Մոսկովսկայա (հյուրանոց, Դոնի Ռոստով)

«Մոսկովսկայա» հյուրանոց (ռուս.՝ Гостиница «Московская», նախկին «Բոլշայա Մոսկովսկայա», ռուս.՝ «Большая Московская»), հյուրանոց Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքում, որը գտնվում է Բոլշայա Սադովայա փողոցում (տուն 62)։ Հյուրանոցի շենքը կառուցվել է 1893-1896 թվականներին ճարտարապետ Ալեքսանդր Պոմերանցևի նախագծով և Նիկոլայ Դուրբախի մասնակցությամբ։ Ներկայում հյուրանոցը փակ է, նախատեսվում է վերակառուցում։ «Մոսկովսկայա» հյուրանոցի շենքն ունի մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտի կարգավիճակ։


== Պատմություն ==

19-րդ դարի կեսերին Հնդկաստանում ապրող հայկական ծագումով վաճառական Մարես Բաբաջանյանը բարեգործական նպատակով Նոր Նախիջևան քաղաքին է նվիրել իր ունեցվածքի մի մասը։ 1860 թվականին գրող և հեղափոխական դեմոկրատ Միքայել Նալբանդյանը իր «Հյուսիսափայլ» ամսագրում գրել է հոդված, որտեղ նախիջևանցիներին կոչ է արել այդ նվերը ձեռք բերելու համար միջոցներ ձեռնարկել։ Նոր Նախիջևանի քաղաքային դումայում առաջարկել են, որ գումարը ստանալու հարցով զբաղվի ինքը՝ Նալբանդյանը։ 1861 թվականի սեպտեմբերին նա շահել է դատը Կալկաթայում և ստացել գումարը։
Այդ միջոցներով «Աղքատ հայերի Նախիջևանի եկեղեցական հոգաբարձությունը» որոշել է Դոնի Ռոստովի գլխավոր փողոցում կառուցել հյուրանոց։ Նախագծի հեղինակն էր հայտնի ճարտարապետ Ալեքսանդր Նիկանորովիչ Պոմերանցևը, որը դրանից առաջ Ռոստովում արդեն կառուցել էր վաճառական Գենչ-Օղլուևի տունը։ Կառուցմանն ակտիվորեն մասնակցել էր նաև նախիջևանցի և ռոստովցի ճարտարապետ Նիկոլայ Նիկիտիչ Դուրբախը։ Շենքի շինարարությունը սկսվել է 1893 թվականին, իսկ 1896 թվականին հյուրանոցը բացվել է։
Ընդհանուր առմամբ, հյուրանոցի շինարարության համար ծախսվել է ավելի քան 400 հազար ռուբլի, ինչը զգալիորեն գերազանցել է նախահաշիվը։ Դրա համար «Աղքատ հայերի Նախիջևանի եկեղեցական հոգաբարձությունը» բազմիցս քննադատության է ենթարկվել, բայց հոգաբարձության ներկայացուցիչները պատասխանում էին, որ ծախսերը շուտով պետք է ծածկվեն. շենքը 11 տարով վարձակալել էր հույն Խառլամպի Վլադոսը, որը պարտավորվել էր տարեկան 34 հազար ռուբլի վճարել։ Սակայն հյուրանոցի բացումից անմիջապես հետո Խառլամպի Վլադոսը սնանկացել է, և նրա գույքը վաճառվել է աճուրդով։ Արդյունքում ընկերության հոգաբարձուները վնասներ են կրել։ Սակայն չնայած դրան «Բոլշայա Մոսկովսկայա» հյուրանոցը շուտով դարձել է քաղաքի ամենաթանկ և հարմարավետ հյուրանոցներից մեկը։ Հյուրանոցում կար 60 համար «մեկ ռուբլի և ավելի թանկ» արժեքով։ Շենքի տարածքները վարձակալել էին նաև տարբեր կազմակերպություններ, որոնց թվում էին «Չախիրով և ընկ.» բանկիրների տունը, Բրոդսկու երաժշտական ​​առևտուրը, Զինգերի կարի մեքենաների խանութը, Դ. Ի. Ֆիլիպովի հրուշակեղենի խանութը և սրճարանը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում հյուրանոցի շենքը լուրջ վնասվածքներ է ստացել, սակայն մինչև 1960 թվականը վերականգնվել է։ 2000-ական թվականների կեսերին հյուրանոցը փակվել է, իսկ շենքում տեղակայվել են գրասենյակներ։ 2007 թվականի հունիսի 1-ին այնտեղ հրդեհ է բռնկվել, որից հետո շենքը դադարել է շահագործվել։ 2013 թվականի սկզբին շենքը վատ վիճակում էր։ Նախատեսվում է վերակառուցել շենքը՝ հարկերի քանակի ավելացումով։ Ենթադրվում է, որ վերակառուցման ավարտից հետո «Մոսկովսկայան» կդառնա հինգաստղանի հյուրանոց։


== Ճարտարապետություն ==
Հյուրանոցի չորսհարկանի շենքը կառուցվել է էկլեկտիզմի ոգով։ Համաչափ ճակատը բաժանված է ուղղահայաց հինգ մասի։ Կենտրոնական մասում սկզբնապես եղել է մեծ պատշգամբ-հովար, որը ծածկել է գլխավոր մուտքի մոտի (այժմ կորսված է) մայթի ամբողջ լայնությունը։ Երրորդ և չորրորդ հարկերը ճակատի կենտրոնում միացված են սյունավոր անդաստակով և կորնթական օրդերի որմնասյուներով։ Ճակատն ավարտվում է կենտրոնական մասում ճակտոն ունեցող ատտիկոսով։
Առաջին հարկը կոպտատաշված է։ Պատուհանների չափը և ձևը տարբերվում են՝ կախված հարկից. առաջին հարկում մեծ ցուցափեղկեր են, երկրորդ և երրորդ հարկերում ուղղանկյունաձև պատուհաններ են, իսկ վերջին հարկում՝ կիսաշրջանաձև ավարտով պատուհաններ։ Լուսամուտատեղերի ձևավորումը նույնպես տարբեր է. երկրորդ հարկում դրանք փոքր ճակտոններ են, երրորդում՝ կենտրոնում քիվեր և փոքր ճակտոններ ճակատի կողային մասերում, իսկ չորրորդ հարկում կամարաձև ձևավորում է։


== Ծանոթագրություններ ==