Ուիլյամ Շենթեր

Ուիլյամ Շենթեր (անգլ.՝ William Shatner, մարտի 22, 1931(1931-03-22)[…], Notre-Dame-de-Grâce, Կոտ դը Նեժ Նոտր Դամ դե Քրաս, Մոնրեալ, Քվեբեկ, Կանադա), կանադացի դերասան և գրող։ Հայտնի է դարձել ամբողջ աշխարհում «Աստղային ճանապարհ» (1966-1969) և «Աստղային ճանապարհ։ Անիմացիոն ֆիլմ» սերիալներում, ինչպես նաև «Աստղային ճանապարհ»-ի հաջորդ յոթ գեղարվեստական ֆիլմերում խաղացած «Էնթերփրայզ» աստղանավի նավապետի՝ Ջեյմս Տիբերի Կիրկայի դերով։ Շենթերը գրել է գրքերի շարք, որտեղ պատմել է այն մասին, թե ինչպես է խաղացել իր հերոսի՝ Կիրկի դերը, և ինչ է կատարվել կինոպոեմի նկարահանումների ժամանակ, ինչպես նաև դարձել է մի քանի վեպերի համահեղինակ։ Գրել է գիտաֆանտաստիկ վեպերի շարք, որոնց հիման վրա գրվել է սցենար հեռուստատեսության համար։
1982-1986 թվականներին Շենթերը նաև խաղացել է ոստիկանության փորձառու սերժանտի գլխավոր դեր «Թի Ջեյ Հուկեր» սերիալում։ Նա երաժիշտ է, հեղինակ, պրոդյուսեր, ռեժիսոր և հայտնի գովզդող։ 2004-2008 թվականներին «Բոստոնի փաստաբանները» հեռուստատեսային դրամայում խաղացել է փաստաբան Դենի Քրեյնի դերը, որի համար արժանացել է «Էմմի» և «Ոսկե գլոբուս» մրցանակների։ 2009 թվականին Սենթերը հնչունավորել է «Գավոններ» մուլտսերիալի գլխավոր հերոսին՝ Դոնա Սալմոնելա Գավոնին։


== Մանկություն և պատանեկություն ==
Շենթերը ծնվել է Կանադայի Քվեբեք նահանգի Մոնրեալ քաղաքում։ Աննա Շենթերի և հագուստ արտադրող Ջոզեֆ Շենթերի որդին է։ Ունի երկու քույր՝ Ջոյ և Ֆարլա։ Հայրական կողմի պապիկի՝ Վուլֆ Շաթների ազգանունն անգլերեն լեզվով վերաձևակերպվել է որպես Շենթեր։ Շենթերի պապիկն ու տատիկը Ավստրալիայի, Լեհաստանի, Հունգարիայի և Ուկրաինայի հրեա ներգաղթյալներ են, այդ պատճառով նրան դաստիարակել են՝ համաձայն կոնսերվատիվ հուդայականություն կրոնի։ Նա սովորել է Ուիլինգդոնյան նախնական Նոտր-Դամ-դը-Գրաս դպրոցում և Մոնրեալի Բարոն Բինի, ինչպես նաև Ուեսթ-Հիլի միջնակարգ դպրոցում։ Շենթերը Մոնրեալի մանկական թատրոնի շրջանավարտ է։ ՄաքԳիլի համալսարանում ստացել է բակալավրի կոչում «առևտուր» մասնագիտացմամբ։


== Կարիերա ==


=== Թատրոն, ֆիլմեր և աշխատանք հեռուստատեսությունում ===

Շենթերը սովորել է որպես դասական շեքսպիրյան դերասան և մասնակցել է Օնտարիո նահանգի Ստրատֆորդ քաղաքի շեքսպիրյան փառատոնին։ Ստրատֆորդի փառատոնին խաղացել է շեքսպիրյան մի շարք դերեր․ հայտնի «Էդիպուս արքա» պիեսում Սոֆոկլեսի երկրորդական դերը, որը բեմադրվել է Թայրոն Գաթրիի կողմից, «Հենրի 5-րդ»-ի մեջ Շեքսպիրի և «Տամերլան»-ի մեջ Մարլոյի դերերը։ Որոշ ժամանակ անց Շենթերը խաղացել է Բրոդվեյի թատրոնում։ 1954 թվականին «Հաուդի-Դուդի շոուի» կանադական տարբերակում նշանակվել է «ռենջեր Բաբի» դերում։ Շենթերը եղել է Քրիսթոֆեր Պլամերի փոխարինողը, նրանք երկուսն էլ խաղացել են երկու հակառակորդների գլխավոր դերեր «Աստղային ճանապարհ 6։ Փակ երկիրը» ֆիլմում։
Չնայած նրան, որ նրա պաշտոնական առաջնելույթը կինոյում կայացել է 1951 թվականին «The Butler’s Night Off» ֆիլմով, իր առաջին Ալյոշա Կարամազովի դերը Շենթերը խաղացել է 1958 թվականին «Կարամազով եղբայրներ» ֆիլմում՝ Յուլ Բրիների հետ միասին։ 1959 թվականին Բրոդվեյի թատրոնի «Սյուզ Վոնգի աշխարհը» ներկայացման մեջ նրա աշխատանքը Լոմաքսի դերի վրա արժանացել է դրական արձագանքների։ 1960 թվականին Շենթերը Մաքլեյն Բարթոնի հետ միասին խաղացել է Ուեյն Գորեմի դերը «Օրենքից դուրս» հեռուստասերիալի երկու էպիզոդներում։ 1961 թվականին խաղացել է «Կրակոց մթության մեջ» բրոդվեյան պիեսում Ջուլի Հարիսի հետ միասին, որի ռեժիսորն էր Հարոլդ Կլերմենը։
1962 թվականին Շեթները գլխավոր դեր է խաղացել Ռոջեր Կորմանի «Զավթիչ» ֆիլմում։ Նա նաև նկարահանվել Է Սթենլի Կրամերի «Նյուրնբերգյան դատավարություն» ֆիլմում և «Մթնշաղ գոտի» գիտաֆանտաստիկ սերիալի երկու էպիզոդներում՝ «Nick of Time» և« Nightmare at 20,000 Feet»: 1963/1964 թվականի եթերաշրջանում Շեթները հայտնվել է երկու սերիալների էպիզոդներում՝ Չենինգ և Հնարավորի «Սահմաններից դուրս» («Սառը ձեռքեր, ջերմ սիրտ»)։ 1963 թվականին նա գլխավոր դեր է խաղացել «Զինվոր» (Ընտանեկան թատրոն) ֆիլմում, ինչպես նաև «Սաղմոսներ» սերիալի մի քանի ծրագրերում։ 1964 թվականին Շեթները, որպես «հրավիրված աստղ», գլխավոր դեր է խաղացել «Լրագրող» հեռուստասերիալի «He Stuck in His Thumb» սերիայում։
Շեթները, որպես հրավիրված աստղ, նկարահանվել է «The Man from U.N.C.L.E.» հեռուստասերիալի իններորդ էպիզոդում Լեոնարդ Նիմոյի հետ, որի հետ նա շուտով նկարահանվել է «Աստղային ճանապարհ» սերիալում։ 1965 թվականին Շեթները գլխավոր դեր է խաղացել «Մարդկանց համար» դրամայում՝ շրջանային դատախազի օգնականի՝ երկրորդ պլանի դերասանուհի Ջեսիկա Ուոլթերի հետ (13 էպիզոդ)։ 1965 թվականին նա գլխավոր դեր է խաղացել «Չար ոգի» գոթական վեպի հիման վրա նկարահանված ֆիլմում, որը երկրորդ լիամետրաժ ֆիլմն է, որում բոլոր երկխոսություններն արտաբերվում էին էսպերանտո արհեստական լեզվով։


== Անձնական կյանք ==
Ուիլյամի առաջին երկու ամուսնությունները՝ Գլորիա Ռենդի (նրանից ունի երեք դուստր) և Մարսի Լաֆերտի Շեթների հետ, ավարտվել են ամուսնալուծություններով։ Նրա երրորդ կինը՝ Ներին Քիդը, մահացել է։ Այժմ ամուսնացած է չորրորդ անգամ՝ Էլիզաբեթ Մարտինի հետ։


== Ֆիլմագրություն ==


== Գրքեր ==


=== Ֆանտաստիկ ===
«Պատերազմ իրականության հետ»
Star Trek series, all with Judith and Garfield Reeves-Stevens
Star Trek: The Ashes of Eden, 1995, ISBN 0-671-52035-0
Star Trek: The Return, 1996, ISBN 0-671-52610-3
Star Trek: Avenger, 1997, ISBN 0-671-55132-9
Star Trek: Spectre, 1998, ISBN 0-671-00878-1
Star Trek: Dark Victory, 1999, ISBN 0-671-00882-X
Star Trek: Preserver, 2000, ISBN 0-671-02125-7
Star Trek: Captain’s Peril, 2002, ISBN 0-7434-4819-7
Star Trek: Captain’s Blood, 2003, ISBN 0-671-02129-X
War series
Man o' War, 1996, ISBN 0-399-14131-6
The Law of War, 1998, ISBN 0-399-14360-2
Quest for Tomorrow series
Delta Search, 1997, ISBN 0-06-105274-4
In Alien Hands, 1997, ISBN 0-06-105275-2
Step into Chaos, 1999, ISBN 0-06-105276-0
Beyond the Stars, 2000, ISBN 0-06-105118-7
Shadow Planet, 2002, ISBN 0-06-105119-5
Comic book adaptations
Star Trek: The Ashes of Eden, DC Comics graphic novel, 1995, ISBN 1-56389-235-9


=== Հրապարակախոսություն ===
Captain’s Log: William Shatner’s Personal Account of the Making of «Star Trek V: The Final Frontier», as told by Lisabeth Shatner, 1989, ISBN 0-671-68652-6
Star Trek Memories, with Chris Kreski, 1993, ISBN 0-06-017734-9
Star Trek Movie Memories, with Chris Kreski, 1994, ISBN 0-06-017617-2
Get a Life!, with Chris Kreski, 1999, ISBN 0-671-02131-1
Star Trek: I’m Working on That: A Trek from Science Fiction to Science Fact, with Chip Walker, 2002, ISBN 0-671-04737-X


== Սկավառակագրություն ==
The Transformed Man (Decca, 1968)
William Shatner Live (Lemli, 1977)
Spaced Out: The Very Best of Leonard Nimoy and William Shatner (compilation) (Universal International, 1997)
Has Been (Shout! Factory, 2004)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Վիլյամ Շենթերի պաշտոնական DVD-ակումբ Archived 2020-08-13 at the Wayback Machine.
Հարցազրույց Վիլյամ Շենթերի հետ Slashdot-ում
Վիլյամ Շենթերի ֆան կայքը
Վիլյամ Շենթերը Fame Tracker-ում
NY Times story on William Shatner’s «Has Been» album with Ben Folds
Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերով transcript of the Get A Life! skit
World Poker Tour Profile