Ստեֆ Վերտհայմեր

Ստեֆ Վերտհայմեր (գերմ.՝ Stef Wertheimer, եբրայերեն՝ סטף ורטהיימר‎, հուլիսի 16, 1926(1926-07-16), Kippenheim), իսրայելցի ձեռնարկատեր և հասարակական գործիչ։ Միլիարդատեր, Գալիլեայի և Նեգևի արդյունաբերական պարկերի ստեղծող, 9-րդ գումարման Քնեսեթի պատգամավոր (Ժողովրդավարական շարժում հանուն փոփոխությունների խմբակցությունից), 1991 թվականի Իսրայելի մրցանակի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Ստեֆ Վերտհայմերը ծնվել է Քիփենհայմում (Գերմանիա) 1926 թվականին։ 1937 թվականին նրա ընտանիքը, փախչելով նացիստական ռեժիմից, գաղթել է մերձդնեստրյան Պաղեստին։ Ստեֆը սովորել է Թել Ավիվի «Նորդաու» դպրոցում, սակայն 14 տարեկանում հեռացվել է կռվի պատճառով՝ միջնակարգ կրթությունը այդպես էլ չավարտելով։ Նա աշխատանք է գտել տեսախցիկների վերանորոգման արհեստանոցում, այնուհետև աշխատել է օպտիկական տեխնիկա վաճառող խանութում։ 1943 թվականին Ստեֆը որպես կամավոր մեկնել է բրիտանական զինված ուժեր՝ դառնալով Բահրեյնի ռազմաօդային ուժերի բազայի օպտիկայի վերանորոգման տեխնիկ։ Պաղեստինում պատերազմից հետո վերադառնալով՝ նա մտել է «Արմավենիների» մեջ և ավարտել թռիչքային դասընթացները, դրանից հետո աշխատել է ընդհատակյա արհեստանոցում՝ զենք նախագծելով, իսկ 1948 թվականին «Պալմահի» կազմում միացել է «Իֆտահ»-ի դիվերսիոն ստորաբաժանմանը։
Վերտհայմերը Նագարիում ստեղծել է «Իսկար» (եբրայերեն՝ ישקר) ֆիրման՝ զբաղվելով գերամուր համաձուլվածքներից կտրող գործիքների մշակմամբ և թողարկմամբ։ Ավելի ուշ՝ 1968 թվականին, երբ Ֆրանսիան, որն Իսրայելին տուրբիններ էր մատակարարում ավիացիոն շարժիչների համար, էմբարգո է մտցրել, Վերտհայմերը հիմնադրել է նոր ընկերություն՝ «Տեխնոլոգիատ Լեհավիմ»-ը՝ կարողանալով իսրայելական ռազմաօդային ուժերի համար ներկրվող դետալները փոխարինել հայրենական ինքնաթիռներով։ 1982 թվականին նրա նախաձեռնությամբ ստեղծվել է Գալիլեայի Թեֆեն արդյունաբերական պարկը, և հետագայում Վերտհայմերն ակտիվորեն մասնակցել է Գալիլեայում և Նեգևում, ինչպես նաև Թուրքիայում, նման արդյունաբերական գոտիների ստեղծմանը։ Նրա կողմից հիմնվել է Գալիլեայի Կֆար Վրադիմ ավանը, որի սկզբնական բնակչությունը բաղկացած էր նրա ձեռնարկությունների աշխատակիցների։
70-ականների կեսերին Վերտհայմերը հետաքրքրվել է քաղաքականությամբ և դարձել Փոփոխությունների համար ժողովրդավարական շարժման ստեղծողներից մեկը։ Երբ նոր կուսակցությունը հաջողությամբ հանդես է եկել 1977 թվականին Քնեսեթի ընտրություններում, Վերտհայմերը դարձել է պատգամավոր, շարժման պառակտումից հետո Փոփոխությունների համար ժողովրդավարական շարժումը  մնացել է  «Շինույ» խմբակցության շարքերում։ Նա Քնեսեթում ընդգրկված էր արտաքին գործերի ու պաշտպանության և տնտեսության հարցերով հանձնաժողովում, սակայն, իր իսկ խոսքերով՝ շուտով այն եզրակացությանն է հանգել, որ որպես որպես արդյունաբերող հասարակությանը ավելի մեծ օգուտ կարող է տալ, քան որպես քաղաքական գործիչ։
2006 թվականին հաղորդվել էր Ուորեն Բաֆեթի կողմից «Իսկար» ընկերության բաժնետոմսերի 80%-ի ձեռքբերման մասին։ Գործարքի չափը կազմել է 4 մլրդ դոլար, և Վերտհայմերը, որի անձնական կապիտալն արդեն 2005 թվականի վերջին կազմում էր 2,4 մլրդ դոլար, դրանից հետո պաշտոնապես դարձել է ամենահարուստ իսրայելացին։ «Իսկարի» բաժնետոմսերի մնացորդը Բաֆեթը Վերտհայմերի ընտանիքից գնել է 2013 թվականին՝ երկու միլիարդ դոլարով։ Մեկ տարի անց «Տեխնոլոգիյատ Լեհավիմ»-ի բաժնետոմսերի 51%-ը վաճառվել է ամերիկյան Pratt & Whitney կոնցեռնին, գործարքի ծավալը չի հրապարակվել, բայց գնահատվում է հարյուր միլիոնավոր դոլարներ։
Ստեֆ Վերտհայմերն ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։ Ստեֆի ավագ որդին՝ Էյթան Վերտհայմերը, «Իսկարա»-ի նախկին գլխավոր տնօրենն է և Իսրայելում խոշորագույն տոհմային ձիաբուծարանի սեփականատերը։


== Ծանոթագրություններ ==