Ամինասպիրտներ

Ամինասպիրտների խմբին են պատկանում մի շարք կարևոր կենսաբանական դեր ունեցող միացություններ, այդ թվում կոլամին, խոլին,ացետիլխոլին, ադրենալին, նորադրենալին ամինասպիրտները։


== Ստացում ==
Լաբորատոր պայմաններում էթանոլամինը ստանում են էթիլենօքսիդից կամ էթիլենամինից (կոլամին) հետևյալ ռեակցիաներով։

  
    
      
        
          
            
              C
              
                2
              
            
            
              H
              
                5
              
            
            N
            +
            H
            O
            H
          
        
        →
        
          
            O
            H
            −
            C
            
              H
              
                2
              
            
            −
            C
            
              H
              
                2
              
            
            −
            N
            
              H
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {C_{2}H_{5}N+HOH}}\rightarrow {\mathsf {OH-CH_{2}-CH_{2}-NH_{2}}}}
  Կենսաբանական համակարգերում կոլամին առաջանում է սերին ամինաթթվի դեկարբօքսիլացումից ֆերմենտների մասնակցությամբ։

  
    
      
        
          
            H
            
              O
              
                2
              
            
            C
            C
            H
            (
            N
            
              H
              
                2
              
            
            )
            C
            
              H
              
                2
              
            
            O
            H
          
        
        →
        
          
            O
            H
            −
            C
            
              H
              
                2
              
            
            −
            C
            
              H
              
                2
              
            
            −
            N
            
              H
              
                2
              
            
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {HO_{2}CCH(NH_{2})CH_{2}OH}}\rightarrow {\mathsf {OH-CH_{2}-CH_{2}-NH_{2}+CO_{2}}}}
  


== Հատկություններ ==
Խոլինի առաջացումը լաբորատոր պայմաններում կատարվում է երկու հիմնական եղանակներով՝

էթիլեն օքսիդի և եռմեթիլամինի փոխազդեցությամբ ջրային միջավայրում.
  
    
      
        
          
            (
            C
            
              H
              
                2
              
            
            C
            
              H
              
                2
              
            
            )
            O
            +
            (
            C
            
              H
              
                3
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            N
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
        →
        
          
            [
            H
            O
            C
            
              H
              
                2
              
            
            C
            
              H
              
                2
              
            
            N
            (
            C
            
              H
              
                3
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            
              ]
              
                +
              
            
            O
            
              H
              
                −
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {(CH_{2}CH_{2})O+(CH_{3})_{3}N+H_{2}O}}\rightarrow {\mathsf {[HOCH_{2}CH_{2}N(CH_{3})_{3}]^{+}OH^{-}}}}
  ուժեղ ացիլացնող միացությունների՝ ալկիլհալոգենիդների և էթանոլամինի փոխազդեցությամբ.
  
    
      
        
          
            (
            C
            
              H
              
                2
              
            
            C
            
              H
              
                2
              
            
            )
            O
            +
            3
            (
            C
            
              H
              
                3
              
            
            )
            J
            +
            A
            g
            O
            H
          
        
        →
        
          
            [
            H
            O
            C
            
              H
              
                2
              
            
            C
            
              H
              
                2
              
            
            N
            (
            C
            
              H
              
                3
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            
              ]
              
                +
              
            
            O
            
              H
              
                −
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {(CH_{2}CH_{2})O+3(CH_{3})J+AgOH}}\rightarrow {\mathsf {[HOCH_{2}CH_{2}N(CH_{3})_{3}]^{+}OH^{-}}}}
  Կոլամինը և խոլինը ֆոսֆոլիպիդների կառուցվածքային բաղադրամասերն են։ Խոլինը մասնակցում է նեյրոմեդիատոր ացետիլխոլինի սինթեզին։ Ացետիլխոլինի առաջացումը կենսաբանական համակարգերում կատարվում է ացետիլ-CoA-ի մասնակցությամբ։


== Նշանակություն ==
Զարին, տաբուն նյարդապարալիզող թունավոր նյութերը, որոնք օգտագործվում են որպես քիմիական զենք, խոլինէսթերազի, ացետիլխոլինը հիդրոլիզող ֆերմենտի ինհիբիտորներն և այլն։ Տոքսիկ էֆեկտը պայմանավորված է ացետիլ խոլինի կուտակումով։
Ցիկլիկ ամինասպիրտները և նրանց ածանցյալները օգտագործվում են հիմնականում որպես դեղանյութեր։
պ-ացետամիդաֆենոլն (պարացետամոլ) և ֆենացետինը (պ-ացետամիդաֆենոլի էթիլ եթեր) ցուցաբերում են անալգետիկ և ջերմիջեցնող ազդեցություն։ պ-ացետամիդաֆենոլն ունի ավելի լայն կիրառում, մտնում է բազմաթիվ դեղամիջոցների կազմի մեջ (թայլանոլ, քոլդրեքս, և այլն)։

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Бендер М., Бергерон Р., Комияма М. Биоорганическая химия ферментативного катализа. Пер. с англ. — М.: Мир, 1987. — 352 с.
Дюга Г., Пенни К. Биоорганическая химия. — М.։ Мир, 1983.
Тюкавкина Н. А., Бауков Ю. И. Биоорганическая химия. — М.: Медицина, 1991.