Կուրտ Մարտի

Կուրտ Մարտի (գերմ.՝ Kurt Marti, հունվարի 31, 1921, Բեռն, Շվեյցարիա ֊ փետրվարի 11, 2017, Բեռն, Շվեյցարիա), շվեյցարացի պոետ, արձակագիր, պաստոր, աստվածաբան։


== Կենսագրություն ==
Մարտի Կուլտը ծնվել է նոտարի ընտանիքում։ Ֆրիդրիխ Դյուրենմաթի հետ սովորել է Բեռնի «Ազատ գիմնազիան», որը քրիստոնեական թեքումով մասնավոր դպրոց էր։
Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո մի քանի կիսամյակ սովորել է Բեռնի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, նախքան բողոքական աստվածաբանություն ուսումնասիրել որոշելը՝ սկզբից Բեռնի համալսարանում, այնուհետև՝ (1945-1946) Բազելի համալսարանում։ Նրա ուսուցիչներից մեկը Կառլ Բարթն է եղել, որի դիալեկտիկական աստվածաբանությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել Մարտիի վրա։
1947-1948 թվականներին Մարտին՝ որպես Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի ներկայացուցիչ, 10 ամիս հետպատերազմական Փարիզում եղել է պաստոր ռազմագերիների համար։
1948-1949 թվականներին եղել է պաստոր Լայմիսվիլում, 1950 թվականից՝ Նիդերլենցում, 1961-1983 թվականներին՝ Բեռնի Nydeggkirche եկեղեցում։ 1983 թվականին թոշակի է անցել։
2006 թվականին Կուրտ Մարտին իր աշխատանքները վաղաժամկետ հանձնեց Շվեյցարիայի գրական արխիվին։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Բանաստեղծություններ ===
Boulevard Bikini. Сборник стихов. Биль, 1959.
Republikanische Gedichte. Санкт-Галлен, 1959.
Gedichte am Rand. Кёльн, 1963.
Gedichte, Alfabeete & Cymbalklang. Берлин, 1974, ISBN 3-87352-011-7.
Meergedichte Alpengedichte. Берлин, 1980, ISBN 3-87352-028-1.
Rosa Loui. Vierzg Gedicht ir Bärner Umgangsschprach. Нойвид, 1967.
Leichenreden. Сборник стихов. Дармштадт, 1969.
Heil-Vetia. Etwas wie ein Gedicht. Базель, 1971.
Paraburi. Eine Sprachtraube. Берн, 1972.
Undereinisch. Gedicht ir Bärner Umgangssprach. Дармштадт-Нойвид, 1973.
Meergedichte, Alpengedichte. Берлин, 1975.
Nancy Neujahr & Co. Леверкузен, 1976
Abendland. Gedichte. Дармштадт-Нойвид, 1980.
Mein barfüßig Lob. Gedichte. Дармштадт-Нойвид,1987.
Der Geiger von Brig. Helvetische Jubelgedichte. Базель, 1991.
Kleine Zeitrevue. Erzählgedichte. Цюрих, 1999.
Der Traum geboren zu sein. Ausgewählte Gedichte. Цюрих, 2003.
Zoé Zebra. Neue Gedichte. Цюрих, 2004.


=== Արձակ ===
Dorfgeschichten. Sigbert Mohn, Gütersloh 1960
erweiterte Neuausgabe als: Wohnen zeitaus. Geschichten zwischen Dorf und Stadt. Цюрих, 1965.
veränderte Taschenbuchausgabe als: Dorfgeschichten. Нойвид, 1983.
Die Schweiz und ihre Schriftsteller — die Schriftsteller und ihre Schweiz.Цюрих, 1966.
Abratzky oder Die kleine Brockhütte. Дармштадт-Нойвид, 1971.
Zum Beispiel: Bern 1972. Ein politisches Tagebuch. Дармштадт-Нойвид, 1973.
Die Riesin. Ein Bericht. Дармштадт-Нойвид, 1975.
Zärtlichkeit und Schmerz. Notizen. Дармштадт-Нойвид, 1979.
Bürgerliche Geschichten. Дармштадт-Нойвид, 1981.
Ruhe und Ordnung. Aufzeichnungen, Abschweifungen 1980—1983 Дармштадт-Нойвид, 1984.
Tagebuch mit Bäumen. Дармштадт-Нойвид, 1985.
Nachtgeschichten. Дармштадт-Нойвид, 1987.
Herausgehoben. Notizen und Details. Штутгарт, 1990.
Högerland. Ein Fußgängerbuch. Франкфурт на Майне, 1990.
Im Sternzeichen des Esels. Sätze, Sprünge, Spiralen. Цюрих, 1995.
Ein Topf voll Zeit 1928—1948. Цюрих, 2008.
Notizen und Details 1964—2007. Цюрих, 2010.
Heilige Vergänglichkeit. Spätsätze. Штутгарт, 2010.


=== Աստվածաբանական աշխատություններ ===
Dialog Christ — Marxist. Цюрих, 1972.
«Der Mensch ist nicht für das Christentum da». Ein Streitgespräch über Gott und die Welt zwischen einem Christen und einem Agnostiker (в соавторстве с Робертом Малером). Гамбург,1977.
neu aufgelegt als: Damit der Mensch endlich wird, was er sein könnte. Цюрих, 1993.
nochmals neu aufgelegt als: Woher eine Ethik nehmen? Streitgespräch über Vernunft und Glauben. Nagel & Kimche, Цюрих, 2002.
Lachen Weinen Lieben. Ermutigungen zum Leben. Штутгарт, 1985.
Zart und genau. Reflexionen — Geschichten — Gedichte — Predigten. Берлин, 1985.
Die gesellige Gottheit. Ein Diskurs. Штутгарт, 1989.
Erinnerungen an die DDR und einige ihrer Christen. Цюрих, 1994.
Fromme Geschichten. Штутгарт, 1994.
Prediger Salomo. Weisheit inmitten der Globalisierung. Штутгарт, 2002.
Gott im Diesseits. Versuche zu verstehen. Штутгарт, 2005.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Курт Марти. Неинтересный человек//Современная швейцарская новелла, М.: Радуга, 1987—384 c.
Курт Марти. Франц Видеркер защищает свою репутацию, или Объективная реальность часто выручает//Современная швейцарская новелла, М.: Радуга, 1987—384 c.
В. Д. Седелъник. Курт Марти // История швейцарской литературы в 3 томах. — Т.3., М., 2002.
Седельник В. Д. Сатира и сострадание. О поэзии и прозе Курта Марти // Проблемы истории литературы. Выпуск 18. Москва-Новополоцк. 2004.


== Արտաքին հղումներ ==
[https://web.archive.org/web/20161020072145/http://www.st-klemens.ch/archiv/iboller.pdf Archived 2016-10-20 at the Wayback Machine. Josef Fux. Der Tod und danach.] (Йозеф Фукс. «Смерть и после неё») — выдержки из интервью с Куртом Марти, его стихотворения и высказывания. (գերմ.)
Работы Курта Марти и о нём Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. в каталоге Немецкой национальной библиотеки.
Архив Курта Марти на сайте Швейцарского литературного архива.
Вячеслав Куприянов. Куно Рэбер, Курт Марти, Франц Холер. — перевод на русский язык нескольких стихотворений Курта Марти.