Առանց անձնագրի մարդը

«Առանց անձնագրի մարդը» (ռուս.՝ «Человек без паспорта»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Անատոլի Բոբրովսկին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է  խորհրդային հակահետախուզների գործունեության մասին, որոնք վնասազերծել են «Սպիտակ» մականունով օտարերկրյա լրտեսին, որը ԽՍՀՄ է ուղարկվել Ռյաբիչ անվանումով՝ տայգայում՝ Պրիոզորսկ քաղաքի մոտ գտնվող մի ռազմարդյունաբերական օբյեկտի մասին տեղեկատվություն ստանալու համար։


== Դերերում ==
Վլադիմիր Զամանսկի – «Սպիտակ», նույն ինքը Ալեքսանդր Մատվեևիչ Ռյաբիչ, օտարերկրյա լրտես
Գենադի Ֆրոլով – Վլադիմիր Ալեքսեևիչ Բախրով, ԿԳԲ մայոր
Նիկոլայ Գրիցենկո – Պյոտր Եպիֆանովիչ Իզմայլով, արտաքին հետախուզության գործակալ, նախկին պոլիցայ
Լիոնելլա Սկիրդա – Օլգա Պետրովնա Գոնչարովա, Ռյաբիչի ընկերը
Ալեքսեյ Էյբոժենկո – Կոնստանտին Լեժնև, ԿԳԲ լեյտենանտ
Միխայիլ Պոգորժելսկի – Վասիլի Ֆեոդորովիչ Զուբարև, ԿԳԲ գնդապետ
Վլադիմիր Օսենև – Ֆեոդոր Սպիրիդոնովիչ Կատկո, օտարերկրյա հետախուզության գործակալ
Կոնստանտին Տիրտով – «Սեմյոն Գրիգորևիչ Զաբլուդա», նույն ինքը՝ օտարերկրյա հետախուզության գործակալ «Պաստոր»
Ալեքսեյ Սվեկլո – Օլեյչենկո, անտառահատ
Վիկտոր Պավլով – Գորոխով, դատախազության քննիչ Պրիոզերսկում
Սվետլանա Կոնովալովա – Իզմայլովի կինըՄյուս դերասանները նշված են որպես էպիզոդիկ դերեր կատարողներ․

Արկադի Տրուսով – Ստեպան Իվանովիչ Կլոկ
Վալենտին Գրաչով – Լեոնիդ Կորշունով, անտառահատ
Գեորգի Ռիբակով – արտաքին հետախուզության աշխատակից
Աննա Գորյունովա – Գորևա, փոստային բաժանմունքի աշխատակից
Վլադիմիր Գուլյաև – Պրիոզերսկի միլիցիայի բաժնի պետ
Վիկտոր Բայկով – փոստային բաժանմունքի պետ
Անատոլի Յուշկո – ԿԳԲ սպա
Լիդիա Դրանովսկայա – Նատալյա Գրիգորևնա Զաբլուդա
Վլադիմիր Սմիրնով – ԿԳԲ սպա
Գեորգի Սովչիս – ԿԳԲ սպա
Վիկտոր Ուրալսկի – Նիկոլայ Ինոկենտիևիչ Գարշին, Պրիոզերսկի ԿԳԲ բաժնի պետ
Ելենա Վոլսկայա – դիրիժոր
Էմմա Տրեյվաս – վագոն-ռեստորանի աշխատակցուհի
Գեորգի Սվետլանի – մատուցող վագոն-ռեստորանում
Վլադլեն Պաուլուս – օտարերկրյա հետախուզության սադրիչ (հնչյունավորել է Արտյոմ Կարապետյանը)Լուսագրերում նշված չէ․

Ֆեոդոր Մենիկով – սադրիչ-«կատարող»
Եվգենյա Խանաևա – Կլավոչկա, փոստային բաժանմունքի աշխատակցուհի
Կլավդիա Խաբարովա – հյուրանոցի ադմինիստրատոր
Իննա Ֆեոդորովա – տան տիրուհին, որտեղ ապրում էր Օլեյչենկոն
Հուսեյն Ախունդով – տղամարդ փոստի հերթում 
Ռոբերտ Դագլիշ – օտարերկրյա հետախուզության աշխատակից


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Վլադիմիր Կուզնեցով
Բեմադրող ռեժիսոր՝ Անատոլի Բոբրովսկի
Գլխավոր օպերատոր՝ Վլադիմիր Բոգանով
Գլխավոր նկարիչ՝Ստալեն Վոլկով
Կոմպոզիտոր՝ Ալեքսանդր Զացեպին
Հնչյունային օպերատոր՝ Եվգենի Կաշկևիչ
Դիրիժոր՝ Գրիգորի (Գերման) Համբուրգ
Գրիմ՝ Ա. Մասլովա
Մոնտաժող՝ Վալենտինա Յանկովսկայա
Կոստյումներ՝ Ն. Շիմիլիսի
Ռեժիսոր՝ Էրիկ Պիրյով
Օպերատոր՝ Նինա Ֆիլինկովսկայա
Նկարիչ-դեկորատոր՝ Հուսեյն Ախունդով
Ռեժիսորի օգնականներ՝ Տ. Սեմենովա, Լ. Սերգանով
Օպերատորի օգնականներ՝ Ալեքսանդր Վորոպաև, Գ. Գորդեև
Համակցված նկարահանումների օպերատոր՝ Բորիս Արեցկի, նկարիչ՝ Լյուդմիլա Ալեքսանդրովսկայա
Խմբագիր՝ Վ. Լեոնով
Խորհրդատուներ՝ գնդապետ Ա. Զուբով, փոխգնդապետ Ալեքսանդր Զագվոզդին
Տնօրեն՝ Կառլեն Աղաջանով


== Քննադատություն ==
Կինոգետ Ռոմիլ Սոբոլևը նշել է, որ «բոլոր արժանիքներով հանդերձ՝ խիստ «խճճված» սյուժե, հասուն ռեժիսուրա, դերասանների վարպետություն և այլն... այս ֆիլմում հակահետախույզ հերոսի՝ մայոր Բախրովի կերպարը այնքան վառ չէր, որքան ցանկալի կլիներ»։ Միևնույն ժամանակ, «ըստ հոգեկան բարդության, բնավորության անհատական գծերով լրտես Ռյաբիչը, որն առանց տոհմի և  ցեղի մարդ է, ավելի հետաքրքիր է, թերևս, քան միապաղաղաղ-դրական հերոսը»։
Քննադատ Տատյանա Խլոպլյանկինան կարծում է, որ «Մարդը առանց անձնագրի» «համապատասխանում է ժամանակակից միջին ֆիլմի նորմերին»։ Նա խորհուրդ է տվել. «Հեղինակները նույնիսկ չեն էլ փորձում իրենց պատմությունն այնպես կառուցել, որ հանդիսատեսին անընդհատ լարվածության մեջ պահեն՝ ստիպելով նրան ինքնուրույն լուծում փնտրել»։ «Լրտեսներից մեկին խաղում է Ն. Գրիցենկոն, և դա ոչ թե անդեմ ֆիգուր է, այլ դերասանի կատարմամբ բարդ, դաժան և միևնույն ժամանակ խղճուկ մարդ։ Վ. Զամանսկին (լրտես Ռյաբիչի դերակատար), Գ. Ֆրոլովը և Ա. Էյբոժենկոն, որոնք մարմնավորել են խորհրդային հակահետախույզների, շատ բան են անում, որպեսզի նման չլինեն վատ դետեկտիվի ստանդարտ հերոսներին»։
Կինոգետ Վիկտոր Դյոմինը «Առանց անձնագրի մարդը» ֆիլմը ոչ թե գլուխգործոց է անվանել, այլ պարզապես լավ դետեկտիվ։ Ընդ որում, նա գրել է ֆիլմի մասին. «Ամբողջությամբ սյուժետային կառուցվածքը չի դիմանում այն ծանրաբեռնվածությանը, որի վրա այն հաշվարկված էլ չէր. որոշ դրվագներ չափազանց բարյացակամ են, չափազանց դանդաղ և մանրակրկիտ».


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Соболев Р. «Человек без паспорта» // Спутник кинозрителя. — 1966. — № 8.
Хлоплянкина Т Не хуже других?.. // Искусство кино. — 1966. — № 10. — С. 31—35.
Дёмин В. Уроки детектива // Советский экран. — 1966. — № 17. — С. 3—4.


== Արտաքին հղումներ ==
«Առանց անձնագրի մարդը» ֆիլմը Кино-Театр կայքում