Եվգենի Լիֆշից

Եվգենի Միխաիլովիչ Լիֆշից (ռուս.՝ Евге́ний Миха́йлович Ли́фшиц, փետրվարի 8 (21), 1915, Խարկով, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 29, 1985(1985-10-29), Մոսկվա, ԽՍՀՄ)՝ խորհրդային ֆիզիկոս-գիտնական, ակադեմիկոս (1979 թ., ԽՍՀՄ ԳԱ-ի թղթակից-անդամ, 1966 թ.), գիտական շրջանակը՝ պինդ մարմնի ֆիզիկա, տիեզերածնություն, գրավիտացիայի տեսություն։ Լենինյան մրցանակի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Խարկովում։ Իլյա Միխայլովիչ Լիֆշիցի եղբայրն է։ Լիֆշից եղբայրները ծնվել և դատիարակվել են խարկովյան հայտնի բժիշկ-օնկոլոգ Միխայիլ Իլյիչ Լիֆշիցի ընտանիքում։ 
Բազմաթիվ մարդկանց կարծիքով հանդիսանում է Լև Լանդաուի ընկերը, որի հետ նա շփվում էր ամեն օր։ Գոյություն ունեն նաև այլ կարծիքներ, ըստ որոնց Լիֆշիցին տրվել է բացասկան գնահատական ինչպես համամարդկային առումով, այնպես էլ Լանդաուի հետ հարաբերությունների մեջ։
Եվգենի Լիֆշիցը հանդիսանում է Տեսական ֆիզիկայի Լանդաուի և Լիֆշիցի  կուրսի համահեղինակ (1962 թ.):
Լև Լանդաուի հետ համատեղ կառուցել է դոմենների և ֆեռոմագնիսների տեսությունը և դուրս է բերել մագնիսական մոմենտի շարժման հավասարումները (Լանդաու-Լիֆշիցի հավասարումներ, 1935 թ.): Փուլային անցումների տեսության մեջ չափանիշ է հաստատել, որը թույլ է տվել տալ II տիպի բոլոր հնարավոր անցումների ամբողջական դասակարգումը։ Մշակել է խտացված մարմինների միջև գործող մոլեկուլային ուժերի տեսությունը (1954 թ.): Կառուցել է լայնացող Տիեզերքում անկայունության տեսությունը (1946 թ.): Իսահակ Մարկովիչ Խալատնիկովի և Վլադիմիր Ալեքսեևիչ Բելինսկու հետ գտել է Այնշթայնի հավասարումների, ժամանակի առանձնահատկություններով, ընդհանուր տիեզերածնական լուծումներ (1970-1972 թթ.): Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր է՝ (1954 թ.) ԽՍՀՄ ատոմային պրոեկտի հաշվարկներում մասնակցության համար։
Գլխավոր խմբագրի տեղակալի պաշտոնում շատ տարիներ է նվիրել «Փորձարարական և տեսական ֆիզիկայի ամսագրին» (գլխավոր խմբագիրը՝ Պյոտր Կապիցա)։ Պրակտիկորեն, 30 տարվա ընթացքում, մինչ իր մահը, ամսագրի հիմնական խմբագիրն էր։ Ամուսնացած է եղել Ելենա Բերեզովսկայայի (1937-1976 թթ.) և Զինաիդա Գորոբեցի (1976-1985 թթ.) հետ։ Որդին Միխայիլ Բերեզովսկին է։
Մահացել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Մոսկվայում և թաղված է Կունցևոյի գերեզմանատանը։


== Հիմնական տարեթվեր ==
Խարկովի պոլիտեխնիկի շրջանավարտ (1934 թ.)
ֆիզիկո-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու  (1934 թ., ՈւԽՊԻ)
ֆիզիկո-մաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1939 թ., ԼՊԻ)
1939 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ Ֆիզիկական պրոբլեմների ինստիտուտում, Մոսկվա (Հայրենական Մեծ Պատերազմի տարիներին ՖՊԻ-ի բոլոր աշխատակիցների հետ աշխատել է Կազանում)
1947-1950 թվականներին աշխատել է ՄՊՀ ՖՏֆ-ում տեսական ֆիզիկայի ամբիոնում
01.07.1966 թ.-ից ԽՍՀՄ ԳԱ-ի թղթակից անդամ - Ընդհանուր և կիրառական ֆիզիկայի բաժանմունք (փորձարարական և տեսական ֆիզիկա)
ԽՍՀՄ ԳԱ-ի Լև Լանդաուի անվան մրցանակ (1974 թ.)
15.03.1979 թ.-ից ԽՍՀՄ ԳԱ-ի ակադեմիկոս- Ընդհանուր ֆիզիկայի և աստղագիտության բաժանմունք (ֆիզիկա, աստղագիտություն)
Լոնդոնի թագավորական ընկերության օտարերկրյա անդամ (1982 թ.)


== Քննադատություն ==
Ժամանակակից պատմաբանները չեն եկել միասնական կարծիքի այն մասին, որ հանդիսանում է Եվգենի Լիֆշիցը Լև Լանդաուի համահեղինակը տեսական ֆիզիկայի կուրսի գրելու մեջ, թե եղել է միայն նրա քարտուղարը, «Ակադեմիկ Լանդաու։ Ինչպես ենք մենք ապրել» գրքում համահեղինակության կարծիքը հաստատել է Լև Լանդաուի կինը՝ Կորա Դրոբցևը։
Կուրսի ավարտը և հրատարակումը շարունակվել է նաև առանց Լանդաուի մասնակցության (նրա հիվանդությունից և 1968 թվականին մահից հետո)։ Մինչ կյանքի վերջին օրերը Լիֆշիցը շարունակել է աշխատել «տեսական ֆիզիայի կուրսի» խմբագրման և հրատարակման վրա։


== Տես նաև ==
Լանդաուի և Լիֆշիցի տեսական ֆիզիկայի կուրս
Լանդաու-Լիֆշիցի հավասարումները մագնիսականության մեջ
Լանդաու-Լիֆշիցի հավասարումները էլեկտրադինամիկայում
Բելիսկու-Խալատնիկովի-Լիֆշիցի սինգուլյարություն
Լիֆշից-Սելեզնովի տեսություն (Լիֆշից-Սելեզնովի փոփոխականներ)
Խորավա-Լիֆշիցի գրավիտացիա
Կազիմիր-Լիֆշիցի ուժեր
Լիֆշից-Խալատնիկովի պարամետր


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Статьи Евгения Михайловича Лифшица (и о нём) в журнале «Успехи физических наук»


== Արտաքին հղումներ ==
Геннадий Горелик. Как рождался «Курс теоретической физики»
Геннадий Горелик. Ландау + Лифшиц = … Ландафшиц // «Знание — сила», 2002 год, № 2
Памяти Игоря Ландау (1946—2011)