Ցունամի Զոնդյան նեղուցում

Ցունամի Զոնդյան նեղուցում, Անակ Կրակատաու հրաբխի ժայթքման և փլուզումների հետևանքով առաջացած ցունամի Զոնդյան նեղուցում, որը հարվածել է Ինդոնեզիայի ափամերձ Բանտեն և Լամպունգ շրջաններին։ Ցունամիի հետևանքով զոհվել է առնվազն 429 մարդ, 1485-ը ստացել են տարբեր աստիճանի վնասվածքներ։ Դեկտեմբերի 23-ի տվյալներով` փլուզվել է հրաբխի հարավ-արևմտյան հատվածի մեծ մասը։


== Նախադրյալներ ==

Գտնվելով խաղաղօվկիանոսյան Հրե օղակում՝ Ինդոնեզիայում շատ են բարձր ուժգնության երկրաշարժերը, և այն 127 գործող հրաբուխների երկիր է։ Այս հրաբուխներից մեկը Անակ Կրակատաուն է (բառացի «Կրակատաուի երեխա»). գործող հրաբուխ Զոնդյան նեղուցում, որը հայտնաբերվել է 1927 թվականին և հանդիսանում է Կրակատաու հրաբխի՝ 1833 թվականին տեղի ունեցած ժայթքման արդյունք, որը մարդկության պատմության ամենահզոր ժայթքումներից մեկն է։
2004 թվականի ցունամին նույնպես տեղի է ունեցել տարվա այս նույն ժամանակահատվածում (դեկտեմբերի 26-ին) ու նորից Ինդոնեզիայի ափերի մոտ, սակայն ավելի հուժկու էր. մասնավորապես՝ ցունամու հետևանքով այդ ժամանակ տուժեցին Թայլանդի և Շրի Լանկայի մերձափնյա շրջանները։


== Ցունամի ==
Տեղական ժամանակով 21:03 (14:03 UTC) Անակ Կրակատաուն սկսեց ժայթքել՝ վնասելով տեղական սեյսմոգրաֆիկական  սարքավորումը, մոտակայքում գտնվող սեյսմոգրաֆիկական կայանները գրանցել են անդադար ցնցումներ։ Օդերևութաբանության, կլիմայաբանության և գեոֆիզիկայի ինդոնեզիական BMKG գործակալությունը ցունամին գրանցել է շաբաթ օրը, տեղական ժամանակով մոտ 21:27, Բանտեն պրովինցիայի արևմտյան ափին, սակայն առաջացման պատճառն անհայտ մնաց։ Տարերային աղետների կանխարգելման ինդոնեզիական ազգային BNPB գործակալության մամլո քարտուղար Սուտովո Պուրվո Նուգրոհոն հայտարարություն հրապարակեց, որում ցունամին անվանեց անոմալ բարձր մակընթացություններով, որոնց պատճառը լիալուսնի շրջանում առաջացող փլուզումներն են, որոնց առաջացման պատճառը Կրակատաու հրաբխի ժայթքումն է։ The Guardian-ի համաձայն՝ ցունամու պատճառը ստորջրյա փլուզումներն են, որոնք սկսվել են Կարկատաու հրաբխի ժայթքումից հետո։


== Զոհեր ==

Տարերային աղետների կանխարգելման ինդոնեզիական ազգային խորհուրդն իսկզբանե հայտարարեց 20 զոհերի և 165 վիրավորների մասին։ Հաջորդ օրն արդեն հայտարարվում էր 43 զոհերի մասին, որոնցից 33-ը՝ Պանդելանգում, 7-ը՝ Հարավային Լամպունգում, 3-ը՝ Սերանգում, ինչպես նաև՝ 584 տուժածների և 2 անհետ կորածների մասին, տուժածների մեծ մասը՝ 491 մարդ, նույնպես Պանդելանգից։ Շրջանում մեծ վնաս են կրել ծովափները, այդ թվում՝ մի քանիսը, որոնք հայտնի են զբոսաշրջիկների շրջանում (օրինակ՝ Թանջունգ-Լեսունգը)։ Ավելի ուշ զոհերի թիվը հասավ 62-ի, անհետ կործաների թիվը՝ 20-ի։ Անհետ կորածների մեջ են նաև այն մարդիկ, ովքեր արհավիրքի պահին ոչ մեծ կղզիների վրա էին, որոնք ևս հանդիսանում են Պանդելանգ շրջանի մի մասը։ Դեկտեմբերի 23-ին տեղական ժամանակով ժամը 13:00 BNPB-ն հաստատեց 168 զոհերի, 745 տուժածների, 30 անհետ կորածների մասին տեղեկությունը։ Դեկտեմբերի 24-ի դրությամբ՝ ցունամու պատճառով զոհվել է 429, տուժել՝ 1459, անհետ կորել՝ մարդ։
Զոհերի թվում է ինդոնեզացի դերասան Աա Ջիմմին, ինչպես նաև Seventeen խմբի մի քանի անդամներ։


== Վնաս ==
Լուրջ վնաս է կրել կամ ոչնչացվել է մոտ 400 տուն Պանդեգլանգում, որոնք տեղակայված են մերձափնյա շրջաններում, ինչպես նաև լուրջ վնասներ են կրել 9 հյուրանոցներ։ Հարավային Լամպունգ շրջանում վնաս է կրել 30 տուն։


== Արձագանք ==

Ինդոնեզիայի նախագահ Ջոկո Վիդոդոն Տարերաին աղետների կանխարգելման ազգային գործակալությանը և Ինդոնեզիայի ազգային բանակին հրամայել է անհապաղ օգնություն ցուցաբերել տուժածներին։ Զբոսաշրջության նախարարության կողմից դադարեցվեց Լամպունգ և Բանտեն ուղղությունների շահագործումը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ինդոնեզիայում ցունամին երաժիշտներին սրբել-տարել է բեմի վրայից (տեսանյութ) Archived 2022-02-11 at the Wayback Machine.
Զոնդյան նեղուցում տեղի ունեցած ցունամու արդյունքում զոհերի թիվը շարունակում է աճել