Տիպ 59

Տիպ 59 (չինարեն՝ 59式, անգլ.՝ Type 59), խորհրդային Տ-54 տանկի բազային ստեղծված 1950-ականների չինական միջին տանկ։


== Ստեղծման պատմությունը ==
1949 թվականին քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդաազատագրական բանակը կանոնավոր էր, սակայն սպառազինության մեծ մասը բարոյապես հնացել էր կամ շտապ վերանորոգում էր պահանջում։ Դա վերաբերում է նաև Չինաստանում առկա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի տանկերին, որոնք արտադրվել են ամերիկացիների կամ ճապոնացիների կողմից։ Հետագայում ԽՍՀՄ-ից Չինաստան է մատակարարվել մեծ քանակությամբ ռազմական տեխնիկա, այդ թվում Տ-34-85 տանկը, 100-մմ տրամաչափով ՍՈւ-100 հրետանային ինքնագնաց կայանքը, ԲՏՌ-40 և ԲՏՌ-152 զրահամեքենաները։ 1950-ական թվականների սկզբին հաջորդեց մեծ թվով տեխնիկայի մատակարարման նոր ալիք, այս անգամ հիմնականում Տ-54 տանկեր, որի արտադրությունն ավելի ուշ հաստատվել է Չինաստանի կողմից «Տիպ 59» անվան տակ։ Չինաստանի Բաոտոու գործարանում արտադրված առաջին տանկերի սարքավորումները թույլ էին՝ բացակայում են 100-մմ կայունացման համակարգը և գիշերային տեսանելիության սարքը։ Սակայն ավելի ուշ այդ տանկերը զինվել են գիշերային տեսանելության սարքերի ինֆրակարմիր ճառագայթումներով հրամանատարի, նշանառուի և վարորդի համար, ինչպես նաև թնդանոթի կայունացման համակարգով։ Տանկի առջևի հատվածում տեղադրված և թնդանոթի հետ միացված 7,62-մմ գնդացիր նշվում էին որպես Տիպ 59Տ, իսկ 12,7-մմ տրամաչափի խորհրդային ԴՇԿ գնդացիրը, որը տեղադրված է լյուկի մոտ, ստացել է Տիպ 54 նշանակումը։ Բրիտանական MEL ընկերությունը տեղակայել է ոչ մեծ քանակությամբ գիշերային տեսանելիության սարքեր Տիպ 59 տանկերի վրա՝ ներառյալ վարորդի շրջադիտակը, ինչպես նաև նշանոցները հրամանատարի և նշանառուի համար։ Ավելի ուշ բազմաթիվ այդպիսի տանկեր նկատել են ներսում տեղադրած լազերային հեռաչափերով։


== Տանկի հետագա զարգացումը ==
Տիպ 59 տանկին փոխարինման է եկել Տիպ 69 տանկը, որը ստեղծվել է նույն բազայի վրա։ Դրա հիմնական տարբերությունը համարվում էր 100-մմ հարթափող թնդանոթի կիրառությունը 100-մմ ակոսավոր թնդանոթի փոխարեն։ Այնուհետև ստեղծվել է Տիպ 79 տանկը, որն արտադրվում էր ոչ մեծ թվով 1980-ական թվականներին։ Սակայն մինչ այդ տվյալ տանկերը արդեն հասցրել էին սպառել իրենց ռեսուրսները, ինչի արդյունքում Տիպ 79 տակի արտադրության հետ զուգահեռ Չինաստանը սկսել է նոր տակի նախագծումը։ Այդ տանկն է դարձել 1988 թվականին հայտնված Տիպ 80 տանկը։


== Մոդիֆիկացիաներ ==
Տիպ 59 (WZ-120) – լիցենզիոն պատճեն՝ Տ-54A 1957 = Տիպ 59 100-մմ ակոսավոր թնդանոթ (Դ-10Տ)
Տիպ 59-I (WZ-120A) – երկմակերեսային կայունացուցիչով նոր թնդանոթ = Տիպ 69-II 00-մմ հարթափող թնդանոթ։
Տիպ 59-II (WZ-120B) – նոր թնդանոթ = 105-մմ Տիպ 81 (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։
Տիպ 59-IIA - Ավելացվեցին նաև թնդանոթի փողի ջերմապաշտպան պատյանը և կողային համատարած հակակումուլյատիվ էկրանները = 105-մմ Տիպ 81-I(Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։
Տիպ 59Gai (BW-120K)(Տ-34-3) – փորձառու Տիպ 59-II՝ զինված 120-մմ թնդանոթով = 120-մմ հարթափող Rheinmetall Rh-120-L44 թնդանոթով։
Տիպ 59D (WZ-120C) – դինամիկ զրահի ներդրում = 105-մմ Տիպ 83-I(83A) (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։
Տիպ 59D-I (WZ-120C-I) – արտահանվող, ավելացվել է թնդանոթի փողի ջերմապաշտպան պատյանը = 105-մմ Տիպ 79 (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։
Տիպ 59R – արտահանվող, կրակի կառավարման արդիականացված համակարգով, հակավթարային պաշտպանության համակարգով, ֆալշբորտով = Տիպ 79 (Royal Ordnance L7) ակոսավոր թնդանոթ։
Տիպ 59P – արտահանվող, աշտարակի հզորացված զրահով և հավելյալ զրահով կորպուսի ճակատային մասում = Տիպ 79 (Royal Ordnance L7) 105-մմ ակոսավոր թնդանոթ։
Տիպ 59G (Տիպ 59-125\59-120) – արտահանվող, արդիականացված աշտարակ, կախովի դինամիկ զրահ, կրակի կառավարման արդիականացված համակարգ, 580\1200 ձ.ու. շարժիչ = 120\125-մմ հարթափող թնդանոթ Rh-120-L44\ 2Ա46 ոչ լիցենզիոն պատճեն։


== Օպերատորներ ==
 Ալբանիա – 3 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 721 միավոր 1966-1975 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
 Անգոլա – 1975 թվականին Չինաստանից մատակարվել է 25 միավոր։
 Բանգլադեշ – 174 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
 Վիետնամ – 350 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
 Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն – 12-17 միավոր, որոնք գնահատվել են որպես անմարտունակ, 2013 թվականի դրությամբ։
 Զամբիա – 20 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
 Զիմբաբվե – 20 միավոր, որոնք գնահատվել են որպես անմարտունակ, 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 2 միավոր 1985-1986 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
 Իրաք – 250-1300 միավոր, որոնք Չինաստանից մատակարարվել են 1982-1987 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
 Իրան – Տ 54, Տ 55, Տիպ 59 և Safr-74 տանկերի 350 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 300 միավոր 1982-1984 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
 Կամբոջա – 50 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
 Չինաստան – Տիպ 59, Տիպ 59D և Տիպ 59-II տանկերի 4300 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
 Հյուսիսային Կորեա – ընդհանուր առմամբ  Չինաստանից մատակարարվել է 50-175 միավոր 1973 թվականին։
 Կոնգոյի Հանրապետություն – 15 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
 Մյանմա – Տիպ 59D տանկերի 25 միավոր մատակարարվել է Չինաստանից 2004 թվականին։
 Պակիստան – 1100 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 1759 միավոր։ 750 միավորը մատակարարվել է 1977-1970 թվականներին, 159 միավորը՝ 1974 թվականին, 825 միավորը՝ 1978-1988 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
 Սուդան – 60 միավոր 2013 թվականի դրությամբ։
 Տանզանիա – 15 միավոր 2013 թվականի դրությամբ, ընդհանուր առմամբ Չինաստանից մատակարարվել է 30 միավոր 1971-1973 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։
 Շրի Լանկա – 25 միավոր Չինաստանից մատակարարվել է 1991 թվականին։


== Տիպ 59 տանկը զանգվածային մշակույթում ==
Այս տանկը կարելի է տեսնել հայտնի World of Tanks առցանց խաղի 8-րդ մակարդակում պրեմիումային տանկի դերում, ինչպես նաև մի շարք կրակային խաղերում և այլ ռազմավարություններում։
Հարկ է նշել, որ զրահատեխնիկայի մարտավարատեխնիկական բնութագիրը և դրա կիրառության առանձնահատկությունները բազմաթիվ համակարգչային խաղերում հաճախ իրականությունից հեռու են։


== Տես նաև ==
Տանկ
Տանկետ
Տ-90


== Ծանոթագրություններ ==