Տու-154 օդանավի ավիավթար Սոչիի մոտ

Տու-154 օդանավի ավիավթար Սոչիի մոտ, Ռուսաստանի Դաշնության Պաշտպանության նախարարությանը պատկանող Տու-154 ինքնաթիռի վթարն է  2016 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Ինքնաթիռը կատարում էր Չկալովսկ (ՌԴ) - Հմեյմիմ (Լաթակիայի օդանավակայան, Սիրիա) չվերթը։ Սոչիում վառելանյութ վերալիցքավորելուց հետո օդ է բարձրացել և երկու րոպե անց ընկել Սև ծովում։ Ըստ զոհերի քանակի 2016 թվականի խոշորագույն ավիավթարն է։


== Ինքնաթիռը ==
Վթարվածը Տու-154Б-2 ինքնաթիռ էր, գործարանային համարը՝ № 83A572, գրանցման համարը՝ RA-85572։
Ինքնաթիռը կառուցվել էր 1963 թվականի մարտի 29-ին ԽՍՀՄ Ավիացիոն արդյունաբերության Գլխավոր վարչության Կույբիշևի ավիացիոն համար 6 գործարանում։ Գործարկվել է 1983 թվականի մայիսի 12-ին, գլխավոր շահագործողը  Օդային զինված ուժերն են՝ պաշտպանության նախարարության 223-րդ թռիչքային ջոկատ։ Պաշտպանության նախարարության, Ավիավթարի պահին ընդհանուր թռիչքը կազմել է 6689 ժամ։ Օդանավը հիմնականում թռել է միջին տարածություններ, միջին՝ 1,6 ժամ տևողությամբ։ Վերջին վերանորոգումը կատարվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։ 2018 թվականին պլանավորված է եղել վերանորոգում և օգտագործման ժամկետի երկարացում։
Թռիչքից առաջ անցել է պլանային ստուգում, լիովին սարքին վիճակում է եղել։


== Ուղևորներ ու անձնակազմ ==
Օդանավում 84 հոգի ուղևոր են եղել՝, որոնցից 64-ը Ալեքսանդրովի անսամբլի արտիստներն էին, ութ զինվորական, որոնց թվում նաև նվագախմբի ղեկավար Վալերի Խալիլովը,  երեք տարբեր հեռուստատեսություններից 9 լրագրող («Առաջին ալիք», «Զվեզդա» և ՆՏՎ), որոնք գնում էին ռուսական զինվորների Նոր տարին շնորհավորելու, երկու դաշնային պետական ծառայող, որոնցից մեկը մշակույթի դեպարտամենտի տնօրեն Անտոն Գուբանովը, «Արդար օգնություն» հիմնադրամի նախագահ և հիմնադիր Ելիզավետա Գլինկան՝ հայտնի որպես Բժիշկ Լիզա (բժշկական օգնություն էր տանում Լաթակիայի հիվանդանոցին) և անձնակազմի 8 անդամ։


== Դեպքերի ժամանակագրություն ==


=== Ավիավթար ===
Ինքնաթիռը 2016 թվականի դեկտեմբերի 25-ին թռել էր մերձմոսկովյան Չկալովսկի օդանավակայանից։ Նպատակակետը Սիրիայի Հմեյմիմ օդանավակայանն էր Լաթակիայում։  Օդանավը Սոչիի օդանավակայանում վերալիցքավորվելուց հետո օդ է բարձրացել  5:25 (02:25 GMT), ուղղություն վերցրել դեպի Սև ծով, երկու 90 աստիճան աջ թեքվելուց հետո, բարձրություն վերցնելով ուղղվել է դեպի Կասպից ծով։ 2 րոպե հետո՝  5:27-ին անհետացել է ռադարներից։ Ընկել է Սև ծովում Անապայի ուղղությամբ ափից 6 կմ հեռավորության վրա։


=== Որոնման աշխատանքներ ===
Անմիջապես որոնողական աշխատանքներ են իրականացնել Ռուսաստանի Դաշնության Պաշտպանության նախարարության և Ռուսաստանի Փրկարարական ծառայությունները։ Որոնողական աշխատանքներ կորդինացնում է անձամբ  Պաշտպանության նախարար Սերգեյ Շոյգուն Պաշտպանության ազգային կենտրոնի վարչությունից։  Առաջին օրը որոնման աշխատանքները սկսել են յոթ նավ և հինգ Մի-8 ուղղաթիռ։ Երեկոյան որոնողական խումբը մեծացել է՝ 32 նավ և կատեր։ Ներգրավվել են 109 ջրասույզներ, անօդաչու թռչող սարքեր և «Տայգեր» և «Ֆալկոն» հեռակառավարվող ստորջրյա ապարատներ։ Դեկտեմբերի 26-ին որոնողների քանակը հասցվեց 3500 մարդու, ներգրավված էին 45 նավ՝ որոնցից յոթը Ռուսաստանի սևծովյան ռազմածովային ուժերից, ավելի քան 200 կտոր տեխնիկա, 192 ջրասույզ, 15 ստորջրյա ապարատ, 12 ինքնաթիռ և հինգ ուղղաթիռ։ Որոնողական աշխատանքներին մասնակցել են նաև Աբխազիայի Արտակարգ իրավիճակների ծառայության աշխատակիցները։ Ծովափից 1,5 կմ հեռավորության և 50-70 մ խորության վրա գտնվել են ուղևորների ուղեբեռի կտորներ, և օդանավի շասսիի հատվածներ։ Գտնվել են որոշ զոհերի մարմիններ և մարմնի մասեր, որոնք ուղարկվել են Մոսկվա գենետիկ վերլուծության։
Դեկտեմբերի 26-ին Պաշտպանության նախարարությունից հայտնել են, որ Սև ծովի հատակին ափից 1700 մետր հեռավորության վրա հայտնաբերվել են օդանավի բեկորներ, որոնք ցրված են 500 մ։ ԱԻՆ ծառայությունը նշել է, որ կան բազմաթիվ մանր դետալներ, բայց  չկան մեծերը։


== Հետաքննություն ==
Սոչիի ռազմական քննչական կոմիտեն սկսել է քննություն և քրեական գործ է հարուցել  ՌԴ ՔՕ 351 հոդվածով (թռիչքների կանոնների խախտում, որին հետևել են ծանր հետևանքներ)։ Նախնական տվյալներով վթարի պատճառը տեխնիկական է կամ օդաչուների սխալը, չի բացառվում նաև ահաբեկչությունը։ Գործը փոխանցվել է ՌԴ Քննչական կենտրոնական կոմիտե։ Ավիավթարի հետաքննությամբ զբաղվում է նաև Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարության հանձնաժողովը՝ պաշտպանության փոխնախարար բանակի գեներալ Պավել Պոպովի գլխավորությամբ և պետական հանձնաժողովը Ռուսաստանի տրանսպորտի նախարար Մաքսիմ Սոկոլովի գլխավորությամբ։
Նշվում է ինքնաթիռի բեկորների ցրվածությունը մեծ տարածքով։ Ըստ մասնագետների կարծիքի դա նշան է, որ ինքնաթիռը սկսել է քայքայվել օդում։ Ինքնաթիռի հանկարծակի քայքայման օգտին է խոսում այն, որ անձնակազմը վթարային ազդանշան չի տվել, ինչի համար օդանավի հրամանատարին հարկավոր էր միայն սեղմել ղեկավարման վահանակին տեղադրված վթարային կոճակը։ Կառավարական հանձնաժողովի նախագահը բեկորների ցրվածությունը բացատրել է ծովային ուժեղ հոսանքով։ Ըստ Սոկոլովի ինքնաթիռի բեկորների մի մասը կարող է հայտնվել Աբխազիայի տարածքում։


== Արձագանք ==
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հրամանով դեկտեմբերի 26-ը համազգային սգի օր է հայտարարվել  ի հիշատակ ավիավթարի զոհերի։
Դեկտեմբերի 26-ը ազգային սգո օր է հայտարարվել նաև Բելառուսում։ Երկրի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հրահանգով Բելառուսի նախագահական նստավայրի և այլ պետական կազմակերպությունների դրոշները պետք է խոնարհվեն ի նշան համերաշխության և վշտի։ Սուգ է հայտարարվել նաև Դոնեցկի և Լուգանսկի ինքնահռչակ Ժողովրդական հանրապետություններում։


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==