armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մուրանո

Մուրանո (իտալերեն՝ Murano, լատ.՝ Amurianum բառից), Վենետիկի ծովածոցի ամենամեծ կղզիներից մեկը։ Հռչակված է այստեղ արտադրվող ապակով՝ վենետիկյան մուրանոյի ապակով։


== Աշխարհագրություն ==

Մուրանո կղզին գտնվում է Վենետիկի ծովածոցում։ Այն Վենետիկ քաղաքից գտնվում է հյուսիս-արևելք ուղղության վրա։ Բաղկացած է թվով 7 փոքրիկ կղզիներից, որոնք միմյանցից բաժանվում են ջրանցքներով։ Ընդհանուր տարածքը կազմում է 1,17 կմ2:


== Պատմություն ==
Առաջին բնակավայրերը կղզում ի հայտ են եկել մեր թվարկության V-VII դարերում։ Մուրանոյի ծաղկումը տեղի ունեցավ 1291 թվականին, երբ որոշում ընդունվեց այնտեղ տեղափոխել վենետիկյան ապակեգործական արհեստանոցները, քանի որ ապակու արտադրությունը հույժ վտանգավոր էր քաղաքի փայտյա շինությունների համար։ Այդ պահից սկսած ապակեգործությունը դարձավ կղզու անբաժան մասը և պատմությունը։
XVIII դարում Մուրանոն, որին հաճախ անվանում են «Վենետիկի մանրակերտ», դարձավ վենետիկյան պատրիկների ամենասիրած հանգստավայրը։
Ներկա դրությամբ կղզին գրավում է բազմաթիվ զբոսաշրջիկներին։


== Վարչական կարգավիճակ ==
Մուրանոն Վենետիկի ինքնակառավարվող կոմունաներից մեկն է համարվում։


== Բնակչություն ==
Կղզու բնակչությունը ժողովրդագրական պիկին հասել է XVI դարում, երբ այն հասավ 30 000 մարդու։ Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչությունը կազմում է 4616 մարդ։


== Մուրանոյի ապակու թանգարան ==

Մուրանոյի ապակու թանգարան (իտալերեն, Museo del vetro), թանգարան ապակու արտադրության պատմության մասին, ինչպես նաև արտադրությունը մուրանյան ապակու, որը գտնվում է Մուրանո կղզում, Վենետիկի հյուսիսում։
Թանգարանը գտնվում է Պալացցո Հուստինիանոսի պալատում, որը երկար ժամանակ եղել է Տորսելլա եպիսկոպոսի նստավայրը։ Սկզբնապես պալատը կառուցվել է գոթական ոճով ինչպես Պատրիցիայն պալատը։ 1659 թվականին շենքը դարձավ Մարկո Հուստինիանոս եպիսկոպոսի նստավայրը, ով հետագայում գնել է պալատ և նվիրել Տորչելլոյի թեմին։


== Տեսարժան վայրեր ==
Կղզու հիմնական տեսարժան վայրերն են.

Մուրանոյի ապակու գործարան, 1861 թվական
Սանտի Մարիա է Դոնատո տաճար XII դար
Սանտա Մարիա դելի Անջելինի եկեղեցի
Սան Պիետրո Մարտիրե եկեղեցի


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տե՛ս նաև ==
Մուրանոյի ապակու թանգարան


== Գրականություն ==
Всеволожская С.Н. Венеция. — Ленинград: Искусство, 1970. — 222 с.
Качалов Н.Н. Стекло. — Москва: Издательство Академии наук СССР, 1959. — С. 98—128. — 465 с.
Красильникова Е.Н. Венеция. — Москва: Вече, 2003. — С. 164-171. — 208 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Статья в Итальянской энциклопедии» (իտալերեն)։ Վերցված է 2016-01-12 
«Сайт музея муранского стекла» (անգլերեն)։ Վերցված է 2016-01-12 
«Murano, l'isola del vetro» (իտալերեն)։ Վերցված է 2016-01-12
Տերեբլյանի Պերվիե

Տերեբլյանի Պերվիե (ռուս.՝ Теребляны Первые), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տասնօրյակ

Տասնօրյակ, դեկադա (< հուն- — տասնյակ).

տասնօրյա տևողությամբ ժամանակաշրջան, Ֆրանսիական հեղափոխության օրացույցում շաբաթը փոխարինվել է դեկադայով (decade)։
Տասնյակ՝ տասը միավորից բաղկացած խումբ (հնում՝ զինվորները հաշվելիս են)։
Հասարակական որևէ իրադարձության, երևույթի նվիրված տասնօրյա ժամանակահատված։ Մոսկվայում միութենական և ինքնավար հանրապետություններում անցկացվում են ԽՍՀՄ ժողովուրդների արվեստի և գրականության տասնօրյակներ և օրեր, որոնք արվեստի և գրականության նվաճումների ցուցադրումն են, արվեստի և գրականության գործիչների միջև ստեղծագործական կենդանի կապի և փորձի փոխանակման ձևերից մեկը։ Մինչև 1950 թվականը արվեստի տասնօրյակները և գրականության տասնօրյակները կազմակերպվել են միմյանցից անջատ, ապա՝ միասին։
Ժովտնևոե (գյուղ, Բոլգրադի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԺովտնևոեԺովտնևոե (ուկրաիներեն՝ Жовтневе), գյուղ Ուկրաինայի Օդեսայի մարզի Բոլգրադի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կարակուրտ։ Հիմնադրվել է 1811 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Ժովտնևոե գյուղում բնակվում էր 2 707 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,97 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 911,45 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մաչուլիշչանսկի գյուղական խորհուրդ (Պուտիլվսկի շրջան)

Մաչուլիշչանսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Мачулищанська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մաչուլիշչանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 447 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Հայկ Գալստյան

Հայկ Խաչատուրի Գալստյան (գրական անունը՝ Հայկ Շերաս, 1923, Մեղրու շրջան - 1943), հայ բանաստեղծ, մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==
Հայկ Գալստյանը ծնվել է 1923 թվականին, Մեղրու շրջանի Վանք գյուղում։ Ավարտել է Լիճքի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև՝ Երևանի մանկավարժական ուսումնարանը։ Աշխատել է Կալեր գյուղի դպրոցում։ 1941 թվականին կամավոր մեկնել է գործող բանակ։  Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) ճակատամարտերին մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասից մինչև Ուկրաինա և հերոսաբար զոհվել 1943 թվականի սեպտեմբերին։


== Գրական գործունեություն ==
Բանաստեղծություններ  գրել է ուսանողական տարիներից սկսած։ Բանաստեղծ Սաղաթել Հարությունյանը դրական է արտահայտվել դրանց մասին։ Բազմաթիվ բանաստեղծությունների հեղինակ է։ Գալստյանի բանաստեղծությունները և ռազմաճակատից ուղարկված նամակները գրված են հայրենասիրական ոգով։


== Պարգևներ ==
Մարտերում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մարտական մեդալով։ 


== Այլ տեղեկություններ ==
1976 թվականին Դոնեցկի մարզի Տիմիրյազևի անվան սովխոզի տարածքում Լենինական քաղաքի «Կայծ» ակումբի կարմիր հետախույզներն իրենց հերթական արշավի ժամանակ հայտնաբերել են Հայկ Գալստյանի շիրիմը։


== Ծանոթագրություններ ==
Բորիս Գևորգյան

Բորիս Գևորգյան (հունվարի 2, 1938(1938-01-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 11, 2018(2018-07-11), Երևան, Հայաստան), հայ պարող, պարուսույց։ Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր աշխատող (1990), ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2013)։
Կարեն և Ստեփան Գևորգյանների հայրը։


== Կենսագրություն ==
Բորիս Գևորգյանը ծնվել է 1938 թվականին, Երևանում։ 1948 թվականին սովորել է Երևանի պիոներների և դպրոցականների քաղաքային պալատում։ 1956-1957 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, ծառայությունից հետո ընդունվել է Վանյա Ղարիբյանի ղեկավարած Երվանդ Սահառունու անվան երգի-պարի անսամբլ , եղել համույթի առաջատար պարողներից մեկը։ 1960-1963 թվականներին եղել է Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ 1963 թվականին հիմնադրել է «Բերդ» պարային համույթը, համերգներով հանդես եկել Հունաստանում, Լեհաստանում, Կիպրոսում, Բուլղարիայում, Հունգարիայում, Ալժիրում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում և մի շարք այլ երկրներում կայացած միջազգային փառատոների, պետական-կառավարական միջոցառումների, հայկական մշակույթի օրերի միջոցառումների ժամանակ։ 1976 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ՀԱՄԿԽ-ի Լենինգրադի բարձրագույն դպրոցը՝ «Ստեղծագործական աշխատանքների մեթոդիկան պարային կոլեկտիվներում» որակավորմամբ։ «Բերդ» համույթում իրականացրել է բազմաթիվ պարային բեմադրություններ։ 1995 թվականից եղել է Հայաստանի ազգային պարարվեստի միության վարչության անդամ։
Մահացել է Երևանում։


== Պարգևներ ==
Հայաստանի ազգային պարարվեստի միության «Վահրամ Արիստակեսյան» ոսկե հուշամեդալ
Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր աշխատող, 1990,
ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2003
Արաբկիրի պատվավոր քաղաքացի, 2008
ՀՀ ժողովրդական արտիստ, 2013
Երևանի քաղաքապետարանի ոսկե մեդալ, 2013
ՀՀ սփյուռքի նախարարության ոսկե մեդալ, 2013
ՀՀ ԱԺ հուշամեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Վինարովկա (գյուղ, Կորոստենի շրջան)

Վինարովկա (ուկրաիներեն՝ Винарівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1532 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վինարովկա գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,301 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 102,99 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կամբիկ

Կամբիկ Կամրիկ, Կամրիկ  անապատ, միջնադարյան վանք Լեռնային Կիլիկիայի բերդաքաղաքների մոտ։ Նույն բերդաքաղաքի հոգևոր առաջնորդի նստավայրը։ Ունեցել է Սուրբ Աստվածածին, Սուրբ Առաքելոց, Սուրբ Պետրոս և Պողոս և Սուրբ Նշան անունով եկեղեցիներ։ 13-14-րդ դարերում Կամբիկում գրվել են բազմաթիվ ձեռագիր աշխատություններ։ Դրանցից մեկը պահվում է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։
(1704) Վախման

(1704) Վախման (անգլ.՝ Wachmann), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1924 թվականի մարտի 7-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,223787 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0306 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,417 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1211,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,297211 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,97° անկյուն։
Անվանվել է գերմանացի աստղագետ Առնո Վախմանի պատվին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1704) Վախման աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բազմության հզորություն

Հզորություն բազմության, «տարրերի թիվ» հասկացության ընդհանրացում անվերջ բազմությունների համար։ X և Y բազմությունները կոչվում են հավասարազոր կամ «քանակապես» համարժեք, եթե նրանց միջև գոյություն ունի փոխմիարժեք համապատասխանություն։ Բնական թվերի բազմությանը հավասարազոր բազմությունները կոչվում են հաշվելի, իսկ մնացածները՝ ոչ-հաշվելի։ Հավասարազորության գաղափարը համարժեքության հարաբերություն է բոլոր բազմությունների դասում։ Տվյալ X բազմությանը հավասարազոր բոլոր բազմությունների դասը կոչվում է X բազմության հզորություն կամ կարդինալ թիվ և նշանակվում է card X (լատ. cardina- lis — գլխավոր)։ Այսպիսով, հզորությունը այն ըն հանուրն է, որով օժտված են միմյանց հավասարազոր բոլոր բազմությունները։ Վերջավոր բազմությունների դեպքում հզորությունը համընկնում է տարրերի թիվ հասկացության հետ։ Վերջավոր կարդինալ թվերը բնական թվերն են. անվերջ կարդինալ թվերը (անվերջ բազմությունների հզորությունները) կոչվում են տրանսֆինիտ թվեր։ Ամենափոքր տրանսֆինիտ թիվը բնական թվերի հզորություն է (նշանակվում է Տ0-ով), բոլոր իրական թվերի բազմության հզորությունը կոչվում է կոնւոինուում Հ. և նշանակվում C-ով։ Հ-ների միջև մտցվում է կարգի հարաբերություն հետնյալ կերպ՝ cardX^ ^cardy, եթե X-ը համարժեք է y-ի որևէ ենթաբազմության։
Հիսուսի կատուն

«Հիսուսի կատուն» հայ արձակագիր Գրիգի պատմվածքների ժողովածուն է։ Հրատարակվել է 2015 թվականին, «Անտարես» հրատարակչության «XXI.արդի հայ արձակ» մատենաշարով։ Վերահրատարակվել է 2017 թվականին։
Խմբագիրը Գուրգեն Խանջյանն է, հրատարակման խմբագիրը՝ Արքմենիկ Նիկողոսյանը, բաղկացած է 168 էջից։


== Գրքի մասին ==
«Հիսուսի կատուն» երիտասարդ արձակագրի առաջին գիրքն է, որում մեկտեղված պատմվածքները երևան են բերում մի կողմից գրողական ինքնատիպ ոճ, մյուս կողմից՝ աշխարհին ու մարդկանց նայելու յուրօրինակ դիտակետ։ Դրանց համադրությամբ Գրիգի ստեղծագործական տարածության մեջ գոյավորվում են կերպարներ, որոնք օգնում են բացահայտել կյանքի ևս մեկ անտեսանելի կողմ։


== Գրքում տեղ գտած պատմվածքները ==
Պուճուր մարդը
Մի մարդու քաղաքը
Երկու սիլուետ
Փոքրիկ, մոխրագույն ճամպրուկ Archived 2017-12-20 at the Wayback Machine.
Ագռավներ
Հիսուսի կատուն
Նկուղը
Ադադա
Ամպերի մասին
Փետուրներ Archived 2016-06-24 at the Wayback Machine.
Մակինտոշ
Հանդիպում Archived 2016-08-09 at the Wayback Machine.
Երկնքի թռչուններ
Ինքնանկար թեյնիկով
Շների քաղաքը
Ճանճը
Խարան
Կամիլ
Ես զարթուցիչ եմ
Պահակներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գրիգը չէր սպասում, որ «Հիսուսի կատուն» նման արձագանք կունենա
«Սոցիալապես անապահով մարդկանց համար քաղաքը մարդասպան է»
«Հիսուսի կատուն». աշխարհին ու մարդկանց նայելու յուրօրինակ դիտակետ
«Յուրաքանչյուր նման հանդիպում ինձ համար հետևանքներ է ունենում»
Արձակագիր Գրիգի «Հիսուսի կատուն» գրքի շնորհանդեսը(չաշխատող հղում)
Գրիգ. «Հերոս կամ կերպար հորինելու խնդիր չեմ ունեցել. իմ հերոսներն ու կերպարները կյանքից են
(4832) Պալինուրուս

(4832) Պալինուրուս (անգլ.՝ Palinurus), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,257234 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 4,5097 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 6,0048 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4402,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,081765 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,07° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4832) Պալինուրուս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Էվհեմերոս

Էվհեմերոս (հուն․՝ Εὐήμερος, լատ.՝ Euhemerus, մ.թ.ա. 4-րդ դար, Մեսինա, Սիցիլիա, Իտալիա - մ.թ.ա. 3-րդ դար, Ալեքսանդրիա), հույն միստիկ փիլիսոփա Մակեդոնիայի արքա Կասանդրոսի գահակալության շրջանում։ Նրա ծննդավայրի տեղը դեռ վիճարկելի է. շատերը այն համարում են Մեսսինան Սիցիլիայում, իսկ մյուսները` Քեոսը կամ Թեգեան։ Նրա մագնում օպուսն է համարվում «Սրբազան պատմություն» աշխատությունը, որից սակայն միայն պատառիկներ են հասել մեր օրեր Դիոդորոս Սիկիլիացու մեջբերումների շնորհիվ։
Նրա անունով է կոչվում Էվհեմերիզմի տեսությունը, ըստ որի` աստվածների և աստվածուհիների կերպարները միայն հիշողություն են պատմական անձանց մասին։
Պերվորեչենսկոե

Պերվորեչենսկոե (ռուս.՝ Первореченское), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Դինսկայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2676 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վաշլոբի

Վաշլոբի (վրաց.՝ ვაშლობი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 43 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ազարիա Ա Ջուղայեցի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ազարիա Ջուղայեցի (այլ կիրառումներ)Ազարիա Ջուղայեցի  (հայտնի է նաև Ազարիա Շահկերտցի անունով,  1563, Շահկերտ - հունիսի 2, 1601(1601-06-02), Սիս), Սսի կաթողիկոս 1584 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ազարիա Շահկերտցին ծնվել է Երնջակ գավառի Շահկերտ ավանում՝ Պողոսի և Օղլանփաշի ընտանիքում։ Ունեցել է երեք եղբայր՝ Աղուպշի, Փաշա և Ալինջա։ Եղել է Ներսես Ամկեցու աշակերտը։ Կրոնական և վարդապետական գործունեություն է իրականացրել Երնջակում, Հալեպում, Սիսում։
Հալեպում բացել է վարդապետական դպրոց, որտեղ դասավանդել է։ Նրա աշակերտներից են եղել Մեսրոպ Տաթևացի, Հակոբ Զեյթունցի, Հովհանես Անթափցի, Մկրտիչ Խարբերդցի վարդապետները։
Հեղինակ է «Մեկնութիւն քերականութեան» աշխատությանը։ Գրել է նաև մի շարք տաղեր, որոնցից 7-ը հասել են մեր օրերը։ Հիմնականում դրանք ունեցել են կրոնական բովանդակություն, որոնցից ուշադրության է արժանի հատկապես «Տաղ վասն գինւոյ յԱզարիայէ ասացեալ» տաղը։


== Սսի կաթողիկոս ==
Հաջորդել է Խաչատուր Բ Երաժիշտ կաթողիկոսին, որի աթոռակիցն էր։ Հռոմի պապի հետ հայ եկեղեցուն հակոտնյա կրոնական բանակցությունները շարունակելու պատճառով Ազարիա Ջուղայեցին 1586 թվականին գահազրկվել է՝ աթոռը զիջելով իր հակառակորդ Տիրատուր Ա Սսեցուն։ Այնուհետև Ազարիա Ջուղայեցին մեկնել է Կոստանդնուպոլիս և 1591-ին գրավել Հովհաննես Բ Ուլնեցու պատրիարքական աթոռը։ 1592 թվականին վերադարձել է Սիս և վերագրավել կաթողիկոսական աթոռը։ Վատիկանի մատենադարանում պահպանվել են Հռոմի պապի հետ նրա վարած բանակցությունների փաստաթղթերը (ընդօրինակները գտնվում են Վենետիկի Մխիթարյան մատենադարանի № 308 ձեռագրում)։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Սատանայի աթոռ

Սատանայի աթոռ (ռուս.՝ Чёртов стул), ժայռոտ բնասահման, բնության երկրաբանական հուշարձան, որը տեղակայված է Բոլշայա Վարա լեռան՝ նախկին հրաբխի հարավարևելյան լանջին։ Գտնվում է Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետության Պետրոզավոդսկ քաղաքի սահմանագծում, Սոլոմեննոյե շրջանում, Օնեգա լճի Պետրոզավոդսկի ծովախորշի հյուսիսարևելյան ափին։ Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության տեղական նշանակության օբյեկտ է (գրանցման թիվ՝ 101430128250005)։


== Նկարագրություն ==
Ենթադրվում է, որ Բոլշայա Վարան հրաբուխ է, որը գործել է ավելի քան 2 միլիարդ տարի առաջ։ Հրաբխի հետևանքով ստորոտին ձևավորվել են ուշագրավ ձևի ժայռեր։ Բոլշայա Վարա լեռան հիմնական տեսարժանիքը Սատանայի աթոռն է։ Այս անունը գալիս է այն փաստից, որ ժայռերը նմանվում են հսկա աթոռի կամ գահի։
Համաձայն առասպելի՝ Օնեգա լճի ափին ապրում էր մի պապիկ, որն ուներ Պայ անունով թոռնուհի։ Նրանք ապրում էին Պետուշինայա լեռան վրա։ Մի օր թոռնուհուն կախարդում է ծեր կախարդուհին՝ կնության տալով սատանային, որն ապրում էր դիմացի ափին։ Բայց սատանան ուներ մի առանձնահատկություն. նա սիրում էր ժամերով նստել աթոռին և նայել լճին։ Այսպես սատանան նստած էր աթոռին, իսկ հարսը, որպեսզի չփախչի, ուղարկվել էր կղզի, որի անունը մինչ օրս Պայ կղզի է։
Սատանայի աթոռը քարե զանգված է, որը հիշեցնում է «աթոռ»՝ բացատ «նստատեղով» և ծովի մակարդակից 122 մետր բարձրությամբ ուղղաբերձ ժայռ «թիկնակով»։ Զանգվածի ժայռային ելուստները ստորին պրոտերոզոյի (սույսարյան ժամանակաշրջան) խոշոր հրաբխային կառուցվածքի բեկորներ են։ Ժայռերը ժայթքման արգասիք են. բավական լավ պահպանված կառույցվածքով և հյուսվածքներով գնդային լավաներ, ավելի վեր՝ հրաբխային տուֆեր, վերին մասում՝ վարիոլիթային կառոյցվածքով լավային հոսքեր։
Սատանայի աթոռը քաղաքի բնակիչների և զբոսաշրջիկների հանգստի ավանդական վայր է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
 Хохлова Т. Ю., Антипин В. К., Токарев П. Н. Особо охраняемые природные территории Карелии. (2-е изд., дополненное). — Петрозаводск: изд-во КарНЦ РАН, 2000. — 312 с., ил.
Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — С. 197—384 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3)


== Արտաքին հղումներ ==
Геологические памятники природы
Урочище «Чёртов стул» Archived 2018-12-20 at the Wayback Machine.
Чёртов стул
Զալման Աբեզգաուզ

Զալման Աբեզգաուզ (բելառուս․՝ Залман Еўнавіч Абезгаўз, ապրիլի 10, 1920(1920-04-10), Լեպել, Վիտեբսկի նահանգ, ՌԽՖՍՀ - սեպտեմբերի 26, 1988(1988-09-26), Մինսկ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու (1956):


== Կենսագրություն ==
1945 թվականին ավարտել է Բելառուսի պետական համալսարանը։ Մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1943 թվականի հունիսից դեկտեմբեր եղել է Բելառուսական 3-րդ ռազմաճակատի 31-րդ բանակի 153-րդ հրաձգային դիվիզիայի 557-րդ հրաձգային գնդի հրետանավոր։ Երկու անգամ վիրավորվել է (1943 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ թեթև, դեկտեմբերի 24-ին՝ ծանր), դարձել երկրորդ կարգի հաշմանդամ։
1955 թվականի Բելառուսական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայում պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն («Պատմական նախադրյալները Բելառուսում պրոլետարիատի ձևավոևման XIX դարի երկրորդ կեսին»)։
1945-1948 թվականների աշխատել է Բելառուսական ԽՍՀ արխիվում, 1948 թվականից՝ Բելառուսական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայում (1948-1956 թվականներին՝ կրտսեր գիտաշխատող, 1956 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող)։
Մահացել է 1988 թվականի նոյեմբերի 26-ին։


== Գիտական գործունեություն ==
Ուսումնասիրել է մինչհեղափոխական Բելառուսի բանվոր դասակարգի ձևավորումն ու զարգացումը, ժողովրդագրական և ազգային կազմը, սոցիալ-տնտեսական վիճակը, աշխատանքի պայմանները։


== Մատենագիտություն ==
Абезгауз З. Е. Развитие промышленности и формирование пролетариата Белоруссии во второй половине XIX века. — Минск : Наука и техника, 1971. — 179 с.
Абезгауз З. Е. Рабочий класс Белоруссии в начале XX в. (1900—1913 гг.). — Минск : Наука и техника, 1977. — 168 с.


=== Համահեղինակ ===
«Гісторыя Беларускай ССР» (Т. 2; Мн., 1972).
«Исторические корни дружбы и единения украинского и белорусского народов» (Киев, 1978).
«История рабочего класса Белорусской ССР» (Т. 1; Мн., 1984),
«Гісторыя сялянства Беларусі» (Т. 2; Мн., 2002).
«Белоруссия в эпоху капитализма: Сборник документов и материалов: В 3 т.» (Мн., 1983-1990).


== Պարգևներ ==
Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան (06.04.1985)
Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (20.11.1945)


== Գրականություն ==
Белазаровіч В. А. Гістарыяграфія гісторыі Беларусі : вучэбны дапаможнік. — Гродна : ГрДУ, 2006. — С. 288.


== Ծանոթագրություններ ==
Մադիլա

Մադիլա (էստ․՝ Madila), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Նիսսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 40 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Մեդիսոն Ուիլսոն

Մեդիսոն Ուիլսոն (անգլ.՝ Madison Maree Wilson, մայիսի 31, 1994(1994-05-31), Roma),  ավստրալիացի լողորդ, որը մասնագիտացած է թիկնալողում և ազատ ոճում։ Օլիմպիական խաղերի կրկնակի չեմպիոն և աշխարհի եռակի չեմպիոն։ Օլիմպիական խաղերի արծաթե (2016) և բրոնզե (2020) մեդալակիր։ Ամառային Ունիվերսիադայի հաղթող և մեդալակիր։


== Կենսագրություն ==
Կազանում կայացած ամառային Ունիվերսիադայում Մեդիսոն Ուիլսոնը նվաճել է երեք մեդալ՝ ոսկե՝ 200 մետր և 2 բրոնզ՝ 100 և 50 մետր մրցատարածություններում։
Ուիլսոնը 2014 թվականին Դոհայում կայացած կարճ ջրում աշխարհի առաջնությունում նվաճել է երկու մեդալ փոխանցումալողի թիմերի կազմում։ Նա դարձել է արծաթե մեդալակիր 4×100 մ ազատ ոճով փոխանցումալողում և բրոնզե մեդալակիր 4×200 ազատ ոճով փոխանցումալողում։
2015 թվականի ջրային մարզաձևերի աշխարհի առաջնությունում Ուիլսոնը Կազանում նվաճել է երեք մեդալ՝ Ավստրալիայի հավաքականի կազմում ոսկե մեդալ 4×100 ազատ ոճում, արծաթե մեդալ 100 մետր մեջքի վրա և բրոնզե մեդալ 4×100 մետր համակցված փոխանցումալողում։
2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում Ուիլսոնն ընդգրկվել է Ավստրալիայի հավաքականի կազմում և հանդես է եկել 100 մետր մեջքի վրա լողում՝ եզրափակչում զբաղեցնելով 8-րդ հորիզոնականը։ Նա օլիմպիական չեմպիոն է դարձել 4×100 մետր ազատ ոճով կանանց փոխանցումալողի թիմի կազմում և 4×100 մետր համակցված փոխանցումալողում նվաճել է արծաթե մեդալ։
Փոխանցումալողի թիմի կազմում Մեդիսոն Ուիլսոնը 2017 թվականին Բուդապեշտում կայացած աշխարհի առաջնությունում նվաճել է արծաթե և բրոնզե մեդալներ` 4×100 և 4×200 մետր մրցատարածություններում համապատասխանաբար։
Կվանգջուում կայացած աշխարհի առաջնությունում Ուիլսոնը երկու ոսկե մեդալ է նվաճել 4×100 և 4×200 մետր փոխանցալողերում, ինչպես նաև դարձել է արծաթե մեդալակիր խառը և կանանց  համակցված փոխանցումալողում։


== Օլիմպիական մեդալներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մատա (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մատա (այլ կիրառումներ)Մատա (ֆր.՝ Matha ), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Մատա կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17224։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 2166 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Մատա (ֆր.)
Միլենիում կամուրջ (Լոնդոն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միլենիում կամուրջ (այլ կիրառումներ)Միլենիում կամուրջ (անգլ.՝ London Millennium Footbridge), Լոնդոնում Թեմզա գետի վրա հետիոտն երթևեկության համար նախատեսված կամուրջ է։ Սկսվել է կառուցվել 1998 թվականին, բացումը կատարվել է 2000 թվականի հունիսի 10-ին։ Երկարությունը 370 մետր է, լայնությունը՝ 4 մետր։


== Անվանում ==
Կամրջի անվանումն անգլերենից թարգմանաբար նշանակում է Հազարամյակի կամուրջ, քանի որ այս շինության կառուցումը կապված էր երրորդ հազարամյակ մուտք գործելու հետ. կամուրջը դարձավ այն քիչ մասշտաբային կառույցներից մեկը, որոնք կառուցվեցին Անգլիայի մայրաքաղաքում Միլենիումի (Հազարամյակի) տոնակատարությունների շրջանակում։


== Պատմություն ==
Կառուցումը սկսվեց 1998 թվականի վերջում։ Հիմնական աշխատանքները սկսվեցին 1999 թվականի ապրիլի 28-ին։ կամրջի շինարարության համար ծախսվեց 18,2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ (2,2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ բյուջեի դեպքում)։
Կառուցումից առաջ նախապես Թեմզայի երկու ափերին՝ այն տեղերում, որոնք նախատեսվում էին շինարարության համար, անցկացվեցին հնագիտական պեղումներ։


== Հարևան տեսարժան վայրեր ==
Եթե Հազարամյակի կամրջով անցնել Թեմզայի հյուսիսային ափ, ապա առջևում հայտնվում է Սուրբ Պետրոսի տաճարի գմբեթը, ինչպես նաև դրա հարավային ճակատամասը։ Եթե գնալ հարավային ափ, առջևում նկատելի է Թեմզայի ափին տեղավորված «Թեյթ Մոդերն» պատկերասրահը, իսկ դրանից ձախ՝ շեքսպիրյան «Գլոբուս» թատրոնի վերականգնվածքը։


== Կինոյում ==
«Միլենիում» կամուրջն առկա է «Հարի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը» ֆիլմի սկզբում։ Ըստ սյուժեի՝ Մահվան խժռողները (սև կախարդների խումբ) թռչում են Լոնդոնի վրայով, և երբ նրանք անցնում են կամրջի վրայով, այն քանդվում է և թափվում Թեմզան, ինչի մասին գրվում է թերթերում։ Բայց այս դրվագը չի համապատասխանում վեպի ժամանակային սահմաններին. Հարի Փոթերը և Խառնածին արքայազնը վեպում իրադարձությունները կատարվում են 1996 թվականին, իսկ կամուրջը կառուցվել է միայն 2000 թվականին։
Կամուրջը կարելի է տեսնել մեկ այլ անգլիական ֆիլմում՝ «Իրական սեր»։
Կամուրջը հանդիպում է նաև «Թայմլես։ Սուտակե գիրքը» ֆիլմում։
«Սև հայելի» սերիալի առաջին մասի էպիկական տեսարանում հանդիպում է Միլենիում կամուրջը։


== Ծանոթագրություններ ==
(6102) Վիսբի

(6102) Վիսբի (անգլ.՝ Visby), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 21-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,600285 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1753 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0253 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1531,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,235057 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,76° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6102) Վիսբի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բուրդելի թանգարան

Բուրդելի թանգարան (ֆրանսերեն՝ Musée Bourdelle), 19-20-րդ դարերի ֆրանսիացի նշանավոր քանդակագործ Էմիլ Անտուան Բուրդելի (1861–1929) ստեղծագործությունների ցուցադրմանը ծառայող թանգարան, որը գտնվում է Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզի 15-րդ շրջանում, հենց իր՝ Բուրդելի անունը կրող փողոցի վրա և զբաղեցնում է նրա հին արվեստանոցն ու կից այգին, որի տարածքը անվանի արվեստագետի մահվանից հետո տասն անգամ ընդարձակվել է։ Թանգարանի մշտական ցուցադրության ցուցասրահների մուտքն անվճար  է։


== Պատմություն ==
Կյանքի վերջին տարիներին Բուրդելը, որ Օգյուստ Ռոդենի աշակերտն է եղել, իր ուսուցչի պես երազել է սեփական թանգարան ունենալու մասին։ Անվանի արվեստագետի երազանքը հնարավոր է դարձել իրականացնել փարիզյան հանրահայտ La Samaritain հանրախանութի սեփականատիրոջ Էռնեստ Կոնյակի ժառանգորդ Գաբրիել Կոնյակի առատաձեռն օժանդակության և քանդակագործի կնոջ՝ Կլեոպատրա Բուրդել-Սևաստոսի ու դստեր՝ Ռոդիա Դյուֆե-Բուրդելի գործադրած համառ ջանքերի շնորհիվ։ Գաբրիել Կոնյակն անհատույց տրամադրել է տարածքը գնելու համար պահանջվող գումարը, նպաստել թանգարանի ստռեղծմանը, որով կանխվել է Բուրդելի թողած գեղարվեստական ծանրակշիռ ժառանգության ցիրուցան լինելը։ Անվանի քանդակագործի մահից քսան տարի անց բացվել է նրա թանգարանը, որտեղ ներկայացված է նշանավոր արվեստագետի ստեղծած գիպսե, բրոնզե, մարմարե քանդակների բավականին ընդգրկուն հավաքածու։
Թանգարանում պահվում են նաև քանդակագործի արխիվը, Ռոդենի, Մոնտիչելլիի, Պևի դը Շավանի, Էնգրի, Դելակրուայի և մի շարք այլ անվանի արվեստագետների աշխատանքներ, որոնք Բուրդելը ձեռք է բերել իր ողջ կյանքի ընթացքում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Էմիլ Անտուան Բուրդել


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Hélène Rochette, Maisons d'écrivains et d'artistes. Paris et ses alentours, P.40-43, Parigramme, Paris, 2004 2-84096-227-6
Dossier de l'Art Կաղապար:Numéro de janvier/Կաղապար:Date-.
Bourdelle par Ionel Jianou et Michel Dufet Édition Arted 1970.
Ma vie avec Bourdelle par Cléopâtre Bourdelle-Sevastos, Paris-Musées et Éditions des Cendres, 2005 2-87900-938-3.


== Արտաքին հղումներ ==
Թանգարանի պաշտոնական կայքէջը
Paris Musées official website
Pariserve description (French)
Frommers description
Փոքր Կորտյուգա

Փոքր Կորտյուգա (ռուս.՝ Малая Кортюга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սուլա գետի ձախ ափին՝ 31 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000112103000045418
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004541
Ավազանի կոդը - 03.03.00.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մերի Գալստյան

Մերի Գալստյան (հուլիսի 19, 1988(1988-07-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման պատգամավոր, քաղաքագետ, իրավագիտության մագիստրոս։ Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության և բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Մերի Գալստյանը ծնվել է 1988 թվականի հուլիսի 19-ին Երևանում։
Միչև 2009 թվականը սովորել է Երևանի Վալերի Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանի քաղաքագիտության բաժնում, որը ավարտելուց հետո ստացել է քաղաքագետի որակավորում, ապա, 2012 թվականին ավարտով Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի մագիստրատուրան, ստացել է իրավագիտության մագիստրոսի որակավորում։
2009 թվականին Երևանում մասնակցել է Երիտասարդ առաջնորդների դպրոցի, 2016 թվականին Բեռլինում՝ Հերթի կառավարման ակադեմիայի, 2017 թվականին Շոտլանդիայում՝ Դանդի համալսարանի և 2017 թվականին Արոզոնայում՝ ԱՄՆ անտառային ծառայության վերապատրաստման դասընթացներին։
2010 թվականից միչև 2013 թվականը աշխատել է որպես օգնական «Վորլդ Վիժն Հայաստան» զարգացման և բարեգործական միջազգային կազմակերպության «Շահագրգիռ կողմերը հանուն երեխաների պաշտապնության համակարգի հզորացման» ծրագրում։ 2013-2014 թվականներին՝ «Վորլդ Վիժն» կազմակերպության Մերձավոր Արևելքի և Արևելյան Եվրոպայի տարածաշրջանային գրասենյակի տնտեսական զարգացման կրթական կենտրոնում նախ աշխատել է հետազոտությունների գծով օգնական, ապա՝ համակարգող։ 2014-2015 թվականներին իրավական փորձագետ է աշխատել ԱՄՆ ՄԶԳ ՀՀ Ազգային ժողովին աջակցման ծրագրի՝ Ազգային ժողովի սոցիալական հարցերի մշտական հանձնաժողովի կազմում։ 2015-2017 թվականներին Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի՝ «Պատասխանատու հանքարդյունաբերության կենտրոն»-ի «Հանքարդյունաբերության ոլորտի օրենսդրական բարեփոխումների նախաձեռնություն» ծրագրի շրջանակներում նախ աշխատել է օրենսդրական վերլուծաբան, ապա՝ ծրագրի համակարգող, իսկ վերջում եղել է ծրագրի փոխղեկավար։ 2006-2017 թվականներին աշխատանքի է անցել Համաշխարհային բանկի հայստանյան մասնաճյուղում որպես խորհրդատու։ 2017 թվականին ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրում աշխատել է որպես իրավական խորհրդատու, Վրաստանի բնապահպանության նախարարությունում՝ ԱՄՆ անտառային ծառայության խորհրդատու։
2017 թվականից դասախոսում է Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում։ 2018 թվականի հուլիսից մինչև 2019 թվականի հունվարը եղել է ՀՀ բնապահպանության նախարարի խորհրդական, համակարգել է ԵՄ և ՀՀ միջև ստորագրված Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի շրջանակներում բնական ռեսուրսների կառավարման, շրջակա միջավայրի և կլիմայի փոփոխության ոլորտում օրենսդրական մոտարկման գործընթացը։


== Քաղաքական գործունեություն ==
2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած չէ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուրյուպինո (այլ կիրառումներ)

Ուրյուպինո, կարող է վերաբերել՝

Ուրյուպինո - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։
Ուրյուպինո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Կեյկո Մացուի

Կեյկո Մացուի (օրիորդական ազգանունը՝ Դոի, հուլիսի 26, 1961(1961-07-26), Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի ջազ ոճի դաշնակահարուհի և կոմպոզիտոր, թողարկել է 20 ալբոմ, ինչի շնորհիվ դարձել է հանրահայտ։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Կեյկոյի մայրը՝ Էմիկո Դոին եղել է  ճապոնական ազգային պարերի ուսուցչուհի։ Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, երբ մայրը  5 տարեկան աղջկան տարավ դաշնամուրի պարապմունքների։ Դա համընկավ Կեյկոյի 5 տարեկանը տոնելուց հետո,  նույն տարվա հունիսին, որն ըստ ճապոնական ավանդազրույցի, եթե 5 տարեկանը տոնելուց հետո   առաջին հունիսին որևէ բան ես նախընտրում, այն դառնում է կյանքի մեծագույն մասը։ Կեյկոն հիացած էր հենց առաջին պարապմունքից։
Կեյկոն լավ էր սովորում նաև միջնակարգ դպրոցում, մի քանի անգամ նույնիսկ դասարանի նախագահ է ընտրվել։ Այդ ժամանակ նա սիրում էր լսել  Սթիվի Ուանդերի, Յան Սիբելիուսի, Սերգեյ Ռախմանինովի ստեղծագործությունները։ Նրան նաև դուր էին գալիս կինոֆիլմերից այն երաժշտություններն, որոնց հեղինակները եղել են Նինո Ռոտան և Մորիս Ժարր։ Կեյկոյի սիրելի ջազ երաճիշտը եղել է Չիկ Կորեան։ Կեյկոն բարձրագույն կրթություն ստացել է Ճապոնիայի կանանց համալսարանում, մասնագիտացել մանկական մշակույթի ոլորտում։ Մի քանի տարի հետո  պարապմունքներ է անց կացրել մասնավոր ուսուցչի հետ և սկսել դասընթացները «Yamaha Music Foundation»-ում։ Որոշ ժամանակ անց Կեյկոն դարձավ լավագույն ուսանողուհին և 17 տարեկանում  «Yamaha System»-ից ձայնագրվելու առաջարկություն ստացավ։ Հենց այդ տարիքում ֆիլմի համար գրեց  իր առաջին լուրջ ստեղծագործությունը ։ Հետո ստեղծեց  իր սեփական Կոսմոս ջազային խումբը և այդ խմբի հետ թողարկեց 4 ալբոմ։ 1999 թվականին «Oasis Awards» հանդիսության ժամանակ ստացավ տարվա լավագույն ջազային կատարող կոչումը։


== Սկավառակագրություն ==


== Փաստեր ==
Պետերբուրգի T9 երաժշտական խումբը  Կեյկո Մացուիի «Tears Of The Ocean» և «Between The Moons»-ի ստեղծագործությունները գործածել է «Ода нашей любви» и «Черновики грусти» երգերում։
«Tears Of The Ocean»-ի թեմատիկան գործածվել է ReЦiDiV խմբի  «Вороны» երգի մեջ։
25/17 երաժշտական խումբը իր «Собака» երգի մեջ օգտագործել է Կեյկո Մացուիի «Between The Moons» ստեղծագործությունը։
Ռեփեր կատարող Լիզա Small-ը իր «Саундтреки» երգի մեջ գործածել է  «Crescent Night Dreams»-ից մի դրվագ։
Da B.O.M.B ռեփ խումբն իր«Часы» երգի երաժշտությունը վերցրել է «Be With Me» ստեղծագործությունից։
Կեյկո և Կադզու Մացուիի հայտնի երաժշտությունը «Умножающий печаль» սերիալի սաունդտրեկն է՝ Գեորգի Վայների համանուն վեպի հիման վրա նկարահանված, ռեժիսոր՝Օլեգ Ֆասենկո, 2005 թվական։
«The Road…» տեսահոլովակի պրոդյուսերը ուկրաինացի է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կեյկո Մացուիի պաշտոնական կայք (անգլ.)
Կեյկո Մացուի Թվիթթերում
Կեյկո Մացուիին(անգլ.) Allmusic կայքում
Հարցազրույց Կեյկո Մացուի հետ «Джаз.ру» ամսագիր
Кэйко Мацуи о своём творчестве (авторская программа Евгения Додолева «Правда-24», 2013)
Մեխանիկական լարում

Մեխանիկական լարում, մարմնի տվյալ կետով տարված հատվածքի մակերեսի միավորի վրա ազդող ներքին ուժ։ Որևէ կետում լարումը ուսումնասիրելու համար մտքով այդ կետով տանում են մարմինը երկու մասի բաժանող հատվածք, իսկ հատվածքով հպվող մասերի փոխազդեցությունը փոխարինում ուժերով (նկ. 1): Եթե 
  
    
      
        P
      
    
    {\displaystyle P}
   կետն ընդգրկող 
  
    
      
        Δ
        F
      
    
    {\displaystyle \Delta F}
   մակերեսի վրա ազդում է 
  
    
      
        Δ
        P
      
    
    {\displaystyle \Delta P}
   ուժ, ապա 
  
    
      
        
          
            
              Δ
              P
            
            
              Δ
              F
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {\Delta P}{\Delta F}}}
    հարաբերության սահմանը, երբ 
  
    
      
        Δ
        F
        →
        0
      
    
    {\displaystyle \Delta F\to 0}
  , կոչվում է լարում 
  
    
      
        P
      
    
    {\displaystyle P}
   կետում։ Այն վեկտորական մեծություն է։ Լարման վեկտորի բաղադրիչներից այն, որն ուղղված է հատվածքի նորմալով, կոչվում է նորմալ լարում 
  
    
      
        (
        σ
        )
      
    
    {\displaystyle (\sigma )}
  , իսկ այն, որը գտնվում է հատվածքի հարթությունում՝ շոշափող լարում 
  
    
      
        (
        τ
        )
      
    
    {\displaystyle (\tau )}
  : Մարմնի տվյալ կետում լարվածային վիճակը բնութագրվում է այդ կետով անցնող բոլոր տարրական հարթակների լարումների բազմությամբ։ Լարվածային վիճակը որոշվում է լարումների տենզորով, որի 
  
    
      
        
          σ
          
            x
          
        
        ,
        
          σ
          
            y
          
        
        ,
        
          σ
          
            z
          
        
        ,
        
          τ
          
            x
            y
          
        
        =
        
          τ
          
            y
            x
          
        
        ,
        
          τ
          
            y
            z
          
        
        =
        
          τ
          
            z
            y
          
        
        ,
        
          τ
          
            x
            z
          
        
        =
        
          τ
          
            z
            x
          
        
      
    
    {\displaystyle \sigma _{x},\sigma _{y},\sigma _{z},\tau _{xy}=\tau _{yx},\tau _{yz}=\tau _{zy},\tau _{xz}=\tau _{zx}}
   բաղադրիչներն էլ տվյալ կետի շուրջն անջատված տարրական զուգահեռանիստի նիստերի վրա գործող լարումներն են (նկ. 2):
Առաձգականության սահմաններում լարումների և դեֆորմացիաների կապը տրվում է առաձգականության տեսության առնչություններով (տես Հուկի օրենք), իսկ առաձգապլաստիկ վիճակում՝ պլաստիկության տեսության հավասարումներով։ Միավորների միջազգային համակարգում լարման միավորը պասկալն է (պա)։
Հոռոմ (Էրզրումի գավառ)

Հոռոմ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գեղամյան

Գեղամյան, հայկական ազգանուն։


== Հայտնի կրողներ ==
Բարսեղ Արսենի Գեղամյան, Երևանի երկրորդ քաղաքագլուխ
Հենզել Վրթանեսի Գեղամյան (մայիսի 28, 1938, Ազատավան, Արարատի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ), հայ գիտնական, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր։
Զուբեյդա Սենիկի Գեղամյան (1937, հունիսի 25, Այգավան, Արարատի մարզ), մշակութային, հասարակական գործիչ։
Արտաշես Մամիկոնի Գեղամյան ( դեկտեմբերի 2, 1949, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀԽՍՀ և ՀՀ պետական, քաղաքական, կուսակցական գործիչ, ՀՀ Ազգային ժողովի 1-3,5-րդ և 6-րդ գումարումների պատգամավոր։
Վարուժան Գեղամի Գեղամյան, հայ արևելագետ՝ թուրքագետ, ադրբեջանագետ
Արտյոմ Աշոտի Գեղամյան (ծնվ. 10 հունվարի 1980 թ., ք. Եղվարդ, Նաիրիի շրջան), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ Արդարադատության նախարարի տեղակալ (2014)։
Գուրգեն Միքայելի Գեղամյան (1930, մայիսի 30, Խանլար - 2011, Երևան[1]), հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ԽՄԿԿ անդամ։
Եղիշե ավագ քահանա Գեղամյանց (Հայկունի) (1840, Ախալցխա — 1920, Թիֆլիս), հայ պատմաբան, հրապարակագիր, քահանա։
Սեյրանուհի Հայկազի Գեղամյան (հունվարի 10, 1952, Կամարիս, Կոտայքի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, արվեստաբան։


== Ծանոթագրություններ ==
Էմիլիայի բազիլիկա

Էմիլիայի բազիլիկա (իտալերեն՝ Basilica Emilia), բազիլիկայի ավերակներ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում։ Գտնվում է Հռոմի ֆորումում։ Այսօր պահպանված են միայն հատակագիծն ու որոշ վերակառուցված տարրեր։ Բազիլիկայի երկարությունը եղել է 100 մ, իսկ լայնություն՝ 30 մ։ Ունեցել է կողմնային երկհարկ 16 կամարներ և երեք մուտք։


== Պատմություն ==

Նոր բազիլիկան կառուցվել է Ք․ ա․ 5-րդ դարում tabernae lanienae՝ «մսավաճառի խանութի» տեղում։ Տեղի հրապարակում եղել են երկշարք վաճառակետեր։ Առաջին բազիլիկան կառուցվել է այնտեղ ըստ Տիտոս Մակկիոս Պլավտոսի Ք․ ա․ 210 թվականից Ք․ ա․ 195-191 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Հնագիտական ուսումնասիրությունները վկայում են, որ կառույցը բաղկացած է եղել երեք նավից, որոնք սալարկված են եղել Մոնտևերդեից բերված տուֆով։ Ետին ճակատամասն ունեցել է սյունասրահ, որը բացվում էր դեպի Պիսկատորիում Ֆորում։


=== Ֆուլվիա-Էմիլիայի բազիլիկա ===

Ֆուլվիա բազիլիկան կառուցվել է Ք․ա․ 179 թվականին Մարկոս Ֆուլվիոս Նոբիլիոր ցենզորի կողմից։ Վերջինիս մահից հետո նրա պաշտոնակից Մարկոս Էմիլիոս Լեպիդոսը ավարտին է հասցնում կառուցումը, որը հետագայում հաճախակի վերակառուցվում և վերաձևավորվում է Էմիլիան տոհմի կողմից։ Այդ պատճառով բազիլիկան ստացել է իր ներկայիս անվանումը։ Մ․թ․ա․ 78 թվականին Մարկոս Էմիլիոս Լեպիդոս կոնսուլը և Մ․թ․ա․ 50 թվականին Լուցիոս Էմիլիոս Լեպիդոս Պավլոսը ընդլայնել են շինությունը։ Կառուցվել է երկրորդ հարկը, աստիճանները, որոնցք տանում էին վեր դեպի սյունազարդ պատշգամբ։ Տրիբունան գտնվում էր պատշգամբում։ Ամբողջ բազիլիկան ձևավորված է եղել մարմարով, հատակը նույնպես սալարկված է եղել բազմագույն մարմարով։
Ենթադրվում է, որ կառույցը եղել է շուկա, դատական շինություն կամ էլ բնակիչների հավաքատեղի։ 410 թվականին բազիլիկն ամբողջությամբ այրվել է։ Մեծ սրահն այլևս չի վերականգնվել, սակայն վաճառակետերն ու սյունասրահը 418-420 թվականներին վերակառուցվել են քաղաքի պրեֆեկտի կողմից։
Բազիլիկայի ավերակների տեղում առաջին ուսումնասիրությունները կատարվել են 1899 թվականին Ջակոմո Բոնիի գլխավորությամբ։ 20-րդ դարի 30-ական թվականներին բազիլիկան պեղվել է և մասամբ վերականգնվել։


== Տես նաև ==
Հին հռոմեական ճարտարապետություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Stierlin, Henri. Imperium Romanum. — Köln: Benedikt Taschen Verlag GmbH, 1996. — ISBN 3-8228-8729-3.


== Արտաքին հղումներ ==
Descrizione della basilica Emilia, da Christian Hülsen, "Il Foro Romano - Storia e Monumenti", 1905
Immagine delle monete fuse durante l'incendio del V secolo sul pavimento marmoreo, dal sito Lacus Curtius
Սենտրո (Մադրիդ)

Սենտրո Մադրիդի կենտրոնական թաղամասը։ Տարածքը 5,23կմ² ։ Բնակչությունը 148,714 և բնակչության խտությունը՝ 28434,8/կմ²։
(2685) Մազուրսկի

(2685) Մազուրսկի (անգլ.՝ Masursky), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մայիսի 3-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,570352 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2868 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8539 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մազուրսկի աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,3324 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1505,18 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239175 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,13° անկյուն։
Մազուրսկի աստերոիդը պատկանում է Էվնոմիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2,54 - 2,72 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 11,6°-14,8° ուղեծրի թեքում և 0,121-0,180 էքսցենտրիսիտետ։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2685) Մազուրսկի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մեծ Վերեյկա (գետ)

Մեծ Վերեյկա (ռուս.՝ Большая Верейка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վորոնեժի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Դոն գետի ձախ ափին՝ 1468 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 45 կմ է,ավազանի տարածքը 435 կմ2 է։ :


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոլուչևկա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Դոնի ավազանի վտակներից մինչև Խոպրա։ Ենթավազանը՝ Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 05010100812107000002150
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 107000215
Ավազանի կոդը - 05.01.01.008
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 07
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ալեքսանդր Բենուա

Ալեքսանդր Նիկոլայի Բենուա (ռուս.՝ Александр Николаевич Бенуа, ապրիլի 21 (մայիսի 3), 1870[…], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 9, 1960(1960-02-09)[…], Փարիզ), ռուս նկարիչ, արվեստաբան, արվեստի քննադատ, «Արվեստի աշխարհ» միության հիմնադիր և գլխավոր գաղափարախոս։
Սերում է Բենուա ճարտարապետների հայտնի ընտանիքից՝ որդին Նիկոլայ Բենուան է, եղբայրը՝ Լ. Ն. Բենուա և Ա. Ն. Բենուան և զարմիկը Յ. Յ. Բենուան։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Բենուան ծնվել է 1870 թ. ապրիլի 21-ին (մայիսի 3) Սանկտ-Պետերբուրգում, ռուս ճարտարապետ Նիկոլայ Լեոնտիյի Բենուայի և Կամիլլա Ալբերտի Բենուայի (ճարտարապետ Ա. Կ. Քավոսի դուստրը) ընտանիքում։ Ավարտել է հեղինակավոր Սանկտ-Պետերբուրգի 2-րդ բարձրագույն վարժարանը։ Որոշ ժամանակ սովորել է Գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1894 թ. ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։
1894 թվականին սկսում է իր կարիերան որպես տեսաբան և արվեստի պատմաբան՝ գրելով ռուս նկարիչների մասին մի գլուխ գերմանական «XIX դարի գեղանկարչության պատմության» դասագրքի համար։ 1896-1898 և 1905-1907 թթ. աշխատել է Ֆրանսիայում։
Դարձել է «Արվեստի աշխարհ» գեղարվեստական ասոցացիայի հիմնադիրներից և գաղափարախոսներից մեկը, հիմնադրել է նույնանուն ամսագիրը։
1916-1918 թթ. նրա կողմից են ստեղծվել Ա. Ս. Պուշկինի «Պղնձե հեծյալ» պոեմի նկարազարդումները։ 1918 թ. ղեկավարել է Էրմիտաժը, ստեղծել է նրա նոր տեղեկատուն։ Շարունակում է աշխատել որպես գրքի և թատրոնի նկարիչ և ռեժիսոր, մասնավորապես աշխատում էր Ռուսաստանի Գ. Ա. Տովստնովովի անվան պետական դրամատիկական Մեծ թատրոնում ներկայացումների ստեղծման և բեմադրման վրա։ 1925 թ. Փարիզում մասնակցում է Ժամանակակից դեկորատիվ և արդյունաբերական արվեստների միջազգային ցուցահանդեսին։
1926 թվականին Բենուան լքում է Խորհրդային Միությունը ՝ չվերադառնալով արտասահմանյան գործուղումներից։ Ապրել է Փարիզում, հիմնականում աշխատել է թատերական դեկորացիաների և հագուստների էսքիզների վրա։ Ալեքսանդր Բենուան մահացել է 1960 թ. փետրվարի 9 Փարիզում։
«Ալեքսանդր Բենուան եզակի վարպետ է նկարչության և թատերական բեմադրությունների մեջ։ Բենուան արվեստի հազվագյուտ գիտակ է, որը դաստիարակել է երիտասարդների մի ամբողջ սերունդ իր համոզիչ գեղարվեստական գրություններով։


== Աշխատություններ ==
Ռուս պատմության նկարները՝ պատկերազարդ


== Գրականություն ==
XIX դարի Ռուս գեղանկարչության պատմություն,1902
Գեղանկարչության ռուսական դպրոց,1904
Գեղարվեստական նամակներ ,«Речь» օրաթերթ, 1908 թ. նոյեմբեր - 1917 թ փետրվար]
Բոլոր ժամանակների և ազգությունների պատմություն
Նկարչի կյանքը։ Հիշողությունները։ Նյու-Յորք,1955;
Memoirs, v. 1-2, L., 1960-64.(անգլ.)
Իմ հիշողությունները։ Հինգ գրքով և հ. 2։ 2-րդ հրատարակություն, «Наука» 1990.
Բենուա Ա.Ն., Իմ հիշողությունները (երկու հատորով), «Զախարով» — 912+640, էջեր 912+640 — 912+640 էջ, ISBN 5-8159-0506-2։
Բենուա Ա.Ն., Օրագիր 1916-1918 թվականների, «Զախարով» — 768, էջեր 768 — 768 էջ, ISBN 978-5-8159-1032-4։
Բենուա Ա.Ն., օրագիր 1918-1924 թվականների, «Զախարով» — 816, էջեր 816 — 816 էջ, ISBN 978-5-8159-1031-7։


== Ծանոթագրություններ ==