Արտեմ Փաթափության

Արտեմ Փաթափության (հոկտեմբերի 2, 1967(1967-10-02), Բեյրութ, Լիբանան), լիբանանահայ մոլեկուլային կենսաբան, նյարդաբան։ 2021 թվականին բժշկության ոլորտում արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։ ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր անդամ։


== Կրթություն ==
Արտեմ Փաթափությանը ծնվել է 1967 թվականին, Լիբանանի մայրաքաղաք Բեյրութում։ Հայազգի գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, թատերագիր, վիպագիր Սարգիս Վահագնի որդին է։ Արտեմի մայրը՝ Հայկուհի Աճեմյանը, Լիբանանում եղել է հայկական դպրոցի տնօրեն, ԱՄՆ տեղափոխվելուց հետո հայկական դպրոցում աշխատել է ուսուցչուհի։ Արտեմի եղբայրը՝ Արան, համակարգչային գիտությունների դոկտոր է, գիտնական, հանդիսանում է բազմաթիվ գյուտերի հեղինակ, քույրը՝ Հուրին անգլերենի և գրականության մասնագետ է, Լիբանանի Ազգային Եղիշե Մանուկյան քոլեջում աշխատել է որպես ուսուցչուհի։ 
Արտեմ Փաթափությանը սովորել է Լիբանանի Հովակիմյան-Մանուկյան վարժարանում, որից հետո ուսումը շարունակել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում։ 1986 թվականին մեկնել է ԱՄՆ։ 1990 թվականին Կալիֆոռնիայի համալսարանում ստացել է բջիջների և զարգացման կենսաբանության բնագավառի բակալավրի աստիճան, 1996 թվականին կենսաբանության բնագավառում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ Կալիֆորնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանում աշխատել է Լուի Ֆ. Ռեյխարդտի հետ։ 2000 թվականին դարձել է Scripps հետազոտական ինստիտուտի դասախոս։ 2000-2014 թվականներին մեկ այլ հետազոտական պաշտոն է ստացել «Նովարտիս» հետազոտական հիմնադրամում։ 2014 թվականից որպես հետազոտող հանդես է գալիս Հովարդ Հյուզի բժշկական ինստիտուտում2022 թվականի հունիսի 14-ին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ պատվավոր անդամ։


== Հրապարակումներ ==
LRRC8 պրոտեինները ձևավորում են ծավալով կարգավորվող անիոնային ալիքներ, որոնք զգում են իոնային ուժը,
Piezo2 is the major transducer of mechanical forces for touch sensation in mice.,
Qiu Zhaozhu, Dubin Adrienne E., Mathur Jayanti, Tu Buu, Reddy Kritika, Miraglia Loren J., Reinhardt Jürgen, Orth Anthony P., Patapoutian Ardem (2014)։ «SWELL1, a Plasma Membrane Protein, Is an Essential Component of Volume-Regulated Anion Channel»։ Cell (Elsevier BV) 157 (2): 447–458։ ISSN 0092-8674։ doi:10.1016/j.cell.2014.03.024 ,
Woo Seung-Hyun, Ranade Sanjeev, Weyer Andy D., Dubin Adrienne E., Baba Yoshichika, Qiu Zhaozhu, Petrus Matt, Miyamoto Takashi, Reddy Kritika, Lumpkin Ellen A., Stucky Cheryl L., Patapoutian Ardem (6 April 2014)։ «Piezo2 is required for Merkel-cell mechanotransduction»։ Nature (Springer Science and Business Media LLC) 509 (7502): 622–626։ ISSN 0028-0836։ doi:10.1038/nature13251 ,
Coste Bertrand, Xiao Bailong, Santos Jose S., Syeda Ruhma, Grandl Jörg, Spencer Kathryn S., Kim Sung Eun, Schmidt Manuela, Mathur Jayanti, Dubin Adrienne E., Montal Mauricio, Patapoutian Ardem (19 February 2012)։ «Piezo proteins are pore-forming subunits of mechanically activated channels»։ Nature (Springer Science and Business Media LLC) 483 (7388): 176–181։ ISSN 0028-0836։ doi:10.1038/nature10812 
Kim Sung Eun, Coste Bertrand, Chadha Abhishek, Cook Boaz, Patapoutian Ardem (19 February 2012)։ «The role of Drosophila Piezo in mechanical nociception»։ Nature (Springer Science and Business Media LLC) 483 (7388): 209–212։ ISSN 0028-0836։ doi:10.1038/nature10801 ,
Coste B., Mathur J., Schmidt M., Earley T. J., Ranade S., Petrus M. J., Dubin A. E., Patapoutian A. (2 September 2010)։ «Piezo1 and Piezo2 Are Essential Components of Distinct Mechanically Activated Cation Channels»։ Science (American Association for the Advancement of Science (AAAS)) 330 (6000): 55–60։ ISSN 0036-8075։ doi:10.1126/science.1193270 :


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ardem Patapoutian, PhD at Scripps Research (scripps.edu)
The Patapoutian Lab (patapoutianlab.org)
CV Patapoutian
Ardem Patapoutian, PhD at Howard Hughes Medical Institute (hhmi.org)
Ardem Patapoutian in Academic Tree (neurotree.org)