armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Գեյջ Գոլայթլի

Գեյջ Գոլայթլի անգլ.՝ Gage Golightly, սեպտեմբերի 5, 1993(1993-09-05), Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։ Հայտնի է իր Հեյլի Սթիլ դերով, որը խաղացել է Nickelodeon մանկական հեռուստաալիքի կողմից թողարկված «Հրեշների որսորդները» հեռուստասերիալում (2009-2011) և MTV հեռուստաալիքի թողարկած «Պատանի գայլը» ֆիլմում Էրիկա Ռեյս դերով։


== Կարիերա ==
Նա նաև հայտնվել է «Սփիքիզի», «Սադբերի», «Քերոլ Քրիսմըս», «Երկար կրակոցը» ֆիլմերում և «Disney Channel» հեռուստաալիքի կողմից հեռարձակված «Զաքի և Քոդիի կյանքը» սիթքոմում և կատարել Վանեսայի դերը։ Նա մարմնավորել է Հեյլի դերը «Nickelodeon» հեռուստաալիքի «Հրեշների որսորդները» սերիալում, սերիալը մի խումբ դեռահասների մասին է, ովքեր պայքարում են հրեշների դեմ։ 2012 թվականին Գոլայթլին սկսել է նկարահանվել «MTV» հեռուստաալիքի թողարկած «Պատանի գայլը» հեռուստասերիալի երկրորդ եթերաշրջանում, մարմնավորելով Էրիկա Ռեյսի կերպարը, ֆիլմում դա առաջին կին մարդագայլի կերպարն էր։ Գոլայթը շարունակել է խաղալ Էրիկա Ռեյսի կերպարը հեռուստասերիալի երրորդ եթերաշրջանում 2013 թվականին, բայց նա դուրս է գալիս սերիալի երկրորդ եթերաշրջանից և նկարահանվում է «The CW» հեռուստաալիքի հեռարձակած «Ընկերության քաղաք» հեռուստասերիալում։ 2013 թվականի մայիսին Գոլայթլին հայտարարել է, որ չի խաղա «Պատանի գայլը» հեռուստասերիալի երրորդ եթերաշրջանում։
2011-2012 թվականներին Գոլայթլին աշխատել է Մարկուս Նիսպելի «Բեքմասք» սարսափ ֆիլմում, որը հետագայում անվանվել է «Էքսետեր»։ Գոլեյթլին աշխատել է «Անհետացածը» նախագծում՝ որը հետագայում անվանվել է «Կորածը», «Lifetime» հեռուստաալիքի համար, մարմնավորելով Մետիին։ 2014 թվականի հունիսի Գոլայթլին նկարահանվել է «Կարմիր կաղնիներ» կատակերգական հեռուստասերիալի առաջին սերիայում, մարմնավորելով Քերենին։ 2015 թվականի մայիսի վերջին նկարահանվում է հեռուստասերիալի առաջին եթերաշրջանը։
2014 թվականի վերջին, Գոլայթլին մարմնավորել է Քերենին «Հուզմունքի խցիկ» ֆիլմում, որը 2002 թվականին նկարահանված սարսափ ֆիլմի նմանակումն էր։ Ֆիլմը թողարկվել է 2016 թվականի փետրվարի 12-ին «IFC Midnight» ընկերության ներքո։


== Անձնական կյանք ==
Գոլայթլին ամենափոքրն է ընտանիքի չորս երեխաներից (1 քույր և 2 եղբայր)։ Նա սովորել է Լորել Հոլի միջնակարգ դպրոցում և «Flintridge Sacred Heart» ակադեմիայում։
Գոլայթլին ծնվել է ապրաքսիա հիվանդությամբ, որը խանգարում էր նրան փոքր հասակում լավ խոսելուն։ Երիտասարդ դերասանուհին կարողացավ հաղթահարել այդ հիվանդությանը և դարձավ հեռուստասերիալների և ֆիլմերի դերասանուհի։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստասերիալ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Կաթով սուրճ

Կաթով սուրճ (ֆր.՝ Café au lait), ֆրանսիական տաք սուրճ, պատրաստվում է սուրճի և տաք կաթի խառնուրդից։


== Անվանում և պատրաստում ==
Այս սուրճի անվանումն ու պատրաստման եղանակները տարբեր երկրներում տարբեր են։


=== Եվրոպա ===

Եվրոպական երկրներում կաթով սուրճը հայտնի է տարբեր անուններով, Իսպանիայում՝ «café con leche», Լեհաստանում՝ «kawa biała», Գերմանիայում՝ «Milchkaffee», Նիդերլանդներում՝ «koffie verkeerd»: Հյուսիսային Գերմանիայում առավել տարածված է սուրճի ֆրանսերեն անվանումը՝ «café au lait»:
Իր հայրենիքում խմիչքը պատրաստվում է սև սուրճից և նախապես ջեռուցված կաթից։ 1940-ական թվականներին էսպրեսո մեքենաների ի հայտ գալուց հետո, կաթով սուրճ պատրաստելու համար հաճախ օգտագործվում է էսպրեսո։
Կաթով սուրճը մատուցվում է «ֆրանսիական ձևով» (ի տարբերություն իտալական լատտե սուրճի)՝ սպիտակ կերամիկական բաժակի կամ ամանի մեջ (լատտե սուրճը մատուցում են սովորաբար երկար բաժակով)։ Նույն կաթով սուրճով կարելի է պատրաստել ինչպես էսպրեսոյով, այնպես էլ սև սուրճով, իսկ լատտեն պատրաստվում է միայն էսպրեսոյից։


=== Ամերիկա ===
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում կաթով սուրճը պատրաստվում է սև սուրճի հիման վրա։ Պատրաստվում է կաթիլային եղանակով կամ ֆրենչ-պրեսսի և տաքացրած կաթի միջոցով, ինչը տարբերվում է էսպրեսոյի հիման վրա պատրաստված լատտե սուրճից։ Կաթով սուրճը շատ դեպքերում մատուցվում է բաժակի մեջ (բացառությամբ ֆրանսիական ոճով աշխատող որոշ հաստատությունների, որոնք կաթով սուրճը մատուցում են ամանով)։
Հյուսիսային Ամերիկայում կաթով սուրճը հայտնի է ֆրանսիական անունով` «café au lait»: Միևնույն ժամանակ, որոշ սրճարաններ (այնպիսին, ինչպիսին է Starbucks-ը) այն մատուցում են «միստո» անունով (անգլ.՝ misto) և թափանցիկ ապակե բաժակներով։


== Տես նաև ==
Լատտե
Մելանժ


== Ծանոթագրություններ ==
Պոլ Բոկյուզ

Պոլ Բոկյուզ (ֆր.՝ Paul Bocuse, փետրվարի 11, 1926(1926-02-11)[…], Collonges-au-Mont-d'Or - հունվարի 20, 2018(2018-01-20)[…], Collonges-au-Mont-d'Or), ֆրանսիացի հանրաճանաչ խոհարար, ըստ խոհարարական քննադատների (Gault և Millau, «Pape de la cuisine»)՝ դարի խոհարար։ Նա ղեկավարել է բազմաթիվ ռեստորաններ հայրենի քաղաքում և Լիոնում։


== Կենսագրություն ==
Պոլ Բոկյուզը ծնվել է 1926 թվականի փետրվարի 11-ին Կոլոնժ-օ-Մոն-դ’Օր գյուղում, որը մոտ է Լիոնին, տոհմիկ խոհարարների ընտանիքում, որոնք գործել են 17-րդ դարից։ Սակայն 1921 թվականին Ժոզեֆը, նրա պապը ընտանեկան ռեստորանը վաճառել է ընտանիքի ապրանքանիշի օգտագործման իրավունքի հետ միասին։
Խոհարարական հմտությունները սովորել Պոլ Բոկյուզ սկսել է դեռևս մանությունից՝ աշխատելով Լիոնի ռեստորաններից մեկում՝ որպես օգնական։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին նա գնացել է ճակատ` որպես կամավոր։ Պատերազմի ընթացքում Էլզասի ճակատամարտում Բոկյուզը վիրավորվել է, որից հետո նրան կատարել են փոխներարկում ամերիկյան հոսպիտալում։ Պատերազմից հետո նա վերադարձել է Լիոն, որտեղ աշխատել է «Մայր Բրազի» (ֆր.՝ La Mère Brazier) ռեստորանում, և մի քանի տարի անց նա դարձել է հանրահայտ շեֆ-խոհարար Ֆերնանդ Պուանի աշակերտը։ 1961 թվականին Բոկյուզը կարողացել է շարունակել իր ընտանեկան բիզնեսը, և վերադարձել է հայրենի ռեստորան։ Նույն տարում նրա ռեստորանը ստացել է առաջին Միշլեն աստղը, իսկ Բոկյուզը արժանացել է «Ֆրանսիայի լավագույն խոհարար» կոչմանը։ Մեկ տարի անց նրա ռեստորանը ստացել է երկրորդ Միշլեն աստղը, իսկ 1965 թվականին դարձել է երեք աստղերի սեփականատեր։ 1966 թվականին նա կարողացել է գնել ընտանիքի ապրանքանիշը, և նրա տանիքի վրա հայտնվել է «Բոկյուզ» ֆիրմային ցուցատախտակը։
1975 թվականին Պոլ Բոկյուզը պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։ Այս առիթով տեղի է ունեցել նախագահական հանդիսավոր ընդունելություն Ելիսեյան պալատում, որտեղ մատուցել են Բոկյուզի պատրաստած սնկով ապուրը։ Ճաշատեսակն անվանվել է V.G.E. (Վ.Ժ.Է.)՝ ի պատիվ Ֆրանսիայի նախագահ Վալերի Ժիսկար դ'Էստենի։ Այդ ժամանակից սկսած սնկերը ռեստորանի խոհարարի հիմնական ճաշատեսակներից մեկն են։
1970-ական թվականներին Բոկյուզը եղել է «նոր խոհանոցի» (ֆր.՝ nouvelle cuisine) հիմնադիրներից մեկը, ուշադրությունը դարձնում էր ապրանքների որակին և ճաշատեսակների քիչ կալորիականությանը։ 1987 թվականին նա հիմնադրել է միջազգային «Ոսկի Բոկյուզ» խոհարարական մրցույթը (ֆր.՝ Bocuse d’Or), այժմ համարվում է խոհանոցում ամենահեղինակավոր միջազգային մրցույթը։ 1989 թվականին շատ հարգված Gault Millau գիդը Բոկյուզին շնորհել է դարի շեֆ-խոհարարի կոչում։ Թաղվել է Լիոնում։


== Աշխատություններ ==
Paul Bocuse's French Cooking, թարգմանիչ՝ Կոլետ Ռոսա (Pantheon Books 1977)
Bocuse a la Carte, թարգմանիչ՝ Կոլետ Ռոսա (Pantheon Books 1987)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Официальный сайт конкурса «Золотой Бокюз»
Президент высокой кухни Archived 2007-11-12 at the Wayback Machine. — интервью Поля Бокюза(ռուս.)
Биография Поля Бокюза Archived 2012-05-11 at the Wayback Machine.(ռուս.)
Այն ալ-Բայդայի շրջան

Այն ալ-Բայդայի շրջան (արաբ․՝ ناحية عين البيضا‎‎), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետությունում։ Գտնվում է երկրի հյուսիս-արևմուտքում՝ Լաթակիայի մարզում։ Հանդիսանում է Լաթակիայի գավառի յոթ շրջաններից մեկը։ Կենտրոնն է Այն ալ-Բայդա քաղաքը։
2004 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմել է 30 959 մարդ։ Քաղաքն ու շրջական ավանները կազմում են 135.14 քառ.կմ տարածք։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆեկլենկա

Ֆեկլենկա (ռուս.՝ Фекленка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Յարոսլավլի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Լուտ գետի ձախ ափից 12 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա, գետը ենթաավազան չունի գետը թափվում է Վոլգա, գետի գետային ավազանը Օկի։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝
Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 08010300212110000010958
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 110001095
Ավազանի կոդը — 08.01.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 10
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Աովեռե

Աովեռե (էստ․՝ Aovere), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Տառտու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 96 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Դիոգու Լեյտե

Դիոգու Լեյտե (պորտ.՝ Diogo Leite, հունվարի 23, 1999(1999-01-23), Պորտու, Պորտուգալիա), պորտուգալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Պորտուի կազմում։ Խաղում է կենտրոնական պաշտպանի դիրքում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== Պորտու ===
Լեյտեն Պորտուի ակադեմիայի սան է։ Առաջին հանդիպումը Պորտու B-ի կազմում անցկացրեց 2017 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ Սանտա Կլարայի դեմ խաղում։ 2018 թվականի հուլիսի 30-ին Լեյտեն երկարաձգեց իր պայմանագիրը ակումբի հետ մինչև 2023 թվականը։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց օգոստոսի 4-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Պորտուգալիայի սուպերգավաթի Դեսպորտիվո Ավեշի դեմ խաղում և օգնելով իր թիմին նվաճել գավաթը։ Առաջին հանդիպումը Պորտուգալիայի առաջնությունում անցկացրեց օգոստոսի 11-ին՝ Շավիշի դեմ խաղում։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում Լեյտեն խփեց օգոստոսի 19-ին՝ Բելենենսիշի դեմ խաղում։ Իր դեբյուտը Չեմպիոնների Լիգայում նշեց դեկտեմբերի 11-ին՝ խմբային փուլի Գալաթասարայի դեմ խաղում։


== Միջազգային կարիերա ==
Լեյտեն ներկայացրել է Պորտուգալիան բոլոր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։ 2016 թվականին նա Մ17 հավաքականի կազմում մասնակցեց Եվրոպայի առաջնությանը՝ խաղադաշտ դուրս գալով 5 խաղում։ Պորտուգալիան հաղթեց առաջնությունը՝ եզրափակչում հետխաղյա 11-մետրանոցների հարվածաշարում պարտության մատնելով Իսպանիային, իսկ Լեյտեն ընդգրկվեց մրցաշարի խորհրդանշական հավաքականում։ 2017 թվականին նա մասնակցեց Եվրոպայի Մ19 առաջնությանը՝ անցկացնելով 1 հանդիպում, իսկ Պորտուգալիան հասավ մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ 1-2 հաշվով պարտվեց Անգլիային։


== Կարիերայի վիճակագրություն ==


=== Ակումբային վիճակագրություն ===
2018 թվականի դեկտեմբերի 12-ի դրությամբ


== Նվաճումներ ==


=== Ակումբային ===
Պորտու

Պորտուգալիայի սուպերգավաթ. 2018


=== Միջազգային ===
Պորտուգալիա Մ17

ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնություն. 2016


=== Անհատական ===
ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Մ17 առաջնության խորհրդանշական հավաքական. 2016


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լեյտեի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
Լեյտեն transfermarkt-ում
Լեյտեն soccerbase.com-ում
Լեյտեն WhoScored.com կայքում
Լեյտեն Պորտուի պաշտոնական կայքում
Լեյտեն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
Շչեպլևո

Շչեպլևո (ռուս.՝ Щеплево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արշավիր Մարտիրոսյան

Արշավիր Լևոնի Մարտիրոսյան (1924, Շվանիձոր, Զանգեզուրի գավառ), հայ մանկավարժ։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական  գիտությունների թեկնածու (1975): ԽՄԿԿ անդամ (1944): Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Արշավիր Մարտիրոսյանը ծնվել է 1924 թվականին, Մեղրու շրջանի Շվանիձոր գյուղում։ 1941 թվականին ավարտել է հայրենի գյուղի միջնակարգ դպրոցը և աշխատել ծրջանի Լիճք գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ։
1942 թվականին Մարտիրոսյանը զորակոչվել է կարմիր բանակ և ուղարկվել ռազմաճակատ։ 1943 թվականից մինչև պատերազմի ավարտը նա մարտնչել է 133-րդ առանձին տանկային բրիգադի կազմում՝ որպես սակրավոր։ Աչքի է ընկել 1943 թվականին Թամանի թերակղզու ազատագրման համար մղված մարտերում և պարգևատրվել «Խիզախության համար» մեդալով, 1944 թվականին, Կերչի ազատագրման համար՝ Կարմիր աստղի շքանշանով։ 1944 թվականին ռազմաճակատում Մարտիրոսյանը ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 
1945 թվականին Մարտիրոսյանը զորացրվել է բանակից և ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը, այնուհետև՝ ասպիրանտուրան։ Ավարտելուց հետո աշխատել է մայրաքաղաքի 89-րդ դպրոցում որպես ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցիչ։ 1961 թվականից աշխատել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ֆիզիկայի ամբիոնում նախ՝ որպես ավագ դասախոս, ապա՝ դոցենտ։ 1975 թվականին ստացել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ Պատերազմի վետերանն ակտիվորեն մասնակցել է ուսանողության ռազմահայրենասիրական դաստիարակության աշխատանքներին։


== Պարգևներ ==
«Խիզախության համար» մեդալ
Կարմիր աստղի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Ռիբովիլ

Ռիբովիլ (ֆր.՝ Ribeauville), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Գյուիզ կանտոնայի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Վերվեն։
INSEE կոդը՝ 02647:


== Բնակչություն ==
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 82 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 46 աշխատունակ բնակիչներից 33-ը (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 13-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 71,7 %, 1999 թվականին 56,1 % էր)։ 33 ակտիվ բնակիչներից 30-ը (17 տղամարդ և 13 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 3-ը (1 տղամարդ և 2 կին)։ 13 պասիվներից 2-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 4-ը՝ թոշակառուներ, 7-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով
:


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Ռիբովիլ (ֆր.)
Աստերոիդների ցանկ (146601-146700)

Աստերոիդների ցանկ (146501-146600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (146701-146800)
 Աստերոիդների ցանկ (146501-146600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (146701-146800)
Բելայա (Սևայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բելայա (այլ կիրառումներ)Բելայա (ռուս.՝ Белая), գետ Կամչատկա թերակղզի՝ Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 29 կմ է։ Թափվում է Սևա գետի ձախ ափին՝ 4 կմ հեռավորության վրա։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -19070000112120000013420


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
(4924) Հիլտներ

(4924) Հիլտներ (անգլ.՝ Hiltner), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,153454 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6908 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6161 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1154,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,311889 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,73° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4924) Հիլտներ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վալյադոլիդի տաճար

Վայլադոլիդի տաճար (իսպ.՝  Catedral de Nuestra Señora de la Asunción), կաթոլիկ եկեղեցի, Իսպանիայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Վալյադոլիդ քաղաքում։ Տաճարի հիմնական նախագծողը Խուան դե Էրեյրան է։ Խուան դե Էրեյրան տաճարը կառուցել է Վերածննդի ճարտարապետության ոճով։
Տաճարի բնօրինակ դիզայնը համապատասխանում է Եվրոպայի ամենախոշոր տաճարների դիզայնին։ Սկզբում նախատեսվում էր տաճարը դարձնել Իսպանիայի մայր տաճարների գլխավորը, սակայն իրականացվեց ծրագրի 40-45%-ը, քանի որ ռեսուրսները բացակայում էին, և տաճարը բարդ հիմքերով էր, գտնվում է բաց տարածքում։


== Պատմություն ==

Տաճարն ունի Գոթական կոլեգիալ եկեղեցիների կառուցվածք, որը սկսվել է 15-րդ դարում։ Վալյադոլիդը երկար ժամանակ չի ունեցել եպիսկոպոս, այս իսկ պատճառով չի ունեցել նաև տաճար։ Այնուամենայնիվ, երբ ձեռնադրվեց Վայլադոլիդի եպիսկոպոսը, որոշվեց Վերածննդի ճարտարապետության ոճով կառուցել ավելի մեծ տաճար, որը հարմար է քաղաքի նոր կարգավիճակին։
Երբ սկսվեց տաճարի շինարարությունները, Վայլադոլիդը դե ֆակտո Իսպանիայի մայրաքաղաքն էր, իսկ թագավորը՝ Ֆիլիպ II Հաբսբուրգը։ Այնուամենայնիվ, ռազմավարական և աշխարհաքաղաքական պատճառներով, 1560-ական թվականներին մայրաքաղաքը տեղափոխվեց Մադրիդ, իսկ տաճարի կառուցման համար դրամահավաքը դադարեցվեց։ Վալյադոլիդի տաճարի կառուցումը չի ավարտվել Էրեյրայի նախագծով, և հետագայում հիմնական ճակատամասը փոփոխվեց 17-րդ և 18-րդ դարերում Չուրիգուերայի (Churriguera) կողմից։


== Նկարագրություն ==

Տաճարը 1931 թվականին հայտարարվել է մշակութային կառույց, և նվիրվել է Սուրբ Մարիամ Աստվածածնին ( Nuestra Señora de la Asunción)։ Չնայած Վալյադոլիդի տաճարը նախագծվել է Խուան դե Էրեյրան, սակայն հիմնական շինարարությունն արվել է իր աշակերտների կողմից 17-րդ դարում։ Տաճարի նախագիծը հիմնականում ճակատամասի երկու կողմերում աշտարակներով ուղղանկյուն է, և երկու բուրգ, սրբարան։
Տաճարն ունի երեք միջանցք, երկու մեծ դռներ՝ իր ծայրերում։ Մատուռը և երգչախմբի ախոռը կառուցված է նույն տեղում՝ աղոթարանի առջև։ Բացի այդ նախատեսվում էր տաճարի երկու կողմում կառուցել մատուռներ, որոնք կառուցվեցին հենակներով։ Առայժմ կառուցվել է եկեղեցու միայն կեսը, իսկ երկու աշտարակներից այժմ կա միայն մեկը, որը չի մտնում Էրեյրանի ծրագրերի մեջ։
Հիմնական ճակատամասի ստորին հատվածը ստեղծվել է դորիական օրդերով։
18-րդ դարում Ալբերտո Չուրիգուերան կառուցեց ճակատամասի երկրորդ մասը, Էլ Էսկորիալ տաճարի կրկնօրինակումով։ Կանգնեցվել են Սուրբ Ամբրոսիոս Մեդիոլանցիի, Սուրբ Ավրելիոս Օգոստինիոսի, Գրիգոր I-ի (Հռոմի պապ) և Հիերոնիմոսի արձանները։ Այնուհետեև կառուցվել է աշտարակը՝ հանդերձատան կողքին, սակայն այն Լիսաբոնի երկրաշարժից հետո տուժեց, և 1841 թվականին վերջնականապես ավերվեց։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Catedral de Valladolid
Reconstrucciones e hipótesis sobre el proyecto de Herrera
structurae.de Valladolid Cathedral
Archidiócesis de Valladolid: La Catedral de Valladolid Archived 2014-05-15 at the Wayback Machine.
Գեորգ Դպիր Պալատեցի

Գեորգ Դպիր Պալատացի (Տեր-Հովհաննիսյան, 1737, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1812, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն), հայ բառարանագիր, պատմաբան, թարգմանիչ։


== Կենսագրություն ==
Ինքնաշխատությամբ տիրապետել է 10 լեզուների եբրայերեն, հունարեն, լատիներեն, արաբերեն, պարսկերեն և այլն)։ Գլուխգործոցը պարսկերեն-հայերեն բառարանն է (հրտ. 1826)։ Բացի բառի բացատրությունից, այն ամփոփ տեղեկություն է տալիս իրանական դիցաբանության, առասպելաբանության, ժողովրդական բառ ու բանի, սովորույթների, բարքերի, վիպական հերոսների ու նշանավոր գրողների մասին։ Վերջում տրված են հայերեն ու պարսկերեն նման բառերի ցանկ, նրանց ծագումը, փոխառության աղբյուրը։ Նա ընդօրինակել է Մովսես Խորենացու և Եղիշեի պատմությունները։ Նրա ընդօրինակության շնորհիվ մեզ է հասել XIII դարի հուշարձան «Գիրք վաստակոցը»։ Նրա թարգմանության շնորհիվ պահպանվել է Եվսեբիոս Կեսարացու «Քրոնիկոնը»։ Գևորգ Դպիր Պալատացին կատարել է թարգմանություններ պարսկերենից («Գիրք մեծագին և պատվական ականց...», հրտ. 1807), հունարենից («Հայելի գրոցն Հոմերոսի, 1783, անտիպ) և այլն։ Գևորգ Դպիր Պալատացին առաջին հոմերագետն է։ «Իլիականի» թարգմանության կապակցությամբ նրա գրած նախաբանում քննվում են Հոմերոսին և նրա պոեմներին վերաբերող բանասիրական ու գրականագիտական մի շարք հարցեր (Հոմերոսի ծննդյան տեղը, պոեի արվեստի ու ոճի ազդեցությունները և այլն)։ Գրիգոր Դպիր Պալատացու որոշ ձեռագրեր պահվում են Վենետիկի Մխիթարյան և Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարաններում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սիփանտերե

Սիփանտերե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգի Ադանայի գավառում։ Գտնվում էր Վահկա բերդի մոտակայքում։


== Բնակչություն ==
XX դարասկզբին ուներ 15 տուն հայ բնակիչ։


== Օգտակար հանածոներ ==
Գյուղում կային աղի երևակումներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արմեն Ավանեսյան

Արմեն Ավանեսի Ավանեսյան (հոկտեմբերի 18, 1980(1980-10-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, Հայաստանի գրողների միության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Արմեն Ավանեսյանը ծնվել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Երևանում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Երևանի թիվ 106 միջնակարգ դպրոցում։ Ավարտելուց հետո՝ 1997 թվականին  ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 2001 թվականին ավարտել է ուսումը և անցել պարտադիր զինվորական ծառայության։
2003 թվականից ուսումը շարունակել է  ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետի մագիստրատուրայում՝ հայ նորագույն գրականություն և քննադատություն մասնագիտությամբ։ 2005 թվականին ավարտել է  մագիստրատուրան և  ընդունվել  ասպիրանտուրա` հայ նորագույն գրականության ամբիոնում։ 2006 թվականից աշխատանքի է անցել «Նարցիս» գրական-գեղարվեստական, մշակութային հանդեսում՝ որպես գրականագիտության և քննադատության բաժնի վարիչ։
Արմեն Ավանեսյանի հեղինակությամբ, գրականության և թատրոնի վերաբերյալ  երեսունից ավելի հոդվածներ լույս են տեսել հայաստանյան և սփյուռքի գրական մամուլում։
2010 թվականին պաշտպանել է «Արդի հայ դրամատուրգիայի հիմնախնդիրները» թեմայով ատենախոսություն և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող է։ 2011 թվականից դարձել է հրատարակչական գործի գործակալության հրատարակչական բաժնի պետ։


== Երկեր ==
Արդի հայ դրամատուրգիա (1991-2008 թվականներ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հայ արդի դրամատուրգիան՝ գաղափարա-տնտեսական ճգնաժամների պայմաններում Archived 2019-09-05 at the Wayback Machine.
Զելենչուկսկայա

Զելենչուկսկայա (ռուս.՝ Зеленчукская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետության Զելենչուկսկայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 449 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռետենբուր

Ռետենբուր (ֆր.՝ Reutenbourg), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 409 մարդ, բնակչության խտությունը` 92.95 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.4 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 28 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 237 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 181-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 56։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,4 %։ 181 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 173 անձ (88 տղամարդ և 85 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 56 անաշխատունակներից 25-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 21-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Չանկի (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)

Չանկի (ռուս.՝ Чанки), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 549 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ղզըլքիլիսա (Դերսիմի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ղզըլքիլիսա (այլ կիրառումներ)Ղզըլքիլիսա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրեն Գյանջումյան

Սուրեն Հովհաննեսի Գյանջումյան (հունիսի 19, 1939(1939-06-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մայիսի 14, 2019(2019-05-14), Երևան, Հայաստան), հայ պարուսույց։ ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2007)։


== Կենսագրություն ==
Սուրեն Գյանջումյանը ծնվել է 1932 թվականին Երևանում։ Որպես մենապարող հանդես է եկել Երվանդ Սահառունու անվան երգի-պարի անսամբլի կազմում` Վանյա Ղարիբյանի ղեկավարությամբ։ 1957 թվականին կազմակերպել և ստեղծել է էլեկտրաճշգրիտ սարքերի գործարանի պարի համույթը, 1958-1983 թվականներին՝ առևտրի տան երգի-պարի և մանկապատանեկան անսամբլները։ 1967-1977 թվականներին դասավանդել է Առնո Բաբաջանյանի անվան երաժշտական ուսումնարանում որպես ռիթմիկայի, պլաստիկայի պարարվեստի դասախոս։ 1967-1971 թվականներին ստեղծել և ղեկավարել է Երևանի Երկաթուղայինների մշակույթի կենտրոնի ժողովրդական պարի անսամբլը, 1965 թվականին ստեղծել և ղեկավարել է համաշխարհային և միջազգային փառատոների բազմակի դափնեկիր «Կանազ» ժողովրդական պարի համույթը, 1973 թվականին՝ հանրապետական և միջազգային փառատոների դափնեկիր «Գարուն» մանկապատանեկան պարային համույթը։ 1966-1977 թվականներին սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի արհմիութենական բարձրագույն դպրոցում։ 2009 թվականից դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պարարվեստի մանկավարժության ամբիոնում։
Բեմադրել է մի շարք պարային ստեղծագործություններ` «Բերդ», «Զմրուխտի», «Շորոր», «Ձախորդ որսորդներ», «Հայ քաջեր», «Շալախո», «Շատախի խաղ-պար», «Եղեգնաձորցիներ», «Օսեթական», «Մոլդովական», «Գնչուական», «Զուռնի-տրնգի», «Վրացական զույգ պար», «Նաիրյան աղջիկներ», «Էրեբունի» և այլն։


== Անդամակցություն ==
Հայաստանի ազգային պարարվեստի և պարագետների միության վարչության միություն


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
ՀԽՍՀ լենինյան կոմերիտմիության մրցանակի դափնեկիր, 1974
ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, 1975
1993 թվականին Գյանջումյանի բեմադրությունները Իտալիայի Ագրիջենտոյի միջազգային պարերի մրցույթներին նվաճել են համերաշխության և հավատարմության «Ոսկե տաճար» մրցանակը
ՀՀ ժողովրդական արտիստ, 2007
Երևանի պատվավոր քաղաքացի, 2004
ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2012
ՀՀ սփյուռքի նախարարության ոսկե մեդալ, 2012
Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ-ի ոսկե մեդալ, 2012


== Ընտանիք ==
Որդի՝ Գագիկ Գյանջումյան, հայ պետական գործիչ
Թոռ՝ Էդգար Գյանջումյան, հայ կոմպոզիտոր։ ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (2011)


== Ծանոթագրություններ ==
Ագյարլի

Ագյարլի, Էկերլի, լեռնաճյուղ Թուրքիայի արևելքում, Հայկական Պար լեռնաշղթայում՝ Էրզրումի բարձրավանդակի հարավային կողմում։ Ձգվում է արևելյա-արևմտյան կողմերում, ունի հրաբխային ծագում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պոր դ’Անվո

Պոր դ’Անվո (ֆր.՝ Port-d’Envaux), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Սեն Պորշեր կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սենտ շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17285։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1102 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Պոր դ’Անվոյի վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (ֆր.)
Մորնեզե

Մորնեզե (իտալ.՝ Mornese), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է՝ 726 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 53 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 13 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15075։ Հեռախոսային կոդ՝ 0143։


== Ժողովրդագրություն ==


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս։ 0143 887858


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Կիտցինգեն (շրջան)

Կիտցինգեն  (գերմ.՝ Landkreis Kitzingen), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Կիտցինգեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 684,15 կմ2։ Բնակչությունը 89 498 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 131 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 6 75 է։ Շրջանում 31 համայնք կա։


== Ծանոթագրություններ ==
Պուշկա (գյուղ, Վելիժսկի շրջան)

Պուշկա (ռուս.՝ Пушка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նշան Ղոնջեգյուլյան

Նշան Ղոնջեգյուլյան ((Ղոնչեգյուլյան, Գոնջագյուլյան), 1882, Բինկյան - 1915), հայ բժիշկ, ատամնաբույժ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1882 թվականին, Սեբաստիայի նահանգի Սե­բաս­տի­ա­յի գա­վա­ռի Բինկյան գյուղում։
Ատամնաբուժական կրթություն է ունեցել։ Հաստատվել է Սեբաստիայում և ատամնաբույժ աշխատել։
Եղել է Ազգային կենտրոնական վարչության Քաղաքական ժողովի անդամ։
Սպանվել է 1915 թվականին, Սեբաստիայից դուրս՝ 33 տարեկանում։


== Գրականություն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Ստամբուլ, 1919։
Գուժկան Սեբաստիոյ (Կարապետ Գաբիկեան), Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ, Պոսթըն, 1924։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, ապրիլ 24, 1985։
Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։
Խաչատրյան Լուսինե և Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի (1915-1923 թթ.), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երևան, 2004։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Բունիել

Բունիել (իսպ.՝ Buniel), քաղաք Իսպանիայում։ Մտնում է Բուրգոս պրոնվիցիայի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալֆոնս դե Բուրգոս շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 13,283 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 443 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 12 կմ հեռավորության վրա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղում ==
Բունիելի աշխարհագարական տվյալներ, հեռավորությունն այլ վարչական միավորներից
Վեսյոլի (Վեսյոլիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վեսյոլի (այլ կիրառումներ)Վեսյոլի (ռուս.՝ Весёлый), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վեսյոլիի շրջանում։ Վեսյոլիի շրջանի և Վեսելովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Դոնի Ռոստով քաղաքից գտնվում է 100 կմ հեռավորության վրա։
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 8820 մարդ։ Հիմնվել է 1845 թ.։
Յուրի Ամիրյան

Յուրի Բաբկենի Ամիրյան (նոյեմբերի 12, 1938(1938-11-12), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 23, 2004(2004-01-23), Երևան, Հայաստան), թատրոնի և կինոյի հայ դերասան։
Դերասանուհի Ժենյա Ավետիսյանի ամուսինն է։


== Կենսագրություն ==
1962 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը` Արմեն Գուլակյանի կուրսը։ 1962 թվականից եղել է Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոնի դերասան։ Մասնակցել է հեռուստա և ռադիոներկայացումների, ճանաչվել է նաև որպես ասմունքող։
1968 թվականից նկարահանվել է կինոյում։


== Դերերը թատրոնում ==
Բաբիկ - «Վարդանանք»
Վարուժան- Նաիրի Զարյանի «Արա Գեղեցիկ»
Լյուդովիկոս- Բուլգակովի «Սոփերի կյանքը»
Լիմոն- Դումբաձեի «Մեղադրական եզրակացություն»
Լյուդվիկ- «Մոլիերի կյանքը»
Բլիքի- Վիլյամ Սարոյանի «Ձեր կյանքի ժամանակը»


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
(4983) Շրոետերիա

(4983) Շրոետերիա (անգլ.՝ Schroeteria), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,321624 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2531 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3901 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1292,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,278623 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,9° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4983) Շրոետերիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ադըղեներ

Ադըղեներ, ազգություն, բնակվում են Ադիգեայի Հանրապետությունում և հարևան շրջաններում։ Ընդհանուր թիվը՝ 125 հազար մարդ (2010), լեզուն ադըղեերենն է։


== Պատմություն ==
Ադըղեները ազգակից են կաբարդացինետին և չերքեզներին․ անցյալում այդ երեք ժողովուրդները հայտնի են եղել «չերքեզներ» ընդհանուր անվամբ։
Մինչև վերջին ժամանակներն ադըղեները բաժանված էին

շափսուղներ
աբաձեխներ
բժեդուհներ
թեմիրգոյներ
բեսլենևներ և այլ էթնիկական խմբերի։Պահպանվել էր գյուղական համայնքը։ Գրված օրենքի փոխարեն գործում էր ադաթը։ Խորհրդային իշխանության օրոք ադըղեների կյանքում ու կենցաղում կատարվեց արմատական հեղաշրջում։
Ստամբուլի մետրոպոլիտեն

Ստամբուլի մետրոպոլիտեն (թուրքերեն՝ İstanbul Metrosu)՝ Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքում գտնվող մետրոյի համակարգ, որը կազմված է մեկ գծից և 10 կայարաններից։ Մետրոն գտնվում է քաղաքի եվրոպական մասում հյուսիս-հարավ (Բոսֆորի երկայնքով) ուղղությամբ։
Ստամբուլի մետրոպոլիտենը բացված է եղել 2000 թ. սեպտեմբերի 16-ին։ Գիծը ամբողջությամբ ստորերկրյա է և անցնում է հյուսիսում գտնվող Մասլակ թաղամասից մինչև Բեյօղլու թաղամասին հարավում։


== գծերի ==


=== M1 ===
M1A & M1B

Yenikapı: (M2) (Marmaray) (İDO)
Aksaray: (T1)
Emniyet - Fatih
Topkapı - Ulubatlı: (T4)
Bayrampaşa - Maltepe
Sağmalcılar
Kocatepe
Otogar / Coach StationM1A:

Terazidere
Davutpaşa - YTÜ
Merter: (Metrobüs)
Zeytinburnu: (T1) (Metrobüs)
Bakırköy - İncirli
Bahçelievler: (Metrobüs)
Ataköy - Şirinevler: (Metrobüs)
Yenibosna
DTM - İstanbul Fuar Merkezi / Expo Center
Atatürk Havalimanı / AirportM1B:

Esenler
Menderes
Üçyüzlü
Bağcılar Meydan: (T1)
Kirazlı: (M3)


=== M2 ===
Hacıosman
Darüşşafaka
Atatürk Oto Sanayi
İTÜ - Ayazağa
Sanayi Mahallesi,
4.Levent
Levent: (M6)
Gayrettepe: (Metrobüs)
Şişli - Mecidiyeköy: (M7) (Metrobüs)
Osmanbey
Taksim: (F1) (T2)
Şişhane: (F2) (T2)
Haliç / Golden Horn
Vezneciler - İÜ: (T1)
Yenikapı: (İDO) (M1A) (M1B) (Marmaray)Sanayi Mahallesi:

Seyrantepe


=== M3 ===
MetroKent - Başakşehir
Başak Konutları
Siteler
Turgut Özal
İkitelli Sanayi: (M9)
İstoç
Mahmutbey: (M7)
Yeni Mahalle
Kirazlı: (M1B)


=== M4 ===
Kadıköy: (T3) (İDO)
Ayrılık Çeşmesi: (Marmaray)
Acıbadem
Ünalan: (Metrobüs)
Göztepe
Yenisahra
Kozyatağı
Bostancı
Küçükyalı
Maltepe
Huzurevi
Gülsuyu
Esenkent
Hastane - Adliye
Soğanlık
Kartal
Yakacık
Pendik
Tavşantepe
Fevzi Çakmak - Hastane
Yayalar - Şeyhli
Kurtköy
Sabiha Gökçen Havalimanı - Airport


=== M5 ===
Üsküdar: (Marmaray)
Fıstıkağacı
Bağlarbaşı
Altunizade: (Metrobüs)
Kısıklı
Bulgurlu
Ümraniye
Çarşı
Yamanevler
Çakmak
Ihlamurkuyu
Altınşehir
İmam Hatip Lisesi
Dudullu
Necip Fazıl
Çekmeköy


=== M6 ===
Levent: (M2)
Nispetiye
Etiler
Boğaziçi Üniversitesi


=== M7 ===
Mecidiyeköy: (M2) (Metrobüs)
Çağlayan
Kâğıthane
Nurtepe
Alibeyköy
Çırçır
Veysel Karani - Akşemsettin
Yeşilpınar
Kâzım Karabekir
Yenimahalle
Karadeniz Mahallesi: (T4)
Giyimkent - Tekstilkent
Yüzyıl - Oruçreis
Göztepe Mahallesi
Mahmutbey: (M3)


=== M7 ===
Bahariye
MASKO
İkitelli Sanayi: (M3)
Ziya Gökalp Mahallesi
Olimpiyat


== Տես նաև ==
Metro İstanbul Archived 2016-08-18 at the Wayback Machine.
Բլուր (բլուր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բլուր (այլ կիրառումներ)Բլուր, բլուր (դամբանավայր, բնակատեղի) Հայաստանի Արմավիր քաղաքից հարավարևմուտք, Ջրաշեն գյուղի մոտ։ Ռուսական աղբյուրներում նշանակված է նաև Պլուր ձևով։ Այստեղ է գտնվել Հայաստանի հին Արմավիր քաղաքը։ Բլուրի հարաբերական բարձրությունը մոտ 150 մ է։ 1880-ական թվականներից բացված են և պեղվում են հին բերդի ավերակները։ Ի թիվս այլ հնությունների այստեղից և մերձակայքից գտնվել են ինը սեպագիր արձանագրություններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Իխրեկ

Իխրեկ (ռուս.՝ Ихрек, ռուտ.՝ Йирек), գյուղ Ռուսաստանի, Դաղստան հանրապետության Ռուտուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2312 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պորտ Մորսբի

Պորտ Մորսբին (անգլ.՝ Port Moresby, տիկ-պիսին Pot Mosbi) Պապուա Նոր Գվինեայի մայրաքաղաքն է։
Արսլանի լեռնանցք

Արսլանի լեռնանցք, լեռնանցք Թուրքիայում՝ Հայկական Պար լեռնաշրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջանարն

Ջանարն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսարևմտյան սահմանի մոտ՝ Արածանի գետի աջ կողմի վտակներից մեկի ափին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արշակ Ֆեթվաճյան

Արշակ Աբրահամի Ֆեթվաճյան (հոկտեմբերի 1, 1866(1866-10-01), Տրապիզոն, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 10, 1947(1947-10-10) կամ հոկտեմբերի 7, 1947(1947-10-07), Մեդֆորդ, Միդլսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), հայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==

Ծնվել է 1866 թվականին։ Սովորել է Տրապիզոնի ազգային, ապա Կոստանդնուպոլսի Գեղարվեստի վարժարաններում, եղել վերջինիս անդրանիկ շրջանավարտներից (1987)։ 1887 - 1891 թթ. սովորել է Հռոմի գեղարվեստի ակադեմիայում՝ աշակերտելով Չեզարե Մակկարիին։ 1891 թ. մասնակցել է Իտալիայի նկարիչների ազգային ցուցահանդեսին։ 1891 - 1895 թթ. աշխատել է Վիեննայում, ապա մեկնել Սանկտ Պետերբուրգ, դարձել Ռուսաստանի նկարիչների ընկերության անդամ, մասնակցել պատկերահանդեսների։
Շրջել է Արևելյան Հայաստանում, նկարել հայկական հնագույն հուշարձաններ, ստեղծելով ավելի քան 2000 մատիտանկար ու ջրաներկ աշխատանքներ։
Նրա ստեղծագործությունների թվին են պատկանում` «Արևելյան փոստ», «Սասունցի կինը», «Մանուկ Հայաստան», «Ղևոնդ Ալիշան», «Վենետիկի Սուրբ Մարկոսի տաճարը», «Մատթեոս Իզմիլյան» և մի շարք այլ աշխատանքներ։
Ստեղծել է նաև պետական գործիչների, հայոց պատմության, դիցաբանության, ազգագրական թեմաներով աշխատանքներ, ինչպես նաև ընդօրինակումներ կատարել հայ մանրանկարչության նմուշներից, գեղագիտական հոդվածներով հանդես եկել մամուլում։ Ֆեթվաճյանի հետաքրքրությունները ընդգրկել են հայ ճարտարապետության պատմության, գրքի ձևավորման, ազգային տարազի, ասեղնագործության արվեստին առնչվող խնդիրներ։ Փարիզում ընտրվել է Ջրանկարիչների միջազգային ընկերության անդամ։ Կյանքի վերջին 25 տարին ապրել է ԱՄՆ-ում։ Մահից հետո աճյունը տեղափոխվել և թաղվել է Երևանում, իսկ աշխատանքները, կտակի համաձայն, հանձնվել են Հայաստանի ազգային պատկերասրահին։


== Ստեղծագործություններից ==

Գեղանկար՝

«Արևելյան փոստ»
«Սասունցի կինը» («Մանուկ Հայաստան»)
«Էրզրումի հայուհին»
«Ղևոնդ Ալիշան»
«Վենետիկի Ս. Մարկոսի տաճարը»
«Մատթեոս Իզմիլյան»
«Անիի ավերակները» - ջրանկարների շարք
«Անի. Միջնաբերդի բլուրը»
«Անի. Հասարակական շենքը»
«Վիրիվիս Ֆորտունայի տաճարը»
«Արևամուտ (Միջերկրական և Սև ծովի ափին)»
«Փողոցը Բաթումում»
«Փոստը սարերում»Տարբեր աշխատանքներ՝

Թիֆլիսի Ս. Գևորգ եկեղեցու որմնանկարչական և քանդակագործական ձևավորումները
Կուսանաց անապատի Ս. Ստեփանոս և Արմավիրի Ս. Գևորգ եկեղեցիների վերաշինությունը
Կարսի Ս. Գրիգոր եկեղեցու բեմը և դուռը
Հայաստանի առաջին Հանրապետության 50, 100 և 250 ռուբլի անվանագնով թղթադրամների ձևավորումը
Հայաստանի առաջին Հանրապետության առաջին փոստային նամականիշերի ձևավորումը։


== Անհատական ցուցահանդեսներ ==

1899 - Բաթում
1900 - Թիֆլիս
1902 - Պյատիգորսկ
1902 - Բաքու
1908 - Թիֆլիս
1919 - Փարիզ
1920 - Փարիզ
1921 - Լոնդոն
1922-1923 - ԱՄՆ-ում Հարվարդի, Կոլումբիայի, Չիկագոյի, Փրիստոնի համալսարաններում
1956 - Երևան


== Երկեր ==

Շրջագայություն նկարչաց աշխարհին մեջ «Հանդես Ամսօրյա» 1892 թ. № 1-6, 9-11, 1893 թ. № 3
Արշակ Ֆեթվաճյան, Իմ մտքերը Բոստոն 1941
Արշակ Ֆեթվաճյան, Les Ruines d'Ani. Venice, 1906. (ֆր.)


== Գրականություն ==
Ա. Տեր-Մանուելյան, Նկարիչ Արշակ Ֆեթվաճեան Բեյրութ 1966
Ռ. Շիշմանյան, Բնանկարն ու հայ նկարիչները Երևան 1958
Ерканян В.С. Армянская культура в 1800-1917 гг. Ереван 1985 (ռուս.)


== Հղումներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հայաստանի կենտրոնական բանկ Archived 2010-02-06 at the Wayback Machine.
Առջևան

Առջևան, լեռնագագաթ Թրիալեթի լեռնաշղթայում։ Լանջերը զառիթափ են։ Բարձրությունը 2763 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուիլյամ Ֆոլքներ

Ուիլյամ Քաթբերթ Ֆոլքներ (սեպտեմբերի 25, 1897(1897-09-25)[…], Նյու Ալբանի, Յունիոն շրջան, Միսսիսիպի - հուլիսի 6, 1962(1962-07-06)[…], Բիհալիա, Մարշալ շրջան, Միսսիսիպի), ամերիկացի գրող, գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1949)։ Հռչակ է ձեռք բերել իր վեպերի և կարճ պատվածքների շնորհիվ։ Երբեմն գրում էր սցենարներ, տպագրվել են նաև նրա բանաստեղծությունները։
Չնայած այն բանին, որ Ֆոլքների աշխատանքները տպագրվում էին 1920-ականներից, գրողը համեմատաբար անհայտ էր մինչև 1949 գրականության Նոբելյան մրցանակ ստանալը։ Դրանից հետո, նրան հաճախ էին հիշատակում, որպես ամերիկյան գրականության ամենակարևոր անձերից մեկին։
«Շառաչ և ցասում»-ը Ֆոլքների վեպն է, լույս է տեսել 1929-ին։ Վեպի անվանումը վերցված էր շեքսպիրյան «Մակբեթից»։ Այն Ֆոլքների չորրորդ վեպն է, երկար ժամանակ կոմերցիոն հաջողություն չէր ունենում, հայտնի է դարձել միայն լույս տեսնելուց երկու տարի անց՝ Ֆոլքների մյուս վեպի տպագրումից հետո, բայց առաջին 16 տարիների ընթացքում տպագրվեց միայն 3000 տպաքանակով։ Այն ժամանակ, երբ Ֆոլքներն արժանացավ Նոբելյան մրցանակի, վեպն արդեն ստացել էր ժամանակակից գրականության դասականի վարկանիշ։


== Ուիլյամ Ֆոլքները հայերեն ==
Լրիվ շրջադարձ (պատմվածք), Ե., Հայաստան, 1965, 63 էջ։ Թարգմ. Ռաֆայել Արամյան։
Չոր սեպտեմբեր (պատմվածքներ), Ե., Ապոլոն, 1991, 192 էջ։ Անգլերենից թարգմ.՝ Շուշանիկ Ավագյան։
Արջը (վիպակ), Ե., Նաիրի, 1992, 174 էջ։ Անգլերենից թարգմ.՝ Սամվել Մկրտչյան։
Սարթորիս (վեպ), Ե., Նոր-Դար, 2000, 348 էջ։ Անգլերենից թարգմ.՝ Դիանա Համբարձումյան։
Աբիսողո՜մ, Աբիսողո՜մ (վեպ), Ե., Վան Արյան, 2003, 396 էջ։ Անգլերեից թարգմանեց և առաջաբանը գրեց Սամվել Մկրտչյանը։
Շառաչ և ցասում (վեպ), Ե., Փրինթինֆո, 2003, 223 էջ։ Անգլերենից թարգմ.՝ Գայանե Դալլաքյան։
Աբիսողո՛մ, Աբիսողո՛մ (վեպ), Ե., Անտարես, 2014, 444 էջ։ Անգլերենից թարգմ.՝ Սամվել Մկրտչյան։
Սարթորիս (վեպ), Ե., Անտարես, 2015, 396 էջ։ Անգլերենից թարգմ.՝ Դիանա Համբարձումյան։
Ես այնժամ, դեռ մահամերձ (վեպ), Ե., Անտարես, 2017, 174 էջ։ Անգլերենից թարգմ.՝ Սիրարփի Ենգիբարյան։


== Գրականություն ==
Դիանա Համբարձումյան, Ուիլյամ Ֆոլքների երկերի լեզվաոճական առանձնահատկությունների պահպանման խնդիրը հայերեն թարգմանություններում, Ե., Լինգվա, 2005, 128 էջ։
Անահիտ Շահմուրադյան, Կյանքի իմաստի կորուստը և նրա հայտնաբերումը Վ. Ֆոլքների «Աղմուկ և ցասում» վեպում (մեթոդական հանձնարարականներ), Ե., Ա.հ., 2009, 23 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուիլյամ Ֆոլքները bookmark.am֊ում
Ուիլյամ Ֆոլքները գրապահարանում
Ուիլյամ Ֆոլքները standardebooks.org-ում
Միխայլո Մեսարովիչ

Միխայլո Մեսարովիչ (սերբ.՝ Михајло Д. Месаровић, հուլիսի 2, 1928(1928-07-02), Զրենյանին, Սերբիա), սերբ գիտնական, համակարգային ճարտարագիտության և մաթեմատիկայի պրոֆեսոր Case Western Reserve University-ում։ Հայտնի է որպես համակարգերիկ ընդհանուր տեսության կառուցման մաթեմատիկական նոր մոտեցումների հեղինակ։ Ղեկավարել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի երկրագնդի համաշխարհային փոփոխություններով զբաղվող խումբը։ Հռոմի ակումբի անդամ է։


== Հրապարակումներ ==
Մեսարովիչը հրապարակել է մի քանի գիրք և բազում հոդվածներ։

1960. Multi-variable Control Systems. MIT Press.
1962. General Systems Theory and Systems Research Contrasting Conceptions of Systems Science. (ed.) Proceedings from the Second System Symposium.
1964. Foundations for a General Systems Theory. (ed.)
1968. Systems Theory and Biology. (ed.). Springer Verlag.
1970. Non-Numerical Problem Solving. with R. Banerji (ed.), Springer Verlag, 1970.
1970. Theory of Multi-level Hierarchical Systems. With D. Macko and Yasuhiko Takahara. Academic Press.
1972. Mathematical Theory of General Systems. With Y. Takahara. Academic Press.
1972. Organization Structure: Cybernetic Systems Foundation. IFSR Int’l. Series on Systems Science and Engineering, Vol. 22. Kluwer, Academic Publishers.
1972. Systems Approach and the City. Edited with Arnold Reisman. North Holland Publishing Co., Amsterdam.
1974. Mankind at the Turning Point. With Eduard Pestel. Dutton, Second Report to the Club of Rome.
1975. General Systems Theory: Mathematical Foundations. With Yasuhiko Takaraha.
1994. Abstract Systems Theory, Springerհոդվածներ.

1996. «Cybernetics of global change: human dimension and managing of complexity». With David L. McGinnis and A. West Dalton. UNESCO MOST policy papers 3, 43 p.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Hovorka Prize for exceptional achievements Wayback Machine-ի միջոցով: (archived Մայիս 31, 2005), копия) () Միխայլո Դ. Մեսարովիչ, 2005.
Գլխավոր էջArchived 2011-11-08 at the Wayback Machine. Քեյզ արևմտյան ռեզերվային համալսարանի Archived 2016-03-13 at the Wayback Machine. կենսաբանական համակարգերի մասին. (քեշ տարբերակкэшированную версию).
Քաղկեդոն

Քաղկեդոնը հին քաղաք էր Բոսվորի նեղուցի ափին, հակառակ Կոստանդնուպոլիսին։ Հիմնադրվել է մ.թ. ա. 680 թվականին` արխաիկ ժամանակաշրջանում, հույն գաղութաբնակների կողմից։
Ներկայումս գտնվում է Ստամբուլ քաղաքի մեջ որպես Կադըկոյ թաղամաս։
Քաղկեդոնը գտնվում է փոքր թերակղզու վրա։


== Աղբյուրներ ==
Խնձոր

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խնձոր (այլ կիրառումներ)
Խնձոր (լատ.՝ Malus domestica), խնձորենու պտուղն է, որը երկիր մոլորակի ամենատարեց բնակիչներից է։ Այն հայտնի է դարձել մարդուն ավելի վաղ, քան մյուս բերքատու ծառերը։ Խնձորենու հայրենիքը համարվում է Կենտրոնական Ասիան։ Մեծ տարածում է գտել տնային խնձորենին։ Ներկայումս գոյություն ունեն խնձորենիների բազում տեսակներ, որոնք աճում են տարբեր կլիմայական պայմաններում։
Խնձորենու պտուղը՝ խնձորը հարուստ է կալիումով, կալցիումով, ֆոսֆորով, նատրիումով, երկաթով, մոլիբդենով, ցինկով, բարիումով։
Այն հիմնականում օգտագործվում է թարմ վիճակում, շատերի սեղաններին աղանդերի անբաժան մասն է։ Խնձորը նաև մեծ տարածում ունի տարատեսակ ուտեստների մեջ։ Կարելի է 50-ից ավել ճաշատեսակ թվել, որոնք պատրաստվում են խնձորով։


=== Հայկական տեսակներ ===
Արևմտյան Հայաստանում խնձորի հայրենիք էր համարվում Արտամետ գյուղը։ ՀՀ-ում մինչև, , դեմիրճյանական, , խնձորների մուտքը տարածված էին հետևյալ տեսակները.

1.Անարատ
2.Ախլախնձոր - Ընտիր խնձորի տեսակ
3.Մեղրախնձոր-
4.Շաքարկենի- շատ քաղցր խնձորի տեսակ
5.Շաքարալմազի
6.Շերտավոր ամառվա
7.Շշի
8.Սոխի
9.Պապի-սպիտակ,խոշոր,փուլփուլ և շատ համեղ տեսակ
10.Չրխկան
11.Տափակ
12.Ուլի
13.Փոքրենի-ամառվա համեղ խնձորի տեսակ


== Խնձորը բանահյուսության մեջ ==


=== Ասացվածքներ ===
Միշտ էլ ծառի ամենակարմիր խնձորին են քարով տալիս։
Որդն ամենաքաղցր խնձորն է ուտում։
Ամեն կլոր խնձոր չի։
Մի վատ խնձորն այգու անունը կարատավորի։
Տանձն ինձ, խնձորն ինձ, սերկևիլն էլ սիրտս կուզի
Տանձ էինք՝ հասանք, խնձոր էինք՝ կարմրանք։
Տանձ քեզ ասում եմ, խնձոր դու լսի։
Խնձորը ծառից հեռու չի ընկնում։


=== Դարձվածքներ ===
Դրախտի խնձոր, երկպառակության խնձոր, կարմիր խնձոր, վերի բաղի խնձոր (բրբ.), խնձոր գցելու տեղ չլինել, կռնատակին խնձոր դնել (բրբ.), խնձորը խածնել, խնձորի պես, մեկ խնձորի տիլիմ են, մի խնձոր կես արած/ ինչպես խնձորը կիսես/ խնձորի մը երկու կեսը, կենաց ծառի խնձորն ուտել, բերանը (կարմիր) խնձոր չգնալ (չմտնել, չմնալ), մեկի ետևից կարմիր խնձոր ուղարկել (ճամփել), մեկուն ետևը խնձոր ղրկվիլ, խնձոր գլորել (տարաձայնություն, գժտություն առաջացնել)։


=== Թևավոր խոսքեր ===
Կինը միաժամանակ և՛ խնձոր է, և՛ օձ։ (Հայնրիխ Հայնե)
Կյանքը եդեմական խնձոր է, որի հյութն արվեստն է։ (Հիպոկրատես)
Թվիգգի

Լեսլի Լոուսոն (անգլ.՝ Lesley Lawson, ծննդյան ազգանունը՝ Հորնբի, անգլ.՝ Hornby, սեպտեմբերի 19, 1949(1949-09-19)[…], Neasden, Բրենտ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի սուպերմոդել, դերասանուհի և երգչուհի։ Հայտնի է Թվիգգի կեղծանունով (Twiggy բառացի նշանակում է «բարակ, նրբին», անգլերեն twig՝ «ոստ» բառից)։ Բրիտանական կայսրության միաբանության կին կոմանդոր է (DBE, 2018)։


== Կենսագրություն ==
Լեսլի Հորնբին ծնվել է Լոնդոնի արվարձանում, միջին կարողությունների տեր ընտանիքում։ 16 տարեկանում նա ծանոթացել է լոնդոնցի նորաձևության վարսավիր Լեոնարդոյի հետ և դարձել նրա գեղեցկության սրահի դեմքը։ Լեսլիի կարճ սանրվածքով առաջին լուսանկարները արել է լուսանկարիչ Բարրի Լատեգանը։ Նա էլ աղջկա համար հիշվող կեղծանուն է մտածել՝ Թվիգգի։
1966 թվականին Թվիգգին «Daily Express»-ի վարկածով ճանաչվել է Տարվա դեմք։ Կարճ ժամանակ անց աղջիկը դարձել է 1960-ական թվականների Լոնդոնի նորաձևության դեմքը։ Նրան նկարել են լավագույն լուսանկարիչները՝ Հելմուտ Նյուտոն, Սեսիլ Բիթոն։ Նորաձևության որոշ պատմաբանների կարծիքով հենց Թվիգգիին կարելի է անվանել առաջին սուպերմոդել։ Ամբողջ աշխարհում աղջիկները հյուծվածության աստիճան նիհարում էին («Թվիգգիի համախտանիշ»), կրկնօրինակում էին մեծ աչքերով մոդելի դիմահարդարումը և անսովոր կարճ սանրվածքը։ Նա դարձել է տասնամյակի իսկական այցեքարտը։ 
1970 թվականին Թվիգգին անսպասելիորեն հայտարարել է, որ ավարտում է մոդելային գործունեությունը։
1971 թվականին Թվիգգին արժանացել է երկու «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի «Բոյֆրենդ» մյուզիքլի էկրանավորման մեջ դերակատարման համար, ապա բեմ է բարձրացել «Պիգմալիոնում» Էլիզա Դուլիթլի դերակատարման համար։ 1990-ական թվականներին հանդես է եկել նորաձևության արտադրության մեջ բնական մորթու կիրառման դեմ։ Թվիգգին որպես ժյուրի հանդես է եկել «Թոփ մոդել ամերիկյան ձևով» հաղորդման 5-ից մինչև 9-րդ եթերաշրջաններում։
1971 թվականին թողարկվել է Թվիգգիի առաջին ալբոմը։
2011 թվականին թողարկվել է Romantically Yours բալլադի բանաքաղությունը։ Հավաքածուում ներառվել են մոդելի սիրելի ստեղծագործությունները՝ Նիլ Յանգի «Only Love Can Break Your Heart» և The Kinks-ի «Waterloo Sunset», ինչպես նաև երգեր, որոնք Թվիգգին գրել է դստեր և Բրայան Ադամսի հետ։
2018 թվականին Թվիգգին դարձել է Բրիտանական կայսրության միաբանության կին կոմանդոր (թագավորական կոչումների ցանկը Նոր տարվա առթիվ) նորաձևության, արվեստի և բարեգործության ոլորտում ներդրումների համար։
2019 թվականի մարտին Լոնդոնի Բուքինգհեմյան պալատում արարողության ժամանակ Լեսլի Լոուսոնին շնորհվել է Բրիտանական կայսրության միաբանության կին կոմանդորի տիտղոս։


== Անձնական կյանք ==
1977 թվականին ամուսնացել է դերասան Մայքլ Ուիթնիի հետ։ 1978 թվականին ծնվել է նրանց դուստր Կառլին։ Նրանց ամուսնությունը տևել է մինչև 1983 թվականին սրտի նոպայից Ուիթնիի մահը։ 1988 թվականին ամուսնացել է դերասան Լի Լոուսոնի (անգլ.՝ Leigh Lawson) հետ և վերցրել նրա ազգանունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Икона и обыкновенная женщина. Худышка с неидеальными формами. Как появилась легендарная Твигги // Аргументы и факты