Բլենիմյան պալատ

Բլենիմյան պալատ (անգլ.՝ Blenheim Palace) խոշորագույն պալատական համալիր Վուդսթոքում, Օքսֆորդշիր դքսություն, Անգլիա։ Պալատը կառուցվել է 1705-1722 թվականներին, Անգլիայի համար եզակի բարոկկո ոճով ։ Հանդիսանում է Մալբորոների դքսության հիմնական բնակավայրը և Անգլիայի միակ ոչ թագավորական, ոչ եպիսկոպոսական պալատն է, որը դասվում է պալատների շարքին։
1987 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՈ –ի կողմից ճանաչվել է համաշխարհային ժառանգության հուշարձան ։
1874 թվականին այս պալատում է ծնվել Մալբորոների տոհմի ներկայացուցիչ Ուինսթոն Չերչիլը։


== Շինարարության պատմություն ==

Բլենիմյան պալատը հանդիսացել է Մալբորոների առաջին դուքսի՝ Ջոն Չերչիլի նստավայրը։ Այն բանից հետո, երբ վերջինիս զորքերը հաղթանակ են տանում ֆրանսիացիների նկատմամբ Բլենհեյմի ճակատամարտում, Անգլիայի թագուհին որոշում է պարգևատրել ազգային հերոսին և հայտարարում է, որ պալատի կառուցման ֆինանսական ծախսը կհոգա թագավորական գանձարանը։
Լեդի Մալբորոն ձգտում է ստեղծել արտասովոր մի շինություն, ուստի ձեռնամուխ է լինում մասնակցելու նախագծի աշխատանքներին։ Պալատի կառուցման ծախսերն աստիճանաբար ավելանում են, մինչդեռ լեդի Մալորոյի պահանջներն ավելին են լինում, քան ճարտարապետական լուծումները։ Ճարտարապետ Վեբրուն ցանկանում էր, որ պալատը լինի ոչ միայն նստավայր, այլ նաև պատմական հուշակոթող՝ ի նշան Բլենհեմյան ճակատամարտում տարած հաղթանակի։
Հետագայում Մալբորո ամուսինների ազդեցությունը թագուհու վրա աստիճանաբբար նվազում է։ Նրանց միչև տեղի ունեցած վիճաբանության արդյունքում Մալբորոներն ստիպված են լինում իրենք հոգալ պալատի կառուցման հետագա ծախսերը։ Կառուցողական առանձին աշխատանքներ ավարտին են հասցվում նույնիսկ դուքսի մահից հետո։ XVIII դարի վերջում դուքս Մալբորոյի ծոռը հրավիրում է տվյալ ժամանակաշրջանում հայտնի զբոսայգիներ կառուցող Լանսել Բրաունին, որպեսզի վերջինս աշխատի պալատի զբոսայգու արտաքին տեսքի վրա՝ վերածելով այն պեյզաժի ։ Բրաունը զբոսայգում կառուցում է որսորդական հսկայական ջրամբար, ինչպես նաև՝ հսկայական լաբիրինթոս, որն այսօր էլ գրավում է մեծ թվով այցելուների։

XIX դարի երկրորդ կեսին գրեթե անհնար էր հոգալ պալատի ծախսերը, քանի որ այն արագորեն դատարկում էր ընտանիքի բյուջեն։ Պալատը պահելու նպատակով Մալբորոները վաճառում էին զարդեղեն, թանկարժեք իրեր, եզակի գրադարանն ու կտավները, որոնց թվում էին Վան Դեյքի ու Ռուբենսի կտավները ։ Իրավիճակը շարունակվում է մինչև XIX դարավերջ, որից հետո ընտանիքը կարողանում է վերականգնել ֆինանսական կայունությունը։


=== Ներքին հարդարանք ===
Պալատի ներքին հարդարանքը մրցում է արտաքին շքեղ տեսքի ու մոնումենտալության հետ։
Սրահները զարդարված են պատմական տարբեր իրադարձությունների պատկերազարդումներով։ Առանձին սրահներում տեղակայված են Մեծ Բրիտանիայի նախկին վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլի թանգարանները։ Մալբորոների ընտանիքը (XI Մալբորո դուքսն ու նրա ընտանիքը) զբաղեցնում են պալատի միայն արևելյան հատվածը։ Պալատի մնացած հատվածները բաց են ազատ այցելության համար։


=== Գլխավոր մասնաշենք ===

Պալատի գլխավոր մասնաշենքի հատակագիծը նախագծվել է ուղղանկյուն ձևի, որի մեջ մտնում են երկու ներքին բակեր։ Հարավային ճակատի հակադիր կողմում գտնվում են հիմնական կացարանները, արևելյան հատվածում՝ դուքսի և դքսուհու մասնավոր շքեղ կացարանները, մինչդեռ արևմտյան հատվածում ձգվում է երկար պատկերասրահը, որը սկզբնապես նախագծվել էր որպես պատկերասրահ սակայն այժմ գործում է որպես գրադարան։ Արևելյան հատվածում են գտնվում նաև խոհանոցը և կենցաղային գործերի համար նախատեսված մյուս սենյակները, իսկ արևմտյան հատվածում գտնվում են ձիարանները և ներքին ձիարշավային դպրոցը։


=== Մեծ բակը ===
Պալատի երեք թևերը միասին կազմում են «Մեծ բակը» (Great Court): Փոքրիկ քաղաքից նայելիս պալատի քանդակազարդ տանիքները հիշեցնում են Վերածննդի ոճով կառուցված հսկայական հուշակոթողների, որոնք վեհաշուք կերպով նայում են ներքևում գտնվող այցելուներին։ Քանդակների մեջ առանձնանում է հատկապես Միքելանջելոյի ոճով կառուցված «Բրիտանիա» քանդակը , որը պահում է ֆրանսիացի շղթայված գերիներին։ Իսկ ավելի ցածր տանիքների վրա առանձնանում է անգլիական առյուծի արձանը, որը խժռում է ֆրանսիական աքլորին։


=== Գլխավոր սրահը ===
Պալատի գլխավոր սրահի առաստաղը նկարազարդել է Ջեյմս Թորնևիլը 1716 թվականին։ Այն պատկերում է Բրիտանիայի առջև ծնկի եկած ու նրան Բլենհեմյան ճաակատամարտի քարտեզը ցույց տվող Մալբորոյին։
Պալատի բազմաթիվ ննջարանները կառուցվել են նախապես հատուկ մշակված դասակարգման՝ ստանալով համապատասխան կարգի տառը։ Որքան ավելի կարևոր նշանակություն է ունեցել սենյակը, այնքան ավելի շքեղ է եղել դրա ներքին հարդարանքը։ Պալատն աչքի է ընկնում նաև մեծ ու շքեղ աստիճաններով։


== Պալատն այսօր ==
Պալատը այժմ էլ համարվում է դուքս Մալբորոների տունը։


== Գրականություն ==
Vanderbilt Balsan, Consuelo (1953)։ The Glitter and the Gold։ New York: St. Martin's Press։ ISBN 978-1250017185 
Cooper, Dana (2014), Informal Ambassadors: American Women, Transatlantic Marriages, and Anglo-American Relations, 1865–1945., The Kent State University Press, https://muse.jhu.edu/books/9781612778365 
Cropplestone, Trewin (1963)։ World Architecture։ London: Hamlyn 
Dal Lago, Adalbert (1966)։ Ville Antiche։ Milan: Fratelli Fabbri Editori 
Downes, Kerry (1987)։ Sir John Vanbrugh: A Biography։ London: [Sidgwick & Jackson 
Downes, Kerry (1979)։ Hawksmoor։ London: Thames & Hudson 
Girouard, Mark (1978)։ Life in the English Country House։ New Haven: Yale University Press 
Green, David (1982)։ Blenheim Palace։ Oxford: Alden Press 
Halliday, E. E. (1967)։ Cultural History of England։ London: Thames & Hudson 
Harlin, Robert (1969)։ Historic Houses։ London: Condé Nast Publications 
Pevsner, Nikolaus, Sherwood, Jennifer (1974)։ The Buildings of England: Oxfordshire։ Harmondsworth: Penguin Books։ էջեր 459–475։ ISBN 0-14-071045-0 
Spencer-Churchill, The Lady Henrietta (2013)։ Blenheim and the Churchill Family – A personal portrait of one of the most important buildings in Europe։ CICO Books։ ISBN 978-1782490593 
Tintner Adeline R. (2015)։ Edith Wharton in Context: Essays on Intertextuality։ University of Alabama Press։ ISBN 978-0-8173-5840-2 
Turner, Roger (1999)։ Capability Brown and the Eighteenth century English Landscape (2nd ed.)։ Chichester: Phillimore 
Vanderbilt, Arthur II (1989)։ Fortune's Children: The fall of the house of Vanderbilt։ London: Michael Joseph 
Watkin, David (1979)։ English Architecture։ London: Thames & Hudson 


== Արտաքին հղումներ ==

http://www.blenheimpalace.com/ Բլենիմյան պալատ. պաշտոնական կայք
Blenheim Art Foundation
Blenheim Palace information
Historical Images of Blenheim Palace Archived 2012-02-24 at the Wayback Machine.
Blenheim Palace entry from The DiCamillo Companion to British & Irish Country Houses Archived 2014-07-25 at the Wayback Machine.
Article about Blenheim Palace from the Smithsonian]
Consuelo Vanderbilt's dowry
Blenheim Palace entry from British History Online


== Ծանոթագրություններ ==