Ժոզե դե Ալենկար

Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկար (պորտ.՝ José Martiniano de Alencar, մայիսի 1, 1829(1829-05-01)[…], Ֆորտալեզա, Սեարա - դեկտեմբերի 12, 1877(1877-12-12)[…], Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիայի կայսրություն), բրազիլացի գրող և քաղաքական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը ծնվել է 1829 թվականի մայիսի 1-ին, Սեարա նահանգի Մեսեժանա քաղաքում, հյուսիսարևելյան Բրազիլիայի հարուստ և ազդեցիկ կրեոլական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ քաղաքական գործիչ Ժոզե Մարտինիանո Պերեյրա դե Ալենկարը, ամուսնացել է իր զարմուհի Անա Ժոզեֆինա դե Ալենկարի հետ։ Տատը եղել է հայտնի պլանտատորուհի Բարբարա Պերեյրա դե Ալենկարը, որը մասնակցել է Պերնամբուկանայի հեղափոխությանը։
1844 թվականին Ժոզե դե Ալենկարը տեղափոխվել է Սան Պաուլո` Սան Պաուլոյի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետում սովորելու համար։  Ավարտելով ուսումը՝ 1850 թվականին աշխատանքի է անցել Ռիո դե Ժանեյրոյում՝ իրավաբանական ոլորտում։ Իր ընկերոջ՝ Ֆրանսիսկո Օտավիանոյի հրավերով սկսել է համագործակցել «Correio Mercantil» թերթի հետ։ Գրել է նաև տարեգրություններ «Diário do Rio de Janeiro» և «Jornal do Commercio» պարբերականների համար` Ao Correr da Pena կեղծանվամբ։
Դասավանդել է իրավունք, ապա ընտրվել է պատգամավոր։ 1868-1870 թվականներին զբաղեցրել է արդարադատության նախարարի պաշտոնը, պատկանել է պահպանողականների կուսակցությանը, սակայն հիասթափվելով քաղաքական գործունեությունից՝ իրեն ամբողջությամբ նվիրել է բացառապես գրականությանը։
Ժոզե Մարտինիանու դե Ալենկարը մահացել է 1877 թվականի դեկտեմբերի 12-ին, Ռիո դե Ժանեյրոյում։


== Ստեղծագործություն ==
Իր ստեղծագործություններում լայնորեն օգտագործել է հնդկացիների բանահյուսությունը՝ հանդիսանալով այսպես կոչված «ինդիանիստական» դպրոցի հիմնադիրներից մեկը՝ իր «Գուարանի» (Guarany, 1857 թվականին թարգմանվել անգլերեն և իտալերեն), «Իրասեմա» (Iracema, 1865) և «Ubirajara» (1875) եռագրության շնորհիվ։ Դրանցում գեղեցիկ են արևադարձային բնության նկարագրությունները, հիմնական հերոսը հնդիկն է, որը հասարակության ուշադրությունը գրավել է բնիկների կյանքի վրա։ Ալենկարի մյուս ստեղծագործություններից հայտնի են «Արծաթե կոպեր» (As Minas de Prata, 1862), «Իպե փող» (O Tronco do Ipé, 1871) վեպերը, «Կանացի պրոֆիլներ» հոգեբանական վեպերի շարքը։ «Գաուչո» (O Gaúcho, 1870) վեպը նկարագրում է գրողին ժամանակակից Բրազիլիան, իսկ «Սերտանեժո» (O Sertanejo, 1876) վեպը նվիրված է անասնապահների կյանքին։ Ուշ շրջանի «Pata de Gazela», «Luciole», «Diva» ստեղծագործություններում Ալենկարը ընդօրինակում է ֆրանսիացի վիպասաններին։ Գրել է նաև բեմի համար, որպես դրամատուրգ։
Ժոզե դե Ալենկարը՝ որպես 19-րդ դարի բրազիլական գրականության ակնառու ներկայացուցիչ, Բրազիլիայի գրականության ակադեմիայի հիերարխիայում հանդիսանում է թիվ 23 բազկաթոռի հովանավորը (պորտ.՝ patrono), որի հիմնադիրը (պորտ.՝ fundador) Մաչադու դե Ասիսն էր, և որի հաջորդներից մեկը եղել է Ժորժի Ամադուն։


== Վեպեր ==
1856՝ Հինգ րոպե / Cinco Minutos
1857՝ Այրին / A Viuvinha
1857՝ Գուարանի / O Guarani
1862՝ Լուսիոլա / Lucíola
1864՝ Կին / Diva
1865՝ Իրասեմա / Iracema
1865-1866 — Արծաթե կոպեր / As Minas de Prata
1870՝ Գաուչո / O Gaúcho
1870՝ Գազելի թաթը / A Pata da Gazela
1871՝ Իպե փող / O Tronco do Ipê
1871-1873 — Թափառական առևտրականների պատերազմը / Guerra dos Mascates
1871՝ Թիլ / Til
1872՝ Ոսկե երազներ / Sonhos d’Ouro
1873՝ Նամակներ / Alfarrábios
1874՝ Ուբիրաժարա / Ubirajara
1875՝ Սերտանեժո / O Sertanejo
1875՝ Սենյորա / Senhora
1893՝ Ռոմանտիկա / Encarnação


=== Պիեսներ ===
1857 — Ապառիկ / O Crédito
1857 — Verso e Reverso
1857 — Ընտանեկան դև / O Demônio Familiar
1858 — Հրեշտակի թևերը / As Asas de um Anjo
1860 — Մայր / Mãe
1867 — Քավություն / A Expiação
1875 — Ճիզվիտ / O Jesuíta


=== Տարեգրություններ ===
Ao Correr da Pena (1874)


=== Ինքնակենսագրություն ===
Ինչպես և ինչու եմ ես վիպագիր / Como e Por Que sou Romancista (1873)


=== Քննադատություն ===
1856 — Cartas sobre A Confederação dos Tamoios
1865—1866 — Cartas Políticas de Erasmo
1866 — O Sistema Representativo


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Аленкар»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Тертерян И. А., Соболев А. А. Аленкар // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
Жозе де Аленкар Гуарани / ред. Л. Бреверн, Н. Поляк. — М.: Художественная литература, 1966. — (Библиотека исторического романа).
Жозе де Аленкар Ирасема. Гуарани / Перевод: И. Тынянова, А. Шадрин. — М.: Художественная литература, 1989. — 463 с. с.
Жозе де Аленкар Ирасема. Убиражара / Перевод: И. Тынянова, Е. Любимова. — М.: Художественная литература, 1979. — 256 с. — 50 000 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
Аленкар, Жозе Мартиниану де
«José de Alencar. Biografia» (պորտուգալերեն)։ Academia Brasileira de Letras։ Վերցված է 2017-06-26