armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի

Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի (հոկտեմբերի 12, 1886 / 1304 հիջրա – դեկտեմբերի 16, 1958 / 1378 հիջրա) (արաբ․՝ عبد الرحمن شكري‎‎,  'Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի) , արաբ բանաստեղծ, արձակագիր, «Դիվան» գրական խմբակի հիմնադիր։
Նա կրթություն էր ստացել Մեծ Բրիտանիայում՝ Շեֆիլդի համալսարանում։ Նրա առաջին դիվանը կոչվում է «Արևածագի լույս» (արաբ․՝  ضوء الفجر‎‎՝ դու ալ-ֆաջռ)։ Պոեզիայի նորացման վերաբերյալ իր հայացքները նա ներկայացնում է «Պոեզիան և նրա դերը» դիվանում, որտեղ նշել է, որ բանաստղեծություններում պետք է անպայման արտահայտվեն հեղինակի զգացմունքները, փորձը և գաղափարները և ոչ թե կուրորեն հետևեն դարեր շարունակ գոյություն ունեցող բանաստեղծական ավանդույթներին։
Շատ հաճախ սիրո թեման միահյուսվում է մահվան թեմայի հետ։ Օրինակ, «Գեղեցկություն և մահ» բանաստեղծության մեջ պոետը գիշերև տեսնում է իր մահացած սիրեցյալին, բայց երբ փորձում է գրկել նրան, նա նորից մահնում է նրա գրկում։ «Մահը» բանաստեղծության մեջ մահվանը խնդրում է տանել նրան իր հետ և մահվանը ներկայացնում է գեղեցիկ կնոջ կերպարով։
Շուքրիի՝ թվով յոթերորդ դիվանի՝ «Աշնանային ծաղիկներ» (արաբ․՝ الأزهالر الخريفي‎‎՝ «ալ-Ազհար ալ-Խարիֆի») հրապարակումից հետո սկսում են տարաձայնություններ նրա, ալ-Ակկադի և ալ-Մազինիի միջև ժամանակակից արաբական պոեզիայի նկատմամբ նրանց հայացքների հարցում, ինչ հանգեցնում է խմբակի կազմալուծմանը։ Եգիպտացի քննադատները երկար ժամանակ Շուքրիին համարել են «Դիվան»-ի առավել վառ ներկայացուցիչ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Крымский А.Е. История новой арабской литературы (XIX - начало XX века). М, 1971.
Сафронов В.В. Новая арабская литература. М., 1996.
Ходжаева Р.У. Очерки развития египетской поэзии. Ташкент, 1985.
Badawi, M.M. A Critical Introduction to Modern Arabic Poetry, Cambridge, 1992


== Արտաքին հղումներ ==
Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի, արաբերեն
Աբդ ալ-Ռահման Շուքրի, արաբերեն
Պոդրոշչա

Պոդրոշչա (ռուս.՝ Подроща), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։ Գտնվում է շրջանի կենտրոնական մասում, շրջանի կենտրոնից 10 կմ հարավ, P134 «Հին Սմոլենսկայա դառոգա» ճանապարհից 7 կմ հյուսիս Սմոլենսկ - Դորոգոբուժ - Վյազմա - Զուբցով, Լոսմենա գետի ձախ ափին։ Պոդրոշչինսկի գյուղական բնակավայրի կենտրոնն է։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 303 մարդ։


== Տնտեսություն ==
Գյուղում կա Պոդրոշչա կոլեկտիվ գյուղատնտեսական ձեռնարկություն, միջնակարգ դպրոց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շապադինիա

Շապադինիա (պորտ.՝ Chapadinha), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Մտնում է Մարանիան նահանգի հարավարևմտյան կազմի մեջ։ Բնակչությունը 2006 թվականի տվյալներով եղել է 64 618 մարդ, 2020 թվականի տվյալներով` 80.195։ Գրավում է 3 247,159 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 19,9 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականի մարտի 29-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 86.717.099,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 1.374,13 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,588 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Ռայմունսու Նոնատուի գավառ

Սան Ռայմունսու Նոնատուի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de São Raimundo Nonato), գավառ Բրազիլիայի Պիաուի նահանգում։ Մտնում է Պիաուի նահանգի հարավարևմտյան մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 128 083 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 27 644,522 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 4,6 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը 2003 թվականին կազմել է 196 222 511,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 1 568,74 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,613


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Անիզիու դի Աբրեու
Բոնֆին դու Պիաուի
Բրեժու դու Պիաուի
Կանտու դու Բուրիտի
Կարակոլ
Կորոնել Ժոզե Դիաս
Գուարիբաս
Ժուրեմա
Պաժեու դու Պիաուի
Սան Բրաս դու Պիաուի
Սան Լորենսու դու Պիաուի
Տամբորիլ դու Պիաուի
Վարզեա Բրանկա
Հիդրոդինամիկական դիմադրություն

Հիդրոդինամիկական դիմադրություն, հեղուկով շրջահոսվող մարմնի շարժմանը դիմադրող ուժ։ Հիդրոդինամիկական դիմադրությունը մարմնի վրա ազդող բոլոր ուժերի գլխավոր վեկտորի պրոյեկցիան է շարժման ուղղության վրա։ Որոշվում է (
  
    
      
        C
        ∗
        x
        ∗
        p
        −
        v
        ∗
        S
      
    
    {\displaystyle C*x*p-v*S}
  ) բանաձևով, որտեղ (
  
    
      
        p
      
    
    {\displaystyle p}
  )-ն միջավայրի խտությունն է, v-ն՝ արագությունը, Տ-ը՝ տվյալ մարմնին բնորոշ մակերեսը, C-ն չափազուրկ գործակիցը կախված է մարմնի ձևից, շարժման ուղղության նկատմամբ դիրքից ն նմանության թվերից։ Շարժվող մարմնի մակերևույթի յուրաքանչյուր տարրի վրա հեղուկի ազդող ուժը կարելի է բաժանել նորմալ և շոշափող բաղադրիչների, այսինքն՝ ճնշման և շփման ուժերի։ Ճնշման ուժերի գումարի պրոյեկցիան շարժման ուղղության վրա կտա ճնշման հիդրոդինամիկական դիմադրությունը, իսկ շփման ուժերի գումարի պրոյեկցիան շարժման ուղղության վրա՝ շփման հիդրոդինամիկական դիմադրություն։ Կամայական հատվածք ունեցող խողովակում հեղուկի հաստատված շարժման ժամանակ խողովակի միավոր երկարության հիդրոդինամիկական դիմադրությունը որոշվում է (
  
    
      
        A
        P
        =
        l
        −
        p
        v
        −
        A
        
          t
          
            2
          
        
        d
        t
      
    
    {\displaystyle AP=l-pv-At^{2}dt}
  ) բանաձևով, որտեղ l-ը դիտարկվող հատվածի երկարությունն է, d-ն՝ տրամագիծը, t-ն հեղուկի միջին ելքային արագությունը, A-ն՝ դիմադրության չափազուրկ գործակիցը, որի արժեքը կախված է խողովակի հատվածքից և շարժման ռեժիմից (լամինար, տուրբուլենտ)։
(8272) Իիտատեմուրա

(8272) Իիտատեմուրա (անգլ.՝ Iitatemura), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Յոշիկանե Միզունոյի և Թոշիմասա Ֆուրութայի կողմից Կանիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,384694 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0221 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7473 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1345,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267642 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,66° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8272) Իիտատեմուրա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիլադասենս

Վիլադասենս (իսպ․՝ Viladasens)՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Ժիրոնա նահանգում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ժիրոնես շրջանում։ Զբաղեցնում է 15․58 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 216 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página web del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya
Información de l'Institut d'Estadística de Catalunya
Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ

Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալ,  Նորվեգիայի պետական պարգև։


== Պատմություն ==
Նորվեգիայի Հարոլդ V թագավորի թագադրման 25-ամյակին նվիրված միջոցառումները տեղի ունեցան Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում 2016 թվականի հունվարի 17-ին։ Այդ կապակցությամբ հաստատվեց Հարոլդ V թագավորի արծաթե հոբելյանին նվիրված մեդալը։ Մեդալը նախատեսված է թագավորական ընտանիքի անդամներին, պետական պաշտոնյաներին, դատավորներին, զինվորականներին և նորվեգական դեսպանատների աշխատողներին պարգևատրելու համար։ Այս մեդալը ստացել են նաև տվյալ միջոցառման մասնակցած Եվրոպայի թագավորական ընտանիքների անդամները։


== Նկարագրություն ==
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված արծաթից։ Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը։ Դիմային հատվածում պատկերված է թագավորը, որի շուրջ գրված է «HARALD V NORGES KONGE • ALT FOR NORGE •»: Մեդալի հակառակ կողմում՝ կենտրոնում պատկերված է Հարոլդ V թագավորի թագադրումը։ Մեդալի վերևի հատվածում՝ թագի վրա ամրացված է օղակ, որի միջոցով այն ամրացված է ժապավենին։
Մեդալի ժապավենը մետաքսից է, կարմիր գույնի, մեջտեղում հորիզոնական արծաթե սալիկով։ Սալիկի վրա գրված է «1991-2016»:


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Մեդալի նկարագրությունը: (նորվեգերեն)
Պարգևատրվածների ցուցակ: (նորվեգերեն)
Օսկար Կոկոշկա

Օսկար Կոկոշկա (գերմ.՝ Oskar Kokoschka, մարտի 1, 1886(1886-03-01)[…], Pöchlarn, Melk District, Ստորին Ավստրիա, Ավստրո-Հունգարիա - փետրվարի 22, 1980(1980-02-22)[…], Մոնտյո, Շվեյցարիա), չեխական ծագումով ավստրիացի նկարիչ և գրող։ Ավստրիական էքսպրեսիոնիզմի խոշորագույն ներկայացուցիչ։


== Կենսագրություն ==

Սովորել է Վիեննայի գեղարվեստա-արդյունաբերական դպրոցում (1904-1909)։ Աշխատել է Վիեննայում, Դրեզդենում, Պրահայում, Լոնդոնում, Զալցբուրգում (1954-ից՝ Միջազգային գեղարվեստի ակադեմիայի տնօրեն)։ Նրա քաղաքային բնանկարներն աչքի են ընկնում քնարականությամբ և հարուստ գուներանգով («Վենետիկ», 1924, «Զալցբուրգ», 1950, երկուսն էլ՝ Նոր պինակոտեկայում, Մյունխեն), իսկ դիմանկարները՝ բնավորության գծերի դիպուկ բնութագրմամբ («Ա. Ֆորել», 1908, Կունստհալե, Մանհայմ)։ Ստեղծել է հակաֆաշիստական ծաղրանկարներ, պլակատներ։ Հանդես է եկել նաև որպես բանաստեղծ և դրամատուրգ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դենիզ Բլոխ

Դենիզ Մադլեյն Բլոխ (ֆր.՝ Denise Madeleine Bloch, հունվարի 21, 1916(1916-01-21), Փարիզ - փետրվարի 5, 1945(1945-02-05), Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար, Գերմանիա), հրեական ծագումով ֆրանսիացի հետախույզ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել է բրիտանական Հատուկ գործողությունների վարչությունում (SOE):


== Կենսագրություն ==
Դենիզ Բլոխը ծնվել է Փարիզի Բարրո թաղամասում, հրեաներ Ժակ Անրի Բլոխի և Սյուզան Լեվի-Շտրաուսի ընտանիքում։ Բլոխն ուներ երեք եղբայր։ Մինչ պատերազմը աշխատել է Citroën-ում՝ որպես քարտուղարուհի։ 1942 թվականին նրանց ընտանիքը հայտնվեց Գեստապոյի թիրախում և Դենիզը ստիպված էր անցնել ընդհատակ։ Citroën-ում նա ծանոթանում է ֆրանսիական բանակի լեյտենանտ, Դիմադրության շարժման առաջնորդ Ժան-Մաքսիմ Արոնի հետ։ Լիոնում նա հավաքագրվում է բրիտանական հետախուզության կողմից և սկսում է աշխատել ռադիստ Բրայան Սթոունհաուզի հետ մինչև 1942 թվականի հոկտեմբեր, մինչև նրա բացահայտվելն ու ձերբակալվելը։
1943 թվականի սկզբին Բլոխը անցավ ընդհատակ և շուտով կապ հաստատեց բրիտանացի հետախույզներ Ջորջ Ստարրոմի և Ֆիլիպ դե Վոմկուրի հետ։ Նա սկսեց աշխատել նրանց հետ Լո և Գարոնի տարածաշրջաններում, Աժեն քաղաքում, այնուհետև Պիրենեյներով հասավ Ջիբրալթար, որտեղից էլ Լոնդոն, այստեղ էլ Հատուկ գործողությունների վարչության ճամբարում անցավ վերապատրաստում։ 1944 թվականի մարտի 2-ին Ռոբեր Բենուայի հետ միասին պարաշյուտով իջան Կենտրոնական Ֆրանսիայի Նանտի շրջան։ Այնտեղ Դենիզը և Ռոբերը կապի դուրս եկան վարորդ Ժան-Պիեռ Վիմիլի հետ, սակայն հունիսին Բենուան և Բլոխը բացահայտվեցին և ձերբակալվեցին։
Դենիզը բանտում պարբերաբար ծեծի էր ենթարկվում։ Հետագայում նա տեղափոխվում է Գերմանիա, սկզբում՝ սաքսոնական Տորգաուի բանտ, այնուհետև՝ Քյոնիգսբերգ և Բրանդենբուրգ, որտեղ նա տուժում է ցրտահարությունից և սովից։ 1945 թվականի հունվարի 25-ին Դենիզին տեղափոխում են Ռավենսբրյուկ, որտեղ  փետրվարի 5-ին մահապատժի է ենթարկվում Լիլիան Ռոլֆի, Վիոլետա Շաբոյի և Սեսիլի Լեֆորտի հետ միասին։ Ըստ չհաստատված տվյալների՝ մահապատիժն ի կատար է ածվել ՍՍ-ի շտուրմբանֆյուրեր Հորստ Կոպկովի կողմից։


== Հիշատակ  և ճանաչում ==
Դենիզ Բլոխի աճյունը վերաթաղվել է Փարիզի Մոնմարտրի գերեզմանատանը։ Հետմահու Բլոխը պարգևատրվել է Պատվո Լեգիոնի շքանշանով, Դիմադրության մեդալով և Արմավենու տերևներով Զինվորական խաչով, ինչպես նաև քաջության համար Մեծ Բրիտանիայի Թագավորի շնորհակալական պատվոգրով։ Նրա անունը անմահացվել է բրիտանական Սուրրեյ կոմսության Բրուկվուդի հուշահամալիրում, ինչպես նաև ֆրանսիական Վալենսայի Պատվո պատին։


=== Հուշարձաններ ===
Միացյալ Թագավորություն

Բրուքվուդ հուշահամալիր՝ որպես 3500-ից մեկը, «ով պատերազմի պատճառով չունի հայտնի և հիշարժան գերեզման»
FANY հիշատակ (Yeomanry բուժքույրերի առաջին օգնություն) Ուիլթոն Ռոուդում, Քենսինգթոն Kensington.Ֆրանսիա

Վալանսե Հատուկ գործողությունների վարչության հուշահամալիր, Էնդր, Ֆրանսիայի ազատության համար իրենց կյանքը տված 91 տղամարդ և 13 կին անդամների անունների հուշաքար։


=== Հետմահու պարգևներ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Information on and photographs of Denise Bloch on the Special Forces Roll of Honour (անգլ.)
Martin Sugarman (AJEX Archivist), Daughters of Yael; Muriel Byck and Denise Bloch (անգլ.)
Խոակին Սորոլյայի թանգարան

Խոակին Սորոլյայի թանգարան (անգլ.՝ Museo Sorolla), Իսպանիայի մայրաքաղաք Մադրիդում գործող թանգարան, որտեղ ներկայացված են Խոակին Սորոլյայի ստեղծագործությունները։


== Պատմություն ==
Խոակին Սորոլյայի տունը կառուցվել է 1911 թվականին ճարտարապետ Էնրիկե Մարիա Ռեպույեսի նախագծով։ Որպես թանգարանը բացվել է 1932 թվականի հունիսի 11-ին Սորոլյայի մահից հետո։ 1962 թվականին այն ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմամշակութային ժառանգությունների ցանկում։ Գլխավոր սենյակները պահպանվել են այնպես, ինչպես եղել են արվեստագետի օրոք, այդ թվում մեծ լուսավոր ստուդան, որի պատերերը ողոված են կտավներով։ Մյուս սենյակները օգտագործվել են որպես սրահներ, որտեղ ցուցադրվում են Սորոլյայի կտավները։ Վերևի սրահներում ներկայացված են հատուկ ցուցադրությունները։ 2014 թվականին այդ սրահներում ցուցադրվել է Դավիդ Պալասինի լուսանկարների ցուցահանդեսը, որտեղ ներկայացված է «Սորոլյա» բալետը Իսպանիայի պարի ազգային ընկերության կատարմամբ։


== Պատկերասրահ ==


=== Կտավներ ===

		
		
		


=== Թանգարան ===

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Սորոլյայի թանգարան, արտ նախագիծ
Կապռա (գյուղ, Լաիմյալա շրջան)

Կապռա (էստ․՝ Kapra), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լաիմյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Անհակասականություն

Անհակասականություն, ժխտում պարունակող դեդուկտիվ տեսությունների, մասնավորապես՝ ձևական հաշիվների կարևոր պայմաններից մեկը, ըստ որի տեսության մեջ չպետք է ապացուցվի որևէ դրույթ և միաժամանակ՝ նրա ժխտումը։ Հակառակ դեպքում տեսությունը կկոչվի հակասական։ Անհակասականության գաղափարը հաճախ վերագրվում է նաև ոչ դեդուկտիվ տեսություններին, տեսակետներին, ըմբռնումներին՝ հասկանալով նրանցում հակասությունների բացակայություն կամ անհնարինություն։ Հակասական տեսության մեջ ամեն մի դրույթ ապացուցվում է։ Դրանով հակասական տեսությունը զրկվում է տեսական և գործնական արժեքից։


== Տեսակներ ==
Ներքին (սինտաքսիսական կամ տրամաբանական) անհակասականություն
Արտաքին (սեմանտիկական) անհակասականություն, ըստ որի՝ տեսության մեջ չպետք է ապացուցվի որևէ դրույթ, որը հակասի նրա կողմից արտացոլված (իրական կամ երևակայական առարկաների) բնագավառի փաստերին։ Եթե որպես այդպիսի բնագավառ վերցվում է մեկ այլ դեդուկտիվ տեսություն, ապա արտաքին անհակասականությունը դիտվում է որպես անհակասականություն մեկ այլ տեսության նկատմամբ, այսինքն՝ հարաբերական անհակասականություն։ Անհակասականության այս երկու ըմբռնումները սերտորեն կապված են միմյանց հետ, թեև, իհարկե, չեն համընկնում։ Տեսությունների չափազանց լայն դասի համար նրանց ներքին անհակասականությունից բխում է արտաքին անհակասականություն, այսինքն՝ նրանց մեկնաբանություն կամ մոդեչ ունենալը, բայց կարող է հակառակը տեղի չունենալ թեկուզ այն պատճառով, որ առարկայական բնագավառի ոչ բոլոր ճշմարիտ դրույթներն են, որ անպայման պետք է ապացուցվեն տվյալ տեսության մեջ (տես Լրիվություն)։Մաթեմատիկական տեսությունների հարաբերական անհակասականության ապացուցման համար վերցված գրեթե բոլոր մոդելները կառուցվում են բազմությունների տեսությունից քաղված գաղափարներով։ Բազմությունների տեսության մեջ պարադոքսների հայտնաբերմամբ հարկ եղավ նոր մեթոդներով ապացուցել տեսության «բացարձակ» (ներքին) անհակասականությունը, որի համար էլ ստեղծվեց նոր տրամաբանական-մաթեմատիկական առարկա՝ մետամաթեմատիկան։
Գրավիտացիոն զանգված

Գրավիտացիոն զանգված, ծանր զանգված, տիեզերական ձգողություն առաջացնող մատերիայի հատկությունը բնութագրող մեծություն։ Գրավիտացիոն զանգվածը գրավիտացիոն դաշտի աղբյուրն է այնպես, ինչպես էլեկտրական լիցքը՝ էլեկտրամագնիսական դաշտի աղբյուրը։ Գրավիտացիոն զանգվածը թվապես հավասար է իներտ զանգվածին և արդի ֆիզիկայում նույնացվում է նրա հետ։


== Տես նաև ==
Զանգված
Դ-30

Դ-30 հաուբից (Д-30), խորհրդային հաուբից, նախատեսված է հակառակորդի կենդանի ուժի և կրակային միջոցների խոցման համար։ Տրամաչափը 122 մմ, արագաձգությունը 6-8 կրակոց րոպե։ Առավելագույնը հասողությունը 15,4 կմ (ռեակտիվ արկի դեպքում՝ 21 կմ)։
Օգտագործվում է ավելի քան 60 երկրի ռազմական ուժերում։
Լուսային արվեստի միջազգային կենտրոն

Լուսային արվեստի միջազգային կենտրոն (գերմ.՝ Zentrum für Internationale Lichtkunst)՝ Ունա քաղաքում արվեստի թանգարան (Հյուսիսային Ռայն-Վեստֆալիա), որը բացվել է 2002 թվականին՝ նախկին «Lindenbrauerei» գարեջրատան շենքի համալիրում, 2019 թվականի դրությամբ այն աշխարհի միակ թանգարանն է, որը նվիրված է բացառապես ժամանակակից լուսային արվեստին, իսկ կենտրոնը բացի ցուցահանդեսների անցկացումից, արվեստի խնդիրները քննարկելու, սիմպոզիումների, գիտաժողովների և սեմինարների անցկացման վայրերը որոշելու համար կազմակերպում է ֆորումներ, 2015 թվականից RWE ընկերության և Innogy հիմնադրամի հետ ներկայացվում է ամենամյա «International Light Art Award» մրցանակը։


== Պատմություն և նկարագրություն ==
Լուսային արվեստի միջազգային կենտրոնը հիմնադրվել է 2001 թվականին՝ Ունա քաղաքի նախկին «Linden» գարեջրատան շենքում, իսկ 2002 թվականին բացվել է հասարակության համար և կենտրոնացել լուսային արվեստին վերաբերող ինստալյացիոն նախագծերի վրա։ Թանգարանային համալիրի առանձնահատկությունն այն գործարանային նախկին խողովակն էր, որը տեղակայված էր 52 մ բարձրության վրա, 2019 թվականի դրությամբ ցուցահանդեսների ընդհանուր տարածքում թանգարանն առաջարկում էր ընդհանուր 2600 քմ մակերեսով ստորգետնյա տարածք (նախկին նկուղներ), ինչը հեշտությամբ հարմարվում էր լույսով աշխատող նկարիչների ցանկություններին իրենց ժամանակավոր ցուցադրությունները անցկացնելու համար։ Արդյունաբերական համալիրը կառուցվել է 19-րդ դարում կարմիր աղյուսից, ըստ թանգարանի տնօրինության, «ավանգարդային լուսային արվեստի և պատմական շենքերի միջև հանդիպումը ստեղծում է աշխույժ մթնոլորտ և հետաքրքիր երկխոսություն անցյալի և ապագայի միջև»։
Թանգարանում կա նաև մշտական ​​հավաքածու, որը ստեղծվել է տասներեք հայտնի լուսային նկարիչների՝ Մարիո Մերցի, Միշա Կուբալի (նկարիչն անիմացրել է Դյուսելդորֆում գտնվող Մանեսման երկնաքերը), Ռեբեկա Հորնի, Քրիստինա Կուբիշի, Քիթ Սոնեի, Յան վան Մյունստերի, Ֆրանսուա Մորելի, Քրիստիան Բոլտանսկիի, Բրիջիթ Կովանցի և Օլաֆուր Էլիասոնի կողմից։ Հավաքածուում կա Ջեյմս Տարելի երկու աշխատանք. 2009 թվականին թանգարանը ստացել է 2005 թվականին ամերիկացի նկարչի կողմից ստեղծված «Third Breath» (երրորդ շունչ) ինստալյացիան, այս արվեստի գործի տեղադրումն ուղեկցվում էր Թարելի քառամսյա ցուցահանդեսով՝ «James Turrell — Geometry of Light» (լույսի երկրաչափություն)։ 2015 թվականից կենտրոնը «Innogy» («Innogy Stiftung für Energie und Gesellschaft», Эссен) հիմնադրամի և գերմանական RWE դուստր ձեռնարկության հետ ներկայացնում է ամենամյա «International Light Art Award» մրցանակը։


== Տես նաև ==
Համբուրգի պատկերասրահ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
The essence of light: on the occasion of the tenth anniversary of the Centre for International Light Art in Unna, Germany = Die Essenz des Lichts. — Köln: Wienand. — 140 с. — ISBN 9783868321524
Zentrum für Internationale Lichtkunst Unna. Wienand, Köln 2004, ISBN 3-87909-854-9.
Klaudia Sluka: Himmel über Unna. James Turell lässt die Welt Kopf stehen // Westfalenspiegel, 58. Jg. (2009), Heft 2, S. 29.


== Արտաքին հղումներ ==
«Zentrum für Internationale Lichtkunst: Lindenplatz 1, 59423 Unna»։ ruhrkunstmuseen.com (գերմաներեն)։ Die RuhrKunstMuseen։ Վերցված է 2019-08-05
Աստերոիդների ցանկ (99201-99300)

Աստերոիդների ցանկ (99101-99200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (99301-99400)
 Աստերոիդների ցանկ (99101-99200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (99301-99400)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (95001)-(100000)»։ www.minorplanetcenter.net
1973

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 1973 (այլ կիրառումներ)
 
1973 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1973 թվականն է, 
XX դարի 73-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Ապրիլ 3 - Աշխարհի առաջին բջջային հեռախոսի զանգը Նյու Յորք քաղաքում


== Ծնունդներ ==
Մարտի 5 - Հայկ Չոբանյան, հայ պատմաբան, պետական գործիչ։ Հայաստանի Տավուշի մարզպետ
Ապրիլի 5 - Ֆարել Վիլյամս, ամերիկացի երգիչ-երգահան, ռեփեր, երաժշտական պրոդյուսեր, երաժիշտ և նորաձևության դիզայներ
Ապրիլի 10 - Ռոբերտո Կառլոս, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
Ապրիլի 14 - Էդրիան Բրոուդի, ամերիկացի դերասան և պրոդյուսեր
Ապրիլի 16 - Էյքոն, սենեգալաամերիկացի առ ընդ բի և հիփ հոփ ժանրի երգիչ, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր և բիզնեսմեն
Հունիսի 15 - Նիլ Պատրիկ Հարիս, Դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, իլյուզիոնիստ
Հունիսի 15 - Բրայան Օսթին Գրին, ամերիկացի դերասան
Հուլիս 15 - Ջոն Դոլմայան, System of a Down խմբի հայազգի թմբկահար
Հուլիսի 20 - Ռոբերտո Օրսի, ամերիկացի և մեքսիկացի սցենարիստ և կինոպրոդյուսեր
Օգոստոսի 9 - Ֆիլիպպո Ինձագի, իտալացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
Հոկտեմբերի 8 - Արսեն Ավետիսյան,՝ հայ ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս «Գանձասար» ֆուտբոլային ակումբում որպես հարձակվող
Նոյեմբերի 9 - Վլադիսլավ Տկաչով, ֆրանսիացի, ավելի վաղ խորհրդային, ղազախ շախմատիստ, գրոսմայստեր
Նոյեմբերի 19 - Ջեք Դորսի, ծրագրավորող, աշխարհահռչակ «Թվիթեր» միկրոբլոգերի հիմնադիր
Նոյեմբերի 26 - Պիտեր Ֆաչինելի, դերասան, պրոդյուսեր, սցենարիստ
Նոյեմբերի 29 - Ռայան Գիգզ, ուելսցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
Դեկտեմբերի 23 - Կարեն Կարախանյան, ուսանող–հրետանավոր, նշանառու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից


== Մահեր ==
Հունվարի 31 - Ռագնար Ֆրիշ, տնտեսագիտություն, պրոցեսների վերլուծության
Մարտի 14 - Հովարդ Այկեն, ամերիկացի ինժեներ
Հուլիսի 6 - Օտտո Կլեմպերեր, գերմանացի դիրիժոր
Լյուդմիլ Ստոյանով, բուլղար գրող, հասարակական գործիչ
Հունվարի 20 - Համիլկար Կաբրալ, Կանաչ հրվանդանի կղզիների ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
Մայիսի 21 - Իվան Կոնև, խորհրդային զորավար, Խորհրդային Միության մարշալ
Մարգար Սեդրակյան, կոնյակագործ, Սոցիալիստական Աշխատանքի Հերոս (1971), վաստակավոր ինժեներ Հայաստանի (1961)։
Հունվար 3 - Գրիգոր Արեյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (ծ. 1899)
Փետրվար 28 - Աշոտ Գրաշի, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (ծ. 1910)
Սեպտեմբեր 9 - Ռաֆայել Իսրայելյան, հայ ճարտարապետ (ծ. 1908)
Հոկտեմբեր 10 - Մարգար Սեդրակյան, կոնյակագործ (ծ. 1907)
Շեր (գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շեր (այլ կիրառումներ)Շեր (ֆր․՝ Cher), գավառ Ֆրանսիայի կենտրոնում։ Անունն ստացել Շեր գետից։

Շեր գավառի կարգային թիվն է՝ 18։


== Աշխարհագրություն ==
Տարածքի մակերեսը 7235 կմ² է։ Գավառով են հոսում Օրոն, Սոդր, Եվր և Շեր գետերը։


== Պատմություն ==
Շերը 1790 թվականի մարտի 4-ին Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ կազմավորված 83 սկզբնական գավառներից մեկն է։ Հարավ-արևելյան անկյունը եղել է Բուրբոն դքսության մաս։

Շեր գավառում է գտնվում Ֆրանսիայի աշխարհագրական կենտրոնը։


== Վարչատարածքային բաժանում ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում 3 մարզ, 35 կանտոն և 290 կոմունա։


== Քաղաքականություն ==
Գլխավոր խորհրդի նախագահն է Ալան Ռաֆեսթայնը Սոցիալիստական կուսակցությունից։


== Ժողովրդագրություն ==
Գավառի գլխավոր քաղաքներն են (1999 թվականի տվյալներով)՝

Բուրժ - 72.480 բնակիչ, 91.434-ը՝ ագլոմերացիայում
Վիերզոն - 29.719 բնակիչ, 32.528-ը՝ ագլոմերացիայում
Սենտ Աման Մոնրոն - 11.447 բնակիչ, 13.444-ը՝ ագլոմերացիայում


== Զբոսաշրջություն ==
Բուրժի Սուրբ Էթիեն տաճարը գավառի ամենագլխավոր զբոսաշրջային վայրն է։

		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Գաբրիել Մենևիշյան

Գաբրիել Գևորգի Մենևիշյան (Բյուզանդ, ապրիլի 3, 1864(1864-04-03), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 14, 1936(1936-11-14), Նովի Սադ, Սերբիա), լեզվաբան, հայագետ։


== Կենսագրություն ==
1878 թվականին մեկնել է Վիեննա, 1882 թվականին դարձել միաբանության անդամ, իսկ 1887ին ստացել քահանայական ձեռնադրություն։ 1886-1889 թվականներին դասախոսել է միաբանության դպրոցում։ 1889 թվականին մեկնել է Կ․ Պոլիս, ապա՝ Զմյուռնիա և մինչև 1892 թվականը պաշտոնավարել տեղի Մխիթարյան դպրոցում։ 1892-1913 թվականներին՝ Կ․ Պոլսի Մխիթարյան դպրոցի ուսուցիչ, ապա՝ տնօրեն (որոշ ընդմիջումներով)։ 1895-1898 թվականներին եղել է «Հանդես ամսօրյա»-ի խմբագիրը։ 1913 թվականին Մխիթարյան միաբանության վարչությունը Մենևիշյանին ուղարկել է Նովի Սադ՝ միաբանության տնտեսական գործերը տնօրինելու։ Մենևիշյանն իր ուսումնասիրություններում քննել է հայերեն բառերի ծագումնաբանությունը, պարզաբանել ոսկեդարյան հայերենի, աշխարհաբարի քերականության և ուղղագրության որոշ հարցեր։ «Արդի լեզուագիտութիւնը» (հատոր 1, 1903) աշխատության մեջ շարադրել է ժամանակի լեզվաբանության նվաճումները։ Գրել է նաև «վոլափյուք» արհեստական լեզվի, գրելու արվեստի («Գիրք գրելու արուեստը», 1898), գրական քննադատության դերի և այլ խնդիրների մասին։ Մանկավարժական գրականության բնագավառում առանձնանում է Մենևիշյանի եռահատոր «Պատկերազարդ բնական պատմութիւն» (1897) դասագիրքը, որը ներառում է կենդանաբանությանը, բուսաբանությանն ու հանքաբանությանը վերաբերող նյութեր։ Հեղինակել է նաեւ այլ աշխատություններ՝ «Ազգաբանութիւն ազնուական զարմին Տիւզեանց» (1890), «Հայերէն լեզուի ուղղագրութեան խնդիրը» (1910), «Գրիգոր Մագիստրոսի «Գամագտականի» ամբողջական լուծումը» (1912)։ Մենևիշյանն անդրադարձել է նաև ազգագրական ու բանասիրական այլևայլ խնդիրների։ Կատարել է թարգմանություններ։
(7016) Կոնանդոյլ

(7016) Կոնանդոյլ (անգլ.՝ Conandoyle), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,264799 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8709 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6587 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1244,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,289174 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,34° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7016) Կոնանդոյլ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Խովաս

Խովաս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հանդե Էրչել

Հանդե Էրչել (թուրքերեն՝ Hande Erçel) (ծնվ. նոյեմբերի 24, 1993, Բալըքեսիր, Թուրքիա), թուրք դերասանուհի և մոդել:Առավել հայտնի է դարձել` մարմնավորելով Հայաթ Ուզունի դերը Սերը բառեր չի հասկանում հեռուստասերալում։ Վերջինս ցուցադրվում է Show TV-ով։ Հեռուստասերիալում Հանդեի խաղընկերը եղել է դերասան Բուրակ Դենիզը։ Հանդեի առաջին հաջողված դերը եղել է Սելին Յըլմազի դերը Գյունեշի դուստրերը հեռուստասերիալում։ Նա բավականին հայտնի դերասանուհի է արդեն ողջ Թուրքիայում։


== Կենսագրություն ==
Հանդե Էրչելը ծնվել է 1993 թվականի նոյեմբերի 24-ին Թուրքիայի Բալըքեսիրի մարզում։ 2012 թվականին մասնակցել է  “Miss Cilivaliton of the World” մրցույթին` զբաղեցնելով երկրորդ հորիզոնականը։ Հանդե Էրչելը պատկանում է թուրքական կինեմատոգրաֆիայի նոր սերնդին։ Ներկայումս Հանդեն սովորում է Միմար Սինանի անվան թուրքական ավանդական մշակույթի համալսարանում։ Իր եղբոր հետ միասին բնակվում է Ստամբուլում։ Մարմնավորել է մի շարք կերպարներ, որոնցից ամենահայտնիներն են Ֆիլիզը դերը «Կյանքի ծառ» սերիալում և Հայաթի դերը Սերը բառեր չի հասկանում հեռուստասերիալում։
Նախկինում հանդիպել է Էքին Մերթ Դայմազի հետ, ով մարմնավորել է Վոլքանի դերը Ելակի բույրը հեռուստասերիալում։ Ներկայումս սիրային հարաբերությունների մեջ է Քերեմ Բյուրսինի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վեբ ծրագրավորող

Ծրագրավորող, մասնագետ, որը զբաղվում է տարբեր տեսակի հաշվարկային և օպերացիոն համակարգերի համար համապատասխան ծրագրային ապահովման մշակումով։


== Հասարակության մեջ ծրագրավորման տեղը ==
Ծրագրավորումը համարվում է մասնագիտություն,  որը լուծում է  ծրագրավորողի և այլ մասնագետների աշխատանքային խնդիրները։  «Ծրագրավորող»  տերմինը  միշտ չէ, որ բառացիորեն թարգմանվում է որպես մասնագիտություն կամ մասնագիտական գործունեություն։


== Կրթություն ==
Որպես մասնագիտական գործունեություն, ծրագրավորումը կիրառվում է գիտական և տեխնիկական ոլորտներում։ 
Տեխնիկայում տարբերվում են՝ միջին տեխնիկական  որակավորում՝ տեխնիկ- ծրագրավորող (նախկինում՝ "Ծրագրող-լաբորանտ" ) և  բարձրագույն տեխնիկական մասնագիտություն՝ ինժեներ-ծրագրավորող։
Ինժեներ- տեխնիկների գործունեության նյութ համարվում է  նախագծումը, ծրագրային ապահովման մշակումն ու  արտադրությունը, ինչպես  
արդյունաբերական արտադրանք,  բավարարելով տվյալ ֆունկցիոնալ, կառուցողական եւ տեխնոլոգիական պահանջները՝ (գործունեության արդյունքը ծրագրավորում)։  Մեր երկրում ինժեներ- ծրագրավորողի մասնագիտությունը  ապահովում են ԲՈՒՀ-երը, որոնց համապատասխան ֆակուլտետների  անվանումն է՝   «Ինֆորմատիկա և հաշվողական տեխնիկա.
Կա նաև «Մաթեմատիկական աջակցություն եւ տեղեկատվական համակարգերի կառավարում» բնագավառում մաթեմատիկոս-ծրագրավորողների վերապատրաստման համակարգ .
2000 թ. վերջերին առաջացան ծրագրավորողների վերապատրաստման նոր ուղղություններ՝ Ինժեներ- ծրագրավորողներ և ծրագրային ապահովման մասնագետներ։
Այս մասնագետների աշխատանքային գործունեության բնույթը փոխվելով՝ փոխվեց նաև նրանց աշխատանքի նկատմամբ պահանջները։ Արդեն աշխատանքն իրականացվում էր ոչ թե միայն օբյեկտների հետ, այլ նաև այն  գործիքներն ու մեթոդները, որոնք հարկավոր էին նոր պահանջների բավարարման համար։  
Ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ Հայաստանում այս ոլորտի նախապատրաստման աշխատանքները  ծավալվել են  հետևյալ հաջորդականությամբ՝

01.03.02 «Կիրառական մաթեմատիկա և ինֆորմատիկա»
02.03.02 «Հիմնարար ինֆորմատիկա եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ»
02.03.03 «Մաթեմատիկական աջակցություն եւ տեղեկատվական համակարգերի կառավարում»
09.02.03 «Համակարգչային համակարգերի ծրագրավորում»
09.03.01 «Ինֆորմատիկա և հաշվողական տեխնիկա»
09.03.02 «Ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաներ և համակարգեր»
09.03.03 «Կիրառական ինֆորմատիկա»
09.03.04 «Ինժեներ-ծրագրավորող»
10.03.01 «Անվտանգ ինֆորմացիոն համակարգ»
10.05.03 «Ավտոմատացված համակարգերի տեղեկատվական անվտանգություն»
38.03.05 «Բիզնես-ինֆորմատիկա»Որպես օժանդակ գործունեություն, ծրագրավորումն այժմ կիրառվում  է մասնագիտությունների առավել լայն շրջանակում։


== Ծանոթագրություններ ==
Փեթինգ (Բավարիա)

Փեթինգ (գերմ.՝ Petting) Գերմանական կոմունա Բավարիայում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Տրաունշտայն շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2317 մարդ (ըստ 31 դեկտեմբերի 2010 թվականի տվյալների)։ Զբաղեցնում է 29,93 կմ քառ. տարածք։ Պաշտոնական կոդը 09 1 89 135։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Արթուր Վաղարշյան

Արթուր Գրիշայի Վաղարշյան (հոկտեմբերի 7, 1963(1963-10-07), Լճաշեն, Սևանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ իրավագետ, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի Պետության և իրավունքի տեսության ու պատմության ամբիոնի նախկին վարիչ, Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Արթուր Գրիշայի Վաղարշյանը ծնվել է 1963 թվականի հոկտեմբերի 7-ին ՀԽՍՀ Սևանի շրջանի (ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի) Լճաշեն գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի միջնակարգ դպրոցում, ապա՝ դպրոցը գերազանցությամբ ավարտելուց հետո ծառայության անցել Խորհրդային Միության Զինված ուժերի շարքերում։
Զինծառայության ավարտից հետո՝ 1984 թվականին, ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ, որն էլ ավարտել է 1989 թվականին։ Ըստ Արթուր Վաղարշյանի՝ իրավաբանի մասնագիտության ընտրությունը ի սկզբանե պայմանավորված է եղել այն հանգամանքով, որ հոկտեմբերի 7-ը (ծննդյան օրը) հանիսացել է ԽՍՀՄ 1977 թվականի Սահմանադրության ընդունման օրը, ինչն էլ, ինքնին, հետաքրքրություն է առաջացրել այդ գիտության նկատմամբ։ 1989-1992 թվականներին սովորել է ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի ասպիրանտուրայում՝ պետության և իրավունքի տեսություն ու պատմություն, քաղաքական իրավական ուսմունքներ մասնագիտությամբ։
1996 թվականին պաշտպանել է «Հայաստանի առաջին Հանրապետության դատական համակարգը» թեմայով թեկնածուական ատենախոսությունը։ 2013 թվականին՝ դոկտորական ատենախոսությունը «Հայաստանի առաջին Հանրապետության պետական իշխանության համակարգը» թեմայով։ 1993-1994 թվականներին աշխատել է որպես ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետի քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնի դասախոս, ապա՝ ԵՊՀ պետության և իրավունքի տեսության ու պատմության ամբիոնի ասիստենտ (մինչև 2002 թվականը)։ 2002-2005 թվականներին եղել է վերոնշյալ ամբիոնի դոցենտ, իսկ 2005 թվականից ցայսօր՝ ամբիոնի վարիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Խայաքի

Խայաքի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լեոնիդ Վառլամով

Լեոնիդ Վասիլևիչ Վառլամով (հունիսի 30 (հուլիսի 13), 1907, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ - սեպտեմբերի 3, 1962(1962-09-03), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային կինոռեժիսոր։ ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1950 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1952 թվականից։


== Կենսագրություն ==
1931 թվականին ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը, աշխատել վավերագրական կինոյում («Կետերի մարտը», 1935 թ., «Մեր Սերգոն», 1936 թ., «Օդաչուներ», 1938 թ. և այլն)։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին աշխատել է ռազմաճակատային կինոխմբերում, ստեղծել է մի շարք վավերագրական ֆիլմեր՝ «Գերմանական զորքերի ջախջախումը Մոսկվայի տակ» (1942 թ., Ի․ Կոպալինի հետ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1942 թ.), «Ստալինգրադ» (1943 թ., ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1943 թ.), «Կովկաս» (1944 թ.) և այլն։
Հետագա տարիներին ստեղծել է՝ «Հարավսլավիա» (1946 թ., ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1947 թ.), «Լեհաստան» (1948 թ., ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1949 թ.), «Չին ժողովրդի հաղթանակը» (1950 թ., չին կինեմատոգրաֆիստների հետ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951 թ.), «Կոնգոն պայքարում» (1960 թ.) և այլն։
Արիստոն (Սպարտայի թագավոր)

Արիստոն (հին հունարեն՝ Ἀρίστων), Սպարտայի թագավոր, կառավարել է մ.թ.ա. VI դարում։


== Կենսագրություն ==
Արիստոնի հայրը Ագասիկլ արքան էր։ Ի տարբերություն իր նախորդների, Արիստոնը համարվել է պատմական թագավոր։ 
Նրա արքայության և Ագիդների դինաստիայի Անաքսանդրիդ II կառավարիչի օրոք թագավորական իշխանությունը Սպարտայում փոքր-ինչ թուլացավ։ Երկու անգամ ամուսնացել է Արիստոնը, սակայն երեխաներ չի ունեցել։ Խորամանկությամբ ամուսնանալով ընկերոջ` Ագետայի գեղեցիկ կնոջ հետ, շուտով ծնվեց որդին` Դեմարատը։ Երեխան ծնվեց ինն ամսից ավելի շուտ, քան տուն էր բերել երրորդ կնոջը։ Արիստոնը էֆորների ներկայությամբ կասկած հայտնեց երեխայի հայրության մասին, որը հավասար էր հայրությունը չճանաչելուն։ Սակայն, մի քանի տարի անց նա փոշմանեց իր արարքի համար, բայց Դեմարատն այլևս չէր կարող ժառանգորդ ճանաչվել։ Հերոդոտոսի վկայությամբ, Արիստոնի թագավորության ժամանակ հաջողությամբ ավարտվեց դեռևս Խարիլա թագավորի օրոք սկսված պատերազմը Սպարտայի հարավ-արևելքում գտնվող Թեհեյա քաղաքի հետ։ Փոխադարձ համաձայնության պայմանագիր է կնքվում, որի մասին փաստում են ժամանակի պատմաբանները։ Պլուտարքոսն իր «Ասույթներ սպարտացիների մասին» գիտական աշխատությունում մի քանի դրվագներ է ներկայացրել Սպարտացիների քաջության, խիզախության, արիության, անձնվիրության, հերոսության և սխրագործությունների մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Պլելան լե Պետի (կանտոն)

Պլելան լե Պետի (ֆր.՝ Plélan-le-Petit), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բրետան շրջանում։ Կոտ դ'Արմոր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Դինան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 5403 մարդ էր։Կանտոնի համարը 2231 է։ Կանտոնում կա 9 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Դիտակ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դիտակ (այլ կիրառումներ)Դիտակ, գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում, Արտաշատի տարածաշրջանում, Արտաշատ քաղաքից 15 կմ հյուսիս։


== Պատմություն ==
Գյուղը հիմնադրել են շրջակա գյուղերից եկածները 1927 թվականին։ Գյուղի մոտ է գտնվում համանուն հնավայրը։ Այն վերաբերում է ուշ անտիկ ժամանակաշրջաններին։ Պեղումների ժամանակ բացվել են կիսակլոր աշտարակներով պարիսպների հետքեր, բնակելի շինությունների մնացորդներ։
Գյուղը գտնվում է Արարատյան դաշտում, ծովի մակարդակից 900 մ բարձրության վրա։


== Կլիման ==
Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3-ից -5 °C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վերածվել են կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
Գյուղն ունի առկա 190 տնտեսություն, դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 164 հա։ Համայնքի հողերի հիմնական մասն օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ զբաղեցնելով մոտ 87 հա։ Ունի պտղատու և խաղողի այգիներ, համապատասխանաբար կազմելով 17 հա և 4 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են կաթնամսատու անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==

Դիտակ Archived 2014-09-12 at the Wayback Machine.


== Հղումներ ==
Արարատի մարզպետարան Archived 2012-04-13 at the Wayback Machine.
Ջուդիտա Պաստա

Ջուդիտա Պաստա (իտալերեն՝ Giuditta Pasta, նախքան ամուսնությունը՝ Ջուդիտա Նեգրի, ապրիլի 9, 1798(1798-04-09), Սարոնո, Ցիզալպիական հանրապետություն - ապրիլի 1, 1865(1865-04-01)[…], Բլևիո, Իտալիայի թագավորություն), իտալացի օպերային երգչուհի (սոպրանո)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Միլանի կոնսերվատորիայում։ 1815 թվականից հյուրախաղերով հանդես է եղել Եվրոպայի շատ երկրներում (Ռուսաստանում՝ 1840-1841 թվականներին)։ Հռչակվել է Ջ․ Ռոսսինիի, Վ․ Բելլինիի, Գ․ Դոնիցետտիի օպերաների դերերգերի կատարմամբ։ Նրա համար են գրվել Նորմայի, Ամինայի (Բելլինիի «Նորմա», «Լուսնոտը»), Աննա Բոլեյնի (Դոնիցետտիի «Աննա Բոլեյն») օպերաների դերերգերը։
Պաստայի երգեցողությանը հատուկ էր բարձր արտահայտչականություն։ Ձայնի դիապազոնը թույլ էր տալիս նրան կատարել սոպրանո, մեցցո-սոպրանո և կոնտրալտո ձայնի համար գրված դերերգեր։ Դրա հետ մեկտեղ նրա վոկալ տեխնիկան զուրկ չէր որոշակի թերություններից։ Նա հանդիսացել է Բելլինիի, Դոնիցետտիի և այլ իտալացի երգահանների մի շարք օպերաների գլխավոր դերերգերի առաջին կատարողը։ Խանդավառ գնահատականներ էր տալիս նրա արվեստին Ստենդալը իր «Ռոսսինիի կյանքը» երկում։
20֊րդ դարում Պաստայի հետ են համեմատել Մարիա Կալլասին։


== Հիշատակ ==
Նրա անունն է կրում իր ծննդավայր Սարոննո քաղաքի թատրոնը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մելիսա Ռոքսբուրգ

Մելիսա Ռոքսբուրգ (անգլ.՝ Melissa Roxburgh, դեկտեմբերի 10, 1992(1992-12-10), Վանկուվեր, Մետրո Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա), կանադացի դերասանուհի։ «Գերբնական» պոտենցիալ սպին-օֆֆ հեռուստասերիալի ներկառուցված պիլոտային էպիզոդում խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը, սակայն սերիալն այդպես էլ չի պատվիրվել։ Գլխավոր դերեր է խաղացել նաև «Քաջություն» և «Մանիֆեստ» սերիալներում։


== Կենսագրություն ==
Ռոքսբուրգը քահանայի և նախկին թենիսիտուհի Շելի Ուոլփոլի ընտանիքում չորս երեխաներից երկրորդն է։ Նա ունի երկու քույր (Քրիաթի և Էշլի) և կրտսեր եղբայր (Մեթ)։ Նրա ծնողները՝ կանադացի հայրն ու բրիտանուհի մայրը, Կանադա են տեղափոխվել ԱՄՆ-ից։ Ռոքսբուրգի հայրը ծնունդով Չիկագոյից է, ինչը դերասանուհուն թույլ է տվել երկքաղաքացիություն ունենալ։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո Ռոքսբուրգը Վանկուվերում սկսել է դերասանի կարիերան։
Մանուկ հասկում Ռոքսբուրգն ընտանիքի հետ այցելել է Աֆրիկա, Ալբանիա և Գվատեմալա, ինչը նրա մոտ հետաքրքրասիրություն է առաջացրել սոցիալական արդարության հարցերի նկատմամբ։ Դերասանուհին Միջազգային փրկարարական կոմիտեում (IRC), որը մարդկանց օգնում է արտակարգ հասարակական ճգնաժամերում, հանդիսանում է GenR Leader։ Մինչև «Մանիֆեստ» սերիալում աշխատելը Ռոքսբուրգը Սայմոն Ֆրեյզերի համալսարանում սովորել է հասարակական հարաբերություններ և պատրաստվել է դառնալ լրագրող։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Յուրի Ֆեդոտով

Յուրի Վիկտորովիչ Ֆեդոտով (ռուս.՝ Юрий Викторович Федотов, դեկտեմբերի 14, 1947(1947-12-14), Սարատով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 16, 2022(2022-06-16), Ավստրիա), ռուս դիվանագետ, 2010 թվականից ՄԱԿ-ի Թմրամիջոցների և հանցագործության դեմ պայքարի գրասենյակի գործադիր տնօրեն (2010-2019)։


== Կենսագրություն ==
1971 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Աշխատել  ԽՍՀՄ դեսպանատներում՝ Ալժիրում և Հնդկաստանում ։

1993-1999 թթ.՝  ավագ խորհրդական, տեղակալ, Նյու Յորքում Ռուսաստանի Դաշնության ՄԱԿ-ի մշտական ներկայացուցչի  առաջին  տեղակալ։
1999-2002 թթ.՝ Ռուսաստանի Արտաքին գործերի նախարարություն միջազգային կազմակերպությունների դեպարտամենտի տնօրեն։
2002-2005 թթ.՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։
2005-2010 թթ.՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Մեծ Բրիտանիայում։2010 թվականի սեպտեմբերի 13-ից մինչև 2019 թվականը՝ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի տեղակալ, ՄԱԿ-ի Թմրամիջոցների և հանցագործության դեմ պայքարի գրասենյակի գործադիր տնօրեն։


== Մրցանակներ ==
Բարեկամության շքանշան (2004 թ. մարտի 22)՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական ուղեգծում մեծ ներդրման մշակման և իրականացման համար
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի շնորհակալություն (2004 թ. հոկտեմբերի 25)՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական ուղեգծում ծառայությունների իրականացման համար
Ռուսաստանի Դաշնության դիվանագիտական ծառայության վաստակավոր աշխատող (2008 թ. փետրվարի 11)՝  Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական ուղեգծում մեծ ներդրման, երկարամյա անբասիր դիվանագիտական ծառայություն համար


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1993 թվականի փետրվարի 8)
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1993 թվականի փետրվարի 8 )
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2001 թվականի հունվարի 22)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1] Յուրի Ֆեդոտովի կենսագրությունը
Քերոլայն Չերրի

Քերոլայն Ջենիս Չերրի (անգլ.՝ Carolyn Janice Cherry, սեպտեմբերի 1, 1942(1942-09-01), Սենթ Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ), հայտնի ամերիկացի ֆանտաստ գրող։


== Կենսագրություն ==
1964 թվականին ավարտել է Օկլաhոմայի համալսարանը, ստացել է բակալավրի աստիճան, որից հետո 12 տարի դասավանդել է լատիներեն և հնագույն պատմություններ` Օկլահոմայի հասարակական դպրոցում։ Առաջին հրատարակությունը` «Մտքեր կարդացողը» պատմվածքն է («Astounding Sciense Fiction», 1968 թվական)։ 1976 թվականից` պրոֆեսիոնալ գրող, առաջին գիրքը` «Իվրելի դարպասները» վեպ (1976 թվական)։ 1977 թվականին ստացել է Ջ.  Քեմբելլի անվան մրցանակ` որպես ամենահեռանկարային երիտասարդ հեղինակ։
Գրում է Ֆենտեզի, ինչպես նաև Գիտական ֆանտաստիկա։ Չերրիի գործերից ճնշող մեծամասնությունը «մաքուր» ԳՖ է։ Դա ապագայի պատմության հիանալի էպիկական կտավ է, մեր դարաշրջանի երրորդ և չորրորդ հազարամյակների միջև Երկրի և երկու հակադիր աստղային ուժերի՝ Միության և Ալիանսի պատմություն։ Արեգակնային համակարգից դուրս գտնվող հողերի վերաբնակեցումը և երկրային մշակույթի փոխազդեցությունը օտար մշակույթների հետ, որոնք առաջացնում են մի շարք խնդիրներ, որոնց Չերրին նկարագրում է զարմանալի հմտությամբ։ Նա տիրապետում էր այդ լեզվին։
Կարոլին Չերրինը «Հյուգո մրցանակ»-ի եռակի դափնեկիր է։ 77185 Cherryh աստղակերպը կոչվում է նրա պատվին։


== Մատենագրություն ==
Օձերի շրջան (Serpent's Reach) 1980 թվական
«Մորգեյն» շարք.

Իվրելի դարպասները (Gate of Ivrel) 1976 թվական
Շիյուանի աղբյուրը (Well of Shiuan) 1978 թվական
Ազերոթի կրակները (Fires of Azeroth) 1979 թվական
Աքսորյալների դարպասները (Exile’s Gate) 1988 թվական«Մրի զինվորներ» շարք.

Մայր մտնող արևը։ Կեսրիթ (Kesrith) 1978 թվական
Մայր մտնող արևը։ Շոն Ջիր (Shon’jir) 1978 թվական
Մայր մտնող արևը։ Կութաթ (Kutath) 1979 թվականԵռապատում «Քնի էլֆական քար».

Գրագի 1983 թվական
Շի 1983 թվական
Սրերի և քարերի ծառ 1983 թվականՌուսական Եռապատում (The Russian Stories, the Russian Series, the Russian Trilogy կամ the Rusalka Trilogy).

Ջրահարսը (Rusalka) 1989 թվական
Չերնոբոգ (Chernevog) 1990 թվական
Եվգենի (Yvgenie) 1991 թվական«Սոյուզ-Ալյանս» շարք.

Դժվար ժամանակ (Heavy Time) 1991
Վերջին հիմք (Downbelow Station) 1981
Սիտին (Cyteen) 1988
40000-ը Գեհենիայում (Forty Thousand in Gehenna) 1983 թվական


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մատենագրություն Ֆանտաստիկայի Լաբորատորիայի կայքում
Ժողովածու (3192)

Ժողովածու (3192), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3192 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1714 թվականներին Մկրտիչ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Մկրտիչը։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 15.1×10.6 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 346 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի տերունական 1, կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր մետաքս։ Հիշատակարան գրչի՝ 134ա։


== Բովանդակություն ==
Սիմ. Ջուղայեցւոյ Քերականութիւն։
Գէորգայ Երզնկացւոյ Բան հակաճառութեան ընդդեմ երկարնակաց։
Ստ․ Օրբելեան Հակաճառութիւն ընդդէմ երկաբնակաց։
Պօղ. Տարօնացւոյ Ընդդէմ ժողովոյն Քաղկեդոնի։
Գր. Տաթևացւոյ լուծմունք Պարապանց Կիւրղի, ի Հարցմանաց գրոց, Մեկնութիւն Մատթէոսի։
Վկայութիւնք վասն Քրիստոսի (Ոսկեբերան, Պրոկզ, Կիւրեղ Աղեքսանդրացի, Եպիփա, Եփրեմ, Գր. Սքանչելագործ, Միխ. Պատրիարք, Ներս. Շնորհալի, այլք)։
Եսայեայ Դաւանութիւն հաւատոյ։
Յակոբայ վրդ-ի Յաղագս անձի հատկութեան ի խնդրոյ Օշինի։


== Ծանոթագրություններ ==
Այգեհովիտ (Տավուշի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Այգեհովիտ (այլ կիրառումներ)
Այգեհովիտ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Իջևանի տարածաշրջանում, Աղստև գետի ստորին հոսանքի աջափնյա մասում, Իջևանից 11 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 760 մ։


== Պատմություն ==
Մինչև 1967 թվականի մայիսի 25-ը կոչվել է Ուզունթալա, այնուհետև մինչև 1969 թվականի փետրվարի 12-ը՝ Հոնուտ։ Նրա շրջակայքի մի շարք հուշարձանները վկայում են, որ դեռևս վաղ անցյալում այստեղ եղել են մի քանի բնակավայրեր։ Ներկայումս գյուղից մոտ 3 կմ հարավ-արևմուտք, անտառի բացատում կանգուն է պատմական Կայեն գավառի հոգևոր ու մշակութային նշանավոր կենտրոններից մեկը՝ Սրվեղի վանքը։


== Կլիմա ==
Բնակլիմայական պայմանները՝ գտնվում է բարեխառն գոտում, ամռանը միջին ջերմաստիճանը +30C է, ձմռանը՝ -2C։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Այգեհովիտի մշտական բնակչությունը կազմել է 3091, առկա բնակչությունը` 2622 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է այգեգործությամբ, հացահատիկային կուլտուրաների մշակությամբ, ծխախոտագործությամբ և անասնաբուծությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==

Գյուղում պահպանվել են երկու եկեղեցիներ՝ Սուրբ Ամենափրկիչ և Սուրբ Աստվածածին։ Դրանցից Մահմուդ եղցին գտնվում է «Մահմուդ յալ» հանդամասում, գյուղից արևելք՝ անտառի մեջ։ Այն փոքրիկ մատուռ է, կառուցված որձաքարի մանր բեկորներով։ Ունի թաղակապ ծածկ, որը գոտկում են հյուսիսային և հարավային պատերից բարձրացող սրբատաշ որմնասյուները։ Կառուցման ժամանակը անհայտ է։
Կոտրած եղցին գտնվում է համանուն դաշտամասում, գյուղից 2 կմ հարավ։ Կիսավեր փոքր մատուռ է։ Շուրջը գտնվում է գերեզմանոցը՝ տապանաքարերով։ Վարդի խմհատի խաչը գտնվում է գյուղից դեպի հարավ-արևելք։ Փոքր մատուռ է թաղակապ ծածկով, քանդակազարդ մի մեծ խաչքար դրված է բեմում։
Այգեհովիտի հնություններից են՝ XII-XIV դարերի «Սրվեղի» վանքը և XII-XIX դարերի «Կոտրած եղցի» եկեղեցին։ Հարավ-արևելյան մասում են գտնվում «Քոլի գեղ» (XIV-XVII դարեր), «Վարդխմհատի» (XII-XVII դարեր) և այլ գյուղատեղիներ։


== Հասարակական կառույցներ ==
Հայաստան համահայկական հիմնադրամի Ֆրանսիայի և Արգենտինայի տեղական մարմինների ֆինանսավորմամբ 2010 թվականին հիմնանորոգվել է Այգեհովիտ-Վազաշեն ջրանցքը, որի պաշտոնական բացման պատվավոր հյուրն էր Ֆրանսիայի տնտեսական զարգացման նախարար, Օ-դը-Սեն նահանգի գլխավոր խորհրդի նախագահ Պատրիկ Դևեջյանը։


== Տես նաև ==
Այգեհովիտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)


== Գրականություն ==
Ի.Բ. Էլլարյան,  Աղստևի հովտի պատմության և կուլտուրայի հուշարձաններ, Երևան, «Հայաստան», 1980 — 69-71, էջեր 69-71 — 154 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==