Էրկեն կիշեր

«Էրկեն կիշեր»  (Վանի բարբառով՝ Երկար գիշեր), ռեժիսոր  Էդգար Բաղդասարյանի ստեղծած լիամետրաժ գեղարվեստական կինոնկար, պատմական դրամա-ֆիլմաշար։ Ֆիլմը նկարահանվել է Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի ֆինանսական աջակցությամբ։


== Պատմություն ==
«Էրկեն կիշեր» ֆիլմը ստեղծվել է 3 տարվա ընթացքում կատարված նկարահանումների արդյունքում։ Ֆիլմում ներկայացված են երեք տարբեր պատմություններ՝ մարդկային բարդ ու խճճված փոխհարաբերություններ։ Ֆիլմի հերոսները դժվարին իրավիճակում հայտնված և ընտրության առաջ կանգնած անհատներ են, որոնց կատարած վճռական քայլը որոշիչ կարող է դառնալ նրանց կյանքում։
Ֆիլմը սկսվում է Բաբկեն Չոբանյանի և Լուիզա Ներսիսյանի խաղով։ Ամուսնական զույգի ընտանեկան տարօրինակ դրաման պատկերվում է մեքենայով պտույտի ժամանակ, նրանց միանում է մարմնավաճառը, որի բարոյական արժեքները, պարզվում է, ավելի բարձր են, քան բարձրաստիճան ուղևորներինը։ 
Ֆիլմի երկրորդ հատվածը նկարահանվել է ըստ Դերենիկ Դեմիրճյանի «Ավելորդը» պատմվածքի։ Առանցքում 1915 թվականի իրադարձություներն են։ 
Երրորդ մասի գործողությունները կատարվում են Նարեկացու մահվան օրը։  Տարբեր ժամանակաշրջանների հերոսների դրամատիկ պատմությունները կապված են գայլի և գնդաձև քարի հետ. ճակատագիրը հետապնդում է այդ քարի տերերին։ Քարի հազարամյա ճամփորդությունը ժամանակի մեջ սկսվում է Նարեկացու դարաշրջանից, ապա անցնելով 1915 թվականի հայկական կոտորածների սարսափների միջով՝ հասնում է մինչև մեր օրերը և ավարտվում ամուսնական զույգի տարօրինակ ընտանեկան դրամայով՝ վեր հանելով եռանկյունու երրորդ կողմը կազմող փողոցային մարմնավաճառի բարոյական արժեքները, որոնք ավելի բարձր են, քան բարձրաստիճան ուղևորներինը։


== Սյուժե ==


=== Առաջին մաս, 21-րդ դար ===
Հերոսները մեր օրերում ապրող ամուսիններ են, որոնց փոխհարաբերությունները նման են իներցիայով շարունակող անհասկանալի պարտավորությունների մեկը մյուսի նկատմամբ։ Սպիտակ գնդաձև վերջնամասով քարը գլխավոր հերոսի թանկարժեք մեքենայի կախազարդն է՝ բանալիների հետ միասին…: Գործողությունները ժամանակացույցով ետ են գնում և հաջորդ մասում կրկին տեսնում ենք քարը՝ արդեն հաջորդ հերոսի ձեռքում, թզբեհի վրա։


=== Երկրորդ մաս, 20-րդ դարի սկիզբ ===
Սցենարի հիմքում  Դերենիկ Դեմիրճյանի  «Ավելորդը» պատմվածքն է. թուրքական զորքերն արդեն մոտ են քաղաքին և մեծահարուստ առևտրական Հաջի Աղայի ընտանիքը մյուս հայերի հետ միասին լքում է այն՝ տանը թողնելով նրա հիվանդ քրոջը՝ Սրբուկին, ում համար տեղ չի գտնվում ֆուրգոնում…


=== Երրորդ մաս, 1003 թվական ===
Այս հատվածում գործողությունները ծավալվում են Գրիգոր Նարեկացու մահվան օրը։ Գյուղացի Օսեփն իր հիվանդ միակ որդուն գիշերով, գայլերով լի անտառի միջով տանում է մի ճգնավորի մոտ, որպեսզի վերջինս իր աղոթքներով փրկի որդուն։ Նա վտանգներով լի ճամփա է ընկնում և հայտնվում բարդ ընտրության առաջ․․․


== Մրցանակներ, անվանակարգեր ==
Հայկական ազգային կինոակադեմիայի «Անահիտ» մրցանակաբաշխության 2019 թվականի լավագույն կինոնկար,
THE INDIE FOR YOU FILM FESTIVAL փառատոնի «Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ»,
Ֆիլմն ընդգրկվել է Ռուսաստանի «ՆԻԿԱ» կինոմրցանակաբաշխության կարճ ցանկում,
«Էրկեն կիշեր» ֆիլմն ընդգրկվել է «Օսկարի» երկար ցուցակում։


== Դերերում ==
Շանթ Հովհաննիսյան,
Սամվել Գրիգորյան,
Բաբկեն Չոբանյան,
Լուիզա Ներսիսյան,
Նարինե Գրիգորյան,
Մարիա Սեյրանյան,
Մինաս Ասրյան,
Վաչե Երիցյան,
Քրիստինա Հովակիմյան


== Նկարահանող խումբ ==
Բեմադրող օպերատոր - Սուրեն Թադևոսյան,
Բեմադրող նկարիչներ - Սեդրակ Վելիկոդնի, Տիգրան Առաքելյան,
Երաժշտություն - Անդրանիկ Բերբերյան,
Պրոդյուսերներ -  Կարինե Սիմոնյան, Էդգար Բաղդասարյան,
Սցենարի համահեղինակ - Քնարիկ Միրզոյան,


== Այլ փաստեր ==
Ֆիլմի ստեղծման ընթացքում, շուրջ յոթ ամիս Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող-լեզվաբանը վերաստեղծել է այն  լեզուն, որով խոսել են Գրիգոր Նարեկացու ապրած ժամանակաշրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==