armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մատեո Մարիա Բոյարդո

Մատեո Մարիա Բոյարդո (լատ.՝ Matteo Maria Boiardo, ոչ վաղ քան մայիսի 21, 1441 և ոչ ուշ քան հունիսի 21, 1441, Սկանդիանո, Ռեջիո Էմիլիա, Էմիլիա Ռոմանիա - դեկտեմբերի 19, 1494, դեկտեմբերի 28, 1494 կամ 1494, Ռեջիո Էմիլիա, Էմիլիա Ռոմանիա), Վերածննդի բանաստեղծ։


== Կենսագրություն ==
Կանանց գծով Բոյարդոն հայտնի հումանիստ Տիտո Վեսպասիանո Ստրոցիի և Էրկոլե Ստրոցցիի զարմիկն էր։ Մարդասիրական ձևով ստացել է տնային կրթություն։ Կատարել է Ֆերարայի  կառավարիչների անհատական պատվավոր առաքելությունները. 1476-1478 թվականներին՝ Դ' Էստեի կոմս Էրկոլե I-ի բարձրաստիճան պալատական, 1481 թվականից՝ Մոդենայի կապիտան, 1487 թվականից շուրջ յոթ տարի՝ ՌեԺո-Նել-Էմիլիայի կապիտան։


== Ստեղծագործություն ==
Թարգմանել է անտիկ և միջնադարյան պատմաբանների աշխատությունները (Հերոդոտոս, Քսենոֆոն և այլն), ինչպես նաև Ապուլեոսի «Ոսկե ավանակը» վեպը։Վերգիլիոսի ոգով լատիներենով գրել է էկլոգներ, իտալերենով' սոնետներ և կանցոններ , նմանակել է Պետրարկային։ Բոյարդոյի սիրային բանաստեղծությունները զետեղվել են «Կանցոններ» ժողովածուում (1476-1477)։Հեղինակն է «Տիմոնե» հինգ արարով պիեսի (ըստ Լուկիանոսի երկխոսության), որը լույս է տեսել 1500 թվականին։


== «Սիրահարված Օռլանդոն» կամ «Սիրահարված Ռոլանդ» ==

Բոյարդոն իր համբավը ձեռք է բերել «Սիրահարված Ռոլանդը» ստեղծագործությամբ. Բոյարդոն համարձակորեն խախտել է հաստատված ավանդույթը, ըստ որի՝ կոպիտ Ռոլանդը չէր կարող սիրահարված լինել։ Խախտելով ավանդույթը՝ պալատական բանաստեղծն ընդառաջ գնաց ժամանակակից ազնվական հասարակությանը։ Բոյարդոն կարոլինգյան փուլի կոպիտ հերոսներին վերածեց Կլոր սեղանի ասպետների և պալատական խորտակված մշակույթով ասպետներին օժտեց փափկակեցությամբ և վայելքի ձգտումով։ Պոեմի բովանդակությունն առանձին ասպետների անսահման երևակայական արկածներն են. այնտեղ չկա մեկ առանցք։ Չնայած իր թերություններին՝ բանաստեղծությունը մեծ հաջողություն ունեցավ՝ սկսելով այն ժանրից, որը կատարելության հասցվեց Բոյարդոյի իրավահաջորդի՝ Լուդովիկո Արիոստոյի կողմից։
Հետագա սերունդների համար Բոյարդոն դարձավ գիտական ֆանտաստիկայի տիպար։ Գոթֆրիդ Լայբնիցը ,  անդրադառնալով «անհնարինը նկարագրելու արվեստին», առաջին հերթին  ներկայացնում է «Սկանդիանոյի կոմսի  ճարտարամտությունները»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Андреев М. Л. Рыцарский роман в эпоху Возрождения / Российская академия наук ; Институт мировой литературы им. А. М. Горького. — М. : Наука : Наследие, 1993թվական С. 103—121. — 256 с. — ISBN 5-02-011505-3.
Андреев М. Л. Боярдо, Маттео // Культура Возрождения : энциклопедия. — М. : Росспэн, 2007. — Т. 1. — С. 227—228.
Боярдо, Маттео-Мария // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.շ


== Արտաքին հղումներ ==
Լուդովիկո Արիոստո
Հովհաննես Բ Թլկուրանցի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովհաննես Թլկուրանցի (այլ կիրառումներ)Հովհաննես Բ Թլկուրանցի (անհայտ կամ 1450 - 1525), Կիլիկիայի կաթողիկոս 1489 թ.-ից։
Սսի անապահով վիճակի պատճառով մեծ մասամբ ապրել է Հալեպում։ Հովհաննես Բ Թլկուրանցու գործունեությունն են վերագրվում Հալեպի մի շարք եկեղեցական կառույցներ։ Զբաղվել է Երուսաղեմի պատրիարքության պարտքերի գործով, որի համար կոչվել է նաև «կաթողիկոս Երուսաղեմի»։ Հետազոտողները (Միքայել Չամչյան, Ղևոնդ Ալիշան, Կարապետ Կոստանյան, Բ. Կյուլերեսյան և ուրիշներ) Հովհաննես Բ Թլկուրացուն ավանդաբար նույնացրել են բանաստեղծ Հովհաննես Թլկուրանցու հետ, սակայն այդ կարծիքը նորագույն ուսումնասիրողները (Ներսես Ակինյան, Ա. Մնացականյան, Էմանուել Պիվազյան) ժխտում են։
Մ.թ.ա. 417


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ջուղա (Լազիստանի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ջուղա (այլ կիրառումներ)Ջուղա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Լազիստանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Ֆոմկինա

Ֆոմկինա (ռուս.՝ Фомкина), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը մոտ 31 կմ։ Թափվում է Կամչատկա գետի ձախ ափին՝ 241 կմ հեռավորության վրա։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -19070000112120000015844


== Տես նաև ==
Միլկովկա
Ռադուգա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(324) Բամբերգա

(324) Բամբերգա (անգլ.՝ Bamberga), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1892 թվականի փետրվարի 25-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,685741 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7812 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5903 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Բամբերգա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,7977 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1607,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,223928 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,1° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(324) Բամբերգա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դանիել Ֆրենչ

Դանիել Ֆրենչ (անգլ.՝ Daniel Chester French, ապրիլի 20, 1850(1850-04-20)[…], Exeter, Նյու Հեմփշիր, ԱՄՆ[…] - հոկտեմբերի 7, 1931(1931-10-07)[…], Սթոքբրիջ, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ[…]), ամերիկացի քանդակագործ, Ա. Լինքոլնի հայտնի քանդակի հեղինակը ԱՄՆ-ի մայրաքաղաք Վաշինգտոն ԿՇ-ում։ Նա համարվում է ԱՄՆ-ի 19-20-րդ դարերի խոշոր քանդակագործներից մեկը։ Նրա աշխատանքները կարելի է տեսնել տարբեր զբոսայգիներում, համալսարանական կամպուսներում, պաշտոական հաստատություններում և Ամերիկայի թանգարաններում։


== Կյանք և աշխատանքներ ==
Դանիել Ֆրենչը ծնվել է դատապաշտպանի ընտանիքում։ Դեռ վաղ հասակում ի հայտ է եկել նրա նկարչական տաղանդը։ Ուսումը ստացել է Քեմբրիջի Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։ Երբ նա այցելել էր հարազատներին Բրուքլինում, Ֆրենչը ծանոթանում է Ջոն Ուորդի հետ և մեկ ամիս աշխատում է նրա արվեստանոցում։ 1873 թվականին Ֆրենչը առաջարկ է ստանում Կոնկորդ քաղաքից, որպեսզի քանդակի Լեքսիգտոնի և Կոնկորդի միջև եղած ճակատամարտի 100-ամյակի առթիվ մի քանդակ։ The Minute Man քանդակը հանդիսավոր կերպով բացվել է 1875 թվականի ապրիլի 19-ին։ Դրանից հետո Ֆրենչը մեկ տարի ապրում է Ֆլորենցիայում, որտեղ կատարելագործում է քանդակելու իր վարպետությունը Թոմաս Բոլի գլխավորությամբ։ Կարճ ժամանակով գալով հայրենիք` Ֆրենչը նորից մեկնում է Եվրոպա, սովորում է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստենրի ազգային դպրոցում, հետո մի քանի տարի անց է կացնում Տոսկանայում։ Ֆրենչի աշխատանքների համար հաճախ որպես բնորդուհի էր ծառայում մոդել և դերասանուհի Օդրի Մէնսոնը։
1917 թվականին ԱՄՆ-ում առաջին անգամ հանձնվում էր Պուլիցերյան մրցանակ լրագրության ոլորտում, և Դ. Ֆրենչին հանձնարարվում է դրա Ոսկե մեդալի դիզայնի մշակումը։ Քանդակագործի Չեսթերվուդի տանը, որը նախագծվել էր նրա ընկերոջ` ճարտարապետ Հենրի Բեկոնի կողմից, այժմ ստեղծվել է Դ. Ֆրենչի թանգարան։


== Ճանաչում ==
1893 թվական` Ազգային քանդակագործների միության հիմնադիրներից մեկը
1893 թվական` Ամերիկյան գիտության և արվեստի ակադեմիայի անդամ
1901 թվական` Ազգային դիզայնի ակադեմիայի անդամ
1904 թվական` Ամերիկյան նկարիչների և գրողների ակադեմիայի անդամ
Նյու-Յորքի ճարտարապետական լիգայի անդամ
Հռոմում Սուրբ Լուկայի ակադեմիայի անդամ
1940 թվական` Դ. Ֆրենչի պատվին ԱՄՆ փոստային բաժանմունքը թողարկում է փոստային նամականիշ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Թարգմանական բառարան

Թարգմանական բառարան, բառարանի տեսակ, որում մի լեզվի բառերը (դարձվածքները, տերմինները) թարգմանվում են մեկ կամ մի քանի այլ լեզուների. ըստ այդմ տարբերում են երկլեզվյան թարգմանական բառարան, բազմալեզվյան թարգմանական բառարան։
Թարգմանական բառարանները լինում են մի քանի տեսակի։ Դրանցից մեկը թարգմանական-բացատրական բառարանն է, որում մի լեզվի բառերը թարգմանվում, բացատրվում են որևէ այլ լեզվով (համարժեք բառերի տեղադրումով կամ պարզապես իմաստների մեկնաբանմամբ, երբեմն էլ օրինակների ցուցադրումով)։ Հայերենի առաջին տպագիր երկլեզվյան թարգմանական բառարանը Ֆ. Ռիվոլայի Հայ-լատիներեն բառարանն է (Փարիզ, 1933)։ Հետագայում ստեղծվել են հարյուրավոր թարգմանական երկլեզվյան, բազմալեզվյան բառարաններ (այլ լեզուներից հայերենի, հայերենից այլ լեզուների)։ Նոր ժամանակներում ստեղծված այս տիպի բառարաններից են Հ. Դաղբաշյանի կազմածները (Լիակատար բառարան ռուսերենից-հայերեն, Թիֆլիս, 1906, Լիակատար բառարան հայերենից-ռուսերեն, Թիֆլիս, 1911, Ռուս-հայերեն բառարան, հեղինակային կոլեկտիվ, հ. 1-4, Երևան, 1954-58), Ա. Ղարիբյանի Ռուս-հայերեն բառարանը (Երևան, 1968), Ռուս-հայերեն դարձվածաբանական բառարանը (հեղինակային կոլեկտիվ, Երևան, 1975), Գ. Անդրեասյանի Գերմաներեն-հայերեն բառարանը (Երևան, 1976), Ռ. Աբրահամյանի Պահլավերեն-պարսկերեն-հայերեն-ռուսերեն-անգլերեն (Երևան, 1965), Անգլերեն-հայերեն բառարան (հեղինակային կոլեկտիվ, Երևան, 1984), Հայ-ռուսերեն բառարան (հեղինակային կոլեկտիվ, Երևան, 1984)։
Լեզուների՝ գնալով ուժեղացող շփումները, օտար լեզուների ուսուցման պահանջը, գիտատեխնիկական ինֆորմացիան խթանում են այսպիսի բառարանների ստեղծման ու տարածման գործընթացները։ Ահա թե ինչու պատրաստվում են նաև թարգմանական ուսուցողական բառարաններ, թարգմանական-տերմինաբանական բառարաններ (տերմինարաններ)։
Երբեմն թարգմանական բառարանի կազմությունը կատարվում է տարբեր սկզբունքների համակցումով. այսպես ստեղծվում են, օրինակ, թարգմանական-տերմինաբանական-բացատրական բառարաններ։ Այս տեսակին կարելի է հատկացնել, օրինակ, Վ. Արծրունու կազմած Ռուսերեն-լատիներեն բժշկագիտական տերմինների բառարանը (Երևան, 1956), ՀՍՍՀ ԳԱ լեզվի ինստիտուտի հրատարակած Լեզվաբանական բառարանը (հեղինակային կոլեկտիվ, Երևան, 1975)։ Շատ կան թարգմանական տերմինարաններ (մանավանդ ռուսերենից հայերեն)։ Սրանց մեջ ռուսերեն կամ օտար լեզվի տերմինացանկի յուրաքանչյուր գլխաբառի դիմաց տրվում է հայերեն համարժեք տերմինը (մասնագիտական բառը)։ Այս տիպի բազմալեզվյան տերմինարան է Ա. Տոնոյանի կազմած Մաթեմատիկական տերմինների բառարանը (անգլերեն, ռուսերեն, հայերեն, գերմաներեն, ֆրանսերեն լեզուներով, Երևան, 1965)։


== Աղբյուրներ ==
Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։
Մերի Մաքելրոյ

Մերի Արթուր Մակելրոյ (անգլ.՝ Mary Arthur McElroy, հուլիսի 5, 1841(1841-07-05), Greenwich, Վաշինգտոն շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հունվարի 8, 1917(1917-01-08), Օլբանի, ԱՄՆ), ԱՄՆ 21-րդ նախագահ Չեսթեր Արթուրի քույրը և ԱՄՆ առաջին տիկինը 1881-1885 թվականներին։ 


== Կենսագրություն ==
Մերին ծնվել է Գրինվիչում, Նյու Յորք, Ուիլյամ և Մալվինա Արթուրի ընտանիքում։ Եղել է ինը երեխաներից ամենափոքրը։ Հաճախել է Նյու Յորքի Տրոյա քաղաքում գտնվող Էմմա Ուիլարդի դպրոցը։ 1851 թվականին Մերին ամուսնացել է ապահովագրական գործակալ Ջոն Մաքելրոյի հետ։ Զույգն ունեցել է չորս երեխա։ 
1880 թվականին Մերիի եղբայրը՝ Չեսթերը, ընտրվել է Միացյալ Նահանգների փոխնախագահ։ 1881 թվականի հուլիսին նախագահ Ջեյմս Գարֆիլդը մահացու վիրավորվելուց հետո նրան հաջորդել է Արթուրը, և խնդրել է Մերիին հոգ տանել իր կրտսեր դստեր Էլենի մասին և կատարել Սպիտակ տան տիրուհու դերը։ Մերի Մաքելրոյի ընտանիքն ապրել է Օլբանիում, ուստի Մերին ապրել է Վաշինգտոնում միայն ձմեռային ամիսներին։ Չնայած Մերին պաշտոնապես Սպիտակ տան տիրուհին չի եղել սակայն բավականին սիրվել է և ձեռք է բերել բանականին լավ համբավ։ Իր եղբոր հետ մշակած արձանագրությունները տասնամյակներ շարունակ օգտագործվել են այլ Առաջին տիկնայք։ 
Մակելրոյը ղեկավարել է բազմաթիվ միջոցառումներ։ 1885 թվականի փետրվարի 28-ին տեղի է ունեցել Մերի Մակելրոյի եզրափակիչ ընդունելությունը, որին ներկա է եղել 3000 մարդ։ 


== Մահ ==
Մերի Մաքելրին մահացել է 1917 թվականի հունվարի 8-ին Նյու Յորքի Օլբանի քաղաքում։ Թաղված է Օլբանի գյուղական գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մերի Մաքելրոյ Archived 2016-06-03 at the Wayback Machine.
Էմիլի ՎանՔեմփ

էմիլի Իրեն ՎանՔեմփ (անգլ.՝ Emily Irene VanCamp, մայիսի 12, 1986(1986-05-12), Port Perry, Օնտարիո), կանադացի դերասան, հայտնի է Էմի Էբբոթի դերով «Ամուրու սերը» սերիալից (2002-2006), Ռեբեկա Հարփեր` «Եղբայրներ ու քույրեր» սերիալից (2006-2010) և Էմիլի Տորն` «Վրեժ» սերիալից (2011-2015)։


== Կարիերա ==
Կարիերայում հայտնվել է «Կրկանի գործակալը» ֆիլմով։ Նաև նկարահանվել է «Օղակ» կարճամետրաժ ֆիլմում, որը կապող կամուրջ է հանդիսացել «Զանգը» և «Զանգը 2» ֆիլմերի միջև, ընդ որում Էմիլին նկարվել է սերիայի երկրորդ մասից։ 2006 թվականին նկարահանվել է «Սև իռլանդացի» ֆիլմում։ Նրա ամենահայտնի կերպարը համարվում է Էմի Էբբոթը` «Ամուրու սերը» սերիալից։
2007 թվականին ՎանՔեմփը միանում է «Եղբայրներ ու քույրեր» սերիալի երկրորդ եթերաշրջանի դերասանական կազմին` American Broadcasting Company հեռուստաալիքի հետ, որի ընթացքում համագործակցում է պրոդյուսեր Գրեգ Բերլատի հետ («Ամուրու սերը» սերիալի գործընկերոջ)։ Էմիլին ստանձնում է Ռեբեկա Հարփերի դերը` հանգուցյալ Ուիլյամ Վելկերի (Թոմ Սքերիթ) ու նրա սիրուհի` Հոլի Հարփեր (Պատրիշա Ուեթիգ) աղջիկը։ 2010 թվականին նա լքում է նախագիծը։
2011 թվականի սկզբին ՎանՔեմփը ստանում է Էմիլի Տորնի դերը` «Վրեժ» օպերայում, որտեղ նկարահանվում է մինչև 2015 թվականի մայիս ամիսը։


== Անձնական կյանք ==
ՎանՔեմփը ծնվելէ Պորը-Պերիում` Կանադայում, Սինդի ու Ռոբերտ ՎանՔեմփների ընտանիքում։ Նա ընտանիքի չորս աղջիկներից երրորդն է. մեծ քույրը` Քեթին, մանական գրքեր է գրում, այնուհետև` Էլիսոնը, Էմիլին ու Մոլլին` ամենափոքրը։ Նրա հայրը դիետոլոգ է եղել և Էմիլին օգնել է հորը` սնունդ մատուցել հաճախորդներին, հայրենի քաղաքում ու քաղաքից դուրս։
ՎանՔեմփը երեք տարեկանում սկսել է պարով հետաքրքրվել և ցանկանում էր պրոֆեսիոնալ բալետի պարուհի դառնալ, իսկ տասնմեկ տարեկան հասակում նա կարողանում է համոզել ծնողներին, որ իրեն թույն տան մասնակցի ամառային ուսումնական ծրագրի` Մոնրելաում։ Տասներկու տարեկանում ընդունվում է Քվեբեկիի բալետի բարձրագույն դպրոցը, բայց քանի որ դասընթացները տեղի էին ունենում Լե Գրանում` նա ապրում է ֆրանկ-կանադական ընտանիքի հետ։
2012 թվականին նա սկսում է հանդիպել Ջոշուա Բոումանի հետ, որի հետ ծանոթացել էր «Վրեժ» սերիալի նկարահանման ժամանակ։ Նա ազատորեն խոսում էր ֆրանսերենով։


== Ֆիլմագրություն ==


== Մրցանակներ և նոմինացիաներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մասիս Գրիգորյան

Մասիս Գևորգի Գրիգորյան (սեպտեմբերի 3, 1929(1929-09-03), Լենինական, ԽՍՀՄ - փետրվարի 18, 2022(2022-02-18)), հայ նկարիչ։ ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (1990)։


== Կենսագրություն ==
Մասիս Գրիգորյանը 1945 թվականին ավարտել է Գյումրիի Մերկուրովի անվան նկարչության դպրոցը, 1960 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը։ 1963 թվականից դասավանդել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում, 1986-1991 թվականներին՝ դեկան, 1990 թվականից՝ պրոֆեսոր։ 1962 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։


== Ստեղծագործություններ ==
«Առաջին դասը», ՀԱՊ, 1967
«Հեռավոր ձայներ», Վանաձորի պատկերասրահ, 1973
«Հավատարմություն», ՌԴ նկարիչների միության ցուցահանդեսային ֆոնդ, 1978
«Կեսօր», Տագանրոգի պատկերասրահ, 1979
«Անտարբերություն», ՀԱՊ, 2000
«Հերթափոխ», կոմպոզիցիա՝ նվիրված Մարտիրոս Սարյանին, 2003
«Հարցի լուծում», կոմպոզիցիա՝ նվիրված Մեծ եղեռնին, 2003


== Անհատական ցուցահանդեսներ ==
Երևան, 1996
Մոսկվա, 1999
Գյումրի, 2001


== Ծանոթագրություններ ==
Արծվի Վասպուրական (թերթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արծվի Վասպուրական (այլ կիրառումներ)«Արծվի Վասպուրական», ամսագիր, ապա՝ շաբաթաթերթ։ Հրատարակվել է Կ. Պոլսում 1855-1856 ու 1873-1874 թվականներին և Վարագավանքում 1858-64 թվականներին։ Արևմտյան Հայաստանի տարածքում հրատարակվող առաջին պարբերականը։
Խմբագիրներն են եղել Մկրտիչ Խրիմյան և Մ. Անանյան։ Լուսաբանել է եկեղեցական կյանքի. Հայաստանի պատմության, կրթության, բարոյական դաստիարակության խնդիրներ։ Մեծ տեղ է հատկացրել հայ մշակույթի գործիչների՝ Մեսրոպ Մաշտոցի, Սահակ Պարթևի, Մովսես Խորենացու, Եղիշեի, Դավիթ Անհաղթի և այլոց կյանքին ու գործունեությանը, նշել նրանց դերը և ներդրումը հայ ժողովրդի ինքնության պահպանման գործում։ Հրապարակել է հոդվածներ հայկական կենտրոնացված ուժեղ պետության ստեղծողների մասին, որով նպաստել է հայերի ազգային ինքնագիտակցության զարթոնքին։ Սկզբնական շրջանում հիմնականում լուսավորական ուղղություն ունեցող թերթը 1860 թվականից քարոզել է ազգային-ազատագրական գաղափարներ, դարձել Արևմտյան Հայաստանի գավառների ժողովրդավար մտավորականության հայացքների արտահայտիչ, պայքարել Ազգային սահմանադրության իրականացման համար։ «Արծվի Վասպուրական»-ի հետ համագործակցել են Գ. Սրվանձտյանը, Ա. Թոխմախյանը, Ա. Գրիգորյանը, Ա. Բժշկյանը, Րաֆֆին (Հակոբ Մելիք-Հակոբյանը) և ուրիշներ։
«Արծվի Վասպուրականը» լույս է տեսել գրաբարախառն աշխարհաբարով։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնտեռոզի

Մոնտեռոզի(իտալերեն՝ Monterosi), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Վիտերբո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1939 մարդ (ըստ 2001 թվականի տվյալների), բնակչության խտությունը՝ 180,37 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 10,75 կմ²։ Փոսատային ինդեքս՝ 01030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0761։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը հանդիսանում է Վինչենցո էդ Սանտ Անաստազիո իլ Պերսիանոն (Vincenzo ed Sant Anastasio il Persiano), որի տոնը նշվում է ամեն տարի հունվարի 21-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Օսկար լավագույն մոնտաժի համար

«Օսկար» լավագույն մոնտաժի համար տրվում է ամեն տարի 1935 թվականից սկսած «Կինոարվեստի և գիտության ակադեմիա»-ի կողմից։


== Մրցանակակիրների ցուցակը ==
Մրցանակակիրները առանձնացված են առանձին գույնով։


=== 1935—1940 ===


=== 1941—1950 ===


=== 1951—1960 ===


=== 1961—1970 ===


=== 1971—1980 ===


=== 1981—1990 ===


=== 1991—2000 ===


=== 2001—2010 ===


=== 2011—2015 ===
Հունվարի 23

Հունվարի 23, տարվա 23-րդ օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 342 (նահանջ տարիներին՝ 343) օր։


== Դեպքեր ==
1831 - Բելգիան ընդունեց իր պետական դրոշը
1950 - Երուսաղեմը հայտարարվում է Իսրայելի մայրաքաղաք
1996 - Սկսեց հեռարձակվել ԱՐ հեռուստաալիքը
2001 - Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկինում 5 հոգի ինքնահրկիզում կատարեցին
2005 - Վիկտոր Յուշչենկոն ընդունում է Ուկրաինայի նախագահի պաշտոնը


== Ծնունդներ ==
1783 - Ստենդալ (Անրի Բեյլ), ֆրանսիացի գրող (ծ. 1842)
1832 - Էդուարդ Մանե ֆրանսիացի նկարիչ, իմպրեսիոնիզմի հիմնադիրներից մեկը (մ. 1883)
1862 - Դավիթ Հիլբերտ, գերմանացի մաթեմատիկոս (մ. 1943)
1897 - Արաբ Շամիլով, հայաստանցի քուրդ արձակագիր (մահ. 1978 թ.)։
1903 - Իվան Գալամյան, հայ նշանավոր ջութակահար (մահ. 1981 թ.)։
1923 - Կարպ Խաչվանքյան, հայ դերասան (վ. 1998)
1943 - Ֆերդինանտ Առաքելյան, քանդակագործ
1946 - Բորիս Բերեզովսկի, ռուսաստանցի մաթեմատիկոս, օլիգարխ (մ. 2013)
1963 - Ժոզե Մոուրինյո, պորտուգալացի նախկին ֆուտբոլիստ, մարզիչ
1984 - Արիեն Ռոբեն, հոլանդացի ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==
1956 - Ալեքսանդր Կորդա (ծն. 1893), կինոռեժիսոր, արտադրող
1989 - Սալվադոր Դալի, իսպանացի նկարիչ և գրող (ծ. 1904)


== Տոներ ==
Անանիա Սանահնեցի

Անանիա Սանահնեցի (ծ. թ. անհտ – XI դ. 70-ական թթ.), մատենագիր, մեկնիչ, դավանաբան։


== Կենսագրություն ==
Եղել է Հաղպատ-Սանահնի միաբանության անդամ, աշակերտել Դիոսկորոս Սանահնեցուն։ Անանիա Սանահնեցու երկերը կարևոր դեր են կատարել հայ աստվածաբան-դավանաբանական մտքի զարգացման և մեկնողական գրականության մեջ։ «Հակաճառութիւն ընդդէմ երկաբնակաց» հակաճառական-դավանաբան. աշխատությունը հեղինակը շարադրել է Պետրոս Ա Գետադարձ կաթողիկոսի կարգադրությամբ և ավարտել Խաչիկ Բ Անեցի կաթողիկոսի օրոք։ Դավանական ամենազանազան խնդիրներին նվիրված այս երկը բաղկացած է 14 ճառից, որոնց խորագրերն արտացոլում են դրանց բովանդակությունը («Սակս անխտիր հաղորդելոյ», «Վասն Մեծի Հինգշաբթին», «Առ ապականացու ասողան է զմարմինն Տեառն», «Վասն պատկերապաշտից», «Վասն բաժանմանն Վրաց» ևն)։ Երկը աստվածաբանականից զատ ունի աղբյուրագիտական նշանակություն։ Արժեքավոր են հատկապես Անանիա Նարեկացու «Հաւատարմատ»-ի, ինչպես նաև եկեղեցու հայրերի զանազան երկերի տարբեր հատվածները, որոնց ամբողջական բնագրերը մեզ չեն հասել։ Պետրոս Ա Գետադարձի պատվերով 1055 թվականին Անանիա Սանահնեցին շարադրել է Պողոս առաքյալի 14 թղթերի մեկնությունը («Մեկնութիւն չորքետասան թղթոցն Պօղոսի առաքելոյն»), որտեղ հեղինակն օգտվել է Եփրեմ Ասորու, Հովհան Ոսկեբերանի, Կյուրեղ Ալեքսանդրացու և այլոց համաբնույթ աշխատություններից։ Մեկնաբանական մյուս երկերը՝ «Մեկնութիւն Մատթէի» և «Մեկնութիւն Աւետարանին Յովհաննու», հեղինակը գրել է Դիոսկորոս Սանահնեցու պատվերով։ Անանիա Սանահնեցու այս երկերը հետագայում իբրև դասագիրք կիրառվել են վանական դըպրոցներում և վարդապետարաններում։ Անանիա Սանահնեցին գրել է նաև ճառագրական և ներբողական գործեր («Յաղագս Յովհաննու Մկըրտչի», «Ի խաչելութիւն Պետրոսի», «Ներբողեան ասացեալ ի սուրբ Կաթողիկէ եկեղեցի»)։ Հեղինակ է նաև տոմարական մի աշխատության, որի մի հատված պահպանվել է Վարդան Այգեկցու «Արմատ հաւատոյ» դավանաբանական աշխատության մեջ։


== Գրականություն ==
Տեր-Մինասյան Երուանդ, Հաղպատ և Սանահին վանքերը (967–1300),- «Արարատ», 1901, էջ 271–277, 338–344։
Օրմանեան Մ., Ազգապատում, հտ. 1, Կ.Պոլիս, 1912։
Անասյան Հ., Հայկական մատենագիտություն, հտ. Ա, Երևան, 1959։
Քյոսեյան Հ., Աստվածաբանական բնագրեր, Ուսումնասիրություններ, 1, Անանիա Սանահնեցի, Ս. Էջմիածին, 2000։
Conybeare F. C., A Catalogue of the Armenian Manuscripts in the British Museum, L., 1913, p. 339.


== Աղբյուր ==
, Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երևան, «Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ», 2002, էջ 46-47 — 1076 էջ։
Գութանի

Գութանի, ճանապարհային կայարան Երևանի խանության Վեդիբացարի գավառում։ Ճշգրիտ տեղադրությունը՝ անորոշ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հավայան այբուբեն

Հավայան այբուբեն (հավայերեն ka pī‘āpā Hawai‘i) անգլերենից ադապտացված այբուբեն է, որը ներդրվել է 19-րդ դարի սկզբին ամերիկացի բողոքական միսիոներների կողմից։


== Պատմություն ==
1822 թվականին գրելու համակարգը, որը հիմնված է նմանատիպ նորզելանդական համակարգի վրա, մշակվել և տպագրվել է ամերիկացի բողոքական միսիոներ Էլիշա Լումիսի կողմից։ Բնօրինակ այբուբենը ներառում էր հինգ ձայնավոր (a, e, i, o, u) և տասներկու բաղաձայն (b, d, h, k, l, m, n, p, r, t, v, w)։ Այն տպագրվել է ութ էջանոց գրքույկում, որը հայտնի է որպես «Pi-a-pa», որը բացի այբուբենից ներառում էր ուղղագրության դասեր և ընթերցանության հավաքածու։


== Ժամանակակից այբուբեն ==
Ժամանակակից պաշտոնական Հավայան այբուբենը ներառում է 13 տառ՝ 5 սովորական ձայնավոր՝ Aa, Ee, Ii, Oo, Uu և 8 բաղաձայն՝ Hh, Kk, Ll, Mm, Nn, Pp, Ww, ʻokina (փոխանցում է գլոտալ կանգառ)։ Կան նաև 5 փոփոխված տառեր (մակրոններով), որոնք օգտագործվում են երկար ձայնավորները ներկայացնելու համար՝ Āā, Ēē, Īī, Ōō, Ūū:


== Արտասանություն ==


=== Երկբարբառներ ===


== Տես նաև ==
Հավայերեն


== Ծանոթագրություններ ==
Պանսկոե (գյուղ, Գլինկովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊանսկոեՊանսկոե (ռուս.՝ Панское), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կանգար վարդագույն

Կանգար վարդագույն  (լատ.՝ Gundelia rosea), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
15-60 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները խոշոր են, կաշենման, փշոտ, փետրաձև հատված։ Զամբյուղներն ունեն 4-8 (10) ծաղիկներ, որոնք հավաքված են մեծ երկարավուն-էլիպսաձև կամ գնդաձև գլխիկներում և շրջապատված են կոշտ փշոտ ծաղկակից տերևներով։ Ծաղիկները երկսեռ են, ծիրանագույն կամ դարչնագույն։ Պինդ թաղանթում՝ դիասպորայում, գտնվող սերմիկները հասուն պտղի ժամանակ օվալ կամ հակաձվաձև են, մոխրագույն, կամ դարչնագույն, վերին մասում՝ փշիկներով։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Ջրվեժից մինչև Գեղարդ և Լանջազատ)։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Նախիջևան, Միջին Ասիան, Կիպրոս կղզին, Անատոլիան, Սիրիան, Իրաքը, Իրանը, Աֆղանստանը և Պակիստանը։


== էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 800-1600 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, խճաքարոտ, հազվադեպ խոտածածկ լանջերին, առավելապես՝ տափաստաններում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²- ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված է որպես Gundelia tournefortii հազվագյուտ տեսակ։ CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Էրեբունի» պետական արգելոցի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
(7151) 1971 SX3

(7151) 1971 SX3, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Կառլոս Տոռեսի կողմից Սեռո Էլ Ռոբլեում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,606108 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3203 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8919 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1536,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,234269 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,61° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7151) 1971 SX3 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գուգլակ (բերդ)

Գուգլակ, Կուկլակ, բերդ Հայկական Կիլիկիայում, Կիլիկյան լեռնանցքում։
Գուգլակ պաշտպանում էր լեռնանցքը, որը 11-14-րդ դարերին կոչվել է բերդի անունով՝ «Կապանն Կուկլակայ»։ Կիլիկիայի հայկական պետության կազմում եղել է սահմանային չորս մեծ իշխանություններից մեկի (կոչվել է Գուգլակի անունով) գահանիստը։ Գուգլակով էր անցնում Եվրոպայից դեպի Կիլիկիա և Արևելք տանող առևտրաուղին, ուստի, բերդում կար մաքսատուն։ Գուգլակում արդյունահանվել է ոսկի, արծաթ, պղինձ, եղել է ձուլարան։ Գուգլակ բերդը, բացառությամբ արևմտյան կողմի, որը կառուցապատված էր հզոր պարսպով, շրջապատված էր անդնդախոր կիրճերով։ Բերդի երկարությունը եղել է 300, լայնությունը՝ 100 քայլ։ Բոլորաձև աշտարակներով պարսպի մի մասը եղել է սրբատաշ քարից։ Բերդի ներսում ևս եղել են աշտարականման ամրություններ։ Ամենամեծ աշտարակը Գուգլակի արևմտյան կողմում էր, կային գետնափոր բնակարաններ, սյունազարդ գավիթ, վիմափոր ջրամբարներ, մթերանոցներ։ Գուգլակի քարաժայռից ցածր էր իջնում հսկայական սանդուղքը՝ մոտ 60 աստիճաններ


== Գրականություն ==
Ալիշան, Սիսուան, Վնտ․, 1885։


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայկական թագավորություն
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Շնող)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, հուշարձան Հայաստանի Լոռու մարզի Շնող գյուղում։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի 75-րդ տարելիցին։ Տեղադրվել է 1990 թվականին։ Հուշարձանն ունի 3 մետր բարձրություն (պատվանդանով), հայկական խաչքարերի և զարդաքանդակային մոտիվներով ընդհանրացված կոթող է։ Գտնվում է «Վարդանի աղբյուրի» հրապարակում։ Հուշարձանի վրա մակագրված է.


== Հեղինակներ ==
Ճարտարապետ՝ Գառնիկ Շախկյան
Քանդակագործ-վարպետ՝ Արծրուն Հակոբյան


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոպոլ (գյուղ, Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոպոլՆովոպոլ (ուկրաիներեն՝ Новопіль), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վելիկոնովոսյոլկովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոպոլ գյուղում բնակվում էր 253 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Յարդամ (գյուղ, Բուզդյակսկի շրջան)

Յարդամ (ռուս.՝ Ярдам, բաշկիրերեն՝ Ярҙам), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արարատ մարզադաշտ

Արարատ մարզադաշտ, գտնվում է Իրանի մայրաքաղաք Թեհրանի հայաշատ Վանք թաղամասում՝ Արարատ մարզավանում։ Կառուցվել է 1971 թվականին՝ 10,000 նստատեղերով։ Կոչված է ի պատիվ Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթի՝ Արարատ լեռան։ Համալիրը պատկանում է Հայ Մշակութային Արարատ Կազմակերպությանը, որը հիմնադրվել է 1944 թվականին։ Մարզադաշտը օգտագործվում է «Արարատ Թեհրանի», ինչպես նաև կանանց ազգային հավաքականի կողմից։


== Ճարտարապետություն ==
Համալիրը ընդգրկում է 74.000 քառակուսի մետր տարածք։ Գտնվում է Արարատ, Ռաշիդ Յասեմի և Քորդեստան փողոցների միջև ընկած եռանկյունաձև հատվածում։ Արարատ Թեհրանի ֆուտբոլային մարզադաշտը կառուցվել է 1971 թվականին ճարտարապետ Ռոստոմ Ոսկանյանի (1932-2013) նախագծով։ Համալիրի հարավարևելյան մասում գտնվող մարզադաշտի մոտ գոյություն ունի 1987 թվականին նույն ճարտարապետի կողմից կառուցված սուրբ Խաչի մատուռը։ Վերջինս կառուցված է ի հիշատակ Իրան-իրաքյան պատերազմում (1980-88) զոհված հայ զինվորների։ ի«Արարատ» մարզահամալիրը ունի նաև երկու լողավազաններ, բասկետբոլային փակ դաշտեր, բիլիարդի սեղաններ, բադմինտոն կորտեր, թենիսի դաշտեր եւ սպորտային թանգարան։


== Մշակութային կյանք ==
Մարզադաշտում շատ միջոցառումների մատչելիությունը սահմանափակվում է քրիստոնյաների համար։ Քանի դեռ մուսուլմաններ ներկա չեն, քրիստոնյա տղամարդիկ և կանայք միասին են դիտում միջոցառումները, և կանանցից գլխաշոր կապել չի պահանջվում։ Մասնակիցների կարծիքով, սպորտային համալիրն ունի իր սեփական հայկական մթնոլորտը, որը շատ տարբեր է դրսի իսլամադավան աշխարհից։ Նույնիսկ մասնակիցների կողմից խոսվող գերիշխող լեզուն հայերենն է, և ոչ պարսկերենը։
Այնուամենայնիվ, կան միջմշակութային միջոցառումներ, օրինակ՝ ֆուտբոլային հանդիպումներ, որտեղ պետք է հետեւել ընդհանուր իսլամական կանոնակարգերին։ 2016 թվականի սեպտեմբերին Թեհրանի «Արարատ» համալիրում անցկացվեցին համահայկական խաղեր, որին մասնակցեցին մոտավորապես 800 հայ մարզիկներ Իրանից, Հայաստանից և Վրաստանից։ Բացման արարողությանը ներկա էր կրոնական փոքրամասնությունների հարցերով Հասան Ռուհանիի օգնական Ալի Յունեսին։ Համահայկական խաղերի սկիզբը դրվել էր 1968 թվականին՝ Թեհրանում։


== Հայտնի մարզիկներ ==
«Արարատ» մարզադաշտում խաղում ամենակարևոր սպորտային ակումբը «Արարատ Թեհրանն» է, որը գոյություն ուներ 1944-2009 թվականները (այժմ՝ լուծարված՝ սնանկ հայտարարվելու պատճառով)։ Այն վերականգնվել է 2014 թվականին, իսկ 2015 թվականին մասնակցել է Թեհրանի մարզային լիգայում։ Թեև երբեք իրանական ֆուտբոլում գերիշխող դեր չի խաղացել, այն ներկայացրել է առնվազն երեք հայտնի ֆուտբոլիստ։ Անդրանիկ Էսկանդարյանը հետագայում հանդես է եկել Թաջի (ներկայիս Էստեղլալ ՖԱ) համար։ Մարգար Աղաջանյանը Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մարզչական անձնակազմի կազմում է, ինչպես նաև 2014 թվականից ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի ժամանակ մարզիչի օգնականը։ Անդրանիկ Թեյմուրյանը, որը սկսել է իր կարիերան «Արարատ» մարզադաշտում, այնուհետեւ հանդես է եկել «Բոլթոն Ուորդերս ՖԱ» Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում, ապա Էստեղլալ ՖԱ-ում և 2015 թվականին նշանակվել է Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նոր կապիտան։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Ռեչկա (այլ կիրառումներ)

Մեծ Ռեչկա, կարող է վերաբերել՝

Մեծ Ռեչկա - գետ Ռուսաստանում, Կուզյուգի վտակը
Մեծ Ռեչկա - գետ Ռուսաստանում, Մարոմիցայի վտակը
Մեծ Ռեչկա - գետ Ռուսաստանում, Չերնովոյ Նարիկի վտակը
Մեծ Ռեչկա - գետ Ռուսաստանում, Տալմովայայի վտակը
Լոմովո (գյուղ, Բլագովարսկի շրջան)

Լոմովո (ռուս.՝ Ломово, բաշկիրերեն՝ Ломов), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 43 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օրիզոնա (Գոյաս)

Օրիզոնա (պորտ.՝ Orizona), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Գոյաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Գոյանիայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 13 508 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 972,865 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 6,8 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1850 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 111.209.210,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 8.358,45 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,768 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Կլիման կիսաանապատային է։
Արուսյակ (թերթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արուսյակ (այլ կիրառումներ)«Արուսյակ», հասարակական-քաղաքական, գրական, տնտեսական և իրավագիտական անկախ թերթ, երկօրյա, ապա՝ օրաթերթ։ 
Հրատարակվել է 1935-1936 և 1942 թվականներին, Թեհրանում։ Արտոնատեր-խմբագիր՝ Ա.Նազարյան։
Ավետարան (4908)

Ավետարան (4908), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4908 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1393 թվականին Զաքարիա կրոնավոր գրիչի կողմից Աղթամարում։ Ստացողը եղել է Թադեոս կրոնավորը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 27X18 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 288 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 2, ավետարանաիչ 4, խորան 10 մանրանկարներ կիսախորան, լուսանցազարդ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ և սպիտակ ։ Հիշատակարան գրչի՝ 138բ, 222բ, 284բ, ստցողի՝ 88ա, կազմողի՝ 287բ (1562 թվական), հետագայի՝ 288բ (16-րդ դար)։


== Ծանոթագրություններ ==
Սպոնդե (արբանյակ)

Սպոնդե (հուն․՝ Σπονδή), Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Հավայան համալսարանի աստղագետների խմբի կողմից, որը ղեկավարում են Սքոթ Շեփարդը և Դևիդ Ջուիտը, հայտնաբերման մասին հայտնվել է 2001 թվականին, սկզբում ստանալով S/2000 J 5 ժամանակավոր անվանումը։
Սպոնդեն ունի մոտ 2 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 24 253 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 771,604 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 154° խավարածրի հարթության նկատմամբ (156° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,443 է։
Արբանյակի անունը տրվել է 2003 թվականի օգոստոսին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության աստվածուհիներ Հորաներից մեկի անունով, որոնք հանդիսանում են Զևսի (Յուպիտերի հունական տարբերակը) դուստրերը։
Սպոնդեն պատկանում է Պասիֆեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 22,8 - 24,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը 144,5° - 158,3° միջակայքում։


== Տես նաև ==
Յուպիտերի արբանյակներ


== Ծանոթագրություններ ==
Մկրտիչ խան Դավիթխանյան

Մկրտիչ խան Դավիթխանյան (1902 - 1983, Դիզֆուլ, Խուզեսթան, Իրան), իրանահայ գեներալ, քաղաքական գործիչ, պետական գործիչ, Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամ։


== Վաղ կյանք ==
Գեներալ Սարգիս խան Դավիթխանյանի որդին՝ Մկրտիչ խան Դավիթխանյանը, ծնվել է Սպահանում 1902 թվականին։


== Կարիերա ==
Հայ-թուրքական պատերազմում, ինչպես նաև հաջորդած այլ պատերազմներից հետո, որպես իրանական բանակի զինվոր, Մկրտիչ խանը գլխավոր դեր է խաղացել Շեյխ Խազալի տապալման գործում։
1925 թվականի հունվարին այն բանից հետո, երբ Շեյխ Խազալը չստացավ իր անջատողական ապստամբության աջակցությունը ոչ միայն Բախտիարի, Լուր և Խամսե ցեղերից, այլև Ղաջարիների դինաստիայից և բրիտանական կառավարությունից, Ռեզա շահը հրամայեց իր հրամանատարներից մեկին, որը լավ գիտեր Խազալին, հանդիպել նրան և համոզել մեկնել Թեհրան։ Հրամանատար գեներալ Ֆազլոլլա Զահեդին, կառավարության մի քանի պաշտոնյաների ուղեկցությամբ, հանդիպեց Խազալի հետ և նրա հետ երեկոն անցկացրեց նրա զբոսանավում, որը խարսխված էր Շատ ալ-Արաբ գետի վրա՝ Մոհամմերա քաղաքի մոտ գտնվող Ֆալահիա գյուղում գտնվող իր պալատի մոտ։ Հենց այդ երեկո Ռեզա շահը զբոսանավի մոտ Մկրտիչ խան Դավիթխանյանի գլխավորությամբ հիսուն զինվորով հրետանավակ ուղարկեց։ Մկրտիչը և նրա մարդիկ ձերբակալեցին Խազալին և մոտորանավակով տարան դեպի Մոհամմերա, որտեղ սպասում էր մեքենան՝ նրան Ահվազի ռազմաբազա տանելու համար։ Սա նշանավորեց ապստամբության ավարտը։ Մկրտիչ խան Դավիթխանյանն իր ջանքերի համար Ռեզա խանի կողմից պարգևատրվեց Սեպահ շքանշանով։ 
Մկրտիչ խանը Խորրամշահրի նահանգապետն էր մոտ 1927 թվականին և նշանակվեց Դեզֆուլի ռազմական նահանգապետ Իրանա-իրաքյան պատերազմի ժամանակ՝ «Նասր» գործողության ժամանակ ծառայելով որպես տեղական հրամանատար։


== Ընտանիք ==
Մկրտիչի հայրը Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամ գեներալ Սարգիս Խան Դավիթխանյանն էր։ Նա ազգակցական կապ ուներ Իրանի ֆինանսների նախկին նախարար Մարգար Դավիթխանյանի և պարսկական կազակական բրիգադի շտաբի նախկին պետ Մարտիրոս Խան Դավիթխանյանի և այլոց հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գումենցի (այլ կիրառումներ)

Գումենցի, կարող է վերաբերել՝

Գումենցի - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում
Գումենցի - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանում
Հարմոնիա (դիցաբանություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հարմոնիա (այլ կիրառումներ)
Հարմոնիա (հին հունարեն՝ Ἁρμονία՝ համաձայն, ներդաշնակ), հունական դիցաբանության մեջ համաձայնության, երջանիկ ամուսնունթյուն մարմնավորող աստվածուհին, իրար «հակադիր» աստվածություններ Արեսի և Աֆրոդիտեի դուստրը, մեկ այլ վարկածով՝ Զևսի և Էլեկտրայի դուստրը, Կադմոսի կինը։
Հարմոնիայի և Կադմոսի հարսանիքին ներկա են եղել Օլիմպոսի բոլոր աստվածները։ Ինքն Ապոլլոնը հարսանիքին կիթառ էր նվագում, իսկ Մուսաները՝ ձայնակցում փողերով։ Հերմեսը Հարմոնիային նվեր ընծայեց քնար, Դեմետրան՝ ցորենի բերք, Կադմոսը դեռատի կնոջը նվիրում է Հեփեստոսի պատրաստած կախարդական մանյակը, որը հետագայում ճակատագրական դեր է խաղացել Յոթն ընդդեմ Թեբեի արշավանքի ընթացքում և դարձել է Ալկմեոնի կործանման պատճառը։ Նրա որդիները մանյակը հետագայում ընծայաբերում են Դելփյան սրբավայրին։
Դիցաբանական կերպարի անունով է կոչված Հարմոնիա (40) աստերոիդը՝ հայտնաբերված 1856 թ.։ Անվանումն ընտրվել է ի նշանավորումն 1853-1856 թթ. Ղրիմի պատերազմի ավարտի։


== Գրականություն ==
Гармония, в мифологии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Мифы народов мира. Москва, 1991-92, том 1, с.266.


== Ծանոթագրություններ ==
Գողթի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Գողթ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 83 հուշարձան (24 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆուտբոլի Նիդերլանդների Սուպերգավաթ 2012

Ֆուտբոլի Նիդերլանդների Սուպերգավաթ 2012 (հոլ.՝ Johan Cruijff Schaal 2012), Նիդերլանդների սուպերգավաթի 23-րդ խաղարկումը, որն անցկացվել է 2012 թվականի օգոստոսի 5-ին Ամստերդամի Ամստերդամ Արենա մարզադաշտում, որտեղ միմյանց դեմ մրցում էին առաջնության 2011/12 մրցաշրջանի հաղթող Այաքսը և գավաթակիր ՊՍՎ֊ն: Արդյունքում վերջինս հաղթել է 4։2 հաշվով 50 000 հանդիսատեսի ներկայությամբ։


== Խաղ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հաշվետվություն soccerway.com կայքում
Կառլսբադ

Կառլսբադ (գերմ.՝ Karlsbad. German: [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[ˈkaʁlsˌbaːt]]] ( ); South Franconian: Kallsbad), համայնք Գերմանիայում՝ Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասի Կարլսռուեի շրջանում.
Ենթակա է Կարլսռուեի վարչական օկրուգին։ Զբաղեցնում է 38,01 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով եղել է 15.808: Պաշտոնական կոդը՝ 08 2 15 096:


== Պատմական շինություններ ==
Նախկին քաղաքապետարանը
Կլասիցիստական ոճի ճարտարապետության նմուշ հանդիսացող բողոքական եկեղեցին
Սբ. Բարբարա մատուռի ավերակները Կառլսբադի համայնքի կազմում ընդգրկված Լանգենշտայնբախ բնակավայրում (մատուռը կառւցվել է մոտավորապես 1300 թվականին)
Լանգենշտայնբախի ամրոցի (Burg Langensteinbach, կոչվում է նաև Römerturm (ռոմանական աշտարակ), և քաղաքամերձ բլրի վրա նախկինում վեր խոյացած ամրոցի ավերակները (կառուցվել են համապատասխանաբար մոտավորապես 1100 և 1200 թթ.)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Համայնքային գործընկերություն ==
Կառլսբադը գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել հետևյալ համայնքների հետ.

Հելդրունգեն, Կիֆհաուզերկրայս, Թյուրինգիա,  Գերմանիա
Հյուտաու, Զալցբուրգ ( Ավստրիա)


== Կառլսբադը աշխարհի այլ վայրերում ==
Աշխարհի տարբեր երկրներում կան Կառլսբադ անվանումով վայրեր, որոնցից են հետևյալները.

Կառլովի Վարի (նախկինում հայտնի էր Կառլսբադ անվանումով)   Չեխիա
Կառլսբադ, Կալիֆոռնիա  ԱՄՆ
Կառլսբադ, Նյու Մեքսիկո,  ԱՄՆ
Կառլսբադ, Տեխաս,  ԱՄՆ
Կառլսբադ Սփրինգս, Օնտարիո,  Կանադա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կառլսբադի պաշտոնական կայքէջը
Աստերոիդների ցանկ (121301-121400)

Աստերոիդների ցանկ (121201-121300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (121401-121500)
 Աստերոիդների ցանկ (121201-121300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (121401-121500)
Մանյա

Մանյա անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․


== Ռումինական ազգանուն ==
Մանյա (ռումիներեն՝ Manea), թուրքական ծագմամբ ազգանուն, թուրքերեն՝ mâni։

Քրիստիան Մանյա (ծնվ․՝ 1997) - ռումինացի ֆուտբոլիստ,
Նիկոլայ Մանյա (1954-2014) - ռումինացի ֆուտբոլիստ,
Նորման Մանյա (ծնվ․՝ 1936) - ռումինացի գրողՆաև ռումինական արական անձնանուն։

Մանյա Մենեսկու (1916-2009) - Ռումինիայի վարչապետը 1974—1979 թվականներին։


== Ռուսական անուն ==
Մանյա, ռուսական իգական անձնանուն, որը գալիս է Մարիա անձնանունից։
Անունը կիրառվում է նաև Հայաստանում։ Հայտնի կրողներից են․

Մանյա Ղազարյան։
Ու Դունյի

Ու Դունյի (չին. ավանդ. 吳敦義, փինյին Wú Dūnyì), թայվանցի քաղաքական գործիչ, Գոմինդան կուսակցության նախագահ (2017-2020), Չինաստանի Հանրապետության վարչապետ (2009-2012), Չինաստանի Հանրապետության փոխնախագահ (2012—2016):


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1948 թվականի հունվարի 30-ին Տայչժուն գավառի Ցաոտուն գյուղակում (հիմա այդ վայրը գտնվում է Նանտոու գավառի տարածքում)։ 1970 թվականին Թայվանի Ազգային համալսարանի հումանիտար գիտությունների պատմության բաժնում ստացել է բակալավրի աստիճան։ Ամուսնացած է, ունի երեք տղա և մեկ աղջիկ։ 


== Կարիերա ==
Ու Դունյին 1990 թվականին նշանակվել է Գաոսյուն քաղաքի քաղաքապետ և այդ պաշտոնը զբաղեցնում է մինչ 1994 թվականը, և ապա վերընտրվել է ևս չորս տարի։ 2007 թվականից Ուն զբաղեցնում է Գոմինդան կուսակցության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը։
2009 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, հաշվի առնելով այն ժամանակվա վարչապետ Լյու Չժաոսյուանի մոտալուտ պաշտոնանկությունը, նրան փոխարինեց Ու Դունյին։ Սեպտեմբերի 10-ին Լյուն և նրա ամբողջ կաբինետը հրաժարական տվեցին, և նույն օրը Ու Դունյին ստանձնեց հանրապետության վարչապետի պաշտոնը։
2012 թվականի նախագահական ընտրություններում առաջադրվեց Չինաստանի Հանրապետության փոխնախագահի պաշտոնում, զուգորդվելով նախագահ Մա Ինցզյուի հետ, ընտրություններում հաղթելուց հետո 2012 թվականի մայիսի 20-ին նա  ստանձնեց իր պաշտոնը։


== Ծանոթագրություններ ==
Գմբեթ (այլ կիրառումներ)

Գմբեթ անվանումը կարող է վերաբերվել.

Գմբեթ - սնամեջ, կիսագնդաձև տարածական ծածկ կամ ծածկը կրող տարածական կառույց
Գմբեթ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Բալուի գավառակում
Գմբեթ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում
Գմբեթ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում
Գմբեթ - աղբյուր Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի նահանգում
Գմբեթ - լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Պոնտական լեռնահամակարգին պատկանող Գմբեթ լեռների շրջանում
Գմբեթ - լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Սևանա լճի արևելյան ափի մոտ, այժմյան Վարդենիսի շրջանի Կարճաղբյուր գյուղի մոտ
Գմբեթ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դիադինի գավառակում
Մկրտիչ Ջանան

Մկրտիչ Ջանան (Մկրտիչ Միհրանի Ջանանյան, հուլիսի 5, 1892(1892-07-05), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 18, 1938(1938-07-18)), հայ դերասան, դրամատուրգ, ռեժիսոր, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1932 թվական), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Կոստանդնուպոլիսում։ Պատանեկան հասակից իր կյանքը կապել է հայ բեմի հետ։ Նա իր գործունեությունն սկսել է 1910 թվականից, Կ. Պոլսի Վարիեթե թատրոնում աննշան մի դերի կատարումով։ Հետո հանդես է գալիս Ա. Ազյանի և Հ. Զարիֆյանի թատերախմբերում (1913 թվական և 1914 թվական)։ Մեծ եղեռնից, առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ Պոլսում մի կարճ ժամանակով վերստին կենդանություն առավ հայ մշակութային կյանքը, «Պոլսո հայ դրամատիկ ընկերությունը» բեմադրում էր տալիս պիեսներ, որոնց մասնակցում էր նաև Ջանանը՝ գտնելով և՛ հաջողություն, և՛ մամուլի գնահատություն։ 1920 թվականին երիտասարդ դերասանը եղել է Փարիզում։ Եթե այստեղի հայկական թատերախմբերում խաղացած դերերն էական նշանակություն չունեցան նրա առաջադիմության համար, ապա այդպիսի նշանակություն ունեցավ շփումը գեղարվեստական մեծ կյանքի հետ։ Մի որոշ ժամանակ լինում է Լոնդոնում, Շեքսպիրի հայրենի քաղաք Ստրեդֆորդում, ապա և եվրոպական ուրիշ երկրներում։ 1921 թվականին Ջանանը վերադառնում է Պոլիս և ոգևորությամբ մասնակցում հայ թատերական միության ներկայացումներին։ Պոլսահայ թատրոնի այս վերջին առկայծման մեջ շատ որոշակի էր անսպառ եռանդի տեր երիտասարդ դերասանի կատարած դերը։ Որքան էլ ուշագրավ էր դերասանի գործունեությունն այս շրջանում, որի մեջ պետք է նշել «Օթելլոյի» նրա բեմադրությունը և Յագոյի դերակատարումը, հայկական գեղարվեստական կյանքը Պոլսում այլևս չուներ հեռանկար։ Երևույթը դառնում է ավելի ու ավելի ակներև։ Եվ Մկրտիչ Ջանանը, 1922 թվականի վերջին, Վահրամ Փափազյանի, Հրաչյա Ներսիսյանի և մի քանի ուրիշների հետ բռնում է Խորհրդային Հայաստանի ճամփան։
Շատ ժամանակ պետք չեղավ Ջանանին նոր հասարակարգի նոր արվեստի սկզբունքները ոչ միայն հասկանալու և ընդունելու, այլև դրանց կրողն ու կենսագործողը դառնալու համար։ 1923 թվականին Ամո-Խարազյանի հետ նա «Կոլեկտիվ թատրոնի» նախաձեռնողն էր, 1928 թվականին՝ Հայաստանի ադրբեջանական թատրոնի հիմնադիրը, հետագայում՝ Երևանում Պատանի հանդիսատեսի և Հայաստանի քրդական թատրոնների հիմնադրման գործի մասնակիցը։ Կազմակերպման գործերի հետ՝ ռեժիսորական աշխատանք, որի հետաքրքիր արտահայտությունն էր «Պաղտասար աղբարի» բեմադրությունը Բանվորական թատրոնում, ապա և Առաջին պետթատրոնում։ Ռեժիսորական գործերի հետ՝ թատերագրությունը, որ ունեցավ այնպիսի արդյունք, ինչպիսին «Շահնամեն» էր։ թատերագրության հետ՝ եռանդուն լրագրող, ակնարկների ու արվեստաբանական հոդվածների հեղինակ։
Նրա լավագույն դերերից են Յագո («Օթելլո»), Բարխուդար («Նամուս»), Սեյրան («Նամուս»), Գիժ Դանիել («Չար ոգի»), Էլիզբարով («Պատվի համար»), Լորենցո («Վենետիկի վաճառականը»), Մակբեթ («Մակբեթ»)։
Նկարահանվել է «Խասփուշ» (Սեիդ), «Քրդեր-Եզդիներ» (Խանո), «Երկու գիշեր» (պրեմիեր-մինիստր) կինոնկարներում։
Վահան Թոթովենցի հետ գրել է Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկանների» ինսցենիրովկան։ 1932 թվականին բեմադրվել է նրա «Սիրելն արվեստ է» պիեսը։ Գրել է «Շահնամե» և «Բանվոր քեռին Արևելքում» (մանկական) պիեսները։ Անհիմն բռնադատվել և գնդակահարվել է 1938 թվականին՝ ստալինյան մաքրագործումների օրերին։


== Մ. Ջանանի երկերի մատենագրություն ==
Շահնամե (դրամա), Երևան, Պետհրատ, 1935 թվական, 158 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սիցիլիական պիցցա

Սիցիլիական պիցցա, իտալերեն անվանում են Սֆինչոնե (իտալերեն՝ Sfincione) կամ սիցիլերեն Սֆինչունի (սից.՝ Sfinciuni)։ Այն պիցցայի տեսակ է, որը ծնունդ է առել Պալեռմոյում, Սիցիլիայի մայրաքաղաքում։ Ի տարբերություն պիցցայի մնացած տեսակներին՝ այս պիցցայում պանիրը, որը պիտի գտնվի ամենավերևում, գտնվում է սոուսի տակը։ Այն պատրաստելու համար օգտագործում են անձրուկներ։
Բացի Իտալիայից այս պիցցան շատ մեծ համբավ է ստացել ԱՄՆ-ում Նյու Յորք և Նյու Ջերսի նահանգներում։ Այդ նահանգներում շատ են փախստական իտալիացիներ, այդ իսկ պատճառով այդ պիցցան այդտեղ ունի լավ համբավ։ ԱՄՆ-ում այն պատրաստում են քառակուսի և հաստ խմորով։ Նրանք այն անվանում են տոմատե կարկանդակ։
Իկարիա (կղզի)

Իկարիա (հուն․՝ Ικαρία), տեղացիները հաճախ անվանում են Նիկարիա, Հունաստանին պատկանող կղզի Եգեյան ծովում։ Հարևան Սամոս կղզու հետ միասին Իկարիան ձևավորում է Հարավային Սպորադներ կղզեխմումբը։
Խոշորագույն քաղաքը և ադմինիստրատիվ կենտրոնը Այոս Կիրիկոսն է։


== Անվան ծագումնաբանություն ==
Ըստ հին հունական ավանդազրույցի՝ աթենացի ավանդական ճարտարապետ Դեդալոսը, իբր, նախանձից սպանելով իր աշակերտին, փախել է Կրետե, որտեղ Մինոս թագավորի հրամանով Մինոտավրոս հրեշի համար կառուցել է Լաբիրինթոս։ Բայց երբ Մինոսի դուստր Արիադնային սովորեցրել է հրեշին սպանած Թեսևսին Լաբիրինթոսից ազատելու հնարը, Իկարոս որդու հետ բանտարկվել է Լաբիրինթոսում։
Այնտեղից փախել են Դեդալոսի պատրաստած արհեստական թևերով։ Պատանի Իկարոսը շատ է մոտեցել արևին, հալվել են թևերի փետուրներն ամրացող մոմերը, և նա ընկել է Եգեյան ծով։ Հայրը որդուն թաղել է մերձակա կղզում, որն այնուհետև կոչվել է Իկարիա։


== Աշխարհագրություն ==
Իկարիան մտնում է Հյուսիսային Եգեյան կղզիների կղզեախմբի և վարչատարածքային միավորի մեջ։ Իկարիան հիասքանչ բնությամբ գողտրիկ կղզի է, որը գտնվում է ծովի մակարդակից ավելի քան 1030 մետր բարձրության վրա և զբաղեցնում է ընդհանուր հաշվով 255,3 կմ² տարածք։
Իկարիան հայտնի է իր քարանձավների առատությամբ։ Կղզու տարածքում մինչ օրս կան բազմաթիվ չհայտնաբերված և չուսումնասիրված քարանձավներ։ Այստեղ կան նաև մի շարք հանքային աղբյուրներ, որոնց մի մասը հայտնավերրված է եղել դեռևս հին հույների օրոք։


== Ծանոթագրություններ ==
Սորոկինո (քաղաք, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍորոկինոՍորոկինո (ուկրաիներեն՝ Сорокине), քաղաք Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Սորոկինոի քաղաքային խորհուրդում, մարզային նշանակության քաղաք, շրջկենտրոն։ Հիմնադրվել է 1914 թվականին։
2011 թվականի տվյալներով Սորոկինո քաղաքում բնակվում էր 44 840 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 77,33 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2011-03-07 at the Wayback Machine. (ուկր.)
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Պեսկի (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊեսկիՊեսկի (ռուս.՝ Пески), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պերվոմայսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արևշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արևշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Արևշատ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 6 հուշարձան (7 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==