armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Don’t Cha

"Don’t Cha"՝ ամերիկացի աղջիկների Pussycat Dolls խմբի երգը՝ Բաստա Ռայմսի մասնակցությամբ։ Սկզբից 2005 թվականի ապրիլին թողարկվել է որպես առանձին սինգլ։ Հետո մտել է աշնանը թողարկված խմբի դեբյուտային ալբոմում։


== Ստեղծագործություն ==
«Don't Cha»-ն երգ է R&B ժանրում 4 րոպե 32 վայրկյան տևողությամբ։ Հեղինակներ՝ Թոմաս Կոլաուեյը, Էնթոնի Ռեյը և Թրևոր Սմիթը։ Պարտիտուրայի համաձայն հրապարակված երաժշտական Sony/ATV Music Publishing հրատարակության կողմից, երգը գրվել է սի-բեմոլ մինոր տոնայնությամբ 4/4 չափով և բավարար քանակով 120 հարված վայրկյանում տեմպում։ Երգում հնչում է ռեփ Բաստա Ռայմսի կատարմամբ, որը Նաոմի Ուոթսը բնութագրել է  «շատախոս» բառով։


== Հիթ-շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Don’t Cha» ՅուԹյուբում
Իվան Մուշկետով

Իվան Վասիլևիչ Մուշկետով (ռուս.՝ Иван Васильевич Мушкетов, հունվարի 9 (21), 1850, Ալեքսեևսկայա (Վոլգոգրադի մարզ), Խոպյորի շրջան, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 10 (23), 1902, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս երկրաբան և աշխարհագրագետ։
1872 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի լեռնային ինստիտուտը, 1877 թվականից՝ պրոֆեսոր նույն ինստիտուտում։ 1872 թվականին հետազոտել է Հարավային Ուրալը, որտեղ հայտնաբերել է Ռուսաստանում անհայտ երեք միներալ, այդ թվում՝ մկնդեղային հրաքարը։ Գենադի Ռոմանովսկու հետ կազմել է Թուրքեստանի առաջին երկրաբանական քարտեզը (1881)։ Մուշկետովը հետազոտել է նաև Կովկասի երկրաբանական կառուցվածքը և սառցադաշտերը։ Նրա «Ֆիզիկական երկրաբանություն» աշխատությունը (1-2 մաս, 1889-1891) համարվում է իր ժամանակի արժեքավոր մենագրություններից։ Մուշկետովի աշակերտներն են եղել Վլադիմիր Օբրուչևը, Կարլ Բոգդանովիչը և այլք։ 
Մուշկետովի ազգանվամբ են կոչվել մի շարք աշխարհագրական օբյեկտներ Սիբիրում, Միջին և Կենտրոնական Ասիայում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սվատովո (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍվատովոՍվատովո (ուկրաիներեն՝ Сватове, Ղրիմի թաթարերեն՝ Sultanaş), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սուլտանաշ։
2001 թվականի տվյալներով Սվատովո գյուղում բնակվում էր 230 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բերրի

Բերրի, քաղաք (գյուղաքաղաք, ավան, գյուղ) Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 38 կմ հյուսիս-արևելք, Արևելյան Եփրատի վտակ Փերի (Բերրի) գետի ձախ ափին, Բերրիի դաշտում։ Հանդիսացել է Չարսանջակի գավառակի կենտրոն։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Բնակավայրի անվանումը ծագել է «բերրի» բառից։ Բերրի դաշտը եղել է խիստ բարեբեր և այն շրջապատված է եղել այգիներով ու բանջարանոցներով։ Թուրքերեն բնակավայրի անվանումը հնչում է Փերի։


== Պատմություն ==
Քաղաքի հայ բնակչությունը տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
XIX դարի վերջին 500 տուն բնակիչ, որից 350-ը՝ հայկական, իսկ XX դարի սկզբին ուներ 800 տուն բնակիչ, որից 700-ը՝ հայկական։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործությունն էր, մասնավորապես խաղողի և թթենու մշակությամբ։ Զբաղվում էին նաև երկրագործությամբ, ոսկերչությամբ և կտավագործությամբ։


== Օգտակար հանածոներ ==
Քաղաքի մոտակայքում եղել է հանքային աղբյուր, որի ջուրը բնակիչներն օգտագործել են աղի փոխարեն։


== Ճարտարապետություն ==
Քաղաքի տները հիմնականում երկհարկանի էին։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Քաղաքը նախկինում ունեցել է Կարմիր վանք, Ս. Լույս վանք և Ս. Գևորգ եկեղեցիներ։ XX դարի սկզբին ուներ երկու եկեղեցի, որոնցից մեկը լուսավորչական էր և կոչվում է Ս. Աստվածածին (կամ Փերիո Ս. Աստվածածին ուխտ)։


== Կրթություն ==
Քաղաքն ուներ 3 վարժարան։ 1900-ական թվականներին գործում էր արական վարժարան՝ 120 աշակերտով և իգական վարժարան՝ 60 աշակերտով։ Քաղաքի կրթական գործի հիմքը դրվել էր 1879 թվականից։ 1879-1915 թվականները կրթության մասին հոգ էր տանում ԱՄՆ-ում հիմնած «Բերրի» ուսումնական ընկերությունը։


== Գրչություն ==
Բերրին եղել է գրչության կենտրոն։


== Վարչական բաժանում ==
Քաղաքը բաժանված էր վեց թաղերի, որից թուրքական էր միայն Շուկայի թաղը (մոտ 100 ընտանիք)։
Թաղերը հետևյալն են.

Կալերի թաղ
Շուկայի թաղ
Եկեղեցու թաղ
Կարմիր աղբյուրի թաղ
Խորշակի թաղ
Տոն աղբյուրի թաղ


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ադամնաակն

Ադամնաակն, Ադամնաական, գետակ Թուրքիայի արևելքում, Վանա լճի ավազանում։ Լիճ է թափվում նրա հարավային կողմից, պատմական Ռշտունիք գավառից։ Սրա ափին էր գտնվում Բախվան գյուղը։ Ադամնաակն նշանակում է Ադամի ակն (Ադամի աղբյուր)։


== Ծանոթագրություններ ==
Զեեկիրխ

Զեեկիրխ (գերմ.՝ Seekirch), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Ենթակա է Տյուբինգեն վարչական շրջանին։ Մտնում է Բիբերախի շրջան մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 287 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) Տարածքը կազմում է 5,77 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 26 109։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Ժողովածու (2372)

Ժողովածու (2372), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2372 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում Տեր Անդրիաս գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13×10 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 355 թերթից։ Գրված է միասյուն, երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 80ա, 164ա։


== Բովանդակություն ==
Բառք քերականի։
Վարդ. Արևելցւոյ Յաղագս մեկնութեան քերականի։
Մովս. Խորենացւոյ Բան իմաստութեան։
Արիստակիսի գրչի վերլուծութիւն բացերեապես բառից և բայից։
Գէորգայ Ակեռացւոյ խրատք յաղագս գրչութեան արուեստի։
Բառք եբրայեցւոյ, Քերթողականք, Վարդան գրոց, Հանդես բանաստեղծաց։


== Ծանոթագրություններ ==
Արտյոմովկա (գյուղ, Խարկովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱրտյոմովկաԱրտյոմովկա (ուկրաիներեն՝ Артемівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1918 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Արտյոմովկա գյուղում բնակվում էր 228 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,51 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 447,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հովունիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Հովունի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 2 հուշարձան (2 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Գախենբախ

Գախենբախ (գերմ.՝ Gachenbach), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա երկրամասին։ Գտնվում է Նոյբուրգ Շրոբենհաուզեն շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 2350 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Տարածքը 30.24 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 85 131։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)
Զիարեթքյոյ

Զիարեթքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սեն Մարտեն սյուր Լավզոն

Սեն Մարտեն սյուր Լավզոն (ֆր.՝ Saint-Martin-sur-Lavezon), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 440 մարդ, բնակչության խտությունը` 18.69 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23.54 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 500 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 130 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 12 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 286 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 208-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 78։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,7 %։ 208 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 187 անձ (98 տղամարդ և 89 կին)։ Գործազուրկ են եղել 21 անձ (7 տղամարդ և 14 կին)։ 78 անաշխատունակներից 22-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 23-ը` թոշակառուներ, իսկ 33-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Շոշելցա

Շոշելցա ռուս.՝ Шошельца, գետ Արխանգելսկի մարզում, Ռուսաստանում, հոսում է Վերխնետոեմսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ստորին Տոյմ գետի ձախ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը՝ 7 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  03020300112103000027470
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -  103002747
Ավազանի կոդը - 03.02.03.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Յուլի Խրիմլյան

Յուլի Արմենակի Խրիմլյան (1933, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ վիրաբույժ-սրտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։
Վիրաբույժ Արմենակ Խրիմլյանի որդին։


== Կենսագրություն ==
Յուլի Խրիմլյանը ծնվել է 1933 թվականին վիրաբույժ Արմենակ Խրիմլյանի ընտանիքում։ 1957 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1965-1974 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի սրտաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտում, 1975-1986 թվականներին՝ Երևանի սրտաբանության ինստիտուտի բաժանմունքի վարիչ, 1986-1991 թվականներին՝ ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի սիրտանոթային վիրաբուժության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, 1992 թվականից՝ Օրգանների և հյուսվածների փոխպատվաստան ինստիտուտի և Եկատերինբուրգի սրտաբանական կենտրոնի գիտական խորհրդատու։ Աշխատանքները վերաբերում են սրտի և խոշոր անոթների վերակառուցողական վիրահատությունների, ախտանշանային գերճնշման և սրտի իշեմիկ հիվանդության բուժման վիրաբուժական եղանակների մշակմանը։ Շուրջ 130 գիտական հրապարակումների և մեկ մենագրության հեղինակ է


== Երկեր ==
Коарктаци аорты, Е., 1968 (համահեղինակ).


== Գրականություն ==
Айриян А. П. Армянские учёные-медики. - Ер., 1998 - 276 с. ISBN 99930-1-001-7


== Ծանոթագրություններ ==
Ենիքյոյ (Արդահանի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ենիքյոյ (այլ կիրառումներ)Ենիքյոյ, ավերակ գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Օլթի քաղաքից 56-57 կմ հյուսիս-արևելք, Կուր գետի ակունքների տարածքում։
Տարածքն անտառապատ էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Ջովաննի Ռոտոնդո

Սան Ջովաննի Ռոտոնդո (իտալերեն՝ San Giovanni Rotondo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում։ Ենթարկվում է Ֆոջայի գավառին։ Բնակչությունը կազմում է 26442 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 101 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 260 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 71013, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0882։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ 2013 թվականի մարտից սկսած, խարանիչ Հայր Պիոյի մարմինը մշտապես ցուցադրվում է քաղաքի բազիլիկայում։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս։ 0882 415111
Էլեկտրոնային փոստ։ nfo@sangiovannirotondo.com
Պաշտոնական կայք՝ http://www.sangiovannirotondo.com


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Կաառմա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կաառմա (այլ կիրառումներ)Կաառմա (էստ․՝ Kaarma), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 91 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Զլատա Օգնևիչ

Զլատա Օգնևիչ (ուկրաիներեն՝ Злата Огневич, հունվարի 12, 1986(1986-01-12), Մուրմանսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ, իսկական անուն ազգանունը՝ Իննա Լեոնիդովնա Բորդյուգ), ուկրաինացի երգչուհի, ով 2013 թվականին Gravity երգով ներկայացրել է Ուկրաինան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում։


== Կենսագրություն ==
Զլատա Օգնևիչը ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 12-ին ռուսական Մուրմանսկ քաղաքում, սակայն իր մանկությունը անցկացրել է Ղրիմում, Ուկրաինա։
Նա իր երաժշտական կրթությունը ստացել է Ռեինգոլդ Մ. Գիլերի երաժշտական քոլեջում։


== Կարիերա ==


=== Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթ ===
Զլատան 2010 թվականին Tiny Island երգով առաջին անգամ մասնակցել է Ուկրաինայի Եվրատեսիլի ազգային ընտրությանը։ Նա հավաքում է 30 միավոր և զբաղեցնում է 5-րդ հորիզոնականը։


=== Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ ===
2011 թվականին The Kukushka երգով Զլատան կրկին մասնակցում է Ուկրաինայի ազգային ընտրությանը և զբաղեցնում երկրորդ հորիզոնականը։


=== Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթ ===
2013 թվականին Զլատան արդեն երրորդ անգամ մասնակցում է ազգային ընտրությանը և այս անգամ նրան հաջողվում է հաղթել։ Նա իր Gravity երգով ներկայացրել է Ուկրաինան Եվրատեսիլ 2013 երգի մրցույթում և եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը։


== Սկավառակագրություն ==
2010` Остров любви (Tiny Island)
2010` Ангелы
2010` Пристрасть
2010` Kiss
2010` Кукушка
2011` The Kukushka
2011` Japan
2011` My bunny
2011` Далеко
2012` One Day
2012` За лісами-горами
2012` Gravity
2013` Magic story
2014` Моя мелодія
2014` Pray for Ukraine
2015` Далеко (v.2015)
2015` Запали Вогонь
2015` Gel Ey Seher
2015` Кружева
2016՝ За літом, за весною


== Սինգլներ ==
Tiny Island
The Kukushka
Gravity


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.zlatao.com Archived 2016-11-05 at the Wayback Machine.
Ֆերոզ Խան

Ֆերոզ Խան (հինդի` फ़िरोज़ ख़ान, սեպտեմբերի 25, 1939(1939-09-25), Բանդալոր, Մայսուրի թագավորություն, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - ապրիլի 27, 2009(2009-04-27), Բանդալոր, Հնդկաստան), հնդիկ դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր և սցենարիստ։ 1960-1980-ական թվականների ընթացքում նկարահանվել է մոտ 60 ֆիլմերում։  Արժանացել է  Filmfare Awards մրցանակի` տղամարդու երկրորդ պլանի լավագույն դերի (1971 թ.) և հնդկական կինեմատոգրաֆում ունեցած զգալի ներդրումների համար (2001 թ.)։


== Կենսագրություն ==
Ֆերոզ Խանի հայրը աֆղանստանցի փուշտուն էր, իսկ մայրն ուներ պարսկական ծագում։ Նրա երեք եղբայրները հետագայում նույնպես առնչվում էին կինոարդյունաբերության հետ՝ Սանջայ Խանն ու Աքբար Խանը դերասաններ էին, իսկ Սամիր Խանը պրոդյուսեր։
Անգլիական թեքումով դպրոցն ավարտելուց անմիջապես հետո, Ֆերոզ Խանը հայտնվեց Բոմբեյում, որտեղ 1959 թվականին կայացավ նրա կինոդեբյուտը «Ավագ քույրը» կինոնկարում։ Նրա մասնակցությամբ հետագայում նկարահանվեցին «Սամսոն» (1964 թ.), «Սերը Քաշմիրում» (1965 թ.), «Գիշեր և ցերեկ» (1967 թ.), «Ընկերության փորձություն» (1969 թ.), «Ամուսնական գիշեր» (1971 թ.), «Հանցագործություն» (1972 թ.), «Հավերժ ընկերներ» (1980 թ.), «Խիզախը» (1986 թ.), «Սիրո մեծությունը» (1992 թ.), ««Անգարա» ակումբի սեփականատերը» (2003 թ.) ֆիլմերը։ Նշված ֆիլմերի մի մասի ռեժիսորը հանդիսանում է նույն ինքը՝ Ֆերոզ Խանը։
2006 թվականին Ֆերոզ Խանն ընդգրկվել էր Պակիստանի հատուկ ծառայությունների «սև ցուցակի» մեջ։ Դրա պատճառը նրա քննադատական արտահայտություններն էին Պակիստանի մուսուլմանների հասցեին։ Նա Պակիստան էր մեկնել նախագահ Փարվեզ Մուշարաֆի հրավերով։ Վերջինիս ուղղված հետախուզական զեկույցում նշված էր, որ Ֆերոզ Խանը ալկոհոլ օգտագործած վիճակում վիրավորում և քննադատում էր մուսուլմաններին. «Ես հպարտ եմ Հնդկաստանով։ Հնդկաստանը աշխարհիկ պետություն է։ Ի տարբերություն Պակիստանի, Հնդկաստանի մուսուլմաններն առավել առաջադեմ են։ Մեր երկրի նախագահը մուսուլման է, իսկ վարչապետը` սիկհ։ Պակիստանն ստեղծվել է հանուն իսլամի, բայց տեսեք թե ինչպես են այստեղ մուսուլմանները սպանում միմյանց...»։ Այս բառերից հետո Ֆերոզ Խանին արգելվեց մուտք գործել Պակիստան և նա դարձավ Պակիստանի համար ոչ ցանկալի անձնավորություն։


== Անձնական կյանքը ==
1965-1985 թվականներին Ֆերոզ Խանը ամուսնացած է եղել Սունդարի Խանի հետ։ Ամուսնական կյանքի ընթացքում նրանք ունեցել են երկու երեխա` մեկ դուստր և մեկ որդի։ Նրա որդին դերասան Ֆարդին Խանն է։ Ֆերոզ Խանը մահացել է 2009 թվականի ապրիլի 27-ին՝ քաղցկեղից։


== Մասնակի ֆիլմագրությունը ==
Դերասան

Ռեժիսոր և պրոդյուսեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սիրետ (այլ կիրառումներ)

Սիրետ, կարող է վերաբերել՝

Սիրետ, քաղաք Ռումինիայի Սուչավա գավառում, Սիրետ գետի ափին։
հարթ կամ թույլ ալիքավորբնույթներ Տյան Շանում՝ 3500—400 մ բարձրությունների վրա։ Հարթված մակերևույթների մնացորդներ են, որոնք նորևւգույն ժամանակներում ճկվել են ծալթի ձևով, բարդվել խզումներով և մասնատվել Էրոզիայից։
Ընդարձակ, Էրոզիայով կտրտված ջրբաժաններ՝ Անդրվոլգյան շրջանում (օրինակ, Օբշչի սիրթ)։
Du hast

«Du hast» (գերմ.՝ «Դու ունես»), գերմանական Rammstein խմբի չորրորդ սինգլն է, և երկրորդը՝ Sehnsucht ալբոմից։ Խմբի ամենաճանաչված երգերից է։ 1999-ին առաջադրվել է Գրեմմի մրցանակաբաշխությանը՝ «Best metal song (Լավագույն մետալ երգ)» կատեգորիայում։ Դարձել է ամերիկյան «The Matrix» (1999) ֆիլմի սաունդթրեկը։
Երգի հեղինակները օգտագործել են խոսքերի խաղը։ Երգի անվանումը գերմաներենից բառացիորեն թարգմանվում է որպես «դու ունես», իսկ «Du hasst» (դու ատում էս) արտահայտությունը նման է երգի անվանմանը։ Տեքստում կա նաև երրորդ իմաստը՝ «haben» օժանդակ բայը անցյալ ժամանակին խոնարհվելիս դառնում է «hast». Այսպիսով, երգի «Du hast mich gefragt, und ich hab nichts gesagt» տողը թարգմանվում է որպես՝ «Դու ինձ հարցրեցիր, և ես ոչինչ չասացի»։ Պետք է նաև նկատել, որ երգի անգլերեն տարբերակում ասվում է «You Hate», որը նշանակում է «Դու ատում էս»։


== Տեսահոլովակ ==
«Du hast» տեսահոլովակը թողարկվել է 1997 թ. հուլիսի 21-ին։ Նկարահանվել է Բեռլինում՝ Քվենտին Տարանտինոի «Խելագար շներ» ֆիլմի սյուժեյով։


== Կենդանի կատարումը ==
Առաջին անգամ երգը հնչել է 1997 թ. ապրիլի 9-ին Ամստերդամում ելույթի ժամանակ։ Տարիների ընթացքում կատարումների ժամանակ օգտագործվել են շատ հնարքներ, որոնցից ամենից շատ՝ չափսերով մեծ հեռախոսը, որով իբր Թիլլ Լինդեմանը զանգում ու երգում է կրկներգը։ Երգը կատարվում է խմբի բոլոր համերգներին։


== Երգացանկ ==


== Դիրքերը չարթերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեսահոլովակը
Բերկհոլց Մայենբուրգ

Բերկհոլց Մայենբուրգ (գերմ.՝ Berkholz-Meyenburg, կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։
Գտնվում է Ուկերմարկ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1279 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 11,53 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12 0 72 645։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Վարձով փեսացուն (վեպ)

«Վարձով փեսացուն» (անգլ.՝ Something Borrowed, բառացի՝ «Պարտք վերցվածը»), ամերիկացի կին գրող Էմիլի Գիֆինի վեպը, որը լույս է տեսել 2005 թվականին։ Վեպը դարձել է միջազգային բեսթսելլեր և ընդգրկվել «Նյու Յորք Թայմսի» բեսթսելլերների ցանկում։ 2001 թվականին դուրս է եկել համանուն ֆիլմը, որը նկարահանել է նկարահանումների ընթացքին հետևած դերասանուհի Հիլարի Սուենկի ընկերությունը։


== Սյուժե ==
Գիրքը գրված է գլխավոր հերոսուհու՝ երիտասարդ կին Ռեյչել Ուայթի անունից, որն իր 30-ամյակի կապակցությամբ երեկույթից հետո գիշերն անցկացնում է իր լավագույն ընկերուհի Դարսիի փեսացուի՝ Դեքսի հետ։ Գրքում Ռեյչելը ներկայացված է առաքինի աղջկա տեսքով, որը ոչ մի դեպքում նման արարք չի կատարել սովորական իրավիճակում։ Սակայն շուտով մի գիշեր վերածվում է գաղտնի սիրավեպի, իսկ Ռեյչելը փորձում է հասկանալ, թե ինչն է նրա համար ավելի կարևոր՝ իսկական ընկերությո՞ւնը, թե՞ իսկական սերը։


== Քննադատություն ==
Այս վեպն ուղղված է կարծրատիպերի և սոցիալական պիտակավորման դեմ, որն ստեղծում է ժամանակակից միայնակ երիտասարդ կնոջ բացասական կերպար։ 30-ամյա հերոսուհին ապրում է հասարակական կարծիքի ճնշման ներքո, որը նրան մղում է պարտադիր ամուսնության։


== Ճանաչում ==
Վեպը, ինչպես նաև Էմիլի Գիֆինի մյուս երկու ստեղծագործությունները, դարձել է միջազգային բեսթսելլեր և արժանացել քննադատների ու ընթերցողների գնահատանքին՝ հայտնվելով այնպիսի հեղինակավոր ցուցակներում, ինչպիսիք են «New York Times Best Seller»-ը և «USA Today's Top 150»-ը։


== Շարունակություն ==
Սիքվելը հրատարակվել է 2006 թվականին և կոչվում է «Տխրությունը քեզ համար չէ» (անգլ.՝ Something Blue, բառացի՝ «Ինչ-որ կապույտ»)։ Վեպում պատմվածքը գրված է Դարսի Ռոնի անունից։ Նա քաղում է առավելագույն օգուտ նրանից, որ երիտասարդ է և գեղեցիկ։ Նա չէր մտածում կանոնների, կարմայի մասին, բայց ամեն ինչ փոխվում է, երբ իր լավագույն ընկերուհին՝ Ռեյչելը, նրա ձեռքից խլում է իր փեսացու Դեքսին։ Այժմ Դարսին միայնակ է և հղի։ Ուշքի գալու համար նա գնում է Լոնդոն՝ իր մանկության ընկերոջ՝ Էթանի մոտ, սակայն աղջիկը հասկանում է, որ Անգլիայում Նոր աշխարհի կանոնները չեն գործում, և որ այստեղ պետք է այլ կերպ վերաբերվել կյանքին։
Էկրանավորման ենթագրերից հետո կա Դարսիի (Քեյթ Հադսոն) և Իթանի (Ջոն Կրասինսկի) հանդիպման տեսարանը։ Հավանաբար, դա ակնարկ է հնարավոր շարունակության մասին, սակայն ոչ մի տեղեկություն չկա այն մասին, որ երկրորդ վեպի հիման վրա ֆիլմ կնկարահանեն Հադսոնի և Կրասինսկիի մասնակցությամբ։


== Էկրանավորում ==
Հիլարի Սուենկը և Մոլի Սմիթը գիրքը գնելու իրավունք են ձեռք բերել։ Նախագծի համատեղ մշակմամբ զբաղվել են «Warner Bros.», «Entertainment Film Distributors», «Summit Entertainment», «(International) Alcon Entertainment», «2S Films» և «Wild Ocean Films» ընկերությունները։
Ֆիլմը բեմադրել է ռեժիսոր Լյուք Գրինֆիլդը։ Ջինիֆեր Գուդվինը խաղացել է Ռեյչելի դերը։ Նրա լավագույն ընկերուհու՝ Դարսիի դերը բաժին է ընկել Քեյթ Հադսոնին։ Ջոն Կրասինսկին մարմնավորել է վեպում և նրա շարունակության մեջ հայտնված Իթանին՝ Ռեյչելի ընկերոջը։ Քոլին Իգգլսֆիլդը մարմնավորել է Դեքսի կերպարը, իսկ Սթիվ Հոուին խաղացել է Մարկուսի՝ Դեքսի լավագույն ընկերոջ դերը։ Պրեմիերան կայացել է 2011 թվականի մայիսի 6-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էմիլի Գիֆինի պաշտոնական կայք
Գիրքն Amazon-ի կայքում
Գիրքը Fantastic Fiction-ի կայքում
Բրան (Էն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բրան (այլ կիրառումներ)Բրան, (ֆր.՝ Brens), համայնք (կոմունա) Ֆրանսիայում։ Գտնվում է Ֆրանսիայի Ռոն Ալպեր մարզում և Էն գավառի կազմում։ Կոմունայի կոդն է 01061։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով կոմունայի բնակչությունը կազմում է 1158 մարդ։


== Արտաքին հղումներ ==
Национальный институт статистики (ֆր.)
Դիետոլոգիա

Դիետոլոգիա, գիտության ոլորտ, որն ուսումնասիրում է սնուցման հետ կապված հարցերը, այդ թվում հիվանդ մարդու սննդակարգի առանձնահատկություններրը։ Դիետոլոգիան ուղղված է սննդի ռացիոնալացմանն ու անհատականացմանը, բայց առաջին հերթին սննդի անվտանգության ապահովմանը։ Շնորհիվ այն բանի, որ սնուցման անհատականացումն իրականացվում է խիստ կազմակերպված սնուցման համակարգերի՝ «դիետաների» օգնությամբ, դիետոլոգիան ստացել է իր անվանումը։


== Ընդհանուր ընկալումներ ==
Հիվանդների համար կերակուր պատրաստելը խնամքի հատուկ ձև է, խնդիր, որը պահանջում է հնարամտություն և, միաժամանակ, հավասարակշռված մոտեցում գործի հանդեպ։ Ժամանակակից դիետոլոգիայի տեսանկյունից դիետիկ արտադրանքները բաժանվում են 2 խմբի՝

քիմիական և մեխանիկական եղանակներով խնայում է հիվանդ օրգանը.
կարգավորում է նյութափոխանակության խանգարումներըԳրեթե բոլոր պարենային ապրանքները պարունակում են որոշակի գրգռիչներ՝ բուսական մանրաթել, բջջային պատերի չմարսվող տարրեր, կոշտ ջերմային մշակման պայմաններում առաջացած նյութեր և այլն։
Սնուցման ոլորտի մասնագետը կոչվում է սննդաբան։ Դիետոլոգիայի նպատակներն են՝ կարգավորել նյութափոխանակությունը, բարելավել օրգանիզմը, հիվանդություններից հետո հիվանդների արագ ապաքինումը, ինչպես նաև քաշի կարգավորումը։
Սննդաբանները, հիմնվելով հիվանդների անձնական տվյալների վրա, հաշվի առնելով նրանց ապրելակերպը, առողջական վիճակը, սովորությունները, ժառանգական գործոնները, կազմում են անհատական ​​սննդային ծրագրեր։ Դիետիկ սնունդը շատ դեպքերում դեղամիջոցների և բուժական պրոցեդուրաների այլընտրանք է։
Դիետոլոգիան, որպես գիտություն, հատկապես արդիական է դարձել, քանի որ նստակյաց կենսակերպը, շրջակա միջավայրի գործոնները, անառողջ սննդակարգը, սննդակարգում բնական մթերքների կրճատումը առավել բացասաբար են ազդում երկրի գենոֆոնդի վրա։ Գնալով ավելանում է տարբեր տարիքի գեր մարդկանց թիվը՝ կապված մի շարք քրոնիկական հիվանդությունների հետ։ Դա դառնում է համազգային խնդիր։ Մարդկության պատմության ընթացքում քաշի կարգավորման բազմաթիվ եղանակներ են առաջարկվել , սակայն մինչ օրս, չնայած բազմաթիվ մշակված դիետաների, խնդիրը ամբողջությամբ չի լուծվել։


== Ծանոթագրություններ ==
Հապալասի կապույտ

Ղոժղոժ (լատ.՝ Vaccinium uliginosum), հապալասազգիների ընտանիքից սերված թուփ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։
Տերևաթափ 0,3-1 մ բարձրությամբ, և 0,4-2,4 սմ լայնությամբ, գագաթում կլորավուն կամ սրավուն, ամբողջաեզր, մի փոքր դեպի ցած ոլորված եզրերով, կապտականաչավուն, բավական կոշտ, փոքր թուփ է։ Ծաղիկները թույլ են, 1-3-ական նստած անցյալ տարվա ճյուղերի վրա, սպիտակավուն են կամ բաց վարդագույն, մանր։ Դարչնագորշավուն կեղևով, գլանաձև ճյուղերով, էլիպսաձև տերևներով, դուրեկան բուրմունք ունեցող ծաղիկներով, գնդաձև պտուղներով այս թուփը ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտուղները հասնում են օգոստոս-սեպտեմբերին։
Տարածված է Կովկասում, Կորեայում, Ճապոնիայում, Փոքր Ասիայում և Արևմտյան Եվրոպայում, Հյուսիսային Մոնղոլիայում, Հիմալայներում, Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հայաստանում տարածված է միայն Սևանի ավազանում։ Աճում է ծովի մակերևույթից 2000-2300մ բարձրությունների վրա։
Ստամոքսի խանգարումների դեպքում օգտործում են պտուղները և տերևները։ Մեղրատու բույս է։ Բազմանում է հիմնականում սերմերի և սողացող ընձյուղների արմատակալման միջոցով։ Պտուղները, որոնք պարունակում են 25-270 մգ/% C վիտամին և շաքարներ, օգտագործվում են թարմ և չորացրած վիճակում․ դրանցից մուրաբաներ, օշարակներ, օղիներ, գինիներ են պատրաստում։


== Նկարագրություն ==
30-60 սմ բարձրությամբ գետնատարած փռված տերևաթափ թուփ է։ Մոտ 1 սմ երկարությամբ տերևները մանր են և բաց կապտավուն կանաչ։ Ծաղիկները համարյա նստադիր են, 1-4-ական տերևների անութներում։ Բաժակը հնգատամ է, իսկ հատապտուղը՝ կապույտ, հյութալի։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է Գեղամի (Գռիձոր) և Վերին Ախուրյանի (լեռ Ղուկասյան Մեծ) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի աճում է Կենտրոնական և Հարավարևմտյան Անդրկովկասում, Եվրոպայում, Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում, Սիբիրում, Հեռավոր Արևելքում և Հյուսիսային Ամերիկայում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2500–3300 մ բարձրությունների վրա, մարգագետիններում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, գլխավորապես կլիմայի փոփոխության հետ կապված աճելավայրերի կորուստի պատճառով, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արփի լիճ» ազգային պարկի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Кожевников Ю. П. Семейство вересковые (Ericaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1981. — Т. 5. Ч. 2. Цветковые растения. — С. 88—95. — 300 000 экз.
Губанов И. А. и др. 1011. Vaccinium uliginosum L. — Голубика, или Гонобобель // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3 т. — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл., 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 25. — ISBN 5-87317-163-7.
Мазуренко М. Т. Голубика // Вересковые кустарнички Дальнего Востока (структура и морфогенез) / Отв. ред. А. П. Хохряков. — М.: Наука, 1982. — С. 120—127. — 184 с. — 1200 экз. — УДК 582.912.42
Մանդատայան հանձնաժողովներ

Մանդատայան հանձնաժողովներ, համագումարներում, կոնֆերանսներում, կոնգրեսներում ստեղծված հանձնաժողովներ պատգամավորների լիազորությունն ստուգելու համար։
Անտարկտիկայի համաձայնագիր

Անտարկտիկայի համաձայնագիր (անգլ.՝ Antarctic Treaty), միջազգային համաձայնագիր, որը նախատեսում է Անտարկտիկայի ապառազմականացումը և միջուկային զենքի օգտագործման և փորձարկման արգելքը՝ մայրցամաքի ողջ տարածքում։ Համաձայնագիրը կնքվել է 1959 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Վաշինգտոնում։ Համաձայնագիրը ուժի մեջ է մտել 1961 թվականի հունիսի 23-ին՝ 12 նախնական մասնակից երկրների ստորագրման արդյունքում։


== Նպատակներ ==
Համաձայնագրի գլխավոր նպատակը Անտարկտիկայի ողջ մարդկության շահերից բխող գործողությունների համար օգտագործելն է։ Բացի այդ, համաձայնագիրը երաշխավորում է գիտական հետազոտությունների ազատությունը և կարևորում միջազգային համագործակցության ապահովումը։ Արգելվում են ցանկացած տիպի միջուկային պայթյունների իրականացումը և ռադիոակտիվ նյութերի թաղումը մայրցամաքի տարածքում։ 1982 թվականին, որպես համաձայնագրի մի մաս և 9-րդ հոդվածի իրագործում, ուժի մեջ է մտել «Անտարկտիկայի ծովային կենդանի ռեսուրսների պահպանման կոնվենցիա» (ԱԾԿՌՊ)։ Համաձայնագրի կետերի և դրույթների պահպանումն ապահովում է «ԱԾԿՌՊ կոմիտեն», որի շտաբկայանը գտնվում է Ավստրալիայի Թասմանիա նահանգի Հոբարթ քաղաքում։


== Դասակարգում ==
2010 թվականի հունվարին համաձայնագիրը ստորագրել են 46 պետություններ, որոնց 28-ը համարվում են կոնսուլտատիվ կողմեր։ Համաձայնագրի շրջանակներում մասնագետները առանձնացնում են պետությունների երեք հիմնական խմբեր՝

Պետություններ, որոնք Անտարկտիկայում տարածքային պահանջներ ունեին, մինչև համաձայնագրի կնքումը։ Այդ պետություններն էին Ավստրալիան, Արգենտինան, Մեծ Բրիտանիան, Նոր Զելանդիան, Նորվեգիան, Ֆրանսիան և Չիլին։
Պետություններ, որոնք իրավունք են իրենց վերապահել ունենալ տարածքային պահանջներ Անտարկտիկայում։ Այդ պետություններն են Պերուն, ԽՍՀՄ/Ռուսաստանը, ԱՄՆ-ն և ՀԱՀ-ը։
Պետություններ, որոնք պաշտոնապես չունեն տարածքային պահանջներ Անտարկտիկայում։ Այդ պետություններն են Բելգիան, Բուլղարիան, Բրազիլիան, Գերմանիան, Հնդկաստանը, Իտալիան, ՉԺՀ-ն, Պակիստանը, Լեհաստանը, Ռումինիան, Ուկրաինան, Ուրուգվայը, Չեխիան, Շվեդիան, Էկվադորը, Հարավային Կորեան և Ճապոնիան։


== Համաձայնագրի մասնակից երկրներ ==
Սկզբնական մասնակից երկրները նշված են թավատառ։

2015 թվականի ապրիլ ամսվա դրությամբ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անտարկտիկայի համաձայնագրի քարտուղարություն Archived 2011-12-06 at the Wayback Machine.
Դելեմոն

Դելեմոն կամ Դելսբերգ (ֆր.՝ Delémont, գերմ.՝ Delsberg), քաղաք Շվեյցարիայում, Յուրա կանտոնի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Բեռնյան Յուրայի բերրի իջվածքում, Սոռն գետի ափին։ Զբաղեցնում է 21,97 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որի 42 տոկոսն անտառապատ է, 37 տոկոսն էլ օգտագործվում է գյուղատնտեսական նպատակներով և միայն 0,1 տոկոսն է անարդյունաբեր։
2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 12.625 մարդ, որոնց 23.9%-ը օտարազգիներ էին։ 2000–ից 2010 թվականներն ընդգրկող տասնամյակում բնակչության թվաքանակի միջին տարեկան փոփոխությունը կազմել է 1.7%:  Միգրացիայի ցուցանիշը եղել է 0.5%, ծնունդներինն ու մահերինը՝ 1.4%: Քաղաքում եղած 5.039 բնակարաններից մշտապես զբաղեցված է եղել 4,783-ը կամ 89 տոկոսը,
321-ը կամ 6.0%-ը զբաղեցվել են ժամանակավորապես և 270-ը մնացել են դատարկ։


== Ժողովրդագրություն ==
Քաղաքի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները


== Տնտեսություն ==

Դելեմոնում դեռ ուշ միջնադարում զարգացած են եղել արհեստները, ապա նաև արդյունաբերությունը։ 1893 թվականին այստեղ հիմնվել է շվեյցարական բանակային նշանավոր դանակների արտադրությամբ ողջ աշխարհում հայտնի Wenger ընկերությունը, որին 2005 թվականին, ի վերջո, կարողացել է տիրանալ մրցակցող Victorinox ֆիրման։ Wenger ապրանքանիշով թողարկվող շվեյցարական բանակային դանակները 2013 թվականից ներառվել են Victorinox-ի հավաքածուի մեջ՝ որպես  Delémont collection, իսկ  բրենդային Wenger ապրանքանիշը պահպանվել է միայն ժամացույցների ու արտոնագրված ապրանքների համար։


== Կլիմա ==


== Պատմամշակութային հուշարձաններ ==
Վորբուր մատուռը, Եպիսկոպոսական դղյակը, Սեն Մարսել եկեղեցին, Յուրայի արվեստի ու պատմության թանգարանն ու Կարմիր աշտարակը, լոկոմոտիվ գնացքների համար կառուցված պատմական ռոտոնդան և վագոնների կանգառքի շինությունը ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում։ Դելեմոն քաղաքի հին թաղամասն ամբողջությամբ ներառված է Շվեյցարական ժառանգության գույքացուցակում


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


=== Քույր քաղաքներ ===


== Անվանի դելեմոնցիներ ==

Էժեն Դոմա (1803 – 1871) - ռազմական գործիչ, գրող
Ալֆրեդ Կոնտ - (1895 – 1965) - Շվեյցարիայի օդագնացության պիոներներից
Անդրե Յոբին (ծնվ. 1927) - կոմիքսների հեղինակ
Հայդի Բաադեր Նոբս (ծնվ. 1940) - կոմպոզիտոր
Պիեռ Մարգո (ծնվ. 1950) - Polilight թեթև հանքային ջրի հայտնաբերողը
Դոմինիկ Բետիգ (ծնվ. 1953) - բժիշկ, քաղաքական գործիչ
Մորիս Կոտելա (ծնվ. 1957) - կենսաբան, ձկնագետ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.delemont.ch  Դելեմոն. պաշտոնական կայք
Jura.ch
«Դելեմոն»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
Հիդրոէլևատոր

Հիդրոէլևատոր (հիդրո... և էլևատոր), շիթային պոմպ, նախատեսված է հեղուկները և հիդրոխառնուրդները խողովակաշարով բարձրացնելու և տեղափոխելու համար։ Հիդրոէլևատորի աշխատանքը հիմնված է ծայրափողակին տրվող ջրի շիթի մեքենայի, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիան մեծ հեռավորությունների վրա հաղորդելու հնարավորության հայտնագործմամբ։ ԽՍՀՄ-ի շատ շրջաններում, ինչպես նաև ՀԽՍՀ-ում, երկար տարիներ հիդրոէլևատորն էլեկտրաէներգետիկայի միակ ճյուղն էր։ 1963 թվականից հանրապետության էներգետիկան դարձել է կոնդենսացիոն, հիդրավլիկական, ջերմաէլեկտրակենտրոնների և ատոմային էլեկտրակայանների համալիր։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Չեննայ)

Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Հնդկաստանի Չեննայ քաղաքում։ Հնդկական ենթամայրցամաքի ամենահին եկեղեցիներից մեկն է։ Հայտնի է իր զանգակատնով, որն ունի վեց զանգ։ Կոչվում է նաև Հայկական եկեղեցի և գտնվում է Չեննայի Հայկական փողոցում։


== Պատմություն ==

Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1712 թվականին և վերակառուցվել 1772 թվականին։ Եկեղեցին չի գործել գրեթե կես դար, քանի որ շենքը խիստ վնասվել է տարերային աղետների հետևանքով։ Կալկաթայի հայկական համայնքի ջանքերով այն ամբողջովին վերականգնվել է և նորից օծվել 2008 թվականի նոյեմբերին։
Մայքլ Սթիվենը եղել է եկեղեցու վերակացուն, մինչև 2004 թվականը։ Հետագայում վերակացու է դարձել Թրևոր Ալեքսանդրը (2010)։


== Եկեղեցի ==

Այցելուների համար բաց է ժամը 9-ից մինչև 14:30։
Ֆինանսավորվում է Հայ առաքելական եկեղեցու կողմից և աջակցություն է ստանում Կալկաթայի հայ եկեղեցու կոմիտեից։
Եկեղեցու շուրջը գտնվում են շուրջ 350 հայերի գերեզմաններ, որոնց մեջ է նաև հայտնի վաճառական Պետրոս Ոսկան Վելիջանյանի շիրմաքարը։
Եկեղեցու մոտ թաղված է «Ազդարար» հայերեն առաջին ամսագրի հիմնադիր, հրատարակիչ և խմբագիր Հարություն Շմավոնյանը։
Եկեղեցու հիմնական կառույցին կից զանգակատանը կան վեց մեծ զանգեր, որոնցով զանգահարում են ամեն կիրակի՝ առավոտյան 9:30։


=== Զանգեր ===

Տարբեր չափեր ունեցող վեց զանգերը (21-26 դյույմ, յուրաքանչյուրի քաշը՝ շուրջ 150 կգ) համարվում են ամենամեծ և ամենածանր զանգերը Չեննայում։
Զանգերը ձուլվել են տարբեր ժամանակներում․ 

Հայերեն գրությամբ մի զանգը պատրաստվել է 1754 թվականին։ Վերափոխվել է 1808 և ունի նաև թամիլերեն գրություն։
Մյուս զանգի գրությունը նշում է, որ այն պատրաստվել է 1778 թվականին։
Եվս երկու զանգերի գրությունները փաստում են, որ դրանք նվիրվել են եկեղեցուն ի հիշատակ տասնիննամյա Էլիեզեր Շոմիեի, որը թաղված է եկեղեցու բակում։ Էլիեզեր եղել է Մադրաս քաղաքի (ներկայում՝ Չեննայ) հայ առաջավոր առևտրականի կրտսեր որդին, որին պատկանել է այն հողատարածքը, որտեղ ներկայում կանգնած է եկեղեցին։
Մյուս երկու զանգերը թվագրված են 1837 թվականով և ձուլվել են «Whitechapel Bell Foundry» ընկերության կողմից, որը հետագայում հայտնի է դարձել որպես «Mears & Stainbank», գրությունը՝ «Թոմաս Միրս, հիմնադիր։ Լոնդոն»։


== Տես նաև ==
Հայերը Հնդկաստանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու զանգերը Archived 2004-01-03 at the Wayback Machine.
Գալիկիո

Գալիկիո (իտալերեն՝ Gallicchio), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 952 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 44 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 23 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0971։
Օգոստոսի 15-ին կոմունայում հատկապես նշվում է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0971 752388
Էլեկտրոնային փոստ՝ comune.gallicchio@rete.basilicata.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.gallicchio.pz.it/ Archived 2010-05-14 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.) Archived 2010-05-14 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Տիյու (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիյու (այլ կիրառումներ)Տիյու (ռուս.՝ Тыю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կաբան Տիվիս լճի ափին։ Գետի երկարությունը կազմում է 18 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000076271
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007627
Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Մերլո (գյուղ, Զոլոչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄերլոՄերլո (ուկրաիներեն՝ Мерло), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մերլո գյուղում բնակվում էր 49 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,542 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 90,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լաաբի

Լաաբի (էստ․՝ Laabi), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կետի Կոտի

Կետի Կոտի (the chains are cut, շղթաները կտրված են), Սուրինամում ստրկության վերացման օրվան նվիրված տոն։ Նշվում է հունիսի 30-հուլիսի 1-ը։ Այդ օրն անց է կացվում Maspasi կամ Prisiri տոնական փառատոնը։ Վերջերս տոնն ստացել է պաշտոնական «Ազատների օր» անվանումը։ «Հոլանդական թոփ-100 ավանդույթների» շարքում այս տոնը 58-րդ տեղում է։


== Պատմություն ==
Ստրկությունը Սուրինամում և Նիդերլանդական Անտիլներում վերացել է 1863 թվականի հուլիսի 1-ին։ Սակայն ստրուկներն իրական ազատություն են ստացել միայն 1873 թվականին, այսպես կոչված տասնամյա անցումային շրջանից հետո, որի ընթացքում ստրուկներն ստիպված էին աշխատել նույն պլանտացիաներում, չնայած չէին ենթարկվում կտտանքների։ Անցումային շրջանի ավարտից հետո, 1873 թվականին, նախկին շատ ստրուկներ թողել են պլանտացիաներն ու տեղափոխվել Պարամարիբո քաղաք։


== Կետի Կոտին Սուրինամում ==
Կետի Կոտի տոնը Սուրինամում անց է կացվում ստրկության վերացումից հետո ամեն տարի։ Այն կոչվում է Ազատների օր և վեր է ածվել ոչ թե միայն ստրուկների ժառանգների, այլ` համընդհանուր տոնի։ Մայրաքաղաքում անց է կացվում գունագեղ փառատոն` շքերթով, որի մասնակիցները կրում են ավանդական հագուստ։


== Կետի Կոտին Նիդերլանդներում ==
Նիդերլանդների Կրեոլները, աֆրո-սուրինամցիներն ու աֆրո-անտիլցիները ևս հուլիսի 1-ին նշում են այս տոնը։ Ամստերդամի Օստերպարկերսում 2002 թվականի հուլիսի 1-ին տեղադրվել է Ազգային հուշարձան` նվիրված ստրկության վերացմանը։ 2013 թվականին ստրկության վերացման առթիվ հուշարձան է տեղադրվել նաև Ռոտերդամում։ Նիդերլանդներում Կետի Կոտի տոնը պաշտոնապես նշվում է 2009 թվականից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis
Erfgoed van de Week | Verbroken ketenen
1808

1808 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1808 թվականն է, 
XIX դարի 8-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
փետրվարի 26 - Օնորե Դոմիե, ֆրանսիացի գրաֆիկ, գեղանկարիչ, քանդակագործ։ (մահ.1879)


== Մահեր ==
Դանիել Ա Սուրմառեցի, ամենայն Հայոց կաթողիկոս (1801-1808)։ Հաջորդել է Դավիթ Ե Էնեգեթցուն
Գաետանո Ապոլլինո Վեստրիս, բալետի իտալացի արտիստ, մանկավարժ և բալետմայստեր
Գրելանդիա (մետրոյի կայարան)

«Գրելանդիա» (նորվ.՝ Grønland stasjon), Օսլոյի մետրոպոլիտենի կայարան։ Գտնվում է կենտրոնից 1 կմ հեռու։ Բացվել է 1966 թվականի մայիսի 22-ին և վերակառուցվել է 1980-ական - 1990-ական թվականներին։ Ներկայումս կայարանը ունի սպիտակ և գազարագույն գույնի դիզայն։
Մետրոյի կայարանը հանդիսանում է օղակաձև գծի կարևորագույն հանգույց, ինչպես նաև զբոսաշրջային հետաքրքրության օբյեկտ։

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Evensen, Kai Ove (13 April 1987). "Tbanen lekker for millioner". Aftenposten Aften (in Norwegian). p. 2.
Jump up ^ "Utbedring på Grønland". Aftenposten Aften (in Norwegian). 31 January 1989. p. 12.
Jump up ^ Wiik, Karsten (4 November 1989). "Nye Grønland ferdig". Aftenposten Aften (in Norwegian). p. 19.
Jump up ^ Wiik, Karsten (8 November 1989). "Nytt på Grønland stasjon". Aftenposten Aften (in Norwegian). p. 8.
Jump up ^ Wiik, Karsten (15 February 1990). "Tbanen på gummisåler under Plaza". Aftenposten Aften (in Norwegian). p. 9.
Jump up ^ "Toalettet på Grønland gjenåpnet". Aftenposten Aften (in Norwegian). 16 May 1990. p. 13.
Jump up ^ Uhlen, Kristian (11 October 1998). "Lettere å gå over Grønland". Aftenposten Aften (in Norwegian). p. 48.
Գորնիե Յուրաշի

Գորնիե Յուրաշի (ռուս.՝ Горные Юраши), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 36 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պերեդել (Յադայի վտակ)

Պերեդել (ռուս.՝ Передел), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յադա գետի ձախ ափին՝ 6,4 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 18 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմու ավազանային շրջանին գետն է։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010300912110000032875
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110003287
Ավազանի կոդը - 09.01.03.009
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Կոմի (Տինոս)

Կոմի (հուն․՝ Κώμη), գյուղակ Հունաստանի Կիկլադներ կղզեխմբի Տինոս կղզում։ Գյուղն ունի կաթոլիկ եկեղեցի, զարգացած է նաև կիկլադական ճարտարապետությունը։ Ամեն տարի օգոստոսի 29-ին տեղի է ունենում մեծ տոնակատարություն, որին մասնակցում են ոչ միայն Հունաստանի տարբեր մասերից ժամանած հույները, այլև զբոսաշրջիկները։ Անաղբյուր տվյալներով գյուղի բնակչությունը անցնում է 120-ից։
Օտվիդինո

Օտվիդինո (ռուս.՝ Отвидино), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մյաեկյուլա (գյուղ, Օռիսաառե շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄյաեկյուլաՄյաեկյուլա (էստ․՝ Mäeküla), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Օռիսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 42 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
(8758) Պերդիքս

(8758) Պերդիքս (անգլ.՝ Perdix), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,209345 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8352 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5835 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2100,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,171427 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,47° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8758) Պերդիքս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տրիխատի

Տրիխատի (ուկրաիներեն՝ Трихати), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նիկոլաևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տրիխատի գյուղում բնակվում էր 1 110 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վոռստիմյաե

Վոռստիմյաե (էստ․՝ Vorstimäe), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Նողա (Մարտվիլի շրջան)

Նողա (վրաց.՝ ნოღა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Մարտվիլի շրջան‎‎‎ում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 402 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պետեր ֆոն Վինտեր

Պետեր ֆոն Վինտեր  ( գերմ.՝ Peter von Winter, օգոստոսի 28, 1754(1754-08-28), Մանհայմ, Margraviate of Baden, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն - հոկտեմբերի 17, 1825(1825-10-17), Մյունխեն, Բավարիայի թագավորություն), գերմանացի օպերային կոմպոզիտոր, որի ստեղծագործությունը կապ է Մոցարտի և Վեբերի միջև։


== Կենսագրություն ==
Պետեր ֆոն Վինտերը ծնվել է 1754 թ․ օգոստոսի 28-ին Մանհայմում։ Պետերի հայրն աշխատել է որպես ոստիկան քաղաքային դատարանում։ Տղան եղել է բազմակողմանի զարգացած և արդեն 10 տարեկանում Մանհայմի նվագախմբում նվագել է ջութակ, իսկ հետո նաև կոնտրաբաս։ Մանհայմում Վինտերի ուսուցիչը եղել է Գեորգ Ֆոգլերը։
1778 թվականին Վինտերը նվագախմբի հետ մեկնում է Մյունխեն։ Նույն թվականին ամուսնանում է դերձակուհի Մարիաննա Գրոսերի աղջկա հետ։ 1780 թ․ իր գործընկեր Ֆրանց Տաուշի հետ Պետերը մեկնում է Վիեննա՝Անտոնիո Սալիերիի մոտ ուսուցման համար։
30 օպերաների մեծ մասը, գրված 1778-ից 1780 թվականներին, եղել են հաջողված։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը եղել է երաժշտական դրամա «Ընդհատված զոհաբերություն» ( գերմ.՝ Das unterbrochene Opferfest)-ը, որը առաջին անգամ կատարել է 1796 թվականին Վիեննայում։ Այդ օպերայի ձայնային կվարտետը Բեթհովենը օգտագործել է WoO 75 ստեղծագործության մեջ՝ որպես դաշնամուրի համար գրված 7 պարեղանակների թեմա։ Բացի դրանից, 1798 թվականին Վիեննայում Վինտերը գրում է «Լաբիրինտ կամ կռիվ տարերքների հետ» ( գերմ.՝ Das Labyrinth oder Der Kampf mit den Elementen), որի լիբրետոն նրա համար գրել է Էմմանուել Շիկանդերը, ինչպես Մոցարտի «Կախարդական սրինգ»-ի շարունակությունը։
1878 թվականից նա եղել է փոխ-, իսկ 1798 թվականից՝ կապելմեյստեր Մյունխենի պալատական խմբական անսամբլում։
1803 թվականին կոմպոզիտորն այցելում է Լոնդոն։ 1808 թվականին նա դառնում է Փարիզի կոնսերվատորիայի անդամ, իսկ 1815 թվականին՝ Շվեդիայի թագավորական երաժշտական ակադեմիայի։ Պալատական երաժշտի 50-ամյա ստեղծագործության շնորհիվ 1814 թվականի մարտի 23-ին Բավարիայի թագավոր Մաքսիմիլիանը Վինտերին պարգևատրում է Բավարիայի թագավորության պատվո շքանշանով։
Բացի դրամատիկական աշխատանքից, Պետեր ֆոն Վինտերը ստեղծել է նվագախմբային երաժշտություն (սիմֆոնիաներ և համերգներ նվագախմբի համար), կամերային ստեղծագործություններ և սրբազան երաժշտություններ։
1817 թվականին Վինտերը գրում է իր ամենահայտնի օպերաներից մեկը՝ Մաոմետտոն ( գերմ.՝ Maometto)։ Նրա հաջորդ օպերան «Երգչուհին և դերձակը» ( գերմ.՝ Der Sänger und der Schneider), թողարկվել է 1820 թվականին Մյունխենում, որտեղ էլ նա մահացավ 1825 թվականի հոկտեմբերի 17-ին։ Նրա մահից հետո «Ընդհանուր երաժշտական թերթ»-ը գրել է մեծ մահախոսական, որտեղ Վինտերին անվանել է իր ժամանակի ամենակարևոր գերմանացի կոմպոզիտորը։


== Ծանոթագրություններ ==