Նոտկեր Կակազող

Նոտկեր Կակազող (լատ.՝ Notker Balbulus, մոտ 840[…], Jonschwil և Elgg, Winterthur District, Ցյուրիխ, Շվեյցարիա - ապրիլի 6, 912, Սանկտ Գալլեն, Շվեյցարիա), նաև՝ Նոտկեր Առաջին, Նոտկեր Սանկտգալլենցի, բենեդիկտյան վանական, բանաստեղծ,երաժիշտ, աստվածաբան, պատմագիր։ 1512 թվականին կաթոլիկ եկեղեցու կողմից դասվել է երանելիների շարքին։ Հիշատակման օրը  ապրիլի 7-ն է։


== Կենսագրություն ==
Նոտկերը ծնվել է ներկայիս Շվեյցարիայի Սանկտ Գալլեն քաղաքի մերձակա բնակավայրերից մեկում (ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Շվաբիայում)։ Նրա կյանքի մեծ մասը կապված է Սուրբ Գալլուսի աբբայության ու վանքի հետ, որտեղ պաշտոնավարել է որպես ուսուցիչ ու գրադարանավար։ Այստեղ էլ գրել է իր երկերը, որոնցից առաջինը, ամենայն հավանականությամբ, եղել է աբբայության հիմնադիր Սուրբ Գալլուսի կյանքի պատմությունը։ Այդ ստեղծագործությունը շարադրված է յուրահատուկ՝ երկխոսության ձևով, ընդ որում՝ արձակի և չափածոյի հերթագայությամբ։
Նոտկերը հեղինակել է շուրջ չորս տասնյակ երգեր (սեկվենցիաներ), որոնք կատարվել են եկեղեցական տոների ժամանակ։ Այդ երգերը ի մի են բերվել  884 թվականի Liber hymnorum («Օրհներգությունների գիրք») հավաքածուում, որը տեղ է գտել St. Gallen, Stiftsbibliothek, Cod. Sang. 376, ff.312-434 ձեռագրում): 1507-14 թթ. Նոտկերի սեկվենցիաները ընդգրկվել են St. Gallen, Stiftsbibliothek, Cod. Sang. 546-ում;
Ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով՝ նա է հեղինակել նաև «Կարլոս Մեծի գործերը» (լատ.՝ Gesta Caroli Magni) աշխատությունը, որն, ամենայն հավանականությամբ, գրվել է Սուրբ Գալլուսի աբբայություն այցելած Կարլ Երրորդի պատվերով, 880-ական թվականների կեսերին։

Նոտկեր Կակազողին չպետք է շփոթել Նոտկեր Շրթնեղի (լատ.՝ Notker Labeo, մոտ. 950—1022 թթ.) հետ, որը նույնպես Սուրբ Գալլուսի աբբայության վանական էր և պատմության մեջ է մտել որպես գերմաներեն ստեղծագործած առաջին հեղինակներից մեկը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հրատարակություններ ==


=== Բնագրեր ===
Analecta hymnica medii aevi, edd. C. Blume et H. M. Bannister. Vol.53 (1913)
Steinen W. von den. Notkeri Poetae Balbuli Liber ymnorum. Bern – München, 1960 (քննախոսական հրատարակություն՝ գերմաներեն թարգմանության հետ)


=== Նոտաներ ===
Секвенция «Natus ante saecula» (фрагмент) // Музыкально-историческая хрестоматия / Иванов-Борецкий М. В.. — Изд. 2-е, дополн. и перераб. — М.: Музгиз, 1933. — Т. 1. — С. 68. — 128 с.


== Գրականություն ==
Bubnov N. Gerberti postea Silvestri II papae opera mathematica. Berlin, 1899, p. 297-299 (схолий Ноткера к «Арифметике» Боэция, по рукописи из Баварской гос. библиотеки, Clm 18764, ff. 78v-79r).
Rankin S. Notker und Tuotilo: schöpferische Gestalter in einer neuen Zeit // Schweizer Jahrbuch für Musikwissenschaft 11 (Basel, 1991), S. 17-42.
Rankin S. The earliest sources of Notker’s sequences: St Gallen, Vadiana 317, and Paris, Bibliothèque Nationale lat. 10587 // Early music history 10 (Cambridge, 1991), p. 201–233.
Duft J. Der Impetus für Notkers Sequenzen // Duft J. Die Abtei St. Gallen: ausgewählte Aufsätze in überarbeiteter Fassung, hrsg. v. Peter Ochsenbein u. Ernst Ziegler. Bd. 2. Sigmaringen, 1991, SS. 136-147.
Die Notkere im Kloster Sankt Gallen: Träger von Wissenschaft und Kunst im Goldenen und Silbernen Zeitalter (9. bis 11. Jahrhundert). Führer durch die Ausstellung in der Stiftsbibliothek St. Gallen, von Peter Ochsenbein und Karl Schmuki.  St. Gallen: Verlag am Klosterhof, 1992. ISBN 9783906616292.
Arlt W. Liturgischer Gesang und gesungene Dichtung im Kloster St. Gallen // Das Kloster St. Gallen im Mittelalter. Die kulturelle Blüte vom 8. bis zum 12. Jahrhundert, hrsg.v. P.Ochsenbein. Stuttgart: Theiss, 1999, S.137-166.
Лебедев С.Н. Ноткер Заика // Большая российская энциклопедия. Т.23. Москва, 2013, с.356.
Hoppin, Richard. Medieval Music. New York: Norton, 1978. Pages 155–156.
Thorpe, Lewis, Two Lives of Charlemagne
Yudkin, Jeremy. Music in Medieval Europe. Page 221


== Արտաքին հղումներ ==

Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes
Catholic Encyclopedia, accessed on 25 April 2006
Saint of the Day, April 6: Notker Balbulus Archived 2008-05-30 at the Wayback Machine. at SaintPatrickDC.org
Նոտկեր Կակազողի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
Гаспаров М. Л. Ноткер Заика Деяния Карла Великого // Средневековая латинская литература IV—IX вв. — М., 1970
Ноткер Заика «Деяния Карла Великого» Книга 1
Ноткер Заика «Деяния Карла Великого» Книга 2
Электронное факсимиле санкт-галленских рукописей Ноткера
Электронное факсимиле рукописи SG 376