Կոճղասնկեր

Կոճղասնկեր (լատ.՝ Armillaria), բազիդիավոր սնկերի որոշ տեսակներ, որոնք պատկանում են շարքասնկայինների (Tncholomataceae) և ստրոֆարիայինների (Strophariaceae) ընտանիքներին։ Ըստ ժամանակակից սիստեմատիկայի պատկանում են (լատ.՝ Physalacriaceae) ընտանիքին։


== Կոճղասնկերը Հայաստանում ==

Հայաստանում տարածված են կոճղասունկ աշնանայինը, ձմեռայինը, ամառայինը, մարգագետնայինը կամ չփտուկը և կեղծ կոճղասունկ ծծմբադեղինը։ Բոլոր տեսակները, բացի չփտուկից, բնափայտը քայքայող սնկեր են, հանդիպում են Հայաստանի անտառաշատ վայրերում՝ կենդանի կամ մահացած ծառերի բների, կոճղերի վրա՝ մեծ խմբերով։ Չփտուկն աճում է փռոցաշերտի վրա, հիմնականում՝ մարգագետիններում և անտառների բացատներում։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Աշնանային կամ իսկական կոճղասնկի՝ մեղրասնկի (Armillaria mellea) գլխարկը (տրամագիծը՝2-13 սմ) սկզբում ուռուցիկ է, ապա՝ տափակ՝ գագաթին փոքրիկ թմբիկով, գորշավուն, կեղտոտ դեղնադարչնագույն, բարակ, մանր դարչնագույն թեփուկներով, որոնք հասունների մոտ անհետանում են։ Թիթեղները խիտ են, դեղնասպիտակ, հաճախ՝ գորշ բծերով, թեթևակի իջնում են ոտիկի վրա։ Երիտասարդ պտղամարմնի գլխարկի ստորին մասը պատված է սպիտակ թաղանթով։ Պտղամիսն սպիտակավուն է, փխրուն՝ փափուկ, հաճելի հոտով և տիպ, թթու համով։ Ոտիկը (երկարում է՝ մինչև 15 սմ, հաստանում է' 1-1,5 սմ) վերևում սպիտակ է, ներքևում՝ դարչնաշագանակագույն, հիմքի մոտ՝ մի փոքր լայնացած՝ մանր թելիկավոր թեփուկներով և սպիտակ թաղանթային օղակով։


== Վնասակար ազդեցություններ և կիրառում ==
Վնասակար է։ Մոտ 200 բուսատեսակների մակաբույծ է. սնկամարմնի (միցելիում) մուգ գորշավուն ձգանները տարածվում են բնափայտի մեջ և քայքայում այն։ Բոլոր Կոճղասնկերը ուտելի են, բացի թունավոր կեղծ ծծմբադեղնից (Hypholoma fasciculare), որը տարբերվում է իր ծծմբադեղին, հետագայում՝ կանաչաձիթապտղագույն վառ գունավորված թիթեղներով և դառը համով։


== Սիստեմատիկա և տեսակներ ==


=== Տաքսոնոմիա ===


=== Տեսակներ ===

Armillaria affinis (Singer) T.J.Volk & Burds., 1995
Armillaria borealis Marxm. & Korhonen, 1982
Armillaria calvescens Bérubé & Dessur., 1989
Armillaria camerunensis (Henn.) Courtec., 1995
Armillaria cepistipes Velen., 1920
Armillaria duplicata (Berk.) Sacc., 1887
Armillaria ectypa (Fr.) Emel, 1921
Armillaria fellea (Hongo) Kile & Watling, 1983
Armillaria fumosa Kile & Watling, 1983
Armillaria fuscipes Petch, 1909
Armillaria gemina Bérubé & Dessur., 1989
Armillaria griseomellea (Singer) Kile & Watling, 1983
Armillaria heimii Pegler, 1977
Armillaria hinnulea Kile & Watling, 1983
Armillaria jezoënsis J.Y.Cha & Igarashi, 1994
Armillaria limonea (G.Stev.) Boesew., 1977
Armillaria lutea Gillet, 1874
Armillaria luteobubalina Watling & Kile, 1978
Armillaria mellea (Vahl) P.Kumm., 1871
Armillaria melleorubens (Berk. & M.A.Curtis) Sacc., 1887
Armillaria nabsnona T.J.Volk & Burds., 1996
Armillaria novae-zelandiae (G.Stev.) Herink ex Boesew., 1977
Armillaria omnituens (Berk.) Sacc., 1887
Armillaria pallidula Kile & Watling, 1988
Armillaria procera Speg., 1889
Armillaria puiggarii Speg., 1889
Armillaria sinapina Bérubé & Dessur., 1988
Armillaria singula J.Y.Cha & Igarashi, 1994
Armillaria solidipes Peck, 1900
Armillaria sparrei (Singer) Herink, 1973
Armillaria tabescens (Scop.) Emel, 1921
Armillaria tigrensis (Singer) T.J.Volk & Burds., 1995
Armillaria viridiflava (Singer) T.J.Volk & Burds., 1995
Armillaria yungensis (Singer) Herink, 1973


== Գրականություն ==
Грибы СССР. — М.։ Мысль, 1980.
Heinz Butin։ Krankheiten der Wald- und Parkbäume. Diagnose, Biologie, Bekämpfung. 2 Sporentafeln. 3., neubearbeitete und erweiterte Auflage. Thieme, Stuttgart und New York 1996, ISBN 3-13-639003-2
Helga Marxmüller, Ottmar Holdenrieder։ Morphologie und Populationsstruktur der beringten Arten von Armillaria mellea s.l. In։ Mycologia Bavarica 4. 2000. Seiten 9–32.
Dagmar Nierhaus-Wunderwald։ Die Hallimasch-Arten. Biologie und vorbeugende Massnahmen. Archived 2014-02-01 at the Wayback Machine. In։ Merkblatt für die Praxis 21. Eidgenössische Forschungsanstalt für Wald, Schnee und Landschaft (WSL), Birmensdorf (Schweiz). 1994. (PDF; 1,6 MB)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Род Армиллариелла, или Опенок — Armillariella Karst
Систематика на сайте www.mycobank.org