Մոնիկ Վիտտիգ

Մոնիկ Վիտտիգ (ֆր.՝ Monique Wittig, հուլիսի 13, 1935(1935-07-13)[…], Dannemarie - հունվարի 3, 2003(2003-01-03)[…], Թուսոն, ԱՄՆ), Ֆրանսիացի հեղինակ և ֆեմինիզմի տեսաբան։ Գրել է սոցիալապես պարտադրված գենդերային դերերը հաղթահարելու մասին, հորինել է «հետերոսեքսուալ պայմանագիր» տերմինը։ Առաջին վեպը՝ «Օպոպոնաքս» (ֆր.՝ «L'Opoponax»), լույս է տեսել 1964 թվականին, երկրորդը՝ «Գերիլերները» (ֆր.՝ Les Guérillères), թողարկվել է 1969 թվականին, որն էլ շրջադարձային կետ դարձավ լեսբիական ֆեմինիզմի մեջ։


== Հայացքներ ==
Մոնիկ Վիտտիգն իրեն անվանել է արմատական լեսբուհի։ Իր գրքերում նա պատկերում էր բացառապես կանանց։ Խառնաշփոթությունից խուսափելու համար նա հայտարարել է.

Որպես մատերիալիստական ֆեմինիզմի տեսաբան, նա դատապարտում էր «կանանց մասին առասպելը»` հետերոսեքսուալությունն անվանելով քաղաքական ռեժիմ, ինչպես նաև նշում էր սոցիալական պայմանագրի հիմքերը, որոնք լեսբուհիները մերժում էին.

Վիտտիգի համար «կին» կատեգորիան գոյություն ունի միայն «տղամարդ» կատեգորիայի հետ կապի միջոցով, իսկ «կինն» առանց «տղամարդու» հետ կապի, կդադարի գոյություն ունենալ։
Վիտտիգը քննադատաբար էր ուսումնասիրում մարքսիզմը, որը խոչընդոտում էր ֆեմինիստական պայքարին։ Նա նաև քննադատում էր ֆեմինիզմը, որը պատասխան չէր առաջադրում հետերոսեքսուալ դոգմային։
Այսպիսով, Վիտտիգը ստանձնել էր ունիվերսալիստի դիրքորոշում՝ պնդելով, որ անհատականության բարձրացումը և ցանկության ազատումը պահանջում են վերացնել գենդերային կատեգորիաները։


== Կենսագրություն ==
Մոնիկ Վիտտիգը ծնվել է 1935 թվականին Ֆրանսիայում։ Նա Mouvement de Libération des Femmes-ի (MLF) (Կանանց ազատագրական շարժում) հիմնադիրներից մեկն էր։ 1970 թվականի օգոստոսի 26-ին, այլ կանանց ուղեկցությամբ, նրանք ծաղիկներ դրեցին Փարիզի Հաղթական կամարի տակ՝ ի պատիվ Անհայտ զինվորի կնոջ հիշատակի, որն էլ համարվում է ֆրանսիական ֆեմինիզմի հիմնադրման  ամսաթիվը։
Հասարակագիտական գիտությունների բարձրագույն դպրոցում՝ ներկայացնելով «Le Chantier littéraire» («Գրական արհեստանոց») դիսերտացիան ստացել է Ph.D. աստիճան։ 1971 թվականին նա հաճախել է Փարիզի Gouines rouges (Red Dykes), առաջին լեսբիական խմբիդասընթացներին և մասնակցել Féministes Révolutionnaires («Հեղափոխական ֆեմինիստներ») արմատական ֆեմինիստական խմբավորման գործունեությանը։
1976 թվականին նա Փարիզից տեղափոխվեց ԱՄՆ, որտեղ դասավանդում էր տարբեր բուհերում, մասնավորապես՝ Вассар քոլեջում «կանանց ուսումնասիրության» ծրագրով մատերիալիստական միտք։ Նա զբաղեցնում էր կանանց ուսումնասիրության և ֆրանսերեն լեզվի պրոֆեսորի պաշտոնը Արիզոնայի Տուսոնի համալսարանում, որտեղ էլ մահացել է 2003 թվականի հունվարի 3-ին։


== Մատենագիտություն ==


=== Նորավեպեր ===
Wittig, Monique (1964). L'Opoponax. Paris: Union générale d'éditions. OCLC 299952008. (Winner of the Prix Médicis.)
Wittig, Monique (1971). Les guérillères. New York: Viking Press. ISBN 9780670424634.
Wittig, Monique (1973). Le corps lesbien [The lesbian body]. Paris: Les éditions de Minuit. ISBN 9782707300973.
Wittig, Monique; Zeig, Sande (1976). Brouillon pour un dictionnaire des amantes [Lesbian peoples: material for a dictionary]. Paris: Grasset. ISBN 9782246004011.
Wittig, Monique (1985). Virgile, non [Across the acheron]. Paris: Les éditions de Minuit. ISBN 9782707310217.
Wittig, Monique (1999). Paris-la-politique et autres histoires. Paris: P.O.L. ISBN 9782867446979.


=== Պիեսներ ===
Wittig, Monique (1967). L'amant vert. (Unpublished.)
Wittig, Monique (1972). Le grand-cric-jules. (Radio Stuttgart.)
Wittig, Monique (1972). Récréation. (Radio Stuttgart.)
Wittig, Monique (1972). Dialogue pour les deux frères et la soeur. (Radio Stuttgart.)
Wittig, Monique (1985). Le Voyage sans fin. Paris. (Vlasta 4 supplement.)


=== Արձակ ===
Wittig, Monique (1965). "Banlieues". Nouveau Commerce. 5: 113–117.
Wittig, Monique (1967). "Voyage: Yallankoro". Nouveau Commerce. 177: 558–563.
Wittig, Monique (1973). "Une partie de campagne". Nouveau Commerce. 26: 13–31.
Wittig, Monique (1978). "Un jour mon prince viendra". Questions Féministes. 2: 31–39.
Wittig, Monique (1983). "Les Tchiches et les Tchouches". Le Genre Humaine. 6: 136–147.
Wittig, Monique (1985). "Paris-la-Politique". Vlasta. 4: 8–35.


=== Թարգամանություններ ===
Barnes, Djuna (1982). La passion [Spillway and other stories]. Monica Wittig (translator). Paris: Flammarion. ISBN 9782080644602.
Marcuse, Herbert (1968). L'Homme unidimensionnel: essai sur l'idéologie de la société industrielle avancée [One dimensional man]. Monica Wittig (translator). Paris: Les éditions de minuit. ISBN 9782707303738.
Barreno, Maria; Horta, Teresa; Velho Da Costa, Fatima (1975). Novas cartas portuguesas [The Three Marias: New Portuguese Letters]. Monica Wittig (translator), Evelyne Le Garrec (translator) and Vera Prado (translator). Garden City, New York: Doubleday. ISBN 9780385018531.


=== Էսսեներ և քննադատություններ ===
Wittig Monique (1967)։ «A propos de "Bouvard et Pécuchet"»։ Cahiers de la Compagnie Madeleine Renaud-Barrault Jean Louis Barrault 59: 113–122 
Wittig, Monique (1979), «Paradigm», Homosexualities and French literature: cultural contexts, critical texts, Ithaca, New York: Cornell University Press, pp. 114–121, ISBN 9780801497667, https://archive.org/details/homosexualitiesf0000stam/page/114. 
Wittig Monique (February 1980)։ «La pensée straight» [The straight mind]։ Questions Féministes (Nouvelles Questions Féministes & Questions Feministes via JSTOR) 7 (7): 45–53։ JSTOR 40619186 Reprinted as: Wittig Monique (1985)։ «La pensée straight» [The straight mind]։ Amazones d'Hier, Lesbiennes d'Aujourd'hui (AHLA) (Amazons of Yesterday, Lesbians of Today) 3 (4): 5–18 Wittig Monique (March 1980)։ «The straight mind»։ Feminist Issues 1 (1): 103–111։ doi:10.1007/BF02685561 
Wittig Monique (May 1980)։ «On ne naît pas femme» [One is not born a woman]։ Questions Féministes (Nouvelles Questions Féministes & Questions Feministes) 8 (8): 75–84։ JSTOR 40619199 Reprinted as: Wittig Monique (1985)։ «On ne naît pas femme» [One is not born a woman]։ Amazones d'Hier, Lesbiennes d'Aujourd'hui (AHLA) (Amazons of Yesterday, Lesbians of Today) 4 (1): 103–118 Wittig, Monique (1982), «"Avant-note" pour La Passion», in Barnes, Djuna, La passion, Monica Wittig (translator), Paris: Flammarion, ISBN 9782080644602. 
Wittig Monique (June 1982)։ «The category of sex»։ Feminist Issues 2 (2): 63–68։ doi:10.1007/BF02685553 
Wittig Monique (1983)։ «Les questions féministes ne sont pas des questions lesbiennes»։ Amazones d'Hier, Lesbiennes d'Aujourd'hui (AHLA) (Amazons of Yesterday, Lesbians of Today) 2 (1): 10–14 
Wittig Monique (June 1983)։ «The point of view: universal or particular?»։ Feminist Issues 3 (2): 63–69։ doi:10.1007/BF02685543 Translation of: Wittig, Monique (1982), «"Avant-note" for La Passion», in Barnes, Djuna, La passion, Monica Wittig (translator), Paris: Flammarion, ISBN 9782080644602. Wittig Monique (1984)։ «Le lieu de l'action» [The place of action]։ Digraphe (Galilee) 32: 69–75 
Wittig Monique (June 1984)։ «The Trojan horse»։ Feminist Issues 4 (2): 45–49։ doi:10.1007/BF02685548 Reprinted as: Wittig Monique (1985)։ «Le cheval de troie»։ Vlasta 4: 36–41 Wittig Monique (June 1985)։ «The mark of gender»։ Feminist Issues 5 (2): 3–12։ doi:10.1007/BF02685575 Reprinted as: Wittig, Monique (1986), «The mark of gender», in Miller, Nancy K., The poetics of gender, New York: Columbia University Press, pp. 63–73, ISBN 9780231063111. Wittig, Monique (1986), «The place of action», in Oppenheim, Lois, Three decades of the French new novel, Lois Oppenheim (translator) and Evelyne Costa de Beauregard (translator), Urbana: University of Illinois Press, pp. 132–140, ISBN 9780252011580, https://archive.org/details/threedecadesoffr00oppe/page/132. 
Wittig Monique (March 1989)։ «On the social contract»։ Feminist Issues 9 (1): 3–12։ doi:10.1007/BF02685600 
Wittig Monique (Winter 1994)։ «Quelques remarques sur Les Guérillères»։ L'Esprit Créateur (Johns Hopkins University Press) 34 (4): 116–122։ doi:10.1353/esp.1994.0008 
Wittig, Monique (1996), «The straight mind», Feminism and sexuality: a reader, New York: Columbia University Press, pp. 144–149, ISBN 9780231107082. 
Wittig Monique (March 1996)։ «"The Constant Journey": an introduction and a prefatory note»։ Modern Drama 39 (1): 156–159։ doi:10.3138/md.39.1.156 
Wittig Monique (հուլիսի 15, 1996)։ «Lacunary films»։ New Statesman (Progressive Media International) 102 
Wittig Monique (Summer 1996)։ «Le déambulatoire. entretien avec Nathalie Sarraute» [The ambulatory: interview with Nathalie Sarraute]։ L'Esprit Créateur 36 (2): 3–8։ doi:10.1353/esp.0.0053  Alternative version.
Wittig Monique (Summer 1996)։ «Avatar»։ L'Esprit Créateur 36 (2): 109–116։ doi:10.1353/esp.0.0097  Alternative version.
Wittig, Monique (1997), «L'ordre du poème», Narrative voices in modern French fiction: studies in honour of Valerie Minogue on the occasion of her retirement, Cardiff: University of Wales Press, pp. 7–12, ISBN 9780708313947. 
Wittig, Monique (1997), «One is not born a woman», The second wave: a reader in feminist theory, New York: Routledge, pp. 265–271, ISBN 9780415917612. 
Wittig, Monique (2005), «Some Remarks on "Les Guérillères"», in Shaktini, Namascar, On Monique Wittig: theoretical, political, and literary essays, Urbana: University of Illinois Press, pp. 37–43, ISBN 9780252072314. 
Wittig, Monique (2005), «Some Remarks on "The Lesbian Body"», in Shaktini, Namascar, On Monique Wittig: theoretical, political, and literary essays, Urbana: University of Illinois Press, pp. 44–48, ISBN 9780252072314. 


== Ծանոթագրություններ ==