Նիկոլայ Լիտվինով

Նիկոլայ Լիտվինով (ռուս.՝ Никола́й Влади́мирович Литви́нов, մայիսի 6 (19), 1907, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 27, 1987(1987-12-27), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային դերասան, ռեժիսոր, եղել է ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1972 թվական)։ Երեխաների համար ռադիոհեռարձակման խորհրդային առաջատար վարպետներից մեկն է։    


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1907 թվականի մայիսի 6-ին, Թիֆլիս քաղաքում (այժմ` Թբիլիսի)։ Նրա մայրը հելլենուհի Եվդոկիա Ատմանակին էր, ծագում էր հույների ընտանիքից, որոնք հաստատվել էին Ղրիմում 19-րդ դարի կեսերին, հայրը` Վլադիմիր Լիտվինովը, ծագումով կուբանյան կազակներից էր, ապրում էր ադիգեական ստանիցայում։           
Սովորել է ՑՏԵՏԻՍ-ում (հետագայում` Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտում)` Ա. Պետրովսկու կուրսում։ 
1926-1930 թվականներին որպես դերասան է աշխատել Մոսսովետի անվան թատրոնում, այնուհետև` Սմոլենսկ քաղաքի Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի անվան դրամատիկական թատրոնում, որտեղ խաղացել է Ժադովի և Օվոդի դերերը։  
1933-1941 թվականներից եղել է Լենսովետի անվան թատրոնի դերասան, այնուհետև աշխատել է Մոսկվայի Փոքր թատրոնի դրամաների ստուդիայում և Մոսկվայի Լենինի անվան կոմերիտմիության թատրոնում։ «Պյոտր Առաջին» (1937 թվական) ֆիլմում փոքր դեր է կատարել։
1932 թվականից սկսել է աշխատել ռադիոյում, նախ` որպես դերասան, հետագայում (1938 թվականից) և՛ որպես ռեժիսոր, և հատկապես երեխաների համար որպես ռադիոհաղորդման դերասան։ Լայնորեն հայտնի է եղել որպես «ռադիոկախարդ» (ֆիրմային կախարդման բառերն էին` «կրիբլե, կրիբլե, բումս»)։
Առավել հայտնի աշխատանքներից են` «Ոսկե բանալին կամ Բուրատինոյի արկածները» (1949 թվական, ըստ Ալեքսեյ Տոլստոյի հեքիաթի, բեմադրությունն ըստ Ռոզա Իոֆֆեի), որտեղ Լիտվինովը խաղացել է բոլոր դերեը` այդ փաստով կարելի է  նկարագրել Լիտվինովի բազմակողմանի տաղանդը, «Անագե տոկուն զինվորիկը» (ըստ Հանս Քրիստիան Անդերսենի հեքիաթի), «Թմբկահարի ճակատագիրը» և «Հեռու երկրները» (ըստ Արկադի Գայդարի) «Պատմություն այն մասին, թե ինչպես Իվան Իվանովիչը կռվեց Իվան Նիկիֆորովիչի հետ» (ըստ Նիկոլայ Գոգոլի), «Կրակը ցատկում է», «Սինյուշկայի ջրհորը» և այլն (ըստ Պավել Բաժովի հեքիաթների) և այլն։  
Երեխաների համար բեմադրել է «Դե գուշակիր» ռադիոխաղերի շարքը, որում ինքը մասնակցել է որպես հաղորդավար։ Իր ստեղծագործական կյանքի համար Նիկոլայ Լիտվինովը բեմադրել է հարյուրավոր ռադիոներկայացումներ և ղեկավարել է հազարավոր ռադիոհաղորդումներ։ 1970-ական 1980-ական թվականներին հաջողությություն է վայելել «Ռադիոդաստիարակ» հաղորդումը, որը նույնպես ստեղծվել է Լիտվինվի ղեկավարությամբ և իր մասնակցությամբ։ Դերասանի նշանավոր ինտոնացիան և «Բարև՛, ընկեր։ Ուզո՞ւմ ես, ես քեզ հեքիաթ պատմեմ» դիմումը դարձել են Լիտվինովի «այցետոմսը»։ Լիտվինովը բազմիցս մասնակցել է մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի հնչյունավորմանը։     
Վերջին ռադիոձայնագրությունը կատարել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 24-ին և մահացել է դեկտեմբերի 27-ին։ 
Թաղված է Մոսկվա քաղաքի Վագանկովյան գերեզմանատանը։ 
Մուլտֆիլմերի հնչյունավորում

Ֆիլմերի հնչյունավորում

1953 թվական` Չուկը և Գեկը` ձայն կադրի հետևից (տիտրերում չէ)
1982 թվական` Արցունքները կաթում էին`  պատմողԸնտանիք

Կինը` Լյուդմիլա (Նոենիլա) Մարատովա (14.11.1928-2008 թվական), եղել է ՌԽՖՍՀ վաստակավոր դերասանուհի (12.02.1985 թվական), Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտի ուսուցիչ (բեմական խոսք) և Համամիութենական ռադիոյի հաղորդավար, 1978 թվականից եղել է դերասան Ռոստիսլավ Պլյատի կինը։
Որդին ջութակահար, միջազգային մրցույթների դափնեկիր Վլադիմիր Լիտվինովն է (1934-1976 թվական)։
Դուստրը դերասանուհի, գեղարվեստական խոսքի վարպետ, Ռուսաստանի վաստակավոր դերասանուհի Նատալյա Լիտվինովան (1941-2012 թվական) է։
Թոռը դերասան, ավելի քան 140 աուդիոգրքերի կատարող Իվան Լիտվինովն է (ծն. 1978 թվական)։


== Կոչում և մրցանակներ ==
ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1956 թվական)։
ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1972 թվական)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նիկոլայ Լիտվինովի կենսագրությունը
Նիկոլայ Լիտվինովի կենսագրությունը և լուսանկարներ
100 տարի Լիտվինովի ծննդից Archived 2013-04-30 at the Wayback Machine.
«Նա պարզապես հրաշագործ էր աշխատում (հարցազրույց դստեր` Նատալյա Լիտվինովայի հետ)
Лебедева Е.։ «Радионяня — была такая передача…»։ ТЦ ЮНЕСКО։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին։ Վերցված է 2012-10-17