armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լիմանա

Լիմանա (իտալերեն՝ Limana), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Վենետո մարզում, Բելունո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4506 մարդ, բնակչության խտություն՝ 116 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 39 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 32020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0436։ Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է սուրբ Վալենտինը։ Տոնը նշում են փետրվարի 14-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Կարենիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Կարենիս գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 21 հուշարձան (4 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Մգաթև մեղու

Մգաթև մեղու (լատ.՝ Lithurge fuscipenne), մեգախիլիդների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Խոշոր մեղու է, որի էգն ունի 16-19 մմ երկարություն, իսկ արուն՝ 14-15 մմ երկարություն։ Գագաթին երկատամնավոր վերին ծնոտները նեղ են։ Սպիտակ, կարճ մազիկներով պատված գլխով էգն ունի եղջյուրանման մեծ ելուստով երես, կնճիռներով և կետերով պատված մեջք, հետանցքի սևաշագանակագույն ծոպերիզ, իսկ փորիկի 1-5-րդ տերգիտների ծայրերն ունեն սպիտակ և կարճ մազիկներ։ Արուի 3-6-րդ տերգիտների հիմքը մուգ մազիկներով է, իսկ 7-րդը՝ փշաձև և սրածայր։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Արևմտյան Պալեարկտիկայի միջին լայնություններում։ Հայտնի է Երևանից, Շիրակի (Գյումրի քաղաքի մոտակայք), Կոտայքի (գյուղ Արտավազ) և Վայոց ձորի (գյուղ Արենի) մարզերից։


== Էկոլոգիա ==
Ապրում են կիսաանապատային և տափաստանային լանդշաֆտներում, գետամերձ մարգագետիններում և այգիներում, բնակալում՝ չոր բնափայտում։
Միայնակ մեղուներ են, որոնց թռիչքը նկատվում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին։ Այցելում են գերազանցապես բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող բույսերի ծաղիկներին։


== Պահպանություն ==
Ոչ մեծ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Ոչ մեծ քանակի առանձնյակներով հանդիպում են հազվադեպ։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Սպառնացող վտանգներից են հողերի յուրացումը, անասունների գերարածեցումը, ինչպես նաև տնտեսություններում լայն ազդեցությամբ միջատասպանների կիրառումը։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պրուդսկայա (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)

Պրուդսկայա (ռուս.՝ Прудская), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 306 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սպունգաձև երկաթ

Սպունգաձև երկաթ, երկաթե սպունգ, կտորներով կամ փոշենման ծակոտկեն նյութ, որը պինդ վիճակում անմիջականորեն ստացվում է երկաթի հանքաքարից կամ վերջինիս խտանյութերից՝ դրանցում պարունակվող օքսիդներն ածխածնով կամ ածխածնի օքսիդով վերականգնելու միջոցով։ Սպունգաձև երկաթի ստացման պրոցեսը տեղի է ունենում հեղուկ ֆազի գոյացման ջերմաստիճանից ցածր ջերմաստիճաններում։ Սպունգաձև երկաթը երկաթ Է, որում լուծված է ածխածին՝ հանքաքարի դատարկ ապարի ոչ մետաղական խառնուկներով։ Բոլոր երկրներում սպունգաձև երկաթի ստացման տեղակայանքների գումարային հզորությունը տարեկան 10 միլիոն տ է (1978)։
Սեն Ժորժ դը Լուզանսոն

Սեն Ժորժ դը Լուզանսոն (ֆր.՝ Saint-Georges-de-Luzençon), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1673 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.05 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 47.73 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 540 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 135 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 50 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 981 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 753-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 228։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,8 %։ 753 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 690 անձ (372 տղամարդ և 318 կին)։ Գործազուրկ են եղել 63 անձ (27 տղամարդ և 36 կին)։ 228 անաշխատունակներից 76-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 99-ը` թոշակառուներ, իսկ 53-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Չինական արագընթաց մայրուղիներ

Չինական Ժողովրդական Հանրապետության արագընթաց մայրուղիներ (չինարեն ավանդ. 中國國家高速公路網, հեշտ. 中国国家高速公路网 , պինին: Zhōngguó guójiā gāosù gōnglùwǎng), աշխարհի ամենամեծ ազգային ավտոճանապարհների համակարգ, երկարությունը հասնում է 149,6 հազար կմ (շինարարության ավարտը 2019 թվականին)։ 2011 թվականի վերջին արագընթաց մայրուղիների ընդհանուր երկարությունը կազմել է 84,9 հազար կմ, դրանով իսկ երկարության ցուցանիշով աշխարհում զբաղեցրել է առաջին տեղը։


== Պատմություն ==
Նախապես Չինաստանը ծրագրել էր կառուցել 35 հազար կմ երկարությամբ ազգային մայրուղիների ցանց։ Շինարարության մեկնարկը տրվել է 1988 թվականին, իսկ ավարտը նախատեսված էր մինչև 2020 թվականը։ 1989 թվականին Չինաստանում կար 147 կմ երկարությանբ մայրուղի, սակայն արդեն 2008 թվականի հունվարի 1-ին ճանապարհների ընդհանուր երկարությունը կազմել է 53 600 կմ  (որից շուրջ 8000 կմ կառուցվել է 2007 թվականին)։ 
Ազգային մայրուղիների համակարգի կառուցման հիմնական նպատակներն էին 12 բարձր մակարդակի մայրուղիներ՝ հինգը միջօրեական ուղղությամբ և յոթը՝ լայնական ուղղությամբ 
Ազգային մայրուղիներ ցանցի կառուցման գլխավոր նպատակներն էին 12 բարձրակարգ մայրուղիների կառուցումը՝ հինգը միջօրեական, յոթը՝ աշխարհագրական լայնությունների ուղղությամբ։ Մայրուղիների 70%-ը գերարագ մայրուղիներ էին։ 2005 թվականին ավտոճանապարհների խտությունը կազմել է 19,5 կմ/100կմ²։ 2007 թվականին ավարտվել է նախագծի աշխատանքը։ 
2011 թվականի վերջին կար ավելի քան 4,1 մլն կմ մայրուղիների ճանապարհ, այդ թվում՝ շուրջ 85 000 կմ գերարագ ճանապարհների։ 
2017 թվականի վերջին երթևեկության համար բաց ավտոմոբիլային ճանապարհների ընդհանուր երկարությունը գերազանցել է 4770 հազար կմ, այդ թվում՝ 136 հազար կմ արագընթաց ավտոմայրուղիները (2017 թվականի ընթացքում աճել է մոտ 5000 կմ-ով), որոնք կառուցվել են ժամանակակից չափանիշներով, դրանով իսկ արագընթաց ցանցն աշխարհում զբաղեցրել է առաջին տեղը։ 
2019 թվականի վերջին Չինաստանի արագընթաց մայրուղիների ցանցի ընդհանուր երկարությունը հասել է 149 600 կմ՝ դառնալով աշխարհի ամենաերկար արագնթաց ավտոմայրուղիների խոշորագույն համակարգը և գերազանցել է ամերիկյան միջպետական ավտոմայրուղիների ընդհանուր երկարությունը ( 77 960 կմ ԱՄՆ-ում, 2011 թվական)։ 
Խոշոր արագընթաց մայրուղիներից մեծ մասին զուգահեռ շահագործվում են նաև հին չինական ազգային մայրուղիների երթուղու հետ։


== Վիճակագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիա Վիկտորյա Մենա

Մարիա Վիկտորյա Մենա (նորվ.՝ Maria Viktoria Mena, փետրվարի 19, 1986(1986-02-19), Լյորենսկուգ, Ակերսհուս, Նորվեգիա), նորվեգացի երգչուհի։ Նա ծնվել է թատերագետի ընտանիքում, հայրը՝ թմբկահար է եղել, իսկ մայրը՝ սցենարիստ։ 2002 թվականին նա գրել է «Fragile (Free)» սինգլը, որը թողարկվել է Նորվեգիայում։ «My Lullaby» սինգլը՝ Norwegian Singles Chart ցանկում գրավեց 5-րդ տեղը։ Ավելի ուշ թողարկվեց «Another Phase» ալբոմը։ 2004 թվականին երգչուհին թողարկեց ևս 2 ալբոմ վերնագրված՝ «Mellow» և «White Turns Blue»: 2005 թվականին նա ձայնագրեց իր «Apparently Unaffected»-ը։ 2007 թվականին նա մասնակցեց Համբուրգի «Live Earth» փառատոնին։ 2008 թվականին երգչուհին թողարկեց թվով չորրորդ՝ «Cause and Effect» կոչվող ալբոմը։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===


=== Սինգլներ ===


==== Այլ արտիստների հետ ====


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆլեքսատոն

Ֆլեքսատոն (գերմ.՝ Flexaton, լատ.՝ flexus՝ կոր և հուն․՝ τόνος՝ տոն), հարվածային երաժշտական գործիք։ 
Արտոնագրվել է ԱՄՆ-ում 1924 թվականին։


== Նկարագրություն ==

Վիբրատորը լեզվակն է՝ պողպատե բարակ երկարավուն կոր թիթեղը, որի լայն վերջավորությունը սեղմվում է փայտե ագուցարանով, իսկ նեղին ամրացված են փայտե գնդիկներ՝ զսպանակավոր պողպատե առանցքների վրա։ Ֆլեքսատոնը բռնակների օգնությամբ պահելով ձեռքում՝ մեծ մասով սեղմում են թիթեղիկի նեղ վերջավորությունը, որով կարգավորում են հնչյունի բարձրությունը։ 


== Օգտագործումը երաժշտության մեջ ==
Իր գոյության սկզբում ֆլեքսատոնն օգտագործվել է ջազում, սակայն շուտով հետաքրքրել է նաև դասական երաժշտության կոմպոզիտորներին։ Իր ստեղծագործություններում այն օգտագործել են Արթուր Օնեգերը (Անտիգոնե), Էրվին Շուլհոֆը (Առաջին սիմֆոնիա), Առնոլդ Շենբերգը (Նվագախմբի վարիացիաները. օպերաներ «Այսօրից վաղը» և «Մովսես և Ահարոն»), Դմիտրի Շոստակովիչ (օպերաներ «Քիթ» և «Մցենսկի շրջանի Լեդի Մակբեթ»), Արամ Խաչատրյան (Կոնցերտ դաշնամուրի և նվագախմբի համար)։ 
Չնայած այն հանգամանքին, որ ֆլեքսատոնը չի ստացել լայն կիրառություն, նրա հատուկ տեմբրը երբեմն պահանջարկ ունի էստրադային երաժշտության, կինոյի մեջ։ Ֆլեքսատոնի մասեր կան Հանս Վերներ Հենզեի, Դյորդ Լիգետիի, Քշիշտոֆ Պենդերեցկու, Սոֆիա Գուբայդուլինայի, Ալֆրեդ Շնիտկեի, Սերգեյ Սլոնիմսկու և այլ ավանգարդ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ 
Ֆլեքսատոնի համար նոտաները գրվում են եռապատիկի մեջ՝ ըստ իրական ձայնի։ Սիմֆոնիկ նվագախմբի պարտիտուրում ֆլեքսատոնի մասը սովորաբար գրվում է գլանային զանգերի խմբաքանակի տակ, եռանկյունու խմբաքանակի վերևում (կախված նրանից, թե ինչպես են հարվածային գործիքները խմբավորվում ըստ կատարողների, այս կամ այն մասի դիրքը պարտիտուրում կարող է փոխվել)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Флексатон // Музыкальная энциклопедия. Том 5. — М.: Советская энциклопедия, 1981.
Андреева О. Ф. Ударні інструменти сучасного симфонічного оркестру. Киев: Музична Украïна, 1985.
Գուլևցի (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳուլևցիԳուլևցի (ուկրաիներեն՝ Гулівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գուլևցի գյուղում բնակվում էր 527 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,205 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2570,73 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոտու դի Մագալյաինս

Կոտու դի Մագալյաինս (պորտ.՝  Couto de Magalhães), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Միրասեմա դու Տոկանտինսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3892 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 585,773 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 2,5 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 8.124.196,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.983,93 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,628 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Կոտու դի Մագալյաինսի մասին
Յամիշկա

Յամիշկա (ռուս.՝ Ямышка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կիրովի մարզում Յարանսկի և Պիժանսկի շրջաներում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկա գետի ձախ ափին՝ 73 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 28 կմ է։

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 10010300612111100040486
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111104048
Ավազանի կոդը - 10.01.03.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1
Հրաչ Հայրապետյան

Հրաչ Հայրապետյան (Սաշ) (փետրվարի 7, 1950(1950-02-07), Դիլիջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 19, 2017(2017-10-19), Երևան, Հայաստան), հայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Հրաչ Հայրապետյանը ծնվել է 1950 թվականին, Դիլիջանում։ 1974 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1979 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 2001 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է, 2004 թվականից՝ Դանիայի Հիլերոտ քաղաքի «Նոր արվեստ» միության անդամ։ Ունեցել է անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներ Հայաստանում և արտերկրում։ Հրաչ Հայրապետյանի ստեղծագործությունները գտնվում են Հայաստանի, ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Դանիայի, Արգենտինայի, Հունաստանի, Իրանի, Լիբանանի մասնավոր հավաքածուներում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Դիլիջանյան գույներ(չաշխատող հղում)
Հրաչ Հայրապետյան (Սաշ)
Էնյա (այլ կիրառումներ)

Էնյա, կարող է վերաբերել՝

Էնյա - կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում։ Տեղակայված է Տրենտինո Ալտո Ադիջե շրջանի Բոլցանո պրովինցիայում
Էնյա - իռլանդացի երգչուհի, ֆիլմերի երաժշտության հեղինակ
Բենտոն շրջան (Միսսիսիպի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բենտոն շրջան (այլ կիրառումներ)Բենտոն շրջան (անգլ.՝ Benton County), ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.054 կմ² է, բնակչությունը՝ 8.729 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Աշլենդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1870 թ.։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռուսլան Ալբորով

Ռուսլան Միխայլովիչ Ալբորով (ռուս.՝ Руслан Михайлович Алборов, փետրվարի 13, 1983(1983-02-13)), ռուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։


== Ակումբային կարիերա ==
«Ալանիա» ակումբի սան է, որի կազմում խաղացել է 2001-2007 թվականներին։ 2001 թվականի ապրիլի 7-ին ընդդեմ «Կռիլյա Սովետով» ակումբի նա կատարել է իր դեբյուտը բարձրագույն խմբում։ Ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանի առաջնությունում՝ «Ալանիայի» կազմում մասնակցել է 12 հանդիպման։ 2006 թվականին  դարձել է Ռուսաստանի ֆուտբոլի երկրորդ դիվիզիոնի առաջնության «Հարավ» գոտու հաղթող։ «Ալանիա»-ից հեռանալուց հետո  հանդես է եկել Ռուսաստանի ֆուտբոլի առաջնության ցածրակարգ դիվիզիոններում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում
Տաբլա

Տաբլա կամ տաբլահ (հինդ. तबला), հնդկական հարվածային երաժշտական գործիք։ Հնդկական դասական երաժշտության հիմնական հարվածային գործիքն է, որը կազմված է զույգ փոքրիկ թմբուկներից։ Մեծ թմբուկը կոչվում է տաբլա կամ բայա, իսկ փոքրը՝ դագգա կամ դայնա։
Տաբլան օգտագործվում է վոկալ և գործիքային, ֆոլկլորային և հանրամատչելի երաժշտությունների մեջ, ինչպես նաև հնդկական դասական պարի (կատհակ)` ուղեկցությամբ։
Անվանումը վերցված է պարսկերենից, որն իր հերթին ծագել է արաբերեն տաբլ (թմբուկ) բառից։ Արաբերեն այդ բառը կապ ունի արամեերեն տբել և տաբլա բառերի հետ, որոնք ունեն նույն իմաստը։ Արաբերեն և արամեերեն բառերը ենթադրվում է, որ կապված են աքքադերեն տապալու բառի հետ։
Կոնկրետ տեղեկություններ տաբլայի ծագման վերաբերյալ` չկան։ Հավանաբար ժամանակակից տաբլաների և նրանց վրա նվագելու տեխնիկան ձևավորվել է հյուսիսային Հնդկաստանի երաժշտական մշակույթում, որի հիմքերում ընկած են հնդկական և պարսկական երաժշտական ավանդույթները։
Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ տաբլային նախորդել են զույգ թմբուկները, որոնց պատկերներն առկա են հինավուրց քանդակներում։ Ըստ ամերիկացի հետազոտող Ռեբեկա Ստյուարտի, տաբլան հնարավոր է, որ ծագած լինի այնպիսի հարվածային գործիքների փորձարարությունների արդյունքում, ինչպիսին են հնդկական պակհավաջը և մրիդանգան, դհոլակը կամ դհոլը, ինչպես նաև զույգ թմբուկներով նաղարան։
Տաբլայի հնդկական բնույթներից մեկն այն է, որ մեմբրանի կենտրոնական մասը պատվում է հատուկ քսուքով, որն ազդում է ձայնի հնչերանգի վրա։ Ի դեպ, տաբլայի մեծ և փոքր թմբուկները միմյանցից տարբերվում են ոչ միայն չափսերով, այլ նաև հնչերանգով։
Ավանդույթի համաձայն տաբլայի ստեղծումը վերագրում են պարսիկ բանաստեղծ, գիտնական և երաժիշտ Ամիր Խոսրով Դեհլևիին (1253-1325 թթ.), սակայն նրա աշխատություններում այս գործիքի վերաբերյալ հիշատակումներ չկան։
Համաձայն լեգենդի, տաբլան առաջացել է Մեծ Մողոլների դինաստիայի փադիշահ Աքբար Մեծի օրոք։ Այն ժամանակ ապրում էին երկու հայտնի պակհավաջ նվագողներ։ Երբ նրանք մրցել են միմյանց հետ, նրանցից մեկը պարտվել է և վշտի ու զայրույթի պահին իր պակհավաջը հարվածել է գետնին, որն էլ կիսվել է երկու մասի՝ վերածվելով տաբլայի։
Վլադիմիրովկա (գյուղ, Պոչինկովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎլադիմիրովկաՎլադիմիրովկա (ռուս.՝ Владимировка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գոլա Ների (լճակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գոլա Ների (այլ կիրառումներ) Գոլա Ների, լճակ Արևմտյան Հայաստանում, Սասունում, Խուլփ գավառակում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գնչուների դրոշ

Գնչուների դրոշ (O styago le romengo), գնչուների ազգային դրոշը։ Ընդունվել է 1971 թվականին՝ Լոնդոնի գնչուների առաջին համաշխարհային կոնգրեսում։


== Խորհրդնշաբանություն ==
Դրոշը բաղկացած է երկու դաշտից՝ վերևում կապույտ, ներքևում կանաչ՝ համապատասխանաբար խորհրդանշելով երկինքն ու երկիրը։ Դրոշի կենտրոնում պատկերված է կարմիր չակրա (անիվ), որը խորհրդանշում է գնչուների հնդարիական ծագումը, համանման անիվ է պատկերված նաև Հնդկաստանի դրոշի վրա։
Գնչուների շրջանում տարածված է նաև դրոշի բաղադրատարրերի միստիկական մեկնաբանությունը։ Կանաչ դաշտը բնութագրվում է իբրև գործնական, մատերարիալիստական ոլորտ, կապույտ դաշտը՝ հոգևոր, իսկ անիվը՝ չակրան՝ որպես գնչուների կյանքի խորհրդանիշ։ Բաղադրատարրերի փոխգործակցությունը նշանակում է, որ գնչուն իր ողջ կյանքում գտնվում է ֆիզիկական և հոգևոր զարգացման ճանապարհին, ինչպես նաև գնչուն ողջ կյանքում չպետք է մոռանա իր հոգևոր և երկրային գործերի մասին։ Անիվի կարմիր գույնը խորհրդանշում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ֆաշիզմի դեմ պայքարում գնչուների թափած արյունը, ինչպես նաև Գնչուների ցեղասպանության զոհերի արյան գույնը, արյուն, որի մասին գնչուները երբեք չպետք է մոռանան։

Այնուամենայնիվ, մեծ տարածում ունի օպտիմիստական մեկնաբանությունը։ Ըստ դրա՝ կանաչ դաշտը հենց դաշտի խորհրդանիշ է, քանի որ այդտեղ ուղղություն ընտրելու ավելի մեծ հնարավորություն կա, քան ճանապարհին, և կարելի է անգամ ոչինչ չընտրել, այլ ճամբար դնել։ Իսկ պատկերված անիվի գույնը խորհրդանշում է տոն, քանի որ գնչուներին կարելի է ընկալել իբրև տոն-ժողովուրդ։  


== Տարբերակներ ==
Դրոշի դիզայնը ազդեցություն է թողել գնչուական այլ կազմակերպությունների և համայնքների վրա։ Մասնավորապես՝ Խորվաթիայի գնչուների անհետացած կուսակցությունը օգտագործում էր մուգ կապույտ վերին դաշտով և ոսկեգույն չակրայով դրոշ։


== Տես նաև ==
Չակրա
Գնչուներ
Ազգային դրոշ
Գնչուների միջազգային օր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գնչուների դրոշ, Vexillum
Գնչուները որպես ազգություն
Ի՞նչ է նշանակում լինել գնչու
Ջերալդին Ջեյմս

Ջեիմս Ջերալդին (անգլ.՝ Geraldine James, հուլիսի 6, 1950(1950-07-06), Մեյդենհեդ, Բերկշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասանուհի։
1989 թվականին Ջեիմսը Վենետիկի կինոփառատոնի ժամանակ «Նա հեռու էր» ֆիլմի համար ստացել է Վոլպիի գավաթի լավագույն դերասանուհի մրցանակը։ 
Մեկ տարի անց Պորցիի դերի համար «Վենետիկի վաճառականը» Բրոդվեյի թատրոնում առաջադրվել է Թոնի մրցանակաբաշխությանը և ստացել է «Դրամա դեսկ» մրցանակ։ Նա չորս անգամ առաջադրված է եղել BAFTA-ի մրցանակի համար։ Թատերական ռեժիսոր Պիտեր Հոլը Ջեիմս Ջերալդիին անվանել է անգլիացի լավագույն դասական դերասանուհի։
Ջեիմսը խաղացել է այնպիսի ֆիլմերում, ինչպիսիք են՝ «Գանդի» (1982), «Նորթենգների աբբայություն» (2007), «Շերլոկ Հոլմս» (2009) և «Շերլոկ Հոլմս․ Ստվերների խաղ» (2011), «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» (2010) և «Ալիսան հայելիների աշխարհում» (2016), «Ստեղծված է Դագենհամում» (2010), «Վիշապի դաջվածքով աղջիկը» (2011), «Արթուր․ Կատարյալ միլիոնատեր» (2011) և «45 տարի» (2015)։


== Վաղ տարիներ և կրթություն ==
Ջեիմսը ծնվել է Բերքշիրի Մեիդենխենդ քաղաքում, սրտաբանի ընտանիքում։ Նա սովորել է Բերքշիրի Նյուբերի շրջանի Դաունի-հաուսում։ Դրամա կենտրոնը ավարտելուց հետո, 1973 թվականի Լոնդոնում սկսում է կառուցել իր կարիերան ռեպերտուար թատրոնում։


== Անձնական կյանք ==
1986 թվականին ամուսնացել է Ջոսեֆ Բլետլչլիի հետ։ Նրանք ունեցել են մեկ դուստր՝ Էլլի Բլետչլի։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստասերիալներ ===


== Մրցանակներ ==
Ջեիմսը 2003 թվականին արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանին։


== Ծանոթագրություններ ==
Գեորգի Տովստոնոգով

Գեորգի Ալեքսանդրովիչ Տովստոնոգով (Георгий Александрович Товстоногов, սեպտեմբերի 15 (28), 1915, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 23, 1989(1989-05-23), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1957)։ Արվեստաբանության դոկտոր (1968)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1983)։


== Կենսագրություն ==
1938 թ. ավարտել է Մոսկվայի թատերարվեստի ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը։ 1938-1946 թթ. եղել է Թբիլիսիի Գրիբոյեդովի անվան ռուսական, 1946-1949 թթ.՝ Մոսկվայի Կենտրոնական մանկական թատրոնների ռեժիսոր, 1950-1956 թթ.՝ Լենինգրադի Կոմերիտմիության, 1956 թվականից՝ Գորկու անվան Մեծ դրամատիկական թատրոնների գլխավոր ռեժիսոր։ Տովստոնոգովի արվեստին բնորոշ է վառ քաղաքացիությունը, հրապարակախոսական կրքոտությունը, գաղափարական ընդհանրացումների մասշտաբայնությունը, միզանսցենների պլաստիկ, գեղանկարչական կառուցումը։ Վիշնևսկու «Լավատեսական ողբերգություն» (1955, Լենինգրադի դրամայի թատրոն, լենինյան մրցանակ, 1958), «Հերկած խոպան» (ըստ Շոլոխովի, 1964), Ռախմանովի «Անհանգիստ ծերություն» (1970) պիեսների բեմադրությունները Տովստոնոգովի գաղափարա-գեղարվեստական միտումների ցայտուն դրսևորումներն են։ Չեխովի «Երեք քույր» (1965), Ա․ Օստրովսկու «Գայլեր և ոչխարներ» (1980), «Ապուշը» (ըստ Դոստոևսկու, 1957, 1966), Գորկու «Քաղքենիներ» (1966), Շեքսպիրի «Հենրի IV» (1969), Գոգոլի «Ռևիզոր» (1972) և այլ բեմադրություններ աչքի են ընկնում ոչ միայն ավանդույթների լավատեղյակությամբ, այլն դրանք նորովի մեկնաբանելու համարձակ փորձերով։ Քնարական տրամադրությամբ, հոգեբանական վերլուծությամբ, նորարարությամբ, հուզական և մտավոր զուգորդումներով են բնորոշվում Ռաձինսկու «Դարձյալ սիրո մասին» (1964), Ռոշչինի «Վալենտին և Վալենտինա» (1971), Ցագարելու «Խանում» (1973), «Բալալայկինը և ընկ․» (ըստ Սալտիկով-Շչեդրինի, 1973), «Ձիու պատմությունը» (ըստ Լ․ Տոլստոյի, 1975), «Պիկվիկյան ակումբ» (ըստ Դիքենսի, 1978), «Տարելկինի մահը» (ըստ Սուխովո-Կոբիլինի, 1984) և այլ բեմադրություններ։ Տովստոնոգովը բազմաթիվ ներկայացումներ է իրականացրել արտասահմանյան երկրների թատրոններում։ հեղինակ է «Ռեժիսորի պրոֆեսիայի մասին» (1967), «Մտքերի ոլորտ» (1972), «Րեմի հայելին» (1980) գրքերի։ 1939-1946 թթ. դասավանդել է Թբիլիսիի Ռուսթավելու անվան վրացական թատերական ինստիտուտում, 1962 թվականից Լենինգրադի Թատրոնի, երաժշտության և կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտի ռեժիսուրայի ամբիոնի վարիչ (պրոֆեսոր՝ 1960 թվականից)։ Աշակերտներից է Ե․ Ղազանչյանը։ Տովստոնոգովը եղել է ԽՍՀՄ 7-8 գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ 1950, 1952, 1968, 1978 թթ.)։
Պարգևատրվել է Լենինի 3 և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Տիպ 99 (տանկ)

Տիպ 99 չինական արտադրության հիմնական մարտական տանկ։


== Ընդհանուր բնութագիր ==
Տիպ 99 հիմնական մարտական տանկը, Տիպ 98 տանկի արդիականացված և հզորացված մոդելն է։ Տիպ 99 տանկը իր մարտավարատեխնիկական տվյալներով համարվում է լավագույններից մեկն աշխարհում։ Տիպ 99 տանկերը սկսվել են արտադրվել 2001 թվականից։ Տիպ 99 տանկերը սկսվել են շահագործվել Չինաստանի զինված ուժերում 2001 թվականից։ Ներկայումս Չինաստանում գործում է շուրջ 500 հատ Տիպ 99 հիմնական մարտական տանկ։


== Մարտավարատեխնիկական տվյալներ ==
Տիպ 99 տանկը լիովին զրահապատված է, ունի 125 մմ տրամաչափով թնդանոթ։ Տանկի վերին հատվածում տեղադրված է 7.62 և 12.7 մմ-անոց գնդացիրներ։ Տիպ 99 տանկը իր մեջ ամբարում է 41 արկեր։ Տիպ 99 տանկի երկարությունը կազմում է 7.7 մ (թնդանոթով 11 մ), լայնությունը՝ 3.4 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.2 մ։ Տիպ 99 տանկի մարտական քաշը կազմում է 54 տոննա։ Տիպ 99 տանկը սնուցվում է 1500 ձիաուժ հզորությամբ դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 80 կմ/ժ արագություն։ Տիպ 99 տանկի վառելիքի պաշարը կազմում է 400 կմ։ Տիպ 99 տանկը համարվում է չինական արտադրության տանկերից լավագույնը։ Տիպ 99 տանկը շահագործվում է անձնակազմի երեք անդամների, այդ թվում հրամանատարի, հրետաձիգի և վարորդի կողմից։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Աղբյուրներ ==
Type 99 Main battle tank(անգլ.)
Ազատ ոճի պար

Ազատ ոճի պարը 20-րդ դարի պարային ոճ է, որը նախորդել է ժամանակակից պարին։ Ապստամբելով դասական բալետի խիստ սահմանափակումների դեմ՝ Լուա Ֆյուլերը, Այսեդորա Դունկանը և Սրուրբ Ռութ Դենիսը (թատրոնում իրենց կատարած աշխատանքի շնորհիվ) մշակեցին ազատ ոճի պարի սեփական ոճերը և իրենց բեմադրությամբ և ուսուցմամբ դրեցին ամերիկյան ժամանակակից պարի հիմքերը։ Եվրոպայում Ռուդոլֆ Լաբանը, Էմիլ Ժակ-Դալկրոզը և Ֆրանսուա Դելսարտը մշակեցին մարդկային շարժման իրենց սեփական տեսությունները և ուսուցման մեթոդները, որոնք հանգեցրին եվրոպական ժամանակակից և էքսպրեսիոնիստական պարի զարգացմանը։
Ազատ ոճի պարը տարածված էր Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայում, որտեղ ստեղծվեցին ազգային դպրոցներ, ինչպիսիք են Երաժշտական պարային դպրոցը (School of Musical Movement) (Հեպտաչոր)՝ Ռուսաստանում և Նվագախմբի դպրոցը (Orkesztika School)՝ Հունգարիայում։
Ջոշ Օուինգսը մեծ ներդրում կատարեց Հյուսիսային Ամերիկայում ազատ պարի ոճի համար։ Նրա ոճին հատուկ էր մարմնի արագ շարժումների շուրջ պտույտներ՝ զուգորդված դեմքի կրքոտ արտահայտություններով։
Այս մարզաձևի մեկ այլ նախաձեռնող Էնդրյու Սառան էր։ Նա ստեղծեց «թռչող չինացի» շարժումը, որը ասիացի տղամարդկանց համար առանձին աղանդ բերեց ազատ ոճի պարի անկաշկանդ շարժման համար։


== Բնութագրեր ==
Համեմատած այլ պարային ոճերի՝ ազատ ոճի պարը արվեստագետների, այդ թվում՝ Այսեդորա Դունկանի կողմից դիտվում է որպես պարային բնական ոճ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
History of Musical Movement
Early Days of Modern Dance in Hungary
Ալեքսանդր Մոյզես

Ալեքսանդր Մոյզես (սլովակ.՝ Alexander Moyzes, 4 սեպտեմբերի, 1906, Կլոստեր Կյուխորն, Ավստրո-Հունգարիա (ներկայում՝ Կլաշտոր պոդ Զնիևոմ, Սլովակիա) – 20 նոյեմբերի, 1984, Բրատիսլավա, Չեխոսլովակիա, ներկայում՝ Սլովակիա), սլովակ երգեհոնահար, դիրիժոր, կոմպոզիտոր և մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Մոյզեսը ծնվել է 1906 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Կլոստեր Կյուխորնում, կոմպոզիտոր և մանկավարժ Միկուլաշ Մոյզեսի (սլովակ.՝ Mikuláš Moyzes, 1872-1944) ընտանիքում։ Սովորել է Բրատիսլավայի կոնսերվատորիայում։ 1925 թվականին ընդունվել է Պրահայի համալսարան, որտեղ սովորել է երգեհոն, դիրիժորություն ու կոմպոզիցիա. համալսարանում նրա դասախոսների շարքում են եղել Ռուդոլֆ Կարելը, Օտակար Շինը (կոմպոզիցիա), Օտակար Օստրչիլը (դիրիժորություն)։ 1929 թվականին Պրահայի համալսարանում ուսումն ավարտելուց հետո նա վարպետության դասեր է առել Վիտեզսլավ Նովակի մոտ. ավարտել է հաջորդ տարի՝ ստեղծելով իր Նվագախմբի համար ուվերտյուրան։ Հենց Վիտեզսլավ Նովակն է Ալեքսանդր Մոյզեսի ուշադրությունը հրավիրել սլովակյան ազգային երաժշտության վրա, որը հետագայում նրա համար դարձել է ներշնչանքի աղբյուր։
1929 թվականին Ալեքսանդր Մոյզեկը դասավանդել է Բրատիսլավայի Կատարողական արվեստի բարձրագույն դպրոցում. 1949 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1965-1971 թվականներին եղել է ռոկտոր։ 1937-1948 թվականներին Մոյզեկը՝ որպես երաժշտական գլխավոր խմբագիր, աշխատել է Բրատիսլավայի ռադիոյում։ 1969-1970 թվականներին նա եղել է Սլովակիայի կոմպոզիտորներին միության նախագահ։ Մամուլում հանդես է եկել որպես երաժշտական քննադատ։ Մշակել է սլովակյան ազգային երգեր, գրել է երաժշտություն թատրոնի ու կինոյի համար։


== Ստեղծագործություններ ==
Սիմֆոնիա № 1 (1927)
Սիմֆոնիա № 2 (1932, 2-րդ խմբ.՝ 1941)
Սիմֆոնիա № 3 (1937)
Սիմֆոնիա № 4 (1941, 2-րդ խմբ.՝ 1947)
Սիմֆոնիա № 5 «Թանկագին հոր հիշատակին» (1948)
Սիմֆոնիա № 6 «Պիոներներ» (1950)
Սիմֆոնիա № 7 (1957)
Սիմֆոնիա № 8 (1968-69)
Սիմֆոնիա № 9 (1971)
Սիմֆոնիա № 10 (1977-78)
Սիմֆոնիա № 11
Սիմֆոնիա № 12
Սիմֆոնիկ ուվերտյուրա № 1 (1929)
Սիմֆոնիկ ուվերտյուրա № 2 (1934)
Դրամատիկական ուվերտյուրա «Նիկոլա Շուգայ» (1934)
սյուիտ «Ներքև Վագա գետով» (1935-45)
«Երեք երաժշտական էսքիզ Բրատիսլավայի մասին»
Սիմֆոնիկ պոեմ «Յանոշեկի ընկերները»
Սիմֆոնիկ պոեմ «Պարեր Տրոյական հովտից»
«Փետրվարյան ուվերտյուրա»
Համերգ դաշնամուրի համար նվագախմբի հետ (1939)
կվինտետ պղնձե փողային գործիքների համար
լարային կվինտետ
կվարտետ փայտե փողային գործիքների համար
պիես դաշնամուրի համար
բեմական կանտատա «Սվյատոպլուկ» (1935)
բեմական կանտատա «Ալ արշալույս - նոր գյուղ» (1949)
կանտատա «Դեմոնտաժ» (1959, երկրորդ խմբ.՝ «Բալադային կանտատա»)
երգերի շարք «Ճանապարհ» (1932-42)


== Պարգևներ ==
1956 – Չեխոսլովակիայի ԽՍՀ Կ. Գոտվալդի անվան պետական մրցանակ (կանտատա Государственная премия ЧССР им. К. Готвальда (кантата «Демонтаж»)
1966 – Չեխոսլովակիայի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Малая советская энциклопедия, 3-е издание. / Главный редактор Б. А. Введенский, Т. 6. — М., БСЭ, 1958. — с. 102.
Музыкальный энциклопедический словарь / Гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 350 — ISBN 5-85270-033-9
Ռուսաստանի հայ երիտասարդության կոնգրես

Ռուսաստանի հայ երիտասարդության կոնգրես, ՌՀԵԿ (ռուս.՝ Конгресс армянской молодёжи России, КАМР), Ռուսաստանի Դաշնության առաջին համընդհանուր և խոշորագույն հայկական երիտասարդական կազմակերպությունը, որը միավորում է երկրի շուրջ 20 տարածաշրջանային երիտասարդական կազմակերպություններ։


== Պատմություն ==
Կազմակերպություն հիմնադրվել է 2015 թվականին փետրվարի 2-ին։ Հիմնադիր ժողովը տեղի է ունեցել Մոսկվայի «Արարատ Պարկ Հայաթ» հյուրանոցում, որին մասնակցել են Ռուսաստանի 16 սուբյեկտներից ժամանած հայ երիտասարդական կազմակերպությունների պատվիրակներ, որոնց թվում էին Վորոնեժի, Պյատիգորսկի, Ստավրոպոլի, Եկատերինբուրգի, Կրասնոյարսկի, Դոնի Ռոստովի, Սոչիի, Պերմի, Պոդոլսկի, Կալինինգրադի, Ղրիմի, Մոսկվայի, Յալթայի, Կրասնոդարի, Յարոսլավլի և Նովոսիբիրսկի ներկայացուցիչները։


== Կոնգրեսի անդամները ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Հայերը Ռուսաստանում
Մոսկվայի հայ երիտասարդության ասոցիացիա


== Ծանոթագրություններ ==
Քրիստոսի խաչելություն

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խաչելություն (այլ կիրառումներ)
Քրիստոսի խաչելություն, Հիսուս Քրիստոսի մահապատիժը խաչելության միջոցով, որով փաստորեն ավարտվեցին Քրիստոսի չարչարանքները։ Դրան հաջորդեց նրա մահը և Զատիկը։
Քրիստոսի խաչելությունը նկարագրված է բոլոր 4 Ավետարաններում։
Խաչված Քրիստոսի սրբապատկերը տարբեր կրոնական ուղղություններում հանդիսանում է երկրպագության առարկա, և հատկապես տարածված է կաթոլիկության մեջ։
Մերցիգ-Վադերն (շրջան)

Մերցիգ-Վադերն  (գերմ.՝ Landkreis Merzig-Wadern), շրջան Գերմանիայում։ Շրջկենտրոնն է Մերցիգ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 556,12 կմ2։ Բնակչությունը՝ 105 095 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 189 մարդ/կմ2։ Շրջանի պաշտոնական կոդը՝ 10 0 42։ Շրջանում 7 համայնք կա։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռովնոե (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌովնոեՌովնոե (ուկրաիներեն՝ Рівне), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռովնոե գյուղում բնակվում էր 127 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
2Ս3 Ակացիա

2Ս3 Ակացիա, խորհրդային արտադրության 152-մմ ինքնագնաց հաուբից։


== Արտադրություն ==
2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցի արտադրությունն սկսվել է 1967 թվականին։ Դա պատասխան էր ԱՄՆ-ի կողմից ստեղծված Մ109 ինքնագնաց հաուբիցին։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցն սկսել շահագործվել խորհրդային բանակում 1971 թվականին։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցի արտադրությունը դադարեցվել է 1993 թվականին՝ իր տեղը զիջելով Մստա-Էս կայանքին։ Արտադրության կասեցումից հետո 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցն սկսել է լայնորեն արտահանվել։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը ներկայումս գտնվում է Ռուսաստանի, Բելառուսի, Կուբայի, Ուկրաինայի, Հայաստանի և այլ երկրների սպառազինություններում։


== Տեխնիկական տվյալներ ==
2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը տեղադրված է Կռուգ (SA-4 Ganef) տանկի շասսի վրա։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցի երկարությունը կազմում է 6.97 մ (հաուբիցով 7.65 մ), լայնությունը՝ 3.25 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.62 մ։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը բավականին թեթև է. նրա քաշը կազմում է 27.5 տ։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցն ունի 152 մմ-անոց հաուբից։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցի ամենավերին հատվածում տեղադրված է 7.62 մմ-անոց գնդացիր։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը սնուցվում է 520 ձիաուժ հզորությամբ V59 դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով 60 կմ/ժ արագություն։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցի վառելիքի պաշարը կազմում է 500 կմ։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։


== Մարտավարական տվյալներ ==
2Ս3 Ակացիա |ինքնագնաց հաուբիցը շահագործվում է անձնակազմի չորս, այդ թվում հրամանատարի, հրետաձիգի, լիցքավորողի և վարորդի կողմից։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը կարող է կրակել ցանկացած անկյան տակ։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը արձակում է ցանկացած ստանդարտ 152 մմ-անոց արկեր։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը մեկ րոպեում արձակում է 3-4 արկ։ Կրակի առավելագույն հեռավորությունը կազմում է շուրջ 17.4 կմ։ 2Ս3 Ակացիա ինքնագնաց հաուբիցը խոցում է նաև շարժվող տրանսպորտային միջոցներ։


== Սպառազինություն ==

 Ռուսաստան 931 հատ
 Ուկրաինա 501 հատ
 Բելառուս 168 հատ
 Հայաստան 28 հատ
 Ադրբեջան 16 հատ
 Վրաստան 32 հատ
 Հունգարիա 5 հատ
 Սլովակիա որոշ քանակությամբ
 Ղազախստան 150 հատ
 Ուզբեկստան 17 հատ
 Թուրքմենստան 16 հատ
 Սիրիա 100 հատ
 Վիետնամ 30 հատ
 Ալժիր 10 հատ
 Լիբիա 55 հատ
 Անգոլա 48 հատ
 Եթովպիա 10 հատ
 Կուբա 200 հատ
 ԱՄՆ 7 հատ


== Տես նաև ==
2Ս1 Գվոզդիկա
Մստա-Էս
2Ս7 Պիոն
2Ս35 Կոալիցիա


== Աղբյուրներ ==
2S3 Akatsiya (անգլ.)
Բուտ Առավեղյան

Բուտ Առավեղյան (6-րդ դար - 628), հայ նախարար Հայկական մարզպանությունում, Այրարատ աշխարհի Արագածոտն գավառի հյուսիս-արևմտյան մասի (Թալին, Աշնակ) տանուտերը, Առավեղյանների նախարարական տոհմից։


== Կենսագրություն ==

Բուտ Առավեղյանը 624-628 թվականներին կառուցել է Բագարանի Սուրբ Թեոդորոս եկեղեցին, որը սակայն չհասցնելով ավարտել, մահացել է 628 թվականին։ Եկեղեցու շինարարությունը շարունակել և ավարտել է նրա կինը՝ Աննան 631 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտա Կլաուսի գյուղ

Սանտա Կլաուսի գյուղ, զվարճանքների այգի Ֆինլանդիայում, նվիրված Ձմեռ Պապին, որին Ֆինլանդիայում անվանում են Յոուլուպուկկի (ֆիններեն՝ Joulupukki)։ Գտնվում է Ռովանիեմի քաղաքի մոտակայքում, Լապլանդիա նահանգում։
Ըստ ավանդույթի համարվում է, որ Սանտա Կլաուսը ծնվել է Լապլանդիայում։ Սանտա Կլաուսի գյուղը համարվում է Սանտա Կլաուսի բնակավայրը, այդ պատճառով այն Ֆինլանդիայում զբոսաշրջիկների կողմից ամենաշատ այցելվող վայրերից է։
Սանտա Կլաուսի գյուղը բաժանվում է մի քանի տեսարժան վայրերի. Բևեռային շրջան, Սանտա Կլաուսի հիմնական փոստային գրասենյակ, Սանտա Կլաուսի գրասենյակ և այլ վայրեր, օրինակ՝ խանութներ, ռեստորաններ։


== Պատմություն ==
1950 թվականին Էլեոնորա Ռուզվելտը՝ Ֆրանկլին Դ. Ռուզվելտի կինը եղել է Սանտա Կլաուսի գյուղում։ Նա համարվում է այս վայրն այցելած առաջին զբոսաշրջիկը։ Նրա պատվին այստեղ խրճիթ է կառուցվել, որն այսօր էլ կարող ենք տեսնել։


== Զբոսաշրջությունը ==
Զբոսաշրջիկների հիմնական հոսքը գալիս է Մեծ Բրիտանիայից, Գերմանիայից, Ռուսաստանից, Ֆրանսիայից, Իռլանդիայից, Չինաստանից, Ճապոնիայից, Հնդկաստանից։
Սանտա Կլաուսի գյուղը Լապլանդիայում (Բևեռային շրջանում) համարվում է ամենահայտնի վայրը։


== Տեղադրությունը ==

Սանտա Կլաուսի գյուղը գտնվում է Ռովանիեմիից 8 կմ դեպի հյուսիս-արևելք և 2 կմ Ռովանիեմիի միջազգային օդանավակայանից։ Սուրբ Ծննդյան ժամանակ դեպի այդ օդանավակայան չվերթների քանակն ավելանում է երեք անգամ։
Ռովանիեմի կարելի է հասնել ոչ միայն ինքնաթիռով, այլև երկաթուղային տրանսպորտով և ավտոբուսներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Սանտա Կլաուսի գյուղը Archived 2013-05-01 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Կրասնոոզյորնոե (գյուղ, Ուստ-Աբականսկի շրջան)

Կրասնոոզյորնոե (ռուս.՝ Красноозёрное), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ուստ-Աբականսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուրեն Աղբալյան (այլ կիրառումներ)

Սուրեն Աղբալյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Սուրեն Աղբալյան (փետրվարի 1, 1950, Աչաջուր, Իջևանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), մետաղագետ։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1996)։ Նյու Յորքի ԳԱ անդամ (1995)։ ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2010)։
Սուրեն Աղբալյան (մանկավարժ) (1922, Շուլավեր, Մառնեուլի շրջան, Վրաստան), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1944)։
Դաշա Մեդովայա

Դաշա Մեդովայա (իսկական անունը Դարյա Վլադիմիրովնա Կոբեց, ուկրաիներեն՝ Дарія Володимирівна Кобець, (հոկտեմբերի 23, 1990(1990-10-23), Խերսոն, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրանիացի երգչուհի, դերասանուհի, հեռուստահաղորդավարուհի, մոդել, կոմպոզիտոր և երգի հեղինակ։ Ուկրաինական կանանց պոպ խմբի նախկին սոլիստկա։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Խերսոն]ում, հոկտեմբերի 23-ին 1990 թվականին։ Մանկուց երաժշտության հանդեպ սերը ներշնչում է երգչուհու մորը դստերը տալ երաժշտական դպրոց, որպեսզի դաշնամուրի և վոկալի դասարանում սովորի։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Դարյան ժամանել Է Կիև և ընդունվել Կիևի էստրադային և կրկեսային արվեստի պետական քոլեջ, որտեղ սովորել է մեկ տարի։ Վերադառնալով Խերսոն՝ շարունակել է զբաղվել երաժշտությամբ, ընդունվել երաժշտական ուսումնարան՝ խմբավարության ֆակուլտետ
: Մասնակցել է բազմաթիվ երաժշտական փառատոնների։


=== 2008—2010: Արկտիկա ===
Դպրոցն ավարտելուց հետո Դաշան գնացել է Կիև, որտեղ հայտնվել է շոու-բիզնեսի կենտրոնում՝ դառնալով Յուրի Նիկիտինի և Օլգա Գորբաչևայի նախագծի բեք-վոկալիստը ։ Խմբի հետ մասնակցել է ավելի քան հարյուր համերգի, որտեղ հմտություն է ձեռք բերել հանդես գալու մեծ բեմի վրա։ 2008 թվականի սկզբին նկարահանվել է առաջին տեսաերիզում («Շատ-շատ») ։ Այդ տարի աշնանը թողարկվել է «Խնդրեմ» երգով տեսաերիզը։ 2009 թվականին խումբը հայտնվել է ուկրաինական հրատարակության «Playboy» տղամարդկանց ամսագրի դարձերեսին։ Նույն 2009 թվականին խմբում թողարկվել է «Սպիտակ ալբոմը», որը ներառել է տասնմեկ երգ, դա կար խմբի երգացանկում ։ 2009 թվականին հանրույթը նկարահանել է «Ինչու՞» քնարական կոմպոզիցիայի տեսաերիզը ։ նոյեմբերի 18-ին «Արկտիկա» խումբը մասնակցել է «Ոսկե շարմանկա» միջազգային հինգերորդ երաժշտական մրցանակաբաշխության արարողությանը ։
2010 թվականին նա լքել է խումբը.


== Ծանոթագրություններ ==
1446

1446 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1446 թվականն է, 
XV դարի 46-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Հիմնադրվել է Հայ առաքելական եկեղեցու պատմականորեն ձևավորած երեք նվիրապետական աթոռներից մեկը՝ Մեծի Տան Կիլիկիոն


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Գրիգոր Թ Մուսաբեկյանց, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1439–41 թվականներին։ Հաջորդել է Կոստանդին Զ Վահկացուն։
Գրիգորի Հայրապետով

Գրիգորի Ալբերտի Հայրապետով (մարտի 18, 1967(1967-03-18) - հունվարի 1, 2022(2022-01-01), Երևան, Հայաստան), գեներալ-մայոր, Հայաստանի Հանրապետության պետական պահպանության ծառայության նախկին պետ։ 1991-2018 թվականներին եղել է պետության ղեկավարի անվտանգության գլխավոր պատասխանատուն։ Ապահովել է Հայաստանի երեք նախագահների և 16-րդ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի անվտանգությունը։ 2018 թվականի հունիսի 11-ին նշանակվել է ՀՀ Ազգային անվտանգության ծառայության Պետական պահպանության ծառայության պետ։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
2006 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 15-րդ տարեդարձի առթիվ, հայրենիքի անվտանգության ապահովման գործում ունեցած նշանակալից ծառայությունների, ինչպես նաև ծառայողական պարտքը կատարելիս ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։
2019 թվականի հուլիսի 5-ին ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանը, հիմք ընդունելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի առաջարկությունը, Գրիգորի Հայրապետովին շնորհել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անփոխարինելի թիկնապահը. պետության ղեկավարի անվտանգության համար պատասխանատու բաժնի պետը (Photo)
Ժյուլեն Դյուպրե

Ժյուլեն Դյուպրե (ֆր.՝ Julien Dupré, մարտի 18, 1851(1851-03-18)[…], Փարիզ - ապրիլի 15, 1910(1910-04-15), Փարիզի 16-րդ շրջան, Փարիզ), ֆրանսիացի նկարիչ, ռեալիզմի ներկայացուցիչ։


== Կյանք և ստեղծագործություն ==
Ժյուլեն Դյուպրեն ծնվել է 1851 թվականի մարտի 19-ին Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզում։ Սովորել է գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոցում։
Դյուպրեի գեղանկարչության ուսուցիչներն են եղել Իզիդորա Պիլյան, Անրի Լեմանան և Դեզիրե Ֆրանսուա Լոժեն։ 1876-1899 թվականներին Փարիզյան սալոնի մասնակից։
Ժյուլեն Դյուպրեն մահացել է 1910 թվականի ապրիլի 15-ին Փարիզում՝ 59 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորվել է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Հրապարակված աշխատանքներ ==
The Hay Harvest (1881) - Chi Mei Museum, Tainan, Taiwan.
Haying Scene (1884) - St. Louis Art Museum, St. Louis, Missouri.
The Haymakers (1886) - Worcester Art Museum, Worcester, Massachusetts.
Return From the Fields - Joslyn Art Museum, Omaha, Nebraska.
In Pasture (1882) - Washington University Art Gallery, St. Louis, Missouri.
Haying Scene (1882) - Washington University Art Gallery, St. Louis, Missouri.
Young Woman Watering Cattle - Museum of Fine Arts, Boston, Massachusetts.
Haymaking (1892) -Museum of Fine Arts, Boston, Massachusetts.
Children Feeding Geese (1881) - Museum of Fine Arts, Boston, Massachusetts.
Peasant Girl with Sheep - The Fine Arts Museums of San Francisco, California.
Milking Time - The Fine Arts Museums of San Francisco, California.
Women in the Fields - Bowdoin College Museum of Art, Brunswick, Maine.
The Young Shepherdess - San Diego Museum of Art, San Diego, California.
In the Pasture (1883) - University of Kentucky Art Museum, Lexington. Kentucky.
Le Ballon (1886) - Reading Public Museum and Art Gallery, Reading, Pennsylvania.
The Harvesters (1885) - The Appleton Museum of Art, Ocala, Florida.
The Harvester (1880) - Huntington Museum of Art, Huntington, W.V.
Home From the Pasture - Columbia Museum of Art, Columbia, South Carolina.
Woman Harvesting Hay- Museum of Fine Arts, Houston, Texas.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Dictionnaire Bénézit.
Howard L. Rehs, Catalogue Raisonné de Julien Dupré (1851-1910).


== Արտաքին հղումներ ==
Julien Dupré Catalogue Raisonné request for information at rehs.com
Julien Dupré: A Survey - Rehs Galleries' exhibition of the artist's work, with biography.
Միխայլիկովսկի գյուղական խորհուրդ (Կոզելշչինսկի շրջան)

Միխայլիկովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Михайликівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոզելշչինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միխայլիկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 484 մարդ։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
(1058) Գրուբա

(1058) Գրուբա (անգլ.՝ Grubba), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1925 թվականի հունիսի 22-ին Գրիգորի Շայնի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,196217 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7837 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6087 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1188,81 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302825 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,69° անկյուն։
Գրուբա աստերոիդը պատկանում է Աուգուստայի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1058) Գրուբա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Անտիկլինորիում

Անտիկլինորիում (անտի ... + հունարեն χλινω—թեքում եմ, öρος—բարձրություն), երկրակեղևի խոշոր ու բարդ կառուցվածք ունեցող անտիկլինալային բարձրացում, որի առանցքային մասում մերկանում են հին և սովորաբար խիստ փոխակերպված (մետամորֆացված) ապարներ։


== Նկարագրություն ==
Անտիկլինորիումներին հաճախ հարում են խոշոր ինտրուզիաներ։ Անտիկլինորիումը գոյանում է գեոսինկլինալային մարզերում՝ երկրակեղևի ինտենատիվ ծալքավոր շարժումների հետևանքով, որոնք ժամանակակից ռելիեֆում արտահայտված են որպես լեռնաշղթաներ (Մեծ և Փոքր Կովկաս, Ուրալ ևն)։ Բնութագրվում է կենտրոնական մասի ընդհանուր բարձրացումով, ունենում է հարյուրավոր կմ երկարություն և տասնյակ կմ լայնություն։ Շատ խոշոր անտիկլինորիումը կոչվում է մեգաանտիկլինորիում։ Անտիկլինորիումը կազմող անտիկլինալային ծալքերի առանցքային մակերևույթները մեծ մասամբ հովհարաձև են դասավորված, իսկ ծալքերի թեքվածությունն ու շրջվածությունը դեպի հարակից սինկվինորիամների կողմն է։ Անտիկլինորիումները սովորաբար բարդացված են վրաշարժերով, ընդ որում, խզման հարթությունները նույնպես ուղղված են դեպի հարակից սինկլինորիումները։


== Տեսակներ ==
Անտիկլինորիումները լինում են՝

ժառանգված, երբ գոյանում են նախկին գեոանտիտիլինալներից
հակադարձ, երբ գոյանում են նախկիև գեոանտիկլինալներից՝ նրանց շրջման հետևանքով։


== Տարածվածությունը Հայաստանում ==
Հայաստանում անտիկլինորիումներ են Վայքի, Ուրծի, Ծաղկունյաց լեռնաշղթաները, Ալավերդու և Ղափանի հանքային շրջանները։


== Պատկերասրահ ==
Ձմեռային իշխան

Ձմեռային իշխան (լատ.՝ Salmo ischchan ischchan), սաղմոնայինների ընտանիքին պատկանող ձուկ, Սևանի իշխանի 4 ենթատեսակներից մեկը։
Համեմատաբար խոշոր ձուկ է։ Մարմինը գլանաձև է՝ կողքերից մի փոքր սեղմված, երկարությունը՝ 50-55 (երբեմն՝ 90) սմ, զանգվածը՝ մինչև 15 կգ։ Մարմինը` իշխանի մյուս ենթատեսակների համեմատ համեմատաբար բարձր է։ Ճարպային լողակը գտնվում է մեջքային և պոչային լողակների միջև։ Գլուխը մեծ է, դունչը՝ բութ, բերանը՝ համեմատաբար փոքր։ Էգերի բազմացմանը չմասնակցող արուների ծնոտները հավասար երկարություն ունեն։ Ծեր արուների ստորին ծնոտը վերինից երկար է։ Բերանը զինված է ծնոտների, քմոսկրերի, խոփոսկրերի և լեզվի վրա գտնվող լավ զարգացած ատամներով։ Թեփուկները մանր են, կողագծում՝ 108-114 հատ։ Մեջքային լողակում ճառագայթները 11-14-նն են, հետնալողակում՝ 11-12։ Խռիկային առաջին աղեղի վրա գտնվում են համեմատաբար կարճ, գուրզաձև ծայրերով 16-20 առէջներ։ Մարմնի գունավորումն անմիջականորեն կախված է սեռական գեղձերի հասունացումից։ Մանրաձկները մինչև 1 տարեկանը դեղնականաչավուն են՝ ուղղահայաց դարչնագույն շերտերով։ Սեռահասուն առանձնյակները, բացառությամբ բազմացման շրջանի, ունեն արծաթափայլ գունավորում՝ երկնագույն, ծիրանագույն, կանաչավուն, երբեմն՝ թույլ ոսկեգույն նրբերանգներով։ Մարմինը պատված է 1 մմ-1 սմ տրամագծով սև կլորավուն բծերով։ Լողակները սովորաբար մոխրագույն են։ Էգերը սեռահասուն են դառնում կյանքի 5-րդ, արուները՝ 4-րդ տարում։ Բազմացման ընթացքում արուների մաշկը հաստանում ու մգանում է, թեփուկները թաղվում են մաշկի մեջ, և երևում են միայն նրանց ծայրերը, անհետանում է արծաթափայլ գունավորումը, ատամները երկարում են, ստորին ծնոտի ծայրին առաջանում է կեռ ելուստ։ Մարմինը ծածկվում է լորձով։ Էգերի մոտ այդ փոփոխություններն ավելի թույլ են արտահայտվում։
Սնվում է մերձհատակային կենդանիներով (ջրային իշուկներ, տզրուկներ, ջրային միջատների թրթուրներ)։ Խոշոր առանձնյակները կարող են սնվել նաև մանր ողնաշարավորներով (ձկներ, երկկենցաղներ)։ Մինչև Սևանա լճի մակարդակի նվազումը ունեցել է արդյունաբերական նշանակություն և տվել իշխանի ընդհանուր որսի մինչև 25-30 %-ը։ Ներկայումս համարվում է իշխանի ոչնչացված ենթատեսակ՝ ձվադրավայրերի չորացման և գերորսի հետևանքով։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է եղել միայն Սևանա լճում։ Հայաստանից դուրս չի հանդիպել։


== Էկոլոգիա ==
3-5 տարեկան հասակում դառնում է սեռահասուն։ Նոյեմբերից մինչև մարտ, խոշոր, խճաքարային գրունտներում, 6-8 մ խորություններում ձվադրում է։ Բնակվել է առավելապես Փոքր և Մեծ Սևանի առափնյա շրջաններում։ Սնվում էր հիմնականում համարիդներով, փափկամարմիններով, ջրային միջատների թրթուրներով, հասուն առանձնյակները` նաև մանր ձկներով։


== Պահպանություն ==
Վերջին հավաստի որսը կատարվել է 1982 թվականին Մեծ Սևանի հյուսիսարևելյան ափերի մոտ։
Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում ձվադրավայրերի չորացումը լճի մակարդակի արհեստական իջեցման հետևանքով և որսագողությունը։ 1970-1980 թվականներին կատարվել են արհեստական վերարտադրման անհաջող փորձեր, սակայն աշխատանքները ընդհատվել են լճում վայրի արտադրողների բացակայության պատճառով։
1978 թվականից որսն արգելված է։ Պահպանվում էր «Սևան» ազգային պարկում


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (138901-139000)

Աստերոիդների ցանկ (138801-138900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (139001-139100)
 Աստերոիդների ցանկ (138801-138900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (139001-139100)
Աշոտ Սահրատյան

Աշոտ Արիստակեսի Սահրատյան (հուլիսի 2, 1936, Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, նկարիչ, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ 1970 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Աշոտ Սահրատյանը 1958 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1958-1962 թվականներին սովորել է Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտում, 1969-1972 թվականներին՝ նույն ինստիտուտի ասպիրանտուրայում։ 1963-1969 թվականներին աշխատել է արտասահմանյան երկրների հետ բարեկամության և մշակութային կապի հայկական ընկերությունում։ 1976 թվականից ղեկավարում է Մոսկվայի Լիխաչովի անվան ավտոգործարանի «Համաստեղություն» գրական խմբակը։


== Ստեղծագործական կյանք ==
Աշոտ Սահրատյանի թարգմանությամբ (հայերենից) ռուսերեն լույս են տեսել հետևյալ գրքերը՝

Վարդգես Պետրոսյանի «Մայրիկ, ես արդեն մեծ եմ» (Մոսկվա, 1964)
Գևորգ Արշակյանի «Սև և սպիտակ կարապներ» (Երևան, 1968)
Եղիշե Չարենցի «Ես իմ անուշ Հայաստանի» (Երևան, 1967)
Վահան Թոթովենցի «Կյանքը հին հռովմեական ճանապարհի վրա» (Մոսկվա, 1970)
Կոստան Զարյանի «Նավը լեռան վրա» (Մոսկվա, 1969 և 1974)
Մկրտիչ Սարգսյանի «Ճակատագրով դատապարտվածները» (Մոսկվա, 1980)
Հովհաննես Մելքոնյանի «Հարցաքննություն» (Մոսկվա, 1982)Սահրատյանը 1979 թվականի դեկտեմբերին նկարչական գործերի անհատական ցուցահանդես է ունեցել Մոսկվայի Լիխաչովի անվան ավտոգործարանի մշակույթի պալատում։


== Աղբյուրներ ==
Հ․ Հ․ Խաչատրյան «Գրական տեղեկատու», «Սովետական գրող հրատարակչություն», 1986 թ
Չեմկոս Ջինյա

Չեմկոս Ջինյա (ռուս.՝ Чемкос-Джынья), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իժմա գետի աջ ափին՝ 207 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 13 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000077056
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007705
Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==