armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սուրբ Կումսի մատուռ

Սուրբ Կումսի մատուռ (հայտնի է նաև Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի անունով), հայկական առաքելական մատուռ պատմական Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Գողթն գավառի Ագուլիս գյուղաքաղաքում, ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Որդուարի շրջանի Յուխարի Այլիս գյուղում՝ Ագուլիսի Սուրբ Թովմա վանքից մոտ 300 մետր հյուսիս։


== Ճարտարապետություն ==
Հորինվածքով միանավ փոքրիկ դահլիճ էր։ Հիմնված էր երկու մույթերի վրա։ Կառուցված էր սրբատաշ բազալտից, կիսամշակ սրբատաշ բազալտից և կիսամշակ որձաքարից։ Մատուռի մուտքի վերնամասում ագուցված խաչքար կար,որը անհայտացել է և որի արձանագրությունից պարզ էր դառնում, որ մատուռը վերանորոգվել էր 1490 թվականին.

Հետագայում վերանորոգվել էր նաև 17-րդ և 19-րդ դարերում։ Մուտքը գտնվում էր արևմտյան ճակատում։ Աբսիդը կիսաշրջանաձև է։ Արևմտյան ճակատում կար արձանագրություններ։ Ավերակների է վերածվել 20-րդ դարի սկզբին։


== Ավանդազրույցներ ==
Ավանդազրույցներից  մեկի համաձայն մատուռի հարավային որմի տակ ամփոփված էր Բարդուղիմեոս առաքյալի Կումս կամ Կոմս աշակերտի աճյունը, որը մահացել էր 1-ին դարում։ հենց այս Կումսից էլ սկզբնավորվում էր Գողթն գավառւ եպիսկոպությունը։
Մեկ այլ ավանդազրույցի համաձայն, այստեղ հայտնաբերվել էր կտավի մեջ փաթաթված արյունոտված քարեր, որոնք կրկին ամփոփվել են գտնված վայրում։


== Տես նաև ==
Կումս եպիսկոպոս
Ներքին Ագուլիս
Վերին Ագուլիս
Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (Վերին Ագուլիս)
Սուրբ Քրիստափոր եկեղեցի (Ագուլիս)


== Ծանոթագրություններ ==
Պաիմալա

Պաիմալա (էստ․՝ Paimala), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կաառմա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 9 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Սիուրի

Սիուրի (իսպ.՝ Cihuri), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 9,76 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 215 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 49 կմ հեռավորության վրա։
Մարդիկ և ավազակները Կարդամոնից

Մարդիկ և ավազակները Կարդամոնից (նորվ.՝ Folk og røvere i Kardemomme by), նորվեգացի գրող Թուրբյորն Էգների մանկական հեքիաթային վեպը։


== Սյուժե ==
Բաստիանը` Կարդամոն քաղաքի կառավարիչը (նույն ինքը` գլխավոր ոստիկանապետը), չափազանց մեղմ է, չափազանց փափկասիրտ և չափազանց շատ է սիրում զանգվածային տոնախմբություններ։ Այդ պատճառով Կարդամոնի վրա հարձակումներ գործող երեք ավազակ եղբայրներ Կասպերի, Յեսպերի և Յունատի կյանքը Կարդոմոնում անցնում է կուշտ և թեթև։ Նրանց ոչ ոք չի կարողանում հակահարված տալ։
Քաղաքն ունի երկհարկանի տրամվայ, որը երթևեկում է մեկ կարճ երթուղով, և տոմսավաճառն անվճար քաղցրաբլիթ է հյուրասիրում ուղևորներին։ Նաև կան տոներ, որոնց մեծ մասը նախաձեռնում է բացառապես քաղաքապետը։ Կարդամոնցիներն իրենց էությամբ շատ ուրախ մարդիկ են, սիրում են երգել, և անգամ շները երգում են իրենց սեփական երգչախմբում։
Մի անգամ ավազակներին բանտարկում են, բայց նրանց չեն պատժում, այլ լողացնում են, մազերը կտրում և կերակրում։ Եվ պարզվում է, որ ավազակների անցյալը ընդհանրապես կապ չունի թալանի հետ։ Վերջում Կասպերը, Յեսպերը և Յունատանը դառնում են քաղաքի ամենախաղաղ բնակիչները` հրշեջ, հացթուխ և կրկեսի տնօրեն։


== Պատմություն ==

Մանկական վեպը հրատարակվել է 1955 թվականին և նկարազարդվել է անձամբ Թուրբյորն Էգների կողմից։ Գրքում տեղ են գտել հեղինակային նշումներ։
1956 թվականին վեպը ռուսերեն է թարգմանվել Տ. Ա. Վելիչկոյի կողմից և ԽՍՀՄ-ում տպագրվել է Բորիս Դիոդորովի նկարազարդումներով։ Գրքի հետագա հրատարակություններում վերականգնվել են հեղինակային բնօրինակ նկարազարդումները։
Գրքի մոտիվներով Ռուսաստանում նկարահանվել է «Ավազակների կյանքից» վերնագրով մուլտֆիլմը։
1988 թվականին Բենտոյ Էրիքսենը վեպի մոտիվներով նկարահանվել է «Մարդիկ և ավազակները Կարդամոն քաղաքից» վերնագրով գեղարվեստական ֆիլմը։
1991 թվականին Քրիստիանսանի կենդանաբանական այգու համալիրում բացվել է «Կարդամոնյան քաղաք» մանկական թեմատիկ այգին, որն ստեղծելու և նախագծելու գործում օգնել է գրքի հեղինակը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆյոդորովկա (Կագալնիցկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆյոդորովկա (այլ կիրառումներ)‎Ֆյոդորովկա (ռուս.՝ Фёдоровка), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում։ Մտնում է Իվանովո-Շամշևսկի համայնքի կազմի մեջ։
Օլգինո (ավան, Խմելնիկի շրջան)

Օլգինո (ուկրաիներեն՝ Ольгине), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Խմելնիկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օլգինո ավանում բնակվում էր 104 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,12 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 866,67 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
152 mm/53 Mod. 1926/1929

152 mm/53 Mod. 1926/1929  նավերի համար նախատեսված 152 մմ տրամաչափի հրետանային զենք, նախագծվել և արտադրվել է Իտալիայում։ Առկա է Իտալիայի ռազմածովային ուժերի զինանոցում։  1926 թվականի մոդելը նախագծվել է  Ansaldo, իսկ 1929 թվականի մոդելը՝ «Oto Melara» ընկերության կողմից։ Երկու մոդելների տարբերությունն աննշան է՝ փողի փոխվող հատվածն ու լիցքավորման մեխանիզմը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին արդեն հնացել էին, բայց լայնորեն կիրառվում էին նավատորմի կողմից։ Կիրառվել են այնպիսի թեթև հածանավերի վրա, ինչպիսիք են «Ալբերիկո դա Բարբիանո» «Լուիջի Կադորանա» «Ռայմոնդո Մոնտեկուկոլի», «Դյուկա դ'Աոստա»։ Որպես հրետանային համակարգ՝ առանձնանում էր մի շարք լուրջ թերություններով, ինչն էականորեն նվազեցնում էր իտալական թեթև հածանավերի ռազմական պոտենցիալը։
Զենքի հետագա կատարելագործված տեսակը  152 mm/55 Mod. 1934/1936 թնդանոթն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
152 mm/53 Models 1926 and 1929


== Գրականություն ==
Campbell J. Naval weapons of World War Two. — Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985. — ISBN 0-87021-459-4
(1267) Գերտրուդա

(1267) Գերտրուդա (անգլ.՝ Geertruida), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1930 թվականի ապրիլի 23-ին Հենրիկ վան Գենտի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,468166 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0262 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9102 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1416,32 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,254181 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,78° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1267) Գերտրուդա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վեժայու (այլ կիրառումներ)

Վեժայու, կարող է վերաբերել՝

Վեժայու - գետ Ռուսաստանում, Լիմվայի վտակը
Վեժայու - գետ Ռուսաստանում, Կասյան Կեդվայի վտակը
Վեժայու - գետ Ռուսաստանում, Կոինի վտակը
Վեժայու - գետ Ռուսաստանում, Վիմի վտակը
Վեժայու - գետ Ռուսաստանում, Վիչեգդայի վտակը
Նիկոլաևկա (գյուղ, Բուրաևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆիկոլաևկաՆիկոլաևկա (ռուս.՝ Николаевка, բաշկիրերեն՝ Николаевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուրաևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բնակավայրերի մաքրում

Բնակավայրերի մաքրում, փողոցների մաքրման, թափոնների ու աղբի հավաքման, հեռացման, վնասազերծման և օգտահանման միջոցառումների համակարգ։
Բնակավայրերում աղբի քանակը կախված է բնակիչների թվից, կոյուղու առկայությունից, կլիմայական պայմաններից, ջեռուցման համակարգից, վառելանյութի տեսակից և այլն։
Թափոնները և աղբը ճիշտ կազմակերպված հավաքելու դեպքում կտրուկ նվազում են հողի աղտոտումը և գարշահոտ գազերի արտազատումը, բացառվում է բնակիչների և կենդանիների շփումը թափոնների հետ, որոնց վրա ճանճերը ձվադրում են։
Թափոնները կարող են կեր ծառայել կրծողների (որոշ վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների փոխանցողներ) համար։ Մթնոլորտային տեղումների հետևանքով աղտոտված հողից միկրոօրգանիզմները և որդերի ձվերն անցնում են գրունտային ջրեր և աղտոտում դրանք։
Տնային աղբը և թափոնները հավաքում են աղբահավաքով։
Նոր Խաչակապ

Նոր Խաչակապ (նախկին անվանումը` Սարալ),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Սպիտակի տարածաշրջանում, Սպիտակ քաղաքից մոտ 5 կմ արևելք, Փամբակ գետի աջ ափին։ Վերանվանվել է Նոր Խաչակապ 1991 թ. օգոստոսի 8-ին։


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Գյուղը գտնվում է մարզկենտրոն Վանաձորից մոտ 15 կմ հեռավորության վրա։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից` 1460 մետր։ Սահմանակից է արևմուտքից Արջահովիտին (նախկին Ղուրսալի), հյուսիսից՝ Արջուտին, հարավ-արևելքից՝ Լեռնապատին։ Գյուղի կլիման ձմռանը ցրտաշունչ է, ամռանը՝ զով։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Նոր Խաչակապի մշտական բնակչությունը կազմել է 631, առկա բնակչությունը` 445 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրեջանցիներով, այնուհետ` հայերով։
Նոր Խաչակապի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ, պտղաբուծությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։ Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց։
Նոր Խաչակապի մոտ 1804-ին Մոնարեզոբի ջոկատը բախվել է պարսկական (6000-անոց բանակ) զորքին։ Զոհված ռուս զինվորների հիշատակը հավերժացնելու համար նրանց եղբայրական գերեզմանի վրա կանգնեցվել է հուշարձան, որի տեղումայժմ Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանի միանալու 150-ամյակին նվիրված հուշակոթողն է։ 


== Տես նաև ==
Նոր Խաչակապի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Մերի Օսթին

Մերի Օսթին (անգլ.՝ Mary Austin; մարտի 6, 1951(1951-03-06), Ֆուլհեմ, Լոնդոնի կոմսություն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), 1970-1976 թվականներին բրիտանական Queen ռոք խմբի վոկալիստ Ֆրեդի Մերկուրիի ընկերուհի և օգնական։
1970-ականների վերջին իր հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Ֆրեդի Մերկուրին խոստովանել է, որ Օսթինը «նրա ամբողջ կյանքի սերն է և մի մարդ, ում չի կարողացել փոխարինել ոչ մի սիրեկան», իսկ նրա հետ հարաբերությունները նա ընդունում էր որպես «ամուսնություն»։ Մերիից բաժանվելուց հետո, Մերկուրին աշխատանքի է վերցրել նրան իր սեփական ընկերության մեջ և դարձել է նրա որդու՝ Ռիչարդի, կնքահայրը։


== Կենսագրություն ==
Նա ծնվել է 1951 թվականի մարտի 6-ին Անգլիայի Լոնդոն քաղաքում՝ աշխատող դասի ընտանիքում։ Նրա երկու ծնողներն էլ խուլ էին։ Մերին ստիպված էր աշխատել 15 տարեկանից՝ սկզբում որպես քարտուղարուհի, հետո էլ՝ բուտիկում։

Մերկուրին և Օսթինը ծանոթացել են 1969 թվականին՝ Queen խմբի կիթառահար Բրայան Մեյի շնորհիվ, ում հետ նա հանդիպում էր։ Մերկուրին առաջարկություն է արել Օսթինին 1973 թվականի Սուրբ Ծննդյան օրը։ Մերին համաձայնվել է, սակայն նրանք այդպես էլ չեն ամուսնացել։ 1973-1976 թվականներին նրանք միասին ապրում էին Լոնդոնում։ Մերին բաժանվել է Ֆրեդիից այն բանից հետո, երբ երգիչը խոստովանել է, որ բիսեքսուալ է։ Մերկուրին մի քանի երգ է գրել Մերի Օսթինի մասին, հատկապես «A Night at the Opera» (1975) ալբոմի «Love Of My Life» երգը։
Ֆրեդի Մերկուրին կտակել է նրան իր ունեցվածքի կեսը, ներառյալ Garden Lodge տունը Լոնդոնի Քենսինգթոն շրջանում և իր ձայնասկավառակների հետագա վաճառքից շահույթի իրավունքները։ Օսթինը Mercury Phoenix Trust բարեգործական ֆոնդի անդամ է։ Արտիստի խնդրանքով նա նաև միակ մարդն է, ով տեղյակ է, թե որտեղ է թաղված Ֆրեդիի աճյունը։
2017 թվականի Օսթինը հեռացրել է Garden Lodge-ի ցանկապատի վրա գտնվող Ֆրեդի Մերկուրիի հիշատակի վայրը, որի վրա երգչի երկրպագուները պատկերներ և գրություններ էին թողնում։ ԶԼՄ-ները դժգոհություն են հայտնել այս որոշման վերաբերյալ։


== Անձնական կյանք ==
Մերկուրիից բաժանվելուց հետո նա սկսել է հանդիպել երաժիշտ Ջո Բերթի հետ։ 1990-1993 թվականներին նա հարաբերությունների մեջ էր գտնվում ճարտարապետ Փիրս Քեմերոնի հետ։ Նրանք երկու որդի են ունեցել՝ Ռիչարդ և Ջեյմս։ 1998-ից 2006 թվականներին նա ամուսնացած էր բիզնեսմեն Նիք Հոլֆորդի հետ։


== Հանրամատչելի մշակույթում ==
Ռոնալդ Ռիթեր և Էվերմոր Սուսանի «Խոսակցություն Ֆրեդի Մերկուրիի հետ» (անգլ.՝ «Conversations With Freddie Mercury») գրքում Մերիին մի ամբողջ գլուխ է հատկացվել։ Տեղեկություններ նրա մասին կարելի է գտնել նաև Մերկուրիի կենսագրական գրքերի մեջ, օրինակ, Մարկ Բլեյքի «Ֆրեդի Մերկուրի․ Կախարդության տեսակ» (անգլ.՝ «Freddie Mercury: A Kind Of Magic») կամ Դևիդ Բրեթի «Ֆրեդի Մերկուրի․ Ինտիմ կենսագրություն» (անգլ.՝ «Freddie Mercury: An Intimate Biography») գրքերում։
Օսթինը հայտնվել էր Ֆրեդի Մերկուրիի մասին վավերագրական կենսագրական «Ֆրեդի Մերկուրի․ Չպատմված պատմությունը» (անգլ.՝ «Freddie Mercury: The Untold Story») (2000) ֆիլմում։ Ներկայումս նա հանրային մարդ չէ և հազվադեպ է հարցազրույցներ տալիս։
Ամերիկաբրիտանյան «Բոհեմական Ռապսոդիա» ֆիլմում նրա դերը կատարել է Լյուսի Բոյնտոնը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մերի Օսթին Internet Movie Database կայքում
Չեխոսլովակյան կորպուսի ապստամբություն

Չեխոսլովակյան կորպուսի խռովություն, Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, Վոլգայի, Սիբիրի և Ուրալի երկրամասերում Չեխոսլովակյան կորպուսի զինված ապստամբությունը բոլշևիկյան ուժերի դեմ՝ 1918 թվականի մայիս-օգոստոս ամիսներին։
Ռուսաստանում Չեխոսլովակիայի զորամասերը կազմավորվել էին առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914—1918) ժամանակ, ավստրո-հունգարական բանակի՝ ազգությամբ չեխ և սլովակ ռազմագերիներից, ինչպես նաև ռուսահպատակ չեխերից և սլովակներից։ 1917 թվականի հունիսին երկու հրաձգային դիվիզիայից կազմվել էր չեխոսլովակիայի կորպուսը, որը տեղադրվել էր Ուկրաինայում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո, կորպուսի հրամանատարությունը չի սատարում խորհրդային պրոպագանդան և, կորպուսը ֆրանսիական բանակի մաս հայտարարելով, պահանջում է խորհրդային իշխանությունից այն ուղարկել Արևմտյան Եվրոպա։ 1918 թվականի մարտին կորպուսի հիմնական ուժերը հեռանում են Ուկրաինայից։ 1918 թվականի մարտի 26-ին խորհրդային կառավարությունը որոշում է ընդունում Չեխոսլովակիայի կորպուսի էվակուացիայի մասին (Վլադիվոստոկի վրայով), պայմանով, որ զենքի հիմնական մասը հանձնվեր տեղական սովետներին։ Կորպուսի հրամանատարությունը որոշեց չհնազանդվել և կոչ արեց զինվորներին Վլադիվոստոկ հասնել զենքի ուժով։ Մայիսի վերջին Չեխոսլովակիայի զորքերով (շուրջ 45 հազար մարդ) լեցուն էշելոնները ձգվեցին ամբողջ Միբիրյան երկաթուղով՝ մոտ 7000 կմ (Պենզայից՝ Վլադիվոստոկ)։ Մայիսի 25-ին ապստամբությունը բռնկվեց Մարիինսկում, 26-ին՝ Չելյաբինսկում, որից հետո ապստամբները, սպիտակգվարդիականների հետ, գրավեցին Նովոնիկոլաևսկը, Պենզան, Սիզրանը, Տոմսկը, Օմսկը, Սամարան, Կրասնոյարսկը, Ուֆան, Սիմբիրսկը, Եկատերինբուրգը, Կազանը։ 1918 թվականի հուլիսին Պովոլժիեում խորհրդային զորքերը միավորվեցին արևելյան ռազմաճակատի մեջ։ Օգոստոսին կասեցվեց չեխոսլովակիան և սպիտակգվարդիական զորամասերի առաջխաղացումը։ Սեպտեմբերին խորհրդային զորքերն անցան հակահարձակման, վերագրավեցին Կագանը, Սիմբիրսկը, Սամարան, Սիզրանը, Ուֆան, Չելյաբինսկը։ 1918 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբերին չեխոսլովակյան ուժերը հրաժարվեցին կռվել սպիտակգվարդիականների կողմում։ 1919 թվականի 2-րդ կեսին Կոլչակի զորքերի նահանջի հետ չեխոսլովակիայի զորքերը ևս նահանջեցին արևելք։ 1920 թվականի փետրվարի 7-ին կարմիր բանակի չեխոսլովակիայի կորպուսի հրամանատարությունը կնքեցին զինադադար, որը երաշխավորում էր կորպուսի Հեռավոր Արևելք հասնելը և էվակուացիան։ 1920 թվականի գարնանը չեխոսլովակիայի զորքերը կենտրոնացվեցին Վլադիվոստոկում և, այնուհետև, աստիճանաբար էվակուացվեցին Ռուսաստանից։ Չեխոսլովակյան ուժերի դեմ բոլշևիկյան ուժերի կազմում նշանակալի դերակատարում են ունեցել Գայը և Գուրգեն Ոսկանյանը։
Հումմուլի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հումմուլի (այլ կիրառումներ)Հումմուլի (էստ․՝ Hummuli), գյուղական ավան Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Հումմուլի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 310 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը Էստոնիայի վիճակագրություն պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Չաթալ Հույուք

Չաթալ Հույուք թուրքերեն՝ Çatalhöyük, մեր թվարկությունից առաջ 7-րդ հազարամյակի նեոլիթյան խոշոր բնակավայր Առաջավոր Ասիայում (այժմ՝ Թուրքիայի Քոնյա քաղաքից մոտ 54 կմ հարավ-արևելք, Քյուչուքքյոյ գյուղից մոտ 1,5 կմ հարավ)։ 
Պեղվել է 1961-1963 թթ.՝ անգլիացի հնագետ Ջեյմս Մելլարտի ղեկավարությամբ։ Չաթալ Հույուքը բաղկացած է մշակութային մնացորդներից արհեստականորեն առաջացած երկու բլրից, որոնք միմյանցից բաժանվում են Չարշամբա գետի նախկին հունով։ Արևելյան բլուրը, որն ունի մոտ 13 հա մակերես, բազմաշերտ, օվալաձև (450 մ և 275 մ տրամագծերով) բնակավայր է՝ 17,5 մ առավելագույն բարձրությամբ։ Արևելյան բլուրը շրջանաձև (մոտ 400 մ տրամագծով), 7,5 մ բարձրությամբ, պղնձաքարային դարի բնակավայր է։ Պեղումները հիմնականում կատարվել են արևելյան բլրում, որի նեոլիթյան շերտերի հաստությունը ավելի քան 19 մ է։ Շուրջ 4000 մ2 տարածքում պեղված հաջորդական 12 շինարարական շերտերից յուրաքանչյուրն առանձին բնակավայր է (գոյատևել են 7-9-րդ դարերում)։ Հում աղյուսից կառուցված տները բաղկացած են ուղղանկյուն հիմքով 1-3 կից սենյակներից, մեծը (մոտ 25-27 մ2) ծառայել է իբրև բնակարան-խոհանոց, փոքրերը՝ պահեստներ։
Չաթալ Հույուքից հայտնաբերվել են որսորդության, անասնապահության զարգացման մակարդակը բացահայտող նյութեր, հասարակ խեցի, քարե գործիքներ, զենքեր (դաշույններ և այլն) ու զարդեր (նույնիսկ՝ հայելիներ), երկրաչափական նախշերով կավե կնիքներ, փայտե ամաններ։ Չաթալ Հույուքի բնակիչներին հայտնի է եղել պղնձի ու արճճի մշակումը։ Պեղված մոտ 40 սրբարաններում, որոնք բնակելի սենյակներից տարբերվում են միայն ներքին ձևավորմամբ, պահպանվել են աստվածուհիների ու հովազների պատկերներով կավե բարձրաքանդակներ, ցլերի կավե գլուխներ, վայրի ցլի եղջյուրներով կուռքեր։ Կան նաև որմնանկարներ (որսի, մարդկանց դիակներ հոշոտող գիշակեր թռչունների և այլ տեսարաններով), հրաբխի ժայթքում պատկերող բնանկար։ Առանձին խումբ են կազմում կավե ու քարե՝ մինչև 30 սմ չափի արձանիկները (գերակշռում են գազանների մայր աստվածուհուն անձնավորողները)։
Չաթալ Հույուքի բնակչության մեջ գերիշխել է որսորդության պաշտամունքը, սկսել են ձևավորվել երկրագործական հավատալիքների տարրերը։ Հանգուցյալներին թաղել են տներում (սովորաբար՝ կավե մահիճների կամ հատակի տակ)՝ կմախքը նախապես մաքրելով փափուկ հյուսվածքներից։ Զարգացած են եղել անդրշիրիմյան աշխարհի վերաբերյալ պատկերացումները (այդ են վկայում յուրահատուկ գույքն ու թաղման ծեսերը)։ Չաթալ Հույուքում հասարակական հիմնական միավորը եղել է փոքր ընտանիքը՝ մոր գլխավորությամբ։ Չաթալ Հույուքի մշակույթը, իր հասակակից մյուս մշակույթների համեմատությամբ, եղել է առավել զարգացած։
Քենիլվորդ ամրոցի փլատակները

Քենիլվորդ ամրոցի փլատակները (ռուս.՝ Развалины замка Кенилворт), բելգիացի նկարիչ Գիլոմա վան դեր Հեխտի նկարը Էրմիտաժի հավաքածուից։
Քենիլվորդը (Քենիլուերդ, անգլ.՝ Kenilworth) Ուորկշիր դքսության հինավուրց ամրոց է Անգլիայի կենտրոնական մասում։ Այն կառուցվել է 1120-ական թվականներին Հենրի I-ի գանձապետ Ջեֆի դը Քլինթոնի կողմից, համարվել է անգլիական թագի սեփականություն և հետագայում պատկանել է Սիմոն դը Մոնֆորի ժառանգներին։
1563 թվականին Ելիզավետա I թագուհին Քենիլվորդ ամրոցը նվիրել է իր սիրեցյալ Ռոբերտ Դադլիին, որը ամրոցի զարդարման վրա ծախսել է այն ժամանակների համար հսկայական գումար՝ 6000 ֆունտ սթերլինգ։  Ուիլյամ Շեքսպիրը մանուկ հասակում եղել է այս ամրոցում  և 1675 թվականին ականատես է եղել Ելիզավետա I-ի այցելությանը և նրա պատվին կազմակերպված մեծ խնջույքներին։ Ենթադրվում է, որ «Միջամառային գիշերվա երազ» երգը, որը Շեքսպիրը գրել է քսան տարի անց, ստեղծվել է ամրոցում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին հիշողությունների հիման վրա։
1646-1649 թվականներին ամրոցը հայտնվել է քաղաքացիական պատերազմի էպիկենտրոնում և ավերվել։ Նրա պատմությունը և  գեղատեսիլ փլատակները ոգեշնչել են շատ նկարիչների և գրողների։ Մեծ ճանաչում են ստացել Վալտեր Սքոթի «Քենիլվորդ» վեպը և Ջոն Տյորների նկարը։
1840-ական թվականներին Հեխտը աշխատել է Անգլիայում և, հավանաբար, տեսել է Քենիլվորդի փլատակները։ Անհայտ է՝ ոգեշնչվել է արդյոք նա Սքոթի վեպով, բայց ըստ Էրմիտաժի գիտական աշխատակից Բ․ Ի․ Ասվարիշի «նկարը թվում է ռոմանտիկների կողմից սիրելի նկարազարդում՝ համադրված հավերժական բնությամբ և փլատակներով՝ մարդկային գործունեության անցավորության խորհրդանիշով»։ Ինքը՝ Վալտեր Սքոթը, գրել է․

Նկարը առաջին անգամ ցուցադրվել է 1850 թվականի հունվարի 5-ին Բրյուսելում, ինտերնացիոնալ բարեգործական ցուցահանդեսի ժամանակ, որի ցուցանմուշները ցուցահանդեսի փակվելուց հետո պիտի խաղարկվեին վիճակախաղով։ Ցուցահանդեսի բացման հաջորդ օրը նկարավաճառ Արթուր Սթիվենսը իշխան Ալեքսանդր Գորչակովին գրում է․ «Ուղարկում եմ ձեզ հունվարի 5-ի տոնին թողարկված փորագիր ալբոմ։ Այն արդեն դարձել է հազվագյուտ և  չի կարելի գնել, քանի որ միայն 100 նմուշ է թողարկվել, որից հետո տախտակները ոչնչացվել են։» Հեխտն ինքն է փորագրել իր նկարը այդ ալբոմի համար։
1850-ական թվականների երկրորդ կեսին նկարը ձեռք է բերում Ն․ Ա․ Կուշելև-Բեզբորոդկո դուքսը։ Նրա կտակի համաձայն՝ մահից հետո նկարը փոխանցվում է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի թանգարանին և այնտեղ մտնում է Կուշելևյան պատկերասրահի հատուկ կազմի մեջ՝ «Ամրոցի փլատակները լուսնի լույսի տակ» անվամբ։ 1922 թվականին Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի թանգարանը լուծարվում է, իսկ այնտեղ եղած շատ նկարներ, այդ թվում նաև «Քենիլվորդ ամրոցի փլատակները», փոխանցվում է Էրմիտաժ։ 2014 թվականի վերջերից սկսած նկարը ցուցադրվում է Գլխավոր շտաբի շենքի 346-րդ դահլիճում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստրասբուրգի ժամանակակից արվեստի թանգարան

Ստրասբուրգի ժամանակակից արվեստի թանգարան (ֆր.՝ Musée d'Art moderne et contemporain de Strasbourg, կրճատ՝ MAMCS), ժամանակակից արվեստին նվիրված թանգարան Ֆրանսիայում՝ Ստրասբուրգում։
Հիմնադրվել է 1973 թվականին, հանդիսավոր բացվել է իր սեփական շենքում 1998 թվականին։


== Պատմություն ==
Թանգարանը կառուցվել է նախկին քաղաքային սպանդանոցի տեղում՝ Իլ գետի ձախ ափին։ Ճարտարապետը Անդրիեն Ֆայնսիլբերն է։ Թանգարանի շինությունը հանդիսավոր բացվել է 1998 թվականի դեկտեմբերին Եկատերինա Թրաութմանի՝ Լիոնել Ժոսպենի ղեկավարման օրոք Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարի և Ստրասբուրգի նախկին քաղաքապետի (Ֆրանսիայի առաջին կին քաղաքապետը) կողմից։ 2008 թվականի մարտից թանգարանի կուրատորն է Էսթել Պետրժիկը, որն աշխատել է Պիկասոյի թանգարանում, Ռոդենի թանգարանում և Ռոդեզի Սուլաժի թանգարանի հիմնադիրներից է։
Ամեն տարի թանգարանն անցկացնում է ժամանակակից նկարիչների ժամանակակից արվեստին նվիրված տաս սեփական ցուցահանդես։ Ստրասբուրգի թանգարանային գրադարանը, որը հիմնադրվել է 1877 թվականին, ունի 140 000 հատոր և ֆրանսիական ժառանգության եզակի հիմնադրամ է։ Թանգարանին հարակից բակերից մեկը, որը կոչվում է Place Jean-Arp, նրա ստեղծումից հետո նույնպես դարձել է Ստրասբուրգի կարևոր մշակութային կենտրոն․ այստեղ ցանկացողները կարող են սահել սքեյթբորդով կամ անվաչմուշկով։ Թանգարանն ունի գրախանութ, տարաբնույթ միջոցառումների (կոնֆերանսներ, համերգ, ֆիլմի ցուցադրություն) անցկացման բազմաթիրախային դահլիճ, թանգարանի տանիքի ընդարձակ հարթակում գտնվում է սեփական սրճարանը։ Հենց այստեղ՝ տանիքին, տեղադրված է իտալացի նկարիչ և քանդակագործ Դոմենիկո Պալադինոյի՝ չորս մետրանոց ձիու քանդակը՝Hortus conclusus։


== Հավաքածու ==
Ստրասբուրգի ժամանակակից արվեստի թանգարանը իր հավաքածուն համալրում է հաստատությունների և անհատների նվիրատվություններով։ Այն միակ խոշոր թանգարանն է Ֆրանսիայում, որն ունի 1870 թվականից մինչև օրս ընկած ժամանակահատվածն ընդգրկող ցուցանմուշներ։

2018 թվականի մայիսի 9-ի դրությամբ թանգարանի հավաքածուները հաշվառում էի ավելի քան 17 հազար ստեղծագործություն, որոնց թվում կան 1785 գծանկար, 4820 նկար, 828 քանդակ, 4150 փորագրանկար և 3580 լուսանկար։ Ավելի հայտնի նկարիչներից, որոնց աշխատանքները ներկայացված են թանգարանում պետք է հիշատակել Գյուստավ Դորեին (այդ թվում նրա հայտնի «Հիսուսը լքում է պրետորիան»), Ժան Արպին, Վիկտոր Բրաուներին, Սոֆի Թոյբեր-Արփին, Վասիլի Կանդինսկի,  Թեո վան Դուսբուրգին, Մաքս Կլինգերին, Կետե Կոլվիցին, Մաքս Էռնստին, Ֆրանտիշեկ Կուպկային, էականորեն ներկայացված է նաև նվազ հայտնի նկարիչների ստեղծագործությունները՝ Լու Ալբերտ Լազարի, Մարսել Կանի, Ժան-Դեզիրե Ռինգելի և այլոց։
Կարևոր և հետաքրքիր է էլզասցի նկարիչների հավաքածուն, որը ներկայացնում է այնպիսի ժանրեր, ինչպիսիք են մեդեռնը, էքսպրեսիոնիզմը և նոր ռեալիզմը (Ժան-Դոզիրե Ռանգել, Շառլ Շպինդլեր, Ռեն Բի, Անրի Բիկ, Կամիլ Կլաուս)։

Թանգարանային ցուցանմուշներ
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт
Musée d'Art Moderne et Contemporain - MAMCS - Strasbourg
Страсбург, Музей современного искусства
Լյուբոիվանովկա

Լյուբոիվանովկա (ուկրաիներեն՝ Любоіванівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լյուբոիվանովկա գյուղում բնակվում էր 410 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,218 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աշոտավան

Աշոտավան (նախկինում նաև Աղքենդ, Կիրակոսիկ),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում, Սիսիան քաղաքից մոտ 4-5 կմ հարավ-արևմուտք։ Գտնվում է Որոտանի աջակողմյան վտակ Սիսիան գետի ձախ օժանդակ Կամրջակ գետակի ստորին հոսանքի շրջանում, Տոլորսի ջրամբարի արևմտյան ափին, ծովի մակերևույթից 1660-1700 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից ճանապարհով կազմում է մոտ 109 կմ։
Նախկինում Աղքենդ անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Սիսիանի շրջանի։ 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ։


== Անվանում ==
Նախկինում կոչվել է Հին Կիրակոսիկ։ Խորհրդային Միության մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանի առաջարկությամբ 1948 թվականին գնդապետ Աշոտ Սարգսյանի հիշատակին վերանվանվել է Աշոտավան։


== Պատմություն ==
Դարեր շարունակ գոյություն ունեցող հին գյուղը մնացել է Տոլորսի ջրամբարի տակ, որը կառուցվել է 1971-1972 թվականներին։ Ջրի մակարդակի տատանումների հետևանքով ժամանակ առ ժամանակ գյուղի որոշ շինություններ, մասնավորապես՝ եկեղեցին, սկսում են երևալ։ Նոր Աշոտավանը կառուցվել է 1970-1971 թվականներին՝ հին գյուղից վերև, այդ իսկ պատճառով ժողովուրդը այն անվանում է Քաշի (ներքևի, ցած գտնվող) գյուղ։ Նոր Աշոտավանի եկեղեցին կառուցվել է բնակիչների ջանքերով 21-րդ դարում։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Աշոտավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 589, առկա բնակչությունը` 497 մարդ։ Գյուղում բնակվել են և շարունակում են բնակվել հայեր, որոնց նախնիների մի մասը 1828-1829 թթ. գաղթել է Պարսկահայաստանի Խոյի և Սալմաստի շրջաններից։ Աշոտավանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Շինություններ ==
Գյուղն ունի 1903 թվականին կառուցված եկեղեցի, որի ավերակները կանգուն են Տոլորսի ջրամբարի ջրերում։ Քիչ հեռու Հացավանի բերդն է։ Ծայրամասերում նշմարվում են հին «Կիրակոսիկի» և «Խնոքի» ավերակները։ Տոլորսի ջրամբարի կառուցման պատճառով գյուղը տեղափոխվել է մոտ 500 մ հեռու։
Գյուղն ունի 120 բնակելի տուն, դպրոց, մանկապարտեզ։ Ապահովված է ջրամատակարարմամբ։


== Տես նաև ==
Աշոտավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)


== Պատկերասրահ ==


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 22»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին 


== Ծանոթագրություններ ==
(8335) Սարտոն

(8335) Սարտոն (անգլ.՝ Sarton), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի փետրվարի 28-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,23087 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9908 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,471 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1217,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,295796 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,25° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8335) Սարտոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ստարոգորնովո

Ստարոգորնովո (ռուս.՝ Старогорново, բաշկիրերեն՝ Старогорн), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Չափավոր ցամաքային կլիմա

Չափավոր ցամաքային կլիմա, ՀՀ-ում ձևավորվում է Արարատյան գոգավորությունում, Վայքում՝ 1300- 1700 մետր բարձրություններում։
Ձմեռը չափավոր ցուրտ է՝ հաստատուն ձնածածկույթով, գերակշռում են սառնամանիքային եղանակները։ Հունվարին օդի միջին ջերմաստիճանը 8 °C է, նվազագույնը՝ -33 °C:
Գարունը տևական է, բարեխառն։
Ամառը չափավոր շոգ է, արևոտ՝ չոր եղանակների գերակշռությամբ։ Հուլիս-օգոստոսին օդի միջին ջերմաստիճանը 20-23 °C ե, առավելագույնը՝ 38 °C:
Աշնանը գերակշռում են տաք, արևոտ եղանակները։ Անսառնամանիք ժամանակաշրջանը մինչև 200 օր է, 0օC-ից բարձր ջերմաստիճանների գումարը՝ 3300 °C, տարեկան տեղումները՝ 500-600 մմ։ Պայմանները բարենպաստ են հացահատիկային մշակաբույսերի, կարտոֆիլի, ճակնդեղի և պտղաբուծության համար։
Կլիմայական և օրացուցային եղանակները համընկնում են։
Հայաստանի արհեստակցական միությունների խորհուրդ

Հայաստանի արհեստակցական միությունների խորհուրդ, (ՀԱՄԽ), Հայաստանի արհեստակցական միությունների ղեկավար մարմին։ Ընտրվում է Հայաստանի արհմիությունների համագումարում (5 տարին մեկ) և իր գործունեությամբ հաշվետու է նրան։ Համագումարների միջև ընկած ժամանակաշրջանում ղեկավարում է ՀՀ արհմիությունների գործունեությունը։ ՀԱՄԽ պլենումներ է հրավիրում 6 ամիսը մեկ։ Պլենումների միջև ընկած ժամանակաշրջանում արհմիութենական աշխատանքները կազմակերպելու համար ՀԱՄԽ ընտրում է նախագահություն և քարտուղարություն։ Ղեկավարում է արհմիությունների ճյուղային հանրապետ․ կոմիտեների գործունեությունը, լսում նրանց հաշվետվությունները։ ՀԱՄԽ օժտված է օրենսդրական նախաձեռնության իրավունքով, մասնակցում է պետական որոշումների պատրաստմանն ու քննարկմանը, վերահըսկում աշխատանքի վարձատրման գործող համակարգի ճիշտ և արդյունավետ կիրառումը, խրախուսման ֆոնդերի ծախսումը, արտադրության նորմերի վերանայումը և այլնն։ Պարտականությունների մեջ է մտնում տեղական արհմիութենական կազմակերպությունների կողմից բանվոր-ծառայողների պետական-սոցիալական ապահովագրության աշխատանքի կազմակերպման և բնակելի ֆոնդի բաշխման վերահսկողությունը։ Հանրապետության սահմաններում միջազգային տուրիզմի կազմակերպումը և սպասարկումը կատարվում է ՀԱՄԽ-ի ղեկավարությամբ։ ՀԱՄԽ կապեր ունի արտասահմանյան շատ երկրների արհմիութենական կազմակերպությունների հետ։
Ծաղկաշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծաղկաշատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)Այս հոդվածը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Ծաղկաշատ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 17 հուշարձան (7 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Թաջնիս

Թաջնիս, թեջնիս, Մերձավոր և Միջին Արևելքի, Միջին Ասիայի ժողովուրդների գրականություններում, ինչպես և հայ աշուղական պոեզիայում ընդունված ոճական հնարանքների խումբ։ 
Թաջնիսը երկու և ավելի նույնանուն բառերի օգտագործումն է միևնույն տողում։ Զանազանում են 7 տեսակ թաջնիս, լրիվ (թամ) թաջնիս կազմվում է գրությամբ և հնչումով միևնույն, իմաստով տարբեր բառերից (գուր–իշայծյամ, գուր–գերեզման)։ Անկատար (պակասավոր–նաղես) թաջնիսում համադրվում է 2 բառ, որոնք համընկնում են բաղաձայններով, տարբերվում՝ կարճ ձայնավորներով (խալղ–ժողովուրդ, խոլղ–բնավորություն, բարք), բաղադրյալի (մորաքաբ) դեպքում՝ մեկ բառին համապատասխանում է նույն հնչումն ունեցոդ 2 բառ՝ մատանի–մատ անի, հասարակական– հասարակ ական)։
Յալթայի նավահանգիստ

Յալթայի նավահանգիստ (ռուս.՝ Ялтинский порт), ծովային առևտրային նավահանգիստ Ղրիմի հարավային ափին, Սև ծովի Յալթայի ծոցում։
Յալթայի կենտրոնում գտնվում է ուղևորային համալիրը, դեպի արևելք՝ Օտրադոյեում, գտնվում է բեռնաուղևորատար համալիրը։ Յալթայի նավահանգստին պատկանող նավահանգստային կայանները և ուղևորների տեղափոխման նավամատույցները տեղակայված են նաև Ղրիմի մյուս բնակավայրերում՝ Ֆորոս, Սիմեիզ, Ալուպկա, Միսխոր, «Ծիծեռնակի բույն», Ոսկի լողափ, Լիվադիա, Ինտուրիստ, Նիկիտայի բուսաբանական այգի, «Դոնբաս» առողջարան, Մորիս Թորեզի անվան առողջարան, Գուրզուֆ, Պարտենիտ, Բանվորական անկյուն, Ալուշտա, Մալորեչենսկոյե, Ռիբաչիե, Մորսկոյե, Սուդակ։


== Գործունեություն ==
Նավահանգիստն իրականացնում է ուղևորների տեղափոխություն Ղրիմի հարավյին ափի բնակավայրերի միջև, նավամատույցում և խարսխակայանում ընդունում է ճամփորդային նավերը։ Նավահանգստային նավատորմի նավերը, զբոսանավակները խորհրդային ժամանակաշրջանում տեղափոխում էին տարեկան մինչև 6 միլիոն ուղևոր, այժմ՝ մինչև 1,5 միլիոն։
Նավահանգիստը, 1986 թվականին Օտրադնոյեում շահագործման հանձնված տարեկան մինչև 2 մլն տոննա բեռի վերամշակման համար նախատեսված փոխաբեռնման համալիրի շնորհիվ, իրականացնում է նաև փոխաբեռնում։ Համալիրի տարածքը 3,34 հա է, բաց պահեստների տարածքը՝ 15 հազար մ²։  Օտրադնոյեի բեռնաուղևորային համալիրը ներառում է ամբարձիչներով հագեցած բեռնանավամատույց, ինչպես նաև նավերի ու լաստանավերի նավամատույց։


== Պատմություն ==
Բնակավայրը և նավահանգիստը ժամանակակից Յալթայի տարածքում գոյություն ունեին վաղուց, սակայն փաստագրվել է, որ 1833 թվականի օգոստոսի 14-ին Սուրբ Հովհանի (Կիլսե Բուրուն) հրվանդանում դրվել է ծովապատնեշի հիմքի առաջին քարը։ Միջոցառումը տեղի է ունեցել հանրության հոծ զանգվածի ներկայությամբ։ Ներկա է եղել անձամբ Նովոռոսիյսկի երկրամասի գեներալ-նահանգապետ Միխայիլ Վորոնցովը կնոջ հետ։ Հետևաբար Յալթա նավահանգստի աշխատակիցները հենց այդ օրն են համարում իրենց տոնը։
Նավահանգստի շինարարությունն ավարտվել է 1837 թվականին, սակայն մեկ տարի անց ալիքները ոչնչացրել են ծովապատնեշը։
Այնուհետև կառուցվել է խարսխված մեծ փայտյա նավամատույց, որը ևս երկար չի դիմացել. 1861 թվականին ուժեղ փոթորիկը նավամատույցը և նավերը նետել է ափ և ջարդուփշուր արել։
Ավելի քան կես դար Յալթան մնացել է առանց հուսալի նավամատույցի։ Միայն 1889 թվականին սկսվել է բարձր ալեբեկիչ եզրապատով և ալիքները մարող լիցքով նոր մեծ ծովապատնեշի կառուցումը։ Շինարարությունը տևել է երեք տարի։ Աշխատանքների ղեկավարներից մեկը հայտնի ճարտարագետ Ա. Լ. Բերտիե-Դելագարդն էր։ Այդ ծովապատնեշը գոյություն ունի մինչ օրս։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Крымские Морские Порты — Ялтинский торговый порт Archived 2018-01-04 at the Wayback Machine.
Մորշեն

Մորշեն (ֆր.՝  Morchain), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 289 մարդ, բնակչության խտությունը` 49.49 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.84 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 201 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 141-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 60։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,1 %։ 141 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 116 անձ (68 տղամարդ և 48 կին)։ Գործազուրկ են եղել 25 անձ (12 տղամարդ և 13 կին)։ 60 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 20-ը` թոշակառուներ, իսկ 27-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1919/1920

1919/1920 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը երեսուներկուերորդն էր։ Ընդամենը մեկ միավորի առավելությամբ միանձնյա հաղթող դարձավ  Ուելսի հավաքականը։ Այն առաջինն էր Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, որի ընթացքում զոհվեցին և վիրավորվեցին բազմաթիվ բրիտանացի ֆուտբոլիստներ։
Հետպատերազմյան առաջին միջազգային՝  Իռլանդիա- Անգլիա խաղում կողմերը բաժանվեցին խաղաղությամբ՝ փոխանակելով մեկական գնդակ։ Ոչ-ոքիների շքերթը շարունակեց  Ուելսի հավաքականը՝ միավորները կիսելով նախ իռլանդացիների, ապա շոտլանդացիների հետ։ Հաջորդ խաղում շոտլանդացիները խոշոր հաշվով հաղթեցին իռլանդացիներին և դարձան առաջատար։  Անգլիա- Ուելս խաղում ուելսցիները տարան արտագնա հաղթանակ և շրջանցեցին շոտլանդացիներին։
Մրցաշարի ելքը ավանդաբար վճռվեց  Անգլիա- Շոտլանդիա խաղում, ուր շոտլանդացիներին տիտղոսը միանձնյա նվաճելու համար պետք էր հաղթանակ, իսկ ոչ-ոքիի դեպքում նրանք կկիսեին տիտղոսը ուելսցիների հետ։ Սակայն դրամատիկ խաղում 5։4 հաշվով հաղթեցին անգլիացիները, ինչը միանձնյա տիտղոս պարգևեց ուելսցիներին։


== Մրցաշարային աղյուսակ ==
Խ = Խաղ; Հ = Հաղթանակ; Ո = Ոչ-ոքի; Պ = Պարտություն; ԽԳ = Խփած Գնդակ; ԲԳ = Բաց Թողած Գնդակ; ԳՏ = Գնդակների Տարբերություն; Մ = ՄիավորԱղբյուր. 

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։


== Արդյունքներ ==


== Հաղթող ==


== Ռմբարկուներ ==
Ժեգուլինո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Ժեգուլինո (ռուս.՝ Жегулино), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։ Մտնում է Դնեպրի գյուղական բնակավայրի կազմի մեջ։
Գտնվում է շրջանի հյուսիս-արևելյան մասում, Նովոդուգինոից 18 կմ դեպի արևմուտք,  P134 «Ստառայա Սմոլենսկայա ճանապարհ»-ից՝ Սմոլենսկ - Դորոգոբուժ - Վյազմա - Զուբցովո, 15 կմ դեպի արևմուտք, Գրյազիվա գետի ափին։ Նովոդուգինո երկաթուղային կայարանը գտնվում է գյուղից 20 կմ դեպի արևելք՝ Վյազմա-Ռժև գծի վրա։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 2 մարդ։


== Պատմություն ==
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հոկտեմբերին, գյուղը գրավել են նացիստական զորքերը, ազատագրվել է 1943 թվականի մարտին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գիլխինգ

Գիլխինգ (գերմ.՝ Gilching), համայնք Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շտարնբերգ շրջանում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 17 445 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 31,49 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 1 88 121։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2009-03-01 at the Wayback Machine.
Ալիջան (Զանգեզուրի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալիջան (այլ կիրառումներ)Ալիջան, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ 1986 թ.-ի դրությամբ գյուղը Ալըջան անվան տակ գտնվում է Ադրբեջանի Լաչինի շրջանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օննիկ Վոլտեր

Օննիկ Վոլտեր (Օննիկ Գալֆայան ապրիլի 9, 1891(1891-04-09), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 7, 1952(1952-10-07), Կահիրե, Եգիպտոս), հայ դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ։
Պեատրիս Վոլտերի ամուսինը։


== Կենսագրություն ==
Օննիկ Վոլտերը ծնվել է Կոստանդնուպոլսում։ 1895 թվականից բնակվել է Եգիպտոսում: Սովորել է Կահիրեի Գալուստյան վարժարանում։ 1907-1908 թվականներին Եգիպտոսում մասնակցել է Սիրանույշի, 1909-1914 թվականներին՝ Կոստանդնուպոլսում տեղի թատերախմբերի ներկայացումներին։ 1914 թվականից եղել է Կահիրեի «Արծիվ» թատերախմբի դերասան, ապա՝ ռեժիսոր։ 1923 թվականին կազմակերպել է «Եգիպտահայ դրամատիկ» խումբը, ուր աշխատել է մինչև կյանքի վերջը։ 1928 թվականին Կահիրեում և Ալեքսանդրիայում կազմակերպել է Հովհաննես Զարիֆյանի ելույթները։ 1931 թվականին, կնոջ՝ Պեատրիսի հետ հանդես է եկել Հալեպում, որտեղ բեմադրել է Սուրեն Պարթևյանի «Անմահ բոցը», Վիկտոր Հյուգոյի «Թշվառները», Պ. Ջակոմետտիի «Ոճրագործի ընտանիքը», Ուիլյամ Շեքսպիրի «Օթելլո» (խաղացել է գլխավոր դերերը) ստեղծագործությունները։ 1947 թվականին, բեմադրելով Գառնիկ Սվազլյանի «Ներգաղթը» հայրենասիրական դրաման, նպաստել է եգիպտահայերի հայրենադարձությանը:


== Ծանոթագրություններ ==
Տումիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Հադրութի շրջան)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արցախի Հանրապետություն Հադրութի շրջանի Տումի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 19 հուշարձան։

 


== Տես նաև ==
Արցախի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Կովերլեյդ

Կովերլեյդ, էստոնական փոքր կղզի Բալթիկ ծովում, Հիյումաա կղզուց 11 հեռա։ Զբաղեցնում է 29 հա տարածք։ Կղզին ընդգրկված է Հիյումմա արգելոցի տարածքում։ Չնայած կղզին փոքր է՝ այն ունի հարուստ ֆաունա և ֆլորա։


== Արտաքին հղումներ ==
Hiiumaa Islets Nature Reserve Archived 2010-05-30 at the Wayback Machine.
View of a beach on Kõverlaid Archived 2008-06-17 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Գավրիիլ Դերժավինի տուն-թանգարան

Գավրիիլ Դերժավինի տուն-թանգարան (ռուս.՝ Музей-усадьба Г. Р. Державина), Գավրիիլ Դերժավինի առանձնատունը Սանկտ Պետերբուրգում՝ Ֆոնտանկայի առափնյա, 118 հասցեում՝ Դերժավինի նրբանցքի հարևանությամբ։ 2003 թվականից գրական-հուշարձանային թանգարան է, Պուշկինի համառուսաստանյան թանգարանի մասնաճյուղը։
Քաղաքային առանձնատունը ներառում է բանաստեղծի տունը, երկու զույգ շենքեր և ոչ մեծ հյուրատունը։ Առանձնատան ու նրա կառուցման հանգամանքների մասին բանաստեղծը գրել է իր բանաստեղծություններում՝ «Առաջին հարևանիս» (ռուս.` «К первому соседу», 1780) և «Երկրորդ հարևանիս» (ռուս.` «Ко второму соседу», 1791), որոնք ուղղված են ագարակատեր Մ. Գոլովկինին ու գնդապետ Գարնովսկուն համապատասխանաբար։ Մեծ սրահում 1811 թվականից անցկացվում էին «Ռուսերեն խոսքի սիրահարների զրույցներ»։
1846 թվականին կառույցի ներսը վարանորոգվել է և հարմարեցվել Հռոմեա-կաթոլիկական հոգևոր կոլեգիայի պահանջներին. շենքը փաստորեն վերածվել է կաթոլիկական արքեպիսկոպոսի բնակարանի։ Խորհրդային տարիներին շենքի ներսում գտնվում էին կոմունալ բնակարաններ։
Շենքում թանգարան բացելու որոշումն ընդունվել է 1998 թվականին։ Շենքի ներսը վերանորոգվել է եկատերինյան ժամանակաշրջանի ոգով 2002-2003 թվականներին։ Իր առաջին այցելուներին թանգարանն ընդունել է 2003 թվականի մայիսի 28-ին։ Վերակառուցվել է նաև Լեհական այգին։

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Թանգարանի կայքը Archived 2013-10-11 at the Wayback Machine.
Էլեկտրոլիտ

Էլեկտրոլիտ, նյութ, որն իոնների դիսոցման արդյունքում էլեկտրական հոսանք է հաղորդում։ Տեղի է ունենում լուծույթներում և հալույթներում, կամ բյուրեղային պինդ ցանցով իոններում։
Էլեկտրոլիտների օրինակներ կարող են ծառայել ջրային լուծույթները՝ թթուներ, հիմքեր, աղեր և որոշ բյուրեղներ (արծաթի յոդիդ)։ Էլեկտրոլիտներն երկրորդ տեսակի հաղորդիչներ են, որոնց էլեկտրահաղորդականությունը կախված է դրական և բացասական լիցքավորված մասնիկների շարժմամբ։


== Դիսոցման աստիճան ==
Մոլեկուլների քայքայման պրոցեսը լուծույթում կամ հալույթում կոչվում է էլեկտրոլիտային դիսոցում։ Միաժամանակ էկեկտրոլիտում տեղի է ունենում իոնային ասոցիացիայի վերամշակում մինչև մոլեկուլ։ Հաստատուն արտաքին պայմանների (ջերմաստիճան, կոնցենտրացիա և այլն) դեպքում հաստատվում է դինամիկ հավասարակշռություն փլուզման են միավորումների միջև։ Այդ իսկ պատճառով էլեկտրոլիտում դիսոցվում են որոշակի քանակությամբ մոլեկուլներ։


== Դասակարգում ==
Ըստ էլեկտրոլիտային դիսոցման աստիճանի էլեկտրոլիտները լինում են երկու տեսակի՝

Ուժեղ էլեկտրոլիտներ —էլեկտրոլիտներ, որոնց դիսոցման աստիճանը խառնուրդներում հավասար է մեկի (այսինքն դիսոցվում է ամբողջությամբ) և կախված չէ խառնուրդի կոնցենտրացիայից.Դրանք ներառում են աղերի ճնշող մեծամասնությունը, հիմքեր, և որոշ թթուներ (ուժեղ թթու, ինչպես, օրինակ, HCl, HBr, HI, HNO3, H2SO4 ).
Թույլ էլեկտրոլիտներ — Դիսոցման աստիճանը փոքր է մեկից (այսինքն դիսոցվում է ոչ ամբողջությամբ) և կախված է կոնցենտրացիայից. Դրանք ներառում են ջուր, մի շարք թթուներ (թույլ թթուներ, ինչպիսիք են HF) հիմքեր p- d- և F - տարրեր.


== Տերմինի օգտագործում ==
Բնական գիտությունների մեջ
Էլեկտրոլիտ տերմինն օգտագործվում է հիմնականում կենսաբանության և բժշկության մեջ։
Տեխնիկայում
Էլեկտրոլիտ բառը լայն կիրառություն ունի տեխնիկայում և արտահայտում է տարբեր իմաստներ։


== Գրականություն ==
Кистяковский В. А.,. Электролит // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
(1202) Մարինա

(1202) Մարինա (անգլ.՝ Marina), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1931 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,991264 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,3265 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,656 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2912,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,123606 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,34° անկյուն։
Մարինա աստերոիդը պատկանում է Հիլդայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են 3,7 - 4,2 ա. մ. մեծ կիսաառանցք ունեցող ուղեծրերով, էքսցենտրիսիտետը՝ 0,07 - 0,3, և ուղեծրի թեքումը ոչ ավելին քան 20°։ Ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Յուպիտերի հետ 3:2 ուղեծրային ռեզոնանսով։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1202) Մարինա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Քրիստափոր Քուշնարյանի անվան արվեստի դպրոց

Քրիստափոր Քուշնարյանի անվան արվեստի դպրոց, կրթադաստիարակչական ուսումնական հաստատություն Երևանի Կենտրոն համայնքում։


== Պատմություն ==
Դպրոցն իր գործունեությունը սկսել է 1970 թվականին որպես թիվ 10 երաժշտական դպրոց և գործել է Երևանի Կոնդ թաղամասի Մշակույթի տան մի քանի սենյակներում։ Սկզբնական շրջանում դպրոցի տնօրեն Ջեմմա Սարգսյանը, կոմպոզիտոր Էդվարդ Միրզոյանի աջակցությամբ, կարողացել է դպրոցը տեղափոխել քաղաքի կենտրոն։ Դպրոցը կրում է հայ երաժշտագետ, կոմպոզիտոր, ՀԽՍՀ և Ուզբեկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Քրիստափոր Քուշնարյանի անունը։ Դպրոցի անվանակոչության արարողությանը մասնակցել են կոմպոզիտորներ Էդվարդ Միրզոյանը, Գայանե Չեբոտարյանը։
«Երաժշտական ամառ» ծրագրով 2014 թվականից դպրոցը համագործակցել է Հայաստանի կոմպոզիտորների միության հետ։


== Տնօրեններ ==
Ջեմմա Սարգսյան
Կամո Հովհաննիսյան
Ռոման Ծատուրյան
Քնարա Սարկիսովա
Էդուարդ Եսայանց
Էդգար Գյանջումյան


== Դասավանդող անձնակազմ ==
Սուրեն Գյանջումյան, ՀՀ ժողովրդական արտիստ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ
Արամ Թալալյան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ, պրոֆեսոր
Աննա Հարությունյան, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ
Գայանե Հարությունյան, պրոֆեսոր, դոցենտ
Կարինե Առաքելյան, պրոֆեսոր, դոցենտ
Գեորգի Սարաջյան, դոցենտ


== Բաժիններ ==
Երաժշտական դպրոցում գործում են հետևյալ բաժինները՝

Դաշնամուրային
Լարային
Փողային
Ազգային նվագարանների
Հարվածային գործիքների
Վոկալ
Կոմպոզիցիա
Պարարվեստ
Կերպարվեստ
Թատերական արվեստ


== Ծանոթագրություններ ==
Կանխավճարված կապիտալ

Կանխավճարված կապիտալ, դրամագումար, որ շահույթ ստանալու նպատակով կապիտալիստը ներդնում է ձեռնարկության մեջ։ Կանխավճարված կապիտալի մի մասը ծախսվում է արտադրամիջոցներ (հաստատուն կապիտալ ՝ C), մյուսը՝ աշխատուժ (փոփոխուն կապիտալ ՝ V) գնելու համար։
Արտադրությունը կազմակերպելուց և թողարկված ապրանքներն իրացնելուց հետո կապիտալիստը դրամական ձևով վերադարձնում է կանխավճարված կապիտալը, ստանալով նաև շահույթ։ Կանխավճարված կապիտալի շրջապտույտն արտահայտվում է կապիտալի ընդհանրական բանաձևով ՝ Փ-Ա-Փ ՛, ուր Փ-ն կանխավճարված դրամագումարն է, Ա-ն՝ ապրանքը, Փ= Փ-Փդելտա ՝ կանխավճարված դրամագումարի և հավելյալ արժեքի գումարը։ Կանխավճարված կապիտալի նախապայմանը շրջապտույտի վերջում կանխավճարված արժեքի աճն Է։ Ընդ որում՝ կանխավճարված արժեքն այդ պրոցեսի ընթացքում, դրամական ձևից վերածվելով ապրանքայինի և հակառակը, ինքնաճում Է։ Կապիտալը, որպես արժեք, կանխավճարվում Է ոչ հանուն եզակի շահույթի, նրա տիրոջ նպատակն արժեքի անընդհատ մեծացումն Է։ Այդ պատճառով կանխավճարված կապիտալի շրջապտույտը միշտ կրկնվում Է։
Ճախվաթա

Ճախվաթա (վրաց.՝ ჭახვათა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Օզուրգեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 70 մետր բարձրության վրա՝ Սուփսա գետի ափին։ Շրջկենտրոն Օզուրգեթից հեռու է 13 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ գյուղի բնակչությունը կազմել է 85 մարդ։ Գյուղը բնակեցված է վրացիներով։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Օզուրգեթի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Այդտեղով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին. գյուղում գտնվում է հերթական կայարանը։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Բաթում քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրիգոր Առաքելյան (այլ կիրառումներ)

Գրիգոր Առաքելյան անուն ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ մարդկանց՝

Գրիգոր Խաչատուրի Առաքելյան— հայ դիվանագետ, 2009-2015 թթ. Իրանում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան,
Գրիգոր Հովհաննեսի Առաքելյան - հայ զինվորական։
Գրիգոր Առաքելյան - հայ երգահան և երաժիշտ, քեմանիահար։
Բուրգա (գյուղ, Մալովիշերսկի շրջան)

Բուրգա (ռուս.՝ Бурга), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Մալովիշերսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արթուր Իսպիրյան

Արթուր Դավիթի Իսպիրյան (օգոստոսի 15, 1962(1962-08-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգիչ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ինժեներական ֆակուլտետը։ Երգել սկսել է վաղ տարիքից։ Երաժշտական գործունեությունը սկսել է 1988 թվականին կոմպոզիտոր Արթուր Գրիգորյանի աջակցությամբ։ 1989 թվականին Տալլինում Վահագն Հայրապետյանի հետ հանդես է եկել մենահամերգով։ 1992 թվականին Արթուր Գրիգորյանի և Տաթևիկ Հովհաննիսյանի հետ Լոս Անջելեսում հանդես է եկել համերգային ծրագրով, 1996 թվականին համերգով ներկայացել է Էլվինա Մակարյանի հետ։
Արժանացել է տարբեր մրցանակների, այդ թվում՝ «Տարվա լավագույն երգիչ»։
2018 թվականի սեպտեմբերի 23-ին կայացած  Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների արդյունքում  «Իմ քայլը» կուսակցությունների  դաշինքի համամասնական ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ։
Կուսակցական պատկանելությունը
Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն


== Ձայնասկավառակներ ==
«Colors of StevieLand», 1999
«Երեք մոմեր», 2001
«Ասում են, թե», 2003
«Art & Ispace», 2005
«Ջազավանս», 2005
«Ռադիո Երևան», 2008
«Inspiration», 2009, ալբոմը նվիրված է որդիներին՝ Դավիթին ու Շահենին և կնոջը՝ Մադլեն Մինասյանին
«Once Upon a Time in Yerevan», 2012


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արթուր Իսպիրյանի կատարումներից youtube-ում
Արթուր Իսպիրյանի կատարումը TEDx Yerevan-ի ժամանակ