armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պսիֆ (Պսեկուպսի վտակ)

Պսիֆ, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում, Ադիգեայի հանրապետությունում։ Գետի գետաբերանը գտնվում է Պսեկուպս գետի ձախ ափից 133 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կիլոմետր է, ջրհավաք ավազանի մակերեսը 42,1 կմ2 է։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, գետի ջրերի կառավարման գլխավոր կենտրոնը՝ Կուբան, Ուեստ-Լաբինսկ քաղաքից մինչև Կրասնոդարի ջրմուղ կայան, առանց Բելայա և Պշիշ գետերի, գետի գետային ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանն է Կուբանը։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների
Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 06020001312108100005385
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 108100538
Ավազանի կոդը — 06.02.00.013
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 08
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 1


== Ծանոթագրություններ ==
Լեկարևո (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)

Լեկարևո (ուկրաիներեն՝ Лікареве), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լեկարևո գյուղում բնակվում էր 212 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վլադիմիր Խվոստով

Վլադիմիր Միխայլովիչ Խվոստով (ռուս.՝ Владимир Михайлович Хвостов, հունիսի 11 (24), 1905, Կազան, Ռուսական կայսրություն - մարտի 9, 1972(1972-03-09), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային պատմաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1964), ԳԴՀ (Արևելյան Գերմանիա) և Սերբիայի ԳԱ անդամ։ 
Եղել է ԽՍՀՄ արտգործմինիստրության բարձրագույն դիվանագիտական դպրոցի տնօրեն (1945), ԽՄԿԿ Կենտկոմին կից Հասարակական գիտությունների ակադեմիայի միջազգային հարաբերությունների ամբիոնի վարիչ (1946-1954), ԽՍՀՄ արտգործմինիստրության վարչության պետ և կոլեգիայի անդամ (1946-1957)։ 1959-1967 թթ.-ին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ պատմության ինստիտուտի տնօրեն, 1967-1971 թթ.-ին՝ ԽՍՀՄ մանկավարժական ակադեմիայի պրեզիդենտ։ 
Հեղինակ է «Դիվանագիտության պատմության» (2 հրատարակչությամբ, 1963) 2-րդ հատորի, խմբագիր և հեղինակակից է «ԽՍՀՄ արտաքին քաղաքականություն» (մաս 1-2, 1966-1971) աշխատության։ «Դիվանագիտական բառարան»-ի (1-3 հրատարակչությամբ) խմբագիրներից է։ Եղել է «Սովետական պատմական հանրագիտարան»-ի գլխավոր խմբագրության անդամ։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1942, 1946)։ Իր աշխատություններում Խվոստովն անդրադարձել է հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարի տարբեր հարցերի, մասնավորապես Հայկական հարցի պատմությանը։ Բեռլինի դաշնագիրը (1878) նա դիտում էր որպես կապիտալիստական պետությունների դիվանագիտական խաղ, որը ճակատագրական նշանակություն ունեցավ արևմտահայերի համար՝ նրանց դատապարտելով ֆիզիկական բնաջնջման։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
История дипломатии, т. 2, 2 изд ., M., 1963
Copoк лет борьбы за мир, M., 1958.
Սալդուենդո դե Ալավա

Սալդուենդո դե Ալավա (իսպ.՝ Zalduendo de Álava, բասկ.՝ Zalduondo), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալավա նահանգի կազմի մեջ Բասկերի երկիր ինքնավար համայնքում։ Գտնվում է Կուրդրիլիյա դե Սալվատերա շրջանում։ Զբաղեցնում է 12,03 կմ² մակերես։ Բնակչությունը կազմում է 193 մարդ (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 31 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1630 թվականին։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 739


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
100 խոշորագույն իրավաբանական ընկերությունների ցանկ ըստ եկամտի

Սա The American Lawyer ամսագրի կողմից աշխարհի 100 խոշորագույն իրավաբանական ֆիրմաների ցանկ ըստ 2010 թվականի եկամտի։


== Տես նաև ==
Եվրոպական խոշորագույն իրավաբանական ֆիրմաների ցանկ 2011 թվականի դրությամբ


== Արտաքին հղումներ ==
The Lawyer Global 100 - Previous figures (2006) Archived 2008-02-06 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆեոդորովսկի շրջան (այլ կիրառումներ)

Ֆյոդորովսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝

Ֆյոդորովսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետությունում
Ֆյոդորովսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Սարատովի մարզում
Ալիռեզա Ֆիրուզջա

Ալիռեզա Ֆիրուզջա   (պարսկերեն՝ علیرضا فیروزجاه, հունիսի 18, 2003(2003-06-18), Բաբոլ, Մազանդարան, Իրան), իրանցի շախմատիստ, 14 տարեկանում արժանացել է գրոսմայստերի կոչման։ 2019 թվականի աշխարհի արագ շախմատի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Իրանի կրկնակի չեմպիոն (2016, 2019)։
Իրանի ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է երկու օլիմպիադայի (2016, 20Շախմատային օլիմպիադա 201818), Շախմատի աշխարհի թիմային առաջնությանը (2019), Ասիայի թիմային առաջնությանը (2016, 2018)։ 2018  թվականին դարձել է Ասիայի արագ և  կայծակնային շախմատի թիմային առաջնության հաղթող։ 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 2003 թվականին Իրանի Բաբոլ քաղաքում։ 2016 թվականին դարձել է Իրանի չեմպիոն, նույն թվականին ստացել է միջազգային վարպետի կոչում։
2018 թվականին մասնակցել է Աերոֆլոտ օփեն շախմատային փառատոնին և լրացրել գրոսմայստերի նորմը։ 2018 թվականին ստացել է ՖԻԴԵ-ի գրոսմայստերի կոչում։
2019 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ նա Իրանի ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող  շախմատիստն է։
2019 թվականի GRENKE Chess Classic մրցաշարի ժամանակ Ալիռեզան հաղթել է առաջին և երկրորդ տուրերում, երրորդ տուրում իրանցին հրաժարվել է խաղալ իսրայելցի ՖԻԴԵ-ի վարպետ Օրոն Բրոնշտեյնի հետ՝ այդպիսով զիջելով խաղը։ Դա համահունչ էր Իրանի կառավարության քաղաքականությանը, քանի որ Իրանը չի ճանաչում Իսրայել պետության գոյության իրավունքը և «պատժամիջոցներ» է ձեռնարկում իսրայելցիների դեմ մրցակցող խաղացողների համար։ Չորրորդ տուրում Ալիռեզան  կրկին տանուլ է տվել, սակայն մնացած հինգ պարտտիաներում հասել է առավելության։
2020 թվականի փետրվարին Ֆիրուզջան դարձել է «Airthings Masters» Պրահայի շախմատի միջազգային փառատոնի հաղթող։


== Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
Պարտիաները chessgames.com  կայքում
Անձնական քարտը 365chess.com կայքում
Պարտիաները chess.com կայքում
Սիռվակու

Սիռվակու (էստ․՝ Sirvaku), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Կամբյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 76 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Արտավազդ Բրինձյան

Արտավազդ Կյուրեղի Բրինձյան (Հովհաննիսյան, 1898, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - 1920, Թիֆլիս, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն), հայ հեղափոխական, կուսակցական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Թիֆլիսում, գրաշարի ընտանիքում։ Հայրը աշխատել է սկզբում Ռոտինյանի տպարանում, ապա՝ հին գրքեր վաճառողի խանութում։ 1911 թվականին ընդունվում է Ներսիսյան դպրոց, որտեղ դառնում է առաջադեմ աշակերտներից մեկը։ Բարձր դասարաններում ներգրավվում է հեղափոխական գործունեության մեջ։ Իր հոր գրավաճառանոցը նրան «գաղտնարան» է ծառայում, որտեղ գրքեր վաճառելու պատրվակով ընդհատակյա աշխատողների հանդիպումներ է կազմակերպում, թռուցիկներ տարածում։ Մի քանի անգամ Արտիստական թատրոնի գալյորկայից ներկայացման ժամանակ նա թռուցիկներ է շպրտել դեպի պարտերը։ Նրա բնակարանում հաճախ գաղտնի ժողովներ և խորհրդակցություններ են անցկացվել։
1918 թվականին ընդունվելով բոլշևիկյան կուսակցության շարքերը՝ Բրինձյանը կատարել է Թիֆլիսի կոմիտեի հանձնարարությունները։ Իսկ 1920 թվականի մայիսին նրան է հանձնարարված եղել մի խումբ ընկերների հետ զինված հարձակում գործել Թիֆլիսի յունկերական դպրոցի վրա և գրավել այն։ Հենց այդ գործողության ժամանակ Արտավազդը վիրավորվում է և ձերբակալվում։ Նույն գիշերը Բրինձյանին գնդակահարում են մենշևիկյան բանտում։ Ինչպես վկայել է Բրինձյանի եղբայրը, պահնորդական բաժնի աշխատակիցները խուզարկում են նրա բնակարանը և այնտեղից տանում հրացաններ ու ատրճանակներ, թռուցիկներ և գաղտնի գրականություն, իսկ նրա հոր գրավաճառանոցից՝ «3 ֆուրգոն գրականություն»։
Բրինձյանի գործունեության մասին գրված է Ս. Վարդանյանի «Ընդհատակում» գրքում (1926), Գ. Քալաշյանի «Թիֆլիսի ընդհատակում» հուշերում (1958), ինչպես նաև «Լենինսկոյե զնամյա» լրագրի 1963 թվականի հոկտեմբերի 20-ի համարում լույս տեսած Ս. Առաքելյանի հոդվածում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բուրգինիոն սու Մոնբավեն

Բուրգինիոն սու Մոնբավեն (ֆր.՝ Bourguignon-sous-Montbavin), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Լան-1 կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Լան շրջանի կոմունա։
Կոմունայի INSEE կոդ՝ 02108։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 133 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատունակ տարիք (15-64 տարեկան) ունեցող 74 մարդկանցից 52-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 22-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 70,3, 1999 թվականին՝ 84,0%)։ 46 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 52-ը (23 տղամարդ, 29 կին), գործազուրկ է եղել 6 մարդ (1 տղամարդ և 5 կին)։ 22 պասիվներից 5 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 12-ը՝ թոշակառու, 5-ը պասիվ են եղել այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ – Բուրգինիոն սու Մոնբավեն (ֆր.)
Սան Հոսե Շարքս

«Սան Հոսե Շարքս» (անգլերեն՝ San Jose Sharks), ամերիկյան պրոֆեսիոնալ հոկեյի ակումբ։ Հանդես է գալիս Հոկեյի ազգային լիգայի (NHL) Արևմտյան կոնֆերենցիայի Խաղաղօվկիանոսյան դիվիզիոնում։ Տեղակայված է ԱՄՆ Կալիֆորնիա նահանգի Սան Հոսե քաղաքում։
Հիմնադրվել է 1990 թվականի մայիսի 9-ին։ Նորամուտը լիգայում սկսել է 1991-1992 մրցաշրջանին։
Տան հանդիպումները թիմն անցկացնում է «Էս Էյ Փի սենթր» մարզապալատում։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2014-10-09 at the Wayback Machine.
Օխնակա ջուր

Օխնակա ջուր, գետակ Հայաստանում, Արաքսի ավազանում, Քասաղ գետի համակարգում։ Կազմվում է 7 աղբյորնևրից, որի համար կոչվում է Օխնակա («յոթնակյան») ջուր։ Հոսում է Աշտարակի շրջանի Ղազարավան և Փարպի գյուղևրի միջով՝ միանում Քասաղի Շաղվարդ վտակին։:


== Ծանոթագրություններ ==
Կեեպա (գյուղ, Սաառե շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿեեպաԿեեպա (էստ․՝ Kääpa), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Սաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 250 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Անապատացում

Անապատացում, չորային շրջաններում մարդու գործունեության հետևանքով հողի բերրիության աստիճանական անկման, բուսական ծածկույթի նոսրացման (երբեմն անհետացման) շարժընթացների ամբողջություն։ Անապատացման հիմնական պատճառներն են անտառապատ տարածքների կրճատումը, գերարածեցման հետևանքով արոտավայրերի դեգրադացումը, լճերի, գետերի, ջրային պաշարների անխնա օգտագործումից տեղանքի չորացումը, ստորերկրյա ջրերի բարձրացման պատճառով վարելահողերի աղակալումը, կանաչ գոտիների ոչնչացմամբ պայմանավորված բնակավայրերի չորայնությունը և այլն։ Անապատացումը սպառնում է հատկապես սոցիալ-տնտեսական ցածր մակարդակ ունեցող և քաղաքականապես անկայուն երկրներին։ Համամոլորակային էկոլոգիական հիմնախնդիր է և ներառում է շրջակա միջավայրում ընթացող անցանկալի և աղետաբեր շարժընթացների ու դրանց հետևանքների ամբողջությունը։ Անապատեցման դեմ պայքարի արդյունավետությունը պայմանավորված է տվյալ երկրի սոցիալ-տնտեսական պայմաններով և բնական պաշարների բացահայտված ներուժով։


== Նպաստող գործոններ ==

Անապատացումը բացասական ազդեցություն ունի քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և բնապահպանական ոլորտների վրա։
Անապատացման հիմնական չափանիշներն են՝ խոնավության գործակցի նվազման միտումը, օդի և հողի ջերմաստիճանային օրական տատանումների մեծացումը, գոլորշունակության մեծացումը, տեղումների քանակի նվազումը, հողագոյացման բնույթի փոփոխությունը, կենսաբազմազանության նվազումը, գետերի հոսքի նվազումը, սելավների և էրոզիայի աճը, ցանքատարածությունների արդյունավետության նվազումը, մարդահարույց ներգործության ակտիվացումը և այլն։ Մարդահարույց գործոններից անապատացմանը սպառնացող առավել վտանգավոր երևույթներից է ջերմոցային էֆեկտը, երբ մթնոլորտում ածխաթթվական գազի քանակի ավելացման հետևանքով ուժեղանում է մոլորակի ջերմապահպանիչ հատկությունը, այսինքն՝ մթնոլորտն ավելի մեծ չափով է խոչընդոտում դեպի տիեզերք երկրագնդի ջերմության ճառագայթումը։ Որպես հետևանք նկատվում է երկրագնդի միջին ջերմաստիճանի բարձրացում (0, 6-2 °C), որը խախտում է միլիոնավոր տարիների ընթացքում հաստատված մոլորակի ջերմային հաշվեկշիռը և պատճառ դառնում անապատացման։
Անապատացման պատճառ են դառնում նաև քաղաքաշինությունը, ագրոտեխնիկայի կանոնների խախտումը, չկարգավորված ոռոգումը, արոտավայրերում կենդանիների գերարածեցումը, անտառհատումները, բաց եղանակով օգտակար հանածոների արդյունահանումը, հողերի աղտոտումը, կենսաբազմազանության խախտումը, չկանոնակարգված ռեկրեացիան։
1992 թվականին Ռիոյի Երկիր գագաթնաժողովը հանձնարարել է մշակել անապատացման դեմ պայքարի ՄԱԿ-ի համաձայնագիր, որն ընդունվել է 1994 թվականին Փարիզում, ուժի մեջ մտել 1996 թվականից։ ՀՀ այդ համաձայնագրին անդամակցել է 1997 թվականին։
Ժողովածու (1732)

Ժողովածու (1732), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1732 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19.7x13.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 182 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Ունի կիասախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կիսախորան, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 1բ (1628թ․ Թովմա վարդապետ)։


== Բովանդակություն ==
Պատմութիւն արուց Սահակայ Պարթևի։
Պատմութիուն Ներսեսի հայրապետին և Խադայ։
Ճառք, քարողք, խրատք (Եփրեմ, Ոսկեբերան, Յովհ․ Մանդակունի, Վարդ․ Այգեկցի, Թէոփիլոս)։
Տեսիլ Պօղոսի առաքհլոյն։
Գործք Պօղոսի և Պետրոսի։


== Ծանոթագրություններ ==
Hullabaloo Soundtrack

Hullabaloo Soundtrack (անգլ.՝ Հալլաբալու Սաունդթրէք), բրիտանական Muse ռոք-խմբի առաջին համերգային ալբոմն է, թողարկվել է 2002 թ. հուլիսի 1-ին Mushroom Records լեյբլի կողմից։ Ալբոմը կազմված է 2 մասից՝ Առաջին մասում տեղ են գտել խմբի ալբոմներում չթողարկված երգերը, այսպես կոչված B-Sides: Երկորորդ մասը՝ Փարիզում կայացած "Live at Le Zenith, Paris" համերգի ձայնագրությունը։ Ալբոմը թողարկվել է CD և DVD սկավառակների վրա։


== Երգացանկ ==
Բոլոր երգերի հեղինակն է Մեթյու Բելլամին. 


== Ձայնագրությունը կատարել են ==
Մեթյու Բելլամի - վոկալ, կիթառ, դաշնամուր
Քրիս Վոլսթենհոլմ - բեք-վոկալ, բաս-կիթառ
Դոմինիկ Հովարդ - հարվածային, պերկուսսիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալբոմը խմբի պաշտոնական կայքում Archived 2012-05-27 at the Wayback Machine.
Hullabaloo Soundtrack on "MuseWiki"
Էպսիլոն (տառ)

Էպսիլոնը (հունարեն` έψιλον) հունական այբուբենի հինգերորդ տառն է։ Հունական այբուբենում թվային արժեքն է` 5։ Այդ տառից է առաջացել Կիրիլիցայի և Լատինական այբուբենի E տառերը։


== Համագրություններ ==
Հայկական` Ե
Կիրիլիցայի` Е
Լատինական` E
Թամիլական` எ
Վրացական` ე
Եբրայական` י


== Տես նաև ==
Հունական այբուբեն
Սուլեյման I-ի մզկիթ

Մարիուպոլի կամ Սուլեյման I-ի մզկիթ (ուկրաիներեն՝ Маріупольська мечеть), սուննի իսլամական կառույց և համանուն մուսուլմանական մշակութային կենտրոն, որը գտնվում է Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մարիուպոլ քաղաքում։ Մզկիթի շինարարական աշխատանքները սկսվել են 2005 թվականին և ավարտվել ընդամենը երկու տարի անց՝ 2007-ին։ Նույն տարվա հոկտեմբերի 15-ին տեղի է ունեցել մզկիթի պաշտոնական բացումը, որի ժամանակ էլ այն անվանվել է ի պատիվ Օսմանյան կայսրության Օսմանի հարստության մեծագույն սուլթան Սուլեյման I-ի։ Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել ազգությամբ թուրք բազմաթիվ պաշտոնյաներ՝ ի դեմս Թուրքիայի Հանրապետության քաղաքաշինության և ճարտարապետության նախարար Ֆարուք Նաֆիզ Օզաքի։ Արարողությանը մասնակցել են նաև թուրք և ուկրաինացի պատգամավորներ և քաղաքագլուխներ։
Մզկիթի շինարարական աշխատանքները ֆինանսավորվել է Մարիուպոլի կենտրոնական շուկայի տնօրեն Սալիմ Ջիհանի և քաղաքի ադրբեջանական համայնքի կողմից։ Շինությունը կառուցվել է Ստամբուլի Սուլեյմանիե հեղինակավոր մզկիթի նմանությամբ։ Մզկիթը և հարակից մինարեթը ներկայումս վերածվել են հարսանեկան լուսանկարների նշանավոր վայրեր։


== Տես նաև ==
Սուլեյմանիե մզկիթ


== Ծանոթագրություններ ==
Մայիսի 12

Մայիսի 12, տարվա 132-րդ (նահանջ տարիներին՝ 133-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 233 օր։


== Դեպքեր ==
1986՝ ամերիկյան NBC-ն սկսում է հանդես գալիս ներկայումս հայտնի սիրամարգինշանով
2006՝ իրանական թերթում ադրբեջաներենը ծաղրող նկարի տպագրության պատճառով տեղի են ունենում ազերիների զանգվածային ցույցեր
2008՝ Չինաստանի Սիչուան նահանգում տեղի ունեցած 8.0 մագնիտուդով երկրաշարժից զոհվում է 69 000 մարդ


== Ծնունդներ ==
1823 - Ջոն Ռասել Հայնդ John Russel Hind անգլիացի աստղագետ
1842 - Ժյուլ Մասանէ Jules Massenet ֆրանսիացի կոմպոզիտոր
1886 - Նշան Գրիգորյան Neshan Krekorian Տիտանիկ նավի 711 փրկվածներից մեկը
1907 - Քեթրին Հեփբորն Katherine Hepburn ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի
1913 - Թադևոս Աղեկյան ռուսաստանցի հայազգի աստղագետ
1921 - Էդուարդ Միրզոյան, կոմպոզիտոր
1933 - Անդրեյ Վոզնեսենսկի ռուս պոետ
1938 - Այազ Մութալիբով Ayaz Niyazi oğlu Mütəllibov 1990-92 թթ. Ադրբեջանի առաջին նախագահը
1941՝
Ռուդոլֆ Վաթինյան, կինոօպերատոր
Սերգեյ Գրիգորյանց սովետական այլախոհ
1959 - Վինգ Ռեյմս Ving Rhames ամերիկացի գրող
1968 - Իվան Ավանեսյան, ԱՊ մասնակից
1988 - Մարսելո Վիեյրա Marcelo Vieira բրազիլացի ֆուտբոլիստ
1997 - Ֆրենկի դե Յոնգ Frenkie de Jong հոլանդացի ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==
1700 - Ջոն Դրայդեն John Dryden անգլիացի բանաստեղծ
1753 - Մինաս Ա Ակնեցի Ամենայն հայոց կաթողիկոս
1845 - Ավգուստ Վիլհելմ Շլեգել August Wilhelm Schlegel գերմանացի պատմաբան, գրաքննադատ, բանաստեղծ և թարգմանիչ
1884 - Բեդրժիխ Սմետանա Bedřich Smetana չեխ կոմպոզիտոր
1889 - Զարմայր Մսերյան, հրապարակախոս, խմբագիր
1894 - Էգնատե Նինոշվիլի ეგნატე ნინოშვილი վրացի արձակագիր
1990 - Անդրեյ Կիրիլենկո (քաղաքական գործիչ), խորհրդային պետական, կուսակցական գործիչ
1994 - Էրիկ Էրիկսոն Erik Homburger Erikson ամերիկացի հոգեբան
2008 - Իրենա Սենդլեր Irena Sendlerowa լեհական դիմադրության շարժման մասնակից
2014 - Սվետլանա Գրիգորյան հայ դերասանուհի


== Տոներ ==
Բուժքույրերի միջազգային օր
Օկտյաբրսկոե (գյուղ, Վոլնովախսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕկտյաբրսկոեՕկտյաբրսկոե (ուկրաիներեն՝ Октябрське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ստրետենկա։ Հիմնադրվել է 19-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Օկտյաբրսկոե գյուղում բնակվում էր 853 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս

«Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս» (անգլ.՝ Philadelphia 76ers, կարճ անվանում՝ «Սիքսերս» (Sixers)), ամերիկյան պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) արևելյան կոնֆերենցիայի ատլանտիկ դիվիզիոնում։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Ժամացույց (համաստեղություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ժամացույց (այլ կիրառումներ)Ժամացույց, փոքր և նվաղ համաստեղություն հարավային երկնքում։ Դա ստեղծվել է 18-րդ դարում Նիկոլա Լուի Լակայլի միջոցով։ Դա ժամանակակից 88 համաստեղություններից մեկն է։
Ժամացույց համաստեղությունում է գտնվում NGC 1261 գնդային աստղաբույլը։


== Աղբյուրներ ==
Մենվերսայմ

Մենվերսայմ (ֆր.՝ Minversheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 608 մարդ, բնակչության խտությունը` 111.56 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.45 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 25 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 423 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 333-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 90։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,7 %։ 333 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 322 անձ (174 տղամարդ և 148 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (5 տղամարդ և 6 կին)։ 90 անաշխատունակներից 34-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 32-ը` թոշակառուներ, իսկ 24-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Զոլկա Երկրորդ

Զոլկա Երկրորդ (ռուս.՝ Золка Вторая), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետությունում և Ստավրոպոլի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մոկրայա Զոլկա գետի աջ ափին 124 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է, ավազանի տարածքը 30,6 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կումա գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կասպից ծովից մինչև Տերեկա և Վոլգա գետեր։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 07010000612108200001997
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 108200199
Ավազանի կոդը - 07.01.00.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 08
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(4253) Մարկեր

(4253) Մարկեր (անգլ.՝ Marker), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,618672 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,157 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0804 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1547,82 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232585 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,54° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4253) Մարկեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լասեր (Արյեժի գավառ)

Լասեր (ֆր.՝ Lasserre), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սենտ Կրուա Վոլվեսթր կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժիրոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09158։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 191 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 106 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 74-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 32-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 69,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 67,4 %)։ 74 աշխատունակ բնակիչներից 67-ը աշխատում էին (37 տղամարդ և 30 կին), անաշխատանք էին 7-ը (3 տղամարդ և 4 կին)։ 32 անգործունակ մարդկանցից 10-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 11-ը թոշակառու, 11-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Լասեր» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-25-ին։ Վերցված է 2012-2-16 
«Լասեր» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-03-ին։ Վերցված է 2013-01-26
Կորինա Բիյ

Կորինա Բիյ (ֆր.՝ Corinna Bille, օգոստոսի 29, 1912(1912-08-29)[…], Լոզան, Շվեյցարիա - հոկտեմբերի 24, 1979(1979-10-24)[…], Սիեր), շվեյցարացի բանաստեղծուհի, արձակագիր։ Բանաստեղծ Մորիս Շապայի կինն է։ Գրել է ֆրանսերեն։


== Կենսագրություն ==
Բիյ Ստեֆանի Կորինան ծնվել է Լոզանում 1912 թվականին։ Ստեֆանին ընտրել է Կորինա անունը՝ ի պատիվ իր մոր ծննդավայր Կորին գյուղի։ Սովորել է Սիերի առևտրական դպրոցում, այնուհետև հաճախել է Ցյուրիխի Օրիորդաց բարձրագույն դպրոցը և Դաշնային պոլիտեխնիկ դպրոցում մասնակցել գրականության դասընթացին։ 1934 թվականին «Ռապտ» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ ծանոթացել է դերասան Վիտալ Գեյմոնի հետ, ամուսնացել և տեղափոխվել Փարիզ։ 1936 թվականին լքել է նրան և վերադարձել Վալե։ Նույն թվականին հիվանդացել է թոքախտով։ 1942 թվականին թողել է Գլերոլ դղյակը և Ժորժ Բորժոյին, որի հետ ապրում էր այդ ժամանակ, որպեսզի Մորիս Շապայի հետ հաստատվի Վալեում։ 1947 թվականին նա երկրորդ անգամ է ամուսնացել։ Ունեցել է երեք երեխա։ Ամուսինները երկար ժամանակ ստիպված են եղել տեղափոխվել մի բնակարանից մյուսը։
Նրա առաջին ստեղծագործությունները հրատարակվել են դեռևս 1937 թվականին «Ռոմանիայի երտասարդ պոետների անթոլոգիայում»։ 1953 թվականին նա լույս է ընծայել «Գեղջկուհու տառապանքներ» նովելների ժողովածուն, «Գաղտնի երկիրը» (1961) պոեմների գիրքը, «Սև ելակը» (1968, նովելներ), «Հարյուր սարսափելի փոքրիկ պատմություններ» (արձակ պատմություններ, 1973), «Վայրի օրիորդը» (1975, որը նրան ճանաչում է բերում) նովելի համար ստանում է Գոնկուր կրթաթոշակ, «Օվալաձև սալոնից» հետո (բարոկկո նովելներ և հեքիաթներ, 1976) և «Երկու կիրք» (պատմվածքներ, 1979)։
Նրա բոլոր ստեղծագործություններում առկա է սիրո և մահվան, Կրքի և ցանկության զուգորդումը և, ինչպես ասում է Պիեռ ժան Ժուվը, վերերկրային ողբերգությունը։ Նրա կյանքում հսկայական տեղ է գրավում երազանքը, որի արդյունքում էլ ծնվում են իր ստեղծագործությունները։
Կորինա Բիյը նախընտրում է խոսքի հակիրճ և զուսպ արվեստը՝ ցույց տալու համար ցանկության պայթյունն ու ավերիչ ուժը։
Կորինան շատ է ճանապարհորդել Աֆրիկայում, Գերմանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Ռուսաստանում։ Ռուսաստան կատարած երրորդ ճանապարհորդության ժամանակ, 1979 թվականին Սիբիրից մինչև Խաբարովսկ, հիվանդությունը վերջնականապես հաղթում է նրան։ Նա մահացել է Վեյրաս-սյուր-Սիերում (Վալե)։


== Կորինա Բիյը հայերեն ==
Երազը; Հանգույցը։ Մեծության կարիքը (XX դարի Շվեյցարիայի ռոմանական արձակ), Ե., «Գարուն», 2002, էջ 109-125։ Թարգմ.՝ Իրինա Հովսեփյան։


== Աղբյուրներ ==
Վելիկիե Մոշկի

Վելիկիե Մոշկի (ուկրաիներեն՝ Великі Мошки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1544 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վելիկիե Մոշկի գյուղում բնակվում էր 227 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1187 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 191,24 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բրատենիցա (գյուղ, Բոգոդուխովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲրատենիցաԲրատենիցա (ուկրաիներեն՝ Братениця), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1789 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բրատենիցա գյուղում բնակվում էր 614 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,13 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 288,26 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարկարիա

Մարկարիա (իտալերեն՝ Marcaria), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 7071 մարդ։ Խտությունը կազմում է 78 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 89 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 46010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0376։
Քաղաքի հովանավորն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Չիմիչուռի

Չիմիչուռի, լատինոամերիկյան սոուս տապակած մսի համար։ Չիմիչուռի բաղադրատոմսը մտահաղացվել է Արգենտինայում։ Սոուսը պատրաստում են նաև Ուրուգվայում, Բրազիլիայում, Բոլիվիայում, Էկվադորում, Մեքսիկայում, Նիկարագուայում և Կոլումբիայում։


== Պատրաստում ==
Չիմիչուռին պատրաստվում է մանր կտրատված մաղադանոսից, մանրացված սխտորից, ձիթապտղի յուղից, կարմիր կամ սպիտակ քացախից։ Կարող են ավելացվել նաև բնական հավելանյութեր՝ կարմիր պղպեղ, ուրց, լիմոն և դափնու տերև։ Կարմիր քացախից պատրաստված սոուսի հետ համահունչ են լոլիկը և քաղցր պղպեղը։ Սոուսը կարող է օգտագործվել նաև որպես մարինադ տապակած մսի համար։


=== Ծագում ===
Կան մի քանի պատմություններ, որոնք բացատրում են  սոուսի անվանումը։ Արգենտինացի հետախույզ Միգել Բրասկոն հաստատում է, որ չիմիչուռի բառն առաջացել է անգլիացիների կողմից Ռիո-դե-լա-Պլատան  նվաճելուց հետո, երբ դատապարտյալները խնդրել են  համեմունքներ իրենց սննդի համար՝ խառնելով անգլիական և իսպանական բառերը բնիկների բառերի հետ։ Համաձայն այս պատմության՝ «չե-մի-կառի» նշանակում է «Տվե՛ք ինձ համեմունքներ»։ Սոուսի անվան ծագման մյուս վարկածը կապված է 19-րդ դարի սկզբին Արգենտինա ներգաղթած բասկ ներներգաղթյալների հետ։ Հիմնվելով սրա վրա՝ սոուսի անվանումը գալիս է բասկերեն tximitxurri բառից, որը մոտավորապես թարգմանվում է որպես «Մի քանի մթերքների անկանոն խառնուրդ»։


== Տես նաև ==
Ասադո
Կանաչ սոուս


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբերտ Գյունտեր

Ալբերտ Կառլ Լյուդվիգ Գոթգելֆ Գյունտերը (հոկտեմբերի 3, 1830(1830-10-03), Նեքարի Էսլինգեն, Շտուտգարտի ադմինիստրատիվ օկրուգ, Բադեն-Վյուրթեմբերգ - փետրվարի 1, 1914(1914-02-01), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), գերմանական ծագում ունեցող կենդանաբան է, ով հիմնականում աշխատել է  Բրիտանիայում, իխտիոլոգ և հերպետոլոգ է, Լոնդոնի Թագավորական միության անդամ է։


== Կենսագրություն ==
Ալբերտ Գյունթերը ծնվել է 1830 թվականի հոկտեմբերի 3-ին   Էսսլինգեն-նա-Նեկքարում  Շվաբիայում, (Վյուրտեմբերգ)։ Նա ուսումնասիրել է աստվածաբանություն  Բեռլինում և Բոննում։ Տյուբինգենում Գյունտերը բժշկություն է սովորել։ Դոկտորական աստիճան է ստացել   Նեկքարի ձկների հետազոտության համար (1853)).
1857 թվականին Գյունտերը տեղափոխվել է  Լոնդոն  և դարձել է Բրիտանական թանգարանի կենդանաբանության բաժանմունքում ասիստենտ, զբաղվել է իխտիոլոգիայով, իսկ Ջոն Էդուարդ Գրեյի մահից հետո 1875 թվականին դարձել է այդ բաժանմունքի տնօրեն (պաշտոնավարել է մինչև 1895 թվականը)։
1865 թվականին Գյունտերը հիմնադրել է "records of zoological litterature" ամենամյա հրատարակությունը, որի առաջին 6 հատորները թողարկել է ինքը ։ Ալբերտ Գյունտերի գլխավոր աշխատանքը — ութհատորանի «Ձկների կատալոգն» է (անգլ.՝ Catalogue of Fishes, (1859—1870)): Նա նաև ուսումնասիրել է սողունների և երկկենցաղների թանգարանային հավաքածուից։
Գյունթերն ընտրվել է  Լոնդոնի թագավորական միության անդամ 1867 թվականին և եղել է նրա փոխնախագահը 1875-1876 թվականներին։ Ստացել է բրիտանական քաղաքացիություն 1874 թվականին:Գրեթե քառասուն տարի (1868-1905) նա Լոնդոնի կենդանաբանական միության խորհրդի անդամ էր։  1877 թվականին նա ընտրվել է Լոնդոնի Լիննեևյան միության անդամ, և նրա նախագահն էր 1896-1900 թվականներին։
Ալբերտ Գյունտերը մահացել է 1914 թվականի փետրվարի 1-ին Քյուում (անգլ.՝ Kew Gardens, այն ժամանակ Սուրրեյ, այստեղ գտնվում են Քյուի Թագավորական բուսաբանական այգիները)։
Ալբերտ Գյունտերի որդին Ռոբերտ Գյունտերը հայտնի է որպես գիտության պատմիչ։


== Ստեղծագործություններ ==
Բացի հատուկ հրատարակություններում բազմաթիվ հոդվածներից, Գյունտերը գրել է.

«Catalogue of the colubrins snakes» (1857)
«Cat. of the Batrachia salientia» (1857)
«Reptiles of British India» (1864)
«Catalogue of fishes» (1859—1870)
«The gigantic land-tortoises» (1877)
«Introduction to the study of fishes» (1880; վերամշակած Հայյեկ (անգլ.)ռուս. և այլոց կողմից  «Handbuch der Ichthyologie» (1885) գերմանական հրատարակությունում։


== Ծանոթագրություններ ==
Յոհան Ֆիլիպ Աբելին

Յոհան Ֆիլիպ Աբելին (գերմ.՝ Abelinus Iohann-Philipp, դեկտեմբերի 7, 1600(1600-12-07), Ստրասբուրգ, Էլզաս - սեպտեմբերի 12, 1634(1634-09-12), Ֆրանկֆուրտ, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն), գերմանացի պատմաբան։ Հայտնի է որպես հեղինակ Յոհան Լյուդվիգ Գոտֆրիդ անունով կամ Գոտոֆրեդուս, ծնվել է Ստրասբուրգում։


== Կենսագրություն ==
Աբելինը ծնվել է 1600 թվականին Ստրասբուրգում։ Հիմնադրել է և սկսել է հրատարակել «Theatrum Europaeum»՝ պատմական պարբերական հրատարակությունը, որի առաջինը ներառում է իր մեջ 1617 ֊ 1628 թվականների պատմությունը, որը հենց ինքն էր գրել։ Հրապարակման հետագա գործերում Աբելինի օգնականները եղել են Շիդերը, Օրեուսը և այլք։ Հենց նրանք Աբելինի մահից հետո շարունակել են «Theatrum Europaeum»֊ի կազմումը և հրապարակումը, հասցնելով այն մինչև XVIII դար։ Լավագույն հրատարակությունը լույս է տեսել Մայնի Ֆրանկֆուրտում ՝ 1635—1788 թվականներին։
Բոլոր ստեղծագործություններին Մ․Մերիանի փորագրությունները, որի արդյունքում նրանք մեծ արժեք են ստացել։
Աբելինը գրել է նաև «Mercurius Gallo-Belgicus Succenturiatus»֊ի 17֊րդ և 18֊րդ հատորները։ Բացի այդ նա գրել է նաև՝

«Շվեցիայի նկարագրություն» (Ֆրանկֆուրտ, 1632)
«Պատմական ժամանակագրություն» (գերմ.՝ Histor. Kronyck etc) (Ֆրանկֆուրտ, 1633, վերահրատարակվել է Լեյդենում 1702 թվականին).
«Historia Antipodum» (Ֆրանկֆուրտ, 1655),
«Հնդկաստանի պատմություն»


== Ծանոթագրություններ ==
Եփրեմ Հովհաննիսյան

Եփրեմ Արսենի Հովհաննիսյան (1919, Արտավան, Հայաստան - անհայտ), հայ մանկավարժ։ ԽՄԿԿ անդամ (1946): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Եփրեմ Հովհաննիսյանը ծնվել է 1919 թվականին, Վայքի Արտավան գյուղում։ 1938 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը և անցել ուսուցչական աշխատանքի։ Սովորել է գյուղատնտեսական ինստիտուտում և 4-րդ կուրսից 1941 թվականի հուլիսին զորակոչվել զինվորական պարտադիր ծառայության։ Սովորել է Թբիլիսիի հետևակային ուսումնարանում և այն ավարտել է 1942 թվականի մայիսին, լեյտենանտի կոչումով մեկել է ռազմաճակատ։ 1942 թվականի սեպտեմբերին որպես վաշտի հրամանատար, մասնակցել Նովոռոսիյսկի, Մոզդոկի, Մալգոբեկի ուղղություններում ծավալված մարտերին, որտեղ վիրավորվել է։ Ապաքինվելուց հետո վերադարձել է ռազմաճակատ և կռվել Հյուսիսային Կովկասի ազատագրման համար։ Նովոռոսիյսկի ուղղությունում 1943 թվականի նոյեմբերին ծանր վիրավորվել է և որպես Հայրենական պատերազմի երկրորդ կարգի հաշմանդամ զորացրվել բանակից։ 
Հովհաննիսյանը պարգևատրվել է «Խիզախության համար», «Կովկասի պաշտպանության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար»  և այլ մեդալներով։ 1946 թվականին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։
Զորացրվելուց հետո Հովհաննիսյանը շարունակել է ուսումը Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում, որն ավարտելուց հետո անցել է մանկավարժական աշխատանքի, որին զուգընթաց սովորել ու ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտը, նշանակվել դպրոցի տնօրեն, ուսմասվար։ 1974 թվականին աշխատել է ժողկրթության բաժնի տեսուչ, մեթոդիստ, կուսշրջկոմում բաժնի վարիչ։ Հետագա տարիներին աշխատել է անտառտնտեսության տնօրեն։


== Պարգևներ ==
«1941-1945 թթ. Հայրենական պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
«Խիզախության համար» մեդալ
«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Հաշթեգ

Հաշթեգ, հաշթագը բառ կամ անտեղայնացված ֆրազա է, որը ֆիքսվում է hash փոփախականի կամ թվի նշանի [#], միջոցով։ Այս բառերը կամ ֆրազաները օգտագործվում են միկրոբլոգային աշխարհում, ցանցային ծառայություններուկ, ինչպիսիք են՝ Ֆեյսբուքը, Google+-ը, Ինստագրամը, Twitter-ը և В Контакте, որոնք այստեղ կարող են օգտագործվել մուտք անելով # տեքստի ցանկալի մասից առաջ։ Որոշ դեպքերում դրանք հանդիպում են նախադասություններում, օրինակ՝ "Նոր արտիստները հայտարեցին #SXSW2014 երաժշտական փառատոնի մասին"։ 
Հաշտեգը թույլ է տրվում նաև խմբային նշված նամակներում կամ հաղորդագրություններում, բացի այդ թույլ է տալիս ինտերակտիվ որոնում այնտեղ որտեղ հասթեգ կա՝ հաշթեգի վրա։
Իր տարածվածության արդյունքում «հաշթեգ» բառը՝ 2014 հունիսին ավելացվեց Օքսֆորդյան անգլերենի բառարաններում։


== Սկզբնաղբյուրներ ==
Այս թվի համարամիշը օգտագործվում էր տեղեկատվական տեխնոլոգիաներում, որպեսզի ընդգծվի յուրահատուկ նշանակություն։ Որպես օրինակ 1970 թվականին նշանը օգտագործվել է, որպեսզի ընդգվեր անգետևանքային լեզվական ուղին, դեպի անսաբլեյա PDP-11, երբ դրվում էր սինվոլ կամ թվանիշ։ 1978 թվականին Բրայան Քերնիգանը (Brian Kernighan) և Դենիս Ռիտչիեն (Dennis Ritchie) «#»-ը օգտագործեցին C (programming language) ծրագրավորման լեզվում, որպես հատուկ նշան։
Մինչև «Հաշթեգ» բառի հայտնվելը, դրան բնորոշ սինվոլը Հյուսիսային Ամերիկայում կոչվում էր «հաշ սիմվոլ»։
Այս թվային նշանը հայտնվելուց հետո սկսվեց օգտագործվել Ինտերնետային թարգմանողական ցանցային չատերում, խոսակցություններում և խմբերում։


== Առաջին օգտագործողները ==
Գլոբալիզացվելով հաշթեգը դարձավ Twitter-յան հայտարարություններում գրողական ոճ, սկսած 2009 - 2010 թվականներից, երբ Իրանական ընտրությունների բողոքներից՝ անգլերեն և պարսկերեն հաշթեգերը դարձան չափազանց օգտակար արտասահմանում և Իրանում պարսիկների համար՝ Twitter-ում։«dw»։ 2009 


== Ծանոթագրություններ ==
Վահի (գյուղ, Հառկու շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎահիՎահի (էստ․՝ Vahi), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 100 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Հասան Իզեթ փաշա

Հասան Իզեթ փաշա (թուրքերեն՝ Hasan Izzet Pasha, 1871, Աքսարայ, Ֆաթիհ, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - մարտի 3, 1931(1931-03-03), Հալեպ), Օսմանյան կայսրության գեներալ։ Մասնակցել է Առաջին Բալկանյան պատերազմին, որպես 2-րդ՝ «Նեշետ Բեյ» (թուրքերեն՝ 2. Neşet Bey tümeni) դիվիզիայի հրամանատար և Առաջին համաշխարհային պատերազմին, որպես թուրքական 3-րդ բանակի հրամանատար՝ Կովկասյան ռազմաճակատում։
Ռոդնիկովո (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌոդնիկովոՌոդնիկովո (ուկրաիներեն՝ Родникове, Ղրիմի թաթարերեն՝ Qulçuq), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ստարիյ Կուլչուկ։
2001 թվականի տվյալներով Ռոդնիկովո գյուղում բնակվում էր 3 278 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հառաչանքների կամուրջ

Հառաչանքների կամուրջ (իտալերեն՝ Ponte dei Sospiri), Վենետիկի կամուրջներից մեկի անվանումը։ Կառուցվել է 1602 թվականին Անտոնիո Կոնտիի կողմից և զարդարվել բարոկկոյի ոճով։ Կամուրջը բանտը կապել է Դոժերի պալատին, որտեղ գտնվել է դատարանը։ Հառաչանքները, որից ծագում է կամրջի անունը, ոչ թե սիրահարներինն են, այլ բանտարկյալներինը, որոնք, անցնելով այս ծածկած կամրջով, վերջին անգամ տխուր հառաչանքով նայել են Վենետիկին։ Չնայած տեղի լեգենդներից մեկի համաձայն՝ սիրահարները հավերժ իրար կսիրեն, եթե նրանք մայրամուտին գոնդոլում համբուրվեն «Հառաչանքների կամրջի» տակ։


== Համանուն կամուրջներ ==

«Հառաչանքների կամուրջ» կա նաև Քեմբրիջում (Մեծ Բրիտանիա), որը կառուցվել է 1831 թվականին։ Այն ձևով նման չէ Վենետիկի համանուն կամրջին, բայց նրանց միավորում է այն հանգամանքը, որ երկուսն էլ ունեն պատեր և տանիք։
«Հառաչանքների կամուրջը» Օքսֆորդի Հարթֆորդ կամրջի ոչ պաշտոնական, սակայն ուղեցույցներում նշվող անունն է։ Կամուրջը կառուցվել է 1914 թվականին։ Չափերով այն նման է Վենետիկի Հառաչանքների կամրջին, սակայն ձևով հիշեցնում է վենետիկյան մեկ այլ՝ Ռիալտոյի կամուրջը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Վենետիկի կամուրջների ցանկ
Ռիալտոյի կամուրջ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիքիպահեստում կան մեդիաֆայլեր Հառաչանքների կամուրջ թեմայով
Հառաչանքների կամուրջ, Վենետիկ
Էս Սալսալա

Էս Սալսալա, լեռ Հայկական Լեռնաշխարհում, Անտիտավրոսի լեռնահամակարգում։ Հիշատակվում է արաբական աղբյուրներում 1850-ական թվականների դեպքերի կապակցությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայերն Էկվադորում

Հայերն Էկվադորում բնակություն են հաստատել 1980-90-ական թթ.վերջին ԽՍՀՄ փլուզման և Ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով առաջացած ճգնաժամի պատճառով։ Շատերը ցանկացել են գաղթել հարևան երկրներ, ինչպիսիք են Վենեսուելան, Կոլումբիան, Պերուն, բայց չկարողանալով այնտեղ հասնել բնակվել են Էկվադորում, հիմնականում՝ Կիտոյում։ Հայերի սույգ թիվը հայտնի չէ, մոտավոր հաշվարկներով Էկվադորում ապրում է 60-100 հայ։ Վերջին տարիներին հայերի թիվը նվազել է, որովհետև շատերը գնում են այլ երկրներ, նաև Հայաստան։
Էկվադորի մայրաքաղաք Կիտոյի մոտակայքում կա փոքրիկ ավան, որը կոչվում է Արմենիա (Armenia)
Վյախտելևո

Վյախտելևո (ռուս.՝ Вяхтелево), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 91 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տաբայամա

Տաբայամա (ճապ.՝  丹波山村 Տաբայամա -մուրա:), գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Յամանասի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 101,55 կմ², բնակչությունը՝ 595 մարդ, իսկ խտությունը 5,86 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Յամանասի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Կոսուգե գյուղին։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը կազմում է 595 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտություն 5,86 մարդ/կմ²։


== Սիմվոլիզմ ==
Գյուղի ծաղիկը համարվում է Rhododendron dilatatum-ը, իսկ թռչունը՝ Emberiza cioides։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(ճապոներեն)
Յոզեֆ Լյուդվիգ Արմանսպերգ

Կոմս Յոզեֆ Լյուդվիգ Արմանսպերգ (գերմ.՝ Joseph Ludwig von Armansperg, փետրվարի 28, 1787(1787-02-28), փետրվարի 16, 1787(1787-02-16) կամ 1787, Բադ Քյոթցթինգ, Կամ, Վերին Պֆալց, Բավարիա - ապրիլի 3, 1853(1853-04-03), մարտի 22, 1853(1853-03-22) կամ 1853, Մյունխեն, Բավարիա), Ռեգենտության նախագահ Հունաստանում (1833-1835)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1787 թվականի փետրվարի 28-ին Քյոթցթինգում, Ներքին Բավարիայում։ Արմանսպերգը սերում է Բավարիայի ազնվականական ընտանիքից, որը 1719 թվականի ստացել էր բարոնի, իսկ 1790 թվականին՝ կոմսի տիտղոս։
Լանդսհուտում ավարտելով գիտական դասընթացը՝ նա 1808 թվականին անցել է բավարիական պետական ծառայության և 1813 ու 1816 թվականներին եղել է բավարիական բանակի քաղաքացիական կոմիսարը։
1816-1823 թվականներին նա, որպես Ռեյնի օկրուգի տնօրեն, աչքի է ընկել ֆինանսական ոլորտի կազմակերպմամբ։ 1815 թվականին պատգամավոր ընտրվելով՝ զբաղեցրել է Երկրորդ պալատի երկրորդ նախագահի պաշտոնը և ղեկավարել է չափավոր լիբերալ ընդդիմությունը։
Լյուդվիգ I թագավորը, գահ բարձրանալով, նրան կանչել է Մյունխեն։ Կարճ ժամանակում նա ցկյանս դարձել է արքայի պետական խորհրդականը, ներքին գործերի, ինչպես նաև՝ ֆինանսների և արտաքին գործերի նախարարը։ Բայց այն բանից հետո, երբ 1831 թվականին բուռն լանդտագում Արմանսպերգը մի քանի անգամ փորձ կատարեց հարելու ազատական կուսակցությանը՝ նա լանդտագի ավարտին հեռացվեց նախարարությունից։
Կարճ ժամանակ անց նա դարձավ 1832 թվականի մայիսի 7-ին ստորագրված Լոնդոնյան պայամանագրով կազմավորված Հունաստանի Ռեգենտության ղեկավարը։ Որպես Ռեգենտության խորհրդի նախագահ Արմանսպերգը երիտասարդ արքա Օտտոնի հետ միասին 1833 թվականի փետրվարի 6-ին ափ իջավ Նավպլիում։ 1835 թվականի հունիսից մինչև 1837 թվականի փետրվարի 14-ը նա եղել է պետական կանցլեր և վերջին ամիսներին՝ արքայի՝ Գերմանիայում գտնվելու ժամանակ, անսահմանափակ լիազորություններով ղեկավարել է երկիրը։
Նրա քառամյա կառավարումը Հունաստանին մեծ օգուտներ բերեց։ Բայց, հազարավոր խոչընդոտներով, մեկը մյուսի հանդեպ անվստահաբար տրամադրված կուսակցություններով շրջապատված, եվրոպական մեծ տերությունների դեսպանների միջև եղած մրցակցություններով և ինտրիգներով կաշկանդված, ռեգենտության մյուս անդամների հետ տարաձայնություններ ունենալով՝ նա չկարողացավ երկար մնալ իր պաշտոնում։ Հրաժարվելով պաշտոնից՝ 1837 թվականին նա հեռացավ Հունաստանից, մեկնեց Դեգենդորֆի մոտակայքում գտնվող իր կալվածք՝ Էգգ, և հասարակական գործերին մասնակցում էր միայն որպես պետական խորհրդատու։
Մահացել է 1853 թվականի ապրիլի 3-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Армансперг»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
Կաստիլիայի քաղաքացիական պատերազմ

Կաստիլիայի քաղաքացիական պատերազմ, ժառանգության համար մղվող պատերազմ Կաստիլիայի թագավորությունում 1351-1369 թվականներին։ Կաստիլիական հակամարտությունը սկսվել է 1350 թվականի մարտին՝ թագավոր Ալֆոնսո XI-ի մահվանից հետո։ Կաստիլիան դարձավ ռազմական գործողությունների թատերաբեմ այն ժամանակ, երբ հակամարտությանը միջնորդեցին միմյանց դեմ Հարյուրամյա պատերազմի շրջանակներում պատերազմող Ֆրանսիայի և Անգլիայի թագավորությունները։
Պատերազմական գործողություններն առավելապես ընթացել են Իսպանիայի Կաստիլիա երկրամասում և ափամերձ անդրծովյան տարածքներում։ Այն մղվում էր Կաստիլիայի թագավոր Պեդրո I-ի և վերջինիս եղբոր՝ անջատողական Հենրիի Տրապաստմարի միջև։


== Պատճառներ ==
Կաստիլիայի թագավոր Ալֆոնսո XI-ի մահվանից հետո՝ 1350 թվականին, երկրի գահն անցնում է Պեդրո I-ին։ Կառավարման սկզբերին արդեն այս արքան ձեռք է բերում վատ համբավ ժողովրդի շրջանում։ Նա թալանում է վերնախավին, ինչպես նաև տարածում իր կամքը ազատ մարդկանց վրա։ Շուտով Պեդրոն ընդարձակում է թագավորական իշխանությունը և պատերազմ սկսում Արագոնի թագավորության դեմ (այս ժամանակահատվածում այն կոչվում էր «Երկու Պեդրոների թագավորություն»։
Նրա կառավարման կեսերին քաղաքական ասպարեզ է դուրս գալիս իր օրինական եղբայրը՝ Էնրիկեն, ով մեծ ժողովրդավարություն էր վայելում ժողովրդի շրջանում։ Կարճ ժամանակահատվածում նա կարողացել էր ձեռք բերել Արագոնի և Ֆրանսիայի թագավորների, ինչպես նաև Պապականության աջակցությունը։ 1366 թվականին Էնրիկեն պաշտոնանկ է անում եղբորը՝ Լեոնի, Տոլեդոյի և Սևիլիյայի վանքերում իրեն հռչակելով Կաստիլիայի թագավոր։


== Հակամարտություն ==
1366 թվականին ֆրանսաբնակ Էնրիկեն ավարտում է բանակի ձևավորման գործընթացը։ Նրա ստեղծած ռազմական ստորաբաժանման մեջ միավորված էին ինչպես տեղացի ապստամբներ, այնպես էլ ֆրանսիացի և արագոնցի զինվորներ, ինչպես նաև անգլիացի վարձկաններ։ Առաջին իսկ մարտերի ժամանակ Էնրիկեի բանակը ստիպեց կաստիլիական ուժերին նահանջել և ի վերջո Պեդրոն փախուստի դիմեց։
Պեդրոն Կաստիլիայից տեղափոխվեց Բայոնա, որը գտնվում էր անգլահպատակ Գասկոնիայի կազմում։ Այնտեղից նա օգնության խնդրանքով դիմեց Անգլիայի թագավոր Էդվարդ Վուդստոքին՝ «Սև արքայազնին»։ Պեդրո I-ի գլխավորությամբ անգլիական զորքերը վերանվաճեցին Կաստիլիան և վերջինիս հնարավորություն ընձեռեցին վերստին հաստատել թագավորական իշխանություն։ Նավերիայի հաջող մարտերից հետո նա ամեն կերպ փորձեց եղբորը ետ ուղարկել Ֆրանսիա, սակայն ապարդյուն։ 1368 թվականին դաշնակցության պայմանագիր ստորագրվեց Հենրի Տրաստամարայի և Ֆրանսիայի թագավոր Շառլ Իմաստունի միջև։
Ստանալով ֆրանսիական բանակի օժանդակությունը՝ Հենրին ներխուժեց որոշ քաղաքներ, իսկ արդեն ապրիլ ամսին նվաճեց Լեոնը։ Դրանից հետո ամբողջ Գալիցիան հայտնվեց Հենրիի տիրապետության տակ։ Նա վերադարձավ Կաստիլիա 1369 թվականին և Կամպո դե Մոնտիելի ճակատամարտի ընթացքում սպանեց եղբորը՝ Պեդրոյին։ Կարճ ժամանակ անց նա իրեն հռչակեց թագավոր՝ Հենրի II անվան տակ և անմիջապես ամրապնդեց իր դիրքերը։ Նա պաշտոնավարումը սկսեց այն քայլով, որ հրեաները ազատվեցին բարձր պաշտոններից։ Նրա օրոք Կաստիլիան դարձավ Ֆրանսիայի գլխավոր դաշնակիցներից մեկը պատերազմական դաշտում։


== Աղբյուրներ ==
Wintle, Justin. The Rough Guide History of Spain. Penguin Group, 2003.
Գեկոններ

Գեկոններ (լատ.՝ Gekkonidae), սողունների դասի թեփուկավորների կարգի մողեսների ենթակարգի ընտանիք։  Մեծ մասամբ բնութագրվում են երկակի սնամեջ ողերով, քներակային կիսակլոր ոսկրերի բացակայությամբ, որպես կանոն զույգ գագաթոսկրերով, զուգավոր գաղթունային փոսի բացակայությամբ, ինչպես նաև տարբեր չափերով լայնացած անրակներով, որոնք սովորաբար ներսի ծայրերին անցքեր ունեն։
Հայաստանում տարածված է 1 տեսակ՝ կասպիական նեղմատ գեկոնը։


== Ընդհանուր բնութագիր ==
Գեկոններն ունեն մարմնից լավ տարանջատված խոշոր գլխով, որի վրա կան բազմաթիվ հատիկավոր կամ մանր բազմանկյունային վահաններ։ Ունեն առանց թարթիչների մեծ աչքերով, որ ծածկված են անշարժ, թափանցիկ թաղանթով, լայն լեզու, որ առջևի ծայրին ունի ոչ մեծ պատռվածք, իսկ վերևից ծածկված է փոքր պտուկներով։ Պոչը ինքնահատվող է։ Տեսակների մեծ մասը վարում է մթնշաղային և գիշերային ապրելակերպ։ Հիմնականում ձվադիր են։ Ձվերը պատված են պինդ կրակալած կամ թղթանման փափուկ թաղանթով։ Շատ տեսակներ կարող են արձակել բազմազան ձայներ։


== Տարածվածություն ==
Գեկոնների մեծ մասը Հին ու Նոր աշխարների արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիների բնակիչներ են։ Մի քանի տեսակներ տարածվում են դեպի հյուսիս՝ մինչև ԱՄՆ-ի հարավ-արևելք, Եվրոպայի և Սերբիայի հարավ, ինչպես նաև դեպի հարավ՝ մինչև Նոր Զելանդիայի կղզիներ և Հարավային Ամերիկա։ Որոշ տեսակներ հանդիպում են հեռավոր օվկիանոսային կղզիներում և ատոլներում և սցինկների հետ միասին հանդիսանում են այ տարածքների միակ ցամաքային սողունները։
Շատ գեկոնների բնակության վայրերը հաճախ սահմանափակվում են սուբտրատով, և նրանք հաճախ հարմարված են որոշակի տեսակի քարերին, հողին կամ ծառատեսակներին։ Գեկոնների բազմազանությունը հատկապես մեծ է Աֆրիկայի և Ավստրալիայի չորային և կիսաչորային շրջաններում, ինչպես նաև Հարավային Ասիայի և Մադագասկարի անտառներում։ Որոշ տեսակներ բնակվում են Հյուսիսային Ամերիկայում, Եվրոպայում և Միջին Ասիայում։


== Վերջույթներ ==
Գեկոնի թաթերը պատված են բազմաթիվ մանրագույն մազիկներով, որ կառչում են հենարանի մակերևույթին Վան-Դեր-Վալսյան ուժերի միջոցով, ինչը օգնում է նրանց տեղաշարժվել ապակու, առաստաղի և այլ մակերևույթների վրայով։ 50 գրամ կշռող գեկոնը կարող է թաթերի վրա պահել մինչև 2 կգ կշիռ ունեցող բեռ։
Գեկոնի թաթերը և մարմինը նույնպես մասնակցում են մազիկների ամրացմանն ապակուն՝ կատարելով յուրահատուկ կենսաբանական զսպանակի դեր, որը սողունի վերջույթները սեղմում է հարթ մակերևույթին։


== Դասակարգում ==
2017 թվականի մայիսի տվյալներով՝ ընտանիքը ներառում է 1121 տեսակ, որ միավորված են 57 ցեղերում, որոնց շարքում առավել խոշորներն են՝ Cyrtodactylus (232 տեսակ), Hemidactylus[en] (144 տեսակ), Cnemaspis[en] (130 տեսակ):


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Grzimek B. Animal Life Encyclopedia, second addition. Volume 7. Reptiles. — 2003. — С. 259—263. — 570 с. — ISBN 0-7876-5783-2
Жизнь животных. Том 5. Земноводные и пресмыкающиеся / Банников А. Г. — М.: «Просвещение», 1985. — С. 179—180.
Kluge,A.G. (1987). Cladistic relationships in the Gekkonoidea (Squamata: Sauria). Misc. Publ. Mus. Zool. Univ. Michigan 173: 1-54.
Kluge, Arnold G. (2001). Gekkotan lizard taxonomy. Hamadryad 26 (1): i-ii, 1-209.
Ստարի Ռոխովեց

Ստարի Ռոխովեց (ռուս.՝ Старый Роховец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ականք (գետակ)

Ականք, գետակ Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Սոտք գավառում։ Ականքի ափին է գտնվում համանուն գյուղը։


== Ծանոթագրություններ ==