Համիլթոն (մյուզիքլ)

«Համիլթոն. ամերիկյան մյուզիքլ», մյուզիքլ ԱՄՆ-ի հիմնադիր հայրերից մեկի՝ Ալեքսանդր Համիլթոնի կյանքի մասին։ Երաժշտության և բառերի հեղինակն է Լին-Մանուել Միրանդան։ Վերջինս ոգեշնչվել էր 2004 թվականին հրատարակված Ռոն Չերնոուի «Ալեքսանդր Համիլթոն» կենսագրությամբ։
Մյուզիքլը կատարեց իր դեբյուն The Public Theatre-ում 2015 թվականի փետրվարին։
Շոուն տեղափոխվեց Բրոդվեյ 2015 թվականի օգոստոսին Ռիչարդ Ռոջերսի թատրոնում։ 2016 թվականին մյուզիքլը հաղթեց ռեկորդային 16 Թոնի առաջադրում, որից հաղթեց 11-ը։ Այն նաև հաղթեց 2016 թվականի «Լավագույն մյուզիքլի ալբոմը» կատեգորիայում Գրեմմի մրցանակը և 2016 թվականի Պուլիցերյան մրցանակը դրամայի կատեգորիայում։
Համիլթոնը սկսվեց պաշտոնապես բեմադրվել Չիկագոյի PrivateBank թատրոնում 2016 թվականի հոկտեմբերին։ Առաջին ԱՄՆ շրջագայությունը սկսվեց 2017 թվականի մարտին։ 2017 թվականի նոյեմբերին Վեսթ Էնդում կսկսվի Համիլթոնը բեմադրվել Victoria Palace թատրոնում։ Երկրորդ ԱՄՆ շրջագայությունը կսկսի բեմադրվել 2018 թվականի սկզբին։
2017 թվականի փետրվարի 14-ին Միրանդան հաստատեց, որ ստեղծվում է մյուզիքլի բրա հիմնված ֆիլմ։
Երբ Լին-Մանուել Միրանդան արձակուրդի էր իր հիթային մյուզիքլ In the Heights-ում խաղալուց, նա գնեց Ռոն Չերնոուի Ալեքսանդր Համիթլոն կենսագրությունը։ Առաջին մի քանի գլուխն ավարտելուց հետո Միրանդան սկսեց պատկերացնել Համիլթոնի կյանքը որպես մյուզիքլ։
2009 թվականի մայիսի 12-ին նրան հրավիրել էին Սպիտակ տուն, որպեսզի կատարի մի մաս In the Heights մյուզիքլից պոեզիայի, երաժշտության և բանավոր խոսքի երեկոյան։ Փոխարենը նա կատարեց Համիլթոն մյուզիքլի առաջին համարը։


== Համառոտագիր ==


=== Առաջին գործողություն ===
Մյուզիքլը սկսվում է Ալեքսանդր Համիլթոնի վաղ կյանքի բնութագրով։ Համիլթոնը ծնվել է քաղաքացիական ամուսնությունից և մեծացել Վեստ Ինդիայում։ Հայրը լքեց, երբ Համիլթոնը դեռ երեխա էր, իսկ մայրը մահացավ, երբ Համիլթոնը 12 տարեկան էր։ 19 տարեկանում նա արդեն ամերիկյան գաղութներում էր և ամերիկյան անկախության նվիրված կողմնակից էր։
Քաղաքացիական ամուսնությունՎեստ Ինդիա
1776 թվականի ամռանը Նյու Յորքում Համիլթոնը փնտրում էր Արոն Բըրին, որը չափազանց աշխույժ Համիլթոնին խորհուրդ տվեց, որ նա «խոսի ավելի քիչ, ժպտա ավելի շատ», սակայն Համիլթոնը չի հասկանում, թե ինչու նա պետք է զգույշ լինի և չպայքարի իր հավատքների համար («Aaron Burr, Sir»): Համիլթոնը ծանոթանում է այլ հեղափոխականների հետ. Ջոն Լորենսը, Մարքիզ Դե Լաֆայեթը և Հերքուլես Մալիգանը։ Իսկ Սքայլեր քույրերը՝ Անջելիքան, Էլայզան և Փեգին զբոսնում են Նյու Յորքի փողոցներով զգալով հեղափոխության շունչը («The Schuyler Sisters»):
Սամուել Սիբըրին, որը հայտնի լոյալիստ էր, քարոզում է ամերիկյան հեղափոխության դեմ, իսկ Համիլթոնը հերքում և ծաղրում է նրա պնդումները («Farmer Refuted»): Արքա Ջորջ Երրորդը ուղարկում է հաղորդագրություն, որում հիշեցնում է գաղթականներին, որ նա պատրաստ է պայքարել իրենց հնազանդության համար («You'll Be Back»):
Համիլթոնը, Բըրն ու իրենց ընկերները միանում են կոնտինենտալ բանակին։ Երբ բանակը նահանջում է Նյու Յորքից, գեներալ Ջոր Վաշինգտոնը հասկանում է, որ իրեն օգնություն է պետք պատերազմը հաղթելու հարցում։ Չնայած, որ Համիլթոնը ցանկանում է բանակ կառավարել, նա գիտակցում է, որ Վաշինգտոնը լավ հնարավորություն է առաջարկում և համաձայնվում է լինել Վաշինգտոնի աջ ձեռքը։
1780 թվականի ձմռանը Համիլթոնն ու իր ընկերները այցելում են Ֆիլիպ Սքայլերի կազմակերպած պարահանդեսը, և Համիլթոնը աջքն է դնում Ֆիլիպի դստրերի վրա («The Winter's Ball»):  Էլայզան առաջին հայացքից սիրահարվում է, և Անջելիքան իրենց ծանոթացնում է, որից քիչ անց Համիլթոնն ու Էլայզան ամուսնանում են («Helpless»): Անջելիքան նույնպես հավանում է Համիլթոնին, սակայն զսպում է իր զգացմունքները իր քրոջ երջանկության համար («Satisfied»): Համիլթոնը, Լորենսը, Լաֆայեթն ու Մալիգանը հարբած նշում են Համիլթոնի ամուսնությունը, երբ Բըրը ժամանում է, որպեսզի շնորհավորի։ Բըրը խոստովանում է, որ հարաբերությունների մեջ է Թիոդոուժա Բարթոու Փրեվոսթի հետ, որը բրիտանացի սպայի կինն է («The Story of Tonight (Reprise)»): Համիլթոնը փորձում է համոզել Բըրին, որ վերջինս իր հարաբերությունների մասին հայտարարի, սակայն Բըրը նախընտրում է համբերել և սպասել, թե կյանքն իրեն ինչ կպարգևի դրամատիկ քայլեր կատարելու փոխարեն։ («Wait For It»):
Հեղափոխությունը շարունակվում է, Համիլթոնը անընդհատ խնդրում է Վաշինգտոնին, որ նա Համիլթոնին բանակ տրամադրի, բայց Վաշինգտոնը մերժում է։ Փոխարենը նա Չարլզ Լիին դարձնում է գեներալ։ Այս որոշումը աղետալի է, որովհետև Լին հրամայում է, որ իր բանակը նահանջի ի հակառակ Վաշինգտոնի հրամաններին։ Այս դեպքից հետո Վաշինգտոնը նրան փոխարինում է Լաֆայետով։ Դժգոհ Լին կեղծ լուրեր է տարածում Վաշինգտոնի մասին։ Համիլթոնը վիրավորվում է, բայց Վաշինգտոնի հրամայում է նրան անտեսել ամենինչ։ Համիլթոնը չի կարող չենթարկվել հրամանին, և փոխարենը Լորենսն է մենամարտում Չարլզ Լիի հետ, որի հետևանքով Լին վիրավորվում է և զիջում («Ten Duel Commandments»): Մենամատի պատճառով ջղայնացած Վաշինգտոնը հրամայում է Համիլթոնին, որ նա վերադառնա տուն, իր կնոջ մոտ («Meet Me Inside»): Երբ Համիլթոնը վերադառնում է, Էլայզան հայտնում է նրան, որ հղի է։ Նա համոզում է Համիլթոնին, որ նրան պետք չէ հարստություն կամ համբավ, որպեսզի նրանք երջանիկ լինեն («That Would Be Enough»):
Լաֆայեթը համոզում է Ֆրանսիային ամերիկյան հեղափոխությանը միանալ և կոնտինենտալ բանակը սկսում է հաղթել։ Վաշինգտոնն ու Լաֆայեթը հասկանում են, որ կարող են հաղթել պատերազմը, եթե բրիտանական նավատորմին Յորքթաունում կանգնեցնեն, սակայն նրանց պետք է Համիլթոնը, որպեսզի կարողանան դա անել. գեներալը վերջապես Համիլթոնին նշանակում է բանակ։ («Guns and Ships»): Մի քանի օր շարունակ կռվելուց հետո կոնտինենտալ բանակը հաղթում է։ Բրիտանացիները հանձնվում են(«Yorktown (The World Turned Upside Down)»): 
Յորքթաունի հաղթանակից քիչ անց Համիլթոնի որդի Ֆիլիպն է ծնվում, և Բըրը ունենում է դուստր՝ Թիոդոուժա («Dear Theodosia»): Համիլթոնին տեղեկացնում են, որ Լորենսը մահացել է մի անիմաստ մարտի ժամանակ և ամբողջությամբ իրեն նվիրում է իր գործին։ («Tomorrow There'll Be More of Us»): Համիլթոնն ու Բըրը վերադառնում են Նյու Յորք, որտեղ վերջացնում են իրենց ուսումը և դառնում են իրավաբաններ։ Համիլթոնը ընտրվում է որպես Սահմանադրության համագումարի պատգամավոր։ Բըրի հրաժարվելուց հետո Համիլթոնը նշանակում է Ջեյմս Մեդիսոնին և Ջոն Ջեյին, որ երեքով գրեն ֆեդերալիստական թղթերը։ Անջելիքան հայտարարում է, որ ամուսնացել է և շուտով կտեղափոխվի Լոնդոն։ Նորընտիր նախագահ Վաշինգտոնը Համիլթոնին տալիս է ֆինանսների քարտուղարի պաշտոնը («Non-Stop»):


=== Երկրորդ գործողություն ===
1789 թվականին Թոմաս Ջեֆերսոնը վերադառնում է ԱՄՆ Ֆրանսիայից և միանգամից դառնում է պետքարտուղար։ Ջեյմս Մեդիսոնը խնդրում է Ջեֆերսոնին, որ նա օգնի իրեն կանգնեցնել Համիլթոնի ֆինանսական ծրագիրը, որը Մեդիսոնի կարծիքով չափազանց շատ ուժ է տալիս կառավարությանը («What'd I Miss»): Վաշինգտոնն ասում է Համիլթոնին, որ նա կոմպրոմիս անի («Cabinet Battle #1»): Երբ Համիլթոնը տանն աշխատում էր, Էլայզան իրեն հիշեցնում է, որ Ֆիլիպն՝ իր որդին, 19 տարեկան է դառնում։ Անջելիքան խորհուրդ է տալիս Համիլթոնին, որ նա համոզի Ջեֆերսոնին ընդունել իր ծրագիրը. այդ դեպքում Կոնգրեսն այն կընդունի։ Էլայզան ու Անջելիքան փորձում են համոզել Համիլթոնին, որ նա իրենց միանա ամառային արձակուրդին, բայց Համիլթոնը հրաժարվում է և շարունակում է աշխատել իրա ծրագրի վրա («Take a Break»): Երբ նա միայնակ էր, Մրայա Ռեյնոլդսը իրեն այցելում է և պնդում, որ իր ամուսինն իրեն լքել է։ Համիլթոնը սկսում է դավաճանել Էլայզային Մրայայի հետ։ Մրայայի ամուսինը՝ Ջեյմս Ռեյնոլդսը շանտաժ անել Համիլթոնին, որը բարկացած է Մրայայի վրա, բայց ամեն դեպքում վճարում է Ռեյնոլդսին և շարունակում է իր հարաբերությունները Մրայայի հետ («Say No To This»): Համիլթոնը քննարկում է իր ծրագիրը Ջեֆերսոնի և Մեդիսոնի հետ գաղտնի ընթրիքի ժամանակ։ Նրանք կոմպրոմիսի են հասնում, Ջեֆերսոնն ու Մեդիսոնը Համիլթոնի ծրագրի կողմնակիցներն են դառնում, ԱՄՆ-ի մայրաքաղաքը դառնում է Վաշինգտոն ԿՇ-ն, որը շատ ավելի մոտիկ է Ջեֆերսոնի տանը, որը գտնվում է Վիրջինիայում։ Բըրը նախանձում է Համիլթոնի ազդեցությանը և ցանկանում է ունենալ նույնչափ ուժ («The Room Where It Happens»): Բըրը փոխում է իր կուսակցությունը, հաղթում է Էլայզայի հորը՝ Ֆիլիպ Սքայլերին և դառնում է Սենատի անդամ։ Այս դեպքից հետո Համիլթոնի և Բըրի ընկերությունը տուժում է։ Համիլթոնը հավատում է, որ Բըրը չունի հավատարիմ չի ու կանի ամենը, որպեսզի ուժ և ազդեցություն ձեռք բերի («Schuyler Defeated»): Նիստի ժամանակ Ջեֆերսոնն ու Համիլթոնը կռվում են ԱՄՆ-ի Ֆրանսիային Բրիտանիայի հետ կոնֆլիկտներում օգնելու մասին։ Վաշինգտոնն ի վերջո համաձայնվում է Համիլթոնի հետ, որը կարծում է որ ԱՄՆ-ն պետք է չեզոք մնա։ Նիստից հետո Բըրը, Ջեֆերսոնն ու Մեդիսոնը կիսվում են իրենց նախանձով Վաշինգտոնի Համիլթոնի հանդեպ հավատարիմ աջակցությամբ և որոշում են քայլեր ձեռնարկել Համիլթոնի հեղինակությունը վնասելու համար («Washington on Your Side»): Վաշինգտոնը տեղեկացնում է Համիլթոնին, որ Ջեֆերսոնը լքել է իր պաշտոնը, որպեսզի մասնակցի նախագահական ընտրություններին ի տարբերություն Վաշինգտոնի, որը որոշեց չմասնակցել ընտրություններին («One Last Time»): Նորընտիր նախագահ Ջոն Ադամսը Համիլթոնին հեռացնում է իր պաշտոնից, որին ի պատասխան Համիլթոնը հրատարակում է ջղային քննադատություն Ադամսի հանդեպ («The Adams Administration»): Ջեֆերսոնը, Մեդիսոնն ու Բըրը կարծում են, որ գտել են ապացույց, որ Համիլթոնը գումար է գողացել կառավարությունից։ Համիլթոնը պաշտպանվում է իրենց պատմելով իր Մրայա Ռեյնոլդսի հետ հարաբերությունների մասին և Ջեյմս Ռեյնոլդսին վճարված գումարների մասին։ Ջեֆերսոնը, Մեդիսոնն ու Բըրը խոստանում են գաղտնիքը պահել, սակայն Բըրը զգուշացնում է Համիլթոնին որ բամբասանքները կարող են աճել և ճիշտը ջրի երես դուրս կգա ի վերջո։ Համիլթոնը հրատարակում է հանրային նամակ, որի մեջ պատմում է իր հարաբերությունների մասին, կարծելով, որ դա կլռեցնի գողության մասին բամբասանքները, և իր հեղինակությունը որպես քաղաքական գործիչ կփրկվի։ Սակայն իր անձնական հեղինակությունը կործանվում է։ («The Reynolds Pamphlet»): Էլայզան լացակումած վառում է նամակները, որոնք Համիլթոնն իրեն գրել է տարիների ընթացքում («Burn»): Տարիներ անց Ֆիլիպը մարտահրավեր է նետում Ջորջ Իքրին իր հորը վիրավորելու համար։ Ալեքսանդրի խորհրդին հետևելով, Ֆիլիպը զենքը դեպի երկինքն է պահում մենամարտի սկզբում, հուսալով որ այս քայլի շնորհիվ Իքրը չի կրակի, բայց Իքրն ամեն դեպքում կրակում է («Blow Us All Away»): Ֆիլիպին տանում են բժշկի մոտ, որը չի կարողանում փրկել Ֆիլիպին։ Համիլթոնն ու Էլայզան առանձին առանձին ժամանում են Ֆիլիպի մահանալուց քիչ առաջ։ («Stay Alive (Reprise)»): Ֆիլիպի մահից հետո ընտանիքը տեղափոխվում է արվարձաններ։ Համաիլթոնը խնդրում է, որ Էլայզան իր սխալները ների. ի վերջո Էլայզան ներում է Ալեքսանդրին («It's Quiet Uptown»): 1800 թվականի նախագահական ընտրությունների արդյունքում Ջոն Ադամսը պարտվում է, իսկ Ջեֆերսոնն ու Բըրը հավասար ձայներ են ստանում։ Համիլթոնին ջղայնացնում է, որ Բըրը չունի ոչ մի սկզբունքներ և այդ պատճառով աջակցում է Ջեֆերսոնին, որը հաղթում է ընտրությունները («The Election of 1800»): Ջղային Բըրը մարտահրավեր է նետում Համիլթոնին («Your Obedient Servant»): Մենամարտի ժամանակ Համիլթոնը պահում է իր զենքը դեպի երկինքը և Բըրը կրակում է Համիլթոնի կրծքավանդակին։ Համիլթոնը մենախոսություն է արտասանում մահի, իր հարաբերությունների և իր ժառանգության մասին։ Բըրը բողոքում է, որ չնայած, որ ապրել է, նա կհիշվի որպես այն չարագործը, որը սպանել է Ալեքսանդր Համիլթոնին («The Wolrd Was Wide Enough»): Բոլորը հավաքվում են, որպեսզի ավարտեն պատմությունը։ Վաշինգտոնը հիշեցնում է հանդիսատեսին, որ ոչ ոք չի կարող կառավարել, թե ինչպես նրանք կհիշվեն։ Ջեֆերսոն ու Մեդիսոնն ընդունում են, որ Համիլթոնը հանճար էր։ Էլայզան բացատրում է իր դերն իր ամուսնու ժառանգութունը պահպաելու հարցում. պատմում է հաջորդ 50 տարվա ընթացքում իր կատարած գործերի մասին և անհանգստանում է, որ բավական չի կատարել։ Էլայզան երգի վերջում նշում է իր համար ամենակարևորը՝ առաջին մասնական մանկատունը, որ նա հիմնադրել է («Who Lives, Who Dies, Who Tells Your Story»):


== Սկզբնական դերակատարներ ==


=== Նշանավոր դերակատարների փոխարինումներ ===


==== Բրոդվեյ ====
Ալեքսանդր Համիլթոն․ Հավիեր Մունյոզ; Ջեվոն Մըքֆերին
Ալեքսանդր Համիլթոն (այլընտրանքային)․ Մայքլ Լուվոյի; Ջոն Ռուա; Ջեվոն Մըքֆերին
Արոն Բըր:Բրենդոն Վիկտոր Դիքսոն; Դենիել Բրեյքեր
Էլայզա Սքայլեր Համիլթոն․ Լեքսի Լոսոն
Անջելիքա Սքայլեր․ Մենդի Գոնզալեզ
Մարքիզ դե Լաֆայեթ/Թոմաս Ջեֆերսոն․ Սեթ Սթյուարթ; Ջեյմս Մոնրո Իգլհարթ
Ջորջ Վաշինգտոն․ Նիկոլաս Քրիստոֆեր; Բրայան Թերել Քլարք
Արքա Ջորջ Երրորդ: Էնդրյու Ռանելզ;Ռորի Օմալի; Թարան Քիլամ; Բրայան Դարսի Ջեյմս; Յուան Մորթոն
Ջորջ Լորենս/Ֆիլիպ Համիլթոն․ Ջորդան Ֆիշեր; Էնթոնի Լի Մեդինա
Փեգի Սքայլեր/Մրայա Ռեյնոլդս․ Ալիշա Դեսլորիուքս
Հերքուլես Մալիգան/Ջեյմս Մեդիսոն․ Ջ․ Քուինթոն Ջոնսոն


==== Չիկագո ====
Արոն Բըր․ Վեյն Բրեյդի; Դենիել Բրեյքեր; Գրեգորի Թրեքո
Անջելիքա Սքայլեր: Մոնթեգո Գլովերի


== Երաժշտական համարներ ==
Առաջին գործողություն«Alexander Hamilton» – ամբողջ կազմ (բացի արքա Ջորջ Երրորդից)
«Aaron Burr, Sir» – Համիլթոն, Բըր, Լորենս, Լաֆայեթ և Մալիգան
«My Shot» – Համիլթոն, Լորենս, Լաֆայեթ, Մալիգան Բըր, կազմ
«The Story of Tonight» – Համիլթոն, Լորենս, Լաֆայեթ, Մալիգան
«The Schuyler Sisters» – Անջելիքա, Էլայզա, Փեգի, Բըր, կազմ
«Farmer Refuted» – Սեմուել Սիբըրի և Համիլթոն
«You'll Be Back» – արքա Ջորջ Երրորդ
«Right Hand Man» – Վաշինգտոն, Համիլթոն, Բըր, Լորենս, Լաֆայեթ Մալիգան, կազմ
«A Winter's Ball» – Բըր, Համիլթոն, կազմի տղամարդիկ
«Helpless» – Էլայզա, Համիլթոն, Անջելիքա, կազմի կանայք
«Satisfied» – Անջելիքա, Էլայզա, Համիլթոն, կազմ
«The Story of Tonight» – Լորենս, Լաֆայեթ, Մալիգան, Համիլթոն, Բըր
«Wait for It» – Բըր, կազմ
«Stay Alive» – Համիլթոն, Վաշինգտոն, Լորենս, Լաֆայեթ, Մալիգան, Էլայզա, Անջելիքա, Լի, կազմ
«Ten Duel Commandments» – Լորենս, Համիլթոն, Լի, Բըր, կազմ
«Meet Me Inside» – Վաշինգտոն, Վաշինգտոն, Համիլթոն, Բըր, Լորենս, կազմ
«That Would Be Enough» –Էլայզա և Համիլթոն
«Guns and Ships» – Լաֆայեթ, Բըր, Վաշինգտոն, կազմ
«History Has Its Eyes on You» – Վաշինգտոն, կազմ
«Yorktown (The World Turned Upside Down)» – Համիլթոն, Լաֆայեթ, Լորենս, Մալիգան, Վաշինգտոն, կազմ
«What Comes Next?» – արքա Ջորջ Երրորդ
«Dear Theodosia» – Բըր, Համիլթոն
«Tomorrow There'll Be More of Us» – Լորենս
«Non-Stop» – Համիլթոն, Բըր, Էլայզա, Անջելիքա Վաշինգտոն, կազմ


== Ծանոթագրություններ ==