Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակ

Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակ (Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակ, անգլ.՝ Laurence Olivier Award), բրիտանական մրցանակ, տրվել է Լոնդոնի թատերական ընկերության կողմից՝ թատրոնում մասնագիտական ​​ձեռքբերումների համար։ Մրցանակը առաջին անգամ հանձնվել է Լոնդոնի Վեստ Էնդ քաղաքի թատրոնի բեմում՝ դերերի և ներկայացումների համար։ Մրցանակը համարվում է Մեծ Բրիտանիայի ամենահեղինակավոր թատերական մրցանակը, որը նման է Բրոդվեյու «Թոնի» մրցանակին։
Սովորաբար այն անվանում են «Օլիվիեի մրցանակ», ամեն տարի պարգևատրվում են մի շարք անվանակարգեր՝ ընդգրկելով դրամայի, երաժշտական, օպերայի, բալետի և թատրոնի բեմադրություններ։ Այն հիմնադրվել է 1976 թվականին՝ որպես Վեստ Էնդի թատերական ընկերության մրցանակ, սակայն 1984 թվականին պարոն Օլիվիեի համաձայնությամբ մրցանակը վերանվանվել է իր պատվին։


== Հանդիսակարգ ==
Ցանկացած նոր բեմադրություն, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել Լոնդոնի թատերական ընկերության կողմից ներկայացված թատրոններում, նախորդ տարվա փետրվարի կեսից մինչև ընթացիկ տարվա փետրվարի կեսեր ընկած ժամանակահատվածում, (յուրաքանչյուր տարի հատուկ ամսաթվերը սահմանվում են՝ կախված հանդիսակարգի անցկացման օրվանից)` պայմանով, որ ներկայացումը հանդիսատեսին ցուցադրվել է առնվազն երեսուն անգամ։ Լոնդոնի թատերական հասարակության անդամներից բացի, ընտրող հանձնաժողովն ընդգրկում է թատերական բեմադրությունների և սովորական լսարանի անվանի մասնագետներ, որոնք բաժանված են չորս հանձնաժողովների (դրամա, երաժշտական, օպերա, բալետ)։ Նրանք կարող են դիմել հանձնաժողովին մասնակցելու համար և կպահանջվի տարվա ընթացքում հաճախել շուրջ 100 դրամայի և երաժշտական ​​ներկայացման՝ կազմակերպիչների կողմից տրամադրված տոմսերով։ Ընդհանուր առմամբ, մրցանակը շնորհվում է 40 անվանակարգերում՝ բաժանված վեց կատեգորիայի։ Պարգևատրման արարողությունը չունի մշտական ​​վայր և օր (որպես կանոն, դա տեղի է ունենում մարտին կամ ապրիլին)։ Ամենից հաճախ մրցանակների տոնակատարությունները տեղի էին ունենում «Grosvenor House» հյուրանոցում, 2012-2014 թվականներին շնորհանդեսը անցկացվել է Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնում։ 2017 թվականից մրցանակների հանձնման արարողությունը տեղի է ունեցել Ալբերտ թագավորական սրահում, որը հեռարձակվել է ինտերնետ-պորտալների միջոցով, իսկ հետո մրցանակների հանձնման արարողությունից հատվածներ հեռարձակվել են «ITV»-ով։ 2020 թվականին, մրցանակների հանձնման արարողությունը, որը նախատեսված էր ապրիլի 5-ին, չեղարկվեց COVID-19 համավարակի պատճառով, չնայած առաջադրվելու մասին հայտարարություններին, որոնք տեղի են ունեցել մարտի սկզբին։ 
2011 թվականին BBC-ն առաջին անգամ ցուցադրեց մրցանակների հանձնման արարողությունը, իսկ 2012 թվականին՝ դեբյուտային ցուցադրությունը համացանցում։


== Մրցանակ ==
Հաղթողները պարգևատրվում են Լոուրենս Օլիվիեի պատկերով բրոնզե արձանիկով, ինչպես Հենրի V-ը 1937 թվականին Օլդ Վիկում ցուցադրությամբ, որի վերանվանումից հետո փոխարինեց Վեդժվուդի արտադրած ավանդական կապույտ սպասքին։ Բեմադրության (դրամայի կամ երաժշտական) հաղթանակի դեպքում պարգևատրվում են ոչ թե ներկայացման հեղինակները, այլ դրա բեմադրողները։


== Մրցանակների կարգերը ==


=== Դրամատուրգիա ===
Լավագույն նոր դրամա
Լավագույն վերսկսված ներկայացումը
Լավագույն նոր կատակերգություն
Լավագույն դերասան
Լավագույն դերասանուհի
Լավագույն երկորդական դեր
Լավագույն երկրորդական դերասան
Լավագույն երկրորդական դերասանուհի


=== Երաժշտական ===
Լավագույն նոր երաժշտություն
Լավագույն վերսկսված երաժշտություն
Լավագույն դերասան մյուզիքլում
Լավագույն դերասանուհի մյուզիքլում
Լավագույն երկրորդական դերասան մյուզիքլում
Լավագույն երկրորդական դերասանուհի մյուզիքլում
Լավագույն երկրորդական դերը մյուզիքլում


=== Բեմական արտադրություն ===
Լավագույն ռեժիսոր
Լավագույն թատերական խորեոգրաֆ
Լավագույն զգեստ
Լավագույն դեկորատոր
Լավագույն լուսային ձևավորում
Լավագույն ձայնային ձևավորում


=== Բալետ և օպերա ===
Լավագույն նոր բալետային բեմադրություն
Ակնառու ներկայացուցիչ բալետում
Օպերայի լավագույն նոր բեմադրություն
Ակնառու ներկայացուցիչ օպերայում


=== Այլ կատեգորիաներ ===
Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակ թատրոնում վաստակաշատ նվաճումների համար


=== Անցյալ տարվա անվանակարգերը ===
Լավագույն նոր դեմք
Երաժշտության մեջ ակնառու նվաճում


== Ռեկորդային մրցանակներ ==
Դերասանուհի Ջուդի Դենչը նվաճած մրցանակների քանակով ռեկորդակիր է։ 2016 թվականին նա ստացել է իր ութերորդ մրցանակը։
2017 թվականին մեկ տարվա ընթացքում Հարրի Փոթերը և Անիծված երեխան ստացան ամենամեծ թվով մրցանակները։ Այն ստացել է 9 մրցանակ 11 անվանակարգերից, այդ թվում ՝ «Լավագույն պիես», «Լավագույն դերասան» (Ջեյմի Պարկեր) և «Լավագույն երկրորդական դերասան» (Նոմա Դումեզվեն)։ Դրանից առաջ «Շների առեղծվածային գիշերային սպանությունը» (2013) պիեսով արժանացան 7 մրցանակի, այդ թվում՝ «Լավագույն պիես», «Լավագույն դերասան» (Լյուկ Թրեդվեյ), «Լավագույն ռեժիսոր» (Մարիաննա Էլիոտ) և «Լավագույն երկրորդական դերասանուհի» (Նիկոլա Ուոլկեր)։
«Համիլթոն» մյուզիքլը ստացել է անվանակարգերի ամենամեծ թիվով մրցանակները մեկ տարվա ընթացքում՝ 2018 թվականին։ Նա արժանացել է 13 մրցանակների 10 անվանակարգերում, այդ թվում՝ «Լավագույն նոր երաժշություն», «​​Լավագույն դերասան մյուզիքլում» (Ջամաել Ուեսթման և Ջաիլզ Թերերա), «Լավագույն ռեժիսոր» (Թոմաս Կայլ) և «Երաժշտության գերազանց նվաճում» անվանակարգերում։ Այսպիսով, «Համիլթոնը» կոտրեց  «Հարի Փոթերը և Անիծված երեխան» պիեսի  ռեկորդը և երաժշտական փայլուն ձայնը՝ որոնք առաջադրվել էին յուրաքանչյուր 11 մրցանակի համար։
Մրցանակաբաշխության ամենաերիտասարդ հաղթողը եղել է Էլիանոր Ուրոնդտոն Կոքսնը`Մյուզիքլի «Լավագույն դերասանուհի»`   Մատիլդա Ուորմվուդն դերի համար ստացավ մրցանակ, նա այս մրցանակը 2012 թվականին կիսեց հավասարապես երեք երիտասարդ գործընկերների հետ։ Ուորինգթոն Կոքսը հաղթանակի պահին 10 տարեկան էր.:


== Օլիվ մրցանակի ռուս դափնեկիրներ ==
1988 թվականին Ռուսաստանի (խորհրդային) երկու թատրոններ միանգամից ստացան Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակ` Մարինսկյան(Կիրովսկյան) բալետը «Բալետում կատարյալ գործունեություն» անվանակարգում՝ Կովենտ գարդեն արքունական թատրոնի բեմում անցկացվող պիեսի համար, իսկ Փոքր դրամատիկական թատրոնը՝ «Ոլորտում նվաճումների համար» անվանակարգում «Աստղեր առավոտյան երկնքում» պիեսի համար։
Առաջին ռուս դերասանը, ով արժանացել է Լոուրենս Օլիվիեի մրցանակին՝ որպես լավագույն երկրորդական դերասան, Օլեգ Մենշիկովն է, ով այն ստացել է 1992 թվականին՝ Լոնդոնյան արտադրության «Երբ նա պարելիս» պիեսում Էսենինի դերակատարման համար՝ հիմնվելով Մարտին Շերմանի պիեսի վրա։
Վյաչեսլավ Պոլունին` 1998 թվականի մրցանակի դափնեկիր «Լավագույն փոփ ներկայացում» անվանակարգում «Նուրբ շոու» պիեսի համար։


== Ծանոթագրություններ ==