Ոսկեշիվ

Ամրենի (լատ.՝ Solidago), ոսկեփունջ, պատկանում է բարդածաղկավորների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի հազվադեպ կիսաթփերի ցեղ։ Դեղին ծաղիկներով զամբյուղները հավաքված են ընդհանուր հուրանաձև ծաղկաբույլերում։ Հայտնի է ոսկեշիվի շուրջ 120 (նախկին ԽՍՀՄ-ում՝ 17, Հայաստանում՝ 3) տեսակ՝ տարածված գլխավորապես Ամերիկայում, ինչպես նաև Եվրասիայում։


== Կենսաբանական նկարագիր ==

Բազմամյա է, մեր պայմաններում առանց ծածկույթի ձմեռում է բաց գրունտում։ Մշակության մեջ գլխավորապես տարածված է կանադական ամրենին (S.canadensis L.), որի բարձրությունը հասնում է 1,0-2,0-մ. ծաղիկները շատ մանր են, միասին խմբված կազմում են հուրանավոր ծաղկաբույլեր, որոնք կտրված վիճակում ջրի մեջ դիմանում են 10-14 օր։
Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին։ Ծաղիկը մեղրատու է, ունի թեթև բուրմունք։ Բույսը լուսասեր է, պետք է տնկել արևոտ հողամասերում, սննդանյութերով հարուստ, բերրի հողերում, բույսը բույսից 0,6-1,0 հեռավորության վրա։ Պահանջում է չափավոր ոռոգում։


== Մշակություն ==
Մշակության մեջ հաճախ հանդիպում է նաև Շորտի ամրենին (S.Shortu Hort.), որի բարձրությունը հասնում է 16 սմ-ի։ Ծաղկում է դեղնագույն ծաղիկներով՝ հուլիս ամսից։ Ծաղկաբույլերը խոշոր են, հուրանավոր։ Սովորական ամրենու կարճահասակ այլատեսակը (S.virgaurea nana.L) նույնպես հաճախ է հանդիպում։ Բարձրությունը հասնում է 40 սմ-ի, ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, դեղնականաչ ծաղիկներով։ Նշված երկու տեսակների ծաղիկները նույնպես մեղրատու են և արձակում են թեթև բուրմունք։


== Հայաստանում ==
Հայաստանում հատկապես մեծ տարածում ունի սովորական ամրենի (S․ virgaurea), իսկ ալպյան և ենթալպյան մարգագետիններում հազվադեպ հանդիպում է զուտ տեղական տեսակը՝ հայկական ոսկեշիվ (լատ.՝ S․ armena)։


== Մշակում ==
Բազմացվում է թփերի բաժանումով՝ վաղ գարնանը, 3-4 տարն մեկ անգամ, քանի որ թփի ուժեղ աճման հետևանքով հողը ուժասպառ է լինում։ Հեշտությամբ բազմանում է նաև կտորններով ու սերմերով։ Կտորներով բազմացվում է նույն ձևով, ինչպես նաև բոցենին։ Սերմերով բազմացնելիս ցանկը անհրաժեշտ է կատարել վաղ գարնանը, ջերմատներում՝ կավաթասերի մեջ։ Սերմերը շատ մանր են, ուստի անհրաժեշտ է ծածկել խիստ բարակ ավազաշերտով և ջրել միայն կավաթասի մինչև շուրթերը իջեցնելով ջրի մեջ։


== Կիրառում ==
Օգտագործվում է զբոսայգիներում, պուրակներում, ծաղկային զանազան ձևավորումներում, կազմելով դեկորատիվ խմբավորումներում։ Առանձնապես գեղեցիկ է մարգախոտի կանաչ ֆոնի վրա որպես առանձնյակ, ցանկապատերի մոտ, թփերի առաջ և այլն։ Մշակվում է նաև կտրած ծաղիկներ ստանալու համար։
Ոսկեշիվի ամերիկյան որոշ տեսակներ կաուչուկ են պարունակում։ Բազմաթիվ տեսակներ օգտագործվում են դեկորատիվ պարտեզագործության մեջ։


== Տեսակներ ==
Դասը ընդգրկում է ավելի քան 100 տեսակՈրոշ տեսակներ.

Solidago albopilosa E.L.Braun
Solidago altissima L.
Solidago arguta Aiton
Solidago bicolor L.
Solidago caesia L.
Solidago canadensis L.
Solidago confinis A.Gray
Solidago flexicaulis L.
Solidago gigantea Aiton
Solidago juncea Aiton
Solidago leavenworthii Torr. & A.Gray
Solidago lepida DC.
Solidago microglossa DC.
Solidago hirsutissima (Makino) Kitam.
Solidago missouriensis Nutt.
Solidago mollis Bartl.
Solidago multiradiata Aiton
Solidago nana Nutt.
Solidago nemoralis Aiton
Solidago nitida Torr. & A.Gray
Solidago odora Aiton
Solidago ouachitensis C.E.S.Taylor & R.J.Taylor
Solidago patula Muhl. ex Willd.
Solidago ptarmicoides (Torr. & A.Gray) B.Boivin
Solidago rugosa Mill.
Solidago sempervirens L.
Solidago shortii Torr. & A.Gray
Solidago simplex Kunth
Solidago spathulata DC.
Solidago speciosa Nutt.
Solidago spectabilis (D.C.Eaton) A.Gray
Solidago spithamea M.A.Curtis ex A.Gray
Solidago squarrosa Muhl.
Solidago uliginosa Nutt.
Solidago ulmifolia Muhl. ex Willd.
Solidago velutina DC.
Solidago verna M.A.Curtis ex Torr. & A.Gray
Solidago virgaurea L.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ծաղկաբուծություն և դեկորատիվ այգեգործություն, Հ. Ե. Նարինջյան
Евтюхова М. А. Географические расы золотой розги в климатических условиях Москвы // Бюл. Главн. бот. сада АН СССР
Флора европейской части СССР, т. 7 / Кол авторов. Отв. ред и ред. тома Н. Н. Цвелёв. Наука, 1994. — 317 с.
Головкин Б. Н. и др. Декоративные растения СССР. — Мысль, 1986. — с. 282.


== Արտաքին հղումներ ==
Goldenrod identification. Archived 2005-11-20 at the Wayback Machine. Andy's Northern Ontario Wildflowers.
Goldenrods Group. Ontario Wildflowers.
Solidago: Goldenrods. Astereae Lab. University of Waterloo.