Զեհրա Սայ

Զեհրա Սայ (թուրքերեն՝ Zehra Say, ծննդյան անունը՝ Ֆաթմա Զեհրա Բիլգին, փետրվարի 18, 1906(1906-02-18), Անկարա, Անկարայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 16, 1990(1990-12-16), Ստամբուլ, Թուրքիա), թուրք նկարչուհի, ինչպես նաև առաջին թրքուհին, որն ամուսնացել է 1926 թվականին ընդունված ընտանեկան աշխարհիկ օրենսգրքին համապատասխան, այլ ոչ թե կրոնական կարգադրությամբ, ինչպես նախկինում էր։ Կանանց իրավահավասարության վերաբերյալ ունեցած հայացքների պատճառով դարձել է Աթաթուրքի դարաշրջանի խորհրդանշաններից մեկը։ Որպես նկարչուհի հայտնի է բնության, ծաղիկների, մրգերի պատկերներով։ Նկարչուհի Էմել Սայի մայրն է, դաշնակահար Ֆազիլ Սայի տատը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1906 թվականին, Ստամբուլում։ 1925 թվականին ավարտել է Իզմիրի մանկավարժական լիցեյը։ 1926 թվականի փետրվարի 18-ին ամուսնացել է մաթեմատիկոս Ֆուաթ Սայի հետ։ Այդ ամուսնությունն առաջինն էր, որը կատարվել է դրանից կարճ ժամանակ առաջ ընդունված ընտանեկան աշխարհիկ օրենսգրքին համապատասխան, այլ ոչ թե կրոնական կարգին համապատասխան, ինչպես նախկինում էր։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ Էմելը և Արքանը։
Ամուսնությունից հետո շարունակել է կրթությունը Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում, որն ավարտել է 1929 թվականին։ Դրանից հետո շուրջ 36 տարի դասավանդել է կերպարվեստ։ 1960-70-ական թվականներին դասավանդել է ԱՄՆ-ում։
Սայի առաջին ցուցահանդեսը կայացել է բավականին ուշ՝ 1982 թվականին, Ստամբուլում, դրան հաջորդել են այլ ցուցադրություններ։ Սայն ընդհանուր ունեցել է 10 անհատական և բազմաթիվ համատեղ ցուցահանդեսներ։
Ալցհեյմերի հիվանդության պատճառով Սայը չի կարողացել ավարտել «Մաուի կղզին» կտավը և խնդրել է վերանկարել այն իր դուստր Էմել Սային։ Նա այդ ժամանակ դեռ նկարչուհի չէր դարձել, սակայն ավարտել է նկարը։ Հետագայում ցուցահանդեսի ժամանակ նկարին ուշադրություն է դարձրել քանդակագործ Գյուրդալ Դույարը, որը դրական է գնահատել Էմելի աշխատանքը. այդ դեպքը պատճառներից մեկն է դարձել, որ Էմելը դառնա նկարչուհի։
Զեհրա Սայը մահացել է 1990 թվականի դեկտեմբերի 16-ին։


== Ամուսնություն ==
1926 թվականի փետրվարի 18-ին,  երբ Զեհրա Սայը 20 տարեկան էր և աշխատում էր ուսուցչուհի, ամուսնացել է մանկավարժ Ֆուաթ Սայի հետ։ Դրանից մեկ օր առաջ՝ 1926 թվականի փետրվարի 17-ին, Թուրքիայում ընդունվել է աշխարհիկ ընտանեկան կանոնակարգը։ Քանի որ լեզվական բարենորոգությունը եղել է 1928 թվականին, նրանց ամուսնական վկայականը գրված է օսմաներեն։ Ամուսնությունը, որը կնքել են Զեհրան և Ֆուաթ Սայը, եղել է առաջինը աշխարհիկ կանոնակարգով՝ ի տարբերություն կրոնականի։
Այս ամուսնության մասին պաշտոնական նորությունը հաղորդվել է անձամբ արդարադատության նախարար Մահմուդ Էսաթ Բոզքուրթին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Say Zehra (February 1982)։ Anılar [Memories]։ Sanat Çevresi (թուրքերեն) (40) (İstanbul): 26–29 
Ersoy Ayla (February 1984)։ Zehra Say ve resimleri [Zehra Say and her paintings]։ Sanat Çevresi (թուրքերեն) (64) (İstanbul): 46–47 
Köksal Ahmet (մարտի 1, 1984)։ Öteki sergilerden birkaçı [A few of the other exhibitions]։ Milliyet Sanat (թուրքերեն) (91) (İstanbul: Milliyet): 48–49 
Günyaz Abdülkadir (November 1987)։ Eskilerden bir usta: ressam Zehra Say resimle nefes alyor. [A master of old: painter Zehra Say breathes with painting.]։ Sanat Çevresi (թուրքերեն) (109) (İstanbul): 5 
Say Emel (November 1987)։ Annem Zehra Say. [My mother Zehra Say]։ Sanat Çevresi (թուրքերեն) (109) (İstanbul): 6 
Kınaytürk Hamit (November 1987)։ Türk toplumunda önemli bir kadın: ressam Zehra Say [An important woman in Turkish society: painter Zehra Say.]։ Sanat Çevresi (թուրքերեն) (109) (İstanbul): 7 
Zehra Say kronolojisi [Zehra Say chronology]։ Sanat Çevresi (թուրքերեն) (109) (İstanbul)։ November 1987: 9 
Erdoğan Tanaltay (November 1987)։ Zehra Say ile bir gün [A day with Zehra Say]։ Sanat Çevresi (թուրքերեն) (109) (İstanbul): 10–12 
Ilık Figen (դեկտեմբերի 20, 1990)։ «84 yaşında ölen Zehra Say, Medeni Kanun'un...: medeni nikâhlı ilk kadın» [Zehra Say, who died at the age of 84, the Civil Laws ...:the first woman in civil marriage] (թուրքերեն)։ Ankara։ Hürriyet։ էջ 11 


== Արտաքին հղումներ ==
GÜVENER Yeşim (2015)։ EREN EYÜBOĞLU’NUN SANATI (MSc) (թուրքերեն)։ Istanbul: Mimar Sinan Fine Arts University