armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Զալուժիե (գյուղ, Վլադիմիր-Վոլինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶալուժիեԶալուժիե (ուկրաիներեն՝ Залужжя), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1850 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զալուժիե գյուղում բնակվում էր 305 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,835 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 365,27 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սանտա Լուչիա դի Սերինո

Սանտա Լուչիա դի Սերինո (իտալերեն՝ Santa Lucia di Serino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1516 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 505 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83020, հեռախոսային կոդ՝ 0825։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Ծանոթագրություններ ==
Մորթիավոր ոսկեբզեզ

Մորթիավոր ոսկեբզեզ (լատ.՝ Acmaeoderella pellitula), ոսկեբզեզների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
4,5-6,5 մմ երկարությամբ, խիստ ուռուցիկ, ձգված, քիչ փայլուն, սև գույնի՝ լավ արտահայտված բրոնզագույն փայլով, մարմնով մանր բզեզ է։ Հազվադեպ կապտամանուշակագույն վերնաթևերը մետաղական կապույտ են։


== Տարածվածություն ==
Հանդիպում է Հայաստանում, Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Հայաստանում հանդիպում է Հացավան գյուղի շրջակայքում (Կոտայքի մարզ), Գոռավանի ավազուտներում` Վեդի քաղաքի մոտ (Արարատի մարզ) և Մեղրի քաղաքի շրջակայքում (Սյունիքի մարզ), ինչպես նաև «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում։


== Էկոլոգիա ==
Ապրում է ավազոտ անապատներում և տարբեր տեսակի կիսաանապատներում։ Թռչում են մայիսին-հուլիսի սկզբին, որպես լրացուցիչ սնունդ օգտագործում են հազարտերևուկների ծաղկաբույլերը։ Թրթուրների կերային բույսերը հայտնի չեն։


== Պահպանություն ==
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է, որը Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Հանդիպում են եզակի առանձնյակներով։ Թվաքանակի փոփոխության միտումները բացահայտված չեն։
Վտանգման հիմնական գործոններ են հանդիսանում չոր և կիսաչոր խոցելի տարածքներում անասունների չկարգավորված արածեցումը, դրանց գյուղատնտեսական նպատակներով յուրացումը։
Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցում, «Արևիկ» ազգային պարկում և «Գոռավանի ավազուտներ» պետական արգելավայրում։


== Ծանոթագրություններ ==
Черника (ալբոմ)

Черника (հայերեն՝ Հապալաս), Ռեմ Դիգգայի երրորդ սոլո ալբոմը, որը թողարկվել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 15-ին։ Ալբոմը քնարական է. հիմնականում, հեղինակը դրանում սիրային երգեր է երգում։
Հաջակցություն ալբոմին` «Тайна» և «Шмарина» երգերի համար տեսահոլովակներ են թողարկվել։ 


== Շապիկ ==
Շապիկը նախագծել է Դենիս Գրեչկոն։ Դրա վրա պատկերված է Վիկա Նալչիկովայի` Ռոման Վորոնինի ընկերուհու դեմքը։ Գունային ձևավորումը հապալասի երանգներով է։


== Երգերի ցուցակ ==


== Արձագանքներ ==


== Ձայնագրության մասնակիցներ ==
Հեղինակ. Ռեմ Դիգգա
Տիրապետում. Յաշար Գասանով
Շապիկի ձևավորում. Դենիս Գրեչկո
Բառեր. Ռեմ Դիգգա (1-15), Գուֆ (10)
Երաժշտություն. Ռեմ Դիգգա (1, 4-15),  Վլադի (2),  PTF (3),  Յաշար Հասանով (5),
հարվածային: Ռոբերտ Գալստյան (1, 6),
ջութակ: Ելենա Կրետովա (9, 14),
ստեղներ: Իվան Զասիդկևիչ (9, 12)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Рем Дигга «Черника». Дискография. Rap.ru.
Рем Дигга «Черника». Рецензия Николая Редькина. Rap.ru.
Рем Дигга «Черника». Рецензия Вадима Тихомирова. Keep-it-real.ru.
Рем Дигга «Черника». Рецензия. Respecta.net.
Рем Дигга «Черника». Рецензия. Porno-rap.com.
(7390) Կունդերա

(7390) Կունդերա (անգլ.՝ Kundera), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի օգոստոսի 31-ին Կլետի աստղադիտարանի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,544013 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0158 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0723 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1482,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,242899 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,89° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7390) Կունդերա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յանոշ Գալիչ

Յանոշ Գալիչ (ռուս.՝ Янош Галич, հունգ.՝ Gálicz János, 1890, Tótkomlós, Orosháza District, Békés County, Հունգարիա - 1939, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հունգարական ծագմամբ խորհրդային զինվորական, Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, որտեղ ուներ «Գեներալ Գալ» (General Gal) մականունը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1890 թվականին Ավստրո-Հունգարիայի Տոտկոմլոշ քաղաքում (ներկայումս Բեկեշ, Հունգարիա)։
Ավստրո-հունգարական բանակի կազմում գտնվելով՝ մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Արևելյան ճակատում գերի է դարձել։ Դարձել է կումունիստ, մտել է Կարմիր բանակ, մասնակցություն է ունեցել Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին։
Սովորել է Մոսկվայի Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայում, ստացել է գնդապետի զինվորական կոչում։ 1936 թվականին Իսպանիա է ուղարկվել, որտեղ մասնակցել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին Իոսիֆ Իվանովիչ Գալա անվան տակ (իսպ.՝ José Ivanovich Gal): 1937 թվականի սկզբին որոշ ժամանակ հրամանատարություն է արել Աբրահամ Լինքոլնի անվան ինտերբրիգադում, սակայն նրան փոխարինել է Վլադիմիր Չոպիչեմը։ Հետո հրամայել է ուրիշ իսպանական ստորաբաժանումներում։
Իսպանացի ազգայնականների հաղթանակից հետո վերադառնում է ԽՍՀՄ, որտեղ նրան ճնշում էին, դատապարտվել է զինվորական դատարանում, իսկ 1939 թվականին, ինչպես և Վլադիմիր Չոպիչը, մահապատժի է ենթարկվել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Платошкин Николай Николаевич. «Гражданская война в Испании. 1936-1939 гг.», Москва, 2005. «ОЛМА-ПРЕСС», ISBN 5-224-04456-1.


== Արտաքին հղումներ ==
GALICZ, Janos
Spanje 36 - 39
YAMAKASI (ալբոմ)

YAMAKASI, վլադիկավկազյան Miyagi & Andy Panda դուետի հինգերորդ ստուդիական կոնցեպտուալ ալբոմն է, որը թողարկվել է 2020 թվականի հուլիսի 17-ին՝ Hajime Records լեյբլի միջոցով։ Այս դուետի սկավառակագրության մեջ առաջին ալբոմն է, որը ձայնագրվել է առանց հրավիրված կատարողների մասնակցության։ YAMAKASI-ն եղել է Ազամատի և Սոսլանի առաջին նախագիծը` 2018 թվականից ի վեր «Hajime, pt. 3» ալբոմից հետո։


== Նկարագրություն ==
«Մենք փորձեցինք այն դարձնել ամբողջական, ինքնաբավ կտավ, որը կարող է լսելի և հասկանալի լինել,-խոստովանում են Ազամատը և Սոսլանը։ Երաժշտական առումով այս աշխատանքը լի է հուզիչ հնչեղությամբ, ժամանակին հարվածող հուքերով և անվերջ էքսպերիմենտներով»։ Ալբոմն իր անունը ստացել է ֆրանսիական «Յամակասի» մարտական ֆիլմից։


== Պատմություն ==
Սկզբնապես վլադիկավկազյան դուետը չէր նախատեսում այդքան շուտ թողարկել հինգերորդ ալբոմը։ Դրան նպաստել է Առնելլա Պերսաևայի ընտանիքի ողբերգությունը. 2019-ին երկու տարեկան աղջկա մոտ ախտորոշվել է ողնաշարի մկանային ատրոֆիա։ Բուժման համար անհրաժեշտ էր մոտ 2 միլիոն դոլար, իսկ դուետը չէր կարող անտարբեր մնալ։ Մեկ տարվա ընթացքում Ազամատը և Սոսլանը ձայնագրել են իրենց հինգերորդ ստուդիական ալբոմը, իսկ 2020 թվականի մարտի 5-ին այն ամբողջովին վերաձայնագրվել է։ 
Որոշակի գումար հավաքելու համար MiyaGi & Andy Panda-ն դեռ 2019 թվականին հայտարարել էր եվրոպական քաղաքներում «Arnella’s Tour» բարեգործական համերգային շրջագայության մասին։ Բայց [[COVID-19|կորոնավիրուսային վարակի տարածման պատճառով համերգներ անցկացվել են միայն Բեռլինում և Պրահայում։ Այնուհետև, 2020 թվականի մարտի 25-ին, դուետը մեկնարկել է #YAMAKASICHALLENGE, որի էությունը երկրպագուների կամավոր նվիրատվությունների միջոցով գումար հավաքելն էր։ Այսպիսով, ի վերջո, հաջողվել է հավաքել 11 միլիոն ռուբլի, և Առնելան հաջողությամբ ստացել է բուժումը։ 
Այս ընթացքում դուետին հաջողվել է թողարկել «Utopia» և «Мало нам» սինգլներն առաջիկա ալբոմից։ 2020 թվականի հունիսի 5-ին դուետը մի հատված է թողարկել «YAMAKASI»-ի թրեքերից մեկից։ 
Հունիսի 26-ին Miyagi & Andy Panda-ն հրապարակել են թրեքլիթսը, իսկ հուլիսի 2-ին նրանք հայտարարել են ալբոմի թողարկման ամսաթիվը։
Ալբոմը թողարկվել է 2020 թվականի հուլիսի 17-ին, Apple Music, iTunes, BOOM, Yandex.Music և Spotify թվային հարթակներում։ Ալբոմը iTunes-ի և Apple Music-ի ալբոմների աղյուսակներում սկսել է անմիջապես առաջին հորիզոնականից։


== Երգերի ցուցակ ==


== Ծանոթագրություններ ==
121


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Ապրիլի 26 - Մարկոս Ավրելիոս, Հռոմի կայսր, Անտոնինոսների հարստության ներկայացուցիչ, ուշ ստոյիկյան դպրոցին պատկանող փիլիսոփա, Էպիկտետոսի հետևորդ, «Խորհրդածություններ» երկի հեղինակ


== Մահեր ==
121 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 121 թվականն է, 
II դարի 21-րդ տարին։
(422) Բերոլինա

(422) Բերոլինա (անգլ.՝ Berolina), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1896 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Գուստավ Վիտի կողմից Բեռլինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,228492 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7524 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7046 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1215,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29627 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5° անկյուն։
Բերոլինա աստերոիդը դասվում է Ֆլորայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 7438 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,17 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,33։ Այս ընտանիքի աստերոիդների էքսցենտրիսիտետները ընկնում են 0,109-0,168 միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը՝ 2,4°-6,9°։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է D դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(422) Բերոլինա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օլշանա (գյուղ, Իչնյայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕլշանաՕլշանա (ուկրաիներեն՝ Ольшана), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Իչնյայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Օլշանա, Վիլշանա։
Չճշտված տվյալներով Օլշանա գյուղում բնակվում էր 653 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4169 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 168,87 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շրջանավարտուհու սպանությունը

«Շրջանավարտուհու սպանությունը» (անգլ.՝ The Preppie Murder), կինոֆիլմ` հիմնված իրական դեպքերի վրա։


== Սյուժե ==
Հայտնաբերվել է երիտասարդ կնոջ դի։ Ոստիկանությունը կասկածում է այն տղամարդուն, ում հետ վերջին անգամ տեսել են աղջկան։ Նա պնդում է, որ աղջիկը պատահաբար է մահացել սեքսի ժամանակ։ Մահացածի հարազատները չեն ցանկանում հաշտվել նման մեկնաբանության հետ և դատախազից պահանջում են նրան դատապարտել սպանության համար։ Բայց կասկածյալը շատ լավ փաստաբան ունի։ Ի վերջո նա իրեն մեղավոր է ճանաչում չկանխամտածված սպանության մեջ։


== Դերերում ==
Դեննի Այելլո` խուզարկու Մայք Շիհան
Լարա Ֆլին Բոյլ` Ջենիֆեր Լիվին
Ուիլյամ Բոլդուին` Ռոբերտ Չեմբերս
Ջոաննա Կերնս` Լինդա Ֆաիրշտայն
Ջեյմս Հենդի` խուզարկու Քուին
Ուիլյամ Դևին` Ջեկ Լիթմեն
Տյուզդի Նայտ` Շոուն
Սանդրա Բուլոք` Ստեյսի


== Արտադրություն ==
Ֆիլմը նկարահանվել է հիմնականում Լոս Անջելեսում, սակայն որոշ արտատարածքային նկարահանումներ տեղի են ունեցել Նյու Յորքում։ Մայք Շիհանը, որը քննել է գործը, նկարահանման ժամանակ եղել է ֆիլմի խորհրդատուն։ Ջենիֆեր Լիվինի ծնողները հրաժարվել են մասնակցել, նրա հայրը դա անվանել է «շահագործում»։ Լինդա Ֆաիրշտայնը և Ջեկ Լիթմանը ևս հրաժարվել են մասնակցությունից։ Ռեժիսոր Ջոն Հերցֆելդը ցանկացել է պատմել Ջենիֆեր Լիվինի պատմությունը և «մաքրել այն կեղտից»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Убийство выпускницы»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Рецензия Михаила Иванова Archived 2011-11-08 at the Wayback Machine.
Սևաբերդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Սևաբերդ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թվականին հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 33 հուշարձան (11 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Գաղտնի միաբանություն (հեռուստասերիալ)

«Գաղտնի միաբանություն» (անգլ.՝ The Order), սարսափ և ֆենտեզի ժանրի կանադական հեռուստասերիալ, որն ստեղծել է Դենիս Հիթոնը։ Հեռուստասերիալի պրեմիերան կայացել 2019 թվականի մարտի 7-ին Նեթֆլիքսով։ Գլխավոր դերակատարներն են Ջեյք Մենլին, Սառա Գրեյը, Սեմ Թրեմլը, Մեթ Ֆրյուերը, Քեթրին Իզաբելը և այլն։
2019 թվականի մարտին Նեթֆլիքսը երկարացրել է հեռուստասերիալը՝ երկրորդ եթերշրջանով, որի պրեմիերան նշանակված է 2020 թվականին։


== Սյուժե ==
Քոլեջի առաջին կուրսի ուսանող Ջեյք Մորտոնը իմանում է բազմադարյա պատմությամբ գաղտնի մոգական կազմակերպության մասին և դառնում է նշանակալից կերպար՝ մարդագայլերի և սև մոգերի միջև ընթացող պատերազմում։


== Դերերում ==


=== Հիմնական կազմ ===
Ջեյք Մենլի - Ջեք Մորտոն
Սառա Գրեյ - Ալիսա Դրեյք
Մեթ Ֆրյուեր - Փիթեր Մորտոն
Դևերի Ջեյքոբս - Լիլիթ Բատորի
Լոուրիզա Տրոնկու - Գաբրիելլա Դյուպրե
Ադամ ԴիՄարկո - Ռենդալ Կրպիո
Թոմաս Էլմս - Հեմիշ Դյուք


=== Երկրորդական կազմ ===
Քեթրին Իզաբել - Վերա Սթոուն
Սեմ Թրամել - Էրիկ Քլարկ


== Եթերաշրջաններ ==


== Սերիաների ցանկը ==


=== 1 եթրեշարջան (2019) ===


== Արտադրություն ==


=== Մշակում ===
2018 թվականի ապրիլի 17-ին հայտարարվել է, որ Նեթֆլիքսը պատվիրել է առաջին եթերաշրջանի առաջին սերիան և այն, որ եթերաշրջանը բաղկացած է 10 սերիայից։ Հեռուստասերիալը ստեղծել է Դենիս Հիթոնը, որը նաև սցենարիստ և գործադիր պրոդյուսեր է։ 2019 թվականի մարտի 28-ին հայտարարվել է, որ հեռուստասերիալը երկարացվել է երկրորդ եթերաշրջանով, որը նույնպես բաղկացած է 10 սերիայից։


=== Թողարկում ===
2019 թվականի փետրվարի 21-ին թողարկվել է հեռուստասերիալի պաշտոնական թրեյլերը։ Հեռուստասերիալը թողարկել է Նեթֆլիքսը 2019 թվականի մարտի 7-ին։


== Արձագանքներ ==
Առաջին եթերաշրջանը դրական արձագանքներ է ստացել հեռարձակումից հետո։ Rotten Tomatoes կայքում հեռուստասերիալն ունի 100 % վարկանիշ, որը հիմնվել է 5 արձագանքների վրա և ունի միջին՝ 7,33/10 միավոր։


=== Մրցանակներ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջան

Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջան (ուկրաիներեն՝ Володарсько-Волинський район), շրջան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Վոլոդարսկ-Վոլինսկի։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 870 կմ²։


== Բնակչություն ==
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 38000 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 43,68 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Աշխարհագրական գիտությունները Հայաստանում

Աշխարհագրական գիտություններ Հայաստանում, նրանց զգալի տեղեկություններ կան վաղմիջնադարյան հայկական պատմագրական աղբյուրներում։ Հիշարժան են Մովսես Խորենացու «Պատմութիւն Հայոց»-ը (5-րդ դար) և Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացոյցը» (7-րդ դար), որտեղ արտացոլված են Անտիկ աշխարհի աշխարհագրական շատ գաղափարներ։
Արմեն Բուդաղյան

Արմեն Գևորգի Բուդաղյան (նոյեմբերի 5, 1936(1936-11-05), Երևան)՝ հայ երաժշտագետ, Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2009)։
ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Գևորգ Բուդաղյանի որդին է։


== Կրթություն ==
1960 թ. ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի ջութակի, 1963 թ.՝ երաժշտագիտության բաժինները։
1967 թ. ավարտել է Լենինգրադի կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրան՝ որպես երաժշտագետ։
1970 թ. Լենինգրադի կոնսերվատորիայում պաշտպանել է թեկնածուական թեզ («Ջութակի սոնատի զարգացման ուղիները Հայաստանում») թեմայով։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1963 թվականից վարում է համերգ-դասախոսություններ մանկապատանեկան լսարանի համար («Դպրոցականի ֆիլհարմոնիա»)։
1963 թվականից Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի երաժշտական խմբագիրն է։
1967 թվականից Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում դասավանդում է երաժշտության պատմություն։
1993 թվականից դասավանդում է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։


== Երաժշտագիտական գործունեություն ==
Երաժշտագիտական գործունեությունը վերաբերում է հայ երաժշտությանը վերաբերող ուսումանսիրություններին (ԵՊԿ պատմություն, կոմպոզիտորներին և երաժշտագետներին վերաբերող մենագրություններ)։


=== Հրատարակված աշխատություններ ===
Հրաչյա Բոգդանյան, 1994
Ալեքսանդր Չաուշյան, 1995
Կարպ Սավելևիչ Դոմբաև, 1996 (ռուսերեն)
Ջութակահար Հակոբ Վարդանյանը, 1998 (ռուսերեն)
Ավետ Գաբրիելյանը ուղու սկզբին, 1999 (ռուսերեն)
Ալեքսանդր Հարությունյան. Հուշեր (հեղինակ-կազմող), 2000 (ռուսերեն)
Ալեքսանդր Հարությունյան։ Հուշեր (կազմող-հեղինակ), 2000
Ադամ Խուդոյան. Հուշեր (հեղինակ-կազմող), 2001 (ռուսերեն)
Վիլլի Մոկացյան, 2002 (ռուսերեն)
Կ. Ս. Սարաջևը և նրա անվան Մոսկովյան սիմֆոնիկ նվագախումբը (հեղինակ-կազմող), 2002 (ռուսերեն)
Էդվարդ Միրզոյան. «Ֆրագմենտներ» (հեղինակ-կազմող), 2005 (ռուսերեն)
Կարեն Կոստանյան (երաժիշտ, ուսուցիչ, ընկեր), 2008 (ռուսերեն)
Երևանյան Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիան-85 (նկարներում, փաստաթղթերում, ասույթներում), 2008 (ռուսերեն)
Վահե Ահարոնյան, 2011 (ռուսերեն)
Լևոն Զորյան, 2012 (ռուսերեն)


== Կոչումներ, մրցանակներ ==
Արվեստագիտության թեկնածուի գիտական աստիճան, 1970
ԵՊԿ պրոֆեսոր, 1989
Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (2009)
Երևանի քաղաքապետի ոսկե մեդալ, 2012
Մովսես Խորենացու մեդալ, 2017
ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2017


== Ծանոթագրություններ ==
Նարա (այլ կիրառումներ)

Նարա, կարող է վերաբերել՝

Նարա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում
Նարա - գետ Ռուսաստանում
Նարա - քաղաք Ճապոնիայում
Չորչան

Չորչան (վրաց.՝ ჩორჩანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Ադիգենի մունիցիպալիտետում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1360 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ադիգենից հեռու է 1 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 264 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջովաննի Բատիստա Վիոտտի

Վիոտտի (իտալերեն՝ Giovanni Battista Viotti) Ջովաննի Բատիստա (մայիսի 12, 1755(1755-05-12)[…], Ֆոնտանեթո Պո, Վերչելլի, Պիեմոնտ, Իտալիա - մարտի 3, 1824(1824-03-03)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), իտալացի ջութակահար և կոմպոզիտոր։ 
1775 թվականից՝ պալատական երաժիշտ Թուրինում։ 1782-1792 թվականներին ապրել է Փարիզում, 1792 թվականից՝ գլխավորապես Լոնդոնում։ 1819-1822 թվականին Փարիզում ղեկավարել է «Արվեստների թատրոնը» («Grand opera»)։ Վճռական ազդեցություն է գործել ֆրանսիական ջութակի դպրոցի զարգացման վրա։ Ականավոր վիրտուոզ-ջութակահար Վիոտտին հեղինակ է ջութակի երկերի, կամերա-գործիքային անսամբլների։ Գործիքային մենակատար կոնցերտի զարգացման կարևոր փուլ էին նրա ջութակի և նվագախմբի 29 կոնցերտները։ Կոմպոզիտորի հայրենի Վերչելլի քաղաքում անց են կացվում Վիոտտի անվան երաժշտության և պարի ամենամյա միջազգային մրցույթներ (1950 թվականից)։


== Ծանոթագրություններ ==
Բաչիչիո

Ջովանի Բատիստա Գաուլի, մականվանյալ Բաչիչիո (Baciccio) (իտալ՝. Giovanni Battista Gaulli, մայիսի 8, 1639(1639-05-08)[…], Ջենովա, Իտալիա - ապրիլի 2, 1709(1709-04-02)[…], Հռոմ, Պապական մարզ), բարոկկոյի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ, որմնանկարի ու դիմանկարի անվանի վարպետ։
Սկզբնական շրջանում Ճենովայում աշակերտել է Լուչանո Բորզոնեին։ 1653 թվականին եկել է Հռոմ, որտեղ ծանոթացել ու մտերմացել է անվանի քանդակագործ ու նկարիչ Ջովանի Լորենցո Բեռնինիի հետ։ Վերջինս օգնել է Գաուլիին կարևոր պատվերներ ձեռք բերելու գործում։ 1657 թվականին նկարչի ծնողները ժանտախտի համաճարակի զոհ են դարձել։
1662 թվականին Գաուլին անդամագրվել է Հռոմի Սուրբ Ղուկասի անվան գեղարվեստական ակադեմիային, տասներկու տարի անց ընտրվել այդ ակադեմիայի նախագահ (Principi):
Ջովանի Գաուլիի վաղ շրջանի աշխատանքներում զգացվում է Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի և Անտոնիս վան Դեյկի, ավելի ուշ շրջանի գործերում՝ Ջովանի Բեռնինիի ստեղծագործական ազդեցությունը։
Գաուլի-Բաչիչիոն բազմաթիվ աշակերտներ է ունեցել, որոնցից հիշատակման են արժանի հատկապես հետագայում ճանաչված նկարիչներ դարձած Լուդովիկո Մաձանտին, Ջովանի Օդաձին և Ջովանի Բատիստա Բրուգին։ Ժամանակակիցները Գաուլիին բնութագրել են որպես արագ բռնկվող, բորբոքվող, բայց վրդովմունքի պատճառների վերացումից հետո շուտ հանգստացող, միաժամանակ՝ շատ ազատամիտ, առատաձեռն, աղքատախնամ անձնավորության։


== Ստեղծագործությունների ընտրանի ==


=== Որմնանկարներ ===
Իլ Ջեզու եկեղեցում (1668—1683) — նրա ամենահամբավավոր ստեղծագործությունը
Քրիստոսի անվան հաղթարշավը (1679)
Սանտ Անիեզե ին Ագոնե եկեղեցում (1668-71)


=== Դիմանկարներ ===
Հռոմի պապերի՝
Ալեքսանդր VII-ի
Կղեմես IX-ի
Կղեմես X-ի
Իննոկենտիոս XI-ի
Ալեքսանդր VIII-ի
Ինոկենտիոս XII-ի
Կղեմես XI-ի
Ջանլորենցո Բեռնինիի (1665)
Լեոպոլդո Մեդիչիի ( 1675)
Ինքնանկար (1667/1668)


=== Աստվածաշնչյան թեմաներով ===
Հարսանիք Կաննայում
Հովհաննես Մկրտիչն անապատում (մոտ. 1671)
Հովհաննես Մկրտիչ (1676)
Ոսկե հորթի պաշտամունքը (1683)


== Գրականություն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արթսիկլոպեդիա
Կանաչ

Կանաչ, լույսի երեք հիմնական գույներից (կարմիր, կանաչ, կապույտ, անգլերեն՝ RGB) մեկը։ Գտնվում է տեսանելի լույսի (էլեկտրամագնիսական ճառագայթման) ալիքների երկարության 510-550 նանոմետր տիրույթի մեջ (երբեմն տիրույթը ավելի լայն է լինում՝ 495-570 նմ)։ Տեսանելի ճառագայթման սպեկտրի մեջ գտնվում է կապույտի և դեղինի միջև։ Պոլիգրաֆիայի (տպագրական գործի բոլոր ճյուղերի ամբողջությունը) CMYK և այլ համակարգերում, որոնք օգտագործվում են նկարչության և տպագրության մեջ, կանաչը ստացվում է դեղինի և կապտականաչի (խաժ, ցիան) կամ դեղինի և կապույտի խառնուրդից։ RGB գունային մոդելում օգտագործվում է հեռուստատեսությունում և համակարգչային էկրաններում։ Այն կարմիրի և կապույտի պես հիմնական հավելանյութերից է, որոնց տարբեր զուգակցումներով ստեղծվում են մյուս բոլոր գույները։ Բնության մեջ կանաչ հիմնականում ստեղծում է քլորոֆիլը, որը քիմիական նյութ է, որով բույսերը կատարում են ֆոտոսինթեզ և արևի լույսը վերածում քիմիական էներգիայի։ Բազմաթիվ արարածներ հարմարվել են իրենց կանաչ միջավայրին` իրենց վրա որպես քողարկում կանաչ երանգ վերցնելով։ Որոշ հանքանյութեր կանաչ գույն ունեն, ինչպես զմրուխտը, որին կանաչ գունավորում է տվել պարունակած քրոմը։


== Ծանոթագրություններ ==
Զորյանկա (գյուղ, Եմելչևի շրջան)

Զորյանկա (ուկրաիներեն՝ Зорянка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Եմելչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զորյանկա գյուղում բնակվում էր 50 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,048 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1041,67 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Եվրոպական միության ընդլայնում (2007)

Եվրոպական միության ընդլայնում (2007)` Եվրամիության պատմության մեջ հինգերորդ ընդլայնումը։ Նախորդ ընդլայնումը տեղի է ունեցել երեք տարի առաջ։
Այս ընդլայնումը ներառում էր Բուլղարիայի ու Ռումինիայի անդամակցությունը։


== Եվրամիության պատմական անդամակցությունները ==
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Եվրոպան բաժանվեց ազդեցության երկու գոտիների` ամերիկական ու խորհրդային։ 1980-ականների վերջերին, ԽՍՀՄ-ը ներքին գործոնների ազդեցության տակ սկսեց Արևելյան Եվրոպայում կորցնել դիրքերը, որի արդյունքում 1989 թվականին հաջորդաբար սկսեցին ընկնել կոմունիստական վարչակարգերը, իսկ հետագայում 1991 թվականին փլուզվեց ԽՍՀՄ-ը։ 1994 թվականին Ռումինիան ու Բուլղարիան Եվրամիության հետ կնքեցին ասոցացման պայմանագիրը և պետք է պատրաստվեին մտնել Եվրամիություն։ 1995 թվականին երկու երկրները Եվրամիությանը անդամակցելու հայտեր ներկայացրեցին, և 2004 թվականին նրանք Մալթայի, Կիպրոսի ու մնացած երկրների հետ պետք է մտնեին Եվրամիություն, սակայն այդ երկու երկրները ընդունվեցին 2007 թվականին, քանի որ Եվրոպական հանձնաժողովի կարծիքով այդ երկու երկրների տնտեսություններում կան շատ սոցիալական մնացորդներ։


== Կյուրեղագիր ==

Անդամակցելիս Կյուրեղագիրը լատիանական ու հունական այբուբենից հետո դարձավ ԵՄ-ի պաշտոնական երրորդ այբուբենը։ Կյուրեղագիրը նաև պատկերված է թղթադրամ եվրոների ու բուլղարական եվրոյի մետաղադրամների վրա։
Կապված Բուլղարիայի անդամակցությանը ԵՄ-ին, եվրոյի թղթադրամների նոր շարքի վրա մակագրված է «Եվրո», ինչպես նաև «ԵՑԲ» հապավումը (հապավումը բուլղար․՝ Европейска централна банка):


== Ծանոթագրություններ ==
Յասենսկայա

Յասենսկայա (ռուս.՝ Ясенская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Եյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4793 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կյուիտի Տոկուդա

Կյուիտի Տոկուդա (սեպտեմբերի 12, 1894(1894-09-12), Նագո, Օկինավա, Ճապոնիա - հոկտեմբերի 14, 1953(1953-10-14), Պեկին, Չինաստան), Ճապոնիայի բանվորական շարժման գործիչ, Ճապոնիայի կոմունիստական կուսակցության (ՃԿԿ) հիմնադիրներից։ 
Ծնվել է տպագրիչ-բանվորի ընտանիքում։ Մասնակցել է Տոկիոյում տեղի ունեցած զանգվածային հակակառավարական ելույթներին («Բրնձային խռովություններ», 1918)։ Տոկիոյի Նիհոն համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետն ավարտելուց (1920) հետո քաղաքական ակտիվ գործունեություն է ծավալել։ Մասնակցել է 1922 թ. հունվար-փետրվարին Մոսկվայում կայացած Հեռավոր Արևելքի կոմունիստական և հեղափոխական կուսակցությունների 1-ին համագումարին։ ՃԿԿ 1-ին համագումարում (1922) ընտրվել է ՃԿԿ ԿԿ անդամ։ Կյուիտի Տոկուդա 1923-1927 թթ. ՃԿԿ այլ ղեկավարների հետ գլխավորել է աջ օպորտունիստական լիկվիդատորական և ձախ օպորտունիստական աղանդավորական թեքումների դեմ կուսակցության պայքարը։ 1926-1927 թթ. երկու անգամ անլեգալ մեկնել է Ճապոնիայից և մասնակցել Կոմինտերնի գործկոմի աշխատանքներին։ 1928 թ. ձերբակալվել է և մոտ 7 տարվա դատական քաշքշուկից հետո դատապարտվել 10 տարվա բանտային կալանքի։ Ազատվել է միայն 1945 թ.՝ երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Ճապոնիայի պարտությունից հետո։ 1945 թ. դեկտեմբերին ընտրվել է կուսակցության ԿԿ գլխավոր քարտուղար։ 1946 թվականից Ճապոնիայի պառլամենտի անդամ էր։ Նոր ձերբակալումից խուսափելով՝ 1950 թվականի ամռանն անցել է ընդհատակ և, չնայած առողջական ծանր վիճակին, շարունակել է ղեկավարել ՃԿԿ։ Մահացել է Չինաստանում, ուր մեկնել էր բուժման։
Մարիա Զամբակո

Մարիա Զամբակո (ի ծնե՝ Մարիա Տերպսիքեա Կասսավետտի, հուն․՝ Μαρία Τερψιθέα Κασσαβέτη, ապրիլի 29, 1843(1843-04-29), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հուլիսի 14, 1914(1914-07-14), Փարիզ), հունական ծագմամբ բրիտանացի նկարչուհի, քանդակագործուհի, պրեռաֆայելիտ նկարիչների բնորդուհի։


== Կենսագրություն ==

Մարիա Տերպսիքեա Կասսավետտին ծնվել է հունական ծագմամբ ընտանիքում։ Նրա հորեղբայրը եղել է մեկենաս և հովանավոր Ալեքսանդր Կոնստանտին Իոնիդեսը, զարմիկները՝ նկարչուհիներ Մարիա Սպարտալի Սթիլմանը և Ագլայա Կորոնիոն։ Երեք աղջիկները ընկերների շրջապատում հայտնի էին «Երեք Գրացիաներ» անունով՝ ի պատիվ հին հունական դիցաբանության երեք Քարիտներ Ագլայայի, Եփրոսինայի և Թալիայի, որովհետև երեքն էլ հունական ծագմամբ հայտնի գեղեցկուհիներ էին։
1858 թվականին Մարիա Կասսավետտին հոր մահից հետո ստացել է ժառանգություն և կարող էր անկախ կյանք վարել։ Մարիան որոշել է իր կյանքը նվիրել արվեստին և ուղևորվել է սովորելու Փարիզ, որտեղ նրա ուսուցիչները դարձել են Ալֆոնս Լեգրոն և Օգյուստ Ռոդենը։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, Փարիզյան սալոնում, քանդակագործական չորս մեդալներ գտնվում են Բրիտանական թանգարանի հավաքածուում։
1860 թվականին Մարիան մերժել է Ջորջ Դյուրմորյեի սիրահետումները, որը հետագայում նրան անվանել է «կոպիտ և անառիկ, սակայն մեծ տաղանդի տեր և իսկապես անհավանական գեղեցկություն ունեցող»։ Մարիան նախընտրել է բժիշկ Զամբակոյին, որի հետ այդ նույն թվականին էլ ամուսնացել է։ Ամուսնության արդյունքում ծնվել են որդին և դուստրը, սակայն ամուսնությունը անհաջող է եղել, և 1866 թվականին Մարիան որոշել է կրկին ապրել մոր հետ Լոնդոնում։
1866 թվականին Մարիա Զամբակոն ծանոթացել է Էդվարդ Բյորն-Ջոնսի հետ և հետագայում դարձել է նրա բազմաթիվ նկարների բնորդուհին։ Նրանց միջև սիրավեպ է սկսվել, որը տևել է մի քանի տարի։ 1869 թվականին Բյոր-Ջոնսը փորձել է հեռանալ իր կին Ջորջիանայից, որպեսզի ապրի Մարիա Զամբակոյի հետ, ինչը մեծ աղմուկ է առաջացրել։ 1871 թվականին Մարիան Էդվարդ Բյորն-Ջոնսին համոզել է Վենետիկի փողոցներից մեկում միասին ինքնասպանություն կատարել ափիոնի չափաբաժնի շահագործմամբ, սակայն ոստիկանությունը նրանց խանգարել է։ Բաժանումից հետո Մարիան շարունակել է կեցվածք ընդունել Էդվարդ Բյորն-Ջոնսիի նկարների համար։ Նա նաև եղել է Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի և Ջեյմս Էբբոտ Մաք-Նեյլ Ուիսթլերի բնորդուհին։
Մարիա Զամբակոն մահացել է 1914 թվականին, Փարիզում, նրա մարմինն ուղարկվել է Նորվուդի տոհմական դամբարան։

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==

Maria Zambaco Biography
Charlotte Yeldham: ‘Pre-Raphaelite women artists (act. 1848–1870s)’ in: Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, Jan 2011
Marsh, Jan, Pre-Raphaelite Sisterhood, (London: 1985)
MacCarthy, Fiona, The Last Pre-Raphaelite (London: Faber & Faber, 2011)
West Norwood Cemetery Purchase Registers
Daly, Gay, Pre-Raphaelites in Love (Glasgow: HarperCollins, 1989)
Marsh, Jan and Nunn, Pamela Gerrish, Women Artists and the Pre-Raphaelite Movement (London: Virago, 1989)
Dimbleby, Josceline, A Profound Secret: May Gaskell, her daughter Amy, and Edward Burne-Jones (London: Black Swan, 2005)
Constantine Ionides Bequest at the V&A
Վաշինգտոն շրջան (Մինեսոտա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վաշինգտոն շրջան (այլ կիրառումներ)Վաշինգտոն շրջան (անգլ.՝ Washington County), ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,014 կմ² է, բնակչությունը՝ 201,130 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ստիլվոտեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1849 թ.։
Վիլհելմ Ակունյան

Վիլհելմ Հովհաննեսի Ակունյան (նոյեմբերի 3, 1956(1956-11-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 2010), հայ լուսանկարիչ, ֆոտոթղթակից։


== Կենսագրություն ==
Վիլհելմ Ակունյանը ծնվել է 1956 թվականի նոյեմբերի 3-ին, Երևանում։ 1978-1983 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի ռադիոֆիզիկայի և էլեկտրոնիկայի ֆակուլտետում, 1980-1981 թվականներին՝ ԵՊՀ հասարակական գիտությունների ֆակուլտետի ֆոտոժուռնալիստիկայի բաժնում։ Լուսանկարչությամբ է զբաղվել 1980 թվականից, ԵՊՀ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետում սովորելու ժամանակ։
Որպես ֆոտոթղթակից աշխատել է «Լուսավորիչ», «21», «Երկիր», «Հայաստանի Հանրապետություն», «Օրրան» թերթերում, «Նուվել դ’Արմենի» (Ֆրանսիա) և «Հայացք Երևանից» ամսագրերում։


== Անդամակցություն ==
1995-1998 թվականներին եղել է Երևանի մամուլի ակումբի անդամ։


== Գրականություն ==
Քոչար, Վահան։ Հայ լուսանկարիչներ, հեղինակային հրատարակություն, 2007, էջ 255։


== Ծանոթագրություններ ==
Dassault Rafale

Dassault Rafale, ֆրանսիական արտադրության չորրորդ սերնդի բարելավված աստիճանի բազմաֆունկցիոնալ կործանիչ։


== Արտադրություն ==
Dassault Rafale կործանիչները ստեղծվել են Dassault aviation ընկերության կողմից՝ ACX (Advanced Combat Experimental) ծրագրի շրջանակներում։ Նոր տեխնոլոգիաներ կիրառելու համար, և իր ունակություններով այս կործանիչները առավել մոտ են հինգերորդ սերնդին։ Այս կործանիչներն եկել են փոխարինելու Ֆրանսիայի ռազմաօդային և ռազմածովային ուժերում գտնվող Mirage F-1, Super Etander, F-8, իսկ հետագայում` Mirage-2000 կործանիչներին։ Այս կործանիչի ստեղծմամբ Ֆրանսիան ապացուցեց, որ ավիաշինության ասպարեզում մնում է առաջատար դիրքերում։ Այս կործանիչներն ունեն նաև իր երկտեղանի տարբերակը, որը կոչվում է Dassault Rafale B:


== Մարտավարատեխնիկական տվյալներ ==

Չնայած նրան որ Dassault Rafale կործանիչների արտադրությունը սկսվել է 2001 թվականից, սակայն մինչև հիմա ոչ մի մարտավարատեխնիկական փոփոխությունների չի ենթարկվել։ Այս կործանիչների երկարությունը կազմում է 15.27 մ, թևերի բացվածքը շուրջ 10.8 մ՝ բարձրությունը ավելի քան 5.34 մ։ Այս կործանիչների մարտական քաշը կազմում է 9060 կգ (9.06 տ), իսկ մարտական բեռնվածքով մարտական քաշը 24500 կգ (24.5 տ)։ Dassault Rafale կործանիչներն ունեն բավականին ժամանակակից ՌՏԿ, նոր էլեկտրոնային սարքավորումներ։ Այս ինքնաթիռները կառուցված են բադ սխեմայով, ունեն հիանալի թռիչքա-տեխնիկական հնարավորություններ, պատկերների համակարգի հետ լազերային հեռաչափ, օդաչուի զարգացած սաղավարտ և այլն։ Dassault Rafale կործանիչներում օգտագործված են ժամանակակից բարձր տեխնոլոգիաներ։


== Մարտական գործողություններ ==

2011 թվականի մարտի 9-ին սկսված Լիբիայի դեմ պատերազմում, ՆԱՏՕ-ի կազմում գտնվող Dassault Rafale կործանիչներն իրենց փայլուն դրսևորեցին։ 2011 թվականի մարտի 24-ին այս կործանիչը խոցեց լիբիական բանակի G-2 Galeb մարտական ինքնաթիռը։ Հատկանշականն այն է, որ այս ռազմական գործողություններից հետո Հնդկաստանը և Հունաստանը, որոնք հետաքրքրված են մի շարք կործանիչներով (ՄիԳ-29, F-18E, F-16, Dassault Rafale, Eurofighter), նախապատվությունը տվեցին Dassault Rafale կործանիչներին։


== Սպառազինություն ==
 Ֆրանսիա 180 հատ
 Եգիպտոս 6 հատ
 Հնդկաստան 36 հատ
 Կատար 24 հատ


== Տես նաև ==
ՄիԳ-29
ՄիԳ-31
Սու-30
F-22 Raptor
F-18E
F-16
F-15E


== Աղբյուրներ ==
Dassault Rafale Multi-role fighter(անգլ.)
Dassault Rafale


== Ծանոթագրություններ ==
Կոլոն

Կոլոն (իսպ.՝ Ciudad de Colón), քաղաք և նավահանգիստ Պանամայում, Կարիբյան ծովի ափին։ Կոլոն նահանգի վարչական կենտրոնն է։ Ունի 204 000 բնակիչ (2000)։


== Անվանում ==
Հիմնադրվել է 1850 թվականին և կոչվել ի պատիվ Քրիստափոր Կոլումբոսի (նրա ազգանվան իսպանական ձևն է Colón)։


== Ծանոթագրություններ ==
Միշել Նեյ

Միշել Նեյ (ֆր.՝ Michel Ney, հունվարի 10, 1769(1769-01-10)[…], Սաարլուիս, Three Bishoprics, Ֆրանսիայի թագավորություն - դեկտեմբերի 7, 1815(1815-12-07)[…], Փարիզ), Ֆրանսիայի մարշալ (1804): 
Նապոլեոն I Բոնապարտի զինակիցներից։ 


== Գործունեություն ==
1788 թվականից ծառայել է հեծելազորում, առաջ է քաշվել 1794-1795 թվականների հեղափոխական կռիվների ժամանակ։ Մասնակցել է նապոլեոնյան բոլոր պատերազմներին։ Հաջողությամբ գործել է Ուլմի (1805), Ենայի (1806), Ֆրիդլանդի (1807) ճակատամարտերում։ 1808-1811 թվականներին մի շարք պարտություններ է կրել Իսպանիայում։ Մասնակցել է Բորոդինոյի ճակատամարտին (1812)։ Մոսկվայից նահանջելիս եղել է ֆրանսիական վերջապահ զորքերի (որոնք գլխովին ջախջախվեցին Կրասնիի մոտ) հրամանատարը։ Աչքի է ընկել անձնական խիզախությամբ և մեծ հեղինակություն է վայելել զինվորների շրջանում։ 1814 թվականին՝ Նապոլեոնի գահընկեց լինելուց հետո, ծառայության է անցել Բուրբոնների մոտ։ «Հարյուր օր»-ի ժամանակ (1815) միացել է Նապոլեոնին։ Վաթեռլոոյի ճակատամարտում նապոլեոնյան բանակի պարտությունից հետո ձերբակալվել է և ռազմական դատարանի վճռով գնդակահարվել։


== Ծանոթագրություններ ==
Յաժելբիցի

Յաժելբիցի (ռուս.՝ Яжелбицы), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Վալդայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3109 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուրբ Աստվածածին աթոռանիստ մայր տաճար

Սուրբ Աստվածածին աթոռանիստ մայր տաճար, կամ հայտնի որպես Սուրբ Աստվածածին Հայրապետական եկեղեցի (թուրքերեն՝ Aziz Meryem Ana Patriklik Kilisesi), Հայ առաքելական եկեղեցի Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի Ֆաթիհ պատմական կենտտրոնի Գում Գափու թաղամասում։ Այն Պոլսո հայոց պատրիարքության եկեղեցին է, որն իր գրասենյակներն ունի հենց նույն փողոցի եկեղեցու դիմաց։


== Պատմություն ==
Մայր տաճարի կառուցման ստույգ թվականը հայտնի չէ։ Այն նախապես կառուցվել է որպես բյուզանդական եկեղեցի։ Այն Ստամբուլի մեծագույն եկեղեցին է։ Եկեղեցին պոլսահայոց աթոռանիստ մայր տաճար է դարձել 1641 թվականին։ 1645-ին եկեղեցին հրդեհվել է և վերակառուցվել է նույն թվականին։ 1718 թվականին եկեղեցին և պատրիարքարանը կրկին հրդեհվեց։ Մեկ տարի հետո այն կրկին վերակառուցվեց։ Հաջորդ հրդեհը եկեղեցուն վնասներ է հասցրել 1762 թվականին։ Եկեղեցին և պատրիարքարանն ամենաշատը վնասվել են 1826 թվականի հրդեհի հետևանքով։
1834 թվականին եկեղեցու հարևանությամբ բացվեց Հարություն Պեզճյանի անունը կրող վարժարանը (Պեզճեան մայր վարժարան)։
Մայր Եկեղեցին մասնակի վերանորոգվել է 1847 թվականին, իսկ 1870-ին Մկրտիչ Վանեցի Խրիմյան Պատրիարքի (Հայրիկ) ջանքերով ավագ դռան առջև կառուցվել է քարաշեն զանգակատունը, որ 1999 թվականի երկրաշարժի ժամանակ վնասվեց։ Պատմության ընթացքում զանազան հրդեհներ կրած եկեղեցին վերջին անգամ վերանորոգվել է 1902 և 1985 թվականներին։ Կից կար նաև դպրոց։


== Տես նաև ==
Հայերը Թուրքիայում


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնիկա Սպիր

Մոնիկա Սպիր Մութզ (հոկտեմբերի 1, 1984(1984-10-01), Մարակայբո, Zulia, Վենեսուելա - հունվարի 6, 2014(2014-01-06), Էլ Սալվադոր), վենեսուելացի դերասանուհի, մոդել, Միսս Վենեսուելա 2004։ Մասնակցել է նաև Վենեսուելա Միսս Տիեզերք 2005-ին, որտեղ գրավել է 4-րդ տեղը։


== Նրա շքեղությունը ==


=== Միսս Վենեսուելա 2004 թ. ===
Միսս Վենեսուելա 2004 դիմակահանդեսի ժամանակ Սպիրը հաղթել է ազգային թագը և ներկայացրել է Վենեսուելան, Միսս Տիեզերք 2005-ին։


=== Միսս Տիեզերք 2005 թ. ===
Սպիրը ընդգրկվել է Top 5ում գիշերային զգեստի և լողազգեստի մրցույթից հետո։ Սակայն վերջնական հարցման փուլի ժամանակ նա սայթաքում է՝ պատասխանելով հարցերին։ Թագը տրվում է Միսս Մեքսիկային՝ Լաուրա Էլիզոնդոին։ Սպիրը գրավում է 4-րդ հորիզոնականը։


== Անձնական կյանքը ==
Սպիրի մոր ընտանիքը գաղթել է Գերմանիայից, հոր ընտանիքը ունի անգլիական ծագում։
2000 թվականին տեղափոխվում է Օռլանդո, Ֆլորիդա նահանգ։ Հայր՝ Ռաֆաելը, Siemens Westinghouse նախագծի ինժեներ է։ Նախքան «հինգերորդ տիեզերքի գեղեցկուհի» Սպիրը ստացել է բակալավրի աստիճան Կենտրոնական Ֆլորիդայի Համալսարանի թատրոնում։ Վերադառնալով Վենեսուելա՝ մասնակցել է ազգային դիմակահանդեսին։ Մասնակցելով «Միսս Վենեսուելա»ին` նա ստացել է հայտնիություն տիտղոսը։
Սպիրը ամուսնացել է Բրիտանական գործարար Թովմաս Հենրի Բերրի հետ 2008 թվականին հունվարին։ Նրանք ունեցել են աղջիկ երեխա
: Զույգն ամուսնալուծվել է 2012 թվականին։
Սպիրը ազատ տիրապետել է իսպաներենին, անգլերենին, ֆրանսերենին։


== Մասնագիտական կյանքը ==
Նորաձևության ասպարեզում ընդգրկվելուց հետո Սպիրը դարձավ առավել հայտնի դերասանուհի Վենեսուելայում։ Հեռուստասերիալներում խաղաց գլխավոր դերեր։ Նրա առաջին հեռուստասերիալը եղել է RCTV հեռուստաալիքով «Իմ առաջին զարմիկը», որը հաջողություն ունեցավ Վենեսուելայում և Հարավային Ամերիկայի այլ երկրներում։
2010 թվականին Սպիրը մասնակցել է Վենեվիսիոն ալիքի «Հրաշալի կինը» հեռուստասերիալում»։ Նա ստացել է դեր «Վայրի ծաղիկը» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվել է նաև Հայաստանում։ Ապրել է Մայամիում, աշխատել Տելեմունդոյում։


== Մահը ==
Հունվարի 6-ին, Սպիրը այցելում է իր ծննդավայր՝ Վենեսուելա, անցկացնելու արձակուրդը իր նախկին ամուսնու և իրենց 5-ամյա դստեր հետ։ Կարաբոբոյի մայրուղում նրանց մեքենան անսարք է դառնում և օգնության կարիք է լինում, մայրուղում կողոպտիչների կողմից Սպիրը և նրա նախկին ամուսինը սպանվում են, իսկ աղջկա ոտքին կրակում և վնասում են։ Ոստիկանությունը հաղորդում է, որ դեպքը տեղի է ունեցել երեկոյան ժամը 9-ին կամ 10-ին և գողերը փորձել են կողոպտել նրանց։ Մահվան վայրը եղել է Պուերտո Կաբելյոն։


== Ֆիլմագրություն ==


== Մրցանակներ եւ նոմինացիաներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Գուստի

Գուստի (ռուս.՝ Густый), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 26 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սիմֆոնիա № 10 (Շոստակովիչ)

Ռուս մեծ կոմպոզիտոր Դմիտրի Շոստակովիչի 10-րդ սիմֆոնիան կոմպոզիտորի ամենահայտնի գործերից մեկն է։ Իր ոճով սիմֆոնիան նման է կոմպոզիտորի 5-րդ սիմֆոնիային։
Սիմֆոնիան առաջին անգամ կատարվել է Լենինգրադում՝ 1953 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ Եվգենի Մրավինսկիի գլախավորությամբ և Լենինգրադի Ֆիլհարմոնիկ Նվագախմբի կատարմամբ։ Սիմֆոնիայի որոշ էսքիզներ գտնվել են նաև 1948 թվականին։ Երկար ընդմիջումից հետո սիմֆոնիան կոմպոզիտորի առաջին ստեղծագործություններից մեկն է։
Սիմֆոնիան բաղկացած է չորս մասից՝

Մոդերատո
Ալլեգրո
Ալլեգրետտո
Անդանտե-ԱլլեգրոԱյս սիմֆոնիան կոմպոզիտորի ոճի ընդգծման վառ օրինակ է։ Սիմֆոնիայի բոլոր երաժշտական էլեմենտները տիպիկ են Շոստակովիչին։ Առաջին մասը ամենաերկարն է այն տևում է մոտ 24 րոպե։ Ունի սոնատային ալլեգրոյի կառուցվածք և իր ստրուկտուրայով նման է հինգերորդ սիմֆոնիային։
Առաջին մասում կոմպոզիտորը օգտագործում է երկու հիմնական թեմա։ Երկրորդ մասը սկերցո է։ Այստեղ համատեղվում են մի քանի տարբեր ռիթմեր, սինկոպաներ։ Այն շատ արագ ու ռիթմիկ է և տևում է մոտ հինգ րոպե։ Որոշ երաժշտագետներ կարծում են, որ երկրորդ մասը ներկայացնում է Ստալինի պատկերը։ 3-րդ մասը ունի պարի ոգի։ Զգացվում է Գուստավ Մալերի արվեստի մեծ ազդեցությունը Շոստակովիչի վրա։ 4-րդ մասը սկսում է շատ հանդարտ կերպով բայց հանկարծ փոխվում է և շատ արագանում։ Այս մասում կոմպոզիտորը օգրագործում է ուկրաինական գոպակ պարի ելևէջներ։ 3-րդ և 4-րդ մասերում պարզ լսվում է Շոստակովիչի կողմից հաճախ օգտագործվող երաժշտական մոտիվը՝ ռե-մի բեմոլ-դո-սի(DSCH)։ Այս մոտիվը կոմպոզիտորը պեղել է իր անվանման առաջին տառերից (իր անվանման գերմաներեն տարբերակը՝ Dmitri SCHostakowitsch)։ Կոմպոզիտորը այս մոտիվը օգտագորցել է նաև իր 8-րդ լարային կվարտետում և թավջութակի No. 1 կոնցերտում։ Սիմֆոնիան գրելու ժամանակ Շոստակովիչը սիրահարված է եղել իր աշակերտուհիներից մեկին՝ Էլմիրա Նազիրովային։ Էլմիրա անվանումը կոմպոզիտորը մասնատել է գերմանական և ֆրանսիական երաժշտական հնչյունների գրվածքների ձևերով և ստացել հետևյալ մոտիվը (կոդը)՝ "E La Mi Re A": Այս մոտիվը նա օգտագործում է սիմֆոնիայի 3-րդ մասում։ Մոտիվը ազդանշում է գալարափողը։
Սիմֆոնիայում օգտագործվում են՝ 1 պիկկոլո ֆլեյտա, 2 ֆլեյտա, 3 հոբոյ, 3 կլառնետ, 3 ֆագոտ(1 կոնտրաֆագոտ), 4 գալարափող, 3 շեփոր, 3 տրոմբոն, տուբա, բազմաթիվ հարվածային գործիքներ և լարային գործիքներ (1-ին ջութակներ, 2-րդ ջութակներ, ալտեր, թավջութակներ, կոնտրաբասներ)։
Կատարվել են բազմաթիվ ձայնագրություններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Օլգովկա (գյուղ, Բորովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕլգովկաՕլգովկա (ուկրաիներեն՝ Ольгівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1685 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Օլգովկա գյուղում բնակվում էր 62 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,826 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 75,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սեեռե (այլ կիրառումներ)

Սեեռե անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Սեեռե - գյուղ Էստոնիայի Պյուհալեպա շրջանի կազմում։
Սեեռե - գյուղ Էստոնիայի Կիհնու շրջանի կազմում։
Սեեռե - գյուղ Էստոնիայի Տոռգու շրջանի կազմում։
Աֆղանո-պակիստանական սահմանային հակամարտություն

Աֆղանա-պակիստանական սահմանային հակամարտություն (անգլ.՝ Afghanistan–Pakistan Border Conflict)՝ զինված հակամարտություն ասիական երկու երկրների՝ Աֆղանստանի և Պակիստանի միջև։


== Հակամարտության ընթացքը ==

2007 թվականի մայիսի 13-ին տեղի ունեցավ ռազմական հակամարտություն աֆղանական և պակիստանական զորքերի միջև, այն բանից հետո, երբ պակիստանական զինվորները փորձեցին տեղադրել ֆորպոստ Աֆղանստանի արևմուտքում։ Գնդապետ Զահիր Ազիմին, աֆղանական պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչը, պատմեց մամուլի ասուլիսի ժամանակ, որ Պակիստանի հարձակման պատճառով աֆղանները ստիպված նահանջեցին։
Աֆղանական բանակի դիրքերին հարվածելու համար Պակիստանը օգտագործեց հրետանի։ Երկու երեխաներ զոհվեցին, ևս երեքը վիրավորվեցին, այն բանից հետո ինչ արկերից մեկը ընկավ Պակտիա նահանգի դպրոցի վրա։ Ինչպես նաև Պակտիա նահանգի ոստիկանապետը հայտարարեց, որ սպանվել է մեկ ոստիկան և երեքը վիրավորվել են հրետակոծությունից։ Գավառի տեղի բնակիչները պատմեցին, որ պակիստանցիները կորցրել են ուղղաթիռ Աֆղանստանի կողմից պատասխան կրակի ժամանակ։
Սակայն, պակիստանցի գնդապետ Վահիդ Արշադը հերքեց վերոնշյալը։ Նա հայտարարեց, որ կողմերից ոչ մեկը չի հատել պետական սահմանը և ասաց, որ խոցված ուղղաթիռի մասին հաղորդագրությունը չի համապատասխանում իրականությանը։ Պակիստանական կողմի տարբերակով փոխհրաձգությունը տեղի է ունեցել երկուշաբթի առավոտ սահմանի մոտ Կուրրամ շրջանի վրա։
Կողմերը դադարեցրեցին զինված գործողությունները ԱՄՆ-ի դիվանագիտական միջամտությունից հետո։


== Կողմերի կորուստները ==
Փոխհրաձգությունից հետո հակասություն հայտնվեց երկու կողմերի զոհերի մասին։
Աֆղանստանի ներքին գործերի նախարարը պատմեց իր հայտարարության մասին, որ սպանվեց ութ պակիստանցի զինվոր և նրանց դիերը մնացել են կռվի դաշտում։
Պակիստանական բանակի ներկայացուցիչ, գնդապետ-մայոր Վահիդ Արշադը, հայտարարեց հարևան երկրի հարձակման արդյունքում վիրավորված երեք պակիստանցի զինվորների մասին։ Աֆղանական զինվորները կորցրել են վեց և կամ յոթ զինվոր։


== 2011 թվական ==
2011 թվականի ապրիլի 28-ին տեղի ունեցավ ևս մեկ սահմանային բախում երկու հանրապետությունների միջև պակիստանական Անգուր-Ադա քաղաքի մոտ։ Աֆղանստանի զինված ուժերի 12 զինվոր և մեկ Պակիստանի սահմանապահ զոհվեցին մարտերի ընթացքում։ Երեք պակիստանցի սահմանապահներ և Անգուր-Ադի քաղաքի ութ խաղաղ բնակիչներ վիրավորվեցին։
2011 թվականի հուլիսի 20-ին աֆղանական զորքերը կրկին կրակ բացեցին պակիստանական Հարավային Վազիրիստան շրջանի վրա։ Հարձակման հետևանքով չորս պակիստանցի զինվորներ զոհվեցին և երկուսը վիրավորվեցին։
2011 թվականի օգոստոսի 27-ին գրեթե 300 աֆղանական գրոհայիններ Պակիստանի հյուսիս-արևմուտքում հարձակվեցին ոստիկանական անցակետի վրա։ Զոհվեց 25 պակիստանցի զինվոր և գրեթե 20 գրոհայիններ։
2011 թվականի հոկտեմբերի 10 գրեթե 200 աֆղանական գրոհայիններ փորձեցին հատել Պակիստանի հետ սահմանը։ Զոհվեց 1 պակիստանցի զինվոր և գրեթե 30 աֆղաններ։ Միևնույն ժամանակ աֆղանական պաշտոնական դեմքերը պնդեցին, որ Պակիստանը հասցրեց հրթիռային հարված Աֆղանստանի տարածքին։


== Ծանոթագրություններ ==
Պրովանսի համալսարան

Պրովանսի համալսարան (ֆր.՝ L'univercite de Provence Aix-Marseile),  Էքս-Մարսել ակադեմիայի կազմի մեջ մտնող ֆրանսիական երեք համալսարաններից մեկը։ Գիտությունների ֆակուլտետը գտնվում է Մարսելում, բանասիրական և հումանիտար ֆակուլտետները՝ Էքս-ան-Պրովանսում։ 2012 թվականին, միանալով Միջերկրածովյան և Պոլ Սեզան համալսարանների հետ, մտել է L'universite d'Aix-Marseile-ի կազմի մեջ, որը Ֆրանսիայի ամենաերիտասարդ համալսարանն է, բայց և ամենամեծն է ուսանողների թվով, բյուջեի ու անձնակազմի չափերով։
Թեև արմատներով հասնում է պատմության խորքերը՝ մինչև 1409 թվականը, այդուհանդերձ համալսարանի հիմնադրման տարեթիվ է համարվում 1969 թվականը։ «Պրովանսի համալսարանը Ֆրանսիայում լավագույններից մեկն է, Փարիզի համալսարանից հետո երկրորդը և մեծ ներդրում ունի հատկապես ֆրանսիական գրականության, պատմագիտության, լեզվաբանության բնագավառներում»,- նշված է Հարվարդի համալսարանի վեբ կայքում։

2007-2008 ուսունական տարում Պրովանսի համալսարան են ընդունվել 23.056 պատանիներ ու աղջիկներ, ընդ որում՝ աղջիկների թիվը գրեթե կրկնակի գերազանցում էր տղաների թվին։ 3.255 ուսանող արտասահմանյան երկրներից էին, ընդսմին՝ նրանց 44 տոկոսը՝ աֆրիկյան երկրներից։ Տարբեր քաղաքներում՝ Էքս-ան-Պրովանսում, Մարսելում, Ավինյոնում, Լամբեսքում, Առլում և այլուր գտնվող համալսարանական կառույցները ընդհանուր առմամբ տրամադրում են 258.143 քառակուսի մետր հարմարավետ օգտագործելի մակերես։
Համալսարանի 2007 թվականի բյուջեն կազմել է 120,7 միլիոն եվրո։ Բարձրագույն ուսումնական այս հաստատությունն ունի իր սեփական հրատարակչությունը, իր սեփական թատրոնը, որն անվանակոչվել է ի պատիվ ետպատերազմական տարիների բազմաքանքար արվեստագետ, դերասան, բեմադրիչ, բանաստեղծ, թարգմանիչ Անտուան Վիտեզի։


=== Համալսարանի դեպարտամենտները ===
հին քաղաքակրթություններ
մարդաբանություն
կիրառական լեզվաբանություն
արաբերեն բերբերերեն, պարսկերեն, թուրքերեն, իդիշ, հեբրու(հրեերեն)
արվեստի պատմություն և հնագիտություն
կենսաբանություն
քիմիա և ֆիզիկա
իմացական հոգեբանություն
զարգացման և տարբերակված հոգեբանություն
դրամա
անգլերեն
շրջակա միջավայրի ուսումնասիրություն
էրգոլոգիա
ֆրանսերեն
կինոգիտություն
աշխարհագրություն և քաղաքների պլանավորում
գերմաներեն
հելլենիզմ
Իսպանիայի և Լատինական Ամերիկայի ուսումնասիրություններ
պատմություն
տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ
իտալերեն
կորեերեն
լեզվաբանություն
մաթեմատիկա, համակարգչային գիտություններ, մեխանիկա
լրատվական գիտություններ
տարաբնույթ լեզուներ (հայերեն, հինդի, ճապոներեն)
երաժշտություն
փիլիսոփայություն
հնչյունաբանություն և ֆրանսերենը որպես օտար լեզու
պորտուգալերեն
հոգեբանություն և հոգեբուժություն
ռումիներեն
սլավոնական լեզուներ (ռուսերեն, բուլղարերեն, լեհերեն, սերբերեն, խորվաթերեն, բոսնիերեն, չեխերեն)
հասարակագիտություն
մանկավարժություն
դիտողական արվեստներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official Website of the University of Provence Aix-Marseille I
Télé Campus Provence
Պաակսիմա

Պաակսիմա (էստ․՝ Paaksima), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կիո շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)