Հենրիխ Էմզեն

Հենրիխ Էմզեն (нем. Heinrich Ehmsen, օգոստոսի 9, 1886(1886-08-09)[…], Քիլ, Գերմանիա - մայիսի 6, 1964(1964-05-06), Արևելյան Բեռլին, Արևելյան Գերմանիա), գերմանացի գեղանկարիչ և գրաֆիկական նկարիչ։


== Կյանք և ստեղծագործություն ==
Ծնվել է զամբյուղներ պատրաստող վարպետի ընտանիքում։ 1901 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, որից հետո չորս տարի աշխատել է որպես դեկորատոր, որին զուգահեռ սովորոել է Կիլի կիրառական արվեստի դպրոցում՝ Գերդ Զիմերմաննի դասարանում։ Ստանալով կրթաթոշակ՝ 1906-1909 թվականներին երիտասարդը որպես դեկորատոր սովորել է Դյուսելդորֆի կիրառական արվեստի դպրոցում (Պետեր Բերենսի և Ֆրից Էմկեի հետ)։ 1909 թվականին Գ. Էմզենը իր ուսուցիչ Յոհան Լավերիքսի օգնությամբ  դահլիճ է նախագծել Դյուսելդորֆի «Քրիստոնեական արվեստ» ցուցահանդեսի համար։ 1910-1911 թվականներին բնակվել է Փարիզում, որտեղ դասերի է հաճախել Կոլարոսի ակադեմիայում։ Փարիզում Էմզենը հանդիպել է այնպիսի նկարիչների և արվեստի կոլեկցիոներների հետ, ինչպիսիք են Էռնեստո դե Ֆիորիին, Ժյուլ Պասկին և Ալբերտ Ֆլեխտհայմը։ 1911 թվականին տեղափոխվել է Մյունխեն։ Այստեղ Էմզենն անդամագրվել է Կապույտ հեծյալ նկարիչների խմբին։ 1913 թվականին Գ. Էմզենի գործերը ցուցադրվել են Շտուրմի պատկերասրահում, նույն թվականին նրա անհատական ​​ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Էսենի արվեստի թանգարանում։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելով պայմանավորված՝ Գ. Էմզենը զորակոչվել է և 1914-1918 թվականներին մասնակցել Ֆրանսիայում, Ֆլանդրիայում և Ռումինիայում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններին։ Հեղափոխական իրադարձությունների անդամ էր և Բավարիայի Խորհրդային հանրապետության ստեղծման մասնակից։ 1918-1919 թվականներին Մյունխենում տեղի ունեցած իրադարձությունները հետագայում բազմիցս արտացոլվել են Գ. Էմզենի գործերում։ 1926 թվականին Գ.Էմզենի գրաֆիկական գործերը Էմիլ Նոլդեի և Ֆրանս Մազերելի գրաֆիկական աշխատանքների հետ ցուցադրվել են Վիսբադենի արվեստի միությունում։ 1929 թվականին նկարիչը Մյունխենից տեղափոխվել է Բեռլին։ 1930 թվականին միացել է «Կերպարվեստի և ոգու պրոլետարների պայքարի հանձնաժողով» (Kampfkomitee der Künstler und Geistesarbeiter) կազմակերպությանը։ 1932-1933 թվականները վարպետն անցկացրել է ԽՍՀՄ-ում։ Մոսկվայում տեղի է ունեցել նրա գործերի ցուցահանդեսը, սովետական ​​թանգարանները ձեռք են բերել նրա նկարները։
Հայրենիք վերադառնալուց հետո, 1933 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, նկարիչը ձերբակալվել է Գեստապոյի կողմից։ Մինչ Գ.Էմզենը կալանքի տակ էր, նրա բոլոր գործերը հանվել են գերմանական թանգարաններից։ Վարպետի ութ նկարները ցուցադրվել են նացիստական ​​քարոզչական ցուցահանդեսում։ Ազատվելուց հետո, սակայն, Գ. Էմզենին 1939 թվականին ընդունել են կայսերական մշակույթի հանձնաժողովի կազմում։ 1940 թվականին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից հետո, Գ. Էմզենը կրկին զորակոչվել է բանակ ու 1940-1944 թվականներին լեյտենանտի կոչումով ծառայել Ֆրանսիայում, որպես նկարիչ այս երկրի ռազմական հրամանատարի քարոզչական բաժնում։ 1941 թվականին նա կազմակերպել է ֆրանսիացի նկարիչների և քանդակագործների ուղևորություն Գերմանիա (ներառյալ՝ Անդրե Դերեյնը և Մորիս դե Վլամինկը)։ Նույն թվականին նա կազմակերպել է ֆրանսիացի գրողների ուղևորություն դեպի Ուեյմարում տեղի ունեցող բանաստեղծների եվրոպական ժողով։
Պատերազմից հետո Գ. Էմզենը, Կարլ Հոֆերի հետ դարձել է Բեռլին-Շառլոտենբուրգում (Արևմտյան Բեռլին) արվեստի համալսարանի հիմնադիրներից մեկը, որտեղ աշխատել է որպես ազատ արվեստների ամբիոնի վարիչ։ 1949 թվականին ազատվել է աշխատանքից՝ Խաղաղության աջակիցների համաշխարհային կոնգրեսի Փարիզի մանիֆեստը ստորագրելուց հետո (Congrès mondial des partisans pour la paix): 1950 թվականից նկարիչը ղեկավարում է նկարչության դասարանը ԳԴՀ (Բեռլին) արվեստի ակադեմիայում։ 1961 թվականին դարձել է Գերմանիայի Ազգային  մրցանակի դափնեկիր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Knut Nievers (изд.): Kunstwende. Der Kieler Impuls des Expressionismus 1915—1922. Wachholtz, Neumünster 1992, ISBN 3-529-02728-6