Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ

«Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» (անգլ.՝ Flowers are better than bullets), ամերիկացի ուսանողուհի Էլիսոն Քրաուսի արտասանած արտահայտությունը, որը դարձել է հակապատերազմական կարգախոս։ Քրաուսը զոհվել է 1970 թվականի մայիսի 4-ին Քենթի համալսարանում հրաձգության ժամանակ։


== Արտահայտության ծագումը ==
1970 թվականի մայիսի 3-ին Օհայոյի նահանգապետ Ջեյմս Ալեն Ռոուդսի հրամանով շրջափակվել է Քենթի համալսարանը, որպեսզի ճնշվի ուսանողական հակապատերազմական շարժումը՝ ընդդեմ ամերիկյան զորքերի Կամբոջա մուտքի։ Զինվորներին հրաման է տրվել հետևել ուսանողներին լուռ ահաբեկելու քաղաքականությանը։ Սակայն այդ օրը առաջին կուրսեցի Էլիսոն Քրաուսը և նրա սիրելին՝ Բարի Լևինը, շրջելով համալսարանի տարածքում, ուշադրություն են դարձրել մի զինվորի վրա, որի ձեռքին M1 հրացան էր, որի փողից ցցվել էր յասամանի ծաղիկ։ Նրանց միջև ընկերական զրույց է սկսվել, մինչև սպաներից մեկը մոտեցել է զինվորին և նկատողություն արել ծաղկի համար.
— Charles A. Thomas «Blood of Isaac, Chapter Five:Flowers and Bullets»Հաջորդ օրը աղջիկը մահացել է համալսարանում Ազգային գվարդիայի ռազմական գործողության ժամանակ ստացած մահացու վերքից։ Դա տեղի է ունեցել 1970 թվականի մայիսի 4-ին Քենթի համալսարանում ցուցարարների ճնշման օրը, որը կոչվում է նաև կոտորած։


== Այլընտրանքային տարբերակներ ==
Մեկ այլ վարկածի համաձայն՝ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը Էլիսոն Քրաուսի վերջին խոսքերն են։ Այս վարկածը, ամենայն հավանականությամբ, բխում է Եվգենի Եվտուշենկոյի «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» բանաստեղծությունում սխալ թողնված մեկնաբանությունից։
Սակայն Քենթի համալսարանի արխիվում ներկայացված է մի տեղեկություն, որը հերքում է այդ վարկածը:

Դրանից հետո Էլիսոնը կորցրել է գիտակցությունը և շուտով մահացել։
Ըստ երրորդ՝ ամենատարածված վարկածի՝ զինվոր Մայերսի հրացանի փողի ծաղիկը նվեր է եղել Էլիսոն Քրաուսից։ Ըստ այդմ՝ հենց նա է ծաղիկը դրել հրացանի փողի մեջ։ Բայց երբ Էլիսոնն ու Բարրին մոտեցել են զինվորին, նրա զենքի մեջ արդեն յասամանի ծաղիկ է եղել։ Միևնույն ժամանակ, երբ սպանմի կողմ է նետել ծաղիկը, Էլիսոնը վերցրել է այն։ Այնուամենայնիվ, չկա որևէ փաստագրական ապացույց, որ նա նորից ծաղիկը դրել է փողի մեջ։


== Հասարակական նշանակություն ==
«Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը դարձել է հակապատերազմական տրամադրությունների կարգախոս, որոնք հատկապես ուժեղացել է Քենթում տեղի ունեցած ողբերգությունից հետո։ Ուսանողական անկարգությունների ալիքը տարածվել է ողջ երկրում, որոնցից ամենազանգվածայինը եղել է 1970 թվականի մայիսի 9-ին Վաշինգտոնում տեղի ունեցած գործադուլը։ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը 1970 թվականի մայիսի 4-ին Քենթի համալսարանում տեղի ունեցած իրադարձությունների անբաժանելի մասն է։ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» (անգլ.՝ Flowers are better than bullets) արտահայտությունը փորագրված է Էլիսոն Քրաուսի տապանաքարի վրա:

«Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը նոր շունչ է հաղորդել «Ծաղիկների ուժը» կարգախոսին, որը տարածված էր 1960-ական և 1970-ական թվականներին Վիետնամի պատերազմի դեմ ուսանողական ցույցերի ժամանակ։  «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունն սկսել է ասոցացվել է «Ծաղիկների ուժի» հետ։ Այնուամենայնիվ, արտահայտությունը ստեղծել է «Ծաղիկների ուժի» մի ճյուղ. այս արտահայտության զանգվածային լուսաբանումից հետո առաջացել է ծաղիկների և փամփուշտների ուղղակի հակադրում։ Այդ իսկ պատճառով, բողոքի ակցիաներից հետո երբեմն համախոհները ծաղիկներ են դնում զենքերի փողերի մեջ։
Կարգախոսը արդիական է նաև ներկայում, երբ այն օգտագործվում է ամբողջ աշխարհում բողոքի ցույցերի ժամանակ։ Օրինակ՝ Էլիսոն Քրաուսի ասածը գրեթե բառացի կրկնող արտահայտությունը կրող պաստառն օգտագործվել է 2013 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Մյանմայում անցկացված խաղաղ ցույցի ժամանակ։

«Ծաղիկներ» և «փամփուշտներ» հասկացությունները հիմնված չեն բացառապես հակադրության վրա։ Կորդովայում ստեղծված «ԾԱղիկներ և փամփուշտներ» (անգլ.՝ Bullets&Flowers) կայքը նպատակաուղղված է համագործակցաբար փնտրելու և ստեղծելու բարենպաստ կենսապայմաններ աշխարհի անապահով երիտասարդների և համայնքների համար։


== Արտացոլում մշակույթի մեջ ==
1970 թվականի մայիսի 18-ին խորհրդային բանաստեղծ Եվգենի Եվտուշենկոն «Պրավդա» թերթում հրապարակել է «Ծաղիկներ և փամփուշտներ» (ռուս.՝ «Цветы и пули», «Цветы лучше пуль», «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ») բանաստեղծությունը՝ ի հիշատակ Էլիսոն Քրաուսի։ 1970 թվականի դեկտեմբերին Եվտուշենկոն իր ձեռագիրը նվիրել է Քենտի համալսարանի գրադարանի հատուկ հավաքածուների և արխիվների բաժնին։
«Սիմփսոնները»  անիմացիոն սերիալի 10-րդ եթերաշրջանի «D’oh-in in the Wind» 6-րդ դրվագում գլխավոր հերոս Հոմեր Սիմփսոնը ծաղիկ է դնում ոստիկանական հրացանի փողի մեջ, որով և կրակում են նրա ճակատին։ Նաև «Հսկիչները» ֆիլմի սկզբում կա մի հատված, որտեղ մի աղջիկ ծաղիկ է մտցնում զինվորի հրացանի փողի մեջ։  Երկուսն էլ  հղումներ են «Ծաղիկների ուժը» շարժմանը և այն վարկածներից մեկին, ըստ որի Էլիսոնը ծաղիկ է մտցրել M1 հրացանի փողի մեջ՝ ասելով՝ «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ»։
Որոշ երաժշտական ​​ստեղծագործությունների վերնագրերը, ինչպիսիք են Jeff Powers-ի «Flowers Are Better Than Bullets»  (2018) և IMMNNC-ի «flowers are better than bullets» (2017), համահունչ են «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությանը։ Առաջին երգը պատմում է Էլիսոն Քրաուսի մասին և բազմիցս հնչում է «Ավելի լավ է ծաղիկներ, քան փամփուշտներ» արտահայտությունը։ Երկրորդ ստեղծագործության դեպքում, կատարողի տեսանկյունից, նման անվանումը տեղին է, քանի որ մեղեդին «տխրության և ցավի համակենտրոնացում է երաժշտական ​​ձևաչափում»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Holsinger Paul M. War and American popular culture : a historical encyclopedia / edited by Holsinger Paul M.. — United States: Greenwood Publishing Group, 1999. — С. 399. — 479 с. — ISBN 0-313-29908-0
Thomas Charles A.։ «Blood of Isaac, Chapter Five:Flowers and Bullets»։ www.library.kent.edu։ Վերցված է 2019-10-23 
Thomas Charles A.։ «Blood of Isaac, Chapter Six:The Blood of Isaac»։ www.library.kent.edu։ Վերցված է 2019-10-23 
Esper George (1990-04-24)։ «Kent State Mementos: «Flowers Are Better Than Bullets»»։ apnews.com։ Վերցված է 2019-10-23 
Hlaing Kyaw Soe (2014-12-08)։ «Calls grow louder for repeal of Unlawful Association Act»։ mmtimes.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-10-23-ին։ Վերցված է 2019-10-23 
Keane Paul (2017-05-04)։ «Column: Are Flowers Better Than Bullets?»։ vnews.com։ Վերցված է 2019-10-23 
McFadden Robert D. (1970-05-09)։ «STUDENTS STEP UP PROTESTS ON WAR»։ www.nytimes.com։ The New York Times։ Վերցված է 2019-10-24 
Salpukas Agis (1971-05-05)։ «Kent Marks 4 Deaths in Varied Ways»։ nytimes.com։ Վերցված է 2019-10-23 
«The Latest: Vigil crowd chants «Do something» to Ohio leader»։ mercurynews.com (Associated Press)։ 2019-08-04։ Վերցված է 2019-10-23 
«Daily Kent Stater (Archives search:Flowers are better than bullets)»։ dks.library.kent.edu։ Վերցված է 2019-10-23 
«Yevtushenko Honors a Girl Killed at Kent State»։ nytimes.com։ 1970-05-19։ Վերցված է 2019-10-23 


== Արտաքին հղումներ ==
Стуруа Мэлор. Расстреляны в Кенте
Kent State University Special Collections and Archives
Kent State Shootings:May 4 Collection
Flowers Are Better Than Bullets
5/9/1970:Nationwide Student Strike
Watchmen [2009 — Intro]