155 մմ հաուբից Մ114

155 mm Howitzer M114, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակվա ամերիկյան դաշտային հաուբից։ Մշակվել է 1939—1941 թվականներին Շնեյդերի հնացած 155 մմ հաուբիցին փոխարինելու համար դեռևս Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, որպեսզի սպառազինությունում զբաղեցնի թեթև դաշտային 105-մմ Մ2 և ծանր հրետանու կորպուսային զենքերի տեղը։ 1942 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1945 թվականը հաջորդաբար արտադրվել է Մ1 պայմանանշանով, ընդհանուր արտադրվել է 4035 այդպիսի զենք։ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմում ԱՄՆ-ի զորքերում Մ2-ից հետո ամենատարածված դաշտային զենքն է եղել և օգտագործվել է բոլոր թատրոնների ռազմական գործողությունների ժամանակ։ Պատերազմից հետո արդիականացվեց և ստացավ Մ114 անվանումը։ Արդիականացված հաուբիցների թողարկումը շարունակվեց մինչև 1953 թվականը։ Տվյալ տարբերակում թողարկվել են մոտ 2000-ը։ Այն ԱՄՆ-ի սպառազիությունում մնաց մի քանի տասնամյակ, փորձարկվեց Կորեական և Վիետնամական պատերազմներում, նախքան դա փոխարինվեց նոր 155-մմ Մ198 հաուբիցով։ Ներկայացվել է շատ երկրներում, այն զենքերի շարքերում, որոնք դեռևս մնում են 2008 թվականության սպառազինությունում և օգտագործվել են տարածաշրջանային շատ կոնֆլիկտներում։


== Կառուցվածք ==

Հաուբիցն ունի մեկ տեղանոց փող, Վելինա մխոցային փական, ետասահույթի հիդրավլիկ արգելակ և հիդրավլիկ առաջասահիչ։ Զսպանակային հավասարակշռված մեխանիզմ հորիզոնական տեղադրված զսպանակով։ Մարտական իրադրությունում անիվները պտտվում են և հաուբիցը հենվում է առջևի ետ ծալովի հենակի վրա։ Հրաձգության համար օգտագործվում են յոթ փոփոխական լիցքավորիչներ։


== Մարտական կիրառություն ==
Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Մ114 հաուբիցները ավելի ակտիվ օգտագործվեցին Վիետնամի պատերազմում։ Ամերիկյան և հարավ-վիետնամական զենքերի մեծ մասը զավթվեց Հյուսիսային Վիետնամի կողմից։ Lam Son 719 ռազմական գործողությունից հետո գործածվեցին 48 հարավ-վիետնամական և 28 ամերիկյան 155մմ զենքեր։ Մարտական գործողությունների՝ հիմնականում հակամարտկոցային կռիվների ժամանակ, հարավ-վիետնամցիները կորցրին 26 զենք։ Հյուսիս-վիետնամցիները 1975 թվականին զավթեցին մոտ 250 Մ114 զենք։
Մ114 հաուբիցի մասնակցությամբ մյուս խոշորագույն կոնֆլիկտը իրանա-իրաքակական պատերազմն էր։ Պատերազմի սկզբում Իրանը ուներ 150 Մ114 զենք, իսկ պատերազմի վերջում մնաց 70-ը։


== Սպառազինությունում ==


=== Ժամանակակից օպերատորներ ===
 Ավստրիա — որոշակի քանակություն
 Բոսնիա և Հերցեգովինա — 119 Մ114A2, ըստ 2010 թվականի 
 Բրազիլիա։
Բրազիլիայի բանակ — 95 Մ114, ըստ 2010 թվականի 
Բրազիլիայի ծովային հետևազոր — 8 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ 
 Վենեսուելա — 12 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Վիետնամ — որոշակի քանակություն, 2010 թվականի դրությամբ
 Հունաստան — 129 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ 
 Իսրայել — 50 Մ114Ա1 պահպանության համար, 2010 թվականի դրությամբ
 Հորդանան — 18 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ 
 Իրան — 70 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Իսպանիա — 52 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Եմեն — 15 Մ114,2010 թվականի դրությամբ
 Հարավային Կորեա — որոշակի քանակություն, 2010 թվականի դրությամբ
 Լաոս — 12 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Լիբանան — 18 Մ114Ա1, 2010 թվականի դրությամբ
 Մարոկկո — 20 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Պակիստան — 144 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Պերու — 36 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Պորտուգալիա — 38 Մ114Ա1, 2010 թվականի դրությամբ
 Սաուդյան Արաբիա — 50 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Սուդան — 12 Մ114Ա1, 2010 թվականի դրությամբ
 Թաիլանդ — 50 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ
 Չինաստանի Հանրապետություն — 250 Տ-65, 2010 թվականի դրությամբ
 Թունիս — 12 Մ114Ա1, 2010 թվականի դրությամբ
 Թուրքիա — 517 Մ114Ա1 и Մ114Ա2, 2010 թվականի դրությամբ
 Ուրուգվայ — 8 Մ114Ա1, 2010 թվականի դրությամբ
 Ֆիլիպիններ — 12 Մ114/Մ-68, 2010 թվականի դրությամբ 
 Էկվադոր — 12 Մ114, 2010 թվականի դրությամբ


=== Նախկին օպերատորներ ===
 ԱՄՆ — հանվել է սպառազիությունից
 Արգենտինա — որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից
 Բելգիա —  որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից
 Գերմանիա —  որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից
 Դանիա — ոչ ավել, քան 97 Մ114/Մ139, հանվել է սպառազինությունից
 Իտալիա —  որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից
 Լիբանան —  որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից
 Նիդերլանդներ — 20-ից ոչ ավել Մ114 и 80 Մ114/Մ139, հանվել է սպառազինությունից
 Նորվեգիա — ոչ ավել, քան 46 Մ114/Մ-139, հանվել է սպառազինությունից
 Սինգապուր —  որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից
 Հարավսլավիա —  որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից
 Ճապոնիա —  որոշակի քանակություն, հանվել է սպառազինությունից


== Նմանօրինակներ ==
152-մմ թնդանոթ-հաուբից Դ-20


== Համեմատական բնորոշում ==

		
		
		


== Գրականություն ==
S. J. Zaloga. US Field Artillery of World War II. — London: Osprey Publishing, 2007. — 48 p. — (New Vanguard № 131). — ISBN 1-84603-061-1


== Ծանոթագրություններ ==