Ոսկեփայլ քարադր

Ոսկեփայլ քարադր (լատ.՝ Pluvialis apricaria) քարադրների ընտանիքին պատկանող թռչուն(Charadriidae): Բույնները դնում են ճահիճներում, խոնավ թափոններում և մարգագետիններում։ Դրանք տարածված են Իսլանդիայից և Մեծ Բրիտանիայից մինչև Կենտրոնական Սիբիր ՝ սահմանակից հյուսիսում գտնվող Արկտիկական տունդրայում։ Կենտրոնական Եվրոպայում այս տեսակը համարյա վերացել է։


== Նկարագրություն ==
Ոսկեփայլ քարադրների մարմնի երկարությունը հասնում է մոտավորապես  26-29 սմ, իսկ քաշը 150-220 գրամի։ Նրանց թևերի երկարությունը տատանվում է 67-76 սմ-ի միջև։ Ոսկեփայլ քարադրերը մի տեսակ անճոռնի թռչուններ են։ Նրանց գլուխը կլորավուն է և ունի մոխրագույն-շագանակագույն գունավորում։ Գարնանը և բուծման շրջանում արուների որովայնը և պարանոցը սև է, սահմանակից սպիտակ շերտով։ Էգերի մարմնի ներքևեի մասի գունավորումն էլ է մուգ  բայց ոչ նույն հակադրությամբ, որքան արուներինը։
Ոսկեփայլ քարադրերի ձայնը շատ պարզ և հաճելի է, նրանք արտաբերում են այսպիսի ձայներ՝ «տրույտ», «տրույտ»։ Իսլանդիայում ոսկեփայլ քարադրի գալուստը համարվում է «գարնան վերադարձը»։


== Տարածվածությունը ==
Ոսկեփայլ քարադրները ապրում են բաց ճահճուտներում, լեռնային մարգագետիններում, կեղտաջրերում և տունդրայում։ Հիմնականում տարածված են Հյուսիսային Եվրոպայում։ Ձմռանը այս թռչունները չվում են Բրիտանական կղզիներ, Արևմտյան և Հարավային Եվրոպա, որտեղ նրանք ապրում են մարգագետիններում և դաշտերում։


== Սնուցումը ==
Ոսկեփայլ քարադրները սնվում են միջատներով, որդերով և խխունջներով, որոնք նրանք գտնում են գետնի վրայից։ Ոսկեփայլ քարադրներըը ուտում են բզեզներ, ճիճուներ և նրանց թրթուրները ուտում են նաև մանր մորեխներ, որդեր և սարդեր, իսկ ծովափերին՝ ընդեղեն։ Հաճախ ուտում են  բուսական սնունդ ՝սերմեր, հատապտուղներ և բույսերի կանաչ մասեր։


== Բուծումը ==

Նրանք երկուսով ձվի վրա նստում են հերթափոխով։ Բույնը  գտնվում է գետնին՝ փոսի մեջ, որը ծածկված է բույսերի փոքր քանակությամբ։ Բները կառուցում են  բաց տարածքներում և հազվադեպ հեռավոր գյուղերում։ Բնի մեջ կա չորս ձու, որոնք դրվում են 2-3 օրվա ընդմիջումներով։ Ձվերի չափը սովորաբար 52-ից 52 մմ է, գույնը ՝ դեղին-շագանակագույն, մուգ շագանակագույն նախշով։ Ձագերը ձվից դուրս են գալիս 30 օր անց և անմիջապես ինքնուրույն ուտելու ունակություն են ձեռք բերում, չնայած մնում է ծնողների հսկողության տակ։ Երբ որ գիշատիչը մոտենում է բնին, ապա ոսկեփայլ քարադրը իսկույն նրան շեղում է բնի կողքից, որպեսզի չկարողանա ուտել ձագերին։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Դեղնախտի բուժումը հայտնաբերել է Պլուտարքոսը, նա ասել է, որ եթե մարդը հիվանդանում է դեղնախտով, ապա պետք է դիմել քարադրների օգնությանը ՝նայելով նրանց։ Ակնհայտ է որ դա բնության կողմից տրված հրաշք է՝ նայելով քարադրին բուժվել։ Հետևաբար, քարադրը չի պահում իր հայացքը, այլ շրջվում է և փակում իր աչքերը՝ ոչ թե բժշկական օգնություն ցուցաբերելու ցանկությունից դուրս, այլ այն պատճառով, որ ինքն իր համար կրում է մի տեսակ վնասվածք։


== Մշակույթում ==


=== Բանահյուսություն ===
Ոսկեփայլ քարադրը ամառները  անց է կացնում  Իսլանդիայում, իսկ իսլանդական բանահյուսության մեջ երկրում առաջին անգամ ազդարարում է, որ եկել է գարունը։ Իսլանդական ԶԼՄ-ները միշտ լուսաբանում են առաջին խայտառակ տեսողությունը, որը տեղի է ունեցել 2017-ի մարտի 27-ին։


=== Գինեսի ռեկորդների ծագումը ===
1951 թ.-ի նոյեմբերի 10-ին, Սըր Հյու Բիվերը, այն ժամանակ Գինեսի գործադիր տնօրենը, հրաձգության երեկույթ էր կազմակերպել Հյուսիսային Սլոբում ՝ Իռլանդիայի Վեքսֆորդ կոմսությունում գտնվող Սլեյն գետի մոտ։ Ոսկեփայլ քարադրի  վրա կրակոց բաց թողնելուց հետո նա սկսեց մի վեճի, որի շուրջ Եվրոպայում ամենաարագ թռչող թռչունն էր ՝ ոսկե ցախիկը կամ կարմիր թոռանը (նախկինը ճիշտ էր)։ Այդ երեկո Դղյակում նա հասկացավ, որ անհնար է հաստատել տեղեկատու գրքերում, որ ոսկեփայլ քարադրը Եվրոպայի ամենաարագ թռչող թռչունն է։ Բիվերը գիտեր, որ ամբողջ Իռլանդիայի պանդոկներում ամեն օր պետք է քննարկվեն բազմաթիվ հարցեր, բայց աշխարհում չկա որևէ գիրք, որով պետք է փաստարկները գրանցվեին այդտեղ։
Այդ ժամանակ նա գիտակցեց, որ գիրքը, որն այսպիսի հարցի պատասխաններն է տալիս, կարող է տարածված լինել։ Գինեսի աշխատակիցներից մեկը Սըր Հյուին ասաց երկու երկվորյակ եղբայրների ՝ Նորիսին և Ռոս Մաքվիրթերին, որոնք Լոնդոնում փաստահավաք գործակալություն էին բացել։  Սըր Հյուգը հարցազրույց տվեց եղբայրներին և տպավորված նրանց հոյակապ գիտելիքներով, հանձնարարեց ստեղծել  գիրքը։ Ավելի ուշ նա հրապարակեց Գինեսի համաշխարհային ռեկորդները, որոնք ամսվա ընթացքում ամենալավ վաճառվողը եղան։ Եվ այդ ամենը ոսկեփայլ քարադրների շնորհիվ կատարվեց


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Позвоночные животные России: Золотистая ржанка(չաշխատող հղում)
Կաղապար:The IBC
Описание золотистой ржанки на сайте Nature.web.ru Archived 2007-03-11 at the Wayback Machine.