Մթերքների խմբեր

Մթերքների խմբեր, խմբավորում այն սննդամթերքների, որոնք ունեն սննդային միևնույն հատկություններն ու բնության մեջ ստացվում են նմանատիպ եղանակներով։ Որպես կանոն, եզրույթն օգտագործվում է առողջության և դիետաների վերաբերյալ ձեռնարկներում։ Նմանատիպ ձեռնարկներում նշվում են յուրաքանչյուր խմբի մեջ մտնող մթերքների օգտագործման առաջարկվող չափաբաժինները։ Օրինակ ԱՄՆ գյուղդեպարտամենտը սնունդը բաժանել է մի քանի խմբերի։ Դրանց քանակը տատանվում է 4–ից 11–ի սահմանում։


== Սննդամթերքի հիմնական խմբերը ==
Կաթնամթերք, սննդամթերքի խումբ՝ կապված կաթի հետ։ Այն հաճախ միավորում են Կաթի փոխարինիչների կամ մսի հետ։ Սովորաբար համարվում է մթերքների ոչ մեծ կատեգորիա, որոշ ձեռնարկներում ընդհանրապես բացակայում է կամ առանձին է հիշատակվում։ Կաթնամթերքի խմբին են դասվում կաթը, սերուցքային կարագը, Հալած յուղը, յոգուրտը, պանիրը, սերուցքը և պաղպաղակը։ Կաթնամթերքի դասակարգումը որպես առանձին խումբ և դրան օրական օգտագործման որոշակի նորմեր վերագրելը արժանացել է քննադատության Հանրային առողջապահական հարվարդյան դպրոցի կողմից, որը նշել է, թե «հետազոտությունները ցույց են տվել այս մթերքների ոչ մեծ օգուտը, ինչպես նաև մեծ քանակությամբ օգտագործելու դեպքում դրանց հնարավոր վնասակար ազդեցությունը»։ Կաթի և այլ կաթնամթերքների չափավոր օգտագործումը (օրական մեկ կամ երկու բաժին) լիովին ընդունելի է և, հավանաբար, օգտակար է երեխաներին։ Սակայն Հարվարդյան դպրոցի հետազոտողների կարծիքով՝ մեծահասակներին այն օգուտ չի տալիս։
Մրգեր, հատապտուղներ, խումբ, որի մեջ մտնում են խնձորը, նարինջը, բանանը, հատապտուղները և կիտրոնը։ Այս պտուղները պարունակում են ածխաջրեր՝ հիմնականում շաքարի տեսքով, ինչպես նաև վիտամիններ և միներալներ։
Հացահատիկային բույսեր, սննդի վերաբերյալ ձեռնարկներում ներկայացվող հաճախ ամենամեծ խումբը։ Այս մթերքների շարքին են դասվում ցորենը, բրինձը, վարսակը, գարին, հացը, մակարոնեղենը, վերամշակված լոբազգիները, սոյան, ոսպը և սիսեռը. Ցորենը օսլայի աղբյուր է, դա է պատճառը, որ այն երբեմն ներառում են «օսլայաշատ մթերքների» խմբի մեջ, որտեղ նաև կարտոֆիլն է։
Միս, մսամթերք, այս խումբը երբեմն անվանում են սպիտակուցային։ Մսից բացի, այս կատեգորիայի մեջ երբեմն ընդգրկում են հատիկաընդեղենը, ձուն, մսի փոխարինիչները։ Այս խմբի կազմում կարող է լինել նաև կաթնամթերքը։ Սովորաբար, մթերքների այս կատեգորիան փոքր է համարվում։ Մսամթերքի շարքին կարելի է դասել նաև հավի միսը, ձուկը, հնդկահավի միսը, խոզի միսը և տավարի միսը։
Հրուշակեղեն կամ քաղցր մթերքներ։ Երբեմն ստորաբաժանվում են ճարպերի և յուղի։ Երբեմն էլ կարող են նշվել մյուս խմբերից առանձին։ Կա ոչ բոլոր ձեռնարկներում, եթե նույնիսկ կա էլ, ապա օրաբաժնում աննշան տեղ է զբաղեցնում։ Քաղցրեղեն են համարվում կոնֆետը, ոչ ոգելից ըմպելիքները և շոկոլադը։
Բանջարեղեն, կատեգորիա, որը երբեմն միավորում են մրգերի հետ։ Երբեմն նաև այստեղ են ներառում հատիկաընդեղենը։ Իր չափերով այս կատեգորիան հաճախ զիջում է միայն հացահատիկային մթերքներին, երբեմն նույնիսկ գերազանցում։ Բանջարեղեն են համարվում, օրինակ, սպանախը, գազարը, սոխը և բրոկկոլին։
Ջուր, ոչ միշտ է դիտարկվում որպես ինքնուրույն կատեգորիա։ Որոշ ձեռնարկներ չեն ներառում այս կատեգորիան, որոշները դիտարկում են այն մնացած մթերքներից անջատ, երրորդներն էլ ջուրը համարում են հիմնական կատեգորիա։ Ջրից բացի այստեղ ներառում են թեյը, մրգահյութը, բանջարեղենային հյութը և նույնիսկ ապուրը։ Խորհուրդ է տրվում օգտագործել բավարար քանակությամբ։


== Սննդային այլ խմբեր ==
Սննդամթերքի խմբերի քանակային դասակարգումը կախված է ձեռնարկների հեղինակների մոտեցումներից։ Պարենամթերքի կանադական տեղեկատուն, որը թողարկվում է 1942 թվականից և Կանադայում համարվում է ամենապահանջված երկրորդ կառավարական փաստաթուղթը (եկամտահարկի վճարման ձևաթղթից հետո), ընդունում է միայն սննդամթերքի դասակարգման չորս խումբ, մնացած մթերքները մտնում են «ուրիշ» կատեգորիայի մեջ։ «Ուրիշ» մթերքների մեջ է մտնում, օրինակ, ալկոհոլը։

Ալկոհոլը, որպես կանոն, մնացած սննդամթերքներից առանձին է դիտարկվում։ Իր վնասակար ազդեցության պատճառով այն խորհուրդ է տրվում միայն որոշ մարդկանց և միայն որոշակի քանակությամբ։ Մասնավորապես, այդ կարծիքին է Առողջ սննդի հարվարդյան բուրգը և Միչիգանի համալսարանի բուրգը։ Միևնույն ժամանակ, Իտալիայի սննդային բուրգում ներառված է գինու և գարեջրի կես չափաբաժին։


== Տես նաև ==
Բուժական սնունդ


== Ծանոթագրություններ ==