Լաուրենտինո Կորտիսո

Լաուրենտինո «Նիտո» Կորտիսո Կոեն (իսպ.՝ Laurentino Cortizo Cohen, հունվարի 30, 1953(1953-01-30), Պանամա, Պանամա) պանամացի քաղաքական և պետական գործիչ, գործարար, 2019 թվականի հուլիսի 1-ից առ այսօր Պանամայի Հանրապետության նախագահը։ 2009 և 2019 թվականներին եղել է նախագահի թեկնածու, իսկ 2000-2001 թվականներին՝ Օրենսդիր ժողովի նախագահ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է մայրաքաղաքում Լաուրենտինո Կորտիզո Կորտիզոյի (ծագումով իսպանացի գալիսիացի, զբաղվում էր ավտոբուսի բիզնեսով) և Էսթեր Կոեն դե Կորտիզոյի (հրեական ծագումով, ուսուցիչ և շինարարական ձեռնարկատեր) ընտանիքում։ Ավարտել է Նիկարագուայի «College Javier» նախակրթարանը և «College de la Salle» միջնակարգ դպրոցը։ Սովորել է Վելի Ֆորջ ռազմական ակադեմիայում, ստացել է բիզնեսի կառավարման բակալավրի կոչում Նորվիչի համալսարանում (ԱՄՆ), ինչպես նաև մագիստրոսի և գիտությունների դոկտորի աստիճան բիզնեսի կառավարման ոլորտում՝ միջազգային առևտրի և մարքեթինգի որակավորմամբ Օսթինի Տեխասի համալսարանում։


== Մասնագիտական կարիերա ==
Լաուրենտինոն 1981 թվականին կրթությունն ավարտելուց հետո աշխատել է Վաշինգտոնում՝ որպես Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի խորհրդական։
1986 թվականի նոյեմբերին նա նշանակվել է Պանամայի ներկայացուցչի տեղակալ ԱՊԿ-ում, բյուջետային կոմիտեի անդամ և ԱՊԿ երկրների տնտեսական մասնավոր հատվածի աշխատանքային խմբի անդամ։ Նա գլխավորել է Կենտրոնական Ամերիկայի տարածաշրջանի նահանգների զարգացման հիմնախնդիրների աշխատանքային խումբը։ Միաժամանակ նա գլխավորել է Կենտրոնական Ամերիկայի երկրների տնտեսական և սոցիալական խորհրդի մշտական գործադիր կոմիտեն։
1986-2019 թվականներին աշխատել է «Cortizo Group», «Panablock» (շինանյութերի արտադրման ընկերություն) և «Hacienda Hermacor» (սելեկտիվ տավարաբուծություն) ընկերությունների մասնավոր բաժիններում։


== Քաղաքական կարիերա ==
1994 թվականին կենտրոնամետ Համերաշխություն կուսակցության կողմից ընտրվել է որպես Ազգային ժողովի պատգամավոր Կոլոն նահանգից։ 1998 թվականի հուլիսի 1-ից մինչև 1999 թվականի հուլիսի 1-ը զբաղեցրել է Ազգային ժողովի նախագահի առաջին տեղակալի պաշտոնը։
1999 թվականին համընդհանուր ընտրություններում առաջադրվել է որպես Պանամայի երկրորդ փոխնախագահի թեկնածու՝ Հեղափոխական դեմոկրատական կուսակցության (ՀԴԿ) թեկնածու Մարտին Տորիխոսի թիմում։ Չնայած ՀԴԿ-ի թեկնածուի պարտությանը, նա վերընտրվեց Ազգային ժողովի (ԱԺ) պատգամավոր։ 2000 թվականին ընտրվել է ԱԺ նախագահ։
1999 թվականին նա պայմանականորեն աջակցեց նախագահ Միրեյա Մոսկոսոյի կառավարությանը հինգ կենտրոնական և աջ կենտրոնամետ կուսակցությունների միջկուսակցական համաձայնագրի շրջանակներում (Լա Պինտադայի դաշնագիր), և նրա ընտրվելը օրենսդիր մարմնի ղեկավարի պաշտոնում տեղի ունեցավ հակառակ Համերաշխություն կուսակցության և ՀԴԿ-ի կամքի, ինչի կապակցությամբ նա լքեց կուսակցությունը և համընդհանուր ընտրություններից հետո միացավ Պանամիստական կուսակցությանը։ Այնուամենայնիվ, նա ամբողջովին չխզեց կապերը ՀԴԿ-ի հետ և վերջինիս հետ անընդհատ կապի մեջ էր։ Նա պահպանել է իր քաղաքական գիծը մինչև իր օրենսդրական ժամկետի ավարտը և իր աջակցությունը հայտնեց ՀԴԿ-ի նախագահի թեկնածու Տորիխոսին 2004 թվականի համընդհանուր ընտրություններում։
2004 թվականին նա պաշտոնապես գրանցվեց որպես ՀԴԿ անդամ և նախագահական ընտրություններում Տորիխոսի հաղթանակից հետո նշանակվեց գյուղատնտեսության զարգացման նախարար՝ թողնելով իր տեղը Ազգային ժողովում։
Նա կոշտ դիրքորոշում է որդեգրել Պանամայի և ԱՄՆ-ի միջև ազատ առևտրի համաձայնագրի շուրջ բանակցություններում։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 22-ին նա պետք է ստորագրեր այս համաձայնագիրը Առևտրի և արդյունաբերության նախարարներ Ալեխանդրո Ֆերերայի և Առողջապահության Կամիլո Ալեյնի հետ, սակայն հրաժարվեց դա անել։ Նա փաստարկեց իր դիրքորոշումը՝ անտեսելով համաձայնագրում ազգային սանիտարական հսկողության կիրառումը և որպես միակ երաշխիք ընդունելով Միացյալ Նահանգների տեսչական մարմինների կողմից տրված սանիտարական հավաստագրերը, որոնք հակասում էին Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության կանոններին ընդունված բուսասանիտարական և կենդանասանիտարական չափանիշներին, որի հետևանքով վնաս է հասցվել Պանամայի գյուղատնտեսության ոլորտին։
2006 թվականի հունվարի 6-ին Լաուրենտինոն հրաժարվեց մեկնել Վաշինգտոն՝ բանակցությունների հաջորդ փուլին մասնակցելու համար և գնացել է նախագահ Տորիխոսի նստավայր, որտեղ անձամբ ներկայացրել է հրաժարականի դիմում՝ հրապարակայնորեն հայտարարելով, որ դեմ է բանակցություններին։ Հունվարի 10-ին նա ասուլիս էր հրավիրել, որտեղ հայտարարեց իր հրաժարականի մասին և դատապարտեց նման փաստաթղթի առկայությունը։
2008 թվականի մայիսի 7-ին նա հայտարարեց իր թեկնածության առաջադրման մասին որպես ՀԴԿ նախագահ։ Նրա ծրագիրը հիմնված էր գործունեության վեց ուղղությունների վրա՝ պայքար աղքատության և մարգինալացման դեմ, օրենքի գերակայություն, կրթություն հանուն կյանքի և աշխատանքի, մրցունակ տնտեսություն՝ աշխատատեղերի ստեղծման համար, անկախ ինստիտուտներ, որոշումների թափանցիկություն և հաշվետվողականություն։ Սակայն 2008 թվականի սեպտեմբերի 7-ին կուսակցության նախնական ընտրություններից հետո նա պարտություն կրեց Բալբինա Հերերայից, զբաղեցնելով երրորդ տեղը և հավաքելով ձայների ընդամենը 9%-ը։ Միացել է Հերերայի նախընտրական թիմին 2009 թվականի համընդհանուր ընտրությունների ժամանակ և եղել է թեկնածուի կառավարման ծրագրի համակարգողը։
2012 թվականի նոյեմբերին նա հայտարարեց, որ չի մասնակցելու ՀԴԿ-ի նախագահական փրայմերիզներին և հայտարարեց Խուան Կառլոս Նավարոյին 2014 թվականի համընդհանուր ընտրություններում աջակցելու մասին։ Նա կրկին եղել է թեկնածուի կառավարման ծրագրի համակարգողը և Նավարոյի կառավարությունում նշանակվել է գյուղատնտեսության և ներքին առևտրի ապագա նախարար։
2014 թվականի մայիսին ընտրություններում ՀԴԿ-ի պարտությունից հետո կուսակցությունը ընկավ առաջնորդական ճգնաժամի մեջ՝ Նավարոյի հետ խզելով իր կապերը, ով հրաժարական տվեց կուսակցության գլխավոր քարտուղարությունից։ Կորտիսոն համարվում էր կուսակցության հնարավոր փոխզիջումային միավորող գործիչներից մեկը։
2016 թվականի ապրիլի 19-ին նա պաշտոնապես հայտարարեց ՀԴԿ-ում նախագահի պաշտոնում առաջադրվելու իր մտադրության մասին «Ուժերի միավորում» կարգախոսով, չնայած այն փաստին, որ կուսակցության ազգային գործադիր կոմիտեի կողմից աջակցության չի արժանացել։ Շուտով նրա թեկնածությանը կողմ արտահայտվեցին ՀԴԿ նախագահ Բենիսիո Ռոբինսոնը, ինչպես նաև կուսակցության այլ ազդեցիկ առաջնորդներ և խմբակցություններ։
2018 թվականի հուլիսի 16-ին նա պաշտոնապես առաջադրեց իր թեկնածությունը ՀԴԿ-ում։ Փրայմերիզում նա համոզիչ հաղթանակ տարավ մյուս 16 թեկնածուների նկատմամբ, որոնցից աչքի ընկան պատգամավոր Զուլայ Ռոդրիգեսը և նախկին նախագահ Էռնեստո Պերես Բալադարեսը։ Լաուրենտինոն ստանացավ 215628 ձայն (ընդհանուրի 66,2%-ը)։
Նրա առաջ քաշած առաջարկների և գաղափարների թվում է պայքարն աղքատության, սոցիալական խնդիրների և կոռուպցիայի դեմ, որը նա անվանեց «վեցերորդ սահման» հիշեցնելով «հինգերորդ սահմանը», որը 1970-ական թվականներին հիշատակել է երկրի ամենահայտնի գեներալ Օմար Տորիխոս Հերերան, որի տակ հասկացվում էր երկիրը բաժանող Պանամայի ջրանցքի նախկին գոտու սահմանը։ Նա նաև հանդես է գալիս նախագահ Խուան Կառլոս Վարելայի կառավարության կողմից պարտադրված գների վերահսկման վերացման և հանրային շուկաների ստեղծման օգտին՝ որպես արտադրողների և սպառողների մերձեցման միջոց։ Նա դեմ է աբորտներին և միասեռ ամուսնություններին և կողմ է բուժիչ կանեփի օգտագործմանը։ Նա նաև հայտնեց իր մտադրությունը բարեփոխելու Պանամայի Սահմանադրությունը։ Նա փոխնախագահի պաշտոնի համար առաջարկեց ՌԴՀ-ի 35-ամյա անդամ, փաստաբան Խոսե Գաբրիել Կարիսոյին։
2019 թվականի մայիսից նա դարձել է անթիվ քննադատությունների առարկա, քանի որ հաճախ բացակայում էր թեկնածուների միջև տեղի ունեցող բանավեճերից։
2019 թվականի մայիսի 5-ին կայացած ընտրություններում նա հավաքել է 633,143 ձայն (33,35%)՝ հաղթելով «Ժողովրդավարական փոփոխություն» ազատական-պահպանողական կուսակցության թեկնածու Ռոմուլո Ռուին (30,99%)։
Նա երդում է տվել և պաշտոնը ստանձնել 2019 թվականի հուլիսի 1-ին։ 2021 թվականի հունվարին նա ներկայացրել է օրինագիծ Պանամայի մինչև 14 տարեկան քաղաքացիների անվճար և պարտադիր կրթության իրավունքի մասին։
Լաուրենտինոն ամուսնացած է պուերտոռիկացի Յասմին Կոլոն դե Կորտիզոյի հետ, ունի երկու երեխա (Խորխե Անդրես և Կարոլինա Էսթեր, Copa Airlines-ի տնօրենների խորհրդի անդամ) և երկու թոռ։ Նա հետաքրքրվում է կոլումբիացի ձախ-լիբերալ իրավաբան և քաղաքական գործիչ Խորխե Էլսերա Գայտանի ստեղծագործություններով, ֆուտբոլով և ամերիկյան ֆուտբոլով։ Իրեն համարում է հավատարիմ քրիստոնյա՝ մշտապես Աստվածաշունչ ընթերցելով։


== Ծանոթագրություններ ==