Դարիո Արջենտո

Դարիո Արջենտո (իտալերեն՝ Dario Argento, սեպտեմբերի 7, 1940(1940-09-07), Հռոմ, Իտալիայի թագավորություն), իտալացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ։ Առավել հայտնի է սարսափ ժանրի ֆիլմերի աշխատանքներով` մասնավորապես ջալլո անունով հայտնի ենթաժանրի աշխատանքներով և ժամանակակից սարսափ և սլեշեր ֆիլմերում թողած ազդեցությամբ։


== Կենսագրություն ==
Դարիո Արջենտոն ծնվել է 1940 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Հռոմում։ Դարիոյի հայրը եղել է կինոպրոսյուսեր Սալվատոր Արջենտոն, ով մեծ ներդրում է ունեցել իտալացի հետպատերազմյան ժամանակաշրջանի կինեմատոգրաֆների վրա, իսկ քեռին եղել է Կլաուդիո Արջենտոն` Սցենարիստև պրոդյուսեր։ Արջենտոյի կինոկարիերան սկսվել է հռոմական «Paese Sera» օրաթերթով, որում նա գրում էր իր առաջին ֆիլմերի սցենարները. դա «Սպագետտի Վեսթերներն» էր։ Նրա սցենարը «Մի երեկո ճաշի շուրջ» ֆիլմի համար սցենարը գրավեց Գոֆրեդի Լոմբարդոյի ուշադրությունը, ով գլխավորում էր «Տիտանուս» կինոկազմակերպությունը։ Արդյունքում Արջենտոն 2 տարվա ընթացքում գրեց 12 սցենարներ կազմակերխության տարբեր ֆիլմերի համար։

1970 թվականին հայտնվում է Արջենտոյի առաջին ջալլոն` «Փխրուն թևերով թռչունը»։ Ֆիլմի պրոդյուսերությամբ զբաղվել է նրա հոր ընկերությունը։ Այս ֆիլմի ստեղծումը Արջենտինոյին հայտնի դարձրեց ինչպես Իտալիայում, այնպես էլ դրա սահմաններից դուրս։ Շատ ջալլոներ նկարելով` նա տացել է «բռնության Վիսկոնտի» մականունը։ 1971 և 1972 թվականներին դուրս են գալիս «Տասպոչանի կատուն» և «Չորս ճանճեր մոխրագույն թավշի վրա» ֆիլմերը։
1972 թվականին նա մասնակցել է իտալական հեռուստատեսության համար «Դուռ դեպի մթություն» անվանմամբ հեռուստասերիալի ստեղծմանը, որտեղ հանդես է եկել որպես ռեժիսոր և սցենարիստ։ 1973 թվականին էկրան է բարձրացել նրա նոր ֆիլմը «5 օր Միլանում» անվանմամբ, որում դերերից մեկը տանում էր Ադրիանո Չոլոնտանոն։ Ֆիլմն ուներ սև հումորի տեսարաններ։
1984 թվականին դուրս եկավ Արջենտինոյի խոսքերով ամենաանձնական ֆիլմերից մեկը` Ֆենոմեններ վերնագրով։ Ֆիլմը արժանացել է բազմաթիվ գնահատականների` ընդ որում թե՛ հիացական, թե՛ քննադատական։ Սա հանդիսացել է Արջենտոյի առաջին անգլերեն ֆիլմը։ Ֆիլմում մասնակցություն է ունեցել ռեժիսորի ավագ դուստրը` Ֆիորա Արջենտոն։ 1987 թվականին Արջենտոն հայտնվեց հեռուստատեսության մեջ` հանդիսանալով Ջալլո նախագծի ստեղծողներից մեկը։ Նույն տարում էլ դուրս եկավ նրա «Սարսափն օպերայում» ֆիլմը։
1990 թվականին Արջենտոն համագործակցել է Ջորջ Ռոմերոյի հետ «Երկու դաժան հայացքներ» ֆիլմի համար։ 1993 թվականին էկրան բարձրացավ «Տրավմա» ֆիլմը։ Դրա մեջ խաղացել են ռեժիսորի երկու աղջիկները, և ֆիլմը նկարահանվել է ԱՄՆ-ում։ 1994 թվականին կայացել է ֆանտաստիկական կինոների երկրորդ միջազգային փառատոնը Մոնրեալում, որտեղ Արջենտոն մրցանակ է ստացել ամբողջ կյանքի ձեռքբերումների համար։ 1996 թվականին դուրս եկավ «Ստենդալի ախտանիշը», որում գլխավոր դերում հանդես էր գալիս Ասյա Արջենտոն։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ժառանգություն ==
«Դարիո Արջենտոյի սարսափների աշխարհում» դոկումենտալ ֆիլմը նվիրված է Արջենտոյին, նա ինքը նկարահանվել է կամեոյում։
Գոյություն ունի իտալական կոմիքս սարսափ ժանրում` «Արնակարմիրը»։
Ստեղծվում է կինոյի մասին ամերիկական ամսագիր «Deep Red» անվանմամբ։
1976 թվականին լույս է տեսել «12 արյունոտ պատմվածքներ» գիրքը, որի խմբագրմամբ զբաղվում է Դարիոն։ Գիրքը տպագրող հրատարակչությունը նույնպես կոչվել է ֆիլմի պես` «արնակարմիր»։
Նույն անվանումը կրում է Իտալիայում խանութների մի ցանց։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Հռոմում Դարիո Արջենտոն բացել է սեփական խանութը` թանգարանի հետ միաժամանակ, ուր կարելի է գտնել շատ իրեր` կապված իտալական սարսափ ֆիլմերի հետ։ Իսկ խանութի նկուղում գտնվում են շատ սարքեր, որոնք նրա ֆիլմերի դեկորացիաներն են հանդիսանում։
Իր կինեմատոգրաֆական ստեղծագործությունները հրապարակելուց առաջ Արջենտոն ստիպված է լինում գրաքննություն անցնել, որն անցկացնում են մրցատյաններ և հոգեբաններ։
Սթիվեն Քինգը առաջարկել է նրան ֆիլմ նկարահանել «Սալեմայի գիշերներում» ստեղծագործության հիման վրա, սակայն Արջենտոն հրաժարվել է, քանի որ չի ցանկացել աշխատել այն սյուժեներով, որ ինքը չի գրել։ Ինչպես նաև, Արջենտոն 1985 թվականին պատրաստվում էր Ռիգոլետո օպերան բեմադրել, որում Մատուանի դուքսը վամպիր էր։ Սակայն օպերան այն անընդունելի համարեց։
Իր գրեթե բոլոր ֆիլմերում Արջենտոն օգտագործել է հատուկ տեսախցիկներ
Դարիո Արջենտոյի շատ ֆիլմերի երաժշտություններ կատարում է իտալական Goblin խումբը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Դարիո Արջենտո» (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Հոդվածներ Դարիոյի մասին «Սեանս» կայքում Archived 2008-09-21 at the Wayback Machine.