armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռուբեն Թադևոսյան

Ռուբեն Թևանի Թադևոսյան (1918 - անհայտ), հայ մանկավարժ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ (1969), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ռուբեն Թադևոսյանը ծնվել է 1918 թվականին։ 1940 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրական ֆակուլտետը։ 1940-1941 ուսումնական տարում աշխատել է Անդրերկաթգծի Ղալթաղչի կայարանի № 56 դպրոցում, դասավանդել է աշխարհագրություն և քիմիա։
1941 թվականին՝ Գերմանա-խորհրդային պատերազմի առաջին օրերին, զորակոչվել է բանակ, ծառայել՝ 408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիայի 760-րդ գնդում՝ որպես քաղղեկի տեղակալ։ 1942 թվականի աշնանը կռվել է Տուապսեից հյուսիս-արևելք։ 1943 թվականի փետրվարին վիրավորվել և զորացրվել է բանակից։
Թադևոսյանը աշխատել է Ղափանի շրջժողկրթբաժնում, եղել է դպրոցական տեսուչ, ղեկավարել է Քաջարանի № 2 դպրոցի մանկավարժական կոլեկտիվը։ 1960 թվականին ընտրվել է ուսուցիչների հանրապետական առաջին համագումարի պատգամավոր։ 1950 թվականին եղել է ՀԿԿ Ղափանի շրջանային կոմիտեի անդամ։ Պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով։
1955 թվականին աշխատավորների շրջանում պրոպագանդիստական և դասախոսական աշխատանքի համար արժանացել է Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահության պատվոգրի։ 1969 թվականին մանկավարժական և հասարակական ակտիվ գործունեության համար արժանացել է Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցչի կոչման։ Բազմիցս ընտրվել է Քաջարանի քաղաքային և Ղափանի շրջանային խորհրդի պատգամավոր։ 


== Պարգևներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր մանկավարժ


== Ծանոթագրություններ ==
Յաշար Հասանով

Յաշար Ամիրխան օկլի Հասանով (ադրբ.՝ Yaşar Əmirxan oğlu Həsənov, ), Ադրբեջանի զինված ուժերի գնդապետ, 2016 թվականի ապրիլյան քառօրյա պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
1994 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Հեյդար Ալիևի հրամանով Յաշար Հասանովը որպես ավագ լեյտենանտ պարգևատրվել է «Զինվորական ծառայության համար» մեդալով։ 20 տարի անց ՝ 2014 թվականին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի հրամանով Յաշար Հասանովը որպես գնդապետ պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայության համար» III աստիճանի շքանշանով։ 
2016 թվականին Իլհամ Ալիևի հրամանով գնդապետ Յաշար Հասանովը պարգևատրվել է «Արիության համար» մեդալով ՝ ապրիլյան մարտերի ընթացքում կատարած սխրանքի համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիչե Պարիզի

Ալիչե Պարիզի (իտալերեն՝ Alice Parisi, դեկտեմբերի 11, 1990(1990-12-11), Տիոնե դի Տրենտո, Տրենտո, Տրենտինո Ալտո Ադիջե, Իտալիա), իտալացի ֆուտբոլիստուհի, «Ֆիորենտինա» ակումբի կանանց թիմի կիսապաշտպան։ Նախկինում խաղացել է իտալական «Տրենտո», «Բարդոլինո», «Տավանիակո», «Սասուոլո» թիմերում։ Ընդգրկվել է Իտալիայի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքականում, որի կազմում իր նորամուտը նշել է 2007 թվականի հուլիսին՝ մասնակցելով Մեքսիկայի կանանց ազգային հավաքականի դեմ մրցախաղին։ Հաջորդ տարում Իտալիայի  մինչև 19 տարեկան աղջիկների ֆուտբոլի հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի՝ իր տարեկիցների առաջնությանը, նվաճել մայրցամաքի չեմպիոնուհու տիտղոսը, ընդ որում՝ եզրափակիչ հանդիպման ժամանակ դարձել է վճռորոշ գոլի հեղինակ։
Այնուհետև մասնակցել է Եվրոպայի կանանց 2009 թվականի առաջնության որակավորման և եզրափակիչ փուլերի մրցաշարերին, աշխարհի կանանց 2011 թվականի առաջնության և Եվրոպայի կանանց 2013 թվականի առաջնության որակավորման փուլերի խաղերին։


== Մարզական նվաճումներ ==
Եվրոպայի մինչև 19 տարեկան աղջիկների ֆուտբոլի առաջնության հաղթող - 2008 թ.
Իտալիայի կանանց ֆուտբոլի բարձրագույն խմբի առաջնության հաղթող - 2009 թ.՝ Վերոնայի «Բարդոլինո»-ի, 2017 թ.՝ «Ֆիորենտինա»-ի կազմում
Իտալիայի կանանց ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության հաղթող - 2013  և 2014 թթ.՝ «Տավանիակո»-ի, 2017 և 2018 թթ.՝ «Ֆիորենտինա»-ի կազմում
Իտալիայի կանանց ֆուտբոլի սուպերգավաթակիր - 2008 թ.՝ Վերոնայի «Բարդոլինո»-ի, 2018 թ.՝ «Ֆիորենտինա»-ի կազմում
Ալիչե Պարիզին 2013 թվականին արժանացել է «Ոսկե աղջիկ» մրցանակի, որը սահմանված է Իտալիայի լավագույն ֆուտբոլիստուհուն խրախուսելու համար։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Alice Parisi UEFA.com կայքէջում (անգլերեն)
Alice Parisi Archived 2014-11-08 at the Wayback Machine. UPC Tavagnacco ակումբի կայքէջում (իտալերեն)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը Femminile.football.it կայքէջում (իտալերեն)
Պրոֆիլը Soccerpunter կայքէջում (անգլերեն)
Պրոֆիլը Thefinalball կայքէջում (անգլերեն)
Պրոֆիլը Worldfootball կայքէջում (անգլերեն)
Հավասարաչափ շարժում

Հավասարաչափ շարժում, կետի շարժում, երբ v արագության թվային մեծությունը հաստատուն է։ Հավասարաչափ շարժման դեպքում t ժամանակում կետի անցած ճանապարհը հավասար Է՝ Տ=vt։ Ըստ Նյուտոնի երկրորդ օրենքի, մարմինը շարժվում է ուղղագիծ հավասարաչափ եթե նրա վրա ուժեր չեն ազդում կամ ուժերի ազդեցությունները համակշռում են։ Ուղղագիծ հավասարաչափ շարժման ժամանակ մարմնի հետագիծն ուղիղ գիծ է, մարմինը միշտ շարժվում է նույն ուղղությամբ։ Պինդ մարմինը կարող է կատարել համընթաց հավասարաչափ շարժում, որի դեպքում մարմնի բոլոր կետերի արագությունների մեծությունները հաստատուն են, և հավասարաչափ պտտական շարժում անշարժ առանցքի շուրջը, երբ մարմնի ω անկյունային արագությունը հաստատուն է, իսկ պտտման անկյունը՝ φ=ωt։


== Տես նաև ==
Արագացում
Դասական մեխանիկա
Բանանալի գավառ

Բանանալի (պորտ.՝ Microrregião de Bananal), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլու նահանգի մեջ։ Մտնում է Բաուրու մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 26 895 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 2063,920  կմ²։ Բնակչության խտությունը 78,7  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 148 410 272,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 5 657,90 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,736


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Արապեի
Արեյաս
Բանանալ
Սիլվեյրաս
Սան Ժոզե դու Բառեյրու
Գալամլակներ

Գալամլակներ (լատ.՝ Cecidomyiidae), երկարաբեղիկ երկթևանիների կարգի միջատների ընտանիք։


== Տարածավածություն ==
Հայտնի է 4300, Հայաստանում՝ մոտ 100 տեսակ։ Առավել տարածված են սալորենու բողբոջամլակը (Asphondylia pruniperda), վարդենու գալամլակը (Wachtliella rosarum), խնձորենու գալամլակը (Dasineura mali), ուռենու գալամլակը (Dasineura salicis), ուռենու վարդանման գալամլակը (Dasineura iteobia), բարդու գալամլակը (Dasineura saiicinerda) և այլն։


== Բազմացում և զարգացում ==
Մեծամասնության թրթուրները բնակվում են գալերի մեջ (այստեղից՝ անվանումը), որոնք առաջանում են բույսի հյուսվածքների գրգռման հետևանքով։ Հասուն գալամլակները սնվում են բույսերի շաքարային արտադրություններով (կամ չեն սնվում) և ապրում են մի քանի օր։ Տարբեր տեսակների գալամլակների գալերի ձևը և կազմությունը տարբեր են։ Գալերը լինում են վայրի և մշակաբույսերի տարբեր տեսակների պտուղների, ծաղիկների, բողբոջների, տերևների, տերևակոթունների, ցողունների, կեղևի, շիվերի գագաթների, արմատների վրա։ Մանր, նուրբ մոծակներ են՝ բարեկազմ մարմնով, երկար ու բարակ ոտքերով։ Բեղիկները բազմահոդ են (8-36)։ Ջղավորումը խիստ պարզեցված է, թևի եզրին 6-ից ավելի չէ։ Թրթուրը երկարացած է, մարմինը՝ 13 հատվածից (բացի գլխից) բաղկացած։ Կրծքային հատվածի ստորին կողմում կա «թիակ» կոչվող մասը, որի ձևը մեծ նշանակություն ունի կարգաբանության մեջ։ Էգը ձվադրում է բույսերի հյուսվածքների մեջ։
Թրթուրների զարգացման փուլն ավարտվում է շատ արագ (4-15 օրում), որից հետո նրանք հարսնյակավորվում են կամ ընկնում հարաբերերական հանգստի մեջ։ Բուսակեր գալամլակների թրթուրները ձմեռում են հողում կամ բույսի վրա, որոնք հարսնյակավորվում են գարնանը, որոշ տեսակների ձմեռումն անցնում է ձվի փուլում։ 5-7 օրից հարսնյակները վերածվում են հասունի (իմագո)։ Տարվա մեջ ունենում են 1-4 սերունդ։ Թրթուրների մեծ մասը դեղին է, նարնջագույն կամ սպիտակ։ Ազատ ապրող գալամլակների թրթուրները զարգանում են հողում, սնկերում, թաղված տերևածածկում, քայքայվող բնափայտում։ Գալամլակների ընտանիքում կան նաև օգտակար ձևեր՝ աֆիդոֆագևեր, որոնք ոչնչացնում են լվիճներին և դերբիֆագներ, որոնք զարգանում են մոլախոտերի վրա՝ վնաս պատճառելով դրանց։ գալամլակների նեղ մասնագիտացված այդ տեսակները կարելի է օգտագործել որպես էկոլոգիապես անվտանգ կենսբ. պայքարի միջոց։ Սակայն գալամլակների մեծ մասը բույսերի վնասատուներ են (վնասում են բոլոր օրգանները), հատկապես՝ պտուղներում, ծաղիկներում, շիվերի գագաթնային մասում զարգացողները։ Տնտեսական մեծ վնաս են պատճառում հեսենյան ճանճը, ցորենի գալամլակը (Contarinia tritici), որոնք կարող են ամբողջովին ոչնչացնել ցորենի և այլ հացահատիկների բերքը։
Հեյնո Էնդեն

Հեյնո Էնդեն (դեկտեմբերի 13, 1959(1959-12-13), Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հանգստի անցած էստոնացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը հիմնականում խաղացել է հարձակվող պաշտպանի դիրքում։


== Կարիերա բասկետբոլում ==
Նրա առավել ուշագրավ նվաճումներից են 1982 թվականին Կոլումբիայի մայրաքաղաք Բոգոտայում ԽՍՀՄ թիմի կազմում բասկետբոլի աշխարհի առաջնությունում հաղթելը և նույն թիմի հետ Եվրոպայի 1983, 1985 և 1987 թվականների առաջնություններում ոսկե, արծաթե և բրոնզե մեդալների արժանանալը։ «ԲԿՄԱ Մոսկվա» թիմի կազմում երկու անգամ արժանացել է  Խորհրդային Միության չեմպիոնի կոչմանը և որպես խաղացող ավարտել իր պրոֆեսիոնալ կարիերան 1996 թվականին՝  Ֆինլանդիայում մեկ մրցաշրջան «Տամպերեեն Պյուրինտո» թիմի կազմում անցկացնելուց հետո։ Խաղային կարիերան թողնելուց հետո մարզել է Էստոնիայի տարբեր թիմեր, այդ թվում՝ Էստոնիայի բասկետբոլի ազգային հավաքականը 2001-2004 թվականների ընթացքում։ Որպես գլխավոր մարզչի նրա լավագույն արդյունքը 2000 թվականի օլիմպիական արծաթի նվաճումն էր, երբ հաղթել են Ֆրանսիայի տղամարդկանց ազգային հավաքականին, ինչպես նաև առաջին խաղը և հաղթանակը Տալլինի «Սակու Սուուրհալ» մարզահամերգային դահլիճումում։ 2001 թվականի խաղն ավարտվել է 64-59 հաշվով։


== Անձնական կյանք ==
Հեյնո Էնդենը ռուս գեղարվեստական մարմնամարզորդուհի Գալինա Բելոգլազովայից որդի ունի՝ Էնթոնի Էնդենը, որը նաև ազգային մակարդակով բասկետբոլ է խաղացել Էստոնիայի տարբեր թիմերում։ Մոսկվայում անցկացրած տարիներից ի վեր թիմակից Անդրեյ Լոպատովի ու հոկեյիստ Իգոր Լարիոնովի հետ լավ ընկերներ են։ Ներկայումս Տալլինում քրոջ՝ Պիլլի Էնդենի հետ աշխատեցնում է «Նիկոլայ» խորտկարանը։


== Ակումբային նվաճումներ ==
«ԲԿՄԱ Մոսկվա»

ԽՍՀՄ բասկետբոլի պրեմիեր լիգա 1984, 1988
Երկրորդ հորիզոնական 1985, 1986, 1987


== Տես նաև ==
Բասկետբոլի աշխարհի առաջնություն 1982
Եվրոպայի բասկետբոլի առաջնություն 1983
Եվրոպայի բասկետբոլի առաջնություն 1985
Եվրոպայի բասկետբոլի առաջնություն 1987


== Ծանոթագրություններ ==
Մերկանտուր

Մերկանտուր ազգային պարկ (ֆր.՝ Parc national du Mercantour), Ֆրանսիայի տասը ազգային պարկերից մեկը։ Ստեղծվել է 1979 թվականից, և այդ ժամանակից ի վեր Մերկանտուրը հանրաճանաչ վայր է։ Այստեղ այցելում են տարեկան 800000 զբոսաշրջիկներ։


== Տարածք ==
Պաշտպանված տարածքն ընդգրկում է 685 քառ. կմ տարածք, որը բաղկացած է կենտրոնական անմարդաբնակ գոտուց և յոթ հովիտներից, ինչպիսիք են Ռոյան, Բևերան, Վեզյուբին, Տինեն, Վարը (Ծովափնյա Ալպերում), Վերդոնը և Ուբայը։ Ծայրամասային գոտում կա 28 գյուղ։ Գյուղերից շատերը բարձրադիր են, ինչպես օրինակ՝ Բելվեդերեն Գորդոլասքյու հովտի սկզբում, որտեղ կան հիանալի ճարտարապետական հարստություններ (բազմաթիվ եկեղեցիներ, որոնք Նիսի նկարիչները զարդարել են որմնանկարչությամբ)։ Ավելի քան 150 գյուղական վայրեր են տեղակայված պարկում։ Բեգո լեռան շրջակայքում կան ժայռապատկերներ։ Դրանք թվագրվում են նեոլիթի և բրոնզի դարի վերջին։


== Աշխարհագրություն ==
Լեռնագագաթների շրջանում (Ժելան երրորդ ամենաբարձր լեռն է Ծովային Ալպերում` 3143 մ բարձրությամբ) գտնվում է մի պատմական հուշարձան՝ Vallée des merveilles, որը հայտնի է որպես «հրաշքների հովիտ»։ Բեգո լեռան ստորոտում լեռնագնացները կարող են տեսնել 37000 ժայռապատկերներ, որոնք թվագրվում են բրոնզե դարին։ Դրանցում պատկերված զենքերը, կենդանիները և մարդիկ երբեմն շատ առեղծվածային են։ Մերկանտուր ազգային պարկի պատմական ցուցանմուշներն ու քարե դարի իրերը ցուցադրվում են Տենդեի Musée des Merveilles թանգարանում։


== Բուսական աշխարհ ==
Բացի քարային կաղնուց, այստեղ աճում են միջերկրածովյան ձիթենին, մրտավարդը, եղևին, եղևնին, շվեյցարական սոճին և ամեն ինչից շատ խեժափիճին։ Մերկանտուրը նաև օժտված է 2000 տեսակի բուսատեսակներով, որոնցից 200-ը հազվագյուտ են։ Դրանք են՝ ալպյան ձնծաղիկը, շուշանը, բայց կան նաև երփներանգ ծաղիկներ ինչպիսիք են` քարբեկը, գառնադմակը, բոգը, սրանք գարնանը ստեղծում են գեղեցիկ գունապնակ։ Մերկանտուրը կազմել է բոլոր կենդանիների կենսաբազմազանության գույքագրման և մոնիտորինգի ծրագիր՝ հայտնաբերելու կենդանիների անհետացած տեսակները։


== Կենդանական աշխարհ ==
Քայլողները կարող են հեշտությամբ նկատել քարայծերի, որոնցից մի քանի հազարը ապրում են այգում և կարող են լսել արջամկների ձայնը։ Սպիտակ կզաքիսը, եղջերուն և մուֆլոնը հազվադեպ են հանդիպում, սակայն դրանց կարելի է տեսնել ամռան ամենաշոգ օրերին։ Մերկանտուրում կենդանական աշխարհը բազմազան է. տեղի մացառուտներում կան ազնիվ եղջերու և այծյամ, նապաստակներ, վարազներ, կաքավներ, արծիվներ, ճուռակներ, թիթեռների բազմաթիվ տեսակներ ու ավելի քան 50 իտալական գայլեր։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի ազգային պարկերի ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Խածկտիկներ

Խածկտիկներ, ճնճղուկազգիների կարգի թռչունների ընտանիք։ Բնակվում են Եվրոպայի և Ասիայի անտառային գոտիներում, Կովկասի ասեղնատերև լեռնային անտառներում։ ՀՀ-ում տարածված է խածկտիկների 3 տեսակ՝ սովորական, անապատային և մոնղոլական։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Խածկտիկները գեղանի կեցվածքով փոքրամարմին թռչուններ են. մարմնի երկարությունը մինչև 18-19 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 20–30 գ։ Գլուխը փոքր է, ոտքերն ու ճանկերը՝ երկար՝ հարմարված գետնին քայլելուն։ Փետրածածկը բազմագույն է. մեջքը կապտամոխրավուն է, թևերն ու պոչը՝ մուգ, կուրծքը՝ կարմիր (էգերինը՝ դարչնագորշավուն)։


== Կենսակերպ ==
Անապատային և մոնղոլական խածկտիկները բնադրող-չվող են, սովորական խածկտիկը նստակյաց է, քիչ տարածված։ Ձմռանն ապրում են այգիներում։ Վաղ գարնանը այգիներից վերադառնում են հարազատ անտառի խուլ ու խաղաղ թավուտները և ծառերի (հաճախ՝ եղևնիների) վրա բարակ շիվերից հյուսում իրենց բները. դնում են երկնագույն 4–6 ձու։ Ձագերը լույս աշխարհ են գալիս 15–20 օր հետո։
Ձմեռային այգում, մթնշաղից առաջ, երբեմն կարելի է լսել խածկտիկի սրնգային մեղմ ու թախծոտ երգը, որը մերթ ընդ մերթ ընդհատվում է ճղճղան նոտաներով։ 
Խածկտիկը հիանալի նմանակող է։ Դյուրահավատ այդ թռչնակը հեշտությամբ է ընկնում որսացանցի մեջ և շատ արագ ընտելանում տիրոջը։ Բայց գերության մեջ նա կորցնում է իր ալ գույնը և մգանում է։
Խածկտիկը բնությունը զարդարող թռչուններից է և նրան պետք է խնամքով պահպանել։
(5205) Սերվիան

(5205) Սերվիան (անգլ.՝ Servian), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի փետրվարի 11-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,338148 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2348 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4415 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1305,89 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,275674 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,37° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5205) Սերվիան աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գորնի (քաղաքատիպ ավան, Գորնի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորնիԳորնի (ռուս.՝ Горный), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Գորնի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11840 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (248201-248300)

Աստերոիդների ցանկ (248101-248200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (248301-248400)
 Աստերոիդների ցանկ (248101-248200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (248301-248400)
Պուիատու (գյուղ, Պաիդե շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊուիատուՊուիատու (էստ․՝ Puiatu), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Պաիդե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 24 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Օձակեր

Օձակեր (լատ.՝ Circaetus ferox), օձակեր արծիվ, ճուռակների ընտանիքի թըռչուն։


== Արտաքին տեսք ==
Մեջքը մոխրագորշ է, կուրծքը և փորը՝ սպիտակավուն, մուգ բծերով։ Թևերի բացվածքը մինչև 1,9 մ Է։ Ոտքերի մատները կարճ են, սուր եղունգներով՝ հարմարված լպրծուն որսը բռնելուն։ Լավ քայլում է։


== Տարածում ==
Տարածված է Եվրոպայում, Ասիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Չվող Է։ Օձակեր Ապրում է սաղարթավոր անտառներում և լեռներում։


== Բնադրում ==
Բնադրում է ծառերի կամ ժայռերի վրա։ Էգը դնում է մեկ ձու, թխսում 35–36 օր։ Սնվում է գլխավորապես օձերով, մողեսներով, երկկենցաղներով։ Օձի խայթոցից խուսափելու համար բռնում է նրա գլխի հատվածից։ Հայաստանում օձակեր է համարվում է կիսանստակյաց թռչունը։ Տարածված է Հայաստանի հարավային շրջանների կիսաանապատներում և չոր տափաստանային գոտում։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Գրականություն ==
И.В.Карякин. Змееяд (Circaetus gallicus) // Пернатые хищники Уральского региона. Соколообразные (Falconiformes) и Совообразные (Strigiformes). Пермь: Центр полевых исследований Союза охраны животных Урала / Социально-экологический союз, 1998. - 483 с.
Г.П.Дементьев. Змееяд (Circaetus gallicus) // Птицы Советского Союза, т.1. - М.: Сов. наука. 1951
Галушин, В. М. - Хищные птицы леса (М., 1990)։
Պրիվոլնոե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊրիվոլնոեՊրիվոլնոե (ուկրաիներեն՝ Привільне, Ղրիմի թաթարերեն՝ Tavşan Bazar), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Տաուշան-Բազար։
2001 թվականի տվյալներով Պրիվոլնոե գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Thai Airways International

Thai Airways International (THAI), Թաիլանդի խոշորագույն ավիաընկերություններից է, որի գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Բանգկոկում։ Ավիաընկերությունը դաշինք է կնքել Star Alliance֊ի հետ։ Ավիաընկերությունը հիմնադրվել է 1957 թվականին, Թաիլանդի կառավարության կողմից։ Ավիաընկերության առաջին չվերթը իրականացվել է Բանգկոկից դեպի Լոս Անջելես։ 1960 թվականին ավիաընկերությունը համատեղ թռիչքներ էր իրականացնում «SAS» ավիաընկերության հետ միասին։ 
THAI-իի օդային նավատորմը բաղկացած է լայնաթափք Բոինգ և Էյրբաս ինքնաթիռներից։ 2022 թվականի դրությամբ THAI-ի օդային նավատորմում առկա է շուրջ 40 գործող և 3 պատվերի մեջ գտնվող գերժամանակակաից ինքնաթիռներ։ 
«Smooth as silk» կարգախոսի ներքո THAI-ին և նրա դուստր ձեռնարկությունները թռիչքներ են իրականացնում 37 երկրների ավելի քան 101 ուղղություններով՝ շաբաթական իրականացնելով միջին հաշվով 1095 չվերթներ ներքին, տարածաշրջանային և միջմայրցամաքային ուղղություններով։ Thai Airways-ին է պատկանում ցածրարժեք (lowcost) Thai Smile Airways-ը, որին էլ իր հերթին պատկանում է երկրի ամենամեծ բյուջետային ավիաընկերության Nok Air-ի բաժնետոմսերի շուրջ 40%-ը։ Ասիական-խաղաղօվկիանոսյան փոխադրողների շրջանում ընկերությունն իրականացնում է դեպի Եվրոպա ամենաշատ ուղևորափոխադրումները։ THAI-ի թռիչքուղիներում գերակշռող են թռիչքները դեպի Եվրոպա, Արևելյան Ասիա և Հարավային/Հարավ-Արևմտյան Ասիա. նաև ավիաընկերությունը ուղևորափոխադրումներ է իրականացնում Օվկիանիայի հինգ քաղաքներում։ THAI-ն բրիտանական հեղինակավոր Skytrax-ի կողմից ստացել 4* աստղանի վարկանիշ՝ իր օդանավակայանի որակի, ինչպես նաև բարձրակարգ ծառայությունների և անձնակազմի սպասարկման որակի համար։


== Չվերթը ==
2014 թվականի դեկտեմբերին ավիաընկերությունը շահագործում էր հետևյալ ինքնաթիռները՝։


== Ավիաընկերության երթուղին ==
Ռուսաստան
Պեկին
Ֆրանսիա
Բարսելոնա
Իսպանիա
Գերմանիա
Լոնդոն
Լոս Անջելես
Հռոմ
Տոկիո
Մումբայ
Ֆրանկֆուրտ
Սինգապուր
ԱՄՆ
Մոսկվա (Շերեմետևո)
Մոսկվա (Դոմոդեդովո)


== Պատահարներ ==
1992 թվականի հուլիսի 31֊ին վթարի ենթարկվեց А310-304 օդանավը։ Օդանավը բախվել էր լեռանը, և ընկել է Կատամանդուից 23 մղոն դեպի հյուսիս։ Օդանավում գտնվում էին 113 ուղևոր, բոլորը զոհվել էին։ Օդանավը ուներ տեխնիկական խնդիրներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Thai Airways International
Պաշտոնական էջ Thai Airways Russia
Մոտորսկոե

Մոտորսկոե (ռուս.՝ Моторское), գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Կարատուզսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պոչկա (Լեժայի վտակ)

Պոչկա (ռուս.՝ Почка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լուխտա գետի ձախ ափում՝ 64 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020100312103000006691
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103000669
Ավազանի կոդը - 03.02.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(1051) Մերոպե

(1051) Մերոպե (անգլ.՝ Merope), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1925 թվականի սեպտեմբերի 16-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,216514 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9076 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5255 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Մերոպե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,9158 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2107,06 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,170854 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,46° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1051) Մերոպե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆրեդերիկ Քորտլանդ

Ֆրեդերիկ Գերման Անրի (Ֆրից) Քորտլանդ (հոլ.՝ Frederik Herman Henri (Frits) Kortlandt, հունիսի 19, 1946(1946-06-19), Ուտրեխտ, Ուտրեխտ, Նիդերլանդներ), Լեյդենի համալսարանի համեմատական լեզվաբանության պրոֆեսոր։


== Հետազոտություններ ==
Բալթիկ և սլավոնական լեզուների մասնագետ, ինչպես նաև հնդեվրոպական լեզուների։


== Մրցանակներ ==
Ֆրեդերիկ Քորտլանդը Նիդերլանդական Թագավորական գիտությունների ակադեմիայի անդամ։ Նրա մրցանակների մեջ է մտնում Սպինոզայի պրեմիան (1997)։


== Աշխատանքներ ==
Modelling the phoneme : new trends in East European phonemic theory, Den Haag: Mouton 1972
Italo-Celtic origins and prehistoric development of the Irish language, Amsterdam, Rodopi 2007
Kortlandt F. Indo-European and Indo-Uralic // Studies in Germanic, Indo-European and Indo-Uralic. — Amsterdam/New York: Կաղապար:Не переведено 3, 2010. — P. 91—112. — (Leiden Studies in Indo-European, 17). — ISBN 978-9-04-203135-7
Kortlandt F. Indo-Uralic and Altaic // Studies in Germanic, Indo-European and Indo-Uralic. — Amsterdam/New York: Կաղապար:Не переведено 3, 2010. — P. 415. — (Leiden Studies in Indo-European, 17). — ISBN 978-9-04-203135-7
Selected writings on Slavic and general linguistics, Amsterdam, Rodopi 2011
Kortlandt, Frederik. Balto-Slavic phonological developments. // Baltistica, 43/1, 2008.
Kortlandt, Frederik. From Proto-Indo-European to Slavic


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Frederick Kortlandt: Bibliography
Անսգար Կնաուֆ

Անսգար Կնաուֆ (գերմ․՝Ansgar Knauff, հունվարի 10, 2002(2002-01-10), Գյոթինգեն, Ստորին Սաքսոնիա, Գերմանիա), գերմանացի ֆուտբոլիստ, վինգեր։ Հանդես է գալիս գերմանական «Բորուսիա Դորտմունդի» և Գերմանիա Մ19 հավաքականի կազմում։


== Ակումբային կարիերա ==
2015 թվականին Անսգար Կնաուֆը միացել է «Հաննովեր 96»-ի մանկապատանեկան թիմին, որտեղ մեկ տարի անցկացնելուց հետո տեղափոխվել է «Բորուսիա Դորտմունդի» ակադեմիա։ Այս թիմի կազմում նա մասնակցել է 2019-20 մրցաշրջանի Եվրոպայի երիտասարդական լիգային։ 
Իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը գերմանացի ֆուտբոլիստը կնքել է 2020 թվականի նոյեմբերի 25-ին «Բորուսիայի» հետ։ Պայմանագիրը նախատեսված է մինչև 2023 թվականը։ Թիմի կազմում Կնաուֆը իր նորամուտի հանդիպումը անցկացրել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 8-ին՝ մասնակցելով Չեմպիոնների լիգայի շրջանակներում կայացած «Զենիթի» դեմ հանդիպմանը։ Նա 83-րդ րոպեին փոխարինել է Տորգան Ազարին։ 2021 թվականի ապրիլի 10-ին ֆուտբոլիստը իր առաջին գոլն է խփել գերմանական ակումբի կազմում «Շտուտգարտի» դեմ կայացած խաղում, որն ավարտվել է 3-2 հաշվով՝ դորտմունդյան թիմի հաղթանակով։


== Ձեռքբերումներ ==
Գերմանիայի գավաթակիր - 2020-21


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Անսգար Կնաուֆի էջը fussballdaten.de կայքում
Սիլվիա Փլաթ

Սիլվիա Փլաթ (անգլ.՝ Sylvia Plath, հոկտեմբերի 27, 1932(1932-10-27)[…], Բոստոն, ԱՄՆ - փետրվարի 11, 1963(1963-02-11)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), ամերիկացի բանաստեղծուհի և գրող, համարվում է անգլալեզու գրականության մեջ «դավանանքային/ խոստովանական պոեզիա» ժանրի հիմնադիրներից մեկը։ Փլաթի կենդանության օրոք լույս է տեսնում միայն «Հսկա» ժողովածուն (անգլ.՝ The Colossus & Other Poems, Լոնդոն, 1960) և «Ապակե կափարիչի տակ» (1963) կիսակենսագրական վեպը։ 1965 թվականին հրատարակվել է «Արիել» ժողովածուն, որն արժանացավ բուռն քննադատությունների՝ դառնալով 20-րդ դարաշրջանի անգլամերիկական պոեզիայի բեսթելերներից մեկը։ 1982 թվականին հատընտիր պոեմների ժողովածու գրքի համար Փլաթը հետմահու ստացավ Պուլիցերյան մրցանակ։
Սիլվիա Փլաթը բրիտանացի բանաստեղծ-դափնեկիր Թեդ Հյուզի կինն էր։ Այս ամուսնությունը ոչ միայն միություն էր երկու սիրող մարդկանց միջև, այլև ստեղծագործական տանդեմը, որում առաջատար դեր խաղաց Հյուզը, իսկ Փլաթը նրան հնարավորություն տվեց ստեղծագործելու։ Բայց Փլաթի և Հյուզի հարաբերություններն ավարտվեցին ողբերգությոամբ, սկզբում 1963 թվականին, Փլաթը տառապել է ծանր դեպրեսիայից, որը նրանց բաժանման պատճառն է դարձել։ Հուսահատված բաժանումից, Փլաթը, թողնելով երկու երեխաներին, ինքնասպան եղավ։ Օգտվելով բանստեղծուհու գրական ժառանգությունից, Փլաթի մահից հետո Հյուզը հիմնեց Estate of Sylvia Plath-ը։
Փլաթի բանաստեղծական տաղանդը ճանաչում գտավ նրա մահից հետո։ Միաժամանակ մամուլում հիստերիա բռնկվեց նրա ինքնասպանության և Հյուզի մահվան մեջ մեղավոր լինելու համար։ Նրա բանաստեղծական տաղանդի հետևորդներից ոմանք, ինչպես նաև գրական քննադատները հայտարարեցին և նրան անվանեցին «Սիլվիա Փլաթի մարդասպանը»։
Որպես խոստովանական պոեզիայի իրական ներկայացուցիչ, Սիլվիա Փլաթը գրում էր իր անահանգստությունների և վախի զգացողությունների մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Օգոստոսյան հեղափոխություն Վիետնամում

Օգոստոսյան հեղափոխություն Վիետնամում (վիետ․՝ Cách mạng tháng Tám), Վիետնամում ֆրանսիական գաղութատիրության դեմ մղված շարժում, որի արդյունքում երկրում հաստատվում է այսպես կոչված՝ ժողովրդա-դեմոկրատական իշխանություն։ Օգոստոսյան հեղափոխությունը Վիետնամում 19-րդ դարի 50-80-ական թվականներին Վիետնամը գրաված ֆրանսիական գաղութարարների և 1940 թվականին երկիրը նվաճած ճապոնական ուժերի դեմ ազգային-ազատագրական պայքարի զարգացման արդյունք էր։ 1941 թվականի մայիսի 19-ին Հնդկաչինի կոմկուսի (ՀՉԿԿ) Կենտկոմի պլենումի որոշմամբ ստեղծվեց ազգային-ազատագրական միասնական ճակատ՝ Վիետմին։ 1944 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Հյուսիս-Արևելյան Վիետնամում սկսեցին ձևավորվել Վիետնամի ազատագրական բանակի առաջին ջոկատները (հետագայում՝ Վիետնամի ժողովրդական բանակ)։ 1945 թվականի մարտի 9-ի հեղաշրջումից հետո, որով ճապոնական ուժերը վերացրին ֆրանսիական վարչությունը, Վիետմինը պարտիզանական լայն պայքար ծավալեց Ճապոնիայի դեմ։ 1945 թվականի ապրիլին Վիետմինի ռազմահեղափոխական կոնֆերանսում ընդունվեց համընդհանուր ապստամբության նախապատրաստման պլան։ Հունիսի 4-ին Վիետնամի հյուսիսի 6 նահանգներում ստեղծվեց Ազատագրված շրջան։ Օգոստոսի 13-15-ին որոշում ընդունվեց համընդհանուր ապստամբություն սկսելու մասին, նպատակն էր նվաճել լիակատար անկախություն և հաստատել ժողովրդական իշխանություն։ Օգոստոսի 16-ին ընտրվեց Վիետնամի ազատագրության ազգային կոմիտե (Հո Շի Մինի գլխավորությամբ), որի վրա դրվեցին ժամանակավոր կառավարության ֆունկցիաները։ ՀՉԿԿ-ի կոչով օգոստոսի 16-26-ին ամբողջ երկրում ապստամբություն սկսվեց։ Օգոստոսի 19-ին ապստամբները գրավեցին Հանոյը, 20-ին ստեղծվեց Հյուսիսային Վիետնամի ժողովրդա-հեղափոխական կոմիտեն։ Օգոստոսի 24-ին կայսր Բաո-Դայը հարկադրված հրաժարվեց գահից։ 1945 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Հանոյում Հո Շի Մինը հռչակեց Վիետնամի անկախության դեկլարացիան և Վիետնամի Դեմոկրատական Հանրապետության (ՎԴՀ) ստեղծումը։
Մարիա Գլուշկո

Մարիա Վասիլևնա Գլուշկո (ռուս.՝ Мария Васильевна Глушко́, հունվարի 18, 1922(1922-01-18), Վլադիվոստոկ, Հեռավոր Արևելքի հանրապետություն - մարտի 27, 1993(1993-03-27), Սիմֆերոպոլ, Ուկրաինա), խորհրդային գրող, սցենարիստ։ Ուկրաինայի գրողների միության անդամ (1954 թվականից), գործադիր քարտուղար, հետագայում` Ուկրաինայի գրողների միության Ղրիմյան կազմակերպության նախագահ։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Գլուշկոն ծնվել է  1922 թվականին Վլադիվոստոկում՝ հրետանու զորապետի ընտանիքում։ Երկար տարիներ ընտանիքի հետ ապրել է Սարատովում։ Հայրենական պատերազմից առաջ ամուսնացել է իր դասընկերոջ հետ, որը Բաումանի ինստիտուտի ուսանող էր։
Սովորել է Մոսկվայի մեխանիկա-մեքենաշինական ինստիտուտում (1939-1946)։ Մասնակցել է Հայրենական պատերազմին։ Կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ` պաշտպանելու հայրենիքը։ Իր փորձությունների մասին հետագայում գրել է ստեղծագործություններում։
1955 թվականին ավարտել է Սիմֆերոպոլի Ղրիմի մանկավարժական ինստիտուտը, հետագայում՝ Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտը։
Ապրել և ստեղծագործել է Ղրիմում։ 1960 թվականին ղեկավարել է «Ղրիմի» ալմանախի խմբագրական խորհուրդը, այնուհետև ղեկավարել է Ուկրաինայի գրողների միության Ղրիմի մասնաճյուղը (1980 թվականից), եղել «Ծիածան» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ։
Կյանքի վերջին տարիներին մասնակցել է Ղրիմի մշակույթի հանրապետական ֆոնդի աշխատանքներին։ Ծանր ապրումներ է ունեցել ԽՍՀՄ փլուզման ժամանակ, որից հետո այլևս չի գրել։


== Պարգևներ ==
«Պատվո նշան» շքանշան (18.01.1982)
«Աշխատանքային արիության համար» մեդալ (28.01.1967)


== Ընտրյալ երկեր ==
«Анна Ильина» (1951)
«На всю жизнь» (1956)
«Это мой сын» (1958)
«Юлька» (сборник рассказов, 1960)
«Потому что люблю» (1962)
«Живым говори - До свидания» (1963)
«Живите дважды» (1966)
«Елена Николаевна» (1969)
«Потому что люблю» (1972)
«Ночной троллейбус» (1972)
«Трудный день» (1978)
«Год активного солнца» (1980)
«Возвращение» (1984)
«Кольцо для Анастасии» (1986)
«Мадонна с пайковым хлебом» (1987)


== Ծանոթագրություններ ==
Վսադկի (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)

Վսադկի (ուկրաիներեն՝ Всадки), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վսադկի գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գյումուշ (Գյումուշի գավառ)

Գյումուշ, գյուղ (ավան, գյուղաքաղաք, քաղաք) պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Գյումուշի գավառակում։ Գտնվում էր Մարզվան քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Հաջի քյոյ դաշտի հարավային կողմի բլուրների ստորտներում, Գյումուշ մադեն արծաթահանքերի մոտ։ Գյուղից 3-4 կմ հեռու գտնվում է Հաջի քյոյ գյուղը։ Գյումուշին համարյա կից է եղել Կարաքյոյ գյուղը։


== Պատմություն ==
Եղել է հին գյուղաքաղաք։ Հայտնի է եղել հռոմեկան տիրապետության ժամանակներից՝ իր բարձրորակ արծաթահանքերի և արհեստանոցների շնորհիվ։ Բնակավայրը նաև հիշատակվում է որպես քաղաք։


== Բնակչություն ==
XIX դարի վերջին ուներ 107 հայ, 1800 հույն և 2200 այլազգի բնակիչ։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի նախօրեին Գյումուշ և Կարաքյոյ գյուղերը միասին ունեին 10 000 բնակիչ, որից 4800-ը՝ հայեր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյումուշն ուներ եկեղեցի, վանք (մենաստան)-ուխտատեղի։


== Կրթություն ==
Բնակավայրում գործում էր 2 հայկական վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աննա Սարաջյան

Աննա Սերգեյի Սարաջյան (1977, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դաշնակահարուհի, կոմպոզիտոր։ Սերգեյ Սարաջյանի դուստրը։


== Կենսագրություն ==
Աննա Սարաջյանը ծնվել է 1977 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Պ. Ի. Չայկովսկու անվան երաժշտական դպրոցում։ Մեկ տարի սովորել
է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (դաշնամուրի դասարան), ավարտել Նյու Յորքի Ջուլիարդի բարձրագույն երաժշտական դպրոցը, Լոնդոնի թագավորական երաժշտական ակադեմիայի ասպիրանտուրան (2005, ղեկավար՝ Հ. Միլն)։ Դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում։
Առաջին ելույթը՝ 1997 թվականին՝ «Քառնեգի Հոլլի» փոքր դահլիճում. երկացանկում՝ Յ. Ս. Բախի, Լ. վան Բեթհովենի, Ֆ. Շոպենի, Կ. Դեբյուսիի, Ա. Խաչատրյանի և ուրիշների գործերից։ Ելույթներ է ունեցել նաև
անսամբլների հետ։
Հյուրախաղերով շրջագայել է ԱՄՆ-ում, Ավստրիայում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում (Սիցիլիա), Շվեյցարիայում, Կիպրոսում, Հնդկաստանում, ՀԱՀ-ում։ Մասնակցել է Nantucket ամառային դպրոցին Բոստոնում, Սեմպերի միջազգային երաժշտական փառատոնին Իտալիայում, Արագած միջազգային երաժշտական փառատոնին և Մոնրեալի Բախի փառատոնին։
2005 թվականին բնակություն է հաստատել Մոնրեալում։


== Մրցանակներ ==
1992 – «Ամադեուս» ազգային մրցույթի ոսկե մեդալակիր
Էտլինգենի միջազգային մրցույթի Բախի անվան մրցանակակիր
2002 – Dip RAM մրցանակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աննա Սարաջյան
Ավետիք Ավդալյան

Ավետիք Բադալի Ավդալյան (1920, Մոլլա-Գյոկչա, Ալեքսանդրապոլի գավառ - անհայտ), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ավետիք Ավդալյանը ծնվել է 1920 թվականին, Անիի շրջանի Մարալիկ գյուղում։ 1940 թվականին ավարտել է Մարալիկի միջնակարգ դպրոցը։ Աշխատել է որպես շրջանային գրադարանի վարիչ և դպրոցի ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ։
1940 թվականին Ավետիքը զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Ծառայել է Լիտվայի արևմտյան սահմաններում։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Լատվիայում և Լիտվայում թշնամու դեմ մղված ճակատամարտերում։ Ավդալյանը մարտնչել է Ստալինգրադյան, 1-ին Մերձբալթյան և Լենինգրադյան ռազմաճակատներում, ցուցաբերելով խիզախություն, բարձր կարգապահություն։ Ավդալյանը երկու անգամ վիրավորվել է, բայց չի հեռացել ռազմի դաշտից։ Մարտերում ցուցաբերած արիության և խիզախության համար արժանացել է Կարմիր աստղի, Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանների և մեդալների։ 1941 թվականին Ավդալյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։
Ավդալյանը բանակից զորացրվել է 1946 թվականին և նույն թվականից աշխատել Ձորաշենի յոթնամյա դպրոցում։ 1947 թվականից մինչև 1954 թվականն աշխատել է շրջանային ֆիզկուլտկոմիտեի նախագահ և ֆիկուլտուրա դասավանդել Մարալիկի միջնակարգ դպրոցում, հետագայում անցել է կուսակցական աշխատամնքի։


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Ելենա Շիրման

Ելենա Միխայլովնա Շիրման (ռուս.՝ Елена Михайловна Ширман, հունվարի 21 (փետրվարի 3), 1908, Դոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 10, 1942(1942-08-10), Ռեմոնտնոյե, Ռոստովի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային բանաստեղծուհի։


== Կենսագրություն ==
Ելենա Միխայլովնա Շիրմանը ծնվել է Դոնի Ռոստովում՝ ղեկապետի և ուսուցչուհու ընտանիքում։ Մանկուց տարվել է բանաստեղծություններ հորինելով, որոնք տպագրվում էին Ռոստովի պարբերականներում։ Ավելի ուշ նրա բանաստեղծությունները սկսեցին լույս տեսնել մոսկովյան «Օկտյաբր» և «Սմենա» ամսագրերում։
1933 թվականին, Ռոստովի մանկավարժական ինստիտուտի գրական ֆակուլտետն ավարտելուց հետո, Շիրմանը սկսել է աշխատել գրադարանում, զբաղվել բանահավաքությամբ և շարունակել է իր գրական գործունեությունը։ 1937 թվականին ընդունվել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտ՝ Իլյա Սելվինսկու սեմինար։ Միաժամանակ նա համագործակցել է Ռոստովի մի շարք հրատարակությունների հետ, ղեկավարել է մանկական գրական խմբակ և եղել է «Պիոներսկայա պրավդա» թերթի գրական խորհրդատու։
Հայրենական մեծ պատերազմը սկսվելուն պես Շիրմանը ղեկավարել է Դոնի Ռոստովում լույս տեսնող «Պրյամոյ նավոդկոյ» քարոզչական թերթը, որում տպագրվում էին նրա երգիծական բանաստեղծությունները։
1942 թվականի հուլիսին Շիրմանը գործուղման է գնացել Ռեմոնտնոյե գյուղի շրջան։ Այնտեղ նրան բռնել են գերմանացիները։ Նրա աչքերի առաջ գնդակահարել են ծնողներին, իսկ հաջորդ օրը, պատռելով նրա հագուստը՝ ստիպել են փորել սեփական գերեզմանը։ Շիրմանի զոհվելու պատմության մասին հայտնի է դարձել միայն 20 տարի հետո։


== Մատենագրություն ==
Бойцу Н-ской части (сборник). — 1942.
Жить! (сборник). — Советский писатель, 1969. — 10000 экз.
Васильченко М. Е., Ширман Е. М. Изумрудное кольцо (сказки). — Ростов-н/Д, 1937.
Советские поэты, павшие на Великой Отечественной войне. — 2005. — (серия «Новая библиотека поэта»)


== Գրականություն ==
Писатели Советского Дона: Био-библиогр. справочник. Вып. 1 и 2 / [Сост.: Д. И. Руманова, Д. К. Жак и др.]. — Ростов н/Д: Тип. изд-ва «Молот», 1948. — С. 102—103. — 112 с. — (Рост. гос. науч. б-ка им. К. Маркса). — 2500 экз.
Бакулина Н. В. Записки из прифронтового города: воспоминания о Елене Ширман в годы Великой Отечественной войны // Донской временник. Год 2008-й: краеведческий альманах / Донская гос. публичная библиотека. — Ростов-н/Д, 1993—2014.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Эти стихи, наверное, последние…»
Дарю тебе весь этот мир Archived 2007-11-08 at the Wayback Machine.
Последние стихи
Շիրմանի ստեղծագործությունները հայերեն թարգմանությամբ «Գրական թերթում» | «Վերջին տողեր»
Ելենա Շիրման | «Վերջին նամակ» («Գրանիշ»)
(9095) 1995 WT2

(9095) 1995 WT2, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 16-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,251624 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8438 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6594 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1234,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291716 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,72° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9095) 1995 WT2 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գրիշա Մուրադյան

Գրիշա Արտեմի Մուրադյան (1919, Վերին Գետաշեն, Հայաստան - անհայտ), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Գրիշա Մուրադյանը ծնվել է 1919 թվականին Մարտունու շրջանի Վերին Գետաշեն գյուղում։ 1937 թվականին ավարտել է Վարդենիսի շրջանի Վարդենիս ավանի միջնակարգ դպրոցը և նշանակվել Սուխումի շրջանի Աչադարա գյուղի տարրական դպրոցի վարիչ և հայոց լեզվի ուսուցիչ։ 
1939 թվականի հոկտեմբերին Մուրադյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ։ Պատերազմի տարիներին թշնամու դեմ մարտնչել է տարբեր ռազմաճակատներում՝ Հարավ-Արևմտյան, Կովկասյան, 2-րդ Բելոռուսական։ Պատերազմի սկզբից մինչև հաղթական ավարտը ծառայել է 384-րդ առանձին կապի գումարտակում, որն արժանացել է Թամանյան անվանակոչման և պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Մասնակցել է Մոզդոկ, Մալգոբեկ, Կերչ, Սևաստոպոլ քաղաքների ազատագրման և Քյոնիգսբերգ քաղաքի գրավման մարտերին։ Մուրադյանը Կերչ և Սևաստոպոլ քաղաքներն ազատագրելու ժամանակ գլխավորել է կապի գծային վաշտը և, մերձծովյան բանակի շտաբի և գործող դիվիզիաների միջև անխափան հեռախոսային կապ ապահովելու համար, 1944 թվականին պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Մասնակցել է 2-րդ Բելոռուսական ռազմաճակատի մարտական գործողություններին Լեհաստանի և Գերմանիայի տերիտորիաներում։ Պարգևատրվել է «Կովկասի պաշտպանության համար», «Քյոնիգսբերգի գրավման համար» և «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալներով։ 1943 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։
1945 թվականի դեկտեմբերին Մուրադյանը զորացրվել է և նորից անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Նշանակվել է Գեղհովիտի յոթնամյա դպրոցի տնօրեն։ 1954 թվականին պարգևատրվել է «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալով։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ռուսական բաժնի լեզվագրական ֆակուլտետը և երկար տարիներ ռուսաց լեզու և գրականություն դասավանդել միջնակարգ դպրոցի բարձր դասարաններում։ 1967 թվականին աշխատել է Վերին Գետաշենի միջնակարգ դպրոցում, եղել է արտադասարանական-արտադպրոցական դաստիարակչական աշխատանքների կազմակերպիչ։


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ
«Քյոնիգսբերգի գրավման համար» մեդալ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
«Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Կոռեգու դու Օրու

Կոռեգու դու Օրու (պորտ.՝ Córrego do Ouro), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Գոյաս նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Գոյաս նահանգի կենտրոնական մասում ։ Բնակչությունը կազմում է 2739 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 462,302 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ վ մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը կազմել է 19 861 317,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 6 976,23 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը 2000 թվականին կազմել է 0,726


== Արտաքին հղում ==
Կոռեգու դու Օրուի  մասին(չաշխատող հղում)
Բջնիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Բջնի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 143 հուշարձան (49 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Հալյավա

Հալյավա (էստ․՝ Haljava), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Յիելեհտմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 153 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Շալվինյակ

Շալվինյակ (ֆր.՝ Chalvignac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 426 մարդ, բնակչության խտությունը` 11.87 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 35.89 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 90 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 39 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 278 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 197-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 81։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,9 %։ 197 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 181 անձ (99 տղամարդ և 82 կին)։ Գործազուրկ են եղել 16 անձ (9 տղամարդ և 7 կին)։ 81 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 36-ը` թոշակառուներ, իսկ 32-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
(7426) 1992 US4

(7426) 1992 US4, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Ացուշի Սուգիեի կողմից Դայնիկում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,41006 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,955 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8652 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1366,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263428 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,49° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7426) 1992 US4 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աննվաճ

Աննվաճ, Վիկտորիական շրջանի բանաստեղծություն է՝ գրված անգլիացի բանաստեղծ Վիլյամ Էռնեստ Հենլիի (անգլ.՝ William Ernest Henley) կողմից 1875 թ. (առաջին անգամ հրատարակվել է 1888 թ.)։
Բնօրինակը վերնագիր չի ունեցել. ներկայումս հայտնի լատ.՝ «Invictus» (աննվաճ) վերնագիրը ավելացվել է 1900 թ. «Անգլերեն բանաստեղծությունների Օքսֆորդյան գրքում» ներառվելու ժամանակ՝ Արթուր Քուիլեր-Քոուչի (անգլ.՝ Arthur Quiller-Couch) կողմից։
Հեղինակը 12 տարեկանում հիվանդացել է ոսկրի տուբերկուլյոզով, որն աստիճանաբար զարգացել է ոտքի ուղղությամբ։
Չնայած ուսմանը խանգարող առողջական վիճակին՝ 1867 թ. Հենլին հաջողությամբ հանձնել է Օքսֆորդյան տեղական քննությունները՝ իբրև ավագ ուսանող։
Այնուհետև հիվանդությունը ավելի է սրվել և նրա կյանքը պահպանելու նպատակով անհրաժեշտություն է առաջացել ծնկից ներքև անդամահատել հիվանդ ոտքը (1865 թ. կամ 1868-1869 թթ. ընթացքում)։
Այնուհետև բժիշկները խորհուրդ են տվել աջ ոտքը ևս անդամահատել, սակայն Հենլին չի համաձայնվել և 3 տարի (1873-1875 թթ.) հիվանդանոցում անցկացնելուց հետո կարողացել է խուսափել վիրահատական միջամտությունից։
«Աննվաճը» գրվել է Հենլիի կողմից 1875 թ.՝ հիվանդանոցում։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
«Աննվաճը» կարևոր դեր է ունեցել Հարավ-Աֆրիկյան Հանրապետության նախկին նախագահ և 1993 թ. Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Նելսոն Մանդելայի կյանքում։
«Աննվաճը» մի քանի անգամ հիշատակվում է Քլինթ Իսթվուդի 2009 թ. համանուն ֆիլմում։
Ռոբերտ Լյուիս Ստիվենսոնի (Robert Louis Stevenson) նամակների համաձայն՝ «Գանձերի կղզի» վեպի Ջոն Սիլվերի կերպարի աղբյուր է հանդիսացել Հենլին։


== Տեքստ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Բերզին

Բերզին , լեռագագաթ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Մեղրու լեռանաշղթայի կենտրոնական մասում, Մալև գետի վերին հոսանքի ձախ կողմում։ Բարձրությունը 1736 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սելիվանովսկայա (Միլյուտինսկի շրջան)

Սելիվանովսկայա (ռուս.՝ Селивановская), գյուղ (ստանիցա) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանում։ Սելիվանովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
2011 թ. տվյալներով Բնակչությունը կազմում է 1341 մարդ։
Փոքրիկ կանայք (ֆիլմ, 1994)

«Փոքրիկ կանայք» (անգլ.՝ Little Women) 1994 թվականի ամերիկյան ընտանեկան դրամատիկական ֆիլմ, ռեժիսոր Գիլիան Արմսթրոնգ։ 1868 թվականին գրված Լուիսա Մեյ Էլքոթի համանուն վեպի էկրանավորումն է։
Սցենարի հեղինակը Ռոբին Սվայկորդն էր։ Սա Օլքոթի վեպի հինգերորդ էկրանավորումն է 1917 և 1918 թվականներին թողարկված համր վարկածներից և 1933 թվականի Ջորջ Քյուքորի և 1949 թվականի Մերվին Լերոյի ադապտացիաներից հետո։
Ֆիլմը թողարկվել է 1994 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, իսկ ամբողջ երկրում չորս օր անց՝ 1994 թվականի դեկտեմբերի 25-ին։ Թողարկվել է Columbia Pictures ընկերության կողմից։ Ֆիլմը նվիրված է սպանության զոհ Պոլի Կլաասին և գրական գործակալ Ջուդի Սքոթ Ֆոքսին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է ԱՄՆ-ում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ չորս դեռահաս քույրերի կյանքի մասին, որոնք ապրում էին Մասաչուսեթս նահանգի Կոնկորդ քաղաքում։ Վայնոնա Ռայդերը խաղում է գրող դարձած քրոջ դերը։ Ֆիլմում պատմվում է նաև ավագ քույրերի պատմության, նրանց առաջին սիրո, հույսերի ու հիասթափությունների, նրանց կենսամակարդակի ձևավորման և ինքնուրույն կյանք սկսելու մասին։


== Դերերում ==
Վայնոնա Ռայդեր–Ջոզեֆինա (Ջո) Մարչ
Գեբրիել Բըրն–գերր Ֆրիդրիխ Բաուեր
Թրինի Ալվարադո–Մեգ Մարչ
Սամանթա Մեթիս–մեծահասակ Էմի Մարչ
Քիրստեն Դանստ–Էմի Մարչը մանկության տարիներին
Քլեր Դենս–Բեթ Մարչ
Քրիստիան Բեյլ–Թեոդոր (Լոռի) Լորենս
Էրիկ Շտոլց–Ջոն Բրուքս
Ջոն Նևիլ–պարոն Լոուրենս
Մերի Ուիքս–Մարչ մորաքույրը
Սյուզան Սարանդոն–տիկին Էբիգեյլ Մարչ (Մարմի)


== Քննադատություն ==
Chicago Sun-Times-ից Ռոջեր Էբերտը 3,5 աստղ է շնորհել ֆիլմին՝ այն անվանելով «Լուիզա Մեյի հայտնի պատմության զարմանալիորեն սուր և խելացի վերապատմություն, այլ ոչ թե փափուկ եզրերով մանկական ֆիլմ, ինչպես կարող է թվալ»։ Նա ավելացրել է. «Սկզբում ես մռայլ էի, մտածում էի, որ դա կլինի շատ խելոք ու բարեպաշտ. Աստիճանաբար ես տեսա, որ  Ջիլիան Արմսթրոնգ [...] դրան լուրջ է վերաբերում։ Եվ հետո սկսեցի գնահատել հինգ դերասանուհիների անսամբլի դերասանական վարպետությունը, որոնք ջերմություն են ստեղծում և ծանոթանում իրական ընտանիքին»։
Rotten Tomatoes-ի կայքում ֆիլմն ունի 91% վարկանիշ, 34 քննադատների հիման վրա, 10-ից 7,45 միջին գնահատականով։ Կայքի կոնսենսուսը նշում է. «տաղանդավոր դերասանուհիների հզոր կազմի շնորհիվ Ջիլիան Արմսթրոնգը՝ Լուիզա Մեյի Օլքոթի «փոքրիկ կանանց» ադապտացման մեջ ապացուցում է, որ հավերժական պատմությունը կարող է հաջողակ լինել, անկախ նրանից, թե քանի անգամ է այն պատմվել»։
Metacritic կայքում ֆիլմը հավաքել է 100-ից 87 միավոր, որը հիմնված է 23 արձագանքների վրա և ցույց է տալիս «համընդհանուր ճանաչում»։


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


==== Անվանակարգեր ====
1995–Մրցանակ «Օսկար»
Լավագույն դերասանուհի–Վայնոնա Ռայդեր
Լավագույն կոստյումների դիզայն–Քոլին Էթվուդ
Լավագույն բնօրինակ գրառում–Թոմաս Նյուման
1995 –մրցանակ BAFTA
Լավագույն կոստյումների դիզայն–Քոլին Էթվուդ


== Նկարահանում ==
Քրիստիանա Բեյլան ֆիլմ է հրավիրել Վայնոն Ռայդերին՝ գլխավոր դերակատարին։
Ռայդերը այս ֆիլմը նվիրել է Փոլի Հաննա Կլաասին՝ 12-ամյա աղջկան, որը սպանվել է Փեթալումում (Կալիֆոռնիայի նահանգ)՝ Վայնոնի հայրենի Ռայդեր քաղաքում։ «Փոքրիկ կանայք» վեպը Փոլի սիրած գիրքն էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Маленькие женщины»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
««Маленькие женщины»»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում: