Էմեյշան

Էմեյշան կամ Էմեյ լեռ (չինարեն՝ 峨眉山, Փինյին՝ shān), լեռ Չինաստանի Սիչուան նահանգում և Չինաստանի չորս սրբազան բուդդայական լեռներից մեկը։ Լեռ Էմեյը գտնվում է Սիչուանի գոգավորության արևմտյան ափին։ Դրանից արևմուտք ընկած լեռները հայտնի են որպես Դասյանլինգ լեռնաշղթա։
Լեռան շուրջը գտնվող տարածքը մեծամասամբ գյուղատնտեսական շրջան է, որը երկրաբանորեն հայտնի է որպես Էմեյշանի Պերմյան մեծ հրաբխային նահանգ,  մեծ մագմատիկ գավառ, որը ստեղծվել է Պերմի ժամանակաշրջանում Էմեյշան Թրափ հրաբուխների ժայթքումների արդյունքում։ Էմեյ լեռը գտնվում է 3 099 մետր բարձրության վրա և Չինաստանի չորս սրբազան բուդդայական լեռներից ամենաբարձրն է։
Վարչականորեն, Էմեյ լեռը գտնվում է համանուն գավառատիպ քաղաքի (Էմեյշան) մերձակայքում, որն իր հերթին մաս է կազմում Լեշանի պրեֆեկտուրալ քաղաքի։ 1996 թվականին այն մտել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։


== Որպես սրբազան լեռ ==
Բուդդայական չորս սրբազան լեռներն են․

Ուտայշան (Wǔtái Shān), Շանսի նահանգ, 3058 մ
Էմեյշան (Éméi Shān), Սիչուան նահանգ, 3099 մ
Ցզյուխուաշան (Jǐuhuá Shān), Անհոյ նահանգ, 1341 մ
Պուտոշան (Pǔtuó Shān), Չժեցյան նահանգ, 284 մ։Էմեյշանը կամ Էմեյ լեռը Չինաստանի չորս սուրբ բուդդայական լեռներից մեկն է, և ավանդաբար համարվում է բոդհիսատվա Սամանտաբադրայի բոդհիմանդա կամ լուսավորության վայրը։  Սամանտաբադրան մանդարին լեզվով հայտնի է որպես Pǔxián Púsà (普賢菩薩):
16-րդ և 17-րդ դարերի աղբյուրները ակնարկում են Էմեյի լեռան վանքերում մարտական արվեստների պրակտիկայի մասին, որոնցից ամենավաղ պահպանված հիշատակումների համաձայն հղվում է Շաոլինի վանքը` որպես չինական բռնցքամարտի ծագման վայր։


== Բուդդայական ճարտարապետություն Էմեյի վրա ==
1-ին դարում Չինաստանում կառուցված առաջին բուդդայականության տաճարը այստեղ է։ Տարածքում կան Մին և Ցին դինաստիաների յոթանասունվեց բուդդայական վանքեր, որոնց մեծ մասը տեղակայված է լեռան գագաթին մոտ։ Վանքերը կառուցված են ճարտարապետական ​​ճկուն ոճով, որը հարմարեցված է լանդշաֆտին։ Նրանցից ոմանք, ինչպիսիք են Բաուգուոսի սրահները, կառուցված են տարբեր մակարդակների սանդղավանդերի վրա, իսկ մյուսները, ներառյալ Լայնսիի կառույցները, կանգնեցված են փայտե ոտքերի վրա։ Այստեղ ավելի վաղ ժամանակների բուդդայական վանքերի ֆիքսված հատակագծերը փոփոխվել կամ անտեսվել են՝ բնական լանդշաֆտից լիարժեք օգտվելու համար։ Քինգյինի (Qingyinge) շինությունները տեղակայված են անհարթ հողակտորների վրա` Սև վիշապ և Սպիտակ վիշապ գետերի միջև գտնվող նեղ հատվածում։ Տարածքը մեծ է, իսկ  հետիոտնային ոլորանը 50 կմ (31 մղոն) երկարություն ունի և դրանով քայլելը կտևի մի քանի օր։
Ճոպանուղիները հեշտացնում են Ջինդինգ գագաթի (Jinding) վրա գտնվող երկու տաճար բարձրանալը (3 077 մ), լեռան գագաթից մեկ ժամ քայլելով։


== Կլիմա ==
Էմեյ լեռան գագաթին գերակշռում է ալպյան մերձարկտիկական կլիման՝ (Կյոպպենի կլիմաների դասակարգուման համակարգի)(Köppen Dwc) երկար ցուրտ (բայց ոչ խիստ) ձմեռներով և կարճ զով ամառներով։ Միջին ամսական 24-ժամյա ջերմաստիճանը տատանվում է -5.7° C (21.7° F) հունվարից մինչև 11.6° C (52.9° F) հուլիս, իսկ միջին տարեկան ջերմաստիճանը 3.07° C (37․ 5° F): Տեղումները սովորական են ամբողջ տարվա ընթացքում (ավելի քան 250 օր), բայց մուսսոնների ազդեցության պատճառով տեղումները հատկապես շատ են ամռանը, և դրա տարեկան քանակի ավելի քան 70% -ը թափվում է հունիսից սեպտեմբեր։


== Բնիկ կենդանիներ ==
Էմեյ լեռան վրա կարելի է հանդիպել տասնյակ տիբեթական մակակների, որոնք հաճախ երևում են զբոսաշրջիկներից ուտելիք վերցնելիս։ Տեղի վաճառականները ընկույզ են վաճառում զբոսաշրջիկներին՝ կապիկներին կերակրելու համար։ Մյուս նշանավոր կենդանիներից են լճագորտերը (Rana adenopleura), սագագորտերը (Vibrissaphora liui) և անձրևաորդերը (Pheretima praepinguis):


== Ֆլորա ==
Էմեյ լեռը հայտնի է իր էնդեմիկ տեսակների մեծ թվով և այս լեռից նկարագրվել է բույսերի տարբեր ընտանիքների մոտ 200 բուսատեսակ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Religion and the environment in China, 中国的宗教与环境 - chinadialogue article
Mount Emei, including Leshan Giant Buddha, Scenic Area: official Unesco site