Միտիլինի (քաղաք)

Միտիլինի, կամ Միտիլենա (հուն․՝ Μυτιλήνη), քաղաք Հունաստանում։ Էգեյան ծովի Լեսբոս կղզու ամենամեծ քաղաքը՝ համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը՝ Լեսբոսի ծայրամասային միավորը՝ Հյուսիսային Եգեյան կղզիների ծայրամասը։ Հույները Լեսբոս կղզին ավելի հաճախ նրա գլխավոր քաղաքի և նավահանգստի անունով անվանել են «Միտիլինի»։ Ծովի մակարդակից ունի 20 մ բարձրություն։ 2011 թվականի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 27 871 մարդ։
ΕΟ36 ավտոճանապարհը Միտիլինին կապում է Կալոնի քաղաքի հետ։ Միտիլինիից դեպի հարավ-արևմուտք գտնվում է Օդիսեաս Էլիտիսի անվան միջազգային օդանավակայանը։
Միտիլինի նավահանգիստը լաստանավերով կապված է Լեմնոս, Քիոս կղզիներին և թուրքական Այվալըք քաղաքին։ Միտիլինի նավահանգստից նավեր են գնում նաև Պիրեյոս և Սալոնիկ քաղաքներ։


== Պատմություն ==


=== Անտիկ շրջան ===
Անտիկ ժամանակներում քաղաքն ունեցել է երկու նավահանգիստ (ռազմական և առևտրային) և ուժեղ ամրություններ (Պելոպոնեսյան պատերազմից ի վեր)։ Միտիլենան հայտնի է եղել իր բարձր կրթական մակարդակով և արվեստի ու գրականության հովանավորչությամբ․ եղել է Պիտակոսի, Ալքայոսի, Սապփոյի, Գելանիկի և ուրիշների հայրենիքը։ Ք․ա․ 493 թվականին Լեսբոսը եղել է պարսիկների ենթակայության տակ և մասնակցել է Հունաստանի դեմ պարսկական արշավանքներին։ Պարսիկների օրոք բռնապետը եղել է Էվանդրայի որդին՝ Կոյը (սպանվել է Ք․ա․ 493 թվականին՝ պարսիկների դեմ ապստամբության ժամանակ)։ Երբ պարսիկները պարտություն են կրել, Լեսբոսը միացել է Դելոսի միությանը։ Սակայն ժամանակի ընթացքում Լեսբոսի բնակիչները սկսել են  ճնշվել Աթենքից կախվածության մեջ լինելուց, և Միտիլինին դարձել է ազատագրական շարժման հիմնական կենտրոնը․ աթենական բանակը երկար պաշարումից հետո՝ Ք․ա․ 428-427 թվականներին, ստիպել է քաղաքին հանձնվել։ Պարտվողներին պարտավորեցրել են քանդել բոլոր ամրությունները և նավեր տալ՝ ընդմիշտ զրկելով ծովային հզորությունից։ Միտիլինիի շրջակայքի հողերը բաժանվել են աթենացի վերաբնակիչներին՝ կլերուխներին։ Ք․ա․ 333-332 թվականներին հայտնի է եղել Դիոգենը, իսկ հետո՝ Արիստոնիկը․ բռնապետներ, որոնք կախված են եղել պարսիկներից։
Արիստոտելն իր ընկերոջ և իրավահաջորդ Թեոփրաստեսի հետ երկու տարի՝ Ք․ա․ 337-335 թվականններին ապրել է Միտիլենիում, որն այդ ժամանակ անկում էր ապրում, հետագայում դարձել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու դաստիարակը։
Հռոմեացիները, որոնց թվում է եղել նաև Հուլիոս Կեսարը, Ք․ա․ 80 թվականին գրավել են քաղաքը։ Չնայած նրան, որ Միտիլենը Ք․ա․ առաջին դարի պատերազմների մեծ մասում աջակցել է պարտվող կողմերին, նրա տիրակալին հաջողվել է իր աջակցության մեջ համոզել Հռոմին․ քաղաքը հռոմեական ժամանակներում ծաղկում է ապրել։ Միտիլենին հատկապես հովանավորել են Տիբերիոսն ու Ներվան։
Քաղաքի նկարագրությունը տրված է 2-րդ դարի հույն գրող Լոնգոսի «Դափնիս և Քլոե» վեպում։

Միջնադարում Միտիլենա անունը հաճախ օգտագործվել է ողջ կղզու համար։ Նոր ժամանակներում, ընդհակառակը, Միտիլենա քաղաքն որոշ ժամանակ կոչվել է Լեսբոս։


=== Ռուսական զորքերի հարձակումը Միտիլենի վրա ===

Առաջին ռուս-թուրքական պատերազմում (1768-1774) կայսրուհի Եկատերինա II-ի օրոք Արշիպելագյան առաջին արշավախմբի հրամանատար կոմս Ա. Գ. Օրլովը որոշել է 1771 թվականի արշավը ավարտել Միտիլենա կղզու արևելյան ափին՝ թուրքական ծովային պահեստների և նավաշինարանի ոչնչացմամբ, որոնք թաքնված են եղել ամրությունում 4-հազարանոց կայազորով։
Նոյեմբերի 2-ին, չնայած հակառակորդի դիմադրությանը, կոմս Օրլովը ափ է իջեցրել մոտ 2 հազար հետևակ՝ 7 հրացաններով։ Այդ զորքերը տիրել են ծովակալությանը, որտեղ նրանք գտել են մեկ պատրաստի մեծ նավ, 2 ավելի փոքր նավ և շատ տարբեր նավի նյութեր։ Իրենց հետ վերցնելով այն, ինչ կարող էին, իսկ մնացածը ոչնչացնելով՝ ռուսական զորքերը նոյեմբերի 4-ի գիշերը վերադարձել են իրենց նավերը։


== Համայնք ==
Միտիլինի համայնքն (Κοινότητα Μυτιλήνης) իր մեջ ներառում է չորս բնակավայր։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչությունը կազմել է 29 656 մարդ։ Տարածքը 15,805 կմ² է։ 


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Митилена»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907