Պոլեկս

Պոլեկս, 15-16-րդ դարերի ձեռնամարտի համար նախատեսված եվրոպական կոթավոր զենք։ Եղել է պադարմների ոսկե դարի ձեռնամարտի համար նախատեսված ամենահայտնի զինատեսակներից մեկը (հատկապես օգտագործվել է մրցույթների ժամանակ)։


== Ընդհանուր կառուցվածք ==

Այդ ժամանակաշրջանի նկարազարդումներից, գրավոր նկարագրություններից և փոքր քանակությամբ պահպանված նմուշներից երևում է, որ պոլեկսը նկարագրվել է տարբեր ձևերով․ երբեմն ալեբարդաների նման ծանր, կացնի շեղբերով, երբեմն էլ մուրճի նման գլխիկներով, որոնց հակառակ կողմում հաճախ կոր սեպ է կցված։
Ըստ երևույթին, բոլոր պոլեկսների գագաթներին կցված են եղել սեպեր, և շատերը նույնիսկ ունեցել են սեպեր նաև կոթի նեքևի ծայրին։ Բացի այդ, կոթերը շատ հաճախ ծածկվում էին մետաղական շերտով, որը կոչվում էի լանգետներ։ Այն նախատեսված էր որպեսզի թշնամու հարվածներից կոթը չկոտրվի կամ չվնասվի։ Առանձին նմուշներ ունեցել են նաև մատները պաշտպանելու համար նախատեսված ռոնդելներ։ Ալեբարդների և պոլեկսների տարբերությունը կայանում էր նրանում, որ պոլեկսների գլխիկները ամրացվում էին բլթակների կամ հեղույսների վրա, մինչդեռ ալեբարդները ամողջություն էին։


== Կառուցվածքային առանձնահատկություններ ==
Զենքի երկարությունը տարբեր էր։ Թանգարանային ցուցանմուշների մեծ մասը կարճ կոթերով են։ Սակայն հին պատկերազարդումներից կարելի է ենթադրել, որ դրանց կոթի երկարությունը տատանվում 150-210 սանտիմետրի միջև։ Անժելոն գրում է, որ .«..Պիետրո Մոնթեն 1509 թվականին առանձին նշել է, որ կացնի երկարությունը պետք է «մեկ ափի չափով» ավելի երկար լինի, քան իր տիրոջ հասակն է», ինչը, ըստ երևույթին, հարմար երկարություն էր նման զենքի համար։


=== Զենքի մասեր ===
dague (սուր սեպեր գագաթին)
maillet (մուրճի նման գլխիկ)
bec de faucon (կորացված սեպ)
la croix (կոթի վերին մասն ու ամբողջական գլխիկը)
queue (կոթի ստորին ծայրի սեպ)
Demy-hache (կոթի միջին մաս) — հաճախ օգտագործվում է հակառակորդի հարվածները արգելափակելու և նրանց հարվածելու համար։


== Կիրառման մարտավարություն ==

Ստորև բերված են 4 հիմնական մեկնարկային ուղղակեցվածքներ, որոնք հիմնված են Հ. Տալհոֆերի սուսերամարտի դասագրքի (15-րդ դար) և Բրաունի «Անգլիական մարտարվեստներ» գրքի ձողանի և պրոտազանի բաժինների հիման վրա։


=== Միջին ուղեկեցվածք ===
Սա SCA-ում լայնորեն կիրառվող հիմնական «կոպեյական ուղեկեցվածքն է»։ Հատկանշական է, որ croix պոլեկսը պահվում է խաչաձև, որպեսզի ավելի հեշտ լինի արգելափակել Maillet-ի հարվածները։ Այս դիրքից առաջատար հարձակումը սեպով խոցումն է։


=== Հակադիր ուղեկեցվածք ===
Այս ուղեկեցվածն հայտնի է այնպիսի մարտիկների մոտ, որոնք նախընտրում են կտրող տեխնիկան։ Այն շատ ագրեսիվ է և այն, ապահովելով լավ պաշտպանություն, հնարավորություն է տալիս հասցնել ինչպես կացնով վերևից հարված, այնպես էլ ստորին ծայրով ծակող հարված։ Բացի դա, այն հակառակորդին թույլ չի տալիս «կապել» զենքի croix-ը


=== Ստորին ուղեկեցվածք ===
Այս անսովոր տեսակի ուղեկեցվածքը հանդիպում է Թալհոֆերի մի քանի նկարազարդումներում։ Այն խաբուսիկորեն բաց և անպաշտպան է երևում։ Սակայն դրանով չափազանց հեշտ է արագ հարձակմամբ հասցնել մահացու հարված (կոթի ստորին սուր մասով կամ մուրճով հարվածելով)։ Այդ ուղեկեցվածքից հակադիր ուղեկեցվածքի անցնելու համար պետք է ուղղակի բարձրացնել հետևի ձեռքը դեպի ազդրը։


=== Կախված ուղեկեցվածք ===
Սա հիանալի պաշտպանական ուղեկեցվածքների վերջին օրինակն է, որն, որպես նախընտրելի հարձակումներ, առաջարկում է մուրճով կողային և ստորին սեպով ծակող հարվածներ։ Կախված ուղեկեցվածքից ընդամենը հետևի ձեռքը իջեցնելով կարող ենք անցնում կատարել միջին ուղեկեցվածքի։
Հիմնական ուղեկեցվածքները ձգտում են կենտրոնացած պահել զենքը հակառակորդի դիմաց, որը թույլ է տալիս արագ հարձակվել և պահպանել պաշտպանական դիրքը։ Հինգ հիմնական պաշտպանությունները, ըստ պարոն Բրաունի, կապված են մարմնի այն մասերի հետ, որոնք թիրախավորում է հակառակորդը։
Այդ մասերն են՝

Վերին
Ներքին
Արտաքին
Ստորին ներքին
Ստորին արտաքին


== Ձեռնարկներ ==
1544 թվականին Ֆրանսիայի թագավոր Ֆրանցիսկոս Առաջինի գրադարանում հայտնաբերվել է 15-րդ դարի սկզբի «կացնով խաղ» (ֆր.՝ Le jeu de la hache, անգլ.՝ The Play of the Axe), որը գրված է հորթի կաշվից 10 թերթիկների վրա և պարունակում է պոլեկսներով մենամարտերի հիմնական հնարքների նկարագրությունները։


== Տես նաև ==
Մարտական մուրճ


== Արտաքին հղումներ ==
Древковое оружие
Le Jeu de la Hache
Spotlight: The Medieval Poleaxe
Короткие инструкции к Парадоксам Защиты Archived 2020-02-17 at the Wayback Machine.


== Գրականություն ==
Schulze, André (Hrsg.): Mittelalterliche Kampfesweisen. Band 2: Kriegshammer, Schild und Kolben. - Mainz am Rhein. : Zabern, 2007. - ISBN 3-8053-3736-1


== Ծանոթագրություններ ==