Ջոնաթան Սաֆրան Ֆոեր

Ջոնաթան Սաֆրան Ֆոեր (անգլ.՝ Jonathan Safran Foer, փետրվարի 21, 1977(1977-02-21)[…], Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, հայտնի է «Ամեն ինչ լուսավորված է» (անգլ.՝ Everything is illuminated) (2002 թ.) և «Չափազանց աղմկոտ և անհավատալիորեն մոտ» (անգլ.՝ Extremely Loud and Incredibly Close) (2005 թ.) վեպերով։ 2009 թվականին Ֆոերը գրել է «Կենդանիներ ուտելիս» (անգլ.՝ Eating animals) վավերագրությունը։ Ֆոերը այժմ դասավանդում է ստեղծագործական գրականություն Նյու Յորքի համալսարանում։


== Վաղ կյանք ==
Ջոնաթան Սաֆրան Ֆոերը ծնվել է 1977 թվականին Վաշինգտոնում։ Հայրը՝ Ալբերտ Ֆոերն է, ով Ամերիկայի հակամենաշնորհային ինստիտուտի նախագահն է, իրավաբան, մայրը՝ Էսթեր Սաֆրան Ֆոերը Հոլոքոստից փրկվածների դուստր է և այժմ Sixth & I Historic Synagogue-ի տնօրենն է։ Ֆոերը հրեական ընտանիքի միջնեկ որդին է, ավագ եղբայրը՝ Ֆրանքլին Ֆոերը, The New Republic ամսագրի խմբագիրն է, իսկ կրտսեր եղբայրը՝ Ջոշուա Ֆոերը, ֆրիլանս լրագրող է։
Ֆոերը շատ զգայուն և աչքի ընկնող երեխա էր, 8 տարեկանում վնասվել է քիմիայի դասասենյակում, որի մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա կյանքի վրա։
Ֆորեը հաճախել է Ջորջթաունի ցերեկային դպրոցը և Փրինսթոնի Համալսարանը։ 1995 թվականին՝ առաջին կուրսում, Սաֆրանը Ջոյս Քերոլ Օեթսի հետ հաճախում է սկսնակ գրողների համար նախատեսված դասընթացներին, քանի որ հետաքրքիր էր համարում գրելը։
Օատերը հետագայում դառնում է Սաֆրան Ֆոերի թեզի ղեկավարը։ Սաֆրանը նշում է, որ դրանից հետո «իր կյանքը ամբողջությամբ փոխվում է»։
Փրիննսթոնն ավարտելուց հետո, Ֆոերը հաճախում է Մոունթ Սինայի բժշկական դպրոցը, սակայն շուտով թողնում է այն՝ նախընտրելով գրողի աշխատանքը։


== Գործունեություն ==
1999 թվականին Ֆոերն ավարտում է Փրինսթոնը փիլիսոփա մասնագիտությամբ և ապա մեկնում է Ուկրաինա թեզն ավելի ծավալուն դարձնելու նպատակով։
2001 թվականին Ֆոերը խմբագրում է «Թռչունների տարամիտում․ հեղինակային արձակ և պոեզիա, ներշնչված  Ջոզեֆ Քորնելի աշխատանքներով» (անգլ.՝ A Convergence of Birds: Original Fiction and Poetry Inspired by the Work of Joseph Cornell)։ Թեզը ծավալվում է վերածվելով վեպի «Ամեն ինչ լուսավորված է» անվամբ, որը տպագրվում է 2002 թվականին։ Գիրքը ստանում է Հրեական ազգային գրքի և Գարդիանի առաջին գրքի մրցանակները։
2004 թվականին Ֆոերը կիսում է Ռոբերտ Բինգհեմի մրցանակը Հայնրիխ և Մոնիկ Տրյուոնի հետ։ 2005 թվականին Ֆոերը Լիվ Շրայբերի հետ ադապտացնում է «Ամեն ինչ լուսավորված է» վեպը և գրում ֆիլմային տարբերակը։
Ֆոերի երկրորդ վեպը՝ «Չափազանց աղմկոտ և անհավատալիորեն մոտ», տպագրվել է 2005 թվականին։ Վեպում Ֆոերը պատմում է 9-ամյա Օսկար Շելի պատմությունը, որոնք սկսում են սեպտեմբերի 11-ի դեպքերից (9/11)՝ Շելի հոր մահից հետո։ 
«Չափազանց աղմկոտ և անհավատալիորեն մոտ» վեպքում Ֆոերը օգտագործում է գրելու ոչ ավանդական տեխնիկա and excoriation։
Չնայած քննադատությունը, վեպը շատ արագ վաճառվում է և թարգմանվում մի քանի լեզուներով։ Ավելին, Վորներ Բրոս․ և Փարամաունթ ընկերությունները վեպը վերածում են ֆիլմի։ Ֆիլմի պրոդյուսերը Սքոթ Րուդինն էր, իսկ Ստեֆան Դալդրին՝ ռեժիսորը։
2005 թվականին Ֆոերը գրում է օպերայի լիբրետո «Լռությունից փախչելու յոթ փորձերը» անվամբ, որի պրեմիերան տեղի է ունենում 2005 թվականի սեպտեմբերի 14-ին՝ Բեռլինի պետական օպերայում։ 

Ֆոերը մինչ 10 տարեկանը պարբերաբար եղել է բուսակեր (մի քանի տարի բուսակեր, ապա ամենակեր), բայց 2006 թվականին գրում է «Եթե սա Կոշերն է․․․» փաստագրությունը, որը սատարում էր հրեական բուսակերությունը։
2008 թվականի գարնանը Ֆոերն առաջին անգամ դասավանդում է գրելու արվեստ, հանդես գալով որպես հրավիրյալ դասախոս Յեյլի Համալսարանում։ Ֆոերն այժմ դասախոսում է Նյու Յորքի համալսարանում։ 2010 թվականի նոյեմբերին տպագրել է իր երրորդ վեպը՝ «Գաղտնագրերի վեպը» (անգլ.՝ Tree of Codes) անվամբ։
2012 թվականի մայիսին Բրաուն Լիթլի հետ սկսում է համատեղ աշխատանք իր չորրորդ վեպի վրա՝ «Փախուստ մանկական հիվանդանոցից» (անգլ.՝ Escape From Children's Hospital) անվամբ, որը տպագրվելու է 2014 թվականին։


== Անձնական կյանք ==
2004 թվականի հունիսին Ֆոերն ամուսնանում է Լիքոլ Քրաուսի հետ։ Նրանք այժմ ապրում են Նյու Յորք, Բրքուլինում և ունեն երկու երեխա։


== Մրացանակներ, ճանաչում և քննադատություն ==
2000 թվականին Ֆոերը շնորհվում է Zoetrope։ All-Story-ի արձակի մրցանակին, 2003 թվականին՝ Նյու Յորքի հանրային գրադարանի երիտասարդ առյուծների մրցանակին, իսկ 2007 թվականին՝ ընդգրկվում է Գրանտայի «Լավագույն երիտասարդ ամերիկյան վիպագիրների» ցանկում։
2010 թվականի հունիսին, Ֆոերը ընդգրկվում է Նյու Յուրքեր շաբաթաթերթի «20 Under 40» ցանկում, որտեղ ըստ Նյու Յորքերի ընդգրկվում են տասնամյակի այն բոլոր երիտասարդ գրողները, որոնք «ունեն կամ կունենան կարևոր դեր սեփական սերնդի պատմության մեջ»։


== Աշխատանքներ ==


=== Վեպեր ===
Ամեն ինչ լուսավորված է (2002)
Չափազանց աղմկոտ և անհավատալիորեն մոտ (2005)
Գաղտնագրերի ծառը (2010)
Փախուստ մանկական հիվանդանոցից (2014)


=== Վավերագրություններ ===
Կենդանիներ ուտելիս (2009)


=== Կարճ պատմվածքներ ===
"Շատ կարծր փնտրտուք" (անգլ.՝ The very rigid search) (The New Yorker, 18 հունիս, 2001)
"Եթե ծերացող կախարդը սկսեր հավատալ"
"Փրայմեր՝ սրտի արատի կետադրության համար" (The New Yorker, 10 հունիս, 2002)
"Վեցերորդ ավանը"
"Այս հրատարակության մեջ չօգտագործված տառատեսակները" (The Guardian, 2 դեկտեմբեր, 2002)
"Փորագրություններ Archived 2009-06-15 at the Wayback Machine."
"Սենյակ սենյակից հետո" ("Granta 97" տպագրված 2007 թվականին)
"Ռոդա"անգլ.՝ Rhoda (տպագրված The Book of Other People-ում, 2008 թ)
"Այստեղ մենք այդքան արագ չենք"
"Թող նրանք շուն ուտեն անգլ.՝ Let them eat dogs "


== Ծանոթագրություններ ==