armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Շավիղ Գրիգորյան

Շավիղ Սուրենի Գրիգորյան (մարտի 28, 1922(1922-03-28), Ալափարս, Նոր Բայազետի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - դեկտեմբերի 25, 2012(2012-12-25), Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (2002)։


== Կենսագրություն ==
1941-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմի գործողություններին։ 1945 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1961–1981 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Հեղինակել է գիտական մենագրություններ, պատմվածքներ։ Մամուլում հանդես է եկել գիտական բազմաթիվ հոդվածներով։ Եղել է «Սայաթ-Նովա» մշակութային միության գիտխորհրդի և Հայ աշուղների միության նախագահը։ 1999 թվականից եղել է Հայաստանի Գրողների միության անդամ։
Ուսումնասիրությունները վերաբերում են գուսանական և աշուղական երգարվեստի խնդիրներին։ Կազմել է աշուղ Աշխույժի երկերի (1963), «Ով Հայաստան» (2002) և այլ ժողովածուներ։ Հեղինակ է «Հայոց հին գուսանական երգերը» (1971), «Իմ Ջիվանին» (1997), «Հայ աշուղական գրականության պատմություն» (2002), «Կարոտի գինը» (1991 թվական, իրապատում ակնարկներ, էսսեներ) և այլ գրքերի։ Հայ աշուղների միության նախագահ (2004)։


== Երկեր ==
«Սազայի և Ենգի», 1958 թ.
«Շիրին, Տաղարան», 1966 թ.
«Հովհաննես Թումանյան», 1969 թ.
«Աշուղ Սազայի», 1971 թ.
«Կարոտի գինը», 1991 թ.
«Իմ Ջիվանին», 1997 թ.
«Աշուղ Սազայի, Ով Հայաստան», 1998 թ.
«Հայ պոեզիայի Քուռկիկ Ջալալին», 1999 թ.
, «Հայ աշուղական գրականության պատմություն», 2002 թ.
«Սայաթ-Նովա», 2004 թ.


== Ծանոթագրություններ ==
Կարպո (արբանյակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարպո (այլ կիրառումներ)Կարպո (հին հունարեն՝ Καρπώ), կամ Յուպիտեր XLVI Յուպիտերի բնական արբանյակներից է։ Հայտնաբերվել է 2003 թվականին։


== Հայտնաբերումը ==
Հայտնաբերվել է 2003 թվականի փետրվարի 9-ին Սքոթ Շեփարդի գլխավորած գիտնականների խմբի կողմից Հավայան համալսարանում։ 2005 թվականի մարտի 30-ին նրան տրվել է պաշտոնական Կարպո անվանումը, մինչ այդ ժամանակավորապես անվանվել էր S/2003 J 20: Անվանվել է հունական դիցաբանության աստված Զևսի դստեր Կարպոյի պատվին։


== Ուղեծիրը ==
Կարպոն կատարում է ամբողջական պտույտ Յուպիտերի շուրջ 456 օր, 7 ժամ և 12 րոպե պարբերությամբ, առավելագույն հեռավորությունը մոլորակից 17,058 մլն. կմ։ Կարպոյի ուղեծիրը ձգված (էքսցենտրիսիտետը` 0,4316) և չափազանց թեքված է` թեքումը Լապլասի հարթությանը 51,628°:
Համարվում է, որ Կարպոն Ֆեմիստոյի պես չի պատկանում որևէ արբանյակների խմբի և հանդիսանում է միայնակ արբանյակ։


== Ֆիզիկական առանձնահատկությունները ==
Կարպոյի տրամագիծը կազմում է ընդամենը 3 կիլոմետր։ Խտությունը գնահատվում է մոտ 2,6 գ/սմ³: Ենթադրաբար կազմված է սիլիկատային ապարներից։ Չափազանց մուգ մակերևույթի ալբեդոն կազմում է 0,04։ Աստղային մեծությունը հավասար է 23,0m։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Յուպիտերի հայտնի արբանյակները (հեղինակ Սքոթ Շեփարդ)
Կրեսպյատիկա

Կրեսպյատիկա  (իտալերեն՝ Crespiatica), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1563 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 223 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 7 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 20070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0371։
Կրեսպյատիկան սահմանակից է Դովերա, Բագնյոլո Կրեմասկո, Վայանո Կրեմասկո, Մոնտե Կրեմասկո, Չիևե, Կորտե Պալազիո, Աբադիա Չերետո մունիցիպալիտետներին։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Անդրեաս Առաքյալը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 30-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Բուսովաչա (համայնք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բուսովաչա (այլ կիրառումներ)Բուսովաչա համայնք (բոս․՝  և խորվ.՝ Busovača, սերբ.՝ Бусовача), բոսնիական համայնք, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիայի կազմում։ Տեղակայված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնական մասում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Բուսովաչա քաղաքը։


== Բնակչություն ==
1991 թվականի մարդահամարի համաձայն համայնքում ապրել են 18 879 մարդ։ Ըստ 2009 թվականի տվյալների համայնքի բնակչությունը կազմել է 16 073 մարդ։


== Համայնքի բնակավայրեր ==
Բարե, Մուկովցի, Բուսելի, Բուսովաչա, Ցարիցա, Դոբրալևո, Դոլաց, Դոնյա Ռովնա, Գորնյա Ռովնա, Գրեբլե, Գրանիցե, Գուստի Գրաբ, Խոզանովիչի, Խրասնո, Յավոր, Յազվինե, Ելինակ, Կաչունի, Կայոնիկ, Կատիչի, Կովաչևաց, Կրչևիցե, Կրվավիչիչի, Կուլա, Կուպրես, Լոնչարի, Մեխուրիչի, Մերդանի, Միխայելևիչի, Միլավիցե, Նեզիրովիչի, Օչեխնիչի, Օսելիշտե, Պոդբարե, Պոդյելե, Պոդստիենա, Պոլե, Պրոսյե, Պուտիշ, Ռավան, Սկրադնո, Սոլակովիչի, Ստրանե, Ստուբիցա, Շուդինե, Տուրիչի և Զարաչե։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
„Национални састав становништва - Резултати за Републику по општинама и насељеним мјестима 1991.", статистички билтен бр. 234, Издање Државног завода за статистику Републике Босне и Херцеговине, Сарајево.


== Արտաքին հղումներ ==
Համայնքի պաշտոնական կայքէջ (բոսն.)
Տվյալներ համայնքի մարդահամարների մասին
Բարզան Ստորին

Բարզան Ստորին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեպնոե (ավան, Պոլտավայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտեպնոեՍտեպնոե (ուկրաիներեն՝ Степне), ավան Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպնոե ավանում բնակվում էր 1 934 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Բարվախոս

Բարվախոս ( <բարք + խոս), բարոյախոս (<բարոյք + խոս), բնախոս (<բուն + խոս), առակների և առակատիպ զրույցների հին հունական ժողովածու։ Կազմվել է հավանաբար 2-րդ դարում, Ալեքսանդրիայում (Եգիպտոս)։ Սկզբնաբար իր նյութն առել է միայն կենդանական աշխարհից, բայց հետագա խմբագրություններում պատահում են նաև ծառերի, քարերի, ինչպես նաև մարդկանց անուններ։ Կենդանիների օրինակով այլաբանորեն ուսանելի ընդհանրացումներ է անում։ Առակներին ու զրույցներին երբեմն տրվում են կենցաղային, իսկ երբեմն՝ կրոնաբարոյական մեկնաբանություններ։ Միջին դարերում բարվախոս տարածված էր շատ լեզուներով։ Հայտնի են լատիներեն, ասորերեն, հայերեն, ղպտիերեն, եթովպերեն, արաբերեն և այլ հին թարգմանություններ ու խմբագրություններ։ Հայերեն թարգմանությունը հավանաբար կատարվել է 5–6-րդ դարերում։ Այդ թարգմանությունից հայտնի են ձեռագիր բազմաթիվ օրինակներ ։ Հայերեն առաջին անգամ հրատարակվել է 1855 թվականին։ Նիկողայոս Մառը 1894 թվականին և 1904 թվականին տարբեր ձեռագրերի հիման վրա տվել է երկու նոր հրատարակություն, որոնք բնագրի տարբեր խմբագրություններ են։ Մառն ապացուցել է, որ վրացերեն բարվախոսը հայերենից է թարգմանվել։ Հեղինակը հայտնի չէ։ Այդ մասին բանասիրության մեջ գոյություն ունեն տարբեր կարծիքներ, վերագրվում է Եպիփանես Կիպրացուն կամ Պետրոս Աղեքսանդրացուն, Բարսեղ Կեսարացուն, Հովհաննես Ոսկեբերանին և ուրիշների։ Հայերեն ձեռագրերում բարվախոսը մեծ մասամբ անանուն է և հաճախ խորագրված՝ «Ի»րատք իմաստասիրաց և ուղղափառ վարդապետաց», «Բանք խրատականք ասացեալ յիմաստնոց» և այլն։
(4809) Ռոբերտբալ

(4809) Ռոբերտբալ (անգլ.՝ Robertball), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1928 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,565924 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9262 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2056 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1501,29 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,239794 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,68° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4809) Ռոբերտբալ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալբիեռ

Ալբիեռ (ֆր.՝ Albières), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 113 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.55 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.25 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 135 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 32 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 57 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 35-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 22։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 61,4 %։ 35 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 25 անձ (18 տղամարդ և 7 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (4 տղամարդ և 6 կին)։ 22 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտա Մարիա դա Վիտորիա

Սանտա Մարիա դա Վիտորիա  (պորտ.՝ Santa Maria da Vitória), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևմտյան նահագի Բաիա մարզում։ Մտնում է Սանտա Մարիա դա Վիտորիա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 40 184 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 890,695 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 21,25 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1909 թվականի հուլիսի 26-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2004 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 85.702.938,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 2.082,39 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,669 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Կլիման տարածքում լեռնային արևադարձային է։


== Ծանոթագրություններ ==
(4866) Բադիլո

(4866) Բադիլո (անգլ.՝ Badillo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 10-ին Տակուո Կոջիմայի կողմից Չիյոդայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,002965 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,759 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2469 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1900,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189399 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,36° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4866) Բադիլո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վալեմայո

Վալեմայո (իտալերեն՝ Vallemaio), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո շրջանում՝ Ֆռոզինոնե պրովինցիայում։ Բնակությունը կազմում է 1011 մարդ (2008 թվականին), խտություննը կազմում է 52 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 20 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 3040։ Հեռախոսսյին կոդ՝ 0776։
Համայնքի հովանավոր սուրբը՝ Սան-Տոմազզոն է ( Сан-Томмазо) ։


== Ժողովրդագրություն ==


== Հմայնքի վարչակազմը ==
Հեռախոս։ 0776 957123
Էլ-փոստ։
Պաշտոնական կայք։


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
La Ciociaria (italienisch)
Vallemaio auf www.comuni-italiani.it (italienisch)
Գրավզոն

Գրավզոն (ֆր.՝ Graveson), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում։
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 4271 մարդ, բնակչության խտությունը` 181.44 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23.54 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 590 կմ հարավ, Մարսել քաղաքից` 80 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 2610 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1956-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 654։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,9 %։ 1956 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1752 անձ (940 տղամարդ և 812 կին)։ Գործազուրկ են եղել 204 անձ (91 տղամարդ և 113 կին)։ 654 անաշխատունակներից 214-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 237-ը` թոշակառուներ, իսկ 203-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Բուշ դյու Ռոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
«Ալեքսանդր III կայսեր թագավորելու հիշատակի» մեդալ

«Ալեքսանդր III կայսեր թագավորելու հիշատակի» մեդալ (ռուս.՝ Медаль «В память царствования императора Александра III»), Ռուսական կայսրության պետական պարգև, որը ստեղծվել է 1896 թվականի փետրվարի 26-ին Նիկոլայ II-ի հրամանով։ Մեդալը նվիրված է Ալեքսանդր III-ի 51-րդ տարելիցին։


== Պարգևատրման կարգ ==
Մեդալով պարգևատրվել են քահանաները, եկեղեցական գեներալները, գլխավոր սպայական կազմը և այլ անձինք, ովքեր աշխատում էին տարբեր գերատեսչություններում։ Պարգևատրվել են նաև կանայք։


== Մեդալի նկարագրություն ==
Մեդալը պատրաստում էին արծաթից՝ 28 մմ տրամագծով։ Մեդալի դիմերեսին պատկերված է Ալեքսանդր III-ի կիսանդրին, որը նայում է դեպի աջ։ Մեդալի աջակողմյան եզրին մակագրված է․ 

իսկ ձախակողմյան մասում, դափնու տերև։ Մյուս կողմում գրված է Ալեքսնադր III-ի կառավարության տարիները՝ 

Թվականների վերևում պատկերված է կայսերական թագը։ Սանտկ Պետերբուրգի դրամատանը մեդալները հատել է ավելի քան 300 000-ը։


== Կրելու կարգ ==
Մեդալը ուներ կանթ շերտաձողիկին կամ ժապավենին ամրացնելու համար։ Մեդալը պետք է կրել կրծքին.։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Чепурнов Н. И. Наградные медали Государства Российского. — М.: Русский мир, 2000. — С. 579. — 768 с. — ISBN 5-89577-024-X
Բետոնի վակուումացում

Բետոնի վակուումացում, կաղապարամած լցնելուց և խտացնելուց հետո բետոնախառնուրդից ավելցուկային ջրի արհեստական հեռացում (արտածծում)։ Բետոնի վակուումացում իրականացվում է այսպես կոչված վակուում-խոռոչներ ունեցող վահանների օգնությամբ, որոնցով ծածկվում է բետոնով ամրացված կոնստրուկցիան։ Վակուումային պոմպով վակուում-խոռոչում ստեղծված նոսրացման շնորհիվ վահանները հպվում են բետոնի մակերևույթին և արտածծում ջուրը։ Բետոնի վակուումացում նպաստում է կաղապարահանման արագացմանը, բետոնի ամրության և ցրտադիմացկունության բարձրացմանը, ցեմենտի ծախսի նվազեցմանը։
ԲՄՊ-2

ԲՄՊ-2 (ռուս.՝ БМП-2, Боевая Mашина Пехоты - հետևակի մարտական մեքենա), խորհրդային արտադրության հետևակի մարտական մեքենա։


== Ընդհանուր բնութագիր ==
ԲՄՊ-1 ՀՄՄ ԽՍՀՄ երկրորդ սերիական արտադրության մարտնական, թրթուրավոր ջրանցան, զրահապատ ՀՄՄ-ն է։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ նախատեսված է անձնակազմին առաջի ճակատ հասցնելու համար։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-յի արտադրությունը սկսվել է 1980 թվականին։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ սկսվել է շահագործվել խորհրդային բանակում 1980 թվականից։ Այժմ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ շահագործվում է բազմաթիվ երկրների զինված ուժերի կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը շահագործվում է նաև ՀՀ և ԼՂՀ Զինված ուժերի կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ նաև լայնորեն օգտագործվել է մի շարք ռազմական հակամարտությունների ընթացքում (նաև արցախյան ազատամարտում)։


== Մարտավարատեխնիկական տվյալներ ==
ԲՄՊ-2 ՀՄՄ ղեկավարվում է անձնակազմի 3 անդամների կողմից։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ի երկարությունը կազմում է 6.73 մ, լայնությունը՝ 3.15 մ, իսկ բարձրությունը՝ 2.45 մ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ բավականին թեթև է. նրա քաշը կազմում է 13.8-14 տ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ն ունի 30 մմ-անոց գնդացիր։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը սնուցվում է 300 ձիաուժ հզորությամբ UTD-20S1 դիզելային շարժիչով՝ զարգացնելով ճանապարհային հատվածում 65 կմ/ժ, իսկ ջրային ավազաններում 7 կմ/ժ արագություն։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ի վառելիքի պաշարը կազմում է 600 կմ։ ԲՄՊ-2 ՀՄՄ-ը պողպատե զրահապատված է։ Այն պաշտպանում է փոքր զենքերից և հրետանային արկերից։


== Տես նաև ==
ԲՄՊ-1
ԲՄՊ-3


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Աղբյուրներ ==
BMP-2 Infantry fighting vehicle(անգլ.)
Մելիքգյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Մելիքգյուղ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ. հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 6 հուշարձան (4 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Գալփագճյան

Գալփագճյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Արտաշես Գալփագճյան (188?, Կ. Պոլիս - 1942, հունվարի 29, Կ. Պոլիս), լրագրող, խմբագիր, հրապարակախոս, տնտեսագետ։
Մերուժան Խոսրովի Գալփագճյան (1881-1939), մշակութային գործիչ։


== Տես նաև ==
Գալբաքյան
Գալփակչյան
Գալփակյան
Կալպակյան


== Ծանոթագրություններ ==
Բովաձոր (ձոր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բովաձոր (այլ կիրառումներ)Բովաձոր, ձոր Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Շիրակ գավառում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մերձավոր Կուլդոս

Մերձավոր Կուլդոս (ռուս.՝ Ближний Кулдос), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Հեռավոր Կուլդոս գետի ձախ ափին՝ 0,3 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 19 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինիա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010200612115200005431
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115200543
Ավազանի կոդը - 13.01.02.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Պարֆենտևո

Պարֆենտևո (ռուս.՝ Парфентьево), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 724 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զլատան Ալոմերովիչ

Զլատան Ալոմերովիչ (գերմ.՝ Zlatan Alomerović, սերբ.՝ Златан Аломеровић, հունիսի 15, 1991(1991-06-15), Priboj, Սերբիայի Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), սերբական ծագումով գերմանացի ֆուտբոլիստ, «Բորուսիա Դորտմունդ» ակումբի դարպասապահ։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 11-ի դրությամբ տրանսֆերային արժեքը կազմում է 200.000€ է։


== Մանկություն ==
Զլատան Ալոմերովիչը ծնվել է հարավսլավական Պրիբոյ քաղաքում, որն այժմ գտնվում է Սերբիայի տարածքում։ Ալոմերովիչի ընտանիքը Գերմանիա է տեղափոխվել 1999 թվականին և բնակություն հաստատել Հյուսիսային Հռենոս-Վեսթֆալիայի դաշնային երկրի Ռուր շրջանում։ Հետևաբար, Ալոմերովիչը  երկքաղաքացիություն ունի՝ Սերբիայի և Գերմանիայի քաղաքացի է։ Գերմանական անձնագիր նա ստացել է նաև «Բորուսիա Դորտմունդ»-ի ղեկավարության աջակցության շնորհիվ։


== Ակումբային կյանք ==
Ութ տարեկան հասակում Զլատան Ալոմերովիչն ընդունվեց «ТУС Хевен» ակումբի ակադեմիա։ Այնուհետև մի քանի տարի մարզվել է «Բոմմերնա 05» և «Հերբեդե» ակադեմիայում։ 2005-2006 թվականներին վերապատրաստում է անցել «Վիտենում», իսկ 2006/07 մրցաշրջանում ընդունվել է Դորտմունդի «Բորուսիա» Ակադեմիա։
Ավարտելով ֆուտբոլային դպրոցը՝ 2010 թվականին Ալոմերովիչը միացել է «Բորուսիա Դորտմունդ II»-ին, որը հանդես է եկել Տարածաշրջանային լիգայում։ Դյուսելդորֆյան «Ֆորտունայի» երկրորդ թիմի դեմ Ալոմերովիչի անցկացրած 2010/11 մրցաշրջանի միակ խաղը թիմը ավարտել է 2:2 հաշվով։ Հաջորդ մրցաշրջանում նոր մարզիչ Դևիդ Վագները մի քանի նորամուծություններ է մտցրել։ Օրինակ, նա անցկացրել է դարպասապահների ռոտացիա, որի համաձայն երեք դարպասապահներից յուրաքանչյուրը երկու խաղից հետո խաղացել է երրորդ խաղում։ Նոր մարզիչի առաջին հանդիպումը Ալոմերովիչի համար կայացել է «Շալկե 04»-ի երկրորդ թիմի հետ՝ Ռուրյան դերբիում, որում «Բորուսիա Դորտմունդ» երկրորդ թիմը ջախջախիչ հաղթանակ է տարել 4:0 հաշվով։
Ալոմերովիչի դեբյուտը որպես պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, կայացել է 2012 թվականի հուլիսի 21-ին։ Դորտմունդցիները, տեղափոխվելով Երրորդ լիգա, խաղացին «Օսնաբրյուկի» դեմ։ 2012/13 մրցաշրջանի ավարտին Ալոմերովիչը հրավիրվեց հիմնական թիմի երրորդ դարպասապահ և մեկ տարվա պայմանագիր կնքեց Դորտմունդի «Բորուսիայի» հետ։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Ակումբային ===
 «Բորուսիա Դորտմունդ» 

Գերմանիայի սուպերգավաթի մրցանակակիր (1)։ 2014
Ընդհանուր՝ 1 մրցանակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը worldfootball.net կայքում(անգլ.)
Զլատան Ալոմերովիչի պրոֆիլը weltfussball.de կայքում
Զլատան Ալոմերովիչի պրոֆիլը fussballdaten.de կայքում
Զլատան Ալոմերովիչի պրոֆիլը dfb.de կայքում
Զլատան Ալոմերովիչի պրոֆիլը kicker.de կայքում
Հայրենիք (այլ կիրառումներ)

Հայրենիք հասկացությունը կարող է վերաբերել.


== Աշխարհագրություն ==
Հայրենիք, այն երկիրը, որտեղ մարդ ծնվել է ու որի քաղաքացին է։


== Կազմակերպություններ ==
Հայրենիք (ամսագիր), գրական-գեղարվեստական, մշակութային-պատմական ամսագիր, 1968 թվականից՝ եռամսյա, որը լույս է տեսել 1922-1970 թվականներին, Բոստոնում։
Հայրենիք (թերթ, Բոստոն), ազգային, քաղաքական և գրական թերթ որը լույս է տեսել 1899 թվականից, Բոստոնում։ Շաբաթաթերթ (1899-1913), երկօրյա (1913-1915), ապա՝ օրաթերթ (1915-1991), շաբաթաթերթ (1991-այժմ)
Հայրենիք (թերթ, Ստամբուլ), օրաթերթ։ Լույս է տեսել 1891-1896 թվականներին, Կ. Պոլսում։
Հայրենիք (օրաթերթ, 1915), գրական, հասարակական, քաղաքական և տնտեսական օրաթերթ, որը լույս է տեսել 1915-1918 թվականներին, Թիֆլիսում։
Հայրենիք (ակումբ), Հայաստանի Հանրապետությունում գործող կազմակերպություն։


== Մեդիա ==
Հայրենիք (հեռուստաընկերություն), հայկական մասնավոր մանկապատանեկան ուղղվածության հեռուստաընկերություն, որը եթեր է հեռարձակվել 2001-2010 թվականներին։
Վենդիշ Ռից

Վենդիշ Ռից (գերմ.՝ Wendisch Rietz), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շարմյուտցելզեեի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 1406 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 25,07 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 520։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Նովոտիշկովկա

Նովոտիշկովկա (ուկրաիներեն՝ Новотишківка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոտիշկովկա գյուղում բնակվում էր 53 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,65 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 81,54 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բնակչության աշխարհագրություն

Բնակչության աշխարհագրություն, տնտեսական աշխարհագրության ճյուղ, որն ուսումնասիրում է բնակչության և բնակավայրերի կազմն ու տեղաբաշխումը։ Հետազոտում է տարբեր տարածքներում բնակչության ձևավորումը, կառուցվածքը, խտությունն ու կոնկրետ կուտակումները (քաղաքներ ու գյուղական բնակավայրեր), տարաբնակեցման տվյալ ձևերը որոշող պայմանները, ինչպես նաև բնակավայրերի աշխարհագրական առանձնահատկությունները։ Մարդիկ ոչ միայն արտադրության մասնակիցներ են, նյութական բարիքների ստեղծողներ, այլև՝ դրանց սպառողներ։ Բնակչության ուրույն տեղը տնտեսական աշխարհագրության համակարգում որոշվում է նրանով, որ բնակչությունը և՝ որպես արտադրողական ուժ, և՝ որպես սպառողների միագումար կապված է տնտեսության բոլոր ճյուղերի հետ, մասնակցում է տնտեսական աշխարհագրության ուսումնասիրած բոլոր երևույթներին ու պրոցեսներին, և նրա ուսումնասիրությունը որոշ չափով սինթետիկ՝ համատնտեսաաշխարհագրական նշանակություն ունի։ Բնակչության հետաքրքրությունների շրջանակի մեջ մտնում են նաև բնակչության վերարտադրության և տեղաշարժերի որոշ հարցերը, որոնք ամբողջությամբ վերցրած հետազոտվում են ժողովրդագրության կողմից։ Բնակչության աշխարհագրւթյունը ելնում է հասարակության զարգացման ընդհանուր օրենքներից՝ իր հերթին սահմանելով յուրահատուկ օրինաչափություններ, որոնք որոշում են բնակչության և նրա տարածքային տեղաբաշխման առանձնահատկությունները, հենվում է վիճակագրության տվյալների վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնակավայրերի դասակարգմանն ու տիպիզացիային։ Պլանային սոցիալիստական տնտեսության մեջ Բնակչության գործնական խնդիրներից են աշխատանքային ռեսուրսների քանակական ու որակական գնահատումը և տարաբնակեցման առավել ռացիոնալ ձևերի որոնումը։ Բնակչության աշխարհագրությանը սերտորեն հարում և հաճախ նրա հետ միահյուսվում են ազգագրության, աշխատանքի էկոնոմիկայի, շրջանային հատակագծման գծով կատարվող հետազոտությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի բնակչության քարտեզներ կազմելու մեթոդների մշակումը։ Բուրժուական գրականության մեջ բնակչության հարցերի լուսաբանումը մեծ մասամբ կրում է աշխարհագրական դետերմինիզմի կամ բիոլոգիզմի կոնցեպցիաների ազդեցությունը։
Ջրանկարչուհին Լուվրում

«Ջրանկարչուհին Լուվրում» (ֆր.՝ Jeune Femme-aquarelliste au Louvre), ֆրանսիացի նկարիչ Պասկալ Դանյան Բուվրեի նկարը, որը գտնվում է Պետական Էրմիտաժում։ Չի ներկայացված մշտական հավաքածուում։


== Նկարագրություն ==
Նկարում պատկերված է վարդագույն զգեստով երիտասարդ կին։ Նա նստած է բարձր աթոռակի վրա և մոլբերտի վրա նկարում է հովհար։ Նրա մոտ երևում է Անտուան Վատտոյի «Ուխտագնացություն Կիտիրա կղզի» նկարը։ Կտավի ձախ ստորին մասում՝ պատին կպած, դրված է P. A. J. Dagnan գրությունը և նկարված գլխակապով տղամարդու ծաղրանկարային պատկեր, որը որոշակի նմանություն ունի հենց նկարչի հետ։ Ա. Կոստենևիչը ենթադրել է, որ այս ծաղրանկարը նկարչի մոտ ընկեր Գյուստավ Կուրտուան է արել, որի հետ Դանյան Բուվրեն դասավանդել է Կոլառոսի ակադեմիայում։


== Պատմություն ==
Նկարն ստեղծվել է մոտ 1891 թվականին և Փարիզում ներկայացվել է Բուսատոն աճուրդին, որտեղ ամենայն հավանականությամբ ձեռք է բերվել Ալեքսանդր III կայսեր համար։ Պահվել է Մեծ Գատչինա պալատում, ապա գտնվել է Պավլովսկում, որտեղից էլ 1963 թվականին տեղափոխվել է Պետական Էրմիտաժ։
1883 թվականին L’Illustration հանդեսում տպագրվել է Հազլիթի «Լուվրում» փորագրությունը, որն արվել է որպես կտավի նախապատրաստական նկար։ Բացի նկարի գլխավոր հերոսուհուց՝ այնտեղ պատկերված են նաև երկու այլ կերպարներ։ Ենթաշրջանակի տեղում նստած է տարիքավոր դաստիարակչուհի տիկին՝ ձեռքին գիրք, և նայում է նկարակալով տղամարդուն, որը կանգ է առել նկարչի մոտ։


== Վերլուծություն ==
Պետական Էրմիտաժի Արևմտաեվրոպական կերպարվեստի բաժնի ավագ գիտաշխատող Ալբերտ Կոստենևիչը ֆրանսիական արվեստի մասին իր ակնարկում նկարը վերլուծելիս գրել է.


== Ծանոթագրություններ ==
Բրուսի (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)

Բրուսի (ռուս.՝ Брусы), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լինչի

Լինչի (չին. ավան.՝ 凌遲, պարզ՝ 凌迟, փին.՝ língchí, բառացի՝ «երկարատև անմարդկային մահ, դանդաղ մարմնապատիժ», չին. ավան.՝ 殺千刀, պարզ՝ 杀千刀, փին.՝ shàqiāndāo, բառացի՝ «հազարավոր կտրվածքներից մահ»), մահապատժի առանձնահատուկ տանջալից եղանակ՝ երկարատև ժամանակահատվածի ընթացքում զոհի մարմնի մասերը կտրելու միջոցով։ Նաև անվանվում է վանգուա լինչի (万剐凌迟) կամ ցյանդաո վանգուա (千刀万剐):
Գործարկվել է պետական դավաճանություն և հայրասպանության համար Չինաստանում՝ Միջնադարի և Ցին կայսրության օրոք, մինչև դրա վերացումը՝ 1905 թվականին։ Դրա վերացման համար XII դարում ելույթ է ունեցել բանաստեղծ Լու Յուն։
Ցին կայսրության օրոք լինչին իրականացվել է հասարակական վայրերում՝  մեծ թվով դիտորդներին վախեցնելու համար։ Մահապատժի նկարագրությունը մանրամասնորեն տարածվում էր։ Զոհին սովորաբար ափիոն էին ներարկում՝ գիտակցության կոորուտսը կանխելու համար։
Լուսանկարների ոչ մի շարք չի արտացոլում մահապատժի ամբողջական ցիկլը։


== Հայտնի մահապատիժներ ==
Յուան Ճունհուան՝ մինացի հրամանատար (մահապատժի է ենթարկվել 19630 թվականի սեպտեմբերի 22-ին),
Լին Ցին՝ աղանդի առաջնորդ, ով մահափորձ էր կազմակերպել Ցզյացինի կայսրի դեմ(1813),
Մա Հուալուն (և նրա ընտանիքը)՝ սուֆիյիստական ապստամբության առաջնորդ, (1873)։


== Տես նաև ==
Լինչի դատաստան


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Jerome Bourgon, Supplices chinois, Bruxelles: La maison d'à côté(չաշխատող հղում)
«Death by a Thousand Cuts», Harvard University Press
Bourgon, Jérôme. «Abolishing 'Cruel Punishments': A Reappraisal of the Chinese Roots and Long-Term Efficiency of the in Legal Reforms.» Modern Asian Studies 37, no. 4 (2003): 851-62.
Յանա Չուբ

Յանա Գենադևնա Չուբ (ռուս.՝ Яна Геннадьевна Чуб, նոյեմբերի 17, 1989(1989-11-17), Դոնի Ռոստով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստուհի, «Կուբանոչկա» ակումբի կիսապաշտպան։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ (2016)։


== Կենսագրություն ==
Ռոստովյանի ֆուտբոլի սան է, առաջին մարզիչը եղել է Դենիս Սաֆրոնովը։ Մեծ ֆուտբոլ սկսել է խաղալ «Դոն» (Ազով) ակումբում, ավելի ուշ՝ Ռոստովի ԲԿՄ-ում։ 2008 թվականին Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր է։
2008 թվականից խաղացել է «Կուբանոչկա» (Կրասնոդար) ակումբում։ 2009 թվականին իր ակումբի հետ դարձել է առաջին լիգայի մրցաշարի հաղթող, 2010 թվականից հանդես է եկել բարձրագույն լիգայում։ Ռուսաստանի առաջնություններում անցկացրել է ավելի քան 150 խաղ։ Բազմիցս դարձել է Ռուսաստանի գավաթակիր (2014, 2015, 2016)։ Մի շարք հանդիպումների ժամանակ խաղադաշտ է մտել որպես ավագ։
Ռուսաստանի ուսանողական հավաքականի կազմում մասնակցել է 2013 թվականին Կազանում կայացած Ունիվերսիադային, որտեղ ռուսներն զբաղեցրել են իններորդ տեղը՝  մրցաշարում հաղթելով վեց խաղում և մեկ գոլ խփելով Էստոնիայի հավաքականի դարպասին։
Ավարտել է Ռոստովի ֆիզկուլտուրայի և սպորտի ինստիտուտը։ Ակումբում խաղալուն զուգահեռ մանկական մարզիչ է աշխատում «Կուբանոչկայի» դպրոցում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Профиль на сайте ЖФК «Кубаночка»
Елена Порожнюк и Яна Чуб: тренер и игрок
Բոգդանովկա (գյուղ, Բեյսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲոգդանովկաԲոգդանովկա (ռուս.՝ Богдановка), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Բեյսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Այովա Սիթի

Այովա Սիթի (անգլ.՝ Iowa City), քաղաք է ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում, Այովա նահանգում։ Քաղաքը գտնվում է Այովայի Ջոնսոն շրջանում։ Բնակչությունը 63830 մարդ է (ըստ՝ 2009 թ.-ի տվյալների), իսկ քաղաքի զբաղեցրած տարածքը կազմում է 63 կմ²։ Այովա Սիթիում է տեղակայված Այովայի համալսարանը։ Քաղաքը գտնվում է Այովա գետի ափին։


== Կլիմա ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Այովայի քաղաքային խորհուրդ
Ժողովածու (4161)

Ժողովածու (4161), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4161 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1411 թվականին Մովսես աբեղա գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25X15,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 248 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 1 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով, Ավետարան։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 76բ, 104բ, 191բ, 246բ և այլուր, հետագայի՝ 247ա (1615 թ․):


== Բովանդակություն ==
Վարք և մատենագրութիւնք Եւանդրեայ։
Ճառք, խրատք (Նեդոս, Եփրեմ)։
Բենկայ Վանանդեցւոյ Տեսիլ, Աղօթք։


== Ծանոթագրություններ ==
Սերմնահեղուկ

Սերմնահեղուկ կամ սերմը (նաև սպերմա) օրգանական հեղուկ է, որը պարունակում է սպերմատոզոիդներ։
Սերմնաբշտիկները և շագանակագեղձը մշակում են սերմնահեղուկ, որը միախառնվելով սպերմատոզոիդներին՝ ձևավորում է սպերման։ է խ.սմ սպերմայում պարունակվում է քսանից վացուն միլիոն սպերմատոզոիդ։
Սերմնահեղուկը դուրս է գալիս սեռական հարաբերությունների կամ ձեռնաշարժության ժամանակ, դուրս գալու գործընթացը անվանում են սերմաժայթքում՝ երբ տղամարդու առնանդամից դուրս է թափվում սերմնահեղուկը։
Սերմնահեղուկը սովորաբար ունի կիսաթափանցիկ սպիտակ կամ նույնիսկ դեղնավուն գույն։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս որ տղամարդու սերմնաժայթքման ժամանակ արտազատվում է 3,4 մլ սերմնահեղուկ, մեկ այլ ուսումնասիրություն ցույց է տալիս որ ամենաշատը արտադրվում է 4,99 մլ իսկ ամենաքիչը 1,5 մլ սերմնահեղուկ։
Ղևտական

Ղևտական (եբրայերեն՝ וַיִּקְרָא‎ (Վա-յիկրա «Եվ կանչեց»)́, լատիներեն՝ Leviticus; հին հունարեն՝ Λευϊτικόν), Հին Կտակարանի և Հնգամատյանի երրորդ գիրքը։ Նվիրված է Իսրայելի կյանքի կրոնական-պաշտամունքային կողմին։ Բաղկացած է 27 գլխից։ Գիրքը մանրամասն ներկայացնում է եբրայական կրոնական օրենքը, ծեսերը, նվիրական անոթները, քահանաների և սպասավորների՝ ղևտացիների (այստեղից էլ՝ գրքի անվանումը) պարտականությունները։
Գրքի նպատակը կամ գլխավոր գաղափարն է իսրայելից Աստծու ժողովուրդ կազմել, որը Տիրոջ հետ կլինի հոգևոր, բարոյական սերտ հաղորդակցության մեջ։ Այդ նպատակին են ծառայում Ղևտականում զետեղված հրամանները՝ 

զոհաբերումների տեսակները և կատարման կարգը (Ա-Է գլուխներ)
հոգևորականների կարգման արարողությունները (Ը-Ժ գլուխներ)
մաքրության և անմաքրության վերաբերյալ (բոլոր տեսակի անմաքրությունների ցանկը, որոնք խոչընդոտում են մարդուն Աստծո հետ հաղորդակցվելու, ԺԱ-ԺԶ գլուխներ)
Աստծո ժողովրդի անձնական սրբությունը կենցաղում ու հասարակական կյանքում, ծեսերի, պասշտամունքների մատուցման սրբությունն ու կարգը, սրբազան օրերը և այլն (ԺԷ-ԻԷ)


== Արտաքին հղումներ ==
«Ղևտական» գիրքը աշխարհաբար թարգմանությամբ
1 ցեխին (այլ կիրառումներ)

1 ցեխին, կարող է վերաբերել՝

1 ցեխին - Բոլոնիա կիսանկախ քաղաքում (Հյուսիսային Իտալիա) շրջանառություն ունեցած ոսկե մետաղադրամ
1 ցեխին - Հյուսիսային Իտալիայի Վենետիկ կիսանկախ քաղաք-պետությունում (դքսություն և հանրապետություն) շրջանառություն ունեցած ոսկե մետաղադրամ
(9031) 1989 WG4

(9031) 1989 WG4, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 29-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,195074 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9966 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3936 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1187,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,303061 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,86° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9031) 1989 WG4 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տերեշկի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏերեշկիՏերեշկի (ուկրաիներեն՝ Терешки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տերեշկի գյուղում բնակվում էր 2 450 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Թաթուլ Վանանդեցի

Թաթուլ Վանանդեցի (ծն.թ. անհայտ – 1054), իշխան, զորավար։ Ենթադրվում է որ եղել է Կարսի թագավոր Գագիկ Աբասյանի (1029 – 1065) սպարապետը։ Նրա կյանքի և գործունեության մասին գրեթե ոչ մի տեղեկություն չի պահպանվել։
1054-ին Տուղրիլ սուլթանի գլխավորությամբ Հայաստանն ասպատակող սելջուկներին Վանանդում  հերոսական դիմադրություն է ցույց է տրվել Գագիկի և Թաթուլի ղեկավարությամբ. ճակատամարտը տեղի է ունեցել Վանանդ գավառի սահմանագլխին։ Կռվում աչքի ընկած Թաթուլը վիրավորել է Արսուբան ամիրայի որդուն և գերվել։ Տուղրիլը նրան ասել է՝ «․․․ եթե դա (Արսուբան ամիրայի որդին) ապրի, քեզ կազատեմ, բայց եթե մեռնի, կհրամայեմ, որ քեզ դրան մատաղ անեն»։ Թաթուլը պատասխանել է՝ «…եթե իմ զարկածն է, չի ապրի, իսկ թե ուրիշինն է, այդ չգիտեմ»։ Վիրավորի մահից հետո Սուլթանը հրամայեց սպանել Թաթուլին, իսկ նրա աջ բազուկը կտելով՝ ուղարկեց Արսուբանին, որպես մխիթարություն, թե քո որդին վատ բազկից չի մեռել։ Թաթուլի այս պատասխանը դարձել է սեփական ուժերի նկատմամբ ունեցած վստահությունն ընդգծող թևավոր արտահայտություն։
2022 թվականի հոկտեմբերին լույս է տեսել Արտյոմ Առուստամյանի «Թաթուլ Վանանդեցի» պատմավեպը, որի առանցքում վերոգրյալ իրադարձություններն են։ Վեպն առհասարակ պատմում է Կարսի ինքնապաշտպանական կռվի մասին` ընդդեմ սելջուկյան թյուրքերի,ի թիվս այլոց, անդրադարձ է կատարվում նաև Արծնի 1049 թ. (1048 թ.) պաշարմանը, որն ավարտվել էր շուրջ 150 հազար բնակիչների կոտորածով և քաղաքի հրդեհմամբ, ավելին, XII դարի արաբ մատենագիր Իբն ալ-Ասիրը վկայում է, որ սելջուկները քաղաքից դուրս են բերել այնքան մեծ քանակությամբ ավար, որը «տարել են 10 հազար սայլի վրա»։
Վանաձորի մորթու-մուշտակի ֆաբրիկա

Վանաձորի մորթու-մուշտակի ֆաբրիկա, խորհրդային և մասնակիորեն՝ հետխորհրդային շրջանի նախկին թեթև արդյունաբերական ձեռնարկություն։ Հիմնադրվել է 1925 թվականին Կիրովականում (այժմ՝ Վանաձոր)։ Սկզբնապես թողարկել է գորգ և օսլա։ 
Մորթու և մուշտակի զանգվածային արտադրությունը սկսել է 1934 թվականից։ Ունեցել է հումքի նախնական ու վերջնական մշակման, ներկման, ձևման, կարի և այլ արտադրամասեր։ 
1980 թվականին, 1934 թվականի համեմատ, արտադրանքի ծավալն աճել է 22 անգամ, կազմել 11 միլիոն ԽՍՀՄ ռուբլի։ Թողարկվող արտադրանքի (12 տեսակ) 10%-ն իրացվել է Խորհրդային Հայաստանում, 90%-ը՝ խորհրդային մյուս հանրապետություններում։ Համագործակցել է Մորթու արդյունաբերության համամիութենական ԳՀԻ-ի հետ։
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո սեփականաշնորհվել է «ՎԱԲԱ» ՍՊԸ-ի կողմից, որը պատկանում է ՀՀ ԱԺ նախկին հանրապետական պատգամավոր Վահրամ Բաղդասարյանին։ Մասնակիորեն վերագործարկվել է 2002 թվականին (նախկին հզորության 30%-ի չափով)։ 
2021 թվականի դրությամբ ֆաբրիկայի արտադրական շենքերի մի մասը վերակառուցվել է որպես հանգստյան, հյուրանոցային և ռեստորանային գոտի։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Բուսերո

Բուսերո (իտալերեն՝ Bussero), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում։ Բնակչության թիվը կազմում է 8589 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 2123 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 7 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 02։ Փոստային ինդեքս՝ 20060։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Adobe Animate

Adobe Animate (նախկինում՝ Adobe Flash Professional, Macromedia Flash և FutureSplash Animator) մուլտիմեդիա և համակարգչային անիմացիոն ծրագիր է, որը մշակվել է Adobe Systems-ի կողմից։
Adobe Animate-ը կարող է օգտագործվել վեկտորային գրաֆիկա և անիմացիաներ ստեղծելու համար՝ հեռուստատեսային ծրագրերում, առցանց տեսանյութերում, կայքերում, վեբ հավելվածներում և տեսախաղերում հրապարակելու համար։ Ծրագիրը նաև աջակցում է bitmap գրաֆիկայի, հարուստ տեքստի, աուդիո և վիդեո ներդրման և ActionScript սկրիպտների։ Շարժապատկերները կարող են հրապարակվել HTML5, WebGL, SVG և հին Flash Player (SWF) և Adobe AIR ձևաչափերով։
Առաջին անգամ թողարկվել է 1996 թվականին որպես FutureSplash Animator, իսկ ավելի ուշ վերանվանվել է Macromedia Flash՝ Macromedia-ի կողմից ձեռք բերելուց հետո։
2016-ին վերանվանվել է Adobe Animate-ը, որպեսզի ավելի լավ արտացոլի իր դիրքը շուկայում, քանի որ Animate-ում ստեղծված բովանդակության ավելի քան մեկ երրորդն օգտագործում է HTML5:


== Պատմություն ==
Adobe Flash/Adobe Animate-ի առաջին տարբերակը եղել է վեկտորային գրաֆիկայի և վեկտորային անիմացիայի FutureSplash Animator ծրագիրը, որը թողարկվել է 1996 թվականի մայիսին։ FutureSplash Animator-ը մշակվել է FutureWave Software-ի՝ փոքր ծրագրային ապահովման ընկերության կողմից, որի առաջին SmartSketch արտադրանքը ձեռքի համակարգիչների համար վեկտոր նկարելու ծրագիր էր։ Հետագայում այն տեղափոխվեց Microsoft Windows, ինչպես նաև Mac OS: 1995 թվականին ծրագրին ավելացվեցին անիմացիոն առանձնահատկությունները և ստեղծվեց վեկտորային անիմացիոն հարթակ համաշխարհային ցանցի համար, որից հետո ստեղծվեց FutureSplash Animator-ը։ FutureSplash անիմացիոն տեխնոլոգիան օգտագործվել է մի քանի հայտնի կայքերում, ինչպիսիք են MSN-ը, The Simpsons-ի պաշտոնական կայքը և The Walt Disney Company-ի Disney Daily Blast:
1996 թվականի դեկտեմբերին Macromedia-ն գնեց FutureWave-ը և ներկայացրեց արտադրանքը Macromedia Flash ապրանքանիշի ներքո, որի տակ թողարկվեց ութ տարբերակ։ Adobe Systems-ը ձեռք բերեց Macromedia-ն 2005 թվականին և վերաբրենդավորեց Adobe Flash Professional-ը՝ բաժանվելու համար Adobe Flash Player-ից։ Ծրագիրը ներառված էր Creative Suite-ի արտադրանքներում՝ CS3-ից մինչև CS6, մինչև Adobe-ը լքեց Creative Suite շարքը՝ հօգուտ Creative Cloud-ի (CC):
2015 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Adobe-ը հայտարարեց, որ ծրագիրը կվերանվանվի Adobe Animate հաջորդ հիմնական թարմացման ժամանակ։ Այս քայլը Adobe Flash Player-ի աջակցությունը դադարեցնելու ծրագրերի մի մասն է։ Առաջին տարբերակը նոր անունով թողարկվել է 2016 թվականի փետրվարի 8-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Միքայել Պիետրուս

Միքայել Մարվին Սորիանո Պիետրուս (ֆր.՝ Mickaël Marvin Soriano Piétrus, փետրվարի 7, 1982(1982-02-07), Լեզ Աբիմ), կարիբիա-ֆրանսիացի նախկին բասկետբոլիստ։ Տասնմեկ մրցաշրջան անցկացրել է Բասկետբոլի ազգային ասոցացիայում (NBA)։ Խաղացել է է թեթև հարձակվողի և հարձակվող պաշտպանի դիրքերում։ 
NBA մուտք է գործել 2003 թ.-ի դրաֆթով` ընտրվելով «Գոլդեն սթեյթ Ուորիորս» ակումբի կողմից։


== Արտաքին հղումներ ==
NBA.com էջ
Պաշտոնական կայք Archived 2011-11-23 at the Wayback Machine.
NBA.com` դրաֆթային պրոֆիլ
Ալտերացիա (երաժշտություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալտերացիա (այլ կիրառումներ)
Ալտերացիա  (լատ.՝ alterare — «փոփոխություն»).

հիմնական հնչյունաշարի աստիճանների (դո, ռե, մի, ֆա, սոլ, լա, սի) բարձրության փոփոխումը մեկ կամ երկու կիսատոնով։Ալտերացիաի նշաններն են՝

# (դիեզ), որ նշանակում է կես տոնով բարձրացում,
♭ (բեմոլ)՝ կես տոնով իջեցում,
X (դուբլ–դիեզ)՝ երկու կիսատոնով բարձրացում)
♭♭ (դուբլ–բեմոլ)՝ երկու կիսատոնով իջեցում։Ալտերացիաի դեպքում հնչյունի հիմնական անվանը միանում է ալտերացիաի նշանի անվանումը (օրինակ, սի-բեմոլ)։ Ալտերացիաի վերացումը նշվում է (բեկար) նշանով։

Լադի անկայուն հնչյունների բարձրացումը կամ իջեցումը կես տոնով՝ ձգտողականությունը սրելու նպատակով։
Բեան

Բեան (ֆր.՝  Béhen), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 456 մարդ, բնակչության խտությունը` 46.39 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.83 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին կար 294 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 234-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 60։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 79,6 %։ 234 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 213 անձ (118 տղամարդ և 95 կին)։ Գործազուրկ են եղել 21 անձ (10 տղամարդ և 11 կին)։ 60 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 29-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սոլնեչնոսելիե

Սոլնեչնոսելիե (ուկրաիներեն՝ Сонячносілля, Ղրիմի թաթարերեն՝ Ayırgül), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Աիրգուլ։
2001 թվականի տվյալներով Սոլնեչնոսելիե գյուղում բնակվում էր 174 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վանդակամած

Վանդակամած, արդյունաբերական շենքի պատող կոնստրուկցիայի (առավելապես պատի) կարկաս (կմախք)։ Սովորաբար բաղկացած է կանգնակներից և պարզունակներից, որոշ դեպքերում նաև շեղմույթներից։ 
Վանդակամածը թույլ է տալիս թեթևացնել պատերի կոնստրուկցիան՝ ուղղաձիգ և հորիզոնական բեռնվածքները հիմնական կարկասին հադորդելով։ Օժանդակ կամ տնտեսական նշանակության սակավահարկ շենքերի կարկասի (առավելապես փայտե) տարատեսակ։


== Տես նաև ==
Շինարարություն
Արփիար Տեր-Մարգարյան

Արփիար Տեր-Մարգարյան (1889, գ. Խութլիկ, Բիթլիսի գավառ – 1970, Կ. Պոլիս), խմբագիր, մանկավարժ, արձակագիր։
1902 թվականին ավարտելով Բիթլիսի ամերիկյան վարժարանը՝ որպես ուսուցիչ մեկ տարի աշխատել է նույն վարժարանում, այնուհետև մեկ տարի ուսուցչություն է արել Մուշի ամերիկյան վարժարանում։ 1905-1909 թվականներին հաճախել է Խորբերդի ամերիկյան քոլեջ, որն ավարտելուց հետո մեկ տարի լինում է Բիթլիսի ամերիկյան վարժարանի տնօրենը։ Երկու տարի սովորում է Ստամբուլի իրավաբանական վարժարանում՝ միևնույն ժամանակ ավարտելով Պահեստի սպայի զինվորական վարժարանը։ Մասնակցել է Բալկանյան և Առաջին համաշխարհային պատերազմներին, որոնց ընթացքում ստացել է հարյուրապետի աստիճան և որոշ ժամանակ եղել է Ոստիկանական զորքերի փոխտնօրեն։ 1918 թվականին, վերադառնալով Կ. Պոլիս, մինչև 1921 թվականը Յետիգուլեի Ս. Փրկիչ և Օրթագյուղի որբանոցներում հայերեն և անգլերեն է դասավանդել։ 1921-1933 թվականներին նախ որպես ուսուցիչ, ապա տնօրեն պաշտոնավարում է Սամաթիայի Սահակյան-Նունյան վարժարանում։ Այնտեղից որպես դաստիարակ և հայերենի ուսուցիչ տեղափոխվում է Կեդրոնական վարժարան։ 1939-1941 թվականներին եղել է Կեդրոնական վարժարանի փոխտնօրենը։ Կեդրոնական վարժարանից հեռացել է 1945 թվականին։ 1950-1953 թվականներին պաշտոնավարել է Պեզազյան վարժարանում։
5-րդ և 6-րդ դասարանների համար գրել է դասագրքեր «Աղբերակ» անունով։ Վերահրատարակել է Արամ Անտոնյանի «Գանձարան»-ները՝ լրացնելով պարունակությունը։ Նրա պատմվածքներն ամփոփված են «Արձագանգ» (Կ. Պոլիս, 1946) և «Անցորդը» (Կ. Պոլիս, 1962) ժողովածուներում։
1932-1949 թվականներին եղել է Ս. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի տարեգրքերի խմբագիրը։ Տարեգրքերի ամսաթերթ դառնալուց հետո ևս վեց տարի եղել է խմբագիրը։


== Ծանոթագրություններ ==
Օրթաքյոյ (Սեբաստիայի գավառ, այլ գյուղ)

Օրթաքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լիվոնյան պատերազմ

Լիվոնյան պատերազմ (1558-1583), ճակատամարտ հանուն Հին Լիվոնիայի տարածքի ժամանակակից Էստոնիայի և Լատվիայի տարածքում, որի ժամանակ Ռուսական կայսրությունը հակամարտության մեջ է մտնում Դանիա–Նորվեգիայի, Շվեդիայի թագավորության, ինչպես նաև՝ Լիտվական իշխանության ու Լեհաստանի թագավորության միության հետ։
1558-1583 թվականներին, Ռուսաստանի պատերազմը Լիվոնյան օրդենի, ինչպես նաև Շվեդիայի, Լեհաստանի և Լիտվական մեծ իշխանության դեմ՝ մերձբալթյան հողերին տիրելու և Բալթիկ ծով դուրս գալու համար։ Ռուսաստանը պատերազմն սկսեց 1558 թվականին և արդեն առաջին տարում գրավեց Նարվան և Դերպըտը (Տարտու)։ 1561 թվականին ռուս զորքերի հարվածների տակ Լիվոնյան օրդենը քայքայվեց, Հյուսիսային Էստոնիայի գերմ. ֆեոդալները շվեդ, հպատակություն ընդունեցին։ 1561 թվականից սկսվեց Լ. պ-ի 2-րդ շրշանը, երբ Ռուսաստանը հարկադրվեց պատերազմել Լեհական թագավորության, Լիտվական մեծ իշխանության և Շվեդիայի դեմ։ 1569 թվականին Լեհական թագավորությունն ու Լիտվական մեծ իշխանությունը միասնական պետության (Ռեչ Պոսպոլիտա) մեջ միավորվելը (տես Լյուբչինյան ունիա), 1570 թվականին Շվեդիայի և Դանիայի միջև պատերազմի ավարտվելը և Իվան IV-ի ներքին քաղաքականության հետևանքով (տես Օպրիչնինա) երկրում ստեղծված բարդ իրավիճակը ծանր կացության մեշ դրեցին Ռուսաստանը։ 1576 թվականին լեհական գահ բարձրացած Ստեֆան Բատորին 1579 թվականին անցավ հարձակման, գրավեց Պո- լոցկը, Վելիկիե Լուկին, 1581 թվականին պաշարեց Պսկովը։ Նույն թվականին շվեդները գրավեցին Նարվանը և Կորելան։ Պսկովի 1581-1582 թվականների հերոսական պաշտպանությունը կանխորոշեց Լ. պ-ի նպաստավոր ելքը Ռուսաստանի համար։ 1582 թվականին կանխվեց տասնամյա զինադադար, որով Ռուսաստանը հրաժարվեց Պոլոցկից ու Լիվոնիայից և ետ ստացավ լեհական թագավորի գրաված ռուս, հողերը։ 1583 թվականին զինադադար կնքվեց շվեդների հետ, որով նըրանց անցան Նարվա, 6ամ, Կոպորիե և Իվանգորոդ քաղաքները։


== Ծանոթագրություններ ==

Мати Лаур 'История раннего современного Ирландии 1550-1800 ". Таллинн 1999, с 29-45

Oscar Halecki, The Struggle for the Dominium Maris Baltici Archived 2009-05-04 at the Wayback Machine.
William Urban, The Origin of the Livonian War, 1558 (Lituanus, Volume 29, No.3 – Fall 1983)
Andres Adamson, The Role of Duke Magnus of Holstein in the Baltic Sea Region during the Livonian War Archived 2011-10-02 at the Wayback Machine. (2006, dissertation)


== Տես նաև ==
Ռուսաստանի պատերազմների ցանկ
Ալմշկա (այլ կիրառումներ)

Ալմշկա, կարող է վերաբերել՝

Ալմշկա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում
Ալմշկա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում
Ալմշկա - գետակ Ճորոխի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակը