Մյուլուզ

Մյուլուզ (ֆր.՝ Mulhouse [myˈluːz]), Մյուլհաուզեն (գերմ.՝ Mülhausen)), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում, Գրանդ Էստի շրջանում(նախկինում Էլզաս-Շամպան-Արդենի-Լոտարինիգիյա), դեպարտամենտ՝ Վերին Ռայնի, օկրուգ՝ Մյուլուզ, կանտոններ՝ Մյուլուզ -1, Մյուլուզ-2 և Մյուլուզ-3։ Մինչև 2015 թվականի մարտը քաղաքը համարվում էր Մյուլուզ-Նոր, Մյուլուզ-Սյուդ, Մյուլուզ-Ուեստ և Մյուլուզ-Էստ (օկրուգ Մյուլուզ) կանտոնների վարչական կենտրոնը։
Քաղաքը Վերին Ռայնի վարչական բաժանման ամենամեծ քաղաքն է և Էլզասի երկրորդ կարևոր քաղաքը։ Համայնքի տարածքը 22,18 կմ² է, բնակչությունը` 110,514 մարդ (2006) կայունացման միտումով` 110,755 մարդ (2012), բնակչության խտությունը՝ 4993,5 մարդ/կմ²։


== Տեղանուններ ==
Գերմաներեն Մյուլե (գերմ.՝ Mühle) թարգմանվում է որպես «գործարան»։ Այստեղից է եկել քաղաքի անունը, այստեղ կանգնեցվել են մի քանի տներ (գերմ.՝ Haus), որոնք պատկանում են Ստրասբուրգի Սուրբ Էտյենին։


== Պատմական տեղեկություններ ==
1275 թվականին Մյուլուզը ստացել է կայսերական քաղաքի կարգավիճակ։ 1354 թվականին քաղաքը դարձել է Դեկապոլիսի մի մասը։ 1395 թվականին Մյուլուզը ստացել է ազատ քաղաքի կարգավիճակ։ 1515 թվականին Մյուլուզը հանվեց Դեկապոլիսից և դարձավ Շվեյցարիայի միության անդամ, լայն ինքնավարության հիման վրա։
XVIII դարի կեսերին Մյուլհաուզենը դարձավ խոշոր տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոն, որտեղ արտադրվում էին ներկված գործվածքներ (այդ թվում` չիթ)։ 1798 թվականին քաղաքացիները քվեարկեցին Ֆրանսիային անդամակցելու համար, Ֆրանսիայից ապրանքների ներմուծման բարձր սակագների պատճառով։
1904 թվականին Սերնե քաղաքի մոտ հայտնաբերվել է մեծ կալիումի հանքավայր, որը նպաստել է Մյուլուզի քիմիական արդյունաբերության զարգացմանը։
1870-71 թվականների Ֆրանս-պրուսական պատերազմից հետո մինչև 1918 թվականը Մյուլհաուզենը Գերմանիայի կայսրության կազմում էր, 1919 թվականից` կրկին ֆրանսիական պետությունում։
Ժամանակակից Մյուլուզը Ֆրանսիայի խոշոր արդյունաբերական կենտրոնն է։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմել է 110,351 մարդ, իսկ 2012 թվականին՝ 110,755 մարդ։
Բնակչության դինամիկան՝


== Տեսարժան վայրեր ==
Մյուլուզի թանգարանները՝

Տպագրման թանգարան, գործվածքների վրա։
Գեղարվեստի թանգարան։
Ֆրանսիական երկաթուղու թանգարան(Cite du Train)։
Շլյումպփ եղբայրների մեքենաների թանգարան(Cité de l’Automobile Archived 2015-04-18 at the Wayback Machine.)։
Էլեկտրաէներգիայի թանգարան Էլեկտրոպոլիս (Le Musée EDF Electropolis)։Երկաթուղային թանգարանի ցուցանմուշների շարքում CC 65000 լոկոմոտիվը, CC 7100 էլեկտրական շարժիչը (ստեղծվել է 1955 թվականին, Ռելսերի վրա բացարձակ արագության ռեկորդ)։


== Քույր քաղաքներ ==
 Բելգիա՝ Անտվերպեն (1956)
 Մեծ Բրիտանիա՝ Ուոլսոլ (1962)
 Գերմանիա՝ Կասել (1965)
 Իտալիա՝ Բերգամո (1989)
 Գերմանիա՝ Խեմնից (1990)
 Ռումինիա՝ Տիմիշոարա (1991)
 Իսրայել՝ Գիվաթաիմ (1991)
 Ռուսաստան՝ Արխանգելսկ (1992)
 Մալի՝ Սոֆարա (2003)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Мюлуз»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
«Официальный сайт мэрии коммуны Мюлуз» (ֆրանսերեն)։ Վերցված է 2016 թվականի հունվարի 15 
www.ville-mulhouse.fr Մյուլուզ. պաշտոնական կայք  (անգլերեն) (Ֆրանսերեն) (գերմ.)
Official website of the Tourist Office of Mulhouse and its region (անգլերեն)
Official website of the Convention Bureau of Mulhouse and its region Archived 2011-11-26 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
The Mulhousian Ferret: High Resolution Video Guide of Mulhouse (Ֆրանսերեն)
MulhouseBienvenue.com City Guide Town of Mulhouse (Ֆրանսերեն)
Museum of Printed Textiles Archived 2007-07-02 at the Wayback Machine.
TramTrain website Archived 2009-03-16 at the Wayback Machine. (անգլերեն) (գերմ.)