Ակոշուա Բուսիա

Ակոշուա Բուսիա (անգլ.՝ Akosua Gyamama Busia, դեկտեմբերի 30, 1966(1966-12-30), Գանա), գանացի դերասանուհի, կինոռեժիսոր, գրող, երգերի հեղինակ։ Ապրում է Մեծ Բրիտանիայում; Լայն ճանաչում ու համբավ է ձեռք բերել հատկապես «The Color Purple» ֆիլմում գլխավոր հերոսուհու՝ Նեթի Հարիսի դերը վարպետորեն ու տպավորիչ կատարելու շնորհիվ։


== Կենսագրություն ==
Ակոշու Բուսիան դուստրն է Ուենչի արքայատոհմի իշխան Քոֆի Աբրեֆա Բուսիայի, ով 1969-ից մինչև 1972 թվականը եղել է Գանայի Հանրապետության վարչապետը։ Ակոշուան ինքն էլ իշխանուհու տիտղոս ունի։ Նրա քույրը՝ Աբենա Բուսիան, բանաստեղծուհի է, ակադեմիկոս և անգլերենի պրոֆեսոր Ռութգերս համալսարանում, 2017 թվականին էլ նշանակվել է Գանայի դեսպան Բրազիլիայի Հանրապետությունում։
Ակոշուան մանկությունն ու պատանեկությունն անց է կացրել Գանայում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Լոնդոնի բեմական խոսքի և դրամատիկական արվեստների կենտրոնական դպրոցը։ Դերասանական իր կարիերան սկսել է 16 տարեկանից. առաջին դերը եղել է Ուիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» ողբերգության գլխավոր հերոսուհու կերպարի մարմնավորումը Օքսֆորդի համալսարանում, որտեղ այդ ժամանակ սովորում էին իր քույրերը։
Կինոյում Ակոշուայի խաղացած բազմաթիվ դերերից հիշարժան են հատկապես Բեսին՝ Ռիչարդ Ռայթի «Տեղաբնիկի տղան» վեպի հիման վրա 1986 թվականին նկարահանված նույնանուն ֆիլմում (Ջերալդին Փեյջի և Մեթ Դիլոնի խաղընկերությամբ), Նեթին՝ Սթիվեն Սփիլբերգի նկարահանած «Մանուշակագույնը» («The Color Purple», Դենի Գլովերի և Վուփի Գոլդբերգի խաղընկերությամբ, 1985 թ.), Ռութը՝ Badge of the Assassin-ում (1985), Ջուելը՝ Ջոն Սինգլտոնի Rosewood-ում (1997), Փեյշընսը՝ Անտուան Ֆուկուայի «Արևի արցունքները» (Tears of the Sun, 2003) ֆիլմում, «Դժվար դասեր» (Hard Lessons, 1986 թ.) ֆիլմի գլխավոր հերոսուհու կերպարի մարմնավորումը (Դենզել Վաշինգտոնի և Լին Ուիթֆիլդի խաղընկերությամբ)։ Դրվատանքի է արժանացել նաև նրա դերակատարումը ER հեռուստասերիալում։
Գրականության ասպարեզում Բուսիայի նշանակալից աշխատանքներից են The Seasons of Beento Blackbird վեպը (Washington Square Press, 1997, 9780671014094), Թոնի Մորիսոնի Beloved վեպի հիման վրա ստեղծված սցենարը (երկու այլ հեղինակների մասնակցությամբ), որը հիմք է ծառայել 1998 թվականին կինոռեժիսոր Ջոնաթան Դեմիի նկարահանած նույնանուն ֆիլմի համար, Սթիվի Վոնդերի հեղինակակցությամբ գրած «Moon Blue» երգը, որը տեղ է գտել 2005 թվականին վերջինիս թողարկած «A Time 2 Love» ալբոմում, «Mama» պոեմը, որը զետեղվել է 2019 թվականին լույս ընծայված New Daughters of Africa անթոլոգիայում։ 
Բուսիայի հիշարժան ստեղծագործություններից է նաև իր հոր մասին 2008 նկարահանած The Prof. A Man Remembered. Life, Vision & Legacy of K.A. Busia.:
18 տարի ձգված ընդմիջումից հետո, որը պայմանավորված էր դստերը մեծացնելու հետ, Բուսիան 2016 թվականին վերադարձել է դերասանական աշխատանքի Բրոդվեյում (խաղացել է Դենի Գուրիրայի Eclipsed թատերգությունում)։ Թատերական տպավորիչ դերակատարումների համար նա արժանացել է Obie մրցանակի։


== Անձնական կյանք ==
1996 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Ակոշուա Բուսիան ամուսնացել է ամերիկացի կինոռեժիսոր Ջոն Սինգլտոնի հետ, ումից ունեցել է մեկ դուստր (Հադար Բուսիա-Սինգլտոն, ծնված 1997 թ. ապրիլի 3-ին)։ 1997 թվականի հունիսի 15-ին ամուսնալուծվել են։ Նրանց դուստրը դպրոց հաճախել է Գանայում, ապա մեկնել է ԱՄՆ։
Ակոշուան քրոջ՝ Աբենա Բուսիայի հետ հիմնել է միջազգային հիմնադրամ, որի նպատակն է «աջակցություն ապահովել ձախողության հանդիպածներին, սակավ ապահովվածներին» ("to provide assistance to the disadvantaged"):


== Ֆիլմագրություն ==


==== Հեռուստասերիալներում ====
1981 : Warp Speed
1983 : K 2000 : դայակ (1 դրվագ)
1983 : Ընկնող մարդը ։ մադամ Ստյուարտ (1 դրվագ)
1985 : Simon և Simon : աղջիկ (1 դրվագ)
1985 : A.D. : Acte (5 դրվագ)
1985 : Late Starter : Նիկի (8 դրվագ)
1986 : CBS Schoolbreak Special : Բրենդա (1 դրվագ)
1986 : Hôpital St Elsewhere : Դեբրա Էթինգ (1 դրվագ)
1986 : Հինգերորդ չափում ։ Ջենիֆեր Թեմփլտոն (1 դրվագ)
1986 : The George McKenna Story : Սինթիա Բայերս
1987 : Դրախտի ճանապարհները ։ Վանեսա Լիվինգստոն (1 դրվագ)
1987 : A Special Friendship : Մերի Բոուզեր
1991 : Brother Future : Քերոլայն
1993 : Key West (1 դրվագ)
1996 : Lonesome Dove : Les Jeunes Années (անգլերեն՝ Dead Man's Walk) : Էմերալդա (1 դրվագ)
1999 : Urgences : Կոբե Իկաբո (4 դրվագ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ակոշուա Բուսիա Internet Movie Database կայքում
"Ama K. interviews Akosua Busia", YouTube video.