«Բաքու-Թբիլիսի-Կարս» երկաթուղի

«Բաքու-Թբիլիսի-Կարս» երկաթուղի (թուրքերեն՝ Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı, վրաց.՝ ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზა, ադրբ.՝ Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xətti), տրանսպորտային հանգույց, որն իրար է կապում Ադրբեջանի, Վրաստանի և Թուրքիայի երկաթուղային ցանցերը։


== Պատմություն ==
Նախագծի իրականացումը սկսվել է 2007 թվականի փետրվարի 7-ին, երբ ստորագրվել էր միջկառավարական պայմանագիր՝ Ադրբեջանի,
Վրաստանի և Թուրքիայի միջև։ Նախագծի շրջանակներում պետք է կառուցվեր երկաթգիծ, որն իրար էր կապելու Վրաստանի Ախալքալաք և Թուրքիայի Կարս քաղաքները։ Երկաթգիծը ունենալու էր 105 կիլոմետր երկարություն, որից 76 կիլոմետրը գտնվելու էր թուրքական տարածքում, իսկ 29 կիլոմետրը՝ վրացական։ Պետք է վերակառուցվեր նաև Ախալքալաք և Թբիլիսի քաղաքներն իրար կապող երկաթգիծը։

Սկզբնական շրջանում նախագծի արժեքը կազմել է 422 միլիոն ԱՄՆ դոլար, որից 202 միլիոնը պետք է հատկացներ վրացական կողմը, իսկ 220 միլիոն դոլարը՝ թուրքական կողմը: Սակայն, հետագայում արժեքը վերագնահատվել է և ավելացել։ 2008 թվականի վերջին նախագծի արժեքը, տարբեր հաշվարկներով, գերազանցել է 600 միլիոն ԱՄՆ դոլարը: Ծախսերի փոխհատուցումը հավասարապես բաժանվել է Ադրբեջանի, Վրաստանի և Թուրքիայի միջև, ընդորում վրացական կողմը վճարել է Ադրբեջանից ստացած վարկի միջոցով։
Ադրբեջանը նվազագույն տոկոսադրույքով վարկ է տրամադրել Վրաստանին՝ երկաթգծի Ախալքալաքից մինչև Թուրքիայի սահմանագծի հատվածը կառուցելու համար։ Բացի այդ, Ադրբեջանը վերակառուցել է երկաթգծի Մարնեուլ- Ախալքալաք հատվածը։
Սկզբնական փուլում նախատեսվում էր, որ երկաթգծով տարեկան տեղափոխվելու էր մինչև 10 միլիոն տոննա բեռ։ Մոտ ապագայում բեռնափոխադրության տարեկան ծավալները հասցվելու էին մինչև 25 միլիոն տոննայի։
Նախագիծը հանդիսանում է Հարավային Կովկաս Եվրոպային միացնող լայնամասշտաբ ծրագրի մի մասը։ Թուրքիայի երկաթուղային ցանցի զարգացման ծրագրով արդեն իսկ կառուցվել է ստորջրյա Մարմարայ երկաթուղային թունելը, որը գտնվում է Ստամբուլում։ Երկաթգիծն ապահովում է համաեվրոպական երկաթգծի հետ ուղղակի կապը։ Ծրագրով նախատեսվում է նաև Կարսը կապել Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության։ Հեռանկարում նախատեսվում է, որ «Բաքու-Թբիլիսի-Ախալքալաք-Կարս» երկաթգիծը դառնալու է «Եվրոպա-Կովկաս-Ասիա» երկաթուղային միջանցքի մի մասը։


== Մեկնարկ ==
2017 թվականի հոկտեմբերի 30-ին տեղի է ունեցել «Բաքու-Թբիլիսի-Կարս» երկաթուղու բացման պաշտոնական արարողությունը։
Արարարողությանը մասնակցել են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, Ղազախստանի վարչապետ Բաքիջան Սագինտաևը, Վրաստանի վարչապետ Գիորգի Կվիրիկաշվիլին, Ուզբեկստանի վարչապետ Աբդուլա Արիպովը և պաշտոնատար այլ դեմքեր։


== Նախագծի տեխնիկական տվյալներ ==
Երկաթգծի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 826 կիլոմետր։

Ենթադրվում է, որ առաջին տարիներին կարող է տեղափոխել մինչև մեկ միլիոն մարդ և 6,5 միլիոն տոննա բեռ։ Ապագայում ենթադրվում է, որ երկաթգծով մարդկանց տեղափոխությունը կարող է հասցվել մինչև 3 միլիոնի, իսկ բեռնափոխադրությունը՝ 20 միլիոն տոննա բեռի։
Նախատեսվում է, որ երկաթգծի շահագործումից հետո Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Վրաստանի ապրանքաշրջանառությունը տարեկան հասնելու է մինչև 10 միլիարդ դոլարի։


== Երկաթգիծը ֆիլատելիայում ==
Ադրբեջանի փոստային նամականիշ  - 2012 թվական


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի
Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթամուղ


== Արտաքին հղումներ ==
История Шёлкового пути Archived 2010-04-04 at the Wayback Machine. // azerbaijan.az
Тестирование железной дороги Баку-Тбилиси-Карс начнется в январе Archived 2016-11-12 at the Wayback Machine. // newsgeorgia.ge, 10 ноября 2016
Китай подстегнул Баку, Тбилиси и Анкару. Транспортный коридор Восток–Запад откроется весной // НГ, 31.01.2017