Նինա Գուալինգա

Նինա Գուալինգա (անգլ.՝ Nina Gualinga, հունիս 1993, Sarayaku, Պաստասա, Էկվադոր), շվեդական ծագմամբ էկվադորցի բնապահպանության և տեղաբնիկ ժողովուրդների իրավունքների ակտիվիստ։ Նա կիչվա լեզվով խոսող համայնքի մի մասն է և իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Էկվադորյան Ամազոնի շրջակա միջավայրի և վայրի բնության բնակիչների, ինչպես նաև այս միջավայրից կախված մարդկանց պաշտպանության օգտին։


== Կենսագրություն ==
Գուալինգան ծնվել և մեծացել է Էկվադորի Ամազոնի  Պաստասա պրովինցիայում գտնվող  կիչվա լեզվով խոսող իր մայրիկի Սարայակու համայնքում։ Յոթ տարեկանից նա հանդես է եկել կլիմայի արդարության և բնիկների իրավունքների պաշտպանության օգտին։ Անտառի մասին իր գիտելիքները նա ձեռք է բերել ծնողների և տատիկ-պապիկների շնորհիվ։ Գուալինգայի քույրը՝ Հելենա Գուալինգան, և մայրը՝ Նոեմի Գուալինգան, նույնպես բնապահպանական ակտիվիստներ էին և Կիչվա Սարայակու համայնքի ակտիվ անդամներ՝ ընկերությունների և Էկվադորի կառավարության կողմից Ամազոնի անտառի շահագործման դեմ պայքարում։ Տեղաբնիկ ժողովուրդների և տարածքային իրավունքների պաշտպանությունը սկսվել է այն ժամանակ, երբ նավթային ընկերությունը Էկվադորի կառավարության ռազմական զորքերի օգնությամբ սկսել էր բռնությամբ շահագործել համայնքի բնիկների հողերը։ Այս ներխուժումը հանգեցրել է Էկվադորի կառավարության և Սարայակու համայնքի իրավական պայքարին Մարդու իրավունքների միջամերիկյան դատարանի առջև, ինչը, ի վերջո, բերեց Սարայակու համայնքի հաղթանակին։ 18 տարեկան Գուալինգան գործի վերջին դատաքննության ժամանակ Սարայակուի ներկայացնում էր երիտասարդներին։


=== Կրթություն ===
Նինա Գուալինգան սովորում է Լունդի համալսարանի Մարդու իրավունքներ բաժնում։
Գուալինգան արժանացել է Amazon Watch ոչառևտրային կազմակերպության Օքլենդի (Կալիֆոռնիա)  տեղաբնիկների կրթաթոշակի, որտեղ նա մշակել է իր սեփական հասարակական կազմակերպության առաջարկը՝ ուղղված Սարայակուի տեղաբնիկ երիտասարդների և կանանց իրավունքների ու հնարավորությունների ընդլայնմանը և Հարավային Էկվադորի Ամազոնը պաշտպանելուն։ Նրա Hakhu Amazon Design կազմակերպությունը վաճառում է ձեռքի աշխատանքի զարդեր և աքսեսուարներ։ Նա պահանջում է, որ Էկվադորի կառավարությունը Ամազոնի անտառն ինքնին ճանաչի որպես ակտիվ և կառավարությունը դադարեցնի խոշոր նավթարդյունաբերական ընկերությունների հետ պայմանագրային գործարքները։


== Բնապահպանական միջոցառումների մասնակից ==
Նա նաև ակտիվ է որպես տեղական իրավապաշտպան միջազգային մակարդակում՝ կենտրոնանալով տների և հողերի պաշտպանությանը ձեռնարկատիրական շահերից։ Նա հանածո վառելիքի արդյունահանումը դադարեցնելու 2014 թվականի Մարդկանց կլիմայական երթի  համաշխարհային կոչին է մասնակցել։ Նա նաև «Կենդանի անտառների» պաշտպանությանը նվիրված COP20 և COP21 կլիմայական համաժողովներում պատվիրակների կազմում է եղել, որոնք կայացել են, համապատասխանաբար, Լիմայում (2014) և Փարիզում (2015)։ COP21- ի ընթացքում նա Սեն գետով կանոեով նավարկել է իր գյուղից Փարիզի՝ ուշադրություն հրավիրելով իր ժողովրդի պահանջների վրա։
Գուալինգան բնիկ ժողովուրդների կին ներկայացուցիչներից է, որոնք 2016 թվականին COP22 ընթացքում երթով շարժվել են 7 ազգությունների կանանց իրավունքների և տարածքների միավորման և պաշտպանության համար։ Գուալինգան ավելի շատ լույս է սփռել Մարաքեշի COP22- ում կեչուա բնակչության վրա կլիմայի փոփոխության հետևանքների վրա և կառավարությանը կոչ է արել առաջնահերթ դարձնել կլիմայի փոփոխության դեմ պայքարի միջոցները, որոնք ուղղված են բնիկների համար ածխածնի արտանետումները նվազեցնելուն։ Նա Բոննում կայացած 2017 թվականի COP23- ում «Կանանց երկրագնդի և կլիմայի գործողությունների ցանցի» (WECAN), Amazon Watch-ի Սարայակուի պատվիրակության անդամ և միջոցառման բանախոս է եղել։ Նինան նաև WECAN- ի պատվիրակության կազմում է եղել 2019 թվականին Մադրիդում կայացած COP25 կլիմայի բանակցություններում։ Միջոցառմանը նա նշել է, որ կլիմայական ճգնաժամից դուրս գալու ելքն այն տեղաբնիկ ժողովրդին լսելն է, որոնք հազարամյակներ շարունակ գտել են երկիրը պահպանելու լուծումներ։ 2020 թվականի փետրվարի 25-ին Բարսելոնայում՝ «Կատալոնիայի առաջավոր ճարտարապետության ինստիտուտի» (IAAC) լսարանի առջև նա կարդացել է «Ամազոնի բնիկ ժողովուրդները․ մեր ապագայի պահապանները» թեմայով դասախոսություն։


== Մրցանակներ ==
2018 թվականին WWF միջազգային կազմակերպության նախագահի երիտասարդական մրցանակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նինա Գուալինգա Ֆեյսբուքում
«Ecuador: One year after decisive ruling, Sarayaku struggle goes on»։ www.amnesty.org (անգլերեն)։ Վերցված է 2021-03-19