Էթի Հիլեսում

Էթի Հիլեսում (հոլ.՝ Ester "Etty" Hillesum, հունվարի 15, 1914(1914-01-15)[…], Միդդելբուրգ, Նիդերլանդներ - նոյեմբերի 30, 1943(1943-11-30), Բիրկենաու համակենտրոնացման ճամբար)), երիտասարդ հոլանդուհի, ումից մնացել է օրագիր, որը նա գրել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հրեական ընտանիքում, հայրը հոլանդացի է, որը դասավանդել է լեզու ու գրականություն, մայրը՝ Ռուսաստանից է, արտագաղթել է 1907 թվականին։ Էթին Ամստերդամի համալսարանում ուսումնասիրել է հոլանդական իրավունք (հիմնականում հասարակության իրավունք) և սլավոնական լեզուներ։ Նրա ներաշխարհի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Մարիա Ռիլկե ու Ավգուստինի ստեղծագործությունները և ռուսական գրականություն (Լերմոնտով, Տոլստոյ, Դաստոևսկի)։
1941 թվականի մարտին Էթին սկսեց գրել իր օրագում։ 1942 թվականին որպես կամավոր աշխատել է Վեսթերբորկի կենտրոնացված ճամբարում։ 1942 թվականի հոկտեմբերին օրագրում նշումները դադարել են։ Էթին և նրա ընտանիքը բանտարկվեցին Վեսթերբորկում, իսկ 1942 թվականի սեպտեմբերի 7-ին աքսորվեցին Օսվենցիմ, որտեղ էլ մահացան։
Էթիի օրագրերը և նամակները պահպանվել են և Հոլանդիայում առաջին անգամ հրատարակվել են 1981 թվականին, այն նման է Աննա Ֆրանկի օրագրերին, որը համարվում է Հոլոքոստի խորհրդանիշներից մեկը։ Արդյունքում նամակները և օրագրերը սկսեցին թարգմանել այլ եվրոպական լեզուներով, ինչպես նաև եբրայերենով և ճապոներենով։ Ռուսերենով առաջին անգամ հրատարակվել է Ուկրաինայում+ 2016 թվականին։


== Հիշատակ ==

Էթի Հիլեսումի նամակները և օրագրերը յուրօրինակ փաստաթղթեր են, որտեղ ներկայացված է նացիոնալիզմի և ցեղասպանության դեմ գործողություները, հրատարակվել է տարբեր լեզուներով, դրանք նաև ներառվել են հանրագիտարանների և դպրոցական գրքերի մեջ։ Դեյվենտերում նրա հիշատակին նվիրված հուշարձան է կառուցվել։
«Նամակներ Վեսթերբորկից» (ֆր.՝ Lettres de Westerbork) վոկալային ցիկլի բառերում կան Էթիի նամակներից հատվածներ, որը գրվել է 1993 թվականին, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Օլիվյե Գրեյֆի կողմից։


== Տես նաև ==
Հանա Բրադի
Պետրոս Գինց


== Հրատարակություններ ==
Этти Хиллесум. Я никогда и нигде не умру. Дневник 1941—1943 гг., Харьков, Книжный клуб «КСД», 2016
An interrupted life: the diaries of Etty Hillesum, 1941—1943. New York : Pantheon Books, 1983
Letters from Westerbork. New York: Pantheon Books, 1986


== Գրականություն ==
King P. Dark night spirituality: Thomas Merton, Dietrich Bonhoeffer, Etty Hillesum. London: SPCK, 1995
Brenner R.F. Writing as resistance: four women confronting the Holocaust: Edith Stein, Simone Weil, Anne Frank, Etty Hillesum. University Park: Pennsylvania State UP, 1997
Costa D. de. Anne Frank and Etty Hillesum: inscribing spirituality and sexuality. New Brunswick: Rutgers UP, 1998
Germain S. Etty Hillesum. Paris: Pygmalion, 1999
Dreyer P. Etty Hillesum: une voix bouleversante. Paris: Desclée de Brouwer, 1999
Boella L. Le imperdonabili: Etty Hillesum, Cristina Campo, Ingeborg Bachmann, Marina Cvetaeva. Mantova: Tre lune, 2000
Granstedt I. Portrait d’Etty Hillesum. Paris: Desclée de Brouwer, 2001
Lebeau P. Etty Hillesum. Paris: Michel, 2001
Tommasi W. Etty Hillesum: l’intelligenza del cuore. Padova: Messaggero, 2002 (на исп. яз. — 2003)
Camarero Santamaría D. La chica que no sabía arrodillarse: Etty Hillesum, 1914—1943. Burgos: Editorial Monte Carmelo, 2002
Nocelli M.G. Oltre la ragione: risonanze filosofiche dal pensiero e dall’itinerario esistenziale di Etty Hillesum. Sant’Oreste: Apeiron, 2004
Marcilivio P. Forme del destino: Etty Hillesum. Bari: Palomar, 2005
Hommage à Etty Hillesum. Montréal: Éditions Roselin, 2005
Millot C. La vie parfaite: Jeanne Guyon, Simone Weil, Etty Hillesum. Paris: Gallimard, 2006
Brandt R. van den. Denken met Etty Hillesum. Zoetermeer: Uitgeverij Meinema, 2006


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Сайт Центра Этти Хиллесум (нид.)
[1]