Դուբրովնիկ

Դուբրովնիկ (խորվ.՝ Dubrovnik, պատմական անվանում՝ լատ.՝ Ragusa՝ Ռագուզա), քաղաք Դալմաթիայում, Ադրիատիկ ծովի ափին, Դուբրովաչկա-Ներետվանսկա ժուպանիայի վարչական կենտրոնը, հայտնի միջազգային առողջարան, խոշոր նավահանգիստ։ Քաղաքի բանկչությունը՝ 42 615 մարդ (2011)։


== Պատմություն ==
Դուբրովնիկը հարուստ պատմությամբ հնագույն քաղաք է։ Սկսած միջնադարյան ժամանակաշրջանից քաղաքի բարգավաճումը հիմնված էր ծովային առևտրի վրա, ինչը թույլատրում էր Դուբրովնիկի հանրապետությանը դառնալ միակ քաղաք-պետությունը Ադրիատիկի արևելքում, որը կարող էր մրցակցել Վենետիկի հետ։ Հմուտ դիվանագիտության և հարստության շնորհիվ քաղաքը տպավորիչ կերպով զարգանում էր 15-16-րդ դարերում։ Դուբրովնիկում ծաղկում էր ապրում արվեստը և գիտությունը, քաղաքը դարձել էր խորվաթական լեզվի և մշակույթի զարգացման կենտրոններից մեկը։ Երկար ժամանակ Դուբրովնիկում ակտիվորեն օգտագործվում էր ներկայումս մեռած դալմաթերենը։


== Անվանում ==

Քաղաքի լատիներեն Ռագուզա անվանումը (լատ.՝ Ragusa, ինչպես նաև լատ.՝ Ragusium), որը մինչև այժմ պահպանվել է իտալերենում, առաջացել է Ադրիատիկ ծովի կղզիներից մեկից, որտեղ հիմնվել էին Էպիդավրումից (ներկայիս Ցավտատ) եկած փախստականները, ովքեր լքել էին իրենց քաղաքը ոչ ավար-սլավոնական ներխուժումից, և ոչ էլ 649 թվականի ավերիչ երկրաշարժից հետո։
Կղզային Ռագուզայի դիմացը՝ ցամաքում, Սրջ լեռան լանջերին, նույն 7-րդ դարում առաջացավ սլավոնական (խորվաթական) բնակավայրը՝ Դուբրովա անվամբ (ի պատիվ շրջակա կաղնու պուրակի)։ Հետագայում այս անվանումը ձևափոխվել է «Դուբրովնիկ»-ի։ Աստիճանաբար, երկու բնակավայրերը միացել են իրար, քաղաքը բաժանող միջագետակը ցամաքեց, և այդ վայրում առաջացել է քաղաքի կենտրոնական Ստրադուն փողոցը։ Քաղաք-պետության հնագույն կարգախոսն է․

Դարերի ընթացքում անվան երկու տարբերակներն էլ զուգահեռաբար օգտագործվել են առօրյա լեզվում․ քաղաքը Ռագուզա են անվանել, որպես կանոն, ռոմանական բնակչության ժառանգները, Դուբրովնիկ՝ խորվաթները։ Սակայն, պաշտոնական գործավարության մեջ քաղաքը երկար ժամանակ կոչվել է բացառապես Ռագուզա, չնայած որ ռոմանական ծագմամբ դալմաթերենը, որով խոսում էին Էպիդավրումի փախստականները, գրեթե վերացավ 16-րդ դարում․ պատմականորեն մինչև 15-րդ դարի կեսերը այս վայրերում պաշտոնական լեզուն լատիներեն էր, հետագայում դարձավ իտալերենը։
Դուբրովնիկն առաջին անգամ իր սլավոնական անվամբ հիշատակվում է «Բան Կուլինի կանոնները» աշխատության մեջ։ Սլավոնական տարբերակը պաշտոնապես սկսել է օգտագործվել միայն 1918 թվականից սկսած՝ կապված հարավսլավական տարածքների՝ ավստրիական տիրապետությունից ազատագրման հետ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Կլիմա ==


== Երդումնեղբայր քաղաքներ ==
 Ռավեննա, Իտալիա ( 1969 թվականից).
 Գրաց, Ավստրիա ( 1994 թվականից).
 Վուկովար, Խորվաթիա ( 1993 թվականից).
 Հելսինգբորգ, Շվեդիա (1996 թվականից).
 Ռագուզա, Իտալիա (2000 թվականից).
 Բադ Հոմբուրգ, ԳՖՀ (2002 թվականից).
 Մոնտերեյ, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ ( 2007 թվականից).
 Սարաևո, Բոսնիա և Հերցեգովինա ( 2007 թվականից).
 Ռյեյ Մալմեզոն, Ֆրանսիա (2011 թվականից).
 Վենետիկ, Իտալիա (2012 թվականից).
 Վանկուվեր, ԱՄՆ (2013 թվականից).


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Ragusa», Bradshaw's Hand-Book to the Turkish Empire, 1: Turkey in Europe, London: W.J. Adams, c. 1872, https://books.google.am/books?id=shMIAAAAQAAJ&pg=PA346 
David Kay (1880), «Principal Towns: Ragusa», Austria-Hungary, Foreign Countries and British Colonies, London: Sampson Low, Marston, Searle, & Rivington, http://hdl.handle.net/2027/mdp.39015030647005?urlappend=%3Bseq=198 
R. Lambert Playfair (1892)։ «Ragusa»։ Handbook to the Mediterranean (3rd ed.)։ London: J. Murray 
«Ragusa»։ Austria-Hungary, Including Dalmatia and Bosnia։ Leipzig: Karl Baedeker։ 1905։ OCLC 344268 
F. K. Hutchinson (1909)։ «Ragusa»։ Motoring in the Balkans։ Chicago: McClurg & Co։ OCLC 8647011 
Trudy Ring, ed. (1996)։ «Dubrovnik»։ Southern Europe։ International Dictionary of Historic Places 3։ Fitzroy Dearborn։ OCLC 31045650