armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բարբարա Քայա

Բարբարա Քայա (անգլ.՝ Barbara Kaija, 1976, Ուգանդա), ուգանդացի լրագրող և ուսուցիչ, Vision Group թերթերի գլխավոր խմբագիրն է։ Թերթերի մեջ է մտնում նաև անգլալեզու New Vision պարբերականը։


== Կրթություն ==
Կրթություն է ստացել Ուգանդայի ամենահին հանրային Մակերեր համալսարանում։ Նախ ստացել է բակալավրի դիպլոմ։ Այնուհետև նույն համալսարանում շարունակել է ուսումը` կրթության ոլորտում ստանալով մագսիտրոսի աստիճան։ Ավելի ուշ Ռոդեսի համալսարանում մագիստրոսի աստիճան է ստացել լրագրության և մեդիա գիտությունների ոլորտում։ Ուելսում, Քարդիֆի համալսարանում  ստացել է նաև հետբուհական կրթություն։


== Կարիերա ==
Vision Group-ում աշխատում է արդեն ավելի քան 25 տարի։ 1992 թվականին սկսել է աշխատել որպես խմբագրի օգնական։ Ժամանակի ընթացքում սկսել է իր վրա ավելի շատ պարտականություններ կրել` դառնալով առանձին պատմությունների խմբագրի օգնական։ Ավելի ուշ դարձել է առանձին պատմությունների խմբագիր` աշխատելով այս պաշտոնում 10 տարի։ 2006 թվականին նշանակվել է թերթի խմբագրի տեղակալ, իսկ 2010-ին` թերթի խմբագիր։ Իր իրրավասությունների շրջանակներում նա վերանայում է լրագրողական չափանիշները և Vision Group-ի մեդիա բոլոր հարթակների ուժը։ Երբ նա 2010 թվականին ստանձնել է գլխավոր խմբագրի պաշտոնը, նա դարձել է առաջին ուգանդացի կինն այդ պաշտոնում։


== Անձնական կյանք ==
Բարբարա Քայան ամուսնացած է։ Կրոնական հայացքներով քրիստոնյա է, ինչը մեծ դեր ունի նրա կյանքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Website of Vision Group
Website of the New Vision Newspaper
We need independent media regulation – Vision Group Editor-in-Chief As of 6 October 2016.
Հունական դրամայի դպրոցի ազգային թատրոն

Հունական դրամայի դպրոցի ազգային թատրոն (հունարեն՝ Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου), Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքում գործող թատրոն, որ հիմնադրվել է 1930 թվականին և այդ ժամանակից ի վեր գործում է Հունաստանի ազգային թատրոնի հետ համատեղ։ Մինչև 2005 թվականը՝ 75-ամյա իր գործունեության ընթացքում տվել է բազմաթիվ շնորհալի շրջանավարտներ, որոնցից ոմանք դարձել են Ազգային թատրոնի աստղեր և նշանավոր դերասաններ։
Դպրոցի նախկին ուսանողներ են եղել Դիմիտրիս Հորնը, Մարի Արոնին, Վասսո Մանոլիդուն, Նիկոս Ցոգիասը, Մելինա Մերկուրին, Թանոս Կոցոպուլոսը, Ալեքսիս Սոլոմոսը, Նիկոս Կուրկուլոսը, Աննա Սինոդինուն, Զոզո Զարպան և ուրիշներ։ Նրանցից շատերը ավարտելուց և համբավ ձեռք բերելուց հետո դասավանդել են հարազատ կրթօջախում՝ նպաստելով այնտեղ դասվանդման մակարդակի բարձրացմանը։ Դպրոցի համբավավոր դասախոսներից են նաև Դիմիտրիս Ռոնդիրիսը, Կատինա Պաքսինուն, Տակիս Մուզենիդիսը, Անգելոս Տերզակիսը, Անտիգոնե Վալակուն, Տասոս Լիգնադիսը, Գիանիս Սիդերիսը, Էմիլիոս Հուրմուզիոսը և այլք։
Դրամայի դպրոցի նպատակն է կազմակերպել դերասանի մասնագիտության մեջ հմտանալու ձգտում ունեցող պարմանիների ու պամանուհիների ուսուցումը և հետևել նրանց վարպետության հետագա աճին։ Ուսման տևողությունը երեք տարի է։ Ընդ որում՝ սովորողներից ուսման վճար չի պահանջվում։
Դերասանի վարպետություն դասավանդում են պրոֆեսիոնալ դերասաններ ու բեմադրիչներ։ Համապատասխան բարձրորակ մասնագետները դասավանդում են  թատերգության տեսություն, թատրոնի պատմություն, ժամանակակից հույն գրականություն, կինոյի պատմություն։ Պատշաճ մակարդակով են անցկացվում նաև պարի տեխնիկայի, մարմնամարզության, էքսպրեսիվ շարժումների, բեմական մարտի, երգի, հռետորական արվեստի, բեմական խոսքի, տարազավորման ու դիմահարդարման պարապմունքները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
National Theatre of Greece Drama School Official Site
2012 (ֆիլմ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 2012 (այլ կիրառումներ)2012, աղետ-ֆիլմ, նկարահանվել է 2009 թվականին։ «Centropolis Entertainment» ընկերության արտադրությունն է, ֆիլմի բյուջեն 200 միլիոն դոլլար է։


== Սյուժե ==
Ըստ Մայաների օրացույցի 2012 թվականին լինելու է աշխարհի վերջը. լինելու են բնական աղետներ՝ երկրաշարժեր, հրաբխային ժայթքումներ և ամբողջ երկրագունդը կկործանվի։ Գիտնականները հաստատում են այդ առասպելը որ դա կարող է դառնալ իրականություն։ Մի խումբ գիտնականներ սկսում են ուսումնասիրել այդ օրացույցը, Մայաների քաղաքակրթությունը, հուսալով որևէ ելք գտնել։


== Ծանոթագրություններ ==
Շրջանառվող արժույթների ցանկ

ՄԱԿ-ի անդամ պետություններում, ՄԱԿ-ի դիտորդական պետություններում, մասնակիորեն ճանաչված կամ չճանաչված պետություններում առկա է մոտ 180 արժույթ։ Բացառելով փոխկապակցված (ֆիքսված փոխարժեքի) արժույթները, գոյություն ունի ընդամենը 130 արժույթ։ Կախվածությունները և չճանաչված պետությունները այստեղ թվարկվում են միայն այն դեպքում, եթե իրենց տարածքում օգտագործվում է մեկ այլ արժույթ, որը տարբերվում է այն պետությունից, որի ենթակայության կամ իրավասության տակ են գտնվում։


== Չափանիշներ ==
 Արժույթը փողի տեսակ է և փոխանակման միջոց։ Արժույթը ներառում է թուղթ, բամբակ կամ պոլիմերային նոտաներ և մետաղական մետաղադրամներ։ Պետությունները, ընդհանուր առմամբ, ունեն մենաշնորհ արժույթների հարցում, չնայած որոշ պետություններ արժույթներ են բաժանում այլ պետությունների։ 
Հասարակական կազմակերպությունների կողմից օգտագործված արտարժույթները, ինչպիսիք են Մալթայի Գերագույն ռազմական հրամանագիրը, մասնավոր անձանց կողմից օգտագործված գրությունները և այլ մասնավոր, վիրտուալ և այլընտրանքային արժույթները չեն ընդգրկվում այս ցանկում։  


== Շրջանառվող արժույթների ցանկն ըստ պետության կամ տարածքի ==
Դեղին ֆոնով նշանակում է, որ տվյալ տարադրամը փոխադրվում է մեկ այլ արժույթի։


== Տես նաև ==
Ասիական երկրների արտարժույթների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
International Organisation for Standardisation (ISO)
Կըրլի

Կըրլի, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Օրդուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Ռի (կանտոն)

Ռի (ֆր.՝ Ryes), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Ներքին Նորմանդիա շրջանում։ Կալվադոս դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բայո օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 11644 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1428 է։ Կանտոնում կա 25 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Մյունխեն (այլ կիրառումներ)

Մյունխեն, կարող է վերաբերել՝

Մյունխեն - Գերմանիայի երրորդ քաղաքը Բեռլինից և Համբուրգից հետո, Բավարիայի մայրաքաղաքը
Մյունխեն - շրջան Գերմանիայում
Բորտնով

Բորտնով (ուկրաիներեն՝ Бортнів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Իվանիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1438 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բորտնով գյուղում բնակվում էր 450 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1015 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 443,35 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վաեկյուլա

Վաեկյուլա (էստ․՝ Vaeküla), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Սիմեռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 140 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կալի յուգա

Կալի յուգա (սանսկրիտ՝ कलियुग, kali-yuga IAST), հինուիստական ժամանակային ցիկլի չորս յուգաներից չորրորդը։ Այս յուգային բնորոշ է բարոյականության անկումը, քանի որ բարությունը աշխարհում պակասում է մինչև սկզբնական արժեքի չորրորդ մասը։
Անվանման բացատրման տարբերակներն են. «Կալի դեմոնի դար», «երկաթյա դար», «խժդժության դար»։ Հնդկական գրականության մեջ տրվում են Կալի յուգայի տարբեր ժամանակագրություններ։ Համաձայն պուրանների Կալի յուգան սկսվել է մ.թ.ա. 3102 թվականի հունվարի 23-ի կեսգիշերին (գրիգորյան օրացույցով), ինչը նշանակեց Կրիշնայի «հեռանալը»։ Կալի յուգայի երկարությունը կազմում է 432 հազար տարի։ XIX-րդ դարում ավանդական հայացքները վիճարկվեցին աստղագուշակ Յուկտեշվարի կողմից, նրա 1894 թվականին լույս տեսած The Holy Science գրքում նա պնդում է, որ աշխարհը շարժվում է Դայվա-յուգայով և արդեն անցել է Կալի յուգայով։ Համապատասխանաբար, այս պահին (մ. թ. 1699 թվականից սկսած) աշխարհը գտնվում է Դվապրա յուգայում, որը պետք է շարունակվի 2400 տարի։


== Տես նաև ==
Յուգա
Ստատյա յուգա
Տրետա յուգա
Դվապրա յուգա


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Жуковский, Владимир Ильич, Копцева, Наталья Петровна (2005)։ Искусство Востока. Индия: Учеб. пособие.։ Красноярск: Красноярский государственный университет։ էջ 402։ ISBN 5-7638-0575-5 


== Արտաքին հղումներ ==
Շրիմադ Բխագվադամ. Կալի յուգայի հատկությունները
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2008

Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 2008, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 48-րդ խաղարկության եզրափակիչ խաղն է, որը տեղի է ունեցել Լոնդոնի «Ուեմբլի» ստադիոնում։ «Տոտենհեմ Հոտսպուրը» հաղթեց «Չելսիին» 2-1 հաշվով և նվաճեց իր առաջին տիտղոսը վերջին ինը տարիների ընթացքում։
Սիմերկի

Սիմերկի (ուկրաիներեն՝ Сімерки), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սիմերկի գյուղում բնակվում էր 956 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3239 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 295,2 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լեմբովա

Լեմբովա (ռուս.՝ Лембова), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուսոլկա գետի աջ ափին՝ 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 7 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020300412103000033140
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103003314
Ավազանի կոդը - 03.02.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպություն

Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպություն (եբրայերեն՝ ‏‎ויצו‏‎, անգլ.՝ Women's International Zionist Organization, WIZO,  իսրայելական հասարակության սոցիալական ապահովության բնագավառում գործունեություն իրականացնող ոչ կառավարական կանանց կազմակերպություն, որի հիմնական նպատակն է բարելավել կանանց վիճակը և կրթությունը Իսրայելում և սփյուռքում։


== Պատմություն ==

Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպությունը (WIZO) հիմնադրվել է 1920 թվականի հուլիսի 7-ին Մեծ Բրիտանիայում սիոնիստական շարժման կին գործիչների խմբի կողմից, որոնց թվում էին Ռեբեկա Զիֆը, Վերա Վեյցմանը (Իսրայելի ապագա նախագահ Խայիմ Վեյցմանի կինը), Էդրտ Էդերը, Ռոմանա Գուդմանը և Հենրիետտա Իրվելլը, կազմակերպության առաջնահերթ խնդիրը դարձավ բրիտանական մանդատի ենթակայության տակ գտնվող Պաղեստինի բնակչությանը ծառայությունների մատուցումը։ Մանդատային Պաղեստինում WIZO-ի առաջին նախագծերից էր Տիպատ Հալավ մանկական կլինիկաների և հագուստի բաշխման  կենտրոնների ստեղծումը, որոնք գործում են մինչև մեր օրերը։ WIZO-ի առաջին ցերեկային խնամքի կենտրոնը բացվել է Թել Ավիվում 1926 թվականին։
1920—1930-ական թվականներին ամբողջ Եվրոպայում ստեղծվեց  WIZO-ի մասնաճյուղերի լայն ցանց, սակայն դրանց մեծ մասը փակվեցին նացիստական օկուպացիայի և Հոլոքոստի պատճառով։ Լատինական Ամերիկայի մասնաճյուղերը շարունակեցին գործել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։
1949 թվականին Իսրայել պետության ստեղծումից հետո WIZO-ի գլխամասային գրասենյակը տեղափոխվեց այնտեղ, իսկ կազմակերպության նախագահ դարձավ Ռեբեկկա Զիֆը։ WIZO-ն ձևավորեց սեփական քաղաքական կուսակցությունը, որը մասնակցեց 1949 թվականի Քնեսեթի առաջին գումարման ընտրություններին, ստանալով ձայների 1,2 % -ը և մեկ տեղ Քնեսեթում։   WIZO-ից պատգամավոր դարձավ Ռահել Կոեն-Կագանը։
Ներկայումս WIZO-ն Իսրայելում վերահսկում է 180 ցերեկային խնամքի կենտրոնների գործունեությունը և հոգ է տանում աշխատող մայրերի 14000 երեխաների, նոր ներգաղթածների և սակավ ապահովված ընտանիքների համար։ WIZO-ն կազմակերպում է նաև ամառային ճամբարներ, դասընթացներ մեկ ծնող ունեցող ընտանիքների համար և կազմակերպում երեխաների սոցիալական աջակցության տարբեր ծառայություններ։
WIZO-ն համարվում է կանանց խոշորագույն սիոնիստական կազմակերպությունը աշխարհում։ 2008 թվականին 36 անդամ-երկրներ իրենց պատվիրակներին էին ուղարկել Իսրայել կազմակերպության ստեղծման 88- ամյակը նշելու համար։ 2008 թվականին WIZO-ն կանանց երկու այլ կազմակերպությունների հետ միասին արժանացավ Իսրայելի մրցանակին երկրի պետական և հասարակական կյանքում ունեցած ավանդի համար։
2012 թվականից  WIZO-ի նախագահ է համարվում Տովա Բեն-Դովը։


== Ղեկավարներ ==
Ռեբեկա Զիֆ` 1949—1966 թթ.
Ռոզա Գինոսսար` 1966—1970 թթ.
Ռայա Յագլոմ` 1970—1996 թթ.
Միշել Մոդաի` 1996—2004 թթ.
Հելենա Գլեյզեր` 2004—2012 թթ.
Թովա Բեն-Դով` 2012 — այժմ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.)
Պետրովսկոե (գյուղ, Կեգիչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրովսկոեՊետրովսկոե (ուկրաիներեն՝ Петрівське), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լեպե (քաղաք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լեպե (այլ կիրառումներ)Լեպե (իսպաներեն՝ Lepe), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուելվա պրովինցիայի կազմում, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։
Համայնքը գտնվում է Կոստա-Օքսիդենտալ գավառի կազմում։ Տարածքը՝ 129 կմ2։ Բնակչությունը՝ 26763 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 41 կմ հեռավորություն։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։


== Տնտեսություն ==
Զբոսաշրջիկություն, ձկնորսություն, գյուղատնտեսություն։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ Archived 2012-08-21 at the Wayback Machine.
Ayuntamiento de Lepe Archived 2012-08-21 at the Wayback Machine.
La web de Lepe Archived 2008-03-01 at the Wayback Machine.
Foro de Lepe Archived 2008-03-03 at the Wayback Machine.
Lepe. Archived 2006-04-27 at the Wayback Machine.
Lepe es de cine
Էդուարդ Հայրապետյան (հողագետ)

Էդուարդ Մելիքի Հայրապետյան (ծնվ.՝ 1927, փետրվարի 3, գ․ Խաչմաչ, Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջան), հայ հողագետ։ Գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր (1972), պրոֆեսոր (1973), Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1994), Էկոլոգիայի միջազգային ակադեմիայի (1996) անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1948)։
1960-1967 թվականներին եղել է ՀՀ հողագիտության և ագրոքիմիայի ԳՀԻ հողերի էրոզիայի բաժնի վարիչ, 1971-1988 թվականներին՝ Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի (1994 թվականից՝ Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիա) հողագիտության, 1988-1994 թվականներին՝ հողագիտության և ագրոքիմիայի ամբիոնի վարիչ, 1994-1999 թվականներին՝ պրոֆեսոր, 1999 թվականից՝ ագրոէկոլոգիայի ամբիոնի վարիչ։
Աշխատանքները վերաբերում են հողերի էրոզիայի զարգացման պրոցեսներին, դրա դեմ պայքարի համալիր միջոցառումների համակարգի մշակման, հողերի պահպանման ու արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։


== Երկեր ==
Ագրոնոմիայի հիմունքները, Երևան, 1973 (համահեղինակ)
Հողի էրոզիան և լեռնային հողագործությունը, Երևան, 1976
Բնության պահպանության հիմունքները, Երևան, 1983 (համահեղինակ)
Մելիորատիվ հողագիտություն, Երևան, 1987 (համահեղինակ)
Կալախոտ կասպիական

Կալախոտ կասպիական (լատ.՝ Kalidium caspicum), թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
15-17 սմ բարձրությամբ մոխրականաչ, հերթադիր, հատվածավոր ընձյուղներով կոճղարմատավոր կիսաթուփ բույս է։ Տերևները սուր են, մսալի թմբիկների ձևով, հերթադիր, ներքև սահող, ցողունագիրկ։ Հասկիկների երկարությունը 5-10 մմ է և հիմնականում լինում են նստադիր, գագաթնային։ Ծաղկապատը ունի 4 բարձր սերտաճած մաս և 2 առէջ։


== Տարածվածություն ==
Հանդիպում է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում (Արազափ, Մարգարա, Երասխահուն, Էջմիածին, Երասխ)։ Տարածված է նաև Արևելյան Նախակովկասում, Արևելյան Կովկասում, Արևելյան Անդրկովկասում, Նախիջևանում, Արևելյան Անատոլիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Թուրքմենստանում, Մոնղոլիայում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-900 մ բարձրությունների վրա, փորփոշ աղուտներում։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է միայն Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում։ Տարածման շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES–ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պոպուլյացիայի մի փոքր մասը աճում է Արմավիրի մարզի Երասխահուն գյուղի շրջակայքում, գյուղատնտեսության նախարարության հողագիտության ինստիտուտի ստացիոնարի տարածքում և «Որդան կարմիր» արգելավայրի տարածքում ։


== Ծանոթագրություններ ==
Օսիկովո (այլ կիրառումներ)

Օսիկովո, կարող է վերաբերել՝

Օսիկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում
Օսիկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ստարոբեշևսկի շրջանում
Օսիկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում
Օսիկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում
Օսիկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանում
Օսիկովո - գյուղ, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում
Հանկարծակի սիրտս տխրեց…

Հանկարծակի սիրտս տխրեց…, Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություներից։ Գրվել է 1893 թվականին։


== Բանաստեղծության ստեղծման շարժառիթներ ==
Գրվել է նամակախաղի ժամանակ։ Մատիտով գրված մեկ ինքնագիր պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում՝ Պերճ Պռոշյանի ֆոնդի 140/54-րդ համարում, որը թվագրվել է «1893»։ Բնագրի տակ Պերճանուշ Պռոշյանը գրել է․

Առաջին անգամ տպագրվել է 1935 թվականին՝ «Խորհրդային գրականություն» ամսագրի 4-րդ համարի 77-78 էջերում, այնուհետև՝ Հովհաննես Թումանյանի «Երկերի  լիակատար ժողովածու»-ի I հատորի 453 էջում, ինքնագրից։


== Ծանոթագրություններ ==
Փող չկա, բայց դուք դիմացեք

«Փող չկա, բայց դուք դիմացեք», 2016 թվականի մայիսին Ղրիմ կատարած այցի ժամանակ Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության ղեկավար Դմիտրի Մեդվեդևի կողմից արված հակիրճ արտահայտություն՝ ուղղված կենսաթոշակառու կնոջը, ով բողոքում էր իր թոշակի չափից։ Արտահայտությունը լայն տարածում է գտել Ռունետում, դարձել է թևավոր խոսք, մեմ, 2016 թվականին նմանատիպ արտահայտությունների ոլորտում հայտնի դարձած խոսք, իր շլեյֆով գերազանցել է զգացմունքային կոնոտացիաները և ընդունվում է որպես սոցիալապես սրված տեքստ։


== Արտահայտության արտաբերման հանգամանքներ ==
2013 թվականի մայիսի 23-ին Թեոդոսիայում Ռուսաստանի Դաշնության վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևին մոտեցավ թոշակառու Աննա Բույանովան, ով ասաց, որ իր թոշակը կազմում է 8 հազար ռուբլի, և հարցրեց.

Մեդվեդևը պատասխանեց.

— 
Հաջորդ օրը Ռուսաստանի Դաշնության կենսաթոշակային ֆոնդը հայտարարեց, որ ղրիմցի թոշակառուները թոշակ են ստանում կա՛մ ըստ իրենց կուտակածի, կա՛մ այն չափով, որ չափով հաշվարկվում է ըստ ռուսական օրենսդրության՝ վերցվում է ավելի մեծ չափով տարբերակը։ Ընդ որում՝ պահպանած թոշակները չեն ինդեքսավորվում, քանի դեռ չեն հավասարվել ռուսական օրենսդրությամբ հաշվարկվող թոշակների հետ։ Մայիսի 28-ին հայտարաությամբ հանդես եկավ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ով ասաց, որ չի տեսել, թե կոնկրետ ինչի մասին է խոսում Մեդվեդևը և հաստացեց, որ «միշտ էլ կարելի է կա՛մ կոնտեքստից վերցնել որևէ արտահայտություն, կա՛մ ընդհանուր զրույցից կտրել մի արտահայտություն», բայց և հաստատեց, «Ռուսաստանի կառավարությունը միտված է կատարելու սոցիալական պարտականությունները»։ Ընդ որում՝ Պուտինը փաստացի հաստատեց վարչապետի այն խոսքերը, որոնք վերաբերում էին բյուջեի ոչ հստակ հեռանկարներին և ոչինչ չասաց այն երաշխիքների մասին, որոնք վերաբերում են ինդեքսացիայի կիրառման համար նախատեսված օրինական նորմերին՝ ըստ գնաճի մակարդակի. «Եթե տնտեսությունը թույլ տա, եթե մենք միջոցներ ունենանք, ապա մենք հնարավորություններ կգտնենք՝ մարդկանց օգնելու համար»։


== Հայտնիություն ==

Այս արտահայտությունը պարունակող տեսանյութը համացանցում հայտնվեց 2016 թվականի մայիսի 23-ին և երկու շաբաթվա ընթացքում հավաքեց գրեթե 3,5 միլիոն դիտում. «Deutsche Welleа»-ն գրում է, որ տեսանյութն ապահովել է «վիրուսային հայտնիություն», ռունետում այդ տեսանյութին վերագրել էին «հազարավոր կատակներ»։ Ռուսա շոումեն Սեմյոն Սլեպակովն այս արտահայտությանը նվիրել է երգ՝ «Դիմում ժողովրդին»։


== Ծանոթագրություններ ==
UTC-2

UTC-2, ժամային գոտի, որում ժամանակը 2 ժամով ետ է ընկնում UTC-ից։


== Ամբողջ տարվա ընթացքում ==
 Բրազիլիա (Ատլանտիկ օվկիանոսի կղզիներ)
 Մեծ Բրիտանիա (Հարավային Ջորջիա և Հարավային Սանդվիչյան կղզիներ)


== Ամռանը հյուսիսային կիսագնդում ==
 Գրենլանդիա (կղզու մեծ մասը, ներառյալ հարավային, արևմտյան և հյուսիս-արևմտյան մասերը (բացի Թուլեում գտնվող ռազմաօֆդային բազայի)
 Ֆրանսիա (Սեն Պիեռ և Միքելոն)


== Ամռանը հարավային կիսագնդում ==
 Բրազիլիա (հարավային և արևելյան մասեր)
 Ուրուգվայ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
UTC-2 գոտում գտնվող քաղաքներ
Ստարի Իգոլկինսկի բանկ

Ստարի Իգոլկինսկի (ռուս.՝ Старый Иголкинский банк), գետը գտնվում է Ռուսաստանի Աստրախան մարզում. Գետի երկարությունը 18 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը — 11010002512112100011880
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը — 112101188
Ավազանի կոդը — 11.01.00.025
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը — 12
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների — 1


== Ծանոթագրություններ ==
Մաշկամկանային զգայարան

Մաշկամկանային զգայարան, տարածության մեջ կողմնորոշվելիս մեծ դեր ունի նաև մկանային զգայությունը։ Մաշկում և մկաներում եղած ընկալիչներից անընդհատ գրգիռներ են հաղորդվում մեծ կիսագնդեր և տեղեկատվութուն հաղորդում մարմնի դիրքի, մկանախմբերի կծկումն կամ թուլացման մասին։ Մարդն աչքերն փակ վիճակում կարողանում է զգալ իր մարմնի այս կամ այն մասի շարժումները և դիրքը տարածության մեջ։ Մաշկամկանային զգայութունը կորցրած մարդը հարկադրված է տեսողության միջոցով ստուգել մարմնի շարժումների ճշտությունը։ Մաշկը շոշափելիքի կարևոր զգայկան օրգան է։ Մաշկում կան բազմաթիվ ընկալիչներ՝ ցավի, սառնության, տաքության և հպման։ 1սմ²մաշկի վրա հաշվում են 200 ցավի, 15 սառնության, 2 ջերմային, և 25 հպման ընկալիչներ։ Բոլոր ընկալիչներից ազդակահոսք է հասնում մեծ կիսագնդերի մաշկամկանային զգայական գոտի։ Գրգիռների զանազանման շնորհիվ մարդը կարողանում է փակ աչքերով իմանալ առարկայի ձևը, մեծությունը, մակերևույթի վիճակը (սառը, տաք, հարթ)։ Շոշափելիքի ընկալիչները հատկապես շատ են մատների ծայրերին, ափի ներսի մակերեսին, շուրթերի վրա։ Շոշափելիքի նշանակությունը հսկայական է. ցավի զգացողության միջոցով մարդը խուսափում է վնասվածքից, այրվացքից, սառեցումից կամ ազդանշան է ստանոմ հիվանդության մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Նուվիոն սյուր Մեզ

Նուվիոն սյուր Մեզ (ֆր.՝ Nouvion-sur-Meuse), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2225 մարդ, բնակչության խտությունը` 245.58 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.06 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 75 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 45 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 81 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 49-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 32։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 60,5 %։ 49 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 41 անձ (26 տղամարդ և 15 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (6 տղամարդ և 2 կին)։ 32 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վերա Վեյցման

Վերա Վեյցման (ծննդյան անունը` Շացման, նոյեմբերի 27, 1881(1881-11-27), Դոնի Ռոստով, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 24, 1966(1966-09-24), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բժիշկ և սիոնիստական շարժման գործիչ։
Իսրայելի առաջին նախագահ Խայիմ Վեյցմանի կինը։


== Կենսագրություն ==
Վերան  ծնվել է Ռոստովում, Իսայի և Ֆեոդոսիա  Շացմանների ընտանիքում։ Բժշկական կրթություն է ստացել Ժնևի համալսարանում։ Ժնևում, համալսարանի սիոնիստական ակումբում, ծանոթանում է Խայիմ Վեյցմանի հետ և ամուսնանում նրա հետ 1906 թվականին, հարսանիքը տեղի է ունենում Սոպոտում (այդ ժամանակ` Գերմանական կայսրության տարածք), որից հետո Վեյցմանի ընտանիքը շուրջ երեսուն տարի բնակվում է Մանչեստերում (Մեծ Բրիտանիա)։
Խայիմը և Վերան ունեցան երկու որդի Բինյամինը (1907) և Միքայելը (1916)։ 1913 թվականին Վերան ստանում է բժշկական արտոնագիր և աշխատում որպես մանկաբույժ։
1920 թվականին Վերա Վեյցմանը հանդես է գալիս որպես Կանանց միջազգային սիոնիստական կազմակերպության (WIZO) հիմնադիրներից մեկը և շուրջ 40 տարի այնտեղ զբաղեցնում ղեկավար պաշտոններ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո Վերա Վեյցմանը Մեծ Բրիտանիայում ստեղծեց երիտասարդական ալիայի բաժին և հետագայում ղեկավարեց այն Իսրայելում, որպես պատվավոր նախագահ։ Վերայի և Խայիմի կրտսեր որդին` Միքայելը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայում էր բրիտանական ՌՕՈւ-ում որպես օդաչու և զոհվել է, երբ նրա ինքնաթիռը խփվել է Բիսկայան ծոցում։
Իսրայելի անկախության համար մղվող պատերազմի ժամանակ Վերա Վեյցմանը զբաղվում էր վիրավորների բուժմամբ և վերականգնմամբ, իսկ պատերազմի ավարտից հետո հիմնեց և ղեկավարեց անկախության պատերազմի հաշմանդամների ասոցիացիա։ Նա ստեղծեց վիրավորների վերականգնողական երկու կենտրոն, Բեյթ-Քեյը Նագարիայում և Խաիմ Շիբայի անվան բժշկական կենտրոնի վերականգնողական բաժանմունքը, ինչպես նաև աջակցություն էր ցուցաբերում Մագեն Դավիդ Ադոմին և տասնյակ բարեգործական կազմակերպությունների։ Որպես առաջին տիկին` նա մասնակցել է Վեյցմանի տան ներքին հարդարման աշխատանքների նախագծմանը և Վեյցմանի ինստիտուտի համալիրի մեջ մտնող տան նախագծմանը, որտեղ բնակվում էին ամուսինները։ Ամուսնու մահից հետո ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Խայիմ Վեյցմանի արխիվի ստեղծման աշխատանքներին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
The impossible takes longer: the memoirs of Vera Weizmann, wife of Israel’s first President, as told to David Tutaev. London, 1967. in Google Books


== Արտաքին հղումներ ==
Vera Weizmann
.ba

.ba, Բոսնիա և Հերցեգովինայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։ Մտցվել է 1996 թվականին University Telinformatic Centre-ի նախաձեռնությամբ։ Հենց այդ կենտրոնն էլ կատարում է գրանցումներ այդ դոմենում։ Նախատեսված է և կիրառվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայում գտնվող օբյեկտների համար։ Հնարավոր է երկրորդ կամ երրորդ մակարդակի դոմենների գրանցում՝ երկրորդ մակարդակի դոմենի շարքի տակ։


== Երկրորդ մակարդակի դոմեններ ==
.org.ba՝ ոչ առևտրային կազմակերպություններ
.net.ba՝ հեռահաղորդակցության պրովայդերներ
.edu.ba՝ կրթություն
.gov.ba՝ բոլոր տեսակի պետական կազմակերպությունների համար
.mil.ba՝ զինվորական երթակառուցվածք
.unsa.ba՝ Սարաևոյի համալսարան
.untz.ba՝ Տուզլայի համալսարան
.unmo.ba՝ Մոստարի համալսարան
.unbi.ba՝ Բիհաչի համալսարան
.unze.ba՝ Զենիցայի համալսարան


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .ba whois տեղեկություն
Էմանուիլ Զիմվրակակիս

Էմանուիլ Զիմվրակակիս (հուն․՝ Εμμανουήλ Ζυμβρακάκης, 1861, Նաֆպլիոն, Պելոպոնես - 1928, Աթենք, Հունաստան), հույն պետական և ռազմական գործիչ, գեներալ։
Հունական բանակի հրամանատար Առաջին համաշխարհային պատերազմում։ Վերջինիս գլխավորած բանակը 1918 թվականի մայիսին Սկրա դի Լեգենի ճակատամարտում ջախջախում է բուլղարական կայազորայիններին։


== Կենսագրություն ==
Էմանուիլը սերում էր Հունաստանի Կրետե կղզուց։ Նրա հայրը՝ Խարալամբոս Զիմվրակակիսը, եղել է հայտնի զինվորական և քաղաքական գործիչ։
Էմանուիլ Զիմվրակակիսը ծնվել է 1861 թվականին Նաֆպլիոնում։ Սովորել է տեղի սպայական դպրոցում, որն էլ ավարտել է հրետանու լեյտենանտի կոչումով։ Շուտով Էմանուիլը մեկնում է Ֆրանսիայի Օռլեան քաղաք՝ իր ռազմական կրթությունը շարունակելու նպատակով։
1897 թվականին մասնակցել է Կրետեի ապստամբությանը և եղել է ուսանողական փաղանգի շարքերում։ 1909 թվականին մասնակցել է հերթական ռազմական շարժմանը։ Եղել է Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի կողմնակիցը։
Շուտով Էմանուիլ Զիմվրակակիսը դառնում է Հունաստանի թագավոր Գեորգիոս I-ի համհարզը և Սալոնիկ քաղաքի դիվիզիայի հրամանատարը։
Լինելով Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի մեծ բարեկամը՝ 1917-1920 թվականներին նա մասնակցել է վերջինիս նախաձեռնած բոլոր վայրիվերումներին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նշանակվել է հունական հետևակային դիվիզիայի հրամանատար։
Կռվել է Սալոնիկի ռազմաճակատում։ Առավել աչքի է ընել, որպես 1916 թվականի մայիսին բուլղարական ուժերին ջախջախած հունական բանակի հրամանատարը Սկրա դի Լեգենի դաշտում։
Մահացել է 1928 թվականին Աթենքում։


== Տես նաև ==
Հունաստանն Առաջին համաշխարհային պատերազմում


== Ծանոթագրություններ ==
Դը Լոնգի կղզիներ

Դը Լոնգի կղզիներ (ռուս.՝ Острова Де-Лонга, յակուտ.՝ Де Лоҥ Aрыылара), կղզեխումբ Արևելասիբիրական ծովում, Նորսիբիրական կղզիների կազմում։ Ընդգրկում է Ժանետի, Հենրիետի, Բենետի, Վիլկիցկու, Ժոխովի կղզիները։ Ընդհանուր տարածությունը շուրջ 228 կմ2 է, բարձրությունը՝ մինչև 426 մ (Բենետի կղզում)։


== Անվանում և պատմություն ==
Այս կղզիներից մի քանիսը՝ Ժանետի, Հենրիետի, Բենետի, կոչվել են այն հայտնագործած ամերիկյան 1879–1881 թվականների արշավախմբի ղեկավար Ջորջ Վաշինգտոն Դը Լոնգի անունով։ Դը Լոնգի նպատակն էր հասնել Հյուսիսային բևեռ։ 1881 թվականին ենթարկվում է նավաբեկության, որից հետո, նա անձնակազմի ողջ մնացած մասի հետ հասնում է Լենայի գետաբերան, ուր բոլորը սովամահ են լինում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 275


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Փիրփոինթ (ֆիլմ)

«Փիրփոինթ» (անգլ.՝ Pierrepoint) կամ «Վերջին դահիճը» (անգլ.՝ The Last Hangman), անգլիական կենսագրական դրամա, որի ռեժիսորն է Ադրիան Շերգոլդը։ Ռեժիսորը ֆիլմը նկարահանել է 2005 թվականին։ Կինոնկարը նվիրված է անգլիացի դահիճ Ալբերտ Փիրփոինթին (անգլ.՝ Albert Pierrepoint): Գլխավոր դերակատարն է Թիմոթի Սփոլը։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2005 թվականին Տորոնտոյի կինոփառատոնին, իսկ հայրենիքում՝ Միացյալ Թագավորությունում՝ 2006 թվականի ապրիլի 7-ին։ 2007 թվականի հոկտեմբերի 30-ին ֆիլմը թողարկվել է DVD ֆորմատով։


== Սյուժե ==
1933 թվականին Ալբերտ Փիրփոինթը գնացել է իր հոր և հորեղբոր հետքերով և ստացել դահճի օգնականի որակավորում։ 1941 թվականին ստացել է գլխավոր դահճի որակավորում։ Հրապարակային մահապատիժների ժամանակը վաղուց անցել է և դահճի գլխավոր պարտականությունն է դարձել որքան հնարավոր է արագ ու անցավ անցկացնել մահապատիժը հանցագործների համար։ Ալբերտը մեծ հաջողությունների է հասնում իր գործում. մարդասպան Ջեյմս Ինգլիսին մահապատժի է ենթարկում ռեկորդային 7,5 վայրկյան արագությամբ, ինչը ռեկորդային ցուցանիշ էր երկրում։ Ի դեպ, Փիրփոինթի շրջապատի մարդիկ չգիտեն, թե նա ինչով է զբաղվում, քանի որ ազատ ժամանակ նա ընկերոջ՝ «Տիշի» հետ դուետով հանդես էր գալիս տեղական փաբերից մեկում։ Կինը կռահում է ամուսնու զբաղմունքի մասին, սակայն որոշում է այդ մասին լռել։
Իրավիճակը փոխվում է, երբ Երկրորդ համաշխարհայի պատերազմից հետո Ալբերտին հրավիրում են Գերմանիա, որպեսզի իրագործի նացիստ հանցագործների մահապատիժը։ Այդ տեղեկությունը հայտնվում է մամուլի էջերում և Փիրփոինթին հայրենիքում ընդունում են որպես հերոսի։ Բայց, մի անգամ, Ջեսին՝ Տիշի նախկին սիրեցյալը, հրապարակայնորեն հայտարարում է, որ Ալբերտի ձեռքերն ամբողջությամբ արյան մեջ են թաթախված։ Այդ ժամանակ Մեծ Բրիտանիայում արշավանք է սկսվում ընդդեմ մահապատժի, ինչը բացասաբար է ազդում դահճի եկամուտների վրա։ Նա կնոջ հետ փաբ է բացում և հազիվ է ծայրը ծայրին հասցնում։
Փիրփոինթին հրավիրում են, որ մահապատժի ենթակի ոմն Ջեյմս Կորբիտին։ Ի զարմանս Ալբերտի այդ Ջեյմսը ոչ այլ ոք է, եթե ոչ իր հարազատ ընկերը՝ Տիշը, ով դատապարտվել էր սպանության համար։ Որոշ ժամանակ անց Ալբերտին հրավիրում եմ կանանց մահապատիժներ իրականացնելու։ Ամբոխը Փիրփոինթին անարգանքի է ենթարկում որպես մարդասպանի...


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Film Festival program note
Ռուդոլֆ Բաբոյան

Ռուդոլֆ Բաբոյան (հունվարի 1, 1955(1955-01-01), Վալե (քաղաք), Վրաստան), խորհրդային սամբիստ և ձյուդոիստ, միջազգային կարգի ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, Ռուսաստանի վաստակավոր մարզիչ, միջազգային կարգի մրցավար։ Ռուսաստանի Հարավի սամբոյի ֆեդերացիայի ղեկավար, Ռուսաստանի Դաշնության ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող, Կրասնոդարի երկրամասի սամբոյի և ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահ, Սամբոյի համառուսաստանյան ֆեդերացիայի փոխնախագահ։ Կրասնոդարի երկրամասի սամբոյի և ձյուդոյի օլիմպիական պատրաստության կենտրոնի տնօրեն։


== Կենսագրություն ==
1963 թվականից ընտանիքով տեղափոխվել է Արմավիր։ 1972 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, 1977 թվականին՝ Արմավիրի պետական մանկավարժական ինստիտուտը՝ ստանալով Ընդհանուր տեխնիկական առարկաներ և աշխատանք մասնագիտությունը։ 1977-1979 թվականներին ծառայել է բանակում։ 1981 թվականին դարձել է ԽՍՀՄ միջազգային կարգի սպորտի վարպետ։
Մարզչական գործունեությունը սկսել է 1976 թվականին իր ալմա մատերում։ 1979 թվականին դարձել է ՀՊՄԻ ֆիզիկական դաստիարակության ամբիոնի ավագ մարզիչ։ 1992 թվականին դարձել է սամբոյի և ձյուդոյի օլիմպիական հերթափոխի մարզադպրոցի տնօրեն։
Միասնական Ռուսաստան կուսակցության անդամ է։ Բազմիցս ընտրվել է Արմավիրի քաղաքային դումայի պատգամավոր։


== Սպորտային արդյունքներ ==
ԽՍՀՄ սամբոյի 1980 թվականի առաջնություն՝  Բրոնզ։


== Հայտնի սաներ ==
Կոնստանտին Դանիլչենկո (1984)՝ սամբոյի Ռուսաստանի և Եվրոպայի առաջնությունների մրցանակակիր, Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։
Էդուարդ Կուրղինյան (1986)՝ սամբիստ, Ռուսաստանի և Եվրոպայի չեմպիոն, աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր, աշխարհի գավաթակիր, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
Աշոտ Մարգարյան (1968)՝ սամբիստ և ձյուդոիստ, սամբոյի ԽՍՀՄ առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, սամբոյի Եվրոպայի չեմպիոն, սամբոյի աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
Ասլան Մուդրանով (1987)՝ սամբիստ, Ռուսաստանի առաջնությունների մրցանակակիր, Եվրոպայի առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
Բեսլան Մուդրանով (1986)՝ Ռուսաստանի, Եվրոպայի, Ձյուդոյի Եվրոպական և Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, ձյուդոյի աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, սամբոյի աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։
Սամվել Սարկիսով (1981)՝ ձյուդոյի Ռուսաստանի առաջնության մրցանակակիր, միջազգային կարգի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ;
Վիտալի Ուին (1987)՝ սամբիստ, Ռուսաստանի առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, աշխարհի չեմպիոն, աշխարհի գավաթակիր, միջազգային կարգի Ռուսաստանի սպորտի վարպետ։
Գուսեյն Հայբուլաև (1961)՝ սամբիստ և ձյուդոիստ, ԽՍՀՄ, Ռուսաստանի, Եվրոպայի և սամբոյի աշխարհի բազմակի չեմպիոն, ԽՍՀՄ, Եվրոպայի և սամբոյի աշխարհի գավաթակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։


== Մրցանակներ ==
«Կուբանի զարգացման գործում նշանակալի ավանդի համար» III աստիճանի մեդալ,
«Կուբանի զարգացման գործում նշանակալի ավանդի համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Бабоян Рудольф Мкртичевич»։ armduma.ru։ Վերցված է 2017-02-24 
«Бабоян Рудольф Мкртичевич»։ ru.hayazg.info։ Վերցված է 2017-02-24
Մարիա Բերդինսկիխ

Մարիա Իգորևնա Բերդինսկիխ (ռուս.՝ Мария Игоревна Бердинских, օգոստոսի 3, 1987(1987-08-03), Q18775071?, Q4258369?, Կիրով, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուսական կինոյի ու թատրոնի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Բերդինսկիխը ծնվել է 1987 թվականի օգոստոսի 3-ին Դորոնիչի գյուղում։ 2008 թվականին ավարտել է Բ․ Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանը (Վլադիմիր Իվանովի դասարանը)։ 2008 թվականից՝ Ե․ Վախթանգովի անվան թատրոնի դերասանուհի։
Խաղում է հիմնական խաղացանկի ներկայացումներում, նկարահանվում է նաև կինոյում։


=== Ընտանիք ===
Ամուսինը՝ դերասան Լեոնիդ Բիչևինն է (ծնվ․ 1984)։
Որդին՝ Իվանը, ծնվել է 2014 թվականին։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
«Բյուրեղապակյա Տուրանդոտ» մրցանակ՝ «Լավագույն առաջնելույթ կատարող» անվանակարգում «Քեռի Վանյան» ներկայացման մեջ Սոնյայի դերակատարման համար։


== Դերեր ==


=== Թատրոնում ===


=== Կինոյում ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարիա Բերդինսկիխը Ե․ Վախթանգովի անվան թատրոնի կայքում
(8959) Օենանթե

(8959) Օենանթե (անգլ.՝ Oenanthe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,304129 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8296 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7787 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1277,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,281802 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,13° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8959) Օենանթե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (19201-19300)

Աստերոիդների ցանկ (19101-19200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (19301-19400)
 Աստերոիդների ցանկ (19101-19200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (19301-19400)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (15001)-(20000)»։ www.minorplanetcenter.net
Վիբրատոր (այլ կիրառումներ)

Վիբրատոր (լատ.՝ vibrare — տատանել, ճոճել, տատանվել),

Մեխանիկական վիբրատոր, թրթռիչ
Էլեկտրական (տատանակ), էլեկտրամագնիսական տատանումների գրգռիչ (աղբյուր) հանդիսացող մետաղալարի կտոր, հոսանքահաղորդիչ նյութից կամ դիէլեկտրիկից պատրաստված ձող։ Կիրառում են որպես պարզագույն անտենա կամ բարդ անտենաների տարր։
Սեռական խաղալիք
(2741) Վալդիվիա

(2741) Վալդիվիա (անգլ.՝ Valdivia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Կառլոս Տոռեսի և Սերխիո Բարոսի կողմից Սեռո Էլ Ռոբլեում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,606943 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1272 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0867 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1537,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,234157 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,28° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2741) Վալդիվիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սան Խոսե դել Վալյե

Սան Խոսե դել Վալյե (իսպ.՝ San José del Valle), բնակավայր Իսպանիայի հարավում, Կադիսի պրովինցիայում (Անդալուսիայի ինքնավար հանրույթում)։ Մունիցիպալիտետը (համայնքը) մտնում է Կամպինիա դե Խերես շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 226 կմ² տարածք։ Բնակչության թիվը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 4445, խտությունը՝ մեկ քառակուսի կիլոմետրի վրա 19 մարդ։ Մարզի վարչական կենտրոնից հեռավորությունը 71 կիլոմետր է։


== Տնտեսություն ==
Սան Խոսե դել Վալյեի բնակիչների հիմնական զբաղմունքը գյուղատնտեսությունն է, մասնավորապես՝ անասնապահությունը, ինչպես նաև աշխատանքը գյուղատնտեսությանն օժանդակող ու նրա արտադրանքը վերամշակող ձեռնարկություններում։
Արդեն հայտարարվել է այս բնակավայրում մաքուր էներգիայի կենտրոն բացելու մասին։
Համայնքի ղեկավարությունն սկսել է քայլեր ձեռնարկել գյուղական զբոսաշրջության բնագավառում բնակավայրի ունեցած ներուժն օգտագործելու ուղղությամբ։ Խոսքը վերաբերում է հատկապես մերձակա Սիեռա դե լաս Կաբրաս լեռնաշղթային, որ հայտնի է հետիոտն տուրիզմի լայն հնարավորություններով և խմելու ջրի պաշարներով։


== Անվանի համաքաղաքացիներ ==
Լուիս Ալբերտո Ռոմերո Ալկոնչել - ֆուտբոլիստ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքէջը
Ayuntamiento de San José del Valle
Սան Խոսե դել Վալյե
Աստերոիդների ցանկ (257801-257900)

Աստերոիդների ցանկ (257701-257800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (257901-258000)
 Աստերոիդների ցանկ (257701-257800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (257901-258000)
Գուրամ Կաշիա

Գուրամ Կաշիա (վրաց.՝ გურამ კაშია; հուլիսի 4, 1987(1987-07-04), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի ֆուտբոլիստ։ «Վիտես» ակումբի և Վրաստանի ազգային հավաքականի պաշտպան։


== Կենսագրություն ==


=== Ակումբային կարիերա ===
Կաշիան իր կարիերան սկսել է «Դինամո» ֆուտբոլային ակումբում։ 2006 թվականից մինչև 2010 թվականը Գուրամը հասցրեց անցկացնել 91 խաղ՝ դառնալով 12 գոլի հեղինակ։ Իր վերջին մրցաշրջանում՝ Վրաստանի առաջնությունում, ֆուտբոլիստը անցկացրեց 33 խաղ՝ դառնալով 8 գոլի հեղինակ։
2010 թվականի օգոստոսի վերջին, երբ «Վիտես» ակումբի տնօրենը փոխվեց, իսկ նոր տնօրեն դարձավ Մերաբ Ժորդանիան, Կեշիան տեղափոխվեց այնտեղ։ Սեպտեմբերի 18-ին «Բրեդա» ակումբի դեմ կայացավ Գուրամի դեբյուտային խաղը։ Ակումբում Կաշիան ժամանակավոր փոխարինում էր վնասվածք ստացած Ֆրենկ վան դեր Ստրյոյկին։
2011 թվականի մարտի 29-ին Կեշիան երկարաձգեց պայմանագիրը «Վիտես» ակումբի հետ։
2011/12 մրցաշրջանի սկզբին Գուրամը ստացավ թիմի ավագի թևկապը։
2012 թվականի մարտի 22-ին նա կրկին երկարաձգեց պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2016 թվական։


=== Կարիերան ազգային հավաքականում ===
Գուրամ Կաշիան 2009 թվականից հանդես է գալիս Վրաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։


== Ձեռքբերումներ ==
2012, 2013 թվականների Վրաստանի տարվա ֆուտբոլիստ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Վիճակագրութունը National Football Teams կայքում(անգլ.)
(9845) Օկամուրաոսամու

(9845) Օկամուրաոսամու (անգլ.՝ Okamuraosamu), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի մարտի 27-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,79821 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3506 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2458 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1709,7 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210564 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,19° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9845) Օկամուրաոսամու աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կարեն Հակոբյան (նկարիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարեն Հակոբյան (այլ կիրառումներ)
Կարեն Մարտիկի Հակոբյան (նոյեմբերի 6, 1984(1984-11-06), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ, ձևավորող, լուսանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
1991-2001 թթ. սովորել է Աղասի Խանջյանի անվան թիվ 53 միջնակարգ դպրոցում
2002-2007 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի դիզայնի բաժնում
2004 թվականից աշխատում է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում որպես նկարիչ
2014 թվականից դասավանդում է Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանումՄասնակցել է մի շարք ներկայացումների պատրաստման և վերականգնողական աշխատանքներին՝

2004 թ. Երեք ջութակ կոնցերտը-(Արամ Խաչատրյան)
2004 թ. Գայանե (բալետ)-(Արամ Խաչատրյան)
2004 թ. Անուշ (օպերա)-(Արմեն Տիգրանյան)
2005 թ. Ալեկո-(Սերգեյ Ռախմանինով)
2006 թ. Դավիթ Բեկ (օպերա)-(Արմեն Տիգրանյան)
2007 թ. Արշակ Բ (օպերա)-(Տիգրան Չուխաճյան)
2008 թ. Ալմաստ (օպերա)-(Ալեքսանդր Սպենդիարյան)
2008 թ. Տրավիատա-(Ջուզեպպե Վերդի)-/վերականգնում/
2009 թ. Ռոմեո և Ջուլիետ բալետ-(Սերգեյ Պրոկոֆև)
2010 թ. Աիդա (օպերա)-(Ջուզեպպե Վերդի)
2010 թ. Սայաթ-Նովա (օպերա)-(Ալեքսանդր Հարությունյան)
2014 թ. Տրուբադուր (օպերա)-(Ջուզեպպե Վերդի)-/վերականգնում/Մասնակցություն է ունեցել նաև մի շարք աշխատանքների Գաբրիել Սունդուկյանի, Մհեր Մկրտչյանի անվան թատրոնների, «Էրեբունի-Երևան» տոնակատարությունների ներկայացումների պատրաստման աշխատանքներին։
2012 թ-ից սկսած զբաղվում է լուսանկարչությամբ։ Սովորել է Սարգիս Վիրաբյանի ղեկավարած ֆոտոխմբակում, մասնակցել է 2 խմբակային ցուցահանդեսների՝ «Լույսի սիմֆոնիա» 2012 և «F13» 2013
Որպես լուսանկարիչ կրում է «KAR YAN» կեղծանունը։ Մասնակցել է մի շարք լուսանկարչական մրցույթների։


== Արտաքաին հղումներ ==
Կարեն Հակոբյանի աշխատանքները
Kar Yan(չաշխատող հղում)
Կարեն Հակոբյանի լուսանկարները
Կարեն Հակոբյանի աշխատանքները nationalgeographic-ում(չաշխատող հղում)


== Ծանոթագրություններ ==
Գլինկայի փողոց (այլ կիրառումներ)

Գլինկայի փողոց հասկացությունը կարող է վերաբերել.

Գլինկայի փողոց (Երևան)
Գլինկայի փողոց (Դոնի Ռոստով)
Գլինկայի փողոց (Կրասնի Սուլին)
Ծովք (բերդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծովք (այլ կիրառումներ)Ծովք, բերդ Մեծ Հայքի Ծոփք նահանգի Անձիտ գավառում, համանուն լճի հարավարևմտյան ափի ժայռոտ թերակղզյակի վրա (այժմ՝ ավերակ)։ Առաջին անգամ հիշատակվում է «Աշխարհացոյց»-ում (VII դ.)։ Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին իր մի նամակում գրում է, որ XI դարում Ծովքը պատկանում էր իր դստեր հետ ամուսնացած Պահլավունի մի իշխանի։ Նրան հաջորդել է ավագ որդին՝ Ապիրատը։
Ըստ մի հիշատակարանի, Անի քաղաքում՝ անապահով կացության պատճառով Հայոց կաթողիկոս Բարսեղ Ա Անեցին 1106 թվականին ապաստանեց Ապիրատ իշխանի մոտ և Ծովքի Սուրբ Նշան եկեղեցին դարձրեց կաթողիկոսանիստ։
1111 թվականին Ապիրատը զոհվեց Ծովքի համար կռվում։ Ապիրատին փոխարինեց ավագ որդին՝ Վասիլը։ Մահից առաջ Բարսեղ Ա Անեցին կաթողիկոս օծեց Ապիրատի կրտսեր որդի 15-ամյա Գրիգորիսին, որը մոտ 1116 թվականին եղբոր՝ Ներսես Շնորհալու հետ, իշխան Գող Վասիլի հովանավորությամբ, Կոմմագենեի Տլուք գավառում՝ երեք լճակների ափին, հիմնեց կաթողիկոսանիստ նոր դղյակ, վերջինս հայրենի Ծովքի անունով կոչեց Ծովք կամ Ծով։
Ծովքից ոչ հեռու՝ համանուն գյուղը XIX դ. վերջին ուներ եկեղեցի (Սուրբ Նշան), 60 տուն հայ բնակիչ, որոնք զբաղվում էին գերազանցապես արհեստներով՝ ոստայնանկությամբ, դերձակությամբ, ներկարարությամբ։ Տեղահանվել և բնաջնջվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։
Նյարդավիրաբուժություն

Նյարդավիրաբուժությունը՝ վիրաբուժության ճյուղ է, որն ներառում է կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգերի հիվանդությունների բուժումը վիրահատական միջոցներով։
Այս ոլորտում մասնագիտացող բժշկին, անվանում են նյարդավիրաբույժ։


== Պատմություն ==
Նյարդավիրաբուժությունը երկար ժամանակ չի դասվել առանձին գիտությունների շարքին, բայց նյարդավիրաբուժական միջոցները գործածվել են դեռևս վաղնջական ժամանակներում։ Դրա մասին վկայում են հնէաբանական պեղումների ժամանակ գտնված վիրահատական միջամտություններով բազմաթիվ գանգերը։
Այդ միջամտություններից մեկն էր՝ ոսկրաշաղախումը (տրեպանացիան), որը իրագործվում էր նաև ավելի ուշ ժամանակաշրջանում՝ Հին Հունաստանում, որպես միջոց գլխացավի դեմ։
Հետագայում պարզվեց նաև, որ նյարդային ազդակը կրում է էլեկտրական բնույթ։ Այդ փաստը նոր ճանապարհ բացեց նյարդավիրավուժության զարգացման համար։ Սկսեցին անցկացվել բազմաթիվ փորձեր, որոնք ուղված էին պարզաբանելու նյարդային համակարգի աշխատանքի սկզբունքները։


== Առօրյան ==
Ժամանակակից նյարդավիրաբուժությունը աշխուժորեն զարգանում է և դասվում է ապագայի գիտություներրի շարքին։ Այն սերտորեն կապված է համակարգչային սարքավորումների հետ և դրա շնորհիվ բարձրացել է վիրահատությունների որակը։
Աշխատանքներ են տարվում ուղեղ-համակարգիչ կապը հաստատելու ուղղությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Միտկով (այլ կիրառումներ)

Միտկով, կարող է վերաբերել՝

Միտկով - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանում
Միտկով - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Գայսինի շրջանում