armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սեսիլիա Քոլեջ

Մագդալենա Սեսելիա Քոլեջ  (անգլ.՝ Magdalena Cecilia Colledge, նոյեմբերի 28, 1920(1920-11-28), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - ապրիլի 12, 2008(2008-04-12), Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), բրիտանացի գեղասահորդուհի և մարզիչ։
Սեսիլիա Քոլեջը 1936 թվականի ձմեռային օլիպմիական խաղերի արծաթե մեդալակիր է,1937 թվականի աշխարհի չեմպիոն, Մեծ Բրիտանիայի վեցակի չեմպիոն (1935-1938, 1946)  և Եվրոպայի եռակի չեմպիոն (1937-1939)։
Նրա հիմնական մրցակիցներն էին նորվեգուհի Սոնյա Հենին և թիմակից Մեգան Թեյլորը։
1932-ի օլիմպիական խաղերում Սեսիլիան 11 տարեկան էր և 73 օրական էր (զբաղեցրել է 8-րդ տեղը)։ Նա շարունակում է մնալ Ձմեռային օլիմպիական խաղերին երբևէ մասնակցած ամենաերիտասարդ մասնակիցը :
1936 թվականին, ելույթ ունենալով Եվրոպայի առաջնությունում, 15 տարեկանում Քոլեջը դարձավ պատմության մեջ առաջին աղջնակը, որը հաջողությամբ կատարեց կրկնակի ցատկը։ Նա փայլուն կատարեց կրկնակի պտույտ-ցատկը։ Նա նաև ռոտացիայի առաջին կատարողն է. գեղասահքի մեջ մտցրել է թեքություն (layback spin) և ծիծեռնակի պտույտ շարժումները (camel spin)։
Սեսիլիա Քոլեջը ավարտել է սիրողական մարզական կարիերան, երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելու կապակցությամբ գեղասահքի գլխավոր մրցումները, ներառյալ Օլիմպիական խաղերը, չեն անցկացվում։ Պատերազմի ավարտից հետո նա սկսել է մրցել պրոֆեսիոնալի կարգավիճակով, ինչպես նաև սահել է սառույցի վրա։ Քոլեջը 1946-ում հաղթել է Մեծ Բրիտանիայի առաջին հետպատերազմյան առաջնությունում, այնուհետև 1947-ին և 1948-ին Բաց պրոֆեսիոնալ առաջնությունը։
Կարիերայի ավարտից հետո նա դառնումէ մարզիչ և ներկայացվում 1980-ի գեղասահքի ֆեդերացիայի Ամերիկյան փառքի սրահում։


== Սպորտային արդյունքներ ==


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(անգլերեն) Biographie du quotidien britannique The Times
Բոյսի շրջան (Այդահո)

Բոյսի շրջան (անգլ.՝ Boise County), ԱՄՆ Այդահո նահանգի 44 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4.926 կմ² է, բնակչությունը՝ 6.670 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Այդահո Սիթի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1864 թ.։
Էդգար Միթչել

Էդգար Դին Միթչել (անգլ.՝ Edgar Dean Mitchell, սեպտեմբերի 17, 1930(1930-09-17)[…], Հերֆորդ, Տեխաս, ԱՄՆ - փետրվարի 4, 2016(2016-02-04)[…], Ուեսթ Փալմ Բիչ, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմածովային նավատորմի 1-ին կարգի կապիտան։ 
1952 թվականին ծառայության է անցել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում։ Ավարտել է Փիթսբուրգի Կարնեգիի անվան և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտները (1964)՝ ստանալով գիտության դոկտորի աստիճան։ ԱՄՆ-ի տիեզերագնացների խմբում ընդգրկվել է 1966 թվականին։ 1971 թվականի փետրվարի 1-10-ը, Ալան Շեփարդի և Ստյուարտ Ռուսայի հետ, որպես լուսնախցիկի օդաչու, «Ապոլլոն-14» տիեզերանավով թռիչք է կատարել դեպի Լուսին։ Լուսնի վրա մնացել է 33 ժ 30 ր (երկու անգամ դուրս եկել Լուսնի մակերևույթ՝ 4-ական ժամով)։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Վալերի Գամայուն

Վալերի Գամայուն (ռուս.՝ Вале́рий Анато́льевич Гамаю́н , դեկտեմբերի 11, 1940(1940-12-11)), ռուս դիվանագետ։ 1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2003 թվականի փետրվարի 14)։


== Կենսագրություն ==
1962 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է ֆրանսերենին, պորտուգալերենին, իսպաներենին և անգլերենին։
1962 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1991 թվականից մինչև 1995 թվականը Մոզամբիկում եղել է ԽՍՀՄ, իսկ 1991 թվականից հետո՝ Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։
1995-1998 թվականներին եղել է Ռուսաստանի ԱԳՆ Աֆրիկայի վարչության պետ։
1998 թվականի հոկտեմբերի 16-ից մինչև 2003 թվականի սեպտեմբերի 30-ը Կոնգոյի Հանրապետությունում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1990 թվականի դեկտեմբերի 26)։
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2003 թվականի փետրվարի 14)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի ռազմաքաղաքական հետազոտությունների կենտրոնի կայքում
23-րդ հյուսիսային զուգահեռական

23-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 23°-ի անկյուն։ 
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 23° (հս.լ. 23°) կոորդինատը։
Այս զուգահեռականի լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 102 523 մ, ընդհանուր երկարությունն է 36 938 կմ։


=== Ցերեկվա տևողությունը ===
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 13 ժամ 33 րոպե
ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 10 ժամ 43 րոպե


== Տես նաև ==
24-րդ հյուսիսային զուգահեռական
22-րդ հյուսիսային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսանդր Ագանեսով

Ալեքսանդր Գեորգիի Ագանեսով (մայիսի 13, 1951(1951-05-13), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), բժիշկ, վնասվածքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1991), պրոֆեսոր (1994): ՌԴ բժշկական գիտությունների տեխնոլոգիաների ակադեմիայի անդամ։ ՌԳԱՏԳ ակադեմիկոս։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Ագանեսովը ծնվել է 1951 թվականի մայիսի 13-ին, Մոսկվա քաղաքում։ 1974 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական բժշկական ստոմատոլոգիայի ինստիտուտը։ 1979-2002 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի Ի. Մ. Սեչենովի անվան բժշկական ակադեմիայում, 2002 թվականից՝ Ռուսաստանի Դաշնության բժշկական գիտությունների ակադեմիայի վիրաբուժության գիտական կենտրոնի ողնաշարի վիրաբուժության բաժանմունքի ղեկավար։ 1992 թվականին աշխատել և ստաժավորվել է
Գերմանիայում, աշխատել է նաև Մեքսիկայում, Կոլումբիայում, Հունաստանում, Սիրիայում, Բուլղարիայում, Թուրքիայում։
Ունի Գերմանիայի, Շվեյցարիայի, Ֆրանսիայի 19 հավաստագրեր ողնաշարի վիրաբուժության, վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի գծով։ Տիրապետում է ողնաշարի և ողնուղեղի հիվանդությունների բուժման վիրաբուժական և ոչ վիրաբուժական ժամանակակից բոլոր մեթոդներին։ Աշխատանքները վերաբերում են ողնաշարի և ողնուղեղի հիվանդություններին ու վնասվածքների բուժման խնդիրնրին։


== Անդամակցություն ==
ՌԴ բժշկական գիտությունների տեխնոլոգիաների ակադեմիայի անդամ։
Ռուսաստանի բժիշկների բժշկական ասոցիացիայի անդամ
Մոսկվայի և Մոսկվայի մարզի վնասվածքաբան օրթոպեդների ընկերության անդամ
ՌԳԱՏԳ  ակադեմիկոս
Spine European Region ԱԸ անդամ


== Պարգևներ ==
ԺՏՆՑ-ի բրոնզե մեդալ
«Ռուսաստանի ՆԳՆ 200-ամյակի» մեդալ


== Երկեր ==
Хирургическое лечение болевого синдрома в поясничном отделе позвоночника у больных с ожирением  Александр Георгиевич Аганесов, Э. Г. Гемджян, +7 authors Mikael Alexanyan, 2017.
«Закономерность развития компрессии сосудисто-нервных образований в межпозвонковых каналах поясничного отдела позвоночника человека», 1998.


== Ծանոթագրություններ ==
Մետա Ուորլդ Փիս

Մետա Ուորլդ Փիս (անգլ.՝ Metta World Peace, ծնված որպես` Ռոնալդ Ուիլյամ Արտեստ կրտսեր (Ronald William Artest, Jr., նոյեմբերի 13, 1979(1979-11-13), Քուինս, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, ծանր և թեթև հարձակվող։ 
Մինչև 2011 թվականի սեպտեմբերը հայտնի է եղել որպես Ռոն Արտեստ, որից հետո օրինական կերպով անվանափոխվել է Մետա Ուորլդ Փիս։
2004 թվականին արժանացել է NBA-ի տարվա պաշտպանի մրցանակին՝ անունը դրոշմելով լիգայի պատմության լավագույն պաշտպանական ունակություններ ունեցող մարզիկների ցուցակում։ Նույն թվականին Ուորլդ Փիսը աչքի է ընկել նաև կարգապահական խնդիրներով՝ «Փեյսերս»-«Փիստոնս» հանդիպման ժամանակ կռվի բռնվելով դետրոյթցի երկրպագուների հետ, ինչի համար որակազրկվել է մինչև մրցաշրջանի ավարտը։ Ողջ կարիերայի ընթացքում Ուորլդ Փիսն աչքի է ընկել բռնկուն բնավորությամբ։
«Լոս Անջելես Լեյքերսի» կազմում մեկ անգամ դարձել է NBA-ի գավաթակիր (2010)։
Որպես ռեփեր՝ 2006 թվականի հոկտեմբերին թողարկել է իր առաջին և թերևս միակ հիփ-հոփ ալբոմը՝ «My World» անվամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Սուաեկուր

Սուաեկուր (ֆր.՝ Soyécourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 200 մարդ, բնակչության խտությունը` 38.76 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.16 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 120 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 36 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 122 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 83-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 39։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,0 %։ 83 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 72 անձ (41 տղամարդ և 31 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (6 տղամարդ և 5 կին)։ 39 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ice Box

«Ice Box», ամերիկացի երգիչ Օմարիոնի երգը։ Այն թողարկվել է 2006 թվականի հոկտեմբերի 31-ին՝ որպես նրա «21» անվանումը կրող երկրորդ ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Օմարիոնի, Թիմբալենդի, The Royal Court-ի, Քերի Հիլսոնի, Էզեկիլ Լյուիսի, Պատրիկ Սմիթի և Յասունորի Միթսուդայի կողմից։ Թիմբալենդն ու The Royal Court-ը նաև երգի պրոդյուսերներն են։


== Տեսահոլովակ ==
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Էնթոնի Մենդլերը, թողարկվել է 2006 թվականին։


== Հիթ շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
Երգի տեքստը Archived 2015-09-10 at the Wayback Machine. MetroLyrics կայքում
Սանահինի մատենադարան

Սանահինի մատենադարան, ստեղծվել է Սանահինի համալսարանին կից։ Ունեցել է հատուկ շենք, սակայն ապահովության համար ձեռագրերի մի մասը պահվել է անմատչելի քարայրներում։ Ձեռագրերով հարստացել է Սանահինի համալսարանի սաների ընդօրինակությունների, նվիրատվությունների և գնումների հաշվին։ Սանահինի մատենադարանի հին ու ընտիր ձեռագրերը հիմք են հանդիսացել ուսուցման և ընդօրինակությունների համար։ Ճեմարանի, իսկ այնուհետև դպրոցի ուսուցիչները (Գրիգոր Մագիստրոս, Գրիգոր Արասաորդի և ուրիշներ) ձեռագրեր են հորինել դասավանդման նպատակով, որոնք պահվել են մատենադարանում։ Ինչպես հայկական բոլոր մատենադարանները, այնպես էլ Սանահինի մատենադարանը կողոպտվել է։ 1904-ին Սանահինի վանահայր Գարեգին Սաթունյանը բոլոր ձեռագրերը նվիրել է Էջմիածնի մատենադարանին։ XX դարի սկզբին մեզ են հասել մի քանի տասնյակ ձեռագրեր, որոնցից 35-ը պահվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում։
(5449) 1992 US5

(5449) 1992 US5, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,026602 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7005 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3527 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1923,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187185 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,44° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5449) 1992 US5 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նրբերանգ (երաժշտություն)

Նրբերանգ (Նյուանս, ֆր.՝  nuance - նրբերանգ, նուրբ տարբերություն), խոսքի ելևէջների, բառի իմաստի, գույների և այլնի նուրբ, հազիվ նկատելի այլակերպությունը, երանգը։ «Նրբերանգ» տերմինը երաժշտության մեջ լայնորեն կիրառվում է կատարողական արվեստում՝ նշելով հնչողության ինտենսիվության (ուժգնություն, լարվածություն, ցայտունություն, խորություն և այլն), կատարման արագության և ձայնարտադրման կերպի նրբին տարբերակումեր, որոնք երկին հաղորդում են աշխուժություն, գեղարվեստականություն։ 
Նրբերանգները բխում են տվյալ երկի բովանդակությունից (բնույթից, արտահայտող տրամադրությունից)։ 
Գլխավոր նրբերանգները նոտաներում նշում են հեղինակները, մեծ մասամբ՝ իտալերեն բառերով (dolce – քնքուշ, martellato – շեշտակի, secco – չորությամբ և այլն)։ Շատ բան էլ պայմանավորված է կատարողի ստեղծագործական նախաձեռնությամբ, նրա անհատական մեկնաբանմամբ։ 
Նրբերանգների միագումարն անվանում են նրբերանգավորում։ 
Նոտաներում նշվում է նաև հնչման հուզական ընդհանուր բնույթը (cantabile – երգուն, appassionato – խանդավառ, agitato – բորբոքուն, և այլն), որը լայն առումով նույնպես կարող է վերաբերել երանգավորմանը։ 


== Տես նաև ==
Դինամիկա
Ագոգիկա
Տեմպ


== Գրականություն ==
Нюанс (в музыке)Archived 2020-06-19 at the Wayback Machine. // Большая российская энциклопедия. Т. 23. Москва, 2013, с. 445.
Կադակա (գյուղ, Վառբլա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿադակաԿադակա (էստ․՝ Kadaka), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վառբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 1 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Տյուրի Արկուր (կանտոն)

Տյուրի Արկուր (ֆր.՝ Thury-Harcourt), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ներքին Նորմանդիա շրջանում։ Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Կան օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 9467 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1431 է։ Կանտոնում կա 26 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Զապադնայա (Ռոչունգայի վտակ)

Զապադնայա (ռուս.՝ Западная), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռոչունգա գետի ձախ ափին՝ 116 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000212103000049149
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004914
Ավազանի կոդը -  03.03.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Երևյալ

Երևյալ, հանդ Հայաստանի Տավուշի մարզի Տավուշ գետի հովտի աջափնյակում, Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղից 3 կմ հյուսիս։


== Տես նաև ==
Տավուշի մարզ


== Գրականություն ==
Լավրենտի Միրզոյան,  Տավուշ, Երևան, «Ասողիկ», 2010 — 856 էջ։
Կուզնեցովկա (գյուղ, Արխանգելսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿուզնեցովկաԿուզնեցովկա (ռուս.՝ Кузнецовка, բաշկիրերեն՝ Кузнецовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վենեսուելայի գրականություն

Վենեսուելայի գրականություն (իսպ.՝ Literatura de Venezuela), Վենեսուելայի հնդկացիների՝ իսպանական նվաճումից առաջ եղած ժողովրդական չափածո ստեղծագործությունը չի պահպանվել։ Իսպանական գաղութատիրության ժամանակաշրջանում Վենեսուելայի բանաստեղծների մեծ մասը հետևել է գոնգորիզմի (արիստոկրատական դպրոց 17-րդ դարի իսպանական պոեզիայում) ավանդույթներին։ Մինչև 19-րդ դարի 80-ական թվականների վերջը գերիշխել է ռոմանտիզմը, որի ներկայացուցիչներ Ա․ Լոսանոն (1821-1866), Դ․ Ռ․ էռնանդեսը 1829-1893), Խ. Ռ․ Եպեսը (1822-1881), Խ․ Ա․ Մայտինը (1804-1874), Ռ․ Արվելոն (1814-1878), Խ․ Վ․ Կամաչոն (1829-1872), Խ․ Կալկանիոն (1840-1918) մշակել են ազգային-հայրենասիրական թեման։
Ավելի ուշ շրջանի ռոմանտիկների ստեղծագործության մեջ երևան են եկել կրոնական միստիկայի գծեր, շրջապատող աշխարհից ինքնամեկուսացման ձգտում։ Այս միտումները էլ ավելի են ուժեղացել դեկադենտ բանաստեղծների ստեղծագործություններում։ Մ․ Վ․ Ռոմերո Գարսիայի (1865-1917), Խ․ Խիլ Ֆորտոուլի (1862-1943), Մ․ է․ Պարդոյի (1865-1905), Գ․ Պիկոն Ֆեբրեսի (1860-1918) առաջին ռեալիստական վեպերում կան նատուրալիստական գծեր։ Ռեալիստական պոեզիան ներկայացված է Ֆ․ Լասո Մարտիի (1864-1909), երգիծաբան Ա․ Ռոմանասեի և ուրիշների հայրենասիրական բանաստեղծություններով։ Շատ մոդեռնիստների բնորոշ է ազգային ինքնատիպ գրականություն  ստեղծելու ձգտումը, որն իր արտահայտությունն է գտել «կրեոլյան ռեալիզմի» ներկայացուցիչների՝ արձակագիրներ Մ․ Դիաս Ռոդրիգեսի (1871- 1927), Լ․ Մ․ Ուրբանեխա Աչելպոլի (1874-1937), Խ․ Ռ․ Պոկատեռայի (1888-1955), Պ․ է․ Կոլի (1872-1947), բանաստեղծներ Ու․ Պերեսի (1871-1926), Ա․ Արվելո Լառիվայի (1883-1934), Ա․ Մատայի (1870-1931) ստեղծագործություններում։ Դեկադանսի միտումները հաղթահարելով՝ նրանք անցել են ազգային ու սոցիալական թեմաներին, նախապատրաստել ռեալիստական արձակի ծաղկումը 20-րդ դարում։ Սոցիալ քննադատական ուղղվածությամբ են հատկանշվում Ռ․ Բլանկո Ֆոմբոնայի (1874-1944), «Երկաթե մարդը» (1907) և «Ոսկի մարդը» (1915) վեպերը։
1920-1930-ական թվականներին Վենեսուելայի գրկականության մեջ ուժեղացել է քննադատական ռեալիզմի ուղղությունը, որի խոշորագույն ներկայացուցիչ Ռ․ Գալիեգոսի (1884-1969) ստեղծագործությունները համաշխարհային հռչակ են ձեռք բերել։ Այդ տարիների պոեզիայում տարածում են գտել ավանգարդիստական «ձախ» արվեստի զանազան հոսանքներ։ Սակայն գերակշռում էին սոցիալ-քննադատական միտումները։ Մ․ Օտերո Սիլվայի (ծն․ 1908), Գ․ Մենեսեսի (ծն․ 1911), է․ Մուխիկայի (ծն․ 1927) վեպերն ու պատմվածքները պատկերում են Վենեսուելայի աշխատավորության ոչ միայն կյանքի ծանր պայմանները, այլև հետադիմության դեմ մղած պայքարը։ Այդ թեմաներին են նվիրված նաև բանաստեղծուհի Լ․ Վելասկեսի, 1952 թվականին Խաղաղության ոսկե մեդալով պարգևատրված բանաստեղծ Կ․ Ա․ Լեռնի (ծն․ 1914), բանաստեղծներ Ա․ Լամեդայի (ծն․ 1920), Պ․ Լայայի (ծն․ 1921), Պ․ Դունոյի (ծն․ 1933) շատ գործեր։ 1950-1960-ական թվականներին հայտնի դարձան առաջադեմ բանաստեղծներ է․ Մուբերոյի և է. Կոլոմբանիի, արձակագիրներ Գ․ Կառերայի և Խ․ Աբրեուի անունները։
Գրականության ազգային մրցանակը շնորհվում է ամեն տարի։ Այն հիմնադրվել է 1948 թվականին։ Ուսլար Պիետրին միակ գրողն է, ով առաջին հինգ տասնամյակների ընթացքում  երկու անգամ արժանացել է այս մրցանակին։
20-րդ դարի և 21-րդ դարասկզբի լավագույն հայտնի բանաստեղծներից  են Ռաֆայել Կադենասը և Էուխենիո Մոնտեխոն։


== Տես նաև ==
Վենեսուելայի մշակույթ


== Ծանոթագրություններ ==
Մինաս Թյուլպենտճյան

Մինաս Թյուլպենտճյան (1870, Ադափազար, Թուրքիա - 1915, Հալեպ, Օսմանյան կայսրություն), հայ բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Մինաս Թյուլպենտճյանը ծնվել է 1870 թվականին, Բրուսայի նահանգի Ադաբազար քաղաքում։
1901 թվականի հունիսի 27-ին ավարտել է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։
1908 թվականին եղել է Ադաբազարի Կրթասիրաց ընկերության անդամ։
1914 թվականին, Առա­ջին աշ­խարհամարտի ժամանակ զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Բաղդադում տեղակայված զորաբանակում զինվորական բժիշկ ծառայել։
1915 թվականի հուլիսի 4-ին, սպանվել է ռազմաճակատում կամ 1916 թվականին մահացել ժանտախտից՝ Հալեպում՝ 45 տարեկանում։


== Գրականություն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
Ատաշ Ադնան, 20-րդ դարի նահատակ եղած բժիշկները (թուրքերեն), Թուրքիա, 1997։
Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Շևչենկոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոնիկոլաևկաՆովոնիկոլաևկա (ուկրաիներեն՝ Новомиколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Չերնեչյա Սլոբոդա, Պեսչանայա Սամար։ Հիմնադրվել է 1795 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 882 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,89 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 128,01 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Յամանասի (քաղաք)

Յամանասի — քաղաք Ճապոնիայում։ Գտնվում է Յամանասի պրեֆեկտուրայում։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 289,87 կմ², բնակչությունը — 35 467 մարդ (1 օգոստոսի 2014), բնակչության խտությունը — 122,35 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Քաղաքը գտնվում է Հոնսյու կղզու վրա, Յամանասի պրեֆեկտուրայի Տյուբու շրջանում։ Սահմանակից քաղաքներն են Կոֆուն, Կոսյուն, Ֆուեֆուկին, Տիտիբուն և Կավակամի գյուղը։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը կազմում է 35 467 մարդ (2014), իսկ բնակչության խտությունը — 122,35 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվի փոփոխությունները 1980-ից մինչև 2005 թ.:


== Նշաններ ==
Քաղաքի ծառը սոճին է, ծաղիկը — մրտավարդը, իսկ թռչունը — Չարադրիդաեն։
(2742) Գիբսոն

(2742) Գիբսոն (անգլ.՝ Gibson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մայիսի 6-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,908787 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7205 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,097 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1812,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,198672 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,16° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2742) Գիբսոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Արխեմովկա (գյուղ, Պրիյատինի շրջան)

Արխեմովկա (ուկրաիներեն՝ Архемівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պրիյատինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Արխեմովկա գյուղում բնակվում էր 96 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,828 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 115,94 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ժան-Բատիստ Իզաբե

Ժան-Բատիստ Իզաբե (ֆր.՝ Jean-Baptiste Isabey , ապրիլի 11, 1767(1767-04-11)[…], Նանսի - ապրիլի 18, 1855(1855-04-18)[…], Փարիզ), ֆրանսիացի նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ժան-Բատիստ Իզաբեն ծնվել է 1767 թվականին Նանսիում։ Տասնինը տարեկանում դասեր է առել Ֆրանսուա Դյումոնից, ով Մարի Անտուանետի նկարիչներից էր, այնուհետև՝ Ժակ Լուի Դավիդից։ Վերսալի պալատում աշխատել է Անգուլեմի և Ներիի դքսերի դիմանկարների վրա։ Եղել է Նապոլեոն I-ի պալատական նկարիչը, որին հաճախ ուղեկցել է տարբեր վայրեր՝ կայսրին տարբեր տեսարաններում պատկերելու համար, այդ թվում՝ ռազմական։ Նապոլեոնի տապալումից հետո Իզաբեն աշխատել է Բուրբոնների պալատում, նրանց պատկերում էր կտավների վրա։
Իզաբեի մանրանկարները համարվում են գեղանկարչության այս ուղղության լավագույն աշխատանքներից։ 1805 թվականին իր նկարներից ստեղծում է էստամպների շարք։ Զբաղվել է նաև ճենապակու նկարչությամբ և լիտոգրաֆիայով։ Վիեննայի համագումարի ժամանակ նկարչի համար կեցվածք են ընդունել եվրոպական քաղաքականության բազմաթիվ հեղինակավոր գործիչներ։ Այդ ժամանակ Իզաբեն հանդես է եկել որպես դիմանկարիչ, մասնավորապես՝ դիմանկարային մանրանկարիչ և Վիեննայում ստեղծել է ռուսական արիստոկրատիայի բազմաթիվ ներկայացուցիչների դիմանկարներ։
Ժան-Բատիստ Իզաբեի որդին՝ Էժեն Իզաբեն, նույնպես հայտնի նկարիչ է եղել։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
1911 Encyclopædia Britannica/Isabey, Jean Baptiste
Գրիգոր-Դերենիկ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դերենիկ Արծրունի (այլ կիրառումներ)Գրիգոր-Դերենիկ Արծրունի, Վասպուրականի չորրորդ գահերեց իշխան։ Ծնվել է Վասպուրականում՝ Արծրունիների իշխանական կալվածքում։ Իշխել է երկու փուլով՝ 857-868 և 874-887 թվականներին։


== Կենսագրություն ==
Գրիգոր-Դերենիկ Արծրունին չորրորդ գահերեց իշխանն էր, ում հաջորդում է հայրը՝ Աշոտ Ա-ն։ Նա Վասպուրականի առաջին գահերեց իշխանի՝ Համազասպ Բ-ի թոռն էր։ Ամուսնացել է հայոց առաջին Բագրատունի թագավորի դստեր՝ Սոֆյա Բագրատունու հետ։ Ունեցել է երեք որդի՝ Աշոտ-Սարգիս, Գագիկ և Գուրգեն։


== Ընտանիք ==


== Տես նաև ==
Վասպուրական
Արծրունիներ
Վասպուրականի թագավորությունԳրիգոր-Դերենիկը գահակալել է 2 փուլով՝


== Ծանոթագրություններ ==
Սիգմա (հեռուստաալիք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիգմա (այլ կիրառումներ)Sigma, մասնավոր հեռուստաընկերություն Կիպրոսում, հեռարձակվում է 1995 թվականի ապրիլի 3-ից։ Ներկայացնում է լրատվական, տեղեկատվական, մանկական հաղորդումներ, տեղական և արտասահմանյան հեռուստասերիալներ, ֆուտբոլային հանդիպումներ։ Հեռարձակվում է հունարեն լեզվով և հասանելի է Կիպրոսի ողջ տարածքում։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (հուն.)


== Ծանոթագրություններ ==
Վայ, մամա ջան

«Վայ, մամա ջան», 2016 թվականին լույս տեսած հայկական կատակերգական ֆիլմ։ Պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 6-ին՝ Երևանի «Մոսկվա» կինոթատրոնում։


== Սյուժե ==
Իրադարձությունները տեղի են ունենում մի հիվանդանոցում, որտեղ մեկնարկում է 5-րդ միջազգային բժշկական համաժողովը՝ Հայաստանում գտնվող 120 երկրների պատվիրակությունների մասնակցությամբ։
Հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկներից մեկը հանկարծակի իմանում է իր ապօրինի որդու մասին, ով պատահականորեն ցավազրկողի փոխարեն թմրանյութ էր ընդունել։ Թմրանյութի ազդեցությամբ նա կոտրում է հիվանդանոցի տնտեսուհու ձեռքը։ Շփոթմամբ նույն թմրանյութից էր ընդունել նաև հիվանդանոցի հիվանդներից մեկը, որը հանկարծակիորեն սկսում է մերկանալ և վազել ամբողջ հիվանդանոցով մեկ։
Իրադարձությունները դասավորվում են այնպես, որ մերկ հիվանդը հայտնվում է այն սենյակում, որտեղ ընթանում է միջազգային բժշկական համաժողովը։ Սկսվում է խառնաշփոթ մի պատմություն։


== Նկարահանումներ և ֆիլմի մասին ==
«Վայ, մամա ջան»-ի նկարահանումները մեծ մասամբ տեղի են ունեցել ռեժիսորի ծննդավայր Գյումրիում՝ Հայաստանի երկրորդ ամենամեծ քաղաքում։
Ֆիլմի ռեժիսորը Սերգեյ Դանիելյանի դերակատարությունը մեկնաբանել է այսպես.


== Դերերում ==
Արման Նավասարդյան
Դավիթ Հակոբյան
Սերգեյ Դանիելյան
Կարինե Ջանջուղազյան
Գագիկ Մադոյան
Տաթև Ղազարյան
Ալլա Սահակյան
Կարո Բալյան
Անդրանիկ Էթեմեզյան
Արմինե Պողոսյան


== Տե՛ս նաև ==
Ուրիշի փոխարեն


== Ծանոթագրություններ ==
(3642) Ֆրիդեն

(3642) Ֆրիդեն (անգլ.՝ Frieden), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1953 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Հերտա Գեսների կողմից Զոնենբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,786073 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5576 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0146 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1698,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211941 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,47° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3642) Ֆրիդեն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օմար Էփս

Օմար Հաշիմ Էփս (անգլ.՝ Omar Hashim Epps, հուլիսի 20, 1973(1973-07-20), Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ) աֆրո-արաբական ծագում ունեցող ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր և կոմպոզիտոր։ Առավելապես հայտն է «Հաուս» հեռուստասերիալում բժիշկ Էրիկ Ֆորմանի դերով։
Օմարը դաստիարակվել է միայնակ մոր կողմից, ով դպրոցի տնօրեն է եղել։ Մինչ Օմարը սկսել է նկարահանվել, նա ռեփ է կարդացել «Wolfpak» խմբում, որը հիմնադրվել էր 1997 թվականին Օմարի և վերջինիս եղբոր կողմից։ 10 տարեկանից սկսած Օմարը սցենարներ է գրել։ Սովորել է «Fiorello H. LaGuardia» արվեստի և երաժշտության դպրոցում։


== Կարիերա ==
Օմարը հիմնականում նկարահանվել է պրոբլեմատիկ պատանու կամ մարզիկի դերերում։ Էփսի նորամուտը եղել է «Հեղինակություն» ֆիլմում հայտնի ռեփեր Թուփաք Շակուրի գլխավոր դերակատարմամբ։ Օմար Էփսը նկարահանվել է «Շտապ օգնություն» հեռուստասերիալի մի քանի էպիզոդում՝ բժիշկ Դենիս Գանտի դերում, ով մահանում է «Night Shift» սերիայում՝ գնացքի տակ ընկնելու պատճառով։ 2005 և 2006 թվականներին նոմինացվել է «NAACP Image Award» մրցույթում, սակայն հաղթել է միայն 2007 թվականի երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում։
Էփսը նաև նոմինացվել է «NAACP Image Award» մրցույթում լավագույն դերասան անվանակարգում «Conviction» ֆիլմի համար, որտեղ նա տարել է Կառլ Ափչերի դերը, ով աշխարհի նկատմամբ չարացած հանցագործ է, որը իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Հարավային Ֆիլադելֆիայի բանտերում։ Էփսը հիմնադրել է ֆիլմարտադրության իր սեփական «Brooklyn Works Films» ընկերությունը, որտեղ նա հանդես է գալիս սցենարիստի, պրոդյուսերի և դերասանի պաշտոններում։ Նկարահանվել է «Ալֆի» (դերասաններ Ջուդ Լոուի և Սյուզան Ստրանդոնի մասնակցությամբ), «Նախաճաշ չեմպիոնի համար» (դերասաններ Բրյուս Ուիլիսի և Նիք Նոլտեի մասնակցությամբ), «Ճիչ 2» և «Յակուձայի եղբայրը» հայտնի ֆիլմերում։ 2004-2012 թվականները նակարահանվել է «Հաուս» հեռուստասերիալում, որտեղ տարել է բժիշկ Էրիկ Ֆորմանի դերը։
Էփսը նաև նկարահանվել է «ABC» ընկերության «Հարություն» հեռուստասերիալում` գլխավոր դերերից մեկում։


== Անձնական կյանքը ==
2004 թվականից էփսը և կինը՝ R&B ոճում հանդես եկող «Total» խմբի մենակատար Քիշա Էփսն ամուսնացած են և ունեն դուստր՝ Քա’մարի Մեյ և որդի՝ Ամիր անունով։


== Արտաքին հղումներ ==
Օմար Էփսի թվիթերյան էջը
Internet Movie Database
The New York Times
"Omar Epps Discography" Archived 2015-09-08 at the Wayback Machine.
Լճան

Լճան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մոկսի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հականեյտրոն

Հականեյտրոն, նեյտրոնի հակամասնիկը (
  
    
      
        
          
            
              n
              ¯
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\bar {n}}}
  )։ Ինչպես և նեյտրոնը, ունի զրոյական էլեկտրական լիցք։ Հականեյտրոնի զանգվածը հավսար է նեյտրոնի զանգվածին, իսկ նրանց մագնիսական մոմենտները մեծությամբ հավասար են, սակայն նշանով հակառակ են։
1956 թվականին փորձով Բևատրոն արագացուցիչով հայտնաբերել են Բրյուս Քորկը, Գ. Լամբերտսոնը, Օ. Պիչոնին և Վ. Վենզելը։ Բախվելով թիրախի միջուկների հետ՝ հակապրոտոնը կարող է իր դրական լիցքը տալ միջուկի պրոտոններից մեկին ևկամ նրանից ստանալ դրականը)։ Ընդ որում, առաջանում է նեյտրոն-հականեյտրոն զույգը։ Հականեյտրոնի առաջացման ապացույց է նրա հետագա աննիհիլացումը այլ միջուկի նեյտրոնի կամ պրոտոնի հետ։ Ինքը՝ հականեյտրոնը, հետք չի թողնում (օրինակ, լուսանկարչական էմուլսիաներում), սակայն աննիհիլացիայի ժամանակ առաջանում է մի քանի լիցքավորված մասնիիկ, որոնց հետքերը դուրս են գալիս միևնույն կետից։
Փաթսոն Դակա

Պաստոն Դակա  (անգլ.՝ Patson Daka, հոկտեմբերի 9, 1998(1998-10-09), Զամբիա), զամբիացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Լեսթեր Սիթի» ակումբի և Զամբիայի ազգային հավաքականի հարձակվող։


== Ակումբային կարիերա ==
Ելույթ է ունեցել Զամբիայի «Նչանգա Ռեյնջերս», «Գրին Բաֆալոզ», «Կաֆուե Սելթիկ» և «Պաուեր Դայնամոզ» ակումբների կազմում։ 2017 թվականի հունվարի 1-ին ավստրիական «Լիֆերինգ» ակումբը վարձակալել է ֆուտբոլիստին։
2017 թվականի մայիսին հնգամիա պայմանագիր է ստորագրել ավսրիական «Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ»-ի հետ, որից հետո կրկին վարձավճարով տեղափոխվել է «Լիֆերինգ»։
2017 թվականի օգոստոսի 24-ին «Ռեդ Բուլ» ակումբի հիմնական կազմում նորամուտը նշել է ռումինական «Վիտորուլ»-ի դեմ Եվրոպայի լիգայի ընտարական մրցախաղում։ 2017 թվականի օգոստոսի 27 -ին նորամուտ է ունեցել Ավստրիայի Բունդեսլիգայում՝ «Շտուրմ Գրաց»-ի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը ավստրիական Բունդեսլիգայում Դական խփել է 2018 թվականի օգոստոսի 11-ին վիեննական «Աուստրիա Վիեննա»-ի դեմ խաղում։
2021 թվականի հունիսի 30-ին տեղափոխվել է անգլիական «Լեսթեր Սիթի» ֆուտբոլային ակումբ՝ ստորագրելով հնգամյա պայմանագիր։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է մոտավորապես 2 միլիոն ֆունտ։ 2021 թվականի հոկտեմբերի 16-ին խփեց գնդակ  անգլիական Պրեմիեր Լիգայում՝ «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը։ Չորս օր անց ՈւԵՖԱ-ի Լիգայի թիմային փուլի մրցախաղում Մոսկվայի «Սպարտակ»-ի դեմ խաղում Դական խփել է չորս գնդակ։


== Կարիերա հավաքականում ==
Հանդես է եկել Զամբիի մինչև 17 և մինչև 20 տարեկաննների հավաքականներում։
2015 թվականի մայիսին նորամուտն է նշել Զամբիայի առաջին հավաքականի կազմում։ 2017 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Ալժիրի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում խփել է իր առաջին գոլը։ 2017 թվականի նոյեմբերի 11-ին Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի դեմ խաղում խփել է իր երկրորդ գոլը։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Ակումբային ձեռքբերումներ ===
«Ռեդ Բուլ Զալցբուրգ»Ավստրիայի չեմպիոն (4)՝ 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2020/21
Ավստրիայի գավաթի դափնեկիր (3)՝ 2018/19, 2019/20, 2020/21
ՈւԵՖԱ-ի պատանեկան լիգա՝ 2016/17«Լեսթեր Սիթի»Անգլիայի Սուպերգավաթ՝ 2021Զամբիայի հավաքական (մինչև 20 տարեկան)Աֆրիկայի ազգերի գավաթի հաղթող (մինչև 20 տարեկան)՝ 2017


=== Անձնական ձեռքբերումներ ===
Աֆրկայի ազգային գավաթի լավագույն խաղացող (մինչև 20 տարեկան)
Աֆրիկայի տարվա լավագույն երիտասարդ խաղացող՝ 2017
Զամբիայի տարվա մարզիկ՝ 2017


== Ելույթների վիճակագրություն ==
2021 թվականի հոկտեմբերի 27-ի-ի դրությամբ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль футболиста на официальном сайте ФК «Лестер Сити»(անգլ.)
Ռուբեն Սահակյան (այլ կիրառումներ)

Ռուբեն Սահակյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.

Ռուբեն Արամի Սահակյան — հայ իրավաբան, ՀՀ վաստակավոր իրավաբան, 2005-2013 թթ. ՀՀ փաստաբանների պալատի նախագահ։
Ռուբեն Գարեգինի Սահակյան — պատմաբան, արևելագետ։
Ռուբեն Հովհաննեսի Սահակյան (օգոստոսի 6, 1937, Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ճարտարապետ, շինարար։
Ռուբեն Ռաֆիկի Սահակյան — երգիչ, ՀՀ վաստակավոր արտիստ։
Մարիա Կալլանի

Մարիա Կալլանի (իտալերեն՝ Maria Callani, օգոստոսի 15, 1778(1778-08-15), Միլան, Միլանի դքսություն - փետրվարի 9, 1803(1803-02-09), Պարմա, Ֆրանսիա), իտալացի դիմանկարիչ, որը գործունեություն է ծավալել 18-րդ դարում, Իտալիայի Միլան և Պարմա քաղաքներում, Իտալիա։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Կալլանին ծնվել է 1778 թվականի օգոստոսի 15-ին, Միլան քաղաքում։ Նրա հայրը նկարիչ Գաետանո Կալլանին էր, իսկ մայրը` Անջելա Գերլին. վերջինս ճարտարապետ Ագոստինո Գերլիի քույրն էր։ Նրա փոքր եղբայրը` Ֆրանչեսկո Կալլանին, նույնպես դիմանկարիչ էր։
Կալլանիի դիմանկարներում պատկերված էին այնպիսի նշանակալի կերպարներ, ինչպիսիք են Վիադանայի կոմսուհի Կիարա Մացուկինի Գուիդոբոնին, Ալեսանդրո Սամբիտալեն, Ստեֆանո Սամբիտալեն և Ֆրա Անտոնիո Նեգրոնին։
Նա մահացել է 24 տարեկանում, տուբերկուլոզից, 1803 թվականի փետրվարի 9-ին, Պարմայում։ Նրա աշխատանքները կարելի է տեսնել հանրային տարբեր թանգարանների հավաքածուներում, այդ թվում` Պարմայի ազգային թանգարանում, Գլաուկո Լոմբարդի թանգարանում, Ստյուարդ Պինակոտեկում և այլ թանգարաններում։


== Ծանոթագրություններ ==
Լայնէկրան կինո

Լայնէկրան կինո, խոշորացված տեսադաշտով և ստերեոֆոնային ձայնահաղորդմամբ կինոֆիլմերի նկարահանման և ցուցադրման եղանակ։
Սև-սպիտակ ժապավենի վրա նկարահանված առաջին լայնէկրան ֆիլմը ցուցադրվել է Փարիզում, 1937 թվականին։ Գունավոր պատկերով և ստերեոֆոնային ձայնահաղորդմամբ ժամանակակից Լայնէկրան կինոն ստեղծվել է 1953 թվականին։ Առավել տարածված է Լայնէկրան կինոյի անամորֆոտային (<հուն. ava|iop(p6to—ձեափոխել, այստեղ՝ աղավաղել) համակարգը։ Այս համակարգում ֆիլմի նկարահանումը կատարվում է անամորֆոտային հատուկ օբյեկտիվով, որը կինոկադրի պատկերը հորիզոնական ուղղությամբ «սեղմում» է։ Սեղմման գործակիցը հավասար է 2-ի, որը թույլ է տալիս 35 մմ ստանդարտ կինոժապավենի վրա պատկերը ստանալ կողմերի 1։2,55 հարաբերությամբ։ Լայնէկրան ֆիլմը ցուցադրելիս պրոյեկցիոն օբյեկտիվի վրա դրվում է անամորֆոտային գլխադիր, որը միևնույն գործակցով հորիզոնական ուղղությամբ պատկերը «ձգում» է։ Կինոթատրոններում պատկերը պրոյեկտվում է մեծացված չափերով (լայնությունը՝ մինչև 15—22 մ) էկրանի վրա։ Նկարահանելիս տեսադաշտի անկյան լայնացումը, կինոթատրոններում էկրանների չափերի մեծացումը, ստերեոֆոնային ձայնահաղորդումը բարձրացնում են Լայնէկրան կինոյի ցուցադրման որակը և մեծացնում դրա ազդեցությունը հանդիսատեսի վրա։ Լայնէկրան կինոն զգալիորեն հարստացրել է կինոարվեստի գեղարվեստական-ստեղծագործական հնարավորությունները։ Լայնէկրան կինոյի զարգացման հաջորդ փուլը պանորամային կինոն է։
Աստերոիդների ցանկ (144501-144600)

Աստերոիդների ցանկ (144401-144500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (144601-144700)
 Աստերոիդների ցանկ (144401-144500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (144601-144700)
Լյուքսեմբուրգի կարմիր առյուծ

Կարմիր առյուծ (լյուքս.՝ Letzeburger Ro'de Lé'w), լյուքսեմբուրգյան ամենահայտնի հակաֆաշիստական կազմակերպություններից մեկը, որը գործել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, երբ երկիրը օկուպացված էր վերմախտի կողմից։


== Պատմություն ==
Ստեղծվել է 1941 թվականի հոկտեմբերին, Օտշարաժ քաղաքում։
Լյուքսեմբուրգի օկուպացիայի ամբողջ ընթացքում մասնակցել է նացիստների դեմ դիվերսիոն գործողություններին, հիմանականում հարավային, արևմտյան և կենտրոնական շրջաններում։ «Կարմիր առյուծ» կազմակերպությունը զբաղված էր տարբեր սեռի անձանց ոստիկանությունից թաքցնելով և ուղարկելով նրանց Ֆրանսիա, որպեսզի ապահովի նրանց հետագա անվտանգությունը։ Նաև մասնակցել է բնակչության շրջանում քարոզչական աշխատանքին՝ տեղական օկուպացիոն իշխանությունների ավելի հզոր դիմադրույուն ապահաովելու համար։ Այս կազմակերպությունը Նոնդքորն քաղաքի մոտ Hondsbesh բունկերում թաքցրել է ազգությամբ լյուքսեմբուրգցի 122 տղաների, որոնք չէին ցանկանում ծառայել վերմախտում, ինչպես նաև մի շարք մարդկանց, որոնց նացիստները հայտարարել էին քաղաքական հանցագործներ։ 1944 թվականի մարտին «Կարմիր առյուծն» անդամակցեց «Դիմադրության շարժման կազմակերպությունների միությանը»։


== Տեսեք նաև ==
Լյուքսեմբուրգը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում


== Գրականություն ==
Hoffmann, Serge. Le mouvement de résistance LVL au Luxembourg. — Luxembourg: Archives nationales, 2004. — 158 p. (ֆր.)
Muller, Carlo. Luxemburg im 2. Weltkrieg, Geschichte für die Primärschule. — Luxemburg, 1997. (գերմ.)
Ֆելդաֆինգ

Ֆելդաֆինգ (գերմ.՝ Feldafing), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շտարնբերգ շրջանում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 4350 մարդ։։ Զբաղեցնում է՝ 9,15 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 1 88 118։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Փերի Էլիս

Փերի Էդվին Էլիս (անգլ.՝ Perry Edwin Ellis, մարտի 3, 1940(1940-03-03), Portsmouth, Վիրջինիա, ԱՄՆ - մայիսի 30, 1986(1986-05-30), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի նորաձևության դիզայներ։ Տղամարդու հագուստի համանուն բրենդի հիմնադիր։


== Վաղ տարիներ ==
Էլիսը ծնվել է Վիրջինիա նահանգի Պորտսմուտե քաղաքում։ Նա միակ երեխան էր Էդվին Էլիսի, որը վառարանի վառելիք վաճառող ընկերության սեփականատերն էր և Ուինիֆրեդ Ռանտրի Էլիսի (1914-2010) ընտանիքում։ 1957 թվականին Էլիսն ավարտել է Վուդրոու Ուիլսոնի անվան ավագ դպրոցը, որից հետո ընդունվել է Վիլհելմի և Մարիայի քոլեջ, որն ավարտել է 1961 թվականին՝ գործնական վարչարարության բակալավրի աստիճանով։ Զինվորական պարտականությունից խուսափելու նպատակով Էլիսը մտել Է ԱՄՆ-ի առափնյա պահպանության պահեստային ուժեր։ 1963 թվականին ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանը՝ մանրածախ առևտրի մագիստրոսի աստիճանով։


== Կարիերա ==
Էլիսը իր կարիերան սկսել է Վիրջինիա նահանգի Ռիչմոնդ քաղաքում, որտեղ աշխատել է «Miller & Rhoads» մանրածախ խանութում։ Ապրելով Ռիչմոնդում՝ նա նաև հիմնադրել է «A Sunny Day» խանութը նախքան Նյու Յորքի «John Meyer of Norwich» ընկերությանը միանալը։ 1970-ականների կեսերին Էլիսն «The Vera Companies» ընկերությունից հավաքածու ստեղծելու առաջարկ է ստացել, որից հետո 1976 թվականին ներկայացրել է կանանց սպորտային հագուստի իր առաջին հավաքածուն, որը ստացել է «Portfolio» անվանումը։
1978 թվականին Էլիսը Manhattan Industries-ի հետ համատեղ հիմնադրել է իր սեփական «Perry Ellis International» ապրանքանիշը։
1984-1986 թվականներին Էլիսը զբաղեցրել է Ամերիկայի մոդելավորողների խորհրդի նախագահի պաշտոնը։


== Անձնական կյանք ==
1981 թվականին Էլիսի մոտ հարաբերություններ են սկսվել փաստաբան Լաֆլին Բարքերի հետ (1948-1986)։ Նրանք միասին են մնացել մինչև Բարքերի մահը՝ 1986 թվականի հունվարը։
1984 թվականիի նոյեմբերին Էլիսը և նրա ընկերուհին՝ հեռուստատեսային պրոդյուսեր Բարբարա Գալահերը, արհեստական բեղմնավորման միջոցով ունեցել են դուստր՝ Թայլեր Ալեքսանդրա Գալահեր Էլլիսը։


== Հիվանդություն և մահ ==
1985 թվականի հոկտեմբերին, այն բանից հետո, երբ զգալիորեն նիհարած և ծերացած Էլիսը հայտնվել է իր բրենդի նոր հավաքածուի ցուցադրությանը, մամուլում սկսել են լուրեր տարածվել այն մասին, որ նա ՁԻԱՀ-ով հիվանդ է։ Միաժամանակ, նրա գործընկեր Լաֆլին Բարկերը քիմիաթերապիայի կուրս էր անցնում Կապոշիի սարկոմայի՝ ՁԻԱՀ-ի քաղցկեղի հետ կապված։ Էլիսը հերքել է, որ ՁԻԱՀ-ով հիվանդ է, սակայն լուրերն սաստկացել են այն բանից հետո, երբ նա կորցրել է գիտակցությունը՝ գտնվելով Կոստյումի ինստիտուտում տեղի ունեցած երեկույթին։ 1986 թվականի հունվարի 2-ին Լաֆլին Բարկերը մահացել է թոքերի քաղցկեղից Էլիս Մանհեթենի տանը։ Բարքերի մահից հետո Էլիսի առողջությունը սկսել է սրընթաց վատթարանալ։ Ըստ 1986 թվականի մայիսի՝ նա վարակվել է վիրուսային էնցեֆալիտով, ինչը դեմքի մի կեսի մկանների կաթված է առաջացրել։ Չնայած դրան, Էլիսը պնդել է, որ մայիսի 8-ին ցուցադրվելու է նոր հավաքածուն, սակայն թուլության պատճառով նրան անհրաժեշտ է եղել շարժման ժամանակ երկու ասիստենտների աջակցությունը։ Նույն օրը նա հոսպիտալացվել է և շուտով կոմայի մեջ է ընկել։ Էլիսը մահացել է 1986 թվականի մայիսի 30-ին վիրուսային էնցեֆալիտի հետևանքով։ Ընկերության ներկայացուցիչը չի մեկնաբանել, թե արդյոք Էլիսը մահացել է ՁԻԱՀ-ից՝ հայտարարելով, որ «այդպիսին է եղել Փերիի ցանկությունը»։


== Ծանոթագրություններ ==
Մակ-Լոդ շրջան (Մինեսոտա)

Մակ-Լոդ շրջան (անգլ.՝ McLeod County), ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,274 կմ² է, բնակչությունը՝ 34,898 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գլենկո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1856 թ.։
Ծաղկավոր բույսերի ցեղեր (K)

Այստեղ ներկայացված են The Plant List տվյալների բազայում 2010 թ. դեկտեմբերի դրությամբ ներառված 904 649 անվանում ծաղկավոր բույսերի 14 038 ցեղերից K տառով սկսվող 385-ը։
Աղյուսակի առաջին սյունակում տեղակայված են 385 ցեղերի լատիներեն անվանումները (The Plant List տվյալների բազայի վիճակագրության մեջ ասվում է 14 038 ցեղերի մասին)։
Երկրորդ սյունակում նշված է ընտանիքը, որտեղ ներառված է տվյալ ցեղը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Angiosperms (Flowering plants) — all genera // The Plant List
The Plant List (2010). Version 1. Published on the Internet; http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January)(անգլ.)
Կռիլյա

«Կռիլյա», «Nautilus Pompilius» ռուսական ռոք խմբի տասերորդ ալբոմը։ Ձայնագրվել է 1995 թվականի գարնանից ամառը Սանկտ Պետերբուրգում և թողարկվել է 1996 թվականի հունվարին։ Նկարահանվել են «Կռիլյա» և «Кто ещё» երգերի տեսահոլովակները։


== Ստեղծման պատմություն ==

Մինչև Կռիլյա ալբոմի թողարկվելը, մեդիա բիզնեսում մեծ սկանդալ էր տեղի ունեցել այն պատճառով, որ Եվրոպա Պլյուսը ստացել է հատուկ թույլտվություն, որ մեկ ամիս պետք է հեռարձակեն «Նաուտիլուսի» նոր ալբոմը։ Այդ ժամանակ դա մեծ իրարանցում առաջացրեց այլ ռադիոալիքներում, հատկապես «Радио Maximum» որոշեց բոյկոտ հայտարարել խմբի և ալբոմի դեմ։

Հետագայում Եվրոպա Պլյուսը կորցրեց այդ հնարավորությունը։


== Մշակույթում ==
1997 թվականին «Крылья» երգը դարձավ Ալեքսեյ Բալաբանովի «Եղբայր» ֆիլմի սաունդթրեքը։ Ֆիլմում կան տեսահոլովակի նկարահանումներից տեսարաններ։


== Երգացանկ ==
Բոլոր երգերի բառերը, բացի նշվածներից, գրել է Իլյա Կորիմցևը, երաժշտությունը գրել է Վյաչեսլավ Բուտուսովը։


== «Крылья» ռադիոսինգլ ==


== Ձայնագրման մասնակիցներ ==
Վյաչեսլավ Բուտուսով — վոկալ, կիթառ։
Գոգա Կապիլով — բաս կիթառ։
Ալեքսեյ Մոգիլովսկի — ստեղնաշարային, սաքսոֆոն։
Նիկոլայ Պետրով — կիթառ, սոլո կիթառ, ակուստիկ կիթառ։
Ալբերտ Պոտապկին — հարվածային։Հրավիրված երաժիշտներՅուրի Իլչենկո — ակուստիկ կիթառ, կաստանիետներ։
Ալեքսեյ Պետրով — Համոնդի օրգան։
Քսյուշա Բուտուսովա — վոկալ։
Սանկտ Պետերբուրգի պետական սիմֆոնիական օրկեստր - բոլոր գործիքներ (15)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Крылья» на официальном сайте Archived 2016-10-10 at the Wayback Machine.
«Крылья» на сайте Discogs.com
Альбом «Крылья»: история и комментарии к песням (проект «Рок-песни: толкование») Archived 2016-11-18 at the Wayback Machine.
Օհանավան

Օհանավան, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Քասաղ գետի բարձրադիր ափին։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 3 կմ հյուսիս-արևելք, ծովի մակերևույթից՝ 1330 մետր։
Համայնքների բնակչության թիվը ներկայացված է  առ 01.07.2019 թ։ Օհանավան համայնքը հիմնադրվել է 1828 թվականին։ Գյուղը հիմնել են Պարսկաստանի Մակու Գավառից, 1826—1828 թթ. ռուս-պարսկական պատերազմից հետո կազմակերպված ընդհանուր գաղթի ժամանակ ապաստան գտած գաղթյալները։


=== Անվանում ===
Օհանավանը նաև ճանաչված է եղել որպես Անավանք, Հովհանու վանք, Օհանավանք ։


== Բնակչություն ==
Օհանավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, պտղաբուծությամբ, բանջարաբոստանային և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Հիմնականում գյուղը զբաղվում է խնձորի մշակությամբ։


== Պատմական վայրեր ==

Գյուղի արևելյան մասում է գտնվում Հովհաննավանքի վանական համալիրը (4-13-րդ դդ.), «Սերկևիլի Կալեր» բնակատեղին (մ.թ.ա. 1-ին հզմ.), «Վասակամուտ» ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ.), Կաթողիկե (սբ. Կարապետ) (1216 թ.) և 4-րդ դարի Սուրբ Կարապետ եկեղեցիները։ 
Օհանավանից 1 կմ հյուսիս գտնվում են Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ անապատը (Անապատ հրեշտակաբնակ) (10-13-րդ դդ.) և 
«Աղկունծ» (13-րդ դ.) եկեղեցին, 10-14-րդ դարերի «Այծանոց» քարայր-կացարանը, իսկ 2 կմ հյուսիս՝ Սերկևլի գյուղատեղին (10-15-րդ դդ.), 11-13-րդ դարերի ամրոցը, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ (10-13-րդ դդ.), Սուրբ Աստվածածին (Կարմիր վանքեր) (10-13-րդ դդ.) եկեղեցիները և մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի «Ապարանի առու» ջրանցքը։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Աղբյուրներ ==
Երիզակ (Շիրակի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երիզակ (այլ կիրառումներ)Երիզակ (նախկին անվանումը` Իբիշ),
լքված գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի Ամասիայի տարածաշրջանում, Զարիշատ գյուղից 3 կմ հարավ, Արփի լճի հարավային կողմում, սարալանջի վրա։ Երիզակ է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Երիզակը մշտական կամ առկա բնակչություն չի ունեցել։ Նախկինում բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։
Երիզակի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և երկրագործությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հրայր Հովնանյան

Հրայր Ստեփանի Հովնանյան (սեպտեմբերի 11, 1930(1930-09-11), Քիրքուք, Իրաք - ապրիլի 9, 2021(2021-04-09)), հայ ճարտարագետ-ձեռնարկատեր, հասարակական գործիչ, բարերար։ 1951 թվականին գաղթել է ԱՄՆ, բնակվում է Նյու Ջերսիում։ Ավարտել է Վիլլանովայի համալսարանը (1956)։ Նույն համալսարանի առևտրական գիտությունների պատվավոր դոկտոր (1985)։
Գործարար, հասարակական գործիչ, բարերար Վահագն և Ժիրայր Հովնանյանների եղբայրն է։


== Կենսագրություն ==
1958 թվականից զբաղվում է շինարարական գործունեությամբ։ «Հովնանյան Ինդըսթրիզ» ընկերության նախագահն է, տնաշինական խոշոր ընկերության սեփականատեր։ Ամերիկայի հայկական համագումարի հիմնադիրներից է, 1972 թվականից՝ հոգաբարձուների խորհրդի համանախագահ, 1976 թվականից՝ նախագահ, «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ (1992 թվականից)։ 1996 թվականին Վաշինգտոնում հիմնել է «ANI» (անգլ.՝ «Armenian National Institute») հաստատությունը, որը զբաղվում է Հայոց Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման խնդիրներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Վլադիմիրո-Նիկոլաևսկի

Վլադիմիրո-Նիկոլաևսկի (ռուս.՝ Владимиро-Николаевский, բաշկիրերեն՝ Владимир-Николаев), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մելիխովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄելիխովոՄելիխովո (ռուս.՝ Мелихово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կամենայա (գյուղ, Ստորոժինեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կամենայա (այլ կիրառումներ)Կամենայա (ուկրաիներեն՝ Камяна), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Ստորոժինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կամենայա գյուղում բնակվում էր 2 956 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նավատա

Նավատա (իսպ.՝ Navata (Gerona), բասկ.՝ Navata, կատ.՝ Navata), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Խիրոնա պրովինցիայում՝ Կատալոնիա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալյտ Էմպորդ շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 18, 5 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1158 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página web del Ayuntamiento de Navata
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Instituto de Estadística de Cataluña
.ie

.ie, Իռլանդիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .ie whois տեղեկություն