Աշոտ Նադանյան

Աշոտ Նադանյանը  (սեպտեմբերի 19, 1972(1972-09-19), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ շախմատիստ, միջազգային վարպետ (1997), Հայաստանի վաստակավոր մարզիչ (1998), ՖԻԴԵ-ի մարզիչ (2007), ՖԻԴԵ-ի ավագ մարզիչ (2017)։ Մարզել է Քուվեյթի և Սինգապուրի ազգային հավաքականները։ 2011 թվականից՝ Լևոն Արոնյանի մարտավկան է։ Նրա անունն է կրում շախմատային սկզբնախաղ (Գրյունֆելդի պաշտպանություն, Նադանյանի տարբերակ)։
Ըստ Վալերի Չեխովի՝ Նադանյանը «Ունի ահռելի ներուժ, բայց նա չէր կարողանում գտնել բավարար ժամանակ՝ շախմատի վրա մասնագիտորեն աշխատելու համար»։ Արոնյանը նշել է, որ Հայաստանում իրավիճակի պատճառով Նադանյանը չի կարող իր տաղանդի նույնիսկ մեկ տեսներորդը ցուցադրել։
Իր հարձակողական ոճի պատճառով Նադանյանը ստացել է «հանճարեղ էքսցենտրիկ», «հայկական Տալ» և «Կասպարովի խորթ եղբայր» անվանուները։ Տիբոր Կարոյիի 2009 թվականի գրքի վեցերորդ գլուխը նվիրված է Նադանյանին։


== Վաղ տարիներ ==
Նադանյանը ծնվել է 1972 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Խորհրդային Ադրբեջանի Բաքու քաղաքում՝ վարսահարդարներ Սերգեյի և Իրինայի ընտանիքում։ Շախմատ խաղալ սովորել է հորից՝ յոթ տարեկանում։ Առաջին մարզիչը Ռաֆայել Սարկիսովն էր՝ Բաքվի «Սպարտակ» սպորտային ընկերությունում։
Իր The Voiceless Old Man հոդվածում Նադանյանը գրում է. «Երբ ես 9 կամ 10 տարեկան էի, հաճախ էի իջնում մոտակա բակ՝ շախմատի հասուն սիրահարների հետ խաղալու։ Այդ ժամանակ գրեթե ոչ մի լուրջ մրցաշար չկար, որտեղ երիտասարդ շախմատիստները կարող էին լրջորեն խաղալ, և այդ պատճառով այս բակային մարտերը ինձ համար լավ դպրոց էին»։ Նա հիշում է, որ այդ մարտերից մեկում խաղացել է մի խորհրդավոր, լուռ օտարի հետ, ով պարզվեց, որ Վլադիմիր Մակոգոնովն է։ 1986-1987 թվականներին Նադանյանը հաղթում է միջև 16 տարեկանների Ադրբեջանի առաջնությունը։ Արցախյան պատերազմի սկզբին՝ 1988 թվականին, ընտանիքը ստիպված լքում է Բաքուն՝ փախչելով Հայաստան։


== Շախմատային գործունեությունը ==
Նադանյանը մասնակցել է  1987, 1988 և 1989 թվականների՝ Խորհրդային մինչև 20 տարեկանների շախմատի առաջնությանը,
1997, 1998, 1999 (7–8-րդ տեղեր) թվականների Հայաստանի շախմատի առաջնությանը, Երևանում տեղի ունեցած 32-րդ շախմատային օլիմպիադային (1996), 13-րդ Եվրոպայի ակումբային առաջնությանը (1997), 1998 թվականի փնջային մրցաշարին, որտեղ նա գրավել է 7-11-րդ տեղերը  72 մասնակիցների մեջ, 2000 և 2004 թվականների Եվրոպայի անհատական առաջնություններին և 2013 թվականին Խանտի Մանսիյսկում տեղի ունեցած ՖԻԴԵ-ի արագ շախմատի առաջնությանը։ 2014 թվականին 4-րդ սեղանի վրա օգնել է  Երևանի ԲԿՄԱ թիմին նվաճել արծաթե մեդալ Հայաստանի շախմատի թիմային առաջնությունում։
Նրա  ցուցանիշներն են.


== Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Matanović, Aleksandar (1991), Chess Informant 52, Chess Informant, ISBN 86-7297-025-X 
Matlak, Jacek (1992) (polish), III Miedzynarodowy Turniej Szachowy Czestochowa 92 – Open 
Speelman, Jon; Tisdall, Jon; Wade, Bob (1993), Batsford Chess Endings, B. T. Batsford, ISBN 0-7134-4420-7 
Lalić, Bogdan (1998), The Budapest Gambit, Batsford, ISBN 978-0-7134-8456-4 
Matanović, Aleksandar (2000), Chess Informant 79, Chess Informant 
Watson, John L. (2003), Chess Strategy in Action, Gambit, ISBN 1-901983-69-2 
New in Chess Editorial Team (2006), New in Chess Yearbook 78, New in Chess, ISBN 90-5691-160-0 
Moskalenko, Viktor (2008), The Fabulous Budapest Gambit, New In Chess, ISBN 978-90-5691-224-6 
Karolyi, Tibor (2009), Genius in the Background, Quality Chess, ISBN 978-1-906552-37-4 
New in Chess Editorial Team (2010), New in Chess Yearbook 96, New in Chess, ISBN 978-90-5691-303-8 


== Արտաքին հղումներ ==

Աշոտ Նադանյանի անձնական քարտը FIDE-ի կայքում (անգլ.)
Շախմատային պարտիաներ «ChessGames» կայքում (անգլ.)
Աշոտ Նադանյանի հարցազրույցը SgChess կայքին (անգլ.)
Աշոտ Նադանյանի շախմատային աֆորիզմներից (ռուս.)
Աշոտ Նադանյանի բլոգը (ռուս.)