեղեկատվություն և գրադարանագիտություն
Համակարգչային տեխնիկա
Ծրագրային ապահովում
Հեռուստատեսային տեխնոլոգիա
Հեռահաղորդակցման տեխնոլոգիա
Փոստի տեխնոլոգիաներ
Տեղեկատվական անվտանգություն
Մայրաքաղաք Ուզբեկստանի պաշտպանության նախարարություն


== Մասնաճյուղեր ==
2005 թվականին Ուզբեկստանի Հանրապետության նախագահի հրամանագրով կազմակերպվել են ՏՏՏՀ-ի տարածաշրջանային մասնաճյուղեր՝ Քարշիում, Նուկուսում, Սամարկանդում, Ուրգենչում և Ֆերգանայում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համալսարանի պաշտոնական կայք
Համալսարանի պաշտոնական էջը ֆեյսբուքում
Становление и развитие ТЭИС – ТУИТ Archived 2021-07-14 at the Wayback Machine.