Հրանտ Երիցյան

Հրանտ Նիկոլայի Երիցյան (մարտի 20, 1937(1937-03-20), Kirovabad և Գանձակ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 14, 2020(2020-12-14), Երևան, Հայաստան), հայ ֆիզիկոս, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Երևանի Ֆիզիկայի ինստիտուտի պինդ մարմնի ճառագայթային լաբորատորիայի հիմնադիր և ղեկավար։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1937 թ․ մարտի 20-ին Ադրբեջանական ԽՍՀ Կիրովաբադ քաղաքում։ 1954 թ․-ին արծաթե մեդալով ավարտել է տեղական դպրոցը և նույն թվականին ընդունվել Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1959 թ․-ին։
1959 թ․-ից աշխատել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտում որպես լաբորանտ, այնուհետև որպես պինդ մարմնի ճառագայթային ֆիզիկայի լաբորատորիայի վարիչ։
Հրանտ Երիցյանը կյանքից հեռացել է 2020 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ։


== Ընտանիք ==
1972 թ․ Հրանտ Երիցյանը ամուսնացել է Վիոլետա Գրիգորյանի հետ։ Ունի 3 զավակ՝ Հայկ, Նաիրե և Սոնա։


== Գիտական գործունեությունը ==
Հ.Ն.Երիցյանի գիտական գործունեությունն ամբողջությամբ կապված է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի հետ։ 1959-ից աշխատել է արագացուցչային բաժնում որպես ավագ լաբորանտ, զբաղվել մագնիսական դաշտերի ստեղծմամբ և մշակմամբ բազմաբևեռ մագնիսների միջոցով։
Կիևի Ֆիզիկայի Ինստիտուտի ասպիրանտուրան ավարտելուց և թեկնածուական ատենախոսության պաշտպանությունից հետո 1967-ին (Պինդ Մարմնի Ճառագայթային Ֆիզիկայի ոլորտում) նա նորից ընդունվել է Երևանի Ֆիզիկայի Ինստիտուտ՝ որպես ավագ գիտաշխատող և 1969-ին ստեղծել Պինդ Մարմնի Ճառագայթային Ֆիզիկայի լաբորատորիան։
Փաստացի դրանով  Հայաստանում սկիզբ է դրվում ֆիզիկայում նոր ուղղություն՝ Պինդ Մարմնի Ճառագայթային Ֆիզիկան։
Լաբորատորիայում իրականացվել են հետազոտություններ, որոնք նվիրված են եղել սիլիցիումի միաբյուրեղի և A3B5 տիպի կիսահաղորդիչների, լազերային բյուրեղների, կիսահաղորդիչ-դիէլեկտրիկ միացությունների, բարձր ջերմաստիճանի գերհաղորդիչների, հայկական բնական ցեոլիտների, բազալտի հատկությունների ուսումնասիրմանը։
Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել են 4 դոկտորական և 14 թեկնածուական ատենախոսություն։ Առաջատար գիտական ամսագրերում, և միջազգային կոնֆերանսներում ներկայացվել է ավելի քան 230 գիտական աշխատանք։
Շնորհիվ ներգրավված պայմանագրային աշխատանքների կառուցվել է Ճառագայթային Ֆիզիկայի լաբորատորիայի շենքը՝ նախատեսված էլեկտրոնային երկու գծային արագացուցիչների համար, 4 և 8 ՄէՎ էներգիաներով։
Լաբորատորիան համագործակցել է ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ արտասահմանյան կենտրոնների մի շարք գիտական և արտադրական կազմակերպությունների հետ։
CANDLE հետազոտական ինստիտուտի հետ համատեղ իրականացրել է հետազոտական աշխատանքներ՝ օգտագործելով էլեկտրոնային փնջի պիկովայրկյանային իմպուլսներ կիսահաղորդիչների ճառագայթման համար, որոնց արդյունքները կարող են ծառայել որպես նոր մոտեցում պինդ մարմնի ճառագայթային ֆիզիկայում։


== Տպագրված աշխատանքներ ==
Hrant N.Yeritsyan, Aram A.Sahakyan, Norair E.Grigoryan, Vachagan V.Harutyunyan, Vika V.Arzumanyan, Vasili M.Tsakanov, Bagrat A.Grigoryan, Gayane A.Amatuni, Christopher J.Rhodes, Introduction rates of radiation defects in electron irradiated semiconductor crystals of n-Si and n-GaP, Radiation Physics and Chemistry, 2020, v.176.
Hrant N. Yeritsyan, Aram A. Sahakyan, Norair E. Grigoryan, Vachagan V. Harutyunyan, Vika V. Arzumanyan, Vasili M. Tsakanov, Bagrat A. Grigoryan, Gayane, A. Amatuni. In-Situ Study of Non-Equilibrium Charge Carriers’ Behavior under Ultra-Short Pulsed Electrons Irradiation in Silicon Crystal, Journal of Modern Physics, 2019, 10, 1125-1133.
Hrant N. Yeritsyan, Aram A. Sahakyan, Norair E. Grigoryan, Vachagan V. Harutyunyan, Bagrat A. Grigoryan, Gayane A. Amatuni, Arsham S. Yeremyan, Christopher J. Rhodes, Quasi-Chemical Reactions in Irradiated Silicon Crystals with Regard to Ultrafast Irradiation, Journal of Modern Physics, 2018, 9, 1271-1280.
H.N. Yeritsyan, A.A. Sahakyan, N.E. Grigoryan, V.V. Harutyunyan, B.A. Grigoryan , G.A. Amatuni, V.H. Petrosyan, A.A. Khachatryan, And C.J. Rhodes, The Use of Different Pulsed Electron Irradiation for the Formation of Radiation Defects in Silicon Crystals, Journal of Electronic Materials, Vol. 47, No. 7, 2018.
V.V. Harutyunyan, E.M. Aleksanyan, N.E. Grigoryan, A.A. Sahakyan, H.N. Yeritsyan, S.K. Nikoghosyan, A.S. Hovannisyan, A.H.Badalyan, Luminescence and Dielectric Properties of Electron and Neutron Irradiated Corundum Single Crystals, Armenian Journal of Physics, 2017, vol.10, issue 2, pp.69-75
H.N. Yeritsyan, A. A. Sahakyan, N. E. Grigoryan, V. V. Harutyunyan, V. M. Tsakanov, B. A. Grigoryan, A. S. Eremyan and G.A. Amatuni, Simulation of Electronic Center Formation by Irradiation in Silicon Crystals. Journal of Electronic Materials, 2017, V 46, Issue 2, pp 841–847.
Hrant N. Yeritsyan, Aram A. Sahakyan, Norair E. Grigoryan, Eleonora A. Hakhverdyan, Vachagan V. Harutyunyan, Vahan A. Sahakyan, Armenuhi A. Khachatryan, Bagrat A. Grigoryan, Vardan Sh. Avagyan, Gayane A. Amatuni, Ashot S. Vardanyan, The Influence of Pico-Second Pulse Electron Irradiation on the Electrical–Physical Properties of Silicon Cristals, Journal of Modern Physics, 2016, 7, 1413-1419.
V.M. Tsakanov, , R.M. Aroutiounian, G.A. Amatuni, L.R. Aloyan, L.G. Aslanyan, V.Sh.Avagyan, N.S. Babayan, V.V. Buniatyan, Y.B. Dalyan, H.D. Davtyan, M.V. Derdzyan, B.A. Grigoryan, N.E. Grigoryan, L.S. Hakobyan, S.G. Haroutyunian, V.V. Harutiunyan, K.L. Hovhannesyan, V.G. Khachatryan, N.W. Martirosyan, G.S. Melikyan, A.G. Petrosyan, V.H. Petrosyan, A.A. Sahakyan, V.V. Sahakyan, A.A. Sargsyan, A.S. Simonyan, S.Sh. Tatikyan, G.V. Tsakanov, E. Tsovyan, A.S. Vardanyan, V.V. Vardanyan, A.S. Yeremyan, H.N. Yeritsyan, G.S. Zanyan, AREAL low energy electron beam applications in life and materials sciences, Nuclear Instruments and Methods in Physics Research A 829 (2016) 248-253.
Hrant N. Yeritsyan, Aram A. Sahakyan, Norair E. Grigoryan, Vachagan V. Harutunyan, Vahan A. Sahakyan, Armenuhi A. Khachatryan, Clusters of Radiation Defects in Silicon Crystals, Journal of Modern Physics, 2015, 6, 1270-1276.
Aram A. Sahakyan, Hrant N. Yeritsyan, Vachagan V. Harutunyan, Hamlet S. Karayan, Vahan A. Sahakyan, The Influence of Different Type Irradiations on the Surface States Parameters of Si-SiO2 Structures, Journal of Modern Physics, 2015, 6, 1657-1662.
Hrant N. Yeritsyan, Aram A. Sahakyan, Norair E. Grigoryan, Eleonora A. Hakhverdyan, Vachagan V. Harutyunyan, Vahan A. Sahakyan, Armenuhi A. Khachatryan, Bagrat A. Grigoryan, Laura S. Hakobyan, Gayane A. Amatuni, Ashot S. Vardanyan, Vasili M. Tsakanov, The Interaction of Impurity Oxygen with Radiation Defects in Silicon Crystal, Journal of Modern Physics, 2015, 6, 1657-1662.
Zh. R. Panosyan, S. S. Voskanyan, Ye. V. Yengibaryan, M. G. Azaryan, A. A. Sahakyan, H. N. Yeritsyan, V. V. Harutyunyan, Physical Properties of Conducting Diamond Like Carbon Nanostructure Films Transparent in The Visible Range of Light, Deposited on Silicon, Nano Studies, 2014, 10, p. 67-76.
V. Arutyunian, E. Aleksanyan, M. Kirm, H. Yeritsyan, S. Nikoghosyan, A. Sahakjan, N. Grigoryan, V. Mahov, Luminescence Spectroscopy of Electron and Neutron Irradiated α-Al2O3 Single Crystals, Int. Conf. on Oxide Materials for Electronic Engendering, 26-30/May/2014, OMEE-2014, Lvov, p163-164.
H. N. Yeritsyan, A. A. Sahakyan, V. V. Harutyunyan, N. E. Grigoryan and V. A. Sahakyan, Irradiation Enhancement of Electrical Properties of Passive Impurities in Silicon Crystals, Physical Science International Journal: 4(9), (2014) 1225-1234.
Hrant Yeritsyan, Aram Sahakyan, Vachagan Harutyunyan, Sergey Nikoghosyan, Eleonora Hakhverdyan, Norair Grigoryan, Aghasi Hovhannisyan, Vovik Atoyan, Yeghis Keheyan & Christopher Rhodes Radiation-modified natural zeolites for cleaning liquid nuclear waste (irradiation against radioactivity), Nature, SCINTIFIC REPORTS SREP-13-02740.3d, 2013.
Hrant N. Yeritsyan, Vachagan V. Harutunyan, Aram A. Sahakyan, Sergej K. Nikoghosyan, Agasi S. Hovhannisyan, Norair E. Grigoryan, Karen Sh. Ohanyan, Eleonora A. Hakhverdyan, Narek A. Hakopyan, Vahan A. Sahakyan, Space Environment Simulator for Testing of Materials and Devices, Journal of Modern Physics, 4, (2013) 180-184.
Hrant N. Yeritsyan, Aram A. Sahakyan, Sergey K. Nikoghosyan, Vachagan V. Harutyunyan, Karen Sh. Ohanyan, Norair E. Grigoryan, Eleonora A. Hakhverdyan, Aghasi S. Hovhannisyan, Vahan A. Sahakyan, Kamo A. Movsisyan, Artur V. Hovhannisyan, In-Situ Study of Silicon Single Crystals Conductivity under Electron Irradiation, Journal of Modern Physics, (2012) 3, p. 381-385.
S.K. Nikoghosyan, A.A. Sahakyan, V.B. Gavalyan, V.V. Harutyunyan, A.S. Hovanisyan, H.N. Yeritsyan, V.A. Atoyan, K.I. Puskulyan, M. Gerchikov, N.V. Hakobyan, A. V. Hovhannisyan, Electro-physical Properties of Super-thin Basalt Fiber Chemically Modified by Hydrochloric or Sulphuric Acid, Journal of Modern Physics, (2011) 2, 1450-1454.  
S.K. Nikoghosyan, A.A. Sahakyan, V.B.Gavalyan, V.V. Harutyunyan, A. S. Hovanisyan, H..N. Yeritsyan, V. A. Atoyan, K.I. Puskulyan, M. Gerchikov, N. V. Hakobyan, The Influence of Hydrochloric Acid Treatment and Temperature on the Electro-Physical Properties of Super-Thin Basalt Fibers, Central European Journal of Physics • 9(6) • 2011 • 1482-1487.
H.N. Yeritsyan, A.A.Sahakyan, S.K. Nikoghosyan, V.V. Harutunyan, S. Ohanyan, V.S. Avagyan, V.A. Sahakyan, K.A. Movsisyan, Effect of Electron and Ultraviolet Radiations on n-Si Conductivity, Journal of Spacecraft and Rockets, V.48, № 1 (2011) p.34-37.
Sahakyan, A.A., Nikoghosyan, S.K. & Yeritsyan, H.N. Electron irradiation effects in doped high temperature superconductors YBa2Cu3−x M x O y (M = Fe, Ni; x=0; x=0:01). Central European Journal of Physics. 6, 797–801 (2008).
Yeritsyan H., Sahakyan A., Harutunyan V., Nikoghosyan S., Hakhverdyan E., Grigoryan N. (2007) NATURAL ZEOLITES AND APPLICATION IN LIQUID WASTE TREATMENT. In: Tsakanov V., Wiedemann H. (eds) Brilliant Light in Life and Material Sciences. NATO Security through Science Series. Springer, Dordrecht
H.N. Yeritsyan, S. K. Nickoghosyan, A. A. Sahakyan, V. V. Harutunyan, E. A.Hakhverdyan, and N. E. Grigoryan, Electrophysical and optical properties of natural zeolites (clinoptilolite) from Armenia and USA (preliminary results), Zeolite 06, 7th International Conference on the Occurrence, Properties, and Utilization of Natural Zeolites, Book of Abstracts , Edited by Robert S. Bowman and Susan E. Delap, 1621 July 2006, Socorro, New Mexico, USA.
A.Sahakyan, S.K.Nikoghosyan, H.N.Yeritsyan, G.V.Grigoryan, Josephson Vortex Behavior in Superconducting YBa2Cu3Ox Ceramics Under the Low Frequency Magnetic Field in the book “Josephson Junction and Superconductivity Research”, NOVA Publishers, USA, (2006), pp.71-91.
Khachatryan, S., Christidis, G.,Moraetis, D., Gevorkyan, R., Sarkisyan, H., Yeritsyan, H., Nikoghosyan, S., Hovhannisyan, A., Sahakyan, A., Kekelidze, N., Akhabedashvili, L., Sorbtion Behavior of Armenian Natural Zeolites, American Nuclear Society (ANS), Fusion science and technology 48, 1 (2005) 230-233.
Khachatryan, S., Christidis, G.,Moraetis, D., Gevorkyan, R., Sarkisyan, H., Yeritsyan, H., Nikoghosyan, S., Hovhannisyan, A., Sahakyan, A., Kekelidze, N., Akhabedashvili, L., Sorption behavior of tritiated water on Armenian natural zeolites. J.Radioanalytikal and Nuclear Chemistry, 264, 3 (2005) 671-677.
Yeritsyan Hrant, Harutiunian Vachagan,Gevorkyan Volodia, Grigoryan Norair; Hakhverdyan Eleonora; Nikoghosyan Sergey, Sahakyan Aram, Gevorgyan Rudolf, Sargisyan Hakob, Keheyan Yeghis. The effect of electron irradiation on the optical properties of the natural armenian zeolite-clinoptilolite, Central European Journal of Physics, CEJP 3(4) (2005) pp.623-635(13).
Yeritsyan, Hrant; Sahakyan, Aram; Nikoghosyan, Sergey; Harutiunian, Vachagan; Gevorkyan, Volodia; Grigoryan, Norair; Hakhverdyan, Eleonora; Keheyan, Yeghis; Gevorgyan, Rudolf; Sargisyan, Hakob, Dielectric properties and specific conductivity of armenian natural clinoptilolite irradiated by electrons, Central European Journal of Physics, CEJP 3(4) (2005) 610-622. pp. 610-622(13)
Keheyan, Y., Khachatryan, S., Christidis, G. et al. Sorption behavior of tritiated water on Armenian natural zeolites. J Radioanal Nucl Chem 264, 671–677 (2005).
G.Gevorkyan, H.H.Sargsyan, G.G.Karamyan, Y.M.Keheyan, H.N.Yeritsyan, A.S.Hohannesyan, and A.A.Sahakyan, Study of Absorption Properties of Modified Zeolites, Chemie der Erde Geochemitry, 62 , p.237-342, (2002).
K.Nikoghosyan, A.A. Sahakyan, G.N. Yeritsyan, A.S.Hovhannisyan, V.A.Grigoryan, and A.G.Sarkissyan, Time Evolution Effect of Critical Transition Temperature in Electron Irradiated YBa2Cu3Oy Ceramics, Phys. Stat. Sol. (a) 178, (2000), pp.765-770.
K. Nikoghosyan, A.A. Sahakyan, V.A.Grigoryan, G.N. Yeritsyan; The Features of Irreversibility Lines in Y- and Bi-Based Superconductors; Phys. Stat. Sol.(a) 174, (1999), pp.459-465.
K. Nikoghosyan, A.A. Sahakyan, G.N. Yeritsyan, V.A.Grigoryan; The influence of the bulk density on the intergranular superconducting properties of YBa2Cu3-xFexOy (0≤x≤0.01) ceramics, Physica C, 317-318, (1999), pp.607-610.
K. Nikoghosyan, A.A. Sahakyan, G.N. Yeritsyan, Superconducting Properties of YBa2Cu3-xFexOy Ceramics With Small X, Physica C, v.299, (1998), pp.65-70.


== Ծանոթագրություններ ==