Ավետում (Վան Էյքի նկար)

«Ավետում» (հոլ.՝ Annunciatie), հոլանդացի նկարիչ, 15-րդ դարի վերածննդի կարկառուն ներկայացուցիչ Յան վան Էյքի նկարներից։ Կտավը ստեղծվել է 1434 թվականին և համարվում է եռապատկերի ձախ ծալովի փեղկի նկարը. տրիպտիխը չի պահպանվել։ Յուղաներկով նկարի չափերն են 93 × 37 սմ։ Այսօր «Ավետում» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Միացյալ Նահանգների մայրաքաղաք Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահում։


== Ստեղծման պատմություն ==
Յան վան Էյքը «Ավետում» ստեղծագործությունը վրձնել է Բրյուգգեում ապրելու տարիներին, որտեղ 1431 թվականին նկարիչը տուն և արվեստանոց է գնում ու այդտեղ ապրում ու ստեղծագործում է ցկյանս։ «Ավետում» եռապատկերը որպես ընծա է ստեղծվել Բուրգունդիայի Վալուա դինաստիայի հերցոգ Կառլ Քաջագործին։ Յան վան Էյքն իր ստեղծագործությունն ուղարկում է Դիժոնի Շանմոլ վանքային համալիր. Դիժոնն այդ ժամանակ Բուրգունդիայի հերցոգության մայրաքաղաքն էր ու եկեղեցական գլխավոր ծիսակարգերի անցկացման վայրը։


== Նկարագիր ==
Համաձայն Նոր Կտակարանի, Ավետումը քրիստոնեության պատմության ծիրի մեջ համարվում է ամենակարևոր իրադարձություններից մեկը։ «Ավետում» նկարի համար որպես հիմք է ծառայել նորկտակարանյան այն պատումը, որտեղ Գաբրել հրեշտակապետը հայտնվում է Մարիամին և ավետում նրա սուրբ հղացման լուրը։ Այդ մասին Ղուկաս Ավետարանիչը գրում է.

Հիսուս Քրիստոսի ծնունդից հետո տեղի է ունենում Մովսեսի օրենքների դադարում («Sub Lege») և սկսում է նոր դարաշրջան՝ Sub Gratia («Ավետումից հետո»)։ Այդ հույժ կարևոր քրիստոնեական իրադարձության շնորհիվ Վերածննդի ժամանակահատվածում այն դառնում է նկարիչների համար ամենակարևոր սյուժեներից մեկը։ 16-ից 17-րդ դարերի ընթացքում այս սյուժեն պատկերվել է ինչպես ռեալիզմի ոճով, այնպես էլ միստիկական ու սրբազան սիմվոլիզմով։ Այս ամենը խիստ կերպով վերահսկվում էր կաթոլիկ եկեղեցու կողմից, քանի որ այդ ժամանակներում սկսեց Հակառեֆորմացիայի շարժումը։
Յան վան Էյքը «Ավետում» ստեղծագործությունը կերտել է ամենայն մանրամասնությամբ՝ հաշվի առնելով ամենաչնչին դետալները, որոնք վերաբերում են ինչպես եկեղեցու ինտերիերին, այնպես էլ Գաբրիել հրշետակի, Մարիամ Աստվածանի հանդերձանքին։ Վերջիններիս գլուխները այնպես է նկարված, որ դրանք հասնեն խոյակների բարձրությանը։ Այդպիսի համաչափությամբ, եթե նրանց վերածեին իրական կերպարների, միքանիմետրանոց հսկաներ կլինեին։
Գաբրիել հրեշտակի թևերը փոխաբերական իմաստով գունավոր են նկարված, որոնք խորհրդանշում են Երկնային թագավորության փայլը։ Մարիամի հանդերձանքը երկնագույն է, որը համարվում է նրա բնորոշ գույնը։ Պատուհանից Սուրբ հոգու տեսքով աղավնին է ներքև իջել։ Մարիամի դիմաց, ոտքերի մոտ, գտնվում է ճերմակաթույր շուշանների փունջը, որը խորհրդանշում է վերջինիս անարատ հղիությունը։


== Տե՛ս Նաև ==
Ավետում (Ռոսսետտիի նկար)
Ավետում (Լեոնարդո դա Վինչիի կտավ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Gifford, E. Melanie, The Art Bulletin, March 1999: "Van Eyck's Washington 'Annunciation': technical evidence for iconographic development, Vol. 81, No. 1, pp. 108-116, Page references are to online version, no longer available (was here), JSTOR
Hand, J.O., & Wolff, M., Early Netherlandish Painting (catalogue), National Gallery of Art, Washington/Cambridge UP, 1986, ISBN 0-521-34016-0. Entry pp. 75-86, by Hand.
Harbison, Craig, Jan van Eyck, The Play of Realism, Reaktion Books, London, 1991, ISBN 0-948462-18-3
Jacobus, Laura, The Art Bulletin, March 1999: "Giotto's 'Annunciation' in the Arena Chapel, Padua", Vol. 81, No. 1 (Mar., 1999), pp. 93–107 Page references are to online version, no longer available (was here), JSTOR
Lane, Barbara G,The Altar and the Altarpiece, Sacramental Themes in Early Netherlandish Painting, Harper & Row, 1984, ISBN 0-06-430133-8
Purtle, Carol J, The Art Bulletin, March 1999, "Van Eyck's Washington 'Annunciation': narrative time and metaphoric tradition", Vol. 81, No. 1 (Mar., 1999), pp. 117–125. Page references are to online version, no longer available (was here), JSTOR
Schiller, Gertrude Iconography of Christian Art, Vol. I,1971 (English trans from German), Lund Humphries, London, pp 33–52 & figs 66-124, ISBN 0-85331-270-2
Walker, John, The National Gallery, Washington, Thames & Hudson, London, 1964.


== Արտաքին հղումներ ==
«Ավետում» ստեղծագործությունը Վաշինգտոնի Արվեստի ազգային պատկերասրահում
Robert Hughes from Artchive
Between the Angel and the Book: The Female Reading Subject of Early Modern Flemish Annunciation Painting, by Elizabeth Losh, University of California, IrvineElizabeth Losh
Discussion on Mary as a priest Archived 2010-04-19 at the Wayback Machine.