Ջոն Քեբոտ

Ջոն Քեբոտ (իտալերեն՝ Giovanni Caboto), մոտ 1450, Ջենովա, Իտալիա - մոտ 1498, Հյուսիսային Ատլանտիկա), ծագումով իտալացի ծովագնաց և հայտնագործությունների հեղինակ։ 1497 թվականին ղեկավարելով Անգլիայի Հենրի Յոթերորդ թագավորի ֆինանսավորած ծովարշավը՝ հայտնագործել է ներկայիս Կանադայի ափերը՝ դառնալով առաջին եվրոպացին, ով ոտք է դրել Հյուսիսային Ամերիկայի մայրցամաքային ափի վրա։ Ջոն Քեբոտը փաստորեն համարվում է Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքի հայտնագործողը։


== Անունը և ծագումը ==

Նշանավոր ծովագնացին իտալերենով ներկայումս անվանում են  Giovanni Caboto, վենետիկյան բարբառով՝ Zuan Chabotto, անգլերենով՝  John Cabot: Ինքն անձամբ Վենետիկի հանրապետությունում գտնված ժամանակ ստորագրել է "Zuan Chabotto" և իր անուն-ազգանվան այդ ձևը շարունակել է գործածել Անգլիայում գտնվելիս, առնվազն իտալացիների շրջանում։ Լոնդոնում գտնված բանկի իտալացի տերը նրան դիմելիս գործածել է 'Giovanni Chabbote' անվանաձևը։
Հայտնի է, որ նա ծնվել է Իտալիայում, Ջուլիո Կաբոտոյի որդին է, ունեցել է Պիերո անունով եղբայր։ Որպես նրա ծննդավայր նշվում են Գաետան՝ Լատինա մարզում և Կաստիլիոնե Կիավարեզեն՝ Ճենովայի մարզում։ Գաետայի օգտին գլխավոր վկայությունը ծխամատյանի գրանցումներն են, սակայն 1443 թվականից հետո այնտեղ արված գրառումներում Կաբոտոներ այլևս չեն հիշատակվում։
Լոնդոնում Իսպանիայի դեսպան Պեդրո դե Ավալան, որ Քեբոտի ժամանակակիցն է, 1498 թվականին Իսպանիայի թագավորին ուղարկած իր նամակներից մեկում նրան ներկայացնում է որպես  "Կոլումբոսի նման մեկ ուրիշ ճենովացու".: Ջոն Քեբոտի որդին՝ Սեբաստիանը, որը նույնպես ճանաչված ծովագնաց էր և համարվում է անգլիական նավատորմի հիմնադրիներից մեկը,  ասել է, որ իր հայրը ծագումով Ճենովայից է։ Փաստաթղթերը վկայում են, որ 1476 թվականին Ջոն Քեբոտը ստացել է Վենետիկի հանրապետության քաղաքացիություն, ինչի համար նա, ըստ սահմանված կարգի, պետք է առնվազն տասնհինգ տարի ապրած լիներ Վենետիկում։ Այսպիսով՝ 1461 թվականից նա ապրել է այդ քաղաքում։


== Հիշատակի հավերժացում ==

Giovanni Caboto (1762), նկար Վենետիկի դուքսի պալատում
Քեբոտի աշտարակ (Նյուֆաունդլենդ, կառուցվել է 1897 թվականին, ի հիշատակ Քեբոտի պատմական նավարկության 400-ամյակի)
Քեբոտի աշտարակ անգլիակն Բրիստոլ քաղաքում, ծովափին. կառուցվել է 1897 թվականին, ի հիշատակ Քեբոտի պատմական նավարկության 400-ամյակի
Denis William Eden-ի նկարը՝ John Cabot and his sons receive the charter from Henry VII to sail in search of new lands (1910), խորհրդարանի շենքում
Giovanni Caboto Club (հիմնվել է 1925 թ.), իտալական ակումբ, որ գործում է կանադական Օնտարիո երկրամասի Վինձոր քաղաքում
Նշանավոր ծովագնացի արձանը (1952 թ.) Բրիստոլի քաղաքային խորհրդի շենքում Photograph: Statue of John Cabot / Elizabethan Seaman Archived 2017-02-24 at the Wayback Machine.
Ջոն Քեբոտի համալսարան Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Համանուն մի համալսարան էլ 1972 թվականին հիմնվել է Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում
1985 թվականին անգլիական Բրիստոլ նավահանգստում տեղադրվել է Ջոն Քեբոտի՝ քանդակագործ Սթիվեն Ջոյսի հեղինակած բրոնզե արձանը.
Ջոն Քեբոտի Matthew նավի կրկնօրինակը նրա նավարկության 500-ամյակի առթիվ պատրաստվել և խարիսխ է գցել Բրիստոլի նավակայանում
Ջոն Քեբոտի Matthew նավի կրկնօրինակը նրա նավարկության 500-ամյակի առթիվ պատրաստվել և խարիսխ է գցել նաև Բոնավիստա ծովածոցում
The scenic Cabot Trail in the Cape Breton Highlands is named after the explorer.
Ջոն Քեբոտի ակադեմիա - ինքնավար դպրոց Բրիստոլում (Անգլիա)
Ջոն Քեբոտի հրապարակ՝ Լոնդոնում (Անգլիա) և նույնանուն հրապարակ Մոնրեալում (Կանադա)
Cabot Circus, հանրախանութ Բրիստոլում. անվանվել է 2008 թվականին անցկացված համաքաղաքային հանրաքվեի արդյունքների հիման վրա
Քեբոտի փողոց St. John's, Newfoundland and Labrador.
Նշանավոր ծովագնացի բրոնզե արձանը Confederation Building, St. John's.
Նշանավոր ծովագնացի բրոնզե արձանը՝ նաև Բոնավիստա ծովածոցի ափին, Նյուֆաունդլենդում։ Հուշատարտակը փորագրված է անգլերեն, իտալերեն, ֆրանսերեն։
Ջոն Քեբոտի անվան կաթոլիկ միջնակարգ դպրոց Կանադայի Mississauga բնակավայրում
Giovanni Caboto զբոսայգի Կանադայի Ալբերտա երկրամասի Էդմոնտոն քաղաքում


== Գրականություն ==
Evan T. Jones and Margaret M. Condon, Cabot and Bristol's Age of Discovery: The Bristol Discovery Voyages 1480–1508 (University of Bristol, Nov. 2016).
Douglas Hunter, The Race to the New World: Christopher Columbus, John Cabot, and a Lost History of Discovery (New York: Macmillan, 2011). He uses findings from The Cabot Project of the University of Bristol as part of his research. This is described by archeologist Peter Pope as "the first substantial book on Cabot since the batch that observed the quincentennial of 1997 and the most detailed comparison to date of the careers of Columbus and Cabot."
Maura, Juan Francisco. El mito de "John Cabot": construcción británica para reclamar la soberanía de Norteamérica. Cuadernos Hispanoamericanos. 788 (2016): 4–25. (Available on line:http://www.aecid.es/Centro-Documentacion/Documentos/Publicaciones%20AECID/WEB_CHA_788_2016.pdf).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
John Cabot: A Man of the Renaissance, National Film Board of Canada
John Cabot, Historica Canada
The Cabot Project, research project at University of Bristol, led by Dr Evan Jones.
O. Hartig, "John and Sebastian Cabot", The Catholic Encyclopedia (New Advent, 1908). Very dated.
Introduction and Source: "Salazar's account of Bristol's discovery of the Island of Brasil (pre 1476)", The Smugglers' City, History Dept., University of Bristol
Sources: "First Letters Patent granted by Henry VII to John Cabot, 5 March 1496", The Smugglers' City, History Dept., University of Bristol
Primary Sources: "Lorenzo Pasqualigo to his brothers at Venice, 23 August 1497", The Smugglers' City, History Dept., University of Bristol
Primary Sources: "Raimondo de Raimondi de Soncino, Milanese Ambassador in England, to Ludovico Maria Sforza, Duke of Milan, 18 December 1497, The Smugglers' City, History Dept., University of Bristol
Primary Source: Letter, author unknown: "News sent from London to the Duke of Milan, 24 August 1497", The Smugglers' City, Dept. of History, University of Bristol, briefly notes Cabot's voyage


== Աղբյուրներ ==
Evan T. Jones and Margaret M. Condon, Cabot and Bristol's Age of Discovery: The Bristol Discovery Voyages 1480–1508 (University of Bristol, Nov. 2016). This short book provides an up-to-date account of the voyages, based on the research of the "Cabot Project", aimed at a general audience.
Evan T. Jones, "Alwyn Ruddock: 'John Cabot and the Discovery of America' " Archived 2011-07-11 at Archive.is, Historical Research Vol 81, Issue 212 (2008), pp. 224–254. Provides updated information on new discoveries of documents related to Cabot and his voyage, and claims made in the late 20th century by Alwyn Ruddock.
Evan T. Jones, "Henry VII and the Bristol expeditions to North America: the Condon documents" Archived 2012-09-19 at Archive.is, Historical Research, 27 Aug 2009, relates primarily to newly discovered documents related to William Weston's 1499 voyage.
Francesco Guidi-Bruscoli, 'John Cabot and his Italian Financiers', Historical Research (Published online, April 2012).
J.A. Williamson, The Cabot Voyages and Bristol Discovery Under Henry VII (Hakluyt Society, Second Series, No. 120, CUP, 1962). Considered the essential source-book for Cabot and his voyages. Numerous documents have been discovered in the Italian, Spanish and English archives that provide new insights into these events and era.
http://www.biographi.ca/en/bio/cabot_john_1E.html}}(չաշխատող հղում) A short introduction; it has been updated based on material published related to The Cabot Project at the University of Bristol.
H.P. Biggar (ed.), The Precursors of Jacques Cartier, 1497–1534: A Collection of Documents Relating to the Early History of the Dominion of Canada (Ottawa, 1911). Contains transcriptions of many of the original documents in their original languages – i.e. Latin, Spanish and Italian.
P. D'Epiro, M.D. Pinkowish, Sprezzatura: 50 Ways Italian Genius Shaped the World, 1st Anchor Book Edition, 2001, pp. 179–180.