Անա Աթերլի

Անա Աթերլի  (պորտ.՝ Ana Hatherly, մայիսի 8, 1929(1929-05-08), Պորտու, Պորտուգալիա - օգոստոսի 5, 2015(2015-08-05), Լիսաբոն, Պորտուգալիա), պորտուգալացի բանաստեղծուհի, թարգմանիչ, գրական պատմաբան, նկարչուհի և կինոռեժիսոր, վերջին տասնամյակների  պորտուգալական մշակույթի հեղինակավոր գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Անա Աթերլին ծնվել է Պորտոյում։ Ավարտել է Լիսաբոնի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը Գերմանական բանասիրություն մասնագիտությամբ  և  Կալիֆորնիայի համալսարանի  դոկտորանտուրան։ Որպես գրող առաջին անգամ տպագրվել է  Diário de Notícias  թերթում 1959 թվականի սեպտեմբերին։  Նա զբաղվում էր վիզուալ պոեզիայով՝ մնալով բարոկկո բանաստեղծական արվեստի շրջանակներում։ Զարգացրել է արձակ բանաստեղծական ժանրը։  Բարոկկոյի գրականության պատմության, պոեզիայի  և գեղագիտության գծով աշխատությունների հեղինակ է։ Թարգմանություններ է կատարել անգլերենից, ֆրանսերենից, իտալերենից և իսպաներենից։         
1971 թվականին ի նշան դիկտատորական ռեժիմի և գրաքննության դեմ բողոքի՝ Աթերլին արտագաղթում է Մեծ Բրիտանիա և սովորում Լոնդոնյան կինոդպրոցում։  Մեխակների հեղափոխությունից հետո նա վերադառնում է հայրենիք, բնակվում Լիսաբոնում։      
Որպես նկարիչ նա եղել է Grupo Experimentalista Português ավանգարդ խմբի մեջ և  մասնակցել խմբային ցուցահանդեսներին։ 1992 թվականին  Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամի ժամանակակից արվեստի կենտրոնում ներկայացվում է  նրա 1960 թվականից 1990-ական թվականների  գեղագիտական և գրաֆիկական աշխատանքների  հետահայաց ցուցադրություններ։
1981 թվականից  դասավանդում է Նոր Լիսաբոնյան համալսարանում սոցիալական և հումանիտար գիտությունների ֆակուլտետում։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Պոեզիա ===
Um Ritmo Perdido. Lisboa: Ed. Aut. (1958, հեղինակի հրատարակում)
As Aparências. Lisboa: Sociedade de Expansão Cultural (1959)
A Dama e o Cavaleiro. Lisboa: Guimarães Editores (1960)
Sigma. Lisboa: Ed. Aut. (1965)
Estruturas Poéticas - Operação 2. Lisboa: Ed. Aut. (1967, հեղինակի հրատարակում)
Eros Frenético. Lisboa: Moraes Editores (1968)
39 Tisanas. Porto: Colecção Gémeos, 2 (1969)
Anagramático. Lisboa: Moraes Editores (1970)
63 Tisanas: (40-102). Lisboa: Moraes Editores (1973, արձակ բանաստեղծություններ)
Poesia: 1958-1978. Lisboa: Moraes Editores (1980)
Ana Viva e Plurilida. in Joyciana, Lisboa: &etc. (1982, ամբողջական հավաքածու)
O Cisne Intacto. Porto: Limiar (1983)
A Cidade das Palavras. Lisboa: Quetzal (1988)
Volúpsia. Lisboa: Quimera (1994)
351 Tisanas. Lisboa: Quimera (1997)
Rilkeana. Lisboa: Assírio & Alvim (1999, Պորտուգալիայի ՊԵՆ-ակումբի պոեզիայի համար մրցանակ)
Um Calculador de Improbabilidades. Lisboa: Quimera (2001)
O Pavão Negro. Lisboa: Assírio & Alvim (2003, премия Ассоциации литературных критиков Португалии)
Itinerários. Vila Nova de Famalicão: Edições Quasi (2003)
Fibrilações. Lisboa: Quimera (2005, հրատարակումներ իսպաներեն և պորտուգալերեն)
A Idade da Escrita e outros poemas. São Paulo: Escrituras (2005, անալոգիա)
463 Tisanas. Lisboa: Quimera (2006, արձակ բանաստեղծություններ)
A Neo-Penélope. Lisboa: &etc. (2007)


=== Արձակ ===
O Mestre. Lisboa: Arcádia (1963, 2 հրատարակություն - 1976, 3 հրատարակություն 1995, բրազիլերեն հրատարակություն՝ 2006)
No Restaurante. In Antologia do Conto Fantástico Português. Edições Afrodite de Fernando Ribeiro de Mello (1967, 2 հրատարակություն 1974, 3 հրատարակություն 2003)
Crónicas, Anacrónicas Quase-tisanas e outras Neo-prosas. Lisboa: Iniciativas Editoriais (1977)
O Tacto. In Poética dos cinco sentidos. Lisboa: Livraria Bertrand (1979)
Anacrusa: 68 sonhos. Lisboa: & Etc (1983)
Elles: um epistolado. Lisboa: Editorial Escritor (1999, Ալբերտո Պիմենտոյի հետ համատեղ)
O Neo-Ali Babá. In Mea Libra - Revista do Centro Cultural do Alto Minho, n.º 14, Viana do Castelo (2004)


=== Գրքեր, քննադատական հրապարակումներ, թարգմանություններ, մեկնաբանություններ ===
Nove Incursões. Lisboa: Sociedade de Expansão Cultural (1962)
O Espaço Crítico: do simbolismo à vanguarda. Lisboa: Caminho (1979)
A Experiência do Prodígio - Bases Teóricas e Antologia de Textos-Visuais Portugueses dos séculos XVII e XVIII. Lisboa: Imprensa Nacional-Casa da Moeda (1983)
Defesa e Condenação da Manice. Lisboa: Quimera (Apresentação, notas e fixação do texto) (1989)
Poemas em Língua de Preto dos Séculos XVII e XVIII. Lisboa: Quimera (Apresentação, notas e fixação do texto) (1990)
Elogio da Pintura de Luís Nunes Tinoco. Lisboa: Instituto Português do Património Cultural (Apresentação e edição) (1991)
A Preciosa de Sóror Maria do Céu. Lisboa: Instituto Nacional de Investigação Científica (Edição actualizada do códice 3773 da Biblioteca Nacional precedida dum estudo) (1991)
Lampadário de Cristal de Frei Jerónimo Baía. Lisboa: Editorial Comunicação (Apresentação crítica, fixação do texto, notas, glossário e roteiro de leitura) (1991)
O Desafio Venturoso de António Barbosa Bacelar. Lisboa: Assírio & Alvim (Organização e prefácio) (1991)
Triunfo do Rosário: repartido em cinco autos de Sóror Maria do Céu. Lisboa: Quimera (Tradução e apresentação) (1992)
A Casa das Musas: uma releitura crítica da tradição. Lisboa: Editorial Estampa (1995)
O Ladrão Cristalino: aspectos do imaginário barroco. Lisboa: Edições Cosmos (1997, премия Общества писателей Португалии за эссеистику)
Frutas do Brasil numa nova, e ascetica monarchia, consagrada à Santíssima Senhora do Rosário de António do Rosário. Lisboa: Biblioteca Nacional (Apresentação) (2002)
Poesia Incurável: aspectos da sensibilidade barroca. Lisboa: Editorial Estampa (2003)
Interfaces do Olhar - Uma Antologia Crítica / Uma Antologia Poética. Lisboa: Roma Editora (2004)
Obrigatório não ver. Lisboa: Quimera (2009)


=== Ալբոմներ, ցուցահանդեսների պատկերագրքեր ===
Ana Hatherly: obra visual, 1960-1990/ Manuel Castro Caldas, Jorge Molder, eds. Lisboa: Centro de Arte Moderna, Fundação Calouste Gulbenkian, 1992
Ana Hatherly: hand made = obra recente/ Jorge Molder, ed. Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian, Centro de Arte Moderna José de Azeredo Perdigão, 2000


== Գրականություն ==
Leonorama: volume de homenagem a Ana Hatherly/ Maria de Rosário Pimentel, Maria de Rosário Monteiro, eds. Lisboa: Edições Colibri; Faculdade de Ciências Sociais e Humanas, Universidade Nova de Lisboa, 2010.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ana Hatherly