Սյուզաննա Սոլտեր

Սյուզաննա Մադորա Սոլտեր (անգլ.՝ Susanna Madora Salter), ի ծնե Քինսի (Kinsey), մարտի 2, 1860(1860-03-02), Belmont County, Օհայո, ԱՄՆ - մարտի 17, 1961(1961-03-17), Նորման, Օկլահոմա, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, Ժուժկալության շարժման ակտիվիստ, Արգոնիայի քաղաքապետ (1887-1888)։
Առաջին կին քաղաքապետը Միացյալ Նահանգներում։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Սյուզաննա Սոլտերը ծնվել է 1860 թվականի մարտի 2-ին Օհայո նահանգի Բելմոնտի շրջանի Լամայրա չներառված տարածքում։ Նրա ծնողները՝ Օլիվերն ու Թերիսա Քինսիները, Անգլիայից քվակեր գաղութարարների հետնորդներն էին։
Երբ Սյուզաննան դարձել է 12 տարեկան, ընտանիքը տեղափոխվել է Կանզաս, որտեղ նրանք բնակություն են հաստատել 80 ակր տարածք ունեցող Սիլվեր Լեյքի ագարակում։ Ութ տարի անց նա ընդունվել է Կանզասի գյուղատնտեսական քոլեջ (այժմ՝ Կանզասի համալսարան)։ Քանի որ նա ավագ դպրոցներում անցել է նախնական պատրաստություն, այդ իսկ պատճառով բաց է թողել սկզբնական դասընթացները։ Սակայն քոլեջը առողջական խնդիրների պատճառով այդպես էլ չի ավարտել։


=== Ակտիվություն ===
Դեռևս ուսանողական տարիներին Սյուզաննան ծանոթացել է սկսնակ փաստաբան և Կանզասի նախկին փոխնահանգապետ Մելվիլ Սոլտերի որդու՝ Լյուիս Սոլտերի հետ։ Շուտով նրանք ամուսնացել և տեղափոխվել են նոր հիմնադրված Արգոնիա քաղաք։ Այնտեղ Սյուզաննան աշխատել է կանանց քրիստոնեական միությունում՝ Սթափության և արգելքի կուսակցության համար։ Այդ ժամանակ էլ Սոլթերը ծանոթացել է Քերի Նեյշնի հետ, որը հայտնի է որպես հակաալկոհոլային շարժման ակտիվիստուհի։
1883 թվականին ծնվել է Սոլտերի առաջին երեխան, որին ծնողներն անվանել են Ֆրենսիս։ Ընդհանուր առմամբ՝ զույգն ունեցել է 9 երեխա։
Այն բանից հետո, երբ Արգոնիան 1885 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ, Սյուզաննայի հայրն ընտրվել է նրա առաջին քաղաքապետ, իսկ Լյուիսն սկսել է աշխատել նրա վարչակազմում։


=== Քաղաքական գործունեություն ===
Սյուզաննա Սոլտերը 1887 թվականի ապրիլի 4-ին ընտրվել է Արգոնիայի քաղաքապետ։ Նրա հաղթանակն ընտրություններում անսպասելի էր, քանի որ Սոլտերի թեկնածությունն առաջադրվել էր մի խումբ տղամարդկանց կողմից որպես կատակ, որպեսզի ապացուցեն, որ կինն ի վիճակի չէ նման պաշտոն ստանձնելու։ Սյուզաննան իր հերթին մինչև ընտրատեղամասերի բացումը գլխի չի ընկել, որ թեկնածուների ցուցակում է։ Իմանալով այդ մասին՝ Սոլտերը համաձայնել է ընտրվելու դեպքում քաղաքապետ դառնալ։ Նրա խոսքերից հետո Կանանց քրիստոնեական միությունը սթափության համար նրան ճանաչել է որպես նախընտրելի թեկնածու։ Բացի այդ, Հանրապետական կուսակցության նախագահը կուսակիցների պատվիրակություն է ուղարկել Սոլտերի տուն, իսկ ավելի ուշ հայտարարել է, որ հանրապետականները պատրաստ են աջակցել նրան ընտրություններում։
Ընտրություններում Սյուզաննայի հաղթանակը, որը նրան Միացյալ Նահանգներում առաջին կին քաղաքապետ է դարձրել, բազմաթիվ քննարկումների առիթ է դարձել և իր հետ բերել է մամուլի ուշադրությունը։ Առաջին քաղաքային նիստերից մեկում ներկա է եղել Նյու Յորքից ժամանած թղթակիցը, որը Սոլտերին դրական է բնութագրել որպես ղեկավար։ Կին քաղաքապետի ընտրության մասին լուրը տարածվել է Արգոնիայի սահմաններից դուրս, մասնավորապես այն հրապարակվել է Շվեդիայի և Հարավաֆրիկյան Հանրապետության թերթերում։ Սոլտերն սկսել է աջակցության բազմաթիվ նամակներ ստանալ կանանց շարժման՝ ֆեմինիզմի գործիչներից։
1887 թվականի աշնանը Սյուզանին հրավիրել են միավորման կանանց ընտրական իրավունքի կոնվենցիային։ Նա այնտեղ ներկա էր Սյուզան Բ․ Էնթոնիի, Ռեյչել Ֆոսթեր Էյվերիի, Հենրի Բլեքուելի և կնոջ՝ Լյուսի Սթոունի հետ։
Ծառայության մեկ տարվա ընթացքում Սոլտերը ստացել է ընդամենը մեկ դոլար աշխատավարձ։ Մեկ տարի պաշտոնավարելուց հետո Սոլտերը պաշտոնում չի կարողացել վերընտրվել։


=== Հրաժարականից հետո ===
Երբ Սոլտերը լքել է քաղաքապետի պաշտոնը, նա իր ընտանիքի հետ մինչև 1893 թվականը շարունակել է ապրել Արգոնիայում, որից հետո նրա ամուսինը հող է ձեռք բերել Օկլահոմա նահանգի Ալվե քաղաքում գտնվող Չերոկի հողատարածքում։ Տասը տարի ապրելով Ալվեում՝ նրանք տեղափոխվել են Օգաստա (նույն նահանգում) որտեղ Լյուիսը զբաղվել է իրավական գործունեությամբ և հիմնել «Headlight» թերթը։ Որոշ ժամանակ անց ամուսինները տեղափոխվել են Կարմեն քաղաք։ 1916 թվականին ամուսնու մահից հետո Սյուզանը տեղափոխվել է Նորման, որտեղ նրա կրտսեր երեխան կրթություն է ստացել Օկլահոմայի համալսարանում։


=== Մահ ===
Մահացել է 1961 թվականի մարտի 17-ին Նորմանում՝ 101 տարեկանում։ Թաղվել է Արգոնիայում՝ Լյուիսի կողքին։


== Հիշատակ ==
1933 թվականին՝ դեռ Սոլտերի կենդանության օրոք, Արգոնիայի հրապարակում տեղադրվել է բրոնզե հուշատախտակ, որը նրան արժանին է մատուցել որպես առաջին կին քաղաքապետ։
Այն տունը, որտեղ քաղաքապետ եղած ժամանակ ապրել էր Սոլտերը, 1971 թվականի սեպտեմբերին ներառվել է ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Նշումներ
Աղբյուրներ


== Գրականություն ==
Weatherford, Doris Women in American Politics: History and Milestones. — SAGE Publishing, 2012. (անգլերեն).
Paul D. Buchanan. The American Women’s Rights Movement: A Chronology of Events and of Opportunities from 1600 to 2008. — Branden Books, 2009. — ISBN 9780828321600 (անգլերեն).


== Արտաքին հղումներ ==
Susanna Madora “Dora” Kinsey Salter at Find a Grave