Իկիգայ

Իկիգայ (ճապ.՝ 生き甲斐), ճապոներեն եզրույթ, որը նշանակում է «ապրելու իմաստ»։ Այն վերաբերում  է կյանքում նպատակ կամ ուղղություն ունենալուն, կամ մի այլ բանի, որը կյանքը կդարձնի արժանի ապրելու համար, և որի համար անձը կիրականացնի ինքնաբուխ ու պատրաստակամ արարքներ՝ տալով դրանց բավարարվածության ու «կյանքի իմաստի» զգացողություն։ Իկիգայն արտացոլում է անձի ներքին եսը և ասոցացվում է առողջության ու երկարակեցության հետ։


== Ստուգաբանություն ==
Իկիգայ բառը բառացիորեն բաղկացած է  'Iki' (ապրել) և'gai' (պատճառ) բառերից։ Իկիգայ բառը միավորում է ճապոներեն երկու բառ՝ iki (ճապ.՝ 生き), որը նշանակում է կյանք, և kai (甲斐), որն էլ նշանակում է ազդեցություն, արդյունք, պտուղ, արժանիք, օգուտ (արտասանվում է gai), այսինքն նշանակում է ապրելու, կենդանի լինելու պատճառ, կյանքի իմաստ, մի բան, որ դարձնում է կյանքն ապրելու արժանի։


== Ընդհանուր ակնարկ ==
Իկիգայը կյանքում որևէ ուղղություն, նպատակ ունենալն է կամ մի բան, որը կդարձնի կյանքը ապրելու արժանի, կամ «սուբյեկտիվ ընկալում է, որ անձի առօրյա կյանքը լի է էներգիայով ու մոտիվացիայով»։ Իկիգայը բարեկեցության վիճակն է, քանի որ այն «ենթադրում է գործողություն անձի կողմից՝ նվիրելու իրեն այնպիսի գործերի, որոնցից նա բավականություն է ստանում, և ասոցացվում է կատարելության զգացողության հետ»։
Իկիգայը վերաբերում է
«առանձնահատուկ «փորձի», որն առաջացնում է երջանկության ու արժանիքի զգացում»,
«արդյունքների ճանաչողական գնահատման, որը անձի կյանքը համարում է իմաստալից վերոնշյալ «փորձի» շնորհիվ» և
«ուրախության ու ինչ-որ բան ավարտած լինելու զգացումին, որը բխում է կոգնիտիվ գնահատումից»Օկինավայի մշակույթում Իկիգայն ընկալվում է որպես «առավոտյան արթնանալու պատճառ», այսինքն՝ կյանքից հաճույք ստանալու պատճառ։ TED համաժողովներից մեկում National Geographic-ի հաղորդավար Դեն Բյութները նշում էր Իկիգայը՝ որպես օկինավացիների երկարակեցության պատճառներից մեկը։ Հինգ շրջաններից մեկը, որ Դ. Բյութները ուսումնասիրել և գրել է իր գրքում, Օկինավան է։ Նա սովորել է Օկինավայի բնակիչների իկիգայի փիլիսոփայությունը և նշել, որ ճապոնացիները ցանկություն չունեն թոշակի անցնելու, մարդիկ շարունակում են կատարել իրենց սիրելի աշխատանքը այնքան ժամանակ, քանի դեռ առողջ են։
Իկիգայ բառը սովորաբար օգտագործվում է՝ ցույց տալու համար մարդու կյանքում արժեքների աղբյուրը կամ այն բոլոր բաները, որ մարդու կյանքը դարձնում են ապրելու արժանի։ Այն արտացոլում է մարդու ներքին եսը՝ միաժամանակ ստեղծելով մտավոր վիճակ, որտեղ անձն իրեն խաղաղ է զգում։ Այն գործողությունները, որ թույլ են տալիս մարդուն զգալ Իկիգայը, երբեք անձին պարտադրված չեն. դրանք ինքնաբուխ են և միշտ արվում են կամորեն՝ անհատին բավարարվածության ու կյանքի իմաստ ունենալու զգացում տալով։


== Մեխանիզմ ==

Մի հոդվածում, որը վերնագրված էր Ikigai — jibun no kanosei, kaikasaseru katei («Իկիգայ. անձին ծաղկելու հնարավորություններ տալու գործողություն»), Կոբայասի Ցուկասան նշել է, որ «մարդիկ կարող են իրական իկիգայը զգալ այն ժամանակ, երբ անձի հասունության, ցանկությունների, բավարարվածության, սիրո, երջանկության, կյանքի արժեքը զգալու վրա հիմնվելով՝ նրանք շարունակեն իրենց ուղին դեպի Ինքնիրացում»։
Ալբերտայի համալսարանի պրոֆեսոր Սինտարո Կոնոն, ում հետազոտություններ կատարելու հետաքրքրությունները հիմնված են ազատ ժամանակի (leisure) ու հատկապես իկիգայի վրա՝ մշակել է իկիգայի մի դինամիկ տեսություն և առանձնացրել է չորս գործողություններ, որ մարդիկ կատարում են՝ իկիգային հասնելու համար, այսինքն՝ իրենց կյանքը ապրելու արժանի դարձնելու համար։ Դրանք են

«ներգրավվել այնպիսի գործողություններում, որոնք արժևորվում են որպես հաճելի, խթանող կամ հանգստացնող»,
«դիվերսիֆիկացվել՝ ներգրավվելով բազմաթիվ արժեքների միաժամանակ (օրինակ՝ հաճույք և հանգստություն)»,
«հավասարակշռել մրցակցող արժեքները (օրինակ հաճույքը և ջանքը կամ խթանն ու հանգստությունը)»,
«ժամանակավորապես թողնել այն արարքները, որոնք դառնում են ճնշող, որպեսզի հնարավոր լինի զբաղվել նրանցով հետագայում»։


== Պատկանելության կարևորությունը ==
1960, 1970 և 1980-ականներին տարածված էր այն միտքը, որ իկիգայն արվում էր կամ հանուն հասարակության բարելավման («սեփական ցանկությունները հասարակությանը ստորադասելու միջոցով», տե՛ս Մասլոուի պահանջմունքների բուրգը) կամ էլ հանուն սեփական անձի բարելավման («գնալ սեփական ճանապարհով»)։ 21-րդ դարում, սակայն, իկիգայն ավելի շատ կենտրոնացել է ավելի սեփական անձի, քան սեփական անձը զոհաբերելու վրա։
Ճապոնիայի նախորդ սերունդների համար իկիգայը «ընտանիքի ու հասարակության կաղապարի մեջ տեղավորվելն» էր, մինչդեռ երիտասարդ սերունդը նշում է, որ իրենց իկիգայն այն երազանքների մասին է, թե  նրանք «ինչ են դառնալու ապագայում»։


== Ազդեցությունը բարեկեցության վրա ==
Ամենայն հավանականությամբ իկիգայ զգալն իր ազեցությունն ունի գլխուղեղի մեծ կիսագնդի ճակատային բլթի գործունեության վրա։ Վիճակագրորեն ապացուցվել է, որ իկիգայի առկայությունը կապ ունի սթրեսի ցածր մակարդակի ու ընդհանուր առողջության ու երջանկության զգացումների հետ։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ այն մարդիկ, որոնք իկիգայ չեն զգում, ավելի հավանական է, որ կունենան սրտանոթային հիվանդություններ, սակայն որևէ ազդեցություն չարօրակ ուռուցքների զարգացման վրա չի հայտնաբերվել։
Իկիգայ զգալը հավասարակշռում է այնպիսի միջնորդանյութերի ու հորմոնների, ինչպիսիք են դոֆամինը, սերոտոնինը և β-էնդորֆինը։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ կյանքում որոշակի «նպատակի»՝ իկիգայի առկայության զգացումը հակարդարձ համեմատական է ուրիշների կողմից ուշադրության արժանանալու ցանկությանը ու տագնապին։ Ուսումնասիրությունները նաև հայտնաբերել են, որ իկիգայը նաև ասոցացվում է ճապոնացիների երկարակեցության հետ։


== Տես նաև ==
Լոգոթերապիա
Մոտիվացիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
"Factors associated with 'Ikigai' among members of a public temporary employment agency for seniors (Silver Human Resources Centre) in Japan; gender differences", Health and Quality of Life Outcomes. 2006; 4:12 (retrieved Nov 2008).
"Ikigai", More Explore (retrieved Nov 2008).
"Ikigai and Mortality" Psychology Today. 17 Sep 2008 (retrieved Jan 2010).
"Dan Buettner: How to live to be 100+" Archived 2014-02-26 at the Wayback Machine. TED talk about longevity that explains the word in the Okinawan context. Jan 2010.