Անի Փաշայան

Փաշայան, հայ գրականագետ, այվազյանագետ, խմբագիր, լրագրող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու (2007), ԱՄՆ-ի հայ գրողների միության պատվավոր անդամ, Հանրային խորհրդի մշակույթի ենթահանձնաժողովի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Երևանում, մտավորականների ընտանիքում։ Բնագիտության պատմաբան Ասատուր Փաշայանի դուստրն է, արևելագետ Արաքս Փաշայանի քույրը։ Ավարտել է Երևանի Հրանտ Մաթևոսյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։ Սովորել և ավարտել է Երևանի Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտա-մանկավարժական ուսումնարանի դաշնամուրային բաժինը։ 1994 թ. ավարտել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը, այնուհետև սովորել է ասպիրանտուրայի լեզվաբանության բաժնում։ 1995 թվականից աշխատել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի հայոց լեզվի և բժշկական տերմինաբանության ամբիոնում՝ որպես ավագ դասախոս։ 2002 թվականից Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանի հայագիտության ամբիոնի դոցենտ է։ 2007-ին ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում պաշտպանել է գիտական ատենախոսություն՝ «Աղասի Այվազյանի արձակի արվեստը»՝ ստանալով բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Երկու մենագրության և մեկ տասնյակիցից ավելի գիտական հոդվածների հեղինակ է։ Գիտական աշխատանքները նվիրված են գրականության տեսական հարցերին, մասնավորապես ժամանակակից գրականության խնդիրներին, Աղասի Այվազյանի ստեղծագործությունների քննությանը, ինչպես նաև լեզվաբանության տարբեր բաժիններին։ Հանդես է եկել պարբերական մամուլում։ Հոդվածները հիմնականում լույս են տեսել ««Հանդես Երևանի համալսարանի», «Նոր-Դար», «Նորք», «Կանթեղ», «Անդին» գրական ամսագրերում, «Գրական թերթում», «Ազգ» օրաթերթում։
Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային գիտաժողովների։ Կազմել և խմբագրել է 30-ից ավելի գեղարվետական և գիտական գրքեր, բանաստեղծական ժողովածուներ, վեպեր, գրել գեղարվեստական գրքերի առաջաբաններ։ Որպես երաժշտագետ՝ խմբագրել է յոթ հատորից բաղկացած ‹‹Գրպանի երգարանը››:
2004 թվականին լույս է տեսել «Գիտության և ոգու ասպետը» մենագրությունը՝ նվիրված ակադեմիկոս, հասարակական գործիչ Էմիլ Գաբրելյանի կյանքին և գործունեությանը, որ նաև անդրադարձ է Հայաստանի բժշկական, քաղաքական և մշակութային կյանքին։
2000 թվականից զբաղվում է Աղասի Այվազյանի ստեղծագործությունների ուսումնասիրությամբ, հատկապես արձակի արվեստի խնդիրներով։ Խմբագրել է գրողի «Խորքի խորությունը» գիրքը, իսկ 2007 թվականից՝ որպես Աղասի Այվազյան հիմնադրամի անդամ և այվազյանագետ՝ կազմակերպել է «Այվազյանական ընթերցումներ» հայտնի միջոցառումների շարքը, ինչպես նաև հիմնադրամի մյուս անդամների հետ, երկու անգամ, «Այվազյանական դրամատուրգիական փառատոնը»՝ միաժամանակ կազմելով և խմբագրելով այս իրադարձություններին վերաբերող ժողովածուներ։
2014 թ. հիմնադրել է «Գրականություն» ֆեյսբուքյան էջը, որը լուսաբանում է ժամանակակից գրականության ընթացքը՝ տեղ հատկացնելով գրական քննադատությանը, թարգմանական արվեստին, հայ և համաշխարհային գրականության, գեղանկարչության և երաժշտության լավագույն նմուշներին, ներկայացնում երիտասարդ ստեղծագործողներին։
2015-2019 թթ․ «Վեմ» ռադիոկայանով վարել է «Գրական ընտրանի» հաղորդաշարը։
2019 թ․ մայիսից` «Նոյան տապան»ում վարում է «Երկուսը՝ հեղինակ որոնելիս» հեղինակային հաղորդաշարը։
Մասանակցել է մեկ տասնյակից ավելի և միջազգային հանրապետական գիտաժողովների՝ հանդես եկել զեկուցումներով։ Մասնագիտական հարթակներում և մամուլում հանդես է գալիս արդի հայ գրականության հիմնախնդիրների մասին հրապարակումներով, հեղինակ է բազմաթիվ ակադեմիական հետազոտությունների։ Ուսումնասիրությունների ծանրակշիռ մասը նվիրված են ժամանակակից հայ գրականության հիմնախնդիրներին։ Նոր ուղի է բացել այվազանագիտական ուսումնասիրություններում։


== Հրապարակումներ ==


=== Մենագրություններ ===
Գիտության և ոգու ասպետը (մենագրություն), Երևան, 2004, 410 էջ։
Գործական աշխատանքներ հայոց լեզվից (Երևանի Մ. Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան), Երևան, 2000, 17 էջ։


=== Հրապարակումները մամուլում ===
Համլիկ Թումանյան, «Հանդես Երևանի համալսարանի», Երևան, 1996, էջ 101-108։
Բաղհյուսական բարդությունները Պ. Սևակի ստեղծագործություններում, «Հանդես Երևանի համալսարանի», Երևան, 1997, էջ 50-57։
Աղասի Այվազյանի «Աղի կոմսը վիպակը, «Նոր-Դար» ՀԳՄ գրական-գեղարվեստական ամսագիր, Երևան, 2000, էջ 188-196։
Ոգեղենը «Արմինուսում, «Նորք» ՀԳՄ գրական-գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական հանդես, Երևան, 2001, էջ 145-151։
Հայոց գրերի գյուտը ռուս հայագետների աշխատություններում, Միջազգային գիտաժողովին նվիրված զեկուցումների դրույթներ, Երևան, 2005, էջ 46-49։
Մարդը Աղասի Այվազյանի արձակում, «Նոր-Դար» ամսագիր, Երևան, 2006։
Արևելյան նրբերանգներն Աղասի Այվազյանի արձակում, «Մերձավոր Արևելք» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2006, էջ148-152։
Տարածությունը և ժամանակը Աղասի Այվազյանի արձակում, «Կանթեղ» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2006, էջ 21-25։
Աղասի Այվազյանի կենդանի ժամանակը, «Այվազյանական ընթերցումներ-2008» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2008, էջ18-25։
Արևելցին Աղասի Այվազյանի ստեղծագործություններում, «Մերձավոր Արևելք» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2007, էջ 149-152։
Ուրիշի, մյուսի խնդիրը Այվազյանի արձակում, «Կանթեղ» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2008, էջ 18-23։
Չարենցը և Արևելքը, «Մերձավոր Արևելք» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2008, էջ 222-228։
Ռուդաքիի պոեզիայի մի քանի առանձնահատկությունների համեմատական վերլուծության փորձ, «Մերձավոր Արևելք» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2009, էջ 343-349։
Տարածաժամանակային մտածողությունը Աղասի Այվազյանի դրամատուրգիայում, «Այվազյանական ընթերցումներ-2010։ Դրամատուրգիա» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2010, էջ 24-31։
Արաբական դյուցազներգության և Սասնա ծռեր էպոսի համեմատական վերլուծության փորձ, «Հայկական էպոսը և համաշխարհային էպիկական ժառանգությունը», գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2012, էջ 72-77։
Հայրենիքը, ցեղի արմատները, «Այվազյանական ընթերցումներ-2012» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2012, էջ 67-79։
Աղասի Այվազյանի անկախության տարիներին գրված ստեղծագործությունները, «Ժամանակակից հայ արձակի հիմնախնդիրներ» գիտաժողովի նյութեր, Երևան, 2013, էջ280-287։
Դիանա Համբարձումյանի նոր՝ «Դուռը թակում են վեպը», «Կամուրջ» տարեգիրք, Թբիլիսի, 2014, էջ 326-330։
Որ տիեզերքւմ անգամ ոչ ոք չտխրի, «Անդին» գրական-գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական» ամսագիր, Երևան, 2015, էջ188-191։
Արձակի արվեստը Դերենիկ Դեմիրճյանի «Ավելորդը» պատմվածքւմ, «Դերենիկ Դեմիրճյանի հարկի ներքո» գիտական հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2016, էջ62-74։
Պոեզիան իմ սիրուհին է, «Անդին» գրական-գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական ամսագրի կայքէջ, 2016, 21 հունիս։
Ժամանակակից հայ արձակի մասին, Լոս Անջելես, 1916, ԱՄՆ-ի ՀԳՄ «Վերնատուն» պարբերական, թիվ 3, էջ 45-47։
Ալիս Հովհաննիսյանի «Լենինական-Կումայրի-Գյումրի» վեպի պոետիկան, «Միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու», Երևան, 2018, էջ 432-445։
Դերենիկ Դեմիրճյանի արձակի ռիթմը, «Անդին» գրական-գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական» ամսագրի կայքէջ, 2019, 19 հունիսի։
Աղասի Այվազյանի արձակի արվեստը, «Հայկազեան հայագիտական հանդէս, Պեյրութ, 2019, 39-րդ հատոր /ընթացքի մեջ/:
Երևանի պետական բժշկական համալսարանի ռեկտորները, «Ապագա բժիշկ» պաշտոնաթերթ, Երևան, 2000, թիվ 15, էջ 21։
Աղասի Այվազյանի ոգեղեն աշխարհը, «Գրական կյանք» Գրականության և արվեստի ակադեմիայի պարբերաթերթ, Երևան, 2010, թիվ 4, էջ1։
Աղասի Այվազյանի ժամանակը, «Գրական թերթ», Երևան 2012, թիվ 38, էջ 3։
Աշոտ Հովսեփյանի «Հերվան ձյունի փնտրտուք» ժողովածուն, «Գրական թերթ», Երևան, 2013, թիվ 42, էջ7։
Lege artis (Բենիկ Ստեփանյանի բանաստեղծությունների մասին), «Գրական թերթ», Երևան, 2014, թիվ, էջ7։
«Քո մասին է, Չիկագո» (Անուշ Ասլիբեկյանի արձակի մասին), «Գրական թերթ», Երևան, 2014, թիվ 14, էջ 7։
Կարճ նախադասությունների անսահմանությունը (Արամ Պաչյանի արձակի մասին), «Գրական թերթ», Երևան, 2014, թիվ 19, էջ7։
Ռուբեն Ֆիլյանի գեղագիտությունը, «Գրական թերթ», Երևան, 2014, էջ 4։
Իմ գրականությունը սեր է (Աղասի Այվազյանի գրականության մասին) «Գրական թերթ», Երևան, 2015, թիվ, էջ 5-8։
Պոեզիայի լուռ կախարդանքը, «Գրական թերթ», Երևան, 2015, թիվ 20, էջ7։
Ռուզան Ասատրյանի «Օրերի դեմքը գիրքը», «Գրական թերթ», 2016, թիվ 39, էջ 6։
Ժամանակը՝ նոր չափումներում, «Գրական թերթ», Երևան, 2016, էջ 3-6։
Գոհար Գալստյանի բանաստեղծությունների նոր ժողովածուն, «Գրական թերթ», Երևան, 2017, էջ 6։
Մտերմիկ զրույց ընթերցողի հետ, «Գրական թերթ», Երևան, 2016, թիվ 1, էջ 6-8։
«Քո մասին է, Չիկագո» (Անուշ Ասլիբեկյանի արձակի մասին), «Գրական թերթ», Երևան, 2014, թիվ14, էջ 7։
Անթարգմանելի վիպակի նորույթները, «Ազգ» շաբաթաթերթ, Երևան, 2017, թիվ 36 (5484), էջ 6։
Նաիրա Փիրումյանի մեկ տերևի առասպելը, «Ազգ» շաբաթաթերթ, Երևան, 2017, 17 նոյեմբեր, թիվ 43, էջ 4։
Նարինե Ավագյանի բանաստեղծությունների ներաշխարհը, «Ազգ» շաբաթաթերթ, Երևան, 2018, 19 հոկտեմբեր, թիվ 39 (5537), էջ 2։
Վարդգես Դավթյանի կենսունակ պատումը, «Ազգ» շաբաթաթերթ, Երևան, 2018, 23 նոյեմբեր, թիվ44 (5542), էջ2-3
Օրագրային բանաստեղծություններ (Էդուարդ Ավագյանի բանաստեղծական ժողովածուի մասին), «Ազգ» շաբաթաթերթ, Երևան, 2019, 17 մայիս, թիվ19 (5566), էջ3։
«Շառլ Ազնավուր՝ արտիստը և հայը», «Ազգ» շաբաթաթերթ, Երևան, 2019, 31 մայիս, թիվ 21 (5568), էջ 4։
Եթե չգրեմ, կխելագարվեմ, «Ազգ» շաբաթաթերթ, Երևան, 2019, 14 հունիս, թիվ 25(5570), էջ 3-4։


=== Խմբագրած գրքեր և առաջաբաններ ===
Էմիլ Գաբրիելյան, Բեկորներ անցյալի հուշերից, Երևան, 2009, 616 էջ։
Աղասի Այվազյան, Խորքի խորությունը /պատմվածքներ, վիպակ, Երևամ, 2010, 182 էջ /նաև առաջաբանը/:
Վահան Զանոյան, Վերադարձ /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2010, 93 էջ / նաև առաջաբանը/:
Այվազյանական ընթերցումներ-2010 ։ Դրամատուրգիա /հոդվածների ժողովածու, Երևան, 2010, 64 էջ։
Գրպանի երգարան, գլխավոր խմբագիր և առաջաբանի հեղինակ, Երևան, 2011, 7 հատոր։
Արաքս Փաշայան, Լիլիթ Հարությունյան, Սիրիայի հայ համայնքը. Արդի հիմնահարցեր, Երևան, 2011, 154 էջ։
Արաքս Փաշայան, Իսլամական կոնֆերանս կազմակերպությունը, Երևան, 2003, ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտ, Զանգակ հրատարակչություն։
Վահան Զանոյան Եզրէն դուրս /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2011, 100 էջ։
Այվազյանական ընթերցումներ-2012 /հոդվածների ժողովածու/, Երևան, 2012, 133 էջ։
Կարինե Սահակյան, Տարիների խաչմերուկում /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2013, 115 էջ /նաև առաջաբանը/:
Աշոտ Հովսեփյան, Հերվան ձյունի փնտրտուք /պատմվածքներ, վիպակներ/, Երևան, 2013, 352 էջ /նաև առաջաբանը/:
Վահան Զանոյան, Հեռավոր մի տեղ /վեպ/, Երևան, 2013, 404 էջ։
Նարինե Ավագյանի «Լռության խորհուրդ» ժողովածուի առաջաբանը, Երևան, 2014։
Դիանա Համբարձումյան, Դուռը թակում են /վեպ/, Երևան, 2014, 254 էջ։
Ասատուր Փաշայան, Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա լեռան քառասուն օրը», Երևան, 2014, 184 էջ։
Նանե, Ջրհոսի դարաշրջանի դավադրությունը /էսսեներ/, Երևան, 2015, էջ121 /նաև առաջաբանը/:
Վահան Զանոյան, Օհանավանքի աղավնիները /վեպ/, Երևան, 2015, 420 էջ։
Պարույր Սևակի «Ու ծակում հոգիս» գերմաներեն լեզվով բանաստեղծական ժողովածուի առաջաբանը, Բեռլին, 2015։
Գրիշ Դավթյան, Օրավուր /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2015, 192 էջ /նաև առաջաբանը/:
Ժորժ Կևորկյան, Ֆրանսիական ռազմածովային նավատորմի օգնությունը հայերին /մենագրություն/, Երևան, 2015, 145 էջ։
Նարինե Ավագյան, Նուռը /պատմվածք/, Երևան, 2015, 7 էջ /նաև առաջաբանը/:
Կարինե Ռաֆայելյան, Ժամանակի չափումներում /պատմվածքներ/, Երևան, 2016, 62 էջ, նաև առաջաբանը/:
Նարինե Ավագյան, Չգրված տողերի լուսանցքներում /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2016, 113 էջ /նաև առաջաբանը/:
Ժաննա Ղոչիկյան, «Պատից այս կողմ» բանաստեղծական ժողովածուի առաջաբանը, Երևան, 2016։
Բենիկ Ստեփանյան Փարոսները հայտնբի և անհայտ /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2016, 110 էջ /նաև առաջաբանը/:
Աննե Մարի, Քո և քո միջև, Երևան, 2017, 204 էջ /նաև առաջաբանը/:
Աննե Մարի, Այս լույսը թավշե /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2018, 144 էջ /նաև առաջաբանը/:
Ռուզան Ասատրյան, Ծառի ցավը /բանաստեղծություններ/, Երևան, 2019, 168 էջ /նաև առաջաբանը/:
Անուշ Ասլիբեկյան, Պրոֆեսորը /վիպակ/, Երևան, 2019, 44 էջ /նաև առաջաբանը/:


=== Հարցազրույցներ ===
«Գրականություն՝ առանց ինձ ու քեզ», 168 ժամ օրաթերթ, /լրագրող Լիլիթ Ավագյանին/, 2010, ապրիլի 3-7, թիվ 33։
«Ժամանակակից գրողն այլևս թոքախտավոր և վաղամեռիկ չէ» 168 ժամ օրաթերթ /Լիլիթ Ավագյանին/, 2012, մարտի 26-28, թիվ 27։
Ազատություն ռադիոկայանին, « Գրողը և իր իրականությունը» հաղորդաշար /Գայանե Դանիելյանին/, 2012, 6 հոկտեմբերի։
«Ոչ սիրային եռանկյունի», 168 ժամ օրաթերթ, /Լիլիթ Ավագյանին/, 2012, նոյեմբերի 17-19, թիվ 112։
«Հեռու մի տեղ, որն այքան էլ հեռու չէ», 168 ժամ օրաթերթ, /լրագրող Լիլիթ Ավագյանին/, 2013, հունիսի 15-16, թիվ 61։
«Անի Փաշայան՝ հայացք ներսից», ՀՌՀ շաբաթաթերթ, /Նելլի Չախոյանին/, 2013, սեպտեմբերի 2-ին։
Հանրային ռադիոյի «Գրական հանդիպում» հաղորդաշարին /հաղորդման հեղինակ՝ Հուսիկ Արա, 2014, 27 մարտի։
«Խոսքն ուրախ գրականության մասին չէ, այլ լույսի պարունակության», Իրատես օրաթերթ, 2014, ապրիլի 18-21, թիվ 26։
Հանրային հեռուստաընկերության «Առավոտ լուսո» հաղորդաշարին, 2014, 11 նոյեմբերի։
«Երկիր Զաբախա» լրատվական ռադիոյին /հաղորդավար՝ Վահե Սարգսյան/, 2015, 11 փետրվարի։
«Աղասի Այվազյանի ճանաչելով՝ կփրկենք ոչ միայն ազգային, այլև մեր ներսի կյանքը», Հետք լրատվական կայք, /Մարինե Մարտիրոսյանին/, 2015, 23 մարտի։
«Աղասի Այվազյանն ապագայի գրող է», Իրատես օրաթերթ, /Արմինե Սարգսյանին/, 2015, 17 ապրիլի։
«Երկիր Զաբախա» լրատվական ռադիոյին /հաղորդավար՝ Վահե Սարգսյան/, 2015, 10 նոյեմբերի։
«Մեզ մոտ շատ լավ մասնագետներ մնում են տիզմի մեջ», Իրատես օրաթերթ /Կարինե Ռաֆայելյանին, 2016, հունվարի 15-18, թիվ 1։
Հանրային հեռուստատեսության «Չակերտներ» հաղորդաշարին /հաղորդավար՝ Արթուր Բախտամյան/, 2016, 3 մարտի։
«Տեսնում եմ այն կածանը, որտեղ կհանդիպեն գրողն ու ընթերցողը», Առավոտ օրաթերթ, /Սամվել Դանիելյանին/, 2016, 15 հոկտեմբերի, թիվ 200։
«Աղասի Այվազյանի գրականությունը հոգու և մարմնի պատմություն է», Իրատես օրաթերթ /Կարինե Ռաֆայելյանին, 2017, ապրիլի 14-17, թիվ 28։ «Ճշմարիտ, ժշմարիտ են ասում», Վեմ ռադիոկայանի »Հայելի» /հեղինակ՝ Լիլիթ Ավագյան/, Դանիել Երաժիշտի հետ, 2018, 5 հունվարի։
«Վերդյանի պատկերացմամբ...», Իրատես օրաթերթ, /Կարինե Ռաֆայելյանին, 2018, հուլիսի 10-12, թիվ 49։
Ստեփանակերտի հեռուստաընկերության «Ողջույն, Արցախ» հաղորդաշարին, 2018, 26-ը նոյեմբերի։
«Եռանկյունու» բազմանկյունները Վեմ ռաիոկայանի «հայելի» հաղորդաշարին /հեղինակ՝ Լիլիթ Ավագյան/, 2018, 28 դեկտեմբերի։
Հանրային հեռուստաընկերության «Առավոտ լուսո» հաղորդաշարին, 2019, 16 հունվարի։
«Ինչպես ճաշակավոր ընթերցող ձևավորել», Առավոտ օրաթերթ, /Գոհար Հակոբյանին/, 2019, 7 փետրվարի, թիվ 21։
«Նոյան տապան» լրատվական կենտրոնին Անուշ Ասլիբեկյանի հետ / հաղորդավար՝ Տիգրան Հարությունյան/, 2019, 27 մարտի։


=== Մասնակցություն գիտաժողովներին ===
«Հայոց գրերի գյուտը ռուս հայագետների աշխատություններում» թեմայով։ Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված հայոց գրերի 1600-ամյակին, Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիա, Երևան, 12-17 սեպտեմբերի, 2005։
«Բնագիտությունը Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմում» թեմայով, Գիտաժողով՝ նվիրված Նարեկացու 1000-ամյակին, Հայ- Ռուսական համալսարանի հայագիտության ամբիոն, ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ, Երևան, 12-13 մարտի, 2004։
«Արևելյան նրբերանգներն Աղասի Այվազյանի արձակում» թեմայով, Երիտասարդ արևելագետների հանրապետական 27-րդ գիտաժողով, Երևան, 8-9 հունիսի, 2006։
«Ուրիշի, մյուսի խնդիրը Աղասի Այվազյանի արձակում» թեմայով, 9-րդ տարեկան գիտաժողով, ՌԴ կրթության և գիտության նախարարություն, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն, Հայ-ռուսական համալսարան, Երևան, 4-8 դեկտեմբերի, 2006։
«Արևելցին Աղասի Այվազյանի ստեղծագործություններում» թեմայով, Երիտասարդ արևելագետների հանրապետական 28-րդ գիտաժողով, Երևան, 14-45 հունիսի, 2007։
«Չարենցը և Արևելքը» թեմայով, Երիտասարդ արևելագետների հանրապետական 27-րդ գիտաժողով, Երևան, հունիսի 11-13, 2008։
«Թումանյանի և Աղասի Այվազյանի Հայրենիքը» թեմայով, Հայ-Ռուսական համալսարան, Երևան, 28-29 ապրիլի, 2009։
«Ռուդաքիի պոեզիայի մի քանի առանձնահատկությունների համեմատական վերլուծության փորձ» թեմայով, Երիտասարդ արևելագետների հանրապետական 30-րդ գիտաժողով, Երևան, հուլիսի 14-16, 2009։
««Սասնա ծռերի» և արաբական էպոսի համեմատության փորձ» թեմայով, Միջազգային գիտաժողով՝ «Հայկական ժողովրդական էպոսը և համաշխարհային էպիկական ժառանգությունը», ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Հայ-Ռուսական համալսարան, Երևան, 12-14 նոյեմբերի, 2009։
«Աղասի Այվազյանի անկախության տարիներին գրված ստեղծագործությունները» թեմայով «Ժամանակակից հայ արձակի հիմնախնդիրներ» գիտաժողով, Համազգային հայ կրթական և մշակութային միություն, Երևանի պետական համալսարան, Հայաստանի գրողների միություն, Ծաղկաձոր, 5-6 ապրիլի, 2013։
«Հարկահանությունը և ավարառությունը հայկական և արաբական էպոսներում» թեմայով, Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված Հայ-ռուսական համալսարանի 20-ամյակին, ՀՌՀ, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Կալիֆոռնիայի Լոս-Անջելեսի համալսարան, Երևան, 11-13 հոկտեմբերի, 2017։
«Արձակի ռիթմը (Դ. Դեմիրճյան, Ա. Այվազյան)» թեմայով, 12-րդ տարեկան գիտաժողով՝ նվիրված Հայ-ռուսական համալսարանի 20-ամյակին, ՌԴ կրթւթյան և գիտության նախարարություն, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն, Հայ-ռուսական համալսարան, Երևան-Ծաղկաձոր, 4-8 դեկտեմբերի, 2017։
«Դերենիկ Դեմիրճյանի արձակի ռիթմը» թեմայով, Դ. Դեմիրճյանի 140-ամյակին նվիրված գիտաժողով, Գրականության և արվեստի թանգարանի մասնաճյուղ Դ. Դեմիրճյանի տուն-թանգարան, Երևան, 12 մարտի, 2017։
Ալիս Հովհաննիսյանի ««Լենինական-Կումայրի-Գյումրի» թեմայով միջազգային գիտաժողով, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարություն, Վանաձորի Հ. Թումանյանի անվան պետական համալսարան, Երևան, 2 նոյեմբերի, 2018։


== Ծանոթագրություններ ==