Մատանսաս

Մատանսաս (իսպ.՝ Matanzas), քաղաք Կուբայի հյուսիսում, նույնանուն նահանգի վարչական կենտրոնը։
Մատանտասը կոչվել է «կամուրջների քաղաք» (դրանք 17-ն են), «կուբայական Վենետիկ» և «կուբայական Աթենք»։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Գտնվում է Հավանայից 90 կմ արևելք և Վարադերո խոշոր առողջարանային քաղաքից՝ 32 կմ արևմուտք։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1693 թվականին՝ Սան Կարլոս ի Սան Սևիրինո դե Մատանսաս (San Carlos y San Severino de Matanzas) անվամբ՝ մատնանշելով քաղաքի սուրբ հովանավորներին՝ Կարլո Բորոմեոյին, Սևերինին և Մատանտաս ծովախորշը (բառացի՝ «սպանություն»․ վարկածներից մեկի համաձայն՝ այն առաջացել է այստեղ նավարկողների վրա տեղացիների հաճախակի հարձակումների պատճառով)։
Պատմական քաղաքը եղել է շաքարի արդյունաբերության խոշարագույն կենտրոններից մեկը կղզում և ունեցել է զգալի թվով սևամորթ բնակչություն, որոնց թիվը 1841 թվականին կազմել է 62,7 %։ Մատանսասում առավել լավ են պահպանվել աֆրոկուբական մշակութային ավանդույթները։
Մատանսասի մշակութային նշանակությունը կապված է նրա հարուստ ինքնատիպ ճարտարապետության հետ (հատկապես ջրանցքների և կամուրջների) և Կուբայի գրականության պատմության մեջ ունեցած դերով։ Քաղաքում գրատպության հիմնավորումից հետո (1813) այն գրավել է բանաստեղծների և դրամատուրգների ուշադրությունը, քաղաքում սկսել է եռալ մշակութային կյանքը։ Մատանսասում են ստեղծագործել կուբացի ազգային բանաստեղծ Խոսե Մարիա Էրեդիան, բազմաթիվ այլ գրականագետներ։ Քաղաքում հիմնադրվել է մի քանի թատրոն։
1860 թվականին հիմնադրվել է «Էստևան» թատրոնը (ավելի ուշ վերանվանվել է «Տեատրո Սաուտո»)։
1909 թվականին բնակչության թիվը կազմել է 45 հազար մարդ։
1920 թվականի վերջին այստեղ է ծագել Հայտնի La Sonora Matancera երաժշտական անսամբլը (հետագայում տեղափոխվել է Հավանա)։
1930 թվականին կենտրոնական մայրուղու շինարարությունը նպաստել է քաղաքի զարգացմանը։ 1950-ական թվականների սկզբին բնակչությունը կազմել է 54,8 հազար մարդ։
1960 թվականից հրատարակվում է «Giron» շաբաթաթերթը։
1963 թվականի մարտի 23-ից Կուբայի զորքերը ոչնչացրել են դիվերսանտների խումբը, որը փորձել է վայրէջք կատարել Մատանսաս քաղաքի նավահանգստում։
1970 թվականին բնակչությունը կազմում էր 85,4 հազար մարդ և քաղաքը համարվում էր արդյունաբերական կենտրոն (այստեղ գործել են քիմիական, սննդի արդյունաբերության, տեքստիլ, կաշվե-կոշիկային արդյունաբերություն և շինանյութերի արտադրություն), գյուղատնտեսական շրջանի առևտրային կենտրոն և զբոսաշրջային կենտրոն։
1972 թվականին այստեղ բացվել է Կամիլո Սենֆուեգոսի անվան համալսարանը։
1987 թվականին բնակչությունը կազմել է 107 հազար մարդ, տնտեսության հիմքը քիմիական, սննդային, տեքստիլ, կաշվե-կոշիկային արդյունաբերությունն է և զբոսաշրջությունը։ 1987 թվականին ԽՍՀՄ աջակցությամբ Մատանսաս նավահանգստում խորջրյա նավակներ են կառուցվել։


== Տնտեսություն ==
«Antonio Guiteras» ջերմաէլեկտրակայան, «Comandante Horacio Rodriguez» մեքենաշինական գործարան, պարարտանյութերի գործարան, սննդարդյունաբերության ձեռնարկություններ։


== Տրանսպորտ ==
Խոշոր ծովային նավահանգիստ, կայան և Կուբայի երկաթուղու դեպո (2017 թվականին էլեկտրագնացների շարժը դադարեցվել է)
Քաղաքում կա միջազգային օդանավակայան, գործում է նաև քաղաքային ավտոբուսային ցանց։ Տրամվայի ցանցը փակվել է 1954 թվականին և մասնակիորեն ապամոնտաժվել։


== Զբոսաշրջություն ==
 
 
Քաղաքը կրթական-մշակութային կենտրոն է, այստեղ գործում են հնագիտական թանգարան և մի քանի այլ թանգարաններ։ Քաղաքից ոչ հեռու գտնվում է հաճախակի զբոսաշրջիկների կողմից այցելվող Բելյամար քարանձավը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Научный портал о провинции Матанcас Archived 2006-08-24 at the Wayback Machine.(իսպ.)
Портал о МатанcасеArchived 2020-01-18 at the Wayback Machine.
Статьи о Матанcасе