Չերեպովեց

Չերեպովեց (ռուս.՝ Череповец), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ Վոլոգդայի մարզում, որի կազմի մեջ մտնող նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է՝ այդ շրջանից վարչականորեն դուրս գտնվելով, ունենալով մարզային քաղաքի կարգավիճակ և կազմավորելով քաղաքային օկրուգ։ Ընկած է Վոլգայի ձախ վտակ Շեքսնայի և Ռիբինսկի ջրամբարի ափերին, մարզկենտրոնից՝ Վոլոգդա քաղաքից մոտավորապես 125 կիլոմետր դեպի արևմուտք։ Զբաղեցնում է 120,9 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Հյուսիսից հարավ ձգվում է 13, արևմուտքից արևելք՝ 21 կիլոմետր։ 2021 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 309 445․ այդ ցուցանիշով առաջին տեղն է գրավում մարզում՝ գերազանցելով նաև մարզկենտրոնին։
Փոստային կոդը՝ 162600։
Հեռախոսային կոդը՝ 8202։


== Ստուգաբանություն ==
Քաղաքի անվան ծագումը բանավեճերի տեղիք է տվել տեղացի պատմաբանների ու լեզվաբանների շրջանում։ Առաջարկված վարկածներից մեկի համաձայն՝ հիմքում ընկած է "գանգ" (ռուս.՝ череп, չերեպ) արմատը․ հնում այդպես է կոչվել Շեքսնա և Յագորբա գետերի միախառնման վայրի մոտ գտնվող բլուրը, որի լանջին հեթանոսական սրբավայր է եղել։ Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ քաղաքի անվան մեջ արտացոլվել է տեղացիների "վես" (весь) ցեղի անվանումը։


== Աշխարհագրություն ==
Քաղաքն ըկած է Վոլգա-Բալթիկ կարևոր ջրուղու, արևմուտք-արևելք երկաթուղիների, մայրուղային, խոշոր գազախողովակաշարերի և ռուսական խոշորագույն քաղաքներ Մոսկվայի ու Սանկտ Պետերբուրգի մերձակայքում։


== Տնտեսություն ==
Չերեպովեցը Հյուսիսարևմտյան Ռուսաստանի կարևորագույն արդյունաբերական կենտրոններից է, որն առավելապես հայտնի է այդ երկրի խոշորագույն պողպատաձուլարանով՝ «Սևերստալ» կոմբինատով, որի արտադրանքն արտահանվում է աշխարհի ավելի քան 50 երկիր։


=== Քիմիական արդյունաբերություն ===
Քաղաքում արդյունաբերական երկրորդ խոշոր ճյուղը քիմիականն է, որտեղ իշխողը հանքային պարարտանյութերի արտադրությունն է։ PhosAgro (LSE, MOEX) ձեռնարկությունը ֆոսֆորական պարարտանյութերի և ֆոսֆորական ու ծծմբական թթուների խոշորագույն արտադրողն է Եվրոպայում, ազոտական պարարտանյութերի, ամոնիակի, ամոնիումի նիտրատի խոշորագույն արտադրողը Ռուսաստանում։
Մետաղաձուլական և քիմիական հսկա ձեռնարկություններ ունեցող Չերեպովեցը շրջակա միջավայրի աղտոտվածության տեսակետից ամենավատ դիրքերից մեկն է զբաղեցնում աշխարհում, իսկ Ռուսաստանում այդ առումով երկրորդ տեղն է գրավում՝ առաջին տեղը զիջելով առավել աղտոտված Նորիլսկին։


=== Տրանսպորտ ===
Չերեպովեցն ունի օդանավակայան, երկաթուղային կայարան, բացի այդ՝ ավտոմայրուղիներով կապված է մարզկենտրոն Վոլոգդայի, մայրաքաղաք Մոսկվայի, Սանկտ Պետերբուրգի հետ։ Նավարկելի Շեքսնա գետի ափին գտնվելով՝ մուտք ունի դեպի Վոլգա- Բալթիկ ծով ջրուղի։ Այստեղ գտնվող Օկտյաբրսկի կամուրջը Ռուսաստանում կաբելային եղանակով կառուցված առաջին կամուրջն է․ շահագործման է հանձնվել 1979 թվականին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Կլիմա ==
Չերեպովեցին բնորոշ է մայրցամաքային խոնավ կլիման՝ տարվա չորս եղանակների հստակ արտահայտվածությամբ (Dfb), տաք ամառներով և չափազանց ցուրտ ձմեռներով։ Օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը՝ 3,3 C, խստաշունչ ձմռան տևողությունը՝ հինգ ամիս․ այս առումով քաղաքի կլիման բավականին մոտ է մերձարկտիկականին։


== Անվանի անձինք ==
Վասիլի Վերեշչագին (1842–1904), նշանավոր մարտանկարիչ
Ալեքսանդր Կուտեպով (1882–1930), սպիտակների բանակի գեներալ
Իգոր Սևերյանին (1887–1941), ֆուտուրիստ բանաստեղծ
Վալերի Չկալով (1904–1938), օդաչու, սովորել է Չերեպովեցի տեխնիկական դպրոցում
Նիկոլայ Ամոսով (1913–2002), սրտային վիրաբույժ, սովորել է Չերեպովեցում
Իոսիֆ Բրոդսկի (1940–1996), Նոբելյան մրցանակակիր բանաստեղծ և էսսեիստ, Լենինգրադից էվակուացվելուց հետո ընտանյոք ապրել է Չերեպովեցում
Նիկոլայ Նոսկով (ծնվ․ 1956), երաժիշտ, Գորկու պարկ երաժշտախմբի նախկին երգիչ, մեծացել, իր կարիերան սկսել է Չերեպովեցում
Ալեքսանդր Բաշլաչև (1960–1988), երգիչ, երգերի հեղինակ, բանաստեղծ, ծնվել ու մեծացել է Չերեպովեցում
Լեոնիդ Պարֆյոնով (ծնվ․ 1960), ժուռնալիստ, հեռուստահաղորդավար, ծնվել ու մեծացել է Չերեպովեցում
Դմիտրի Յուշկևիչ (ծնվ․ 1970), հոկեյիստ
Պավել Բուչնևիչ (ծնվ․ 1995 Չերեպովեցում), հոկեյիստ
Վադիմ Շիպաչյով (ծնվ․ 1987 Չերեպովեցում), հոկեյիստ


== Քույր քաղաքներ ==
Չերեպովեցի քույր քաղաքներն են՝

 Ռումինիա, Այուդ
 Բուլղարիա, Գոռնա Օրյախովիցա
 Սլովենիա, Ցելե
 ԱՄՆ, Դերրի
 Չինաստան, Լյաոյուան
 Բելառուս, Մոլոդեչնո
 ԱՄՆ, Մոնտկլեր[[:en:Montclair, New Jersey|[en]]], Նյու Ջերսի (2022 թվականի մարտ ամսից խզել է եղբայրական կապերը)
 Ֆինլանդիա, Ռաահե
 Ռուսաստան, Բալակովո
 Լիտվա, Կլայպեդա(2022 թվականի մարտ ամսից խզել է եղբայրական կապերը)


== Տես նաև ==
Չերեպովեցի շրջան


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Череповец»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Города под водой. Путешествие по затопленным берегам Верхней Волги / Автор-составитель В. И. Ерохин. — Тверь: Гранд-Холдинг, 2010. — 112 с. — ISBN 978-5-9971-9016-3.
История Череповца. Очерки с древнейших времён до наших дней / Ответственный редактор С. Михалёва — Череповец: Метранпаж, 2006. С. 352. ISBN 5-94022-012-6
Поспелов Е. М. Географические названия России: Топонимический словарь: Более 4000 единиц. — М.: АСТ; Астрель, 2008. — 528 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-17-054966-5
Рыбаков А. А. Устюжна. Череповец. Вытегра. — Л.: «Искусство». 1981 г.
Челноков Б. В. «Череповец: История. Современность. Взгляд в будущее», Череповец, ИД «Череповецъ», 2012
Риммер Э. П., Бородулин М. А. Город и река. — Рыбинск (Яросл. обл.): Рыбинск-Михайлов посад, 2006.


== Արտաքին հղումներ ==
Cherepovets Business Directory (ru)
«Официальный сайт Череповца»։ www.cherinfo.ru (ռուսերեն)։ Վերցված է 2022-08-10  
Չերեպովեցի կայքը