Ռուսական ռուբլի

Ռուբլին Ռուսաստանի դրամական միավորն է։ Օգտագործվում է նաև Աբխազիայում և Հարավային Օսիայում։
Իսկ 2012 թվականի փետրվարին Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետության նախագահ Եվգենի Շևչուկը հայտարարեց Մերձդնեստրում ռուբլիի զուգահեռ օգտագործման հնարավորության մասին։
Ռուսական ռուբլիի տառային կոդը ISO 4217 ստանդարտում RUB-ն է, թվայինը՝ 643: Մինչև Ռուսաստանի 1998 թվականի դրամային հեղաշրջումը, օգտագործվում էր RUR (810) կոդը։ Թեև 810 թվային կոդը մինչև այժմ կիրառվում է բանկային հաշիվների համար։


== Պատմություն ==

Ռուսաստանում ռուբլին գործածվում է դեռևս XIII դարից։ Այժմյան ռուսական ռուբլին փաստացի հայտնվել է 1991 թվականի դեկտեմբերին, Սովետական ռուբլիի հետ, որը մնաց մինչև 1993 թվականը։


== Թղթադրամներ ==

1992-1993 թվականների թղթադրամների վրա, այնտեղ, որտեղ առաջ Լենինն էր, այժմ պատկերված է Մոսկովյան Կրեմլը։ 1996 թվականից, թղթադրամների վրա սկսեցին պատկերել ռուսական քաղաքների՝ Խաբարովսկի (5000 ռ.), Վլադիվոստոկի (1000 ռ. (1995 թ.)), Յարոսլավլի (1000 ռ.), Արխանգելսկի (500 ռ.), Մոսկվայի (100 ռ.), Սանկտ Պետերբուրգի (50 ռ.), Կրասնոյարսկի (10 ռ.) և Նովգորոդի (5 ռ.) տեսարժան վայրերը։


=== 1997 թվականի թղթադրամներ ===
5 ռուբլիանոց թղթադրամն այլևս չի տպագրվում, թեև մնում է որպես վճարման միջոց։
10 ռուբլիանոց թղթադրամը 2012 թվականից դուրս չեկավ գործածությունից, չնայած որ 2009 թվականի հոկտեմբերի 1-ից գործածության մեջ մտավ 10 ռուբլիանոց մետաղադրամը։


== Մետաղադրամներ ==


=== 1992-ից 1993 թվականների մետաղադրամներ ===
1992 թվականի վերջերից հայտնվեցին ներկայիս ռուսական ռուբլիի մետաղադրամները. 1, 5, 10, 20, 50 և 100 ռուբլի արժողությամբ։ Այնուհետև, 1993 թվականից, մետաղադրամներն սկսեցին պատրաստել մագնիսային մետաղից։ Իսկ 50 և 100 ռուբլիանոց մետաղադրամների արտաքին տեսքը փոփոխվեց։


=== 1997 թվականի մետաղադրամներ ===
Դիմերեսի վրա այժմ ռուբլիի մետաղադրամների վրա պատկերված է երկգլխանի արծիվ՝ Ռուսաստանի բանկի նշանով, կոպեկի մետաղադրամների վրա Գեորգի Անհաղթը, իսկ ետևի կողմում՝ արժողությունը։
2002 թվականից օգտագործման մեջ են գտնվում Ռուսաստանի բանկի նոր տեսակի մետաղադրամներ՝ 1, 2, և 5 ռուսական ռուբլի արժողություններով, փոփոխությունների ենթարկված դիմերեսներով։
2006 թվականի երկրորդ կեսից օգտագործման մեջ են գտնվում Ռուսաստանի բանկի նոր տեսակի մետաղադրամներ՝ 10 և 50 ռուսական ռուբլի արժողություններով։ Այս նոր ժամանակաշրջանի մետաղադրամները պատրաստված էին պողպատից, երկու կողմից պատված դեղին գույնի պղնձի խառնուրդով (տոմպակ)։ Երկու մետաղադրամներն էլ ունեն ֆերրոմագնիսային հատկություններ։
2008 թվականին Ռուսաստանի բանկի կողմից վերանայվեց 1 և 5 ռուսական ռուբլի արժողությամբ մետաղադրամների շրջանառությունից հանման հնարավորությունը, դրանց օգտագործման դժվարությունների, հումքի թանկացման և չափի փոքրության պատճառներով։ Ինչպես նաև քննվեց՝ փոխարինել հումքն ավելի էժան մետաղով։ 2008 թվականի ապրիլին 1 կոպեկ արժողությամբ մետաղադրամի արտադրության արժեքը կազմում էր շուրջ 30 կոպեկ։ Մանրածախ առևտրում ավելի հաճախ կլորացվում է մինչև 1 ռուբլի, չօգտագործելով 1 կոպեկ արժողությամբ մետաղադրամը։ Օրինակ, այդպես է ռուսական Перекрёсток (Պերեկրյոստոկ) խանութի ցանցում 2012 թվականի մայիսի 1-ից։ 2012 թվականի վերջից Ռուսաստանի բանկը դադարեցրեց 1 և 5 կոպեկ արժողությամբ մետաղադրամների կնքումը։
2009 թվականի հոկտեմբերի 1-ից հատվում է մետաղադրամ 10 կոպեկ արժողությամբ, պատրաստված գալվանական ծածկույթով պողպատից։


== Փոխարժեքի վարչակարգը ==
Ռուսական ռուբլիի փոխարժեքի վարչակարգը «լողացող է»։ 2015 թվականին Ռուսաստանի Դաշնության ԿԲ-ն մտադիր է դուրս գալ ազատ և մաքուր «լողի»։


== Ռուբլիի նշան ==

Ռուբլիի նշանը ռուսական գրի էվոլյուցիայի արդյունքում առաջացած «рубль», բառի կրճատումն է, որը օգտագործվել է 17-րդ դարի երկրորդ կեսից 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և իրենից ներկայացնում է կցագիր, բնական «р» և «у» տառերի ճեպագրից կազմված։ Ժամանակի ընթացքում այդ կցագիրը կորցնում է իր առաջնային իմաստը և 18-րդ դարի վերջին վերածվում է առանձին նշանի, սովորական տառերի հետ համատեղ։ Ռուսական էկոնոմիկայի ինտեգրացիային համաշխարհային էկոնոմիկայի սկզբերից (20-րդ դար) և ռուսական ներքին շրջանառության մեջ օտարերկրյա տարադրամների լայն օգտագործումը (ամենից առաջ դոլլարի, որն ուներ իր առանձին նշանը) բազմիցս առաջարկներ եղան՝ մտցնել ժամանակակից նշան ռուսական ռուբլիի համար ևս։ Եվրոյի առաջացման և նրա նշանի հաստատման հետ մեկտեղ այդպիսի առաջարկներն սկսեցին լսվեց ավելի հաճախ և հանգեցրեցին մի քանի ոչ պաշտոնական մրցույթների, ցույցերի և նախաձեռնությունների ռուբլիի նշանի հաստատման նպատակով։
2006 թվականի հունիսին ընդունվեց ուղղում № 86-ФЗ «Ռուսաստանի Դաշնության Կենտրոնական բանկի (Ռուսաստանի բանկի) մասին» օրենքում, որի համաձայն, բանկի գործողությունները համալրվեցին ևս մի կետով, այն է՝ ՌԴ ԿԲ-ն «ընդունում է ռուբլիի գրաֆիկական նշանակումը, որպես ռուբլիի նշան» (86-ФЗ 10.07.2002-ից, տող 4, 2.1 կետ)։ Սակայն 2013 թվականի նոյեմբերի 1-ի դրությամբ Ռուսաստանի բանկը հատուկ որոշումով չընդունեց, բայց 2013 թվականի նոյեմբերից իր կայքում սկսել էր հարցում (այն տևեց մինչև դեկտեմբերի 5-ը), այցելուներին թույլատրելով ընտրել ռուբլիի նշանի հինգ թեկնածու-նշաններից մեկը կամ քվեարկել բոլորին դեմ։ Տարբերակներից մեկի քվեարկության արդյունքում հայտնեցին ավելի քան 61% հանրային քննարկման մասնակիցներ։
Դե ֆակտո (բացի նշանի պայմանականորեն առկայությանը, հաճախակի տեղի ունեցող 17-19-րդ դարերի ձեռագիր փաստաթղթերում հանդիպող) ներկայումս առավել ակտիվորեն, որպես ռուբլիի ոչ պաշտոնական նշան են օգտագործվում երկու տարբերակներ՝

Ամենից առաջ փոքրատառ «р» տառը կետով («р.»), որը ցուցադրվում է, օրինակ, տարադրամների նշանների հետ, Microsoft ընկերության Excel, Google ընկերության դրամական և ֆինանսական էլեկտրոնային աղյուսակներում, նաև առօրյա կյանքում։
Պակաս ակտիվորեն (ամենից առաջ ցանցի ինտերնետային խանութներում) օգտագործվում է, այսպես ասած, «դիզայներական նշանը», որն իրենից ներկայացնում է «Р» տառը, գծով հատված։ Հետաքրքրական է, որ այդ նշանն իր գրությամբ նման է հայկական փոքրատառ ք տառին։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 11-ից այդ նշանը համարվում է պաշտոնական նշանը, վավերացված ՌԴ ԿԲ-ի կողմից։
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Հայկական ռուբլի
Բելառուսական ռուբլի
Ռուբլիի գոտի


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ Կենտրոնական բանկ (անգլ.), (ռուս.)
Ռուսական ռուբլի | Մետաղադրամներ և թղթադրամներ Archived 2013-12-16 at the Wayback Machine. (ռուս.)


== Ծանոթագրություններ ==