Ռազմական տերմինաբանություն

Ռազմական տերմինաբանությունը (անգլ.՝ Military terminology, ռուս.՝ Военная терминология) հաստատված այնպիսի ռազմական տերմինների (բառերի, բառակապակցությունների և այլնի) ձևայնացված, նույնիսկ՝ պաշտոնականացված համակարգ է, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի խիստ որոշակի նշանակություն՝ կիրառման հստակ գծագրված սահմաններով և գիտական հիմնավորմամբ։
Ռազմական տերմինաբանությունը, մասնավորապես՝ ռազմական տերմինները և ռազմական կազմակերպությունների և ռազմական անձնակազմի լեզուն կիրառվում է  որպես հստակ և յուրահատուկ կատեգորիայի լեզու։
Ռազմական տերմինաբանությունն առավել լիակատար և լայնորեն ներկայացված է գերատեսչական և ենթագերատեսչական փաստաթղթերում, օրենսդրական ակտերում, ինչպես նաև ռազմական հանրագիտարաններում։
Ռազմական տերմինաբանության տարրերը իրենցից ներկայացնում են ռազմական լեքսիկայի հիմքը, որն, ի տարբերություն պաշտոնական ռազմական տերմինաբանության, կարող է ներառել նաև վերջինիս ոչ պաշտոնական տարրերը (օրինակ՝ տարբեր աստիճանների ռազմական պաշտոնյաները և զինված ուժերի անձնակազմը կարող են կիրառել «զրահ» բառը «տանկ», «ԶՓ», «ՀՄՄ» բառերի փոխարեն, կամ «ինքնագնաց» բառը՝ «ինքնագնաց հրանոթ» բառի փոխարեն և այլն)։
Որպես կանոն, ընդգրկելով  ռազմական գործի բոլոր ճյուղերը, ռազմական տերմինաբանությունը ձգտում է համապատասխանել գիտական մտքի զարգացման ժամանակակից մակարդակին և արտացոլել ռազմական գործող կանոնագրքերում և պաշտոնական փաստաթղթերում ամրագրված ռազմական հասկացությունների ամբողջ բազմազանությունը։
Ռազմական գործի բնաշրջումը կամ ռազմական գործի էվոլյուցիան, որը սերտորեն կապված է գիտատեխնիկական առաջընթացի նվաճումներին, ռազմական տերմինաբանության մեջ մշտապես ներմուծում է նորանոր տերմիններ, նրանից դուրս է մղում արդեն իսկ հնացածները, և կամ էլ ժամանակի պահանջներին է համապատասխանեցնում գոյություն ունեցող ռազմական տերմինների կիրառման հաճախականությունը։
Տվյալ լեզվի ռազմական տերմինաբանությունը հաճախ համալրվում է նաև ի հաշիվ ա. նույն այդ լեզվով խոսողների առօրյա բառապաշարի, բ. գիտելիքների այլ ոլորտներից փոխառությունների և գ. այլ լեզուներում ստեղծված տերմինների։ Բացի այդ, ռազմական տերմինաբանությունը կարող է կարգավորվել նոր հասկացությունների ներմուծման և կամ հնացածների հեռացման օրենսդրական եղանակով։
Արդի պայմաններում շատ մեծ ուշադրություն է դարձվում թե՛ առանձին երկրների բանակների մասշտաբներով ռազմական տերմինաբանության, թե՛ վերազգային կազմակերպությունների (ռազմաքաղաքական դաշինքների) զինված ուժերի մակարդակով ռազմական տերմինաբանության միասնականացմանը՝ ունիֆիկացիային։ Այդ նպատակով շատ երկրների ռազմական նախարարությունները և այլ ուժային գերատեսչությունները պարբերաբար հրատարակում են տեղեկագրքային բնույթի հատուկ ռազմական գրականություն։


== Ընդհանուր ըմբռնում ==
Ռազմական և այլ ուժային կառույցների անձնակազմի փոխըմբռնման և տերմինաբանական միասնության կարիքը հատկապես զարգացել է 20-րդ դարի սկզբներից` միևնույն երկրի բանակի տարբեր զինատեսակների, զորատեսակների, զինված ուժերի տեսակների (ցամաքային զորքեր, ռազմածովային ուժեր, ռազմաօդային ուժեր)  զինանձնակազմի ներկայացուցիչների կողմից համատեղ օպերացիաներ անցկացնելու անհրաժեշտությունից ելնելով։
Միջազգային ռազմաքաղաքական դաշինքները և միջազգային օպերացիաների՝ ներառյալ խաղաղապահ գործողությունների անցկացումը, առավել մեծացրեց հարցի կարևորությունը և խթանեց միասնական ռազմական տերմինաբանության ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Օրինակի համար, ՆԱՏՕ-ն կամ Հյուսիսատլանտյան պայմանագրի կազմակերպությունը ներկայումս ունի բավական ընդարձակ մի ռազմական տերմինաբանական բառարան։
Այդ բառարանում ներկայումս ներառված են ՆԱՏՕ-ի 28 անդամ պետությունների կողմից ընդհանուր օգտագործվող ռազմական տերմինները։ Միաժամանակ ընթանում է ռազմական տերմինաբանության մշակման և զարգացման գործընթացը ՆԱՏՕ-ի և Ռուսաստանի միջև, որն ընդգրկում է ռազմական տերմինաբանությունը, հատկապես՝ հակաօդային պաշտպանության ոլորտի տերմինաբանությունը, համաձայնեցնելով ռազմական տերմինները երեք լեզվով՝ անգլերեն, ֆրանսերեն և ռուսերեն։


== Հայկական ռազմական տերմինաբանություն ==


== Քննադատություն ==
Ռազմական տերմինաբանության և նրա միասնականացման գործընթացի նկատմամբ կան նաև զգալի քննադատական մոտեցումներ, մասնավորապես դրանք արտահայտված են մի շարք հրապարակումներում, այդ թվում՝ Փոլ Վուդվորդի (Woodward Paul) «The U.S.-Israeli don’t-ask-don’t-tell policy on murder» գրքում։


== Տես նաև ==
en:Category:Military terminology
en:Glossary of German military terms
en:Glossary of military abbreviations
en:List of established military terms


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Glossary of Military Terms & Slang from the Vietnam War