Ուրանի Ռումբո

Ուրանի Ռումբո (ալբ․՝ Urani Rumbo, դեկտեմբեր, 1895, Ստեգոպուլ, Օսմանյան կայսրություն (ներկայում՝ Ալբանիա) - 26 մարտի, 1936, Վլյորա, Ալբանիա), ալբանացի ֆեմինիստ և հասարակական գործիչ, մանկավարժ, դրամատուրգ։ Ալբանիայում նա կազմակերպել է կանանց իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող տարբեր կազմակերպություններ, որոնցից ամենահայտնին Կանանց լիգան է (ալբ․՝ Lidhjes së Gruas), որ առաջին ֆեմինիտական կազմակերպություններից մեկն է Ալբանիայում։


== Կենսագրություն ==
Ուրանի Ռումբոն ծնվել է 1895 թվականի դեկտեմբերին Ստեգոպուլ գյուղում, որ գտնվում է Հարավային Ալբանիայի Գիրոկաստրա քաղաքից ոչ հեռու։ Նրա հայրը՝ Սպիրո Ռումբոն, եղել է ուսուցիչ, իսկ մայրը՝ Աթանան, տնային տնտեսուհի։ Ուրանա Ռումբոն ունեցել է երեք եղբայր՝ Կորնիլը, Թանասն ու Դիմիտերը, և մեկ քույր՝ Էմիլին, որ աշխատել է որպես ուսուցիչ տարրական դպրոցում։
Ուրանի Ռումբոն սովորել է մինչև վեցերորդ դասարանը Ֆիլիատես քաղաքի դպրոցում, որտեղ աշխատում էր նրա հայրը։ Այդ ընթացքում նա ծանոթացել է ալբանացի գրողների ու բանահյուսագետների աշխատանքներին։ Ալբաներենից բացի նա սովորել է նաև հունարեն։ ստեղծագործություններին ու ալբանական բանահյուսությանը։ 1910 թվականին Ուրանի Ռումբոն սկսել է հաճախել գիմնազիա Յանինա քաղաքում, սակայն ստիպված է եղել կիսատ թողնել կրթությունը սկսված Բալկանյան պատերազմների պատճառով։ Պատերազմի ժամանակ Ուրանի Ռումբոն ինքնուրույն սովորել է իտալերեն ու ֆրանսերեն։
1916 թվականից մինչև 1917 թվականի Ուրանի Ռումբոն աշխատել է Ալբանիայի հարավում գտնվող Դոկսատ քաղաքում, որտեղ դասավանդել է ալբանական գրականություն։ 1917-1918 թվականներին Ռումբոն՝ որպես ուսուցիչ, աշխատել է Մինգուլ և Նոկովա քաղաքներում, իսկ 1919 թվականին դասավանդել է Գիրոկաստրա քաղաքի De Rada իգական դպրոցում։ 1920 թվականին Ուրանի Ռումբուն հիմնադրել է աղջիկների առաջին ալբանական դպրոցը, որը կոչվել է ալբանական ազգային-մշակութային վերծննդի գործիչ Կոտո Խոջիի անվամբ։ Մի քանի տարի անց Ռուրանի Ռումբոն դարձել է այդ դպրոցի տնօրեն։
Ալբանիայում տարածված դեմոկրատական շարժման ընթացքում (1921-1924 թվականներ) Ուրանի Ռումբոն Demokratia և Drita թերթերում տպագրել է հոդվածներ այն խնդիրների մասին, որոնց բախվում են ալբանացի կանայք հատկապես կրթության բնագավառում։ Այդ ժամանակ նա կանանց համար կազմակերպել է հագուստ կարելուն, ձեռագործությանը, երաժշտությանը, տնային տնտեսությանն ու այգեգործությանը նվիրված դասընթացներ։ Դրանից բացի՝ նա գրել է սցենարներ և դրանց հիման վրա դպրոցում բեմադրել ներկայացումներ՝ խրախուսելու համար աղջիկների մասնակցությունը հասարակական կյանքին։ 1920 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ուրանի Ռումբոն այլ ակտիվիստների հետ միասին Գիրոկաստրայում հիմնադրել է Gjirokastër Lidhja e Gruas, որը դարձել է ֆեմինիաստական առաջին ու ամենակարևոր կազմակերպություններից մեկը Ալբանիայում։ 1923 թվականին Ուրանի Ռումբոն սկսել է պայքարել հանուն նրա, որ աղջիկներն իրավունք ստանան հաճախել դպրոց տղաների հետ հավասար։
1924 թվականի հուլիսի 25-ին Ուրանի Ռումբոն հիմնադրել է Përmirësimi («Բարեկեցություն») ֆեմինիստական կազմակերպությունը, որ կրթական դասընթացներ էր անցկացնում տարբեր խավերի կանանց շրջանում։ Գործող իշխանությունները, դժգոհ լինելով Ռումբոյի վարած գործունեությունից, 1930 թվականին նրան տեղափոխում են Վլյորա, որտեղ նա աշխատել է մինչև իր մահը. նա մահացել է 1936 թվականի մարտի 26-ին։
Ներկայում Գիրոկաստրա քաղաքում գործում է Ուրանի Ռումբոյի անունը կրող դպրոց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Orë e hapur , Shkolla "Urani Rumbo" Archived 2016-04-19 at the Wayback Machine. (ալբ.)