Անահիտ Թոփչյան

Անահիտ Կարապետի Թոփչյան (օրիորդական ազգանունը Մկրտչյան, օգոստոսի 21, 1947(1947-08-21), Արթիկ, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 20, 2021(2021-09-20), Երևան, Հայաստան), հայ դերասանուհի, արձակագիր, թարգմանիչ։ Գրող Ալեքսանդր Թոփչյանի կինն է։ 1998 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1947 թվականին օգոստոսի 21-ին, Արթիկում։ 1971 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռուս բանասիրության բաժինը։ 1967-1991 թվականներին աշխատել է Երևանի Հ.Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոնում։ Խաղացել է ավելի քան 100 դեր կինոյում, հեռուստաթատրոնում, ռադիոթատրոնում և թատրոնում։ 1990 թվականին հիմնադրել է հեղինակային թատրոն, որի շրջանակներում հյուրախաղերով շրջագայել է բազմաթիվ երկրներում (Ֆրանսիա, ԱՄՆ, Շվեյցարիա, Գերմանիա, Կանադա, Լիբանան, Սիրիա, Կիպրոս)՝ լինելով թատերական բեմադրիչ, տեքստի հեղինակ, դերասան և գեղարվեստական ղեկավար։


== Դերեր կինոյում ==
Նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում`

1966 - «Լալվարի որսկանը» - Սոնա
1972 - «Վերադարձ» - Անահիտ
1972 - «Երկիր ց'պահանջ» - Ինգրիդ
1975 - «Իմ սիրտը լեռներում է» - դրվագ (Էլեն)
1976 - «Բաղդասարը բաժանվում է կնոջից» - Սալոմե
1976 - «Եվ այնժամ դու կվերադառնաս» - Աննա
1978 - «Իսկ երջանկությունը կողքիդ է» - Լեյլա
1979 - «Քեզ համար անցյալ գուշակիր» - Ասալ
1979 - «Եկվորը» (անավարտ) - Էյլուրիա
1980 - «Թռիչքն սկսվում է երկրից» - Անահիտ
1981 - «Լիրիկական երթ» - Ալիս
1981 - «Ատամնաբույժն արևելյան» - Սոֆի
1982 - «Ով է թակում դուռս» - Լաուրա
1982 - «Բատտերֆլյայի վերադարձը» - Ջեմմա
1987 - «Հատակում» - Վասիլիսա (տանտիրուհի)
1989 - «Դեմքով դեպի պատը» - Թեկզի


== Դերեր թատրոնում ==
Թատերական դերերից են՝

Եվա՝ Շտոկի «Աստվածային կատակերգություն»,
Էվա՝ Մյուլլերի «Մի բուռ մանրուք»,
Վալանտին՝ Անույի «Ուղևորն առանց ճամպրուկի»,
Դիանա՝ դե Ֆիլիպոյի «Ֆիլումենա Մարտուրանո»,
Լարիսա՝ Օստրովսկու «Անօժիտը»,
Հեռա՝ Զեյթունցյանի «Աշխարհի ամենատխուր մարդը»,
Կարմեն՝ Բեռլանգայի «Դահիճը»,
Կլեմենտին՝ Գորինի «Մոռանալ Հերոստրատին»,
Սոնա՝ Վ.Պետրոսյանի «Վերջին ուսուցիչը»,
Գերտրուդ՝ Շեքսպիրի «Համլետ»,
Լեդի Գրեյ, Եղիսաբեթ թագուհի՝ Շեքսպիրի «Կարմիր և սպիտակ վարդերի պատերազմը»,
Պոլինա՝ Դոստոևսկու «Խաղամոլը»,
Վարյա՝ Չեխովի «Բալենու այգի»,
Լիզա՝ Շմիտի «Ամուսնական փոքրիկ ոճիրներ» և այլն։


== Դերեր հեռուստաթատրոնում ==
Ջ.Պատրիկի «Տարօրինակ Միսիս Սևիջը» (1971)
Սյուզի, Մ.Պանյոլի «Տոպազ» (1971)
Աննա, Լ. Ֆրանկի «Կառլը և Աննան» (1974)
Ժ.Սիմենոնի «Մաժեստիկ» օտելի նկուղներում» - Ժիժի, (1975)
Ա. Լիյվեսի «Ինֆարկտ» (1975)
Դ. Սոլոմոնի «Դիոգենես - շունը» (1975)
Կորինա, Մ. Սեբաստյանի «Արձակուրդախաղ» (1976)
Մարի,«Մարի Օկտոբր» (1976)
Լիզելոտ, Ա.Շերելի «Չգրված նամակներ» (1977)
Միս Մուն, Ջ. Պրիստլիի «Սկանդալ, որը պատահեց...» (1977)
Կին, Լ. Շաշայի «Խաղ բարձր հասարակության համար» (1978)
Մամաեվա, Ա.Օստրովսկու «Բախտախնդիր մարդու օրագիրը» (1978)
Ելենա Անդրեևնա, Ա.Չեխովի «Քեռի Վանյան» (1979)
Մարտա, Լ. Ֆրանկի «Շրջադարձ» (1980)
Շազիկ հանըմ, Ե.Օտյանի «Թաղականին կնիկը» (1982)
Խ. Լովինեսկուի «Արվեստագետի մահը» (1982)
Հրանտ Մաթևոսյան «Չեզոք գոտին» (1983)
Ա. Քրիսթիի «Մեղադրող կողմի վկան» (1984)
Էլենի, Հ. Վարդանյանի «Կիբոսա - 7-րդ դար» (1984)
Ծերենցի «Հովնան Խութեցի» (1984)
Ա. Ժերիի «6-րդ հարկ» (1984)
Պրոսկուրինի «Սև թռչունները» (1986)
Հեղինե, Ժ.Ժիրոդուի «Տրոյական պատերազմը չի լինի» (1987)
Մ. Բերկյե-Մարինյիի «Վիճակախաղը» (1987)
Ա. Քրիստիի «Էնդհաուզի գաղտնիքը» (1989)
Անահիտ Թոփչյան. «Իմ մասին հաջորդ անգամ», մենադրամ (2002)


== Ռադիոթատրոն ==
Ժան Կոկտոյի «Ձայն մարդկային» - մոնոդրամ (1974)
Ալեքսանդր Թոփչյանի «Արտագերս» կամ Փառանձեմ թագուհին» - մոնոդրամ (1990)
Աննահիտ Թոփչյան «Լեդի բոմժ» մոնոդրամ (2002)
Անահիտ Թոփչյան «Աստ հանգչի...», մոնոդրամ, (2002)


== Ասմունք ==
Ռուբեն Սևակ - Բանաստեղծություններ, Հայաստանի Սփյուռքի նախարարության պատվերով, բանաստեղծի ծննդյան 125-ամյակի առթիվ, 2011 թ., Երևան


== Գրական ստեղծագործություններ ==
1990 թվականից տպագրվում է հայ, ռուս և օտար մամուլում՝ հանդես գալով հրապարակախոսական, արվեստաբանական հոդվածներով և գեղարվեստական արձակով։ 1991 թվականից բնակվում է Փարիզում, որտեղ 1992 թվականից տպագրվել է «Ռուսական միտք» շաբաթաթերթում և այլ թերթերում, ամսագրերում։ Ունի բազմաթիվ թարգմանություններ՝ կատարած ֆրանսիական գրականությունից։ Նրա պատմվածքները թարգմանվել են ֆրանսերեն, իսպաներեն, գերմաներեն, անգլերեն, ռումիներեն, հունարեն, վրացերեն։ Հեղինակել է «Lady S.D.F.», «Հայելի», «Մենախոսություն գժանոցից», «Անհասցե տիկինը» ժողովածուները, «Անհետացում», «Տագնապ» վեպերը։ 2012 թվականին նրա «Մարաթոն» պատմվածքը բեմադրվել է Փարիզի Դ.Միյոյի անվան թատրոնում։


== Թարգմանություններ ֆրանսերենից հայերեն և ռուսերեն ==
Լիլիան Վուտերս, Շառլոտ կամ Մեքսիկական գիշեր, պիես, 2004 թ., «Լուսաբաց»
Պոլ Էմոն, Ճռնչոց կամ այլ աղմուկներ, պիես, 2005 թ., «Լուսաբաց»
Ժակ Անրար, Կանանց գույները, պիես, 2005 թ., «Լուսաբաց»
Էրիկ-Էմանուել Շմիտ, Ամուսնական փոքրիկ ոճիրներ, պիես, 2005 թ., «Լուսաբաց»
Սիլվիան Դյուպյուի, Ես՝ անիծյալս..., պիես, 2006 թ., «Լուսաբաց»
Միշել Ֆաբիան, Իոկաստե, պիես, «Գարուն», թիվ 9, 1999 թ.
Հերբերտ Մայեր, Կայզերին Կառլոտտա, պիես, «Գարուն», -8 1998
Հերբերտ Մայեր, Ներկայացում, պիես, «Գարուն», -8, 1998
Սիլվիան Դյուպյուի, Երկրորդ անկում կամ Գոդո, պիես, 2008 թ., «Լուսաբաց»։
Сильвиан Дюпюи, Проклятая, пьеса, 2010г. Ереван, изд., «Лусабац» (ռուս.)
Ա. Ստրինդբերգ, Մադմազել Ժյուլի, 2009 թ., «Լուսաբաց»


== Թարգմանություններ հայերենից ռուսերեն ==
Торгом Постаджиян - Рассказы, «Литературная Армения», 2006 (ռուս.)
Александр Топчян, Операция-Банк Оттоман (роман), «Лит. Армения», N 3-4, 2010 (ռուս.)
Александр Топчян, Операция-Банк Оттоман (роман), Москва, изд. «Юнипресс», 2012 (ռուս.)


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստի կոչում (1987)
Ռուբեն Սևակի անվան մրցանակ (1987)
Վահան Թեքեյանի անվան մրցանակ (1992)2010 թվականին պարգևատրվել է «Հայը 21-րդ դարասկզբին» գրական մրցանակով՝ «Անհետացում» վեպի համար։


== Ծանոթագրություններ ==