armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վիրտուալ աստղադիտարան

Վիրտուալ աստղադիտարանը (անգլ.՝ Virtual Observatory (VO)) այն տեսլականն է, որ աստղագիտական տվյալների հավաքածուները և այլ ռեսուրսները պետք է աշխատեն որպես անխափան ամբողջություն։


== Նկարագրություն ==
ԱՄՆ վիրտուալ աստղադիտարանը ծրագրային ապահովման ենթակառուցվածքի և զարգացման նախագիծ էր այն նախագծված էր ինչպես գործառնական Վիրտուալ աստղադիտարանի ստեղծումը սկսելու, այնպես էլ միջազգային Տեսողական աստղադիտարանի ջանքերի հետ ԱՄՆ-ի համակարգումն ապահովելու համար: Վիրտուալ աստղադիտարանի գաղափարն է ապահովել այն միջոցները, որոնց միջոցով աստղագետը կարող է բացահայտել, մուտք գործել և անխափան կերպով մշակել տվյալները՝ անկախ դրանց ֆիզիկական գտնվելու վայրից: Վիրտուալ աստղադիտարանի նպատակը ամենահեշտ նկարագրվում է Համաշխարհային ցանցի (World Wide Web) անալոգիայի միջոցով: Մեկ հիպերհղումից մյուսը թերթելիս օգտատերը կարող է մուտք գործել փաստաթղթերի հսկայական շարք: Սրանք կառուցված են բազմաթիվ տարբեր մարդկանց և կազմակերպությունների կողմից և տարածված են ամբողջ աշխարհում, բայց օգտատիրոջը թվում է, թե իր համակարգչում են: Վեբը թափանցիկ է: Վիրտուալ աստղադիտարանի նպատակն է հասնել աստղագիտական ​​տվյալների նույն զգացողությանը՝ որ այդ ամենը հասանելի լինի մեկ թափանցիկ համակարգում ուսումնասիրելու համար: VO-ն թույլ է տալիս աստղագետներին հարցաքննել բազմաթիվ տվյալների կենտրոններ անխափան և թափանցիկ եղանակով,ապահովում է նոր հզոր վերլուծության և վիզուալացման գործիքներ այդ համակարգում,և տվյալների կենտրոններին տալիս է ստանդարտ շրջանակ՝ ծառայությունների հրապարակման և մատուցման համար՝ օգտագործելով իրենց տվյալները:Դա հնարավոր է դառնում տվյալների և մետատվյալների ստանդարտացման, տվյալների փոխանակման մեթոդների ստանդարտացման և ռեեստրի օգտագործման շնորհիվ, որը թվարկում է հասանելի ծառայությունները և ինչ կարելի է անել դրանց հետ:Միջազգային վիրտուալ աստղադիտարանի դաշինքը(The IVOA (International Virtual Observatory Alliance)) ստանդարտների մարմին է, որը ստեղծվել է Վիրտուալ աստղադիտարանի նախագծերի կողմից՝ մշակելու և համաձայնեցնելու փոխգործունակության կենսական չափանիշները, որոնց հիման վրա կառուցվում են Վիրտուալ աստղադիտարանի իրականացումները:


== Վիրտուալ աստղադիտարանի կայքերի տեղեկատու ցուցակ ==
Argentinian Virtual Observatory
Armenian Virtual Observatory
Australian Virtual Observatory
Brazilian Virtual Observatory
Chilean Virtual Observatory
European Virtual Observatory
German Astrophysical Virtual Observatory
Hungarian Virtual Observatory
Iran Virtual Observatory
Italian Virtual Observatory
Japanese Virtual Observatory
Korean Virtual Observatory
Russian Virtual Observatory
Spanish Virtual Observatory
UK Virtual Observatory
US Virtual Astronomical Observatory
Virtual Observatory France
Virtual Observatory, India
Virtual Solar Terrestrial Observatory


== Ծանոթագրություններ ==
Շամթա

Շամթա (վրաց.՝ შამთა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրի Ծղարոյի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Աղավնիճ դեղատու

Աղավնիճ դեղատու (լատ.՝ Verbena officinalis), աղավնիճազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։


== Նկարագրություն ==
Ուղիղ քառանիստ ցողունով, մանր, անհոտ, հնգանդամ ծաղիկներով, 70 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Ստորին հակադիր տերևները կոթունավոր են, փետրաձև մասնատված և եռաբաժան, իսկ վերինները՝ պարզ և նստադիր։ Բաց մանուշակագույն ծաղիկները հավաքված են ցողունների գագաթներին՝ հասկանման ծաղկաբույլերում։ Ծաղիկն ունի անհավասար բլթակներով ձագարաձև խողովակ։ Պսակի խողովակում թաքնված են 4 առէջները։ Չոր պտուղը բաժանվում է 4 կնճռոտ, գորշ կամ շագանակագույն ընկուզիկների։


== Տարածվածություն ==
Որպես մոլախոտ աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների խոնավ ճահճոտ վայրերում։ Հանդիպում է Տավուշի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Արմավիրի, Արարատի մարզերում և Երևանում։


== Նշանակություն ==
Բուժական նպատակներով օգտագործում են ծաղկող ցողունի վերին մասը, տերևները, արմատները, երբեմն նաև սերմերը։ Թուրմը կիրառում են կոկորդի և բերանի խոռոչի ողողումների համար, իսկ եփուկը (թրջոցների միջոցով)՝ մաշկային ցանի, որքինի, պսորիազի, ֆուրունկուլների բուժման համար և այլն։ Բույսը պարունակում է դաբաղանյութեր, ստերոիդներ, լորձանյութեր, եթերային յուղեր, միկրոտարրեր և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Զույակովո

Զույակովո (ռուս.՝ Зуя́ково, բաշկիրերեն՝ Йөйәк), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 989 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խասգյուղ (այլ կիրառումներ)

Խասգյուղ, կարող է վերաբերել՝

Խասգյուղ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում
Խասգյուղ - գյուղ (ավան, գյուղաքաղաք) Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում
Բիտ Տարանզայի

Բիտ Տարանզայ, հնագույն երկիր Մարաստանում։ Հիշատակված է ասորեստանյան սեպագիր արձանագրություններում, Ումլիաշ և Պարսուա երկրների հետ+։


== Ծանոթագրություններ ==
Մհեր Բեժանյան

Մհեր Ավետիքի Բեժանյան (մայիսի 7, 1938(1938-05-07), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 29, 2000(2000-11-29), Վանաձոր, Հայաստան), հայ բանաստեղծ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1968 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Կիրովական (այժմ՝ Վանաձոր) քաղաքում։ 1956 թվականին ավարտել է Կիրովականի գյուղատնտեսական տեխնիկումը և Չկալով գյուղում (Լոռու մարզ) աշխատել որպես կրտսեր ագրոնոմ։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը, 1969 թվականին՝ ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետը (երկուսն էլ՝ հեռակա)։ 1962-1969 թվականներին աշխատել է Կիրովականի երկրագիտական թանգարանում որպես ավագ գիտաշխատող, 1969-1971 թվականներին՝ Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտում, 1971-1974 թվականներին՝ ՀԳՄ Կիրովականի բաժանմունքում։ 1974 թվականից դասախոսել է Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտում։ Առաջին անգամ տպագրվել է Ալավերդու «Պղնձի ֆրոնտում» թերթում, 1956 թվականին։


== Մ. Բեժանյանի երկերի մատենագիտությունը ==
Փոքրիկ աղբյուր (բանաստեղծություններ), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 52 էջ։
Քեզ փնտրող աչքեր (բանաստեղծություններ) Երևան, «Հայաստան», 1975, 96 էջ։
Անձրևի քաղաքը (բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 116 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մհեր Բեժանյանի բանաստեղծություններից
Տրիբանո

Տրիբանո (իտալերեն՝ Tribano), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Պադովա գավառում։ Սահմանակից է Անգվիլարա Վենետա, Բանիոլի դի Սոպրա, Կոնսելվե, Մոնսելիչե, Պոցցոնովո, Սան Պիետրո Վիմինարիո համայնքներին։
Բնակչությունը՝ 3951 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 208 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 19 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 35020։ Հեռախոսային կոդ՝ 049։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==
Լեշեր

Լեշեր (ֆր.՝ Leychert), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Լավլանե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09166։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 107 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 63 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 47-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 16-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 74,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 81,1 %)։ 47 աշխատունակ բնակիչներից 43-ը աշխատում էին (21 տղամարդ և 22 կին), անաշխատանք էին 4-ը (2 տղամարդ և 2 կին)։ 16 անգործունակ մարդկանցից 5-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 6-ը թոշակառու, 5-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Լեշեր» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-18-ին։ Վերցված է 2012-1-18 
«Լեշեր» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-03-ին։ Վերցված է 2013-01-24
Վոշենկա

Վոշենկա (ռուս.՝ Вошенка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վլադիմիրի մարզում, Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոլոկշա գետի աջ ափին՝102 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկսկոմի ավազանային շրջանին գետն է։ Գետավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010300712110000032136
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110003213
Ավազանի կոդը - 09.01.03.007
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Հանգ (այլ կիրառումներ)

Հանգ, կարող է վերաբերել՝

Հանգ - չափածո ստեղծագործության հնչյունային ձևավորման հիմնական կողմերից մեկը
Հանգ - երկու իրար միացած մետաղական կորնթարդ հատվածներից կազմված հարվածային երաժշտական գործիք
Չորովոդա

Չորովոդա (ալբ․՝ Çorovodë, Çorovoda), քաղաք Ալբանիայի հարավում։ Սկրապարի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 14 046 մարդ (2006 թվականի տվյալներով)։ Քաղաքի անունը բուլղարերենից թարգմանաբար նշանակում է սև ջուր։
Քաղաքը տեղակայված է Օսումի գետի ափին՝ նրա միջին հոսանքում, որտեղ Չորովոդա գետը միանում է Օսումիին։
Քաղաքի միջով անցնող Օսումի գետն առաջացրել է կանյոն ու քարանձավներ։ Կանյոնում անցկացվում են նավակով զբոսանքներ։ Քաղաքի տեսարժան վայրերից է նաև Ura e Mesit թուրքական կամուրջը Չորովոդա գետի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրասիմիր Ավրամով

Կրասիմիր Ավրամով (բուլղարերեն` Крассимир Аврамов, նոյեմբերի 5, 1972(1972-11-05), Սլիվեն, Բուլղարիա), բուլղարացի երգիչ, ով 2009 թվականի մայիսին Illusion երգով ներկայացրել է Բուլղարիան Եվրատեսիլ 2009-ում և մրցույթի կիսաեզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 16-րդ հորիզոնականը, ինչը թույլ չի տվել, որ նա հանդես գա նաև եզրափակիչ փուլում։ Հայրենի Բուլղարիայում Կրասիմիր Ավրամովը հայտնի է «Մարդ-ձայն» պատվանունով (բուլղար․՝ Човекът-Глас): Համերգներով շրջագայել է Բուլղարիայում և եվրոպական այլ երկրներում։ 2016 թվականին իր առաջին համերգն է տվել նաև մայրաքաղաք Սոֆիայում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
1997 - Silent Voices
2005 - Popera
2009 - The Best of Krassimir


== Արտաքին հղումներ ==
Krassimir.com – Պաշտոնական կայք (Bulgarian)
Krassimir.com – Պաշտոնական կայք (English)
Սևջուր

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սևջուր (այլ կիրառումներ) Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մեծամոր (այլ կիրառումներ)Սևջուր, Մեծամոր, գետ Հայաստանի Արարատի և Արմավիրի մարզերում։ Ունի 40 կիլոմետր երկարություն, Հայաստանի մյուս գետերի համեմատությամբ ամենահաստատուն ռեժիմ ունեցող գետն է։ Սկիզբ է առնում Մեծամոր լճից և սնվում Արագածի ստորոտում գտնվող աղբյուրներից, հոսում է շատ դանդաղ, մեծ մասամբ ճահճապատ ափերի միջով և ապա թափվում Արաքս։ Նրա ակունքները, ինչպես և Մեծամոր լճի ճահճացած ափերը, օգտագործում են կուղբի (ջրշան) պահպանման ու բազմացման համար։ Կուղբի կլիմայավարժեցումը այստեղ կարելի է համարել ավարտված։ Թանկարժեք մորթի ունեցող այս փոքրիկ կենդանին այժմ Սևջուր գետի հովտով հասել է Արաքս և ապա նրա ճահճապատ ափերով իջել մինչև գրեթե ընդհուպ Կուր-Արաքսյան դաշտավայրի մատույցները։
Սևջուրն Արաքսի գետախառնուրդից մոտ 15 կիլոմետր հեռավորության վրա իր մեջ է ընդունում Քասաղ գետը և դառնում Հայաստանի ամենաջրառատ գետերից մեկը։


== Ծանոթագրություններ ==
Չորս տարերքներ (Արչիմբոլդո)

Չորս տարերքներ (իտալերեն՝ l Quattro elementi), գեղանկարչական շարք` կազմված չորս նկարներից («Հող», «Ջուր», «Կրակ» և «Օդ»), ստեղծված Ջուզեպպե Արչիմբոլդոյի կողմից (իտալերեն՝ Giuseppe Arcimboldo, 1527-1593) 1966 թվականին։ «Կրակ» և «Ջուր» կտավները պահվում են Վիեննայի արվեստի պատմության թանգարանում, «Հողը»` Վիեննայի Լիխտենշթեյնի հավաքածուում։ «Օդը» կտավի բնօրինակը չի պահպանվել։ Պատճենը գտնվում է Շվեցարիայում` մասնավոր հավաքածուում։ Դիմանկարներն արված են փայտի վրա, յուղաներկով։ Կտավներն ունեն հետևյալ չափսերը` «Կրակը»` 66,5 × 51 սմ, «Ջուրը»` 66,5 × 50,5 սմ, «Օդը»` 74,4 × 56 սմ, «Հողը»` 70 × 49 սմ։  


== Պատմություն ==
Ջուզեպպե Արչիմբոլդոն նախ և առաջ հայտնի է իր «Տարվա եղանակները» («Գարուն», «Ամառ», «Աշուն», «Ձմեռ») և «Չորս տարրեր» այլաբանական ցիկլերով, որոնք նկարիչը կայսր Մաքսիմիլիան II-ին նվիրել է 1569 թվականին։ Նկարները նախատեսված են Հաբսբուրգների կայսերական արքունիքի մեծությունը ցույց տալու և նրանց կառավարման կայունությունը հաստատելու համար։ 16-րդ դարում դրանք բավականին նորարարական աշխատանքներ էին` հագեցած դետալներով, որոնք Արչիմբոլդոն ներդաշնակորեն միավորել է մարդկային կերպարներին։


== Նկարագրություն ==
Արչիմբոլդոյի դիմանկարները ցույց են տալիս Գեշտալտի տեսությունը` (գերմ.՝ Gestalt) ձևի ընկալման տեսությունը։ Մարդը նախ տեսնում է մեծ ընդհանուր ձև, ապա նկատում դրա մանրամասները։ Որոշ ժամանակ դիտելիս «Ջուրը» կամ «Հողը» ընկալվում են որպես դիմանկարներ, և միայն դրանից հետո ենք մենք տեսնում ձուկ կամ կենդանիներ։ Արչիմբոլդոն կանոնակարգում է առանձին երևույթների բազմազանությունը` տալով նրանց մարդկային ձև։ Բոլոր դիմանկարները նկարվում են պրոֆիլով և նայում են միմյանց` կազմելով միասնություն։ «Տարվա եղանակների» նման, «Չորս տարերքները» կազմված են բնական շնչավորված և անշունչ առարկաներից։ «Հողը» բաղկացած է բազմաթիվ փոխկապակցված ցամաքային կենդանիներից։ Եղջերավոր եղջերուները շրջապատում են երկրի գլուխը՝ ձևավորելով «թագ»։ Օդը հավաքվել է թռչունների անթիվ քանակից, որտեղ մեծ ուշադրություն է դարձվում կայսերական արծիվին և սիրամարգին։ «Ջուրը» ներկայացված է խառը ծովային կենդանիներով, ձկներով, խեցիներով և կարմիր կորալներով, որոնք նույնպես հիշեցնում են «թագ»։ Ծովային արարածներից ծնվում է կնոջ դիմանկար։ «Կրակը», ի տարբերություն այլ տարրերի, ստեղծվել է անշունչ առարկաներից։ Երկու կայծքար ձևավորել են քիթը և ականջը։ Այրվող անկյունները նման են կրակոտ մազերի։ Կրակի մարմինը նկարիչը հավաքել է զենքերից։ Երկգլխանի արծիվը և պարանոցի շուրջը փաթաթված շղթան` «Ոսկե բուրդ» շքանշանով` առավել վառ հիշեցնում են կայսր Մաքսիմիլիան Երկրորդի մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռադիչի (այլ կիրառումներ)

Ռադիչի, կարող է վերաբերել՝

Ռադիչի - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Եմելչևի շրջանում
Ռադիչի - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջանում
Ստանկի (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտանկիՍտանկի (ռուս.՝ Станки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գոլֆ մարզաձևը Օլիմպիական խաղերում

Գոլֆ մարզձևի մրցումները անց է կացվել միայն երկու ամառային Օլիմպիական խաղերի ժամանակ՝ 1900 և 1904 թվականներին , որից հետո դադարեցվել է։ Տեղի է ունեցել քվեարկություն՝ գոլֆ մարզաձևը ընդգրկելու 2012 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ծրագրում, սակայն առաջարկը մերժվել է։ 112 տարի հետո, ՄՕԿ-ի նստաշրջանում 2009 թվականի հոկտեմբերի 9-ին՝ Կոպենհագենում 63 կողմ և 27 դեմ ձայների առավելությամբ գոլֆ մարզաձևի փոխարեն Ռիոյի Խաղերի ծրագրում ընդգրվեց ռեգբի-7 ։


== Մրցումներ ==


== Մեդալների հաշվարկ ( 2016 թվականից հետո) ==


== Երկրներ ==


== Տես նաև ==
Գոլֆ մարզաձևի Օլիմպիական խաղերի հաղթողների ցանկը


== Արտաքին հղումներ ==
Գոլֆ մարզաձևը Օլիմպիական խաղերում Archived 2008-07-31 at the Wayback Machine. (անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Ալա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալա (այլ կիրառումներ)Ալա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նախերգանք

«Նախերգանք», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1890 թվականին։


== Պատմություն ==
«Նախերգանք» բանաստեղծությունը Թումանյանի կողմից գրվել է 1890 թվականին։ Այն «Հառաչանք» պոեմի նախերգանքն է։
Ինքնագիր տարբերակը չի պահպանվել։ Ըստ երևույթին այն կորել է 1908 թվականի դեկտեմբերի 23-ի լույս 24-ի գիշերը, երբ Ժանդարմերիան խուզարկել է բանաստեղծի բնակարանը և բռնագրավել տվյալ պոեմի ձեռագիրը։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1896 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած «Դաշնակներ» (փոփոխված տարբերակ)  գրքում (էջ 3-4), այնուհետև՝ 1903 թվականին Թիֆլիսում լույս տեսած բանաստեղծությունների գրքում (էջ 7-8), «Բանաստեղծություններ, Բաքու, 1908» (էջ 5-6),  «Բանաստեղծություններ, Կ․ Պոլիս, 1922» (էջ 7-8), ապա՝ «Հովհաննես Թումանյան, երկերի ժողովածու, գիտական հրատարակություն 6 հատորով, Երևան, 1940-1959» (էջ 28-29) գրքերում։
Պոեմի մյուս հատվածների հետ առաջին անգամ տպագրվել է Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության II հատորում (էջ 33-34)։
Արտատպվել է Կոստանդնուպոլսում՝ 1922 թվականին լույս տեսած բանաստեղծությունների ժողովածուից։
«Դաշնակներ, փոփոխված, Թիֆլիս, 1896» գրքում, ապա 1903, 1908 և 1922 թվականների ժողովածուների մեջ Թումանյանն այս բանաստեղծությունը դիտելով որպես իր ողջ ստեղծագործության նախերգանք, այն զետեղել է սկզբում։
Այդ բանաստեղծությամբ է բացվում նաև «Գեղարվեստական երկեր» ժողովածուն, որը հրատարակվել է 1934 թվականին՝ Եղիշե Չարենցի խմբագրությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնկիստա

Կոնկիստա, Կոլումբոսի կողմից Ամերիկայի հայտնագործումից և Կարիբյան ծովի կղզիներում ամրապնդվելուց հետո իսպանացիներն սկսեցին քայլ առ քայլ նվաճել Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկան։ Այդ գործընթացը ստացել է կոնկիստա (իսպաներեն՝ նվաճում, այստեղից էլ՝ կոնկիստադոր - նվաճող) անվանումը։ 1519 թվականին կոնկիստադոր Ֆ. Կորտեսը, որն ուներ 550 զինվոր, 16 ձի և 14 հրանոթ, ափ իջավ Մեքսիկայի ծովեզերքին։ Ացտեկներն առաջին անգամ էին տեսնում ոտքից գլուխ զրահավորված հեծյալ զինվորների։ Նրանց թվում էր, որ հեծյալը և ձին մեկ ամբողջություն են կազմում, այսինքն՝ նրանք սովորական մահկանացուներ չեն, այլ աստվածներ են։ Անսովոր էին նաև իսպանացիների առագաստանավերը։  
Ացտեկների վրա սարսափ էր ազդում հրազենը, իսկ երկաթին ինչպես նրանք, այնպես էլ Ամերիկայի մյուս ժողովուրդները ծանոթ չէին։ Բացի այդ, ացտեկների առասպելաբանության մեջ շրջում էր հետևյալ պատմությունը. գլխավոր աստվածներից մեկը՝ Կեցալկոատլը (բառացի՝ Փետրավոր օձ), իբր ասել էր, թե ինքը կվերադառնա և հետ կվերցնի իր իսկ ստեղծած թագավորությունը։ 

Ացտեկների կարծիքով՝ Կորտեսը հենց այդ աստվածն էր։ Ացտեկների տիրակալ Մոնթեսուման փորձեց թանկարժեք նվերներով սիրաշահել Կորտեսին՝ նրան ուղարկելով մեծ քանակությամբ ոսկի և արծաթ։ Նա հուսով էր, որ Կորտեսը, վերցնելով նվերները, կհեռանար։ Սակայն վերջինս իր զորքով մնաց մայրաքաղաքում։ Վեց ամիս անց իսպանացիներն սկսեցին զբաղվել քաղաքի թալանով և նույնիսկ սրբապղծել տաճարները։ Բնակչությունն ապստամբեց և մեղադրեց Մոնթեսումային, որը դեռևս շարունակում էր հավատալ Կորտեսին։ Հուզումների ժամանակ գազազած ամբոխը սպանեց արքային։ Իսպանացիները վտարվեցին քաղաքից։ Սակայն որոշ ժամանակ անց Կորտեսը, դաշնակցելով ացտեկներին թշնամի ցեղերի հետ, վերադարձավ Տենոչտիտլան և 225 օր տևած պաշարումից հետո 1521 թվականին գրավեց այն։ 

Մի քանի տարի անց սկսվեց Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի նվաճումը։ 1527–1533 թվականներին մեկ ուրիշ կոնկիստադոր՝ Ֆ. Պիսսարոն, փոքր ջոկատով խաբեությամբ մտավ ինկերի մայրաքաղաք Կուսկո և ձերբակալեց նրանց վերջին կայսրին։ Իսպանացիների ձեռքն ընկան արքայական պալատի և տաճարների գանձերը։ Նույն ժամանակներում իսպանացի կոնկիստադորները գրավեցին Մեքսիկայի հարավը՝ մայաների երկիրը, նաև ներկայիս Կոլումբիան և Չիլին։ Նվաճումներից տարիներ անց Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում իսպանացիներն ստեղծեցին մի շարք փոխարքայություններ, որոնցից ամենախոշորները երկուսն էին՝ Նոր Իսպանիա (Մեքսիկա) և Պերու։ Հետագայում Պերուից անջատվեց Նոր Գրանադան (ժամանակակից Պանամա, Կոլումբիա և Էկվադոր) և Լա Պլատան (Արգենտինա, Ուրուգվայ, Բոլիվիա և Պարագվայ)։ 

Փոխարքաները կառավարում էին գաղութները Իսպանիայի թագավորի անունից և անսահմանափակ իշխանություն ունեին։ Փոխարքան անմիջականորեն ենթարկվում էր Մադրիդում արքայի կողմից ստեղծված Հնդկաստանների հարցերով Գերագույն խորհրդին։ Հնդկացիները, վտարվելով բարեբեր հողերից, աստիճանաբար վերահաստատվեցին լեռնային շրջաններում և ապրում էին մեկուսացված։ Նրանց կապը գաղութային վարչակազմի հետ սահմանափակվում էր հարկերի գանձմամբ և պարտադիր պարհակների կատարմամբ։ Իսպանացիներն ի վիճակի չէին վերացնելու դարերով պահպանվող նրանց ավանդական կենցաղը և սոցիալական կյանքի կազմակերպման ձևերը։ Հնդկացիների կառավարումը հեշտացնելու նպատակով իսպանացիները թույլ տվեցին նրանց առաջնորդներին՝ կասիկներին, պահպանել իրենց դերը։ Վերջիններս նույնիսկ իրավունք ստացան ձիով երթևեկելու և սառը զենք կրելու, ինչն արգելված էր շարքային հնդկացիներին։
Պրիյուտ (ավան, Կոնստանտինովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊրիյուտՊրիյուտ (ուկրաիներեն՝ Приют), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Պրիյուտ ավանում բնակվում էր 42 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Նիկոլայ Զենկո

Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Զենկո (բելառուս․՝ Мікалай Мікалаевіч Зянько, մարտի 11, 1989(1989-03-11), Օրշա, Վիտեբսկի մարզ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բելառուս ֆուտբոլիստ, հարձակվող։


== Ակումբային կարիերա ==
Նիկոլայ Զենկոն «Մինսկ» ֆուտբոլային ակումբի սան, 2007 թվականից ընդգրկվել է թիմի հիմնական կազմում, վարձավճարով հանդես է եկել այլ ակումբներում։
2011 թվականին տեղ է գրավել «Մինսկ» ակումբի հիմնական կազմում, իսկ 2012 թվականին վարձավճարով տեղափոխվել Մոգիլյովի «Դնեպր» ակումբ, որին օգնել է հաղթել առաջին դիվիզիոնում։
2013 թվականի հունվարին տեղափոխվել է «Դնեպր», բայց կորցրել է իր տեղը մեկնարկային կազմում և սովորաբար դաշտ էր դուրս գալիս որպես փոխարինող։ Նույն թվականի հուլիսին սկսեց հայտնվել մեկնարկային կազմում, սակայն հետագայում կրկին հայտնվել է պահեստայինների նստարանին։
2014 թվականի փետրվարին պայմանագիր է կնքել «Սլուցկ» ակումբի հետ. Սկզբում եղել է ակումբի հիմնական կազմի հարձակվող, բայց հետո տեղափոխվել է հարձակողական ոճի կիսապաշտպանի դիրք։ 2015 թվականի հունվարին երկարաձգել է «Սլուցկ» ակումբի հետ պայմանագրի ժամկետը։


=== Վիճակագրություն ===


=== Միջազգային ===
Մեկական խաղեր է անցկացրել Բելառուսի երիտասարդական հավաքականում և Բելառուսի օլիմպիական հավաքականում։


== Ձեռքբերումներ ==
Բելառուսի առաջին լիգայի չեմպիոն - 2012
Բելառուսի ֆուտբոլի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 2010


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը Sports.ru կայքում
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Կերպարվեստ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կերպարվեստ (այլ կիրառումներ)
Կերպարվեստ, տարածական արվեստների մի բաժինը, որը միավորում է գեղանկարչությունը, քանդակագործությունը, գրաֆիկան, դեկորատիվ-կիրառական արվեստը։ Ի տարբերություն տարածական արվեստների ոչ պատկերային տարատեսակների, կերպարվեստը արտացոլում է իրականությունը և տարածության մեջ ստեղծում է դիտարկելի, ակներև կերպարներ։


== Կերպարվեստի առանձնահատկությունները ==
Կերպարվեստի ստեղծագործություններում պատկերված գործողությունը խտացած, կենտրոնացած է մեկ պահի մեջ, արտաքուստ ստատիկ է և չի զարգանում ժամանակի ու տարածության մեջ ինչպես թատերական արվեստում, պարարվեստում կամ երաժշտության մեջ, սակայն դա չի խանգարում գաղափարներ մտքեր ու ապրումներ արտահայտելուն՝ չկորցնելով մեծ արվեստի իր ուժը։


== Հայտնի հայ կերպարվեստագետներ ==
1920-ական թվականներին գործում էին կերպարվեստի ճանաչված վարպետներ Մարտիրոս Սարյանը, Սեդրակ Առաքելյանը, Ստեփան Աղաջանյանը, Եղիշե Թադևոսյանը, Հակոբ Կոջոյանը։ Նրանց ստեղծագործական ավանդույթների հիման վրա Հայաստանում ստեղծվեց կերպարվեստի նոր դպրոց։ Այդ գործում բացառիկ է համաշխարհային ճանաչման արժանացած Մարտիրոս Սարյանի դերը։ Մարտիրոս Սարյանը մարմնավորել է հայրենիքի գեղեցկությունը։ Նրա կտավներին բնորոշ են վառ ու ներդաշնակ գույները, որոնք կարծես ճառագում են լույս ու ջերմություն։ Կերպարվեստի զարգացման կարևոր գրավականը կադրերի պատրաստումն է։ Այդ նպատակով 1922 թվականին Երևանում բացվեց գեղարվեստի դպրոց։ 1935 թվականին կազմակերպվեց Հայաստանի կերպարվեստի թանգարանը, որն այսօր գործող Հայաստանի ազգային պատկերասրահն է։
Հայ քանդակագործների ավագ սերնդի ներկայացուցիչներից են Սերգեյ Մերկուրովը, Արա Սարգսյանը, Երվանդ Քոչարը։ Մերկուրովի հայտնի գործերից է 1931 թվականին Երևանում տեղադրված Ստեփան Շահումյանի հուշարձանը։ Արա Սարգսյանի գործերից է «Սահակ Պարթև և Մեսրոպ Մաշտոց» խմբաքանդակը, որը տեղադրված է Երևանի պետական համալսարանի առջև։ Երվանդ Քոչարը նկարիչ-քանդակագործ է։ Նրա ամենանշանավոր ստեղծագործությունը Սասունցի Դավթի արձանն է Երևանի երկաթուղային կայարանի հրապարակում։
Պոլևայա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պոլևայա (այլ կիրառումներ)Պոլևայա (ուկրաիներեն՝ Польова), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դերգաչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1678 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պոլևայա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 452 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2609 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 173,25 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կոստանդնուպոլսի պաշարում (674-678)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոստանդնուպոլսի պաշարումներԿոստանդնուպոլսի պաշարում (674-678), ռազմական բախում Բյուզանդիայի և արաբական խալիֆայության միջև։ Արաբները չկարողանալով նվաճել քաղաքը, ենթարկում են այն շրջափակման։ Սակայն ձմռան գալուստը ստիպում է արաբներին կամաց-կամաց նահանջել։
Մինչև պաշարումը քրիստոնյա ասորի Կալինիկոսը հայտնաբերեց կայսրության համար "հունական կրակը"։ 677 թ-ին բյուզանդական նավատորմը հունական կրակի միջոցով Մարմարա ծովում ջախջախում է արաբներին, որի հետևանքով արաբները ստիպված հանում են շրջափակումը։ Այս հաղթանակը ստիպեց արաբներին կանգ առնել հաջորդող 30 տարիների ընթացքում։
Վիլյագոմես լա Նուևա

Վիլյագոմես լա Նուևա (իսպ.՝ Villagómez la Nueva) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտես Տորոսոս շրջանում։ Զբաղեցնում է 12.53 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 71 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 80 կմ հեռավորության վրա։
Մ.թ.ա. 762


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Պրելևո

Պրելևո (ռուս.՝ Прелево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Kobe Steel

Kobe Steel (հայ.՝ Կոբե Ստիլ), ճապոնական ընկերություն։ Ընկերությունն աշխատում է որպես առևտրային ապրանքանիշ Kobelco-ի համար։ 2011 թվականին ընկերությունը գրավել է 447-րդ տեղը Fortune Global 500 մրցությում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Լիիվա (գյուղ, Պիհտլա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼիիվաԼիիվա (էստ․՝ Liiva), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պիհտլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 15 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ալեքսանդր Տյումենև

Տյումենև Ալեքսանդր Իլյիչ (ռուս.՝ Александр Тюменев Ильич, օգոստոսի 12 (24), 1880, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 1, 1959(1959-06-01), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ և Կոմարովո, Kurortny District, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային պատմաբան։ ՍՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1932)։ Ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը (1904)։ 1928– 1931 թվականներին՝ Կոմունիստական ակադեմիայի Լենինգրադի բաժանմունքի, 1931–1938 թվականներին՝ Նյութական մշակույթի պատմության ակադեմիայի գիտաշխատող։ Ուսումնասիրությունները վերաբերում են Հին Հունաստանի, Հին Հռոմի և հինարևելյան ժողովուրդների պատմությանը, պատմության մեթոդաբանությանն ու սոցիոլոգիային։ Հեղինակ է անտիկ աշխարհի հասարակության պատմության առաջին մարքսիստ, աշխատությունների, որոնցում Հին Հունաստանի և Հին Հռոմի պատմությունը դիտել է որպես մեկ միասնական ստրկատիրական հասարակարգի պատմություն՝ զարգացման իրենց յուրահատկություններով և «Հին Շումերի պետական տնտեսությունը» (1956) մեծ երկիր, որտեղ բացահայտել է հին արլ. հասարակությունների սոցիալ տնտական հարաբերությունները։ Համեմատելով հին արլ. և անտիկ հասարակությունների պատմությունը, Տյումենևը եզրակացրել է, որ դրանք ստրկատիրական կարգի իրարից տարբեր երկու տիպեր են։ Կյանքի վերջին տարիներին զբաղվել է միկենյան հասարակության սոցիալական պատմության հարցերով։
Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Մենդելի առաջին օրենք

Մենդելի 1 օրենք, Մենդելի առաջին օրենքն իրենից ներկայացնում է առաջին սերնդի միակերպության կանոնը։ Եթե խաչասերվող օրգանիզմները միմյանցից տարբերվում են մեկ հատկանիշով, ապա այդպիսի խաչասերումը կոչվում է միահիբրիդային խաչասերում:Այսպիսով, միահիբրիդային խաչասերման ժամանակ ուսումնասիրվում է միայն մեկ հատկանիշ։


== Մենդելի փորձը ==
Մենդելը խաչասերեց ոլոռի դեղին և կանաչ բույսերով սերմերը։ Մենդելը իր փորձում օգտագործեց ոլոռի այն բույսերը, որոնք մի քանի սերունդ հետազոտվող հատկանիշի առումով անփոփոխ էին եղել և ճեղքավորում չէին տվել, այսինքն մաքուր գծեր էին և հետազոտվող հատկանիշի նկատմամբ դոմինանտ հոմոզիգոտ էին (AA) և ռեցեսիվ հոմոզիգոտ էին (aa)։


=== Առաջացած սերունդ ===
Մենդելի փորձում դեղին և կանաչ ոլոռների խաչասերումից առաջացած հիբրիդները դեղին էին։ Նույն արդյունքները ստացվեցին նաև այն ժամանակ, երբ Մենդելը խաչասերեց հարթ և կնճռոտ մակերևույթ ունեցող ոլոռներ։ Առաջացած բոլոր ոլոռներն ունեին հարթ մակերևույթ։


=== Գենետիկ դրսևորում ===
Երկու հոմոզիգոտ ձևերի խաչասերման արդյունքում (aa և AA) ստացված հիբրիդային սերունդն արդեն հետերոզիգոտ էր, սակայն ուներ նույն ֆենոտիպը ինչ դոմինանտ հոմոզիգոտը։


=== Վարկածներ ===
Այս և մյուս արդյունքների հիման վրա Մենդելն առաջադրեց 4 վարկածներ։


==== Առաջին վարկած ====
Գոյություն ունեն գեների այլընտրանքային տարբերակներ, որոնք ժառանգական հատկանիշները պահպանող միավորներ են։ Օրինակ՝ ոլոռի գույնը որոշող գենը կանաչի դպեքում հանդես է գալիս մեկ, իսկ դեղինի դեպքում՝ այլ տեսակով։ Գենի այլընտրանքային տարբերակները կոչվում են ալելներ։


==== Երկրորդ վարկած ====
Ժառանգական յուրաքանչյուր հատկանիշի համար օրգանիզմը ժառանգում է 2 ալել՝ յուրաքանչյուր ծնողից մեկական։ Այս ալելները կարող են նույնը, կամ տարբեր լինել։ Այն օրգանիզմը, որն ունի միևնույն գենի 2 նույնական ալել, կոչվում է հոմոզիգոտ։ Իսկ այն օրգանիզմը, որն ունի միևնույն գենի 2 տարբեր ալելներ կոչվում է հետերոզիգոտ։


==== Երրորդ վարկած ====
Եթե ժառանգական զույգի երկու ալելները տարբեր են, ապա դրանցից մեկը որոշում է օրգանիզմի արտաքին տեսքը և կոչվում է դոմինանտ ալել, իսկ մյուսն օրգանիզմի արտաքին տեսքի վրա ոչ մի ազդեցություն չունի և կոչվում է ռեցեսիվ ալել։ Դոմինանտ ալելները նշանակաելիս օգտագործում են շեղագիր մեծատառեր (A), իսկ ռեցեսիվ ալելները ներկայացնելու համար շեղագիր փոքրատառեր (a)։


==== Չորրորդ վարկած ====
Սերմնաբջիջը կամ ձվաբջիջը ժառանգական յուրաքանչյուր հատկանիշի համար կրում է միայն մեկ ալել, քանի որ ալելների զույգի երկու անդամները ճեղքավորվում են գամետների առաջացման ժամանակ։ Այս պնդումը այժմ հայտնի է որպես ճեղքավորման օրնեք։ Երբ բեղմնավորման ժամանակ սերմնաբջիջն ու ձվաբջիջը միանում են, յուրաքանչյուրը ներդնում է իր ալելները՝ վերականգնելով սերնդի ալելների զույգ։
Ռեյնալդու Ջանեկինի

Ռեյնալդու Ջանեկինի (իտալերեն՝ Reynaldo Gianecchini, նոյեմբերի 12, 1972(1972-11-12), Սան Պաուլո, Բրազիլիա), բրազիլացի դերասան և ֆոտոմոդել է։


== Հատընտիր Ֆիլմագրություն ==
(2010)  - Կիրք  - Ֆրեդ
(2008)  - Քթի թաշկինակների միջև  - Ռոբերտու
(2007)  - Յոթ մեղքեր - Դանթե Ֆլորենտինու
(2007)   - Զարմիկ Բազիլիոն  - Ժորժի
(2005)  - Բելիսիմա  - Պասկուալ Սիլվա
(2004)  - Մեղքի գույնը  - Պակո Լամբերտինի/Ապոլլո Սարդինա
(2003)  - Կանայք սիրո մեջ  - Ռիկարդու
(2002)  - Սիրո երկիրը, սիրո հույսերը  - Թոնի
(2001)  - Եվայի երեխաները  - Ռիկարդու
(2000)  - Ընտանեկան գծեր  - Էդու


== Հղումներ ==
Ռեյնալդո Ջանեչինի։ Ալֆոնս, ով սիրահարվել է իր փառքին
Բրազիլիադա Archived 2009-02-10 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություն ==
Վլադիմիրովկա (Վրաստան)

Վլադիմիրովկա (վրաց.՝ ვლადიმიროვკა), գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետում։


== Տես նաև ==
Սամցխե-Ջավախք
Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետ


== Ծանոթագրություններ ==
Սաֆոնովո (քաղաքատիպ ավան, Սևերոմորսկ քաղաքային օկրուգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍաֆոնովոՍաֆոնովո (ռուս.՝ Сафоново), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի Սևերոմորսկ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5255 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Եսաուլկա (Տոմի վտակ)

Եսաուլկա (ռուս.՝ Есаулка), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 40 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Միքայել V Կալաֆաթոս

Միքայել V Կալաֆաթոս (հուն․՝ Μιχαήλ Ε΄ Καλαφάτης, 1015, Պափլոգոնիա, Բյուզանդական կայսրություն - օգոստոսի 24, 1042, Ստուդիասի վանք, Կոստանդնուպոլիս, Բյուզանդական կայսրություն), Բյուզանդիայի կայսր (1041-1042)։
Սեփաննոս Կալաֆաթոսի և Միքայել IV Պափլագոնացու քույր Մարիայի որդին։


== Ընտանիքը ==
Միքայել V Կալաֆաթոսի հայրը՝ Ստեփաննոս Կալաֆաթոսն (Խծուծող բանվոր) էր, իսկ մայրը՝ Մարիան, Միքայել IV Պափլագոնացու քույրը։ Նրա հոր մականունը արտացոլում էր իր մասնագիտությունը՝ նա խծուծում ու խեժապատում էր կառուցված նավերը։
Մարիան ու Միքայել IV Պափլագոնացին ունեին ևս 4 եղբայր՝

Ներքինի Հովհան Օրֆանոտրոֆ (Անապահովներին կերակրող) - զբաղեցրել էր կյուրապաղատի պաշտոն.
Նիկիտա, մահացել էր մինչև 1034 թվականը.
Կոստանդին - ներքինի
Գեորգի - ներքինի


== Ծագումը և իշխանության գալը ==
1034 թվականի ապրիլի 11-ին, Զատիկի նախօրեին լոգարանում Ռոմանոս III Արգիրոսի մահից հետ (խոսակցություններ են եղել, որ կայսրին թունավորել են Հովհան Օրֆանոտրոֆը և կայսրուհի Զոյան), իշխանությունը հայտնվում է վերջինիս ձեռքում։ Շուտով Հովհան Օրֆանոտրոֆը համոզում է տարիքավոր կայսրուհուն շուտափույթ միավորվել ամուսնությամբ Միքայելի հետ և նրան հռչակել կայսր։ Զոյային երկար համոզելու կարիք չի լինում, և իշխանությունը անցնում է եղբայրների ձեռքը՝ կայսրը Միքայել IV Պափլագոնացու և Հովհան Օրֆանոտրոֆի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Michael Angold. The Byzantine empire 1025—1204. (Longman, 2nd edition, 1997). ISBN 0582 29468 1.
Jonathan Harris. Constantinople: Capital of Byzantium. (Hambledon/Continuum, 2007). ISBN 978 1847251794.
Հալդենբերխե

Հալդենբերխե (հոլ.՝ Halderberge ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Բրաբանտ մարզում։ Տարածքը 74,64 կմ² է, բնակչությունը՝ 29.351 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.500 եվրո է։
Ջոն Գեյսի

Ջոն Ուեյն Գեյսի կրտսեր (անգլ.՝ John Wayne Gacy, Jr, մարտի 17, 1942(1942-03-17), , Չիկագո - մայիսի 10, 1994(1994-05-10)[…], Stateville Correctional Center, Crest Hill), ամերիկացի սերիական մարդասպան, որը 1970-ական թվականներին գողացել, բռնաբարել և սպանել է 33 դեռահաս տղաների, որոնցից վեցը մինչ օրս ճանաչված չեն։ Նրա զոհերից 26-ը թաղված էին իրենց տան կիսահարկում, ևս չորսը նետվել էին մոտակա գետի մեջ։ Նրան անվանում էին «Մարդասպան ծաղրածուն», քանի որ նա անում էր սոցիալական ծառայություններ շքերթներում և երեկույթների համար՝ ծաղրածուի հագուստով երեխաների համար, նա իրեն անվանում էր «Պոգո ծաղրածու», կերպար, որն ինքն էր ստեղծել։


== Կենսագրություն ==


=== Մանկություն ===
Ջոն Ուեյն Գեյսի կրտսերը ծնվել է 1942 թվականի մարտի 17-ին, նա ընտանիքում երկրորդ երեխան էր։ Նրա հայրը՝ Ջոն Սթենլի Գեյսի ավագը, հաճախ ծեծում էր մորը, հատկապես հղիության ժամանակ, որը ապագա սերիական մարդասպանի առողջության հետ խնդիրների գլխավոր պատճառներից էր։ Նրա հարազատ քրոջ խոսքերով Ջոնը եղել էր «իր հոր նմանակը»՝ բնավորությունը և սովորությունները։ Գեյսի ավագը նվազացնում և հարվածում էր ընտանիքի բոլոր անդամներին։ Գեյսի կրտսերը հաճախ գալիս էր մոր մոտ օգնության, որի պատճառով հայրը նրան անվանել է «մայրիկի տղա» և «քույրիկ»։ Մանկությունից Գեյսին աշխատավոր էր, բայց չէր կարողանում համապատասխանացվել իր հոր չափազանց բարձր ստանդարտներին, եթե նրա մոտ ինչ-որ բան չէր ստացվում, ապա Գեյսի ավագը նրան անվանում էր ապուշ։
Գեյթիի մահապատժին նախորդող ժամերին ուղղիչ կենտրոնի մոտ հավաքվել էր ավելի քան 1000 մարդ, որոնց մեծ մասը կողմ էր նրա մահապատժին, չնայած նրան, որ ներկա էին նաև մահապատժի դեմ մի քանի բողոքողներ։ Դատապարտության կողմնակիցներից ոմանք կրում էին շապիկներ, որոնք ակնարկում էին Գեյթիի նախորդ համայնքային ծառայությունները ՝ որպես ծաղրածու և երգիծական կարգախոսներով, ինչպիսիք են ՝ «ծաղրածուի համար արցունքներ չկան»։ Ներկայիս մահապատժի դեմ բողոքողները բողոքում էին լուռ մոմի լույսով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջոն Ուեյն Գեյսի կենսագրությունը Slaughter-House կայքում
Ջոն Ուեյն Գեյսը FBI-ի կայքում(անգլ.)
Ջոն Ուեյն Գեյսը Crimelibrary.com կայքում(անգլ.)
Find A Grave Entry(անգլ.)
Ջոն Գեյսի 33 զոհերը
Սերիական մարդասպան Ջոն Ուեյն Գեյսի կրտսեր
Դաժան մարդասպանը ծաղրածուի հագուստով։ Ինչու էին նրան երկար որոնում
Մորոզովա Դոլինա

Մորոզովա Դոլինա (ուկրաիներեն՝ Морозова Долина), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մորոզովա Դոլինա գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,434 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 129,03 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոդվալ

Կոդվալ (ֆր.՝ Caudeval), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 172 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.92 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.19 կմ² տարածք։
2013 թվականի հունվարից հանդիսանում է Վալ դը Լամբրոն համայնքի մաս։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 650 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 165 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 35 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 102 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 73-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 29։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,6 %։ 73 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 63 անձ (41 տղամարդ և 22 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (4 տղամարդ և 6 կին)։ 29 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Լեֆկա

Լեֆկա (թուրքերեն՝ Lefke, հուն․՝ Λεύκα), փոքր քաղաք և մունիցիպալիտետ Կիպրոսում, որը գտնվում է Մորֆու ծովածոցի մոտ։ Գտնվում է Գյուզելյուրթ շրջանի տարածքում և վերահսկվում է մասամբ ճանաչված Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն պետության կողմից։


== Պատմություն ==
XIV դարում քաղաքում հիմնականում բնակվել են հույները։ Այնուհետև Վենետիկյան ժամանակաշրջանում քաղաքը վերածվել է Վենետիկի գաղութ քաղաքի և քաղաքում գերակշռել են իտալական ծագում ունեցող կաթոլիկները։
Օսմանյան կայսրության կայացման շրջանում թուրքերն սկսել են գաղթել քաղաք։ 1963-1975 թվականների կիպրոսյան ճգնաժամի ժամանակ հույն բնակչության մեծամասնությունը լքել է քաղաքը։
Այժմ քաղաքից հարավ ձգվում է Կանաչ գիծը, որը կղզին բաժանում է երկու մասի։


== Քույր քաղաքներ ==
 Բերգամա, Իզմիր, Թուրքիա
 Սելևկիա, Մերսին, Թուրքիա
 Էլմադաղ, Անկարա, Թուրքիա
 Մալաթիա, Թուրքիա


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մոստիշչե (գյուղ, Կրոլևեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄոստիշչեՄոստիշչե (ուկրաիներեն՝ Мостище), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մոստիշչե գյուղում բնակվում էր 23 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
464

464 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 464 թվականն է, 
V դարի 64-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Զարեչիե (գյուղ, Վլադիմիր-Վոլինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶարեչիեԶարեչիե (ուկրաիներեն՝ Заріччя), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զարեչիե գյուղում բնակվում էր 1 590 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,93 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 404,58 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կուտի (գյուղ, Վոլխովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կուտի (այլ կիրառումներ)Կուտի (ռուս.՝ Кути), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլխովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ձնծաղիկ Արտյուշենկոյի

Ձնծաղիկ Արտյուշենկոյի (լատ.՝ Galanthus artjuschenkoae), շքանարգիզազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Սոխուկավոր բույս է, որի տերևները երկարավուն-նշտարաձև են, բաց կանաչ, անփայլ։ Ծաղկակիրը ծաղիկի ժամանակ տերևներից երկար է։ 35-40 մմ երկարությամբ ծաղիկներ սպիտակ են կամ կրեմագույն, ներքև թեքված։ Ծաղկապատի արտաքին մասերը ոչ մեծ հարթ սապատիկով են, ներքինները՝ վերին մասում շատ լայնացած։ Տուփիկը գնդաձև է կամ կարճ տակառիկանման։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է Իջևանի (Աչաջուր, Գետահովիտ, Թեղուտ գյուղերի շրջակայքում) և Զանգեզուրի (Շուրնուխ, Վաչագան, Ծավ, Շիկահող գյուղերի շրջակայքում) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հայաստանից բացի աճում է Թալիշում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ծովի մակարդակից 1100-1700 մ բարձրությունների վրա, միջին լեռնային գոտում, հաճարենու, կաղնու-բոխու անտառներում,  մամռապատ ժայռերում։ Ծաղկում է մարտ ամսին, պտղաբերում՝ ապրիլին։ Գեղազարդային դեղագործական բույս է։ Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։


== Պահպանություն ==
Խոցելի տեսակ է։ Անդրկովկասի էնդեմիկ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 20000  պակաս է, իսկ բնակության շրջանի մակերեսը՝ 2000 կմ²-ից պակաս։ Հիմնական սպառնալիքը ծաղիկների որպես արժեքավոր գեղազարդային բույս հավաքն է և անտառների հատումը։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված է CITES-ի կոնվենցիայի 2-րդ հավելվածում։ Բեռնի կոնվեցիայի հավելվածում ընդգրկված չէ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսանդր Պոլեժաև

Ալեքսանդր Իվանովիչ Պոլեժաև (ռուս.՝ Александр Иванович Полежаев, օգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 11), 1804, Ռուզաևկա, Insarsky Uyezd, Պենզայի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 16 (28), 1838, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), ռուս բանաստեղծ։ 
Եղել է կալվածատիրոջ և ճորտուհու որդի։ Մոսկվայի համալսարանն ավարտելուց (1826) հետո Նիկոլայ I–ի կարգադրությամբ զինվորության է ուղարկվել՝ «Սաշկա» պոեմում ինքնակալության դեմ երգիծական սուր հարձակումների համար, և մինչե կյանքի վերջը մնացել շարքային զինծառայող։ Ժամանակակիցները (այդ թվում՝ Ա․ Գերցեն, Ն․ Օգարյով) նրա ողբերգական ճակատագիրն ընկալել են որպես դեկաբրիստների շարժումը ճնշելու և ռեակցիայի ուժեղանալու հետևանք։ Պոլեժաևի մի շարք քնարական բանաստեղծություններ («Գերի իրոկեզի երգը, «Խեղդվող լողորդի երգը», «Զայրույթ» և այլն) արտահայտում են բողոք «ճնշողների աշխարհի տիրակալների» դեմ։ 1829-1833 մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասում, ռազմական գործողություններին, որոնց արտացոլումն են «Էրփելի» (1830) և «Չիր Ցուրտ» (1832) պոեմները։ Պոլեժաևի արձաններ են կանգնեցված Սարանսկում (1940) և Գրոզնիում (1950)։


== Ծանոթագրություններ ==
34

Այս հոդվածը 34 թվականի մասին է։ Տես նաև 34 թվի մասին հոդվածը։
34 թվական, ոչ նահանջ տարի, որն, ըստ Գրիգորյան օրացույցի, սկսվում է կիրակի օրը։ Այն մեր թվարկության 34-րդ տարին է, 1-ին հազարամյակի 34-րդ տարին, 1-ին դարի 34-րդ տարին, 1-ին դարի 4-րդ տասնամյակի 4-րդ տարին, 30-ական թվականների 4-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ռոկֆոր լե Կասկադ

Ռոկֆոր լե Կասկադ (ֆր.՝ Roquefort-les-Cascades), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Լավլանե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09250։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 100 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 57 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 37-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 20-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 64,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 72,7 %)։ 37 աշխատունակ բնակիչներից 32-ը աշխատում էին (19 տղամարդ և 13 կին), անաշխատանք էին 5-ը (2 տղամարդ և 3 կին)։ 20 անգործունակ մարդկանցից 5-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 9-ը թոշակառու, 6-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Ռոկֆոր լե Կասկադ» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-18-ին։ Վերցված է 2012-1-17 
«Ռոկֆոր լե Կասկադ» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-03-ին։ Վերցված է 2013-01-24
(21738) Շվանկ

(21738) Շվանկ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(21738) Շվանկ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լագերնի (Օռլովսկի շրջան)

Լագերնի (ռուս.՝ Лагерный), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օռլովսկի շրջանում։ Մտնում է Կամեննո-Բալկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Բորորո

Բորորո, հնդկացի ազգ Բոլիվիայում (2 հազար մարդ) և Բրազիլիայում (հազար մարդ)։ Ինքնանվանումը՝ օրարիմուգուդոգե, այսինքն՝ «օրարի ձկների մարդիկ»։ Բրազիլիայում հիմնականում ապրում են Մատու Գրոսու նահանգում։ Լեզուն բորորոն է՝ բորորոների լեզվաընտանիքից։ Դավանում են քրիստոնեություն և պահպանում ավանդական հավատալիքները։


== Պատմություն ==
18-րդ դարում բորորոներն առաջին շփումներն են հաստատել եվրոպացիների հետ։ Այդ ընթացքում նրանք ապրում էին Գուապորե և Արագուա գետերի ավազաններում։ 20-րդ դարում ձուլվել են։ Բաժանվել են երկու խմբի՝ արևմտյան և արևելյան։ Արևմտյան խմբում առանձնանում էր ևս մեկ հատուկ խումբ՝ ումուտինան, ինքնանվանումը՝ բալորիե։ Նրանք բոլորից տարբերվում էին մշակութային և մարդաբանական առումներով։
20-րդ դարի կեսերին նրանք խառնվել են շավանտե ժողովրդի հետ։


== Տնտեսություն ==
Հիմնական զբաղմունքներն են երկրագործությունը, ձկնորսությունը, որսորդությունը, հավաքչությունը։ Հիմնական մշակաբույսերն են եգիպտացորենը, դառը և քաղցր մանիոկան, բրինձը, բամբակենին, ծխախոտը և այլն։
Տղամարդկանց առօրյա հագուստ է ծառայում սեռական օրգաններին դրված տերևը։ Արարողությունների ժամանակ կրում են զարդարանքներով, տարբերիչ նշաններով գոտի։ Ստորին շուրթը դակում էին զարդեր կրելու համար։ 
Ավանդական կացարանը երկար շալաշն էր, 20-րդ դարում սկսել են կառուցել երկթեք տանիք ունեցող ուղղանկյուն տներ, որոնք փոխառել են կրեոլներից։


== Սոցիալական կազմակերպվածություն ==
Ընտանիքն ընդլայնված է։ Սերունդը մայրական գծով է, տոտեմային։ Ցեղը բաժանված էր էկզոգամ ֆրատրիաների։ Նրանց տները գտնվում էին գյուղի ծայրերում՝ իրար դիմաց։ Գյուղն ունեցել է օղակաձև հատակագիծ, կենտրոնում տղամարդկանց տունն է եղել։ Հուղարկավորության արարողությունները, տղամարդկանց նախաձեռնություններն անցկացվել են առանց կանանց (արգելք)։
Արարողություններն անցկացվել են պարզունակ երաժշտական գործիքների օգտագործմամբ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Across Unknown South America by Arnold Henry Savage Landor
Березкин Ю. Е. Голос дьявола среди снегов и джунглей. Лениздат.-1987.
Ուրմե

Ուրմե, երկրամաս Վանի թագավորությունում, Վանա լճի արևմտյան և հարավ-արևմտյան կողմում։ Հիշատակվում է Վանի թագավոր Մենուայի (մ․թ․ա․ 810-786) սեպագիր արձանագրություններում։ Ենթադրվում է, որ Ուրմե երկարմասի հետ են կապված Ուրմիա լճի և Մուշի գավառի Ուրման գյուղի անվանումները։


== Տես նաև ==
Արմե-Շուպրիա


== Ծանոթագրություններ ==