Նոր կորոնավիրուսի բռնկումը Իրանում (2020)

2019–20 թվականների կորոնավիրուսային բռնկման ժամանակ Իրանում առաջին հաստատված դեպքը տեղի է ունեցել 2020 թվականի փետրվարի 19-ին՝ Ղոմում։ Ըստ Իրանի առողջապահական մարմինների տվյալների՝ Իրանում գրանցվել է 54 մահվան դեպք,իսկ վարակվածների թիվը կազմում է շուրջ 980։ Նույն ամսաթվի դրությամբ Իրանում կա ամենից շատ մահվան դեպքերը Չինաստանից դուրս։
2020 թվականի փետրվարի վերջին ոչ-իրանական կառավարական աղբյուրները գնահատականներ են տվել SARS-CoV-2-ով վարակվածների և մահացածների դեպքերի մասին,որոնք շատ ավելին են, քան պաշտոնական տվյալները։ Փետրվարի 25-ին, Տորոնտոյի համալսարանի հետազոտողները վիճակագրորեն գնահատեցին Իրանում մոտ 4.000-ից 53.000 հազար SARS-CoV-2-ով վարակված մարդ։ Փետրվար 24-ին Ահմադ Ամիրաբադի Ֆարահանին պնդում էր, որ Ղոմ-ում մահացածների թիվը 50 է։ BBC Պարսկերեն-ը փետրվարի 28-ին գնահատել է իրանական հիվանդանոցային աղբյուրներից, որ Իրանում կա 210 մահվան դեպք։  Իրանցի պաշտոնյաները հերքել են Ամիրաբադի և BBC Persian-ի գնահատականները։
2020 թվականի փետրվարի 27-ի դրությամբ իրանական երեք բարձրաստիճան պաշտոնյաների մոտ ախտորոշվել էր SARS-CoV-2 դրական արդյունք։ Առողջապահության փոխնախարար Իռաջ Հարիրչիի, Կանանց և ընտանեկան հարցերով փոխնախագահ Մասումեմ Էբթեքարի և Խորհրդարանի Ազգային անվտանգության և արտաքին հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Մոջթաբի Զոլնուրի մոտ։ Փետրվարի 27-ին, Ղոմում COVID-19-ից մահացավ Վատիկանում Իրանի առաջին դեսպան Հադի Խոսրոշահին։


== Ժամանակացույց ==


=== 2020 թվականի փետրվար ===
Փետրվարի 19։ Ղոմում 2 մարդու արդյունքների պատասխաները եղել են դրական։ Այդ օրը ավելի ուշ առողջապահության և բժշկական կրթության նախարարությունը հայտարարեց, որ երկուսն էլ մահացել են։
Փետրվարի 20։ Առողջապահության նախարարությունը գրանցում է  3 նոր դեպք։ Նրանցից երկուսը Ղոմ քաղաքից էին, իսկ մեկը՝ Արաքից։
Փետրվարի 21։ Հաղորդվել է 13 նոր դեպքի մասին։ Յոթ դեպքը Քոմից, 4-ը ՝ Թեհրանից և 2-ը ՝ Գիլան նահանգից։ Փետրվարի 21-ին Իրանում մահացել է ևս երկու մարդ։
Փետրվարի 22։ Պարսկաստանի Առողջապահության նախարարությունը հայտնեց  ևս 10 վարակված դեպքի մասին, ընդհանուր վարակվածների թիվը հասցնելով 29-ի,ինչպես նաև ևս երկու մահվան դեպքերի մասին՝ ընդհանուրը թիվը դառնալով ութի։ Նոր դեպքերից ութը եղել են Քոմ քաղաքից, իսկ երկուսը ՝ Թեհրանից։
Փետրվարի 23։ Հաստատված դեպքերի թիվը հասնում է  43-ի, իսկ COVID-19-ի զոհերի թիվը հասնում է ութի։ Իրանի առողջապահության նախարար Սաիդ Նամաքին ասել է, որ մահացածներից մեկը եղել է վաճառական, ով պարբերաբար ճանապարհորդում էր Չինաստանի և Ղոմի միջև։
Փետրվարի 24։ Իրանի առողջապահության նախարարի տեղակալ Իրաջ Հարիրչին, ասաց, որ  արդեն տասներկու մարդ է մահացել, և մինչև 61 մարդ վարակվել է նոր կորոնավիրուսով։ ԱԺ պատգամավոր Ահմադ Ամիրաբադին պնդում է, որ 50 մարդ է մահացել Ղում-ում COVID-19-ից, որը Հարիրչին համարեց սխալ տեղեկություն։  Ասուլիսում Հարիրչին հազաց և քրտնեց։
Փետրվարի 25։ Իրաջա Հարիրչին SARS-CoV-2 վարակի թեստի դրական արդյունք ունի։ Տեղի է ունենում խորհրդարանի փակ նիստը, որին ներկա են լինում առողջապահության նախարար Սաիդ նամակին և Ահմադ Ամիրաբադի Ֆարահանին։ Նիստի մեկնարկից առաջ տեղի է ունեցել մարմնի ջերմաստիճանի ստուգում, և խորհրդարանի երեք անդամներին, ներառյալ Ամիրաբադի Ֆարահանին, առաջարկվում է հրաժարվել նիստին մասնակցելուց։  Սակայն Նիստին ներկա են լինում երեքն էլ։ Ամիրաբադի Ֆարահանին ավելի ուշ շփվում է լրագրողների հետ և հարցազրույց է տալիս դիմակով և ձեռնոցներով։ Խորհրդարանի պատգամավոր Մահմուդ Սադեգիի մոտ նույնպես դրական արդյունք է հայտնաբերվում։
Փետրվարի 26։ Իրանի առողջապահության նախարարությունը հայտնում է ևս 44 նոր հաստատված դեպքերի և 4 նոր մահվան դեպքերի մասին։
Փետրվարի 27։ Իրանի առողջապահության նախարարությունը հայտնում է ևս 126 հաստատված նոր դեպքի և 7 նոր մահվան դեպքերի մասին։ Իրանի կանանց և ընտանիքի հարցերով փոխնախագահ Մասումե Էբթեքարի և Իրանի խորհրդարանի ազգային անվտանգության և արտաքին գործերի կոմիտեի նախագահ Մոջթաբա Զոլնոուրի մոտ ախտորոշվում է COVID-19-ի համախտանիշ։ Վատիկանում Իրանի առաջին դեսպան Հադի Խոսրոշահին մահանում է COVID-19-ի վարակից։
Փետրվարի 28։ Իրանի առողջապահության նախարարությունը հայտնում է ևս 14 նոր հաստատված դեպքերի և 8 նոր մահվան դեպքերի մասին։
Փետրվարի 29։ Իրանի առողջապահության նախարարությունը հայտնում է հիվանդության 205 նոր հաստատված դեպքերի և 9 նոր մահվան մասին։ նաև հայտարարվում է, որ 50 մարդ ապաքինվել է։ Իրանի քաղաքացի Նազանին Զագարի-Ռեթքլիֆը, որը 2016 թվականի ապրիլի 3-ից ձերբակալվել է Իրանում, հայտարարել է, որ կասկածում է, որ նա վարակվել է SARS-CoV-2-ով, և որ Էվինի բանտային իշխանությունները հրաժարվել են ստուգել նրան։


=== 2020 թվականի մարտ ===
Մարտի 1։  Իրանի առողջապահության նախարարությունը հայտնում է ևս 38 նոր հաստատված դեպքերի և 11 նոր մահվան դեպքերի մասին։ Նաև հաղորդել է, որ ևս 52 մարդ ապաքինվել է ՝ ընդհանուր թիվը հասցնելով 175-ի։


== Կառավարության պատասխանը ==
Իսլամական մշակույթի և առաջնորդության նախարարությունը հայտարարեց բոլոր շաբաթվա ընթացքում բոլոր համերգները և մշակութային այլ միջոցառումների չեղարկվում են։ Առողջապահության և բժշկական կրթության նախարարությունը հայտարարեց մի շարք քաղաքների և մարզերի բուհերի և դպրոցների փակման մասին։ Սպորտի և երիտասարդության նախարարությունը քայլեր է ձեռնարկել չեղյալ հայտարարելու մարզական միջոցառումները, ներառյալ ֆուտբոլային հանդիպումները։ Պաշտպանության նախարարությունը ստեղծել էլ COVID-19-ի դեմ առաջին փորձարկման հանդերձանքը փետրվարի 23-ին։ Կառավարման և պլանավորման կազմակերպությունը հայտարարեց, որ կառավարությունը հատկացրել է 5  տրիլիոն ռիալ ՝ վիրուսի դեմ պայքարի համար։ Նախագահ Հասան Ռոհանին հրամայել է ճանապարհների և քաղաքաշինության նախարարությանը որոշում կայացնել հասարակական տրանսպորտի վերաբերյալ, իսկ արդյունաբերության և առևտրի նախարարությունը ՝ անհրաժեշտ բժշկական սարքավորումները կառուցելու համար։
Նախագահ Ռուհանի 2020 թվականի փետրվարի 26-ին հայտարարել է, որ բռնկման հետևանքով տուժած շրջանների կարանտինի վերաբերյալ ոչ մի ծրագիր չկա, և միայն առանձին անձինք կլինեն կարանտինի մեջ։ Իրանի առողջապահության նախարարությունը հայտարարել է, որ ուրբաթօրյա աղոթքները չեն անցկացվի Թեհրանում։
Փետրվարի 20-ին Իրանի առողջապահության նախարարության նամակի համաձայն ՝ Ղումի նահանգապետին խնդրել են "սահմանափակել ուխտավորների թիվը Ֆաթիմա Մասումե սրբավայր և այլ կրոնական վայրերում": Սակայն Ղում քաղաքի որոշ սրբավայրեր, բաց են մնացել ուխտավորների համար։


== Միջազգային համագործակցություն ==
Չինացի բժշկական փորձագետների խումբը մարդասիրական օգնության նոր փաթեթով Իրան է ժամանել փետրվարի 29-ին։
Ինչպես հաղորդում է BBC-ն, այն դեպքում, երբ ԱՄՆ-ի պատժամիջոցներն իրավաբանորեն թույլ են տալիս հումանիտար ապրանքներ վաճառել Իրանին, նրանց բնույթով շատ քիչ բանկեր ենպատրաստ  ռիսկի դիմել պատժամիջոցներով՝ առևտուր անել Իրանի հետ։ Սակայն Իրանն ասում է, որ ընկերություններին դժվար է վճարումներ կատարել բանկերի հետ, որոնք չեն ցանկանում ռիսկի դիմել ԱՄՆ-ի կանոնները խախտելու համար և իրենք են ռիսկի դիմում պատժամիջոցներով":


== Միջազգային տարածման և ճանապարհորդության սահմանափակումներ ==
Փետրվարի 20-ին, SARS-CoV-2- ի հաստատված դեպք է գրանցվել մի 60-ամյա կնոջ մոտ, ով Իրանից Կանադա էր ժամանել։ Փետրուարի 26-ին, նրա ամուսինը, ով նույնպես 60 տարեկան է, նրա մոտ նույնպես  պատասխանը եղել է դրական։
Փետրվարի 21-ին Լիբանանը հաստատեց COVID-19-ի առաջին դեպքը՝ 45-ամյա մի կին, ով ճանապարհորդում էր Ղոմից, տեղափոխվել է Բեյրութի հիվանդանոց։
Փետրվարի 24-ին Իրաքը, Հայաստանը, Քուվեյթը, Օմանը, Վրաստանը, Տաջիկստանը, և Արաբական Միացյալ Էմիրությունները սահմանափակեցին և կասեցրեցին բոլոր թռիչքները դեպի Իրան։ Թուրքիան, Հայաստանը, Աֆղանստանը և Պակիստանը  փակեցին իրենց սահմանները Իրանի հետ և դադարեցրին թռիչքները Իրանի հետ։ Հարևան երկրները Քուվեյթը, Իրաքը և Բահրեյնը հայտարարեցին, որ  արձանագրվել է առաջին կորոնավիրուսային դեպքերը այն մարդկանց մոտ, ովքեր եկել են Իրանից։
Փետրվարի 25-ին Իրանից վերադարձած 4 իրաքցի ընտանիքի մոտ հաստատվել է  SARS-CoV-2-ի դրական արդյունք։ Նույն օրը Իրանից Աֆղանստան, Բահրեյն, Քուվեյթ և Օման ժամանած մարդկանց մոտ գրանցվել են  SARS-CoV-2-ի դրական արդյունքներ։
Փետրվար 26-ին Պակիստանը հայտարարեց, որ երկու անձի մոտ ախտորոշվել է COVID-19, որոնցից մեկը հայտնել է, որ այցելել է Իրան։ Լիբանանը հաստատեց, որ մի կին, ով վերադարձել է Իրանից և գտնվում էր նույն ինքնաթիռում, երբ առաջին հիվանդը փորձարկել էր, նա նույնպես ունի դրական արդյունք։ Վրաստանը հաստատեց COVID-19 առաջին դեպքը ՝ 50-ամյա մի քաղաքացու մոտ, ով վերադարձել է Իրանից։  
Փետրվարի 27-ին Էստոնիան հաստատեց COVID-19 առաջին դեպքը ՝ Էստոնիայում բնակվող իրանցի քաղաքացու մոտ, ով վերադարձել էր Իրանից։ Քուվեյթը հաստատել է COVID-19-ի 43 դեպք, բոլորը այն մարդկանց կողմից, ովքեր փետրվարին մեկնել էին Իրան։ Լիբանանը, Գերմանիան, Նորվեգիան, Շվեդիան և Իսպանիան հաստատեցին նաև նոր դեպքեր, որոնք առնչվում են Իրանում նախկին ուղևորությունների հետ։
Փետրվարի 28-ին, Նոր Զելանդիան և Բելառուսը հայտնեցին COVID-19-ի իրենց առաջին դեպքերը ՝ երկուսն էլ Իրանում ճանապարհորդող անձանց մասնակցությամբ։ Շվեդիան հաստատեց նաև նոր դեպքեր, որոնք առնչվում են նախկինում Իրան ուղևորություն ունեցող անձանց հետ։
Միացյալ Նահանգների հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնները (CDC) բարձրացրեցին Իրանի կարգավիճակը մինչև 3 մակարդակ (խուսափեք ոչ էական ուղևորություններից, համայնքներում տարածված վարակի փոխանցման պատճառով)։ Նոր Զելանդիան հայտարարել Է Իրանից մարդկանց մուտքի ժամանակավոր սահմանափակումների մասին։
Փետրվարի 29-ին Ավստրալիան հայտարարել է անմիջապես Իրանից օտարերկրացիների մուտքն արգելելու մասին ՝ նրանց պարտավորեցնելով Ավստրալիա մուտք գործելուց երկու շաբաթ առաջ մնալ երրորդ երկրում։ Ավելի ուշ Ադրբեջանը փակել Է Իրանի հետ իր սահմանը։


== Ծանոթագրություններ ==