Դեյվիդ Քրոնենբերգ

Դեյվիդ Պոլ Քրոնենբերգ (անգլ.՝ David Paul Cronenberg, մարտի 15, 1943(1943-03-15)[…], Տորոնտո, Կանադա), կանադացի կինոռեժիսոր և սցենարիստ, ամերիկյան անկախ կինոյի խոշորագույն ներկայացուցիչներից մեկը։ 1999 թվականին գլխավորել է Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիներին։
2018 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Վենետիկի 75-րդ կինոփառատոնում Դեյիդ Քրոնենբերգը կինեմատոգրաֆում ունեցած ներդրման համար արժանացել է պատվավոր «Ոսկե առյուծ» մրցանակի։


== Կենսագրություն ==
Դեյվիդ Քրոնենբերգը ծնվել է 1943 թվականի մարտի 15-ին Տորոնտոյում, ռեֆորմիստական հրեական ընտանիքում։ Դեյվիդի մայրը եղել է երաժիշտ, հայրը՝ գրող։ Քրոնենբերգի հայրական կողմի պապի իսկական ազգանունը Ֆորման է, եղել է լիտվացի, այնտեղից էլ ընտանիքով արտագաղթել է ԱՄՆ։ Այնտեղ վերցրել է Լիտվայի ամենահարուստ մարդու՝ Լեոպոլդ Քրոնենբերգի ազգանունը։


== Կարիերա ==
Տեղական համալսարանում ուսանելու ժամանակ նկարահանել է երկու փորձառական ֆիլմ՝ «Ստերեոն» (1969) և  «Ապագայի հանցագործությունները»  (1970)։ Քրոնենբերգի առաջին կոմերցիոն ֆիլմը՝ «Զզվանքը» ցուցադրվել է 1975 թվականին։ 1982 թվականին լույս է տեսել «Վիդեոդրոմը»՝ տասնամյակի ոճավորող ֆիլմերից մեկը, որը մեծ հաջողություն է բերել ռեժիսորին։
Մինչև 2000-ական թվականները Քրոնենբերգը մասնագիտացել է «բոդի-հորոր» ժանրում (բառացիորեն «մարմնի սարսափ», սարսափի աղբյուրը՝ մարդու մարմնի անբացատրելի մուտացիաներն են)։ Դեյվիդի նկարներից շատերը բարձրացնում են այն խնդիրը, թե ինչն է ընդունված համարել նորմալ, ինչը՝ աննորմալ, այդ հասկացությունների միջև սահմանի անկայունությունը։
«Էքզիստենցիա» ֆանտաստիկ թրիլերից հետո (1999, «Արծաթե արջ» Բեռլինի կինոփառատոն), որը թողարկվել է «Մատրիցաներ» ֆիլմից մի քանի ամիս առաջ և նման փիլիսոփայական տեսանկյուն բարձրացնելով, ռեժիսորի ուշադրությունը սկսում է խառնվել մարմնական աննորմալություններից մինչև սոցիալական աննորմալություններ։
2000-ական թվականների ֆիլմերում, որոնք քննադատների կողմից բարձր գնահատականի էին արժանացել, Քրոնենբերգը նուարային գույներով է նկարում անհույս մռայլ աշխարհը, որտեղ բռնությունն իշխում է հենց մարդու բնույթով։
2014 թվականին լույս է տեսնում նրա առաջին տպագիր վեպը՝ «Օգտագործված» (Consumed), որը քննադատների կողմից ստացել է խառը, բայց ընդհանուր առմամբ դրական գնահատականներ։


== Անձնական կյանք ==
1972 թվականին Քրոնենբերգը ամուսնացել է Մարգարետ Հինդսոնի հետ և ունեցել է մեկ դուստր՝ Կասանդրա։ 1979 թվականին նրանք բաժանվել են, և ամուսնալուծությունն ուղեկցվել է ծանր դատական ​​գործով իրենց դստեր խնամակալության համար։ Քրոնբերգը երկրորդ անգամ ամուսնացել է Քերոլայն Զեյֆմենի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա․ դուստրը՝ Քեյթլին և որդին՝ Բրենդոնը։
Քրոնբերգը աթեիստ է և չի հավատում մահից հետո կյանքին։


== Ֆիլմագրություն ==
1969 - «Ստերեո» / Stereo
1970 - «Ապագայի հանցագործություն» / Crimes of the Future
1975 - «Գալարում» («Мерзость») / Shivers
1977 - «Կատաղություն» / Rabid
1979 - «Անխելամիտ ընկերություն» / Fast Company
1979 - «Աճեցում» (Ծնունդ», «Այլասերված անձինք») / The Brood
1981 - «Սկաներներ» / Scanners
1982 - «Վիդեոդրոմ» / Videodrome
1983 - «Մեռած գոտի» / The Dead Zone
1986 - «Ճանճ» / The Fly 
1988 - «Ցմահ կապվածներ» / Dead Ringers
1991 - «Մերկ ճաշկերույթ» / Naked Lunch 
1993 - «М. Բաթերֆլայ» / M. Butterfly
1996 - «Ավտովթար» / Crash
1999 - «Թքզիստենցիա» / eXistenZ
2002 - «Սարդ» / Spider
2005 - «Արդարացված դաժանությունը» / A History of Violence
2007 - «Արտահանման գծով տեղակալ» / Eastern Promises
2011 - «Վտանգավոր մեթոդ» / A Dangerous Method
2012 - «Կոսմոպոլիս» / Cosmopolis
2014 - «Աստղային քարտեզ» / Maps to the StarsԿարճամետրաժներ2007 - «Յուրաքանչյուրին՝ իր կինոն» (эпизод «Самоубийство последнего еврея на Земле в последнем кинотеатре на Земле») / Chacun son cinéma ou Ce petit coup au coeur quand la lumière s'éteint et que le film commence (segment At the Suicide of the Last Jew in the World in the Last Cinema in the World)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Mark Browning (2007): David Cronenberg: Author or Filmmaker? (ISBN 978-1-84150-173-4)
Thomas J. Dreibrodt (2000):  Lang lebe das neue Fleisch. Die Filme von David Cronenberg — von 'Shivers' bis 'eXistenZ'. (academic; in German) (ISBN 978-3-932872-05-1)
Serge Grünberg, ed. (2006): David Cronenberg (interviews) (ISBN 978-0-85965-376-3)
Piers Handling (1983): The Shape of Rage: The Films of David Cronenberg (ISBN 978-0-7736-1137-5)
Kim Newman (1989): Nightmare Movies: A Critical History of the Horror Film 1968—1988 (ISBN 978-0-517-57366-2)
Drehli Robnik, Michael Palm, eds. (1992): Und das Wort ist Fleisch geworden. Texte über Filme von David Cronenberg. Vienna, PVS: 1992. ISBN 978-3-901196-02-7
Chris Rodley, ed. (1996): Cronenberg on Cronenberg (ISBN 978-0-571-19137-6)


== Արտաքին հղումներ ==
«Դեվիդ Քրոնենբերգի մասին հոդվածը «Սեանս» պարբերականի կայքում»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-27-ին։ Վերցված է 2008-07-02