Պոլոցկ

Պոլոցկ(ռուս.՝ Полоцк), (բելառուս․՝ Полацк, լեհ.՝ Polock), քաղաք Բելառուսի Հանրապետության Վիտեբսկի մարզում; Նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2017 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 85.012 : Նովոպոլոցկ քաղաքի և մերձակա ավանների ու գյուղերի հետ մեկտեղ՝ կազմում է ագլոմերացիա՝ շուրջ 270 հազար բնակչությամբ։ Երկաթուղային և խճուղային ճանապարհների հանգույց է։
Բելառուսի հնագույն բնակավայրն է։ Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 862 թվականին։ Ունի բազմաթիվ վանքեր ու եկեղեցիներ և այդ պատճառով էլ պատկերավոր կերպով անվանվում է «Բելառուսի հոգևոր կենտրոն»։


== Աշխարհագրություն ==
Քաղաքն ընկած է Արևմտյան Դվինայի (Դաուգավա) երկու ափերին, այդ գետի վտակ Պոլոտայի գետաբերանի մերձակայքում, Վիտեբսկից մոտավորապես 94 կմ դեպի հյուսիս-արևելք, երկրի մայրաքաղաք Մինսկից 193 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։


== Պատմություն ==
862 թվականից մինչև 1320 թվականը Պոլոցկում իշխել են Ռյուրիկի հետնորդները, այնուհետև բնակավայրը մտցվել է Լիտվայի մեծ իշխանության կազմի մեջ։ 1563 թվականին գրավվել է ռուսական Իվան Ահեղ արքայի զորքերի կողմից, դրանից 16 տարի անց միացվել Լեհաստանին, 1772-ին՝ Լեհաստանի առաջին բաժանման ժամանակ վերստին փոխանցվել ցարական Ռուսաստանին, մտցվել Վիտեբսկի նահանգի կազմի մեջ։ 1812 թվականին Նապոլեոն Բոնապարտի զորքերը ռուսական արշավանքի ժամանակ մասնակիորեն ավերել են Պոլոցկը։
Քաղաքը տասնամյակներ շարունակ ունեցել է հրեական մեծաթիվ բնակչություն. 1897 թվականին բնակիչների 61 տոկոսը հրեաներ էին։ Նրանց թիվը 1900-ական թվականներին կազմակերպված հրեական ջարդերի հետևանքով զգալիորեն նվազել է։ 1939 թվականին արդեն քաղաքի 24.816 բնակիչների 22 տոկոսն էր հրեա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գերմանական ֆաշիստների տիրապետության տակ ընկած Պոլոցկում հրեաների նոր ջարդեր են կազմակերպվել։ 1944 թվականին կարմիր բանակն ազատագրել է քաղաքը։


== Ուշագրավ փաստեր ==
Պոլոցկում առաջին քաղաքային գրադարանը բացվել է դեռևս 12-րդ դարում, առաջին կրթօջախը (ճիզվիտական կոլեգիումը)՝ 1580 թվականին։
Պոլոցկում է մոտավորապես 1490 թվականին ծնվել Ֆրանցիսկ Սկորինան՝ Աստվածաշնչի՝ եկեղեցասլավոնական լեզվով թարգմանության առաջին հրատարակիչը (1517):
Մասնագիտական հաշվարկների համաձայն՝ Պոլոցկում է գտնվում Եվրոպայի աշխարհագրական կենտրոնը
2010 թվականին Պոլոցկը հռչակվել է Բելառուսի մշակութային մայրաքաղաք։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ժողովրդագրություն ==
1897 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքն ունեցել է 20 751 բնակի, այդ թվում՝ 12 481 հրեա, 3523 ռուս, 3122 բելառուս, 913 լեհ։


== Քույր քաղաքներ ==
 Ալավերդի, Հայաստան
 Բելցի, Մոլդովա
 Վելիկիե Լուկի, Պսկովի մարզ, Ռուսաստան
 Վելիկի Նովգորոդ, Ռուսաստան
 Վենտսպիլս, Լատվիա
 Գդանսկ, Լեհաստան
 Գոտլանդ, Շվեդիա
 Իոնավա, Լիտվա
 Կամենեց-Պոդոլսկ, Ուկրաինա
 Կանսկ, Ռուսաստան.
 Մինգեչաուր, Ադրբեջան
 Օբուխով, Ուկրաինա
 Սուոյարվայի շրջան, Կարելիա, Ռուսաստան
 Տոսնո, Լենինգրադի մարզ, Ռուսաստան
 Տրակայ, Լիտվա
 Ֆրիդրիխսհաֆեն, Գերմանիա
 Էլեկտրոստալ, Ռուսաստան
 Յարասլավ, Լեհաստան


== Գրականություն ==
Александров Д. Н., Володихин Д. М. «Борьба за Полоцк между Литвой и Русью в XII—XVI веках»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-25-ին  . — М.: Аванта+, 1994. — 133 с.
Алексеев Л. В. Полоцкая земля. — Полоцк: А. И. Судник, 2007. — 50 с. ISBN 978-985-6650-42-3
Данько Л. Ф. Храм Покрова Пресвятыя Богородицы во граде Полоцке: К торжеству возрождения : Исторический очерк. — Полоцк : А. И. Судник, 2004. — 32 с.: ил. — (Наследие Полоцкой земли; вып. 1). ISBN 985-6650-05-4
Джаксон Т. Н. Глава 8 // Austr í Görðum: древнерусские топонимы в древнескандинавских источниках. — М.: Языки русской культуры, 2001.
Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі : Віцебская вобласць. — Կաղապար:Мн.: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 333—360. — 496 с. — 8000 экз.
Иезуиты в Полоцке: 1580—1820 гг. — Часть 1. / Сост. Л. Данько. — Полоцк: А. И. Судник, 2005. — 40 с. ISBN 985-6650-10-0
Иезуиты в Полоцке: 1580—1820 гг. — Часть 2. / Сост. Л. Данько. — Полоцк: А. И. Судник, 2005. — 48 с. ISBN 985-6650-13-5
Путеводитель по городу Полоцку 1910 года. — Полоцк: А. И. Судник, 2006. — 48 с. ISBN 985-6650-26-7
Сумароков Г. В., Серегина Н. С. Полоцкая княжна Мария Васильковна — автор «Слова о полку Игореве» : исследования тайнописи. — Полоцк: А. И. Судник, 2008. — 53 с. ISBN 978-985-6650-53-9


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Полоцк»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Полоцкий районный исполнительный комитет — официальный сайт
Фотоснимки Полоцка на Radzima.org
Национальный Полоцкий историко-культурный музей-заповедник
Полоцк на Глобус TUT.by Archived 2010-04-03 at the Wayback Machine.