Լուկաս Սամարաս

Լուկաս Սամարաս  (հուն․՝ Λουκάς Σαμαράς, սեպտեմբերի 14, 1936(1936-09-14)[…], Կաստորիա, Արևմտյան Մակեդոնիա), հունական ծագմամբ ամերիկյան նկարիչ, քանդակագործ-պոստմոդեռնստ, աբսուրդիստական քանդակիներից մինչև վիդեոարտ ժանրերում նեո-դադաիստական աշխատանքների հեղինակ։


== Կենսագրություն ==
Լուկաս Սամարասը ծնվել է 1936 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, Հունաստանում, Արևմտյան Մակեդոնիայի Կաստորիա քաղաքում։ Հայրը՝ Դամիանոս Սամարասը, 1939 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, իսկ 1948 թվականին, նրա կինը՝ Տրիգոն Սամարան և նրանց որդին՝ Լուկասը, տեղափոխվեցին նրա մոտ։ Այդ ժամանակից ի վեր ընտանիքը ապրում էր Նյու Ջերսիում։
1951 թվականից Լուկաս Սամարասը սովորում է Նյու Ջերսիի նահանգի Արևմտյան Նյու Յորք քաղաքի Memorial High School միջնակարգ դպրոցի ավարտական դասարաններում։ 1955 թվականին ամերիկյան քաղաքացիության հետ Լուկասին հաջողվում է ձեռք բերել Նյու Ջերսի նահանգի կրթաթոշակ, և նա ընդունվում է Նյու Բրանսուիկի հնագույն Ռատգերսի համալսարանը։ Այստեղ նա ծանոթացավ Ալան Կապրոուի և Ջորջ Սիգալի հետ։ Նրանցից առաջինի հետ նա մասնակցել է հեփենինգների, իսկ երկրորդին՝ կեցվածք է ընդունել գիպսե ձուլվածքի քանդակի համար։ Համալսարանն ավարտելուց հետո, 1959-ից մինչև 1962 թվականը, Սամարասը շարունակում է Վուդրո Վիլսոնի կրթաթոշակով Կոլումբիայի համալսարանում արվեստի պատմության դասեր՝ արվեստի ազդեցիկ տեսաբան և քննադատ Մեյեր Շապիրոյի (1904-1996) ղեկավարությամբ։
Լուկաս Սամարասին որպես նկարիչ և քանդակագործ սկզնական համբավ (1960-ականների սկզբին) են բերել նրա «զարդատուփերը» (տուփեր, որոնք առատորեն սոսնձված են փայլուն ստրազներով, ուլունքներով)։ Դրանք անսպասելիորեն «զարդարված» էին ցցված ասեղներով, մեխերով և ածելիներով, իսկ ներսում պարունակում էին դանակներ, թռչունների խրտվիլակներ, քարեր, հայելիներ, դիմանկարային լուսանկարներ, խճճված մազերի զանգվածներ։
1960-ականների կեսերից Լուկաս Սամարասը պատկերասրահներում և թանգարանային տարածություններում բարդ, բազմաշերտ օպտիկական էֆեկտների ստեղծման համար օգտագործում է թափանցիկ և արտացոլող նյութեր, այդպիսի սրահների օրինակ է «Հայելային սենյակը» (1966), որտեղ դիտողը ինքն է անվերջ արտացոլվում, ընկղմվում՝ տարածական ապակողմնորոշման գլխապտույտ մթնոլորտի մեջ։
1960-ականների վերջից նրա լուսանկարչական շարքի հիմնական թեման իր սեփական պատկերացումն է հենց իր մասին, որպես կանոն, միտումնավոր խեղաթյուրված էր։ Նա աշխատել է մուլտիմեդիա կոլաժների հետ և մանիպուլյացիայի է ենթարկել Polaroid-ի ժապավենը՝ ռետուշի ենթարկելով պատրաստի լուսանկարները։ Արդյունքները եղել են (ինչպես նրանց նկարիչն էր անվանում) «Ֆոտո-վերափոխումներ», որոնք հանդիսատեսի մեջ առաջացնում են տագնապ և անհանգստություն ։
Սամարասը 1968-ին Կասելում մասնակցել է չորրորդ documenta-յին , 5-րդ documenta-յին (1972) և 6-ի documenta-յին (1977)։ 1986 թվականին նկարիչն արժանացել է Infinity Award for Art(ֆր.) մրցանակի։ Լուկաս Սամարասի առաջին խոշոր հետահայաց ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1982 թվականին՝ Նյու Յորքի Ուիթնի թանգարանում, իսկ 1988-ին՝ Փարիզի Ժ. Պոմպիդուի ժամանակակից արվեստի կենտրոնում, իսկ 1996-ին տեղի է ունեցել հետադարձ ցուցահանդեսներ հինգ ամերիկյան թանգարաններում։
Սամարասը Հունաստանը ներկայացրել Է Վենետիկի 53-րդ բիենալեում PARAXENA մուլտիմեդիա ինստալյացիայով (2009)։
Վերջերս նա սկսել է ուսումնասիրել համակարգչային արվեստի բնագավառը՝ համադրելով լուսանկարներն ու վիրտուալ իրականությունը, ստեղծել է կարճ տեսաֆիլմերի շարք, որոնք նա անվանել է «Photoflicks».։


== Գրականություն ==
Goysdotter, Moa. Impure Vision: American Staged Art Photography of the 1970s // A sourcebook of artists’ writings. — Lund: Nordic Academic Press, 2013. — ISBN 9789187351006
Samaras, Lucas; Glimcher , Arne; Alexandre de Looz, Pierre. Lucas Samaras: Poses. — The Pace Gallery, 2011. — 120 p. — ISBN 1935410121
Rose, Barbara. Samaras Lucas: Gold. — Pace Gallery, 1998. — 72 p. — ISBN 1878283812
Stiles, Kristine; Selz, Peter. Theories and Documents of Contemporary Art: A Sourcebook of Artists’ Writings. — An Ahmanson-Murphy Fine Arts Book, 1996. — 1168 p. — ISBN 0520257189
Lucas Samaras: Another Autointerview (1971) : Theories and documents of contemporary art.. — Berkeley: University of California Press, 1996. — P. 349–355.. — ISBN 0520202538
Samaras, Lucas ; Kuspit, Donald; McEvilley, Thomas; Smith, Roberta. Lucas Samaras--objects and subjects, 1969-1986. — Abbeville Press, 1988. — 231 p. — ISBN 0896598047
Samaras, Lucas; Lifson, Ben. Samaras (Aperture Monograph). — Aperture, 1988. — 184 p. — ISBN 0893812412
Samaras. Lucas. Samaras pastels:, October 3-December 27, 1981. — Denver Art Museum, 1981. — 112 p. — ISBN 0914738224
Applin, Jo. Materialized secrets: Samaras, Hesse and small-scale boxes. — London: University College, 2002. — P. 5-24.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լուկաս Սամարասի հարցազրույցը (Տեսանյութ 57 րոպե) «Inside New York’s Art World: Lucas Samaras, 1979»(անգլ.)
Artcyclopedia.com
MoMA հավաքածու
PaceGallery.com
Art Institute of Chicago (Չիկագոյի ավեստի ինստիտուտ)
Pinterest.com