Հունվարի 1

Հունվարի 1, տարվա 1-ին օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 364 (նահանջ տարիներին՝ 365) օր։


== Դեպքեր ==
193 - Հռոմի Ծերակույտը Կոմմոդոսից հետո Հռոմի կայսր ընտրեց Պերտինաքսին։
1502 - Ռիո դե Ժանեյրոյի ներկայիս տարածքում առաջին անգամ հայտնաբերվեց Բրազիլիան պորտուգալացիների կողմից։
1797 - Օլբանի քաղաքը դարձավ Նյու Յորք նահանգի մայրաքաղաքը։
1801 - Իռլանդիան և Մեծ Բրիտանիան միավորվեցին՝ ստեղծելով Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն։
1804 - Ֆրանսիական իշխանությունը ավարտվեց Հայիթիում։ Այն դարձավ առաջին սևամորթ անկախ երկիրը և երկրորդ անկախ երկիրը Հյուսիսային Ամերիկայում ԱՄՆ-ից հետո։
1942 - ՄԱԿ-ի հռչակագիրը ընդունվեց 26 երկրների կողմից։
1956 - Սուդանը անկախացավ։
1956 - Սկսել է հեռարձակվել Բելառուսի ազգային հեռուստառադիոընկերությունը։
1959 - Տեղի ունեցավ Կուբայական հեղափոխությունը։
1982 - Պերուացի Խավիեր Պերես դե Կուելյարը դարձավ առաջին ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը Լատինական Ամերիկայից։
1984 - Բրունեի Դարուսալամը անկախացավ։
1993 - Չեխոսլովակիան բաժանվեց երկու երկրի՝ Չեխիայի և Սլովակիայի։
1999 - Եվրո դրամական արժույթը ընդունվեց։
2011 - Էստոնիան պաշտոնապես ընդունել է եվրոն որպես դրամական միավոր և դարձել է Եվրագոտու 17-րդ անդամը։


== Ծնունդներ ==
1788 - Էթիեն Կաբե, ֆրանսիացի հրապարակախոս, գրող։
1829 - Թոմազո Սալվինի, իտալացի դերասան (վ. 1915):
1842 - Շանդոր Պետեֆի, հունգարացի բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ։
1855 - Էմին Տեր-Գրիգորյան, հայ դրամատուրգ, մշակութային գործիչ։
1863 - Լյուբոմիր Միլետիչ, բուլղարացի գիտնական, բուլղարական բանասիրության և պատմության մասնագետ (վ. 1937):
1864 - Ստեփան Եգիզարով, հայ օպերային երգիչ (բաս - բարիտոն)։
1866 - Սիմոն Վեբեր, գերմանացի արևելագետ, հայագետ (վ. 1926)։
1871 - Մանուել Գոնդրա, Պարագվայի նախագահ 1910 թ. նոյեմբերի 25-ից 1911 թ. հունվարի 11-ը և 1920 թ. օգոստոսի 15-ից 1921 թ. հոկտեմբերի 31-ը։
1881 - Գրիգոր Արեշյան, հայ խորհրդային բժիշկ, մանկաբարձ-գինեկոլոգ։ Պրոֆեսոր (1928), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1935)։
1886 - Գարեգին Նժդեհ, հայ պետական, ռազմական գործիչ, քաղաքագետ-իմաստասեր (վ. 1955)։
1894 - Մուշեղ Սանթրոսյան, հայ մանկավարժ (վ. 1972)։
1899 - Գրիգոր Արեյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1973)։
1901 - Մանվել Մարության, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ։
1907 - Սամվել Մանասյան, քանդակագործ։
1907 - Ժան Գառզու, ֆրանսահայ նշանավոր նկարիչ, բեմանկարիչ, ֆիգուրատիվ արվեստի վարպետ։
1908 - Արամ Նալբանդյան, ականավոր քիմիկոս, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս, Պետական մրցանակի դափնեկիր։
1910 - Թորգոմ Չորեքչյան, հայ քանդակագործ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1963)։
1914 - Ռուբեն Ղարիբյան, հայ գրող։
1914 - Սահակ Բազյան, հայ գրականագետ։
1916 - Բաղդասար Արզումանյան, ճարտարապետ, ՀՀ վաստակավոր ճարտարապետ։
1919 - Ջերոմ Դեյվիդ Սելինջեր, ամերիկացի գրող, ով առավելապես հայտնի է «Տարեկանի արտում՝ անդունդի եզրին» վեպով։
1920 - Ժակ Դուվալյան, ֆրանսահայ երգիչ։
1923 - Գրիգոր Ազիզյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1985):
1923 - Քաջազուն Գյուրջյան, հայ դերասան։
1927 - Ռաֆայել Մանգասարյան, հայ խորհրդային դիրիժոր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։
1927 - Վեռնոն Սմիթ, ամերիկացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։
1931 - Սերգեյ Ադյան, մաթեմատիկոս, ՌԳԴԱ ակադեմիկոս։
1931 - Վիլհելմ Մաթևոսյան, հայ արվեստաբան։
1933 - Լևոն Կուկուլյան, հայ դերասան։ ՌԴ ժողովրդական արտիստ (2006)։
1937 - Գևորգ Առաքելյան, հայ նկարիչ։
1938 - Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան (բժիշկ),հայ զինվորական բժիշկ, հոգեբույժ, առողջապահության կազմակերպիչ։
1939 - Միշել Մերսյե, ֆրանսիացի դերասանուհի։
1939 - Յուրի Մկրտումյան,հայ ազգագրագետ, դիվանագետ, արտակարգ և լիազոր դեսպան։
1940 - Ռուբեն Հովնաթանյան, հայ նկարիչ։
1941 - Ջուլիետ Մատինյան, հայ դերասանուհի, ռեժիսոր և արձակագիր։
1945 - Լևոն Մալխասյան, հայ ջազմեն, կոմպոզիտոր, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2013)։
1946 - Կարեն Աղամյան, հայ նկարիչ, Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ։ Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ։
1950 - Դավիթ Հակոբյան, հայ թերապևտ, քաղաքական գործիչ։
1950 - Ռուբեն Հախվերդյան, հայ երգիչ, երգահան, կիթառահար, պոետ և հասարակական գործիչ։
1952 - Նելսոն Ալեքսանյան, հայ թարգմանիչ, լրագրող, հրապարակախոս։
1953 - Դերենիկ Դումանյան, ՀՀ առողջապահության նախարար (2012-2014), բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։
1954 - Անուշավան Զաքարյան, հայ գրականագետ, խմբագիր, բանասիրական գիտությունների դոկտոր։
1955 - Արմենակ Վարդանյան, հայ քանդակագործ։ ՀՀ վաստակավոր նկարիչ։
1958 - Ալբերտ Հակոբյան, հայ գեղանկարիչ։
1959 - Սեյրան Բաղդասարյան, քաղաքական գործիչ։
1962 - Արմեն Խաչատուրյան, ՀՀ պետական գործիչ։
1964 - Գագիկ Բեգլարյան, ՀՀ պետական գործիչ։
1982 - Դավիթ Նալբանդյան, հայազգի արգենտինացի թենիսիստ։
1982 - Ժոաո Կառլոս, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
1985 - Տյագո Սպլիտեր, բրազիլացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։
1992 - Ջեք Ուիլշեր, անգլիացի ֆուտբոլիստ։
1996 - Անդրեաս Պերեյրա, բելգիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։


== Մահեր ==
1515 - Լուի XII, Ֆրանսիայի Արքա (ծ. 1462):
1894 - Հենրիխ Հերց, գերմանացի ականավոր ֆիզիկոս, որը 1886-ին առաջինն ապացուցեց էլեկտրամագնսիական ալիքների գոյությունը։ (ծնվ. 1857):
1934 - Յակով Վասերման, գերմանացի գրող։
1977 - Ալեքսանդր Սարուխան, գրաֆիկ, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։
1982 - Անդրանիկ Կոթողյան, հայ մեղվաբույծ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1954), պրոֆեսոր (1958)։
1995 - Յուջին Վիգներ, ամերիկյան ֆիզիկոս-տեսաբան, ծագումով՝ հունգարացի։
2003 - Գրիգոր Ազիզյան, նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1985):
2003 - Սուրեն Առաքելյան, հայ ռեժիսոր։
2022 - Գրիգորի Հայրապետով, գեներալ-մայոր, Հայաստանի Հանրապետության պետական պահպանության ծառայության նախկին պետ (ծնվ. 1967)


== Տոներ ==
Նոր տարի։
2004 թվականից - Հանրային սեփականության օր, (անգլ.՝ Public Domain Day), միջազգային ոչ պաշտոնական տոն։


== Պետական տոներ ==
 Կուբա - Հեղափոխության օր։
 Կամերուն - Անկախության օր։
 Տանզանիա - Ծառերի օր։
 Էստոնիա - Եվրոյի օր։