Փակ Կըն Հյեի իմպիչմենտ

Պարկ Ջուն Հայի իմպիչմենտ (կորեերեն՝ 박근혜 대통령 탄핵), Հարավային Կորեայի նախագահի շուրջ ձևավորված քաղաքական սկանդալ։ Իմպիչմենտի քվեարկությունը տեղի ուենցավ 2006 թվականի դեկտեմբերի 9-ին։ Հարավային Կորեայի Ազգային ժողովի 300 պատգամավորներից 234֊ը քվեարկեցին նախագահին իմպիչմենտի ենթարկելու և նախագահական լիազորությունները կասեցնելու  օգտին։ Քվեարկության արդյունքում  Հարավային Կորեայի վարչապետ Հուանգ Կյո Ահնը դարձավ գործող նախագահ, մինչ Կորեայի Սահմանադրական դատարանը որոշեր ընդունել կամ մերժել իմպիչմենտը։ 2017 թվականի մարտի 10֊ին դատարանը միաձայն կողմ արտահայտվեց իմպիչմենտին և Պարկը հեռացվեց պաշտոնից։


== Պատմություն ==


=== Հարավային Կորեայի Սահմանադրություն և Սահմանադրական դատարանի վճիռ ===
Իմպիչմենտի ընթացակարգը Հարավային Կորեայում ունի սահմանադրական ամրագրում։  65֊րդ հոդվածի առաջին մասի համաձայն՝ եթե նախագահը, վարչապետը կամ պետական խորհրդի անդամները խախտում են Սահմանադրությունը կամ իրենց պարտականություններին վերաբերող այլ օրենքներ, Ազգային ժողովը լիազորված է նրանց իմպիչմենտի ենթարկել։ Նույն հոդվածի երկրորդ մասով սահմանվում է, որ իմպիչմենտի նախագիծը պետք է ներկայացվի առնվազն մեկ երրորդի կողմից և ընդունվի Ազգային ժողովի անդամների մեծամասնության կողմից։ նախագահի դեպքում իմպիչմենտի առաջարկությունը պետք է ներկայացվի մեծամասնության կողմից և ընդունվի առնվազն երկու երրորդի կողմից։ Այսինքն 300 պատգամավորներից առնվազն 200֊ը պետք է կողմ քվեարկեն։ Հոդվածում նաև ներկայացվում է, որ այն պաշտոնյան, ում դեմ իմպիչմենտի մասին որոշումը ընդունվում է, պետք է դադարեցնի պաշտոնեական պարտականությունների կատարումը։ Սահմանադրական դատարանի 1988 թվականի որոշմամբ, դատարանը պետք է վերջնական որոշում կայացնի հայցը ընդունելուց հետո առավելագույնը 180 օրվա ընթացքում։ Եթե մեղադրվող պաշտոնյան հեռացվում է պաշտոնից մինչը Սահմանադրական դատարանի վճռի հրապարակումը, ապա գործը կարճվում է։ Հարավային Կորեայի իմպիչմենտի ենթարկված վերջին նախագահը Ռոհ Մյու Հունն էր, որը իմպիչմենտի ենթարկվեց 2004 թվականին։ Այս դեպքում Սահմանադրական դատարանը մերժեց իմպիչմենտը և նախագահին վերահաստատեց իր պաշտոնում։ Հարավային Կորեայի հանրությունը սատարում էր նախագահ Ռոհին։


=== Չոի Սուն Սիլի սկանդալը ===

Բացահայտումները տեղի ուենցան 2016 թվականի օգոստոսին, երբ Չոի Սուն Սիլը, նախագահ Պարկի օգնությամբ օգտագործեց իր դիրքը բիզնես հսկաներից փողեր ստանալու համար, ինչպես օրինակ Սամսունգից, Հունդայից, ՍԿ ընկերությունից։ Պնդումներ կային նաև Չոի` նախագահի գործնական կյանքին միջամտություներ կատարելու վերաբերյալ։
Չոին ձերբակալվեց և Ջուն Հայը երեք անգամ ներողություն խնդրեց պետությունից և իր վարչակազմից, սակայն ցույցերը շարունակվեցին։ Ցույեցրը շարունակվեցին ևս յոթ շաբաթ, որի արդյունքում, համաձայն հարցումների, բնակչության շուրջ 75 տոկոսը պահանջում էր Ջուն Հայի հրաժարականը։


== Քաղաքական զարգացումներ ==
2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Հարավային Կորեայի Դեմոկրատական կուսակցությունը, Ժողովրդական կուսակցությունը և Արդարություն կուսակցությունը 171 պատգամավորների անունից Ազգային ժողովի քննարկմանը ներկայացրեցին նախագահ Պարկ Ջուն Հայի իմպիչմենտի նախագիծը` Սահմանադրությունը խախտելու մեղադրանքով։ Պարկի կուսակցությունը սկզբնապես նախատեսում էր որ վերջինս կամավոր կերպով վայր կդնի լիազորությունները ապրիլի վերջերին, բայց դա տեղի չունեցավ կուսակցության մեջ միանման տեսակետի բացակայության պատճառով։ Դեկտեմբերի չորսին այդ կուսակցության մի ստվար հատված հայտարարեց, որ քվեարկելու է իմպիչմենտի օգտին։
300 անդամ ունեցող Ազգային ժողովը որոշեց քվեարկությունը իրականացնել դեկտեմբերի իննին` օրենսդիրի հերթական նստաշրջանի վերջին օրը։ Քանի որ իմպիչմնետը պահանջում է երկու երրորդ մեծամասնություն, ապա առնվազն 200 պատգամավոր պետք է քվեարկեր իմպիչմենտի օգտին։


== Օրենսդրական շարժում ==

Դեկտեմբերի 8-ին Հարավային Կորեայի Ազգային ժողովը հայտարարեց, որ դեկտեմբերի իննին տեղական ժամանակով ժամը երեքին տեղի կունենա իմպիչմենտի քվեարկությունը։ Քվեարկության արդյունքում իմպիչմենտի շարժումը հաղթանակեց. 234 պատգամավորներ կողմ քվեարկեցին իմպիչմենտին։
Քվեարկությունից հետո Պարկի լիազորությունները դադարեցվեցին 180 օրով, մինչ Սահմանադրական դատարանը կհաստատեր իմպիչմենտի օրինականությունը։ Դրա համար դատարանի ինը դատավորներից առնվազն վեցը պետք է կողմ արտահայտվեին իմպիչմենտի որոշման ուժի մեջ մտնելու համար։
Դեկտեմբերի իննի քվերկությունից հետո վարչապետ Հուանգ Կյո Ահնը ստանձնեց նախագահի լիազորությունները։


== Սահմանադրական դատարանի լսումներ ==

Հարավային Կորեայի Սահմանադրական դատարանը 180-օրյա ժամկետում պետք է հրապարակեր վճիռը։ Վճիռը կայացնելիս այն իրականացրեց նաև հանրային լսումներ։
Սահմանադրական դատարանը համարվում էր պահպանողական, քանի որ բոլոր ինը դատավորները նշանակվել էին պահպանողական կառավարությունների շրջանում։ Դատարանը սկսեց նախապատրաստական լսումները դեկտեմբերի 22-ին։
Պաշտոնական լսումները սկսվեցին 2017 թվականի հունվարի 3-ին։ Պարկը բացակայում էր առաջին բաց լսումների ժամանակ, և առաջին շրջանը փակվեց ինը րոպե անց։ Որոշվեց դատավարությունը վերսկսել հունվարի հինգին։ Ընթացակարգը շարունակվեց մինչև փետրվարի 27-ը։


=== Դատավճիռ ===
2017 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Սահմանադրական դտարանը հաստատեց իմպիչմենտը ութ կողմ ձայնով` վերջ դնելով Պարկի նախագահությանը։ Սա առաջին դեպքն էր 6-րդ Հանրապետության օրոք, որ գործող նախագահը հեռացվում է իմպիչմենտի միջոցով։ Վճռի հրապարակումից հետո Պարկի կողմնակիցների և հակառակորդների միջև տեղի ունեցան բախումներ, որ արդյունքում երեք մարդ զոհվեց։
Պարկի հեռացումից հետո նոր նախագահական ընտրությունները պետք է նշանակվեն 60 օրվա ընթացքում։


== Ծանոթագրություններ ==