Կապույտ քարտ (Եվրոպական միություն)

Կապույտ քարտ (անգլ.՝ Blue Card), Եվրամիության կողմից հաստատված աշխատանքային թույլտվություն, որը թույլ է տալիս բարձր որակավորում ունեցող ոչ ԵՄ քաղաքացիներին աշխատել և ապրել Եվրամիության տարածքում գտնվող ցանկացած երկրում, բացառությամբ Դանիայի, Իռլանդիայի և Միացյալ Թագավորության, որոնք տվյալ առաջարկի սուբյեկտներ չեն։ Կապույտ քարտ տերմինն առաջարկվել է Բրեյգել ինստիտուտի կողմից. գաղափարը ներշնչվել է ամերիկյան Գրին քարտից, գույնը վերցվել է Եվրոպայի դրոշից, որը կապույտ է` տասներկու ոսկեգույն աստղիկներով։
Կապույտ քարտի առաջարկը ներկայացվել է Եվրոպական հանձնաժողովի կողմից. այն ոչ ԵՄ քաղաքացիներին աշխատանքի թույլտվության դիմելու հնարավորություն է, որը վավեր կլինի երեք տարի, սակայն ժամկետը լրանալուց հետո այն կարող է երկարաձգել։ Կապույտ քարտ ստացողին կտրվեն մի շարք իրավունքներ, ինչպես, օրինակ, ընտանիքի վերամիավորման իրավունքը։ Առաջարկը նաև խրախուսում է աշխարհագրական տեղաշարժեր ԵՄ անդամ այն երկրներում, որոնք ընդունում են Կապույտ քարտը։ Այս առաջարկի իրավական հիմքը Հռոմի պայմանագրի 63 (3) և (4) կետերն են։


== Առաջարկ ==
Կապույտ քարտի առաջարկը ներկայացվել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժոզե Մանուել Բարրոզուի և Արդարադատության, ազատության ու անվտանգության հանձնակատար Ֆրանկո Ֆրատինիի կողմից, Ստրասբուրգում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ։ Բարրոզուն բացատրելով նախաձեռնության նպատակները` նշել է, որ ԵՄ-ն ապագայում կարիք է ունենալու աշխատուժի և հմտությունների, երրորդ երկրի աշխատողները դժվարություններ ունեն աշխատանքի նպատակով ԵՄ տարբեր անդամ երկրներում տեղաշարժվելից, 27 տարբեր անդամ երկրներում աշխատանքի թույլտվության ընթացակարգը տարբեր է, ինչը խնդրահարույց է, և վերջապես, նա ընդգծել է ԵՄ քաղաքացիների ու օրինական միգրանտների միջև առկա «իրավունքների բացը»։
Այս առաջարկն ուղեկցվել է մեկ այլ, COM(2007)638 առաջարկով, որը ներառում էր պարզեցված ընթացակարգ և ընդհանուր իրավունքների հիմք` երրորդ երկրից եկած օրինական աշխատողների համար։
«Կապույտ քարտ» անվանումն ընտրվել է` պոտենցիալ միգրանտներին ազդանշան տալու, որ կապույտ քարտն ամերիկյան Գրին քարտի այլընտրանքն է։ Կապույտը Եվրամիությունում գերակշռող գույնն է։


== Միջազգային արձագանք ==
Առաջարկը ներկայացնելուց կարճ ժամանակ անց այն խիստ քննադատության է արժանացել զարգացող երկրների կողմից` տաղանդավոր աշխատողներին խլելու գիտակցված գործառույթի պատճառով։ Հարավային Աֆրիկայի Առողջապահության նախարար Մանթո Թշաբալալա Մսիմանգն մատնանշել է այն փաստը, որը աֆրիկյան մի շարք պետություններ արդեն տուժել են առողջապահության ոլորտի որակավորված մասնագետների արտագաղթի պատճառով և նշել, որ այս առաջարկը կարող է ավելի վատթարացնել իրավիճակը։ Միջազգային տնտեսության իրավունքի մարոկկացի պրոֆեսոր Թաջեդդին Էլ Հուսսեյը կարծիք է հայտնել, թե «սա գաղութացման, խտրականության նոր ձև է, և այն հազիվ թե աջակցություն գտնի հարավային երկրներում»։
2011 թվականին Ա. Բյորկլունդի կողմից հրապարակված «ԵՄ Կապույտ քարտի հնարավոր ազդեցությունը զարգացող երկրների վրա` որակավորված մասնագետների արտահոսքի միջոցով» աշխատությունը հիմնականում կենտրոնանալով Մալիի Հանրապետության օրինակի վրա, եզրակացնում է, որ այս պետությունից որակավորված մասնագետները հեռանում են` որոշակի ժամանակ անց հետ վերադառնալու մտադրությամբ` իրենց հետ բերելով նշանակալի հմտություններ, փորձ, տեղեկատվություն և աշխատանքային մեթոդների հանդեպ այլ տեսանկյուն։


== Իրականացում ==
Չնայած փոփոխություններ կատարելու վերջնաժամկետները վաղուց անցել են, որոշ անդամ երկրներ (ինչպես, օրինակ, Իսպանիան կամ Բելգիան) դեռևս պետք է ամբողջապես սահմանեն օրենքը կամ տրամադրեն խոստացված իրավունքները։ Ուղեղային կենտրոններն արդեն ներկայացրել են Կապույտ քարտը լրացնելու տարբերակներ ու դրա թույլ կողմերըԳերմանիան մասամբ հաստատել է Կապույտ քարտի օրենսդրությունը 2012 թվականի ապրիլին` շեշտը դնելով լեզվական հմտությունների և այն ոլորտների վրա, որտեղ մասնագետնրի կարիք կա, ինչպես, օրինակ, մաթեմատիկան և ԻՏ-ն։ 2014 թվականի հունվարի մեկի դրությամբ Գերմանիան տրամադրել է 7.000 Կապույտ քարտ, որոնցից 4.000-ը տրվել են արդեն Գերմանիայում ապրող օտարերկրացիներին։ Այնուամենայնիվ, 2018 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Գերմանիան դեռևս անկարող է Կապույտ քարտ հաստատել նախընտրելի մասնագետների համար։
2016 թվականի հունիսի 7-ին Եվրոպական միության Կապույտ քարտին նվիրված բաժին է ավելացվել ԵՄ միգրացիոն պորտալում։ Կայքը յուրաքանչյուր երկրի համար առանձին տեղեկատվություն է տրամադրում Կապույտ քարտի համար դիմողներին։ Այն սահմանում է, որ միայն ԵՄ անդամ պետությունների իշխանությունները կարող են հաստատել Կապույտ քարտերը և նախազգուշացնում, որ ոչ պաշտնական կայքերը կարող են սխալ տեղեկատվություն տրամադրել կամ վճար պահանջել իրենց ծառայությունների համար։


== Պահանջներ ==
Կապույտ քարտի ձեռք բերման համար անհրաժեշտ պահանջներն են. դիմողը պետք է անդամ երկրում վճարվող տարեկան աշխատավարձից առնվազն մեկուկես անգամ ավելի վճարվող աշխատանքային պայմանագիր կամ աշխատանքի առաջարկ ունենա, պետք է ներկայացնի գործող ճանապարհորդական փաստաթուղթ և բարձր մասնագիտական որակավորումը հաստատող փաստաթղթեր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official EU Blue Card page on the EU's Immigration Portal
European Parliament- Blue Card Feature
Council Directive 2009/50/EC of 25 May 2009
Discussion about the Blue Card Archived 2008-10-31 at the Wayback Machine. with Focus on Germany
Building a more attractive Europe. The Blue Card experience by Silvia Mosneaga