armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ձեռնարկության եկամուտների և ծախսերի հաշվեկշիռ

Ձեռնարկության եկամուտների և ծախսերի հաշվեկշիռ, ձեռնարկության ֆինանսական պլան, որը դրամական ձևով արտահայտում է տնտեսական և ֆինանսական գործունեության արդյունքները, բյուջե կատարվող վճարումների և բյուջեից հատկացումևերի չափը, տեխարդ-ֆինպլանի եզրափակիչ մասը, որը համադրում և արժեքային արտահայտությամբ արտացոլում է նրա բոլոր բաժինների արդյունքները։


== Բաժիններ ==
Հաշվեկշիռն ունի չորս բաժին։

Առաջինում (եկամուտներ և մուտքեր) ցույց են տրվում շրջանառության հարկը, շահույթը, ամորտիզացիոն հատկացումները, ձեռնարկության այլ եկամուտներն ու ռեսուրսները,
երկրորդում (ծախսեր և մասհանումներ)՝ հիմնական և շրջանառու ֆոնդերի ընդլայնմանն ուղղված ներդրումները, տնտեսական խթանման ֆոնդերին կատարվող մասհանումները, կապիտալ նորոգման, գիտահետազոտական կազմակերպությունների, մանկական նախադպրոցական հիմնարկների պահպանման, գործառնությունների ծախսերը։
Հաշվեկշռի վարկային փոխհարաբերություններ բաժնում (երրորդ) արտացոլվում են. եկամուտների մասում՝ կենտրոնացված կապիտալ ներդրումներին ուղղվող երկարաժամկետ վարկերը, ծախսերի մասում՝ շահույթի ու սեփական այլ ռեսուրսների հաշվին կենտրոնացված կապիտալ ներդրումներին, նոր տեխնիկայի ներդրմանը և մյուս միջոցառումներին հատկացված վարկերի մարումը։
Բյուջեի հետ ձեռնարկության փոխհարաբերություններն արտահայտող հոդվածներն ամփոփվում են հաշվեկշռի չորրորդ բաժնում։ Դրա առաջին մասում ցույց են տրվում բյուջե կատարվող վճարումները (ֆոնդավճար, ռենտավճար, շահույթի ազատ մնացորդ, շրջանառության հարկ), երկրորդում՝ բյուջեից նպատակային հատկացումները (կենտրոնացված կապիտալ ներդրումներին, սեփական շրջանառու միջոցների հավելաճին, գիտահետազոտական, փորձարարական աշխատանքներին և այլն)։Պետական բյուջեի հետ ձեռնարկության ֆինանսական փոխհարաբերությունների հետևանքը որոշվում է բյուջե կատարվող վճարումների և բյուջեից հատկացումների տարբերությամբ։ Այդ գումարը միշտ պետք է հավասարվի եկամուտների և ծախսերի տարբերությանը (հաշվի առնելով վարկային փոխհարաբերությունները), որով և ապահովվում է եկամուտների և ծախսերի հավասարակշռվածությունը։
Քսամբ

Քսամբ (ֆր.՝ Xambes), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 312 մարդ, բնակչության խտությունը` 59.43 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.25 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 90 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 21 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 178 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 122-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 56։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,5 %։ 122 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 108 անձ (59 տղամարդ և 49 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (8 տղամարդ և 6 կին)։ 56 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 29-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մագդեբուրգի ջրային կամուրջ

Մագդեբուրգի ջրային կամուրջ (գերմ.՝ Kanalbrücke Magdeburg, ջրային ճանապարհի ամբողջական անվանումը՝ Wasserstraßenkreuz Magdeburg), երկու կարևոր ջրանցքները՝ Էլբա-Հավելը և Միջգերմանականը միավորող ջրային կամուրջ Գերմանիայում, որով իրականացվում է հաղորդակցումը արդյունաբերական շրջանի հետ։
Կամուրջը գտնվում է Մագդեբուրգի կենտրոնից 10 կմ հյուսիս։ Էլբայի աջ ափին, կամրջի մոտ գտնվում է Հոենվարտե բնակավայրը։
կամրջի երկարությունը կազմում է 918 մետր։
Այսպիսի կամրջի կառուցման միտքն առաջին անգամ արտահայտվել է դեռևս 1919 թվականին, իսկ 1938 թվականին պատրաստ էին Ռոտենզե նավամբարձիչը և կամրջասյուները։ Սակայն Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների ժամանակ շինարարությունը հետաձգվեց։ Սառը պատերազմի սկզբում՝ Գերմանիայի բաժանումից հետո ԳԴՀ կառավարությունն անորոշ ժամանակով հետաձգում է շինարարությունը։ Գերմանիայի վերամիավորումից հետո կամրջի կառուցումը նորից է դառնում առաջնային խնդիր։
Շինարարությունն սկսվեց 1997 թվականին և ավարտվեց վեց տարի անց՝ 2003 թվականի հոկտեմբերին։ Նրա վրա ծախսվել է մոտ կես միլիարդ եվրո, 68000 մ³ բետոն և 24000 տ պողպատ։
Կամուրջն այժմ միացնում է Բեռլինի ներքին նավահանգիստը Ռեյնեի նավահանգիստների հետ։ Մինչ կամրջի կառուցումը նավերն ստիպված էին ռոտենզևյան ջրարգելակով, Էլբայով և «Նիգրիպպ» ջրարգելակով կատարել քսան կիլոմետրանոց կեռման։


== Բնութագիր ==
Ընդհանուր երկարությունը - 928 մ (690 մ ցամաքի վրա, 228 մ՝ ջրի վրա)
Հունի լայնությունը - 34 մ
Խորությունը - 4,25 մ
Առավելագույն սյունամեջը - 106 մ
Օգտագործված նյութերը - մոտ 68000 մ³ բետոն և 24000 տ պողպատ
Կառուցումն սկսվել է 1997 թվականին, ավարտվել է 2003 թվականին


== Ջրարգելակներ ==
Էլբա-Հավել ջրանցք նավերի իջեցման համար կառուցվել է երկակի ջրարգելակ։ կամրջի մյուս ծայրին Ռոտենզե նավամբարձիչն օգտագործվում է Միջգերմանական ջրանցք իջնելու համար։


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆոտոռեպորտաժ Archived 2012-05-21 at the Wayback Machine.
Հարավային Օսիայի Հանրապետության վարչական բաժանում

Հարավային Օսիայի Հանրապետություն, մասամբ ճանաչված պետություն է Անդրկովկասում։ Երկիրը բաժանված է 4 շրջանների և հանրապետական ենթարկության 1 քաղաքի (մայրաքաղաք Ցխինվալին)։ Հանրապետության շրջաններեն են Ցխինվալի, Լենինգորի, Զնաուրի և Ձաուսի շրջանները։


== Բնակչություն ==


=== 1989 մարդահամար ===


=== 2009 գնահատում' ===


== Տես նաև ==
Վրաստանի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==
Բեթմեն։ Սկիզբը

«Բեթմեն։ Սկիզբը» (անգլ.՝ Batman Begins) ռեժիսոր Քրիստոֆեր Նոլանի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Քրիստիան Բեյլը, Քեթի Հոլմսը, Մայքլ Քեյնը, Կիլիան Մերֆին, Թոմ Ուիլկինսոնը, Լիամ Նիսոնը, Քեն Վատանաբեն, Գարի Օլդմենը, Մորգան Ֆրիմենը, Ռուտգեր Հաուերը։


== Սյուժե ==
Այս ֆիլմը պատմում է Բրյուս Ուեյնի լեգենդի մասին, որը կորցրել է իր ծնողներին և մեծ կարողությունների տեր է։ Հարազատ Գոթեմը լքելով նա ճանապարհորդում է ամբողջ աշխարհով մեկ։ Բազմաթիվ արգելքներն ու զրկանքները կոփում են նրա բնավորությունը, իսկ իմաստուն ուսուցիչը նրան օգնում է կրկին վերգտնելու կյանքի իմաստը։ Լեգենդար հերոսը, թույլերի պաշտպանը և անարդարության դեմ պայքարողն աստիճանաբար ուրվագծվում է մեր աչքերի առաջ։ Հարազատ Գոթեմ վերադառնալով Բեթմենը դառնում է Չարիքի միակ խոչընդոտը։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բեթմեն։ Սկիզբը(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Բեթմեն։ Սկիզբը»(ռուս.) ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում։
Դենիս Վագներ

Դենիս Վագներ (գերմ.՝ Dennis Wagner հունիսի 19, 1997(1997-06-19), Կասել, Հեսսեն, Գերմանիա), գերմանացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2015)։


== Շախմատային կարիերա ==
Հաջողությամբ մասնակցել է Գերմանիայի առաջնություններին․ 2012 թվականին   կիսել  է 3-6 տեղը, 2013-ին  2-8 տեղը, 2014 միանձնյա զբաղեցրել է  երկրորդ տեղը։
2015 թվականին Գերմանիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի թիմային առաջնությանը։
2015 թվականի սկզբին մասնակցել է Ջիբրալթարի մեծ մրցաշարին և կիսել 3-11 տեղը։
2011-2013 թվականին մասնակցել է Եվրոպայի շախմատի առաջնությանը շվեյցարական մրցակարգով, և երիտասարդ շախմատիստը տեղ է զբաղեցրել  միջին հորիզոնականներում։
2015 թվականին մասնակցել է շախմատի աշխարհի արագ և բլից մրցաշարերին։


== Արդյունքների աղյուսակ ==


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դենիս Վագների անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
Դենիս Վագների պարտիաները Chessgames.com կայքում
Դենիս Վագների անձնական քարտը  365chess.com  կայքում
Դենիս Վագների Եվրոպայի թիմային առաջնությանը
Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանություն

Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանություն (ֆր.՝ Ambassade de France en Arménie), Ֆրանսիայի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչությունը Հայաստանում։
Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանությունը գտնվում է մայրաքաղաք Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում՝ Գրիգոր Լուսավորչի փողոցում։ Ներկայումս Հայաստանում Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պաշտոնը զբաղեցնում է Ժոնաթան Լաքոտը (2017 թ.), որն այս պաշտոնում փոխարինել է Ժան-Ֆրանսուա Շարպանտիեին։
Դիվանագիտական հարաբերությունները Հայաստանի և Ֆրանսիայի Հանրապետությունների միջև հաստատվել են 1992 թվականին և մինչև այժմ եղբայրական հարաբերություններ ունեն։
Դեսպանատանը կից գործում է նաև Հայաստանում Ֆրանսիայի պատվո հյուպատոսություն։


== Ֆրանսիայի մուտքի արտոնագիր ==
Հայաստանի քաղաքացիները կարող են դիմել Ֆրանսիայի կարճաժամկետ շենգենյան վիզայի համար (առավելագույնը 90 օր կես տարվա ընթացքում) Ֆրանսիայի դեսպանատուն Հայաստանում։


== Ծանոթագրություններ ==
(4745) Նանսիմարի

(4745) Նանսիմարի (անգլ.՝ Nancymarie), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հուլիսի 9-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,017201 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8415 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1929 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1914,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188061 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,69° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4745) Նանսիմարի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մարտունու շրջան (այլ կիրառումներ)

Մարտունու շրջան, կարող է վերաբերել՝

Մարտունու շրջան - վարչատարածքային միավոր Արցախում
Մարտունու շրջան - Հայկական ԽՍՀ, ապա՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային միավոր այժմյան Գեղարքունիքի մարզի հարավ-արևմուտքում
Կրասնիե Տկաչի

Կրասնիե Տկաչի (ռուս.՝ Красные Ткачи), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Յարոսլավսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3943 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բարբարա Փայք

Ռոզալի Բարբարա Փայք (անգլ.՝ Rosalie Barbara Pike, 1933, Յոհաննեսբուրգ, Տրանսվաալ, Հարավաֆրիկյան Միություն), հարավաֆրիկացի ծաղիկներ պատկերազարդող։


== Կենսագրություն ==
Բարբարա Փայքը ծնվել է 1933 թվականին Յոհաննեսբուրգում, արդյունաբերական քիմիկոս Բարենդ Էլզասի և Կլարա 'Քլեր' Քինդինգերի ընտանիքում։ Սովորել է Փարքթաունի աղջիկների ավագ դպրոցում, որն ավարտել է 1949 թվականին։ 1952 թվականին Ուիտուոտերստրանդի համալսարանից ստացել է բուսաբանության և կենդանաբանության բակալավրի աստիճան, այնուհետև կրթությունը շարունակել է Յոհաննեսբուրգի Կրթական քոլեջում։ 1953- 1955 թվականներին Ուիտուոտերստրանդի համալսարանի վիրաբուժության և բժշկության բաժնում եղել է կենսաքիմիկոս և բժշկական պատկերազարդող, 1956 թվականին  Յոհաննեսբուրգի ջրային հետազոտությունների բաժնում եղել է կենսաքիմիկոս, այնուհետև կրկին վերադարձել է Ուիտուոտերստրանդի համալսարան, 1957-1985 թվականներին եղել է բուսաբանության բաժնի նկարազարդող։ 1985 թվականին եղել է Պրետորիայի երկրաբանական ուսումնասիրությունների թանգարանի նկարիչ:
Ամուսնացել է Մերիլ Էնդրյու Փայքի հետ և ունեցել են երկու որդի՝ Էնդրյու Ջոն Փայք (ծնվ.՝ 1958 թվական) և Լինդեն Փայք (ծնվ.՝ 1961 թվական)։ Բարբարա Փայքն ապրում է Յոհաննեսբուրգի Փարքվուդ շրջանում։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Մրցանակներ ===
1945 թվականին արժանացել է առաջին մրցանակին՝ մասնակցելով «մինչև 12 տարեկան նկարազարդողների» մրցույթին։ 2000 թվականին և 2004 թվականին Կիրստենբոշ ազգային բուսաբանական այգու կողմից արժանացել է արծաթե, 2002 թվականին և 2006 թվականին՝  ոսկե մեդալների։


=== Հրապարակումներ ===
1971 Wild Flowers of the Witwatersrand - Անաբել Լուկասի հետ (Purnell, Cape Town)
1973 Ferns of the Witwatersrand - Ֆլորենս Հանքոքի, Անաբել Լուկասի և Փեթսի-Լայն Էդկինսի հետ (Wits University Press, Johannesburg) 0-85494-196-7Her artwork has appeared in:

1958 A Natural History of Inhaca Island, Moçambique - with W McNae and M Kalk (Wits University Press)
1970 Flora of Melville Koppies (Բնական պատմության Յոհաննեսբուրգի խորհուրդ)
2000 Fedsure calendar
2001 A Passion for Plants:Contemporary Botanical Masterpieces - Shirley Sherwood (Cassell, London) 0-304-35828-2
2001 South African Botanical Art : Peeling Back the Petals (Fernwood Press) 1-874950-54-7
Paintings in the Blue Train, Fedsure Collection and in private collections worldwide.


== Ծանոթագրություններ ==
Էպեյրոգեն շարժումներ

Էպեյրոգեն շարժումներ  (հուն. ηπειρος – մայր ցամաք և γενοςs  – ծագում), երկրակեղևի ընդարձակ հատվածների դանդաղ, դարավոր բարձրացումներ և իջեցումներ, որոնք կառուցվածքային փոփոխություններ չեն առաջացնում։
Թազափիր մզկիթ

Թազափիր մզկիթ (ադրբ.՝ Təzəpir məscidi), 20-րդ դարի մզկիթ է, որը գտնվում է Բաքվի Յասամալ տարածքում։ Պատկանում է Կովկասի մուսուլմանների վարչությունը։


== Պատմություն ==

Մզկիթի պատմությունը սկսվում է XIV-XV դարերին ։ Հետազոտողները պնդում են, որ մզկիթի խորքային ստորգետնյա գտնվող թյուրբենը պատկանում է ժամանակի հայտնի գիտնական Աբու Սեիդ Աբդուլլային։ Այս տարածքը կոչվում էր «Խալֆադամ»։ Այժմ սա այն վայրն է, որտեղ գտնվում է Թազափիր մզկիթը։ Ժամանակի ընթացքում Աբու Սեիդ Աբդուլլայի թյուրբեն փլուզվել է։ Թյուրբեն վերանորոգված է ժամանակի ընթացքում։ 1817 թ. Բաքվի վերջին խանի `Հուսեյնգուլու խանի փեսանը` Գասիմ բեկը վերականգնել է մզկիթը։ Մզկիթի հիմնական շինարարությունը սկսվել է 20-րդ դարի սկզբին։ Մզկիթի կապիտալ վերանորոգումից մոտ 90 տարի անց Նաբաթ Խանում Խոջաբեկ կըզը Աշուրբեկլին սկսում է նոր մզկիթ կառուցել մեկ հարկանի մզկիթի շենքի տեղում։ Այս մզկիթը կոչվում է Տազաբիր մզկիթ, քանի որ այն գտնվում է հին թյուրբեյի վրա։ (ադրբ.՝ Təzəpir-Թեզե(təzə)-նոր, փիր (pir)-կրոնական վայր)։ Մզկիթը կառուցվել է 1905 թվականի հուլիսի 23-ին՝ Նաբաթ Աշուրբեկլիի կողմից։ Մզկիթի նախագիծը պատկանում է Զիվար բեկ Ահմեդբեկովին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Բեկլյար մզկիթ
Ջումա մզկիթ (Բաքու)
Մուհամմեդ մզկիթ (Բաքու)


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (2174)

Ժողովածու (2174), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2174 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1309 թվականին Տեր Ավագ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Տեր Ավագը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.5×12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 237 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ և ուղղագիծ երկաթագրով (Սաղմոս)։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 184բ, 227ա։


== Բովանդակություն ==
Յովհ. Երզնկացւոյ Յաղագս երկնային շարժման։
եպիփանու կիպրացւոյ Խօսք յաղագս առիւծու (Բարուախօտ)։
ժամանակագրութիւն (ցամըն 1927)։
Ի Պիտոյից գրոց։
Տէր Ստեփաննոսի Խրփնաբան տաղ։
Թուղթք (ներս. Շնորհալի, Գր. Տղայ. էմմանուէլ)։
Կոստանդնի կաթողիկոսի Դաւանութիւն։
Թուղթ Փոտայ և պատասխանի Զաքարիայի կաթողիկոսի։
Ան. Սանահնեցւոյ Հակաճառութիւն ընդդէմ երկաբնակաց։
պօղ. Տարօնացւոյ ընդդէմ ժողովոյն քաղկեդոնի։
Ընդդեմ հերձուածողաց։
Ներս-լամբրոնացւոյ Գիր հաւատոյ։
մովս. Երզնկացւոյ Բան պատասխանատուութեան ուղղափառ հաւատոյ։
Հանգանակ Նիկիոյ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սպեցիա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սպեցիա (այլ կիրառումներ)
Սպեցիա (իտալերեն՝ La Spezia), քաղաք Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Սպեցիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 95 641 մարդ (2011)։ Բնակչության խտությունը՝ 1861,1 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 51,39 կմ²։ Փոստային ինդեքսներ՝ 19100, 19121—19126, 19131—19139։ Հեռախոսային կոդ՝ 00187։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(իտալ.)
Ժատայ

Ժատայ (ռուս.՝ Жатай), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Սախա-Յակուտիայի հանրապետության Յակուտսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9504 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բժշկող Պանտելեիմոնի հուշարձան (Բատայսկ)

Բժշկող Պանտելեիմոնի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Пантелеимону-целителю), քանդակագործական կառույց, որը Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքում տեղադրվել է 2013 թվականին։ Հուշարձանը բացվել է մեծ նահատակ և բժշկող Պանտելեիմոնի հիշատակի օրը, որը նշվում է օգոստոսի 9-ին։


== Պատմություն ==
Ռոստովի մարզի Բատայսկ քաղաքի Լենինգրադյան և Ռիբնայա փողոցների խաչմերուկում, «Յուժնի Բերեգ» («Հարավային ափ») նոր թաղամասում, 2013 թվականի օգոստոսի 9-ին բացվել է բժշկող Պանտելեիմոնի հուշարձանը` պատրաստված բրոնզից։ Հայտնի է, որ Պանտելեիմոնն ապրել է մ. թ. III-IV դարերում Նիկոմեդիա քաղաքում։ Նա ծառայել է հիվանդներին և աղքատներին։ Պանտելեիմոնը համարվել է բժիշկների հովանավոր և բժշկող։
Քանդակագործը Բատայսկի բնակիչ, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր նկարիչ Սերգեյ Իսակովն է։ Քանդակի բարձրությունը 5 մետր է` ներառյալ 2-մետրանոց պատվանդանը։ Կոմպոզիցիայի կենտրոնում սուրբ Պանտելեիմոնի քանդակապատկերն է, որին շրջապատում է չորս հրեշտակ։ Նախատեսվում է, որ հուշարձանի մոտ կառուցվելու է տաճար, որը կրելու է սուրբ Պանտելեիմոնի անունը։ Պաշտամունքային շինության նախագիծն արդեն մշակվել է։
Քանդակի տեղադրումն օրհնել է Ռոստովի և Նորոչերկասկի մետրոպոլիտ, նորին բարձր սրբազանություն Մերկուրին։ Հանդիսավոր բացմանը ներկա են եղել Ռոստովի մարզի մշակույթի նախարար Անատոլի Ալեքսանդրովիչ Ռեզվանովը, Բատայսկի քաղաքապետ Վալերի Վասիլևիչ Պուտիլինը, քանդակագործ Սերգեյ Միխայլովիչ Իսակովը։ Հուշարձանի բացումից հետո կատարվել է աղոթք։


== Ծանոթագրություններ ==
Եղեգիսի ձոր

Եղեգիցի ձոր, ձորագավառ Սյունիքում, Վայքում։ Գտնվում էր պատմական Վայոց ձորի հյուսիսային կողմում և գրավում էր Ափայի աջակողմյան վտակ Եղեգիս գետի վերին և միջին Հոսանքների ավազանները։ Սյունիքի Վայոց ձորի գավառը երբեմն կոչվել է նաև այս անվանմամբ, որը 9-10-րդ դարերում գտնվում էր Սյունիքի իշխանախիստ Եղեգիս կամ Եղեգիք բերդաքաղաքը։  Եղեգիսի ձորակը յուրահատուկ է իր ինքնատիպ բնապատկերներով, բուսական և կենդանական աշխարհով, հանդիսանում է Վայոց ձորի 4 հատուկ պահպանվող տարածքներից մեկը։


== Գրականություն ==
Դիվան հայ վիմագրության, Պ. 3. Վայոց Ձոր, Եղեգնաձորի և Ազիզբեկովի շրջաններ /Կազմ.՝ Ս.Գ. Բարխուդարյան; ՀՍՍՌ ԳԱ; ՀՍՍՌ ԳԱ; Հնագիտ. և ազգագր. ին-տ.; Երևան։ ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1967.


== Ծանոթագրություններ ==
Խորեն Աճեմյան

Խորեն Գրիգորի Աճեմյան (Խորեն Ռադիո, 1907, Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1968, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։
Գուրգեն Մահարու կրտսեր եղբայրը։
Ծնվել է 1907 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ Նրա «Դասակարգ» պոեմը, որն անուն է բերել հեղինակին, գրել է 1927 թվականին։ Պիեսի է վերածել Պերճ Պռոշյանի «Ցեցեր» վեպը։ Կյանքի վերջին տարիներին ապրել է Մոսկվայում։ Մահացել է 1968 թվականին։


== Խորեն Ռադիոյի երկերի մատենագրություն ==
Ռազմի նվագներ, Երևան, Պետհրատ, 1929, 61 էջ։
Ժանգ և մետաղ (չափածո վիպակ), Երևան, Պետհրատ, 1930, 62 էջ։
Զվարթ համազարկեր (վիպակ), Մոսկվա, 1931, 70 էջ։
Հորձանքներ (բանաստեղծություններ և պոեմներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 98 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սերգեյ Խրիստիանովիչ

Սերգեյ Ալեքսեևիչ Խրիստիանովիչ (ռուս.՝ Сергей Алексеевич Христианович, նոյեմբերի 9, 1908(1908-11-09), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 28, 2000(2000-04-28), Մոսկվա, Ռուսաստան), մեխանիկայի ոլորտի խորհրդային գիտնական, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1943)։
Ավարտել է Լենինգրադի համալսարանը (1930)։ 1957—1961 թթ.-ին եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքի նախագահի տեղակալ, 1957—1965 թթ.-ին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Սիբիրի բաժանմունքի տեսական և կիրառական մեխանիկայի ինստիտուտի տնօրենը։ 1972 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ մեխանիկայի պրոբլեմների ինստիտում։ Աշխատանքները վերաբերում են հեղուկի ու գազի մեխանիկայի հարցերին։ Մշակել է ալիքների տարածման և անդրադարձման խնդիրների լուծման մեթոդ, լուծել պլաստիկ միջավայրերում փակ եզրագծի վրա տրված ուժերով լարումները որոշելու հարթ խնդիրը։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1942, 1946, 1952)։ Պարգևատրվել է Լենինի 6 շքանշանով, արժանացել Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի (1969) կոչման։


== Ծանոթագրություններ ==
Ագրեսիա (այլ կիրառումներ)

Ագրեսիա, կարող է վերաբերել՝

Ագրեսիա - ճնշող, բռնի, գիտակցական կամ ենթագիտակցական մոտիվացիա ունեցող այնպիսի գործողություններ, որոնց նպատակը ուրիշին վնաս պատճառելն է
Ագրեսիա - մեկ կամ մի քանի երկրների զինված հարձակում այլ երկրի կամ երկրների վրա նվաճողական նպատակներով
Տարտուի աստղադիտարան

Տարտուի աստղադիտարան (էստ․՝ Tartu Observatoorium), Էստոնիայի խոշորագույն աստղադիրտարանը, Տարտուի համալսարանի գիտահետազոտական կենտրոն։ 
Հիմնվել է 1964 թվականին, Տարտուից (Դորպատ) 22 կմ հվ-արևելք, Տիռավեռեում։ Հաջորդել է 1805 թվականից գործող Տարտուի աստղադիտարանին։
Հիմնական գործիքներն են 1,5, 0,7 և 0,5 Վ տրամագծով ռեֆլեկտորները։ Հետազոտությունները վերաբերում են աստղերի մթնոլորտին, աստղերի ներքին կառուցվածքին, աստղերում և արտագալակտիկական օբյեկտներում ոչ ստացիոնար պրոցեսներին, աստղային համակարգերի կառուցվածքին և էվոլյուցիային։
Էստոնիայի ամենամեծ աստղադիտարանը ավելի քան 200 տարեկան է. հիմնադրվել է Դորպատի համալսարանում, որը վերաբացվել էր 1802 թ.։ 1810 թ. շենքը շահագործման էր հանձնվել, 1964 թ.՝ վերակառուցվել է նոր վայրում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տարտուի աստղադիտարանի պաշտոնական էջ
Տարտուի հին աստղադիտարան
Ռեմբրանդի տուն-թանգարան

Ռեմբրանդի տուն-թանգարան (հոլ.՝ Museum Het Rembrandthuis), պատմական տուն և պատկերասրահ Ամստերդամում (Նիդերլանդներ)։ Նկարիչ Ռեմբրանդն ապրել և աշխատել է այս տանը 1639 թվականից մինչև 1656 թվականը։ 17-րդ դարի ինտերիերը վերականգնվել է։ Հավաքածուն պարունակում է Ռեմբրանդի` փորանկարներն են և նկարները։ 2014 թվականին թանգարանն ունեցել է 237.383 այցելու։


== Ռեմբրանդի տունը ==
Տունը գտնվում է Ամստերդամի Յոդենբրեեսթրաթ փողոցում, որտեղ Ռեմբրանդն ապրել է և նկարել մի քանի տարի. այն հեռու չէ այսօրվա քաղաքապետարանի շենքից։ Ռեմբրանդը տունը գնել է 1639 թվականին և ապրել է այնտեղ մինչև 1656 թվականին իր սնանկանալը, երբ նրա ամբողջ ունեցվածքն աճուրդի է հանվել։ Աճուրդի ցանկում են եղել նրա բոլոր վերականգնված իրերը, որոնք այժմ ցուցադրվում են տանը։


== Ինտերիեր և հավաքածու ==
Մի քանի տարի առաջ տունը լիովին վերակառուցվել է ներսից` ցույց տալու համար, թե ինչպիսի տեսք է այն ունեցել Ռեմբրանդի օրերին։
Տանը կից կա նաև ժամանակակից շինություն, որտեղ ցուցադրվում են Ռեմբրանդի աշխատանքները, հիմնականում` փորանկարները, ինչպես նաև` իրեր ամբողջ աշխարհում տարածված նրա հավաքածուներից։

		


== Կառավարչություն ==
Մայքլ Հուիջսերը թանգարանի տնօրենն է, իսկ Դեյվիդ դե Վիթը` կուրատորը։ 2008 թվականից սկսած թանգարանն ամեն տարի ունենում է մոտ 200.000 այցելու, իակ 2014 թվականին ունեցել է 237.383 այցելու, որը ռեկորդային ցուցանիշ է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռեմբրանդի տուն-թանգարան, պաշտոնական կայք
Մցու

Մցու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում։ Գտնվում էր Մցու գետի ափին։
XIX դարի կեսերին ուներ 40 տուն, իսկ 1909 թվականին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։
Բնակիչների հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։
Մցուն ավերվել ու կողոպտվել է 1895 թվականին։ Բնակչությունը թուրքերի կողմից կոտորվել կամ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Միցելներ

Միցելներ (նոր լատ.՝ micella, լատիներեն mica - հատիկ, փշրանք), դիսպերսված ֆազի առանձին մասնիկները զելերում։ Բաղկացած են բյուրեղական կամ ամորֆ միջուկից և մակերևութային շերտից, որը ներառնում է միջուկի հետ կապված հեղուկի մոլեկուլները։ Լիոֆոբ զոլում միցելի մակերևութային շերտը բաղկացած է զոլը կայունացնող նյութի ադսորբված մոլեկուլներից կամ իոններից։ էլեկտրոլիտով կայունացված լիոֆոբ հիդրոզոլերում միջուկը շրջապատված է հականուն իոնների կրկնակի էլեկտրական շերտով։ Միցելի միջուկի հետ անմիջականորեն կապված իոնները (պոտենցիալը որոշող) հակաիոնների մի մասի հետ առաջացնումեն ադսորբված շերտը, իսկ հակաիոնների մյուս մասը կազմում է երկրորդ՝ դիֆուզիոն շերտը։ Այն խանգարում է միցելին մոտենալ և կպչել իրար(տես Կոագուլացում)։ Միցելներն ամբողջությամբ էլեկտրաչեզոք են։ Լիոֆիլ զոլերը, ի տարբերություն լիոֆոբ զոլերի, թերմոդինամիկորեն կայուն են և առաջանում են ենինքնաբերաբար նյութը լուծիչի հետ խառնելիս, եթե նրա կոնցենտրացիան միցելագոյացման կրիտիկական կոնցենտրացիայից բարձր է։ Միցելները տասնյակ կամ հարյուրավոր լիոֆոբերի դեպքում՝ միլիոնավոր մոլեկուլների համախմբեր են։ Ջրային միջավայրում հիդրոֆիլ միցել առաջացնող մոլեկուլները դասավորվում են այնպես, որ նրանց հիդրոֆոբ խմբերը առաջացնում են Միցելի միջուկը, իսկ հիդրոֆիլները՝ մակերևութային շերտը (օրգ․ հեղուկներում մոլեկուլները կարող են ունենալ հակառակ դասավորություն)։ Մեծ կոնցենտրացիայի դեպքում միցելի ձևի և տարածական դիրքորոշման փոփոխությունները առաջացնում են ժելի կամ հեղուկ բյուրեղների տարածական ցանց։ Միցելի գոյությամբ են պայմանավորված կենսաբանական համակարգերում և տեխնոլոգիական պրոցեսներում տեղի ունեցող մի շարք երևույթներ։ 


== Տես նաև ==
Լիոֆիլ և լիոֆոբ կոլոիդներ,
Կոլոիդների քիմիա
Մայկոն Դուգլաս

Մայկոն Դուգլաս Սիզենանդո (պորտ.՝ Maicon Douglas Sisenando; հուլիսի 26, 1981, Նովու Ամբուրգու, Ռիու Գրանդի դու Սուլ, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, «Ռոմա» ակումբի աջ պաշտպան։


== Նվաճումներ ==


=== Ակումբային ===
 «Կրուզեյրո»

Սուլ-Մինասի գավաթակիր (2)՝ 2001, 2002
Մինաս-Ժերայս նահանգի չեմպիոն (2)՝ 2002, 2003
Բրազիլիայի չեմպիոն՝ 2003
Բրազիլիայի գավաթակիր՝ 2003Ընդհանուր՝ 6 տիտղոս
 «Ինտեր»

Իտալիայի սուպերգավաթակիր (3)՝ 2006, 2008, 2010
Իտալիայի չեմպիոն (4)՝ 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2009/10
Իտալիայի գավաթակիր (2)՝ 2010, 2011
Չեմպիոնների Լիգայի հաղթող՝ 2009/10
Աշխարհի ակումբային առաջնության հաղթող՝ 2010Ընդհանուր՝ 11 տիտղոս


=== Ազգային ===
 Բրազիլիայի հավաքական

Ամերիկայի գավաթ (2)՝ 2004, 2007
Կոնֆեդերացիաների գավաթ (2)՝ 2005, 2009Ընդհանուր՝ 4 տիտղոս


=== Անձանական ===
2009/10 Չեմպիոնների Լիգայի լավագույն պաշտպան
«Ոսկե Սամբա» մրցանակի հաղթող՝ 2010


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը torcida.com.ru կայքում Archived 2009-05-27 at the Wayback Machine.
Պրոֆիլը Ֆուտփեդիայում Archived 2008-12-31 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Կարակույու

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարակույու (այլ կիրառումներ)Կարակույու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պաու (այլ կիրառումներ)

Պաու, կարող է վերաբերել՝

Պաու - մունիցիպալիտետ Իսպանիայում
Պաու - կոմունա Իտալիայում, Սարդինիա մարզում՝ Օրիստանո գավառում
Խոջամիրյան (այլ կիրառումներ)

Խոջամիրյան, հայկական ազգանուն։

Երվանդ Խոջամիրյան, հեղափոխական շարժման մասնակից (1889-1938)։
Միհրան Խոջամիրյան, խորհրդային քաղաքական գործիչ (1880-1938)։
Աստերոիդների ցանկ (233801-233900)

Աստերոիդների ցանկ (233701-233800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (233901-234000)
 Աստերոիդների ցանկ (233701-233800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (233901-234000)
Գյուղատնտեսության տեղաբաշխում

Գյուղատնտեսության տեղաբաշխում, աշխատանքի հասարակական բաժանման ձև՝ աշխատանքի տարածքային բաժանում, որի դեպքում գյուղատնտեսական տարբեր շրջաններ մասնագիտանում են որոշակի գյուղատնտեսկան մթերքների արտադրության մեջ։ Գյուղատնտեսության արդյունքների արտադրության օպտիմալ տեղաբաշխումը երկրի յուրաքանչյուր շրջանի բնական (հողը, ջուրը, արևի էներգիան և այլն), աշխատանքային և նյութական մյուս ռեսուրսները բարձր արտադրողականությամբ օգտագործելու կարևոր պայմաններից Է։ Այն մեծ նշանակություն ունի գյուղատնտեսության արտադրողական ուժերի հետագա զարգացման ու կատարելագործման, արտադրության աճի տեմպերն արագացնելու, երկրի պաշտպանունակությունն ամրապնդելու գործում։ Ճիշտ տեղաբաշխումով գյուղատնտեսական առանձին արդյունքների արտադրությունը կենտրոնացվում է երկրի այն շրջաններում, որտեղ դրա համար կան բարենպաստ պայմաններ։ 
Գյուղատնտեսության տեղաբաշխումը սերտորեն կապված է գյուղատնտեսական արտադրության մասնագիտացման հետ։ Մասնագիտացումն ու տեղաբաշխումը միմյանց պայմանավորող աշխատանքի հասարակական բաժանման երկու կողմերն են։ Մասնագիտացման միջոցով երևան է գալիս տվյալ շրջանի արտադրական ուղղությունը որոշող գլխավոր ճյուղը։ Տեղաբաշխումը ցույց է տալիս, թե տվյալ արդյունքի արտադրության որ մասը, ինչ ծավալով, գյուղատնտեսության որ շրջանում կամ տնտեսություններում է կենտրոնացված։
Աստերոիդների ցանկ (145601-145700)

Աստերոիդների ցանկ (145501-145600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (145701-145800)
 Աստերոիդների ցանկ (145501-145600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (145701-145800)
1752

1752 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1752 թվականն է, 
XVIII դարի 52-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Մազիկի

Մազիկի (ռուս.՝ Мазыки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 64 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պիզա (գավառ)

Պիզայի գավառ (իտալերեն՝ Provincia di Pisa), գավառ կենտրոնական Իտալիայի Տոսկանա շրջանում։ Դրա մայրաքաղաքը Պիզան է։ Նրա տարածքը կազմում է 2,448 քառակուսի կիլոմետր, և բնակչության ընդհանուր թվաքանակը՝ 421,642 մարդ (2014 թվականի դրությամբ), դա երկրորդ ամենաշատ բնակեցված գավառն է և տարածքով հինգերորդ խոշորագույն տարածքը Տոսկանայում։ Այն բաժանված է 37 կոմունաների։ Նրա պատմությունը սկսվում է էտրուսկների և փյունիկեցիների ժամանակաշրջանից, և գավառը զգալի իշխանություն է ունեցել Միջերկրականում 12-րդ և 13-րդ դարերում։ Պիզան՝ գավառական մայրաքաղաքը, հայտնի է իր թեք աշտարակով, և գրավում է զբոսաշրջիկներին իր բազմաթիվ պատմական վայրերով։


== Պատմություն ==
Տարածքն ունի երկար պատմություն։ Այստեղ ապրել են էտրուսկներ, փյունիկեցիների և գալեր։ Հռոմեական կայսրության ներքո այստեղ մղվել են ռազմածովային մարտեր լիգուրների, գալերի և կարթագենցիների դեմ, ինչի արդյունքում այն դարձել է հռոմեական գաղութ Ք․ ա․ 180 թվականին։ Հետագայում ձեռք է բերել գաղութային անկախություն Հուլիոս Կեսարի օրոք։ Շնորհիվ իր բարդ գետային համակարգի, Հռոմեական կայսրության անկման հետ մեկտեղ՝ Պիզան կարողանում է պայքարել Սարակինոսյան ծովահենների դեմ։ 828 թվականին այն սկսեց արշավել դեպի հյուսիս աֆրիկյան ափ, իսկ 871 թվականին՝ պիզացի զորքերը օգնեցին պաշտպանել Սալեռնոն մավրերից։
11-րդ դարում Պիզան դարձավ հանրապետություն, 12-րդ և 13-րդ դարերում հասավ իր գագաթնակետին, երբ նրա նավատորմը վերահսկում էր Արևմտյան Միջերկրածովյան տարածքը։ Որպես Ծովային հանրապետություն, նրա իշխանությունը տարածվում էր եկել իտալական թերակղզու սահմաններից դուրս։ Լինելով Ջենովայի հանրապետության դաշնակիցը, հետագայում՝ մրցակիցը, 1284 թվականին Պիզան պարտություն կրեց Մելորիայի ճակատամարտում։ Արդյունքում սկսեց անկում ապրել։ 1406 թվականին ընդգրկվել է Ֆլորենցիայի հանրապետությունում և 16-րդ դարում դարձել է Տոսկանայի Մեծ դքսության մի մասը։ 20-րդ դարում Պիզան ենթարկվել է ռմբակոծության և նացիստական ռեպրեսիաների։
1925 թվականին Բիբոնա, Կամպիլիա Մարիտիմա, Կաստանետո Կարդուչի, Չեչինա, Կոլեսալվետի, Պիոմբինո, Ռոզինյանո Մարիտիմո, Սասետա և Սուվերետո մունիցիպալիտետները, և միևնույն ժամանակ Կաստելֆրանկո դի Սոտո, Մոնտոպոլի ին Վալ դ'Արնո, Սան Մինիատո, Սանտա Կրոչե սուլ Արնո և Սանտա Մարիա ա Մոնտե քաղաքները ձեռք են բերվել Ֆլորենցիա գավառի կողմից։ 1938 թվականին Կաստելինա Մարիտիմա կոմունան գնել է Չեչինայի մունիցիպալիտետի մի փոքր տարածք, Լիվորնո գավառի մի մասը, որը վերագրվել է որպես վարչական սխալ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Province homepage
Itineraries in Pisa - not only the city of Leaning Tower Archived 2015-11-26 at the Wayback Machine.
Թոմաս Մալթուս

Թոմաս Ռոբերտ Մալթուս (անգլ.՝ Thomas Robert Malthus, փետրվարի 13, 1766(1766-02-13) կամ փետրվարի 14, 1766(1766-02-14), Westcott, Mole Valley, Սյուրեյ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - դեկտեմբերի 23, 1834(1834-12-23), Բաթ, Սոմերսեթ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[…]), անգլիացի տնտեսագետ, քահանա։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանի Ջեզուսկոլեջը (1788), ստացել աստվածաբանի գիտական աստիճան (1793)։ 1805-1834 թվականին Արևելա-Հնդկական ընկերության քոլեջի ժամանակակից պատմության և քաղաքատնտեսության ամբիոնի պրոֆեսոր։ Մալաթուս բուրժուականացած հողատեր-ագնվականության գաղափարախոսն էր, գռեհիկ քաղաքատնտեսության հիմնադիրներից։ «Քաղաքատնտեսության սկզբունքներ» (1819) աշխատության մեջ նա հակադրվել է Դ. Ռիկարդոյի արժեքի աշխատանքային տեսությանը և պնդել, որ արժեքը որոշվում է արտադրության ծախսերով, իսկ շահույթի աղբյուրը ոչ թե աշխատանքն է, այլ կապիտալը։ Արտադրության զարգացման համար կարևորել է շահույթի իրացման պրոբլեմը։ Ըստ Մալաթուսի, եթե հասարակությունը կազմված լիներ միայն բանվորներից ու կապիտալիստներից, ապա շահույթն իրացվել չէր կարող, քանի որ բանվորները ձեռք են բերում անձնական սպառման առարկաների մի մասը, իսկ կապիտալիստների կողմից շահույթի իրացումը կնշանակի հարստության փոխադրում մի գրպանից մյուսը։ Այս պրոբլեմը, իբր, լուծում են անարտադրողական դասերը (հողատերեր, հոգևորականներ, զինվորականներ), որոնք իրենց եկամուտներով իրացնում են շահույթը և ապահովում վերարտադրության բնականոն ընթացքը։ Մալաթուս առավել հայտնի է «Ազգաբնակչության տեսության փորձ» (1798) աշխատությամբ, որտեղ աշխատավորների թշվառության պատճառը համարել է «մարդկանց բացարձակ ավելացումը», «ազգաբնակչության բնական օրենքները»։
Նրա տնտեսագիտական հայացքների վրա էական ազդեցություն է թողել արդյունաբերական հեղաշրջումը, որի հետևանքով քայքայվում էին մանր ապրանքարտադրողները և գործազուրկների բանակը մեծանում է։ Նա թողել է հարուստ գիտական ժառանգություն։ Նրա ուսումնասիրության հիմնական օբյեկտը նյութական արտադրությունն էր՝ որպես հասարակության հարստության աղբյուր։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Զարեհ Մոսքոֆյան

Զարեհ Մոսքոֆյան (1898, Իզմիթ, Թուրքիա - 1987, Լիոն), հայկական ծագումով օսմանցի նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծագումով հայ Մոսքոֆյանը ծնվել է Մարմարա ծովի ափին գտնվող Իզմիթ քաղաքում։ Հաճախել է տեղի հայկական դպրոցը։ Հալեպ կատարած ճամփորդությունից վերադառնալուց հետո Մոսքոֆյանը սկսել է զբաղվել նկաչությամբ։ Նա նկարել է Կոստանդնուպոլսի տեսարանը։ Այնուհետև Մոսքոֆյանը տեղափոխվել է Ֆրանսիայի Լիոն քաղաք։ Ֆրանսիայում նա շարունակել է իր գործունեությունը արվեստում և դարձել ուսուցիչ։
Զարեհ Մոսքոֆյանը մահացել է 1987 թվականին։
Նրա անունը նաև հիշատակվում է, որ երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ապաստան է տվել Հոլոքոստից մազապուրծ եղած հրեաներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Օլդհեմ Աթլետիկ

Օլդհեմ Աթլետիկ (անգլ.՝ Oldham Athletic A.F.C.), անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Օլդհեմ քաղաքից։ Հիմնադրվել է 1895 թվականին։
Վելիչկովկա (գյուղ, Լուբնիի շրջան)

Վելիչկովկա (ուկրաիներեն՝ Величківка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վելիչկովկա գյուղում բնակվում էր 165 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անգարական (Վերին Անգարայի վտակ)

Անգարական (ռուս.՝ Ангаракан), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բուրյաթիա հանարապետությունումում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վերին Անգարա գետի ձախ ափում՝ 353 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 64 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անգրո Բայկալյան ավազանային շրջանին։ Գետի գետային ավազանը՝ Բայկալ։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 16040000112116300001241
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 116300124
Ավազանի կոդը - 16.04.00.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 16
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բերիթ Բրեյննե

Բերիթ Բրեյննե (նորվ.՝ Berit Winge Brænne, սեպտեմբերի 18, 1918(1918-09-18), Աքեր, Ակերսհուս, Նորվեգիա - սեպտեմբերի 6, 1976(1976-09-06), Օսլո, Նորվեգիա), նորվեգացի դերասանուհի, մանկագիր և երգահան։


== Անձնական կյանք ==
Ծնվել է Աքերում, Նորվեգիա, Սիգմունդ Բրեյննեի և Բոդիլ Վինչի դուստրը և դերասանուհի Ռանդի Բրեյննեի քույրը։ 1950 թվականից 1951 թվականը ամուսնացած է եղել քանդակագործ Հյուգո Ֆրանկի հետ։ Եղել է դերասան Ֆրանկ Ռոբերտի քենին։


== Կարիերա ==
Բրեյննեն իր առաջնախաղն ունեցել է 1938 թվականին Օսլոյի Մասկեն (Masken) թատրոնում, իսկ հաջորդ տասներկու տարիների ընթացքում որպես դերասանուհի հանդես է եկել Օսլոյի տարբեր թատրոններում, Բերգենում և Սթավանգերում։ 1946 թվականից Նորվեգիայի հեռարձակող ընկերության համար մասնակցել է Lørdagsbarnetimen (շաբաթ օրվա մանկական ժամ) ռադիոհաղորդման երգերի և աուդիոների ձայնագրմանը։ 1954 թվականից մասնակվել է Barnetimen for de minste առավոտյան հանրահայտ շոուին։ Այստեղ նրա առաջին պատմություն Dukkemannen Tulleruskomsnusk էր, որը հետագայում՝ 1961 թվականին հրատարակվել է։
Նրա առաջին գիրքը, 1958 թվականին հրատարակված Historien om Tamar og Trine (Թամարի և Տրինեի պատմությունը), պատմում է նավաստիների ընտանիքի մասին, որը երեխաներ է որդեգրել աշխարհի տարբեր անկյուններից։ Գիրքը պարունակում է «Jorden snurrer rundt og rundt med barn på all kanter» երգը (հայերեն՝ Երեխաների հետ աշխարհը պտտվում և պտտվում է բոլոր ուղղություններով), որը հետագայում տեղ է գտել երգի դպրոցական դասագրքերի մեջ։ 1959 թվականին և 1960 թվականին համապատասխանաբար հրապարակվել են Tai-mi, Tamar og Trines søster և Tom Tangloppe, bror til Tamar, Trine og Ta-mi սիքվելները։ 1964 թվականից մի քանի հեռուստահաղորդաշարեր է գրել երեխաների համար։ Նրա Tørris եռերգությունը (1967-1969թթ) 19-րդ դարի կեսերի գյուղական հասարակության կյանքը դիտում է երեխայի տեսանկյունից։ Տղա «Տորրիսը» մեծանում է ծնողների, պապիկների և տատիկների, եղբայրների և քույրերի հետ՝ ընտանի կենդանիներով շրջապատված։
1956 թվականին Բերիթ Բրեյննեն արժանացել է Riksmålsforbundet պատվավոր մրցանակի։ Մահացել է Օսլոյում 1976 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
”Berit Brænne” Store norske leksikon. Läst 10 januari 2011


== Արտաքին հղումներ ==
Anmeldelse av Tamar og Trine (նորվ.)
Om Bårdsgarden fra Tørris-bøkene (նորվ.)
Մահաջուր

Մահաջուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։ Գտնվում էր Ճորոխ գետի ձախ ափին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լա Ռիոխա (այլ կիրառումներ)

Լա Ռիոխա, կարող է վերաբերել՝

Լա Ռիոխա - արգենտինական Լա Ռիոխա նահանգի մայրաքաղաքը
Լա Ռիոխա - պրովինցիա Արգենտինայի արևմտյան հատվածում
Մարի Բիգո

Մարի Կենյե Բիգո դե Մորոգե (ֆր.՝ Marie Kiéné Bigot de Morogues, փաստացիորեն՝ Մարի Կենյե, մարտի 2, 1786, Կոլմար - սեպտեմբերի 16, 1820, Փարիզ), ֆրանսիացի դաշնակահար, ուսուցիչ, կոմպոզիտոր։


== Կենսագրություն ==
Մարի Բիգոն ծնվել է Էլզասում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Հայրը՝ թավջութակահար էր, մայրը՝ դաշնակահար։ 1791 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Շվեյցարիա։ 1804 թվականին Մարին ամուսնացել է Պոլ Բիգո դե Մորոգի (ծնված 1769)՝ կոմս Անդրեյ Ռազումովսկու գրադարանավարի հետ։ Նորապսակները բնակվում էին Վիեննայում։ 
Մարին կատարում էր Բախի, Մոցարտի, Հայդնի ստեղծագործությունները, Հայդնի հետ ընկերներ էին։ 1804 թվականին Վիեննայում ծանոթացել է Բեթհովենի հետ, նրա աջակցությամբ առաջին համերգն է տվել Վիեննայում (1805)։ 1809 թվականին ամուսնու հետ տեղափոխվել է Փարիզ։ Ընտանիքի ընկերներներից էին Քերուբինին, Դուսիկը։ 
Բիգոն Շուբերտի, Ֆելիքսի և Ֆաննի Մենդելսոնի ուսուցչուհին էր։
Մահացել է տուբերկուլոզից։


== Ստեղծագործություն ==
Մի քանի դաշնամուրային ստեղծագործությունների հեղինակ է (Սոնատա, 1806․ Ռոնդո, 1818, և այլն)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բիգո դե Մորոգե, Բեթհովենի ընկերուհին(չաշխատող հղում)(անգլ.)
Մարի Բիգո։ Պատմական կին կոմպոզիտորներ(անգլ.)
Լոլա Բեթ

Լոլա Բեթ (գերմ.՝ Lola Beeth, 1862, նոյեմբերի 2, Կրակով - 18 մարտի, 1940, Բեռլին), ավստրիացի օպերային երգչուհի (սոպրանո)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Վիեննայում Լուիզա Դուստմանի, այնուհետև Փարիզում Պոլինա Վիարդոյի մոտ։ 1882 թվականին նրա դեբյուտը եղել է Էլզայի դերը Բեռլինի պալատական օպերայի բեմում («Լոենգրին» Ռիչարդ Վագներ), եղել է այդ օպերայի մենակատարը մինչև 1888 թվականը։ Տեղափոխվել է Վիեննայի կայսերական օպերա, որից կախված էր նրա հոտագա կարիերան։ Շատ անգամներ հանդես է եկել Գուստավ Մալերի գլխավորությամբ։ 1895 թվականին շրջագայել է Լոնդոնում, Փարիզում, Լայպցիգում և կրկին դեբյուտով ներկայացել է Մետրոպոլիտեն օպերայում Էլզայի դերով։ Գրախոսը զգուշորեն նշում է, որ երգչուհին շատ է նյարդայնանում և հետևաբար, չի ներկայանում ըստ արժանվույն։ Ընդհանրապես նախընտրել է վենգերյան ռեպերտուար, այդ թվում, Զիգլինդեի և Վեներայի դերերը «Վալկիրիա» և «Տանհոյզեր» օպերաներից։ Լքել է բեմը 1902 թվականին։ Մահացել է 1940 թվականի մարտի 18-ին, Բեռլինում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բերենդուսչայ

Բերենդուսչայ, գետ Ուրմիա լճի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Զագրոշյան լեռներից, հոսում է Բերենդուսի շրջանով և լիճն է թափվում նրա արևմտյան կողից, Ուրմիայից հարավ։


== Ծանոթագրություններ ==
Իշխանասարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Իշխանասար գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 5 հուշարձան (5 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Կանադայի ազգային խորհրդանիշեր

Կանադայի ազգային խորհրդանիշեր, խորհրդանիշեր, որոնք օգտագործվում են Կանադայում և արտասահմանում` երկիրն ու նրա ժողովրդին ներկայացնելու համար։ Հատկանշական է, որ թխկու տերևի օգտագործումը որպես Կանադայի խորհրդանիշ գալիս է դեռևս 18-րդ դարի սկզբից և պատկերված է Կանադայի ներկայիս և նախկին դրոշների, կանադական մետաղադրամի և զինանշանի վրա։
Թագը խորհրդանշում է Կանադայի միապետությունը և պատկերված է զինանշանի (օգտագործվում է խորհրդարանականների և կառավարության մարմինների կողմից), գլխավոր նահանգապետի դրոշի, շատ նահանգների և տարածքների զինանշանների, Կանադայի կառավարության հերալդիկ խորհրդանիշերի, Կանադայի զինված ուժերի, Կանադայի թագավորական ռազմական քոլեջի, Կանադայի թագավորական հեծյալ ոստիկանության (RCMP), բազմաթիվ զորագնդերի և այլ ոստիկանական ուժերի վրա, շենքերի, ինչպես նաև որոշ ավտոճանապարհային նշանների ու վկայականների վրա։ Բացի այդ, թագուհու պատկերը կարելի է տեսնել Կանադայի կառավարական շենքերում, ռազմական տեղայնքներում ու դպրոցներում, կանադական նամականիշերի, 20 դոլարի և բոլոր մետաղադրամների վրա։


== Խորհրդանիշերի ցանկ ==
Կանադան չունի բուսական խորհրդապատկեր, և ո՛չ թարթանը, ո՛չ թխկու տերևը և ոչ էլ Կանադայի մեծ կնիքի խորհրդապատկերը պետական խորհրդանիշեր չեն։


== Ազգային թռչուն ==
2015 թվականին Կանադական թագավորական աշխարհագրական ընկերությունը նախաձեռնել է ազգային թռչուն նախագիծը` 2017 թվականին Կանադայի 150-ամյակին ազգային թռչուն հայտարարելու համար։ 2016 թվականի նոյեմբերին նրանք ընտրեցին մոխրագույն ճայը (նախկինում հայտնի էր որպես կանադական ճայ) և ներկայումս լոբբիստական գործունեություն են ծավալում կառավարությունում մինչև 2017 թվականի ավարտ այն դարձնել պաշտոնական ազգային խորհրդանիշ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Department of Canadian Heritage (2002)։ Symbols of Canada։ Ottawa, ON: Queen's Printer for Canada։ ISBN 0-660-18615-2 
Ross David, Hook Richard (1988)։ The Royal Canadian Mounted Police 1873–1987։ London: Osprey։ ISBN 0-85045-834-X 
Hutchins Donna, Hutchins Nigel (2006)։ The Maple Leaf Forever: A Celebration of Canadian Symbols։ Erin: The Boston Mills Press։ ISBN 978-1-55046-474-0 


== Արտաքին հղումներ ==
Canadian Heritage: The Symbols of Canada
Զեմո Նագվազավո

Զեմո Նագվազավո (վրաց.՝ ზემო ნაგვაზავო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 140 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մարտվիլյից հեռու է 6 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 767 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Օքսանա Միսինա

Օքսանա Միսինա (ռուս.՝ Окса́на Анато́льевна Мы́сина, մարտի 15, 1961(1961-03-15), Ենակիևո, Դոնեցկի մարզ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասանուհի, թատերական ռեժիսոր, ռադիոհաղորդավարուհի, երգչուհի, «ОКСи-РОКс» խմբի հիմնադիրը։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանը՝ սովորելով ալտի դասարանում։ 1986 թվականին ավարտել է Մ. Ս. Շչեպկինի անվան բարձրագույն թատերական ուսումնարանը (Միխայիլ Ցարևի կուրս)։ Ամուսնացած է Ջոն Ֆրիդմանի հետ, ով ամերիկացի լրագրող և թատերական քննադատ է։ Ներկայումս ղեկավարում է թատերական ստուդիայի խումբ Բուլգակովի տանը։
«Այնտեղ, որտեղ վերջանում են բառերը…» հաղորդման վարողն է, որը հեռարձակվում է «Օրֆեյ» ռադիոյով։


== Հայացքներ ու ակտիվություն ==
Օքսանա Միսինան բազմիցս մասնակցել է զանգվածային բողոքի ակցիաների, այդ թվում՝ «Հանուն արդար ընտրությունների», «Երթ սրիկաների դեմ» և «Խաղաղության երթ»։ 2014 թվականին եղել է «Ճշմարտության երթի», իսկ 2015 թվականին՝ «Հանուն կառավարության փոփոխության» հանրահավաքի վարողը։ Հանդես է եկել «Ճահճային գործի» և «Pussy Riot» խմբի մասնակիցներին ազատություն տալու օգտին։ Մասնակցել է «Մտավորականության կոնգրեսին ընդդեմ պատերազմի, Ռուսաստանի ինքնամեկուսացման և տոտալիտարիզմի վերականգնման»։ 2013 թվականին Մոսկվայի քաղաքապետի ընտրություններին սատարել է Ալեքսեյ Նավալնիին։
2011 թվականին դերասանուհին ստորագրել է «Մշակույթի գործիչներին ուղղված նամակը», որում պուտինյան ռեժիմը բնութագրում է որպես «խորապես արատավոր, անբարոյական և անընդունելի»։ 2014 թվականին «Դեկտեմբերի 12-ի կլոր սեղան» բանավիճային հրապարակի մյուս մասնակիցների հետ հրապարակել է «Երկրի իրավիճակի, քաղաքացիական հասարակության և քաղաքական վերնախավի պատասխանատվության մասին հայտարարությունը», որում նշվում էր, որ Ռուսաստանում «կատարվում է անցում տոտալիստական ռեժիմի ֆաշիստական տիպին»։


== Ստեղծագործություններ ==
1994-2001 թվականներին խաղացել է Նոր դրամատիկական թատրոնում։


=== Դերերը կինոյում ===
1987 — Թռչելու ժամանակն է
1987 — Բնական միջավայր
1988 — Միսս միլիոնատեր
1991 — 1000 դոլար մի կողմ
1991 — Ոտքը
1992 — Դրամափոխներ
1993 — Ուրվագիծ դիմացի պատուհանում
1995 — Պիես ուղևորի համար
1999 — Նովոչերկասկ
2000 — Կամենսկայա
2001 — Ընտանեկան գաղտնիքներ
2001 — Խուզարկուները
2002 — Շուկշինյան պատմվածքներ – Նինա
2002 — Թատերական վեպ — Տորոպեցկայա
2003 — Խեղճ, խեղճ Պավելը
2003 — Пан или пропал
2004 — Արբատի երեխաները
2005 — Դարաշրջանի աստղը — Սերաֆիմա Բիրման
2006 — Անդերսեն. Կյանքն առանց սիրո — Աննա-Մարիա Անդերսենը
2008 —  Գայթակղության դասեր — Ալլա
2012 — Երկրպագուհի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Оксана Мысина»։ Театральное братство Оксаны Мысиной։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-04-ին։ Վերցված է 2017-10-29 
«Культ личности. Леонид Велехов беседует с Оксаной Мысиной»։ Радио «Свобода»։ 28.02.2015
Հատուկ հանձնարարություններով դեսպան

Հատուկ հանձնարարություններով դեսպան կամ ինչպես հայտնի է արևմտյան երկրներում՝ ընդլայնված լիազորություններով դեսպան, բառացի՝ «մեծ դեսպան» (անգլ.՝ Ambassador-at-large), դիվանագետ, քարտուղար կամ բարձրագույն աստիճանի նախարար, որը հավատարմագրված է միջազգային հարաբերություններում ներկայացնելու պետությունը։
Ի տարբերություն դեսպանի, որը, որպես կանոն, սահմանափակված է կոնկրետ պետությունում, տարածաշրջանում կամ միջազգային կազմակերպությունում (օրինակ՝ ՄԱԿ-ում կամ Եվրոպական միությունում) իր լիազորություններն իրականացնելու գործառնությամբ, հատուկ հանձնարարություններով կամ ընդլայնված լիազորություններով դեսպանը չունի այդօրինակ կաշկանդվածություն։
Որոշ դեպքերում, հատուկ հանձնարարություններով դեսպանին կարող է հանձնարարվել որոշակի հարցերում խորհուրդներ տալու կամ այլկերպ օժանդակելու պետությանը կամ կառավարությանը։ Պատմականորեն, նախագահները կամ վարչապետները նշանակել են հատուկ դիվանագիտական պատվիրակներ՝ հատուկ հանձնարարությունների համար (հիմնականում արտասահմանում, բայց երբեմն նաև երկրի ներսում) և այդ պրակտիկայի հիման վրա էլ ներկայումս ձևավորվել է «ambassador-at-large»-ի կարգավիճակը։


== Պատվավոր կոչում ==
Ժամանակակից դիվանագիտական պրոտոկոլի ուղեցույցի համաձայն՝ դեսպաններւն ու հատուկ հանձնարարություններով դեսպաններին պաշտոնապես դիմելիս անհրաժեշտ է օգտագործել «Նորին գերազանցություն» կամ «պարոն/տիկին դեսպան» արտահայտությունները։ Պաշտոնական նամակագրության մեջ կարելի է կրճատվել որպես «Ն․Գ․»։


== Ըստ պետությունների ==


=== Հայաստանի Հանրապետություն ===

Հատուկ հանձնարարություններով դեսպանի կարգավիճակը և նրա առաքելությունը նախատեսված է «Դիվանագիտական ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածով, որով սահմանվում է հետևյալը.

Հատուկ հանձնարարություններով ՀՀ դեսպանի կարգավիճակ 1993 թվականին առաջին անգամ շնորհվել է աշխարհահռչակ երաժիշտ Շառլ Ազնավուրին։ 2022 թվականի մարտի 14-ին վարչապետի որոշմամբ այդպիսի կարգավիճակ շնորհվեց նաև հայտնի քաղաքական գործիչ, իրավաբան Էդմոն Մարուքյանին։


=== Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ===
ԱՄՆ նախագահի կողմից «ambassador-at-large» (հատուկ լիազորություններով դեսպան» տիտղոսը կրող առաջին պաշտոնյան նշանակվել է 1949 թվականի մարտի 12-ին՝ ԱՄՆ Սահմանադրության 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերապահված իրավասության ներքո։ Վերջինիս կարգավիճակը նպատակ էր հետապնդում զբաղվելու ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության հատուկ նշանակության հարցերով, որոնք հաճախակի ուղղակիորեն սահմանված էին։
Ներկայումս, ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի դիվանագիտական կորպուսում ներառված են հետևյալ հատուկ հանձնարարություններով դեսպանների կարգավիճակները.

Ահաբեկչության դեմ պայքարի համակարգող,
Համաշխարհային քրեական արդարադատության հարցերով,
Կանանց համաշխարհային հիմնախնդիրների հարցերով,
Դավանանքի ազատության հարցերով,
Մարդկանց թրաֆիքինգի մոնիտորինգի և թրաֆիքինգի դեմ պայքարի հարցերով,
ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի գլոբալ համակարգող։


== Ծանոթագրություններ ==
Շուերեցկոե

Շուերեցկոե (ռուս.՝ Шуерецкое), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Բելոմորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 450 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)