Ռոբերտ Բոյլ

Ռոբերտ Ուիլյամ Բոյլ (հունվարի 25, 1627(1627-01-25)[…], Lismore Castle, County Waterford, Մանսթեր - դեկտեմբերի 31, 1691(1691-12-31), Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն), անգլոիռլանդացի բնափիլիսոփա, քիմիկոս, ֆիզիկոս և գյուտարար, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։ Համարվում է առաջին ժամանակակից քիմիկոսը, ուստի ժամանակակից քիմիայի հիմնադիրներից մեկն ու ժամանակակից փորձարարական գիտական մեթոդների ռահվիրաներից մեկը։ Հայտնի է Բոյլ-Մարիոտի օրենքի համար, որը նկարագրում է փակ համակարգում գազի բացարձակ ճնշման և ծավալի հակադարձ համեմատական կապը, երբ ջերմաստիճանը հաստատուն է։ Իր The Sceptical Chymist գիրքը համարվում է քիմիայի բնագավառում հիմնաքարային աշխատություն։ Նաև ունի աստվածաբանության վերաբերյալ աշխատանքներ։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Բոյլը ծնվել է Իռլանդիայի Ուատերֆորդ շրջանի Լիսմոր ամրոցում։ Ռիչարդ Բոյլի և Քեթրին Ֆենթոնի յորթերոդ որդին և տասնչորսերորդ երեխան։ Ռիչարդ Բոյլը Անգլիայի Դուբլին է տեղափոխվել 1588 թվականին Թյուդորների Իռլանդիան գաղութացնելու ընթացքում  և նշանակվել է գրավելի կալվածքների տեսուչ։ Մինչև Ռոբերտի ծնվելը կուտակել է հսկայական հողակտորներ։ Քեթրին Ֆենթոնի հայրը Իռլանդիայի պետական քարտուղար Ջեֆրի Ֆենթոնն էր (ծնվել է 1539 թվականին Դուբլինում), մայրը՝ Ռոբերտ Ուեսթոնի աղջիկը (ծնված 1541 թվականին Լիսմորում)։
Մեծացել է տեղի ընտանիքներից մեկում, ինչպես իր ավագ եղբայրը։ Ստացել է լատիներենի, հունարենի և ֆրանսերենի մասնավոր դասընթացներ իսկ 8 տարեկանում՝ մոր մահից հետո, տեղափոխվել է Անգլիայի Էտոն քոլեջ։ Հոր ընկերը՝ Հենրի Ուոթոնը քոլեջի ռեկտորն էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
M. A. Stewart (ed.), Selected Philosophical Papers of Robert Boyle, Indianapolis: Hackett, 1991.
Fulton, John F., A Bibliography of the Honourable Robert Boyle, Fellow of the Royal Society. Second edition. Oxford: At the Clarendon Press, 1961.
Hunter, Michael, Boyle : Between God and Science, New Haven : Yale University Press, 2009. ISBN 978-0-300-12381-4
Hunter, Michael, Robert Boyle, 1627–91: Scrupulosity and Science, The Boydell Press, 2000
Principe, Lawrence, The Aspiring Adept: Robert Boyle and His Alchemical Quest, Princeton University Press, 1998
Shapin, Stephen; Schaffer, Simon, Leviathan and the Air-Pump.
Ben-Zaken, Avner, "Exploring the Self, Experimenting Nature", in Reading Hayy Ibn-Yaqzan: A Cross-Cultural History of Autodidacticism (Johns Hopkins University Press, 2011), pp. 101–126. ISBN 978-0801897399Բոլյի հրատարակած աշխատանքները օնլայնThe Sceptical Chymist – Project Gutenberg
Essay on the Virtue of Gems Archived 2007-08-19 at the Wayback Machine. – Gem and Diamond Foundation
Experiments and Considerations Touching Colours Archived 2007-08-20 at the Wayback Machine. – Gem and Diamond Foundation
Experiments and Considerations Touching Colours – Project Gutenberg
Boyle Papers Լոնդոնի համալսարան
Hydrostatical Paradoxes – Google Books


== Արտաքին հղումներ ==
Կաղապար:Library resources box

Կաղապար:Internet Archive author
Readable versions of Excellence of the mechanical hypothesis, Excellence of theology, and Origin of forms and qualities
Robert Boyle Project, Birkbeck, University of London
Summary juxtaposition of Boyle's The Sceptical Chymist and his The Christian Virtuoso
The Relationship between Science and Scripture in the Thought of Robert Boyle
Robert Boyle and His Alchemical Quest : Including Boyle's "Lost" Dialogue on the Transmutation of Metals, Princeton University Press, 1998, ISBN 0-691-05082-1
Robert Boyle's (1690) Experimenta et considerationes de coloribus - digital facsimile from the Linda Hall Library
This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Boyle, Robert»։ Encyclopædia Britannica (11th ed.)։ Cambridge University Press 
Կաղապար:A Short Biographical Dictionary of English Literature