armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մատթևոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (Իզմիրլյան)

Մատթևոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (ավազանի անունը՝ Սիմեոն Մարտիրոսի Իզմիրլյան, փետրվարի 22, 1845(1845-02-22), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 11, 1910(1910-12-11), Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1908 թվականից։ Հաջորդել է Մկրտիչ Ա Վանեցուն (Խրիմյան Հայրիկ)։
Ձեռնադրվել է սարկավագ 1864 թվականին, վարդապետ՝ 1869 թվականին՝ եղել է Մկրտիչ Խրիմյան պատրիարքի անձնական քարտուղարը։ 1872 թ. մարտին ընտրվել է Կ. Պոլսի կրոնական ժողովի անդամ և ատենադպիր, 1873 թ. ստացել ծայրագույն վարդապետի աստիճան, 1876 թ. ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ 1886–90 թթ.՝ Եգիպտոսի թեմի առաջնորդ։ 1894 թ. ընտրվում է Կ. Պոլսի հայոց պատրիարք որպես Մատթևոս Գ Իզմիրլյան։ Իր հաստատակամության, Արևմտյան Հայաստանում բարենորոգումներ անցկացնելու պայքարի, 1894–96-ի հայկական կոտորածների դեմ բողոքի ձայնը բարձրացնելու համար ստացել է «Երկաթյա պատրիարք» անունը։ Օսմանյան իշխանությունները 1896 թ. նրան պաշտոնաթող են անում և աքսորում Երուսաղեմ։ 1908 թ. երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո վերադարձել է Կ. Պոլիս և վերընտրվել պատրիարք, իսկ կարճ ժամանակ անց ընտրվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս։
1881-ին Կ. Պոլսում լույս է տեսել նրա «Հայրապետություն Հայաստանյայց առաքելական Ս. Եկեղեցվո և Աղթամար ու Սիս» ծավալուն աշխատությունը, բաղկացած մոտ 1300 էջից։ 1911-ին Կահիրեում լույս է տեսել նրա «Նամականին»։
Կաթողիկոսական գահին Մատթևոս Բ Կոստանդնուպոլսեցուն հաջորդել է Գևորգ Ե Սուրենյանցը։


== Աղբյուրներ ==
«Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան, Երևան, 2002
Զենաիդա Պալլի

Զենաիդա Պալլի (ռումիներեն՝ Zenaida Pally, հունիսի 10, 1919(1919-06-10), Սորոկի, Soroca County, Ռումինիայի թագավորություն - հունիսի 26, 1997(1997-06-26), Սաարբրյուքեն, Գերմանիա), ռումին երգչուհի (մեցցո-սոպրանո), Ռումինիայի ժողովրդական արտիստուհի (1962)։


== Կենսագրություն ==
1944 թվականին ավարտել է Բուխարեստի կոնսերվատորիայի մեներգեցողության և դաշնամուրի դասարանները, դարձել տեղի օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատարուհի։ Օժտված է թավշյա տեմբրի հնչեղ ձայնով։
1950-1960-ական թվականներին համարվել է Կարմենի (Բիզեի «Կարմեն») դերերգի լավագույն կատարողներից մեկը Եվրոպայում։ Մյուս դերերգերից են՝ Սֆինքս (Էնեսկուի «Էդիպ»), Սմարանդա (Գ․ Դումիտրեսկուի «Ապստամբություն»), Վանյա (Գլինկայի «Իվան Սուսանին»), Կոնչակովնա (Բորոդինի «Իշխան Իգոր»), Ազուչենա, Ամներիս (Վերդիի «Տրուբադուր», «Աիդա»), Ադալժիզա (Բելլինիի «Նորմա»)։
Հանդես է եկել նաև համերգներով։ Հյուրախաղերով եղել է շատ երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում, մասնակցել Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մի շարք ներկայացումների, ունեցել մենահամերգներ։
Արժանացել է Ռումինիայի պետական մրցանակի (1954)։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիպեցի (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Լիպեցի (ռուս.՝ Липецы), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 288 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հին Հռոմի արքաներ

Հին Հռոմի արքաներ, (լատ.՝ Reges Romae), Հին Հռոմի լեգենդար և կիսալեգենդար կառավարիչներ, որոնք կառավարել են այսպես կոչված արքայական դարաշրջանում նախքան հանրապետական կառավարման համակարգի հաստատումը։ Հռոմեական առաջին պատմիչները (այդ թվում նաև Տիտոս Լիվիոսը) հիշատակում են 7 արքայի։


== Արքաների ցանկ ==


== Լեգենդարություն ==

Հռոմեական արքաների անհատականություններն արտացոլում են հռոմեացիների պատկերացումներն իրենց հեռավոր նախնիների մասին։ Արդյունքում իրենք՝ արքաները հավասարվեցին աստվածներին, նրանց ոսկյա արձանները կանգեցվեցին Հռոմի հրապարակում (410 թվականին այդ արձանները հալեցրին, որպեսզի կարողանան վճարել Ալարիկ I-ին)։ Թագավորական դարաշրջանի շրջանակում առաջացավ ոչ միայն պետությունը, այլև արդեն հանրապետական շրջանում զարգացող սոցիալ-քաղաքական կազմակերպության կարևորագույն տարրեր՝ հռոմեական պոլիսը։


== Անվանակոչում ==
Լատիներեն «Rex» բառի առավել ճիշտ թարգմանությունը կլիներ «թագավոր» (այդ ժամանակաշրջանի հռոմեական կառավարիչները ընտրվում էին զորավարների կողմից, այլ ոչ թե այդ պաշտոնը տրվում էր ժառանգաբար)։ Սակայն ռուսերեն լեզվով պատմական գրականության մեջ օգտագործվում է «царь» տերմինը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Кофанов Л. Л. 2001: Характер царской власти в Риме VIII—VI вв. до н. э. // Антиковедение и медиевистика: сб. науч. тр. Вып. 3. / В. В. Дементьева (отв. ред.). Ярославль, 14-24.


== Արտաքին հղումներ ==
Հին Հռոմի պատմությունը
Արքայական Հռոմը և հանրապետության վաղ շրջանը
Սամմա

Սամմա (էստ․՝ Samma), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վիռու-Նիգուլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ռուսկայա Պոլյանա (քաղաքատիպ ավան, Ռուսկո-Պոլյանսկի շրջան)

Ռուսկայա Պոլյանա (ռուս.՝ Русская Поляна), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Ռուսկո-Պոլյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5949 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սոպկի (գյուղ, Մեժգորեի շրջան)

Սոպկի (ուկրաիներեն՝ Сопки), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մեժգորեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սոպկի գյուղում բնակվում էր 295 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Փոլ Ֆարմեր

Փոլ Ֆարմեր, ( անգլ.՝ Paul Edward Farmer, հոկտեմբերի 26, 1959(1959-10-26), Նորթ-Ադամս, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - փետրվարի 21, 2022(2022-02-21), Butaro, Burera District, Northern Province, Ռուանդա), ամերիկացի բժիշկ-մարդաբան, բժիշկ, հասարակական գործիչ, առողջապահության ոլորտում միջազգային փորձագետ ։ Հայտնի է աղքատ երկրներում բժշկական օգնություն ցուցաբերելու իր գործունեությամբ, առաջին հերթին Հայիթիում, հանդիսանում է բարեգործական կազմակերպության հիմնադիր։ Առողջապահության ոլորտում սոցիալական անհավասարությունների հետազոտող է։ Հարվարդի համալսարանի և Հարվարդի բժշկական դպրոցի պրոֆեսոր է, ՄԱԿ-ի գլխավոր գլխավոր քարտուղարի
հատուկ խորհրդական։ ԱՄՆ-ի ազգային բժշկական ակադեմիայի և Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության  անդամ է։ Պարգևատրվել է ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի կողմից։ 2021 թ. ապրիլի 24-ին բժիշկ Ֆարմերը հայտարարվել է «Ավրորայի» հերոս՝ ի ճանաչումն «Առողջապահական գործընկերներ» միջազգային շահույթ չհետապնդող կազմակերպության հետ իր կատարած աշխատանքի։


== Կենսագրություն ==
Մեծացել է Ֆլորիդայում։ Գերազանցությամբ ավարտել է Դյուկի համալսարանը (1982)։ Բժշկական և փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի կոչումը՛մարդաբանության ասպարեզում, ստացել է 1990 թվականին համապատասխանաբար Հարվարդի բժշկական դպրոցում և Հարվարդի համալսարանում։ 2009 թվականից  հանդիսացել  է ՄԱԿ-ի կողմից հատուկ պատվիրակի տեղակալ Հայիթիում և մասնակցել է Հայիթիում 2010 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժից հետո պետության վերականգնման աշխատաքներին։
2010 թվականից սկսած հանդիսանում է Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր, «Health and Human Rights» ամսագրի գլխավոր խմբագիր և ԱՄՆ-ի գիտության և մշակույթի ազգային ակադեմիայի անդամ։


== Անձնական կյանքը ==
1996 թվականին ամուսնացել է Դիդի Բերթրանդի հետ։ Ունի մեկ աղջիկ, որը մոր հետ տեղափոխվել է Փարիզ։ Եղբայրը՝ Ջեյֆ Ֆարմերը, պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ է։ Հայրը մահացել է 49 տարեկան հասակում։ Այդ ժամանակ Փոլը 25 տարեկան էր։ Փոլ Ֆարմերը հայտնի է որպես մարդ, որը բուժում է աշխարհը։


== Պարգևներ ==
Մակ Արթուրի թոշակ (1993)
Jimmy and Rosalynn Carter Humanitarian Award (2006)
Социальный предприниматель 2008 года, Фонд Сколла
S. Roger Horchow Award (2010)
Washburn Award, Музей науки Бостона]] (2016)
Society for Applied Anthropology (2016)
Public Welfare Medal — наипрестижнейшая награда НАН США (2018)
Dr. Nathan Davis International Award in Medicine, Американская медицинская ассоциация
Peace Abbey Courage of Conscience Award (2018):


== Ծանոթագրություններ ==
Սիմոն Գրեգորչիչ

Սիմոն Գրեգորչիչ (սլովեն.՝ Simon Gregorčič, 5 հոկտեմբերի, 1844, Վրսնո, Գորիցա և Գրադիշկա, Ավստրո-Հունգարիա — 21 նոյեմբերի, 1906, Գորիցիա, Իտալիա), սլովենացի բանաստեղծ, կաթոլիկ հոգևորական։


== Կենսագրություն ==
Սիմոն Գրոգորչիչը ծնվել է 1844 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Գորիցա և Գրադիշկա կոմսության Կոբարիդ քաղաքի մոտ գտնվող Վրսնո ոչ մեծ գյուղում։ 1851 թվականից սովորել է Լիբուշնեի տարրական դպրոցում։ 1855 թվականին սկսել է սովորել Գորիցիայում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Գորիցիայի Հոգևոր սեմինարիա։ 1867 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Սիմոն Գրեգորչիչը ձեռնադրվել է հոգևորական և 1868 թվականից հոգևոր ծառայություն է կատարել Կոբարիդեում, որտեղ սկսել է զբաղվել գրական գործունեությամբ։ Ընկերոջ՝ Իգնացի Գրունտարի հետ միասին հիմնել է Սլովենիայի առաջին ընթերցարաններից մեկը։
1873 թվականին նրան տեղափոխել են Բրանիկ։ Հետագայում նրան մի քանի անգամ տեղափոխել են տարբեր թեմեր։ 1903 թվականին Սիմոն Գրեգորչիչն անցել է թոշակի։ Վաճառելով իր տունը՝ նա հաստատվում է Գորիցիայում, որտեղ էլ մահացել է 1906 թվականի նոյեմբերի 21-ին։
Բանաստեղծի ծննդավայրում՝ Վրսնո գյուղում, գործում է բանաստեղծին նվիրված գրական թանգարան։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Սիմոն Գրեգորչիչի անունն էր կրում Հարավսլավիայի ազգային-ազատագրական բանակի բրիգադը։


== Ստեղծագործությունը ==
Սիմոն Գրեգորչիչի առաջին բանաստեղծությունները տպագրվել են «Slovenski glasnik», «Zgodnja Danica», «Zvon», «Ljubljanski zvon» ամսագրերում։ Հիմնականում գրել է քնարական ու հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ 1882 թվականին լույս է տեսել Սիմոն Գրեգորչիչի բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն «Prvi zvezek Poezij», վեց տարի անց՝ 1888 թվականին, հրատարակել է երկրորդ ժողովածուն՝ «Drugi zvezek Poezij»։ 1902 թվականին լույս է տեսել նրա բանաստեղծական երրորդ ժողովածուն՝ «Tretji zvezek Poezij»։ Սիմոն Գրեգորչիչի մահից հետո՝ 1908 թվականին, լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների «Četrti zvezek Poezij» ժողովածուն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Anton Burgar, Simon Gregorčič — Življenjepis, Ljubljana, 1907.
Blaž Tomaževič, Simon Gregorčič — Poezije, Mladinska knjiga Ljubljana, 1979.
Ivan Pregelj, Simon Gregorčič — Izbrane pesmi, Družba sv. Mohorja Celje, 1934.
Janez Logar, Simon Gregorčič — Mojo srčno kri škropite, Prešernova družba Ljubljana, 1969.
Simon Gregorčič, Poezije I., spremna beseda; Mihael Glavan, Ljubljana, 1882.
Vinko Cuderman; Silvo Fatur; Samo Koler; Rajko Korošec; Boža Krakar — Vogel; Mojca Poznanovič; Adrijana Špacapan, Branja 2 — Berilo in učbenik za 2. letnik gimnazij ter štiriletnih strokovnih šol, DZS Ljubljana, 2007.
Գրիգորի Մաշկով

Գրիգորի Մաշկով (ռուս.՝ Григо́рий Ива́нович Машко́в, սեպտեմբերի 26, 1955(1955-09-26)), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
1982 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Տիրապետում է իսպաներենին և անգլերենին։
1982 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1999 թվականից մինչև 2004 թվականը Կանադայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան խորհրդական։
2004 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2012 թվականի ապրիլը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության անվտանգության և զինաթափման հարցերի դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
2012 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2015 թվականի հունիսի 25-ը Պարագվայում հանդիսացել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի և մեկ դուստր։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2007 թվականի հուլիսի 7)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
МИД России
Биография на сайте Посольства России в Парагвае
Շտեռնբերգի անվան աստղագիտական ինստիտուտ

Շտեռնբերգի անվան աստղագիտական ինստիտուտ՝, Մոսկվայի պետական համալսարանի գիտահետազոտական հաստատություն։ Կրում է ռուս աստղագետ, հեղափոխական գործիչ Պավել Շտեռնբերգի (1865-1920 թվականներ) անունը։ Կազմակերպվել է 1931 թվականին Մոսկվայի համալսարանի սատղադիտարանի (գործում է 1830 թվականից), Աստղագիտագեոդեզիական գիտահետազոտական ինստիտուտի (հիմնադրվել է 1922 թվականին) և Աստղաֆիզիկայի պետական ինստիտուտի (հիմնադրվել է 1923 թվականին) միավորումով։ Բացի գիտական հետազոտություններից, այստեղ ուսումնական աշխատանքներ են տարվում Մոսկվայի համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետի աստղագիտության բաժնի ուսանողների հետ։ Շտեռնբերգի անվան աստղագիտական ինստիտուտի կազմի մեջ են մտնում Լենինյան բլուրներում և Կրասնայա պրեսնյայում գտնվող աստղադիտարանները (հիմնադրվել են 1954 թվականին և 1830 թվականին), մերձմոսկովյան Կուչինո վայրում գտնվող աստղաֆիզիկական աստղադիտարանը (հիմնադրվել է 1924 թվականին), Ղրիմի Հարավային կայանը (հիմնադրվել է 1956 թվականին) և Ալմա Աթայից ոչ հեռու, ծովի մակերևույթից 3000 մ բարձրության վրա գործող (1957 թվականից) մշտական կայանը։
Շտեռնբերգի անվան աստղագիտական ինստիտուտի խոշորագույն աստղադիտակը՝ 125 սմ-անոց ռեֆլեկտորը, տեղադրված է Ղրիմում։ Շտեռնբերգի անվան աստղագիտական ինստիտուտում կատարվում են աստղաֆիզիկական և ռադիոաստղագիտական հետազոտություններ, ինֆրակարմիր սպեկտրասկոպիայի մեթոդներով ուսումնասիրվում են մոլորակների մթնոլորտները, Արեգակի վրա ընթացող ֆիզիկական պրոցեսները, կազմվում են աստաղաչափական քարտացուցակներ, աշխատանքներ են տարվում երկնային մեխանիկայի և գրավիմետրիայի բնագավառներում։ Զարգանում է արտագալակտիկական աստղագիտությունը։ Շտեռնբերգի անվան աստղագիտական ինստիտուտը հրատարակում է «Տրուդի» («Труды», 1922 թվականից) և «Սոոբշչենիյա» («Сообщения», 1947 թվականից) ամսագրերը։
Ալեքսանդրա Մանուկյան

Ալեքսանդրա Ռուբենի Մանուկյան (օգոստոսի 2, 1976(1976-08-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գեղանկարիչ-գրաֆիկ։
ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Ռուբեն Մանուկյանի դուստրն է։


== Կենսագրություն ==
1978-1982 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, 1985-1990 թվականներին՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի գեղարվեստի բաժնում, 1992-1994 թվականներին՝ Լոս Անջելեսի առևտրա-տեխնիկական քոլեջի դիզայնի բաժնում, 2002-2004 թվականներին՝ Կալիֆոռնիայի համալսարանի գրաֆիկական դիզայնի բաժնում։ 2012 թվականից դասավանդում է Գլենդելի «Ալեքսանդրա Մանուկյան արտ ստուդիայում»։
Գործերին բնորոշ են աբստրակտ և իրապաշտական ընկալումների օրգանական միահյուսումը («Ալեքսանդրա», 1997, «Կապույտ դիմակ», 1998, «Առլեկին», 1998)։
Ցուցահանդեսներ է ունեցել Սանտա Մոնիկայում, Սիդնեյում, Դեթրոյթում, Նյու Յորքում, Լոս Անջելեսում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալեքսանդրա Մանուկյանի պաշտոնական կայքը
Alexandra Manukyan Archived 2015-03-24 at the Wayback Machine.
Ադնագուլովո

Ադնագուլովո (ռուս.՝ Аднагулово, բաշկիրերեն՝ Аҙнағол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տույմազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 263 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (Նոր Նախիջևան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց (այլ կիրառումներ)
Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոց, հիմնվել է 1881-ին, Նոր Նախիջևանում, Ս.Լուսավորիչ եկեղեցու գավթում։ Պահվել է եկեղեցուց, քաղաքային իշխանությունից ստացած գումարներով, դպրոց. կալվածքներից, նվիրատվություններից գոյացած եկամուտներով, կրթավճարներով։ Մինչև 1887-ը գործել է վարձու տներում, 1887-ից՝ դպրոցի համար կառուցված շենքում։ 1888-ին անցել է Հայուհյացխնամակալ. ընկերության հովանավորության տակ։ Եղել է երկդասյան դպրոց, ունեցել 5 բաժանմունք։ Դասավանդվել են կրոն, հայ., ռուս., թվաբանություն, պատմություն, աշխարհագրություն, երգեցողություն, գեղագրություն, գծագրություն, ձեռագործ։ 1900-ին դպրոցն անցել է լուսավորության նախարարության, 1918-ին՝ Նախիջևանում ստեղծված հայ համայնքի ուս. խորհրդի տնօրինության տակ, 1920-ից դադարել է գործել։
Չարլի Ուոթս

Չարլի Ուոթս (անգլ.՝ Charlie Watts, լրիվ անունը՝ Չարլզ Ռոբերտ Ուոթս անգլ.՝ Charles Robert Watts, հունիսի 2, 1941(1941-06-02), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն - օգոստոսի 24, 2021(2021-08-24), Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն), բրիտանացի ռոք-երաժիշտ, Ռոլինգ Սթոունզ խմբի թմբկահար։
Ծնվել է 1941 թ. հունիսի 2-ին Լոնդոնում, Անգլիա։ 1963 թվականին միացել է «The Rolling Stones» խմբին՝ որպես թմբկահար։ Բացի այդ, երբեմն կատարել է խմբի ալբոմների և համերգային դեկորացիաների դիզայնի հեղինակ։


== Galleri ==

		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.)
Չարլի Ուոթսը Ռոլինգ Սթոունզ խմբի կայքում Archived 2017-08-11 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Կենսագրություն (ռուս.)


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտա Լուչիա վանական համալիր (Ադրանո)

Սանտա Լուչիա վանական համալիր (իտալերեն՝ Monastero di Santa Lucia), ճարտարապետական համալիր Իտալիայի Ադրանո քաղաքում՝ Կատանիա քաղաք-նավահանգստի մոտ։ Նախկին վանական համալիրն այժմ ծառայում է որպես տարրական դպրոց, որին կից գործում է Ջովաննի Վերգայի անվան ավագ դպրոցը։ Դեպի արևելք ձգվող հրապարակից երևում է Villa Comunale այգին, որի դիմաց են գտնվում եկեղեցին և Սանտա Լուչիա վանական համալիրը։
Սանտա Լուչիային (Լուսիա Սիրակուզացի) նվիրված վանական համալիրը (այժմ՝ դպրոց) հիմնադրվել է 1157 թվականին, վերակառուցվել է 15-րդ և 17-րդ դարերում։ Համալիրին կից եկեղեցին կառուցվել է 1596 թվականին, վերակառուցվել է 18-րդ դարի վերջում։ Ճակատային հատվածն ունի երեք ճարտարապետական օրդերներ։ Անկյուններում քառանկյուն գմբեթով աշտարակներն են։
Ներսում եկեղեցական դասը ռոկոկո ոճի է և շարունակվում է դեպի առաջին խորան։ Սանտա Լուչիայի սրբապատկերը վերագրվում է Ջուզեպպե Ռապիսարդիին (1799–1853 թթ.), խորանի նկարները, կամարների զարդանախշերը, առաջին խորանի ձախակողմյան և երկրորդ խորանի աջակողմյան նկարները վերագրվում են Օլիվո Սկոցիի դպրոցին։


== Գրականություն ==
Autoführer-Verlag Baedekers (1962)։ Italy, including Sicily and Sardinia։ K. Baedeker 
Encyclopaedia Britannica, Inc (1998)։ The New Encyclopaedia Britannica։ Encyclopaedia Britannica 
Michelin (2009)։ Sicily։ Michelin Tyre 
Scalisi, Lina, Obbedientissime ad ogni ordine. Tra disciplina e trasgressione: il monastero di Santa Lucia in Adrano secoli XVI-XVIII, Editore Sanfilippo. Catania 1998.


== Ծանոթագրություններ ==
Սպիտապատյանի բորբոքում

Սպիտապատյանի բորբոքում', սկլերիտ (հուն․՝ anXripog — կարծր), աչքի սպիտապատյանի հիվանդություն։ Հիմնական պատճառներն են՝ ռևմատիզմը, տուբերկուլոզը, բրուցելոզը, պոդագրան, վիրուսային և այլ վարակիչ հիվանդությունները։ Ուղեկցվում է աչքի սուր գրգռվածությամբ, ցավերով և սպիտապատյանում ինֆիլտրատի առաջացմամբ։ Հաճախ բարդանում է աչքի եղջերաթաղանթի (կերատիտ) և թարթչամարմնի բորբոքմամբ։ Սպիտապատյանի մակերեսային շերտի բորբոքման (էպիսկլերիտ) դեպքում գրգռվածությունը թույլ է արտահայտվում և տեսողության սրությունը սովորաբար չի տուժում։ Բուժումը․ անտիբիոտիկներ, հորմոնային պատրաստուկներ, տեղային՝ տաք և ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրներ, կորտիկոստերոիդներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գյոլե (կիրճ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գյոլե (այլ կիրառումներ)Գյոլե, կիրճ Թուրքիայում, Կուրի վերնագավառում, նրա ակունքների մոտ, Գյոլե լեռան վրա։ Թուրք պատմագիր Ք. Չելեբին հիշատակել է Քյոլե ձևով։


== Ծանոթագրություններ ==
Արամո (այլ կիրառումներ)

Արամո, կարող է վերաբերել՝

Արամո - հայ երգիչ, դերասան, թմբկահար
Արամո - գյուղ Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Լաթակիայի մարզում
Արամո - Արամ Թորգոմյան-Արցախյան ազատամարտի հերոս, Արամո 114 կամավորական ջոկատի հրամանատար
Օկտյաբրսկի (գյուղ, Վյազնիկովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕկտյաբրսկիՕկտյաբրսկի (ռուս.՝ Октябрьский), գյուղ Ռուսաստանի Վլադիմիրի մարզի Վյազնիկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2017 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Միրոնովկա (գյուղ, Շոստկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիրոնովկաՄիրոնովկա (ուկրաիներեն՝ Миронівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Շոստկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միրոնովկա գյուղում բնակվում էր 1 117 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նովոատաշևո

Նովոատաշևո (ռուս.՝ Новоаташево, բաշկիրերեն՝ Яңы Аташ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։ Պատկանում է Սյուլտինսկի գյուղխորհրդին։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Հեռավորությունը մինչև՝

շրջկենտրոն (Վերխնեյարկեևո)` 24 կմ,
գյուղխորհրդի կենտրոն (Սյուլտինո)` 4 կմ,
մոտակա երկաթուղային կայարան (Բուզդյակ)՝ 94 կմ։


== Բնակչություն ==


==== Ազգային կազմ ====
2002 թվականի մարդահամարի դրությամբ գերակշռող ազգությունը բաշկիրներն են (95 %)։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 79 մարդ։


== Հայտնի մարդիկ ==
Բախտիզին Նազիֆ՝ այգեգործ, Բաշկորտոստանի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիայի անդամ-թղթակից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բես (Կանտալի գավառ)

Բես (ֆր.՝ Besse), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 132 մարդ, բնակչության խտությունը` 35.01 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.77 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 100 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 21 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 73 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 44-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 29։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 60,3 %։ 44 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 40 անձ (24 տղամարդ և 16 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (3 տղամարդ և 1 կին)։ 29 անաշխատունակներից 0-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Բելորեչենսկի շրջան

Բելորեչենսկի շրջան (ռուս.՝ Белореченский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բելորեչենսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1280 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 44691 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 34,91 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Կերչ-Թեոդոսիայի դեսանտային գործողություն (1941-1942)

Կերչ-Թեոդոսիայի դեսանտային գործողություն (1941-1942), Անդրկովկասյան ռազմաճակատի (հրամանատար՝ գեներալ-լեյտենանտ Դ. Կոզլով) 51-րդ և 44-րդ բանակների զորքերի, Սևծովյան նավատորմի (հրամանատար՝ դեր-ծովակալ Ֆ. Օկտյաբրսկի) և Ազովյան ռազմական նավատորմիկի (հրամանատար՝ դեր-ծովակալ Ս. Գորշկով) ռազմանավերի ափհանումը Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի դեկտեմբերի 26-ից 1942 թվականի հունվարի 2-ը։ Ձեռնարկվել է Կերչի թերակղզին գրավելու, հակառակորդի ուժերը պաշարված Սևաստոպոլից հեռացնելու և Ղրիմի հետագա ազատագրման համար պայմաններ ստեղծելու նպատակով։


== Գործողություն ==
Ափհանումը նախատեսվում էր 250 կմ ճակատով՝ Կերչի թերակղզու հյուսիսարևելյան և հարավային ծովափի մի շարք կետերում և Թեոդոսիայում։ Դեկտեմբերի 26-29-ին Ազովի նավատորմիկի և Կերչի ռազմածովային բազայի ռազմանավերը ուժեղ մրրիկի ժամանակ թերակղզու հյուսիսային և արևելյան ծովափ իջեցրին 51-րդ բանակի (հրամանատար՝ գեներալ-լեյտենանտ Վ. Լվով) շուրջ 20 հազար զինվոր։ Հակառակորդի 2 դիվիզիաների կատաղի դիմադրության հետևանքով՝ դեսանտային առանձին խմբերի չհաջողվեց միավորվել։ Դեկտեմբերի 29-ին Սև ծովյան նավատորմի ռազմանավերը 44-րդ բանակի (հրամանատար՝ գեներալ-մայոր Ա. Պերվուշին) դեսանտային զորքերով մոտեցան Թեոդոսիային։ Ափ դուրս եկած գրոհայինները գրավեցին ծովապատնեշն ու փարոսը։ Նախ «Շահումյան», ապա «Նեզամոժնիկ» և «Ժելեզնյակով» էսկադրային ականակիրներն ու «Կրասնի Կավկազ» հածանավը մտան նավահանգիստ և թշնամու օդային ուժերի գրոհների ու հրանոթային-ականանետային կրակի տակ 4, 5 հազարանոց դեսանտ իջեցրին։ Դեկտեմբերի 26-31-ին Կերչի թերակղզի և Թեոդոսիայի ափ հանվեց ավելի քան 40 հազար մարդ, 236 հրանոթ և ականանետ, 43 տանկ։ Դեկտեմբերի 30-ի առավոտյան խորհրդային զորքերը գրավեցին Թեոդոսիան և հարձակման անցան հյուսիսային, հյուսիսարևելյան և հյուսիս արևմտյան ուղղություններով։ Թշնամու զորքերը հարկադրված դեկտեմբերի 30-ի գիշերը թողեցին Կերչը և Սևաստոպոլի շրջանից վերցված 2 դիվիզիաների օգնությամբ Կիետ-Նովայա Պոկրովկա-Կոկտեբել գծի վրա պաշտպանական նոր դիրքեր գրավեցին։ Դրանով օպերացիան ավարտվեց։ Խորհրդային զորքերը Կերչի թերակղզու արևելյան ափից դեպի արևմտյան ընդհանուր առմամբ առաջ գնացին 100-110 կմ և ազատագրեցին Կերչն ու Թեոդոսիան։


== Արվեստում ==
Վավերագրական ֆիլմ «Կերչ դեսանտը»


== Արտաքին հղումներ ==
Ծրագիր։ Լրացուցիչ տեղեկություններ մայիսի 6, 1942
Ծրագիր:Գերմանիայի հարձակման սկիզբը


== Գրականություն ==
Бешанов В. В. Год 1942 — «учебный» — Мн.։ Харвест, 2003
Владислав Гончаров. Керченско-Феодосийская десантная операция, c. 61-168
Мирослав Морозов, Андрей Платонов, Владислав Гончаров. Десанты Великой Отечественной войны. Серия։ Военно-исторический сборник. Издательство։ Эксмо, 2008 г., 512 стр. ISBN 978-5-699-26702-6
Э. фон Манштейн «Утерянные победы»
Абрамов В. В. «Керченская катастрофа 1942» М., 2006.
И. Статюк Керченско-Феодосийская десантная операция 1941-1942. Издательство։ Цейхгауз Год։ 2007
А.В.Неменко История одного десанта http://www.litsovet.ru/index.php/material.read?material_id=422400


== Ծանոթագրություններ ==
Մարսել Կիպաչ

Մարսել Կիպաչ (խորվ.՝ Marcel Kiepach, փետրվարի 12, 1894(1894-02-12), Կրիժևցի, Koprivnica-Križevci County, Խորվաթիա - օգոստոսի 12, 1915(1915-08-12)), խորվաթ գյուտարար։ Այս հրաշամանուկի աշխատանքներն ու գյուտերը վերաբերում են էլեկտրոնիկայի, մագնիսականության, ակուստիկայի, ձայնային ազդանշանների փոխանցման և տրանսֆորմատորների ոլորտներին։


== Կենսագրություն ==
Մարսելը ծնվել է Կրիժևցի քաղաքում` Կիպաչների նշանավոր ընտանիքում, որը հաստատվել էր այդ քաղաքում 19-րդ դարի սկզբին և այնտեղ բավականին մեծ ազդեցություն ուներ։ Նա Բեռլինում ուսումնասիրել է տնտեսագիտություն և Շառլոտենբուրգում` էլեկտրատեխնիկա։
1910 թվականի մարտի 16-ին Բեռլինում` 16 տարեկան հասակում, Մարսելն արտոնագրել է ծովային կողմնացույց, որը մատնանշել է դեպի հյուսիս ուղղությունը` անկախ երկաթի կամ մագնիսական ուժերի առկայությունից։ Նա դրա բարելավված տարբերակն արտոնագրել է Լոնդոնում 1911 թվականի դեկտեմբերի 20-ին։ Այս երկրորդ տարբերակը ծովային կողմնացույցի հեռավոր «նախնին» էր` բաղկացած  ամպերմետրերից` որպես նավի տարբեր մասերում գտնվող ցուցասարքեր, որոնք դիմակայուն էին մագնիսական ուժերի կամ մագնիսական զանգվածների ազդեցության հանդեպ նրանց անմիջական հարևանությամբ։
1912 թվականին Ֆրանսիայում նա արտոնագրել է դինամո-մեքենա` ավտոմեքենա լուսավորելու համար։ Դա էլեկտրական գեներատոր էր` զուգորդված հենց ավտոմեքենայի մեխանիկական շարժիչով։ Նույն թվականին նա արտոնագրել է ռենտգեն սարքերի համար նախատեսված սնուցման անջատիչ, որն աշխատում էր գազի ճնշման հիման վրա։ Նրա «փոքրիկ տրանսֆորմատորը»` նախատեսված ցածր լարման համար, լայն կիրառություն է գտել «Կիպաչ-Վեյլանդ համակարգի» կազմում հանքափորների և ատամնաբուժական լամպերի, մերսման շարժիչների և այլնի մեջ։ Նա ակտիվություն է ցուցաբերել մեխանիկայի և էլեկտրոնիկայի տարբեր ոլորտներում, նամակագրություն է վարել հայտնի գիտնականների և գյուտարարների հետ։
Երբ սկսվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Կիպաչը կամավոր գնացել է բանակ։ Նա մահացել է 1915 թվականին ռուսական ռազմաճակատում 21 տարեկանում։ Նրա մասունքները Կրիժևցի են բերվել 1917 թվականին և թաղվել քաղաքային գերեզմանատան ընտանեկան դամբարանում։
Նրա երկու արտոնագրերը ներառվել են «Բնական գիտության հարյուրամյակը Խորվաթիայում. տեսություն և կիրառումը» մեծ ցուցահանդեսում (1996 թվականի հունիս-հոկտեմբեր, Կլովիչևի Դվորի պատկերասրահ)։ 1993 թվականին պրոֆեսոր Վլադիմիր Մուլևիչը նրա աշխատանքի մասին դասախոսություններ է կարդացել Նոր տեխնոլոգիաների 4-րդ միջազգային սիմպոզիումի ժամանակ։ Այսօր Կրիժևցիում գործում է Մարսել Կիպաչի նորարարական ընկերությունը։ Քաղաքային թանգարանում պահվում են բազմաթիվ փաստաթղթեր ու ընտանեկան լուսանկարներ։ 2004 թվականին Կրիժևցիում բացվել է ցուցահանդես Կիպաչների ընտանիքի մասին։


== Գրականություն ==
Zoran Homen Marcel pl. Kiepach — zaboravljeni izumitelj na polju elektrotehnike. Cris, god. VII., br. 1/2005., str. 113—122(խորվ.)(անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարսել Կիպաչ, նրա կյանքը և ստեղծագործությունը(խորվ.)
Marcel Kiepach in the Town Museum of Križevci(խորվ.)
Križevci.eu - Marcel pl. Kiepach(խորվ.)
Օլենովկա (գյուղ, Ժովտնևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕլենովկաՕլենովկա (ուկրաիներեն՝ Оленівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1845 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օլենովկա գյուղում բնակվում էր 200 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,023 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Արջանի լեռ

Արջանի լեռ, լեռ Լոռիում, հիշատակվում է Վախուշտի Բագրատիոնը։ Չպետք է շփոթել Արջանոց լեռնաշղթայի հետ, թեպետև այն իր տեղադրությունով նույն տարածքում է։


== Ծանոթագրություններ ==
Աշմեշենբաշի

Աշմեշենբաշի, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Անտիտավրոս լեռնահամակարգում, նրա հյուսիսարևելյան հատվածում, Օլթի գետի ստորին հոսանքի ձախ կողմում։ Ձգվում է զուգահեռականի ուղղությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Խազ (Արճեշի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խազ (այլ կիրառումներ)Խազ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Արճեշ քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևմուտք, սարավանդում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 40 տուն բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Խազն ուներ հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կինե Բեաթե Բյորնոս

Կինե Բեաթե Բյորնոս (մայիսի 12, 1980(1980-05-12), Լևանգեր, Նուր Տրյոնդելագ, Նորվեգիա), նորվեգացի դահուկորդուհի, աշխարհի գավաթի հաղթող։
Աշխարհի գավաթում Բյորնոսը առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 2000 թվականի մարտի 8-ին, իսկ արդեն 2004 թվականի նոյեմբերին տարել է իր միակ հաղթանակը աշխարհի գավաթում, էստեֆատ ոճում։ Բացի դա, աշխարհի գավաթում երկու անգամ հայտնվել է լավագույն եռյակ շարքում, երկու անգամն էլ էստեֆատ ձևում, իսկ անհատական մրցավազքերում 7-րդ տեղից բարձր հորիզոնական չի գրավել։ Բյորնոսի լավագույն ձեռքբերումը եղել է աշխարհի գավաթում 2004-2005 թվականների մրցաշրջանում, որտեղ զբաղեցրել է 27-րդ տեղը։
Իր կարիերայի ընթացքում մասնակցել է մեկ օլիմպիական խաղերի, 2005 թվականի աշխարհի առաջնությունում 10 կմ ազատ մրցավազքում զբաղեցրել է 25-րդ տեղը, սպրինտում 27-րդ տեղը և 30-րդ տեղը 30 կմ դասական ոճի զանգվածային մեկնարկում։
Օգտագործում է Fischer ընկերության արտադրած դահուկներ և կոշիկներ։


== Աշխարհի Գավաթում ընդհանուր վարկանիշ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կինե Բեաթե Բյորնոս
Շուլցենդորֆ

Շուլցենդորֆ  (գերմ.՝ Schulzendorf) , կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։ Գտնվում է Դամե Շպրևալդ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 7706 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 30-ի)։ Տարածքը կազմում է 9,08 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12 0 61 444։
Կոմունան ներառում է 4 գյուղական շրջան։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Բնության տարեգրություն

Բնության տարեգրություն, բնական էկոհամակարգերի և դրանց բաղադրիչների վիճակի ու փոփոխությունների ամենամյա տվյալների ամբողջություն, որն անհրաժեշտ է բնական համալիրների գնահատման համար։ Որպես կանոն՝ բնության տարեգրություն վարում են բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում։ Այն գլխավոր գիտական փաստաթուղթ է, որում ամփոփվում են բնության հատուկ պահպանվող տարածքի սահմանները, դիտարկումների փորձավայրերը, մշտական երթուղիները, ռելիեֆը, հողերը, օդերևութաբանական տվյալները, ջրերը, բուսական աշխարհը (տեսակային կազմը, բուսական համակեցությունները, փոփոխությունները և դրանց պատճառները), կենդանական աշխարհը (տեսակային կազմը, քանակը, փոփոխությունները և դրանց պատճառները), սահմանված կարգը (դրա խախտումները, կանխարգելիչ միջոցառումները, վնասի չափը, վնասի վերականգնումը և այլն), գիտական հետազոտությունները (թեմաները, արդյունքները), պահպանական գոտին (վիճակը, պահպանության ռեժիմը, հողօգտագործողները, խախտումները, ձեռնարկված միջոցառումները, արդյունքները և այլն) բազմամյա դիտարկումների տվյալների մշակումը և արդյունքները։
Սոսնովկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍոսնովկաՍոսնովկա (ուկրաիներեն՝ Соснівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սոսնովկա գյուղում բնակվում էր 660 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(6264) 1980 SQ

(6264) 1980 SQ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,226213 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9335 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5189 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1213,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296725 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,77° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6264) 1980 SQ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալեշկովո (գյուղ, Ռոստովսկի շրջան)

Ալեշկովո (ռուս.՝ Алешково), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Ռոստովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Միշել Աբգարիոս

Միշել Աբգարիոս (1884, Բեյրութ, Սիրիայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1953, Բեյրութ, Լիբանան), լիբանանահայ պետական գործիչ։
Յուհաննա Աբգարիոսի որդին, Աբգարիոսների գերդաստանից։


== Կենսագրություն ==
Միշել Աբգարիոսը ծնվել է 1884 թվականին Բեյրութում, հայազգի գրող Յուհաննա Աբգարիոսի ընտանիքում։ Սովորել է Բեյրութի գերմանական դպրոցում և Անթարայի քոլեջում։ 1903 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանը։ Աշխատել է Սուդանի կառավարությունում, եգիպտական բանկում։ 1922 թվականին դարձել է առևտրական քարտուղար, 1940-1942 թվականներին՝ օգնական քարտուղար Պաղեստինում։ Պարգևատրվել է Բրիտանական կայսրության շքանշանով։ Գրել է հոդվածներ, դասագրքեր, ինչպես նաև «Պաղեստինը քաչոզչության մշուշի միջից» (1946, Լոնդոն) անգլերեն աշխատությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստապհորստ

Ստապհորստ (հոլ.՝ Staphorst ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Օվերեյսել մարզում։ Տարածքը 134,29 կմ² է, բնակչությունը՝ 15.988 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 11.400 եվրո է։
Լիտցենդորֆ

Լիտցենդորֆ  (գերմ.՝ Litzendorf), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բամբերգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 6005 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 25,85 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 71 155։

Կոմունան բաժանված է 8 գյուղական համայնքի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Լույս և ստվերներ (Ճակատում)

Լույս և ստվերներ (Ճակատում), 1933 թվականին «Հայկինո» ստուդիայում (Սոյուզկինոյի հետ համատեղ) նկարահանված հայկական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը կուլակաթափության մասին է։


== Դերերում ==
կուլակ – Հրաչյա Ներսիսյան
Անահիտ – Տ. Մախմուրովա
դպրոցի պահակ Խաչան – Համբարձում Խաչանյան
ուսուցիչ – Մ. Գավրոշ
գյուղխորհրդի նախագահ – Օրի Բունիաթյան


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Իպոլիտո դե Վոլտրեգա

Սան Իպոլիտո դե Վոլտրեգա (կատ.՝ Sant Hipòlit de Voltregà, իսպ. San Hipólito de Voltregá ), մունիցիպալիտետ Իսպանիայի Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Բարսելոնա պրովինցիայի Օսոնա շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 0,9 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2007 թվականի տվյալներով եղել է 3379, խտությունը՝ 3937,50 մարդ/կմ²։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==
Unua Libro

Unua Libro (Առաջին Գիրք)՝ էսպերանտո միջազգային լեզուն մեկնաբանող առաջին տպագրությունն էր (որն այն ժամանակ կոչվում էր Lingvo Internacia, «միջազգային լեզու»)։ Գիրքը առաջին անգամ տպագրվել է ռուսերեն 1887 թ. հուլիս 26-ին Վարշավայում՝ Բժիշկ Լ. Լ. Զամենհոֆի՝ էսպերանտոյի ստեղծողի, կողմից։ Հաջորդող մի քանի տարիների ընթացքում դուրս եկան նոր հրատարակություններ ռուսերեն, եբրայերեն, լեհերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և անգլերեն լեզուներով։ Այս բուկլետում ընդգրկված էին Հայր Մերը, մեջբերումներ աստվածաշնչից, մի նամակ, բանաստեղծություններ, քերականության տասնվեց կանոնները և 900 արմատից բաղկացած բառային կազմ։ Զամենհոֆը հայտարարել էր որ «միջազգային լեզուն, ազգային լեզուների նման, հանրային սեփականություն է»։ Այս աշխատությունը Զամենհոֆը ստորագրել էր «Doktoro Esperanto» («Բժիշկ Էսպերանտո») կեղծանունով, և էսպերանտո անվանումը կապվեց լեզվին, որը էսպերանտո լեզվով նշանակում է՝ «հույս ունեցող»։


== Տես նաև ==
Proto Esperanto
Dua Libro


== Արտաքին հղումներ ==
Dr. Esperanto's International Language: Introduction and Complete Grammar ("Unua Libro" -ի անգլերեն թարգմանությոոնը, R. H. Geoghegan, 1889) գրքի ցանցային HTML տարբերակը՝ http://www.genekeyes.com/Dr_Esperanto.html Archived 2012-12-22 at the Wayback Machine.
Լիպովկա (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼիպովկաԼիպովկա (ռուս.՝ Липовка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 633 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էդուարդ Թադևոսյան

Էդուարդ Զոհրաբի Թադևոսյան (մայիսի 2, 1947(1947-05-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ջութակահար, Կոմիտասի անվան լարային քառյակի առաջին ջութակահար և գեղարվեստական ղեկավար։


== Կրթություն ==
1965 թ. ավարտել է Երևանի Չայկովսկու անվան երաժշտական հատուկ դպրոցը։ 1970 թ. ավարտել է Մոսկվայի Չայկովսկու անվան պետական կոնսերվատորիայի ջութակի բաժինը՝ Լեոնիդ Կոգանի դասարանը։


== Ստեղծագործական գործունեություն ==
1970 թ. Ավետ Գաբրիելյանի կողմից հրավիրվել է Կոմիտասի անվան պետական լարային քառյակ՝ որպես 2-րդ ջութակահար։ 1976 թվականից քառյակի գեղարվեստական ղեկավարն է ու առաջին ջութակահարը։ Հյուրախաղերով եղել է աշխարհի ավելի քան 50 երկրում։ 1988-2000 թթ. դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր։ 1996 թվականից՝ նվագախմբային ֆակուլտետի դեկան։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
1970 թ. դարձել է Կովկասյան ջութակահարների մրցույթի դափնեկիր։
Դարձել է բազմաթիվ մրցույթների ու փառատոնների դափնեկիր և հաղթող։
1967 թ. դարձել է լեհական Վենյավսկու անվան ջութակահարների միջազգային մրցույթների դափնեկիր։
1969 թ. - Ֆրանսիայի Ժան Տիբոյի անվան ջութակահարների միջազգային մրցույթների դափնեկիր։
Եղել է տեղական և միջազգային բազմաթիվ մրցույթների ժյուրիի անդամ։
ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1984)։
ՀՀ Պետական մրցանակ։
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան (2010)։
Երևանի պատվավոր քաղաքացի (2014)


== Ծանոթագրություններ ==
Ստարի Սալտով

Ստարի Սալտով (ուկրաիներեն՝ Старий Салтів), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1705 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստարի Սալտով քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 4 073 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,29 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 949,42 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Անա Արաբիա

«Անա Արաբիա» (անգլ.՝ Ana Arabia), 2013 թվականին ռեժիսոր Ամոս Գիտայի նկարահանած ֆիլմը։
2014 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Հետահայաց ցուցադրություններ» ծրագրում։


== Սյուժե ==
«Անա Արաբիա» 85-րոպեանոց մեկ պլանով նկարահանված ֆիլմը պատմում է վտարանդիների համայնքի կյանքից մեկ դրվագի մասին։ Հրեաներ, արաբներ, ովքեր մի մոռացված անկլավում ապրում են կողք կողքի Իսրայելի Յաֆֆա և Բաթ Յամ քաղաքների «սահմանին»։ Մի օր երիտասարդ լրագրողուհի Յաելն այցելում է նրանց։ Այս խարխուլ հյուղակներում՝ շրջապատված հասարակական շենքերով և կիտրոնի ծառերով լի այգիներում նա բացահայտում է կերպարներ, որոնք տարածաշրջանի ստանդարտներից դուրս են։ Յաելն այնպիսի զգացողություն ունի՝ կարծես հայտնաբերել է մարկանց ոսկեհանք։ Նա մոռանում է իր աշխատանքի մասին։ Յուսուֆի և Միրիամի, Սառայի և Ուալիդի, նրանց հարևանների, բարեկամների դեմքերն ու խոսքերը պատմում են կյանքի, երազանքների և հույսերի, սիրային պատմությունների, իղձերի և հիասթափությունների մասին։ Այս մարդկանց կապը ժամանակի հետ այլ է, քան շրջակա քաղաքաբնակներինը։ Այս կիսանորոգ ու խարխուլ վայրում համակեցության հնարավորություն կա։ Համընդհանուր փոխաբերություն է։


== Դերեր ==
Յուվալ Շարֆ
Յուսուֆ Աբու Վարդա
Սառա Ադլեր
Ասի Լևի
Ուրի Գավրիել


== Մրցանակներ ==
«Կանաչ կաթիլ» մրցանակ, SIGNIS-ի մրցանակ՝ պատվավոր հիշատակում, Վենետիկի միջազգային կինոփառատոն, Իտալիա, 2013


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմը imdb.com կայքում
Best of Venice: Amos Gitai's Ana Arabia
Ջեֆերսոն Դևիս շրջան (Լուիզիանա)

Ջեֆերսոն Դևիս շրջան (անգլ.՝ Jefferson Davis Parish), ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.707 կմ² է, բնակչությունը՝ 31.594 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ջենինգս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1912 թ.։
Ճչանակ

Ճչանակ (ռուս.՝ трещотка, трескотуха, ռուսական ժողովրդական հարվածային երաժշտական գործիք, որը ծագել է 12-րդ դարում և բաղկացած է պարանին շարած 18–20 փայտե թիթեղիկներից (երկարությունը՝ 16–18 սմ)։ Նվագողը բռնում է պարանի ծայրերից և թափահարում, որի հետևանքով արտաբերվում են չոր, շրխկան հնչյուններ։ Օգտագործվում է ժողովրդական պարերի ռիթմիկ նվագակցության համար, տարածված է տարբեր ժողովուրդների երաժշտության մեջ։


== Պատմություն ==
1992 թվականին Նովգորոդում կատարվածհնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են երկու տախտակներ, որոնք, ըստ Վլադիմիր Պովետկինի ենթադրության, 12-րդ դարում ներառված են եղել հին նովգորոդյան ճչանակների հավաքածուի մեջ։


== Կառուցվածք ==
Ռուսաստանի հարավ-արևմուտքում (Կուրսկի, Տուլայի և Կալուգայի մարզերում) օգտագործվել է հարսանեկան, մեծարման կամ պարային երգերի նվագակցման համար, երբեմն՝ լիվենկա ակորդեոնի հետ միասին։
Ճչանակը կաղնու, ընկույզի կամ թխկու՝ 14-20 փոքր (130-150 երկարությամբ, 50-70 մմ լայնությամբ) տախտակների հավաքածու է, որոնք մի ծայրից կապվում են պարանով։ Տախտակների միջև դրվում են միջնադրվածքներ, երբեմն՝ 4-8 բոժոժիկների հետ միասին։ Ճչանակը բռնում են պարանի ծայրերում գտնվող օղակներից և սուր կամ սահուն շարժումներով սեղմում են ծայրերի շերտաձողերը։

Ռուսաստանի հյուսիս-արևմուտքում օգտագործված ճչանակը բաղկացած է ուղղանկյուն շրջանակից՝ 200×100 մմ չափսերով, որի կարճ կողմում ամրացված են 1-4 առաձգական շերտաձողեր, որոնց երկարությունը մոտավորապես հավասար է շրջանակի երկարությանը։ Շրջանակը պտտվում է բռնակի վրա, իսկ առաձգական ձողերն ազատ ծայրերով շփվում են այս բռնակի ատամնավոր մասի հետ։ Ձևավորվող ճռռոցը հիշեցնում է շարունակական գնդացրային հրաձգություն։
Լենինգրադի և Նովգորոդի մարզերում պահպանվել է որպես որսորդական գործիք և մանկական խաղալիք։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Агажанов А. П. Трещотки // Русские народные музыкальные инструменты. — М.: МузГИз, 1949. — С. 28—30. — 56 с.
Багрий Ю. А. Русские трещотки // Памяти К. Квитки. Сборник статей. — М.: Советский композитор, 1983. — С. 249—269. — 303 с.
Рогаль-Левицкий Д. Р. Трещотка // Современный оркестр. Том 3. — М.: МузГИз, 1956. — С. 163—168. — 356 с.
Буданков О. А., Вахутинский М. Б., Петров В. К. Трещотки // Практический курс игры на русских народных духовых и ударных инструментах. — М.: Музыка, 1991. — С. 87—91. — 189 с.
Васильев Ю. А., Широков А. С. Трещотка // Рассказы о русских народных инструментах. — 2-е изд. — М.: Советский композитор, 1986. — С. 15. — 88 с.
Поветкин В. И. Открытие трещоток новгородских (Из опыта восстановительных работ) // Памятники культуры. Новые открытия: Письменность. Искусство. Археология. Ежегодник — 2000. — М.: Наука, 2001. — С. 160—166.


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսական գործիքներ (ռուս.)
Ճչանակներ (ռուս.)
Վուկիտիչևո

Վուկիտիչևո (ուկրաիներեն՝ Вукитичеве), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոարխանգելսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վուկիտիչևո գյուղում բնակվում էր 180 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ույազիբաշևո

Ույազիբաշևո (ռուս.՝ Уязыбашево, բաշկիրերեն՝ Өйәҙебаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 472 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Յաբլոնովկա (գյուղ, Ստարոսինյավսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅաբլոնովկաՅաբլոնովկա (ուկրաիներեն՝ Яблунівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոսինյավսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յաբլոնովկա գյուղում բնակվում էր 217 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1309 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 165,78 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օրբելի եղբայրների հուշարձան (Ծաղկաձոր)

Օրբելի եղբայրների հուշարձան, գտնվում է Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքում՝ Օրբելի եղբայրների տուն-թանգարանի հարևանությամբ։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1997 թվականին։ Ընդգրկված է Ծաղկաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Պատմություն ==
Օրբելի եղբայրների խմբային հուշարձանում քանդակագործը կերտել է Ռուբեն, Լևոն և Հովսեփ Օրբելիների դիմաքանդակները։ Հուշարձանի հարևանությամբ գտնվում է Օրբելի եղբայրների տուն-թանգարանը։
Հուշարձանը կառուցված է բազալտից։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Արտաշես Հովսեփյան
Ճարտարապետ՝ Ռոմեո Ջուլհակյան


== Օրբելիների այլ հուշարձաններ ==
Լևոն Օրբելու կիսանդրին գտնվում է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երևանի Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի բակում։
Հովսեփ Օրբելու կիսանդրին գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Սայգաֆար

Սայգաֆար (ռուս.՝ Сайгафар, բաշկիրերեն՝ Сәйғәфәр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 674 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կոլյադինեց

Կոլյադինեց (ուկրաիներեն՝ Колядинець), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 19-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Կոլյադինեց գյուղում բնակվում էր 705 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ուսիլյոսի սարկոֆագ

Ուսիլյոսի սարկոֆագ (Ուսիլյոսի քարատապան, իսպ.՝ Sarcófago de Husillos), Պալենսիա պրովինցիայի Ուսիլյոս քաղաքում հայտնաբերված Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանի 2-րդ դարի քանդակ, որը գտնվում է Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանում։


== Պատմություն ==
Քանդակը կիարառվել է 960 թվականին կոմս Մոնսոն Ֆերնանդո Անսորեսի հուղարկավորության ժամանակ։ Այժմ պահպանվում է Մադրիդի Ազգային հնագիտական թանգարանում, որտեղ բերվել է 1870 թվականին Պալենսիայի Սուրբ Մարիամ կոլեգիալ եկեղեցուց։ Քանդակի մասին առաջին տեղեկություներն ստանում ենք 16-րդ դարում, երբ պատմաբան Ամբրոսիո Մորալեսը ուսումնասիրում է այն և եզրակացնում, որ այն եղել է եկեղեցու խորանի ավետարանի կողքին՝ հին հարթ կամարի ներքո։ Քանդակը ուսումնասիրել են նաև 1832 թվականին Սեանը, 1886 թվականին՝ Կվադրադոն, 1872 թվականին՝ Աուրելիո Ֆերնանդես Գուեռան։
Քանդակը պատրաստված է մարմարից և ներկայացնում է Օրեստեսի պատմությունից տարբեր տեսարաններ՝ հոր՝ Ագամենոնի մահվան վրեժի տեսարաններ։ Հարթաքանդակը ընթերցվում է ձախից աջ, Օրիեստեսը Ֆուրիայի (բարկության աստվածուհի) ուղեկցությամբ սպանում է Աեգիստուսին։ Վերջին տեսարանում Օրեստեսը սկսում է Դելֆյան տաճարի սրբագործումը։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Գրականություն ==
García y Bellido, Antonio. Esculturas romanas de España y Portugal (en castellà). Consejo Superior de Investigaciones Científicas, 1949.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մադրիդի ազգային հնագիտական թանգարանի կայքը
Sarcófago de Husillos: Un modelo para la escultura del románico dinástico (Իսպաներեն)
Imágenes del sarcófago en la web del museo