armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մորեխիկ

Մորեխիկ, ցատկեր կատարելու սարքավորում, բաղկացած է զսպանակից, բռնակներից, ոտնակներից և հիմնական հարթակից։ Մարդը ոտքերով ճնշում է գործադրում 

զսպանակի վրա, իսկ այն տալիս է նրան հակադարձ ազդակ։ Անգլախոս երկրներում հայտնի է որպես անգլ. pogo stick, որտեղ PoGo հապավումն առաջացել է «Pohlmann und Goppel և stik -ձողիկ» բառերից։


== Մրցույթ ==
Pogopalooza-ն ձողերի աշխարհի առաջնություն է։
Վերջին տաս տարում Ամերիկայում պոգինգը ձեռք բերեց մեծ ճանաչում, և ավելի ու ավելի մոտ դարձավ քաղաքային և արտառոց տեսակի սպորտաձևերին
Մոտավորապես տաս տարի առաջ, Դեյվ Արմսթրոնգը ստեղցեց մի փոքր կայք, որը նվիրված էր պոգինգին։ Շուտով այն տարածվեց համացանցային մի կազմակերպության մեջ, որի կազմում էին Ամերիկայի տարբեր քաղաքներից պոգինգ խաղացողները։ Հենց որ 2004 թվականին առաջացավ 
հավասարակշռությունը պահող սարքը, պոգինգը վերածվեց  «մանկական զվարճանքից» վերածվեց ծայրահեղ իրավիճակային սպորտաձև։ Հենց այդ ժամանակ ստեղծվեց Pogopalooza 1-ը։
Մրցույթի ժամանակ պոգերները մրցում են 4 անվանակարգերում` Big Air,Tech, Best Trick, և High Jump

Pogopalooza 1-ը անցկացվել է 2004 թվականին  Լինկոլնում, Նեբրասկայում։
Pogopalooza 2-ն անցկացվել է 2005 թվականին Չիկագոյում, Իլինոյսում։
Pogopalooza 3-ն անցկացվել է 2006 թվականին Օլբանիում, Նյու-Յորքում։
Pogopalooza 4-ն անցկացվել է 2007 թվականին Հանթինգթոն-Բիչում, կալիֆոռնիայում:Ֆրեդ Գրժիբովսկին բարձր ցատկի համաշխարային ռեկորդ սահմանեց, թռչելով 7-6 դյույմ 2,28 մետր բարձրությամբ հավասարակշռությունը պահող սարքի օգնությամբ։
Pogopalooza 5-ն անցկացվել է 2008 թվականին Բուենա այգում, Կալիֆոռնիայում։ Այդ ժամանակ 15-ամյա Դանիել Մահոունին համաշխարհային ռեկորդը սահմանեց՝ թռչելով 7-7 դյույմ 2,31 մետր բարձրությունից։
Pogopalooza 6-ն անցկացվել է 2009 թվականին Շենլիի հրապարակում, Օքլենդում (Պետերբուրգ)։ Ազատ ոճի մրցումներում առաջին տեղը զբաղեցրեց Բիֆ Հաթչինսոնը:Դանիել Մահոունին սահմանեց իր իսկ ռեկորդը` թռչելով 8 ֆուտ 5 դյույմ 2,57 մետր բարձրությունից։Ձիարշավում մեկ րոպեում ամենաշատը ցատկում էր 221, իսկ ամենաքիչը մեկ րոպեում` 41 ցատկ։

Pogopalooza 7-ն անցկացվել է Սոլթ Լեյք Սիթիում, Յուտայում,2010 թվականի օգոստոսի 21-ին։ Big Air-ի մրցանակաբաշխության ժամանակ առաջին տեղը զբաղեցրեց Ֆրեդ Գրժիբովսկին։ Բարձր ցատկում Դանիել Մահոունին կրկին ռեկորդ սահմանեց` թռչելով 9 ֆունտ 6 դյույմ 2,89 մետր բարձրությունից։Տեխնիկայի անվանակարգում առաջին տեղը զբաղեցրեց Իռլ Պոտը։ Ամենաշատ թռիչքները մեկ րոպեում 240 ցատկ էին։
Պոգինգը հիմնականում վերջին 4-5 տարիների ընթացքում ձեռք բերեց միջազգային ճանաչում այնպիսի հաղորդումներում, ինչպիսիք էին` The Tonight Show with Jay Leno, America’s Got Talent, The Late Show with David Letterman, The Today Show, VH1, Sports Nation on ESPN, The Ellen DeGeneres Show, The Gong Show, The History Channel.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Пого-палки в прошлом и настоящем, на суше и под водой
Валерий Евсеев Летающий костыль: Прыгунки на одной ноге // Популярная механика. — Москва: Independent Media Sanoma Magazines. — В. Июль 2007.
Официальный сайт фирмы Флайбар
Официальный сайт фирмы Вертего
The bowgo project(անգլ.)
Pogopalooza(անգլ.)
Պարային քարտ

Պարային քարտ կամ պարահանդեսի ծրագիր (programme du bal) (գերմաներեն հայտնի է որպես Tanzkarte), օգտագործվում է կանանց կողմից՝ գրանցելու տղամարդկանց անունները, ում հետ պատրաստվում են պարել պարահանդեսի հերթական պարը։


== Պատմություն ==
Քարտերն ի հայտ են եկել 18-րդ դարում, սակայն լայնատարած կիրառվել են 19-րդ դարում Վիեննայում հատկապես Fasching-ի (կառնավալ Գերմանիայում, Շվեյցարիայում և Ավստրիայում) և Մեծ պասի ժամանակահատվածում։
Պարային քարտը դեկորատիվ կազմով գրքույկ է, որտեղ ցուցակագրված են պարերի վերնագրերը, կոմպոզիտորները և այն անձը, ում հետ կինը մտադիր է պարելու։ Սովորաբար քարտի կազմին գրվում է պարահանդեսի հովանավոր կազմակերպության անվանումը։ Քարտն ունի դեկորատիվ պարանիկ, որը կինը կարող է կապել իր դաստակին կամ ամրացնել պարահանդեսային զգեստին։
19-րդ դարից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմ Ավստրո-Հունգարիայի էլիտայի համար քարտերը զարդարում էին թանկարժեք մետաղներով ու ոսկով։


== Այլ կիրառումներ ==
Մեր ժամանակներում «պարային քարտ» արտահայտությունը օգտագործվում է փոխաբերական իմաստով։ Երբ որևէ մեկն ասում է՝ գրանցիր ինձ քո պարային քարտում, ի նկատի ունի «գտիր ազատ ժամանակ ինձ համար», «քարտում դատարկ տեղ չկա» նշանակում է՝ չնայած հետաքրքրվածությանը, միմյանց տրամադրելու ժամանակ չունեն։
ԱՄՆ զինված ուժերի օդային անձնակազմը սովորաբար օգտագործում է այս տերմինը թռիչքային փորձարկումների ժամանակ։ «Պարային քարտը» պարունակում է վարչական տվյալներ առաքելության, օդանավի, անձնակազմի, կատարվելիք զորավարժությունների մասին։ Քարտը ծառայում է որպես թռիչքային ցուցակ։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
See more examples of dance cards from the early 20th century at University of Houston Digital Library Archived 2012-03-09 at the Wayback Machine.
Shall We Dance? Archived 2016-01-06 at the Wayback Machine. A collection of dance cards from Special Collections and College Archives at Gettysburg College (1882-1949). Retrieved August 17, 2015.
Մարգարեթ Էկպո

Մարգարեթ Էկպո (անգլ.՝ Margaret Ekpo, հուլիսի 27, 1914(1914-07-27), Cross River State, Նիգերիա - սեպտեմբերի 21, 2006(2006-09-21)), նիգերիացի ակտիվիստ, կանանց իրավունքների պաշտպան, Նիգերիայի առաջին հանրապետությունում սկսնակ կին քաղաքական գործիչ, էթնիկական համերաշխության ներքո համախմբված կանանց խմբի առաջատար անդամ։ Որպես նախաձեռնող և ազգայնական քաղաքական գործիչ մեծ դեր է խաղացել Արևելյան Նիգերիայի Աբա քաղաքում։


== Կենսագրություն ==
Մարգարեթ Էկպոն ծնվել է Քրոս Ռիվեր նահանգի Քրիք քաղաքում։ 1934 թվականին ավարտել է դպրոցը։ Հոր մահվան պատճառով հետագա ուսուցման պլանները հետաձգվել են։ Դպրոցում աշխատել է որպես տարրական դասարանների ուսուցիչ։ 1938 թվականին ամուսանցել է բժիշկ, իբիբո էթնիկ խմբի ներկայացուցիչ Ջոն Ուդո Էկպոյի հետ, իսկ Մարգարեթը եղել է իգբո և էֆիկ էթնիկ խմբերից։ Ավելի ուշ նա ամուսնու հետ տեղափոխվել է բնակվելու Աբա քաղաքում։
1946 թվականին Մարգարեթը հնարավորություն է ունեցել սովորելու Դուբլինի տեխնոլոգիաների ինստիտուտում՝ ստանալով տնտեսագիտության և տնային կառավարման դիպլոմ։ Նիգերիա վերադառնալով՝ Աբայում հիմնում է Տնային կառավարման և կարի ինստիտուտ։


== Քաղաքական կարիերա ==
Քաղաքական բնագավառ է մուտք գործել 1945 թվականից։ Մարգարեթի ամուսինը վրդովված էր նիգերիայի բժիշկների նկատմամբ գաղութային ադմինիստրատորների վերաբերմունքից, սակայն որպես պետական ծառայող, նա չէր կարողանում մասնակցել հանդիպումներին և հարցերի քննարկմանը։ Ամուսնու փոխարեն հանդիպումներին ու քննարկումներին մասնակցում է Մարգարեթը, որտեղ քննարկվում էր քաղաքի գաղութային կառավարման խտրականության գործընթացները և պայքարում էին մշակութային և ռասայական անհավասար վարչարարության դեմ։ Նա ներկա է գտնվել այն քաղաքական հավաքին, որտեղ քաղաքական ճառերով հանդես են եկել Մբնու Օջիկեն, Ննամդի Ազիկիիվեն և Հերբերտ Մաքոլեյը։ Աբայում նա կազմակերպում է շուկայի կանանց ասոցիացիա։ Ասոցիացիայի միջոցով նա նպաստել է կանանց համերաշխությանը՝ որպես կանանց տնտեսական իրավունքների, տնտեսական պաշտպանվածության և կանանց ընդգրկուն քաղաքական իրավունքների պայքարի հարթակ։


=== Ակտիվիզմ ===
Աշխարհում կանանց իրավունքների դերի բարձրացումը Մարգարեթին դրդեց նույնը պահանջելու իր երկրի կանանց համար՝ պայքարելով խտրականության և կանանց քաղաքական դերի համար։ Մարգարեթը տեսնում էր, որ արտերկրում, մասնավորապես Մեծ Բրիտանիայում, կանայք արդեն պայքարում էին քաղաքացիական իրավունքների համար, և քաղաքական ու քաղաքացիական հարցերում նրանց ձայնն ավելի լսելի էր, քան նրանց գործընկերների ձայնը Նիգերիայում։ Մարգարեթը ընդգրկվում է «Նիգերիայի և Կամերունի ազգային խորհուրդ» կուսակցության (NGNC) կազմում։ 1950-ական թվականներին ցույց է կազմակերպում ածխի հանքում զոհվածների համար։ 1953 թվականին կուսակցության կողմից նշանակվում է տարածաշրջանային ղեկավար, 1954 թվականին հիմնում է Աբայի կանանց քաղաքային ասոցիացիան։ 1955 թվականին Աբայի քաղաքային ընտրություններում կանայք իրենց ձայներով գերազանցում են տղամարդկանց։
1961 թվականին Մարգարեթը Արևելյան տարածաշրջանային ժողովում պաշտոն է զբաղեցնում, որը նրան հնարավորություն է տալիս պայքարելու կանանց հիմնահարցերի, մասնավորապես տնտեսական, քաղաքական հարցերում կանանց առաջընթացի համար։
2001 թվականին Կալաբար օդնավակայանը կոչվել է Մարգարեթ Էկպոյի անունով։


== Ծանոթագրություններ ==
Anti Social Media

Anti Social Media, դանիական փոփ-ռոք խումբ, խումբը ներկայացրել է Դանիան  Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում՝ «The Way You Are» երգով։


== Կարիերա ==
2015 թվականին խումբը մասնակցել է Dansk Melodi Grand Prix 2015 երաժշտական մրցույթին «The Way You Are» երգով։ Փետրուարի 7-ին խումբը հաղթել է մրցույթը և ներկայացրեց Դանիան ներկայացնել Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում։
2015 թվականի մայիսի 19-ին խումբը հանդես է եկել մրցույթի առաջին կիսաեզրափակչում, որից հետո գրավել է 13-րդ հորիզոնականը՝ վաստակելով 33 միավոր, խմբին չի հաջողվել անցնել եզրափակիչ։


== Խմբի անդամներ ==
Ֆիլիպ Թորնհիլ (ծնվել է 1995 թվականի հունիսի 10-ին) - վոկալ
Նիկոլայ Տյոտ (ծնվել է 1995 թվականի սեպտեմբերի 17-ին) - կիթառ
Դեյվիդ Վանգ (ծնվել է 1989 թվականի նոյեմբերի 22-ին) - բաս կիթառ
Էմիլ Վիսինգ (ծնվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 26-ին) - հարվածային գործիքներ


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալմոբներ ===


=== Սինգլներ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Կարպովցի (գյուղ, Ստարոսինյավսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿարպովցիԿարպովցի (ուկրաիներեն՝ Карпівці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոսինյավսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կարպովցի գյուղում բնակվում էր 163 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2347 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 69,45 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անդրանիկ Չալաբյան

Անդրանիկ Չալաբյան (մարտի 11, 1922(1922-03-11), Քեսապ (Քեսաբ), Լաթակիայի գավառ, Լաթակիայի մարզ, Սիրիա - ապրիլի 12, 2011(2011-04-12), Սաութֆիլդ, Օկլենդ շրջան, Միչիգան, ԱՄՆ), բժշկական հետազոտող, քարտեզագիր և պատմաբան, «Հայոց պատմության» մի քանի հատորների հեղինակ։ Հայտնի է նաև, որպես «Զորավար Անդրանիկ Օզանյանի կենսագրության մասին» գրքի հեղինակ։


== Կենսագրություն ==
Անդրանիկ Չալաբյանը ծնվել է 1922 թվականին Քեսաբում։ Հայ Ավետարանական դպրոցն ավարտելուց հետո նա ուսանել է Հալեպի քոլեջում։ Այնուհետև 1949 թվականի ամռանը տեղափոխվել է Բեյրութ և աշխատանքի է անցել Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի Ֆիզիոլոգիայի բաժանմունքում (AUB): 1977 թվականին Չալաբյանի ընտանիքը ներգաղթել է Դեթրոյթ, ԱՄՆ, որտեղ Չալաբյանն աշխատել է Ալեք Մանուկյան վարժարանում, որպես հանրային կապերի տնօրեն։
1984 թվականին նա հրատարակում է իր առաջին պատմական՝ «Զորավար Անդրանիկը և Հայ Հեղափոխական շարժումը» գիրքը։ 1989 թվականին Երևանի Պետական Համալսարանի Պատմության ֆակուլտետում նրան շնորհվել է պատմության դոկտորի աստիճան։ Հետագայում նրա գիրքը թարգմանվում է անգլերեն, թուրքերեն, հունարեն և իսպաներեն լեզուներով։ Գիրքը դարձավ լավագույն վաճառվողը (75,000 օրինակ վաճառվել է միայն Հայաստանում)։ Ակադեմիկոս Մկրտիչ Ներսիսյանը գիրքը համարում է արժեքավոր պատմական աշխատանքի երկարատև հետևողական հետազոտության արդյունք։ Չալաբյանը հայտնի է նաև, որպես հեղափոխական գործիչների մասին գրքերի հեղինակ։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
Անդրանիկ Չալաբյանը ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ և պարգևներ։
Սաութֆիլդի քաղաքապետը 2005 թվականին մի օր նշանակեց Անդրանիկ Չալաբյանի օր, որպես բարի կամքի դեսպան, ով իր քաղաքը ճանաչված դարձրեց ամբողջ աշխարհի ընթերցողների միջոցով։ Նա հրավիրվում է որպես թղթակից անդամ «Ռազմական Պատմության Ամսագիր»-ում, պարբերաբար հոդվածներ է տպագրում «Սփյուռք» տեղեկագրում, «Նաիրի», «Ջանասեր», «Armenian Mirror-Spectator» և «Andranikological Review» թերթերում։
Ֆիզիոլոգիական վարչության ձեղնահարկում Ստենլի Կերրի անձնական գրառումները հայտնաբերելուց հետո Անդրանիկ Չալաբյանը համագործակցում է նրա հետ, մինչև իր հոդվածների գրելն ու հրատարակելը։ Ստենլի Կերրը անցնելով թոշակի, տեղափոխվում է Նյու Ջերսի, 1965 թվականին, թողնելով Բեյրութի Ամերիկյան համալսարանի կենսաքիմիայի բաժնի վաստակավոր նախագահի կարիերան։ Սակայն նա թողնում է իր գրառումները, որոնք կորել էին տարիների ընթացքում։ Նա պահպանել է գրառումները և մինչ այդ չհրատարակված նկարները, որոնք նա տեղափոխել է իր հետ, մինչ ծառայում էր Մերձավոր Արևելքի նպաստամատույցում։ 1919 թվականին Ստենլը տեղափոխվում է Մարաշ, Կենտրոնական Անատոլիա, որտեղ գլխավորում է Ամերիկյան Օգնության գործողությունները։ Ստենլի Կերրի հետ համատեղ աշխատանքի արդյունքը եղավ «Մարաշի Առյուծները» հրատարակումը 1973 թվականին։ Մինչ համագործակցում է Ստենլի Կերրի հետ, Բեյրութի Ամերիկյան Համալսարանի վերահսկիչ Հենրի Վիլֆրիդ Գլոկլերը, ով Պրինցետոնում հարևան էր Ստենլի Կերրի հետ, վստահում է նրան գրելու իր անձնական հուշերը։ Չալաբյանը խմբագրում և հրատարակում է հուշերը «Սևան Մամուլ»-ում 1969 թվականին Բեյրութում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
"Armenian history volumes author Antranig Chalabian dies at 89. Panarmenian.Net, 2011". Panarmenian.net. 2011-04-22.
"Անդրանիկ Չելեպյան. Զորավար Անդրանիկ և հայ հեղափոխական շարժումը , Երևան, 1990 թ., 720 էջ։ - Պատմա-բանասիրական հանդես =Historical-Philological Journal"
Հակա

Հակա (մաորի՝ haka), Նոր Զելանդիայի մաորի ցեղի ծիսական պար, որի ժամանակ դոփում են ոտքերով, ձեռքերով խփում են ազդրերին ու կրծքին և բարձրաձայն ձայնակցում են։ Սա մաորիների երաժշտական արվեստի ամենահայտնի ձևն է։ Նոր Զելանդիայի բնակչության մեծ մասը ծանոթ է հակային շնորհիվ All Blacks նորզելանդական ռեգբիի հավաքականի։
Հակա բառը մաորիների լեզվով նշանակում է «ընդհանրապես պար», նաև «պարով ուղեկցվող երգ»։ Հական չի կարելի բացառապես դասել երգի կամ պարի, ըստ Ալան Արմսթրոնգի՝ հական կոմպոզիցիա է, որտեղ յուրաքանչյուր գործիք՝ ձեռքերը, ոտքերը, մարմինը, լեզուն, թե աչքերը, կատարում՝ սեփական պարտիան։
Հակայի բնորոշ գծերն են՝ պարը կատարում են միաժամանակ բոլոր կատարողները ուղեկցելով դեմքի ծամածություններով։ Ծամածռությունները՝ աչքերի և լեզվի շարժումները շատ կարևոր են։ Դրանցով են որոշում կատարված պարի որակը։ Հակա պարող կանայք լեզուները դուրս չեն հանում։ Ոչ ռազմական հակայի ժամանակ կարող են լինել մատների կամ դաստակների ալիքաձև շարժումներ։ Պարը վարողը (տղամարդ կամ կին) գոչում է տեքստից մեկ կամ երկու տող, որից հետո մնացածները խմբով պատասխանում են կրկներգով։


== Պատմություն ==
Կան մի քանի ավանդություններ, որոնք պատմում են հակայի ստեղծման մասին։ Համաձայն դրանցից մեկի՝ առաջին անգամ պարը կատարել են կանայք, որոնք փնտրում էին ոմն Կազի, որը սպանել էր առաջնորդին պատկանող կետին։ Կանայք չգիտեին, թե Կազը ինչ տեսք ունի, բայց գիտեին, որ ծուռ ատամներով է։ Եվ որպեսզի գտնեն նրան ամբոխի մեջ, նրանք սկսել են ծիծաղելի շարժումներով պար պարել։ Հական դիտելով՝ Կազան ծիծաղում է, և նրան գտնում են ծուռ ատամներով.
Հական սովորաբար կատարում էին երեկոյան, գոյություն ունեին տղամարդկանց, կանանց երեխաների և խառը պարվող հականեր։ Այս պարով նաև ողջունում են հյուրերին։ Սովորաբար դիմավորելու պարերը մարտական են սկսում, քանի որ եկողի մտադրությանը ծանոթ չեն։ Նման պարով են զինված մաորիները դիմավորել Ջեյմս Կուկին 1769 թվականին։
Քրիստոնեական քարոզիչ Հենրի Ուիլյամսը գրել է՝

Ժամանակի ընթացքում եվրոպացիների վերաբերմունքը պարերին լավացավ, սկսեցին հական պարբերաբար պարել արքայական ընտանիքի այցելությունների ժամանակ։
21-րդ դարում հական պարում են Նոր Զելանդիայի ռազմական ուժերում; Տարին երկու անգամ, սկսած 1972 թվականից, անց է կացվում Տե Մատատինի հակայի փառատոն-մրցույթ(մաորի՝ Te Matatini)։ 19-րդ դարի վերջից սկսած ռեգբիի ակումբները մրցումներից առաջ հակա են կատարում, 2000-ականներին «All Blacks»-ի հակա կատարելու շուրջ բազմաթիվ վեճեր և մեղադրանքներ ծագեցին։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Mervyn McLean,  Maori Music, ISBN 1-86940-144-1։
«Haka – a type of waiata»։ Te Ara. The Encyclopedia of New Zealand։ Վերցված է 2015-06-11 
Wira Gardiner,  Haka: A Living Tradition, ISBN 978-1-86971-116-0։
Գառիգոլես

Գառիգոլես  (իսպ.՝ Garrigolas, բասկ.՝ Garrigoles, կատ.՝ Garrigoles), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Լյեյդա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։
Տարածքը կազմում է 9,15 կմ²։ Բնակչությունը՝ 157 մարդ (ըստ 2010 թվականի տվյալների)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página oficial del Ayuntamiento
Información de la Generalidad de Cataluña Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Instituto de Estadística de Cataluña
Բայան-Չագան

Բայան-Չագան (ռուս.՝ Баян-Чаган), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չագան-Բուրգազի գետի ձախ ափով՝ 44 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100005414
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100541
Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ուսմանովո (գյուղ, Գաֆուրիյսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՈւսմանովոՈւսմանովո (ռուս.՝ Усманово, բաշկիրերեն՝ Уҫман), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 303 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հայրիկ մայրիկ սագ

«Հայրիկ մայրիկ սագ» (անգլ.՝Duck Duck Goose), ԱՄՆ-ի և Չինաստանի համատեղ արտադրության 2018-ի լիամետրաժ համակարգչային մուլտֆիլմ։ Պրեմիերան Չինաստանում տեղի ունեցավ 2018 թվականի մարտի 9-ին, իսկ Ռուսաստանում ֆիլմը թողարկվեց 2018 թվականի մայիսի 1-ին։


== Սյուժե ==
Պենգը հպարտ սագ է, անհոգ բակալավր և հանդուրժող թեթեւամիտ մարդ։ Նա հաստատ նախընտրում է երկնքում բարձր ակրոբատիկան և հնարքները ՝ նախքան տաք երկրներ տեղափոխվելը, վարժություններից։ Peng- ի ստորագրային թռիչքներից մեկի ժամանակ ինչ-որ բան սխալ է տեղի ունենում, և գանդերը ընկնում է բադի ձագերի երամի մեջ։ Վթարի արդյունքում երկու ճտեր բաժանվում են մնացած եղբայրներից ու քույրերից, իսկ գլխավոր հերոսը վիրավորվում է, ինչը խանգարում է նրան թռիչքին։ Թռչելու փոխարեն նրանք ստիպված կլինեն խառնվել։ Այժմ Պենգը պետք է հոգ տանի փոքրերի մասին և միասին նա ուղևորվեց իր կյանքի ճանապարհը ՝ գեղատեսիլ լեռներով, հոյակապ լճերով, բամբուկե անտառներով և գաղտնիքներով լի քարանձավներով։ Այս արկածախնդրության շնորհիվ Պենգը կիմանա անվերապահ սիրո զորության մասին և կդառնա բադի ձագերի համար լավագույն հայրը ամբողջ թռչնաշխարհում։


== Արտաքին հղումներ ==
«Հայրիկ մայրիկ սագ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում


== Ծանոթագրություններ ==
Կագալնիչեկ (այլ կիրառումներ)

Կագալնիչեկ, կարող է վերաբերել՝

Կագալնիչեկ - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում
Կագալնիչեկ - գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում
Chilesaurus diegosuarezi

Chilesaurus diegosuarezi (լատ.), քորդավորների տիպին պատկանող խոտակեր դինոզավր։ Դինոզավրը մտնում է տերեպոդների ընթակարգի մեջ (Theropoda)։ Նրանց մնացորդները գտնվել են Բուենոս Այրես լճի տեղանքում (Չիլիի հարավում)։


== Կառուցվածք ==

Մարմինը երկարությունը տատանվում է 50 սանտիմետրից մինչև 3 մետրի սահմաններում։ Կոնքագոտին հիշեցնում է թռչնակոնքավոր մողեսներին։ Ունի երկար վիզ, առջևի ոտքերը կարճ են, գլուխը և ատամները փոքր են։ Ատամները նման են սովորական խոտակեր զաուրոպոդների ատամներին։


== Ստուգաբանություն ==
Դինոզավրի անվանումը գալիս է այն երկրից, որտեղից և գտնվել է նրա կմախքը, իսկ տեսակային անվանումը բխում է յոթամյա Դիեգո Սուարեսի (իսպ.՝ Diego Suárez) անունից, ով գտել էր ոսկորները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
В родне тираннозавров нашли вегетарианца Archived 2015-05-18 at the Wayback Machine. | PaleoNews
Տաեբլա (Էստոնիայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տաեբլա (այլ կիրառումներ)Տաեբլա շրջան (էստ․՝ Taebla vald), շրջան Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Տաեբլա գյուղական ավանը։


== Բնակչություն ==
2008 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 2911 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 20,65 մարդ/կմ²։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շրջանի վարչության պաշտոնական վեբ կայքը Archived 2009-12-27 at the Wayback Machine. (էստոներեն)
Երկաթե մարդը (ֆիլմ, 2008)

«Երկաթե մարդը» (անգլ․՝ Iron Man) - 2008 թ. ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմ է, որը նկարահանվել է Marvel Comics-ի համանուն պերսոնաժի հիման վրա։ Ֆիլմը նկարահանվել է «Marvel Studios»-ի կողմից, ռեժիսորը Ջոն Ֆավրոն է, իսկ գլխավոր հերոսի՝ Տոնի Ստարկի դերը կատարեց հանրահայտ Ռոբերտ Դաունի-կրտսերը։ Նա մարմնավորում է մի հրաշալի գյուտարարի, ով գերի էր ընկել Աֆղանստանում և փախչելու համար էկզոկմախք է պատրաստում։ Հետո նա դարձավ սուպերհերոս «Երկաթե մարդ» անվանմամբ։ Ֆիլմում նկարահանվել են նաև Գվինեթ Փելթրոուն, Տերենս Հովարդը, Ջեֆ Բրիջեսը, Լեսլի Բիբը, Շոն Տոուբը, Ֆարան Թաիրը, Կլարկ Գրեգը, Փոլ Բեթանին, Տիմ Գինին և ուրիշները։
Ֆիլմը վերամշակվել է 1990 ականներից սկսած՝ Universal Studios, 20th Century Fox և New Line Cinema խոշոր կինոընկերությունների կողմից, իսկ 2006-ին Marvel Studios-ը գնեց նկարահանման բոլոր իրավունքները։ Marvel-ի համար դա առաջին պրոեկտն էր, որն ամբողջողվին ֆինանսավորվում էր իր կողմից։ Ռեժիսոր Ջոն Ֆավրոն որոշում կայացրեց ֆիլմը նկարահանել Կալիֆորնիայում, որպեսզի «Երկաթե մարդ»-ը տարբերվի սուպերհերոսների մասին մնացած ֆիլմերից, որոնք նկարահանվել են Նյու Յորքում։ Նկարահանումների ժամանակ դերասանները կարող էին ազատ փոխել իրենց դիալոգները, որովհետև ողջ ուշադրությունը կենտրոնացված էր ֆիլմի սյուժեյի վրա։ Գլխավոր հերոսի ռեզինե և երկաթե զրահապատ կոստյումները, որոնք ստեղծվել են Սթենլի Ուինսթոնի կողմից, կատարելագործվեցին համակարգչային գրաֆիկայի միջոցով։
Ֆիլմն ունեցավ շատ լավ արձագանքներ, հատկապես շատ էին գովում Ռոբերտ Դաունիի խաղը։ Ամերիկայի կինոարվեստի ինստիտուտը «Երկաթե մարդ» ֆիլմը ավելացրեց 2008 թ. լավագույն ֆիլմերի տասնյակին։ Դաունի-կրտսերը, Փելթրոուն և Ֆավրոն մասնակցեցին նաև «Երկաթե մարդը 2» սիքվելին, որը դուրս եկավ 2010 թ. մայիսի 7-ին։ Դաունին Տոնի Ստարկի էպիզոդիկ դերով խաղաց նաև «Անհավանական Հալկը» ֆիլմում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարնաուխի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)

Կարնաուխի (ուկրաիներեն՝ Карнаухи), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կարնաուխի գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ֆոսֆոր (դիցաբանություն)

Փոսփորոս, (Եոսփորոս, հին հունարեն՝ Φωσφόρος — «լուսակիր», հին հունարեն՝ ἑωσφόρος), հին հույների մոտ Եոսփորոս անվանում էին «առավոտվա աստղին», ըստ Ցիցերոնի աստղին անվանում էին Ֆոսֆոր: Ըստ մեկ այլ աղբյուրի Ֆոսֆորին նույնացնում էին Հեսպերի՝ «գիշերային աստղի» հետ: Այսպես էին անվանում Արուսյակ մոլորակը, որը Արևի լույսի օգնությամբ երևում է միայն լուսաբացին և մայրամուտին, հնում այն համարում էին ուրիշ մոլորակ:
Երբ պարզվեց, որ գիշերվա և առավոտվա աստղերը նույն լուսատուներն են (ըստ Պլինիոսի այս հայտնագործությունը պատկանում է Պյութագորասին, մեկ այլ աղբյուրի համաձայն՝ Պարմենիդեսին), Ֆոսֆորը նույնացվեց Հեսպերի հետ:
Խորհրդանշորեն Եոսփոր նշանակում է արևելք, Հեսպեր՝ արևմուտք:
Հռոմեական դիցաբանության մեջ առավոտվա աստղին անվանում էին Լյուցիֆեր, սլավոնական դիցաբանության մեջ՝ Դեննիցա (Արշալույս):
Լուսակիր Փոսփորոսի անունով անվանեցին 1669 թվականին հայտնաբերված քիմիական տարրը:


== Դիցաբանություն ==

Ըստ Հեսիոդոսի Ֆոոսֆորը Տիտան-Աստված Աստրեոսի և Տիտան-Աստվածուհի Էոսի որդին է և համարվում է Աֆրոդիտեի սիրեցյալը:
Համարվել է Հեսպերիդի հայրը, Կեիկի  և Դեդալիոնայի եղբայրը:
Ըստ Գիգինի, ոչ ստույգ աղբյուրների համաձայն, հռոմեական դիցաբանության մեջ Հեսպերը համարվում է Ավրորայի և Կեֆալի որդին:
Ֆոսֆոր էին անվանում նաև ջահակիր և լուսակիր աստվածուհիներ Արտեմիսին, Էոսին, Հեկատային, Յունոնային և Լուսինային:


== Տես նաև ==
Աուրվանդիլ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Обнорский, Николай Петрович
Геспер, Люцифер, Фосфор, Эосфор Ботвинник и др. 1985 45—46, 83, 154, 166
Բակլուշա (Բոգանայի վտակ)

Բակլուշա (ռուս.՝ Баклуша), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վորոնեժի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բոգանա գետի ձախ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 42 կմ է։ Ավազանի տարածքը 326 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոլուչևկա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Դոնի ավազանի վտակներից մինչև Խոպրա։ Ենթավազանը՝ Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 05010200212107000006922
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 107000692
Ավազանի կոդը - 05.01.02.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 07
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Տանյա վան Գրաան

Տանյա վան Գրաան (անգլ.՝ Tanya van Graan, դեկտեմբերի 13, 1983(1983-12-13), Մբոմբելա, ՀԱՀ), հարավաֆրիկացի դերասանուհի և ֆոտոմոդել։


== Կենսագրություն ==
Տանյա վան Գրաանը ծնվել է 1983 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Մբոմբելա քաղաքում։ Յոհաննեսբուրգում ավարտել է «AFDA» և «Tshwane University of Technology» համալսարանները։ Կինոյում նկարահանվել է 2004 թվականից սկսած։ Արդեն 2007 թվականին նա «Debbie does Dallas» մյուզիքլում խաղում էր գլխավոր դերը («Tesson Theatre»-ում)։ Ըստ 2007 թվականի «FHM — ՀԱՀ» ամսագրի, Տանյան աշխարհի ամենասեքսուալ կինն է։ 2008 թվականին մասնակցել է «Պարիր աստեղերի հետ» հարավաֆրիկյան պարային շոուի չորրորդ եթերաշրջանին։
Նկարահանվել է Citroen, KFC, Սամսունգ, Palmolive, Bonaqua և այլ գովազդներւմ։ Այդ թվում Տանյան համարվում է «Environ» կսմետիկայի ներկայացուցիչը։ 2013 թվականին Տանյան Օրլանդո Բլումի և Ֆորեսթ Ուիթակերի հետ նկարահանվել «Զուլու» ֆիլմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տանյա վան Գրաան Internet Movie Database կայքում
Տանիայի և Heat ամսագրի միջև վեճը
Տանյա վան Գրաան Թվիթթերում
(6122) Հենրարդ

(6122) Հենրարդ (անգլ.՝ Henrard), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,334333 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9661 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7025 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1302,69 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27635 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,53° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6122) Հենրարդ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բյուգելհոռն

Բյուգելհոռն (գերմ․ Bugelhorn ֆրանս․ կամ անգլ․ bugle - ազդափողակ և գերմ․ horn - փող), տարբեր ձայնածավալի ամբուշյուրային (մունդշտուկավոր) փողային գործիքների ընտանիք, որ առաջացել է հետևակային ազդափողակի կատարելագործմամբ։ Կիրառվում է փողային նվագախմբերում։ Բարելավված մենզուրայով (պատրաստել է բելգիացի վարպետ Սաքսը 1845 թվականին) կոչվում է սաքսհոռն։
Աղմոս

Աղմոս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շեյլա Կեսոնս

Շեյլա Կեսոնս, նաև Շիլա Կեսոնս (աֆրիկաանս՝ Sheila Cussons, օգոստոսի 9, 1922(1922-08-09), Արևմտյան Կապ, ՀԱՀ - նոյեմբերի 25, 2004(2004-11-25), Քեյփթաուն, ՀԱՀ), հարավ-աֆրիկացի բանաստեղծուհի, թարգմանիչ, գրող և նկարիչ։ Գրել է աֆրիկաանս լեզվով։


== Կենսագրություն ==
Շեյլա Կեսոնսը ծնվել է 1922 թվականի օգոստոսի 9-ին ՀԱՀ-ում։ Ավարտել է Պիտերմարիցբուրգի համալսարանը, որտեղ նրա ուսուցիչը եղել է Դիրկ Օպերմանը։ Ամուսնանալուց հետո տեղափոխվել է Ամստերդամ։ Երկրորդ ամունսու հետ վերաբնակվել է Բարսելոնայում, որտեղ կաթոլիկություն է ընդունել։ Բարսելոնայում ապրել է ավելի քան 20 տարի, որից հետո վերադարձել է հայրենիք։ Բնակություն է հաստատել Քեյփթաունում, որտեղ ապրել է 25 տարի։
Իր կյանքի վերջին 10 տարիները անցկացրել է Քեյփթաունի մերձակայքում։ Կյանքի վերջին տարվա ընթացքում միմյանց փոխարինելով իր կողքին են եղել երկու որդիները։
Մահացել է 2004 թվականի նոյեմբերի 25-ին 82 տարեկան հասակում։


== Բանաստեղծությունների գրքեր ==
Plektrum/ Պլեկտր (1970)
Die swart kombuis/ Սև խոհանոց (1978)
Verf en vlam/ Կտավ և կրակ (1978)
Donderdag of Woensdag/ Չորեքշաբթի կամ երեքշաբթի (1978)
Die skitterende wond/ Փայլով վերք (1979)
Die sagte sprong/ Նուրբ ճանկ (1979)
Die somerjood (1980)
Die woedende brood (1981)
Omtoorvuur (1982)
Verwikkelde lyn (1983)
Membraan/ Մեմբրանա (1984)
Poems: a selection/ Ընտյալ բանաստեղծություններ (1985)
Die heilige modder/ Սուրբ ցեխ (1988)
Die knetterende woord/ Հնչող բառ (1990)
'n Engel deur my kop (1997)
Die asem wat ekstase is (2000)
Versamelde gedigte/ Բանաստեղծությունների ամբողջական հավաքածու (2006)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Gilfillan F. R. Geel grammofoon: perspektiewe op die werk van Sheila Cussons. — Kaapstad: Tafelberg, 1985.


== Արտաքին հղումներ ==
Terblanche E. (2009-03-12)։ «Sheila Cussons (1922–2004)» (հոլանդերեն)։ LitNet։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-18-ին։ Վերցված է 2013-04-06 
«Sheila Cussons dies» (անգլերեն)։ news24archives։ 2004-11-26։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-18-ին։ Վերցված է 2013-04-06 
Sheila Cussons (1922–2004) Sanlam ATKV LitNet Afrikaanse Album
Sheila Cussons: Die lyf as landskap
Die kunstenaarskap van Sheila Cussons, Amanda Botha, Litnet
Obituary
Բայգուլովո (գյուղ, Նիժնեկամսկի շրջան)

Բայգուլովո (ռուս.՝ Байгулово), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Նիժնեկամսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2000 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 68 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բրասեմպուիի Վեներա

Բրասեմպուիի Վեներա (ֆր.՝ la Dame de Brassempouy - "Բրասեմպուիի տիկին", կամ ֆր.՝ Dame à la Capuche - Կապյուշոնով տիկին),   առաջին հայտնաբերված «պալեոլիթյան Վեներան» է: Այն փղոսկրե արձանիկի մի հատված է՝ Վաղ պալեոլիթի դարաշրջանից, որ հայտնաբերվել է 1892 թվականին ֆրանսիական Բրասեմպուզի գյուղի մոտ քարանձավում։ Այն համարվում է Գրավետյան մշակույթի գործ է,  թվագրվում է 26-24 հազար տարի առաջ։ Սա մարդու դեմքի ամենավաղ համեմատաբար իրատեսական պատկերներից մեկն է։ Հավանաբար ավելի մեծ արձանիկից կոտրված հատված է։


== Պատմություն ==
Բրասեմպույը Ֆրանսիայի հարավ-արևմուտքում գտնվող Լանդեսի դեպարտամենտի փոքրիկ գյուղ է։ Գյուղի մերձակայքում, միմյանցից 100 մ հեռավորության վրա գտնվող երկու քարանձավներ, Ֆրանսիայում հետազոտված առաջին պալեոլիթյան բնակավայրերից են։ Դրանք հայտնի են որպես Բորենու սրահ (անգլ.՝ Galerie des Hyènes) և Հռոմի պապի քարանձավ (անգլ.՝ Grotte du Pape): Բրասեմպուիի Վեներան ևս ութ մարդկային արձանիկների հետ միասին հայտնաբերվել է Հռոմի պապի քարանձավում 1894 թվականին։


== Նկարագիր ==

Բրասեմպուիի Վեներան փորագրված էր մամոնտի փղոսկրից։ Հնագետ Պոլ Բահնի խոսքով ՝ գլուխը «սեռը անհասկանալի է, չնայած այն սովորաբար կոչվում է« Վեներա կամ տիկին».: Գլուխը 3,65 սմ բարձրություն ունի, 2,2 սմ խորություն և 1,9 սմ լայնություն։ Դեմքը եռանկյունաձև է և  հանգիստ դիմագծերով։ Մինչ ճակատը, քիթը և թերթիկները փորագրված են ռելիեֆային, բերանը բացակայում է։ Դեմքի աջ կողմում գտնվող ուղղահայաց ճեղքը պայմանավորված է փղոսկրների ներքին կառուցվածքով։ Գլխի վրա վանդակաձև պատկեր կա, որը ձևավորվում է ուղիղ անկյան տակ երկու շարք փոքր կտրվածքներից. այն ներկայացվել է որպես կեղծամ, երկրաչափական նախշերով կնգուղ կամ պարզապես մազեր։
Ռանդալ Ուայթը 2006 թվականի դեկտեմբերին Journal of Archaeological Method and Theory ամսագրում գրել է, որ չնայած արձանիկը ըստ էության իրատեսական է, բայց գլխի համամասնությունները չեն համապատասխանեցնում ներկայիս կամ անցյալի որևէ հայտնի մարդկային ռասսայի։


== Գրականություն ==
H. Delporte, Brassempouy — la grotte du Pape, station préhistorique, Association culturelle de Contis, 1980
H. Delporte, L’image de la femme dans l’art préhistorique, éd. Picard, 1993 (ISBN 2-7084-0440-7)
C. Cohen, La femme des origines — images de la femme dans la préhistoire occidentale, Belin — Herscher, 2003 (ISBN 2-7335-0336-7)
P. Perrève, La dame à la capuche — roman historique — Ed. Olivier Orban, 1984, (ISBN 2-85565-244-8)


== Ծանոթագրություններ ==


== Նշումներ ==
Կիոշի Յամաշիտա

Կիոշի Յամաշիտա (ճապ.՝ 山下 清, մարտի 10, 1922(1922-03-10), Nihonzutsumi, Թայթո - հուլիսի 12, 1971(1971-07-12)) ճապոնացի նկարիչ, որը հայտնի է իր թափառումներով ամբողջ Ճապոնիայում, որի ժամանակ հաճախ կրել է անթև ներքնաշապիկ, և ստացել է «Մերկ գեներալ» մականունը։


== Վաղ կյանք ==
Յամաշիտան ծնվել է Տոկիոյի Ասակուսա շրջանում։ Երեք տարեկանում նա ունեցել է սուր աբդոմինալ խանգարում, որը թեև կյանքին վտանգ չի սպառնացել, բայց խոսքի և որոշակի նյարդային խանգարում է առաջացրել։
Տարրական դպրոցում Յամաշիտային ծաղրել են և նա մի անգամ դանակով վիրավորել է դասընկերոջը։ Այդ պատճառով նրա ծնողները որոշել են Կիոշիին տեղափոխել Չիբա նահանգի Իչիկավա քաղաքի մտավոր հաշմանդամների Յահատա հաստատություն։ Նրա ինտելեկտի գործակից հավասար է եղել 68-ի։ Հենց այստեղ նա փորձել է պատառոտված թղթի կտորներով նկարներ ստեղծել։ Յամաշիտայի տաղանդը գնահատել է հոգեկան առողջության փորձագետ Ռյուզաբուրո Շիկիբանը, որը Օսակայում կազմակերպել է Յամաշիտայի աշխատանքների ցուցահանդես, ինչը արժանացել է մեծ գովասանքի։
Հաստատությունում ապրելուց հոգնած և Կայսերական ճապոնական բանակում հավաքագրման պարտադիր ֆիզիկական զննումից խուսափելու համար 1940 թվականին Յամաշիտան փախել է և սկսե է իր թափառումները Ճապոնիայում, ինչը տևել է մինչև 1954 թվականը։
21 տարեկանում Յիշոտոյին գտել են նրան ռեստորանում օգնելիս և ստիպել են հանձնել զինվորական հավաքագրման քննությունը։ Արդյունքում նրան համարել են ծառայությանը ոչ պիտանի։ Այս ժամանակաշրջանի իրադարձությունները արձանագրվել են նրա 1956 թվականին գրած «Թափառումների օրագրում», և հենց այս ժամանակաշրջանից է Յամաշիտայի ամենահայտնի լուսանկարը, որտեղ նա պատկերված է ուսապարկով՝ միայնակ ճանապարհորդելիս:.


== Աշխատանքներ ==
Իր ճանապարհորդությունների ժամանակ տեսածը պատկերելու համար Յամաշիտան օգտագործել է գունավոր թղթի պատառոտված կտորները միմյանց կպցնելով նկարելու՝ չիգիրի-ե (ճապ.՝ ちぎり絵) մեթոդը։ Նրա ամենահայտնի գործերից մի քանիսը կատարվել են այս տեխնիկայով։ Ունենալով տեսողական էյդետիկ հիշողություն՝ Յամաշիտան սովորաբար նկարել է հիշողությամբ։ Այդ պատճառով Յամաշիտային հաճախ համարում են սավանտի համախտանիշ կրող։
Հետպատերազմյան շրջանում նա հայտնի է դարձել որպես «ճապոնացի Վան Գոգ» կամ «Մերկ գեներալ», քանի որ ճամփորդությունների ժամանակ անթև ներքնաշապիկ է կրել, ինչը ճապոնացիների տեսակետից հավասար է մերկությանը և սովորություն է ունեցել մեծ քաղաքները գեներալ անվանել։ 1956 թվականին Կիոշի Յամաշիտայի ցուցահանդեսը բացվել է Տոկիոյի Դայմարու խանութում, իսկ հետո ցուցադրվել է Ճապոնիայի 130 բնակավայրերում։ Նրա նկարները դիտել են ավելի քան 500,000 այցելու։ 1961 թվականի հունիսից Յամաշիտան և Շիկիբան 40-օրյա շրջագայություն են կատարել Եվրոպայում։ Այնտեղ նա նկարել է իր տեսած բազմաթիվ հայտնի վայրեր ու հուշարձաններ։


== Մահ ==
Յամաշիտան մահացել է 49 տարեկանում ներուղեղային արյունազեղումից։


== Հիշատակ ==
Նրա աշխատանքները մինչ օրս բարձր գնահատականի են արժանանում ողջ Ճապոնիայում և հաճախակի ցուցահանդեսների առարկա են։ Նրա կյանքը պատկերված է 17 տարի տևող ճապոնական հեռուստատեսային՝ «Մերկ գեներալի ճամփորդական տարեգրություն» (ճապ.՝ 裸の大将放浪記) դրամայում, որը ցուցադրվել է 1980-1997 թվականներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (283501-283600)

Աստերոիդների ցանկ (283401-283500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (283601-283700)
 Աստերոիդների ցանկ (283401-283500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (283601-283700)
Ժողովածու (1483)

Ժողովածու (1483), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1483 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1687-1688 թվականներին Մկրտում Ջուղայեցի գրիչի կողմից Թոխաթում։ Ստացողը եղել է Մինաս Համթեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 28.4×20.8 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 309 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ դեղին մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ գրիչի՝ 26ա, 116բ, 128բ, 146բ, 175ա, 302, ստացողի՝ 125ա։


== Բովանդակություն ==
Միխ. Ասորւոյ ժամանակաց զրոյցք։
Վարդ. Արևելցւոյ Յիշատակարան թարգմանութեան Միխ. Ասորւոյ։
Յասորւոց գրոց վասն ԲԺ նահապետաց։
Մովս. երզնկացւոյ Կարգ թագաւորացն հայոց ըստ Մովս. Խորենացւոյ, Ոտանաւոր։
Յաղագս աստիճանաց եկեղեցւոյ։
Ան Շիրակացւոյ Թիւք որչափութեանց Հին և նոր կտակարանացն։
Բանք իմաստնոց։
Սամ. Անեցւոյ Հաւաքումն ի գրոց պատմագրաց։
Թիւք Հայրապեաց, թագաւորաց, հայոց կաթողիկոսաց։
Մովս. Խորենացւոյ Պատմութիւն հայոց Դարագլուխք։


== Ծանոթագրություններ ==
Էդ-Դամմամ

Էդ-Դամմամ, Դամմամ (արաբ․՝ الدمام‎‎), քաղաք-նավահանգիստ Սաուդյան Արաբիայում, Էշ Շարկիա վարչական շրջանի մայրաքաղաքը (Արևելյան նահանգ)։ Գտնվում է Պարսից ծոցի արևմտյան ափին ՝ Ալ-Ռիադից 400 կմ դեպի արևելք։ Բնակչությունը՝ 905 084 մարդ է (2010 թ.). Էդ-Դամամը բնակչության թվով հինգերորդ քաղաքն է և փոխադրումների ծավալներով երկրորդն է։ Բնիկ բնակչության շրջանում գերակշռում են շիաները։ Սակայն բնիկների ոչ ավելի, քան 40%-ը։ Հիմնականում բնակչությունը կազմում է ժամանող աշխատուժ աշխարհի տարբեր ծայրերից ՝ Հնդկաստանից, Պակիստանից, Ֆիլիպիններից, Բանգլադեշից, ինչպես նաև շրջակա արաբական երկրներից ՝ Եգիպտոսից, Սիրիայից և այլն։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքի կենտրոնից 25 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Կորոլ Ֆախդ խոշոր միջազգային օդանավակայանը։
Այստեղ գտնվում է Դամմամ - Ալ-Ռիադ երկաթուղային գծի վերջնակայանը։


== Նշումներ ==
Մեծձոր

Մեծձոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում։
1870-ական թվականներին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ, իսկ 1909 թվականին՝ 3 տուն հայ բնակիչ։ 1895 թվականին Մեծձորի հայ բնակչությունը թուրքերի կողմից ենթարկվել է կողոպուտի և կոտորածի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Իարաջուլեբի (Թիանեթի շրջան)

Իարաջուլեբի (վրաց.՝ იარაჯულები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Թիանեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1200 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Թիանեթից հեռու է 8 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 123 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պարգև Սարգսյան

Պարգև Հարությունի Սարգսյան (1900, Ալեքսանդրապոլ - 1930, Թիֆլիս), Անդրկովկասում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, փոխգնդապետ, ԽՄԿԿ անդամ (1917)։ 
1918 - 1920 թվականներին ընդհատակյա աշխատանք է տարել Ալեքսանդրապոլում, մասնակցել է Մայիսյան ապստամբությանը։ 1921 թ.-ին ընտրվել է կուսակցության Ալեքսանդրապոլի քաղկոմի անդամ։ 1922 թ.-ին կուսակցության զորահավաքով մեկնել է բանակ՝ ծառայել Հայկական հրաձգային դիվիզիայում։ Եղել է դիվիզիայի բաժնի պետ, կուսբջջի քարտուղար։ 1925 թ.-ից դասավանդել է ռազմաքաղաքական դպրոցում, այնուհետև՝ Անդրկովկասյան հետևակային դպրոցում։
Յանիհգի (գետ)

Յանիհգի (էստ․՝ Jänijõgi), գետ Էստոնիայում։ Հանդիսանում է Յագալա գետի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Ամբլա գյուղի արևմտյան հատվածից և թափվում է առավել ջրառատ գետ՝ Յանգալա։ Գետի երկարությունը 28 կմ է, իսկ ավազանի մակերեսը՝ 168 կմ²։


== Արտաքին հղումներ ==
Գետի նկարագրությունը


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Վինլա

Մեծ Վինլա (ռուս.՝ Большая Винла), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Իժմա գետի աջ ափից 250 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 41 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300112103000076950
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007695
Ավազանի կոդը — 03.05.03.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ռևետ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռևետ (այլ կիրառումներ)Ռևետ (ռուս.՝ Реветь, բաշկիրերեն՝ Рәүәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 163 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տրիֆլուզալ

Տրիֆլուզալը  թրոմբոցիտների ագրեգացիայի արգելակիչ է, որն առաջին անգամ սկսել է շրջանառվել Իսպանիայում 1981թ-ից։ Ներկայումս այն հասանելի է Եվրոպայի, Ասիայի, Աֆրիկայի և Ամերիկայի 25 երկրներում։ Դեղամիջոցը ացետիլսալիցիլաթթվի ածանցյալ է, որի բենզենային օղակի ջրածնի ատոմը տեղակալված է տրիֆլուրոմեթիլ (եռֆտորմեթիլ) խմբով։ Վաճառքային անուններն են Disgren, Grendis, Aflen, Triflux։ 


== Ազդեցության մեխանիզմը ==
Տրիֆլուզալը թրոմբոցիտների ագրեգացիան արգելակում է հետևյալ մեխանիզմներով․

արգելակում է ցիկլոօքսիգենազ ֆերմենտը՝ արգելակելով թրոմբոքսան A2-ի սինթեզը, այդպիսով կանխելով ագրեգացիան,
կանխում է անոթային պրոցտացիկլինի գործունեությունը,
արգելակում է NFkB-ին, որը կարգավորում է VCAM-1-ի (անհրաժեշտ է թրոմբոցիտների ագրեգացիայի համար) ի-ՌՆԹ-ի էքսպրեսիան,
արգելակում է ֆոսֆոդիէսթերազ ֆերմենտը՝ բարձրացնելով ցԱՄՖ-ի կոնցենտրացիան և խաթարելով կալցիումի իոնների մոբիլիզացիան,
նեյտրոֆիլներում բարձրացնում է ազոտի օքսիդի կոնցենտրացիան։


== Կիրառման ցուցումները ==
Տրիֆլուզալի կիրառման ցուցումներն են․

սիրտ-անոթային պաթոլոգիաների կանխարգելում,
գլխուղեղի կաթված և սրտամկանի ինֆարկտ,
թրոմբոպրոֆիլակտիկա նախասրտերի շողացման դեպքում։


== Ֆարմակոկինետիկա ==
Տրիֆլուզալը ներծծվում է բարակ աղիներից։ Կենսամատչելիությունը տատանվում է 83-100% արժեքներում։ Էսթերազով մետաբոլիզմի ենթարկվելուց հետո այն վերածվում է ակտիվ մետաբոլիտ 2-հիդրօքսի-4-տրիֆլուորոմեթիլ-բենզոյաթթվի։


== Ծանոթագրություններ ==
Ականանետային դիվիզիոն

Ականանետային դիվիզիոն, ՊԲ ստորաբաժանում։ Կազմավորվել է 1992 թվականի փետրվարին՝ 120 մմ-անոց ականանետների և 122 մմ-անոց հաուբիցների հիմքի վրա՝ որպես առանձին մարտական միավորում։ Հրամանատար՝ Ս․ Լիսենկո։ Մանսակցել է Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի (Սրխավենդ), Ասկերանի (Ջանհասան, Նախիջևանիկ), Մարտունիի (Կարմիր Շուկա) շրջանների, Շուշիի, Կրկժանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1992 թվականի օգոստոսին մարտկոցի հիմքի վրա կազմավորվել է դիվիզիոն՝ 3 մարտկոցներով, հրամանատարներ՝ Լ․ Միրզաբեկյան, Ա․ Առաքելյան, Գ․ Ավանեսյան։ 1993 թվականի հունիսին ականանետային դիվիզիոնը լուծարվել է և ներառվել 82 մմ-անոց ականանետային դիվիզիոնի մեջ։
Ռիսբերմ

Ռիսբերմ (հոլ.՝ rijsberm, rijs - ձող, ճյուղ և berm - պատնեշ, թումբ), գետի հունի կամ ջրանցքի ամրացված տեղամաս՝ ջրհորի ետևում։ Նախատեսված է գետի հունը ողողումից պաշտպանելու, բաբախումները մարելու, ջրային հոսքի արագությունը հավասարեցնելու, նվազեցնելու համար։ Ռիսբերմի ջրհարին հարող մասը սովորաբար պատրաստվում է բետոնե և երկաթբետոնե ծածկերի կամ գերանավանդակների ձևով, իսկ վերջնամասը՝ գաբիոններից, ճեղաններից, քարալիցքերից։
Բազե կամավորական ջոկատ

«Բազե» կամավորական ջոկատ։ Կազմավորվել է 1989 թվականին Բերդ քաղաքում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ 1990 թվականին միավորվել է Բերդի կամավորական ջոկատի հետ և մասնակցել Տավուշի (Ներքին Կարմիրաղբյուր, Այգեպար, Մովսեսգյուղ, Չորաթան) և Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Ջոկատի հրամանատարն է եղել Խ. Աթոյանը։ Ջոկատից զոհվել է 1 ազատամարտիկ։
Թեքեքյոյ

Թեքեքյոյ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կրինիչկի (գյուղ, Լեբեդինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրինիչկիԿրինիչկի (ուկրաիներեն՝ Кринички), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինի շրջանում։
1988 թվականի տվյալներով Կրինիչկի գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Զուբովշչինա (գյուղ, Կորոստենի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶուբովշչինաԶուբովշչինա (ուկրաիներեն՝ Зубівщина), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1876 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զուբովշչինա գյուղում բնակվում էր 224 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,735 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 304,76 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ստեփան Սաֆրազյան

Ստեփան Մանվելի Սաֆրազյան (1853, Վերին Ագուլիս - օգոստոսի 6 (19), 1913, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), հայ դերասան, թատերական գործիչ։


== Գործունեություն ==
1874 թվականից հանդես է եկել Թիֆլիսում՝ Գ. Չմշկյանի թատերախմբում։ 1879-1882 թվականներին եղել է Թիֆլիսի հայոց մշտական դերասանական խմբում։ 1880 թվականին Պ. Ադամյանի հետ խաղացել է Ախալցխայում, Ալեքսանդրապոլում։ Կնոջ՝ Ալմա Սաֆրազյանի հետ գործել է նաև Բաքվում, Երևանում, Կարսում, Շուշիում, Գանձակում, Աստրախանում, Թավրիզում, Թեհրանում և այլուր։ Խաղացել է՝ Պեպո (Գ. Սունդուկյանի «Պեպո», հայերեն և ադրբեջաներեն), Արշակ Երկրորդ (Խ. Գալֆայանի «Արշակ Երկրորդ»), Հասան Ջալալ (Մուրացանի «Ռուզան»), Օթելլո (Շեքսպիրի «Օթելլո»), Ֆրանց (Շիլլերի «Ավազակներ»), Քին (Ա. Դյումա-հոր «Քին»), Միրզա Հաբիբ (Ախունդովի «Հաջի Կարա», ադրբ.) և այլն։ 1888 թվականին Թավրիզում առաջին անգամ բեմադրել է Գ. Սունդուկյանի «Պեպո»-ն՝ ադրբեջաներեն (Ա. Փանվելյանի թարգմանությամբ)։ 1908 թվականին խաղացել է Էլիզբարովի (Շիրվանզադեի «Պատվի համար») դերը և նվիրատվություն կատարել հայ թատերական շենքի կառուցմանը։


== Ծանոթագրություններ ==