Թայփի

«Թայփի, կամ՝ Թռուցիկ հայացք պոլինեզիական կյանքին» (անգլ.՝ Typee: A Peep at Polynesian Life), արկածային գրականության դասական համարվող ամերիկացի գրող Հերման Մելվիլի՝ 1846 թվականի սկզբներին՝ 26 տարեկան հասակում հրատարակած առաջին երկը, որը մասամբ հիմնված է նրա անձնական փորձի վրա։ Բանն այն է, որ Մելվիլը 1842 թվականին մի որոշ ժամանակ պատանդ է եղել Խաղաղ օվկիանոսի Մարկիզյան կղզեխմբի Նուկու Հիվա (գրքում հիշատակված է «Նուկուհևա» անվանումով) կղզում։ Վեպի վերնագիրն առնչվում է այդ կղզու Թայ Փի Վայ (ֆր.՝ Tai Pi Vai) հովտին, որը ժամանակին կոչվել է Թայփի։ Գրողի կենդանության օրոք այս վեպը համարվել է նրա երկերից առավել սիրվածն ու տարածվածը և հիմք է հանդիսացել, որ Մելվիլը «մարդակերների մեջ ապրած մարդու» համբավ ձեռք բերի։ 19-րդ դարում ընթերցողներից շատերի կարծիքով «Թայփի» վեպից հետո Մելվիլի՝ որպես գրողի, կարիերան թեքվել է դեպի վայրէջք, սակայն 20-րդ դարում նրա գրական ողջ ժառանգության նորովի բացահայտումից հետո պարզ է դարձել, որ, «Թայփի»-ն ընդամենը սկիզբն է դրել Մելվիլի գրողական կարիերայի, որի գագաթնակետը դարձել է 1851 թվականին լույս ընծայված «Մոբի Դիկ» վեպը։
Ամերիկացի հեղինակի երախայրիքը բարձր են գնահատել Հենրի Լոնգֆելոն, Ուոլթ Ուիթմենը, Նաթանիել Հոթորնը, Վաշինգտոն Իրվինգը և անվանի այլ գրողներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Anderson Charles Roberts (1939)։ Melville in the South Seas։ Columbia University Press 
Bryant John (2008)։ Melville Unfolding: Sexuality, Politics, and the Versions of Typee: A Fluid-Text Analysis, with an Edition of the Typee Manuscript։ Ann Arbor: University of Michigan Press։ ISBN 9780472115921 
Herbert T. Walter (1980)։ Marquesan Encounters: Melville and the Meaning of Civilization։ Cambridge, MA: Harvard University Press։ ISBN 0674550668  
Howard, Leon (1968), «Historical Note», in Melville, Herman, Typee: A Peep at Polynesian Life the Writings of Herman Melville Vol. 1, Evanston, IL: Northwestern University Press, pp. 277–302, ISBN 9780810101593, https://books.google.com/books?id=4pQS7K_zSikC 
Melville Herman (1968)։ Typee: A Peep at Polynesian Life 1։ Evanston, IL: Northwestern University Press։ ISBN 9780810101593 
——— (1996)։ Typee: A Peep at Polynesian Life During a Four Months' Residence in a Valey of the Marquesas։ Introduction, Explanatory Commentary, and Appendices by John Bryant։ New York: Penguin Books։ ISBN 9780140434880 
Miller Perry (1956)։ The Raven and the Whale: The War of Words and Wits in the Era of Poe and Melville։ New York: Harvest 
Nelson, Randy F. (1981). The Almanac of American Letters. Los Altos, California։ William Kaufmann, Inc. 0-86576-008-X
Stern Milton R., ed. (1982)։ Critical Essays on Herman Melville's Typee։ Boston, Mass: G.K. Hall։ ISBN 0816184453 .
Widmer Edward L. (1999)։ Young America: The Flowering of Democracy in New York City։ New York: Oxford University Press։ ISBN 0-19-514062-1 .
«Historical Note», Typee։ A Peep at Polynesian Life the Writings of Herman Melville Vol. 1 (Evanston and Chicago։ Northwestern University Press, 1968), 291-94.
Miller, Perry. The Raven and the Whale։ The War of Words and Wits in the Era of Poe and Melville. New York։ Harvest Book, 1956։ 203.
Widmer, Edward L. Young America։ Flowering of Democracy in New York City. New York։ Oxford University Press, 1999։ 108. ISBN 0-19-514062-1
Nelson, Randy F. The Almanac of American Letters. Los Altos, California։ William Kaufmann, Inc., 1981։ 187. ISBN 0-86576-008-X


== Արտաքին հղումներ ==

 Typee Գուտենբերգ նախագծի կայքում 

Typee, 1846 first edition, scanned book via Internet Archive, other later editions available.
Herman Melville'sTypee: A Fluid Text Edition, edited by John Bryant (University of Virginia Press).
The Classics Illustrated comic book at the Internet Archive