Վարչական իրավահարաբերություն

Վարչական իրավահարաբերություններ կամ վարչաիրավական հարաբերություններ, վարչական իրավունքի նորմերով կարգավորվող հասարակական հարաբերություններ։ Ինքնին հանդիսանում են իրավական հարաբերությունների տարատեսակ և արտահայտում են այն բոլոր հիմնական հատկանիշները, որոնք բնորոշ են իրավահարաբերություններին։ Դրա հետ մեկտեղ վարչական իրավահարաբերություններն ունեն մի շարք առանձնահատկություններ, որոնք տարբերում են դրանք հարաբերությունների այլ տեսակներից։


== Առանձնահատկություններ ==
Վարչաիրավական հարաբերությունների առանձնահատկությունները, որոնցով այդ իրավահարաբերությունները տարբերվում են այլ իրավահարաբերություններից, հետևյալն են՝

առաջանում, փոփոխվում և դադարում են պետական կառավարման ոլորտում՝ հանրային իշխանության մարմինների՝ գործադիր-կարգադրիչ գործառույթների իրականացման հետ կապված՝ ի դեմս համապատասխան մարմինների և պաշտոնատար անձանց,որպես այդ հարաբերությունների կողմերից մեկը և պարտադիր մասնակից միշտ հանդես է գալիս հանրային իշխանություն մարմինը, որը ներկայացնում է պետության հանրային շահը,«իշխանություն-ենթակայություն» սկզբունքով կառուցված հանրային-իշխանական կառավարչական հարաբերություններ են,ունեն սուբյեկտների բազմազանություն կողմերի իրավահավասարության բացակայության պայմաններում,կարող են առաջանալ անկախ կողմերի ցանկությունից (համաձայնությունից)՝ նրանցից յուրաքանչյուրի նախաձեռնությամբ,գործադիր իշխանության շատ մարմիններ և դրանց պաշտոնատար անձինք ունեն նորմատիվ ակտերի հրատարակման իրավունք՝ գործելով պետության հանձնարարությամբ,կողմերի սուբյեկտիվ իրավունքները, ինչպես նաև դրանց հետ կապված վեճերը քննվում են դրա համար լիազորված մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից և նրանց կողմից, որպես կանոն, լուծվում են վարչական, այսինքն՝ արտադատական կարգով՝ անմիջականորեն իրավաբանական-իշխանական և միակողմանի կարգադրության միջոցով,կողմերից մեկի կողմից վարչաիրավական նորմերի պահանջների խախտման դեպքում պատասխանատվությունն առաջանում է պետության առջև՝ ի դեմս նրա մարմինների և պաշտոնատար անձանց, որում դրսևորվում է նրանց հրապարակայնությունը։


=== Կառուցվածք ===
Վարչական իրավահարաբերությունները՝ որպես կառավարչական իրավահարաբերություններ, ունեն իրենց յուրահատուկ կառուցվածքը։ Այս առումով դրանք բաժանվում են երեք խմբի՝ կառավարման սուբյեկտ, կառավարման օբյեկտ և իրավահարաբերության բովանդակություն։ Ընդ որում կառավարման նպատակն է զարգացնել ինչպես կառավարվող համակարգը (կառավարման սուբյեկտ), այնպես էլ կառավարվող համակարգը (կառավարման օբյեկտը)։
Կառավարման սուբյեկտը՝ վարչական իրավունքի կողմից  կարգավորվող կառավարման հարաբերության այն կողմն է, որի մոտ է կենտրոնացված իշխանությունը, իսկ կառավարման օբյեկտը՝ կառավարման հարաբերության մյուս կողմի կամքի ենթակայությունը։ Վարչական իրավահարաբերության բովանդակությունն իր հերթին տարբերակվում է երկու մասի՝ նյութական և իրավաբանական։ Նյութականն ընդգրկում է սուբյեկտների վարքագիծը, իսկ իրավաբանականը՝ սուբյեկտիվ իրավաբանական իրավունքներն ու պարտականությունները։


== Տեսակներ ==
Վարչական հարաբերությունների դասակարգումը կարելի է ներկայացնել հետևյալ կերպ։
Ըստ իրավաբանական բնույթի՝

նյութական, որոնք առաջանում են կառավարման ոլորտում և կարգավորվում են նյութական նորմերով։
ընթացակարգային, որոնք առաջանում են կառավարման ոլորտում անհատական կոնկրետ գործերի լուծման ժամանակ և կարգավորվում են ընթացակարգային նորմերով։Կախված վարչական իրավահարաբերությունների սուբյեկտներից՝

վերադաս և ստորադաս մարմինների միջև հարաբերությունները. օրինակ՝ ռեկտորատի և ֆակուլտետի միջև,
տարբեր մարմիններ, որոնք չեն ենթարկվում միմյանց,
պետական եւ ոչ պետական մարմինների միջև հարաբերությունները,
պետական կառավարման մարմինների և քաղաքացիների միջև։Սուբյեկտների իրավունքների և պարտականությունների հարաբերակցությամբ՝

հորիզոնական, որոնք ծալվում են միմյանց ոչ ենթակա սուբյեկտների միջև. օրինակ ՝ տարբեր նախարարությունների միջև,
ուղղահայաց, հարաբերություններ, որոնցում մեկ մասնակից ենթակա է մյուսին։ Դրանք առաջանում են գործադիր իշխանության լիազոր մարմնի կամ պաշտոնատար անձի կամարտահայտությամբ և բացի կամ նույնիսկ հակառակ այլ սուբյեկտի կամարտահայտությանը։Կախված հարաբերությունների բնույթից՝

անմիջական կառավարման հետ կապված հարաբերություններ։
անմիջական կառավարման հետ չկապված հարաբերություններ։Ըստ գործունեության ոլորտների՝

ժողովրդական տնտեսության կառավարման ոլորտում,
սոցիալ-մշակութային շինարարության ոլորտում,
վարչաքաղաքական շինարարության ոլորտում։Ըստ պաշտպանության միջոցների՝

վարչական կարգով
դատական կարգով։


== Ծանոթագրություններ ==