Ժերար Դեբրյո

Ժերար Դեբրյո (ֆր.՝ Gérard Debreu, հուլիսի 4, 1921(1921-07-04)[…], Կալե - դեկտեմբերի 31, 2004(2004-12-31)[…], Փարիզ, Ֆրանսիա), ֆրանսիական ծագումով ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ընդհանուր հավասարակշռության տեսության մշակման մեջ ունեցած ներդրման և տնտեսագիտության տեսության մեջ վերլուծությունների նոր մեթոդների նորամուծությունների համար (1983)։


== Կենսագրություն ==
Ժերար Դեբրյոյի հոր մորական գծով պապիկը բիզնես գործընկերն էր Կալեում ավանդական արդյունաբերական ոլորտի ժանյակագործության մեջ։ Դեբրյոյուն որբացել է վաղ տարիքից  հայրը ինքնասպան է եղել, իսկ մայրը մահացել է բնական մահով։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մեկնարկից առաջ նա ստացել է իր բակալավրիատի աստիճան և գնացել Ամբերտ սկսելու նախապատրաստվել Գրանդ էկոլեյի ընդունելության քննությանը։ Ավելի ուշ նա Ամբերտից տեղափոխվեց Գրենոբլ  ավարտելու նախապատրաստությունները, և Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ Ամբերտը և Գրենոբլը գտնվում էին Վիչի Ֆրանսիայում:1941-1946 թթ. Փարիզի Բարձրագույն դպրոցում ուսումնասիրել է մաթեմատիկա։  , Մարսել Բոիտույի հետ միասին։ Նրա վրա ազդել են Անրի Կարտանը և Բուրբակի գրողները։ Երբ նա պատրաստվում էր հանձնել վերջին քննությունները 1944 թ.-ին, տեղի ունեցավ Նորմանդիայի վայրէջքները, և նա փոխարենը ընդունվեց ֆրանսիական բանակ։ Նա տեղափոխվեց Ալժիր վերապատրաստման, այնուհետև ծառայեց ֆրանսիական զինված ուժերում Գերմանիայում մինչև 1945-ի հուլիսը։ 1944-1945 թթ.-ին ծառայել է ֆրանսիական բանակում։ Ժերար Դեբրյոյուն հանձնել է մաթեմատիկայի քննություններ 1945թ.-ի վերջին և 1946թ.-ի սկզբին:1940-ական թվականների վերջին սկսեց ուսումնասիրել տնտեսագիտություն։ Այս անգամ նա հետաքրքրվում է տնտեսագիտությամբ, մասնավորապես Լեոն Վալրասի ընդհանուր հավասարակշռության տեսությունով։ 1946թ.-ից - 1948թ.-ին նա եղել է «Կենտրոնական դե լա Ռեչերչ» գիտական կենտրոնի օգնական։ Այս երկուսուկես տարվա ընթացքում նա անցում կատարեց մաթեմատիկայից դեպի տնտեսագիտություն։ 1948 թ.-ին Դեբրոյուն մեկնում է Միացյալ Նահանգներ,և ստանում Ռոքֆելլեր կրթաթոշակ, որը նրան թույլ է տալիս այցելել ամերիկյան մի շարք համալսարաններ, ինչպես նաև Ուփսալայում և Օսլոյում 1949–50թթ.-ին։ 1950 թվականից աշխատել է Չիկագոյի համալսարանում։ Այնուհետև դասավանդել է Յելի և Կալիֆորնիայի համալսարաններում։ 1971 թ. եղել է Էկոնոմետրիկ միության, 1990 թ.՝ Ամերիկայի տնտեսագիտական ասոցիացիայի նախագահը։
Դեբրեյուն 1946 թ.-ին  ամուսնացավ Ֆրանսուազա Բլեդի հետ և ունեցավ երկու դուստրեր համապատասխանաբար 1946 և 1950թ.-ին ծնված Շանտալն ու Ֆլորենցիան։
Դեբրյոյուն մահացավ 2004 թվականի Փարիզում բնական պատճառներով 83 տարեկան հասակում Ամանորի նախօրեյին։


== Ակադեմիական կարիերա ==
Դեբրյոյուն սկսեց աշխատել որպես գիտաշխատող և 1950թ.-ի ամռանը միացավ Չիկագոյի համալսարանի Քոուլսի հանձնաժողովին: Նա այնտեղ մնաց հինգ տարի պարբերաբար վերադառնալով Փարիզ։
1954-ին նա հրատարակեց Քենեթ Էրոյի հետ համատեղ Առաջարկվող հավասարակշռության առկայությունը խորագրով առաջընթացի փաստաթուղթ, որում նրանք ընդհանուր հավասարակշռության առկայության մասին մաթեմատիկական ապացույց էին տալիս օգտագործելով տոպոլոգիական,ոչ թե հաշվարկի վրա հիմնված մեթոդներ։
1955-ին նա տեղափոխվեց Յեյլի համալսարան։
1959-ին նա հրատարակեց իր դասական մենագրության Արժեքի տեսությոան տնտեսական հավասարակշռության աքսիոմատիկ վերլուծությունը (Քաուլսի հիմնադրամի մենագրությունների շարքը), որը մաթեմատիկական տնտեսագիտության կարևորագույն գործերից մեկն :Ժերայր Դեբրյոյուն ուսումնասիրել է կարդինալ օգտակարության տեսության մի քանի խնդիրներ, մասնավորապես ՝ կոմպլեկտների քարտեզյան արտադրանքի վրա սահմանված օգտակար գործառույթի հավելանյութի քայքայման մասին։
«Արժեքի տեսություն»  մենագրության մեջ Դեբրոյուն ստեղծեց աքսիոմատիկ հիմք մրցակցային շուկաների համար։ Նա նաև հաստատեց հավասարակշռության առկայությունը։ Նրա փաստարկի հիմնական գաղափարը ցույց է տալիս, որ գոյություն ունի գների համակարգ, որի համար անհետանում են համախառն պահանջարկի ավելցուկային մաս։ Նա դադաարեց ապացուցել ֆիքսված կետի թեորեմի մի տեսակը, որը հիմնված է Կակուտանիի ֆիքսված կետի թեորեմի վրա։ 7-րդ գլխում Դեբրոյուն ներկայացրեց անորոշության գաղափարը և ցույց տվեց, թե ինչպես կարելի է այն ներառել դետերմինիստական մոդելի մեջ։ Այստեղ նա ներմուծեց պայմանական ապրանք հասկացությունը, որը ապրանք մատակարարելու խոստում է, եթե բնության որոշակի վիճակ իրականացվի։ Այս հայեցակարգը շատ հաճախ օգտագործվում է ֆինանսական տնտեսագիտության մեջ, որտեղ այն հայտնի է որպես «Էրոյի-Դեբրյոյի անվտանգություն »
1960թ.-ից-1961թ.-ը աշխատել է Սթենֆորդի Վարքի գիտությունների առաջատար ուսումնասիրությունների կենտրոնում և իր ժամանակի մեծ մասը նվիրել է տնտեսական հավասարակշռության գոյության մասին ընդհանուր թեորեմի բարդ ապացույցին, որը ապացուցվեց 1962թ.-ին։
1962-ի հունվարին նա սկսեց աշխատել  Կալիֆոռնիայի համալսարանում Բերկլիի, և 1958 թ.-ին ստացավ տնտեսագիտության և մաթեմատիկայի պրոֆեսորի կոչում, համալսարանի պրոֆեսորի և դոկտորի կոչումներ։
Ժերայր Դեբրյուն իր շաբաթօրյակների ընթացքում 1960թ.-ի և 1970թ.-ի վերջին, այցելել է Լեյդենի, Քեմբրիջի, Բոննի և Փարիզի համալսարանները։
Ժերայր Դեբրյոյի վերջին ուսումնասիրությունները հիմնականում կենտրոնացած էին տարբերակվող տնտեսությունների տեսության վրա, որտեղ նա ցույց տվեց, որ ընդհանուր առմամբ պահանջարկի համախառն ավելցուկները անհետանում են վերջավոր քանակի կետերում։ Հիմնականում նա ցույց տվեց, որ տնտեսությունները ունեն վերջավոր քանակությամբ գների հավասարակշռություն։
1976-ին նա ստացավ ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի շքանշան։  Ժերայր Դեբրյոյուն 1983 թ.-ին ստացել է  Շվեդիական Բանկի տնտեսական գիտությունների մրցանակ Ալֆրեդ Նոբելի հիշատակը տնտեսական տեսության մեջ վերլուծական նոր մեթոդներ ներմուծելու և ընդհանուր հավասարակշռության տեսության խիստ վերաձևակերպման համար։ Նա Մյունխենի Գիտությունների միջազգային ակադեմիայում անդամ էր։
1990-ին նա ծառայել է որպես Ամերիկյան տնտեսական ասոցիացիայի նախագահ։


== Խոշոր հրապարակումներ ==


=== Գիրք ===
Դեբրյոյի Ժերար (1959)։ Արժեքի տեսություն. Տնտեսական հավասարակշռության աքսիոմատիկ վերլուծություն։ Նյու Յորք: Ուիլի։ OCLC 270657 
Դեբրյոյի Ժերար (1986)։ Մաթեմատիկական տնտեսագիտություն Ժերար Դեբրյոյի քսան հոդված։ Քեմբրիչ Նյու Յորք: Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն։ ISBN 9780521335614 Քսան փաստաթուղթ ». Ռեսուրսների օգտագործման գործակիցը։ Սոցիալական հավասարակշռության գոյության թեորեմ , դասական հարկերի սուբսիդավորման խնդիր ,մրցակցային տնտեսության համար հավասարակշռության առկայություն (« Ժերար Դեբրյոյի Քենեթ Էրոյու)) · Գնահատման հավասարակշռություն և Պարետոյի օպտիմալը :Նախապատվության կարգի ներկայացում թվային ֆունկցիայով տնտեսության հիմքի թեորեմ (Ժերար Դեբրյոյի» և «Հերբերտ Շարֆ») պահանջարկի գործառույթներ ։ Տնտեսության միջուկի մերձեցման արագություն։ Տնտեսական հավասարակշռության մաթեմատիկական տեսության չորս ասպեկտներ :Դիֆերենցիալ տոպոլոգիայի և գլոբալ վերլուծության տնտեսագիտության կիրառումը, տարբերվող տնտեսություններ:Նվազագույն գոգավոր  գործառույթներԴեբյորե Ժերար, Էրո Քենեթ (2001)։ Ուղենշային աշխատանքներ ընդհանուր հավասարակշռության տեսության, սոցիալական ընտրության և բարեկեցության մեջ։ Չելտենհեմ, Միացյալ Թագավորություն, Նորթհեմփթոն, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ: Էդվարդ Էլգարի հրատարակչություն։ ISBN 9781840645699  


=== Գրքի գլուխներ ===
Debreu, Gérard (1954), «Representation of a preference ordering by a numerical function», Decision processes, New York: Wiley, pp. 159–167, OCLC 639321.  Pdf.
Debreu, Gérard (1960), «Topological methods in cardinal utility theory», Mathematical models in the social sciences, 1959: Proceedings of the first Stanford symposium, Stanford mathematical studies in the social sciences, IV, Stanford, California: Stanford University Press, pp. 16–26, ISBN 9780804700214.  Pdf.
Debreu, Gérard; Scarf, Herbert (1972), «A limit theorem on the core of an economy», Decision and organization: a volume in honor of Jacob Marschak, Studies in Mathematical and Managerial Economics Series (volume 12), Amsterdam: North-Holland Pub. Co., pp. 283–297, ISBN 9780720433135, https://archive.org/details/decisionorganiza0000unse/page/283. 
Debreu, Gérard (1981), «Existence of competitive equilibrium», Handbook of mathematical economics, Handbook of Economics Series, Amsterdam New York, New York: Elsevier North-Holland, pp. 697–744, ISBN 9780444861269. 


=== Ամսագրերի հոդվածներ ===
Debreu Gérard (July 1951)։ «The coefficient of resource utilization»։ Econometrica 19 (3): 273–292։ JSTOR 1906814։ doi:10.2307/1906814  Pdf. Archived 2016-03-07 at the Wayback Machine.
Debreu Gérard (April 1952)։ «Definite and semidefinite quadratic forms»։ Econometrica 20 (2): 295–300։ JSTOR 1907852։ doi:10.2307/1907852 
Debreu Gérard (October 1952)։ «A social equilibrium existence theorem»։ Proceedings of the National Academy of Sciences 38 (10): 886–893։ Bibcode:1952PNAS...38..886D։ JSTOR 88720։ PMC 1063675։ PMID 16589195։ doi:10.1073/pnas.38.10.886  Full text.
Debreu Gérard, Herstein Israel N. (October 1953)։ «Nonnegative square matrices»։ Econometrica 21 (4): 597–607։ JSTOR 1907925։ doi:10.2307/1907925  Pdf.
Debreu Gérard (January 1954)։ «A classical tax-subsidy problem»։ Econometrica 22 (1): 14–22։ JSTOR 1909828։ doi:10.2307/1909828  Pdf.
Debreu Gérard (June 1954)։ «Numerical representations of technological change»։ Metroeconomica 6 (2): 45–54։ doi:10.1111/j.1467-999X.1954.tb00485.x 
Debreu Gérard (July 1954)։ «Valuation equilibrium and Pareto optimum»։ Proceedings of the National Academy of Sciences 40 (7): 588–592։ Bibcode:1954PNAS...40..588D։ JSTOR 89325։ PMC 528000։ PMID 16589528։ doi:10.1073/pnas.40.7.588  Pdf.
Debreu Gérard, Arrow Kenneth J. (July 1954)։ «Existence of an equilibrium for a competitive economy»։ Econometrica 22 (3): 265–290։ JSTOR 1907353։ doi:10.2307/1907353  Pdf.
Debreu Gérard (November 1956)։ «Market equilibrium»։ Proceedings of the National Academy of Sciences 42 (11): 876–878։ Bibcode:1956PNAS...42..876D։ JSTOR 89463։ PMC 528356։ PMID 16589963։ doi:10.1073/pnas.42.11.876  Pdf.
Debreu Gérard (July 1958)։ «Stochastic choice and cardinal utility»։ Econometrica 26 (3): 440–444։ JSTOR 1907622։ doi:10.2307/1907622  Pdf.
Debreu Gérard (June 1959)։ «Cardinal utility for even-chance mixtures of pairs of sure prospects»։ The Review of Economic Studies 26 (3): 174–177։ JSTOR 2295745։ doi:10.2307/2295745  Pdf.
Debreu Gérard (1960)։ «Une économique de l'incertain» [Economics under uncertainty]։ Économie Appliquée 13 (1): 111–116։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-06-02-ին  
Debreu Gérard (April 1960)։ «On 'an identity in arithmetic'»։ Proceedings of the American Mathematical Society 11 (2): 220–221։ JSTOR 2032959։ doi:10.2307/2032959  Pdf.
Debreu Gérard (September 1962)։ «New concepts and techniques for equilibrium analysis»։ International Economic Review 3 (3): 257–273։ JSTOR 2525394։ doi:10.2307/2525394  Pdf.
Debreu Gérard, Scarf Herbert (September 1963)։ «A limit theorem on the core of an economy»։ International Economic Review 4 (3): 235–246։ JSTOR 2525306։ doi:10.2307/2525306  Pdf.
Debreu Gérard (October 1963)։ «On a theorem of Scarf»։ The Review of Economic Studies 30 (3): 177–180։ JSTOR 2296318։ doi:10.2307/2296318 
Debreu Gérard (May 1964)։ «Nonnegative solutions of linear inequalities»։ International Economic Review 5 (2): 178–184։ JSTOR 2525561։ doi:10.2307/2525561 
Debreu Gérard (September 1964)։ «Contuinity properties of Paretian utility»։ International Economic Review 5 (3): 285–293։ JSTOR 2525513։ doi:10.2307/2525513  Pdf. Archived 2016-03-07 at the Wayback Machine.
Debreu Gérard (1967)։ «Integration of correspondences»։ Proceedings of Fifth Berkeley Symposium on Mathematical Statistics and Probability, Part 1 2: 351–372  Pdf.
Debreu Gérard (January 1967)։ «Preference functions on measure spaces of economic agents»։ Econometrica 35 (1): 111–122։ JSTOR 1909386։ doi:10.2307/1909386 
Debreu Gérard (1969)։ «Neighboring economic agents»։ La Décision 171: 85–90։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-02-21-ին  
Debreu Gérard (May 1970)։ «Economies with a finite set of equilibria»։ Econometrica 38 (3): 387–392։ JSTOR 1909545։ doi:10.2307/1909545  Pdf. Archived 2003-09-04 at the Wayback Machine.
Debreu Gérard (July 1972)։ «Smooth preferences»։ Econometrica 40 (4): 603–615։ JSTOR 1912956։ doi:10.2307/1912956  Pdf.(չաշխատող հղում)
Debreu Gérard (1974)։ «Four aspects of the mathematical theory of economic equilibrium»։ Proceedings of International Congress of Mathematicians: 65–77։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-07-ին։ Վերցված է 2021-06-25 
Debreu Gérard (March 1974)։ «Excess demand functions»։ Journal of Mathematical Economics 1 (1): 15–21։ doi:10.1016/0304-4068(74)90032-9 
Debreu Gérard (March 1975)։ «The rate of convergence of the core of an economy»։ Journal of Mathematical Economics 2 (1): 1–7։ doi:10.1016/0304-4068(75)90008-7 
Debreu Gérard (May 1976)։ «The application to economics of differential topology and global analysis: regular differentiable economies»։ The American Economic Review: Papers and Proceedings 66 (2): 280–287։ JSTOR 1817234 
Debreu Gérard (July 1976)։ «Least concave utility functions»։ Journal of Mathematical Economics 3 (2): 121–129։ doi:10.1016/0304-4068(76)90020-3 
Debreu Gérard, Koopmans Tjalling C. (December 1982)։ «Additively decomposed quasiconvex functions»։ Mathematical Programming 24 (1): 1–38։ doi:10.1007/BF01585092  
Debreu Gérard (June 1984)։ «Economic theory in the mathematical mode»։ The American Economic Review 74 (3): 267–278։ JSTOR 1804007  Pdf.
Debreu Gérard (December 1984)։ «Economic theory in the mathematical mode»։ The Scandinavian Journal of Economics 86 (4): 393–410։ JSTOR 3439651։ doi:10.2307/3439651  Pdf.
Debreu Gérard (November 1986)։ «Theoretic models: mathematical form and economic content»։ Econometrica 54 (6): 1259–1270։ JSTOR 1914299։ doi:10.2307/1914299 
Debreu Gérard (March 1991)։ «The mathematization of economic theory»։ The American Economic Review 81 (1): 1–7։ JSTOR 2006785  (Presidential address delivered at the 103rd meeting of the American Economic Association, 29 December 1990, Washington, DC.) Full text.
Debreu Gérard (1994)։ «Innovation and research: an economist's viewpoint on uncertainty»։ Nobelists for the Future 
Debreu Gérard, Buchanan James M., Klein Lawrence R., Friedman Milton, Solow Robert M. (Autumn 2001)։ «The most significant contributions to economics during the twentieth century: lists of the Nobel laureates»։ The European Journal of the History of Economic Thought 8 (3): 289–297։ doi:10.1080/09672560110062915  


== Գրականություն ==
Блауг М. Дебре, Жерар // Великие экономисты после Кейнса = Great Economists since Keynes: An introduction to the lives & works of one handred great economists of the past. — СПб.: Экономикус, 2009. — С. 77-79. — 384 с. — (Библиотека «Экономической школы», вып. 42). — 1 500 экз. — ISBN 978-5-903816-03-3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Gerard Debreu‘s Secrecy: His Life in Order and Silence
Ինքնակենսագրությունը Նոբելյան մրցանակի կայքում