Յոհաննա Սիգուրդարդոտիր

Յոհաննա Սիգուրդարդոտիր (իսլ.՝ Jóhanna Sigurðardóttir [jou̯ːhana ˈsɪːɣʏrðartou̯htɪr], հոկտեմբերի 4, 1942(1942-10-04), Ռեյկյավիկ, Kingdom of Iceland), իսլանդացի քաղաքական գործիչ, պատմության մեջ առաջին բաց բիսեքսուալը, որը գլխավորել է կառավարությունը։ Համաշխարհային պատմության մեջ կառավարության առաջին ղեկավարը, որը պաշտոնական միասեռ ամուսնություն է կնքել։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ռեյկյավիկում, 1960 թվականին ավարտել է Առևտրային քոլեջը։ Երկար ժամանակ աշխատել է իսլանդական ավիաուղիներում որպես ուղեկցորդուհի, իսկ ավելի ուշ՝ որպես նույն ավիաուղիների գրասենյակային աշխատող։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել արհմիութենական շարժմանը։ 1978 թվականին առաջին անգամ ընտրվել է ալտինգի պատգամավոր՝ որպես Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ։ Այդ ժամանակից ի վեր մշտապես վերընտրվել Է խորհրդարանի բոլոր հաջորդ ընտրություններում։ Եղել է խորհրդարանի նախագահի տեղակալ 1979 թվականին և 1983-1984 թվականներին։ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության նախագահի տեղակալ 1984-1993 թվականներին։ 1987-1994 թվականներին Բազմիցս զբաղեցրել է սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը տարբեր աշխատասենյակներում։


== Քաղաքական կարիերա ==
1994 թվականին առաջնորդի ներկուսակցական ընտրություններում անհաջողության պատճառով լքեց Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը և շուտով գլխավորեց նոր շարժում՝ «Þjóðvaki» (թարգմանաբար «Զարթոնք»)։ Եղել է ձախ ընդդիմության ակտիվ անդամ Խորհրդարանում՝ ընդգրկվելով Ալտինգի բազմաթիվ կոմիտեներում։ 2000 թվականին Յոհաննայի գլխավորած շարժումը կոալիցիայի մեջ մտավ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության հետ՝ ձևավորելով Սոցիալ-Դեմոկրատական դաշինք։ 2003 թվականի ընտրություններից հետո կրկին զբաղեցրել է Ալտինգի փոխնախագահի պաշտոնը։ 2007 թվականի ընտրությունների արդյունքներով երկրում ձևավորվել է «մեծ կոալիցիայի» կառավարություն անկախության կուսակցության և Սոցիալ-դեմոկրատական դաշինքի ներկայացուցիչներից։ Դրանում Յոհանան զբաղեցրել է սոցիալական ապահովության նախարարի պաշտոնը։ Տնտեսական բարդություններից առաջացած ներքաղաքական լուրջ ճգնաժամի արդյունքում կոալիցիան փլուզվեց։ Capacent Gallup ընկերության հարցման համաձայն, որն անցկացվել է ճգնաժամի թեժ շրջանում, նա դարձել է երկրի ամենատարածված քաղաքական գործիչը՝ հավաքելով 73 % վարկանիշ։ 2009 թվականին Յոհանան ընդգրկվել է Forbes-ի վարկածով աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ կանանց ցանկում՝ զբաղեցնելով 75-րդ տեղը։


== Իսլանդիայի վարչապետ ==
2009 թվականի փետրվարի 1-ին Յոհանան, որը համեմատաբար չվարկաբեկված էր աջերի հետ կոալիցիայում իր կուսակցության հետ գլխավորել Է երկրի ժամանակավոր կառավարությունը։ Կառավարության ձևավորման շուրջ բանակցությունները բավականին կարճ էին։ Համաձայն պայմանավորվածության, կառավարությունն աշխատել է ընդհուպ մինչև նոր Ալտինգի ձևավորումը, արտահերթ ընտրությունները, որոնք տեղի են ունեցել 2009 թվականի ապրիլի 25-ին։
Ընտրությունների նախաշեմին Յոհանան ընտրվել էր 2009 թվականի մարտի 28-ին Սոցիալ-Դեմոկրատական դաշինք կուսակցության առաջնորդ։
2009 թվականի ապրիլի 25-ի ընտրությունների արդյունքում Յոհաննայի գլխավորած կոալիցիան ստացավ ձայների մեծամասնությունը, ինչի շնորհիվ 2009 թվականի մայիսի 10-ին ձևավորվեց երկրի նոր մշտական կառավարությունը։ Դրանում առանցքային դիրքեր են զբաղեցրել նույն անձինք, ինչ Յոհաննայի առաջին անցումային կառավարությունում։
Վարչապետի պաշտոնում գործունեության գլխավոր գերակայություններից է համարել 1 տարվա ընթացքում Իսլանդիայի անդամակցությունը ԵՄ-ին և մինչև 2012 թվականը 4 տարվա ընթացքում եվրոգոտուն միանալը։
2012 թվականի սեպտեմբերին հայտարարել էր, որ չի հասնելու վերընտրության և կհեռանա քաղաքականությունից։ 2013 թվականի փետրվարի 26-ին զիջել է Սոցիալ-դեմոկրատական դաշինքի առաջնորդ Արնի Փալ Առնասոնի պաշտոնը։ 2013 թվականի ապրիլի 27-ին Սոցիալ-դեմոկրատները ջախջախիչ պարտություն կրեցին ընտրություններում՝ կորցնելով ձայների և պատգամավորական տեղերի կեսից ավելին։


== Անձնական կյանք ==

Յոհան Սիգուրդարդոտիրը երեք որդի ունի՝ Թոռվալդուր Յոհանեսոնի հետ առաջին ամուսնությունից երկուսը և 1981 թվականին ծնված խորթ որդին։ Յոհաննայի երկրորդ քաղաքացիական ամուսնությունը կնքվել է 2002 թվականին լրագրող Յոնինա Լեոսդոտիրի հետ։ Այսպիսով, Յոհանան աշխարհում կառավարության առաջին ղեկավարն է, որը չի թաքցնում իր ոչ ավանդական կողմնորոշումը։2010 թվականի հունիսի 27-ին Յոհաննա Սիգուրդարդոտիրը ամուսնացավ Յոնինա Լեոսդոտիրի հետ, երբ Իսլանդիայի խորհրդարանը 2010 թվականի հունիսի 12-ին օրինականացրեց միասեռ ամուսնությունները։


== Ծանոթագրություններ ==