Վիրխիլիո Պիներա

Վիրխիլիո Պիներա (իսպ.՝ Virgilio Piñera Llera, օգոստոսի 4, 1912(1912-08-04)[…], Կադենաս, Մատանսաս, Կուբա - հոկտեմբերի 18, 1979(1979-10-18)[…] կամ հոկտեմբերի 19, 1979(1979-10-19), Հավանա, Կուբա), կուբացի բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ։


== Կենսագրություն ==

Վիրխիլիո Պիներան ծնվել է 1912 թվականին Կուբայի Կարդենաս քաղաքում։ Հայրը եղել է հողային ինժեներ, մայրը՝ ուսուցչուհի։  Պիների բանաստեղծությունները տպագրվել են «Կուբայական պոեզիա, 1936 թվական» անթոլոգիայում, որը կազմվել է Խուան Ռամոն Խիմենեսի կողմից։  Ավարտել է Հավանայի համալսարանի փիլիսոփայության և գրականության ֆակուլտետը (1940)։ Քաջածանոթ է եղել Խոսե Լեսամա Լիմայի հետ, ընդգրկված է եղել «Orígenes» ամսագրի շրջանակներում, սակայն չի մասնակցել գրող- տրանսցենդենտալիստների հոգևոր հերմետիզմի գծով կողմնորոշումներին։  1946 թվականից մինչև 1958 թվականը աշխատել է Բուենոս Այրեսի կուբայական դեսպանատանը՝ այնտեղ մտերմանալով Վիտոլդ Գոմբռովիչի հետ, թարգմանել է նրա «Ֆերդիդուրկե» վեպը (հեղինակի և էնտուզիաստների խմբի օժանդակությամբ ճշտությամբ ստեղծել է դրա իսպանալեզու տարբերակը, որը տպագրվել է Բուենոս-Այրեսում 1947 թվականին)։ 1946  թվականին Պիների «Անքուն գիշերով» նովելը Բորխեսը հրապարակում է «Բուենոս-Այրեսյան տետրեր» ամսագրում։ 1955 թվականին Վիրխիլիո Պիներան Խոսե Ռոդրիգես Ֆեոյի հետ միասին Հավանայում հիմնադրում են «Ցիկլոն» ամսագիրը, որը գրական առումով հակադրվում է Լեսամ Լիմին և նրա համախոհներին։ Հրապարակվել է նաև արգենտինական «Sur» և «Hogar» ամսագրերում, Բորխեսին մերձավոր ֆրանսիական «Lettres Nouvelles» և «Temps Modernes» հրատարակչություններում։ Հեղափոխական ուժերի հաղթանակից հետո համագործակցել է «Հեղափոխություն» թերթի և դրա «Հեղափոխություն երկուշաբթի օրը» գրական հավելվածում, որը ղեկավարում էր Գ. Կաբրերա Ինֆանտեն։ 1962 թվականին Պիներայի պիեսը և նովելը հրատարակվեցին ԱՄՆ-ում «Ոդիսևս» ամսագրում։ 1968 թվականին «Երկու ծեր խուճապահարները» պիեսի համար ստացել է  «Կասա դե լաս Ամերիկաս» հրատարակչության մրցանակ։ 1969 թվականին Նյու Յորքում բեմադրվում է «Կեղծ ահազանգ» դրաման։ 1969 թվականից հետո Պիներան  հետապնդվում է քաղաքական և գրական իշխանությունների կողմից հոմոսեքսուալիզմի համար (որը նա երբեք չէր թաքցնում), իսկ փաստացի, ամեն ինչում անկախ դիրքորոշման համար գտնվել է տնային կալանքի և մշտական հսկողության տակ, նրա ստեղծագործությունները լույս չէին տեսնում մամուլում, չէին բեմադրվում, արգելված էր դրանց արտասահման դուրս բերումը։ Չնայած դրան նրա «Սառնարյուն պատմվածքներ» գիրքը հրատարակվել է Ֆրանսիայում (1970), պիեսները բեմադրվել են Իսպանիայում և Արգենտինայում, ցուցադրվել են հեռուստատեսությամբ, արձակը և դրամատուրգիան հրապարակվել է  Արգենտինայում և ԱՄՆ-ում։  Կուբայում Պիներայի ստեղծագործությունները նորից սկսեցին երևալ միայն 1987 թվականից հետո։


== Ստեղծագործություն ==
Ինքը Պիներան իրեն անվանում էր «այնպիսի ռեալիստ, որը չի կարող արտահայտել ռեալությունը, առանց այն խեղաթյուրելու, այսինքն այն չդարձնելով առավել ռեալ և աշխույժ»։ Սյուրռեալիստական սև հումորին մոտ նրա արձակը և դրամատուրգիան կանխագուշակում էին Արթուր Ադամովի աբսուրդի թատրոնը, Էժեն Իոնեսկոն և Սեմյուել Բեքեթն, Ֆերնանդո Արաբալի «տագնապի թատրոնը», մեծ ազդեցություն գործելով Կուբայի, կուբայական սփյուռքի և Լատինական Ամերիկայի այլ երկրների երիտասարդ գրողների վրա, որոնց համար նա դարձավ և մնաց նշանակալի օրինակ (Գ. Կաբրերա Ինֆանտեն, Ռեյնալդո Արենասը, Անտոն Արուֆատը,  Աբիլո Էստևեսը, Սևերո Սարդույը, Ռիկարդո Պիլյան , Սալվադոր Էլիսոնդոն և մյուսները)։
Թարգմանել է  Շառլ Բոդլերին, Մարսել Պրուստին, Անդրե Ժիդին, Ժ. Ժիոնոյին, Իմրե Մադիչին  և մյուսներին։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Բանաստեղծություններ ===
Las furias/ Ֆուրիա (1941)
La isla en peso/ Բարձրացած կղզի (պոեմ)
La vida entera/ Ամբողջ կյանքը (1969)


=== Նովելներ ===
Cuentos fríos/ Սառնասիրտ պատմություններ (1956)
El que vino a salvarme/ Նա, ով եկել էր ինձ փրկելու (1970, տպագրվել է Բուենոս Այրեսում)


=== Վեպեր ===
La carne de René/ Ռենեն և նրա մարմինը  (1952)
Pequeñas maniobras/ Փոքր հնարքներ (1963)
Presiones y diamantes/ Ճնշում և ադամանդ (1967)


=== Դրամաներ ===
Electra Garrigó/ Էլեկտրա Գարիգո (1941, բեմադրվել է 1948)
Aire frío/ Սառը օդ (1959)
El flaco y el gordo/ Նիհարն ու հաստլիկը (1959)
Dos viejos pánicos/ Երկու ծեր խուճապարկուները (1968)


=== Համալրված հրատարակություններ ===
Teatro del absurdo. La Habana: Instituto del Libro, 1967
Teatro inconcluso/ Selección, ordenamiento y prólogo Rine Leal. La Habana: Ediciones Unión, 1990.
Teatro inédito. La Habana, Editorial Letras Cubanas, 1993.
Cuentos de la risa del horror/ Selección Efraín Rodríguez Santana. Bogotá: Editorial Norma, 1994.
Poesía y crítica/ Selección y prólogo Antón Arrufat. México: Consejo Nacional para la Cultura y las Artes, 1994.
Cuentos completos. Madrid: Alfaguara, 1999.


== Գրականություն ==
Cabrera Infante G. The Death of Virgilio// Virgilio Piñera. Cold Tales. Hygiene, CO: Eridanos, 1988, рр. xi-xiv.
Torres Robles C.L. La cuentística de Virgilio Piñera. Estrategias humorísticas. Madrid: Pliegos, 1989.
Cabrera Infante G. Vidas para leerlas. Madrid: Alfaguara, 1992.
Arrufat A. Virgilio Piñera: entre él y yo. La Habana: Ediciones UNION, 1994.
Cristófani Barreto T. A libélula, a pitonisa. Revolução, homossexualismo e literatura em Virgilio Piñera. São Paulo: Editora Iluminuras Ltda., 1996.
En torno a la obra de Virgilio Piñera/  Jean-Pierre Clément, Fernando Moreno, eds. Poitiers: Centre de Recherches Latino-Americaines de l' Université de Potiers, 1996.
Valerio-Holguin F. Poética de la frialdad: La narrativa de Virgilio Piñera. New York: University Press of America, 1997.
Virgilio Piñera: la memoria del cuerpo/  Molinero R., ed. , San Juan, Puerto Rico: Editorial Plaza Mayor, 2002.
Lobato Morchón R. El teatro del absurdo en Cuba (1948-1968). Madrid: Editorial Verbum, 2002.
Garrido Rodríguez A. Tres mundos narrativos alucinantes. Las Tunas: Editorial Sanlope, 2002
Espinosa C. Virgilio Piñera en persona. Miami: Término Editorial, 2003.
Anderson T.F. Everything in Its Place: The Life and Works of Virgilio Piñera. Lewisburg: Bucknell UP, 2006.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պիներան և լատինաամերիկյան թատրոնը Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.
Опись архива в библиотеке Принстонского университета Archived 2006-09-01 at the Wayback Machine.