Գումեր Կուվատով

Գումեր Կուվատով Գալիմովիչ կամ Գումեր Կուվատով Մուհամետգալիմովիչ (բաշկիրերեն՝ Ҡыуатов Ғүмәр Мөхәммәтғалим улы, հունիսի 29, 1893(1893-06-29), Զիանչուրինսկի շրջան - ապրիլի 6, 1946(1946-04-06), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), բաշկիր քաղաքական գործիչ, Բաշկիրական ազգային շարժման (1917-1921) ակտիվ մասնակից, Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետության պատմության մեջ առաջին Առողջապահության ժողովրդական կոմիսար (1919-1928), հասարակական և քաղաքական գործիչ, վիրաբույժ։


== Կենսագրություն ==


=== Ծագում ===
Կուվատով Գումեր Գալիմովիչը ծնվել է 1893 (կամ 1883 ) թվականի հունվարի 10-ին Օրենբուրգի նահանգի Օրսկի շրջանի (այժմ՝ Բաշկորտոստանի Զիանչուրինսկի շրջանի Ուտյագուլովո գյուղ) Յուուսերան վոլոստի Կուվատովո-Բիկբերդինո գյուղում։ Սերում է բաշկիրական Կուվատովներ ազնվական ընտանիքից։ Բաշկիր քաղաքական գործիչ Ուսման Կուվատովի (1897-1956) եղբայրն է, բաշկիր լուսավորիչ Մուխամետգալիմ Կուվատովի որդին (1866-1937)։


=== Կրթություն և գործունեություն ===
1912 թվականին Կուվատովն ավարտել է Օրենբուրգի գիմնազիան, իսկ 1917 թվականին սովորել է Կազանի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում․ ստացել է վիրաբույժի դիպլոմ։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Գումեր Կուվատովը դարձել է բաշկիրական ազգային շարժման ակտիվ մասնակից, մասնակցել է III համաբաշկիրական կուրուլտայի (համագումար) աշխատանքներին, որի ընթացքում ընդգրկվել է Բաշկուրդիստանի ինքնավար հանրապետության կառավարման մարմիններում և ընտրվել  է խորհրդարանում որպես Փոքր կուրուլտայի անդամ, իսկ նրա եղբայրը՝ Ուսման Կուվատովը, դարձել է Բաշկիրիայի կառավարության անդամ։ Հետո Կուվատովը դարձել է վիրաբույժ և ռազմական հիվանդանոցի պետ։ Համառուսաստանյան Սահմանադիր ժողովի պատգամավոր է ընտրվել․ Ուֆայի ընտրատարածքի ցուցակով թիվ 11 (Բաշկիր-ֆեդերալիստներ)։ 1918 թվականի հունվարի 5-ին մասնակցել է Սահմանադիր ժողովին։ Նա «Համառուսաստանյան Սահմանադիր ժողովի անդամների կոմիտեի»՝  Կոմուչի (Комите́т чле́нов Всеросси́йского Учреди́тельного собра́ния - КОМУЧ) անդամ էր և հանդիպումներին մասնակցում էր բաշկիրական հանրապետականների (ֆեդերալիստներ) անունից։


==== Առողջապահության ժողկոմ ====
1919 թվականի մայիսի 23-ի ԲաշՌևկոմի որոշմամբ՝ Կուվատով Գումեր Գալիմովիչը նշանակվել է ԲԻԽՍՀ-ի պատմության մեջ առաջին Առողջապահության ժողովրդական կոմիսար և այդ պաշտոնում է եղել մինչև 1928 թվականը։ Առաջին իսկ օրերից նա ակտիվորեն լծվել է հանրապետությունում  բժշկական և կանխարգելիչ աշխատանքների կազմակերպման գործին, ինչպես նաև պայքարել համաճարակների (տիֆ, խոլերա և այլն) և 1921-1922 թվականների սովի դեմ։ Նրա նախաձեռնությամբ բնակչության շրջանում սկսվել է սանիտարական և կրթական աշխատանք տարվել անձնական հիգիենայի, համաճարակի դեմ պայքարի և այլ թեմաների շուրջ՝ դասախոսություններ կարդալով, բաշխելով թռուցիկներ, բրոշյուրներ և պաստառներ ինչպես ռուսերեն, այնպես էլ բաշկիրերեն լեզուներով։ Հետագայում Գումեր Գալիմովիչը, զբաղեցնելով Առողջապահության ժողովրդական կոմիսարի պաշտոնը, մեծ դեր խաղաց իր կոմիսարիատի ապարատի ստեղծման և ամրապնդման, բժշկական ցանցի զարգացման, բժշկական անձնակազմի վերապատրաստման և կրթության, հանրապետությունում մայրության և մանկության պաշտպանության համակարգի կազմակերպման գործում, ինչպես նաև ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Ուֆայի աչքի հիվանդությունների ինստիտուտի ստեղծման և ձևավորման գործում՝ այն օտարերկրյա ֆիրմաների սարքավորումներով և բժշկական գործիքներով հագեցնելով։


==== Բժշկական պատասխանատու պաշտոններ ====
1928 թվականին Կուվատովը նշանակվել է Համառուսաստանյան կենտրոնական գործադիր կոմիտեի Նախագահության ԲԻԽՍՀ կառավարության լիազոր ներկայացուցիչ։ 1930 թվականին ընդունվել է Կոմունիստական ​​ակադեմիային առընթեր Յա․ Մ․ Սվերդլովի անվան Բարձր նյարդային գործունեության ինստիտուտի ասպիրանտուրան Մոսկվայում։ 1931-1932 թվականներին Կուվատով Գումերը նշանակվել է «Կարմիր պրոֆեսորների ինստիտուտի» (Կենտկոմի հատուկ ԲՈՒՀ՝ համալսարաններում կուսակցության բարձրագույն գաղափարական կադրերի և հասարակական գիտություններ դասավանդողների վերապատրաստման համար) փոխտնօրեն։ Այնուհետև, երկար ժամանակ նա զբաղեցրել է պատասխանատու պաշտոններ Բարձրագույն նյարդային գործունեության ինստիտուտում և Փորձարարական բժշկության համամիութենական ինստիտուտում։ Կուվատովը հրապարակել է նաև մի շարք գիտական ​​հոդվածներ բարձր նյարդային գործունեության մասին։


== Խիստ նկատողություն ==
Լենինգրադի շրջկոմը 1938 թվականի հունվարի 25-ին Կուվատովին զեմստվոյի նախագահի պաշտոնում ընտրելու կապակցությամբ նրա ազնվական ծագման գործի քննության արդյունքում պարզել է նրա հարազատ եղբոր՝ Բաշկիրիայի կառավարության հակահեղափոխական նախկին անդամ լինելը և այդ փաստը գաղտնի պահելը, որի համար Կուվատովը խիստ նկատողություն է ստացել։


== Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ==
Հայրենական մեծ պատերազմի սկիզբով պրոֆեսոր Կուվատովը եղել է խորհրդային բանակի շարքերում՝ Մոսկվայի մարզի ռազմական հիվանդանոցներում պատասխանատու պաշտոններ վարելով։ 1942 թվականից՝ մարզային հիվանդանոցային բազայի ղեկավարն է եղել։ 1945 թվականին Գումեր Գալիմովիչը նշանակվել է Մոսկվայի մարզի ֆիզիոթերապիայի հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ։


== Մահ ==
Կուվատով Գումեր Գալիմովիչը մահացել է 1946 թվականի հունիսի 6-ին Մոսկվայում և թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։


== Ի հիշատակ ==
Գումեր Կուվատովի անունով են կոչվել․

Բաշկորտոստանի մայրաքաղաքի հանրապետական ​​կլինիկական հիվանդանոց
Ուֆա քաղաքի Կալինինի շրջանում փողոց


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Гумер Мухамедгалимович Куватов