Ֆավնի լաբիրինթոսը

«Ֆավնի լաբիրինթը» (իսպ.՝ El laberinto del fauno), մեքսիկացի ռեժիսոր Գիլերմո դել Տորոյի ֆենտեզի դրաման՝ հիմնված Արթուր Մեյչենի ստեղծագործության վրա, նրա Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի մասին պատմող եռագրության երկրորդ մասը։ Ֆիլմը մասնակցել է 2006 թվականի Կաննի կինոփառատոնին, որի շրջանակներում էլ՝ նույն թվականի մայիսի 27-ին տեղի ունեցավ ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան։ Ստացել է օսկարի երեք մրցանակ՝ լավագույն օպերատորական աշխատանք, լավագույն դիմահարդարում և լավագույն բեմադրող նկարիչ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում երկու զուգահեռ աշխարհներում։ Իսպանական քաղաքացիական պատերազմի մութ ժամանակները համեմվում են ոչ պակաս մութ կախարդական աշխարհով, որը շրջապատում է դեռահաս Օֆելիային։ Գիլերմո դել Տորոն իր հարցազրույցներից մեկում վստահեցնում է, որ կախարդական աշխարհն իրական է և դրա վառ ապացույցները սյուժեում առկա են։
Ֆիլմի նախապատմության մեջ պատմվում է Մուաննա անունով արքայադստեր մասին։ Լսելով մարդկային աշխարհի գեղեցկության մասին պատմությունները՝ նա փախչում է կախարդական աշխարհից, կորցնում է ետդարձի ճանապարհն ու մահանում։ Սակայն նրա արքա հայրիկը ամբողջ աշխարհով մեկ դռներ է բացել դեպի իր աշխարհը, որպեսզի վերածնված դուստրը հիշի և վերադառնա։
1944 թվական։ Քաղաքացիական պատերազմը ամենադաժան փուլում է։ Ֆրանկոյի իշխանությունը տարածվել է ամբողջ Իսպանիայի վրա։ Չնայած դրան՝ իսպանական պարտիզանների խմբերը շարունակում են պայքարը ամբողջատիրության դեմ։ Դրանց չեզոքացման նպատակով ամբողջ Իսպանիայում գործում են հատուկ խմբեր։ Կապիտան Վիդալը այդպիսի խմբերից մեկի ղեկավարն է։ Վիդալը դաժան է ու անողոք բոլորի նկատմամբ, բացի իր մարդկանցից և զինվորներից։ Նրա գլխավոր խնդիրը լեռնական պարտիզանների խմբերի գտնումն ու ոչնչացումն է։
Վիդալի հրահանգով իր մոտ է ժամանում իր հղի կինը՝ Կարմենը, և նրա հետ միասին նաև դուստրը՝ Օֆելիան՝ առաջին ամուսնությունից:Օֆելիայի հարազատ հայրը մահացել էր պատերազմում։ Կապիտանը որդեգրել էր աղջկան, բայց չէր փորձել սիրել։ Նա ցանկանում էր որդի ունենալ և դրա համար պատրաստ էր նույնիսկ հանդուրժել օտար երեխային։
Ճամբար ժամանելու առաջին օրը Օֆելիան ծանոթանում է Մերսեդեսի՝ տնտեսուհու հետ և ճամբարից ոչ հեռու գտնում է ավերված լաբիրինթի հետքեր։ Գիշերը աղջնակի մոտ է թռչում փոքրիկ փերին և տանում նրան լաբիրինթի խորքերը։ Այնտեղ Օֆելիան պարզում է, որ ինքն արքայադուստր Մուաննան է և պետք է վերադառնա կախարդական աշխարհ։ Սակայն մինչ վերադառնալը նա պետք է կատարի Ֆավնի՝ կախարդական արարածի տված երեք առաջադրանքները և երբ կպարզվի, որ նրա հոգին մարդկանց աշխարհում չի փչացել, միայն այդ դեպքում կարող է վերադառնալ հոր թագավորություն։


== Դերերում ==


== Թողարկում ==
Առաջին երկիրը, որտեղ ֆիլմը մեծ վարձույթ դուրս եկավ, դարձավ Իսպանիան (2006 թվականի հոկտեմբերի 11-ին)։
ԱՄՆում ֆիլմը վարձույթ դուրս եկավ 2006 թվականի նոյեմբերի 30-ին։


== Նկարչական առանձնահատկություններ ==

Քննադատները համեմատում են ֆիլմը Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» վեպի հետ։ Դել Տորոն շատ զգուշությամբ է մոտեցել այն աշխարհին, որտեղ ընկնում է Օֆելիան։ Կառլոս Խիմենեսի էսքիզների հիման վրա ֆիլմի բեմադրող-նկարիչ Էուխենիո Կաբալյերոն ստեղծել է յուրօրինակ պատկերներ։ Իր մշտական օպերատոր Գիլերմո Նավարրոյի տեսախցիկի միջոցով ռեժիսորը այդ պատկերները վերածել է բոլոր մանրուքները մտածված կախարդական աշխարհի։ Լրացուցիչ ներշնչանքի աղբյուր էին Ֆրանցիսկո Գոյայի նկարները։


== Արտադրություն ==
Դագ Ջոնսից չորս ժամ էր պահանջվում, որպեսզի նա կարողանար մտնել Գունատ մարդու հագուստի մեջ։ Ջոնսը տեսնում էր իր կերպարի քթանցքներից, քանի որ կերպարի դեմքին չկային աչքեր։
Ֆավնի կերպարի դեմքի միմիկաների համար չեն օգտագործվել համակարգչային էֆեկտներ։ Դագ Ջոնսը կրում էր հատուկ սարք իր դեմքին, որը կարողանում էր դերասանի դեմքի միմիկաները փոխանցել Ֆավնի դիմակին։
Իր հարցազրույցներից մեկում Դել Տորոն ասել է, որ իր մտահաղացմամբ և՛ Գունատ մարդը, և՛ Դոդոշը վերափոխված Ֆավնան էր, որը ցանկանում էր աղջկան մի շարք փորձությունների միջով անցկացնել։ Դրա ապացույցն է այն, որ ֆիլմի ավարտին կախարդական աշխարհում են հայտնվում բոլոր երեք փերիները, որոնցից երկուսին սպանել էր Գունատ մարդը։
Նկարահանումների ժամանակ տեղանքում ուժեղ երաշտ էր, դրա պատճառով նկարահանող անձնակազմին արգելված էր օգտագործել չկրակված փամփուշտներ, որպեսզի հրդեհ չառաջանա։ Դրա պատճառով բոլոր կրակոցներն ու պայթյունները ստացան համակարգչի օգնությամբ։


== Արձագանքներ ==
Քննադատները բարձր գնահատեցին ֆիլմը։ Rotten Tomatoes կայքում ֆիլմի 208 նկարագիրների շնորհիվ այն ունի 96% ռեյտինգ։ Metacritic կայքում ֆիլմը ստացավ 98/100 գնահատականը։ Կաննի կինոփառատոնում ֆիլմի պրեմիերան ավարտվեց քննադատների և հանդիսատեսի 22 րոպեանոց մեծարանքի խոսքերով։ Ֆիլմը մեծարանքի արժանացավ նաև Տորոնտոյի կինոփառատոնում ցուցադրումից հետո։
The Observer-ի կինոքննադատ Մարկ Կերմոդը ֆիլմն անվանեց տարվա լավագույն ֆիլմ։ 2007 թվականի օգոստոսին Ռոջեր Էբերտը ֆիլմին չորս աստղից չորս աստղ տվեց և մտցրեց իր լավագույն ֆիլմերի ցանկի մեջ։ Երբ նա կազմեց 2006 թվականի լավագույն ֆիլմերի ցանկը, այս ֆիլմը ստացավ առաջին հորիզոնականը։
Ֆիլմը զբաղեցրեց Empire ամսագրի կազմած «Համաշխարհային կինոարտադրության 100 լավագույն ֆիլմեր»-ի հինգերորդ հորիզոնականը։


== Մրցանակներ և առաջադրումներ ==
2007 թվականի «Օսկար» մրցանակաբաշխության երեք մրցանակների դափնեկիր («լավագույն օպերատորական աշխատանք» (Գիլերմո Նավարրո), «լավագույն բեմադրող նկարիչ» (Էուխենիո Կաբալյերո և Պիլար Ռեվուելտա), «լավագույն դիմահարդարում» (Մոնստե Ռիբե))։ Առաջադրվել էր վեց անվանակարգերում` «լավագույն օրիգինալ սցենար», «լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» (ներկայացնում էր Մեքսիկային)  և «լավագույն երաժշտություն»։
Կաննի կինոփառատոնի 2006 թվականի առաջադրում։
2007 թվականի «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխության առաջադրում «լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում։
«BAFTA» մրցանակաբաշխության երեք մրցանակի դափնեկիր («լավագույն օտարալեզու ֆիլմ», «Հագուստի մոդելավորողի լավագույն աշխատանք», «լավագույն դիմահարդարում»)։
2006 թվականի լավագույն ֆիլմ` ըստ Կին-կինոլրագրողների ալյանսի (The Alliance of Women Film Journalists):
Իսպանական «Գոյա» մրցանակաբաշխության 13 անվանակարգերի առաջադրում, այդ թվում` «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն ռեժիսոր», «Լավագույն դերասան», «Լավագույն դերասանուհի», «Լավագույն օրիգինալ սցենար»։
2007 թվականի Fantasporto փառատոնի գրան-պրի։
2007 թվականի Սատուրն մրցանակաբաշխության դափնեկիր` «լավագույն օտարալեզու ֆիլմ» անվանակարգում։
Իվանա Բակերոն ստացավ 2007 թվականի Սատուրն մրցանակաբաշխության «լավագույն երիտասարդ դերասան կամ դերասանուհի» անվանակարգի հաղթողի կոչումը։
Գիլերմո դել Տորոն ստացավ «Նեբյուլա» մրցանակաբաշխության «լավագույն սցենար» անվանակարգի հաղթողի կոչումը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ֆավնի լաբիրինթը» ֆիլմի պաշտոնական ռուսական կայքը
«Ֆավնի լաբիրինթը» ֆիլմի պաշտոնական ամերիկյան կայքը(անգլ.)
«Ֆավնի լաբիրինթը» ֆիլմի պաշտոնական իսպանական կայքը Archived 2012-01-20 at the Wayback Machine.(իսպ.)
«Ֆավնի լաբիրինթը» ֆիլմի պաշտոնական ֆրանսիական կայքը(ֆր.)
Ֆիլմի էջը Կաննի կինոփառատոնի կայքում (անգլ.)(ֆր.)
«Ֆավնի լաբիրինթը»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
««Ֆավնի լաբիրինթը»»(անգլ.) ֆիլմը Metacritic կայքում: