Կունեդա ապ Էդերն

Կունեդա ապ Էդերն (վալլիերեն՝ Cunedda ap Edern, լատ.՝ Cunetacius, անգլ.՝ Kenneth;386, Gododdin - 460), հայտնի է նաև որպես Կունեդա Վլեդիգ (վալլիերեն՝ Wledig), Վոտադին ցեղի ղեկավար, Գվինեդդ թագավորության հիմնադիր։ Կունեդան կիսալեգենդար անձնավորություն է, նրա կյանքի մասին տեղեկությունները ներկայացվում են հիմնականում գրական բնույթի նյութերով։


== Կենսագրություն ==
«Կունեդդա» անունը կարծես ծագել է բրիտանական «counodagos» բառից՝ «լավ առաջնորդ»։ Նրա հայրենիքը Մանաու Գոդոդինի շրջանն է եղել՝ Գոդոդինների թագավորության մի մասը, որը գտնվել է Ֆերթ-օֆ-Ֆորթի հարավային ափին։ Ընտանիքը, որտեղ ծնվել է Կունեդան, կա՛մ հռոմեական ազգանուն ուներ, կա՛մ ծնունդով Բրիտանիայի նահանգի շատ ազդեցիկ ֆեդերացիաներից էր։ Նրա պապը հայտնի է տոհմաբանական ցուցակներից Պադարն (Պատերնուս) Սկարլետ Տունիկա անունով, որը կարող է մատնանշել նրա հռոմեական ծագումը, ինչպես նաև Կունեդայի մականունը՝ Վլեդիգ (ուելսցի գելեդիգից՝ լորդ)․ այն, որպես կանոն, տրվել է հետհռոմեական Բրիտանիայի հռոմեական արմատներով տիրակալներին։ Բացի այդ, Գվինեդդի առաջին թագավորի նախնիների շրջանում կա լատինական ծագման առնվազն երեք անուն։
Հյուսիսային թագավորություններում Կունեդայի գործունեության մասին քիչ բան է հայտնի։ Ըստ էության, դրանք «Մալնադ Կյունեդդա» կոչվող բանաստեղծության տվյալներ են, որը ներառված է «Տալիեսինի գրքում»։ Այստեղ ասվում է, որ Վոտադինների այս առաջնորդը մասնակցել է մի շարք տեղական բախումների Քոել Հինդի և Հյուսիսային թագավորության հետ։
Նրա կենսագրության հաջորդ փուլը կապված է ռազմական արշավանքի հետ, որի նպատակն էր իռլանդացի վերաբնակիչների դուրս մղել Հյուսիսային Ուելսից։ Որպես կանոն, այս գործընթացը ներկայացվում է որպես Վոտադին ցեղի մի զգալի մասի համակարգված վերաբնակեցում նախկինում օրդովիկացիների կողմից գրավված տարածքներում, որոնք 4-րդ դարի սկզբից սկսել են բնակեցնել իռլանդացիները։ Այս գործողության մասշտաբի պատճառով, որոշ հետազոտողներ ենթադրում են, որ այն կարող է լինել Բրիտանիայի սահմանները պաշտպանելու ընդհանուր ծրագրի մի մաս, զուգահեռ անգլոսաքսերի նման վերաբնակեցում դեպի Սաքսոնյան ափ և Նորթումբրիա։ Ամենից հաճախ նման նախագիծ իրականացնելու հնարավորությունը կապված է համապատասխանաբար Բրիտանիայի կայսր Մաքսիմ Մագնայի, կամ Բրիտանացիների Բարձր թագավոր Վորտիգերնի անունների հետ, Կունեդայի արշավը տեղի է ունեցել 380-440 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում։ Նեննիուսը «Բրիտանացիների պատմության» մեջ հաստատել է Վոտադին արշավի թվագրումը 5-րդ դարի սկզբին և նկարագրել է հետևյալ կերպ.

Չնայած ժամանակահատվածի դժվարություններին՝ միանգամայն ողջամիտ է խոսել 5-րդ դարի կեսերին ժամանակակից Գվինեդի գրեթե ամբողջ տարածքից իռլանդական տարրերը տեղահանելու մասին, բացառությամբ Արվոնի, Լինի և Անգլեզի կղզու շրջանների, որոնք վերջապես կցվել են Գվինեդին։ Կունեդայի սեփական թագավորությունը կենտրոնացած էր Ռոուզում։
Կունեդայի զգալի ազդեցությունը, որը, կարծես, ունեցել է հյուսիսային բրիտանացիների շրջանում, թույլ է տվել նրան քաղաքականապես ամուսնանալ Կոել Հենի դստեր՝ Գվուլի հետ , որից ծնվել են հետևյալ որդիները՝ համաձայն հարլեյան ծագումնաբանության.

Բոլոր որդիները մասնակցել են Կունեդայի ռազմական արշավներին, և նրա մահից ու նվաճված հողերի բաժանումից հետո նրանք հիմնադրել են կամ իրենց թագավորությունները, ինչպիսիք են Կերեդիգ-Կերեդիգիոնը, կամ Գվինեդի ենթաթագավորությունները՝ Ռուֆոն-Ռուվոնիոգ (Կանտրև Ռուվոնիոգ), Դունոդ-Դինոդինգ, Ավլոյգ-Աֆլոգիոն, Դոգֆաել-Դոգվեիլինգ, Էդերն-Էդերնի և Մարինոյի։  Էյնիոնը ժառանգել է Գվինեդի թագը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կունեդա ապ Էդերնը «Early British Kingdoms» կայքում