Կուլոնի հաստատուն

Կուլոնի հաստատուն, էլեկտրական ուժի հաստատուն, էլեկտրաստատիկ հաստատուն, համեմատականության գործակից Կուլոնի օրենքում։ Նշանակվում է ke։ Ճշգրիտ արժեքը՝ ke = 8.987 551 787 368 1764×109 Ն·մ2/Կ2 (մ/Ֆ)։ Անվանումն ստացել է ֆրանսիացի ֆիզիկոս Շառլ Կուլոնի (1736–1806 թթ.) պատվին։


== Արժեքը ==
ke Կուլոնի հաստատունի ճշգրիտ արժեքը տրվում է երեք հիմնարար, ինվարիանտ մեծություններով, որոնցով բնութագրում է վակուումը Միավորների միջազգային համակարգում՝ c0 լույսի արագությունը, μ0 մագնիսական թափանցելիությունը և ε0 դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը, որոնք Մաքսվելի հավասարումներում կապված են 

  
    
      
        
          
            1
            
              
                μ
                
                  0
                
              
              
                ε
                
                  0
                
              
            
          
        
        =
        
          c
          
            0
          
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {1}{\mu _{0}\varepsilon _{0}}}=c_{0}^{2}}
  առնչությամբ։
Քանի որ Միավորների միջազգային համակարգի հիմնական միավորներով կազմված էլեկտրամագնիսականության բնական միավորները՝ c0 լույսի արագությունը 299792458մ/վ է, վակուումի մագնիսական թափանցելիությունը՝ μ0–ն 4π·10−7 Հ/մ և դիէլեկտրիկական թափանցելիությունը վակուումում ՝ ε0-ն 1 /(μ0 c0) ≈ 8.85418782×10−12 Ֆ/մ է, ապա Կուլոնի հաստատունը կլինի

  
    
      
        
          
            
              
                
                  k
                  
                    e
                  
                
              
              
                
                =
                
                  
                    1
                    
                      4
                      π
                      
                        ε
                        
                          0
                        
                      
                    
                  
                
                =
                
                  
                    
                      
                        c
                        
                          0
                        
                        
                          2
                        
                      
                      
                        μ
                        
                          0
                        
                      
                    
                    
                      4
                      π
                    
                  
                
                =
                
                  c
                  
                    0
                  
                  
                    2
                  
                
                ⋅
                
                  10
                  
                    −
                    7
                  
                
                
                  
                    H
                     
                    m
                  
                  
                    −
                    1
                  
                
              
            
            
              
              
                
                =
                8.987
                 
                551
                 
                787
                 
                368
                 
                176
                 
                4
                ⋅
                
                  10
                  
                    9
                  
                
                
                  
                    N
                     
                    
                      m
                      
                        2
                      
                    
                     
                    C
                  
                  
                    −
                    2
                  
                
                :
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\begin{aligned}k_{e}&={\frac {1}{4\pi \varepsilon _{0}}}={\frac {c_{0}^{2}\mu _{0}}{4\pi }}=c_{0}^{2}\cdot 10^{-7}\mathrm {H\ m} ^{-1}\\&=8.987\ 551\ 787\ 368\ 176\ 4\cdot 10^{9}\mathrm {N\ m^{2}\ C} ^{-2}:\end{aligned}}}
  


== Օգտագործումը ==
Կուլոնի հաստատունը օգտագործվում է բազմաթիվ էլեկտրական հավասարումներում, չնայած հաճախ ներկայացվում է որպես էլեկտրական հաստատունի բազմապատկիչ՝

  
    
      
        
          
            
              
                
                  k
                  
                    e
                  
                
              
              
                
                =
                
                  
                    1
                    
                      4
                      π
                      
                        ε
                        
                          0
                        
                      
                    
                  
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\begin{aligned}k_{\text{e}}&={\frac {1}{4\pi \varepsilon _{0}}}\end{aligned}}}
  :Կուլոնի հաստատունի օգտագործման օրինակներ՝
Կուլոնի օրենքում՝

  
    
      
        
          |
        
        
          F
        
        
          |
        
        =
        
          k
          
            e
          
        
        
          
            
              
                |
              
              
                q
                
                  1
                
              
              
                q
                
                  2
                
              
              
                |
              
            
            
              r
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle |{\boldsymbol {F}}|=k_{\text{e}}{|q_{1}q_{2}| \over r^{2}}}
  :Էլեկտրական դաշտի էներգիաում՝

  
    
      
        
          U
          
            E
          
        
        (
        r
        )
        =
        
          k
          
            e
          
        
        
          
            
              q
              Q
            
            r
          
        
      
    
    {\displaystyle U_{\text{E}}(r)=k_{\text{e}}{\frac {qQ}{r}}}
  :Էլեկտրական դաշտի արտահայտության մեջ՝

  
    
      
        
          E
        
        =
        
          k
          
            e
          
        
        
          ∑
          
            i
            =
            1
          
          
            N
          
        
        
          
            
              Q
              
                i
              
            
            
              r
              
                i
              
              
                2
              
            
          
        
        
          
            
              
                r
                ^
              
            
          
          
            i
          
        
      
    
    {\displaystyle \mathbf {E} =k_{\text{e}}\sum _{i=1}^{N}{\frac {Q_{i}}{r_{i}^{2}}}\mathbf {\hat {r}} _{i}}
  :


== Տե՛ս նաև ==
Էլեկտրական հաստատուն
Մագնիսական հաստատուն


== Ծանոթագրություններ ==