Էլենա Պոնյատովսկա

Էլենա Պոնյատովսկա, իշխանուհի Hélène Elizabeth Louise Amélie Paula Dolores Poniatowska Amor (իսպ.՝ Elena Poniatowska, մայիսի 19, 1932(1932-05-19)[…], Փարիզ), մեքսիկացի գրող, լրագրող, ձախ ուղղության քաղաքական ակտիվիստ։


== Կենսագրություն ==
Հայրը՝ Jean Joseph Evremond Sperry Poniatowski, վերջին լեհ արքա՝ Ստանիսլավ Ավգուստ Պոնյավսկու զարմիկ՝ Ստանիսլավ Պոնյատովսկու ծոռնորդին։ Էլենայի նախնիններից է Ֆրանսիայի թագավոր Լյուդովիկոս15-րդը, ֆրանսիական արիստոկարատիայի ներկայացուցիչներ, Ֆրանսիայի քաղաքական և պետական գործիչներ։ Մայրը՝ ֆրանսիական ծագում ունի, պատկանում էր մեքսիկական ազնվականության վերնախավին։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ընտանիքը լքել է Եվրոպան, 1942 թվականին հաստատվել է Մեխիկոյում, 1943-1953-ական թվականներին սովորել է ԱՄՆ-ում։ Մեքսիկա վերադառնալուց հետո զբաղվել է լրագրությամբ և գրականությամբ։ Նաև նկարահանել է մի քանի կարճամետրաժ ֆիլմեր  (Խուան դե լա Կրուսի, Խոսե Կլեմենտե Օրոսկոյի մասին)։


== Արվեստ ==
Նրա վեպերը միավորում են գեղարվեստական երևակայությունը լրագրողական հետաննության հետ։ Այսպես են գրվել նրա ամենահայտնի գրքերը՝ «Գիշերը Տլատելոկոյում» (1971, այն պատմում է ուսանողական ցույցերի մասնակիցների նկատմամբ մեքսիկական իշխանության արյունալի հաշվեհարդարի մասին՝ 1968 թվականին Մեխիկոյում, Օլիմպիական խաղերի ֆոնին), «Տինիսիմա» (1992, Տինա Մոդոտիի մասին), Լեոնորա (2011, Լեոնորա Կարինգթոնի մասին) և այլն։


== Քաղաքական ակտիվություն ==
1994 թվականին հարցազրույց է վերցրել Սուբկոմանդանտա Մարկոսից։ 2006 թվականին նախագահական ընտրություններին ակտիվորեն աջակցել է Դեմոկրատական հեղափոխության կուսակցության թեկնածու Անդրես Մանուել Լոպես Օբրադորին։ Նույն թվականի հուլիսին նա դատապարտեց Լիբանանի իսրաելյան ռմբակոծությունը։  (Երկրորդ Լիբանանյան պատերազմ)։


== Գրքեր ==
1954: Lilus Kikus (роман с элементами автобиографии, иллюстрации Леоноры Каррингтон)
1956: Melés y Teleo. Apuntes para una comedia
1961: Palabras cruzadas. Crónicas
1963: Todo empezó el domingo
1969 : Hasta no verte, Jesús mío
1971 : La noche de Tlatelolco. Testimonios de historia oral
1978 : Querido Diego, te abraza Quiela (роман о Диего Ривере)
1979 : De noche vienes
1979 : Gaby Brimmer
1980 : Fuerte es el silencio
1982 : Domingo 7
1982 : El último guajolote
1988 : La « Flor de Lis» (автобиографический роман)
1988 : Nada, nadie. Las voces del temblor (хроника землетрясения в Мехико, 1985)
1992 : Tinísima
1994 : Luz y luna, las lunitas
1996 : Paseo de la reforma
1998 : Octavio Paz, las palabras del árbol (Օկտավիո Պասի մասին)
1999 : Las soldaderas (Մեքսիկական հեղափոխության կանանց մասին)
2000 : Las mil y una… La herida de Paulina
2000 : Juan Soriano. Niño de mil años (մեքսիկացի նկարիչ և քանդակագործ Խուան Սորիանոյի մասին)
2000 : Las siete cabritas
2001 : Mariana Yampolsky y la buganvillia (Մեքսիկացի լուսանկարիչ Մարիանա Յամպոլսկու մասին)
2001 : La piel del cielo (վեպ)
2003 : Tlapalería(նովելներ)
2006 : El tren pasa primero (վեպ)
2007 : Amanecer en el Zócalo. Los 50 días que confrontaron a México (ժամանակագրություն)
2008 : Jardín de Francia 
2011 : Leonora (Լեոնորա Կարինգթոնի կենսագրությունը, Բրեվե գրադարանի մրցանակ
2013 : El universo o nada. Biografía del estrellero Guillermo Haro (2013)


== Գրականություն ==
Jorgensen B.E. The writing of Elena Poniatowska: engaging dialogues. Austin: University of Texas Press, 1994
Pino-Ojeda W. Sobre castas y puentes: conversaciones con Elena Poniatowska, Rosario Ferré y Diamela Eltit. Providencia: Editorial Cuarto Propio, 2000
Bird L.C. Elena Poniatowska and the literary collage. New York: P. Lang, 2000
Schuessler M.K. Elenísima: ingenio y figura de Elena Poniatowska. México: Editorial Diana, 2003 (англ.пер. 2007)
Perilli C. Catálogo de ángeles mexicanos: Elena Poniatowska. Rosario: Beatriz Viterbo Editora, 2006


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրություն (իսպ.)
[1] (իսպ.)
Էլենա Պոնյատովսկան IMDB կայքում