Ադա Չումաչենկո

Ասա Արտեմովնա Չումաչենկո (ռուս.՝ А́да Арте́мьевна Чумаче́нко, սեպտեմբերի 9, 1887(1887-09-09), Տագանրոգ, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 5, 1954(1954-05-05), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս բանաստեղծուհի, գրող, դրամատուրգ։


== Կենսագրություն ==
Ադա Չումաչենկոն ծնվել է 1887 թվականի սեպտեմբերի 9-ին, Տագանրոգում, ուսուցիչներ Արտեմի Պավլովիչ Չումաչենկոյի և Արիադնա Իասոնովնա Չումաչենկոյի (Բլոնսկայա) ընտանիքում։ 1905 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Մարիինյան գիմնազիան՝ ստանալով տնային դաստիարակի կոչում։ 1907 թվականին դիմել է Մոսկվայի բարձրագույն կանանց դասընթացներին, բայց ընդունվել է երկու տարի անց, երբ ընտանիքը Մոսկվա է տեղափոխվել  (ավարտել է 1915 թվականին)։
Բանաստեղծություններ սկսել է գրել 1895 թվականից. առաջին հրատարակությունը («Благовещение») տեղի է ունեցել 1898 թվականին՝ «Տագանրոգի բանբերում», որտեղ Չումաչենկոն շարունակել է հրատարակվել մինչև 1905 թվականը։ 1908 թվականին սկսել է հրատարակվել քաղաքային խոշոր ամսագրերում («Եվրոպայի բանբեր», «Ռուսական հարստություն» և «Սատիրիկոն»)։ Երեխաների համար գրված «Լուլլի երաժիշտը» ներկայացման համար  ստացել է առաջին մրցանակ երեխաների համար ստեղծագործությունների գրական մրցույթում։ Երեխաների համար գրված նրա բեմադրությունները բեմադրվել են Նեզլոբինի թատրոնում («Լուլլի երաժիշտ», 1912, «Ձյունե թագուհի», 1915)։
Չումաչենկոյի բանաստեղծությունները գնահատել են Նիկոլայ Կլուևը և Մաքսիմ Գորկին, Իվան Բունինը և Բորիս Պիլնյակը։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատին կից ղեկավարել է թատրոնի բաժինը, աշխատել մոսկովյան արվեստի պալատում (Պովարսկայայի վրա գտնվող Ռոստովների տուն)։
1926 թվականին գրել է արձակ  բացառապես երեխաների համար. այս ժանրի նրա ամենահայտնի գործը Նիկոլայ Միկլուխո-Մակլայի «Մարդը լուսնից» պատմությունն է (1939)։
Մանկական հրատարակությունում Չումաչենկոն ղեկավարել է երիտասարդ հեղինակների շրջանակը՝ Աննա Կարդաշովա, Նիկոլայ Նոսով, Վալենտինա Օսեևա, Վ. Դոննիկովա, Օ.  Կարիշևա։
1941 թվականին, երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, էվակուացվել է Էլիստա, որտեղ աշխատել է որպես Մանկավարժական ինստիտուտի ընդհանուր գրականության ավագ ուսուցիչ մինչև 1942 թվականի ամառ, երբ քաղաքը գրավվել են գերմանական զորքերը։ 1944-1945 թվականներին եղել է «Մուրզիլկա» մանկական ամսագրի գրական խորհրդատու։
Մահացել է Մոսկվայում։ Թաղված է Նոր Դոնյան գերեզմանցում (հատված 1, ծառուղի 2)։


== Ընտանիք ==
Սերաֆիմա Բլոնսկայա (1870-1947), ռուս նկարիչ, մանկավարժ
Հորքրքոջ ամուսին՝ Ալեքսանդր Լեոնտովսկի (1865-1928), ռուս նկարիչ, մանկավարժ
Ամուսին՝ Վլադիմիր Իգնատևիչ Գալպերին.
Ավագ դուստր՝ Նատալյա Սնեգովա Վլադիմիրովնա
Որդի՝ Արտեմի Վլաիմիրովիչ Չումաչենկո (1920- 1989)
Կրտսեր դուստր՝ Լյուսինա Արիադնա Վլադիմիրովնա


== Մատենագիտություն ==


=== Պոեզիա ===
Стихи. - М.: тов. скоропеч. А. А. Левенсон, 1912. - 92, III с.


=== Արձակ ===
Шаг за шагом. Приключения Петьки в Туркестане. - Л.-М.: Книга, 1926. - 94, [1] с.
Бапир, сын Шушаны: [Рассказ]. - М.: Работник просвещения, 1929. - 64 с.
Лис. О ножах, ножницах и острых стрелах: [Рассказ для детей]. - [М.]: Гос. изд-во, 1929. - [13] с.
Пропавшая лодка: Рассказ. - М.-Л.: Гос. изд-во, 1929. - 80 с.
Васькин подарок: Рассказ. - М.-Л.: Гос. изд-во, 1930. - 30, [2] с.
Город под дождём: [Повесть]. - М.-Л.: Гос. изд-во, 1930. - 85, [2] с.
Дом на солнце: Восемь рассказов об одном доме. - [М.]: Гос. изд-во, 1930. - 95 с.
Клуб исследователей: Школьная повесть. - М.-Л.: Гос. изд-во, 1930. - 192 с.
Леденец в бумажке: [Рассказ для детей]. - [М.]: Гос. изд-во, 1930. - [16] с.
Об огурцах: [Рассказ для детей]. - [М.]: Гос. изд-во, 1930. - 15 с.
Город в лесах: [Рассказ для детей средн. возраста]. - [М.]: Огиз - Мол. гвардия, 1931. - 48 с.
Как человек выдумал бога: [Для детей средн. возраста]. - [М.-Л.]: Огиз - Мол. гвардия, 1931. - 32 с.
Бунт мамалыги: [Рассказ для детей]. - [М.]: Гос. антирелигиозное изд., 1932. - 126, [2] с.
1 мая и пасха: [Очерк для детей]. - [М.]: Гаиз, 1932. - 21, [3] с.
Картонный негр. - М.: Детгиз, 1934. - 52 с.
Человек с луны: Повесть о великом рус. путешественнике Миклухо-Маклае. - М.-Л.: Детиздат, 1939. - 88 с.


=== Դրամատուրգիա ===
Люлли-музыкант: Пьеса в 4-х д. / Музыка Н. А. Маныкина-Невструева. - [М.]: [т-во И. Д. Сытина, 1914]. - 72, 29 с., с илл., нотами.
Восстание рабов: Пьеса в 3-х д. - Л.: Изд-во Сев.-Зап. обл. Глав. конторы «Известий ЦИК СССР и ВЦИК», 1925. - 60 с.
Соломе и Наташа: Пьеса для школьников II ступ. в 3-х д. и 5-ти карт. - М.-Л.: Гос. изд-во, 1930. - 22 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ада Чумаченко // Сто одна поэтесса Серебряного века / Гаспаров М. Л., Кушлина О. Б., Никольская Т. Л.. — Санкт-Петербург: Деан, 2000. — С. 223-226. — 238 с. — 5000 экз. — ISBN 9785-93630-0042
Чумаченко Ада Артемьевна Archived 2017-12-01 at the Wayback Machine.. РГАЛИ, постоянная ссылка


== Արտաքին հղումներ ==
Dictionary of Russian Women Writers, ed. by M. Ledkovsky, C. Rosenthal, M. Zirin. - Westport, Connecticut - London: Greenwood Press, 1994. - P. 137-138.
Ада Артемьевна Чумаченко. Стихи.