Յուհան Ֆալկբերգեթ

Յուհան Ֆալկբերգեթ (նորվ.՝ Johan Falkberget, իսկական անունն ու ազգանունը՝ Յուհան Փեթթեր Լիլեբաքեն, Johan Petter Lillebakken, սեպտեմբերի 30, 1879(1879-09-30)[…], Ռեուրս, Սյոր Տրյոնդելագ, Նորվեգիա - ապրիլի 5, 1967(1967-04-05)[…], Ռեուրս, Սյոր Տրյոնդելագ, Նորվեգիա), նորվեգացի գրող, քաղաքական գործիչ և սցենարիստ։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Յուհան Ֆալկբերգեթը ծնվել է 1879 թվականի սեպտեմբերի 30-ին նորվեգական Ռյորուս կումունայի Ֆալքբերգեթի ֆերմայում, որը Ռուգելդալենի հովտում է։ Ապագա գրողի հայրը հանքափոր էր։ Անձամբ Յուհանն էլ ութ տարի շարունակ աշխատել է հանքավայրերում, որտեղից պղինձ էին արդյունահանում։
Գրականություն մուտք է գործել 1891 թվականին։ Յուհան Ֆալկբերգեթի դեբյուտը եղավ «Քրիսթիան VI» եռագրությունը, որը բավականին ուշ տպագրվեց։ 1893 թվականին գրողը փոխում է իր ազգանունը՝ Լիլեբաքեն և հետայդու ստորագրում է Ֆալկբերգեթ։ Այդ ազգանունը վերցրեց այն ֆերմայի անունից, որտեղ նա ապրել է (այդ ժամանակաշրջանի համար սա բնորոշ քայլ էր)։
Յուհան Ֆալկբերգեթի առաջին գիրքը տպագրվել է 1902 թվականին։
1906 թվականին գրողը հեռացավ հանքարդյունաբերության ոլորտից և դարձավ «Nybrott» թերթի գլխավոր խմբագիր Օլեսունում։ 1908 թվականին Ֆալկբերգեթը տեղափոխվում է Ֆրեդրիկստադ, որտեղ սկսում է աշխատել «Smaalenes Socialdemokrat» թերթի խմբագրությունում։ Ավելի ուշ Յուհան Ֆալկբերգեթը տեղափոխվում է Կիրկենես։ 1909 թվականից 1922 թվականների ժամանակահատվածում ապրում և ստեղծագործում է հիմնականում Քրիստիանիայում (այժմ Օսլո)։
1922 թվականին կրկին վերադառնում հայրենի քաղաք՝ Ռյորուս և հիմնավորվում «Ratvolden» ֆերմայում՝ 1 կմ հեռու Ֆալկբերգեթ ֆերմայից։ Այսօր այնտեղ գրողի թանգարանն է գտնվում։ 1931 թվականից 1933 թվականները Ստորտինգում ներկայացրել է Նորվեգական բանվորական կուսակցությունը Սյոր Թրյոննելագ ֆյուլքեից։
Յուհան Ֆալկբերգեթը 1940 թվականին տեղափոխվում է Շվեդիա՝ փրկվելով ֆաշիստական Գերմանիայից, որը օկուպացիայի ենթարկեց Նորվեգիան (Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Շվեդիան պահպանեց իր չեզոքությունը)։
Գրողն իր մահկանացուն կնքում է 1967 թվականի ապրիլի 5-ին Ռյորուսում՝ ութսունյոթ տարեկան հասակում։


== Ստեղծագործական կյանք ==
Յուհան Ֆալկբերգեթի աշխատանքները նվիրված են աշխատողների ու բանվորների կյանքին, գյուղական մշակույթին, լեռնահանքային արդյունաբերությանը։ Նա ռեալիստական ոճով նկարագրում է հանքափորերի տքնաջան աշխատանքը և նրանց կենցաղավարությունը։ Յուհանի առաջին հայտնի պատմական ստեղծագործությունը «Չորրորդ գիշերային պահապան» (Den fjerde nattevakt, 1923) գիրքն է, որը նվիրված է 19-րդ դարի առաջին մասի իրադարձություններին, որոնք տեղի են ունեցել Ռյորուսի հանքավայրի շրջակայքում։ Հաջորդ վեպն իրենից ներկայացնում է եռագրություն՝ «Քրիսթիան VI» (Christianus Sextus, 1927—1935), որը համանուն հանքավայրի մասին է ու պատմում է 1720-ական թվականների իրադարձությունները։ Վեպի մեջ նկարագրվող իրադարձությունները տեղի են ունենում Հյուսիասային պատերազմի ավարտին հաջորդող ժամանակահատվածում։
«Բյարնե» (Bjarne, 1903), «Հաուկ Ուգլեվաթն» (Hauk Uglevatn, 1906), «Սև լեռները» (Svarte Fjelde, 1907), «Կրակի զոհը» (Brændoffer, 1917) վիպակները նույնպես պատմում են հանքարդյունաբերության և հանքափորերի մասին։


== Ստեղծագործություններ ==
1902 Når livskvelden kjem - Forteljing
1903 Bjarne - Et billede fra en fjellbygd
1905 Vaarsus - Fortælling
1905 Moseflyer - Skitser og sagn fra Dovrefjeld
1906 Hauk Uglevatn - Fortælling fra Dovrefjeld
1907 Svarte Fjelde - Fortælling
1908 Mineskud
1908 Ved den evige sne - Fortælling I
1909 Fakkelbrand
1909 Urtidsnat
1910 Vargfjeldet - Smaa fortællinger
1910 Nord i haugene - Eventyr
1911 Fimbulvinter
1912 En finnejentes kjærlighetshistorie
1912 Jutul-historier - Fortalt av 'n Soplim-Tosten sjøl
1913 Eli Sjursdotter
1913 Eventyr. Nord i Haugene og Jutulhistorier
1914 Simen Mustrøen. Karikaturkomedie
1914 Av Jarleæt
1915 Lisbet paa Jarnfjeld
1916 Eventyrfjeld. Historier for barn
1916 Helleristninger. Historier fra fjeldet og jagten
1917 Brændoffer
1918 Rott jer sammen
1918 Sol. En historie fra 1600 tallet
1919 Barkebrødstider - Nye fortællinger
1919 Vidden - Fortællinger
1919 Bjørneskytteren
1920 Bør Børson - Olderdalens største sønn
1920 Byd lykken haanden eller da Johannes Mo løste rebusen
1920 Bør Børson jr.
1921 Naglerne. Eller jernet fra Norden og andre fortellinger
1923 Den fjerde nattevakt
1924 I Nordenvindens land
1925 Vers fra Rugelsjøen
1926 Anders Reitan. Liv og virke 1826-1926
1927 Den nye Bør Børson jr.
1927 Christianus Sextus. De første geseller (CHRISTIANUS SEXTUS)
1928 Det høie fjeld
1928 Solfrid i Bjørnstu og de syv svende
1929 I forbifarten
1931 Christianus Sextus. I hammerens tegn (CHRISTIANUS SEXTUS)
1933 Der stenene taler
1935 Christianus Sextus. Tårnvekteren(CHRISTIANUS SEXTUS)
1936 I vakttårnet
1940 Nattens Brød. An-Magritt
1944 Runer på fjellveggen. Sagn og fortellinger
1946 Nattens Brød. Plogjernet
1948 I lyset fra min bergmannslampe
1952 Nattens Brød. Johannes
1959 Nattens Brød. Kjærlighets veier
1963 Jeg så dem --
1964 Vers fra Rugelsjøen og andre dikt


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
NRK: Johan Falkberget
Family genealogy
«Falkberget, Johan Petter». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite (2007).