Ռոբերտ Ֆրանկ

Ռոբերտ Ֆրանկ (գերմ.՝ Robert Frank, նոյեմբերի 9, 1924(1924-11-09)[…], Ցյուրիխ - սեպտեմբերի 9, 2019(2019-09-09)[…], Inverness, Inverness County, Նոր Շոտլանդիա, Կանադա), հրեական ծագումով շվեյցարա-ամերիկյան լուսանկարիչ, ռեժիսոր, օպերատոր։ Համբավվել է որպես փաստագրական լուսանկարչության վարպետ և 20-րդ դարի երկրորդ կեսի խոշորագույն լուսանկարիչներից մեկը։ Նրա առավել նշանակալի աշխատանքը համարվում է առաջին անգամ 1958 թվականին լույս ընծայված և հետագայում բազմիցս վերահրատարակված «Ամերիկացիներ» լուսանկարչական ժողովածուն, որտեղ ամերիկյան հասարակությունը դիտված ու արտացոլված է Ֆրանկի չեզոք ու թարմ հայացքով։


== Կենսագրություն ==
Լուսանկարել սովորել է Բազելում ու Ցյուրիխում, որտեղ նաև աշխատել է որպես լուսանկարիչ։ 1946 թվականին լույս է ընծայել լուսանկարչական իր առաջին ժողովածուն։ 1947 թվականին մեկնել է Նյու Յորք, լուսանկարներ արել նորաձևությունների Harper's Bazaar ամսագրի համար։ Հաջորդ տարում այցելել է Պերու և Բոլիվիա, ստեղծած աշխատանքների հիման վրա մի նոր գիրք հրատարակել Վերներ Բիշոֆի հեղինակակցությամբ։ 1950-1951 թվականներին ճամփորդել ու լուսանկարել է Եվրոպայում, այնուհետև երեք տարի շարունակ ԱՄՆ-ում լուսանկարներ է արել մի շարք ամսագրերի ( Life , Look , McCall’s ) համար։ 1955 թվականին արժանացել է Գուգենհայմի կրթաթոշակի, ինչի շնորհիվ կարողացել է կենտրոնանալ ԱՄՆ-ի տարբեր վայրերում լուսանկարներ անելու վրա, լուսանկարներ, որոնք հետագայում հիմք են հանդիսացել իր գլուխգործոցը համարվող «Ամերիկացիներ» ժողովածուն ստեղծելու համար (այն առաջին անգամ լույս է տեսել 1958 թվականին Փարիզում, Les Americains խորագրով)։ Ուսումնասիրողներից շատերի կարծիքով The Americans-ը փոխել է լուսանկարչության բնույթը, էականորեն ընդլայնել ասելիքի և դրա մատուցման ձևի սահմանները, դրանով իսկ դարձել 20-րդ դարի առավել մեծ ազդեցություն գործած լուսանկարչական գիրքը։ Հետագայում Ֆրանկն իր ուժերը փորձել է նաև կինոյում ու վիդեոյում, փորձեր է արել՝ լուսանկարչության և ֆոտոմոնտաժի մանիպուլյացիաներ կիրառելով։ 1959 թվականից ձեռնամուխ է եղել ֆիլմեր նկարահանելու գործին և այդ ասպարեզում ընդհանուր առմամբ ստեղծել է 31 աշխատանք։
Մասնագետները Ռոբերտ Ֆրանկին դասում են լուսանկարչության նյույորքյան դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչների շարքին։


== «Ամերիկացիներ» գրքի հրատարակություններ ==
Paris։ Delpire, 1958. ֆրանսերեն հրատարակություն. ներառված են նաև Սիմոնա դը Բովուարի, Հենրի Միլլերի, Ալեքսիս դը Թոքվիլի, Ջոն Սթեյնբեքի հոդվածներըԱմերիկայի պատմության ու քաղաքականության մասին։
New York։ Grove Press, 1959. Նախաբանի հեղինակ՝ Ջեկ Քերուակ
New York։ Aperture; Museum of Modern Art, 1969. Լրացված հրատարակություն
Göttingen։ Steidl, 2008. ISBN 978-3-86521-584-0. Վերահրատարակություն՝ առաջին հրատարակության 50-ամյակի կապակցությամբ


== Ֆիլմագրություն ==


== Ֆիլմ Ռոբերտ Ֆրանկի մասին ==
Don't Blink – Robert Frank (2015). Documentary directed by Laura Israel.


== Ռոբերտ Ֆրանկի հեղինակած գրքեր ==
The Lines of my Hand. New York։ Pantheon. ISBN 9780394552552.
Flamingo. Göteborg. Sweden։ Hasselblad Center, 1997. ISBN 9783931141554.
London/Wales. Zurich; New York։ Scalo, 2003. ISBN 9783908247678.
Come Again. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 9783865212610.
Paris. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 978-3865215246.
Peru. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 978-3865216922.
Zero Mostel Reads a Book. Göttingen։ Steidl, 2006. ISBN 978-3865215864.
Pangnirtung. Göttingen։ Steidl, 2011. ISBN 978-3869301983.
Pull My Daisy. Göttingen։ Steidl, 2011. ISBN 978-3865216731.
Ferne Nähe: Hommage für Robert Walser. Bern։ Robert Walser-Zentrum, 2012. ISBN 978-3-9523586-2-7.


== Ցուցահանդեսներ ==


=== Անհատական ցուցահանդեսներ (ընտրովի) ===
1961։ Robert Frank: The Americans, Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ
1976։ Robert Frank, Ցյուրիխի արվեստի տուն
1979։ Robert Frank: Photographer/Filmmaker, Works 1945–1979, Լոնգ Բիչի արվեստի թանգարան.
1985։ Robert Frank: New York to Nova Scotia, Հյուստոնի գեղարվեստի թանգարան
1989։ The Americans, Յան Քեսների անվան պատկերասրահ, Լոս Անջելես
1997։ Flamingo, Hasselblad Award exhibition, Գյոթեբորգի Hasselblad կենտրոն, Շվեդիա
2004։ Storylines, Tate Modern Museum, London
2005։ Storylines, Վինտերտուրի լուսանկարչության թանգարան
2008։ Robert Frank. Paris, Էսսենի Ֆոլկվանգ թանգարան
2009։ Looking In: The Americans, Վաշինգտոնի արվեստի ազգային թանգարան
2009։ Robert Frank. Die Filme, C/O Berlin, Բեռլին
2010։ The Unseen Eye: Photography from the collection of W.M. Hunt (խմբային ցուցահանդեսn), Էփլտոնի արվեստի թանգարան, Օքալա
2012։ Robert Frank. From the collection of Fotomuseum Winterthur, Մոսկվայի մուլտիմեդիա արվեստների թանգարան
2014։ Robert Frank In America, Սթենֆորդի համալսարանի Կանտորի անվան արվեստի կենտրոն
2014։ Robert Frank. Books and Films. 1947–2014, Akademie der Bildenden Künste München, Մյունխեն, այնուհետև՝ 2015 թվականին, Էսսենի Ֆոլկվանգ թանգարան
2016։ Robert Frank: Books and Films, 1947–2016, HALLE 14 – Zentrum für zeitgenössische Kunst, Լայպցիգ
2016։ Robert Frank: Books and Films. 1947–2016, Museum der Moderne, Զալցբուրգ
2016։ Robert Frank: Books and Films. 1947–2016, Kunsthalle Ziegelhütte, Ապենցել
2017։ Robert Frank: Photos, Չիկագոյի արվեստի ինստիտուտ


=== Խմբային ցուցահանդեսներ (ընտրովի) ===
1955։ The Family of Man, Museum of Modern Art, Նյու Յորք, հունվարի 24 – մայիսի 8 (Ներկայացվել է Ֆրանկի 5 աշխատանք)
1962։ Photographs by Harry Callahan and Robert Frank, Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարան, հունվարի 30 – ապրիլի 1
2004։ Cruel and Tender. Fotografie und das Wirkliche, Museum Ludwig, Քյոլն
2004։ Cold Play. Set 1 aus der Sammlung des Fotomuseums Winterthur, Վինտերտուրի լուսանկարչության թանգարան
2005։ I Wanna Be Loved By You, Բրուքլինի արվեստի թանգարան
2006։ American Beauty, Վիկտորիայի ազգային պատկերասրահ, Մելբուռն
2006։ Some tribes, Christophe Guye պատկերասրահ, Ցյուրիխ
2008։ Street Art, Street Life: From the 1950s to Now, Բրոնքսի արվեստի թանգարան, Նյու Յորք
2010։ Staff Picks 2010, Howard Greenberg պատկերասրահ, Նյու Յորք
2010։ Humanos. Acciones, Historia Y Fotografía, Alcobendas արվեստի կենտրոն (CAA), Մադրիդ


== Պարգևներ ==
1955. Գուգենհայմի հուշահիմնադրամի շնորհած կրթաթոշակ
1996. Hasselblad հիմնադրամի միջազգային մրցանակ լուսանկարչության ասպարեզում
2002. Էդվարդ ՄաքԴոուելի մեդալ
2015. գեղարվեստի դոկտորի կոչում, honoris causa, Նովա Սկոտիայի համալսարանի արվեստի և դիզայնի քոլեջի կողմից, Հալիֆաքս, Կանադա


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն Ռոբերտ Ֆրանկի մասին ==
Alexander, Stuart. – Robert Frank: A Bibliography, Filmography, and Exhibition Chronology, 1946–1985 (Center for Creative Photography, 1986). OCLC 16798695
Gefter, Philip. – Photography After Frank (Aperture, 2009). 978-1-59711-095-2
Green, Jonathan. – American Photography: A Critical History 1945 to the Present (Abrams, 1984). Chapter 5, "The Americans: Politics and Alienation." 0-8109-1814-5
Janis, Eugenia Parry and Wendy MacNeil, eds. – Photography Within the Humanities (Addison House, 1977). "Robert Frank" (transcript of a talk and interview conducted at Wellesley College on April 14, 1975), pp. 52–65. 0-89169-013-1
Leo, Vince. – "Robert Frank: From Compromise to Collaboration." Parkett, 1994, Issue 42, pp. 8–23.
Lyon Danny (27 September 2019)։ «When Fathers Die: Remembering Robert Frank»։ NYR Daily (New York Review of Books)։ Վերցված է 3 May 2020 
Papageorge, Tod. – "Walker Evans and Robert Frank: An Essay on Influence" (Yale University Art Gallery, 1981). 0-89467-015-8
Penman, Ian. – Robert Frank: Storylines (Steidl, 2004). 3-86521-041-4
Sandeen, Eric. – Picturing An Exhibition (University of New Mexico Press, 1995). Chapter 5, "Edward Steichen, Robert Frank, and American Modernism." 0-8263-1558-5
Tucker, Anne and Philip Brookman, eds. – Robert Frank: New York to Nova Scotia (Museum of Fine Arts, Houston, 1986). 0-8212-1623-6ՄատենագրությունFrank Bibliography (via UC Berkeley)


== Արտաքին հղումներ ==

VR tour of "Robert Frank" at Hamiltons Gallery, London
Robert Frank Internet Movie Database կայքում
Robert Frank's Masterpiece: "The Americans" at 50
Looking In: Robert Frank's "The Americans", National Gallery of Art, 2008
Elson Lecture 2009: Robert Frank, National Gallery of Art
Robert Frank Collection Guide, National Gallery of Art, 2014 (with "more than 430 images")
'Walker Evans and Robert Frank: an Essay on Influence' by Tod Papageorge
Nericcio, William Anthony. – Cinematography, Photography, and Literature: Robert Frank's Aesthetic Triptych (MOPA, San Diego, 2000). (An online essay on Pull My Daisy with illustrations and film-clip.)
'Robert Frank: Dissecting The American Image' by Jno Cook
Illustrated book review of The Americans
Robert Frank: The Photographer Who Captured America’s Dark Side, by Lucas Reilly,  January 1, 2015, Mental Floss
Works by or about Ռոբերտ Ֆրանկ in libraries (WorldCat catalog)