Ֆազիլ Իսկանդեր

Ֆազիլ Աբդուլովիչ Իսկանդեր (ռուս.՝ Фазиль Абдулович Искандер, աբխ.՝ Фазиль Абдул-иҧа Искандер, մարտի 6, 1929(1929-03-06)[…], Սուխում, Վրացական Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 31, 2016(2016-07-31)[…], Պերեդելկինո, Vnukovskoye Settlement, Նովոմոսկովսկի վարչական շրջան, Մոսկվա, Ռուսաստան, Մոսկվա), աբխազական ծագմամբ ռուս գրող։


== Կենսագրություն ==
Ֆազիլ Իսկանդերը ծնվել է 1929 թվականի մարտի 6-ին Սուխումում։ Նրա հայրը ծագումով Իրանից էր և ուներ պարսկական ու աբխազական արմատներ։ 1938 թվականին ապագա գրողի հայրն արտաքսվել է ԽՍՀՄ-ից և նա նրա հետ այլևս չի հանդիպել։ Ապագա գրողի մանկությունն անցել է Աբխազիայի Չեգեմ գյուղում։
Ոսկե մեդալով ավարտել է Աբխազիայի ռուսական դպրոցներից մեկը, այնուհետև փորձել է ընդունվել Մոսկվայի պետական համալսարանի Փիլիսոփայական ֆակուլտետը, սակայն անհաջողությամբ։ Ընդունվել է Մոսկվայի Գրադարանավարական ինստիտուտը, որտեղ երեք տարի ուսանելուց հետո տեղափոխվել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտ, որն էլ ավարտել է 1954 թվականին։
1954-1956 թվականներին որպես լրագրող աշխատել է Կուրսկ և Բրյանսկ քաղաքներում։ 1956 թվականին դարձել է «Գոսիզդատի» աբխազական բաժնի խմբագիրը, որտեղ աշխատել է մինչև 1990-ական թվականների սկիզբը։
Վախճանվել է 2016 թվականի հուլիսի 31-ին Պերեդելկինոյում։


== Ստեղծագործություններ ==
Ֆազիլ Իսկանդերի առաջին գիրքը 1957 թվականին Սուխումում լույս տեսած «Լեռնային արահետներ» բանաստեղծությունների ժողովածուն է։ Հեղինակին լայն հանրային ճանաչում բերեց 1966 թվականին հրատարակված «Այծատուրի համաստեղությունը» վիպակը, որում հեղինակը ծաղրի է ենթարկում ԽՍՀՄ-ի վարած գյուղատնտեսական քաղաքականությունը։ Հեղինակի գլուխգործոցն է համարվում «Սանդրոն Չեգեմից» վեպը, որը խորհրդային գրաքննության կողմից ենթարկվել է զգալի մկրատումների։ Այս վեպն իրենից ներկայացնում է պատմվածքների շարք հեղինակի հայրենի Չեգեմ գյուղի բնակիչ Սանդրոյի մասին և գրողի բնորոշմամբ պատկանում է Խաբեբայապատում վեպի ժանրին։
Ֆազիլ Իսկանդերի ստեղծագործական փիլիսոփայության մեջ առանձնահատուկ տեղ են գրավում արդարության, պատվի, քչով բավարարվելու, հողի հանդեպ սիրո, մեռածների հանդեպ հարգանքի թեմաները։


== Մատենագիտություն ==


=== Բանաստեղծությունների ժողովածուներ ===
1957 - «Լեռնային արահետներ» (Горные тропы.)
1959 - «Հողի բարությունը» (Доброта земли.)
1960 - «Կանաչ անձրև» (Зелёный дождь.)
1961 - «Սև ծովի երեխաները» (Дети Черноморья.)
1964 - «Ծովի երիտասարդությունը» (Молодость моря.)
1966 - «Հողի արշալույսները» (Зори земли.)
1969 - «Ամառային անտառ» (Летний лес.)
1987 - «Ուղի» (Путь.)
1993 - Բանաստեղծություններ


=== Արձակ երկեր ===
1966 - «Այծատուրի համաստեղությունը» (Созвездие Козлотура.)
1966 - «Արգելված պտուղ» (Запретный плод.)
1967 - «Կարճ ձեռքով մարդը» (Колчерукий.)
1969 - «Երեք պատմվածք» (Три рассказа.)
1970 - «Մանկության ծառը» (Дерево детства.)
1971 - «Չիկի օրը» (День Чика.)
1973 - «Սանդրոն Չեգեմից» (Сандро из Чегема.)
1973 - «Երջանիկ գտածոների ժամանակը» (Время счастливых находок.)
1979 - «Ընկուզենու ստվերի տակ» (Под сенью грецкого ореха.)
1979 - «Մեծ սեքսի փոքրիկ հսկան» (Маленький гигант большого секса.)
1982 - «Ճագարները և վիշապօձերը» (Кролики и удавы.)
1983 - «Չիկի պաշտպանությունը» (Защита Чика.)
1986 - «Մեծ տան մեծ օրը» (Большой день большого дома.)
1988 - «Սրճարան ծովում» (Кофейня в море.)
1990 - «Մարդու կանգառը» (Стоянка человека.)
«Մարդը և նրա շրջակայքը» (Человек и его окрестности.)
«Հերակլեսի տասներեքերորդ հերոսությունը» (Тринадцатый подвиг Геракла.)
1997 - «Սոֆիչկա» (Софичка.)
1999 - «Անհրավեր հյուր» (Незваный гость.)


== Էկրանավորում ==
1969 - «Երջանիկ գտածոների ժամանակը» («Время счастливых находок»)
1986 - «Չեգեմյան դետեկտիվ» («Чегемский детектив»)
1989 - «Տոն տոնին սպասելիս» («Праздник ожидания праздника»)
1989 - «Օրենքով գողերը» («Воры в законе»)
1989 - «Այծատուրի համաստեղությունը» («Созвездие Козлотура»)
1989 - «Վալտասարի խնջույքները կամ գիշերը Ստալինի հետ» («Пиры Валтасара, или Ночь со Сталиным»)
1991 - «Բաժանվենք, քանի լավ ենք» («Расстанемся, пока хорошие»)
1992 - «Մեծ սեքսի փոքրիկ հսկան» («Маленький гигант большого секса»)
2016 - «Սոֆիչկա» («Софичка»)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆազիլ Իսկանդերը «Գրապահարան» կայքում