armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արյունախխում

Արյունախխում, արյան արտադրությունը շնչառական ուղիներից։
Հաճախ արյունախխումը պայմանավորված է քաղցկեղի, տուբերկուլոզի, թոքի թարախակույտի, բրոնխալայնանքի, թոքի ինֆարկտի, թոքաբորբի, էխինոկոկոզի ժամանակ թոքերի ախտահարմամբ, ինչպես նաև սրտի արատի հետևանքով թոքերում առաջացած արյան կանգային երևույթներով։ Արյունախխման հիմնական պատճառը թոքերի անոթների ամբողջականության խախտումն է կամ դրանց պատերի թափանցելիության բարձրացումը։
Երբեմն առաջանում է, այսպես կոչված, կեղծ արյունախխում, որը պայմանավորված է քթային արյունահոսություններով կամ լնդերի արյունահոսելիությամբ։
Արյունախխման ժամանակ արտադրվում է արյան բծերով խորխ (այսպես կոչված՝ «ժանգանման խորխ» կամ «մաքուր արյունով թուք»)։ Մեծ քանակությամբ արյան արտադրությունը թոքային արյունահոսության արտահայտություն է։ Արյունախխման ժամանակ առաջին օգնությունը հիվանդին բարձր, կիսանստած դիրք տալն է։ Հիվանդին պետք է հանգստացնել, շարժվելն ու խոսելն արգելել, կրծքին սառցապարկ դնել և դիմել շտապ բժշկական օգնության։


== Արտաքին հղումներ ==
Հարիսոնի ներքին հիվանդությունների տեղեկատու «Հազ և արյունախխում» (ռուս.)


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (2242)

Ժողովածու (2242), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2242 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17֊րդ դարում Ներսես դպիր գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,7X15,5 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 391 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կապույտ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 97բ, 107բ, 253բ և այլուր, հետագայում 1բ (1746 թվական։


== Բովանդակություն ==
Քարոզք։
Յընդհանրական թղթոյն Ներս․ Շնորհալւոյ։
Ողբ։
Պատմութիւնք Յեսաուայ, Եղիայի, Գոգայ և Մագոգայ, Յովսէփայ Գեղեցկին, Յուդայի։
Դարագլուխք։
Վահրամայ հարցմունք և պատասխանիք ի գիրս Ծննդոց։
Հարցմունք վասն հրեշտակաց։
Ի խրատուց Յովհ․ Երզնկացւոյ։
Կանոնք։
Յատկութիւն խոստովանութեան։
Հանելուկք


== Ծանոթագրություններ ==
Անկախության օր (Ուկրաինա)

Ուկրաինայի անկախության օր (ուկրաիներեն՝ День Незалежності України), ամենամյա պետական տոն Ուկրաինայում, նշվում է օգոստոսի 24-ին Ուկրաինայի Գերագույն խորհրդի կողմից Ուկրաինայի անկախության հռչակագրի ընդունման պատվին, ինչը ընդունված է համարել Ուկրաինայի պետության կազմավորման օր։ 


== Պատմության ==
Առաջին անգամ Ուկրաինայի անկախության օրը նշվել է 1991 թվականի հուլիսի 16-ին՝ ի պատիվ նրա, որ 1 տարի առաջ՝ 1990 թվականի հուլիսի 21-ին, ՈւԽՍՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունել էր Ուկրաինայի պետական ինքնիշխանության մասին հռչակագիրը։ Նաև1990 թվականի հուլիսի 16-ին ՈւԽՍՀ Գերագույն խորհուրդն ընդունել է «Ուկրաինայի անկախության հռչակման օրվա մասին որոշումը» (ուկրաիներեն՝ Про День проголошення Незалежності України): Այնտեղ նշված է․

Արդյունքում, 1991 թվականի հունիսի 18-ին համապատասխան փոփոխություններ են կատարվել Ուկրաինական ԽՍՀ աշխատանքային օրենսգրքի 73-րդ հոդվածում, ինչի հետևանքով տոնական օրերի ցանկում հայտնվել է գրառում. «Հուլիսի 16՝ Ուկրաինայի անկախության օր» (ուկրաիներեն՝ 16 липня — День Незалежності України)։
Քանի որ 1991 թվականի օգոստոսի 24-ին Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը որոշում ընդունեց Ուկրաինայի անկախության հռչակման մասին, որն ուժի մեջ է մտել ընդունումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև Ուկրաինայի անկախության հռչակագրի ակտը, որը 1991-ի դեկտեմբերի 1-ին ժողովուրդը հաստատեց համաուկրաինական հանրաքվեով, անհրաժեշտություն առաջացավ փոխել Ուկրաինայի Անկախության օրվա տոնակատարության օրը։ Հետևաբար, 1992 թվականի փետրվարի 20-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան ընդունեց «Ուկրաինայի անկախության օրը» բանաձևը (ուկրաիներեն՝ Про День незалежності України)։ Այնտեղ նշված է․

Սրա համաձայն՝ 1992 թվականի հունիսի 5-ին Ուկրաինայի Գերագույն ռադան որոշել է. Ուկրաինայի աշխատանքային օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի առաջին մասում «Հուլիսի 16՝ Ուկրաինայի անկախության օր» (ուկրաիներեն՝ 16 липня — День Незалежності України) գրառումը փոխել բառերով «Օգոստոսի 24՝ Ուկրաինայի անկախության օր (ուկրաիներեն՝ 24 серпня — День Незалежності України) գրառմամբ։ Այդ պատճառով 1992-ից սկսած՝ Ուկրաինայի անկախության օրը ամեն տարի նշվում է օգոստոսի 24-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
День Незалежності України // Юридична енциклопедія (ուկր.)
«Выступление Президента по случаю Дня Независимости Украины»։ president.gov.ua։ 2020-08-24
Սերմոնետա

Սերմոնետա (իտալ.` Sermoneta), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Լատինա գավառում։
Բնակչությունը` 7073 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 144 մարդ/կմ², տարածքը՝ 44 կմ², փոստային ինդեքսը 7073, հեռախոսային կոդը՝ 0773։


== Քույր քաղաքներ ==
Արբորեա
Սանկտ Անտոնիե Աբբայե
Ատալանտի


== Պատկերասրահ ==

		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ


== Ծանոթագրություններ ==
Միրոսլավա-Վանդա Զակժևսկա-Դուբասովա

Միրոսլավա-Վանդա Զակժևսկա-Դուբասովա (հունիսի 10, 1913(1913-06-10) կամ հունիսի 10, 1918(1918-06-10), Brzozówka, Lublin Voivodeship, Gmina Szastarka, Kraśnik County, Լյուբլինի վոյեվոդություն, Լեհաստան - հոկտեմբերի 18, 2011(2011-10-18)), լեհ պատմաբան, հայագետ։


== Կյանք և գործունեություն ==
Միրոսլավա-Վանդա Զակժևսկա-Դուբասովան ծնվել է 1918 թվականի հունիսի 10-ին Լեհաստանի Բժոզուվկա գյուղում։ 1970 թվականից ղեկավարում է Լյուբլինի համալսարանի ՍՍՀՄ պատմության ինստիտուտը։ Զբաղվում է ֆեոդալական Լեհաստանի պատմության աղբյուրագիտական և Ռուսաստանում Հոկտեմբերյան հեղափոխության պատմության հարցերով, ինչպես և միջնադարյան Լեհաստանի հայ գաղթավայրերի պատմությամբ։


== Աշխատություններ ==
Գրել է «Հայերը Զամոսցում և նրանց դերը Լեհաստանի ու Արևելքի միջև առևտրական ու մշակութային փոխանակություններում» (1965 թվական, լեհերեն) մենագրությունը, ինչպես և հոդվածներ հայ-լեհական փոխհարաբերությունների մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Գորբոկ

Գորբոկ (ուկրաիներեն՝ Горбок), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Իրշավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գորբոկ գյուղում բնակվում էր 778 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13,46 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 57,8 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1934-1935

Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1934-1935, Լյուքսեմբուրգի 25-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Սպորա Լյուքսեմբուրգը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 8 թիմ։


== Մրցաշարային աղյուսակ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը RSSSF կայքում
Սոլոնինկի

Սոլոնինկի (ռուս.՝ Солонинки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալյոխովշչինա

Ալյոխովշչինա (ռուս.՝ Алёховщина), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Լոդեյնոպոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1668 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
MTV Brand New

MTV Brand New, 24-ժամյա մասնագիտացված երաժշտական ալիք, որը ցույց է տալիս նոր երաժշտական տեսահոլովակներ, ալտերնատիվ և ինդի երաժշտություն, որը հասանելի է Նիդերլանդներում, Գերմանիայում։ 2011 թվականին Իտալիայում այն փոխարինվել է MTV Rocks-ի վրա։ Հեռուստաալիքի իտալական տարբերակը թողարկվել է 2003 թվականի սեպտեմբերի 14-ին, այնուհետև այն մեկնարկել է Նիդերլանդներում 2006 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Հեռուստաալիքի գերմանալեզու տարբերակը թողարկվել է Գերմանիայում, Ավստրիայում և Շվեյցարիայում 2011 թվականի փետրվարի 1-ին։
2011-2018 թվականներին ցուցադրվող MTV Brand New-ն Electric Ballroom-ի ցուցափեղկն է։


== Գաղափար ==
MTV Brand New-ն առաջացել է MTV-ի «brand:new» հիթ համաեվրոպական երաժշտական շոուից, որը թողարկվել է 1999 թվականին MTV-ի տարածաշրջանային ալիքներում։ Շոուն հայտնի է եղել որպես «mtv:new» MTV Europe-ում, «brand:neu»՝ MTV Germany-ում և «brand:new»՝ Եվրոպայում MTV-ի բոլոր այլ ալիքներում։ Շոուն հիմնականում կենտրոնանում էր նոր երաժշտական թողարկումների, րժամանակակից երաժշտական տեսահոլովակների, նոր արտիստների և խմբերի հետ ծանոթության, հարցազրույցների և կենդանի ելույթների վրա։ 2003 թվականին ծրագիրն Իտալիայում վերափոխվել է ինքնուրույն երաժշտական ալիքի։ Այդ ժամանակից ի վեր MTV Networks Europe-ը սկսել է տեղայնացված՝ Brand New ալիքներ թողարկել 2006 թվականից։


== Brand: Նոր Գերմանիա ==
MTV brand: new-ն գերմանական վճարովի հեռուստաալիք է։ Դրա մասին հայտարարվել է MTV Networks Germany-ի կողմից 2010 թվականի վերջին։ Հեռուստաալիքը մեկնարկել է 2011 թվականի փետրվարի 1-ին։ Այն ծավալում է գործունեությունը Բեռլինում և ցույց է տալիս նորաստեղծ գերմանական և միջազգային երաժիշտների լավագույն երաժշտական տեսահոլովակները։ Հեռուստաալիքը՝ բացի նոր երաժշտական տեսահոլովակներ հեռարձակելուց, ցույց է տալսի նաև չարթային շոուներ, ինչպիսին է օրինակ MTV Superchart-ը։


== Ամենամյա հարցում ==
Յուրաքանչյուր հունվար MTV Brand New-ը հարցում է թողարկում՝ թվարկելով խմբերը և երգիչներին, որոնք, իրենց հանդիսատեսի կարծիքով, ամենահաջողն են լինելու գալիք տարում։ Սկզբնապես «Spanking New• անվանված հարցումը ներկայացվել է 2008 թվականին, որտեղ հաղթող է դարձել բրիտանական In Case of Fire խումբը։ Հետագա հարցումները գլխավորվել են այնպիսի արտիստների կողմից, ինչպիսիք են Little Boots-ը, Ջասթին Բիբերը և Քոնոր Մեյնարդը:


== Ծանոթագրություններ ==
Անդրեյ Վասյանովիչ

Անդրեյ Ալեքսանդրովիչ Վասյանովիչ(ռուս.՝ Андрей Александрович Васянович, հունիսի 13, 1988(1988-06-13), Կրասնոդար, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային ===

Վոլգոգրադի «Ռոտորի» դպրոցի սան է։ Ֆուտբոլիստի պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է 2005 թվականին երկրորդ լիգայի «Կրասնոդար-2000» ակումբում, որտեղ խաղացել է մինչև 2007 թվականը՝ այդ ընթացքում անցկացնելով 56 խաղ Ռուսաստանի առաջնությունում և երեք հանդիպում երկրի գավաթի խաղարկությունում։ 2008 թվականի հունվարին համալրել է Ռուսաստանի բարձրագույն լիգայի «Մոսկվա» ակումբի կազմը։ Այդ մրցաշրջանում անցկացրել է 19 խաղ թիմի երիտասարդական կազմում։ Թիմի հիմնական կազմում իր նորամուտը կատարել է 2009 թվականի մայիսի 16-ին առաջնության 9-րդ տուրի «Խիմկի» ակումբի դեմ խաղում։ Մասնակցել է ամբողջ խաղին, առաջին խաղակեսի վերջում ստացել է դեղին քարտ։ Ընդհանուր առմամբ այդ մրցաշրջանում Վասյանովիչն անցկացրել է հինգ խաղ առաջնությունում և 11 խաղ երիտասարդական առաջնությունում։
2010 թվականի սկզբին «Մոսկվա» ակումբի՝ առաջնությունից կամավոր դուրս գալու և պրոֆեսիոնալ կարգավիճակը կորցնելու պատճառով ստիպված է եղել ընտրել նոր թիմ։ 2010 թվականի մարտի 19-ին ընդգրկվել է ԲԿՄԱ ակումբի հայտացուցակում։ Օգոստոսի սկզբին վարձավճարով տեղափոխվել է «Սպարտակ-Նալչիկ» ակումբ, որտեղ անցկացրել է մրցաշրջանի երկրորդ կեսը, 13 անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել հիմնական թիմի կազմում։
2011 թվականի հունվարին վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է Սոչիի «Ժեմչուժինա» ակումբ։ Նույն թվականի օգոստոսին՝ առաջին լիգայի առաջնությունից «Ժեմչուժինայի» դուրս գալուց հետո, վերաարձել է ԲԿՄԱ։ 2012 թվականի փետրվարի 8-ին վարձավճարով տեղափոխվել է Բրյանսկի «Դինամո» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 10 խաղ և խփել է իր առաջին գնդակը երկրի առաջնությունում՝ աչքի ընկնելով Մոսկվայի «Տորպեդո» ակումբի դեմ խաղում 2012 թվականի մարտի 20-ին։
2012 թվականի հունիսի 29-ին՝ «Դինամոյի» պրոֆեսիոնալ արտոնագրի հետկանչումից հետո, վարձավճարով տեղափոխվել է Վոլգոգրադի «Ռոտոր» ակումբ։ Մեկ մրցաշրջան հետո ֆուտբոլիստի տրանսֆերը գնվել է Վոլգոգրադի ակումբի կողմից։ Ընդհանուր առմամբ Վոլգոգրադի թիմի կազմում Վասյանովիչն անցկացրել է 30 խաղ և խփել երկու գոլ։ 2014/15 մրցաշրջանից առաջ՝ ՖԱԼ առաջնությունից «Ռոտորի» դուրս գալուց հետո, պայմանագիր է կնքել Կալինինգրադի «Բալթիկա» ակումբի հետ։ 2014 թվականի հուլիսի 6-ին կատարել է իր նորամուտը նոր թիմում՝ մասնակցելով առաջնության առաջին տուրի՝ «Շիննիկ» ակումբի դեմ խաղին։ 2014 թվականի վերջին հեռացել է ակումբից։


=== Հավաքականում ===
Հանդես է եկել Ռուսաստանի երիտասարդական հավաքականում։ Մասնակցել է 8 խաղի, որոնցում խփել է մեկ գոլ։


== Ելույթների վիճակագրություն ==
2014 թվականի նոյեմբերի 23-ի դրությամբԱղբյուրներ:
Ելույթների վիճակագրությունը Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայի պաշտոնական կայքում
Ելույթների վիճակագրությունը Sportbox.ru կայքում


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը Ռուսաստանի Պրեմիեր լիգայի կայքում
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը worldfootball.net կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում
Դաշտաքար (լեռ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դաշտաքար (այլ կիրառումներ)Դաշտաքար, լեռ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Աշոցքի սարահարթում։ Ունի քրոմիտ պարունակող գերհիմքային ապարներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արտազ

Արտազ, գավառ Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի կազմում։
Եղել է Ամատունիների նախարարական տոհմի ժառանգական տիրույթը։ Տարածքով մոտավորապես համապատասխանում է ներկայիս Իրանի Մակու գավառին։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ նախապես կոչվել է Շավարշավան (Շավարշական) և մ.թ.ա. II դարի 1-ին կեսին Արտազ է անվանել Ալանանց երկրի Արտազ (Արդոզ, Արդոզական) գավառի անունով, երբ Արտաշես Ա-ն այնտեղ բնակեցրել է ալան գերիներով։
Արտազով է անցել Արտաշատ-Եկբատան ճանապարհը։ Արտազում տեղի են ունեցել հայ-պարսկական զինաբախումներ՝ Ավարայրի ճակատամարտը 451 թվական, Ներսեհապատի ճակատամարտը 483 թվական։ 8-րդ դարի 2-րդ կեսից Արտազը դարձել է Արծրունիների սեփականությունը, 885 թվականից մտել է Բագրատունիների, 908 թվականից՝ Վասպուրականի թագավորության մեջ։
8-րդ դարում ստեղծվել է Մակուի իշխանությունը։ 14-րդ դարի սկզբից Արտազը զավթել է Սեֆյան Պարսկաստանը, Արտազում հիշատակվում են Շավարշավան (այժմ՝ Մակու) գյուղաքաղաքը, նշանավոր ուխտատեղի Սուրբ Թադևոս վանքը, Եդինդ (Երինդ) գյուղը (ուր ընթացել են 484 թ Նվարսակի պայմանագրի նախնական բանակցությունները), դպրոցով ու գրչության կենտրոնով հռչակված Ծործորի վանքը։


== Գրականություն ==
Թ.Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջոլի Յուստուս

Ջոլի Յուստուս (անգլ.՝ Jolie Justus, փետրվարի 24, 1971(1971-02-24), Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկացի իրավաբան և քաղաքական գործիչ Միսսուրի նահանգից։ Դեմոկրատ, նա եղել է Միսսուրի նահանգի սենատի անդամ, վերջին երկու տարում Միսսուրիի Սենատի փոքրամասնության առաջնորդ։


== վաղ տարիներ և կրթություն ==
Նա մեծացել է Միսսուրիի Բրենսոն քաղաքում, որտեղ սովորել է Բրենսոնի միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև նա շարունակեց ուսումը Միսուրի նահանգի Սփրինգֆիլդի համալսարանում և Կանզաս Սիթիի Միսսուրիի համալսարանի իրավունքի դպրոցում։


== Կարիերա ==
2006 թվականին Ջոլի Յուստուսը ընտրվել է Միսսուրի նահանգի Սենատ։ Նա ներկայացրել է Kansas City և Grandview-ը։ Նրա ղեկավարությամբ ընկերությունը ճանաչվել է երկրում անվճար իրավաբանական ծառայությունների ծրագրեր առաջարկող 100 լավագույն ընկերություններից մեկը։
2015 թվականին Ջոլի Յուստուսը առաջադրվել էր Կանզաս Սիթիի 4-րդ շրջանի խորհրդականի պաշտոնում, որպեսզի փոխարինի պաշտոնաթող Յան Մարկասոնին։ Նա ապրիլի 7-ի ավագանու նախնական ընտրություններում հավաքել է ձայների 72 %-ը։ 2015 թվականի հունիսի 23-ին նա հաղթել է իր հակառակորդ Ջոն Ֆիերոյին Կանզաս Սիթիի համընդհանուր ընտրություններում՝ ձայների 76,4 %-ի առավելությամբ։ Որպես Կանզաս Սիթիի խորհրդի անդամ՝ Յուստուսը օդանավակայանների կոմիտեի նախագահն է, օրենսդրական կոմիտեի համանախագահն ու ֆինանսական կոմիտեի փոխնախագահը։ Նա նաև եղել է տրանսպորտի և ենթակառուցվածքների կոմիտեի, անշարժ գույքի շուկայի վերահսկողության քաղաքային կոմիտեի անդամ։
Մինչ խորհրդում ընտրվելը Յուստուսը միաժամանակ դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ էր Ջեֆերսոն Սիթիում և Սենատի զարգացման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։ Նա նաև Դատական կոմիտեի և Սենատի զբաղվածության, տնտեսական զարգացման և տեղական ինքնակառավարման հարցերով կոմիտեի բարձրաստիճան անդամ էր։ Յուստուսը Սենատ է մտցրել երեխաների խնամքի հաստատություններում դաստիարակության համակարգի բարեփոխման մասին օրինագիծը, որը թույլ կտա երեխաներին, որոնք հրաժարվել են խնամատար դաստիարակությունից։ Նա նաև հանդես է եկել Միսսուրիի նահանգում խտրականություն թույլ չտալու մասին օրենքի օգտին, որը հայտնի է նաև MONA անունով, նա արգելել է խտրականությունը սեռական կողմնորոշման կամ մարդու սեռական պատկանելության պատճառով։ Բացի այդ, Յուստուսը քաղաքական գործիչներից մեկն էր, որը հանդես է եկել 2014 թվականին քրեական օրենսգրքի բարեփոխման օգտին։
Յուստուսը նաև 2010 թվականից UMKC իրավաբանական դպրոցում արտահաստիքային պրոֆեսորի պաշտոն է զբաղեցրել։
2019 թվականի ընտրություններում Յուստուսը առաջադրվել է Կանզաս Սիթիի քաղաքապետի պաշտոնում, որտեղ պարտություն է կրել իր մրցակից Լուկաս Կվինտոնից։


== Անձնական կյանք ==
Յուստուսը Միսսուրիի Սենատի առաջին բաց միասեռական անդամն էր և Միսսուրիի Գլխավոր ասամբլեայի միայն երրորդ հրապարակային միասեռական անդամը։


== Ծանոթագրություններ ==
Հիդրոմեքենայացում

Հիդրոմեքենայացում, հողային, հանքային և այլ աշխատանքների մեքենայացման եղանակ, որի դեպքում տեխնոլոգիական բոլոր պրոցեսները կամ դրանց մի մասը կատարվում են շարժվող ջրի հոսքի էներգիայի հաշվին։ Հիդրոմեքենայացման հիմնական սարքավորումներն են՝ պոմպերը (այդ թվում գրունտային), բեռնման ապարատները, խողովակաշարերը, պոմպակայանները, հիդրոէլևատորները, ջրանետիչները և այլն։ Հիդրոմեքենայացումը կիրառում են լեռնահանքային արդյունաբերության, հիդրոտեխնիկական և ոռոգման շինարարության, գյուղատնտեսության, ձկնարդյունաբերության մեջ։
Սիժեն (Ստորին Հռենոսի գավառ)

Սիժեն (ֆր.՝ Siegen), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 527 մարդ, բնակչության խտությունը` 65.06 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.1 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 420 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 355 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 287-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 68։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,8 %։ 287 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 269 անձ (153 տղամարդ և 116 կին)։ Գործազուրկ են եղել 18 անձ (11 տղամարդ և 7 կին)։ 68 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 32-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Հողեկ (Դերջանի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հողեկ (այլ կիրառումներ)Հողեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Դերջանի գավառակում։


== Պատմություն ==
Հողեկի հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին, Կամախի կիրճում։ Փրկվածները բնակություն են հաստատել տարբեր երկրներում։


== Բնակչություն ==
1890-ական թվականներին ուներ ավելի քան 50 տուն հայ և թուրք բնակիչ, իսկ 1915 թվականի նախօրեին ուներ 220 տուն, որից 115 տունը հայկական։


== Տնտեսություն ==
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Հողեկն ուներ 3 հայկական եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղում գործում էր հայկական երկսեռ վարժարան, որն ուներ 105 աշակերտ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աբդուռահման Մուշֆիքի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբդուռահման (այլ կիրառումներ)Աբդուռահման Մուլլո Մուշֆիքի Մուշֆիքի (տաջ.՝ Абдурраҳмони Мушфиқӣ) (1525, Բուխարա, Ուզբեկստան - 1588, Բուխարա, Ուզբեկստան), տաջիկ բանաստեղծ։
Մինչև 1564 թվականն ապրել է Բուխարայում։ Ծառայել է Սամարղանդում՝ Սուլթան Սաիդիի պալատում, 1578 թվականից՝ Բուխարայում։ Թողել է երգիծական բանաստեղծությունների դիվան, ինչպես նաև գազելների ու քասիդների ժողովածուներ, «Իրեմի ծաղկանոցը», «Պոեմ գինու մասին», «Արտացոլող աշխարհ» պոեմները։
Մուշֆիքին խարազանել է հարուստների ագահությունը, դատապարտել անարդար օրենքները։ Տաջիկական բանահյուսության մեջ մտել է որպես ժողովրդական անեկդոտի դրական հերոս։


== Ծանոթագրություններ ==
Գվենդոլին Բրուքս

Գվենդոլին Էլիզաբեթ Բրուքս (անգլ.՝ Gwendolyn Elizabeth Brooks, հունիսի 7, 1917(1917-06-07)[…], Տոպիկա, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 3, 2000(2000-12-03)[…], Չիկագո), քսաներորդ դարի ամերիկացի բանաստեղծուհի։ Գեղարվեստական գրականության ասպարեզում ձեռք բերած նվաճումների համար պարգևատրվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Արվեստի ազգային մեդալով։ 1950 թվականին նրան շնորհվել է Պուլիտցերյան մրցանակ «Պոեզիա» անվանակարգում (1949 թվականին լույս ընծայած իր երկրորդ գրքի՝ «Էննի Ալեն» պոեմի համար). այդպիսով՝ նա դարձել է գրական այդ բարձր պարգևին արժանացած առաջին աֆրոամերիկացին, առաջին սևամորթ կինը։ 1962 թվականին ԱՄՆ-ի այն ժամանակվա նախագահ Ջոն Քենեդին Բրուքսին հրավիրել է մասնակցելու ԱՄՆ Կոնգրեսի կազմակերպած պոեզիայի փառատոնին։ 1967 թվականին՝ ամերիկացի անվանի բանաստեղծ Կարլ Սենդբերգի մահից հետո, Գվենդոլին Բրուքսը հռչակվել է Իլինոյս նահանգի դափնեկիր բանաստեղծ (ցմահ)։ 1985 թվականին նա ընտրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի գրադարանի խորհրդատու պոեզիայի գծով։
Գվենդոլին Բրուքսի ստեղծագործություններում մեծ տեղ է գրավում ամերիկյան խոշոր քաղաքների բանվորական թաղամասերի սևամորթ բնակիչների կյանքի, կենսապայմանների արտացոլումը։
Գրական գործունեությանը զուգընթաց՝ բանաստեղծուհին երկար տարիներ եռանդուն կերպով զբաղվել է մանկավարժական բեղուն աշխատանքով (դասավանդել է ստեղծագործական շարադրանք)։ Ամերիկյան դպրոցներից մեկը Գվենդոլին Բրուքսի անունով է կոչվել դեռևս նրա կենդանության օրոք։
Բրուքսին անկյուն է հատկացվել ԱՄՆ Կանանց ազգային փառքի սրահում։ 


== Բանաստեղծական ժողովածուների ընտրանի ==
Negro Hero (1945)
The Mother (1945)
A Street in Bronzeville (1945)
Annie Allen (1950)
Maud Martha (1953) (Fiction)
Bronzeville Boys and Girls (1956)
The Bean Eaters (1960)
Selected Poems (1963)
We Real Cool (1966)
In the Mecca (1968)
Malcolm X (1968)
Family Pictures (1970)
Black Steel: Joe Frazier and Muhammad Ali (1971)
The World of Gwendolyn Brooks (1971)
Aloneness (1971)
Aurora (1972)
Beckonings (1975)
Black Love (1981)
To Disembark (1981)
The Near-Johannesburg Boy and Other Poems (1986)
Blacks (1987)
Winnie (1988)
Children Coming Home (1991)
In Montgomery (2000)


== Գրականություն ==
Jackson, Angela (2017). A Surprised Queenhood in the New Black Sun։ The Life & Legacy of Gwendolyn Brooks. Beacon Press. ISBN 0807025046.
Share, Don (ed.). "Poetry" (June 2017 ed.). Poetry Foundation. Gwendolyn Brooks, special issue
Pisarze świata. Słownik encyklopedyczny, PWN, 1999


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.poetryfoundation.org/archive/poet.html?id=843%7Ctitolo=Poesie(չաշխատող հղում)
(անգլերեն) Gwendolyn Brooks in Modern American Poetry
Günther (երաժիշտ)

Մաթս Սյոդերլենդ (շվեդերեն՝ Mats Söderlund, հուլիսի 25, 1967(1967-07-25), Մալմյո), շվեդ երաժիշտ, մոդել, ակումբների սեփականատեր։ Առավել հայտնի է որպես Günther, այն բանից հետո, երբ թողել է իր մոդելի աշխատանքը և սկսեց տնօրինել իր ակումբները։ 2004 թվականին սկսեց իր երաժիշտի կարիերան՝ օգտագործելով Günther կեղծանունը։ 2006 թվականին նրա «Like Fire Tonight» երգը տեղ է գտել Մելոդիաֆեստիվալեն մրցույթում, սակայն չի անցել եզրափակիչ փուլ։


== Ապագա աշխատանք ==
Իր վեբ կայքում Günther-ը հրապարակել է իր նոր ալբոմի՝ «Dirty Man Swedish Sex Beast» թողարկման մասին։


== Սկավառակագրություն ==
ԱլբոմներPleasureman (Sweden release) (2004)
Pleasureman (US release) (2006)
Pleasureman (Japan release) (2007)ՍինգլներThe Sunshine Girlsի հետ միասին։

Ding Dong Song (2004)
Teeny Weeny String Bikini (2004)
Tutti Frutti Summer Love (2005)
Christmas Song (Ding Dong) (2005)
Like Fire Tonight (2006)
Sun Trip (Summer Holiday) (2007)
Famous (2010)
Pussycat (2011)Samantha Foxի հետ միասին։

Touch Me (2004)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Günthernet.com — Պաշտոնական Վեբ-կայք
«Tysk kärleksprofet bakom säljande diskobuskis» Archived 2008-12-04 at the Wayback Machine. — հարցազրույց Sydsvenska Dagbladet, 18 March 2004
The Eurodance Encyclopedia — Günther and the Sunshine Girls
Լա Ռոշել 9 (կանտոն)

Լա Ռոշել 9 (ֆր.՝ Canton de La Rochelle-9), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Լա Ռոշել օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 17206 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1750 է։ Կանտոնում կա 4 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Շանի Մութու

Շանի Մութու (անգլ.՝ Shani Mootoo, 1957, Դուբլին, Իռլանդիա), կանադացի նկարիչ և գրող։


== Կենսագրություն ==
Մեծացել է Տրինիդադ և Տոբագոյում։ Վաղ տարիքից Մութուն նկարելու և գրելու տաղանդ ուներ է ունենցել։ Արդեն տասը տարեկան հասակում նա նկարիչ դառնալու ցանկություն է հայտնել։ Վաղ տարիքում նրան աջակցել է մայրը՝ Ինդրան։ Մութուի հայրը՝ Ռամեշ Մութուն, բժիշկ էր և տրինիդադցի քաղաքական գործիչ։ Շանի Մութուի անձնական և գրական կյանքի մեծ մասը կենտրոնացած էր քաղաքական գործունեության վրա։ 19 տարեկանում նա տեղափոխվել է Վանկուվեր։ Բակալավրի աստիճան է ստացել Արևմտյան Օնտարիոյի համալսարանից (1980): 1994 թվականից մինչև 1999 թվականը բնակվել է Նյու Յորքում։ Մագիստրոսի կոչում է ստացել Գելֆի համալսարանից (2010):
Նրա առաջին գրական հրատարակությունը՝ «Out at Main Street» պատմվածքների ժողովածուն, տպագրվել է 1993 թվականին՝ Press Gang հրատարակչության կողմից։ Նրա առաջին լիամետրաժ վեպը՝ Cereus Blooms Night-ը,  հրատարակվել է Press Gang-ի կողմից 1996 թվականին։ Այս վեպը լույս է տեսել 15 երկրներում։
Մութուի մուլտիմեդիա ստեղծագործությունները ցուցադրվել են Իսպանիայի Պորտ քաղաքում, Նյու Յորքում, Վենետիկում և Վանկուվերում։
Ապրում է Տորոնտոյում, համալսարանում դասավանդում է գրական հմտություններ։


== Ճանաչում ==
Նրա արվեստը ճանաչվել է միջազգայնորեն։ Մութուի վեպերը թարգմանվում են բազմաթիվ լեզուներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուս

Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուս (գերմ.՝ Franz Josef Strauß, սեպտեմբերի 6, 1915(1915-09-06)[…], Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն - հոկտեմբերի 3, 1988(1988-10-03)[…], Ռեգենսբուրգ, Բավարիա, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի պետական և քաղաքական գործիչ։
Հայտնի է եղել որպես բավարական Քրիստոնեա-ժողովրդավարական Միություն քաղաքական կուսակցության առաջատարներից մեկը։
Եղել է Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության երկրորդ պաշտպանության նախարարը և Բավարիայի վարչապետը։ Մասնակցել է Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմին։


== Կենսագրություն ==
Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուսը ծնվել է 1915 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Բավարիայի Մյունխեն քաղաքում։ Հայրը եղել է մսագործ և ունեցել է սեփական վաճառակետը։
Իսկ մայրը եղել է տնային տնտեսուհի։ Նրա ծնողները եղել են գերմանացի բարեպաշտ կաթոլիկներ, ինչպես նաև միապետության և հակապրուսական կառավարության կողմնակիցներ։
Նրա հայրը 1919 թվականին մասնակցել է Բավարիայի Ժողովրդական կուսակցության ստեղծմանը և հավատարիմ է մնացել նրան, մինչև նացիստների կողմից դրա կազմալուծմանը։
Երիտասարդական տարիքում զբաղել է պրոֆեսիոնալ հեծանվասպորտով։ 1935-1939 թվականներին բարձրակարգ կրթություն է ստացել Բավարիայում՝ Մյունխենի համալսարանում։
1939 թվականին կամավոր կերպով մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին և ստեցել է Վերմախտը գլխավորելու իրավունք։ Մասնակցել է Ստալինինգրադյան կռիվներին և Մոսկվայի գրավմանը։ Բացի այդ, նաև մասնակցել է Սկանդինավյան թերակղզու երկրների և Ֆրանսիայի օկուպացմանը։
1956 թվականի հոկտեմբերի 16-ին դարձել է նորանկախ Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետության երկրորդ վարչապետը, հաջորդելով Թեոդոր Բլանկին։ Պատերազմից հետո զբաղվել է քաղաքական հարցերով։
1957 թվականին Ֆրանց Յոզեֆ Շտրաուսը ամուսնացել է բավարացի նշանավոր քաղաքական գործչի դստեր՝ Մարիաննե Ցվիքնագլի հետ։ Համատեղ կյանքի ընթացքում ունեցել են երկու որդի և մեկ դուստր։ 1984 թվականին ավտովթարի հետևանքով զոհվում է Ֆրանցի կինը։
Մահացել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Ռեգենսբուրգում։


== Ծանոթագրություններ ==
Շուբինո (այլ կիրառումներ)

Շուբինո, կարող է վերաբերել՝

Շուբինո - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սերգաչսկի շրջանի կազմում։
Շուբինո - գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Շուբինո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բայկալյան ծալքավորություն

Բայկալյան ծալքավորություն, բայկալյան տեկտոգենեզ, տեկտոնական շարժումների ցիկլ, որը տեղի է ունեցել վերին պրոտերոզոյում ու վաղ քեմբրիում։ Այդ շարժումները խիստ արտահայտվել են Սիբիրում և առաջին անգամ առանձնացվել են Նիկոլայ Շատսկու կողմից (1932 թվական)։ Բայկալյան ծալքավորության բեկորային լեռները (բայկալիդները) եզրապատում են Սիբիրական պլատֆորմն արևմուտքից (Ենիսեյի բլրաշար) ու հարավից (Սայաններ, Բայկալյան լեռներ)։ Այդ շարժումները տեղի են ունեցել նաև Կենտրոնական Ղազախստանում, Սալաիրում, Արևմտյան Ատյաններում, Հարավային Ուրալում, որտեղ Բայկալյան ծալքավորության կառուցվածքները կազմում են նշված լեռնաշղթաների միջուկները։ Արևելա–Եվրոպական, Սիբիրական և մյուս հին պլատֆորմներում Բայկալյան ծալքավորությունը նշանավորվել է ավլակոգենների գոյացումով։ Արևմտյան Եվրոպայում ու Հյուսիսային Աֆրիկայում Բայկալյան ծալքավորությունը հայտնի է կադոմյան կամ ասինտյան ծալքավորություն անվամբ։ Հյուսիսային Ամերիկայում Բայկալյան ծալքավորության նմանակն են գրենվիլյան, իսկ Հարավային Ամերիկայում՝ մինասյան կոմպլեքսները։ Բայկալյան տեկտոնական էտապի տևողությունը, ըստ բացարձակ ժամանակագրության, մոտ 700 մլն տարի է և ֆաներոզոյի (պալեոզոյան, մեզոզոյան ու կայնոզոյան դարաշրջաններ) հետ միասին կազմում է մեգացիկլ 1200 մլն տարի տևողությամբ։ Բայկալյան ծալքավորությամբ ստեղծված Երկրի կառուցվածքային պլանը կանխորոշել է նրա հետագա ամբողջ պատմության ընթացքում Երկրի կարևորագույն ստրուկտուրային տարրերի տեղաբաշխումը։ Ապացուցված է, որ Ալպ–Հիմալայան ծալքավոր գոտու (Աֆղանստան, Իրան, Կովկաս, Թուրքիա) մետամորֆիզացված հիմքը բայկալյան հասակի է։ 
Հայաստանում այդ ապարները մերկանում են Ծաղկունյաց լեռնաշղթայում՝ Արզականի զանգվածում։
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1999-2000

Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1999-2000, Լյուքսեմբուրգի 86-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ֆ91 Դյուդելանժը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 12 թիմ։ Մրցաշարը տեղի է ունեցել 1999 թվականի օգոստոսի 17-ից մինչև 2000 մայիսի 21-ը։


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը RSSSF կայքում
Պետրոպավլովսկի (գյուղ, Ալնաշսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրոպավլովսկիյՊետրոպավլովսկի (ռուս.՝ Петропавловский), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տաշլի-Ելգա (այլ կիրառումներ)

Տաշլի-Ելգա, կարող է վերաբերել՝

Տաշլի-Ելգա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Տաշլի-Ելգա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Սվոբոդնոե (գյուղ, Թելմանովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍվոբոդնոեՍվոբոդնոե (ուկրաիներեն՝ Свободне), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սվոբոդնոե գյուղում բնակվում էր 778 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օֆենա

Օֆենա  (իտալերեն՝ Ofena), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 608 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 16,52 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 36,81 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 67025։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0862։
Բնակավայրի տոնը նշվում է մայիսի 9-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Վանդյուիլ

Վանդյուիլ (ֆր.՝ Vendhuile), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Բոեն ան Վերմանդուա կանտոնի կազմի մեջ։ Շրջանը՝ Սեն Կանտեն։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 02776։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 531 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով՝ աշխատունակ տարիքի 314 մարդկանցից (15-64 տարեկան) 224-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 90-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 71,3 %, 1999 թվականին եղել է 63,2 %)։ 224 աշխատունակ բնակիչներից 196-ը աշխատում էին (109 տղամարդ և 87 կին), անաշխատանք էին 28-ը (10 տղամարդ և 18 կին)։ 90 անգործունակ մարդկանցից 22-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ էին, 31-ը թոշակառու, 37-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ – Վանդյուիլ (ֆր.)
Գյուտ Գողթնեցի (վանահայր)

Գյուտ Գողթնեցի (Նաև՝ Վասակ Գողթնեցի, 5-րդ դար, Գողթն, Հայկական մարզպանություն - 6-րդ դար, Գյուտա վանք, Սյունիքի իշխանություն, Հայկական մարզպանություն), հայ հոգևորական, Գյուտա վանքի վանահայր, Գողթն գավառի Շաբաթ իշխանի որդին, Շապուհի եղբայրը, Գողթնեցիների նախարարական տոհմից։


== Կենսագրություն ==
Գյուտ Գողթնեցին մինչ հոգևորական դառնալը կոչվում էր Վասակ։ Նրա պապը՝ Գյուտը 5-րդ դարի սկզբում օժանդակել էր Մեսրոպ Մաշտոցին քարոզության ժամանակ։ Հոր՝ Շաբաթ իշխանի մահից հետո նրա երկու որդիները՝ Վասակը և Շապուհը տոհմական ժառանգության և հատկապես Որդուատ գյուղի համար պատերազմ են սկսում։ Պատերազմի ժամանակ Վասակը մահացու վիրավորում է Շապուհին, բայց զղջում է իր արածի համար ու ուխտում է ճգնավոր դառնալ, եթե եղբայրն առողջանա։ Շապուհն ապաքինվում է, իսկ Վասակը քաշվում է Բաղքի լեռները և իրեն նվիրում ճգնավորության։ 3 և կես տարի անց նա հեռանում է Երասխի ափին գտնվող Քարավազ կոչված վայրը և քարանձավներից մեկում ճգնում։ Ճգնելու շրջանում էլ սկսում է կոչվել Գյուտ։ Շուրջ տասը տարի անց այս վայրերում է հայտնվում մի թագավորազն՝ հետապնդելով մի եղջերվի։ Տեսնելով, թե Գյուտն ինչպես է արջի թաթը խնամում, և ազդվելով մենակյացի սրբությունից՝ թագավորազն իշխանավորը մկրտվում է՝ վերցնելով Քրիստոսասեր անունը։ Վերջինս, անհրաժեշտ դրամ բերելով, Գյուտի հետ մեկտեղ վանք է կառուցում, որը շատ չանցած՝ ավերվում է արքայազնի հոր կողմից, իսկ ճգնավորները փրկվում են՝ մինչ այդ վանքից հեռացած լինելով։ Այս իրադարձություններից հետո արքայազնի հայրը ծանր հիվանդանում է և որդու խորհրդով՝ բուժվելու համար վերականգնում է Քարավազի վանքը (Գյուտա վանք), ուր հավաքվում են 500-ի չափ ճգնավորներ, որոնցից 200-ը հաստատվում են վանքում, իսկ 300-ը՝ շրջակա քարայրներում։ Հետագա հարձակումներից մեկի ժամանակ նահատակվում են 84-ամյա Գյուտը և Քրիստոսասերը, որոնցից առաջինը թաղվում է եկեղեցու գավթում, իսկ երկրորդը՝ եկեղեցում։ Գյուտի աշակերտներից էր Սյունիքի Երիցակ եպիսկոպոսը, որին օգնել էր կառուցել Նոր Երուսաղեմ եկեղեցին։


== Ծանոթագրություններ ==
Էդգար Էլբակյանի անվան դրամայի և կոմեդիայի թատրոն

Էդգար Էլբակյանի անվան դրամայի և կոմեդիայի թատրոնը հիմնադրվել է 1993 թվականի դեկտեմբերին։ Թատրոնի հիմնադիրն է Արմեն Էլբակյանը, ով թատրոնը կոչել է իր հոր՝ ՀՍՍՀ ժողովրդական արտիստ, պետական մրցանակի դափնեկիր Էդգար Էլբակյանի անունով։ Թատրոնը կազմվել է տարբեր սերունդների դերասաններից։ Թատրոնի առաջին ներկայացումը եղել է Հակոբ Պարոնյանի «Ատամնաբույժն արևելյան» պիեսը։
Թատրոնը մասնակցել է հայկական և միջազգային տարբեր փառատոնների՝

Վիլյամ Սարոյանի անվան միջազգային թատերական փառատոն, Ֆրեզնո, ԱՄՆ, 2002 թ
Տասներկուերորդ միջազգային թատերական փառատոն, Դամասկոս, Սիրիա, 2004 թ
«ARCUSFEST», Հունգարիա, 2008 թ
«APOSTROF», Չեխիա, 2008 թ


== Թատրոնի բեմադրած ներկայացումները ==
Հակոբ Պարոնյանի «Ատամնաբույժն արևելյան» (1994 թ)
Արմեն Էլբակյանի «Ինչու՞ ենք լռում» (1994 թ)
Բերտոլդ Բրեխտի «Արտուրո Ուիի կարիերան»
Ֆրիդրիխ Դյուրենմաթի «Ֆիզիկոսներ» (1995 թ)
Գաբրիել Սունդուկյանի «Քանդված օջախ» (1996 թ)
Ժան Բատիստ Մոլիերի «Ժլատ»
Էդվարդ Օլբի «Երկուսը գազանանոցում» (1998 թ)
Եվգենի Շվարցի «Վիշապը»
Աննա և Արմեն Էլբակյանների «Ուշացած թռչուն» (2001 թ)
Ֆրիդրիխ Դյուրենմաթի «Խաղում ենք Սթրինդբերգ» (2004 թ)
Էդգար Էլբակյան Կրտսերի «Զգուշացիր մողեսից» (2006 թ)
Վիլյամ Սարոյանի «Չե՞ս պարի ինձ հետ» (2008 թ)
Լիլի Էլբակյանի «Կարմիր լապտերներ» (2008 թ)
Աղասի Այվազյանի «Ամերիկյան աջաբսանդալ» (2009 թ)
Հրանտ Մաթևոսյանի «Տերը» (2011 թ)
Վիլյամ Շեքսպիրի «Ռոմեո և Ջուլիետ» (2011 թ)
Զորայր Խալափյանի «Սիրո տարբեր նվագներ» (2012 թ)
Առվույտ արաբական

Առվույտ արաբական (լատ.՝ Medicago arabica), լոբազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Համարյա մերկ, բարակ, թույլ ցողուններով, 20-60 սմ բարձրությամբ միամյա բույսեր։ Տերևակիցները խոր-ատամնավոր են։ Տերևիկները սրտաձև են, հիմնականում վերևից կենտրոնում դարչնագույն-կարմիր պուտով։ Ծաղկակիրները ծածկող տերևից կարճ են։ Ծաղկաբույլերն ունեն 1-5 ծաղիկներ։ Պսակը դեղին է։ 4-5 մմ տրամագծով ունդը գնդաձև-գլանաձև է և 4-5 պտույտներով։


== Տարածվածություն ==
Հանդիպում է միայն Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում («Շիկահող» պետական արգելոց, Վահանավանքի շրջակայք)։ Լոկալիտետները երկուսն են, որոնց միջև հեռավորությունը 25 կմ է։ Աճում է նաև Արևմտյան Նախակովկասում, Ղաղստանում, Արևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Թալիշում, գրեթե ամբողջ Եվրոպայում, Հարավարևմտյան Ասիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1100 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև խոնավ վայրերում, մարգագետիններում, անտառների եզրերին և թփերի մացառուտներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հուլիսին։


== Պահպանություն ==
Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակի լայն ընդհանուր տարածման պատճառով սպառնալիքի կարգավիճակը իջեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Զարյա (գյուղ, Ժովտնևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶարյաԶարյա (ուկրաիներեն՝ Зоря), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1929 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զարյա գյուղում բնակվում էր 252 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բելոկամենկա (գյուղ, Ալեկսանդրովսկ քաղաքային օկրուգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲելոկամենկաԲելոկամենկա (ռուս.՝ Белокаменка), գյուղ Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Ալեկսանդրովսկ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 84 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պեդրո Կալդերոն դե լա Բարկա

Պեդրո Կալդերոն դե լա Բարկա (իսպ.՝ Pedro Calderón de la Barca, լրիվ անունը՝ Կալդերոն դե լա Բարկա Էնաո դե լա Բարրեդա ի Ռիանո, իսպ.՝ Calderón de la Barca Henao de la Barreda y Riaño, հունվարի 17, 1600(1600-01-17)[…], Մադրիդ, Hispanic Monarchy - մայիսի 25, 1681(1681-05-25)[…], Մադրիդ, Hispanic Monarchy), իսպանացի դրամատուրգ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1600 թվականին, Մադրիդում։ Վաղ շրջանում Լոպե դե Վեգա Կարպիոյի ազդեցությամբ գրել է «Թիկնոցի ու սուսերի կատակերգություններ»` «Մեր, պատիվ և իշխանություն» (1623), «Սիրո և պատահականության խաղ» (1625) և այլն, ազգային-հայրենասիրական դրամա՝ «Բրեդի պաշարումը» (1625)։ Կալդերոնի ստեղծագործությանը բնորոշ է լայն ընդհանրացումների ձգտումը, փիլիսոփայական և բարոյագիտական խնդիրների առաջադրումը, մի քանի թեմաների առկայությունը մեկ պիեսում («Հաստատակամ իշխանը» (1628-1629), «Կյանքը երազ է» (1631-1632))։ Վերջին շրջանում պիեսներ է գրել երաժշտությամբ, երգեցողությամբ և բալետային համարներով՝ պալատական տոնակատարությունների համար։ Գրել է նաև կալդերոն կրոնական բնույթի դրամաներ՝ «Խաչապաշտություն» (1630-1632, «Սուրբ Պատրիկի քավարանը» (1634)։
Կալդերոնի ստեղծագործություններում հակասականորեն զուգակցվում են Վերածննդի և բարոկկոյի մոտիվները։ Մահացել է 1681 թվականին՝ Մադրիդում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==

Iberica. Кальдерон и мировая культура. Л., 1986.
Балашов Н. И. Испанская классическая драма в сравнительно-литературном и текстологическом аспектах. М., 1975.
Балашов Н. И. Религиозно-философская драма Кальдерона и идейные основы барокко в Испании // XVII век в мировом литературном развитии. М., 1969.
Педро Кальдерон де ла Барка. Библиографический указатель / Сост. В. Г. Гинько. М., 2006.
Силюнас В. Стиль жизни и стили искусства (Испанский театр маньеризма и барокко). СПб., 2000.


== Արտաքին հղումներ ==
Project Gutenberg կայքում
Ճախրաթիռ

Ճախրաթիռ առանց շարժիչի թռչող ապարատ։ Օդից ծանր է, շարժվում է համընթաց իր կշռի ազդեցությամբ։ Ճախրաթիռի թռիչքը հիմնված է նույն ֆիզիկական օրենքների վրա, ինչ ինքնաթիռի թռիչքը։ Հանդարտ մթնոլորտում թռչելիս ճախրաթիռի հորիզոնի նկատմամբ որոշ անկյան տակ անընդհատ իջնում է։ Մթնոլորտում օդի վերընթաց հոսանքների առկայության դեպքում ճախրաթիռը կարող է թռչել առանց բարձրություն կորցնելու կամ նույնիսկ բարձրանալ (սավառնում)։ Առաջին ճախրաթիռը կառուցել և փորձարկել է ֆրանսիացի նավաստի ժ․ Լը Բրին 1868 թվականին։ Նրա կատարած թռիչքների հեռավորությունը հասնում էր 30 մ։
Արդի ճախրաթիռները տարբերվում են ըստ տեղերի քանակի (միատեղ, երկտեղ և բազմատեղ) և նշանակման (ուսումնական, մարզական, ռեկորդային)։ Գոյություն ունի ճախրաթիռի արձակման երեք եղանակ, բուքսիրման միջոցով (ավտոմեքենայով, մոտոցիկլետով, ինքնաթիռով), ներքին այրման շարժիչին միացված կարապիկով կամ ձեռքով ձգվող ռետինե լարի օգնությամբ։ 1960-ական թվականներին տարածում գտան շարժիչավոր ճախրաթիռները՝ մոտոճախրաթիռները, որոնք կատարում են ինքնուրույն վերսլացք։
Շաբելկովկա

Շաբելկովկա (ուկրաիներեն՝ Шабельківка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրամատորսկի քաղաքային խորհուրդում։ Հիմնադրվել է 1767 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Շաբելկովկա գյուղում բնակվում էր 4 420 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,5 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 968 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալեքսանդր Գոլովին (նկարիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Գոլովին (այլ կիրառումներ)Ալեքսանդր Յակովլևիչ Գոլովին  (փետրվարի 17 (մարտի 1), 1863, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 17, 1930(1930-04-17)[…], Պուշկին, Detskoselsky District, Լենինգրադի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային բեմանկարիչ։ ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1928)։ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1912)։
Սովորել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության Ուսումնարանում (1881-1889), Փարիզի Կոլարոսսի ակադեմիայում (1889)։ Եղել է «Միր իսկուստվա» միավորման անդամ։ Ալեքսանդր Գոլովին Ցակովլևիչ Ն․Ա․ Ռիմսկի-Կորսակովի «Պսկովիտյանկա» օպերայի բեմանկար (1901, Հայաստանի պետական պատկերասրահ) Կրել է «մոդեռն» ոճի ազդեցությունը։ Նշանավոր գործերից են Ռիմսկի-Կորսակովի «Պսկովիտյանկա» օպերայի (1901, Մեծ թատրոն, Մոսկվա), Ստրավինսկու «Տաղարան բլբուլ» բալետի (1910, Փարիզ) ձևավորումները։ Ստեղծել է ռուս մշակույթի ներկայացուցիչների դիմանկարներ (Վ․ Է․ Մեյերխոլդ, Ֆ․ Ի․ Շալյապինը Բորիս Գոդունովի դերում), դեկորատիվ բնանկարներ և նատյուրմորտներ։ Հայաստանի պետական պատկերասրահում են Գոլովինի «Պսկովիտյանկա»-ի, Գոլովին դ’ Անունցիոյի «Անկենդան քաղաք»-ի բեմանկարներից մեկական օրինակ, նկարիչ Ե․ Թադևոսյանի 4 դիմանկարները, «Երեխաները պատշգամբում», «Իսպանիա» կտավը, «Ծաղիկներ» նատյուրմորտը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսանդր Բորտնիկ

Ալեքսանդր Նիկոլայևիչ Բորտնիկ (ուկրաիներեն՝ Олександр Миколайович Бортник հոկտեմբերի 18, 1996)- ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2015)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է  1996 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Նիկոլաևի մարզի Ալեքսանդրովկա քաղաքատիպ ավանում։
Շախմատ սկսել է խաղալ 3 տարեկանից։ 2001 թվականից սկսել է մասնակցել մրցումների։ 2002 թվականին մարզվել է  Ռոման Խայեցկիի մոտ։
Ալեքսանդրովյան  հանրակրթական  դպրոցն ավարտելուց հետո նա ընդունվել է Ծովակալ Մակարովի անվան նավաշինության ազգային համալսարան։
2014 թվականին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Դուրբան քաղաքում տեղի ունեցած մրցաշարում դարձել է մինչև 18 տարեկանների աշխարհի չեմպիոն ։
Chess.com  կայքում եղել է աշխարհի լավագույն խաղացողներից մեկը «Կայծակնային» շախմատում։ 2017 թվականի օգոստոսին Հունաստանի Կավալա քաղաքում տեղի ունեցած «Կավալա Օփեն» միջազգային մրցաշարում դարձել է հաղթող։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալեքսանդր Բորտնիկի անձնական քարտը ՖԻԴԵԻկայքում
Ալեքսանդր Բորտնիկի անձնական քարտը chess-db.com կայքում Archived 2016-03-23 at the Wayback Machine.
Արկադիևցի

Արկադիևցի (ուկրաիներեն՝ Аркадіївці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Խմելնիցկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Արկադիևցի գյուղում բնակվում էր 529 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1719 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 307,74 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բ-կարգի ֆիլմեր

Բ-կարգի ֆիլմեր են համարվում փոքր բյուջեյով ստեղծված ֆիլմերը, որոնցում մեծ մասամբ խաղում են նոր կամ անհայտ դերասաններ և հիմնականում այդ ֆիլմերը մեծ մասսայականություն չեն վայելում։ Բ-ֆիլմերի կարգին չեն կարող դասվել արտհաուս ժանրի ֆիլմերը, կամ առավել ևս՝ պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերը։
Տերմինն առաջ է եկել հոլիվուդյան ոսկեդարի ժամանակաշրջանում։ 1950-ականներից հետո այն ավելի լայն իմաստով սկսվեց օգտագործվել։ Չնայած դրան, պահպանվում է որոշակի երկիմաստություն. մի կողմից այսպիսի ֆիլմը կարող է ունենալ բարձր գեղարվեստական և էսթետիկական բնույթ, մյուս կողմից էլ կարող է օգտագործվել էրոտիկ ժանրը՝ նույնիսկ առանց իմաստի ու բովանդակության։ Ինչպես նաև կարող են օգտագործվել երկու որակավորումները համատեղ։ԱՄՆ-ում մինչև 1950-ականները այսպիսի ֆիլմերը բացարձակապես վեսթերն ժանրի մեջ էին, դրանցից հետո գլխավոր թեման գիտական ֆանտաստիկան էր։


== Արտաքին հղումներ ==
Բ-ֆիլմերի կենտրոն
քննարկումներ անհաջող ֆիլմերի մասին
Ռոմուլո Մենդես Մոլինա

Ռոմուլո Մենդես Մոլինան (իսպ.՝ Rómulo Méndez Molina, դեկտեմբերի 21, 1938(1938-12-21), Կոբան, Գվատեմալա - հունվարի 6, 2022(2022-01-06), Կենտուկի, ԱՄՆ), գվատեմալացի նախկին ֆուտբոլային մրցավար է։ Հանդիսանում է աշխարհի առաջնության խաղարկություններում առաջին գվատեմալացի մրցավարը։ Վարել է մեկական հանդիպումներ աշխարհի առաջնության (Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1982 և 1986 թվականների) խաղարկություններում։


== Հղումներ ==
Տեղեքարտ Ռոմուլո Մենդես worldreferee.com, worldfootball.net (en)
13-րդ հյուսիսային զուգահեռական

13-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 13°-ի անկյուն։ 
Անցնում է Աֆրիկայով, Ասիայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Կենտրոնական Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 

Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 13° (հս.լ. 13°) կոորդինատը։
Այս զուգահեռականի լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 108 485 մ, ընդհանուր երկարությունն է 39 055 կմ, ինչը կազմում է հասարակածի երկարության 97.5%-ը։


=== Ցերեկվա տևողությունը ===
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 12 ժամ 53 րոպե
ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 11 ժամ 22 րոպե


=== Զուգահեռականով հատվող տարածքները ===
Բուրքինա Ֆասո
Նիգեր
Նիգերիա
Նիգեր
Նիգերիա
Նիգեր
Նիգերիա
Չադ լ.
Չադ
Սուդան
Եթովպիա
Էրիթրեա
Կարմիր ծով
Եմեն
Հնդկաստան
Հնդկական օվկիանոս, Բենգալական ծովածոց
Հնդկաստան
Հնդկական օվկիանոս, Բենգալական ծովածոց
Մյանմար
Հնդկական օվկիանոս, Բենգալական ծովածոց
Մյանմար
Թայլանդ
Վյեթնամ
Հարավ-Չինական ծով
Փիլիպիններ
Խաղաղ օվկիանոս
Նիկարագուա
Խաղաղ օվկիանոս
Հոնդուրաս
Նիկարագուա
Կարիբյան ծով
Սեն Վինսենթ և Գրենադիններ
Ատլանտյան օվկիանոս
Սենեգալ
Մալի
Բուրքինա Ֆասո


== Տես նաև ==
14-րդ հյուսիսային զուգահեռական
12-րդ հյուսիսային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Պուիգա

Պուիգա (էստ․՝ Puiga), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 297 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Լեշչենկա

Լեշչենկա (ռուս.՝ Лещенка), գյուղ Ռուսաստանի, Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վահան Մինախորյան

Վահան Մինախորյան (1884, Գանձակ, Ռուսական կայսրություն - 1946, Բելգրադ, Հարավսլավիայի Դաշնային Ժողովրդական Հանրապետություն), հայ քաղաքական գործիչ։  Սոցիալ-հեղափոխական կուսակցության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Վահան Մինախորյանը ծնվել է 1884 թվականին Գանձակ քաղաքում։ Սովորել է Մոսկվայի առևտրի դպրոցում, այնուհետև տեղափոխվել է Բաքու, որտեղ Հայ հեղափոխական դաշնակցության համար հիմնել է ընդհատակյա հրատարակչություն և կազմակերպել գործադուլներ։ Ռոստոմից հրաման ստանալով` մեկնել է Սամսուն, աշխատել տեղի հայկական դպրոցում։ Կարինում մասնակցել է ՀՅԴ 8-րդ համաժողովին։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ Սամսունի հայ բնակչության հետ միասին տեղահանվել է և աքսորվել Օսմանյան կայսրության հարավային շրջաններ, սակայն կարողացել է փախչել, որի մասին հիշողությունների հիման վրա գրել է «Արհավիրքի օրեր» գիրքը։
Հետագայում միացել է Սոցիալ-հեղափոխական կուսակցությանը, 1918 թվականից եղել է Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության Ազգային ժողովի անդամ։ 1919 թվականին սոցիալ-հեղափոխական կուսակցությունից Արշամ Խոնդկարյանի հետ հակադրվել են ՀՅԴ՝ Երևանի նահանգում մուսուլմանական ապստամբությունները զսպելու համար կանոնավոր բանակ օգտագործելու որոշմանը, սակայն հաջողության չեն հասել։
1920 թվականի նոյեմբերի 23-ին Սիմոն Վրացյանի կառավարության կազմում նշանակվել է Հանրային կրթության նախարար և պաշտոնը զբաղեցրել 1920 թվականի նոյեմբերի 23-ից մինչև դեկտեմբերի 2-ը։ Մասնակցել է Ալեքսանդրապոլի հայ-թուրքական բանակցություններին, եղել է պատվիրակության անդամ։
1921 թվականի փետրվարի 18-ից եղել է Փրկության կոմիտեի անդամ։ 1921 թվականին անցել է Պարսկաստան, այնուհետև՝  Պրահա, 1934 թվականին՝ Բելգրադ։
Մահացել է Բելգրադում, 1946 թվականին։


== Երկեր ==
1915 թուականը։ Արհաւիրքի օրեր / Վահան Մինախորյան։  Վենետիկ։ Յ. Կոբոյեան, 1949։
Վերհիշումներ։ Թալեաթի ահաբեկումը / Ս. Թեհլիրյան։ Կազմ.՝ Վ. Մինախորյան։ Երևան։ Հայաստանի ԳԱԱ հրատ, 1993։


== Ծանոթագրություններ ==