Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացի

«Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացի» (լիտ.՝ Vilniaus miesto garbės pilietis), պատվավոր կոչում, որ սահմանվել է 1996 թվականին և շնորհվում է Վիլնյուսի քաղաքային մունիցիպալիտետի կողմից «Լիտվայի Հանրապետությանը և Վիլնյուս քաղաքին մատուցած հատուկ ծառայությունների համար։ Նախկինում 1967 թվականից գոյություն է ունեցել խորհրդային Լիտվայում։


== Պատմություն ==


=== Խորհրդային Լիտվայում ===
Լիտվական ԽՍՀ-ում «Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացի» կոչումը սահմանվել է 1967 թվականին և եղել է առաջիններից մեկը միութենական հանրապետությունների մայրաքաղաքների շարքում Մինսկի և Քիշնևի հետ միասին։ Կոչումը շնորհելու մասին որոշումն ընդունվել է «քաղաքային խորհրդի կողմից կուսակցական, պրոֆմիութենական ու այլ հասարակական կազմակերպությունների, ինչպես նաև աշխատավորների կոլեկտիվների ներկայցմամբ»։ Նույն թվականին «Ֆաշիստական օկուպացիայից ազատագրելու գործում Լիտվայի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունն մայրաքաղաքին մատուցած ծառայությունների և Վիլնյուս քաղաքի փառքի բազմապատկման հարցում ունեցած ավանդի» համար Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացու կոչում են ստացել խորհրդային երեք ռազմական գործիչներ՝ Խորհրդային Միության մարշալ Նիկոլայ Կռիլովը, ավիացիայի մարշալ Եվգենի Սավիցկին, տանկային զորքերի գեներալ-գնդապետ Վիկտոր Օբուխովը։ 1973 թվականին կոչումը շնորհվել է Խորհրդային Միության մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանին։


=== Անկախ Լիտվայում ===
«Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացի» կոչումը սահմանվել է 1996 թվականի փետրվարի 7-ին Վիլնյուսի քաղաքային խորհրդի (լիտ.՝ Vilniaus miesto savivaldybės taryba) որոշմամբ քաղաքապետի տեղակալ Ռոմուալդաս Սիկորսկիսի (լիտ.՝ Romualdas Sikorskis) նախագահությամբ անցկացված նիստում։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 30-ին քաղաքապետ Ալիս Վիդունասն իր որոշմամբ հաստատել է պատվավոր քաղաքացու նշանի արտաքին տեսքը, որը Վիլնյուսի մեծ գերբի պատկերով արծաթե մեդալ է մանուշակագույն և դեղին ժապավեններով։ 2011 թվականի դեկտեմբերի 28-ին քաղաքապետ Արտուրաս Զուոկասը փոփոխություններ է կատարել կոչման ստատուտում, որ վերաբերում էին դափնեկիրների թաղմանը։ Վիլնյուսի առաջին պատվավոր քաղաքացի 1996 թվականին դարձել է Իսլանդիայի արտաքին գործերի նախարար Յոն Բալդվին Հաննիբալսոնը (անգլ.՝ Jón Baldvin Hannibalsson), իսկ 2018 թվականին վերջինը (2019 թվականի դրությամբ) այդ կոչմանն արժանացել է Միացյալ Նահանգների նախագահ Ջորջ Բուշ կրտսերը (ըստ որոշ տվյալների՝ Լիտվայի անկախացումից հետո Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացու կոչում առաջինն ստացել է Վլադաս Դրեման)։


== Շնորհում և կանոններ ==
Կոչումը շնորհվում է «Լիտվայի Հանրապետությանն ու Վիլնյուս քաղաքին մատուցած հատուկ ծառայությունների համար» քաղաքապետի կամ կառավարության որոշմամբ և Վիլնյուսի քաղաքային խորհրդի առաջարկով։ Պատվավոր քաղաքացու կոչման թեկնածուներ կարող են առաջադրել ինչպես խորհրդի կոմիտեներն ու հասարակական կազմակերպությունները, այնպես էլ հասարակ քաղաքացիները։ Կոչումը շնորհվում է Լիտվայի Հանրապետության և օտար երկրների քաղաքացիներին։ Դափնեկրին տրվում է մեդալ և համապատասխան վկայագիր անձամբ և քաղաքապետի ստորագրությամբ, իսկ նրա անունը գրանցվում է Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացիների գրքում։ Կոչման շնորհման արարողությունը տեղի է ունենում Վիլնյուսի քաղաքապետարանում։ Յուրաքանչյուր ոք այդ կոչմանը կարող է արժանանալ միայն մեկ անգամ։ Պատվավոր քաղաքացին թաղումն իրականացվում է մունիցիպալիտետի հաշվին նրա հարազատների խնդրանքով։
Կանոնակարգը թույլ է տալիս կոչումն շնորհելու մասին որոշումն ընդունել «համաձայնությամբ». այսպես, 2018 թվականին, ըստ որոշ լրատվամիջոցների, Բուշի թեկնածության վերաբերյալ որոշում ընդունելու ժամանակ (որը «Baltic News Service» տեղեկատվական գործակալությունում բնութագրվել է որպես «միաձայն») քաղխորհրդի նիստին ներկա է եղել նրա 51 անդամներից 31-ը, ինչի պատճառով շատ պատգամավորներ որոշման մասին իմացել են դրա ընդունումից հետո։ Ըստ այլ տվյալների՝ քվեարկություն ընդհանրապես չի անցկացվել այն դեպքում, երբ Բուշի թեկնածությունը, որն առաջարկվել էր դեռ 2017 թվականին որոշ հասարակական գործիչների կողմից, հավանության է արժանացել Լիտվայի արտաքին գործերի նախարարության կողմից։ Բուշը Միացյալ Նահանգների միակ նախագահն է, որն այցելել է Լիտվա. 2002 թվականի իր այցի ընթացքում նա ելույթ է ունեցել Վիլնյուսի քաղաքապետարանում, որի ընթացքում ասել է. «Յուրաքանչյուրը, որ Լիտվային կընտրի որպես իր թշնամի, նա կդառնա Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների թշնամին» (այդ խոսքերը ներկայում փորագրված են հուշատախտակի վրա քաղաքապետարանի շենքում)։


== Վիլնյուսի պատվավոր քաղաքացիների ցանկ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիլնյուս»։ Պաշտոնական կայք