Գրիգոր Պիրլիչև

Գրիգոր Ստավրև Պիրլիչև (բուլղար․՝ Григор Ставрев Пърличев, մակեդոներեն՝ Григор Прличев, հունվարի 18, 1830(1830-01-18), Օխրիդ, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 25, 1893(1893-01-25), Օխրիդ, Օսմանյան կայսրություն), ծնունդով Մակեդոնիայից բուլղարացի լուսավորիչ, գրող և թարգմանիչ։


== Կենսագրություն ==

Գրիգոր Պիրլիչևը ծնվել է 1830 թվականի հունվարի 18-ին Օխրիդում՝ արհեստավորի ընտանիքում։ Սովորել է եկեղացական ուսումնարանում։ Օխրիդում եղել է հունարենի ուսուցիչ։ 1850-1951 և 1958 թվականներին սովորել է բժշկություն Աթենքում, 1960 թվականին տեղափոխվել է Աթենքի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ։ Այդ նույն տարի հաղթել է գրական մրցույթում՝ հանդես գալով հունարեն «Ο Αρματωλός» վիպերգությամբ, և արժանացել է «Երկրորդ Հոմերոս» մականվանը։ Օքսֆորդում և Բեռլինում հրաժարվել է կրթաթոշակից և վերադարձել է Օխրիդ, քանի որ նրա միշտ հիշեցնում էին նրա ոչ հունական ծագման մասին։
Պիրլիչևը սկսել է եղեկեցական ծառայությունը բուլղարերենով, որի համար ենթարկվել է հունական արքեպիսկոպոս Միլետիայի ճնշումներին։ Կյանքի այդ շրջանում Պիրլիչևը ակտիվորեն բուլղարերեն էր սովորում, որը անվանում էր սլավոնական։ Այդ պահից մինչև իր օրերի ավարտը գրել է միայն բուլղարերենով։
1869 թվականին Օխրիդում բացել է «Սուրբ Կլիմենտ» առաջին ազգային գրադարանը և դասավանդում է բուլղարերեն Օխրիդում, Ստրուգայում, Գաբրովոյում, Բիտոլայում և Սալոնական բուլղարական տղամարդկանց գիմնազիայում։ 1870 թվականի գրողը թարգմանում է իր հունական վիպերգությունը և հունարենից բուլղարերեն վաղ աշխատանքները, ինչպես նաև գրում է նոր «Սկանդերբեգ»-ը։ Պիրլիչև դարձել է առաջինը, ով Գոմերը «Իլիադա»-ն թարգմանել է բուլղարերեն, սակայն քննադատները բարձր չեն գնահատել նրա լեզվի օգտագործումը։ Նա օգտագործում էր հին եկեղեցա-սլավոնական լեզվի և իր օխրիդյան բարբառը, որը շատ հեռու էր կանոնական բուլղարերենից։ Պիրլիչև կանգնել է նաև ազգային մակեդոնական գրականության ակունքների մոտ։
Նրա որդի Կիրիլ Պիրչիլևը Հյուսիսային Մակեդոնիայում և Բուլղարիայում եղել է հեղափոխական շարժման գլխավոր անձ էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==


=== Պարլիչևի Ինքնակենսագրություն ===
Parlichev, Grigor. Ինքնակենսագրություն։ Сборник за народни умотворения, наука и книжнина, book IX, Sofia (1894) (բուլղ.)
Parlichev, Grigor. Автобиографија. Skopje, 1967 (scan)(մակեդ.)


=== Կենսագրություններ ===
Cyril Parlichev|Parlichev, Cyril. Към характеристика на Григор С. Пърличев (Towards a Characteristic of Grigor S. Parlichev), Macedonian Review 4, book 2, p. 99 (1928)(բուլղ.)
Matov, Dimitar. Гр. С. Пърличев. Книжовно биографически чертици (Gr. S. Parlichev: A Literary and Biographical Outline), Balgarski Pregled, book 4-5 (1895)(բուլղ.)


=== Պատմական ===
Shapkarev, Kuzman. Материали за възраждането на българщината в Македония от 1854 до 1884 г. Неиздадени записки и писма (Materials about the Bulgarian Revival in Macedonia from 1854 to 1884. Unpublished Notes and Letters). Balgarski Pisatel, Sofia (1984) [1] (բուլղ.)
Sprostranov, Evtim. По възражданьето в град Охрид (On the Revival in the City of Ohrid), Сборникъ за Народни Умотворения, Наука и Книжнина, book XIII, Sofia, pp 621–681 (1896) [2] Archived 2019-05-11 at the Wayback Machine. (բուլղ.)


== Արտաքին հղումներ ==
«Գրիգոր Պիրլիչև»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Պիրլիչևի ինքնակենսագրությունը (բուլղարերենով)
Симеон Радев за Пърличев
Поемата Войводата (Сердарят)
Емил Георгиев. Григор Пърличев — лауреат и прокълнат Archived 2011-08-28 at the Wayback Machine.
сп. «Ек», 2003, № 6
Галина Минчева (2001-10-20)։ «Родът на Григор Пърличев е от една партия — Македония»։ Фамилия (բուլղարերեն)։ Газета «Сега»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-06-26-ին։ Վերցված է 2013-06-20