Քլեր Մարտեն

Քլեր Մարտեն (ֆր.՝ Claire Martin, իրական ազգանունը՝ Մոնթրյոլ, Montreuil, ապրիլի 18, 1914(1914-04-18), Քվեբեկ քաղաք, Կանադա - հունիսի 18, 2014(2014-06-18), Քվեբեկ, Կանադա), կանադացի կին գրող-արձակագիր, վիպասան, պատմվածքների և ինքնակենսագրական արձակների հեղինակ, գրական թարգմանիչ։ Մարտենը, որի ֆրանսերեն ստեղծագործություններն արժանացել են բազմաթիվ մրցանակների, օրինակ՝ Գեներալ-նահանգապետի մրցանակը, Կանադայի թագավորական ընկերության անդամ էր և Կանադայի շքանշանի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Քլեր Մարտենը ծնվել է 1914 թվականին, Քվեբեկում։ Սովորել է Քվեբեկի ուրսուլինների դպրոցում, ապա` Բոսորի կանանց վանական դպրոցում։ Ուսումն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես հաղորդավար Քվեբեկի «CKCV», «CBV» և «Radio-Canada» ֆրանսալեզու ռադիոկայաններում։ Հենց նրան է պատիվ տրվել 1945 թվականին Քվեբեկի բնակչությանը հայտարարել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի՝ եվրոպական թատերաբեմում ռազմական գործողությունների ավարտի մասին։
1945 թվականին ամուսնանալով Ռոլան Ֆոշեի հետ և ամուսնացած կին լինելու պատճառով կորցնելով աշխատանքը ռադիոյում՝ Քլերը տեղափոխվել է Օտտավա և իրեն նվիրել գրական գործունեությանը։ 1958 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Սիրով կամ առանց սիրո» (ֆր.՝ Avec ou sans amour) պատմվածքների ժողովածուն, որի համար նա շատ չանցած արժանացել է Քվեբեկի «Le Cercle du livre de France» հրատարակչության գրական մրցանակի։ Այդ ժողովածուից անմիջապես հետո, 1960 և 1962 թվականներին հրատարակվել են նրա երկու վեպերը, իսկ 1965 թվականին լույս է տեսել «Երկաթե ձեռնոցի մեջ» ինքնակենսագրական երկերգությունը (ֆր.՝ Dans un gant de fer): Այդ երկհատորյակը նրան ճանաչում է բերել որպես գրող-արձակագիր և արժանացրել մի շարք մրցանակների՝ 1965 թվականին Քվեբեկի մրցանակից և «Ֆրանսիա-Քվեբեկ» ասոցիացիայի մրցանակից մինչև 1967 թվականին Գեներալ-նահանգապետի մրցանակ։ Բռնակալ հոր կողմից կառավարվող բազմազավակ ընտանիքում մեծացած Քլերի մանկության մասին պատմող «Երկաթե ձեռնոցի մեջ» գիրքը Քվեբեկի պատմության մեջ առաջին բացահայտ ֆեմինիստական գիրքն է։ Քլեր Մարտենի մյուս վեպը՝ «Մեռածները» (ֆր.՝ Les Morts), լույս է տեսել 1970 թվականին, իսկ երկու տարի անց Մոնրեալի «Կանաչ վարագույր» թատրոնում ներկայացվել է վեպի դրամատիկական մշակումը։
1972-1982 թվականներին Քլեր Մարտենը բնակվել է Ֆրանսիայում՝ զբաղվելով գրքերի թարգմանությամբ։ Այդ ժամանակաշրջանում նրա կողմից կանադական անգլալեզու գրականությունից ֆրանսերեն են թարգմանվել այնպիսի դասական ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են Մարգարետ Լորենսի «Քարե հրեշտակը» և Ռոբերտսոն Դևիսի «Մանտիկորան»։ Կանադա վերադառնալուց հետո նրա գրական գործունեությունում սկսվել է տևական դադար, որն ընդհատվել է 1986 թվականին՝ Ռոլանդի մահից հետո, երբ Քլերի ստեղծագործություններն սկսել են տպագրվել գրական ամսագրերում։ 1999 թվականին հրատարակվել է «Ամբողջ կյանքը» (ֆր.՝ Toute la vie) պատմվածքների ժողովածուն, որի համար հեղինակն արժանացել է Քվեբեկի գրական ակադեմիայի մեդալի։ Նոր դարաշրջանի առաջին տասնամյակին լույս են տեսել Քլեր Մարտենի ևս չորս վեպ և պատմվածքների երկու ժողովածու։
Քլեր Մարտենը մահացել է 2014 թվականի հունիսին՝ 100 տարեկան դառնալուց մի քանի ամիս անց։


== Մատենագիտություն ==
Կանադական հանրագիտարանում Քլեր Մարտենին նվիրված հոդվածում նշվում է, որ նրա ստեղծագործությունների հիմնական թեման սերն է, դրա հետ կապված ռիսկն ու «հիվանդությունները»։ Նրա գրքերը տարբերվում են մաքուր, գեղեցիկ լեզվով և նուրբ հեգնանքով, որը նրա ինքնակենսագրության մեջ երբեմն վերածվում է խայթող և անողոք սարկազմի:Նրան Կանադայի շքանշանի ասպետի կոչում շնորհելիս նշվել է, որ նրա ստեղծագործությունները բնորոշում են մարդկային հոգու խոր ըմբռնումը։

Avec ou sans amour (1958)
Doux-Amer (1960)
Quand j’aurai payé ton visage (1962)
Dans un gant de fer — La joue gauche (1965)
Dans un gant de fer — La joue droite (1965)
Les Morts (1970)
Toute la vie (1999)
L'amour impuni (2000)
Il s’appelait Thomas (2003)
L’inconnu parle encore (2004)
Le feu purificateur (2008)


== Մրցանակներ և կոչումներ ==
Քվեբեկի և Կանադայի ազգային գրական մրցանակներից բացի, Քլեր Մարտենն արժանացել է մի շարք պետական պարգևների։ 1984 թվականին նրան արժանացել է Կանադայի շքանշանի սպայի կոչման, իսկ 2001 թվականին դարձել է այդ շքանշանի ասպետ, ինչը Կանադայում բարձրագույն քաղաքացիական պարգևն է։ 2007 թվականին Քլեր Մարտենը դարձել է Քվեբեկի ազգային շքանշանի սպա, իսկ 2010 թվականին՝ Արվեստի և գրականության ֆրանսիական շքանշանի սպա։
1967 թվականից Քլեր Մարտենը Կանադայի թագավորական ընկերության անդամ էր։ 2001 թվականին ներառվել է Մեծագույն քվեբեկցիների ակադեմիայի ցանկերում, իսկ 2009 թվականին դարձել է Լավալի համալսարանի պատվավոր դոկտոր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Gilles Dorion. (2008-04-10)։ «Claire Martin»։ The Canadian Encyclopedia։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-05-01-ին։ Վերցված է 2015-02-07 
«Claire Martin (1914 – 2014)» (ֆրանսերեն)։ Ordre National du Québec։ Վերցված է 2015-02-07