Էուժենիա Ալվարու Մորեյրա

Էուժենիա Ալվարու Մորեյրա (պորտ.՝ Eugênia Álvaro Moreyra, մարտի 6, 1898(1898-03-06), Ժուիս դի Ֆորա, Մինաս Ժերաիս, Բրազիլիա - հունիսի 16, 1948(1948-06-16), Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա), բրազիլացի լրագրող, դերասանուհի և թատերական ռեժիսոր, ով դարձել է պրոֆեսիոնալ թատերական միության նախագահ։ Ֆեմինիզմի առաջամարտիկն իր երկրում, Բրազիլիայում ընտրական իրավունքի քարոզարշավի առաջնորդ։ Նրա անունը նաև կապված է բրազիլական մոդեռնիստական ​​շարժման հետ, եղել է կոմունիստական ​​իդեալների կրքոտ պաշտպան։ Էուժենիան ամուսնացած էր բանաստեղծ և գրող Ալվարո Մորեյրայի հետ, ով կարևոր դեր է խաղացել բրազիլական թատրոնի նորացման գործում։ Էուժենիան կազմակերպել է մշակութային արշավներ և աշխատել որպես դերասանուհի, ռեժիսոր, թարգմանիչ, ասմունքող, այնուհետև թատերական պրոֆեսիոնալների միության նախագահ։


== Կենսագրություն ==


== Վաղ կենսագրություն և կարիերա ==
Էուժենիա Բրանդանը ծնվել է Ժուիս դի Ֆորայում, 1898 թվականին՝ Արմինդո Գոմես Բրանդանի և Մարի Անտուանետ Արմանդ Բրանդանի ընտանիքում։ Նա բարոն Պիտանգայի թոռնուհին է։ Հարմարավետ մանկություն է ունեցել հայրենի քաղաքում, սակայն Արմինդոյի մահից հետո  ընտանիքը սկսել է ֆինանսական դժվարություններ ունենալ։ Քանի որ մայրը չէր կարող հավակնել ամուսնու թողած ժառանգությանը, որը, ըստ օրենքի, պետք է լիներ նրա որդիների ձեռքում, 1910-ականների կեսերին նա Էուժենիայի հետ աշխատանքի որոնման համար տեղափոխվել է Ռիո դե Ժանեյրո և աշխատանքի է ընդունվել Լապայի մոտ գտնվող փոստային բաժանմունքում, մինչդեռ դուստրն ինքնուրույն սովորել է գրել և կարդալ պորտուգալերեն և ֆրանսերեն՝ ուսումնասիրելով թերթեր, գրքեր և բառարաններ։ 
Էուժենիան սկսել է աշխատել 15 տարեկանից՝ աշխատելով որպես տղամարդու և կանացի ապրանքների վաճառող Ռիո դե Ժանեյրոյի կենտրոնում գտնվող խանութում։ Որոշ ժամանակ անց որպես գործավար աշխատել է Freitas Bastos գրախանութում, որը գտնվել է Լարգո դա Կարիոկում։ Այստեղ նա սկսել է հետաքրքրվել թատրոնով և գրականությամբ։
16 տարեկանում նա արդեն լիովին ներգրավվել է քաղաքի բոհեմական կյանքում, ներառյալ իր վարքագիծը և զգեստները, ծխել է սիգարիլոսներ, քայլել փողոցներով կոստյումով, փողկապով և ֆետրե գլխարկով։ Այդ տեսքով նա ներկայացվել է Última Hora թերթում, երբ լրագրողի աշխատանք է փնտրել։ Նրա տեքստերի որակն ու համարձակությունը տարակուսանք և հիացմունք են առաջացրել մի հասարակության մեջ, որը մինչ այդ սովոր է եղել այդ միջավայրում կանանց տեսնել միայն որպես բանաստեղծուհի, ֆելիետոնիստ և մեկնաբան։
Շուտով մամուլում տեղեկություն է հայտնվել երիտասարդ լրագրողի կարիերայի վաղաժամ ավարտի մասին, ով որոշել էր պատսպարվել աղջիկների գիշերօթիկ դպրոցում, որը կոչվում էր Asilo Bom Pastor: Այդ որոշման գաղտնիքն ու պատճառը բացահայտվել են միայն մի քանի ամիս անց, երբ նրա ստորագրությամբ զեկույց է հրապարակվել A Rua ամսագրի առաջին էջում։ Փաստորեն, Էուժենիան խնդրել է իրեն ուղարկել այնտեղ մի նպատակով՝ հարցաքննելու Ալբերտինա դո Նասիմենտո Սիլվային՝ սպանված կնոջ քրոջը, ով կատարել է հանցագործություն, որը հայտնի է որպես «ողբերգություն Յանուցցի փողոցի, տուն 13-ում»։ Կինը, սակայն, այլևս ապաստարանում չի եղել, և Էուժենիան շարունակել է ապրել այնտեղ՝ փորձելով տեղեկություններ ստանալ մյուս բանտարկյալներից։ Այդ հարցում անհաջողության մատնվելով՝ նա օգտագործեց այնտեղ ապրելու իր փորձը՝ պատմելու այդ մարդկանց առօրյայի մասին իրենց կալանավայրում։ Գրված հոդվածների շարքը, որը հրատարակվել է գլուխներով հինգ օր անընդմեջ, տպավորել է մեծ թվով ընթերցողների և հեղինակին արժանի ճանաչում է բերել հասակակիցների, մրցակիցների և լայն հանրության շրջանում, ովքեր նրան տվել են «Բրազիլիայի առաջին լրագրողը» մականունը։ Մինչ ամուսնությունը և մասնագիտական ​​գործունեության ժամանակավոր դադարը՝ Էուժենիան հասցրել է աշխատել այդ ժամանակվա հայտնի թերթերի՝ A Notícia-ի և O País-ի լրատվական բաժիններում։


== Ամուսնություն և հետագա գործունեություն ==

Փողոցային թղթակցի իր կարիերայի գագաթնակետին Էուժենիան հանդիպել է բանաստեղծ Ալվարո Մորեյրային, ով իր հետ նույն մտավոր և բոհեմական շրջանակների անդամ է եղել։ Սիրահարներն ամուսնացել են 1914 թվականին։ Այնուհետև Էուժենիան վերցրել է ամուսնու ազգանունն ու անունը և թողել լրագրողական կարիերան՝ նվիրվելով ընտանեկան նոր կյանքին։ Նրանք ունեցել են ութ երեխա, որոնցից չորսը ողջ են մնացել՝ Սանդրա Լուչիանոն, Ժոաո Պաուլոն, Ալվարո Սամուելը և Ռոզա Մարինան։ 1922 թվականին նա մասնակցել է Ժամանակակից արվեստի շաբաթին, իսկ 1927 թվականին ամուսնու հետ հիմնել է Թատրոն դե Բրինկեդուն, որի նպատակն է եղել իրականացնել մոդեռնիստական ​​գաղափարները։ 1928-1932 թվականներին նա մի քանի ճամփորդություններ է կատարել Ռիո դե Ժանեյրոյի ծայրամասերով և շրջակայքում՝ հանրությանը ծանոթացնելով ժամանակակից եվրոպացի գրողների ստեղծագործություններին։
1930 թվականի հեղափոխությունից հետո բրազիլական մոդեռնիստական ​​շարժման մասնատման հետ մեկտեղ Էուժենիան Ալվարո Մորեյրայի, Պագուի և Օսվալդ դե Անդրադեի հետ միասին շարունակել է պաշտպանել ձախ դիրքերը՝ ակտիվորեն մասնակցելով Ազգային ազատագրական դաշինքին (պորտ.՝ Aliança Nacional Libertadora), որի արդյունքում նա հետապնդվել է Վարգասի կառավարության կողմից։ Կառլոս Լասերդայի ազդեցության ներքո Էուժենիան և Ալվարոն միացել են Բրազիլիայի կոմունիստական ​​կուսակցությանը, իսկ 1935 թվականի մայիսին նա դարձել է Բրազիլիայի կանանց միության հիմնադիր անդամներից մեկը, կազմակերպություն, որը նպաստել է Բրազիլիայի կոմունիստական ​​կուսակցության կին անդամներին կամ համախոհներին։ Նրա տունն այն ժամանակ դարձել է բոհեմների և մտավորականների հանդիպման վայր,  նրա բազմաթիվ հյուրերի թվում են եղել Դի Կավալկանտին, Վինիսիուս դե Մորաիսը, Կառլոս Դրումոնդը, Գրասիլիանու Ռամոսը և Ժորժի Ամադուն։

1935 թվականի նոյեմբերին, կոմունիստական ​​դավադրության բացահայտումից հետո, Էուժենիային ձերբակալել և մեղադրել են Բրազիլիայի կոմունիստական ​​կուսակցության հետ կապեր ունենալու մեջ։ Նա կալանքի տակ է մնացել մոտ չորս ամիս Ֆրեյ Կանեկա փողոցի տներից մեկում, որտեղ նա նստած է եղել 4-րդ խցում կոմունիստ հեղափոխական Օլգա Բենարիո Պրեստեսի և մյուսների հետ։ 1936 թվականի փետրվարի 1-ի առավոտյան Էուժենիան ազատ է արձակվել ապացույցների բացակայության պատճառով։ Այնուհետև նա վերադարձել է քաղաքական ակտիվ գործունեության՝ ի թիվս այլ բաների, ներգրավվելով Օլգա Բենարիո Պրեստեսի զավակի՝ Անիտա Լեոկադիայի ազատ արձակման արշավում, որը ծնվել է նացիստական ​​Գերմանիայի համակենտրոնացման ճամբար արտաքսվելուց հետո։ 1937 թվականին Ալվարոն Կրթության և մշակույթի նախարարության թատերական վարչության հանձնաժողովին է ներկայացրել «Բրազիլական դրամատիկական ընկերության» կազմակերպման իր ծրագիրը, որը հավանության է արժանացել։ Այնուհետև նա և իր կինը շրջագայել են Ռիո դե Ժանեյրո և Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգներում՝ ներկայացնելով եռամսյա թատերաշրջան Ռիո դե Ժանեյրոյի Ռեգինա թատրոնում։ 
1936-1938 թվականներին Էուժենիան եղել է Սան Պաուլոյի թատերական միության նախագահ (պորտ.՝ Casa dos Artista)։ Նա ընտրվել է նոր ժամկետով 1939 թվականի փետրվարին, սակայն Ֆիլինտո Մյուլլերը խանգարել է նրան ստանձնել պաշտոնը՝ բողոք ներկայացնելով Աշխատանքի և զբաղվածության նախարարություն, որ նա «կոմունիստ է և գրանցված է ոստիկանության անվտանգության և սոցիալական քաղաքականության վարչությունում»։ Նախարար Վալդեմար Ֆալկանի հրամանով ընտրությունների արդյունքները չեղյալ են հայտարարվել։ Նա նույնիսկ առաջադրվել է Կոնգրեսի 1945 թվականի համընդհանուր ընտրություններում, բայց այդ ժամանակ ոչ մի կին չէր կարող ընտրվել, որը կներկայացներ կանանց շահերը 1946 թվականի Բրազիլիայի սահմանադրության մշակման ժամանակ։


== Մահ ==
1948 թվականի հունիսի 16-ին Էուժենիան տանը՝ Ռիո դե Ժանեյրոյում, թղթախաղի ժամանակ վատ է զգացել։ Նա մահացել է իր ննջարանում՝ երեխաների կողքին, կաթվածի հետևանքով։


== Մատենագիտություն ==
Moreyra, Álvaro. 2007. As amargas, não…. Biblioteca da Academia Brasileira de Letras. 9788574401126
Almeida, Lara Monique de Oliveira. 2007. Eugênia Brandão: A Primeira Repórter do Brasil
Santucci, Jane. 2005. Os pavilhões do Passeio Público: Theatro Casino e Casino Beira-Mar. Casa da Palavra. 9788587220998
Sodré, Nelson Werneck. 1999. História da Imprensa no Brasil. 4ª edição. Rio de Janeiro. Mauad. 9788585756888
Lobo, Eulália Maria Lahmeyer. 1994. Portugueses en Brasil en el siglo XX. Volumen 5 de Colección Portugal y el mundo, ilustrada. Ed. MAPFRE. 8471006162
Gonçalves, Augusto de Freitas Lopes. 1982. Dicionário histórico e literário do teatro no Brasil. Volume 4. Livraria Editora Cátedra


== Ծանոթագրություններ ==