Ալան Գարսիա

Ալան Գաբրիել Լյուդվիգ Գարսիա Պերես (իսպ.՝ Alan Gabriel Ludwig García Pérez, մայիսի 23, 1949(1949-05-23), Լիմա, Պերու - ապրիլի 17, 2019(2019-04-17)[…], Լիմա, Պերու), Պերուի նախագահ 1985-1990 և 2006-2011 թվականներին։


== Կենսագրություն ==
Ալան Գարսիա Պերեսը ծնվել է քաղաքական գործիչների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Գարսիա Ռոնսերեսը, Մանուել Ապոլինարիո Օդրայի կառավարման տարիներին եղել է Պերուի ժողովրդա-հեղափոխական կուսակցության քարտուղարը։
1973 թվականին Ալան Գարսիա Պերեսն ավարտել է Սան-Մարկոսի համալսարանը, այնուհետև ուսանել է Իսպանիայի և Ֆրանսիայի համալսարաններում (այդ թվում՝ Փարիզի համալսարանում)։ Ուսանողական տարիներից հանդիսանում է Պերուի ժողովրդա-հեղափոխական կուսակցության ակտիվիստ, զբաղեցրել է կուսակցական պատասխանատու պաշտոններ, այդ թվում՝ գլխավոր քարտուղարի (1982-1985): Հանդիսացել է 1979 թվականին ընդունված Պերուի Սահմանադրության հեղինակներից մեկը։ 1980-1985 թվականներին եղել է Պերուի խորհրդարանի պատգամավոր։
Ունի իրավունքի դոկտորի գիտական աստիճան, քաղաքականության, սոցիոլոգիայի և իրավունքի հարցերով մի քանի գրքերի հեղինակ է։
Գարսիա Պերեսի կինը Պիլար Նորեսն է։ Պերեսն ունի 6 երեխա. դուստրերից Կառլան առաջին՝ Կառլա Բուսկալի հետ ամուսնությունից ծնված երեխան է, մյուս դուստրերը՝ Ժոզեֆինան, Գաբրիելան, Լուսիանան, և որդին՝ Ալան Ռաուլը, ծնվել են Պիլար Նորեսի հետ ամուսնությունից, իսկ մյուս որդին՝ Ֆեդերիկոն, ծնվել է Էլիզաբեթ Չիզմենի հետ արտամուսնական կապից։
Ալան Գարսիան մահացել է 2019 թվականի ապրիլի 17-ին՝ իրեն ձերբակալելիս՝ ինքն իր վրա կրակելով։


=== Նախագահության առաջին ժամկետ (1985-1990) ===
Ալան Գարսիա Պերեսի նախագահության առաջին ժամկետը տևել է 1985 թվականի հուլիսի 28-ից մինչև 1990 թվականի հուլիսի 28-ը։ Նրա կառավարումը համարվում է անհաջող, ինչը կապված է ինֆլյացիայի աճի և զինված խմբավորումների ակտիվացման հետ։ Պերուի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ կապված է եղել «Մահվան հեծելավաշտեր»-ի հետ։


=== Հետագա կյանք ===
Կոռուպցիայի մեջ մեղադրելու հետ կապված՝ 1992 թվականին Գարսիան ստիպված էր արտագաղթել Կոլումբիա, որտեղ բնակվեց մինչև 2001 թվականը։ Այն բանից հետո, երբ նրա վրայից հանվեցին մեղադրանքները, վերադարձավ Պերու և գլխավորեց խորհրդարանական ընդդիմությունը։


=== Նախագահության երկրորդ ժամկետ (2006-2011) ===
2006 թվականին սոցիալ-դեմոկրատ Ալան Գարսիան հաղթեց նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում, իսկ մրցակիցը  ձախ ազգայնական Օլյանտա Ումալան (իսպ.՝ Ollanta Humala) էր։ գարսիան հաղթեց՝ ստանալով ձայների 53 %-ը։ 2006 թվականի հուլիսի 28-ին ստանձնեց Պերուի նախագահի լիազորությունները։
Որպես նախագահ՝ իր առաջին ելույթի ժամանակ Գարսիան հայտարարեց, որ ինքը նշանակել է ֆինանսների նախարարին, ով չի հանդիսանում ո՛չ «լիբերալ շուկայի ուղեկցորդ անձ», ո՛չ էլ կողմնակիցն է «պետության կողմից տնտեսության վրա չափազանց ուժեղացված միջամտության»։ Վարչապետի պաշտոնը բաժին հասավ Խորխե Ալֆոնսո Ալեխանդրո դել Կաստիլյո Գալվեսին։ ԲիԲիՍի-ի տվյալների համաձայն՝ մասնավոր զրույցներում Ալան Գարսիան հայտարարել է, որ ինքը հետաքրքրված է Բրազիլիայի հետ առևտրական հարաբերությունների բարելավմամբ, ինչպես նաև, որ ինքն իրեն համարում է Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվայի հետևորդը։
2007 թվականի հունվարի 11-ին Գարսիան իր երկրորդ նախագահական ժամկետի առաջին խոշոր պարտությունը կրեց։ Պարտությունը կապված էր «Փայլող ճանապարհ» կազմակերպության դեմ ելած ապստամբների համար որպես պատժատեսակ մահապատիժ սահմանելու հետ, քանի որ Կոնգրեսը մերժեց նախագահի այդպիսի առաջարկը։ 2006 թվականին՝ նախագահական ընտրություններին ընդառաջ, Գարսիան խոստացավ ներմուծել մահապատիժ այն  դեպքում, երբ անձը կանդամագրվի «Փայլուն ճանապարհ» կազմակերպությանը։ Մահապատժի ներմուծման շուրջ 3 000 կողմնակիցներ Լիմայում քայլարշավ կազմակերպեցին, որի ընթացքում հանրությանը ցույց տվեցին «Փայլուն ճանապարհ» կազմակերպության հարձակումներին զոհ դարձած անձանց լուսանկարները։
2009 թվականի հունիսի 5-ին Գարսիան Պերուի ոստիկանությանն ու զինված ուժերին հրամայեց կանգնեցնել Ամազոնի հնդկացիներին, ովքեր Բագուա պրովինցիայում արգելափակել էին ճանապարհները։ Հնդկացիները բողոքի ակցիաներ էին կազմակերպում Ալան Գարսիայի այն հրամանագրերի դեմ, որոնց հիման վրա արտասահմանյան ընկերություններին թույլատրվում էր հնդկացիների հողերի մեջ նավթ ավելացնել։ Զինված ուժերի գործողությունների արդյունքում զոհվեց ավելի քան 50 հնդկացի, իսկ երկու հարյուրից ավելի հնդկացիներ անհետ կորան։


=== Նախագահության երկրորդ ժամկետից հետո ===
2016 թվականի ապրիլի 10-ին՝ նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում, Ալան Գարսիա զբաղեցրեց հինգերորդ տեղը՝ հավաքելով ձայների 5,83 %-ը։
2018 թվականի նոյեմբերին Ալան Գարսիային արգելվեց լքել Պերուի սահմանը։ Արգելքի պատճառը «Օդեբրեխտ» շինարարական ընկերությունից կաշառք վերցնելու և կոռուպցիոն սլանդալի կենտրոնում հայտնվելու կասկածն էր։ 2018 թվականի նոյեմբերի 17-ին նա մտավ Լիմայում Ուրուգվայի հյուպատոսի նստավայր և նրանից ապաստան խնդրեց։ Դեկտեմբերի 3-ին Ուրուգվայը մերժեց Ալան Գարսիային ապաստան տրամադրելու խնդրանքը, ինչից հետո նա լքեց նստավայրը։


=== Ինքնասպանություն ===
Ալան Գարսիան մահացել է 2019 թվականի ապրիլի 17-ին հիվանդանոցում, ուր տեղափոխվել էր ինքնասպանության փորձից հետո. նա կրակել էր ինքն իր պարանոցին։ Գարսիան փորձել է ինքնասպան լինել, երբ ոստիկանության աշխատակիցները մոտեցան նրան, որպեսզի ձերբակալեն։ Ալան Գարսիայի նկատմամբ հետաքննություն սկսվեց բրազիլական «Odebrecht» շինարարական ընկերության շուրջ ծագած կոռուպցիոն սկանդալի շրջանակներում։ Ըստ հետաքննության նախնական վարկածի՝ Պերուի նախկին նախագահն ընկերությունից կարող էր ստանալ 100 հազ. դոլլար։
Ալան Գարսիայի մահվան հետ կապված ցավակցություններ են հայտնել Պերուի նախագահ Մարտին Վիսկարան, Չիլիի նախագահ Սեբաստիան Պինյերան, Բոլիվիայի նախագահ Էվո Մորալեսը, Էկվադորի նախագահ Լենին Մորենոն, Կոլումբիայի նախագահ Իվան Դուկեն, Էկվադորի նախկին նախագահ Ռաֆայել Կոռեան, Կոլումբիայի նախկին նախագահ Ալվարո Ուրիբե Վելեսը, Մեքսիկայի նախկին նախագահ Ֆելիպե Կալդերոնը, Պերուի վիցե-նախագահ Մերսեդես Արաոսը, Պերուի էքս-նախագահ Օլյանտա Ումալան, Պերուի նախագահի էքս-թեկնածու Կեյկո Ֆուհիմորին, Պերուի նախկին վարչապետներ Խորխե Ալֆոնսո Ալեխանդրո դել Կաստիլյո Գալվեսը և Սեսար Վիլյանուևա Արևալոն, Պերուի կոնգրեսականները, APRA-ի անդամները։
Նախագահ Վիսկարան Ալան Գարսիայի մահվան կապակցությամբ Պերուում եռօրյա ազգային սուգ է հայտարարել։


=== Հրապարակված աշխատություններ ===
Ալան Գարսիան մի քանի գրքերի հեղինակ է, որոնք վերաբերում են թե՛ Պերուին, թե՛ Լատինական Ամերիկային։ Այդ գրքերի մեծամասնությունը գտնվում է Biblioteca Nacional del Perú-ում (Պերուի ազգային գրադարանում)։ Ստորև ներկայացված է նրա հրապարակված աշխատություններից մի քանիսը.

1988  A la inmensa mayoría: discursos
1989  El futuro diferente
1989  El desarme financiero: pueblo y deuda en América Latina
1990  La revolución regional
1991  La defensa de Alan García
1992  El nuevo totalitarismo
1994  El mundo de Machiavello
1997  La falsa modernidad
1997  Siete tesis erróneas del neoliberalismo en América Latina
1999  Mi Gobierno hizo la regionalización
2000  La década infame: deuda externa 1990–1999
2003  Modernidad y política en el siglo XXI: globalización con justicia social
2005  Sierra Exportadora - Empleo, Modernidad y Justicia en Los Andes


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Алан Гарсия — президент Перу — программа «48 минут» радиостанции «Эхо Москвы», 14.06.2007
Office of the President of the Republic of Peru Official Site
(իսպ.) APRA’s official site Archived 2020-10-26 at the Wayback Machine.
Latin Business Chronicle Leader of the Year 2008: Alan Garcia
(իսպ.) Extended biography by CIDOB Foundation
Peru Election 2006: Alan García The University of British Columbia
«Exiled Garcia back in Peru», BBC News Online, 28 January 2001
cverdad.org (A brief report made by the Peruvian Commission of Truth involving Alan García)
Extract from article discussing Garcia’s 2006 election victory 23 June 2006
Welcome to Washington, Mr. Peruvian President: Alan García Perez’s Regional Foreign Policy Archived 2008-08-20 at the Wayback Machine. Analysis by the Council on Hemispheric Affairs, 5 October 2006.