Մենամարտ (պատմվածք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մենամարտ (այլ կիրառումներ)Մենամարտ (պատմվածք), Անտոն Պավլովիչ Չեխովի ամենամեծ պատմվածքներից։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1891 թվականին «Նոր ժամանակներ» թերթում։ Պատմվածքի իրադարձությունները տեղի են ունենում Կովկասում, Սև ծովի ափին։


== Աշխատանք պատմվածքի վրա ==
Առաջին հիշատակումները գաղափարի մասին, որոնք հիշեցնում են «Մենամարտ»-ի բովանդակությունը, գտնվում են 1888 թվականի նամակում։ Կովկաս կատարած ուղևորությունից հետո, 1888 թվականի նոյեմբերին Չեխովը գրում է Ա. Ս. Սուվորինին։ «Օհ՜ թե ինչպես եմ սկսել պատմվածքը։ Գրում եմ սիրո մասին։ Ընտրել եմ ֆելիետոնային-վիպագրական ձևը։ Մի պարկեշտ մարդ հափշտակել է պարկեշտ մարդու կնոջը և դրա մասին գրում է իր կարծիքը։ Թեթևակի խոսում եմ թատրոնի մասին, համոզմունքների տարբերության, վրացական ռազմական մայրուղու, ընտանեկան կյանքի, ժամանակակից մտավորականների կյանքին պատրաստ չլինելու մասին, Պեչորինի, Օնեգինի, Կովկասի մասին»։ Պատմվածքի վրա աշխատանքը սկսել է 1890 թվականի վերջին, Չեխովի Սախալինից Մոսկվա վերադառնալուց անմիջապես հետո։


== Կերպարներ ==
Հիմնական կերպարներ
Իվան Անդրեևիչ Լաևսկի՝ քսանութ տարեկան երիտասարդ, ում բնորոշ է անգիտակցական սուտը։ Ինչպես գրում է Ա. Մ. Սկանիչևսկին նա «բարոյապես շփացած, ծույլ և կնամոլ է։» Պատմվածքի վերջում նրա հետ կերպարանափոխություն է կատարվում և նա դառնում է «օրինակելի քաղաքացի»
Նադեժդա Ֆեոդորովնա՝ Լաևսկու կենակցուհին։
Ֆոն Կորեն՝ երիտասարդ կենդանաբան։ Ամուր անձնավորություն, բռնակալական գաղափարներով։ Հերբերտ Սփենսերի բնական ընտրության հզորության մասին  հայացքների փոխանցողը։
«Մենամարտ»- ի երկրորդական կերպարները չարժանացան քննադատների հատուկ ուշադրությանը։ Չնայած որոշները նշեցին, որ հեղինակը հմտորեն պատկերել է պատմվածքի երկրորդական կերպարներին։
Սամոյլենկո՝ ռազմական բժիշկ, սրճարանի սեփականատեր։
Սարկավագ Պոբեդով՝ երիտասարդ, ով նոր է ավարտել ճեմարանը։
Կիրիլին՝ ոստիկանական պրիստավ, Նադեժդա Ֆեդորովնայի սիրեկանը։


== Քննադատություն ==
Չեխովյան հայտնի զոիլոս Սկաբիչևսկին գրում . «Չեխովի գեղարվեստական տաղանդի ուժը՝ կերպարների վարպետորեն նկարագրումն է, բայց մտքերը, որոնք ներկայացված են վերջին ստեղծագործություններում, ապշեցնում են իրենց թշվառությամբ»։ Գրական քննադատ Ա. Բ. Դերմանը պնդում է, որ ստեղծագործության մեջ «Զգացվում է հեղինակի ներքին համոզմունքը այն դոգմայի հանդեպ, որին նա ենթարկել է իր հերոսների գործողությունները և այստեղից վերջաբանի  անկենդանությունը, սխեմատիկությունը, ճմռթվածությունը»։ «Մենամարտ»-ը  Չեխովի ձախողումների շարքին է դասել նաև Դ. Միրսկին։

Գ. Պ. Բերդնիկովը նշում է Չեխովի շեղումը «Տոլստոյի բարոյախոսությունից»։ Լեվսկոյի և Նադեժդա Ֆեդորովայի ներաշխարհի բացահայտման հետ ի հայտ է գալիս ավելի սուր հակամարտություն՝ յուրաքանչյուրը իր խղճի հետ, այդ հակամարտությունը գրականագետի կարծիքով նախապատրաստում է, հոգևոր մաքրման ճգնաժամը, որը  վերապրում են նրանք՝ մենամարտի նախօրեին։


== Էկրանավորում ==
Վատ լավ մարդը (1973 թվական, ռեժիսոր Իոսիֆ Խեյֆից, նկարահանումները կատարվել են Եվպատորիայում և Գագրայում)
«Մենամարտ» (2010 թվական, ռեժիսոր Դովեր Կոշաշվիլի, նկարահանումները կատարվել են Խորվաթիայում)
Ձիերը ինձ տանում են... (1996 թվական, ռեժիսոր Վլադիմիր Մոտլ)
«Մենամարտ» ( 1962 թվական, ռեժիսորներ՝  Տատյանա Բերեզանցևա, Լև Ռուդնիկ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.rsl.ru/ru/s3/s331/s122/s1224693/s12246934704Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.