Ազգային կինոմրցանակ (Հնդկաստան)

Ազգային կինոմրցանակ (հինդի՝ राष्ट्रीय फ़िल्म पुरस्कार, անգլ.՝ State Award for Films, ավելի ուշ՝ National Film Awards), Հնդկաստանի ամենահայտնի համապետական կինոմրցանակներից մեկը և կարգավիճակով ամենաբարձրը։ Հիմնադրվել է 1954 թվականին։
Ամեն տարի կառավարության կողմից նշանակված ժյուրին ընտրում է հաղթողների յուրաքանչյուր կատեգորիայում։ Մրցանակների հանձնման արարողությունը տեղի է ունենում Նյու Դելիում, որտեղ Հնդկաստանի նախագահը մրցանակները հանձնում է հաղթողներին։ Ի տարբերություն Filmfare Awards-ի՝ Ազգային կինոմրցանակը շնորհվում է ոչ միայն հինդիով, այլև Հնդկաստանի մյուս լեզուներով (օրինակ՝ մարաթհի, բենգալի, մալայալամ, կաննադա, թելեգու, թամիլերեն) ֆիլմերի համար։ Filmfare-ի հետ միասին Ազգային կինոմրցանակը ամենահին կինոմրցանակն է Հնդկաստանում և իր նշանակությամբ համեմատելի է Կինեմատոգրաֆիական արվեստների ու գիտությունների ակադեմիայի (ԱՄՆ) մրցանակի հետ։


== Պատմություն ==
Մրցանակներն առաջին անգամ հանձնվել են 1954 թվականին։ Մրցանակաբաշխության արարողությունը կազմակերպել է Հնդկաստանի կառավարությունը՝ նպատակ ունենալով խրախուսել հնդկական կինոարվեստի ու մշակույթի զարգացումը։


== Անվանակարգեր ==
Հնդկաստանի ազգայի կինոմրցանակը շնորհվում է բազմաթիվ անվանակարգերում, որոնք բաժանվում են մի քանի խոշոր կատեգորաների։


=== Հատուկ մրցանակներ ===
Դադասահեբ Փհալկեի անվան մրցանակ - շնորհվում է հնդկական կինոյի զարգացման գործում ունեցած ակնառու ներդրման համար։


=== Գեղարվեստական կինոյի մրցանակներ ===


==== Ոսկե ջրաշուշան ====


==== Արծաթե ջրաշուշան ====


==== Մրցանակներ Հնդկաստանի լեզուներով լավագույն ֆիլմերի համար ====
Հնդկաստանի սահմանադրության ութերորդ հավելվածում թվարկված ազգային լեզուներով ֆիլմերի համար.
Լավագույն ֆիլմեր այլ տարածված լեզուներով.


=== Ոչ գեղարվեստական կինոյի մրցանակներ ===


==== Ոսկե ջրաշուշան ====


==== Արծաթե ջրաշուշան ====


== Կանխակալության մեղադրանքներ ==
2000 թվականին բենգալցի դերասանուհի Ռիտա Կայրալը (անգլ.՝ Reeta Kayral) հայտարարել է, որ կնոջ լավագույն դերակատարման համար մրցանակը Կիրոն Կխերին տալը անհիմն է, քանի որ նրա հերոսուհուն ամբողջությամբ կրկնօրինակել է Կայրալը, որովհետև դերակատարը չի կարող խոսել բենգալերեն։ Կինոմրցանակի ժյուրիի որոշ անդամներ ընդունել են, որ դա Կիրոնի սեփական ձայնը չէ, սակայն ստեղծողների կողմից ներկայացված հայտում նշված է, որ կրկնօրինակում չի եղել։ Կիրոնն ինքը հաստատել է, որ վեց ամիս է ծախսել նկարահանումների սկսվելուց առաջ բենգալերեն սովորելու վրա, և ավելացրել է, որ պատմության մեջ արդեն եղել են նախադեպեր, երբ մրցանակն ստացել է այլ դերասանուհու կողմից հնչյունավորված դերը մարմնավորողը։
2001 թվականին ժյուրիի մի քանի անդամներ հրաժարվել են իրենց ստանձնած պարտականություններից՝ պնդելով, որ մրցանակակիրները նախապես որոշված են եղել։ Հայտարարվել է, որ Ռավինա Թանդոնի քեռին՝ Մակ Մոհանը, որը եղել է ժյուրիի նախկին անդամ, անմիջական կապ է ունեցել նրա՝ որպես լավագույն դերասանուհի ընտրվելու հետ։ Մոհանը, սակայն, պնդել է, որ ինքը զերծ է մնացել այդ կոնկրետ քվերակությունը կատարելուց։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ գլխավոր մրցակաները Ռավինային ու Անիլ Կապուրի տալը եղել է Բհարատա Ջանատա կուսակցության նախաձեռնությունը որպես պարգևատրում իրենց ագիտացիային մասնակցելու և ֆիլմում Կարգիլի պատերազմի մասին տեսարաններ ավելացնելու համար, որոնք առաջացնում են հայրենասիրական զգացմունքներ։ Որպես ընտրության ժամանակ տեղի ունեցած անհամապատասխանությունների դեմ բողոքի նշան՝ ռեժիսոր Գաուտամ Գհոշն ու դերասան Սաումիտրա Չատերջին հրաժարվել են ընդունել իրենց շնորհվող մրցանակները։
2003 թվականին Ադուր Գոպալակրիշնանը քննադատել է ռեժիսոր Պրակաշ Ջհային նրա համար, որ վերջինս մնացել է որպես մրցանակի ժյուրիի ղեկավար այն բանից հետո, երբ որոշվել է տղամարդու լավագույն դերակատարման համար տրվող մրցանակը շնորհել Աջայ Դևգանին, որին Ջհան այդ ժամանակ նկարահանում էր իր «Գանգեսի ջրերը» ֆիլմում։
2005 թվականին քննարկումների տեղիք է տվել որոշումը մրցանակ շնորհել Սաիֆ Ալի Խանին «Դու և ես» ֆիլմում կատարած դերի համար, որը շատերը չեն համարել ինչ-որ տեսանկյունից աչքի ընկնող։ Ենթադրվել է, որ ժյուրիի որոշման վրա ազդել է դերասանի մայրը՝ Շարմիլա Թագորը, որն այդ ժամանակ գլխավորում էր Կինոցենզուրայի հնդկական կենտրոնական հանձնաժողովը։
2006 թվականին կինոքննադատ և ժյուրիի անդամ Շյամալի Բաներջին դիմում է ներկայացրել Դելիի գերագույն դատարան՝ պնդելով, որ մրցանակները կեղծվել են կառավարական պաշտոնյաների կողմից, ինչպես նաև հայտարարել է, որ Սանջայ Լիլա Բհանսալիի «Վերջին հույսը» դրաման պետք է զրկվի Ազգային կինոմրցանակից, քանի որ այն 1962 թվականի ամերիկյան «Իրականացած հրաշք» ֆիլմի ադապտացիան է, ինչը հակասում է կանոններին։ Մրցանակի հանձնումը, որը պետք է տեղի ունենար 2006 թվականի մայիսի 12-ին, հետաձգվել է մինչև 2007 թվականի օգոստոս, երբ դատարանը մերժել է դիմումը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official Page for Directorate of Film Festivals, India
National Film Awards Archives
National Film Awards на IMDB