armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սրբազան ծաղիկ

«Սրբազան ծաղիկը» (անգլ.՝  The Holy Flower), անգլիական վիկտորիական դարաշրջանի ներկայացուցիչ Հենրի Ռայդեր Հագարդի գրչին պատկանող դասական արկածային վեպ Ալան Կվոտերմեյնի մասին ստեղծագործությունների շարքից։ Ստեղծագործության մեջ ներկայացվում է Կվոտերմեյնի վաղ շրջանի արկածները։


== Սյուժե ==
Ալան Կվոտերմեյնը իր համագործակցի՝ Սթիվեն Սոմերսի հետ մեկնում է Աֆրիկայի կենտրոն՝ վայրի ցեղերի՝ պոնգոների երկիր՝ հազվադեպ խոլորձի (օրխիդեա) ետևից, որը պոնգոները համարում էին սրբազան ծաղիկ և երկրպագում նրան։


== Կերպարներ ==
Ալան Կվոտերմեյն - սպիտակամորթ որսորդ և ճանապարհորդ, միջահասակ, հիանալի հրաձիգ։ Տեղացիները նրան անվանում էին Կվոտերմեյն Մակումազան, որ բառացի նշանակում է «մարդ, որն արթնանում է կեսգիշերից հետո, այսինքն մարդ, որը երբեք չի քնում,միշտ ագաստ է ու պատրաստ»։
Սթիվեն Սոմերս- երիտասարդ մարդ, հարուստի որդի։ Հետաքրքրվում է խոլորձներով, որոնց համար մեկնել է վտանգավոր ճամփորդության։
Եղբայր Ջոն- ամերիկացի բժիշկ, նախկին քարոզիչ։ Փնտրում է ստրկավաճառների կողմից առևանգված կնոջը։ Սևամորթները նրան անվանում էին «Դոգիտ» (Դոկտոր՝ բժիշկ բառի աղավաղված ձևը)։
Հանս- ծեր հոտենտոտ, Կվոտերմեյնի հին ծանոթներից մեկը, մասնակից է եղել վերջինիս արկածներից շատերին։
Մավովո- զուլուսական մարտիկ և վհուկ։ Փախել է իր երկրից քաղաքացիական պատերազմում Կեչվայոյի հաղթանակից հետո։


== Հղումներ ==
Лаборатория Фантастики
Роман «Священный цветок» в библиотеке ModernLib.Ru
Բելյանայա Գորա

Բելյանայա Գորա (ռուս.՝ Беляная Гора), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռուզսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մալոե Տոկարևո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)

Մալոե Տոկարևո (ռուս.՝ Малое Токарево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարինա Չերկասովա

Մարինա Չերկասովա (ռուս.՝ Мари́на Евге́ньевна Черка́сова, նոյեմբերի 17, 1964(1964-11-17), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային գեղասահորդուհի։ 1980 թվականին Լեյք Փլեսիդում կայացած  Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր զուգասահքում՝ զուգընկեր Սերգեյ Շախրայի հետ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1980)։


== Կարիերա ==
Սկսել է որպես մենասահորդուհի։ 11 տարեկանից (1975) Սերգեյ Շախրայի հետ մարզվել է Ստանիսլավ Ժուկկի ղեկավարությամբ։ Վերջինս բեմադրել էր սենսացիոն բարդ ծրագիր, որով էլ կայացավ նրանց դեբյուտը 1976-1977թթ. մրցաշրջանում։ Զույգը երրորդն էր ԽՍՀՄ և Եվրոպայի առաջնություններում ու չորրորդը՝ Աշխարհի առաջնությանը։ 1977 թվականի հունվարի 26-ին գեղասահքի պատմության մեջ առաջին անգամ զույգը կատարեց չորս պտույտով էլեմենտ (11 տարի առաջ անցնելով մենասահորդներից)՝ քառակի պտույտ, ինչպես նաև պատմության մեջ առաջին անգամ՝ եռակի ակսել պտույտ  (1978), եռակի թռիչքի փորձ (տուլուպ, 1978), զուգընկերուհու դիրքի բազմակի փոփոոխումներ տոդեսում, զուգընկերուհու վայրէջք պահումից թռիչքի միջոցով, վայրէջք պահումից կրկնակի տվիստից, անսովոր պտույտներ և էլեմենտների մուտքեր։
Զույգի հաջողությունը բացատրվում էր մասամբ հասակների տարբերությամբ՝ 35 սմ (Չերկասովայի հասակն էր 138 սմ, Շախրայինը՝ 173 սմ)։ 1978-1979թթ. նրանք դարձել են ԽՍՀՄ չեմպիոններ, 1979թ.՝ Եվրոպայի չեմպիոոններ, իսկ 1980 թ.՝ Աշխարհի չեմպիոններ։ 1980-ականների սկզբներին Չերկասովան սկսեց աճել։ Դա հանգեցրեց նրան, որ Շախրայն այլևս չէր կարողանում հաջողությամբ պահումներ կատարել, իսկ 1981 թվականի անհաջող ելույթից հետո (երրորդ հորիզոնականը՝ ԽՍՀՄ առաջնությանը և չորրորդը՝ Աշխարհի առաջնությանը) զույգը բաժանվեց։
Ցուցադրական երկու զույգի ծրագիր մտել է գեղասահքի պատմության մեջ՝ Չերկասովա/Շախրայ և Պեստովա/Լեոնովիչ (իսկ հետո նույնիսկ երեք զույգի, այդ թվում՝ Պերշինա/Ակբարով)՝ սառույցի վրա շարժվելով և էլեմենտները կատարելով սինխրոն (երաժշտ.՝ Ա. Զացեպին «Երգ արջուկների մասին»)։
Այնուհետև Չերկասովան որոշ ժամանակ սահել է Ռաշիդ Կադիրկաևի հետ՝ Ս. Ա. Ժուկի ղեկավարությամբ, սակայն անհաջող։


=== Սպորտից հետո ===
1982 թվականից նա հանդես է եկել Մոսկվայի բալետ սառույցի վրա։ Այնուհետև երկու տարի՝ Ուկրաինայի բալետում։ Հետո վերադարձել է Մոսկվա, դասավանդել է աերոբիկայի միջին դպրոցում։ Որոշ ժամանակ անց կրկեսի հետ միասին շրջագայության է մեկնել Իտալիա և այնտեղ աշխատել է որպես մարզիչ։ 2000 թվականին վերադարձել է տոնելու Ամանորը և որոշել է մնալ Ռուսաստանում;
Ներկա պահին Մարինա Չերկասովան աշխատում է Մոսկվայի № 1 «Սպիտակ արջուկներ» մարզադպրոցում, մարզում է երեխաներին։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսինը՝ Վալերի, տղան՝ Վիտալի (1986—2010), աղջիկը՝ Դարյան;


== Սպորտային ձեռքբերումներ ==
Ս. Շախրայի հետ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль на сайте В.Соловьёва
Результаты пары Черкасова/Шахрай на сайте pairsonice.net Archived 2007-12-09 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Անտաս (այլ կիրառումներ)

Անտաս, կարող է վերաբերել՝

Անտաս - բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա) ինքնավար համայնքում
Անտաս - համայնք Բրազիլիայում՝ Բաիա նահանգի կազմում
Ռոսարիո Կաստելյանոս

Ռոսարիո Կաստելյանոս (իսպ.՝ Rosario Castellanos, Իսպաներեն արտասանություն՝ [roˈsaɾjo kasteˈʝanos], մայիսի 25, 1925(1925-05-25)[…], Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ - օգոստոսի 7, 1974(1974-08-07)[…], Թել Ավիվ, Իսրայել), մեքսիկացի վիպասան, բանաստեղծ, էսսեիստ։


== Կենսագրություն ==
Ռոսարիո Կաստելյանոսը ծնվել է Մեխիկոյում, մեծացել է Չիապաս նահանգի Կոմիտան քաղաքի մոտ գտնվող ընտանեկան ռանչոյում։ Եղել է ինտրովերտ անձնավորություն։
Ընտանիքի ճակատագիրը փոխվել է, երբ նախագահ Կարդենաս ի դել Ռիոն ընդունել է հողային ռեֆորմը և գյուղացիական ազատագրության քաղաքականությունը, որից հետո ընտանիքը զրկվել է հողատարածքներից։ Տասնհինգ տարեկան հասակում Կաստելյանոսը և նրա ծնողները տեղափոխվել են Մեխիկո, որտեղ 1948 թվականին ծնողները մահացել են, և Ռոսարիոն ինքն է հոգացել իր մասին։
Չնայած նրան, որ Ռոսարիոն եղել է ինտրովերտ անձնավորություն, նա միացել է Մեքսիկայի և Կենտրոնական Ամերիկայի մի խումբ մտավորականների, և սկսել է գրել։ Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանում ուսանել է փիլիսոփայություն և գրականություն, հետագայում դասավանդել է նույն համալսարանում, այնուհետև միացել է Բնիկ ժողովուրդների զարգացման ազգային հանձնաժողովին, գրել է տիկնիկային ներկայացման սցենարներ, որոնք բեմադրվել են աղքատ շրջաններում՝ խթանելու գրագիտությունը։ Ճակատագրի հեգնանքով, ինստիտուտն ստեղծվել է նախագահ Կարդենասի կողմից, ով Ռոսարիոյի ծնողներից խլել էր նրանց հողերը։ Եղել է «Excélsior» մեքսիկական օրաթերթի սյունակագիր։ Բացի գրական աշխատանքներից, Կաստելյանոսն զբաղեցրել է նաև կառավարական պաշտոններ։ Մեքսիկայի գրականության ճանաչման գործում ունեցած ավանդի համար 1971 թվականին նշանակվել է Մեքսիկայի դեսպան Իսրայելում։
Մահացել է 1974 թվականի օգոստոսի 7-ին Թել Ավիվում, էլեկտրական վթարի դժբախտ պատահարից։ Շատերը կարծում են, որ դա ինքնասպանություն է եղել։


== Հիշատակ ==
Մեխիկոյի Կուախիկալպա դե Մորելոս շրջանի զբոսայգիներից մեկն անվանվել է Ռոսարիո Կաստելյանոսի պատվին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռոսարիո Կաստելյանոսը կարդում է իր բանաստեղծություններից Rosario Castellanos at www.palabravirtual.com
Ռոսարիո Կաստելյանոսի պոեզիայի երաժշտական տարբերակները [1](չաշխատող հղում)
Ռոսարիո Կաստելյանոսի այգի [2]
Ուդմուրտսկի Սարամակ

Ուդմուրտսկի Սարամակ (ռուս.՝ Удмуртский Сарамак), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Կիզներսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 305 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անթաբյան

Անթաբյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Փայլակ Փանոսի Անթաբյան (1926-1990), բանաստեղծ, բանասեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Քարսիփան

Քարսիփան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Զոլոտոգորկա (ավան, Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջան)

Զոլոտոգորկա (ուկրաիներեն՝ Золотогірка), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զոլոտոգորկա ավանում բնակվում էր 54 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,725 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 74,48 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Օֆելիա (արբանյակ)

Օֆելիա (անգլ.՝ Ophelia), Ուրանի արբանյակն է, հայտնաբերվել է «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի լուսանկարների վրա 1986 թվականին։ Այն ստացել է S/1986 U 8 ժամանակավոր անվանումը, այդ ժամանակից այլևս չէր դիտվել, մինչև «Հաբլ» աստղադիտակով համապատասխան լուսանկարի ստանալը 1997 թվականին։ 
Իր անվանումը ստացել է Շեքսպիրի Համլետ պիեսի կերպարի անունից։ 
Նույնպես նշանակվում է Ուրան VII։
Բացի ուղեծրից, շառավղից և երկրաչափական ալբեդոից Օֆելիայի մասին գործնականորեն ոչինչ հայտնի չէ։ «Վոյաջեր-2» փոխանցած լուսանկարների վրա Օֆելիան երևում է որպես երկարավուն մարմին, իր հիմնական առանցքով ուղղված դեպի Ուրանը։ Նրա լայնության հարաբերությունը երկարությանը կազմում է 0,7 ± 0,3։ 
Օֆելիան կատարում է «հովիվ արբանյակի» դեր Ուրանի Էպսիլոն օղակի համար։ Օֆելիայի ուղեծիրը գտնվում է Ուրանի սինքրոն ուղեծրի ներսում, որի հետևանքով այս արբանյակի ուղեծիրը աստիճանաբար իջնում է։


== Տես նաև ==
Ուրանի արբանյակներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Օֆելիայի տեղեկաքարտը ՆԱՍԱ-ի Արեգակնային համակարգի հետազոտություններ կայքում Archived 2007-08-01 at the Wayback Machine.
Ուրանի հայտնի արբանյակները (Սքոթ Շեփարդ)
Սաքարյա (գետ)

Սաքարյա (թուրքերեն՝ Sakarya, հաճախ նաև Սանգարիուս։ հուն․՝ Σαγγάριος, լատ.՝ Sangarius), գետ Թուրքիայի հյուսիսարևմտյան մասում, Փոքր Ասիա թերակղզում։ Թափվում է Սև ծովը։ Հիմնական վտակներն են Փորսուքը, Անկարան։ Վերջինիս ափին տեղակայված է մայրաքաղաք Անկարան։ Գետը նավարկելի չէ։ Գետի ափին է գտնվում Ադապազար քաղաքը։
Գետի վերին ափերը հոսում են պատմական Փռյուգիայով, իսկ գետաբերանի մոտ է գտնվում Բյութանիան։ Սաքարյա իր մեծությամբ Թուրքիայի երրորդ գետն է, իսկ երկարությունը կազմում է 824 կմ։ Ավազանի տարածքը կազմում է մոտ 65 հզ. կմ², իսկ ջրի միջին ծախսը՝ մոտ 200 մ3/վ։
Սաքարյայի ափերը մշակված են, չնայած որ պահպանվել են անտառների մնացորդներ, հատկապես ուռենիների, լաստենիների, թեղիների և հացենիների։ Գետի վրա կառուցվել է Սարըյար (գտնվում է Անկարայից 125 կիլոմետր հեռավորության վրա) և Գյոքչեկայա հիդրոէլեկտրակայանները։ Էկոլոգիական պատկերը գետի ոչ բավարար է։
Գետի հիմնական տեսարժան վայրը Բեշքյոփրու (թուրքերեն՝ Beşköprü) կամուրջն է, որը ունի 430 մետր երկարություն և կառուցվել է Հուստինիանոս Ա կայսեր հրամանով։
Նույն անունն է կրում նաև թուրքական մարզ, որի տարածքով է հիմնականում հոսում գետը։ Մարզի կենտրոնը Ադապազար քաղաքն է (նախկին անվանումը՝ Սաքարյա)։
Հնում Սանգարիուս գետը համարվում էր Գալաթիայի արևմտյան սահմանը։ Հույն-թուրքական II պատերազմի ժամանակ Սաքարյա գետի ոչ այնքան հեռու տեղի է ունեցել արյունալի ճակատամարտ թուրքական և հունական զորքերի միջև, որի հետևանքով թուրքերը ետ գրավեցին Փոքր Ասիայի ողջ տարածքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սաքարյա (Sakarya)(չաշխատող հղում)
Սաքարյա (Սովետական մեծ հանրագիտարան)
Սաքարյա Կիրիլի և Մեթոդիոսի մեծ հանրագիտարան
Կոլտնտեսությունների համագումար (այլ կիրառումներ)

Կոլտնտեսությունների համագումար, կարող է վերաբերել՝

Կոլտնտեսությունների համագումար - Կոլտնտեսությունների համագումար Երևանում 1928 թվականին
Կոլտնտեսությունների համագումար - Կոլտնտեսությունների համագումար Երևանում 1931 թվականին
Կիրովո (գյուղ, Վոլոդարսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿիրովոԿիրովո (ուկրաիներեն՝ Кірове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլոդարսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Կիրովո գյուղում բնակվում էր 205 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դեյվիդ Հերվուդ

Դեյվիդ Հերվուդ (անգլ.՝ David Harewood, դեկտեմբերի 8, 1965(1965-12-08), Սմոլ Հիթ, Բիրմինգհեմ, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Հայրենիք» հեռուստասերիալում՝ Դեյվիդ Էսթեսի դերով։ Հանդիսանում է Բրիտանական կայսրության շքանշանի կրող։


== Վաղ կյանքը և ուսումը ==
Հերվուդը ավարտել է Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիան։


== Անձնական կյանքը ==
Հերվուդը ամուսնացել է իր վաղեմի խաղակցի՝ Քրիստի Հարդիի հետ՝ 2013 թվականի փետրվարին։ Զույգը ունի 2 երեխա։ Ընտանիքը ապրում է Լոնդոնում՝ Սթրիթեմում։
Հերվուդը «Բիրմիգհեմ Սիթի» ֆուտբոլային ակումբի սիրահար է։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Կինո ===


=== Հեռուստատեսություն ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դեյվիդ Հերվուդ Internet Movie Database կայքում
Թենեսի (այլ կիրառումներ)

Թենեսի կարող է վերաբերել՝

Թենեսի - նահանգ ԱՄՆ -ի հարավում։
Թենեսի գետ - գետ ԱՄՆ-ի արևելքում։
8-րդ հարավային զուգահեռական

8-րդ հարավային զուգահեռականը հասարակածից 8° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 

Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 110 242 մ երկարություն։
Հասարակածից հեռավորությունը կազմում է 885 կմ։
Երկարության 77%-ն անցնում է ջրային տարածքներով։


== Սահմաններ ==
Աֆրիկայում զուգահեռականը երկու տեղում համընկնում է Անգոլան Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունից բաժանող սահմանի հետ։


== Զուգահեռականով հատվող տարածքները ==
Գրինվիչի միջօրեականից սկսած դեպի արևելք՝


== Տես նաև` ==
9-րդ հարավային զուգահեռական
7-րդ հարավային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
(9864) 1991 RT17

(9864) 1991 RT17, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,078631 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,656 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5012 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1973,04 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18246 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,54° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9864) 1991 RT17 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ձնածածկույթ

Ձնածածկույթ, Երկրի մակերևույթին ձնատեղման հետևանքով առաջացած ձյան շերտ։ 


== ՀՀ ձնածածկույթը ==
ՀՀ տարածքում գոյանում է կայուն ձնածածկույթ։
Արագած լեռան ձնածածկույթն առաջանում է սեպտեմբերի 3-րդ տասնօրյակում, Գյումրիում՝ հոկտեմբերի 2-րդ կեսին, Սևանում՝ հոկտեմբերի սկգբին, Երևանում՝ դեկտեմբերի 2-րդ կեսին, Մեղրիում՝ դեկտեմբերի վերջին։
Ըստ բարձրության՝ յուրաքանչյուր 100 մետրի վրա ձնածածկույթ առաջանում է 3-4 օր շուտ։ Լեռների հարավային լանջերին կայուն ձնածածկույթ առաջանում է 10-20 օր ուշ, քան հյուսիսային լանջերին։ Ըստ բարձրության՝ աճում է ձնածածկույթով օրերի թիվը, մինչև 1000 մետր բարձրությունները՝40-50, 1000-1500 մետր՝ 40-60, 1500-2000 մետր՝ 90-130, 2000-2500 մետր՝ 130-150, 2500-3000 մետր՝ 150-230, 3000-4000 մետր՝ 230-250, 4000 մետրից բարձր երբեմն պահպանվում է շուրջ տարին։ Ձյան կլիմայական սահմանը 4200 մետր է։ Մասիսը, Արագածը, Սիփանը շուրջ տարին ձնածածկ են։ 

		
		


=== Ձնածածկույթին բնորոշ հատկանիշներ ===
Ձնածածկույթին բնորոշ են․ 

շերտայնությունը
հաստությունը


==== Շերտայնությունը ====
Շերտայնությունն առաջանում է ձնատեղման ընդմիջումների և ձյան կեղևի կամ սառցակեղևի գոյացման, հատիկայնությունը՝ ժամանակի ընթացքում ձյան վերաբյուրեղացման հետևանքով։ 


==== Հաստությունը ====
Ձնածածկույթի ամենափոքր հաստությունը դիտվում է Մեղրիում, այն միջին հաշվով հասնում է 4-5, Արարատյան դաշտում՝ 10, Շիրակում, Եղեգնաձորում, Սիսիանում՝ 20-40, Սևանա լճի ավազանում՝ 20- 60, բարձրլեռնային գոտում՝ 100- 200 սմ։ Յուրաքանչյուր 100 մետր բարձրանալիս ձնածածկույթի հաստությունն աճում է 6-8 սմ–ով։ Ձնածածկույթի մակերևույթից արեգակի ճառագայթների և ջերմության անդրադարձումը՝ ալբեդոն, տատանվում է 30- 40 %-ից (ձնհալքի ժամանակ) 85-90% (թարմ ձյուն)։


=== Ձնածածկույթի խտությունը ===
Խտությունը 0,05- 0,6 գ/սմ3 է (բազմամյա ձյուն)։ Ձնածածկույթի խտությունը ձմռան վերջին հասնում է առավելագույնին, Գյումրիում՝ 0,28, Սևանում՝ 0,33, Արագածում՝ 0,41 գ/սմ3 և այլն։ Ձնածածկույթը մեծ ազդեցություն է թողնում կլիմայի, ռելիեֆի, ջրագրական ցանցի, հողառաջացման, բուսական ու կենդանական աշխարհների վրա։ Հողում խոնավության պաշարներն ավելացնելու և ձմեռող բույսերը (աշնանացան ցորեն, բազմամյա խոտաբույսեր) ցրտահարումից պաշտպանելու համար դաշտերում հատուկ տեխնոլոգիայով կատարվում է ձնակուտակում։ 


=== Ձնահալ ===
Մաքուր ձյունը 1 մթնոլորտային ճնշման պայմաններում սկսում է հալվել 0օ C–ում։ Ձնհալի ընթացքը կախված է ջերմությունից, վայրի բարձրությունից և լեռնալանջերի դիրքադրությունից։ Հանրապետությունում այն սկսվում է փետրվարի սկգբին (Մեղրի), իսկ բարձրլեռնային շրջաններում՝ հունիսի վերջին, ավարտվում է համապատասխանաբար՝ փետրվարի վերջին և օգոստոսի սկգբին։ Լեռների հարավային լանջերին ձնհալը սկսվում և ավարտվում է 8-10 օր շուտ, քան հարթավայրերում, և 20-21 օր շուտ, քան հյուսիսային լանջերում։ Ըստ բարձրության՝ յուրաքանչյուր 100 մետրի վրա ձնհալը ուշանում է 3-5 օր։ Ջերմաստիճանի կտրուկ բարձրացման հետևանքով ձնհալը սաստկանում է, և առաջանում են ողողումներ։
Կաշուբովկա (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)

Կաշուբովկա (ուկրաիներեն՝ Кашубівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կաշուբովկա գյուղում բնակվում էր 517 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կուդաշևո (գյուղ, Ուչալինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿուդաշևոԿուդաշևո (ռուս.՝ Кудашево, բաշկիրերեն՝ Ҡоҙаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 443 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կիտմանովո

Կիտմանովո (ռուս.՝ Кытманово), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Կիտմանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3873 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մթիուլներ

Մթիուլներ (վրաց.՝ მთიულები), վրացիների ազգագրական խումբ, հարավարևելյան Կովկասի Մթիլուլեթի շրջանի բնիկ ժողովուրդը։ Մթիուլները պատմականորեն եղել են ամբողջությամբ ռազմականացված ցեղ։ Հիմնական զբաղմունքները՝ խոշոր եղջերավոր անասնաբուծություն, ոչխարաբուծություն և հողագործություն։ Վրացիներից գուդամակարցիները հանդիսանում են մթիուլներին ամենամոտիկ ազգությունը։
Էմմա Խուդաբաշյան

Էմմա Խուդաբաշյան (մարտի 3, 1947(1947-03-03), Սևանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավոր։ ԱԺ սոցիալական, առողջապահության և բնության պահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության անդամ։ ՀԺԿ վարչության քաղաքական խորհրդի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Էմմա Խուդաբաշյանը ծնվել է 1947 թվականի մարտի 3-ին Սևանի շրջանի Ծովագյուղ գյուղում։
1973 թվականին ավարտել է Արմավիրի (ՌԴ) պետական մանկավարժական ինստիտուտը։ Մասնագիտությամբ մանկավարժ-հոգեբան է։ 1973-1977 թվականներից աշխատել է Երևանի էլեկտրաապարատների գործարանում որպես փականագործ-հավաքող։ Ավելի ուշ, 1979-1994 թվականներին Էմման աշխատանքի է անցել Երևանի միկրոէլեկտրոնային ինստիտուտում որպես առաքող, տեխնիկ, իսկ 1994-1999 թվականներին աշխատել է որպես «Սևան» զբոսաշրջային միավորման ավագ մեթոդիստ։
1999 թվականին Կարեն Դեմիրճյանի ղեկավարած «Միասնություն» դաշինքի ցուցակով Էմման ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր և զբաղեցրել պաշտոնը մինչև 2003 թվական։ Հանդիսացել է ԱԺ սոցիալական, առողջապահության և բնության պահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Միասնություն» խմբակցության անդամ։ ՀԺԿ վարչության քաղաքական խորհրդի անդամ։
Էմմա Խուդաբաշյանն ականատես է եղել 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի վրա կատարված հարձակմանը։


=== Անձնական կյանք ===
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=251&lang=arm
https://www.armtimes.com/hy/article/124396
https://www.armtimes.com/hy/article/113988
https://hraparak.am/post/591f9d6fe3d84d0d37fca324
(7930) 1987 VD

(7930) 1987 VD, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի նոյեմբերի 15-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,254197 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6823 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8261 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1236,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291217 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,15° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7930) 1987 VD աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հունահայոց թեմ (Էջմիածին)

Հունահայոց թեմ, Հայ Առաքելական Եկեղեցու Հունաստանի թեմն է։ Կազմավորվել է 1926 թ։ Առաջնորդանիստն Աթենքի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին է։ 
1923 թ Կ.Պոլսի Պատրիարքությունը Հունաստանի թեմի առաջնորդ և հայրապետական պատվիրակ է նշանակել՝ Կարապետ արքեպիսկոպոս Մազլեմյանին (1923-51 թթ)։
1951 թ Մայր Աթոռի կարգադրությամբ Եգիպտոսի թեմի առաջնորդ՝ Մամբրե արքեպիսկոպոս Սիրունյանը (1951-53 թթ այցելու թեմական առաջնորդ) նշանակվել է թեմի առաջնորդ։
1956 թ Աթենքի հայոց ազգային վարչության հրավերով թեմի առաջնորդական տեղապահի պաշտոնը ստանձնել է Երուսաղեմի Սբ. Հակոբյանց միաբանության անդամ Տ. Իսահակ վրդ. Ղազարյանը։ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ն 1957 թ կոնդակով Տ. Իսահակ վրդ. Ղազարյանին նշանակել է թեմի առաջնորդ և հայրապետական պատվիրակ։ Թեմը մինչև 1958 թ ղեկավարվել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի գերակայությամբ գործող ազգային վարչության և առաջնորդարանի կողմից։ 
1958 թ թեմում եղել է պառակտում և թեմի եկեղեցիներն անցել են Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության ենթակայության տակ։ Այդուհանդերձ թեմի բնակչության մեկ մասը հավատարիմ մնալով Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին, մեծ ջանքերի գնով պահպանել է նաև գոյություն ունեցող Էջմիածնական թեմը՝ դիմագրավելով բազմաթիվ դժվարություններ։ 1992 թ հունահայոց անթիլիսական թեմը դիմել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգեն Ա-ին Սբ. Էջմիածնի ենթակայությանը վերադառնալու խնդրանքով, սակայն շատ արագ անհասկանալի պատճառով դիմումը ետ է կանչվել և այդ խնդիրը մինչ օրս չի լուծվել։ Այժմ Հունաստանում գործում են հայկական 2 առաջնորդարաններ՝ իրենց առաջնորդներով և եկեղեցիներով։ Աթենքում 1900 թ կառուցվել է հայկական մատուռ, 1933 թ Սբ. Գրիրգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, 1921 թ Սբ. Հակոբը, 1922 թ փայտաշեն Սբ. Կարապետը, իսկ 1992 թ նույն անունով այլ վայրում քարե շենք է կառուցվել։
1903 թ-ից Սալոնիկում գործում է Սբ. Աստվածածին եկեղեցին, 1932 թ-ից Կավալայում՝ Սբ. Խաչը, 1927 թ-ից Քսանթիում՝ Սբ. Աստվածածինը։ Մայր Աթոռի գերակայությամբ գործող թեմական խորհրդին է պատկանում Աթենքի Պերիսթերի շրջանում 1917 թ կառուցված Սբ. Աստվածածին եկեղեցին։ 
1982-2010 թթ թեմի առաջնորդն է եղել Տ. Ոսկան արք. Գալփակյանը։
2010 թ-ից Առաջնորդական տեղապահն է Տ.Խորեն վարդապետ Առաքելյանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Ցղնա)

Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, հայկական ավերված եկեղեցի, որը գտնվում էր Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ցղնա գյուղում (Օրդուբադի շրջան), գյուղի հարավարևելյան մասում՝ Կարմունջի Հրապարակի (Կամուրջի հրապարակ) մոտ։


== Պատմություն ==
Եկեղեցին կառուցվել է 13-14-րդ դարերում, վերանորոգվել է 17-րդ դարում, ապա նաև 1890 թվականին՝ Ս.Սաղաթելյանի կողմից։


== Ճարտարապետական բնութագրեր ==
Եկեղեցին միանավ կառույց էր՝ կիսաշրջան աբսիդով և երկու մուտքերով՝ հյուսիսից և արևմուտքից։ Կառուցված էր սրբատաշ բազալտով, վարդագույն և կիսամշակ քարերով։ Եկեղեցին ներսից ուներ հայերեն արձանագրություններ՝ հյուսիսային, հարավային և արևմտյան պատերին։ Եկեղեցին ունեցել է մեկ զույգ ավանդատներ։ Եկեղեցին շրջակայքում ունեցել է եկեղեցապատկան շինություններ, որոնք ավերվել են։


== Ոչնչացում ==
Եկեղեցին դեռևս կանգուն և անձեռնմխելի էր 2000 թվականի փետրվարի 3-ի դրությամբ, սակայն ավերվել է 2000 թվականի փետրվարից մինչև 2009 թվականի օգոստոսի 13-ը ընկած ժամանակահատվածում։ Այդ մասին փաստում է Caucasus Heritage Watch-ի հետաքննությունը։


== Տես նաև ==
Սուրբ Աստվածածին վանք (Ցղնա)
Սուրբ Ստեփանոս վանք (Ցղնա)


== Ծանոթագրություններ ==
Խեժափիճի ճապոնական

Խեժափիճի ճոպանական (լատ.՝ Larix leptolepis Gord), սոճազգիների ընտանիքի, խեժափիճի ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Խոշոր ծառ է՝ մինչև 30-35 մ բարձրությամբ և 50-100 սմ բնի տրամագծով։ Երիտասարդ ընձյուղները ձմռան սկզբում բաց գորշադեղնավուն են, կապտավուն խավով, խիտ աղվամազով ծածկված կամ մերկ։ Երկամյա շիվերը կարմրագորշավուն են։ Բնի կեղևը համեմատաբար բարակ է, երկարավուն ճաքերով, անջատվում է բարակ շերտերով։ Փշատերևները բութ են, 15 մմ (հազվադեպ 50) երկարությամբ, կապտավուն, կապտականաչ, աշնանը դեղին։ Տերևաթափը տեղի է ունենում նոյեմբերի սկզբին (ավելի ուշ՝ քան սիբիրյան խեժափիճունը)։ «Ծաղկաբույլերը» դեղնավուն և
կարմրականաչավուն են։ Պտղաբերում է 15-20 տարեկան հասակում։ Ծաղկում է ապրիլի վերջին՝ տերևների բացման հետ միասին։ Կոները կլորա-օվալաձև են, 20-35 մմ երկարությամբ, կազմված 45-50 (երբեմն 70) թեւիուկներից, որոնք դասավորված են 5-6 շարքերով։
Սերմնային թեփուկները նուրբ են, փխրուն, դեպի դուրս թեքված եզրով, բաց կարմրաշագանակագույն, ծածկված կարճ աղվամազով։ Ծածկող թեփուկները կիսով չափ կարճ են սերմնայիններից, ձվաձև են, սրածայր, դարչնակարմրավուն։ Սերմերը ունեն 3-5 մմ
երկարություն, փայլուն, դարչնագույն թևիկով։ 1000 սերմի քաշը կազմում է 3,7-4,6 գ։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Հոնդոյի լեռներում, անտառի վերին գոտում, 1600-2700 մ բարձրության վրա։ Աճում է լեռնալանջերին, որպես մաքուր տնկարկ կամ անտառներ է
կազմում տարատերև թսուգայի, սոճիների, եղևինների, կեչիների և այլ ծառատեսակների, իսկ ավելի ցածր գտնվող անտառներում՝ կաղնու, բոխու, հաճարենու հետ։ Անտառի վերին գոտում ցածրաաճ է։ Մասսայական կարգով մշակվում է ճապոնիայում, Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Չափազանց արագաաճ տեսակ է։ Լավ է աճում ցուրտ և չոր պայմաններում։ Ուշ գարնանային սառնամանիքներից չի տուժում։ Ստվերավորումը ավելի լավ է տանում, քան խեժափիճու մնացած տեսակները։


== Կիրառություն ==
Հատկապես լավ է աճում խոնավ, հզոր կավային և ավազային հողերում։ Ճապոնիայում մշակվում է նաև որպես սենյակային թզուկ բույս։ Հայաստան է ներմուծված 1950 թվականին։ Ներկայումս հատուկենտ օրինակներ կան Վանաձորում, Իջևանում և Երևանում։ Օգտագործվում է նաև կանաչապատման
նպատակներով։ Որպես դիմացկուն և քչապահանջ ծառատեսակ լայն կիրառում պետք է ստանա ոչ միայն կանաչապատման, այլ նաև անտառապատման բնագավառում։


== Ծանոթագրություններ ==
Փոքր պինգվին

Փոքր պինգվին, կամ կապույտ պինգվին (լատ.՝ Eudyptula minor), պինգվինների ընտանիքին պատկանող թռչնի տեսակ, որը փոքր պինգվինների (Eudyptula) ցեղի միակ ներկայացուցիչն է։ Ներկայումս ապրող պինգվիններից ամենափոքր տեսակն է։ Տարբեր ենթատեսակներում չափսերը փոփոխվում են, միջին հասակը 33 սմ է, իսկ երկարությունը՝ 43 սմ։


== Նկարագրություն ==
Փոքր պինգվինի մարմնի երկարությունը տատանվում է 30-40 սմ-ի սահմաններում, իսկ միջին զանգվածը 1,5 կիլոգրամ է։ Փոքր պինգվինների գլուխը, մեջքի վերևի հատվածը և թևերը կապույտ են։  Հետնամասը մուգ է, գրեթե սև, իսկ կուրծքը և թաթերի վերևի մասը՝ բաց մոխրագույն կամ սպիտակ, կտուցը մուգ մոխրագույն՝ 3-4 սմ միջին երկարությամբ։ Աչքի ծիածանաթաղանթը արծաթա-մոխրագույն կամ կապտավուն մոխրագույն է, կամ բաց շագանակագույն։ Թաթերի վերին մասը բաց վարդագույն է՝ սև ներբաններով, լողաթաղանթներով ու ճանկերով։ Երիտասարդ թռչուններն ունեն ավելի կարճ կտուց և բաց գունավորում։


== Տարածում ==
Փոքր պինգվինների արեալը զբաղեցնում է Նոր Զելանդիայի մերձափնյա շրջանը (ներառյալ Չաթեմ կղզին) և Ավստրալիայի հարավային մասը։ Փոքր պինգվինների ավստրալիական գաղութներ կան Վիկտորիա, Արևմտյան Ավստրալիա, Նոր Հարավային Ուելս, Թասմանիա, Հարավային Ավստրալիա նահանգներում, Ջերվիս Բեյ տարածքում և մերձափնյա կղզիներում։ Թասմանիա նահանգի փոքր Բաբել կղզում ապրում է մոտ 20 000 զույգ, այսինքն՝ համաշխարհային պոպուլյացիայի մոտ 2 %-ը։ Փոքր պինգվինների համաշխարհային պոպուլյացիան կազմում է 1 միլիոն զույգ։


== Վարքագիծ ==
Ափին փոքր պինգվինները ապրում են լանջերի խոռոչներում։ Նրանք ապրում են զույգերով, որոնք երկարատև, երբեմն նաև ողջ կյանքի ընթացքում պահպանում են միմյանց հանդեպ հավատարմությունը։ Սակայն արուն ու էգը սովորաբար առանձին են որս անում։ Ֆիլլիպ-Այլենդ ավստրալիական կղզում՝ Մելբուրնից 150 կիլոմետր հեռավորության վրա, նրանք ընտրում են խիտ ավազոտ լանջը, որտեղ փորում են իրենց բները ափից 200-500 մետր հեռավորության վրա։ Այս կղզում կառուցված են գետնից 1-1,5 մետր բարձր հատուկ տրիբունաներ և տախտամածներ, որոնք թույլ են տալիս դիտել այսպես կոչված «պինգվինների շքերթ»-ը՝ Phillip Island Penguin Parade-ը, երբ նրանք մինչև արևի մայր մտնելը դուրս են գալիս ծովից՝ կազմելով 10-40 պինգվինից բաղկացած խմբեր և շատ արագ «քայլում» լանջն ի վեր, իսկ հետո փնտրում իրենց բները, ընդ որում բավականին բարձր և համեմատաբար երաժշտական գոռալով իրար և իրենց ձագերի հետ։ Ձվերին (դրանք սովորաբար երկուսն են) էգն ու արուն թուխս են նստում միմյանց հերթափոխելով։ Ձագերին կերակրում են՝ կիսամարս ձկները փսխելով։


=== Սնունդ ===
Փոքր պինգվինները սնվում են մանր ձկներով, գլխոտանի փափկամարմիններով, երբեմն՝ ութոտանիներով։ Փոքր պինգվինները սուզվում են մինչև 5-30 մետր, առավելագույնը՝ մոտ 60-70 մետր, դա ավելի քիչ է, քան մյուս տեսակի պինգվինների մոտ։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (2111)

Ժողովածու (2111), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2111 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1654-1675 թվականներին Հովհաննես Շոռոթեցի և տեր Առաքել գրիչների կողմից, Երուսաղեմում, Ամասիայում, Բերիայում, Արզնիում, Կտուցում, Էջմիածնում, Շոռոթում։ Ստացողը եղել է Հովհաննես Շուռոթեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21×15 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 512 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգրով։ Ունի լուսնցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթիի վրա՝ բոլրագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 5ա, 32ա, 119բ, 143բ, 242բ, 308բ, 432ա, 439ա, 484ա։


== Բովանդակություն ==
Ճառք, Քարողք, Խրատք (Գր. Տաթևացի, Գէորգ Սկևոացի, Ոսկեբերան, Յովհ. Մանդակունի, Անանիա վրդ., Երզնկացի, Վարդ.  Այգեկցի, անանունք)։
Մովս. Երզնկացւոյ խրատ կանոնական (1656 թվական)։
Իշաւխայ Գիրք ի վերայ բնութևան։
Արուսայիգայ Յաղագս կազմութեան մարդոյ։
Յովհ. Երզնկացւոյ Որպես գիտասցուք, թե լուսաւորք յարևմտից յարևելս երթան։
Յաղագս իմաստասիրական քննութեանց (բառարան)։
Հարցմունք պիտանիք։
Ներս. Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն Հայր մեր-ի։
Յակ. Սրճեցւոյ Վասն դարձի Անտիոքայ քաղաքին։
Գրիգորիսի կթղ-ի թուղթ վասն անմարմի բնութևան աստուծոյ։
Պատմութիւն նախահարցն սրբոց։
Ներս. Շնորհալւոյ Ներբող հրեշտակապետաց։
Վասն տօնի ծննդահան։
Ցանկ Ցայսմաւուրաց։
Այս է գիր մատամբն աստուածոյ գրեալ և առաքեալ առ Ադամ։
Առ. Սիւնեցւոյ Գովասանութիւն առ Աստուածածինն։
Վասն խորանացն Աւետարանին։
Ներս. Շնորհալւոյ Մեկնութիւն խորանացն Աւետարանի։
Ի Ղուկասու Մեկնութենէ Ոսկերերանի։
Տեսիլք Աթանասի, Մարիամու, Գր. Լուսաորիչի։
Յընթերցուածոց մեկնութենէն։
Ի Մեկնութենէն Կաթողիկեայց Սարգսի Շնորհալւոյ։
Ի Հարցմանց գրոց Գր. Տաթևացւոյ։
Տոմար։
Յադագս մոլորման զատկին։
Պարգատոմար։


== Ծանոթագրություններ ==
Յասմունդ ազգային պարկ

Յասմունդ (իսպ.՝ Parque nacional de Jasmund), բնական արգելավայր Յասմունդ թերակղզու վրա, Ռյուգեն կղզու հյուսիսարևելյան հատվածում, Մեկլենբուրգ Վորպոմերնում, Գերմանիա։ Այստեղ է գտնում է Գերմանիայում ամենամեծ կավճե զառիթափը` գերմ.՝ Königsstuhl-ը։ Այս զառիթափը Բալթիկ ծովից բարձր է 161 մետր։ Զառիթափի ետևում գտնվող հաճարենու անտառները ազգային պարկի մի մասն են։
Ունի 30 քառ․ կմ տարածք․ սա Գերմանիայի ամենափոքր ազգային պարկն է։ Պարկը հիմնադրվել է 1960 թվականին Արևելյան Գերմանիայի վերջին կառավարության կողմից, նախքան Գերմանիայի վերամիավորումը։
2011 թվականի հունիսի 25-ին հաճարենու անտառն ավելացվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում` ընդգրկելով Կարպատների և Գերմանիայի հնագույն հաճարենու անտառները։


== Կավճե զառիթափ ==
Կավճե զառիթափերը առերևույթ Էրոզիայի չեն փլուզվում։ Ամեն փոթորիկի հետ, զառիթափի որոշ մասեր ընկնում են, այդ թվում են ժայռերը, սպունգների, ոստրերի ու ծովոզնիների մնացորդները։
Զառիթափի ամենափառահեղ մասը Կյոնիգշտուլն է, որն ունի 118 մետր բարձրություն։ Ամենագեղատեսիլ և ամենահայտնի կավճե հանքելուստը Wissower Klinken է, որը փլուզվել է Բալթիկ ծովում 2005 թվականի փետրվարի 24-ին՝ կլիմայական պայմաններից, սողանքների և գարնան հալոցքների պատճառով։


== Բուսական և կենդանական աշխարհ ==
Յասմունդ ազգային պարկը հատուկ երկրաբանական առանձնահատկությունների շնորհիվ, շատ հազվագյուտ բույսերի և կենդանիների հայրենիքն է։
Զառիթափի ետևում գտնվող Շտուննիցա անտառներում կան բազմաթիվ հովիտներ, որոնց մեծ մասը գոյություն է ունեցել սառցե դարաշրջանում։ Տարածքում հայտնաբերվել են բույսերի լայն շրջանակ, օրինակ՝ սև լաստենին, եվրոպական վայրի խնձորենին, վայրի արոսենին, հատապտղային կենին ու խոլորձը։
Պարկում թռչուններից բնակվում են սպիտակապոչ արծիվները, ծղնիները, քաղաքային ծիծեռնակները և սապսանները։


== Զբոսաշրջություն ==
Սկսած 1934 թվականից՝ ստեղծման օրից ի վեր, Յասմունդի ազգային պարկը ամեն տարի մեծ մասսայականություն է վայելել հարյուր հազարավոր այցելուների կողմից։ Ազգային պարկի կառավարության գլխավոր խնդիրներից մեկն է ապահովել պարկի կենդանական տեսակների պահպանությունը, միևնույն ժամանակ՝ այցելուներին թույլ տալով պատկերացում կազմել տեղի բնության մասին։ 2004 թվականին բացվել է այցելուների կենտրոնը՝ Կյոնիգշտուլ ազգային պարկ կենտրոնը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Jasmund National Park pictures and information about the chalk cliffs
Official site
Photos of the park's beech forests
Դրվագման աշխատանքներ

Դրվագման (հարդարման) աշխատանքներ շինարարության մեջ, շենքերի և կառույցների շահագործման և գեղագիտական հատկությունները բարձրացնելու նպատակով ներքին և արտաքին դրվագման շինարարական աշխատանքների համալիր։ Դրվագման աշխատանքներ են երեսապատումը, սվաղումը, հատակի պատումը, ներկումը, երեսքաշումը, ապակեպատումը։ Լայն կիրառություն են ստանում մեծ չափերի տարրերը, գործարանային պատրաստման կոնստրուկցիան ու մասերը, որոնք, շինարարական հրապարակ բերվելով պատրաստի վիճակում (օրինակ, պատերի և ծածկերի պանելներ, սանիտարատեխնիկական խցիկներ, դռների և պատուհանների բլոկներ և այլն), զգալիորեն կրճատում են հետմոնտաժային դրվագման աշխատանքների ընդհանուր ծավալը։ Արդյունաբերությունը յուրացրել է մի շարք արդյունավետ դրվագման նյութերի թողարկումը, որը հնարավորություն է տալիս ազատվելու առավել աշխատատար ու երկարատև պրոցեսներից և բարելավելու դրվագման որակը։ Դրվագման աշխատանքների շինարարական օբյեկտներում կատարվում են մեքենայացման տարբեր միջոցներով (սվաղման և ներկման շարժական կայաններ, պոլիմերային նյութերով հատակի պատման ագրեգատներ, ծեփման ապարատներ, հղկիչ հաստոցներ և այլն), որոնք թեթևացնում և արագացնում են շենքերի դրվագման աշխատանքները և պակասեցնում տեխնոլոգիական գործողությունների քանակը։
Մարուֆ

Մարուֆ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառում։ Գտնվում էր Խնուս քաղաքից 10 կմ հարավ-արևելք, Խնուսի գետի աջ կողմում։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Գյուղի բնակիչները եղել են բարձրահասակ մարդիկ, որի համար էլ պարսիկները գյուղը կոչել են Մարուֆ՝ «խոշոր մարդ»։


== Աշխարհագրություն ==
Տարածքը լեռնային էր։ Գյուղով անցնում էր Խնուս-Բուլանըխ ճանապարհը։


== Պատմություն ==
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ թուրքերը կոտորել են գյուղի ողջ բնակչությանը։


== Բնակչությւոն ==
1885 թվականին ուներ 28 տուն, իսկ 1909 թվականին՝ 45 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու հողագործությունն էր։ Գյուղն ուներ 2 ձիթհանք, աղբյուրներ և փարթամ մարգագետիններ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Մարուֆն ուներ քարակերտ եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թեոդորոս Քռթենավոր

Թեոդորոս Քռթենավոր (հայտնի է նաև որպես Թեոդորոս Ճգնավոր, VII դ. սկիզբ – մոտ 680 թ.), հայ մատենագիր, աստվածաբան։ Կոմիտաս Ա Աղցեցի կաթողիկոսի եղբորորդին։ Սովորել է Սյունյաց վարդապետարանում՝ Մաթուսաղայի մոտ, ստացել նաև հունական կրթություն։ Եղել է Արագածոտն գավառի Սուրբ Աստվածածին վանքի վանահայրը, հիմնել դպրոց։ Թեոդորոս Քռթենավորի սաներից են Հայոց կաթողիկոսներ Հովհաննես Գ Օձնեցին և Սահակ Գ Ձորոփորեցին։
Մաթուսաղայի հանձնարարությամբ Թեոդորոս Քռթենավորը մասնակցել է 633 թվականի Կարինի ժողովին։ Պայքարել է անապականության խնդրի շուրջ հուլիանոսականների վարդապետության և երևութականության դեմ, իր հակառակորդի՝ Հովհան Մայրավանեցու դեմ գրել «Ընդդէմ Մայրագումացոյն» ճառը։ Հեղինակ է նաև «Ներբողեան ի սուրբ Խաչն» և «Գովեստ ի սուրբ Աստուածածինն» ճառերի։


== Երկեր ==
Թէոդորոսի Քռթենատրի ճառք երեք, տես Յովհաննու Իմաստասիրի Անձնեցւոյ Մատենագրութիւնք, Վնտ, 1833։
Մոնդրագոն

Մոնդրագոն (իսպ.՝ Mondragón), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Գիպուսկո նահանգի մեջ, ինչպես նաև Բասկերի երկրի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտո Դեվա շրջանում։ Բնակչությունը 22011 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Տարածքը 30,80 կմ² է։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 69 կմ։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 15 թվականին։


== Ժողովրդագրություն ==


== Կրթություն և մշակույթ ==
Մանդրագոն համալսարան— մասնավոր համալսարան Բասկերի երկրում, պաշտոնապես հաստատված և ճանաչված է 1997 թվականից։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Información general sobre Mondragón Archived 2008-03-11 at the Wayback Machine.
Ayuntamiento de Mondragón Archived 2008-11-20 at the Wayback Machine.
MONDRABERRI Portal Informativo Local
Arrasate o Mondragón en Google Maps
Noticias de Mondragón en Goiena.net Archived 2008-03-20 at the Wayback Machine.


== Պատկերասրահ ==
(4985) Ֆիտցսիմոնս

(4985) Ֆիտցսիմոնս (անգլ.՝ Fitzsimmons), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի օգոստոսի 23-ին Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,243597 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7699 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7173 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2133,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,168719 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,82° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4985) Ֆիտցսիմոնս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(2244) Տեսլա

(2244) Տեսլա (անգլ.՝ Tesla), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1952 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Միլոռադ Պրոտիչի կողմից Բելգրադում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,813156 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,312 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3144 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1723,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,208888 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,83° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2244) Տեսլա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Իմիրզեկի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արարատի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արարատի մարզում՝ Խոսրովի արգելոցում գտնվող Իմիրզեկ գյուղատեղիի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 40 հուշարձան (5 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
(9354) 1991 VF7

(9354) 1991 VF7, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի նոյեմբերի 11-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,419237 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3366 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5019 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1374,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,261931 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,47° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9354) 1991 VF7 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գյունտեր Բրուս

Գյունտեր Բրուս (գերմ.՝ Günter Brus, սեպտեմբերի 27, 1938(1938-09-27)[…], Ardning, Լիցեն, Շտիրիա), ավստրիացի նկարիչ, ակցիոնիստ։


== Կյանք և ստեղծագործություն ==
Ծնվել է 1938 թվականին Արդնինգում (Շտիրիա)։ Նկարչական նախնական կրթությունը ստացել է Գրացի կիրառական արվեստի դպրոցում։ 1956 թվականին Բրուսը տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ ուսանել է գեղանկարչություն։ Սկզբում նա եղել է գերմանական էքսպրեսիոնիզմի, Էդվարդ Մունկի և Վինսենթ վան Գոգի արվեստ ազդեցության տակ, ապա նրան գրավել է աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի և հատկապես Էմիլիո Վեդովայի գեղանկարչությունը։ Բրուսն աշխատել է ներկը կտավի վրա ցանելու եղանակով։ 1961 թվականին նրան զորակոչել են բանակ։ Զորացրվելուց հետո 1962 թվականի վերջին նկարիչը հոգեբանական ծանր ճգնաժամ է ապրել։
Բրուսը եղել է Վիեննական ակցիոնիզմի  (Wiener Aktionismus) առավել արմատական ներկայացուցիչներիչ մեկը։ 1964 թվականին նա ներկայացրել է իր առաջին էքշնը։ Այս աշխատանքը գրավել է նրան, և նա որոշ ժամանակ խզել է իր կապերը ինֆորմալիստական նկարչությունից։ Առաջին ներկայացումից հետո՝ «Նա» անվանումով, հաջորդել են ուրիշ ներկայացումներ՝ «Ձեռքերի ներկում», «Գլխի ներկում», «Ինքնանկարազարդում», «Ինքնաանդամահատում», «Արյան ներարկում», «Կտտանք», «Վիեննական զբոսանք», «Ակցիա 33» և այլն։ 1967 թվականին նա հանդես է եկել նոր ներկայացումներով, որտեղ իր մարմնի լեզվով ներկայացնում է երեխայի ծնունդի թեման՝ դրա մեջ ընդգրկելով նաև իր դստերը՝ Դիանային։ Ընդ որում, նույնիսկ այդ պարագայում նրա առաջ տաբու չի եղել․ ներկայացման ժամանակ նա իրեն կտրատել է ածելիով, միզել։ Նման պահվածքի արդյունքում նա հասարակության կողմից մեղադրվել է ավստրիական ազգային խորհրդանիշները ծաղրելու համար և դատապարտվել վեց ամիս ազատազրկման։ Որպեսզի խուսափի ձերբակալումից, Բրուսը մեկնել է Արևմտյան Բեռլին, որտեղ ապրել է մի քանի տարի։ Նրա վերջին ներկայացումը կայացել է 1970 թվականին։
1970 թվականից նկարիչը դարձյալ սկսել է շատ նկարել, ընդ որում նա փորձել է ստեղծել նկարչության ու գրականության որոշակի միաձուլում։ Այսպես են ստեղծվել «Նկար-բանաստեղծություններ» շարքի նրա գործերը, որոնք շատ համակիրներ են ունեցել 20-րդ դարի 80-ական թվականներին։ 1996 թվականին Բրուսն իր այդ աշխատանքների համար արժանացել է Ավստրիական պետական մեծ մրցանակի։
Ներկայումս Գյունտեր Բրուսն ապրում է Գրացում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
H. Klocker. Wiener Aktionismus. Wien 1960—1971. Klagenfurt 1989.


== Արտաքին հղումներ ==
Իրինա Կուլիկի դասախոսությունները «Ավտոտնակ» թանգարանում։ Գյունտեր Բրուս, Չժան Հուան
Նովակի (գյուղ, Պոլոննոեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովակիՆովակի (ուկրաիներեն՝ Новаки), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Պոլոննոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովակի գյուղում բնակվում էր 77 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,313 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 246,01 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սարափ

Սարափ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Բեհեսնիի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Միլիարդատերերի ցանկ (2015)

2015 թվականի Forbes ամսագրի տվյալներով միլիարդատերերի ցանկ, մարդկանց ցանկ, որոնց ունեցվածքը գերազանցում է 1 մլրդ դոլարը։
Ընդհանուր միլիարդատերերի քանակը ավելացել է նախորդ տարվա համեմատ 181 մարդով, դառնալով 1826 մարդ։
Ընդհանուր մասնակիցների կապիտալը կազմում է 7․025 տրիլիոն, որը 570 տրիլիոն դոլարով շատ է, քան նախորդ տարում։


== Աշխարհի ամենահարուստ երեք մարդիկ ==

		
		


== Առաջին 30 միլիարդատերեր ==


== Արտաքին հղումներ ==
The World's Billionaires
Տաղաչափական համակարգեր

Տաղաչափական համակարգեր, չափածո խոսքի կառուցման սկզբունքներ, որոնք օգտագործվել և օգտագործվում են տարբեր ժողովուրդների պոեզիայում։ Տաղաչափական համակարգերի գոյությունը պայմանավորված է տարբեր լեզուների առանձնահատկություններով՝ շեշտադրության, արտասանական և այլն։ Դրանց տարբերակման հիմնական չափանիշն այն է, թե տվյալ տաղաչափական համակարգում ինչո՞վ է պայմանավորված ռիթմը։
Պոեզիայի պատմության մեջ հայտնի են հետևյալ տաղաչափական համակարգերը՝ չափական (մետրական), վանկական (սիլաբիկ), վանկաշեշտական (սիլաբոտոնիկական), համաշեշտ (տոնիկական) և ազատ ոտանավոր։


== Տես նաև ==
Տաղաչափություն
Ռիթմ
Վանկական ոտանավոր
Վանկաշեշտական ոտանավոր
Համաշեշտ ոտանավոր
Ազատ ոտանավոր
Չափական ոտանավոր


== Աղբյուրներ ==
Էդ. Ջրբաշյան, Հ. Մախչանյան, Գրականագիտական բառարան, էջ 301
Թոմաս Արն

Թոմաս Արն (անգլ.՝   Thomas Augustine Arne , մարտի 12, 1710(1710-03-12)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - մարտի 5, 1778(1778-03-05)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), ամբողջական անունը՝ Թոմաս Ավգուստին Արն, անգլիացի կոմպոզիտոր։ Արնը «Աստված, պահպանիր թագավորին/թագուհուն» (անգլ.՝ God Save the King / Queen) բրիտանական ազգային օրհներգի հեղինակն է։


== Կենսագրություն ==
Թոմաս Արնը ծնվել և մանկությունը անցկացրել է Լոնդոնի Քովենթ Գարդեն շրջանի Քինգ Սթրիթ փողոցում։ Նրա հայրը պաստառագործ էր։ Նա սովորել է Էտոնի հայտնի քոլեջում՝ իրավաբան դառնալու հեռանկարով։ Ծնողներից գաղտնի պարապել և հմտացել է ջութակի և ստեղնաշարային գործիքների բնագավառներում։ Հաշվի առնելով Թոմասի եռանդը և ձեռք բերված նոր գիտելիքները, նրա հայրը համաձայնվում է, որ որդին իր գործունեությունը շարունակի երաժշտական ասպարեզում։


== Երաժշտական գործունեություն ==
Կարճ ժամանակ ուսուցանել է Մայքլ Ֆեսթինգի մոտ, ով Իտալական Օպերայի երաժշտախմբի ղեկավարն էր։ Հիմնական հմտությունները ձեռք է բերել ինքնուրույն և այդ նպատակով աշխատանքի է ընդունվել Օպերայում որպես սպասավոր։ Սովորեցրել է քրոջը (հետագայում հայտնի դերասանուհի Միսիս Սայբերին) և կրտսեր եղբորը երգել և ընդգրկել է նրանց իր Ռոզամունդ (1733)(անգլ.՝ Rosamond) առաջին բեմադրված օպերայում։ Օպերան հիմնված էր Ջոզեֆ Էդիսոնի 1707 թվականի լիբրետոյի վրա և գրված էր «իտալական ոճով»։
Շուտով Արնը սկսում է համգործակցել Դրուլի Լեյն թատրոնի (անգլ.՝ Drury Lane Theatre) հետ և երաժշտություն է գրում Միլթոնի «Կոմուս» (անգլ.՝ Comus) դիմակային ներկայացման համար։ Արնը հետզհետե ձեռք է բերում անգլիական առաջատար լիրիկական կոմպոզիտորի համբավ։ Նրա թեթև, մեղեդիկական ոճը հստակ արտահայտվում են իր հետագա «Ալֆրեդ»(անգլ.՝  Alfred, a Masque  ) և «Փարիզի Դատը»(անգլ.՝  The Judgment of Paris ) ստեղծագործություններում, որոնք երկուսն էլ գրվում են 1740 թվականինին Վելսի Արքայազնի Քյայվդեն նստավայրում։ Իր «Տիրիր, Բրիտանիա» (անգլ.՝  “Rule, Britannia” ) հանրահայտ ստեղծագործությունը լայն ճանաչում է ստանում և հաճախ օգտագործվում է որպես կայսրության ոչ պաշտոնական օրհներգ։ Այն նաև հնչում է անգլիական նավատորմի և բանակի հետ առնչվող միջոցառումների ընթացքում։
Ընտանեկան խնդիրների պատճառով երկու տարի Դուբլինում անցկացնելուց հետո, 1744 թվականին նա վերադառնում է Լոնդոն և նշանակվում է Դրուլի Լեյն թատրոնի և Վոքսոլ Գարդենսի կոմպոզիտոր։ Հաջորդող տասնամյակների ընթացքում Արնը հրատարակում է իր երաժշտական մի քանի ժողովածուներ։ 1759 թվականին նա դառնում է Օքսֆորդի երաժշտական գիտությունների դոկտոր։ 1961 թվականին նա հրապարակում է իր Հուդիթ (անգլ.՝  Judith) օրատորիան և Արտարքսես (անգլ.՝ Artaxerxes ) օպերան, որոնք շարունակում են բեմադրվել մինչև 19-րդ դարի սկիզբը։
Իր կյանքի վերջին տասնամյակում,  Արնը Ստրատֆորդում բեմադրում է Գարիկի գովերգը (անգլ.՝  Garrick’s ode ), նվիրված Շեքսպիրի 1769 թվականի հոբելյանին։ 1771-1776 թվականների ընթացքում Արնը երաժշտություն է գրում «Կախարդական արքայազնը» (անգլ.՝  The Fairy Prince ), «Էլֆրիդա»(անգլ.՝  Elfrida  )  և «Կարակտիկուս»(անգլ.՝  Caractacus )   ստեղծագործությունների համար։


== Մահը ==
1778 թվականին  Թոմաս Արնը մահանում է։ Նրա մարմինը հուղարկավորվում է Քովենթ Գարդենի Սուրբ Պողոսի տաճարում, որտեղ 68 տարի առաջ նրան կնքել էին։


== Ծանոթագրություններ ==