Ֆիզիկական զարգացում

Ֆիզիկական զարգացում, աճի դինամիկ գործընթաց (մարմնի երկարության և քաշի ավելացում,օրգանների և օրգան-համակարգերի զարգացում և այլն) և երեխայի կենսաբանական հասունացումը մանկության որոշակի ժամանակահատվածում։ Մարմնի ձևաբանական և ֆունկցիոնալ հատկությունների (աճի արագություն, մարմնի զանգվածի աճ, մարմնի տարբեր մասերի և դրանց համամասնությունների ավելացման որոշակի հաջորդականություն, ինչպես նաև զարգացման որոշակի փուլում տարբեր օրգանների հասունացում), որոնք հիմնականում ծրագրավորված են ժառանգական մեխանիզմներով և իրականացվում են որոշակի պլանով կենսագործունեության օպտիմալ պայմաններում։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
Ֆիզիկական զարգացումը արտացոլում է մարմնի աճի և զարգացման գործընթացները հետծննդյան օնտոգենեզի (անհատական զարգացման) առանձին փուլերում, երբ առավել ցայտուն կերպով տեղի են ունենում գենոտիպային ներուժի փոխակերպումները ֆենոտիպային դրսևորումներում։ Մարդու ֆիզիկական զարգացման և մարմնակազմության առանձնահատկությունները մեծապես կախված են նրա կազմվածքից։
Ֆիզիկական զարգացումը, ծնելիության, հիվանդության և մահացության հետ մեկտեղ, բնակչության առողջության մակարդակի ցուցանիշներից մեկն է։ Օրգանիզմի աճի և զարգացման պրոցեսները ժառանգականորեն դետերմինացված են, սակայն օնտոգենեզի ընթացքում տարբեր գործոնների ազդեցությունից հնարավոր են մի շարք փոփոխություններ։ Ֆիզիկական և սեռական զարգացման գործընթացները փոխկապակցված են և արտացոլում են աճի ու զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունները, բայց միևնույն ժամանակ զգալիորեն կախված են սոցիալական, տնտեսական, սանիտարահիգիենիկ և այլ պայմաններից։
Գիտնականների համոզմամբ երեխաների ֆիզիկական զքարգացումն է իրապես արտահայտում երեխայի կամ դեռահասի առողջական վիճակը, և հենց այդ տարիքն էլ տարբերվում է օնտոգենեզի մյուս փուլերից օրգանիզմի մորֆոֆունկցիոնալ և հոգեկան բնութագրի արագընթաց փոփոխություններով։ 
Ֆիզիկական զարգացման տակ հասկանում են անընդհատ տեղի ունեցող կենսաբանական գործընթացները։ Յուրաքանչյուր տարիքային փուլում դրանք բնութագրվում են որպես մի ամբողջություն մարմնի ձևաբանական, ֆունկցիոնալ, կենսաքիմիական, հոգեկան և այլ հատկությունների արտաքին միջավայրի հետ կապված որոշակի համալիրով և դրանով պայմանավորված ֆիզիկական ուժերի պաշարով։ Ֆիզիկական զարգացման դրական մակարդակը զուգորդվում է ֆիզիկական և հոգեկան պատրաստվածության բարձր ցուցանիշներով։
Անբարենպաստ գործոնները, որոնք ազդում են ներարգանդային շրջանում և վաղ տարիքում, կարող են խանգարել օրգանիզմի զարգացման հաջորդականությունը, երբեմն առաջացնելով անդառնալի փոփոխություններ։ Այսպիսով, երեխայի ինտենսիվ աճի և զարգացման ժամանակահատվածում արտաքին միջավայրի գործոնները (սնուցման, դաստիարակության, սոցիալական, հիվանդությունների առկայությունը և այլն) կարող են ավելի մեծ ազդեցություն ունենալ աճի վրա, քան գենետիկական կամ այլ կենսաբանական գործոնները։


== Հիմնական պարամետրեր ==
Ֆիզիկական զարգացման գնահատման հիմքում ընկած են աճի, մարմնի քաշի, մարմնի առանձին մասերի զարգացման համամասնությունները, ինչպես նաև նրա օրգանիզմի ֆունկցիոնալ ունակությունների զարգացման աստիճանը (թոքերի կենսունակությունը, ձեռքի դաստակների մկանային ուժը և այլն, մկանների և մկանային տոնուսի զարգացումը, կեցվածքի վիճակը, հենաշարժիչ ապարատը, ենթամաշկային ճարպային շերտի զարգացումը, հյուսվածքների տուրգորը), որոնք կախված են օրգանների և հյուսվածքների բջջային տարրերի տարբերակումից, հասունության, նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ ունակությունների և էնդոկրին ապարատից։ Պատմականորեն, ֆիզիկական զարգացումը հիմնականում կապվել արտաքին ձևաբանական հատկանիշների հետ։


== Ֆիզիկական նախապատրաստվածություն և պատրաստվածություն ==
Քանի որ «ֆիզիկական զարգացում» և «ֆիզիկական պատրաստվածություն» հասկացությունները հաճախ շփոթություն են առաջացնում, հարկ է նշել, որ ֆիզիկական պատրաստվածությունը ֆիզիկական աշխատանքի արդյունք է, որը ձեռք է բերվել շարժողական գործողություններ կատարելիս, որոնք անհրաժեշտ են մարդու մասնագիտական կամ սպորտային գործունեության յուրացման կամ կատարման համար։
Օպտիմալ ֆիզիկական նախապատրաստվածությունը կոչվում է ֆիզիկական պատրաստվածություն։
Ֆիզիկական պատրաստվածությունը բնութագրվում է օրգանիզմի տարբեր համակարգերի (սիրտ-անոթային, շնչառական, մկանային) ֆունկցիոնալ հնարավորությունների և հիմնական ֆիզիկական հատկանիշների (ուժ, տոկունություն, արագություն, ճարպկություն, ճկունություն) զարգացման մակարդակով։ Ֆիզիկական պատրաստվածության մակարդակի գնահատումն իրականացվում է ուժի, տոկունության և այլ հատուկ ստուգողական վարժությունների (թեստերի) ցույց տրված արդյունքների հիման վրա։ Թեստերի հավաքագրումը և բովանդակությունը պետք է համապատասխանեն տարիքին, սեռին, մասնագիտական ոլորտին, որն էլ իր հերթին պետք է կախված լինի  կիրառվող ֆիզկուլտուրային-առողջարարական ծրագրից և նպատակից։


== Ֆիզիկական աշխատունակություն ==
Մարդու աշխատունակությունը տվյալ գործառույթն այս կամ այն արդյունավետությամբ կատարելու ունակությունն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիզիկական զարգացում հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում 
Электронная версия «Карпман В. Л. — Спортивная медицина. Учебник для институтов физической культуры».