armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հովհան Տիբերացի

Հովհան Տիբերացի (ֆր.՝ Jean de Tabarie, - օգոստոսի 22, 1402, Նիկոսիա, Կիպրոսի թագավորություն), Կիլիկիայի հայոց թագավորության անվանական մարաջախտ (1387-1402), պաշտոնավարել Կիպրոսի թագավորությունից։


== Տապանաքար ==
Հովհան Տիբերացու տապանաքարը գտնվում է Նիկոսիայի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում։ Տապանաքարի վրա միջին ֆրանսերենով գրված է.

"+ Ci git le noble chevalier monsigneur Jehan de Tabarie noble maurechau dou roiaume d'Ermenie, qui traspesse le mercredi le XXII jours d'Ahoust, l'en de MCCCII de Crist. Que Dien ait l'arme. Amen."


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, 1942 թ., Հատոր 3, Ցուցակ 1, Էջ 627․
«Սիսուան», Ղևոնդ Ալիշան, Վենետիկ, 1885, էջ 485ա․
«Արմենիա», շաբաթաթերթ, Մարսել, 1897
The Minorities of Cyprus: Development Patterns and the Identity of the Internal-Exclusion EDITED BY ANDREKOS VARNAVA, NICHOLAS COUREAS AND MARINA ELIA, Newcastle: Cambridge Scholars Publishing, 2009, էջ 82.
A History of the Crusades: The Impact of the Crusades on Europe, Kenneth Meyer Setton, Harry W. Hazard, Norman P. Zacour, The University of Wisconsin Press, 1989, էջ 153․
Կրեսպեն (Ավերոնի գավառ)

Կրեսպեն (ֆր.՝ Crespin), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 268 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18.35 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 530 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 95 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 32 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 154 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 113-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 41։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,4 %։ 113 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 107 անձ (62 տղամարդ և 45 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (0 տղամարդ և 6 կին)։ 41 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 24-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Խաշտապ Ներքին

Խաշտապ Ներքին, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է այժմյան Ղափանի շրջանում։


== Բնակչություն ==
1907-1908 թվականներին գյուղն ունեցել է 104 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Իրանա-եմենական հարաբերություններ

Իրանա-եմենական հարաբերություններ, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Իրանի և Եմենի միջև։


== Պատմություն ==
1960-ական թվականներին իրանցի շահ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավին այդ երկրում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ աջակցել է Եմենի ռոյալիստներին, օգնելով նրանց ֆինանսապես և սպառազինությունների մատակարարմամբ։
1980-ական թվականներին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը լավ հարաբերություններ է հաստատել Եմենի հետ իրանա-իրաքյան պատերազմի ավարտից հետո։ 1990-ական թվականների սկզբին Իրանը կրոնական ուսումնական հաստատություններում ուսուցանում էր Եմենի հուսիթ ուսանողներին։ Այս ուսանողների թվում էր Հուսեյն Բադրուդդին Ալ-Հուսին, որը հետագայում առաջնորդեց Եմենում հուսիտների ապստամբական շարժումը տեղական կառավարության դեմ։ 2012 թվականին Եմենի նախագահ Ալի Աբդուլլահ Սալեհը հրաժարական տվեց երկրում չդադարող բողոքի ակցիաների ազդեցության տակ, եւ իրանցի պաշտոնյաները սկսեցին գաղտնի օգնություն ցուցաբերել հուսիթներին։
2013-ի հունվարին Եմենի զինվորականները, USS Farragut-ի (DDG-99) աջակցությամբ, Եմենի ափերի մոտ գրավեցին իրանական Dau նավը, որում գտնվում էին չինական QW-1 դյուրակիր զենիթահրթիռային համալիրը։ Դրանից հետո իրանա-եմենի հարաբերությունները վատթարացան, քանի որ Իրանը հերքեց եմենցիների մեղադրանքները, որ Դաու-ի վրա գտնվող դյուրակիր զենիթահրթիռային համալիրները նախատեսված էին շիա ապստամբների համար։ Նավակի ուղին Իրանի նավահանգստից մինչև Եմեն հետեւել են ԱՄՆ Զինված ուժերի ներկայացուցիչները, նավի գրավման գործողությունը ծրագրել էին ամերիկացի զինվորականները։
2015 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Եմենի կառավարությունը հայտարարել Է Իրանի հետ դիվանագիտական հարաբերությունները խզելու մասին՝ Եմենի նախագահ Աբդ Ռաբբու Մանսուր Հադիի դեմ պայքարում վերջին շիա ապստամբ հուսիներին աջակցելու պատճառով։ Այնուհետև Եմենի կառավարության ներկայացուցիչը հերքել Է Իրանի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների խզումը և ասել, որ նման հարց օրակարգում չկա։ Սակայն երկրների միջեւ հարաբերությունները լրջորեն վատթարացել են նաև այն պատճառով, որ իրանական սուզանավերն ու ռազմանավերը մարտական հերթապահության մեջ են գտնվում Եմենի ափերի մոտ (Ադենի ծոցում և Կարմիր ծովում), Իրանի պնդմամբ՝ ծովահենության դեմ պայքարի համար։
Մակ-Նեյրի շրջան (Թենեսի)

Մակ-Նեյրի շրջան (անգլ.՝ McNairy County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.450 կմ² է, բնակչությունը՝ 24.653 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սելմեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1823 թ.։
Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ (Սազել)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ (այլ կիրառումներ)Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ, Հայ Առաքելական, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում, Ախալցխայից 4 կմ դեպի արևմուտք, հայաբնակ Սազել գյուղում, կառուցվել է 20-րդ դարում։
Սազել գյուղի Սուրբ Հռիփսիմե մատուռը հիմնադրվել է 1990-ական թվականներին և կառուցվել է 1998 թվականին։ Մատուռը կառուցվել է Սազել գյուղի «Փոս արտեր» կոչված ուխտատեղիում գտնվող քարի վրա։ 


== Ճարտարապետություն ==
Մատուռն իրենից ներկայացնում է պարզ շինություն, այն կառուցված է սրբատաշ տուֆից, նրա չափսերն են (5 x 3.98) մետր։ Ունի մեկ մուտք, որը կամարակապ է և գտնվում է արևմտյան կողմում, իսկ մուտքի վերևի մասում հայատառ արձանագրություն է։ Արևմտյան պատին կից կա քառակուսի ծածկոց։ 
Եկեղեցին օծվել է 1998 թվականի ապրիլի 2-ին, Մառլեն Հովհաննեսի Համբարձումյանի նախաձեռնությամբ։
Տարածքում կա խաչքար որը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։
2017 թվականի ապրիլի 23-ին, օրհնվեց այդ խաչքարը,  Վիրահայոց թեմի բարեխնամ առաջնորդ Գերշ․ Տեր Վազգեն Եպս․ Միրզախանյանի օրհնությամբ և Ախալցիխեի հոգևոր տեսուչ Հոգշ․ Տեր Հակոբ աբեղա Սահակյանի և Ախալցիխեի շրջանների հոգևոր հովիվ Արժ․ Տեր Թորգոմ քհն․ Վարդանյանի ձեռամբ։
Խաչքարի կանգնեցման հովանավորը և նախաձեռնողն է գյուղի բնակիչ Մարտիրոս Սողոմոնյանը իսկ խաչքարի քանդակագործն է Համլետ Մանասյան։


== Ծանոթագրություններ ==
Գոշի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Գոշ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 78 հուշարձան (14 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
(4018) Բրատիսլավա

(4018) Բրատիսլավա (անգլ.՝ Bratislava), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,57875 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1544 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0031 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1512,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,238007 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,44° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4018) Բրատիսլավա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վլադիմիր Աբրամյան

Վլադիմիր Արամայիսի Աբրամյան (հունվարի 26, 1934(1934-01-26), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 15, 1977(1977-10-15), Իժևսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ինժեներ-կոնստրուկտոր, գյուտարար։ Իժևսկի մեքենաշինական գործարանի գլխավոր կոնստրուկտոր (1970-1977)։ Մարդատար ավտոմեքենաշինության ոլորտի մասնագետ։


== Կենսագրություն ==
1957 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ավտոմոբիլային ինստիտուտը։ Ավարտելուց հետո Աբրամյանին գործուղել են «Իժմաշ» գործարան։ Աշխատել է որպես դիզայներական ինժեներ-կոնստրուկտոր, ավագ ինժեներ- կոնստրուկտոր, խմբի ղեկավար, լաբորատորիայի վարիչ, հուսալիության և դիմացկունության կոնստրուկտորական բյուրոյի պետ, ավտոմոբիլային արդյունաբերության գլխավոր կոնստրուկտորի տեղակալ, վարչության պետ, գլխավոր կոնստրուկտոր (1970 թվականից)։
Աբրամյանը ղեկավարել է մոտոցիկլետի և դրա հանգույցների արտադրության և շահագործման որակի բարելավմանն ուղղված մի շարք միջոցառումներ, որի արդյունքում նվազել է վնասապահանջների  քանակը, աղմուկը, վիբրացիան  և մեծացել մոտոցիկլետների շարժիչի հզորությունը։ Նա անմիջական մասնակցություն է ունեցել ճանապարհային և սպորտային մոտոցիկլետների նոր նմուշների մշակման և փորձարկման աշխատանքներին, Իժ մոտոցիկլետների շարժիչի վերջնամշակմանը (Իժ Պլանետա, Իժ Յուպիտեր, Իժ Պլանետա Սպորտ և այլն)։
Նրա ղեկավարությամբ մշակվել և արտադրության մեջ ներդրվել  է «Մոսկվիչ -412», «Իժ -2715» (ֆուրգոն) բեռնատար մեքենաների և «Իժ-Ռալլի» սպորտային մեքենաների մոդիֆիկացիաներ։ Մշակվել են Իժ 21251 (կոմբի), Իժ-2715-01 և Իժ-2126 փորձնակա նմուշների նոր մոդելներ։


== Պարգևներ ==
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
«Պատվո նշան» շքանշան
ԽՍՀՄ մեդալներ
ԺՏՆՑ-ի Արծաթե և մեծ ոսկե մեդալներ։


== Գրականություն ==
Удмуртская республика: Энциклопедия / Гл. ред. В. В. Туганаев. — Ижевск: Удмуртия, 2000. — 800 с. — 20000 экз. — ISBN 5-7659-0732-6


== Ծանոթագրություններ ==
Մոխրատուր

Մոխրատուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սաթմանց

Սաթմանց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Մահմուդիի գավառում։
Վանի վիլայեթի Սարայ (Մահմուդիե) գավառում, Սարայից հվ․՝ Կոտոր գետի վերին հոսանքի շրջանում։ XX դ․ սկզբին ուներ շուրջ 30 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին հացահատիկի մշակությամբ, այգեգործությամբ, մասաբ՝ անասնապահությամբ, արհեստներով։ Գյուղում կար եկեղեցի՝ կից վարժարանով։ Բնակիչների մեծ մասը, նախքան 1914-ի դեկտեմբերին Սարայում թուրք, կառավարության կազմակերպած ջարդերը, հեռացել և ապաստանել է Արևելյան Հայաստանում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Աստերոիդների ցանկ (110401-110500)

Աստերոիդների ցանկ (110301-110400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (110501-110600)
 Աստերոիդների ցանկ (110301-110400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (110501-110600)
Կոաուիլա

Կոաուիլա (իսպ.՝ Coahuila, (Իսպաներեն արտասանություն՝ [koaˈwila ðe saɾaˈɣosa]), պաշտոնական անվանումը՝ Կոաուիլա դե Սարագոսայի ազատ և ինքնիշխան նահանգ (իսպ.՝ Estado Libre y Soberano de Coahuila de Zaragoza), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։


== Տվյալներ ==
Նահանգը գտնվում է հյուսիսարևելյան Մեքսիկայում և սահմանակից է ԱՄՆ-ին։
Կոաուիլան սահմանակից է արևելքում Նուևո Լեոնին, հարավում՝ Սակատեկասին և Սան Լուիսին, արևմուտքում՝ Դուրանգոյին և Չիուաուային։ Հյուսիսում Կոաուիլան ունի 512 կմ ձգվող սահման Միացյալ Նահանգների հետ, հարակից է Տեխասին։ Զբաղեցնում է 151563 կմ տարածք և համարվում է երրորդ ամենամեծ նահանգը երկրում։ Ունի 38 համայնքներ։ 2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 2,748,391 մարդ։
Մայրաքաղաքը, ինչպես նաև ամենամեծ քաղաքը Սալտիլյոն է, երկրորդ մեծ քաղաքը՝ Տորեոնը։ Կոաուիլա նահանգում են գտնվում Մոնկլովա (նահանգի նախկին մայրաքաղաքը), Պիեդրաս Նեգրաս և Ակունյա քաղաքները։


== Պատմություն ==
Իսպանացիները նվաճեցին Մեքսիկայի հյուսային հատվածը ացտեկների մայրաքաղաքը նվաճելուց մի քանի տասնամյակ հետո։ Հետախուզական աշխատանքները հետաձգվեցին, քանի որ կլիման հյուսիսային էր և խիստ և ոսկի չկար այդ տարածքում։ Իսպանական առաջին գաղութաբնակեցումը այժմ Կոաուիլա կոչվող տարածքում եղել է 1577 թվականին Տրինիդադի հանքավայրերում։ Սալտիդոն բնակեցվեց 1586 թվականին և կազմեց Նոր Իսպանիա շրջանի մաս։
Կոաուիլան և Տեխասը դարձավ նորաստեղծ անկախ Մեքսիկայի միացյալ նահանգների ընտրական նահանգը՝ համաձայն 1824 թվականի Մեքսիկայի սահմանադրության, և ներառում էր Տեխասը, Կոաուիլան և Նուևո Լեոնը։ Նույն թվականին Նուևո Լեոնն առանձնացավ, իսկ Տեխասը նահանգի մաս կազմեց մինչև 1835 թվականը, երբ անջատվեց նահանգից Տեխասի հանրապետություն ձևավորելու համար։ Մոնկլովան 1833-1835 թվականները եղել է նահանգի մայրաքաղաքը։
1840 թվականին Կոաուիլան դարձավ կարճ ժամանակ գոյատևած Ռիո Գրանդե հանրապետության անդամ։
1856 թվականի փետրվարի 19-ին Սանտիագո Վիդաուրին միավորեց Կոաուիլան իր Նուևո Լեոն նահանգին, սակայն 1868 թվականին այն վերականգնեց իր առանձին նահանգի կարգավիճակը։
Մեքսիկական հեղափոխության ժամանակ Ֆրանցիսկո Վիլան հարձակվեց Տորեոն քաղաքի վրա։
2004 թվականի ապրիլի 4-ին սահմանակից Պիեդրաս Նեգրաս քաղաքում տեղի ունեցավ ջրհեղեղ։ Մահացավ 30 մարդ և շուրջ 4000 մարդ զրկվեց տնից։ 2007 թվականին Կոաուիլան Մեքսիկայոմ դարձավ առաջին նահանգը, որն ընդունեց միասեռականների ամուսնությունը(Pacto Civil de Solidaridad):


== Կոաուիլայի բուսական և կենդանական աշխարհ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(Իսպաներեն) Coahuila State Government
(անգլերեն) Coahuila State Government
Բոզախ

Բոզախ, կիսակոպտաբուրդ, ճարպապոչավոր, մսաբրդակաթնատու ոչխարների ցեղ։ Ստացվել է ժողովրդական երկարատև ընտրասերման միջոցով։ Հայաստանում տարածված է Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի մարզերում։
Իրանը ձգված է, երկարությունը՝ 50-70 սմ, մաքիների միջին կենդանի զանգվածը 45-55 կգ է, խոյերինը՝ մոտ 65 կգ, մնդավի բարձր, համապատասխանաբար՝ 50-70 և 55-75 սմ։ Տարեկան միջին կաթնատվությունը 35-40 կգ է, մաքիների բրդատվությունը՝ 1, 5-1, 6 կգ, խոյերինը՝ մոտ 2, 5 կգ։ Բուրդը կոպիտ է, միջին երկարության, հիմնականում՝ բաց մոխրագույն, սպիտակադեղնավուն, երբեմն՝ սև։
Ներկայումս այս ցեղի մաքրացեղ ոչխարներ չեն հանդիպում։
Գաբրիել Եփրոյան

Գաբրիել Հարությունի Եփրոյան (1930, Երևան, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ։


== Կենսագրություն ==
1952 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1960 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1952 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։


== Ստեղծագործություններ ==
Լևոն Օրբելու կիսանդրի (Երևան)
«Նոր կյանքի շեմին»
«Խոստովանություն»
«Թռիչք»
«Կոսմոս»
«Լուսիկ Լիսինյան»


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Կապեռնյանիկա

Կապեռնյանիկա  (իտալերեն՝ Capergnanica), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2007 մարդ, խտությունը կազմում է 268 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 6 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ - 26010, հեռախոսային կոդ - 0373։
Քաղաքի հովանավոր սրբերը համարվում են Սան Մարտինոն և Սան Ջերոլամոն։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0373 76021
Էլեկտրոնային հասցե՝ info@comune.capergnanica.cr.it
Գլխավոր կայք՝ http://www.comune.capergnanica.cr.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի գլխավոր կայք (իտալ.)
Վիճակագրոթւոյան ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Խոխլովկա (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽոխլովկաԽոխլովկա (ռուս.՝ Хохловка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էուջեն Աբուրել

Էուջեն Բոգդանի Աբուրել (ռումիներեն՝ Eugen Aburel, հունվարի 23, 1899(1899-01-23), Գալաց, Ռումինիա - դեկտեմբերի 16, 1975(1975-12-16), Բուխարեստ, Ռումինիա), մանկաբարձ-գինեկոլոգ, վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1927), պրոֆեսոր (1927)։


== Կենսագրություն ==
Էուջեն Աբուրելը ծնվել է 1899 թվականին, Ռումինիայի Գալաց քաղաքում։ Սովորել է Գրեգուար Պոպայի և Կարոլ Դավիլայի անվան բժշկության և դեղագիտության համալսարաններում։ 1922 թվականից եղել է Ռումինիայի հիվանդանոցների և կլինիկաների ղեկավարը, 1926 թվականից՝ Փարիզի մանկաբարձության և գինեկոլոգիայի մի շարք կլինիկաների արտասահմանյան ընթերակա։ 1935 թվականից եղել է Փարիզի մանկաբարձ-գինեկոլոգների ընկերակցության թղթակից անդամ։


== Երկեր ==
Contribuție la tratamentul infecției puerperale (1923)
Abces apendicular la stînga (1927)
L'Anesthésie locale continue prolongée en obstétrique (1931)
Considerații asupra durerii în obstetrică (1932)
Recherches sur les glandes endocrines pendent la vie intrautérine chez l'homme (collaborator, 1939)
Ginecologia (coordinator, 1959)
Obstetrică și ginecologie (coordinator, 1971)
La tuberculose génitale de la femme (collaborator, 1971)


== Գրականություն ==
Personalităţi româneşti ale ştiinţelor naturii şi tehnicii, Editura Ştiinţifică şi enciclopedică, Bucureşti, 1982


== Ծանոթագրություններ ==
Ատլանտիդա (քարանձավ)

Ատլանտիդա  (ուկրաիներեն՝ Атлантида), կարստային քարանձավ Ուկրաինայում։ Գտնվում է Զբրուչ գետի գետահովտում՝ Խմելնիցկու մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանի Զավալիե գյուղից ոչ հեռու։ Քարանձավն ունի 2.525 մ երկարություն և 18 մ խորություն, զբաղեցնում է մոտ 4.440 մ² մակերեսով տարածք։ 1975 թվականից հարակից մոտ 10 հա տարածքի հետ հռչակվել է պետական նշանակության բնության հուշարձան։ Գտնվում է Խմելնիցկու մարզի զբոսաշրջային խորհրդի ենթակայության տակ։


== Նկարագրություն ==
Պոդոլիայի տարածքում միակ քարանձավն է, որն ունի հստակ ընդգծված եռահարկ կառուցվածք։ Ստորին (առաջին) հարկում կան բարձր ու լայն սրահներ, երկրորդ հարկն ավելի նեղ է՝ 1-1.5 մ շերտերով։ Երրորդ հարկն ունի 5 մ բարձրությամբ երկու ոչ մեծ մուտք։ Առաջին և երկրորդ հարկերի հատման տեղում կան մեծ սրահներ՝ մինչև 12 մ բարձրությամբ։ Քարանձավի պատերին տարբեր գույնի գիպսի մակածորուկային հետքեր են հանդիպում։ Հանդիպում են նաև թելիկային բյուրեղներ՝ 1.5 մ երկարությամբ։ Կան ստալակտիտներ ու ստալագմիտներ, որոնք ձևավորել են սպիտակ, դեղնավուն, վարդագույն, թափանցիկ ու տարբեր ձևեր ունեցող ծաղիկներ, աստղիկներ ու լուլաներ։ Լուսավորության դեպքում դրանք խայտում են տարբեր գույներով՝ ստեղծելով հեքիաթային տպավորություն։ Քարանձավն ունի առանձին սրահներ (Կակաչների, Ոսկե աշուն, Ծիծաղի, Ուրախության), այրեր ու միջանցքներ (Սատանայի պոչ)։ Քարանձավում հանդիպում են չղջիկների հազվագյուտ տեսակներ։


== Ուսումնասիրության պատմություն ==

1950-ական թվականներին Զավալիեում սկսել են գիպս արդյունահանել, սակայն դժվարություններ են առաջացրել բազմաթիվ խոռոչները։ Դրանք իրենց են գրավել երիտասարդ քարանձավագետներին, որոնք էլ Վալերի Ռոգոժնիկովի գլխավորությամբ 1969 թվականին բացահայտել են քարանձավը։ Նրանց է նվիրվել քարանձավի ամենամեծ սրահներից մեկը՝ «Կիևի քարանձավագետների սրահը»։ Այն լրջորեն սկսել են ուսումնասիրել 1979 թվականի աշնանը։ Դետալների տեղագրական լուսանկարումն իրականացրել է քարանձավագիտական ջոկատը Ա. Կլիմչուկի ղեկավարությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Кривошия В. В галереях Атлантиди: Суботній репортаж // Прапор Жовтня (Кам’янець-Подільський). — 1980. — 2 серпня. — С. 4.
Цуканов М. У залах «Атлантиди»: Маршрути — далекі і близькі // Прапор Жовтня. — 1983. — 15 жовтня. — С. 4.
Геологічні пам’ятки України: Довідник-путівник. — К., 1985.
Атлантида — підземна перлина Кам’янеччини // Недря Т. В. Печери Поділля: Туристичний путівник. — Кам’янець-Подільський: Рута, 2010. — С. 52—63.
709

709 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 709 թվականն է, 
VIII դարի 9-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Դիանա Մարցինկևիչա

Դիանա Մարիցկևիչա (լատիշ․՝ Diāna Marcinkēviča, օգոստոսի 3, 1992(1992-08-03), Ռիգա, Լատվիա), լատվիացի թենիսիստուհի, ITF կանանց 29 մրցաշարի հաղթող (չորսը՝ մենախաղով)։ Այժմ ապրում է Ռիգայում։


== Կենսագրություն ==
Դիանա Մարիցկևիչան ծնվել է 1992 թվականի օգոստոսի 1-ին Ռիգայում, Լատվիա։ Նրա քույր Դենիզան նույնպես զբաղվում է թենիսով։
Դիանան թենիով սկսել է զբաղվել յոթ տարեկան հասակում։ Նախընտրում է կավե կոշտ ծածկույթը։


== Տարեվերջյան վարկանիշ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Ֆեդերացիայի Գավաթի կայքում Archived 2020-06-09 at the Wayback Machine.
Էջը ITF-ի կայքում Archived 2019-06-04 at the Wayback Machine.
Էջը WTA-ի կայքում
Զեմո Բիա

Զեմո Բիա (վրաց.՝ ზემო ბია), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 50 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 7 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 32 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեսանդրա Լոկատելլի

Ալեսանդրա Լոկատելլի (իտալերեն՝ Alessandra Locatelli, սեպտեմբերի 24, 1976(1976-09-24), Կոմո, Լոմբարդիա, Իտալիա), իտալացի քաղաքական գործիչ, Հյուսիսի լիգայի անդամ։ Ընտանիքի հարցերով և հաշմանդամություն ունեցող անձանց առանց պորտֆելի նախարար (2019)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Միլանի Բիկոկկայի համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրել է սոցիոլոգիա։
1996-2017 թվականներին Կոմոյում ղեկավարել է «Anffas» ոչ առևտրային կազմակերպության հաստատությունների համակարգը, որը զբաղվում է հոգեկան հիվանդների խնամքով։ Բացի այդ, ղեկավարել է սոցիալական ոչ առևտրային կոոպերատիվ «Controvento» կազմակերպությունը, որը օգնություն է ցուցաբերում տարեցներին և հաշմանդամություն ունեցող անձանց ինչպես տանը, այնպես էլ բուժհաստատություններում։ 2012 թվականից մինչև 2017 թվականը եղել է Կոմոյի «Bonoli» հիմնադրամի տնօրենների խորհրդի անդամ, եղել է կամավոր Իտալիայում և արտասահմանում, այդ թվում՝ Նիգերիայում և Կոնգոյում։
1993 թվականին մտել է Հյուսիսի լիգա, անդամակցել է կուսակցության երիտասարդական կազմակերպությանը, նրա գաղափարակիցների թվում էր Ջանֆրանկո Միլիոն։ 2016 թվականին ընդգրկվել է Հյուսիսի լիգայի քարտուղարություն, 2017 թվականին դարձել է քաղաքային վարչակազմի սոցիալական հարցերով ասեսոր և Կոմոյի փոխքաղաքապետ։
2018 թվականին ընտրվել է Իտալիայի պատգամավորների պալատ, 2018 թվականի հունիսի 21-ից եղել է 12-րդ հանձնաժողովում (սոցիալական հարցերով)։
2019 թվականի հուլիսի 10-ին նշանակվել է նախարար՝ Կոնտեի կառավարությունում առանց ընտանիքի և հաշմանդամություն ունեցող անձանց պորտֆելի։
2019 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Ջուզեպպե Կոնտեն ձևավորել է իր երկրորդ կառավարությունը, որտեղ հավասար հնարավորությունների և ընտանիքի հարցերով նախարար է դարձել Էլենա Բոնետին, իսկ Լոկատելլին ոչ մի նշանակում չի ստացել, և սեպտեմբերի 5-ին նոր առանձնասենյակ է երդում բերել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«LOCATELLI Alessandra - LEGA» (իտալերեն)։ Իտալիայի պատգամավորների պալատ։ Վերցված է 2019-07-11
Ալիկուն դե Օրտեգա

Ալիկուն դե Օրտեգա (իսպ.՝ Alicún de Ortega), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոս Մոնտես շրջանում։ Տարածքը կազմում է 24,13 կմ2։ Բնակչությունը՝ 520 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 106 կմ։
Սոկոլյա Գորա

Սոկոլյա Գորա (ռուս.՝ Соколья Гора), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 62 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բուկիանիկո

Բուկիանիկո  (իտալերեն՝ Bucchianico), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Կիետիի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5003 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 130 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 38 կմ²։ Փոստային ինդեքս 60050։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0873։


== Ծանոթագրություններ ==
Իսպանական Վիրգինյան կղզիներ

Իսպանական վիրգինյան կղզիներ (անգլ.՝ Spanish Virgin Islands, իսպ.՝ Islas Vírgenes Españolas), կղզիների խումբ Վիրգինյան կղզիներում։ Բնակչությունը 2000 թվականի տվյալներով կազմում է 11 499 մարդ։ Մակերեսը՝ 167 կմ2։ Պաշտոնապես Իսպանական Վիրգինյան կղզիներն համարվում են Պուերտո Ռիկոյի տարածք։


== Անվանում ==
Իրենց անվանումը ստացել են այն բանի պատճառով, որ մինչ 1898 թվականի իսպանա֊ամերիկյան պատերազմը պատկանել են Իսպանիային։ Պուերտո Ռիկոյում խոսում են իսպաներեն։


== Աշխարհագրություն ==
Իսպանական վիրգինյան կղզիներն գտնվում են Վիրգինյան ծոցում՝ Պուերտո Ռիկոյից արևելք և Ամերիկյան Վիրգինյան կղզիներից արևմուտք։ Խումբն ներառում է երկու մեծ կղզի՝ Վյեկես և Կուլեբրա, և մեծաքանակ փոքր կղզիներ։
Կղզիների մեծ մասում կան Վյեկեսի և Կուլեբրայի պահպանվող հատվածներ, որտեղ ճանապարհորդների մուտքը սահմանափակ է։


== Անմարդաբնակ կղզիներ ==
Կայո֊Նորթե
Պալոմինոս


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյսոն Ռիչարդսոն

Ջեյսոն Էնթոնի Ռիչարդսոն (անգլ.՝ Jason Anthoney Richardson, հունվարի 20, 1981(1981-01-20), Սագինո, Միչիգան, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ։ Հանդես է գալիս Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայում (NBA)։ խաղացել է հարձակվող պաշտպանի և թեթև հարձակվողի դիրքերում։
Ծնվել է Սեգինոու բնակավայրում (Միչիգան նահանգ)։ Դպրոցական կարիերան անցկացրել է Արթուր Հիլի անվան ավագ դպրոցում, որի ավարտական տարում ճանաչվել է «Միչիգան նահանգի Միստր Բասկետբոլ» և ընդգրկվել «McDonald's All-American» հավաքականում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո սկսում է հանդես գալ Միչիգանի նահագային համալսարանի բասկետբոլային թիմում։ Առաջին տարում Ռիչարդսոնը 37 խաղում միջինում բերում էր 5, 1 միավոր՝ 50.3% նետման արդյունավետությամբ։ Համալսարանի երկրորդ տարում Ռիչարդսոնի միջին միավորները բարձրանում և հասնում է 14, 7-ի։ Երկու ուսումնական տարի համալսարանում անցկացնելուց հետո ընտրվել է 2001 թվականի NBA դրաֆթի առաջին ռաունդի 5-րդ ընտրությամբ՝ «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորսի» կողմից։ «Ուորիորսում» անցկացրած տարիներին Ռիչարդսոնը դրոշմում է իր անունը որպես լիգայի լավագույն սլեմ դանկ վարպետներից մեկը՝ երկու տարի անընդմեջ՝ 2002 և 2003 թվականներին հաղթելով «NBA սլեմ դանկ մրցույթը». նման հաջողության NBA-ի պատմության մեջ հաջողվել էր հասնել միայն Մայքլ Ջորդանին։
Մասնագիտական կարիերայի ընթացքում երկու անգամ ճանաչվել է NBA աստղ (All-Star), ընդգրկվել «All-NBA» խորհրդանշական հավաքականում, ինչպես նաև 2003-04 մրցաշրջանի ավարտին արժանացել ամենակատարելագործված բասկետբոլիստի մրցանակին։


== Մրցանակներ և նվաճումներ ==
2002, 2003՝ NBA սլեմ դանկ մրցույթի չեմպիոն
2002՝ Նորեկների մարտահրավերի ամենաարժեքավոր բասկետբոլիստ
2002՝ NBA All-Rookie առաջին թիմ
1999՝ McDonald's All-American
1999՝ Միչիգան նահանգի Միստր Բասկետբոլ


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2012-01-18 at the Wayback Machine.
Էջը NBA.com կայքում
Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում Archived 2008-04-12 at the Wayback Machine.
Ուժային դաշտ (այլ կիրառումներ)

Ուժային դաշտը կարող է վերաբերել՝

Ուժային դաշտ (ֆիզիկա), ուժի վեկտորական դաշտը ֆիզիկայում։
Ուժային դաշտ (գիտական ֆանտաստիկա), արտաքին կամ ներքին ներթափանցումից որևէ օբյեկտին պաշտպանող անտեսանելի պատնեշ։
Մուկն ու կատուն

Մուկն ու կատուն, (ռուս.՝ Кошки-мышки), Էկրան ստեղծագործական միության անիմացիոն ֆիլմը, որը նկարահանվել 1975 թվականին, ռեժիսոր Գեորգի Սինելնիկովի կողմից, ըստ Եֆիմ Չեպովեցկու «Մուկիկ Միցիկը» մանկական պիեսի մոտիվների։


== Սյուժե ==
Մորաքույր Մարինան պահարանում ուներ առավել ամենաանհրաժեշտ մթերքը` բրինձ, արիշտա, գարու և այլն։ Նա առավոտյան կաթնային շիլա էր պատրաստում և ահավոր վախենում էր մկներից։ Բայց մկները մորաքույր Մարինայից ամենևին չէին վախեցնում, հատկապես այն մեկը, որը բնակվում էր նրա բնակարանում և իրեն գրեթե տանտիրուհու պես էր զգում։ Եվ այդ ժամանակ մորաքույր Մարինան որոշում է ազատվել մկնիկից և մի փոքրիկ կատու է գնում՝ մտածելով, որ դա վախեցնելու է ամբարտավանին, և նա կհեռանա։ Բայց մկնիկը չի հեռանում, այլ, ընդհակառակը, ընկերանում է կատվի հետ, և նրանք միասին սկսում են չարաճճիություններ անել, խաղալ և զվարճանալ։ Մի անգամ նրանք այնքան են չարություն անում, որ նրանք նկարում են մորաքույր Մարինայի դիմանկարի վրա, ինքը նրան վիրավորում է, և նա պատժում է չարագործներին։ Այդ ժամանակ մկնիկն ու կատուն նեղանում են և հեռանում տնից։ Բայց փողոցում կյանքը հեշտ չէր, ցուրտ էր, և նրանք սոված էին։ Նեղացած հերոսները պատրաստ էին վերադառնալ, բայց չընդունվելու վախը և հպարտությունը նրանց թույլ չէր տալիս դա անել։ Սակայն նրանք շուտով տեսնում են տանտիրուհու հայտարարությունը, որը լուծում էր բոլոր խնդիրները. նրանք վերադառնում են տուն։ Ընկերները հաշտվում են մորաքրոջ հետ, դադարում են անկարգություններ անել և ավելի ամուր ընկերներ են դառնում։


== Հեղինակներ ==
Ռեժիսոր` Գեորգի Սինելնիկով
Սցենարի հեղինակ` Վալերի Պրիյոմիխով
Էկրանավորումը` ըստ Եֆիմ Չեպովեցկու պիեսի
Բեմադրող նկարիչ` Բորիս Ակուլինիչև
Օպերատոր` Վ. Շարով
Կոմպոզիտոր` Վ. Կորզին
Հնչյունային օպերատոր` Նելլի Կուդրինա
Օգնականներ` Տատյանա Աբալակինա, Յուրի Սերեբրյակով, Լ. Ստեֆանովա, Վալերի Տոկմակով
Երգերի տեքստերի հեղինակ`	Անատոլի Դոբրովիչ
Դերերը հնչյունավորել են` Եվա Սինելնիկովա (Մկնիկ), Պյոտր Վիշնյակով (հեղինակի տեքստ), Վսևոլոդ Աբդուլով (Կատվիկ)
Մոնտաժող` Նինա Բուտակովա
Խմբագիր` Ալեքսանդր Տիմոֆեևսկի
Տնօրեն` Գալինա Կոժինա


== Հեռուստացուցադրումներ ==
Մուլտֆիլմը հաճախ հեռարձակվում է ռուսական «Կուլտուրա» հեռուստաալիքով։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Մուլտֆիլմը համատեղում է կենդանի նկարահանումներն ու տիկնիկային անիմացիան։ Ամբողջը կենդանի և համակցված նկարահանում է, բացառությամբ գլխավոր մուլտիպլիկացիոն հերոսների՝ Կիցիկ կատվի և Միցիկ մկնիկի։


== Վերաթողարկվում DVD ձևաչափով ==
Մուլտֆիլմը DVD ձևաչափով բազմիցս վերաթողարկվել է մուլտֆիլմերի հավաքածուներում։

«Մուկն ու կատուն», «Էկրան» ստեղծագործական միավորում, ներկայացուցիչ` «Խոշոր պլան»։ Սկավառակում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Մուկն ու կատուն» (1975), «Ուրիշների արձակուրդը» (1993 թ.), «Փոքր թյուրիմացություններ» (1970), «Հանցանք» (1989), «Կատվի տունը» (1982)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Тильман Л. Кошки-мышки. — М.: Бюро пропаганды советского киноискусства, 1978. — 16 с. — (Фильм-сказка). . Книга по мультфильму. Художник Б. Акулиничев.


== Արտաքին հղումներ ==
«Մուկն ու կատուն» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
Мультфильм «Մուկն ու կատուն» Ivi.ru կայքում
«ԷԿՐԱՆ» ստեղծագործական միավորում
Հենրի շրջան (Թենեսի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հենրի շրջան (այլ կիրառումներ)Հենրի շրջան (անգլ.՝ Henry County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.456 կմ² է, բնակչությունը՝ 31.115 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Փարիզ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1821 թ.։
Սեն Կուա դ'Oդ

Սեն Կուա դ'Oդ (ֆր.՝ Saint-Couat-d'Aude), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 372 մարդ, բնակչության խտությունը` 69.14 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.38 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 630 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 115 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 23 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 236 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 160-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 76։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,8 %։ 160 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 142 անձ (79 տղամարդ և 63 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (9 տղամարդ և 9 կին)։ 76 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 37-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (912)

Ժողովածու (912), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 912 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1779֊1785 թվականին/թվականներին Ստեփանոս Կ․ Պոլսեցի գրիչի կողմից, ենթադրաբար՝ Կ․ Պոլսում։ Ստացողը եղել է Իսահակ Գեղամացին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27,5x19,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 233 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, նոտրդիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ նախագաղափար 33բ (1240թ), 82ա, 292բ (1302թ), գրչի՝ 33բ, 34բ, ստացողի՝ 2ա, 34բ, 172ա։


== Բովանդակություն ==
Ներսես Շնորհարոյ Թուղթ ընդհանրական, Ողբ Եղհսիոյ
Թուղթ (Ներս․, Շնորհալի, Ներս․ Լաբրոնացի, Գր․ Տղայ, Էմանուել, Միխ․ պատրիարգ)։
Ներս․ Լաբրոնացւոյ Գլխակարգութւն Հոռոմոց, Դեսպանագնացութիւն, Ներբող ի Ներս․ Շնորհալին։
Սամուէլի Պատմուտիւն Ռուբինեանց։
Վահրամայ Րաբունւոյ Վիպասանութիւն։
Իսահակայ Գեղամացւոյ Առ Ազդեցութին․ ինչ բանից Թէորիանոսի Տրամախոսութին ընդ Ներս․ Շնորհալի։


== Ծանոթագրություններ ==
Աբդուռահման (Բայազետի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբդուռահման (այլ կիրառումներ)Աբդուռահման, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիսա (այլ կիրառումներ)

Ալիսա, կարող է վերաբերել՝

Ալիսա - 1983 թվականին Լենինգրադում բասիստ Սվյատոսլավ Զադերիի կողմից կազմավորված խորհրդային և ռուսաստանյան ռոք խումբ
Ալիսա - իտալացի նկարիչ Ամեդեո Մոդիլիանիի մոտավորապես 1918 թվականին նկարը
Ազումա Աբուբաքար

Ազումա Աբուբաքար-Անկրա (պորտ.՝ Asumah Abubakar-Ankrah, մայիսի 10, 1997(1997-05-10), Կումասի, Գանա), պորտուգալացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող։


== Ակումբային կարերիա ==
2015 թվականին ֆուտբոլիստին գտնում և իրենց երիտասարդական ակումբ են հրավիրում է նիդերլանդական «Վիլլեմ II» ակումբի գործակալները, սակայն երկար ժամանակ չէին կարող պայմանագիր ստորագրել նրա հետ, քանի որ ֆուտբոլիստը չուներ համապատասխան թույլտվություն։ Միայն Պորտուգալիայի քաղաքացիություն ստանալուց հետո (նրա հայրը երկար տարիներ աշխատել էր այս երկրում և քաղաքացիություն ուներ), հնարավոր է լինում պայմանագիր ստորագրել երիտասարդ ֆուտբոլիստի հետ։ Դա տեղի է ունեցել 2016 թվականի մարտի 2-ին։
2016 թվականի ապրիլի 2-ին Աբուբաքարը իր նորամուտն է նշել Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնությունում` մասնակցելով «Տվենտե» ակումբի դեմ խաղին` 84 րոպեին փոխարինելով Գյուս Յոպպենին։


== Կարիերան հավաքականում ==
Պորտուգալիայի քաղաքացիություն ստանալուց հետո նրանով սկսել են հետաքրքրվել տեղի մասնագետները։ 
Հունիսի 16-ին նա ընգրկվել է Եվրոպայի 2016 թվականի առաջնության մինչև 19 տարեկան երիտասարդների 23 հնարավոր մասնակիցների ցանկում, այնուհետև հաստատվել է հիմնական կազմում։ Մրցաշարում մասնակցել է 2 հանդիպման` խաղալով Ավստրիայի և Գերմանիայի երիտասարդների հավաքականների դեմ, ինչպես նաև գոլ է խփել վերջինիս դարպասին։ Սակայն Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան նրա անձնագրի օրինականության մասին կասկածներից հետո հետ է կանչել նրան մրցաշարից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Դաբաղ

Դաբաղ (Aphthae epizooticae), տավարի, խոզերի, այծերի, ոչխարների, ուղտերի, եղջերուների և այլ երկսմբակավոր կենդանիների՝ սուր ընթացող ու բացառիկ արագությամբ տարածվող ինֆեկցիոն հիվանդություն։ Բնորոշ է բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի, միջկճղակային և երբեմն էլ մաշկի վրա յուրահատուկ բշտերի (աֆթաներ) առաջացմամբ։ Հայտնի են նաև ոզնիների և փղերի վարակման դեպքեր։
Հիվանդության հարուցիչը քամվող վիրուս է։ Հիվանդության հարուցիչը պիկորնավիրուս է Aphthovirus ցեղից։ Վարակը տեղի է ունենում, երբ վիրուսը թափանցում է թիրախ բջիջ։ Բջիջից հետագայում դուրս են գալիս վիրուսի հազարավոր օրինակներ, որոնք թափանցում են հիվանդ կենդանու արյան մեջ։ Վիրուսը ունի գենետիկորեն շատ փոփոխական է, որը սահմանափակում է պատվաստման արդյունավետությունը։
Դաբաղի նկատմամբ զգայունակ են նաև մարդիկ։ Վիրուսը ունի 7 սերոտիպներ, որոնցից A, C, O, Ասիա 1-ը և SAT3 առանձին ճյուղեր, SAT 1 և SAT 2-ի էվոլյուցիան դեռ անհայտ է։
Հիվանդության ինկուբացիոն շրջանը 1-12 օր է։


== Ախտաբանություն ==
Ինֆեկցիայի հիմնական աղբյուրը հիվանդ և վիրուսակիր կենդանիներն են, որոնք վարակվում են հիվանդների հետ անմիջական շփման, կերի, ջրի միջոցով։ Հիվանդության առաջին փուլում կենդանու բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի վրա առաջանում են առաջնային աֆթաներ, որով էլ վերջանում է ավելի դիմացկուն կենդանիների դաբաղի զարգացումը։ Սակայն ավելի հաճախ վիրուսը արյան միջով տարածվում է օրգանիզմում, և հիվանդության երկրորդ փուլում լորձաթաղանթի ու մաշկի վրա ձևավորվում են երկրորդային աֆթաներ։ Մատղաշների դաբաղը ընթանում է առանց աֆթաների, սուր սեպտիցեմիայի ձևով։ Դաբաղի ժամանակ բարձրանում է օրգանիզմի ջերմաստիճանը, մեծանում են աֆթաները, միաձուլվում և լցվում՝ սկզբում պարզ, իսկ ապա պղտոր շճային հեղուկով։ Նկատվում է առատ թքահոսություն, երբեմն՝ լուծ, սիրտանոթային համակարգի խանգարումներ։ Խոզերը, այծերը և ոչխարները հիվանդանում են կճղակային ձևով (կենդանիները կաղում են)։ Անկումները կարող են հասնել մինչև 2%, իսկ չարորակ ընթացքի դեպքում՝ մինչև 50%։


== Բուժում ==
Բուժումը՝ ախտահարված հատվածների լվացում ախտահանիչ լուծույթներով, խոցերի բուժում օծանելիքով։ Կճղակները մաքրում և լվանում են պղնձարջասպի լուծույթով, քսում փայտի ձյութ։ Կանխարգելիչ միջոցառումները՝ անապահով տնտեսությունների նկատմամբ սահմանվում է կարանտին։ Համաճարակի օջախը ցանկապատում են, ամեն օր ախտահանում, կենդանիներին պահում մսուրային պայմաններում։ Հիվանդ կենդանիներին բուժում են, պայմանական առողջներին՝ իմունացնում համապատասխան պատվաստով։ Իմունացվում են նաև դաբաղի վտանգին ենթակա տնտեսությունների կենդանիները։ Կարանտինային սահմանափակումները վերացվում են արձանագրված վերջին հիվանդի առողջացումից 21 օր հետո եզրափակիչ ախտահանմամբ հանդերձ։ Վակցինացված կենդանիների սպանդը թույլատրվում է 21 օր անց։


== Մարդկանց դաբաղ ==
Մարդկանց դաբաղ, մարդիկ դաբաղով վարակվում են հիվանդ կենդանիների չվարակազերծված կաթի օգտագործումից կամ հիվանդ կենդանիներ խնամելիս։ Նկատվում է տենդ, գլխացավ, ընդհանուր թուլություն և ստամոքսաղիքային ուղիների խանգարումներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պիչաևսկի շրջան

Պիչաևսկի շրջան (ռուս.՝ Пичаевский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Տամբովի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պիչաևո։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1270 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 14027 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,04 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Պասկալ Մերսիե

Փիթեր Բիերի (գերմ. Peter Bieri, հունիսի 23, 1944(1944-06-23), Բեռն, Շվեյցարիա), ժամանակակից շվեյցարացի գրող և փիլիսոփա է, ով հայտնի է Պասկալ Մերսիե (Pascal Mercier) գրական կեղծանունով և իր լայն ճանաչություն վայելող «Գիշերային գնացք դեպի Լիսաբոն» վեպի շնորհիվ։


== Մանկության և երիտասարդության ==
Բիերին մեծացել է միջին խավի ընտանիքում Բեռնի արվարձաններից մեկում։ Նրա հայրը եղել է կոմպոզիտոր։ Մանուկ հասակում Փիթերը կարդացել է Կարլ Մայի 53 վեպը և հաճույքով խաղացել ֆուտբոլ։ Իր խոսքերով, 1954 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը նա առաջին անգամ դիտել է հեռուստացույցով։ Ավարտել է Բերնի Կիրխենֆելդ (Kirchenfeld) գիմնազիան։ Ավագ դպրոցում նա սովորել է լատիներեն, հունարեն և եբրայերեն։


== Ուսում ==
Բիերին ուսուցանել է փիլիսոփայություն, Անգլիայի և Հնդկաստանի երկրագիտություն Լոնդոնում և Հայդելբերգում. Նա ստանում է դոկտորի գիտական աստիճանը, ունենալով Դիթեր Հենրիխին /Dieter Henrich/ և Էրնեսթ Տուգենդատին /Ernst Tugendhat/ որպես իր գիտական ղեկավարներ իր ժամանակի փիլիսոփայության վերաբերյալ աշխատանքի շնորհիվ։ Դոկտորականի հաստատումից հետո Բիերին աշխատեց որպես դասախոս Հայդելբերգի համալսարանում։


== Գրական աշխատություններ ==
Պասկալ Մերսիե (Pascal Mercier) կեղծանունով Փիթեր Բրիերին հրապարակել է չորս վեպ՝

Պերլմանի լռությունը (Perlmanns Schweigen). վեպ, Albrecht Knaus հրատարակություն, Մյունխեն 1995, ISBN 3-442-72135-0.
Դաշնամուր լարողը (Der Klavierstimmer). վեպ, Albrecht Knaus հրատարակություն, Մյունխեն 1998, ISBN 3-442-72654-9.
Գիշերային գնացք դեպի Լիսաբոն (վեպ). (Nachtzug nach Lissabon) վեպ, Hanserհրատարակություն, Մյունխեն 2004, ISBN 3-446-20555-1.
Լիա (Lea) նովել, Hanser հրատարակություն, Մյունխեն 2007, ISBN 978-3-446-20915-2.2006 թվականին նրան շնորհվել է Մարի-Լուիզ Կախսնիցի մրցանակ իր գրական աշխատանքների համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Փախվիջի

Փախվիջի (վրաց.՝ ფახვიჯი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1400 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 60 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Օլովո (համայնք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օլովո (այլ կիրառումներ)Օլովո համայնք (բոս․՝  և խորվ.՝ Opština Olovo, սերբ.՝ Општина Олово), համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայում: Վարչականորեն գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնությունում: Համայնքի վարչական կենտրոնն է Օլովո քաղաքը:


== Բնակչություն ==
1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ համայնքում բնակվում է 16956 մարդ։


== Տես նաև ==
Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնության համայնքներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Савезни завод за статистику и евиденцију ФНРЈ и СФРЈ, попис становништва 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. и 1991. године.


== Արտաքին հղումներ ==
Saopćenje Federalnog saveza za statistiku 9.septembar 2009. godine
Օլովո համայնքի պաշտոնական կայքէջ (բոսն.)
(6611) 1993 VW

(6611) 1993 VW, աստերոիդ ապոլոնի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի նոյեմբերի 9-ին Էլեանորա Հելինի և Ջեֆ Ալուի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,695913 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,8744 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5174 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,0617 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 806,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,446271 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,7° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6611) 1993 VW աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օլիվեր (ֆիլմ)

Օլիվեր (անգլ.՝ Oliver!), բրիտանական երաժշտական գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1968 թվականին, ռեժիսոր Քերոլ Ռիդի կողմից: Ֆիլմը Չարլզ Դիքենսի «Օլիվեր Թվիստի արկածները» վեպի հիման վրա ստեղծված Լայոնել Բարթի համանուն մյուզիքլի էկրանավորումն է:
Այն պատմում է Օլիվեր անունով անապաստան տղայի արկածների մասին, ով վերջապես գտնում է իր հարազատներին: Կինոնկարն արժանացել է հինգ «Օսկար» մրցանակի՝ հիմնական անվանակարգերում, այդ թվում «Լավագույն ֆիլմ» և ևս այսպես կոչված «Պատվավոր Օսկար»-ի: Ֆեգինի դերակատար Ռոն Մուդին արժանացել է Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակին: «Time Out» շաբաթաթերթի 2017 թվականի հարցումներով, կինոնկարը համարվել է բրիտանական լավագույն ֆիլմերից մեկը: Կինոնկարը նախատեսված է նաև բոլոր տարիքների երեխաների համար:


== Սյուժե ==
Օլիվերն ընկեցիկ է և իր տխուր գոյությունը անց է կացնում աշխատանքային տանը: Մի անգամ, ճաշի ժամանակ նա համարձակվեց լրացուցիչ բաժին խնդրել: Այդ արարքի համար նրան պատժում են և վաճառում դագաղագործներին: Վերջիններս Օլիվերին անընդհատ ծաղրում են և կողպում նկուղում: Օլիվերին հաջողվում է փախչել և հասնել Լոնդոն: Այստեղ նա ծանոթանում է դեռահաս, ճարպիկ գրպանահատ Ջեք Դոքինզի հետ, ում բոլորն անվանում էին «Հնարամիտ Ստահակ»: Վերջինս երեխաներից կազմված գողերի խմբի անդամ էր: Այդ խումբը ղեկավարվում էր խորամանկ ու ծեր հրեա Ֆեգինի կողմից, ով իր մոտ էր հավաքում բոլոր գողացված և թանկարժեք իրերը:
Շուտով խմբի անդամները կազմակերպում են հարուստներից մեկի, պարոն Բրաունլոյի կողոպուտը: Սակայն հանցանքի վայրում Օլիվերին բռնում են, որից հետո նա անմեղ է ճանաչվում: Պարոն Բրաունլոն Օլիվերին իր մոտ է տանում: Այնուհետև հայտնի գող և մարդասպան Բիլ Սայքսը և նրա ընկերուհի Նենսին առևանգում են Օլիվերին և ստիպում մասնակցել գողության: Գողությունը չի ստացվում: Նենսին խղճալով Օլիվերին, որոշում է նրան վերադարձնել Բրաունլոյին, որի հետ պայմանավորվում է հանդիպել կեսգիշերին՝ Լոնդոնի կամուրջի վրա: Սակայն Բիլ Սայքսը հետևում է նրանց, սպանում Նենսիին, իսկ Օլիվերին տանում Ֆեգինի որջը:
Խուսափելով հետապնդումից, Բիլը ցանկանում է թաքնվել՝ Օլիվերին պատանդ պահելով, սակայն նրան սպանում են՝ կրակելով ամբոխի միջից: Խմբի բոլոր երեխաները փախչում են՝ ով ուր պատահի, իսկ Ջեք Դոքինզը հեռանում է Ֆեգինի հետ: Օլիվերը վերադառնում է պարոն Բրաունլոյի մոտ: Պարզվում է, որ նա Օլիվերի պապիկն է:


== Դերասանական կազմ ==


== Նկարահանող խումբ ==


== Երաժշտական համարներ ==
Overture
Main Title
Food, Glorious Food/Oliver!
Oliver, Oliver!
Boy for Sale
Where Is Love?
Consider Yourself
Pick a Pocket or Two
It's a Fine Life
I'd Do Anything
Be Back Soon
Entr'acte
Who Will Buy?
As Long as He Needs Me
Reviewing the Situation
Oom-Pah-Pah
Reviewing the Situation (reprise)
Finale (Where Is Love?/Consider Yourself)


== Ծանոթագրություններ ==
1765

1765 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1765 թվականն է, 
XVIII դարի 65-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Վրաց Հերակլ II թագավորի արշավանքը Երևան։


== Ծնունդներ ==
Մարտի 7 – Ժոզեֆ Նյեպս, ֆրանսիացի գյուտարար (վ. 1833)


== Մահեր ==
Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկում

Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկում (նաև անվանում են Հռոմեական կայսրության անկում կամ Հռոմի անկում), գործընթաց, որի ընթացքում տապալվեց Արևմտյան Հռոմեական կայսրությունը, և նրա ենթակայության գտնվող հսկայական տարածքները անցան որոշ ազգերի։ Անկման հիմնական պատճառների մեջ ժամանակակից պատմաբանները դասում են, վերահսկողության թուլացումը, տնտեսության, բանակի, առողջապահության թուլացումը։ "Բարբարոսների" կողմից ճնշման ուժեղացումը դրսից նույնպես կարևոր նշանակություն ունեցավ անկման հարցում։ Սակայն այս պատճառները մինչ այժմ քննարկվում են պատմաբանների կողմից և առաջ են քաշվում նաև այլ վարկածներ։
117 թվականին կայսրությունը հասավ իր տարածքային մեծության գագաթնակետին, իսկ 284 թվականին Դիոկղետիանոսը կայսրությունը բաժանեց երկու մասի։ Հիմնական տարածքային կորուսները սկսվեցին 376 թվականին, երբ մեծ տարածք անցավ Գոթերին և այլք։ 476 թվականին, երբ Օդոակրը գահընկեց արեց Հռոմուլոս կայսրին, Արևմտյան Հռոմեական կայսրությունը ուներ չնչին ռազմական, քաղաքական կամ ֆինանսական ներուժ և չէր վերահսկում կայսրության մեծ մասին, որոնք ֆիկտիվ կոչվում էին հռոմեական։ Նվաճելով կայսրությունը, բարբարոսները ստեղծեցին սեփական իշխանությունը կայսրության մեծ մասում։ Սակայն կայսրության անկմամբ նրա մշակութային ժառանգությունը մնում է մինչ օրս։


=== Պատճառներ ===
Պատմաբան Էդվարդ Գիբբոնը տվել է անկման պատճառների դասական բնութագրում։ Քրիստոնեության տարածման հետ միասին նա մեծ կշիռ տվեց այլ ներքին խնդիրներին և արտաքին ուժերի կողմից հարձակումներին։
Գերմանացի պատմաբան Ալեքսանդր Դեմանդը համշվում էր 210 տարբեր վարկած, ինչի Հռոմը կործանվեց, իսկ դրանից հետո ծնվեցին նոր մտքեր։ Պատմաբանները դեռևս շարունակում են վերլուծել պատճառները, թե ինչու կայսրությունը կորցրեց վերահսկողությունը հսկայական տարածքների նկատմամբ։ Համեմատություն է կատարվում նաև չինական Հան կայսրության հետ, որը վերածնվեց որպես Մեծ միություն, մինչդեռ Միջերկրական աշխարհը մնաց քաղաքապես տարանջատված։


== Ծանոթագրություններ ==
Աջեմիշ (այլ կիրառումներ)

Աջեմիշ, կարող է վերաբերել՝

Աջեմիշ - գետ Կիլիկիայում, Սարոսի ավազանում
Աջեմիշ - լեռ Կիլիկիայում, Սարոսի ավազանում
Ժողովածու (82)

Ժողովածու (82), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 82 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1756, 1760 - 1761, 1770, 1819 թվականներին Հարություն Հախպատեցի, Մկրտիչ Վանեցի գրիչների կողմից, Եվդոկիայում, Պրուսիայում։ Ստացողը եղել է Մկրտիչ Վանեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22,2 x 16,7 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 285 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Հիշատակարաններ՝ 144բ, 200ա (1756), 136բ, 192ա (1760), 59ա (1770), 2ա (1819)։


== Բովանդակություն ==
Պետ. Բերթումեան Աղբիւր բացեալ, Աստուածանմանութիւն։
Ճառք, Քարոզք (Մատթէոս վրդ․, Առ․ Սիւնեցի, Ոսկեբերան, Սիմ․ Երևանցի, անանունք) Սահմանդրութիւնք՝ Աֆրիկայի, Ամերիկայի։
Աստիճանք բարձրութեան և ցածութեան մարաքաղաքաց աշխարհի։
Հարցմունք և պատասխանիք։
Զրոյց վասն Ազէք․ Մակեդոնացւոյ։
Վասն ազգականութեան։
Պիտառութիւնք։
Ի գրոց Առաքինութեանց։
Վանականի վրդ-ի Համեմատութիւն Կտակարանաց։
Բանք վասն խոստովանութեան պահոց։
Մանունք։
Զաք․ Սիսեանցւոյ Համառոտ վիպասանութիւն յաղագս ժամանակաց կենցաղոյս։


== Ծանոթագրություններ ==