armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ֆրենկ Բորգի

Ֆրենկ Բորգի (անգլ.՝ Frank Borghi, ապրիլի 9, 1925(1925-04-09), Սենթ Լուիս, Միսսուրի - փետրվարի 2, 2015(2015-02-02), Սենթ Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ: 1950 թվականին աշխարհի առաջնության ժամանակ Միացյալ Նահանգների հավաքականի կազմում մասնակցել է Անգլիայի դեմ լեգենդար խաղին, որում նրա թիմը հաղթել է 1:0 հաշվով:


== Մարզական կարիերա ==
Բորգին իր սպորտային կարիերան սկսել է որպես պրոֆեսիոնալ բեյսբոլ խաղացող, բայց այն փոխարինել է ֆուտբոլով: Նա ընտրել է դարպասապահի դիրքը, քանի որ զգում էր, որ չունի գնդակի հետ վարվելու անհրաժեշտ հմտություն՝ որևէ այլ դիրք զբաղեցնելու համար: Իրականում նա գրեթե երբեք գնդակին ոտքով չի հարվածել՝ դարպասների մոտից գնդակին հարվածելու իրավունքը թողնելով դաշտային խաղացողներին։ Փոխարենը բեյսբոլից շնորհիվ ձեռքբ բերած իր բազուկների ուժով նա միշտ ձեռքերով է նետել գնդակը այն բանից հետո, երբ կանխել է հակառակորդի կողմից իր պաշտպանած դարպասի գրավումը։ Ֆրենկ Բորգին խաղացել է պրոֆեսիոնալ «Սենթ Լուիս Սիմփկինս-Ֆորդի» կազմում և օգնել թիմին 1948 ու 1950 թվականներին նվաճել երկրի գավաթը:
Ֆրենկ Բորգին 1949 թվականին  ընդգրկվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ազգային հավաքականում և մասնակցել աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի հանդիպումներին և առաջնության բոլոր երեք խաղերին: Ֆրենկ Բորգին հայտնի է Անգլիայի հավաքականի հետ հանդիպման ընթացքում ցուցադրած խաղով, երբ նա կատարել է մի քանի սեյվ՝ ապահովելով 1։0 հաշվով հաղթանակ իր թիմի համար, ինչը դեռևս համարվում է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության պատմության ամենաանսպասելի իրադարձություններից մեկը: Նա ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում մասնակցել է նաև 1954 թվականին աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի՝ Մեքսիկայի դեմ խաղին: 1976 թվականին Բորգին ընդգրկվել է Միացյալ Նահանգների ազգային ֆուտբոլի փառքի սրահում 1950 թվականի խաղում իր թիմակիցների հետ միասին:


== Անձնական կյանք ==
Բորգին մեծացել է Սենթ Լուիսի (Միսսուրի) Հիլլ թաղամասում:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բորգին ծառայել է որպես բժիշկ հետևակային զորամասում, որը մասնակցել է Արդենների ռազմագործողությանը և Ռեմագենում գտնվող Լյուդովորֆֆի կամրջի անցմանը 1945 թվականի մարտին: Բորգին արժանացել է Բրոնզե աստղի և Մանուշակագույն սրտի:
Բորգին 2003 թվականին հեռացել է ֆուտբոլից՝ դառնալով Սենթ Լուիսիում հուղարկավորությունների բյուրոյի տնօրեն: 2004 թվականի հունվարին նա և 1950 թվականի աշխարհի առաջնությանը մասնակցած իր չորս թիմակիցները (Ուոլթեր Բահր, Հարրի Քեու, Ջինո Փարիանի և Ջոն Սոուզա) ճանաչվել են պատվավոր ամերիկացիներ Ամերիկայի ազգային ֆուտբոլային մարզիչների ասոցիացիայի կողմից Շառլոտում (Հյուսիսային Կարոլինա) կայացած ամենամյա համաժողովում:
«Նրանց կյանքի խաղը» ֆիլմում ֆիլմում Բորգիին մարմնավորել է Ջերարդ Բաթլերը:
Բորգին մահացել է 2015 թվականի փետրվարի 2-ին Սենթ Լուիսում 89 տարեկան հասակում: Նա թաղված է Միսսուրի նահանգում՝ Լեմայում՝ Ջեֆֆերսոն Բերեքս ազգային գերեզմանոցում:


== Վավերագրական կինո ==
Բորգին նկարահանվել է 2009 թվականի «Չեմպիոնների ժամանակը» վավերագրական ֆիլմում, որտեղ քննարկվում է 1950 թվականի աշխարհի առաջնությունում Անգլիայի նկատմամբ Միացյալ Նահանգների հավաքականի տարած անսպասելի հաղթանակը: Նա նաև նկարահանվել է «Վետերանների ձայները» վավերագրական ֆիլմում, որտեղ պատմում է ԱՄՆ-ում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Միացյալ Նահանգների բանակում որպես բժիշկ իր ծառայության մասին:


== Ծանոթագրություններ ==
Հարություն Գարգալոյան

Հարություն Մկրտչի Գարգալոյան (ապրիլի 23, 1901(1901-04-23), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 12, 1980(1980-08-12), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մարզիչ, սպորտի կազմակերպիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ (1961): ՀԽՍՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ (1966):
Նկարիչ Ռուդոլֆ Գարգալոյանի հայրը։


== Կենսագրություն ==
Հարություն Գարգալոյանը ծնվել է 1901 թվականին Ալեքսանդրապոլում։ 1925-1930 թվականներին եղել է Երևանի ֆիզկուլտուրայի քաղխորհրդի նախագահ, 1930-1945 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտի ֆիզդաստիարակության ամբիոնի վարիչ, 1945-1950 թվականներին՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ֆիզդաստիարակության ամբիոնի վարիչ, 1950-1966 թվականներին՝ ՀԽՍՀ լուսնախարարության ֆիզիկական դաստիարակության բաժնի պետՄարզել է Հրանտ Շահինյանին, Լ. Զարգարյանին և այլոց։


== Պարգևներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ, 1961
ՀԽՍՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ, 1966


== Երկեր ==
Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի միասնական օրը դպրոցում, Երևան, Ա. հ., 1963 (համահեղինակ)։


== Ծանոթագրություններ ==
Քուռի սպիտակաձուկ

Քուռի սպիտակաձուկ (լատ.՝ Alburnus filippi), ծածանաձկների ընտանիքի ձուկ։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Մարմինը կողքերից մի փոքր սեղմված է, երկարությունը՝ 7-8 (երբեմն՝ մինչև 15) սմ զանգվածը՝ մինչև 40 գ և ավելի։ Բերանը դնչի ծայրին է՝ դեպի վեր ուղղված թեք կտրվածքով, ստորին ծնոտը վերինից Երկար է։ Փորային լողակների և հետնալողակի միջև կա ողնուց, որը հիմնականում պատված է թեփուկներով։ Պոչային լողակը մկրատաձև է, որի ստորին բլթակը վերինից մի փոքր երկար է։ Թեփուկները մանր են, կողագծում՝ 47-64 հատ։ Մեջքային լողակում կա 10-11 ճառագայթ, հետևալողակում՝ 13-17։ Ալանային ատամները երկշարք են։ Մեջքը և գլխի վերին մասը կեղտոտ դեղնականաչավուն են՝ արծաթագույն նրբերանգով։ Կողքերը արծաթափայլ են, փորիկը՝ արծաթասպիտակ։ Կենդանի ձկների կողքերի վերին մասով ձգվում է լավ արտահայտված մոխրասև շերտ, որի վերին մասում, որոշակի լուսավորության դեպքում, ի հայտ է գալիս կանաչաոսկեգույն Մեկ այլ շերտ։ Մահացած ձկների կողքերը դառնում են արծաթավուն՝ առանց սև շերտի։ Մեջքային և պոչային լողակները մոխրագույն են, կրծքային, փորային լողակները և հետևալողակը՝ հաճախ անգույն։ Աչքի ծիածանաթաղանթը սպիտակաարծաթավուն է։


== Բազմացում և զարգացում ==
Սեռահասուն է դառնում 1-2 տարեկանում։ Աեռ. Երկձևությունը թույլ է արտահայտված։ Արուներն էգերից փոքր են ու ցածրամարմիև՝ ավելի երկար զույգ լողակներով։ Բազմացման շրջանում նրանց գլխի և լողակների վրա հայտնվում է «մարգարտյա» ցան։ Բազմանում է գարնանը և ամռանը (կախված ջրի ջերմաստիճանից)։ Բեղունությունը հասնում է մինչև 8 հազար ձկնկիթի։ Ապրում է վտառներով։ 


== Սննդառություն ==
Կենդանակեր է։ Անվում է մանր անողնաշարավորներով (միջատներ, նրանց թըրթուրները, ջրային իշուկներ, ջրալվեր և այլն), երբեմն՝ ջրային բույսերով, նաև ձկնկիթով ու ձկների թրթուրներով։ Արդյունաբերական նշանակություն չունի։


== Տարածվածությունը Հայաստանում ==
Հայաստանում տարածված է Արաքս, Մեծամոր, Հրազդան, Արփա, Ախուրյան, Քասաղ, Եղեգիս, Որոտան գետերում և նրանց ջրերով սնվող արհեստական լճակներում ու ջրանցքներում։ Ավելի հաճախ հանդիպում է գետերի արագահոս տեղամասերում։


== Ծանոթագրություններ ==
Լենինսկի (Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լենինսկի (այլ կիրառումներ)Լենինսկի (ռուս.՝ Ленинский), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոնիկոլաևսկիգյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Դիդի Ճկղոնի

Դիդի Ճկղոնի (վրաց.՝ დიდი ჭყონი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 250 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մարտվիլյից հեռու է 15 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1454 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Էմետին

Էմետին, (Emetinum), ալկալոիդ, պարունակվում է իպեկակուանե բույսի արմատներում։ Անհոտ, դառնահամ, ջրում և սպիրտում լավ լուծվող, դեղնավուն բյուրեղային փոշի է։ 
Բժշկության մեջ օգտագործվում է էմետինի հիդրոքլորիդը (Emetini hydrochloridum)՝ ամեոբիազի բուժման նպատակով։ Էմետինը գրգռում է լորձաթաղանթները և առաջացնում սրտխառնոց, փսխում։ Նշանակվում է ենթամաշկային, միջմկանային ճանապարհներով։ Էմետին դուրս է գրվում 1%–1 մլ ամպուլներում և փոշիներում։
Ավջըլար

Ավջըկար (թուրքերեն՝ Avcılar), շրջան Ստամբուլի եվրոպական հատվածում` Մարմարա ծովի ափին։ Ավջըլարը Ստամբուլի ամենաբանուկ թաղամասերից մեկն է։ Այստեղ է գտնվում Թուրքիայի ամենամեծ Ամբարլի Լիմանի նավահանգիստը։


== Պատմություն ==
Մինչ 20-րդ դարի երկրորդ կեսը Ավջըլարը փոքր գյուղաքաղաք էր, որի բուռն ծաղկումը սկսվեց 1980-ական թվականներին։ 1992 թվականի մայիսի 27-ին Ավջըլարը դուրս եկավ Քյուչուքչեքմեջե շրջանի կազմից և դարձավ առանձին շրջան։ Ներկայումս Ավջըլարում է գտնվում Ստամբուլի համալսարանի կամպուսներից մեկը։
Շրջանը մեծապես տուժել է 1999 թվականին տեղի ունեցած Իզմիթի երկրաշարժի արդյունքում։


== Տնտեսություն ==
1970 թվականին իր շտաբ- կայանը Ավջըլար տեղափոխեց «Zorlu Holding»-ը, որը Թուրքիայի իր մեծությամբ երրորդ ֆինանսաարդյունաբերական կազմակերպությունն է։ Հոլդինգը ղեկավարում է ազգային նշանակության մոտ 50 կազմակերպություններ։ Շրջանի տարածքում է գտնվում Թուրքիայի ամենախոշոր Ամբարլի Լիմանի նավահանգիստը, որի միջոցով է իրականացնում արտահանման և ներկրման մոտ 38%-ը։


== Արտաքին հղում ==
Թաղապետարանի պաշտոնական կայք էջ
Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք էջ
Իրանական լեզուներ

Իրանական լեզուներով խոսվում է մի ընդարձակ տարածության վրա, մի կողմից՝ մինչև Պարսից ծոց ու Օմանի ծոց, մյուս կողմից՝ մինչև Միջագետք ու Հայաստան։ Այս լեզուները տարածված են ամբողջ Աֆղանստանում և Պամիրի բարձրավանդակում։ Իրանական լեզուները ու բարբառները հնդեվրոպական լեզվատընտանիքի ամենաբազմազան լեզվաճյուղերից են։ Այս լեզուների և բարբառների ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ այն աընդհանուր գծեր ունի հնդեվրոպական բոլոր լեզուների հետ, ինչպես նաև ունի առանձնահատկություններ, որոնք հատուկ են միայն իրենց։ Սովորաբար իրանական լեզուները բաժանվում են երեք խմբի ըստ ժամանակագրական կարգի։ Դրանք են հին իրանական լեզուներ, միջին իրանական լեզուներ և նոր իրանական լեզուներ։ 
Իրանական լեզուների ցանկ


== Գրականություն ==
Գ. Մ. Նալբանդյան, Իրանական լեզուներ և բարբառներ, Երևան 1960
Արեգնազան (անձնանուն)

Արեգնազան, հայկական իգական անձնանուն։ Կազմված է «արեգ» (արեգակ) և «նազան» (նազելի) բառերից։ Կարճ տարբերակներ են՝ Արեգ, Արեգնազ։ Ղազարոս Աղայանի հանրահայտ «Արեգնազան կամ կախարդական աշխարհ» հեքիաթի գլխավոր հերոսի անունն է։ Գործածվել է 18-րդ դարից։


== Ծանոթագրություններ ==
ՆՏՎ Պլյուս Թենիս

ՆՏՎ Պլյուս Թենիս (ռուս.՝ НТВ Плюс Теннис), ռուսական արբանյակյին հեռուստաալիք, հիմնվել է ՆՏՎ Պլյուս մեդիաընկերության կողմից 2006 թ. փետրվարի 4-ին։ Հեռուստաալիքը լիովին նվիրված է թենիսին։ Հեռարձակվում է ամեն օր 10.00-01.00 ժամերին ռուսերեն լեզվով, եթերում հեռարձակվում են տարբեր թենիսային մրցումներ։ Ալիքը փակվել է 2016 թվականի հունվարի 25-ին ՆՏՎ-Պլյուս մարզական հեռարձակման տնօրինության ռեբրենդինգի արդյունքում։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Մանույլովի տուն (Մոսկվա)

Մանույլովի տուն (ռուս.՝ Дом Мануйлова), առանձնատուն Մոսկվայում (Ռուսաստան)։ Նեոդասական ոճով կառուցել է ճարտարապետ Ն. Ի. Ժերիխովը։ Պատկանել է փաստաբան Ի. Մ. Մանույլովին։


== Ճարտարապետություն ==
Այս երկհարկանի շենքը 1910-ական թվականների նեոդասականության վառ օրինակ է։ Շքամուտքը զարդարված է հարուստ ծեփածո դեկոր ունեցող դեկորատիվ կամարով, հորինվածքի կենտրոնում քնարի խորհրդանշական պատկեր է։ Պսակող մասում մեջբերվում է Պարթենոնի քանդակագործական ծոփորների Պանաթենական երթը։ Ճակատներով ցրված են ծաղկեպսակներ և արմավազարդեր։


== Արդի վիճակ ==
2012 թվականին տան ձեղնահարկում հրդեհ է բռնկվել և փլուզվել է ծպեղային համակարգի մի մասը, որի հետ մասամբ նաև երկրորդ և առաջին հարկերի պատերի ծածկերը։ 2013 թվականի ամռանը սեփականատերը, ունենալով վարչատեխնիկական տեսչության միավորման միայն ճակատը վերանորոգելու թույլտվությունը, ոչնչացրել է ներքին միջնապատերը և ծածկերը, հանել է շենքի տանիքը։ Աշխատանքները դադարեցվել են Մոսկվա քաղաքի մշակութային ժառանգության դեպարտամենտի (Մոսգորնասլեդիե) պաշտոնական հրահանգով, սակայն հուշարձանը հայտնվել է կործանման եզրին։
2016 թվականի ապրիլին Մոսգորնասլեդիեն համաձայնեցրել է երկրորդ հարկը քանդելու և վերստեղծելու, ձեղնահարկով և վերելակով կահավորելու նախագծի պետական պատմամշակութային փորձաքննության ակտը։ Ինչպես 2016 թվականի հոկտեմբերին հայտարարել է նախագծի գլխավոր ճարտարապետ Սերգեյ Մալիխովը, երկրորդ հարկի փայտե պատերը գտնվում էին վթարային վիճակում, կառուցատարրերը վարակված էին բորբոսով և փայտաբզեզով։ Մոսգորնասլեդիեում խոստացել են, որ պատերը կվերականգնվեն «պատմական կառուցողական լուծումները պահպանելով»։ Մինչդեռ, «Արխնադզոր» շարժման անդամների վկայությամբ, մինչև 2016 թվականը քանդված էին ոչ միայն երկրորդ, այլ առաջին հարկի պատերը մինչև հիմքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Շկոդրան Մուստաֆի

Շկոդրան Մուստաֆի (գերմ.`Shkodran Mustafi, ապրիլի 17, 1992(1992-04-17), Bad Hersfeld, Կասելի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Հեսսեն, Գերմանիա), գերմանացի կիսապաշտպան, ով հանդես է գալիս իսպանական Վալենսիայում և Գերմանիայի ֆուտբոլի հավաքականում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== Համբուրգ ===
Շկոդրանը հանդիսանում է գերմանական Համբուրգի սան։


=== Էվերթոն ===
2009 թվականի աշնանը Շկոդրանը պայմանագիր է կնքել անգլիական Էվերթոնի հետ։ Մուստաֆին իր դեբյուտը նշել է ԲԱՏԵ-ի դեմ խաղում։


=== Սամպդորիա ===
2012 թվականի հունվարի 3-ին Շկոդրան տեղափոխվել է իտալական Սամպդորիա։ Թիմի կազմում անցկացրել է 51 հանդիպում։


=== Վալենսիա ===
2014 թվականին տեղափոխվել է Վալենսիա։


== Ազգային հավաքական ==
2014 թվականի մայիսի 13-ին իր դեբյուտն է նշել Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում` Լեհաստանի դեմ խաղում։ Հավաքականի կազմում մասնակցել է Աշխարհի 2014 թվականի առաջնությանը։


== Ձեռքբերումներ ==
Աշխարհի չեմպիոն 2014


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մուսատաֆիի պաշտոնական կայք Archived 2016-06-05 at the Wayback Machine. (գերմ.)
Պրոֆիլը  Եվերթոնի պաշտոնական կայքում Archived 2014-02-22 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Պրոֆիլը Fussballdaten.de կայքում (գերմ.)
Պրոֆիլը  Soccerbase.com կայքւոմ (անգլ.)
Վլադիմիր Չեռնիգովսկի

Վլադիմիր Նիկոլաևիչ Չեռնիգովսկի (ռուս.՝ Владимир Николаевич Черниговский, փետրվարի 16 (մարտի 1), 1907, Եկատերինբուրգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 31, 1981(1981-05-31), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ) ակադեմիկոս։ Ավարտել է Պերմի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (1930)։


== Աշխատանք ==
1932-1937 թվականներին աշխատել է Սվերդլովսկի բժշկական ինստիտուտում, 1937 թվականից՝ Լենինգրադի Համամիութենական փորձառական բժշկության ինստիտուտում (1946 թվականից՝ լաբորատորիայի վարիչ), 1941-1952 թվականներին՝ Լենինգրադի ռազմածովային ակադեմիայում։ 1952-1959 թվականին եղել է ԽՍՀՄ ԲԳԱ Մոսկվայի նորմալ և ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի, 1959-1977 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Ի․ Պավլովի անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտների տնօրեն, 1963 -1967 թվականին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիոլոգիայի բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար։
Գիտական աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են գլխուղեղի կեղևի և ներքին օրգանների ֆունկցիոնալ փոխհարաբերության, ներքին ընկալչության (ինտերոռեցեպցիա), տիեզերական ֆիզիոլոգիայի և բժշկագիտության հարցերին։ Ուսումնասիրել է արյան համակարգի ռեֆլեքսային կարգավորումը, բացահայտել որոշ ներքին օրգանների՝ գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի կեղևում գտնվող ներկայացուցչական գոտիները, ստեղծել է (աշխատակիցների հետ) հիպերտոնիկ հիվանդության մոդելը։


== Մրցանակներ և կոչումներ ==
ՍՍՀՄ VI գումարման Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Ստացել է ՍՍՀՄ ԳԱ Ի․ Պավլովի անվ․ (1944) և Ի․ Սեչենովի անվ․ (1974, Ս․ Մուսյաշչիկովայի հետ) մրցանակներ և ՍՍՀՄ ԳԱ Ի․ Պավլովի անվ․ ոսկե մեդալ (1964)։ 
Աստղագնացության միջազգային ակադեմիայի անդամ (1965-ից)։


== Հիմնական աշխատություններ ==
Черниговский В. Н. Прогнозы развития науки. Физиология висцеральных систем и механизмы регулирования их деятельности. М., 1972.
Черниговский В. Н. Избранные труды. Серия։ Памятники отечественной науки. ХХ век. СПб Наука, 2007 г. 574 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ա. Նոզդրաչյով, Դասական դարձած ռոմանտիկը (Վ. Չեռնիգովսկու ծննդյան 100-ամյակի առթիվ) ռուս.
Գ. Չուկրեև, Բարձր թռիչք, Archived 2013-05-27 at the Wayback Machine. ռուս.
Վ. Չեռնոգովսկին Личности նախագծում(չաշխատող հղում) ռուս.
Իջիրակ (արբանյակ)

Իջիրակ, Սատուրնի անկանոն արբանյակն է, հայտնաբերվել է Բրետ Գլեդմանի կողմից 2000 թվականին։
Երուսաղեմի պաշարում (637)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երուսաղեմի պաշարում (այլ կիրառումներ)
Երուսաղեմի պաշարում, ռազմական բախման մի մաս, որը կայացել է Բյուզանդական կայսրության և Արաբական խալիֆայության միջև։


== Նախապատմություն ==
Երուսաղեմը եղել է Բյուզանդական Պաղեստին պրովինցիայի կարևոր քաղաքը։ Պաշարումից 23 տարի առաջ (614 թվականին) քաղաքը պաշարել էին պարսից զորքերը, գրավել էին Պաղեստինը և այն միացրել Սասանյան Պարսկաստանին։ Այդ իսկ պատճառով Պաղեստինի, 629 թվականին Բյուզանդիային վերադարձնելուց հետո քաղաը նշանակալիորեն ամրացվել էր։
632 թվականին Մուհամմադ մարգարեի մահից հետո երկրի կառավարումն անցավ Աբու Բաքր խալիֆին։ Նա նվաճողական պատերազնմ սկսեց արևելքում, գրավեց Սիրիան և Իրաքը, և արևմտյան ճակատում, այդ ժամանակ նրա բանակը մարտնչում էր Բյուզանդական կայսրության դեմ։ 634 թվականին Աբու Բաքրը մահացավ, և նրան փոխարինելու եկավ Ումար իբն Ալ-Խաթաբը, ով շարունակեց զավթողական պատերազմները։ 636 թվականի մայիսին կայսր Հերակլիոս Ա-ն անցավ մի խոշոր արշավանքի իրականացմանը, որի նպատակն էր վերադարձնել բոլոր կորցրած տարածքները, սակայն նրա զորքը պարտություն կրեց 636 թվականի օգոստոսն տեղի ունեցած Յարմուքի ճակատամարտում։
Արաբները Երուսաղեմի պատերի մոտ էին հասել դեռևս 634 թվականի վերջին, սակայն միայն Յարմուքի ճակատամարտում հաղթեկուց հետո նրանց հաջողվեց տիրել ողջ Սիրիային և անցնել Երուսաղեմի պաշարմանը։ Քաղաքի պաշտպանությունը հանձն առավ պատրիարք Սոփրոնիոս Ա-ն։


== Պաշարումը և հանձնումը ==
Երուսաղեմի պաշարումը տևել է 4 ամիս, որից հետո քաղաքը համաձայնվեց հանձնվել։ Վարկածներից մեկի համաձայն, քաղաքը համաձայնվել է հանձնվել անձամբ մուսուլմանների գլխավորին (խալիֆ Ումարին)։ Ըստ մեկ այլ վարկածի, Ումարն այդ ժամանակ գտնվել է Սիրիայում, և Երուսաղեմի բնակիչները նրա մոտ պատվիրակություն են ուղարկել բանակցությունների համար։ Բանակցություններն ընթացել են Ջաբիում, որտեղ էլ կազմվել է հանձնման տեքստը։
Համաձայնության տեքստում Ումարը երաշխավորել է բնակչության ամբողջականությունը, «իրենց, իրենց կարգավիճակով, իրենց եկեղեցով և խաչով, իրենց հիվանդներով և առողջներով, և իրենց հասարակությունով»։
Հանձնումից հետո Ումարն անձամբ այցելեց Երուսաղեմ։ Նա քաղաքի մոտ ռազմական ճամբար, և հնազանդություն ցուցաբերելով, նրա մոտ եկան պատրիարք Սոփրոնիոսը, և քաղաքի հրամանատարը (բիտրիկ)։ Հաջորդ օրը (երեքշաբթի) Ումարը մտավ քաղաք։ Պատրիարքը նրան ցույց տվեց Երուսաղեմի գլխավոր տաճարները։ Տաճարի լեռան վրա Ումարն անձամբ սկսեց հաշվել, թե որքան մակերես է անհրաժեշտ Ալ-Ակսա մզկիթի համար։ Աղոթատեղին կառուցվեց ուրբաթ օրը (այդ ուրբաթ, կամ հաջորդ)։ Ումարը կատարեց երկրպագություն Աստծուն և լքեց քաղաքը։
Ումարի Երուսաղեմ այցելելու ճշգրիտ օրը հայտնի չէ, սակայն այն սահմանվում է Հիջրայի 16-րդ և 17-րդ օրերը։ Հավանաբար, Երուսաղեմի հանձնումը տեղի է ունեցել 637 թվականի ձմռանը, մարտ ամսվա սկզբից ոչ վաղ։


== Հետևանքներ ==
Երուսաղեմի հանձնումը արաբական բանակին թույլ տվեց անցում կատարել Անտիոքի և Կեսարիայի պաշարումներին, և վերջանականապես Մերձավոր Արևելքը միացնել խալիֆայությանը։ Հաջորդող 400 տարիների ընթացքում Երուսաղեմը գտնվում էր մուսուլմանների տիրապետության տակ, մինչև 1099 թվականին չգրավվեց խաչակիրների կողմից, Առաջին խաչակրաց արշավանքի ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (1924)

Ժողովածու (1924), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1924 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1653 թվականին Ավետ և Աբրահամ գրիչների կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25 X 19,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 351 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Ունի կիսախորան, լոսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ վանադակազարդ դեղին մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 139ա, 335բ, հետագայի՝ պահպանակ Ա։


== Բովանդակություն ==
Բարսղի Կեսարացւոյ հարցողաց գիրք, Կանոնք, թուղթ առ հաւատաւորս, Յաղագս սլահոց, Ի պահս քառանորդացն։
Յովհ․ Կլեմաքսի Սադուղք։
Դաւթի Ռայիթեցւոյ լուծմունք ի գիրս Կլեմաքսի
Յովհ․ Աստուածաբանի Խրատք։
Դեղ ամենայն ցաւոց։
Աւետիքի Օգոստինի Զորք են կարգ գիտութեան։
Աղօթք, զոր Յովհաննես ուսոյց"
Մանունք։


== Ծանոթագրություններ ==
Տիմոֆեևկա (գյուղ, Բուրինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏիմոֆեևկաՏիմոֆեևկա (ուկրաիներեն՝ Тимофіївка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բուրինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տիմոֆեևկա գյուղում բնակվում էր 138 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վերխնիե Լեկանդի

Վերխնիե Լեկանդի (ռուս.՝ Верхние Леканды, բաշկիրերեն՝ Үрге Ләкәнде), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 74 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բերդյուգինա (գյուղ, Իրբիտսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲերդյուգինաԲերդյուգինա (ռուս.՝ Бердюгина), գյուղ Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Իրբիտսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օսմաններ

Օսմաններ (թուրքերեն՝ Osmanlı Hanedanı, Osman oğulları), Օսմանյան թուրքերի դինաստիա, որը կառավարման ղեկին է եղել 1299- 1924 թվականներին:


== Պատմություն ==
Հիմնվել է դինաստիան Օսման I-ի կողմից (կառավարել է 1299/1300-1324 թվականներին, այլ տվյալներով՝ 1326)։ Դինաստիայի հայտնի ներկայացուցիչներ են նաև Բայազիդ I Յըլդըրըմը («կայծակնային»)՝ կառավարել է 1389-1402 թվականներին, Մեհմեդ II Ֆաթիհը («Նվաճող»)՝ կառավարել է 1444 և 1451-1481 թվականներին, Սելիմ I Յավուզը («Ահեղ», «Դաժան»)՝ կառավարել է 1512 թվականից 1520 թվականները, Սուլեյման I Կանունին («Իրավարար», եվրոպական գրականության մեջ՝ «Հիասքանչ»)` կառավարել է 1520 թվականից 1566 թվականները, Սելիմ III-ը (կառավարել է 1789-1807), Մահմուդ II-ը (1808-1839) և Աբդուլ Համիդ II-ը (1876-1909): Սուլթանության վերացումից հետո (հոկտեմբերի 29 1923 թվական) Օսմանյան վերջին սուլթան Մուհամմեդ VI-ը (կառավարել է 1918-1922 թվականներին), փախավ Թուրքիայից: Թուրքական մեջլիսի որոշմամբ խալիֆ դարձավ օսմանյան դինաստիայի արքայազն Աբդուլ Մեդջիթ II-ը: Երբ 1924 թվականի մարտի 3-ին խալիֆայությունը լուծարվեց, կայսերական դինաստիայի բոլոր ներկայացուցիչները արտաքսվեցին երկրից:


== Սուլթաններ ==


== Սուլթաններ և խալիֆներ ==


== Խալիֆներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ադրբեջանի սահմաններ

Ադրբեջանի սահմաններ, Ադրբեջանի ցամաքային և ծովային սահմանների ամբողջությունը։ Ադրբեջանը ցամաքից միջազգայնորեն սահմանակից է 5 պետությունների հետ։
Հարևան պետություններն են Ռուսաստանը հյուսիսում, Վրաստանը հյուսիս-արևմուտքում, Իրանը հարավում, Թուրքիան արևմուտքում (Ադրբեջանի էքսկլավի՝ Նախիջևանի միջոցով) և Հայաստանը արևմուտքում (Նախիջևանի կողմից հյուսիսում և արևելքում)։ Արևելքից Ադրբեջանը սահմանակից է Կասպից ծովից, որը համարվում է աշխարհի ամենամեծ լիճը, սակայն ելք չունի համաշխարհային օվկիանոս։
Հայաստանում Ադրբեջանը միջազգայնորեն ունի նաև երեք անկլավ՝ Բարխուդարլուն, Վերին Ոսկեպար և Քյարքի (այժմ՝ Տիգրանաշեն, տեղակայված է Նախիջևանից հյուսիս), սակայն այս անկլավները փաստացիորեն վերահսկվում են Հայաստանի ԶՈՒ-ի կողմից։ Փոխադարձաբար Հայաստանը Ադրբեջանի տարածքում նույնպես ունի անկլավ՝ Արծվաշենը, որը գտնվում է Ադրբեջանի հյուսիս-արևմուտքում։
Չնայած նրան, որ Ադրբեջանը ցամաքային պետություն է և չունի ելք համաշխարհային օվկիանոս, Ադրբեջանը Կասպից ծովի հետ ունի 713 կմ սահման, որը լիճ կամ փակ ծով է՝ ըստ տարբեր մեկնաբանությունների։ Իր մեծության և 5 պետության սահմանակից լինելու պատճառով լիճը ունի ծովային սահմաններ, իսկ մերձկասպյան բոլոր 5 երկրները՝ ռազմածովային ուժեր։ Ադրբեջանի ծովային սահմանները որոշված են Ռուսաստանի և Ղազախստանի հետ, սակայն դեռևս վիճարկվելի են Իրանի և Թուրքմենստանի հետ սահմանները։


== Ցամաքային սահմաններ ==
Ադրբեջանի միջազգայնորեն  ճանաչված ցամաքային սահմանները


== Տես նաև ==
Ադրբեջանի պետական սահմանապահ ծառայություն
Հայ-ադրբեջանական շփման գիծ


== Ծանոթագրություններ ==
Կավարենո

Կավարենո (իտալերեն՝ Cavareno), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1008 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 112 մարդ/կմ²։ Տարածքը 9 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 38011։ Հեռախոսային կոդ՝ 0463։
Բնակավայրի հովանավորն է Մարիա Մագդալինան։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը։


== Կոմունային վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0463 850106
Էլեկտրոնային հասցե։ c.cavareno@comuni.infotn.it
Գլխավոր կայք։ http://www.cavareno.org


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի գլխավոր կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Յան Դլուգոշ

Յան Դլուգոշ (լեհ.՝ Jan Długosz, դեկտեմբերի 1, 1415, Նովա Բժեզնիցա, Pajęczno County, Լոձի վոյեվոդություն, Լեհաստան - մայիսի 19, 1480, Կրակով, Լեհաստանի թագավորություն), լեհ պատմագիր, դիվանագետ, զինվորական, հոգևորական։ Հեղինակ է պատմական երկերի, որոնցից հիմնականը 12 գրքով, «Տարեգրություններ կամ Լեհական փառապանծ թագավորության ժամանակագրություն» աշխատությունն է, որը հայտնի է նաև «Լեհաստանի պատմություն» անունով։ Այն ընդգրկում է Լեհաստանի պատմությունը մինչն 1480 թվականը Լեհաստանի միջնադարյան պատմագրության կարևոր հուշարձաևևերից է։ «Տարեգրություններ»-ում տեղեկություններ կան XII-XIII-րդ դդ․ Հայաստանի և լեհահայ գաղթօջախևերի պատմությաև վերաբերյալ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1415 թ. դեկտեմբերի 1-ին։ Սովորել է Կրակովի համալսարանում։ 1439 թ. դարձել է Կրակովի եպիսկոպոս՝ Զբիգնև Օլեսնիցկիի քարտուղար


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Երկ․ Opera omnia, v․ 1—14, Cracoviae, 1863—1887; Грюнвальдская битва (пер․ слат․), М․—Л․, 1962․
Կաստել դի Լամա

Կաստել դի Լամա (իտալերեն՝ Castel di Lama), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե մարզի Ասկոլի Պիչենո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 8072 մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 724 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0736։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0736 81871


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության Ազգային Ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Անտոն Չեխովի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտոն Չեխովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)Անտոն Չեխովի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Антону Чехову), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը նվիրված է ռուս մեծանուն գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովին։ Բրոնզե հուշարձանը տեղադրվել է 2010 թվականին՝ գրողի ծննդյան 150-ամյակի առթիվ։ Դոնի Ռոստովում հուշարձանը գտնվում է Չեխովի պողոտայի և Պուշկինի փողոցի հատման վայրում։


== Պատմություն ==
Անտոն Պավլովիչ Չեխովի հուշարձաններ տեղադրված են Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում՝ Մոսկվայում, Տագանրոգում, Յուժնո-Սախալինսկում, Կրասնոյարսկում, Տոմսկում և որոշ փոքր բնակավայրերում։ 2010 թվականի գարնանը ծնվել է Դոնի Ռոստովում Անտոն Չեխովի հուշարձանի ստեղծման գաղափարը։ Այն կյանքի կոչելու համար ստեղծվել է հատուկ հանձնաժողով և անցկացվել է մրցույթ, որի արդյունքներով ընտրվել է ռոստովցի քանդակագործ, Ռուսաստանի վաստակավոր նկարիչ Անատոլի Սկնարինի նախագիծը։ Հեղինակը գրողի պատկերը ստեղծել է հայտնաբերվված արխիվային լուսանկարներով։
Հուշարձանի տեղադրման վայրը միանգամից չի որոշվել։ Դիտարկվել են մի քանի տարբերակներ՝ վաճառական Մաքսիմովի տան մոտի տարածքը Ստանիսլավսկու և Սեմաշկոյի փողոցների խաչմերուկում, Գրքի տան մոտ Բուդյոննու պողոտայում կամ Պուշկինի փողոցում՝ Հանրային գրադարանի մոտ։ Նաև առաջարկվել է գրողի հուշարձանը տեղադրել Պուշկինի և Չեխովի փողոցների հատման վայրում. հենց այս տարբերակն էլ, ի վերջո, ընտրել է հանձնաժողովը։ 
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2010 թվականի հունվարի 28-ին։
Հուշարձանի բարձրությունը 2,5 մետր է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջուդիթ Բեյսն շրջան (Մոնտանա)

Ջուդիթ Բեյսն շրջան (անգլ.՝ Judith Basin County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4.843 կմ² է, բնակչությունը՝ 2.329 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ստանֆորդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1920 թ.։
Շևքեթ Մամեդովա

Շևքեթ Հասան կըզի Մամեդովա (ադրբ.՝ Şövkət Həsən qızı Məmmədova, ապրիլի 18, 1897(1897-04-18), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 8, 1981(1981-06-08), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի խորհրդային երգչուհի (լիրիկակոլորատուրային սոպրանո)։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1938)։


== Կենսագրություն ==
1917-1921 թվականներին սովորել է Կիևի կոնսերվատորիայում, 1927-1929 թվականներին կատարելագործվել Միլանում և Փարիզում։ 1922-1948 թվականներին Ախունդովի անվան ադրբեջանական օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատարուհի։ Մամեդովան Անուշի (Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ») առաջին դերակատարն է ադրբեջանական երաժշտական թատրոնում։
Մամեդովայի երգացանկում հայերեն կատարմամբ տեղ են գտել «Կռունկ», «Առ սիրուհիս» և այլ հայկական երգեր։ Համերգներով ելույթներ է ունեցել ԽՍՀՄ քաղաքներում, Ֆրանսիայում, Իրանում։ Կազմակերպել է ադրբեջանական առաջին թատերական տեխնիկումը (1923 թվական), հանրապետական նոտային հրատարակչությունը (1924 թվական)։ 1945 թվականից դասավանդել է Ադրբեջանական կոնսերվատորիայում (1949 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Գրել է «Ադրբեջանի երաժշտական թատրոնի զարգացման ուղիները» (1931)։
Եղել է նաև Ադրբեջանական ԽՍՀ I-IV գումարումների Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։


== Ծանոթագրություններ ==
Էժեն Դելպորտ

Էժեն Ժոզեֆ Դելպորտ (Eugène Joseph Delporte, հունվարի 10, 1882(1882-01-10), Genappe, Նիվել, Վալոնյան Բրաբանտ, Վալոնիա, Բելգիա - հոկտեմբերի 19, 1955(1955-10-19), Ուկել, Բրյուսել, Բելգիա), բելգիացի աստղագետ։ Ծնվել է Ժենապում (բնակավայր բելգիական Բրաբանտ նահանգում)։ 1903 թ. ավարտել է Բրյուսելի համալսարանը, հետագայում աշխատել է Բելգիայի թագավորական աստղադիտարան Ուքլում։
Ընդհանուր առմամբ հայտնաբերել է վաթսունվեց աստերոիդ։ Դրանց թվում առավել հայտնիներն են՝ (1221) Ամուրը և (2101) Ադոնիսը։ Նա հայտնաբերել է նաև մեծ թվով գիսաստղեր, ներառյալ պարբերական գիսաստղ 57P/դու Տոյտ-Նեույմին-Դելպորտը։ 1930 թվականին Դելպորտը սահմանեց սահմանները բոլոր համաստեղությունների միջև։
Նրա պատվին է անվանվել Դելպորտ խառնարանը Լուսնի վրա։


== Գրականություն ==
Թագավորական աստղագիտական միության ամսական հայտարարագրեր, հատոր 116, էջ` 143 (Bibliographic Code: 1956MNRAS.116Q.143.)


== Ծանոթագրություններ ==
Օբերտոյրինգեն

Օբերտոյրինգեն  (գերմ.՝ Oberteuringen), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Մտնում է Բոդենզե շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4495 մարդ(ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 20,06 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 35 045։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Սիմոնի գյուղ

Սիմոնի գյուղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում։ Գտնվում էր Գենջ գյուղաքաղաքից 46 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուրի (Շվեյցարիա)

Ուրի (գերմ.՝ Kanton Uri [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[ˈuːʁi]]] ( )), Շվեյցարիայի ներկայիս 26 կանտոններից և Շվեյցարիայի Համադաշնության հիմնադիր կանտոններից մեկը։ Լեգենդար Վիլհելմ Տելլը այստեղ է մեծացել և սխրագործել:Այստեղ է գտնվում պատմական Ռյութլին, որտեղ հիմնադրվել, երդմամբ կնքվել է շվեյցարական համադաշնությունը։ Կանտոնը գտնվում է Շվեյցարիայի կենտրոնական մասում, Սեն Գոթարդի լեռնանցքի և Լյուցեռնի լճի միջև։ Ներառում է Ռոյս գետի հովիտը։ Զբաղեցնում է 1076.4 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Վարչական կենտրոնը Ալտդորֆ քաղաքն է։


== Անվանումը ==
Դաշտավայրի անվանումը, որ հետագայում դարձել է ամբողջ կանտոնինը, առաջին անգամ հիշատակվել է 8-9-րդ դարերում, լատինացված Uronia ձևով։


== Վարչական բաժանում ==
Կանտոնը կազմված է հետևյալ 20 ինքնավար տարածքներից (համայնքներից).


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ժողովրդագրություն ==
2018 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ Ուրի կանտոնի մշտական բնակիչների թվաքանակը եղել է 36,433; Նրանց 9.4%-ը օտարերկրացիներ էին։
2000–2010 թվականներն ընդգրկող մեկ տասնամյակի ընթացքում բնակչության թվաքանակի փոփոխության միջին տարեկան ցուցանիշը կազմել է −0.4%, ընդ որում՝ միգրացիայինը՝ −1.2%, ծնունդներինն ու մահերինը՝ 1.3%:
Կանտոնի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (գերմ.)
Պաշտոնական վիճակագրություն
Իդա Մարիա

Իդա Մարիա (Ida Maria Børli Sivertsen) հուլիսի 13, 1984(1984-07-13), Nesna, Նուռլան, Նորվեգիա, նորվեգացի ռոք երգչուհի, Նորվեգիայի սահմաններից դուրս հայտնի է Իդա Մարիա  մականվամբ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Նորվեգիայի հյուսիսում գտնվող  Նուռլան կոմսության Նեսնա փոքրիկ քաղաքում, նորվեգացի ջազմենի ընտանիքում։ Ներկայումս ապրում է Ստոկհոլմում, Շվեդիա։ Իդա Մարիան ճանաչում է ձեռք բերել 2007 թվականին Նորվեգիայում  անհայտ արտիստների համար անցկացվող երկու ազգային մրցույթներում (Zoom urørt 2006 и Urørtkonkurransen 2007) հաղթանակից հետո, նաև նորվեգական «By:Larm» ամենամյա փառատոնին  մասնակցելու ժամանակ։ Նրա «Oh My God» և «Stella» սինգլները մշտապես ներկայացնում են NRK P3 ազգային ռադիոյով։ Նա հատկապես մեծ ճանաչում է ձեռք բերել Մեծ Բրիտանիայում BBC 2 ալիքով ցուցադրվող  «Later… with Jools Holland» հեռուստատեսային շոուին մասնակցելուց,  «The Times» ամսագրին հարցազրույց տալուց  և Գլաստոնբերի փառատոնին մասնակցելուց հետո։
Երգչուհու մոտ բժկական ախտորոշմամբ կա հազվադեպ նյարդաբանական ֆենոմեն` սինեսթեզիա, այդ պատճառով էլ Իդան սեփական երգերը տարբերում է գույներով։ Չնայած նրան, որ Իդան սովորել է տեղի քարոզիչների հովանավորության ներքո, նա առանձնանում է իր բնույթով. կիթառներ է կոտրում, երգերում հայհոյում է, լացում  և սպառնում։ Մի անգամ նա վիճել է «Ziegeist» շվեդական խմբի անդամներից մեկի հետ։
Իդան ներկայացված է եղել  «BT Digital Music Awards 2008»-ում` Best Rock / Indie անվանակարգում։ Հյուրախաղերով հանդես է գալիս Սկանդինավիայում, Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում և Ավստրալիայում։
Իդա Մարիայի  «Keep Me Warm» երգը հնչել է  «Grey's Anatomy» սերիալի 4-րդ սեզոնի վերջին սերիայում։
«Devil» երգն օգտագործվում է «Vampyr» համակարգչային խաղում։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
2008 - Fortress Round My Heart - UK մաս № 39
2010 - Katla (պրոդյուսեր՝ Բուչ Ուոկեր)
2013 - Love Conquers All


=== Սինգլներ ===
«Drive Away My Heart»
«Stella» - UK մաս № 185
«Queen of the World»
«I Like You So Much Better When You’re Naked» - UK մաս № 13
«Oh My God» - UK մաս № 85


== Ծանոթագրություններ ==
Փակ Ջի Սոնգ

Փակ Ջի Սոնգ (կոր.՝ 박지성, 朴智星, անգլ.՝ Park Ji-Sung , փետրվարի 25, 1981, Սուվոն, Հարավային Կորեա), հանրահայտ հարավկորեացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հայտնի է իր ելույթներով անգլիական Մանչեսթեր Յունայթեդում, որտեղ խաղացել է 2005-2012 թվականներին։ Խաղացել է նաև Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում և անցկացրել 100 խաղ։
Տպագրահաստոց

Տպագրահաստոց, մեխանիկական մեքենա, որի թանաքապատ մասը թղթի կամ այլ տպագրական մակերևույթի վրա ճնշում գործադրելով արտատպում է թանաքը այդ թղթի կամ տպագրական մակերևույթի վրա։

Առաջին տպագրահաստոցների գլխավոր մասը մամլիչն էր, որի տակ դրվում էին շարվածքով շրջանակները։ Աշխատողը պետք է շարվածքի վրա ներկ քսեր, և այն ծածկեր թղթով։ Դրանից հետո հաստոցի լծակը պտտեցնելով՝ մամլիչը կարելի էր սեղմել այնպես, որ թուղթը կիպ ու հարթ հպվի շարվածքին։
Գրատպության գյուտը մարդկության պատմության մեջ խոշորագույն հայտնագործություններից մեկն էր։ Այն առաջ մղեց կրթությունը, գիտությունն ու գրականությունը։ Շնորհիվ տպագիր գրքի, մարդկության կուտակած գիտելիքները սկսեցին ավելի արագ տարածվել։ Դրանք ավելի ամբողջական էին պահպանվում և փոխանցվում հետագա սերունդներին։

Առաջին տպագրահաստոցը հայտնագործել է գերմանացի Յոհան Գուտենբերգը 1440-ականներին։


== Պատմություն ==
Մեր թվարկության 14-րդ դարում Եվրոպայում արդեն տարածված էր թուղթ պատրաստելու գործը։ Սակայն գրքերի քանակը չէր բավականացնում, քանի որ Եվրոպայում գրագիտությունը շարունակ աճում էր։ Բնագրերը բազմացնելու համար արտատպվածք էին կատարում տառերով փորագված փայտյա կամ պղնձյա տախտակներից, սակայն այդ եղանակը շատ անկատար էր և աշխատատար։
15-րդ դարի կեսերից գերմանացի Յոհան Գուտենբերգը հայտնագործեց գրատպությունը։ Երկար ու համառ աշխատանքներից հետո նա ստեղծեց մետաղից առանձին լիտերներ (տառեր) ձուլելու եղանակը․ գյուտարարը դրանցով կազմում էր շարվածքի էջեր ու տողեր, որոնցից արտապվածք էր անում թղթի վրա։ Շարժական տպատառերի օգնությամբ հնարավոր էր շարել ցանկացած բնագրի ուզած քանակությամբ էջեր։ Գուտենբերգը հայտնագործեց նաև տպագրահաստոցը։

Մոտավորապես 1445 թվականին Գուտենբերգը հրատարակեց առաջին տպագիր գիրքը։ Դրանից հետո գրատպությունը Եվրոպայում սկսեց արագորեն տարածվել։ Նրա գյուտից կես դար անց Եվրոպայի քաղաքներում գործում էին 1100 տպարան։ Գրադարանների գրադարակները լցվում էին եվրոպական բոլոր լեզուներով տարբեր բնագավառների գրքերով։ Բացի դրանից գրքերի գինը այլևս այնքան թանկ չէր, որքան ձեռագիր գրքերինը։


== Աղբյուր ==
Ե․ Վ․ Ագիբալովա, Գ․ Մ․ Դոնսկոյ «Միջին դարերի պատմություն», 1989 թ․, «Լույս» հրատարակչություն, էջ 188։
Ամերիկյան նպաստամատույց արշավախումբը Փոքր Ասիայում Կարմիր խաչի հովանու ներքո

Ամերիկյան նպաստամատույց արշավախումբը Փոքր Ասիայում Կարմիր խաչի հովանու ներքո (անգլ.՝ American Relief Expedition to Asia Minor under the Red Cross), զեկույց է, որ կազմվել է Ամերիկյան Կարմիր խաչի ազգային կոմիտեի կողմից, որի հեղինակներն են Կլարա Բարտոնը, Ջորջ Փուլմանը, Ջ. Հաբելը, Ի. Հարիսը և Կարմիր խաչի այլ ներկայացուցիչներ։ Զեկույցը բաղկացած է մի քանի բաժիններից, որոնք անդրադառնում են Կարմիր խաչի՝ Օսմանյան Կայսրության տարածքում ծավալած գործունեության տարբեր ոլորտներին։


== Զեկույցի բովանդակությունը ==
Առաջին մասում Կլարա Բարտոնը՝ Ամերիկյան Կարմիր խաչի հիմնադիրը, առաջին նախագահն ու գանձապահը, մանրամասն ներկայացրել է Ամերիկյան Կարմիր խաչի աշխատակիցների ծավալած գործունեությունը Օսմանյան կայսրությունում բնակվող և համիդյան ջարդերը վերապրած հայերի շրջանում, անդրադարձել է աշխատանքի ընթացքում ծագած խոչընդոտներին և դրանց հաղթահարմանը։ Դրան հաջորդում է Ջորջ Փուլմանի՝ Ամերիկյան Կարմիր խաչի ֆինանսական հարցերով քարտուղարի զեկույցը, որում նա ներկայացնում է այդ ընթացքում առաջացած ֆինանսական խնդիրները, հանգանակություններ կազմակերպելու և անհրաժեշտ գումարներ հայթաթելու ուղղությամբ տարվող աշխատանքները։ Երրորդ բաժնում ներկայացված են Կարմիր խաչի արշավախմբի համար դաշտային պատասխատուներ Ջ. Հաբելի, Է. Ուիսթարի և Չ. Վուդի զեկույցները՝ հասցեագրված կառույցի նախագահ Կ. Բարտոնին։ Առանձին ներկայացված է նաև բժիշկ Ի. Հարիսի զեկույցը Մարաշում և Զեյթունում հայերին ցուցաբերած օգնության վերաբերյալ։
Գրքում առանձին բաժին նվիրված է 1896 թվականի ընթացքում Կլարա Բարտոնի և Ամերիկյան Կարմիր խաչի մյուս աշխատակիցների թղթակցությանը։ Զեկույցում տեղ են գտել նաև տեղացիների կյանքը լուսաբանող լուսանկարներ, ինչպես նաև համայնապատկերներ։


== Քաղվածքներ զեկույցից ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ջրաերկրաբանությունը և ինժեներային երկրաբանությունը Հայաստանում

Ջրաերկրաբանություն և ինժեներային երկրաբանությունը հայտնաբերվել և ուսումնասիրվել են քաղցրահամ ջրերի բազմաթիվ աղբյուրներ ու արտեզյան ջրեր (Ա. Դեմյոխին, Գ. Օգանեզով, Վ. Ավետիսյան, Փ. Սարգսյան, Պ. Ղափլանյան, Ա. Անանյան, Ռ. Ցադոյան, Հ. Շահինյան և ուրիշներ )։ Տիպայնացվել են ավելի քան 700 հանք, ջրերի աղբյուրներ՝ Ջերմուկ, Արզնի, Հանքավան, Դիլիջան, Բջնի և այլն (Ա. Դեմյոխին, Ա. Մարտիրոսյան, Հ. Նազարյան, Հ. Բոզոյան և ուրշներ)։ Առանձնացվել է հազվագյուտ ալվալային տարրերի և բորատար ջրերի Փոքրկովկասյան պրովինցիան (Է. Խալաթյան)։ Մեծածավալ ինժեներաերկրբանական աշխատանքներ են կատարվել՝ կապված քաղաքաշինության, ճանապարհաշինության, տարբեր ինժեներային կառույցների հետ, արվել են սողանքային երևույթների դեմ պայքարի առաջարկներ (Ա. Ասլանյան, Պ. Բոշնաղյան, Ռ. Յադոյան, Ս. Մեսչյան և ուրիշներ)։ Կարևոր մշակումներ են կատարվել լանջերի խորքային սահքի տեսության և սողանքների դինամիկայի բնագավառներում (Գ. Տեր-Ստեփանյան)։
Միխայլովկա (գյուղ, Նովայա Օդեսայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիխայլովկաՄիխայլովկա (ուկրաիներեն՝ Михайлівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովայա Օդեսայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1715 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Միխայլովկա գյուղում բնակվում էր 486 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,8 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դոբել

Դոբել (գերմ.՝ Dobel), քաղաք Գերմանիայում, կենտրոնական թաղամաս, տեղակայված է Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։ 
Ենթարկվում է Կարլցուրե վարչական շրջանին։ Մտնում է Կալվ նահանգի մեջ։ Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալներով կազմում է 2143 մարդ։ Զբաղեցնում է 18,43 կմ² տարածք։ Խտությունը կազմում է 116 մարդ/կմ²։ Պաշտոնական կոդ - 08 2 35 018։
Քաղաքապետարանը ստորաբաժանվում է 2 գյուղական շրջանների։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայք
Երեք ախպեր (հեքիաթ)

Երեք ախպեր, հայկական ժողովրդական հեքիաթ։


== Սյուժե ==
Հեքիաթը պատմում է թագավորի, մի խելքը պակաս կնոջ և նրա երեք որդիների մասին։ Այս կնոջ տղաներից մեկը հողագործ է լինում, մյուսն այգեպան, մեկն էլ ջուլհակ։ Մեկ տարի էլ այդ թագավորի երկրում աղքատության տարի է լինում, այն տեսակ, որ անգամ մի կտոր հաց էլ չեն ճարում, որ ուտեն։ 
Մի օր էլ այս թագավորի ուղտը կորչում է։ Այնպես է պատահում, որ այդ տղաներն ուղտը բռնում են։ Այս տղաները գիտեին, որ ուղտը տանեն տուն, իրենց խելառ մայրը կգնա և թագավորին կասի։ Մտածում են ու որոշում են ուղտին հարսի շորեր հագցնել, դեմքին քող գցել և տան անկյունում կանգնեցնել։ Երբ մայրը գալիս է տուն, ասում են որ իրեն նորից ենք պսակելու և այդ ուղտն էլ նրա հարսանիքի մսացուն է։ Ուղտը մորթում են, միսը ղավուրմա անում, լցնում կարասները, տանում պահում։ Այս թագավորը տեսնում է, որ ուղտը չի գալիս, ծառաներին ուղարկում է, որ գնան ուղտին ման գան։ Ծառաներն ման են գալիս, չեն գտնում։ Գնում են վերջում այս խելքը պակաս կնոջ տղաներին հարցուփորձ անելու, առաջինը հողագործ եղբոր մոտ են գնում։ Դաշտում վար անելիս է լինում։ Հարցնում են, թե ուղտը չի տեսել, սա էլ իրեն գժի տեղ է դնում ու ասում, որ չի տեսել։ Տեսնում են, որ սա գիժ է, գնում են այգեպան եղբոր մոտ, տեսնում են` ընկույզ է թափ տալիս։ Հարցնում են` ուղտը տեսել է թե ոչ, նա պատասխանում է, որ ամեն տարի այսքան պտուղ չի տվել և այս տարի ծառը պտղաբեր է։ Այս ծառաները միտք են անում, թե սա նրանից ավելի գիժ է, թողնում գնում են ջուլհակ եղբոր մոտ ու հարցնում ուղտի մասին։ Նա էլ պատասխանում է, որ ինքը կտավ է գործում և եղբայրների նման գիժ է ձևանում։ Տեսնելով, որ սա էլ նրանցից է խելառ, գնում են մոր մոտ` մտածելով, որ նա կարող է իրենց մի բան ասել։ Հարցնում են թագավորի ուղտի մասին, նա պատասխանում է, որ տեսել է, իր տղաներն են բերել, մորթել, ղավուրմա արել, լցրել կարասներն ու պահել և ասել, թե դա իր հարսանիքի համար է։ Թագավորի ծառաներն տեսնում են, որ սա էլ նրանցից է գիժ, թողնում գնում են և ասում, որ շատ են փնտրել, բայց ուղտը չեն կարողացել գտնել։


== Կերպարներ ==
Թագավոր
Գյուղացի կին
Երեք եղբայր
Ծառաներ
Ուղտ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հակոբ Կոջոյան, «Երեք ախպեր» հեքիաթի նկարազարդում
Աստերոիդների ցանկ (87501-87600)

Աստերոիդների ցանկ (87401-87500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (87601-87700)
 Աստերոիդների ցանկ (87401-87500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (87601-87700)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (85001)-(90000)»։ www.minorplanetcenter.net
Ուրցաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արարատի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արարատի մարզի Ուրցաձոր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 34 հուշարձան (5 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Պոլինագո

Պոլինագո (իտալերեն՝ Polinago), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Մոդենա գավառում։
Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի տվյալների կազմում է 1863 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 35 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 53 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 41040։ Հեռախոսային կոդը՝ 0536։
Սենթ Ռոխը համարվում է բնակավայրի հովանավոր սուրբը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի օգոստոսի 16-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Ղրղզստանի օրհներգ

Ղրղզստանի պետական օրհներգ (ղրղզ.՝ Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни), Ղրղզստանի աղգային խորհրդանիշներից մեկը։
Մեդիա։National Anthem of Kyrgyzstan.ogg


== Պատմություն ==
Օրհներգը սահմանվել է 1992 թ. դեկտեմբերի 18-ին։

Բառերը` Ժ. Սադիկովա, Շ. Կուլույեվա։
Երաժշտություն` Ն. Դավլեսովա, Կ. Մոլդոբասանովա։


=== Օրհներգի բառերը ===
Բալմուչա

Բալմուչա (իտալերեն՝ Balmuccia), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 10 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 107 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0163։ Փոստային ինդեքս 13020։ Խտությունը՝ 11 մարդ/կմ²։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Տվյալներ ==
Հեռախոսային համար - 0163/735945 — Fax 0163 / 735945
Էլեկտրոնային փոստ - balmuccia@reteunitaria.piemonte.it


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Կոնդամին (Էն)

Կոնդամին (ֆր.՝ Condamine) կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Բրենո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Նանտուան է։
Կոմունայի կոդը՝ 01112։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 404 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Национальный институт статистики (ֆր.)
Ռուդակով (Բելոկալիտվինսկի շրջան)

Ռուդակով (ռուս.՝ Рудаков), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բելոկալիտվինսկի շրջանում։ Մտնում է Ռուսակովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Մխիթար Երեց

Մխիթար Անեցի, Երեց ( ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), 12-րդ դարի 2-րդ կեսի հայ պատմիչ։
Եղել է Անիի Կաթողիկե եկեղեցու (մայր տաճար) ավագ երեցը։ Հառիճի վանահայր Գրիգոր վարդապետի խնդրանքով գրել է հայոց պատմություն, որն սկսում է Պարույրի գահակալությունից (մ․թ․ա․ 7-րդ դար) և հասցնում մինչև խաչակրաց արշավանքները (11-12 դարեր)։ Այդ երկը բաղկացած է եղել 3 մասից, բայց մեզ է հասել միայն մի հատված առաջին մասից, որը հայտնաբերել և հրատարակել է Ք․ Պատկանյանը։ Մխիթար Անեցուց պահպանվել է նաև Մուհամմադ մարգարեի մասին մի զրույց, որը նույն բովանդակությամբ կրկնվում է Վանական Վարդապետի և Վարդան Արևելցու երկերում։ Մխիթար Անեցու «Պատմութիւն»-ը թեև հիմնականում քաղված է նախորդ պատմիչների երկերից, զուրկ չէ պատմական արժեքից։ Մխիթարի մյուս երկասիրությունները չեն պահպանվել։
(4708) Պոլիդորոս

(4708) Պոլիդորոս (անգլ.՝ Polydoros), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,270258 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,9477 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,5928 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4419,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,081462 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,98° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4708) Պոլիդորոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լևոն Աստվածատրյան

Լևոն Արամի Աստվածատրյան (1922, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 19, 2002(2002-10-19), Երևան, Հայաստան), կոմպոզիտոր։ 


== Կենսագրություն ==
1923-1947 թվականներին ապրել է Ֆրանսիայում։ Ավարտել է Կաննի կոնսերվատորիան (1943)։ Հայրենադարձել է 1947 թվականին։ 1951-1972 թվականներին թվականներին եղել է Հայպետհրատի երաժշտական խմբագիր։ 


== Ստեղծագործություններ ==
Գրել է «Փայտփորիկ» (1962 թվական) մանկական կանտատը՝ նվագախմբի և երգչախմբի, «Սաղմոսային ռապսոդիա» (1994)՝ թավջութակի և լարային նվագախմբի, «Դիմակներ և դեմքեր» (1994 թվական)՝ լարային նվագախմբի, «Տարածական կառույցներ»՝ կամերային անսամբլի, «Ինտեգրալ» (10 վարիացիա՝ լատիշական ժողովրդական երգերի թեմաներով)՝ 2 դաշնամուրի համար, սիմֆոնիաներ («Սովետական», 1947 թվական, «Կոմիտասի հիշատակին», 1970 թվական), սյուիտ (1948 թվական), «Մելոգոնիա» (Առնո Բաբաջանյանի հիշատակին, 1983 թվական) կոնցերտը, «Հավիկ» (1964 թվական, 2-րդ հրտարակչություն՝ 1987 թվական) նախերգը, «Արյունոտ մատնահետքեր» (1995 թվական), դաշնամուրային գործեր («Պարտիտ», 1964, «Նախերգ և մոտետ», 1969 թվական, «Չորս պրելյուդ», 1949 թվական), «Հայաստան» (1971 թվական, երիտասարդության հիմնը) խմբերգը, կամեր-վոկալ երկեր, երգեր («Վերադարձ», 1948 թվական, «Կաքավ», 1969 թվական), ռոմանսներ։
Խմբագրել է հայ կոմպոզիտորների մի շարք ստեղծագործություններ, նաև Շերամի, Ջիվանու, Աշոտի երգերից։


== Աղբյուրներ ==
Ն. Թահմիզյան։ Ներածություն/ Լևոն Աստվածատրյան։ Դաշնամուրային և սիմֆոնիկ երկեր։ Երևան, «Սովետական գրող», 1987, էջ 8։
Н.Аветисян. Особенности синтеза культур в творчестве Левона Аствацатряна./ Երաժշտագիտական աշխատությունների ժողովածու, Երևան, «Կոմիտաս», 2003, էջ 53։


== Ծանոթագրություններ ==
Լուկինո (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼուկինոԼուկինո (ռուս.՝ Лукино), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 232 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բարսելոնա (այլ կիրառումներ)

Բարսելոնա՝, կարող է վերաբերել՝

Բարսելոնա - երկրամաս, որը գտնվում է Իսպանիայում։
Բարսելոնա - քաղաք Իսպանիայում
(945) Բարսելոնա - աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում
Բարսելոնա - քաղաք Վենեսուելայում։
Բարսելոնա - միջազգային օդանավակայան Բարսելոնա քաղաքին մոտ։
Բարսելոնա - միջնադարյան կոմսություն, հիմնադրվել է 801 թվականին Բարսելոնա քաղաքի կենտրոնում։
Բարսելոնա ԲԱ - բասկետբոլային ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ՀԱ - հանդբոլի ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ԴՀԿԱ - դահլիճի հոկեյի ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ՏՀԿԱ - տապօղակով հոկեյի ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ԳՀԿԱ - գնդակով հոկեյի ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ՌԱ - ռեգբիի ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ՋԳԱ - ջրային գնդակի ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ՄՖԱ - մինի-ֆուտբոլի ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա ՖԱ - ֆուտբոլային ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Իսպանիա։
Բարսելոնա Վենեսուելա ՖԱ - ֆուտբոլային ակումբ Բարսելոնա քաղաքից, Վենեսուելա։
Բարսելոնա Գուայկիլ ՖԱ - ֆուտբոլային ակումբ Գուայկիլ քաղաքից, Էկվադոր։
Բարսելոնա Տարրաֆալ ՖԱ - ֆուտբոլային ակումբ Տարրաֆալ քաղաքից, Կաբո Վերդե։
Բարսելոնա Բրազիլիա ՖԱ - ֆուտբոլային ակումբ Ռիո դե Ժանեիրո քաղաքից, Բրազիլիա։