Օլգա Պրեոբրաժենսկայա

Օլգա Իոսիֆովնա Պրեօբրաժենսկայա (ռուս.՝ О́льга Ио́сифовна Преображе́нская, փետրվարի 2, 1871(1871-02-02), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 27, 1962(1962-12-27), Սեն-Մանդե), ռուսական բալետի պարուհի և մանկավարժ, 1902-1920 թվականներին եղել է Մարիինյան թատրոնի պրիմա բալերինա։ Կայսերական թատրոնների վաստակավոր արտիստ։


== Կենսագրություն ==
1879 թվականին ընդունվել է Կայսերական թատերական ուսումնարան, որտեղ սովորել է ուսուցիչներ Նիկոլայ Լեգատի և Էնրիկո Չեկետտիի մոտ։ Նրա ուսուցիչներից են եղել նաև Եկատերինա Վազեմը և Քրիստիան Յոհանսոնը։ Չնայած ֆիզիկական թերություններին, նա ավելի կազդուրվել է Մարիուս Պետիպայի, Լև Իվանովի և Աննա Իոհանսոնի ղեկավարությամբ մարզվելու շնորհիվ։ Նա բնականից գեղեցիկ և տպավորիչ էր, ինչի շնորհիվ կարողացավ նոր շունչ հաղորդել «ծեծված» երգացանկին և ցուցադրել պարուհու ցանկալի քնքշություն ու նրբագեղություն։ Ավարտելուց հետո ընդունվել է Մարիինյան թատրոն, որտեղ Մաթիլդա Կշեսինսկայան դարձել է նրա հիմնական մրցակիցը։ 1895 թվականից շրջագայել է Եվրոպայում և Հարավային Ամերիկայում, հաջողությամբ ելույթներ ունեցել «Լա Սկալա» թատրոնում։ 1900 թվականին դարձել է Մարիինյան թատրոնի պրիմա-բալերինան։ Բեմը թողել է 1920 թվականին։
Մանկավարժական գործունեությունը սկսել է 1914 թվականին։ 1917-1921 թվականներին ղեկավարել է Մարիինյան թատրոնի օպերային թատերախմբի պլաստիկայի դասարանը, ինչպես նաև դասավանդել Պետրոգրադի պարարվեստի ուսումնարանում և Ակիմ Վոլինսկու անվան ռուսական բալետի դպրոցում։ 1921 թվականին արտագաղթել է Խորհրդային Ռուսաստանից։ Սկզբում դասավանդել է Բեռլինում, հետո տեղափոխվել է Միլան։ 1921 թվականին դարձել է Լա Սկալայի թատերական բալետի դպրոցի տնօրեն, որը վերաբացվել է Արտուրո Տոսկանինիի շնորհիվ (այն չի գործել 1917 թվականից)։
1923 թվականից բնակվել է Փարիզում, Կլիշի հրապարակի շրջանում՝ Դուէ փողոցի № 69 տանը, բացել է բալետային ստուդիա, որտեղ երկար տարիներ դասավանդել է։ Դասավանդել է նաև Լոնդոնում և Բուենոս Այրեսում։ Որպես մանկավարժ՝ խիստ է վերաբերվել իր աշակերտներին, որոնց վկայությամբ նա հաճախ է բղավել իրենց վրա ստուդիայում, բայց հիշաչար չի եղել, այլ շատ բարի (հաճախ ուսման վարձ չի վերցրել իր աղքատ, բայց տաղանդավոր աշակերտներից)։ 1960 թվականին թողել է մանկավարժական գործունեությունը։ 
Նրա գլխավոր դերերգերից են՝ Աննան, Վեներան և Իզորան (Կապույտ մորուք), Կոլոմբինան և Դրաժեի փերին (Մարդուկ-Ջարդուկը), Գուլնարան (Կորսարը), Թիթեռը (Թիթեռի քմահաճույքները), Թերեզան (Հեծելազորի հանգրվանը), Սվանիլդան (Կոպելիա), Գալատեան ( Ացիս և Գալատեա), Քլոեն (Ամուրի զոհերը), Լիզան (Զուր զգուշավորություն), Փողոցային պարուհին և Մերսեդեսը («Դոն Կիխոտ»), Ժիզելը («Ժիզել»), Օդետա - Օդիլիան («Կարապի լիճ»), Սպիտակ կատուն և Ավրորան («Քնած գեղեցկուհին»), Իզաբելլան («Դամիսի փորձությունը»), Կոլոսը ( «Տարվա եղանակները»), Ռայմոնդան («Ռայմոնդա»), Բեբեի տիկնիկը և տիկնիկների փերին («Տիկնիկների փերի»), Արքունի տիկինը («Կոշկավոր կատուն»), Անժելիկան («Վառ կարմիր ծաղիկը)», Նիրիտին («Թալիսման»)։ Ունեցել է մեծ համերգային երգացանկ։ 
Օլգա Իոսիֆովնան մահացել է 1962 թվականին։ Թաղված է Սենտ-Ժենեվեվ-դե-Բուա գերեզմանատանը։ 


== Աշակերտներ ==


== Գրականություն ==
Мейлах, Михаил Борисович Мейлах Эвтерпа, ты? Художественные заметки. Беседы с артистами русской эмиграции. — М.: Новое литературное обозрение, 2008. — Т. 1. — ISBN 978-5-86793-629-7
Петер Анастос. Разговор с Тамарой Тумановой (A conversation with Tamara Toumanova. by Peter Anastos. Ballet review. v 11, no 4, Winter 1984, p 33-57.) [1]


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ПРЕОБРАЖЕ́НСКАЯ Ольга Иосифовна // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
Биография Ольги Преображенской // сайт «Культура России»
Ведерникова М. А. Ольга Иосифовна Преображенская как выдающийся педагог классического танца XX в. // Ярославский педагогический вестник, 2011, № 1 — Том I (Гуманитарные науки), cтр. 244—246