armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լիվինգսթոն (Զամբիա)

Լիվինգսթոն (Զամբիա) (անգլ.՝ Livingstone, տեղի անուն՝ Մարամբա անգլ.՝ Maramba), Զամբիայում գտնվող քաղաք, երկրի հարավային նահանգ։


== Աշխարհագրություն ==
Քաղաքը գտնվում է Զամբեզի գետի ձախ ափին, Զիմբաբվեի սահմանին, ոչ այնքան հեռու Վիկտորիա (ջրվեժ)ից (քաղաքի հարավ-արևմտյան ծայրամասում)։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 896 մ բացարձակ բարձրության վրա։


== Կլիմա ==


== Բնակչություն ==
2013 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում է 144.901 մարդ։ 
Քաղաքի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.


== Տնտեսություն ==
Վերջին 10 տարիների ընթացքում, չնայած արդյունաբերական անկմանը և տեքստիլ գործարանների փակմանը, որոնք ի վիճակի չեն մրցակցել ասիական ապրանքների հետ, քաղաքը վերածնունդ է ապրել զբոսաշրջության ոլորտում։ Զբոսաշրջիկներին հիմնականում գրավում են Վիկտորիա ջրվեժը, նրա անունով կամուրջը և «Մոսի-օ-Թունիա» ազգային զբոսայգին («որոտացող ծուխը»), այստեղ է գտնվում նաև Զամբիայի ազգային թանգարանը (հիմնադրվել է 1935 թվականին), Լիվինգսթոնի թանգարանը, Մարամբայի բաց երկնքի տակ գտնվող ազգագրական թանգարանը, որը գտնվում է իր անունը կրող գետի ափին (Վիկտորիա ջրվեժի հարևանությամբ), երկաթուղային թանգարանը և այլն։ Քաղաքը գրավում է հյուրանոցների ցանցում կատարվող ներդրումների հոսքով։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքն ունի միջազգային օդանավակայան։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Zambia National Tourist Bureau page (անգլերեն)
Բեկլեր մեզրե

Բեկլեր մեզրե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(1031) Արկտիկա

(1031) Արկտիկա (անգլ.՝ Arctica), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի հունիսի 6-ին Սերգեյ Բելյավսկու կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,047849 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8759 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2198 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Արկտիկա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,9093 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1943,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185231 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,64° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1031) Արկտիկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռիլա (ազգային պարկ)

«Ռիլա» ազգային պարկ (բուլղար․՝ Национален парк „Рила“), Բուլղարիայի տարածքով խոշորագույն ազգային պարկերից մեկը, զբաղեցնում է 810,46 կմ² տարածք, գտնվում է Ռիլա լեռան վրա։ Հիմնադրվել է 1992 թվականի փետրվարի 24-ին պաշտպանելու ազգային էկոհամակարգերի կարևորությունը։ Բարձրությունը տատանվում է՝  800 մետր Բլագոևգրադից մինչև 2925 մետր Մուսալա (ամենաբարձրը Բալկանյան թերակղզում)։ Ներառում է 120 սառցե լճեր, այդ թվում վեց Ռիլայան։ Շատ գետերի ակունքներ սկիզբ են առնում «Ռիլա» ազգային պարկից, այդ գետերից են Բալկանը-Մարիցա և Բուլղարիայի ամենամեծ լիճը՝ Իսկիրը։ Այգին գտնվում է  Սոֆիայի, Կյուստենդիլի, Բլագոևգրադի և Պազարջիկի շրջաններում։ ներառում է նաև 4 արգելոց՝ Պարանգլիցա, Կենտրոնական, Իբրիյան և Սկակավիցյան։
«Ռիլա» ազգային պարկը հանդիսանում է Եվրոպայի ամենամեծ և արժեքավոր պահպանվող բնական զոնաներից մեկը։ Ըստ ԲՊՄՄ-ի դասվում է երկրորդ կարգի պարկերի շարքին։ Չորս արգելոցներից երկուսը մտնում են ՄԱԿ-ի պահպանվող տարածքների ցանկում։
Այգին մտնում է Ռոդոպյան անտառների կազմի մեջ։ Անտառը զբաղեցնում է 534,81 կմ² տարածք (ամբողջ տարածքի 60%)։ Ունի մոտավորապես 1400 տեսակի անոթավոր բույսեր, 282 տեսակ մամուռներ և 130 տեսակի քաղցրահամ ջրիմուռներ։ Կենդանական աշխարհը բաղկացած է 48 տեսակի կաթնասուններից, 99 տեսակի թռչուններից, 20 տեսակի սողուններից և երկենցաղներից, 5 տեսակի ձկներից և 2934 տեսակի անողնաշարավոր կենդանիներից (որոնցից 282-ը էնդեմիկ).


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (բուլղ.) (անգլ.)
Տրուբիևկա

Տրուբիևկա (ուկրաիներեն՝ Трубіївка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռուժինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1736 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրուբիևկա գյուղում բնակվում էր 251 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1781 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 140,93 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Յասնայա Պոլյանա (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յասնայա ՊոլյանաՅասնայա Պոլյանա (ռուս.՝ Ясная Поляна), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 26 մարդ։
Գտնվում է շրջանի արևելյան մասում՝ Վյազմայից 2,5 կմ հյուսիս, P134 «Հին Սմոլենսկայա ճանապարհ» մայրուղուց 0,5 կմ դեպի արևմուտք՝ Սմոլենսկ - Դորոգոբուժ - Վյազմա - Զուբցով, Վյազմա գետի ափին։
Գյուղից 1 կմ դեպի արևելք գտնվում է Մոսկվա-Մինսկ գծի Կոկորևո երկաթուղային կայարանը։
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ գյուղը 1941 թվականի հոկտեմբերին գրավվել է նացիստական զորքերի կողմից և ազատագրվել 1943 թվականի մարտին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ջեյմս Դիբլ

Ջեյմս Էդվարդ Դիբլ (անգլ.՝ James Dibble, փետրվարի 4, 1923(1923-02-04), Newtown - դեկտեմբերի 13, 2010(2010-12-13), Narrabeen), ավստրալիացի հեռուստատեսային հաղորդավար, որն առավել հայտնի է եղել որպես Ավստրալիայի հեռարձակող կորպորացիայի (ABC) Սիդնեյի նորությունների հաղորդավար։ 27 տարի շարունակ՝ 1956 թվականի նոյեմբերի 5-ից սկսած մինչև իր 1983 թվականի հունիսի 10-ին թոշակի անցնելը, ամեն երկուշաբթիից ուրբաթ վարել է հաղորդումը։


== Կարիերա ==
Դիբլը ծնվել է 1923 թվականի փետրվարին Նյութաունում, Նոր Հարավային Ուելս նահանգում։ Միացել է ABC-ին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։ Կարիերան սկսել է հաշիվների վարչությունում։ Նրա ձայնը շուտով ուշադրություն է գրավել, և Կանբերայում նա ստացել է առաջին ABC աշխատանքը որպես ռադիոհաղորդավար։
Դիբլը առավել հայտնի է եղել որպես ABC-TV-ի ավագ լրատու՝ սկսած 1956 թվականի նոյեմբերի 5-ին Սիդնեյի առաջին ABN-2 հեռուստատեսային տեղեկագրով։ Նա հայտնել է այդ շրջանի ամենամեծ նորությունները, ներառյալ սովետական միջամտությունը Հունգարիայի հեղափոխությանը (նրա առաջին տեղեկագրում. Հունգարիայում իրադարձությունները հանգեցրին ABC-TV լրատվական ծառայության պլանավորված մեկնարկի), Ջոն Ֆ. Քենեդու սպանությունը (1963), վարչապետ Հարոլդ Հոլտի անհետացումը (1967), Ապոլոն 11-ով Լուսնի վրա վայրէջք կատարելը (1969), Կիկլոն Թրեյսիի կողմից Դարվինի ոչնչացումը և Ուայթլամի կառավարության պաշտոնանկությունը (1975)։
Հայտնվել է «ABC-TV» կատակերգական սերիալի դրվագներում, «Մեր մարդը Կանբերայում և մեր մարդը ընկերությունում»-ի դրվագներում։ Դիբլը նաև ձայնային աշխատանք է կատարել բազմաթիվ լրահոսերի, վավերագրական ֆիլմերի և կրթական ֆիլմերի համար։
Գրեթե 30 տարի անցկացնելով ABC-ում` կարիերան ավարվել է 1983 թվականին, երբ նա կենսաթոշակի է անցել։ Նրա վերջին հեռարձակումն է եղել այդ տարվա հունիսի 10-ին։ Այնուամենայնիվ, 1992 թվականին նա վերադարձել է՝ կարդալով երեկոյան 8-ի ռադիոյի նորությունները` ABC ռադիոյի 60-ամյակը նշելու հեռարձակման համար։


== Անձնական կյանք ==
Դիբլը Ռոլանդ և Վերա Դիբլերի որդին էր։ Հաճախել է Մարիքվիլում գտնվող դպրոցը` Սուրբ Բրիգիդի նախակրթարանում, ապա` Դե Լա Սալե քոլեջում։ Նա Խաղաղ օվկիանոսում ծառայել է Ավստրալիական թագավորական օդուժի հետ Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին՝ որպես հեռագիր։
Դիբլբը երբեք ամուսնացած չի եղել և երեխաներ չի ունեցել, բայց նկարագրվում է որպես ընտանիքի վրա հիմնված տղամարդ :
Եղել է Գործընկերների աջակցման հիմնադրամի նախագահ, «Վարինգահա Ռոտարի» ակումբի նախագահ և Ռոտարի միջազգային շրջանի 9680 հանրային կապերի հանձնաժողովի անդամ։


== Մրցանակներ ==
Դիբլը 1972 թվականի հունվարի 1-ին նշանակվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի անդամ (MBE)՝ լրատվամիջոցներին մատուցած ծառայությունների համար, և Ավստրալիայի շքանշանի անդամ 1989 թվականի հունվարի 26-ին՝ համայնքային և լրատվամիջոցների ծառայությունների համար։ Նա 2001-ին պարգևատրվել է հարյուրամյա մեդալով :
Նա Ավստրալիայում ավելի լավ, լսելի ու պարզ խոսք ունցողների մրցանակաբաշխության առաջին հաղթողն էր (1967 թվական)։ Նա նաև ստացել է «Մաքուր խոսք» մրցանակներ 1968 և 1981 թվականներին։


== Մահ ==
Դիբլը մահացել է քաղցկեղից, Սիդնեյում, 2010 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, 87 տարեկան հասակում:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Juanita Phillips interview with James Dibble (part of ABC-TV 50 Years of News and Current Affairs)
Mrs Dibble's Christmas Pudding
Եղերի

Եղերի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիմ Խոջաև

Խոջաև Ալիմ (սեպտեմբերի 24 (հոկտեմբերի 7), 1910, Բուխարա, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 14, 1977(1977-02-14), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ուզբեկ խորհրդային դերասան։
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1959)։ 1929 թ.-ին ընդունվել է Համզայի անվան թատրոն (Տաշքենդ)։ 1951 թ.-ին ավարտել է Մոսկվայի ռեժիսորական դասընթացները։ Լավագույն դերերից են՝ Ալիշեր Նավոի (Ույգունի և Աուլթանովի «Ալիշեր Նավոի», ՍՍՀՄ պետ. մրցանակ, 1949), Համլետ, Յագո (Շեքսպիրի «Համլետ» և «Օթելլո»), Յուլդաշ Կամիլով (Սուլթանովի «Հավատով մարդիկ»)։


== Ծանոթագրություններ ==
Բակ (այլ կիրառումներ)

Բակ, կարող է վերաբերել՝

Բակ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում
Բակ - գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում
Բակ - գյուղ Հունգարիայի Հանրապետության Զալայի մարզում
Պետրովկա (գյուղ, Օլշանսկի գյուղական խորհուրդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրովկաՊետրովկա (ուկրաիներեն՝ Петрівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օգսեն Խոճասարյան

Օգսեն Խոճասարյան (1838 - 1878), հայ հրապարակախոս, խմբագիր։
Ծնվել է Կ. Պոլսում, որտեղ ստացել է կրթությունը։ Զբաղվել է հրապարակախոսությամբ. նախ աշխատակցել է Կ. Փանոսյանի «Մանզումեի էֆքյար» հայատառ թուրքերեն թերթին, ապա 1868 թվականին հիմնել է «Օրագիրը», որը լույս է ընծայել կեսը հայերեն, կեսը՝ հայատառ թուրքերեն՝ թուրքախոս հայերի համար։ 1869 թվականին թուրքական կառավարությունը փակել է այդ թերթը։ Փոխելով անունը՝ կարճ ժամանակ հրատարակել է «Օրագիր Կ. Պոլսո» վերնագրով։ Հետագայում, երբ դա էլ է փակվել, 1874-1878 թվականներին հրատարակել է «Նոր դար» թերթը, սուր պայքարի մեջ լինելով Հակոբ Պարոնյանի հետ, որը նրան մտցրել է իր «Ազգային ջոջերի» մեջ։ Զբաղվել է նաև թարգմանությամբ։


== Աղբյուրներ ==
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1989 (թիմերի կազմեր)

1989 թ. ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնության եզրափակիչ մրցաշարին մասնակցեցին վեց ազգային հավաքականներ։


== Թիմեր ==


=== Գվատեմալա ===


=== Կոստա Ռիկա ===


=== Միացյալ Նահանգներ ===


=== Սալվադոր ===


=== Տրինիդադ և Տոբագո ===


== Նայիր նաև ==
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի առաջնություն 1989
Բազմաբերդ (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բազմաբերդ (այլ կիրառումներ)Բազմաբերդ, գետ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում։ Սկիզբ է առնում Արագած լեռան հարավարևմտյան լանջերից և աջից միանում Շամիրամի սելավի հունին։ Երկարությունը 18 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Բաստիա (շրջան)

Բաստիա  (ֆր.՝ Bastia), շրջան (ֆր.՝ Arrondissement) Ֆրանսիայում, գտնվում է Կորսիկա երկրամասում։ Շրջանի դեպարտամենտ՝ Վերին Կորսիկա։ Սուպերֆեկտուրա՝ Բաստիա։ Շրջանի բնակչությունը 2006 թվականին կազմել է 105 917։ Բնակչության խտությունը կազմում է 77 մարդ/կմ²։ Շրջանի տարածքը կազմում է 1382 կմ²։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Բաստիա շրջան (ֆր.)
Լորենս Շարկի

Լորենս Լուիս Շարկի (անգլ.՝ Lawrence Louis Sharkey, օգոստոսի 18, 1898(1898-08-18), Նոր Հարավային Ուելս, Ավստրալիա - մայիսի 13, 1967(1967-05-13), Սիդնեյ, Ավստրալիա), հայնտի նաև որպես Լենս Շարկի և Լ․Լ․ Շարկի (Lance Sharkey, L. L. Sharkey), ավստրալիացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։
Պատանի հասակից մասնակցել է արհմիութենական շարժմանը։ Եղել է մի շարք գործադուլների կազմակերպիչ ու ղեկավար։ 1924 թվականից Ավստրալիայի կոմունիստական կուսակցության (ԱԿԿ), 1928 թվականից՝ դրա կենտրոնական կոմիետեի, 1930 թվականից՝ քաղկոմիտեի (քաղբյուրո) անդամ։ 1930-1948 թվականներին՝ ԱԿԿ ԿԿ-ի նախագահ, 1948-1965 թվականներին՝ գլխավոր քարտուղար, 1965-1967 թվականներին՝ ԱԿԿ ԿԿ-ի նախագահի տեղակալ։ 1930-ական թվականներին խմբագրել է ԱԿԿ տպագիր օրգանները։ Մասնակցել է Կոմինտերնի 17-րդ կոնգրեսին (1935), ընտրվել է Կոմինտերնի ԳԿ-ի անդամության թեկնածու։ Հեղափոխական գործունեության համար հալածվել և բանտարկվել է։


== Ծանոթագրություններ ==
Բժիշկներ առանց սահմանների

Բժիշկներ առանց սահմանների (ֆրանսերեն՝ Médecins Sans Frontières (MSF) կամ անգլերեն՝ Doctors Without Borders), միջազգային մարդասիրական օգնության հասարակական կազմակերպություն և Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, որն առավել հայտնի է պատերազմական տարածաշրջաններում և համաճարակի օջախ հանդիսացող երկրներում իրականացվող ծրագրերով։ Ստեղծվել է 1971 թվականին՝ Ֆրանսիայի բժիշկների նախաձեռնությամբ՝ բժիշկների, առողջապահության բնագավառի աշխատողների և իր առաքելությանը նպաստող այլ մասնագետների միավորմամբ։ Ունի 18 գրասենյակ, որոնցից ԲԱՍ-Ֆրանսիան, ԲԱՍ-Բելգիան, ԲԱՍ-Շվեյցարիան, ԲԱՍ-Հոլանդիան և ԲԱՍ-Իսպանիան գործող և ծրագրեր իրականացնողներ են (2003)։ ԲԱՍ մասնաճյուղեր գործում են 80 երկրներում, որտեղ աշխատում է շուրջ 2500 կամավոր (2003)։ ԲԱՍ-ի գլխավոր նպատակն է բնական աղետների (երկրաշարժ, ջրհեղեղ և այլն) և պատերազմների ժամանակ բժշկական համընդհանուր էթիկային և մարդասիրական սկզբունքներին համապատասխան, առանց ռասայական, կրոնական, աշխարհայացքային և այլ խտրականությունների բազմակողմանի բժշկական աջակցություն ցույց տալ տուժած մարդկանց։
ԲԱՍ-ն իր առաջին առաքելությունը Հայաստանում իրականացրել է 1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ, բուժօգնություն է կազմակերպել աղետյալներին, աջակցել առողջապահական ենթակառույցներին, հիմնել հոգեբանական խնամքի կենտրոն են։ 2002 թվականին ԲԱՍ-ը Հայաստանում իրականացրել է սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների և ՁԻԱՀ-ի դեմ պայքարի ու Սևանա լճի շրջանում հոգեկան առողջության ապահովման (ԲԱՍ-Բելգիա), դժվար իրավիճակում գտնվող երեխաների խնամակալության (ԲԱՍ-Ֆրանսիա) ծրագրերը։ Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ ԲԱՍ-ի ֆրանսիական, բելգիական և հոլանդական մասնաճյուղերը բժշկական օգնություն են ցույց տվել հակամարտող կողմերի վիրավորներին, գերիներին, պատանդներին, բռնագադթածներին, ինչպես նաև աջակցել դրանց առողջապահական կառույցներին։ Արցախում ներդրվել է հիվանդանոցային սանհիգիենային (բժշկական թափոնի վառարանի կառուցում և հիվանդանոցների սանիտարական վիճակի վերահսկում), ներարկումների անվտանգության, ընտանիքի պլանավորման, հոգեկան հիվանդների և պատերազմի ժամանակ վնասված երեխաների առողջացման, տոտերկուլոզի դեմ պայքարի ծրագրեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Կիիտիրո Ֆուրուկավա

Կիիտիրո Ֆուրուկավա (ճապ.՝ 古川 麒一郎, հուլիսի 22, 1929(1929-07-22), Կուրասիկի, Օկայամա (պրեֆեկտուրա), Ճապոնիա - հունիսի 29, 2016(2016-06-29)), ճապոնացի աստղագետ, գիսաստղերի և աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատել է Կիսոյի աստղադիտարանում։ 1976-ից 1986 թվականները հայտնաբերել է 92 աստերոիդ այլ ճապոնացի աստղագետ Հիրոկի Կոսայյի հետ համատեղ։
Որպես գիտության մեջ նրա ներդրման ճանաչում, Կիիտիրո Ֆուրուկավայի անունով է կոչվել 3425 համարի աստերոիդը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(5285) Կրեթոն

(5285) Կրեթոն (անգլ.՝ Krethon), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի մարտի 9-ին Կարոլին Շումեյկերի և Յուջին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,158922 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,8955 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,4223 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4279,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,084113 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 25,18° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5285) Կրեթոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դոնքասթեր Ռովերս

Դոնքասթեր Ռովերս (անգլ.՝ Doncaster Rovers F.C.), անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Դոնքասթեր քաղաքից։ Հանդես է գալիս ֆուտբոլային լիգայի առաջնությունում։
Սալամանկա (Չիլի)

Սալամանկա (իսպ.՝ Salamanca), քաղաք Չիլիում։ Նույնանուն համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 11615 մարդ (2002)։ Քաղաքն ու կոմունան մտնում են Չոապա նահանգի և Կոկիմբո շրջանի կազմի մեջ։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 3 441,4 կմ², բնակչությունը՝ 29 347 մարդ (2017)։ Բնակչության խտությունը  8,53 մարդ/կմ² է։


== Տեղագրություն ==
Քաղաքը գտնվում է նահանգի վարչական կենտրոն Լա Սերենա քաղաքից 211 կմ հարավ։
Կոմունան սահմանակից է․

հյուսիսում՝ Իլյապել կոմունային,
արևելքում՝ Արգենտինայի Սան Խուան նահանգին (Արգենտինա)
հարավում՝ Պետորկա, Կաբիլդո, Պուտաենդո կոմունաներին,
հարավ-արևմուտքում՝ Լոս Վիլոս կոմունային,
արևմուտքում՝ Իլյապել կոմունային։


== Ժողովրդագրություն ==
2012 թվականի մարդահամարի ընթացքում Վիճակագրության ազգային ինստիտուտի (INE) կողմից հավաքված տեղեկությունների համաձայն՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է․


== Կարևոր բնակավայրեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սալամանկա կոմունա (citypopulation.de)
Ada (ծրագրավորման լեզու)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱդաԱդա (անգլ.՝ Ada), ծրագրավորման լեզու, ստեղծվել է 1979 - 1980 թթ. ԱՄՆ-ի Պաշտպանության նախարարության նախագծով։
Լեզվի ստեղծումը նպատակ է ունեցել ստեղծել միասնական ծրագրավորման լեզու նախարարության բոլոր համակարգերի համար։ Մասնավորապես Ադայի միջոցով պետք է կառավարվեին ռազմական հետևյալ օբյեկտները՝ նավեր, ինքնաթիռներ, տանկեր, հրթիռներ, արկեր և այլն։
Լեզուն կոչվել է Ադա ի պատիվ անգլիացի կին մաթեմատիկոս Ադա Լավլեյսի, ով հռչակավոր պոետ Ջորջ Բայրոնի դուստրն էր։


== «Hello, world!» ծրագիրը ADA-ում ==
«Hello, world!» ծրագրի զանազան տարբերակներ կարող եք տեսնել Վիքիգրքերում (անգլ․)։ Դրանց տարբերությունները հիմնավորված են Put_Line գրադարանային ֆունկցիայի օգտագործմամբ․ այս լեզվում կա այդպիսի օգտագործման կազմակերպման երեք տարբեր եղանակներ։

Այստեղ Put_Line ֆունկցիայի կիրառման համար այն ներառող Ada.Text_IO փաթեթը ներմուծվում է use կառուցվածքի օգտնությամբ, որն հնարավորություն է տալիս կանչել ֆունկցիան նրա անունի միջոցով առաց կվալիֆիկացիայի՝ անունի կանչման մեջ տվյալ ֆունկցիան ներառող փաթեթի նշման։


== Քննադատություն ==
Ադան ենթարկվել մի քանի ճանաչված հեղինակության քննադատությանը՝ հիմնականում մեծ ծավալի և քերականության բարդության պատճառով։ Լեզուն մասնավորապես քննադատել են Չարլզ Հոարը և Նիկլաուս Վիրտը, ինչպես նաև Էդսգեր Դեյքստրան։ Դեյքստրան իր «Գիտական ֆանտաստիկան և գիտական իրականությունը» հոդվածում կասկած է արտահայտել, որ Ադայի պես բարդ լեզուն կարող է կանխատեսելի և կառավարելի լինել․

Վերջերս դրա վառ օրինակն է հանդիսացել Ադա֊ն։ Եթե Ադա֊ն պետք է ունենա ստանդարտ, ավելի լավ է որ այդ ստանդարտը լինի աներկբա։ Առնվազն երկու նախաձեռնություն եղավ․ երկուսի արդնյունք էր մոտ 600 էջ կազմող ֆորմալ տեքստ, այսինքն անգամներ շատ, քան անհրաժեշտ է համոզվելու համար, որ երկու թուղթն էլ սահմանում են նույն լեզուն։ Այդ երկու փաստաթղթերի ակնհայտ անկառավարելիության պատճառն երկու խմբից ոչ մեկն էլ չէ, ոչ էլ այն ֆորմալ ձևն է, որ իրենք կիրառել են, այլ ինքը լեզուն․ արդյոք չներկայացնելով ֆորմալ ձևակերպում, լեզվի նախագծողները կարող են թաքցնել, որ առաջարկում են անկառավարելի հրեշ։ Այն, որ Ադա֊ն կթեթևացնի ծրագրավորման խնդիրները և կավելացնի մեր ջանքերի արդյունավետությունը՝ այն հեքիաթներից է, որոնց հավատալու համար պետք է ունենալ զինվորական կրթություն։


== ADA լեզվով գրված օպերացիոն համակարգերը ==


=== Ներկառուցված համակարգերը ===
MaRTE
RTEMS — բաց կոդով ՕՀ, որն մշակվել է ԱՄՆ-ի ՊՆ DARPA-ի կողմից
Ravenskar
RTOS-32


=== Մշակման փուլում գտնվող ՕՀ-եր ===
AuroraUX (ADA լեզվով OpenSolaris-ի, այնուհետև՝ DragonFly BSD-ի միջուկի վերագրման նախագիծ)
Lovelace (օպերացիոն համակարգ L4 միջուկի վրա)


=== Այլևս գոյություն չունեցող համակարգեր ===
BiiN™
Pulse™
AdaOS


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբերտ Սաֆարյան

Ալբերտ Անուշավանի Սաֆարյան (օգոստոսի 1, 1963(1963-08-01), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2013)։


== Կենսագրություն ==

Ալբերտ Սաֆարյանը ծնվել է 1963 թ. օգոստոսի 1-ին Թբիլիսիում։ 1982-1984 թվականներին սովորել է Վրացական պետական թատերական ակադեմիայում։ 1988-1986 թթ աշխատել է Թբիլիսիի Պետրոս Ադամյանի անվան հայկական պետական թատրոնում։ Խաղացած ներկայացումներ են՝ «Խաթաբալա», «Չարլեի մորաքույրը», «Պատուհանից դուրս գարուն է»։ Վերջին ներկայացման համար արժանացել է «Լավագույն դերասան» մրցանակի։ 1991 թվականին «Կանչեցին» ներկայացման համար արժանացել է Վ. Աճեմյանի անվան մրցանակի։ 1996 թ. տեղափոխվել է Երևան և մինչ օրս աշխատում է Երևանի Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոնում։ Խաղացած ներկայացումներն են՝ «Հին աստվածներ», «Էզոպոս», «Դատարանն է գալիս», «Ռուզան», «Տրամվայ ցանկություն», «Ջոն արքա»։ Նկարահանվել է «Բանդապետ», «Գարեգին Նժդեհ» ֆիլմերում, ինչպես նաև՝ «Որոգայթ», «Դիմակահանդես», «Դժվար ապրուստ» հեռուստասերիալներում։ 2013 թ. արժանացել է ՀՀ վաստակավոր արտիստի կոչմանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://www.tert.am/life/am/news/2016/08/01/Araqs-Albert/14189 Archived 2021-05-07 at the Wayback Machine.
Ալեքսանդր Նապալկով

Ալեքսանդր Յակովլևիչ Նապալկով (ռուս.՝ Александр Яковлевич Напалков, 1865, Ստեպանո-Ռազինսկի, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1923), ռուս լրագրող և բանաստեղծ։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Յակովլևիչ Նապալկովը ծնվել է Ռուսաստանի Դոնի զորքի մարզի երկրորդ Դոնյան օկրուգի Եսաուլովսկայա ստանիցայում (որը հետագայում կոչվել է Ստեպանո-Ռազինսկի խուտոր, իսկ ավելի ուշ՝ 1950 թվականին, լուծարվել է)։ Եսաուլովսկայա ստանիցան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Բուլավինի կազակական ապստամբությանը։ Այդ ժամանակ գյուղում ատաման էր հայտնի բուլավինցի Իգնատ Նեկրասովը)։ Նապալկովը սովորել է Նիժնի Չիր ստանիցայում, այնուհետև Նովոչերկասկի արական գիմնազիայում, որը կոչվում է նաև «Պլատովյան»։ Այնտեղ էլ, գիմնազիան ավարտելուց հետո, նա որպես գործավար ծառայել է Դոնի զորքի մարզային վարչությունում։ Զուգահեռաբար Ալեքսանդր Յակովլևիչը զբաղվել է գրական գործունեությամբ։ Իր բանաստեղծությունները պոետը հրապարակել է «Դոնսկայա ռեչ», «Պրիազովսկի կրայ» (հրատարակվել է 1891-1920 թվականներին) և «Տագանրոգսկի վեստնիկ» թերթերում։
Ըստ որոշ տվյալների՝ հետագա տարիներին Նապալկովը Ֆելիքս Ձերժինսկու հետ աշխատել է Համառուսաստանյան արտակարգ հանձնաժողովում և եկել է Դոնի Ռոստով տեղի բոլշևիկների հետ կապեր հաստատելու համար։ Ալեքսանդր Յակովլևիչը ռոստովցի հայտնի վիրաբույժ, պրոֆեսոր Նիկոլայ Իվանովիչ Նապալկովի ազգականն էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Журнал «Дон», Выпуски 7-9; Стр. 119. Молот, 1990
Յաբլանիցա (այլ կիրառումներ)

Յաբլանիցա կարող է վերաբերվել.

Յաբլանիցա, քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնություն վարչական կազմավորման համանուն համայնքում։
Յաբլանիցա, համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայի Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնություն վարչական կազմավորմում։
Սանտա Էուլալիա դե Ռոնսանա

Սանտա Էուլալիա դե Ռոնսանա (կատ.՝ Santa Eulàlia de Ronçana) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալես-Օրենտալ շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 13.99 կմ²։ Բնակչությունը՝ 7000 մարդ ( 2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Pàgina web de l'Ajuntament Archived 2008-03-17 at the Wayback Machine.
Informació de la Generalitat de Catalunya Archived 2009-02-27 at the Wayback Machine.
Informació de l'Institut d'Estadística de Catalunya
Ասու (այլ կիրառումներ)

Ասու, կարող է վերաբերել՝

Ասու - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում
Ասու - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Հազզո-Խաբլջոզի գավառակում
(2174) Ասմոդեուս

(2174) Ասմոդեուս (անգլ.՝ Asmodeus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Շելտ Բասի և Ջոն Հուչրայի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,538172 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8526 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2237 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1477 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,243738 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,07° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2174) Ասմոդեուս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լալսկ

Լալսկ (ռուս.՝ Лальск), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Կիրովի մարզի Լուզսկի շրջանի կազմում։
Գտնվում է Լյուզա գետի վտակ Լալե գետի վրա, մարզկենտրոնից՝ Լուզա քաղաքից 27 կմ հեռավորության վրա, որի հետ կապված է մայրուղով։ Հեռավորությունը մինչև մոտակա երկաթուղային կայարան 27 կմ է։


== Պատմություն ==
Կազմավորվել է 1570 թվականին վերաբնակեցված նովգորոդցիների կողմից։ Գյուղը գտնվել է առևտրի ճանապարհների խաչմերուկում։ 1711 թվականին Լալսկում կառուցվել է առաջին քարե եկեղեցին՝ Սուրբ Նիկոլաս Հրաշագործ եկեղեցին։ 1726 թվականի մարտի 26-ին Լալսկի եկեղեցու բակը վերածվեց Լալսկի Պոսադի։ 1779 թվականի հունիսին Յարոսլավլի և Կոստրոմայի գեներալ-նահանգապետ Ալեքսեյ Պետրովիչ Մելգունովը Լալսկի Պոսադը վերածեց քաղաքի։
17-րդ դարում այն տեղում, որտեղ գտնվում է Աստվածահայտնություն եկեղեցին, հիմնվել է Հրեշտակապետաց վանքը, որը 1700 թվականին տեղափոխվել է հաճախակի հեղեղումների պատճառով։
1780 թվականին քաղաքի կարգավիճակը հաստատվել է կայսրուհի Եկատերինա II-ի հրամանագրով, Լալսկը դարձել է Վոլոգդայի փոխարքայի Վելիկի Ուստյուգ շրջանի Լալսկի շրջանի վարչական կենտրոնը։ 1796 թվականին Լալսկը ներառվել է Վոլոգդա նահանգի Ուստյուգ շրջանի կազմում՝ որպես գավառական քաղաք։ 1924 թվականին կազմավորվել է Լալսկի շրջանը։ 1927 թվականին Լալսկը կորցրել է քաղաքի կարգավիճակը և դարձել ավան։ 1927 թվականին շրջանների խոշորացման արդյունքում այն մտել է Հյուսիսային երկրամասի, այնուհետև՝ Հյուսիսային մարզում, 1937 թվականից՝ Արխանգելսկի շրջանի կազմում։ 1941 թվականին Լալսկին և Արխանգելսկի շրջանի ևս երկու շրջան փոխանցվել են Կիրովի մարզին։
1963 թվականին Լալսկի և Պոդոսինովսկի շրջանների միաձուլման արդյունքում ձևավորվել է նոր Լուժսկի գյուղական շրջանը, որի կենտրոնը գտնվում է Լուզ քաղաքում։ 2006 թվականին կազմավորվել է Լալ քաղաքային ավանը։ 2009 թվականի ապրիլի 30-ին Վերխնելալսկի գյուղական բնակավայրը ներառվել է Լալ քաղաքային ավանի մեջ։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4313 մարդ, 2019 թվականին՝ 2845 մարդ, 2020 թվականին՝ 2734 մարդ, 2021 թվականին՝ 2650 մարդ։


== Տնտեսություն ==
Կարագի գործարան,
Պրոմկոմբինատ,
Տավրիչեսի փայտամշակման ձեռնարկություն,
Անիկինսկայա նեղ գծով երկաթուղի (գլխավոր կայարանը գտնվում է Լալսկի մաս կազմող Տաուրիդ գյուղում),
Լալ թղթի գործարան (Ֆաբբրիչնի գյուղ, որը մտնում է Լալսկի կազմի մեջ), աշխատել է 1829 - 2020 թվականներին,
Աերոդրոմ. Վերակառուցվել է 2015 թվականին քսան տարվա անգործությունից հետո։ Ապահովում է օդային հաղորդակցություն Կիրովի և Լալսկի միջև Ան-2 և ցածր դասի թեթև ինքնաթիռներով։ Նախատեսվում է վայրէջքի վայրն օգտագործել միայն բնակչությանը բուժօգնություն ցուցաբերելու նպատակով։ Բայց ապագայում Լալսկը և Կիրովը կարող են կապվել նաև կանոնավոր ուղևորատար չվերթներով։


== Գրականություն ==
Любимов В. А. Лальск // Энциклопедия земли Вятской / А. Зорин. — Киров: Вятка, 1994. — Т. 1. — С. 186—200. — 448 с. — 30 000 экз. — ISBN 5-86645-004-6.
Лальск — статья из Большой советской энциклопедии.
Лальск // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարինա (պոեմ)

Մարինա (սլովակերեն՝ Marína), սլովակ բանաստեղծ, ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ Անդրեյ Սլադկովիչի (իսկական անունը՝ Անդրեյ Բրաքսատորիս) պոեմը, որը հեղինակն ավարտի է հասցրել 1845 թվականին և հրատարակել հաջորդ տարում։ 2.900 տողից բաղկացած այդ չափածո ստեղծագործությունը համարվում է սլովակյան ռոմանտիկական գրականության նշանակալից ստեղծագործություններից մեկը և թարգմանվել է մի շարք լեզուներով։
Պոեմում հեղինակը պատկերավոր ու արտահայտիչ ներկայացրել է իր սերը Մարինա Պիշլովայի նկատմամբ, ում մայրը բռնությամբ ամուսնացնում է մի հրուշակագործի հետ։ Պոեմի դիպաշարը թույլ է, հիմնական ուշադրությունը նվիրված է քնարական հերոսի ապրումների, հոգեկան տվայտանքների պատկերմանը, այդ պատճառով էլ այն հաճախ բնորոշվում է որպես մեծածավալ բանաստեղծություն, և ոչ թե պոեմ։
Մարինան համարվում է սիրո ամենանշանակալից երգերից մեկը համաշխարհային գրականության պատմության մեջ, հաճախ համեմատվում է  Վիլյամ Շեքսպիրի Ռոմեո և Ջուլիետի հետ։ Թարգմանվել է լեհերեն, չեխերեն, ֆրանսերեն, հունգարերեն, խորվաթերեն, գերմաներեն։ Սլովակյան Մարտին քաղաքում՝ որպես մեծարժեք մի գանձ, պահպանվում է պոեմի հեղինակային ձեռագիր օրինակը։ Բանսկա Շտյավնիցայում գործում է այդ պոեմին նվիրված թանգարան, որի երկաթյա վանդակորմին սլովակյան զույգերը ավանդաբար կողպեքներ են կախում՝ որպես իրենց անքակտելի սիրո խորհրդանիշ։
Սլովակների համար «Մարինա»-ն ազգային ռոմանտիզմի ամենանշանակալի ստեղծագործությունն է, ոմանք նույնիսկ այն անվանում են ժողովրդական էպոս։ Բոլոր դեպքերում՝ դա ռոմանտիկական արտակարգ մի երկ է, որը շատ առումներով առաջ է անցել իր ժամանակից։ Սլովակյան դպրոցներում գրական այդ ստեղծագործությունը հանգամանորեն վերլուծում են ութերորդ դասարանում։ Անցյալում ընդունված էր ընդարձակ հատվածներ արտասանել պոեմից, ոմանք մինչև անգամ ամբողջ պոեմն էին անգիր արտասանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Andrej Sládkovič - Maryna. Przełożył i wstępem opatrzył Józef Waczków,  Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1973


== Արտաքին հղումներ ==
 http://zlatyfond.sme.sk/dielo/17/Sladkovic_Marina/2  
Full text
Entry at worldrecordacademy.com
Մի-26 ուղղաթիռի հրթիռակոծումը

Մի-26 ուղղաթիռի հրթիռակոծումը, տեղի է ունեցել 1992 թվականի մարտի 3-ին, այն ժամանակ Ադրբեջանական ԽՍՀ-ի Քարվաճառի (Քելբաջար) շրջանի Սեյիդլար գյուղի մոտ։ Ուղղաթիռը, որը տեղափոխում էր կանանց և երեխաների, ցած է ընկել փոխադրովի (շարժական) զենիթա-հրթիռային համալիրից (ПЗРК) արձակված հրթիռի հետևանքով։


== Պատմությունը ==
1992 թվականի մարտի 3-ին, Մի-24 ուղղաթիռի ուղեկցությամբ հումանիտար գործողություն իրականացնող տրանսպորտային Մի-26 ուղղաթիռը, Արցախի Շահումյանի շրջանի հայաբնակ Գյուլիստան գյուղ էր հասցրել 20 տոննա ալյուր և պետք է այնտեղից դուրս բերեր մոտ 50 կանանց և երեխաների։ Վերջացնելով խաղաղ բնակիչների նստեցումը, ուղղաթիռը օդ է բարձրացել և Քարվաճառի շրջանի վրայով ուղղություն վերցրել դեպի Հայաստանի սահման։ Երեկոյան, ժամը 18։00-ի սահմաններում, Հայաստանի սահմանից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա, ուղղաթիռի վրա հարձակում է իրականացրել ադրբեջանական Մի-8 ուղղաթիռը։ Մինչ Մի-24-ը փորձում էր ետ քշել հարձակվողին, Մի-26 ուղղաթիռը խոցվել է երկրի վրայից արձակված շարժական զենիթային համալիրի հրթիռից։ Այրվելով, Մի-26-ը ցած է ընկել Սեյիդլար գյուղի մոտ։
Հայկական կողմը վստահ էր, որ ուղղաթիռն հրթիռակոծվել էր ադրբեջանական զորախմբավորումների կողմից։ Աղետի հետևանքով զոհվել էր 16 մարդ, մնացածը ստացել էին տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ և վիրավորումներ։ Նույն օրը, երեկոյան, իրականացվել է ողջ մնացածներին փրկելու գործողություն։ «Սպիտակ» ջոկատի փրկարարները Հայաստան են տեղափոխել 28 մարդու։


== Ծանոթագրություններ ==
Նվիրյալը

«Նվիրյալը» (անգլ.՝ The Giver), 2014 թվականի ամերիկյան ֆիլմ Ֆիլլիպ Նոյսի կողմից։ Ֆիլմի էկրանավորումը կատարվել է Լոիս Լոուրիի «Պարգևողը» վեպի հիման վրա, որը գրվել՝1993 թվականին։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2014 թվականի օգոստոսի 11-ին։


== Սյուժե ==
Ջոնասը մի երիտասարդ էր, ով ապրում էր ապագայի՝ իդեալական և մաքսիմալ կերպով զարգացած, քաղաքակիրթ հասարակության մեջ։ Նրա աշխարհում չկային մարդկային աչքին սովոր գույներ, կենդանիներ, ուրախություն և հիշողություններ դրանց մասին։ Այստեղ ամեն մարդու համար հաստատված էր կարգ և կանոն, ըստ որի նա պետք է ապրեր, առանց որևէ ընտրության հնարավորության։ Չնայած այս ամենին, մարդիկ այստեղ ապրում էին խաղաղության և փոխադարձ համաձայնության մեջ, որովհետև նրանք չգիտեին էլ, որ ամեն ինչ կարող է նաև այլ կերպ լինել։ Ջոնասը, Աշերը և Ֆիոնան լավագույն ընկերներ էին և անհամբեր սպասում էին, թե երբ է Գերագույն խորհուրդը հայտարարելու նրանց մասնագիտությունները (նրանց մասնագիտությունները նույնպես որոշվում էր նախօրոք)։ Վերջապես հասավ այն օրը, երբ պետք է հայտարարվեին մասնագիտությունները։ Հայտարարվեցին բոլորի անունները՝ բացի Ջոնասի անունից։ Գերագույն խորհուրդը որոշել էր Ջոնասին նշանակել հիշողությունների պահապան։ Եվ որոշում են ուղարկել նրան հիշողությունների նախկին պահապանի մոտ, որպեսզի նա ծանոթացնի տղային այդ գործի նրբությունների հետ և փոխանցի մարդկության պատմության բոլոր հիշողությունները։ Հիշողությունները փոխանցելու սկզբնական շրջանում Ջոնասը քիչ-քիչ սկսում է տեսնել գույները, ինչը իր համար մի նոր աշխարհ էր։ Նա ստանում է տեղեկություններ կենդանիների, թռչունների, բնության եղանակների մասին։ Ջոնասն այնքան էր ուզում պատմել ընկերներին իր տպավորությունների մասին, սակայն հիշողությունների պահապանը իրավունք չուներ պատմելու հիշողությունների մասին սովորական մարդկանց։ Աստիճանաբար տղան ստացավ տեղեկություններ նաև այն վատ և արատավոր արարքների մասին, որոնք իրագործել էր մարդ արարածը։ Դրանք պատերազմները, կենդանիների սպանությունները, ցեղասպանություններն էին։ Տղան ապշած էր, թե ինչպես կարող էր մարդ արարածը այդպես դաժան լինել։ Տղայի այն հարցին, թե ինչու են իրենցից թաքցնում այդ ամենը, ուսուցիչը պատասխանեց, որ տղան կարող է փոխել ամեն ինչ և բացել մարդկանց աչքերը։ Տղան կանգնեց բարդ ընտրության առաջ՝ բացահայտել ճշմարտությունը, թե ամեն ինչ թողնել այնպես, ինչպես կա։


== Դերերում ==
Բրենտոն Թվեյթս - Ջոնաս
Օդեյա Ռաշ - Ֆիոնա
Ջեֆ Բրիջես - Պարգևողը
Մերիլ Սթրիփ - Գերագույն խորհրդւ նախագահ
Ալեքսանդր Սկարսգորդ - Ջոնասի հայրը
Քեյթի Հոլմս - Ջոնասի մայրը
Թեյլոր Սվիֆթ - Ռոզմարի


== Արտադրություն ==
Ֆիլմի նկարահանումները սկսվել են 2013 թվականի հոկտեմբերին Քեյփթաուն և Յոհաննեսբուրգ քաղաքներում։ Նկարահանումները վերջացել են 2014 թվականի փետրվարին Յուտայում։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք էջը Archived 2014-06-25 at the Wayback Machine.
Բյուզանդիոն (այլ կիրառումներ)

Բյուզանդիոն, կարող է վերաբերել՝

Բյուզանդիոն - հունական գաղութ, հետագայում քաղաք Բոսֆորի եվրոպական ափին
Բյուզանդիոն - Կոստանդնուպոլսում հրատարակվող օրաթերթ
Սիդե

Սիդե (թուրքերեն՝ Side, հին հունարեն՝ Σίδη), քաղաք Թուրքիայի հարավարևմտյան մասում, Անթալիայի մարզում։ Գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին։ Սիդեն ներկայումս հայտնի տուրիստական հանգստավայր է։ Այն գտնվում է Անթալիայից 75, իսկ Մանավգատից 15 կիլոմետր հեռավորության վրա։


== Տեսարժան վայրեր ==
Քաղաքը մշտապես գտնվել է վտանգի մեջ և շրջափակված է եղել պաշտպանական պարիսպներով, ինչպես ծովից, այնպես էլ ցամաքից։ Չնայած հաճախ տեղի ունեցող երկրաշարժերին, պաշտպանական պատերը և աշտարակները ցամաքի կողմից լավ են պահպանված։ Առավել վատ են պահպանվել ծովային հատվածի պարիսպները։ Արևելյան պարիսպների դարպասները քաղաքի գլխավոր անցումային դարպասներն են եղել։ Գլխավոր պարիսպների մոտ առկա է եղել աշտարակ։ Դարպասներից սկսվող ճանապարհը հասել է մինչև կենտրոնական հրապարակ, որը U տառի տեսք է ունեցել։ Անցնելով հրապարակով՝ կարելի էր մուտք գործել դեպի բուն քաղաք։ Երկրորդ փոքր դարպասները, որոնք պահպանվել են մինչ օրս, ունեն քառակուսի աշտարակներ։ Գլխավոր պողոտան, որը անցնում էր քաղաքով, հասնում է մինչև թերակղզու ծայր արևմուտք։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մոե (գյուղ, Տապա շրջան)

Մոե (էստ․՝ Moe), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տապա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 206 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Տարտուի խաղալիքների թանգարան

Տարտուի՝ խաղալիքների թանգարան (էստ․՝ Tartu Mänguasjamuuseum), թանգարան Էստոնիայի Տարտու քաղաքում, խաղալիքների ամենամեծ թանգարանը Մերձբալթիկայում։ Թանգարանում ցուցադրվում են ավելի քան 5000 խաղալիքներ։ Թանգարանի մի շարք խաղալիքներ կարելի է փորձարկել, իսկ երեխաների համար կա առանձին խաղասենյակ։


== Պատմություն ==
Թանգարանի առաջին շենքում 19-րդ դարի սկզբում գործում էր Դորպատի նահանգի դպրոցը, որտեղ սովորում էին հիմնականում արհեստավորների երեխաներ։ 1829 թվականին շենքը գնել է մասնավոր անձ, որից հետո սկսվել են շենքի վերականգնման աշխատանքները։ Տան ճակատամասը վերակառուցվել է դասական ոճով, պատուհանները մեծացվել են, սենյակները բաժանվել են միջնապատերով։ 19-րդ դարի վերջին ու 20-րդ դարի սկզբին շենքում գործել են տարբեր կազմակերպություններ, շենքի բակում կառուցվել են օժանդակ շինություններ, որոնք հետագայում քանդվել են։ 20-րդ դարում շենքն օգտագործվել է որպես բնակելի տուն, որ չուներ մշտական սեփականատեր։ 1994 թ. Տորտու քաղաքի կառավարությունը որոշում է այս շենքում բացել խաղալիքների թանգարան։

Տարտուի խաղալիքների թանգարանի բացումը տեղի է ունեցել 1994 թ. մայիսի 29-ին։ Թանգարանի հիմնադիրներն են Մերի Սաարեն, Մարե Հանթը, Տիիա Տոոմետը։ Վերջինս էլ դարձել է թանգարանի առաջին տնօրենը։ 2007 թ-ից թանգարանի տնօրենն է Տրիին Վաարոն։
2003 թ. թանգարանը տեղափոխվել է Լուտսու փողոցում գտնվող փայտե տնակը։ 2004 թ. մարտի 13-ին բացվել է նոր ցուցահանդեսը՝ ներառյալ արհեստանոցն ու խաղասենյակը։ Թանգարանի հիմնական շենքի ետնաբակում գտնվող տնակում 2005 թ. դեկտեմբերի 2-ին բացվել է թատերական ներկայացումների ու մուլտֆիլմերի տիկնիկների ցուցահանդես, որում ցուցադրված են Էստոնիայում վերջին 50 տարիների ընթացքում ստեղծված տիկնիկները։


== Ցուցանմուշներ ==
Թանգարանում ցուցադրվում են ավելի քան 6000 խաղալիքներ ու տիկնիկներ։ Խաղալիքները պատրաստված են էստոնական ավանդական ոճով։ Ցուցադրված են նաև տարբեր երկրների հուշանվերներ, ինչպես նաև ուգրոֆիննական խաղալիքների հավաքածու։


== Թալիսմանը ==
Թանգարանի թալիսմանը Ծաղկաթաթ Թեդի արջուկն է, որ 1994 թ. կարվել է Կաի Մասերի կողմից։ Արջուկն այդպես է անվանվել, որովհետև նրա թաթերը կարվել են ծաղկավոր կտորից։ Ծաղկաթաթ Թեդիի մասին գրքեր են գրել, բացիկներ հրատարակել, նկարահանել կինոյում և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Տարտուի խաղալիքների թանգարանի պատմությունը Archived 2011-12-18 at the Wayback Machine.
Խաղալիքների թանգարան. լուսանկարներ
Խաղալիքների թանգարան Archived 2016-01-07 at the Wayback Machine.
Մակարովկա (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄակարովկաՄակարովկա (ռուս.՝ Макаровка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էռինա

Էռինա (էստ․՝ Ärina), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վեյկե-Մաառյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 57 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Տեյչի

Տեյչի (լատիշ․՝ Teiču dabas rezervāts), բնության հատուկ պահպանվող տարածք Լատվիայի արևելքում։ Գտնվում է Մադոնա, Վարակյանի, Կրուստպիլսի շրջանների տարածքում։ Տեյչիի տարածքի մեջ է ընդգրկված երկրի խոշորագույն ճահիճը` Տեյչուն (լատիշ․՝ Teiču purvs): Ճահիճն ընդգրկված է նաև բնության պահպանվող տարածքների` «Նատուրա-2000» կազմում։ Լիելայս-Պելեչարես (լատիշ․՝ Lielais Pelečāres purvs) ճահճի հետ համարվում է ջրային-ճահճային միջազգային նշանակության տարածք, որ պահպանվում է Ռամսարի կոնվենցիայով։


== Պատմություն ==

Արգելավայրը ստեղծվել է 1982 թվականի մայիսի 26-ին Տեյչու ճահճի պահպանության նպատակով։ Այն զբաղեցնում է 19.779 հա տարածք, որից 13.681 հեկտարը բաժին է ընկնում ճահճին։ Ճահճային տարածքից առանձնանում են ջրային մաքուր 18 տարածքներ` լճեր։ Կան նաև բարձրադիր հատվածներ` ամուր հողով։
Արգելավայրի 3.729 հա տարածքը զբաղեցնում են անտառները։ Տեյչին իր տեսակի մեջ խոշորագույն էկոհամակարգերից է Բալկաններում, իսկ ճահիճը` ամենախոշորներից մեկը Լատվիայում և Մերձբալթիկայում (Մադոնայի շրջանի վարչական տվյալներով` խոշորագույնը)։
Արգելավայրի տարածքը կուսական է։ 20-րդ դարի սկզբին փորձեր են եղել չորացնելու տարածքը, սակայն ներկայումս դրենաժային հատվածները ծածկվում են ինչպես մարդկանց, այնպես էլ կենդանիների կողմից։
Արգելավայրի կղզիներից մեկում` Սիքսալայում (Siksala), ապրում են հնադավաններ։ Նրանք էթնիկ ռուսներ են, որ այստեղ հայտնվել են 17-րդ դարում` փրկվելով կրոնական հետապնդումներից։


== Աշխարհագրություն ==
Բնության այս տարածքը առանձնանում է պաշտպանության բարձր աստիճանով։ Այսպիսի տարածքնեը Լատվիայում չորսն են 683 պահպանվող տարածքներից։ Կարգավիճակով պայմանավորված` արգելանոցում արգելված է տնտեսական ամեն գործունեություն, իսկ այնտեղ այցելությունները սահմանափակված են։ Սկսած 2004 թվականից` Տեյչի արգելանոցը մտնում է Եվրոպայի հատուկ պահպանվող տարածքների «Նատուրա-2000» ցանցի մեջ։
Արգելավայրում առանձնացված են երկու շրջաններ` կանոնակարգվող հասանելությամբ ու սահմանափակ մուտքով։ Վերջինը կարելի է այցելել միայն գիտական նպատակով` ունենալով կազմակերպության համապատասխան հիմնավորումը։ Արգելավայրի մնացած տարածքը կարելի է այցելել տարվա մեջ սահմանափակ ժամանակահատվածում` հույիսի 1-ից հոկտեմբերի 31-ը։ Կրուստպիլսի շրջանում արգելավայրի տարածքում կառուցվել է դիտաշտարակ, որի մուտքը ազատ հասանելի է. В Крустпилсском крае на территории заповедника построена смотровая башня, доступ к которой свободный:


== Բուսական ու կենդանական աշխարհ ==
Արգելավայրի տարածքում հաշվվել են 688 տեսակ բույսեր, որոնցից 37-ը ընդգրկված են Լատվիայի Կարմիր գրքում, իսկ 6-ը էնդեմիկ են։ Դրանք են` Agrimonia pilosa, Cinna latifolia, Cypripedium calceolus, Liparis loeselii, Pulsatilla patens, Thesium ebracteatum: Մամուռները ներկայանում են 212 տեսակով, որոնցից 16-ը ընդգրկված են Կարմիր գրքում (շատ հազվագյուտ են համարվում Sphagnum molle, Splachnum sphaericum և Andreaea rupestris տեսակները)ref name="rsis"/>:
Արգելավայրը կենդանիների կարևոր կենսամիջավայր է` ներառյալ անողնաշարավորները, և ունի միջազգային նշանակություն ինչպես չվող, այնպես էլ ձմեռող թռչունների համար։ Այստեղ կարելի է հանդիպել մեծ թվով գիշատիչ թռչունների, որոնք բնակեցրել են լատվիական ճահիճները։ Դրանցից որոշ տեսակներ, օրինակ` կռունկներն ու սագերը, հանդիպում են մեծ քանակությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մանուել Միրախորյան

Մանուել Միրախորյան (1856, Վան, Վանի էյալեթ, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 28, 1934(1934-06-28), Բուխարեստ, Ռումինիա), ազգագրագետ, մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Վանի Սբ․ Թարգմանչաց, Վարագի Ժառանգավորաց, Կ․ Պոլսի «Առաքել, Նուպար և Շահնազարյան» վարժարաններում։ Մկրտիչ Ա Վանեցու (Խրիմյան Մկրտիչ) պատրիարքության ժամանակ (1869-1873 թթ.) եղել է նրա անձնական քարտուղարը։ Դասավանդել է Կ․ Պոլսի և Վանի դպրոցներում։ XIX դարի վերջին հաստատվել է Ռումինիայում, Ֆոկշան և Ռոման քաղաքներում ծավալած իր մանկավարժական գործունեությամբ նպաստել է ռումինահայ կյանքի աշխուժացմանը։ Աշխատակցել է Կ․ Պոլսի «Մասիս», «Արևելք», «Երկրագունտ», Մարսելի «Արմենիա», «Հայ սիրտ» ևն պարբերականների։ 1882 թվականին ուղևորություն է կատարել Ղրիմում, ուսումնասիրել տեղի հայերի ազգագրությունը և հասարակական կյանքը, սակայն գրած մենագրության ձեռագիրը բռնագրավել է թուրք, կառավարությունը։ 1883 թվականին Արևմտյան Հայաստանի նահանգներում կատարած ուղեգրական, ազգագրական, վիճակագրական, պատմագրական ուսումնասիրությունը զետեղել է «Նկարագրական ուղևորություն․․․» (մաս 1-3, 1884-1885 թթ.) գրքում։ Աշխատությունը ուշագրավ տեղեկություններ է պարունակում Արևմտյան Հայաստանի բնակավայրերի, բնակչության թվի, զբաղմունքի, ազգային տեղաբաշխման, վանքերի, եկեղեցիների, խաչքարերի, ձեռագրերի և այլնի մասին։ Միրախորյանի մի շարք գործեր անտիպ են։
Լուկո Պալետակ

Լուկո Պալետակ (խորվ.՝ Luko Paljetak, օգոստոսի 19, 1943(1943-08-19), Դուբրովնիկ, Խորվաթիայի անկախ պետություն), խորվաթ գրող, թարգմանիչ, Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս, հեղինակ է բազմաթիվ գրքերի, որոնցում ներառված են բանաստեղծություններ, մանկական ստեղծագործություններ, գիտական հետազոտություններ, հոդվածներ, էսսեներ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել և մեծացել է Դուբրովնիկում, որտեղ էլ ներկայումս ապրում և ստեղծագործում է։ Զադարի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում ուսումնասիրել է խորվաթերեն և անգլերեն լեզուներ, այնուհետև աշխատել որպես ասիստենտ։ Եղել է Զադարի տիկնիկային թատրոնի ռեժիսոր և թատերագիր։ 1992 թվականին պաշտպանելով «Književno djelo Ante Cettinea» գիտական թեզը՝ ստացել է Զագրեբի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի դոկտորի աստիճան։
Պալետակը «Դուբրովնիկ» (խորվ.՝ Dubrovnik) ամսագրի խմբագիրն է։
Թարգմանություններ է կատարում անգլերենից, ֆրանսերենից, սլովեներենից։ Մասնավորապես, թարգմանել է Ջեֆրի Չոսերի, Վիլյամ Շեքսպիրի, Ջորջ Բայրոնի, Օսկար Ուայլդի, Ջեյմս Ջոյսի, Ֆրանցե Պրեշերնի ստեղծագործությունները։ Թարգմանել է (Զլատկո Տոմիչիչեի հետ միասին) մակեդոնացի բանաստեղծ Կոնստանտին Միլադինովի բանաստեղծությունների ժողովածուն։
Լուկո Պալետակը Խորվաթիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի (HAZU) մշտական անդամ է և Սլովենիայի գիտությունների ու արվեստի ակադեմիայի (SAZU) թղթակից-անդամ։ Նա նաև ինչպես Խորվաթիայի, այնպես էլ արտասահմանյան գրական բազմաթիվ միությունների անդամ է, ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ ու կոչումներ, որոնցից են՝ Իվան Մաժուրանիչի (1972), Վլադիմիր Նազորի (1985 և 2005 թվականներին Skroviti vrt վեպի համար), Քսավեր Շանդոր Ջալսկիովոյի (2005 թվականին Skroviti vrt վեպի համար), «Ցիկլոպ» (2005 թվականին Skroviti vrt վեպի համար), Թինա Ուևիչի (1990), HAZU (1996) մրցանակները, Դուբրովնիկ քաղաքի մրցանակը կյանքի ձեռքբերումների համար (2005)։
Պալետակի բազմաթիվ բանաստեղծություններ վերածվել են երգերի և դարձել դուբրովինյան և խորվաթական փոփ-մշակույթի անբաժանելի մասը։


== Մատենագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Луко Палетак на www.hdpisaca.org Archived 2011-07-20 at the Wayback Machine. (խորվ.)
Միսս Տիեզերք 1999

Միսս Տիեզերք, 48-րդ «Միսս Տիեզերք» գեղեցկության մրցույթը, որը անցկացվել է 1999 թվականի մայիսի 26-ին՝ Տրինիդադ և Տոբագո երկրում։ Հաղթանակի համար պայքարել է 84 երկրի գեղեցկուհիներ։ Հաղթող է դարձել Բոտսվանա-ի ներկայացուցիչ, 19- ամյա Մպուլե Կվելագոբեն։


== Արդյունքներ ==


=== Տեղ ===


=== Կիսաեզրափակչի միավորներ ===


=== Թոփ ===


==== Թոփ 10 ====
Իսպանիա
Մեքսիկա
Ջամայկա
Պուերտո Ռիկո
Ֆիլիպիններ
Գանա
Բոտսվանա
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Հնդկաստան
Վենեսուելա


==== Թոփ 5 ====
Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Վենեսուելա
Բոտսվանա
Իսպանիա
Ֆիլիպիններ


== Մասնակիցներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Միսս Տիեզերք 1999 Archived 2012-02-07 at the Wayback Machine.
Beauty pageants Worldwide Archived 2020-11-27 at the Wayback Machine.
Jimmy's Pageant Page
Մատերա (այլ կիրառումներ)

Մատերա, կարող է վերաբերել՝

Մատերա - կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Մատերա գավառում
Մատերա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգում
Մատերա - գավառ Իտալիայի Բազիլիկատա մարզում