Գուստավ Մորցինեկ

Գուստավ Մորցինեկ (լեհ.՝ Gustaw Morcinek, օգոստոսի 25, 1891(1891-08-25) կամ օգոստոսի 28, 1891(1891-08-28), Կարվինա - դեկտեմբերի 20, 1963(1963-12-20)[…], Կրակով, Kraków Voivodeship, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), լեհ գրող։ 1952-1977 թվականներին Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմի անդամ։ Համարվում է Սիլեզիայի գլխավոր գրողներից մեկը։ 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1891 թվականին Կարվինայում՝ աղքատ ընտանիքում, եղել է չորս եղբայրներից ու քույրերից փոքրը։ 1892 թվականին, հոր մահից հետո, մայրը միայնակ է հոգ տանել ընտանիքի մասին։ Ավգուստինը 16 տարեկանից սկսել է աշխատել ածխահանքում։ Երբ եղել է 19 տարեկան, հանքափորները գումար են հավաքել նրա կրթության համար, և Մորցինեկը սկսել է հաճախել Բելսկո Բյալա քաղաքի վարժարանը, որն ավարտել է 1914 թվականին։ Նույն թվականին զորակոչվել է ավստրո-հունգարական բանակ, իսկ 1918 թվականից հետո որոշ ժամանակ ծառայել է լեհական բանակում։ 1920 թվականին, երբ Թեշինյան Սիլեզիան բաժանվել է Լեհաստանի և Չեխոսլովակիայի միջև, նրա ծննդավայր Կարվինան անցել է Չեխոսլովակիայի կազմի մեջ։ Մորչինեկը  եղել է եհամետ ակտիվիստ, ուստի որոշել է մնալ Լեհաստանում։ 1920-1930-ական թվականներին Սկոչովում աշխատել է որպես ուսուցիչ։


=== Միջպատերազմյան ժամանակաշրջան ===
Միջպատերազմյան շրջանում Մորչինեկը մեծ թվով հոդվածներ տպագրեց սիլեզիական տարբեր թերթերում։ Իր ամենանշանակալից ստեղծագործությունները գրել է 1920-ականների վերջին և 1930-ականների սկզբին՝ դառնալով միջսպատերազմյան ժամանակաշրջանի միակ հայտնի սիլեզիական լեհախոս արձակագիրը։ 
Նրա աշխատանքների թեմաները հիմնականում կենտրոնացած են ածխի արդյունահանման և Սիլեզիայի տեղական պատմության թեմաների վրա։ Մորչինեկը իրատեսորեն ցույց է տալիս հանքափորների աշխատանքն ու կյանքը և շեշտում լեհ բանվորների ազգային ճնշման դասակարգային բնույթը։ 1936-1939 թվականներին Մորչինեկն ապրել է արտերկրում՝ Արևմտյան Եվրոպայում։ 


=== Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ ===
Վերադարձել է Լեհաստան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումից անմիջապես առաջ։ Ձերբակալվել է Գեստապոյի կողմից 1939 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ Սկզբնապես, բանտարկվել է Սիլեզիայից լեհ մտավորականության այլ ներկայացուցիչների հետ միասին։ Գուստավը անցկացրել է ամբողջ պատերազմը գերմանական համակենտրոնացման ճամբարներում։ Ձերբակալման ենթադրյալ պատճառը պատերազմից առաջ նրա «հակագերմանական գործունեությունն» էր և այն փաստը, որ նա իր վեպերից մեկում («Wyrąbany chodnik») շանը անվանել է«Բիսմարկ»։ 


=== Պատերազմից հետո ===
Ազատ արձակման պահից մինչև 1946 թվականի նոյեմբերը, Մորցինեկն ապրել է Ֆրանսիայում, Իտալիայում և Բելգիայում և համագործակցել է լեհական գաղթական մամուլի հետ։ Հետո վերադարձել է Սիլեզիա և բնակություն հաստատել Կատովիցեում։ Նրան ակտիվորեն աջակցել են երկրի նոր իշխանությունները։ Մորիցնեկը վերսկսել է իր գրական կարիերան և իր աշխատանքում շարունակել կենտրոնանալ Սիլեզիայի խնդիրների վրա։ 
Նրա շատ գրքեր թարգմանվել և հրատարակվել են արտերկրում։ 
Գուստավ Մորցինեկը մահացել է Լեյկեմիայից 1963 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Կրակովում և հետագայում թաղվել Ցեշինի համայնքային գերեզմանատանը։ 


== Աշխատանքներ ==


=== Նովելներ և նովելների ժողովածուներ ===
Noc listopadowa (1927)
W kwietniową noc (1928)
Zgaszony płomyk (1928)
O te świętą ziemeczkę (1929)
Serce za tamą (1929)
Cisza (1930)
Miód w sercu (1930)
Chleb na kamieniu (1931)
Na bieda-szybie (1932)
Sześć dni (1932)
Dzieje węgla (1933)
Kataryniarz (1933)
W zadymionym słońcu (1933)
Uśmiech na drodze (1935)
Gołębie na dachu (1936)
Po kamienistej drodze (1936)
W najmłodszym lesie (1937)
Maszerowa (1938)
Miasteczko nad rzeką (1938)
Królewski dług (1939)


=== Պատմվածքների ժողովածուներ ===
Byli dwaj bracia (1930)
Wyrąbany chodnik (1931–32)
Inżynier Szeruda (1937)
Wyorane kamienie (1939)
Dziewczyna z Pól Elizejskich (1946)
Listy z mojego Rzymu (1946)
Wróżbita (1946)
Dwie korony (1948)
Zagubione klucze (1948)
Pod gongiem (1949)
Pokład Joanny (1951)
W Nysie na rynku (1952)
Odkryte skarby (1953)
Ondraszek (1953)
W Wiergulowej dziedzinie (1953)
Viktoria (1954)
Wskrzeszenie Herminy (1956)
Z mojej ziemi (publicystyka) (1956)
Judasz u Monte Sicuro (1957)
Czarna Julka (1959)
Siedem zegarków kopidoła Joachima Rybki (1960)
Opowieści o ludziach z pociągu (1963)
Górniczy zakon (1964)


=== Հեքիաթների ժողովածուներ ===
Jak górnik Bulandra diabła oszukał (1961)
Przedziwne śląskie powiarki (1961)
Przedziwna historia o zbójniku Ondraszku (1963)


=== Գիրք երեխաների համար ===
Narodziny serca (1932)
Gwiazdy w studni (1933)
Łysek z pokladu Idy (1933)
Ludzie są dobrzy (1935)
Miasteczko nad rzeką (1938)


=== Այլ աշխատանքներ ===
Śląsk (1933)
Listy spod morwy (1945)
Listy spod morwy (1946)
Zabłąkane ptaki
Urodzaj ludzi
Ziemia cieszyńska


== Ծանոթագրություններ ==