Տաճատ Սահակյան

Տաճատ Մկրտչի Սահակյան (հուլիսի 8, 1916(1916-07-08), Բռնակոթ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 16, 1999(1999-01-16), Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան, հայագետ, մանկավարժ։ Պրոֆեսոր, «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ»։ ԽՄԿԿ անդամ (1942): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Տաճատ Սահակյանը ծնվել է 1916 թվականին, Սիսիանի շրջանի Բռնակոթ գյուղում։ Անվանակոչվել է Նիկողայոս Ադոնցի կողմից՝ Ավարայրի ճակատամարտի նահատակ Տաճատ Գնթունու պատվին։
Երկու տարեկանում զրկվել է հորից։ 1936 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Սիսիանի միջնակարգ դպրոցը, նույն թվականին ընդունվել է և 1940 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Վերադարձել է գյուղ և աշխատել այնտեղի միջնակարգ դպրոցում։
1940 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ զինվորական ծառայության։ Կիևի զինվորական հատուկ օկրուգի 4-րդ հրետանային գունդը 1941 թվականի հունիսի 22-ին տեղակայվել էր Բրոդի քաղաքում, որը պատերազմի առաջին օրը ենթարկվել էր գերմանական զորքերի հարձակմանը։ Սահակյանը ծառայել է գնդում որպես քաղղեկի տեղակալ։ 1941 թվականի օգոստոսին գրոհներից մեկում վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո կրկին ծառայության է անցել Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգում՝ սկզբում Թբիլիսիում, այնուհետև, 1942 թվականի փետրվարից՝ հայկական դիվիզիայի հրաձգային գնդում։ 1942 թվականին Սահակյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1942 թվականի սեպտեմբերին 408-րդ հայկական դիվիզիայում մասնակցել է Տուապսեի շրջանում մղվող մարտերին։ Տուապսե-Գոյթղ ուղղությունում և Օստրովսկու կիրճում կատաղի կռիվներից մեկում վիրավորվել է և բուժվելուց հետո զորացրվել։ Ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է «Արիության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով, «Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշանով և Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգրով։ 
1943-1944 ուսումնական տարում Տաճատ Սահակյանը մանկավարժական աշխատանքի է անցել հայրենի Բռնակոթ գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ուսմասվար և պատմության ու գերմաներենի ուսուցիչ։ 1944 թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրան և աշխատել նույն ինստիտուտի հայ ժողովրդի պատմության ամբիոնում։ 1949 թվականին նա պաշտպանել է «Սյունյաց թագավորությունը» թեմայով թեկնածուական թեզը և ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան, իսկ 1956 թվականին արժանացել է դոցենտի կոչման։ Նա 50 տարի շարունակ հայ ժողովրդի պատմության հատուկ դասընթաց է կարդացել Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության և բանասիրական ֆակուլտետներում։
1991 թվականի նոյեմբերի 29-ին Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի հայ ժողովրդի պատմության ամբիոնը, նկատի ունենալով Տաճատ Սահակյանի գիտամանկավարժական բազմամյա արգասավոր գործունեությունը, նրան ներկայացրել է պրոֆեսորի կոչման։
Տաճատ Սահակյանը զբաղվել է հասարակական ակտիվ գործունեությամբ։ Նա հանրապետության տարբեր հիմնարկ-ձեռնարկություններում կարդացել է գիտական զեկուցումներ, անցկացրել դասախոսություններ, պատմել հայագիտության նորագույն նվաճումների մասին։ 
Տաճատ Սահակյանը վախճանվել է 1999 թվականի հունվարի 16-ին, Երևանում։ Թաղված է հայրենի Բռնակոթ գյուղում։ Իր խնդրանքի համաձայն՝ շիրմաքարին փորագրված է Րաֆֆու հետևյալ բանաստեղծական տողը. «Արդյո՞ք գալու է մի օր ժամանակ…»։


== Ընտանիք ==
Տաճատ Սահակյանն ամուսնացած է եղել քիմիկոս, մանկավարժ Քնարիկ Սահակյանի (1922-2020) հետ։ 
Զավակներ.

Աշոտ Սահակյան (1947), ճարտարապետ
Վահան Սահակյան (1949), կիբեռնետիկ-ճարտարագետ
Հասմիկ Սահակյան (1953), բանասեր
Սահականուշ Սահակյան (1960), բանասեր, թարգմանիչ, կինոպրոդյուսեր, ժուռնալիստ


== Աշխատություններ ==
Պատմաբան Տաճատ Սահակյանը մի շարք գիտական հոդվածների և աշխատությունների հեղինակ է.

«Սյունիքը 13-15-րդ դարերում»
«Սյունյաց նախարարության դերը Արշակունիների թագավորության ժամանակաշրջանում»
«Սյունիքը մարզպանական շրջանում»
«Արշակունյաց թագավորության անկումը»
«Րաֆֆու հայ ազգային-ազատագրական շարժման գաղափարախոսությունը»
«481-484 թվականների հայ ազատագրական պատերազմը»
«Հայաստանի պետական անկախության վերականգնումը 9-րդ դարի վերջին քառորդում»
«Սյունյաց թագավորության հիմնումը և նրա քաղաքական դերը 11-րդ դարում»
«Հայաստանը և հայ մշակույթը աշխարհի անվանի մարդկանց գնահատմամբ»
«Ռուսաստանի հետ Արևելյան Հայաստանի միավորման առաջադիմական նշանակությունը»Տաճատ Սահակյանի «Գյուղացիական ապստամբությունը Սյունիքում 10-րդ դարում» գիտական աշխատությունը 1964 թվականին ֆրանսերենով հրատարակվել է Փարիզում։


== Պարգևներ ==
«Արիության համար» մեդալ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
«Ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան
ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր
Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==