Սիրո լուսաբաց

«Սիրո լուսաբաց», անգլիացի նկարիչ Ուիլիամ Էտիի կտավը։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1828 թվականին։ Ներկայումս ցուցադրվում է Բորնմութի Ռասել Կոտեսի գեղարվեստական պատկերասրահ և թանգարանում։ Նկարի հիմքում ընկած է Ջոն Միլթոնի «Կոմուս» պիեսը։ Կտավում պատկերված է մերկ Վեներան, որը խոնարհված է դեպի քնած հրեշտակը և փորձում է արթնացնել նրան՝ շոյելով թևը։ Չնայած Էտին իր աշխատանքներում հաճախ է ներառել մերկ կերպարներ, սակայն հազվադեպ է ֆիզիկական մերձեցում պատկերել։ Այդ իսկ պատճառով «Սիրո լուսաբաց»-ը համարվում է նրա արտասովոր նկարներից մեկը։
Մինչ որոշ քննադատներ գովաբանում էին նկարի կոմպոզիցիայի տարրերը, առաջին ցուցադրության ժամանակ այն շատ վատ է ընդունվել։ Էտին վաստակել էր ռեալիստական կերպարների նկարչի հեղինակություն, և նրա ոճավորած Վեներան համարվում էր օտարազգի նկարիչների ազդեցությամբ արված պատկեր։ Գույները նույնպես անիրական էին, և նկարն, ընդհանուր առմամբ, համարվում էր անճաշակ և անպարկեշտ։ «Սիրո լուսաբաց»-ը չի ընդգրկվել այն 133 կտավների թվում, որոնք ներկայացվել են 1849 թվականին Էտիի աշխատանքների ամենախոշոր հետահայաց ցուցահանդեսում։ 1889 թվականին կտավը ձեռք է բերել սըր Մերթոն Ռասել Կոտեսը, և այդ ժամանակվանից ի վեր այն գտնվում է վերջինիս անունը կրող գեղարվեստական պատկերասրահ և թանգարանում։


== Կոմպոզիցիա ==
«Սիրո լուսաբաց»-ը ներկայացնում է Ջոն Միլթոնի «Կոմուս» պիեսից մի հատված։ Նկարվել է 1634 թվականին։ «Կոմուս»-ը բարոյական պատմություն է, որի գլխավոր հերոսուհին (հիշատակվում է որպես Տիկին) հեռանում է իր ընտանիքից։ Նա հանդիպում է անառակ կախարդ Կոմուսին, որը բռնում է նրան և փակում բանտում։ Ապա օգտագործում է բոլոր միջոցները, որպեսզի նրա մոտ սեռական ցանկություն առաջացնի։ Կինը ընդդիմանում է Կամուսի գայթակղություններին և զսպում իր ցանկությունները։
Էտիի աշխատանքը «Կոմուս»-ի տեսարանի անմիջական պատկերումը չէ։ Նա ոգեշնչվել է սկզբնական հատվածից, որում Կոմուսը, մինչ կնոջը հանդիպելը, մտորում է այն մասին, որ մեղքը միայն այն դեպքում է խնդիր համարվում, երբ այդ մասին իմանում են ուրիշները, և այդ կերպ «սովորական և բնական» կլինի ենթարկվել սեփական անազնիվ ցանկություններին՝ թաքնելով մթության քողի տակ։ Էտիի կտավում մերկ Վեներան պարզում է ձեռքը, որպեսզի արթնացնի սիրո տեսք ընդունած քնած  հրեշտակին՝ շոյելով նրա թևը։ Թեև Էտին վաստակել էր ռեալիստական մարդկային կերպարներ նկարելու հեղինակություն, սակայն «Սիրո լուսաբաց»-ի Վեներան շատ ոճավորված է և դիտմամբ նկարված է Ռուբենսի ոճով։
«Սիրո լուսաբաց» նկարը դիտմամբ հանդիսատեսի առաջ բարոյական երկընտրանք է դնում։ Մերկության և զգայունության պատկերման շնորհիվ Էտին փաստում և միևնույնը, ինչ Կոմուսը, առ այն, որ հանդիսատեսը միայնության մեջ խելամտորեն տրվում է իր ցանկասեր մտքերին։ Նկարը հանդիսատեսին է ներկայացնում նույնպիսի բարոյական կոչ, ինչպես և այն, ինչը Կոմուսը ներկայացնում է կնոջը, որը հավատարիմ է մնում իր ամենալավ, բարոյական և ռացիոնալ տեսակին՝ անտեսելով նրա ցանկություններին ենթարկվելու ակնհայտ թերությունը։
Չնայած Ուիլիամ Էտին մշտապես նկարել է մերկ կերպարներ, սակայն հազվադեպ է պատկերել ֆիզիկական մերձեցում՝ չհաշված մարտական տեսարանները։ Այդ իսկ պատճառով «Սիրո լուսաբաց»-ը առանձնանում է մնացածից։ 2007 թվականին Էտիի կենսագիր Լեոնարդ Ռոբինսոնը մեկնաբանել է, որ «Սիրո լուսաբաց»-ը «այնքան էլ բնորոշ իրողություն չէ Էտիի համար, և դժվար է հասկանալ, թե ինչու է նա նկարել դա»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Smith, Alison The Victorian Nude. — Манчестер: Manchester University Press, 1996. — ISBN 978-0-7190-4403-8
Smith, Alison Exposed: The Victorian Nude. — Лондон: Tate Publishing, 2001a. — ISBN 978-1-85437-372-4
Smith, Alison Private Pleasures? // Art in the Age of Queen Victoria: A Wealth of Depictions. — Борнмут: Russell–Cotes Art Gallery and Museum, 2001b. — ISBN 978-0-905173-65-8
Burnage, Sarah Etty and the Masters // William Etty: Art & Controversy. — Лондон: Philip Wilson Publishers, 2011a. — ISBN 978-0-85667-701-4