Ցեզիումի սուլֆատ

Ցեզիումի սուլֆատ, անօրգանական միացություն, ցեզիումի և ծծմբական թթվի աղը՝ Cs2SO4 բանաձևով։


== Ստացում ==
Ցեզիումի սուֆատը ստացվում է ծծմբական թթվի և մետաղական ցեզիումի, նրա օքսիդի, հիդրօքսիդի կամ կարբոնատի փոխազդեցությունից․
  
    
      
        
          
            8
             
            C
            s
            +
            6
             
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            4
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            S
            
              O
              
                2
              
            
            +
            S
            ↓
            +
            6
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {8\ Cs+6\ H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {\ }}\ 4\ Cs_{2}SO_{4}+SO_{2}+S\downarrow +6\ H_{2}O}}}
  

  
    
      
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            O
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Cs_{2}O+H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}SO_{4}+H_{2}O}}}
  

  
    
      
        
          
            2
             
            C
            s
            O
            H
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            2
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2\ CsOH+H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}SO_{4}+2\ H_{2}O}}}
  

  
    
      
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
            +
            2
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Cs_{2}CO_{3}+H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}SO_{4}+CO_{2}\uparrow +2\ H_{2}O}}}
  Ցեզիումի սուլֆատը ստացվում է փոխանակային ռեակցիայով․
  
    
      
        
          
            2
             
            C
            s
            C
            l
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    100
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            2
             
            H
            C
            l
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2\ CsCl+H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ Cs_{2}SO_{4}+2\ HCl\uparrow }}}
  

  
    
      
        
          
            C
            s
            C
            l
            +
            C
            s
            H
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    500
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            H
            C
            l
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {CsCl+CsHSO_{4}\ {\xrightarrow {500^{o}C}}\ Cs_{2}SO_{4}+HCl\uparrow }}}
  Ստացվում է ցեզիումի սուլֆիդի օքսիդացմամբ․
  
    
      
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            2
             
            
              O
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    500
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Cs_{2}S+2\ O_{2}\ {\xrightarrow {500^{o}C}}\ Cs_{2}SO_{4}}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Ցեզիումի սուլֆատը հանդես է գալիս անգույն բյուրեղների ձևով, տարածական կառուցվածքը՝ P nam, a = 0,822 նմ, b = 1,092 նմ, c = 0,624 նմ, Z = 4։ 
647 °C-ից բարձր ջերմաստիճաններում անցնում է վեցանկյուն կառուցվածքի։
Սկսած 1400 °C ջերմաստիճանից էապես քիմիական կազմը չի փոփոխվում։
Լավ է լուծվում ջրում, սակայն հիդրոլիզի չի ենթարկվում, բյուրեղահիդրատներ չի առաջացնում։
Չի լուծվում էթանոլում և ացետոնում։
Աղաթթվի հետ առաջացնում է 5Cs2SO4•4HCl բաղադրությամբ սոլվատներ․


== Քիմիական հատկություններ ==
Երկհիմն թթուների հետ առաջացնում է թթու աղեր․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            ⇄
             
            2
            C
            s
            H
            S
            
              O
              
                4
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}SO_{4}+H_{2}SO_{4}\ \rightleftarrows \ 2CsHSO_{4}}}}
  Ինչպես բոլոր սուլֆատները, այն նույնպես բարիումի միացությունների հետ առաջացնում է նստվածք․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            B
            a
            C
            
              l
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            2
            C
            s
            C
            l
            +
            B
            a
            S
            
              O
              
                4
              
            
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}SO_{4}+BaCl_{2}\ {\xrightarrow {\ }}\ 2CsCl+BaSO_{4}\downarrow }}}
  Վերականգնվում է մինչև սուլֆիդ․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            4
             
            
              H
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    700
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            4
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}SO_{4}+4\ H_{2}\ {\xrightarrow {700^{o}C}}\ Cs_{2}S+4\ H_{2}O}}}
  

  
    
      
         
        
          
            3
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            8
             
            N
            
              H
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    700
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            3
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            8
             
            
              N
              
                2
              
            
            +
            12
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {3\ Cs_{2}SO_{4}+8\ NH_{3}\ {\xrightarrow {700^{o}C}}\ 3\ Cs_{2}S+8\ N_{2}+12\ H_{2}O}}}
  Մի քանի սուլֆատների հետ առաջացնում է շիբ․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            A
            
              l
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            12
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            2
             
            C
            s
            A
            l
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                2
              
            
            ⋅
            12
            
              H
              
                2
              
            
            O
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}SO_{4}+Al_{2}(SO_{4})_{3}+12\ H_{2}O\ {\xrightarrow {\ }}\ 2\ CsAl(SO_{4})_{2}\cdot 12H_{2}O\downarrow }}}
  


== Կիրառում ==
Անօրգանական սինթեզում օգտագործվում է կատալիզատորների արտադրության մեջ։


== Գրականություն ==
Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 2-е изд., испр. — М.-Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Химическая энциклопедия / Редкол.: Зефиров Н.С. и др.. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. — Т. 5. — 783 с. — ISBN 5-85270-310-9
Плющев В. Е., Степин Б. Д. Химия и технология соединений лития, цезия и цезия. — М.: «Химия», 1970. — 408 с.


== Ծանոթագրություններ ==