armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Քիմիական ռեակցիայի ջերմային էֆեկտ

Քիմիական ռեակցիայի ջերմային էֆեկտ, տվյալ քիմիական ռեակցիայի ընթացքում կլանված ջերմության և կատարված արտաքին աշխատանքի (չհաշված արտաքին ճնշումը հաղթահարելու աշխատանքը) հանրահաշվական գումարը։ Եթե ռեակցիայի ընթացքում ջերմությունն անջատվում է կամ աշխատանքը կատարում է համակարգը, ապա նրանց արժեքներն ունեն բացասական նշան։
Քիմիական ռեակցիայի ընթացքում էներգիան կարող է կլանվել (անջատվել) ոչ միայն ջերմության, այլև լույսի, էլեկտրական էներգիայի կամ այլ ձևերով, այդ դեպքում վերցվում է ջերմային համարժեքով արտահայտված նրանց արժեքների հանրահաշվական գումարը։
Հաստատուն ջերմաստիճանի և ճնշման դեպքում ջերմային էֆեկտը (Ջ․ Է․) հավասար է ելանյութերի և վերջնանյութերի ներքին էներգիաների տարբերությանը (
  
    
      
        Δ
        U
      
    
    {\displaystyle \Delta U}
  ), հաստատուն ջերմաստիճանի և ծավալի դեպքում՝ էնթալպիաների տարբերությանը (
  
    
      
        Δ
        H
      
    
    {\displaystyle \Delta H}
  )։ Ջերմային էֆեկտը․ սովորաբար արտահայտվում է կջ-ներով կամ կկալ-ներով և որոշվում է նյութերի, ռեակցիայի ստեքիոմետրիային համապատասխանող, մոլային քանակներով։
Որոշ ռեակցիաների համար ջերմային էֆեկտի փոխարեն օգտագործում են հատուկ տերմիններ՝ ջերմություն գոյացման, այրման ջերմություն և այլն։ Տվյալ ռեակցիայի ջերմային էֆեկտը կախված է ջերմաստիճանից և ճնշումից (ծավալից)։ Նրա ջերմաստիճանային կախումը արտահայտվում է Կիրխհոֆի հավասարումով՝

  
    
      
         
        
          (
          
            
              
                d
                U
              
              
                d
                t
              
            
          
          )
        
        υ
        =
        
          C
          
            v
            ,
            2
          
        
        −
        
          C
          
            v
            ,
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle ~\left({\frac {dU}{dt}}\right)\upsilon =C_{v,2}-C_{v,1}}
  

(որտեղ Cv,1-ը՝ ելանյութերի, իսկ (Cv,2-ը՝ վերջնանյութերի ջերմունակությունների գումարն է)։ Ջերմային էֆեկտները համեմատելի դարձնելու և թերմոդինամիկական հաշվարկները պարզեցնելու նպատակով ջերմային էֆեկտների արժեքներն արտահայտում են ռեակցիային մասնակցող նյութերի ստանդարտ վիճակների համար։


== Ջերմային էֆեկտի որոշում ==
Ջերմային էֆեկտը որոշում են անմիջականորեն, քիմիական հավասարակշռությունը տարբեր ջերմաստիճաններում հետազոտելու միջոցով կամ հաշվումներով․ օրինակ՝ ռեակցիային մասնակցող նյութերի գոյացման ջերմություններից։ Ջերմային էֆեկտների արժեքները կարևոր են տեսական քիմիայի, խառնուրդների հավասարակշռային բաղադրությունը, վերջնանյութերի ելքը, հրթիռային վառելանյութերի տեսակարար քարշիչ ուժը հաշվելու և կիրառական այլ խնդիրներ լուծելու համար։


== Ստանդարտ էնթալպիայի ձևավորման օրինակներ (25 °C, 298 K) ==
(Վիճակ։ g = գազ; l =հեղուկ; s = պինդ; aq = ջուր)


== Տես նաև ==
Կալորաչափություն
Թերմոդինամիկա


== Գրականություն ==
Кнорре Д. Г., Крылова Л. Ф., Музыкантов В. С. Физическая химия. — М. ։ Высшая школа, 1990
Эткинс П. Физическая химия. — Москва. ։ Мир, 1980


== Արտաքին հղումներ ==
NIST Chemistry WebBook
Աշոտ Մեժլումյան

Աշոտ Մեժլումյան (դեկտեմբերի 22, 1904(1904-12-22), Հայաստան - հոկտեմբերի 21, 1994(1994-10-21), Տագանրոգ, Ռոստովի մարզ, Ռուսաստան), խորհրդային ճարտարապետ, Տագանրոգում «Ծովային սանդուղք» նախագծի հեղինակ։ Տագանրոգի պատվավոր քաղաքացի (1979)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Երևանում և Օդեսայում։ Աշխատել է Դոնի Ռոստովում։
1924 թվականին Աշոտ Մեժլումյանն ուղարկվեց Տագանրոգ՝ հայկական դպրոցը ղեկավարելու համար։ 1925 թվականին ավարտել է ռաբֆակը և ուսումը շարունակել Սվերդլովսկի Ուրալի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Ստացել է ճանապարհների և կամուրջների ինժեների քաղաքացիական ճարտարապետության մասնագիտություն։
Բանակում, ծառայության ընթացքում, ձերբակալվել և երեք տարի անցկացրել է Գուլագի ճամբարներում։
Վերադառնալով Տագանրոգ՝ 1931 թվականին ակտիվորեն աշխատել է քաղաքի բարեկարգման ամենադժվար հատվածներում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եղել է Ռոստովի մարզադպրոցի ինժեներ-տեսուչ, վերականգնել մարզի կամուրջներն ու ճանապարհները։ Հետպատերազմյան շրջանում Աշոտ Անտոնովիչը շինարարական կազմակերպություններում զբաղեցրել է ղեկավար մի շարք պաշտոններ։
1966 թվականին թոշակի է անցել, սակայն շարունակել է ակտիվորեն մասնակցել քաղաքի կյանքին։
Քաղաքը նրան պարտական է հին քարե աստիճանի, Ա. Չեխովի անվան թատրոնի, Ռոտ-Ֆրոնտ կինոթատրոնի վերակառուցման համար, Տագանրոգի քաղաքաշինության և կենցաղի, Չեխովի կրպակների, Տագանրոգի պատկերասրահի թանգարանների ստեղծման համար։


== Աշոտ Մեժլումյանի ամենահայտնի նախագծերը ==
1967 - Ծովային սանդուղք (Տագանրոգ)


== Ծանոթագրություններ ==
Մարմարասար

Մարմարասար, լեռ Հայաստանի Արարատի մարզում, Տասանորդի լեռներում, Վեդի գետի ձախափնյակում, Լանջանիստ գյուղից 5 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2349 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
Նիկոլայ Ագնիվցև

Նիկոլայ Ագնիվցև (ռուս.՝ Никола́й Я́ковлевич Агни́вцев, ապրիլի 8 (20), 1888, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 29, 1932(1932-10-29), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), Արծաթե դարաշրջանի ռուս բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։


== Կենասագրություն ==
Ծնվել է ազնվականի ընտանիքում։ Առաջին բանաստեղծական ժողովածուն՝ «Ուսանողական երգերը», լույս է տեսել 1913 թվականին։ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից մինչև 1923 թվականը եղել է տարագրության մեջ, որի ընթացքում գրած բանաստեղծություններում առկա է հայրենիքի հանդեպ կարոտը։ Վերադառնալով Ռուսաստան՝ աշխատակցել է խորհրդային սատիրական ամսագրերին, գրել բանաստեղծություններ երեխաների համար։ Ավելի քան 20 գիրք է հրատարակել երեխաների համար։


== Նիկոլայ Ագնիվցևը հայերեն ==
Մի գավաթ թեյ (պատմվածք), Ե., Պետհրատ, 1927, 17 էջ։ Ռուս. փոխադրեց՝ Խնկո-Ապեր, նկարիչ՝ Վ. Տվարդովսկի։
Հեքիաթ կոմինտերնի մասին, Ե., Պետհրատ, 1929, 12 էջ։ Ռուս. թարգմ.՝ Եղիշե Չարենց, նկարիչ՝ Կ. Ռուդակով։
Փոքրիկ ու սև Մուրզիկը (բանաստեղծություն), Ե., Պետհրատ, 1931, 13 էջ։ Ռուս. թարգմ. Թ. Ամատունի, նմարիչ՝ Ս. Ադվիլանկին։


== Ծանոթագրություններ ==
(1359) Պրիեսկա

(1359) Պրիեսկա (անգլ.՝ Prieska), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1935 թվականի հուլիսի 22-ին Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,119664 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9189 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3204 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2012,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178872 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,1° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1359) Պրիեսկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Իվանովկա (գյուղ, Պետրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԻվանովկաԻվանովկա (ուկրաիներեն՝ Іванівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Պետրովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Իվանովկա գյուղում բնակվում էր 291 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Թազանք

Թազանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Տալվորիկի գավառակում։ Գտնվում է Տալվորիկ գյուղից 20 կմ հարավ-արևելք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մինչ դու քնած ես

Մինչ դու քնած ես (հանգըլ՝ 당신이 잠든 사이에, կորեերենի նոր ռոմանականացում՝ Dangshini jamdeun saie), 2017 թվականի ռոմանտիկ և ֆենտեզի ժանրի հարավկորեական հեռուստասերիալ։ Դերերը մարմնավորել են Լի Ջոնգ Սոկը, Բե Սյուզին, Լի Սանգ Յոբը, Ջոնգ Հե Ինը և Կո Սոնգ Հին։ Հեռարձակվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 27-ից SBS հեռուստաընկերության եթերով, ամեն չորեքշաբթի և հինգշաբթի, ժամը 22:00-ին (KST)։


== Սյուժե ==
Նամ Հոն Ջուն (Սյուզի) ունի գերբնական ունակություն. իր երազներում նա տեսնում է ապագայի՝ ինչպես ուրախ ու հաճելի իրադարձությունները, այնպես էլ ողբերգական դեպքերը։ Հոն Ջուն սարսափում է իր մղձավանջներից, քանի որ կարծում է, թե անհնար է փոխել ապագան։ Ինչ֊որ պատճառով Չոն Ջե Չանը (Լի Ջոնգ Սոկ), ով Հոն Ջուի նոր հարևանն է, մի գիշեր սարսափելի երազ է տեսնում Հոն Ջուի մասին։ Երազն այնքան իրական է թվում, որ Ջե Չանը հավատում է, թե այն կիրականանա, և որոշում է փոխել իրադարձությունների ընթացքը, որպեսզի փրկի Հոն Ջուի ու նրա մոր կյանքը։ Փրկվում է նաև Հան Ու Տակը (Ջոնգ Հե Ին),ով նույնպես կմեռներ,եթե Ջե Չանը թույլ տար, որ իր երազն իրականանա։ Այսպես նրանք սկսում են մտերմանալ, բայց շարունակում են տեսնել ապագայի լավ ու վատ դեպքերն իրենց երազներում։ Հոն Ջուն, Ջե Չանը և Ու Տակը պիտի պարզեն, թե որն է իրենց երազների պատճառը, ու կարողանան փրկել միմյանց և ուրիշների կյանքը։


== Դերերում ==


=== Հիմնական ===
Լի Ջոնգ Սոկը  Չոն Ջե Չանի դերումՆամ Դա Ռըմը երիտասարդ Չոն Ջե Չանի դերում29 ամյա սկսնակ դատախազ։ Չնայած թվացյալ սառնության և հումորի զգացողության բացակայության՝ նա դեռ նախկինի պես միամիտ է որոշ հարցերում։ Նրա մոտ պատահաբար զարգանում է այն նույն կարողությունը, որից ունի նաև Նամ Հոն Ջուն։Բե Սյուզին Նամ Հոն Ջուի դերումՇին Յի Ջունը երիտասարդ Նամ Հոն Ջուի դերում29 ամյա գործազուրկ նախկին լրագրող։ Ունի ապագա իրադարձությունները երազներում տեսնելու կարողություն։Լի Սանգ Յոբը Լի Յու Բոմի դերումՅո Հե Հյոնը երիտասարդ Լի Յու Բոմի դերումՀաջողակ և հայտնի դատապաշտպան, նախկինում եղել է դատախազ։Ջոնգ Հե Ինը Հան Ու Տակի դերումՈստիկանության աշխատակից, որ ձեռք է բերում նույն ունակություններն, ինչ Հոն Ջուն և Ջե Չանը։Կո Սոնգ Հին Շին Հի Մինի դերումՀմայիչ արտաքինով կին դատախազ, որը նույնպես հանցագործերին հետապնդելու շատ լավ փորձ ունի։


=== Լրացուցիչ դերասանական կազմ ===


=== Այլ ===
Լի Յու Ջուն - Օ Կյոնգ Հան
Լի Բոնգ Ռյոն - Կո Փիլ Սոկ
Փյո Յե Ջին
Կիմ Դա Յե
Օ Ըի Սիկ - Բոնգ Դու Հյոն


=== Հատուկ մասնակցություններ ===
Կիմ Սո Հյոն - Փակ Սո Յուն (3-8-րդ դրվագներ)
Ջանգ Սո Յոն - Դո Գըմ Սոկ, Սո Յունի մայր (3-8-րդ դրվագներ)
Ում Հյո Սուպ - Փակ Ջուն Մո, Սո Յունի հայր (3-8-րդ դրվագներ)
Չոի Վոն Յոնգ - Նամ Չուլ Դու, Հոնգ Ջուի հայր (3-4-րդ դրվագներ)
Ջանգ Հյոն Սոնգ - Ջոնգ Իլ Սընգ, Ջե Չանի հայր (1-ին, 5-6-րդ դրվագներ)
Կիմ Մին Ջե
Յուն Կյուն Սանգ
Լի Սոնգ Կյունգ


== Սաունդթրեկեր ==


=== OST Part 1 ===


=== OST Part 2 ===


=== OST Part 3 ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://programs.sbs.co.kr/drama/wyws Մինչ դու քնած ես. պաշտոնական կայք  (կոր.)
Ցածր հզորության հեռարձակում

Ցածր հզորության հեռարձակում, հեռարձակման կայանի աշխատանքի ցածր էլեկտրական հզորություն։ Միանում է ավելի փոքր տարածքում, քան «բարձր հզորության» տարածքում։


== ԱՄՆ ==


=== Հեռուստատեսություն ===
ԱՄՆ-ում կա 2,450 լիցենզավորված ցածր հզորության հեռուստատեսության կայան։


==== Տեղափոխումը դեպի թվային ====
2015 թվականի Սեպտեմբերի 1-ին ցածր հզորության հեռարձակման կայանները փոխվելու են թվային հեռարձակում։


== Ծանոթագրություններ ==
Լոբոդեր

Լոբոդեր, (սերբ.՝ Лободер), գյուղ որը գտնվում է Սերբիայի հանրապետության Տրստենիկ քաղաքում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2002 թվականին կատարված մարդահամարի գյուղում բնակվում են 53 մարդ։

Բնակչության էվոլյուցիան


== Ծանոթագրություններ ==
Շնագայլի ձոր

Շնագայլի ձոր, գետ Հայաստանի Շիրակի մարզում։ Սկիզբ է առնում Ջավախքի լեռների արևմտյան լանջերից և Սիզավետ գյուղից 3 կմ հարավ–արևմուտք աջից միախառնվում Ծաղկաշեն գետին։ Երկարությունը 12 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Նիմրուզ

Նիմրուզ (փուշթու՝ نیمروز)՝ Աֆղանստանի 34 վիլայեթներից մեկն է, գտնվում է երկրի հարավարևմտյան մասում և սահմանակից է Իրանին և Բելուջստանին։ Նրա տարածքը 41.022 կմ² է, բնակչության թվաքանակը՝ 149,000 (2002 գնահատում), 2016 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալներով՝ 165.000։ Նիմրուզը ամենասակավաբնակ վիլայեթն է Աֆղանստանում։ Վարչական կենտրոնը Զարանջն է, որը գտնվում է վիլայեթի հարավ-արևմուտքում՝ Իրանի սահմանին շատ մոտ։ Բնակչության գերակշռող մասը կազմում են բելուջները և փուշթունները։ Դաշտի Մարգո անապատի մի մասը գտնվում է այս վիլայեթի տարածքում:։
Իրանական առասպելաբանության համաձայն՝ Նիմրուզի որոշ շրջաններ համընկնում են Սիստանի հետ։


== Շրջաններ ==
Նիմրուզ նահանգը բաժանված է 5 շրջանի.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Nimroz Province by Naval Postgraduate School
(228) Ագաթե

(228) Ագաթե (անգլ.՝ Agathe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1882 թվականի օգոստոսի 19-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Վիեննայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,201726 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6706 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7328 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1193,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,301689 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,54° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(228) Ագաթե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Զալիվանշչինա

Զալիվանշչինա (ուկրաիներեն՝ Заливанщина), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կալինովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1772 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զալիվանշչինա գյուղում բնակվում էր 532 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4224 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 125,95 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սան Ռոկե

Սան Ռոկե (իսպ.՝ San Roque), բնակավայր և համայնք Իսպանիայի հարավում՝ Անդալուսիայի մաս հանդիսացող Կադիսի պրովիցիայում։ Ընդգրկված է Կամպո դե Խիբրալթար շրջանի (կոմարկայի) կազմում։ Զբաղեցնում է 140 կմ² տարածք։ Բնակչության թիվը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 29 588 մարդ։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Կադիս քաղաքից հեռավորությունը 134 կիլոմետր է։


== Պատմություն ==
Սան Ռոկեի շրջակայքում բնակավայրեր հիմնվել են դեռևս նախապատմական ժամանակներում։ Ներկայիս համայնքի սահմաններում ամենավաղ գոյություն ունեցած և մեզ հայտնի բնակավայրը փյունիկցիների հիմնած Կարտեիան է եղել (այժմ ավերված է)։ Բնակավայրը, որ մեր թվարկությունից առաջ 228 թվականին՝ արդեն կարթագենցիների օրոք վերափոխվել է քաղաքի, ծառայել է որպես առևտրի վայր. վաճառվող հիմնական ապրանքները եղել են տեղական գինին ու գառումը (սալասոնը)՝ յուրօրինակ ձևով պատրաստված ձկնեղենը։
1649 թվականին, երբ Ջիբրալթարի ողջ բնակչության քառորդ մասը զոհ է գնացել համաճարակին (ենթադրվում է, որ դա եղել է տիֆ), մարդկանց որոշ խմբեր ապաստանել են ներկայիս Սան Ռոկեի տարածքում և փրկվել են։
Ժամանակակից Սան Ռոկեն հիմնադրել են իսպանական ժառանգության համար պատերազմի ժամանակ՝ 1704 թվականին Ջիբրալթարից տեղափոխված իսպանացիները։ Դրանից երկու տարի անց Ֆիլիպ Հինգերորդ Իսպանացի թագավորը բնակավայրին շնորհել է քաղաքի կարգավիճակ։ Սակայն դեռևս 1506 թվականին այստեղ կառուցված է եղել սբ. Ռոկեի մատուռը, որի հիմքի վրա հետագայում բարձրացվել է Թագադրյալ Սուրբ Մարիամ թեմական եկեղեցին։ 1801 թվականին կառուցվել է սբ. Ռոկեի նոր մատուռը։
Քաղաքի պատմական հուշարձաններից ու տեսարժան վայրերից մեկն էլ նահանգապետի պալատն է, որտեղ ներկայումս գործում է Լուիս Օրտեգա Բրու պատկերասրահը։
Արդյունաբերական կարևորագույն ձեռնարկությունը 1967 թվականին շահագործման հանձնված և ամբողջ Իբերական թերակղզում խոշորագույնը համարվող Ջիբրալթար - Սան Ռոկե նավթավերամշակման գործարանն է (իսպ.՝ Refinería de Gibraltar-San Roque), որտեղ օրական մշակվում է 240,000 բարել հում նավթ։


== Անվանի բնակիչներ ==
Ֆրանսիսկո Մարիա Տուբինո - գրող, ժուռնալիստ
Գաբինե Մուգուրուսա - թենիսիստ, Ֆրանսիայի 2016 թվականի բաց առաջնության հաղթող
Խոսե Կադալսո - բանաստեղծ
Ալբերտո Կասանյալ Շակերի - բանաստեղծ
Կառլոս Պաչեկո - նկարիչ
Խուան Լուիս Գալյարդո - դերասան
Լուիս Օրտեգա Բրու - քանդակագործ
Մանուել Մեզա -ֆուտբոլիստ
Ադոլֆո Ալդանա - ֆուտբոլիստ
Ալվարո Քիրոս - գոլֆ խաղացող
Ադրիան Գավրիալ - լողափնյա վոլեյբոլ խաղացող
Վենդի Գլոք - երգիչ, երգահան


== Քույր քաղաքներ ==
 Տակո, Չիբա, Ճապոնիա.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Սան Ռոկեի քաղաքային խորհուրդ
Սան Ռոկեն Google Maps-ում
The Resident – English-language newspaper serving San Roque and surrounding area
Pictures of the "Gibraltar-San Roque" Refinery.
Սան Ռոկեի լուսանկարներ
Պաշտոնական կայքէջ
Página Web del Ilustre Ayuntamiento de San Roque
Սան Ռոկե
Ներքին Հանդ

Ներքին Հանդ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի հարավ-արևելքում։ 
2020 թվականին տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով դարձել է հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայր։ 


== Աշխարհագրություն ==
Ներքին Հանդը գտնվում է Ծավ գետի ձախ ափին՝ ծովի մակարդակից 950 մետր բարձրության վրա։ Արևելքում սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանին։ Մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ուղիղ գծով հեռու է 18 կմ դեպի հարավ-արևելք։


== Պատմություն ==
Ներքին Հանդի տեղում հին դարերում եղել է բնակավայր, ինչի մասին են վկայում նաև պահպանված պատմամշակութային հետքերը։ Այն հետագայում լքվել է։ 1827-1828 թվականներին Իրանի Վինա և Արցախի Քարագլուխ գյուղերի մի խումբ հայ ընտանիքներ բնակություն են հաստատել լքված բնակավայրի տարածքում՝ ներկայիս Ներքին Հանդ գյուղից 1․5-2 կմ դեպի հարավ արևելք։
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում բնակավայրը ընդգրկված է եղել Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային Միության սկզբնական շրջանում ներառված է եղել Խորհրդային Հայաստանի Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Կապանի շրջանի կազմում։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի մեջ։ 2017 թվից ընդգրկված է Կապան համայնքի կազմում։
1991-1994 թվականներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտի ընթացքում զգալի կերպով տուժել է, բնակիչները ստիպված են եղել հեռանալ բնակավայրից։ 1993 թվականին ադրբեջանցիները մտել են գյուղ և հրդեհել այն։ Մեկ տարի անց՝ 1994 թվականին, բնակիչները կարողացել են վերադառնալ իրենց բնակավայր։


=== Պատմամշակութային կառույցներ ===
Գյուղի տարածքում կան մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ, այդ թվում՝ Շինատեղ կոչվող գյուղատեղին, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին և այլն։


== Բնակչություն ==
Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Ներքին Հանդի մշտական բնակչությունը կազմել է 97, առկա բնակչությունը` 63 մարդ։
Ներքին Հանդի բնակչության վիճակագրական տվյալներն ըստ տարիների՝


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։


== Տես նաև ==
Ներքին Հանդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սելջուկ

Սելջուկ (թուրքմ.՝ Seljuk Beg Dukak - Սելջուկ բեգ Դուկակ, թուրքերեն՝ Selçuk Bey Սելչուք բեյ, արաբ․՝ السلاجقة Saljūq‎‎; նաև՝ Seldjuk, Seldjuq, Seljuq, Սելջուկ իբն Դուկակ (Թոկակ), կամ ալ-Մալիք ալ-Ղազի («Ճշմարիտ հավատքի մարտիկ-թագավոր»` ստացել է այս մականունը հեթանոսների դեմ կռվելիս, 901 - մոտ 1009, Ջենդ, Թուրքեստան), Օղուզա-թուրքմենական քընըք ցեղի առաջնորդ, Սելջուկների հարստության էպոնիմ։


== Կենսագրություն ==
Սելջուկի հայրը Թոկակն էր, որը սերում էր օղուզական քընըք ցեղի Թուղշերմիշների տոհմից։ Թոկակը զինվորական ծառայության մեջ էր գտնվում Ջենդի տիրակալ յաբգու Ալիի մոտ։ «Թոկակ» անունը նշանակում է «Երկաթե նետ»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Агаджанов С. Г. Государство Сельджукидов и Средняя Азия в XI – XII вв.. — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991. — 303 с. — ISBN 5-02-017184-0
Садр ад-Дин Али ал-Хусайни Сообщения о Сельджукском государстве. Сливки летописей, сообщающих о сельджукских эмирах и государях. — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1980.
Մայքլ Անսարա

Մայքլ Ջորջ Անսարա (անգլ.՝ Michael Ansara, ապրիլի 15, 1922(1922-04-15), Սիրիա - հուլիսի 31, 2013(2013-07-31), Կալաբասաս, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), թատրոնի և կինոյի սիրիական ծագմամբ ամերիկացի դերասան։ Նկարահանվել է էպիզոդիկ դերերում, բազմաթիվ ֆիլմերում և սերիալներում, ինչպիսիք են՝ «Նա գրել է հանցագործություն», «Աստղային ճանապարհ», «Իմ կինը ինձ կախարդել է», «Ալֆրեդ Հիչկոկը ներկայացնում է», «Երբևէ պատմված պատմություններից ամենավեհը»։ Հնչյունավորել է Միսթր Ֆրիզին՝ Բեթմենի մասին պատմող մուլտսերիալում և նրա սփին-օֆֆում։


== Կենսագրություն ==
Մայքլ Անսարան ծնվել է Սիրիայի և Լիբանանի ֆրանսիական մանդատի գյուղերից մեկում։ Նրա ընտանիքը արտագաղթել է ԱՄՆ, երբ նա երկու տարեկան էր։ 10 տարի շարունակ նրանք բնակվել են Մասաչուսեթսի Լոուել քաղաքում, այնուհետև տեղափոխվել են Կալիֆորնիա։ Մայքլ Անսարան ավարտել է քաղաքային քոլեջը Լոս Անջելեսում։ 50-ական թվականներին Անսարան նկարահանվել Ալֆրեդ Հիչկոկը ներկայացնում է սերիալի մի քանի էպիզոդներում։ Դերասանին ճանաչում են բերել «Կոտրված նետ» սերիալի դերը և Կանի դերը Աստղային ճանապարհին ֆիլմում։ Անսարան առավել հայտնի է բնիկ ամերիկացիների իր կերպրով։
Անսարան ամուսնացած է եղել 3 անգամ։ Իր երկրորդ կինը դերասան Վարվարա Իդեն է։ Դերասանը մահացել է 91 տարեկանում։


== Կարիերա ==


=== Սկավառակագրություն ===


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեպովոե (գյուղ, Վոզնեսենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտեպովոեՍտեպովոե (ուկրաիներեն՝ Степове), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ստեպովոե գյուղում բնակվում էր 157 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,239 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ֆուձիկավագուտիկո

Ֆուձիկավագուտիկո (ճապ.՝ 富士河口湖町 Ֆուձիկավագուտիկո-մատի:), ավան Ճապոնիայում։ Գտնվում է Յամանասի պրեֆեկտուրայում։ Ավանի ամբողջ մակերեսը կազմում է 158,51 կմ², բնակչությունը՝ 25 674 մարդ, իսկ խտությունը 161,97 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Ավանը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Յամանասի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից Է Ֆուեֆուկի Կոֆու քաղաքներ և Նիսիկացուրա, Մինոբու ավաններին։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը կազմում է 25 674 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտություն - 161,97 մարդ/կմ²։


== Սիմվոլիզմ ==
Ավանի ծաղիկը համարվում է Oenothera tetraptera-ը, ծառը՝ Pinus densiflóra-ն, իսկ թռչունը՝ Parus varius:։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(ճապոներեն)
Բեյբու

Բեյբու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հուա Մուլան

Հուա Մուլան (չինարեն ավանդ. 花木蘭, հեշտ. 花木兰 , պինին: Huā Mùlán), չինական պոեմի հերոսուհի, որը իր տարեց հոր փոխարեն գնաց պատերազմ, չնայած նրան, որ բանակը կազմված էր միայն տղամարդկանցից։ Պոեմը գրվել է VI դարում, բնօրինակ տարբերակը պահպանված չէ, ի տարբերություն մյուս տարբերակների հավաքածուի, որը ստեղծել է XII դարում Գո Մաոցյանեմը։ Արդյոք կա Մուլանի իրական նախատիպը, թե ոչ՝ դեռ հայտնի չէ։


== Անուն ==
«Մուլան» անունը նշանակում է «Մագնոլիա»(«mù»-ն նշանակում է ծառ, իսկ «lán»-ը նշանակում է «Օրքիդեա»)։ Մուլան անվանը ավելացրել են նաև «Huā» ազգանունը, որը նշանակում է «ծաղիկ»։


== Սյուժե ==
Մուլանն իրեն ներկայացնում է, որպես տղամարդ և զբաղեցնում է այն տեղը, որը հատկացված էր հոր համար։ Ապա կայսրը նրան է տալիս իր պաշտոնը։ Հետո նա վերադառնում է տուն, և երբ նրան այցելում են իր ընկերները, տեսնում են Մուլանին կանացի հագուստով։
Մասնագետները վիճում են իրադարձությունների ժամանակաշրջանի վերաբերյալ․ մի մասը հակված է այն կարծիքին, որ դեպքերը կատարվել են Հյուսիսային Վեյում (մ․թ․ա․ 425-445), մյուսները գտնում են, որ այն Սու Յան դի կայսրի ժամանակաշրջանն է (604-617 թվականներ)։
Պոեմում հանդիպում են անոմատոպեյաներ։


== Մշակույթում ==


=== Գրականություն ===
Մին դինաստիայի գահակալման ժամանակաշրջանում գրվեց Մուլանի մասին պոեմը։ Մի շարք հետագա ստեղծագործություններում նա հանդես է գալիս որպես կերպար։


== Ծանոթագրություններ ==


=== Անիմացիա ===
1998 թվականին Walt Disney ընկերությունը նկարահանեց համանուն մուլտֆիլմ, 2004 թվականին՝ դրա շարունակությունը։
Իստրիկովո

Իստրիկովո (ռուս.՝ Истриково, բաշկիրերեն՝ Иҫтерек), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Նուրիմանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 265 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վերնե (այլ կիրառումներ)

Վերնե, կարող է վերաբերել՝

Վերնե - համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում
Վերնե - համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում
Հասանաղա-գոմու

Հասանաղա-գոմու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 24-25 կմ հարավ-արևելք, Արաքսի ավազանի գետակներից մեկի ափին։
Տարածքը լեռնային էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուղիղ ժողովրդավարություն

Ուղիղ ժողովրդավարություն, ժողովրդի իշխանության ուղղակի իրա­կանացման միջոցների և ձևերի ամբող­ջություն։ Անվանվում է նաև ուղղակիի ժողովրղավարություն։ Անմիջական ժողովրդավարությունը ժողովրդավարության իրականացման հիմնական ձևերից ներկայացուցչական ժողովրդա­վարության հետ մեկտեղ։ Սահմանադ­րական իրավունքում ընդունված է առանձնացնել անմիջական ժողովրդավարության հրամայական և խորհրդատվական ձևերը։ Հրամայա­կանի դեպքում ժողովուրդը ինքն է ընդունամ վերջնական որոշումը, որի իրականացամը պարտադիր է պետական բոլոր մարմինների համար։ Հրամայական ձևերն են՝ հանրաքվեն, ընտրությունները (նախագահի, պատգամավորների և այլն)։ Խորհրդատվական ձևերն են՝ հար­ցումները (հանրաքվեները), ժողովրդական քննարկումները, քաղաքացիական ժողովրղական նախաձեռնությունները և այլն, ինչը հնարավորություն է տալիս ժողովրդի կամքին համահունչ որոշումներ ընդունել։
Կիրառված միայն տնտեսական ոլորտին՝ ուղիղ ժողովրդավարությունը հաճախ կոչվում է ինքնակառավարում։
Ի սկզբանե, ժողովրդավարություն ասելով հասկացել են հենց ուղիղ ժողովրդավարությունը (Հին Հունաստանի ժամանակաշրջանից մինչև 13-րդ դար), սակայն ներկայացուցչական ժողովրդավարությունն աստիճանաբար անվանվեց ժողովրդավարություն, և այսօր մենք ավելացնում ենք «ուղիղ» բառը ժողովրդավարությունը նկարագրելու համար։
Մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարի աթենյան ժողովրդավարությունը սովորաբար պատմաբանների կողմից համարվում է ուղիղ ժողովրդավարության առաջին օրինակը, չնայած որ կանայք, օտարազգիները ու ստրուկները բացառվում էին։ Հիմնական մարմինները 500 տղամարդ քաղաքացուց բաղկացած ժողովներն էին։
Մեր օրերում բազմաթիվ երկրներում գոյություն ունեն ուղիղ կամ կիսաուղիղ ժողովրդավարության մեխանիզմներ. Շվեյցարիա, ԱՄՆ, Իսլանդիա, Իտալիա։ Ուղիղ ժողովրդավարության համակարգի ստեղծման շրջանակներում գոյություն ունեն միջազգային նախագծեր։


== Աղբյուրներ ==
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հատոր 1-12, 1974-1986 թթ, Երևան
Է․ Աղայան «Արդի հայերենի բացատրական բառարան», հատոր 1-2, 1976 թ, Երևան
А․ Б. Барихин "Большой юридический словарь", 2002 թ, Москва
Լիսոգորսկի շրջան

Լիսոգորսկի շրջան (ռուս.՝ Лысогорский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Սարատովի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Լիսիե Գորի։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2300 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 19947 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,67 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Վաղարշակ Էլիբեկյան

Վաղարշակ Հարությունի Էլիբեկյան (օգոստոսի 10, 1910(1910-08-10), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 5, 1994(1994-05-05), Երևան, Հայաստան), հայ նկարիչ, Վրաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1968)։
ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Հենրի և ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Ռոբերտ Էլիբեկյանների հայրն է։


== Կենսագրություն ==
1925-1927 թվականներին սովորել է Թբիլիսիի Հայարտան գեղարվեստի ստուդիայում, կից՝ նկարիչ Գրիգոր Շարբաբչյանի ղեկավարած գեղարվեստի դպրոցը։ 1936-1956 թվականներին աշխատել է Թբիլիսիի պատանի հանդիսատեսի և դրամատիկական հայկական թատրոններում, եղել է Ստեփան Շահումյանի անվան հայկական պետական թատրոնի տնօրեն, միաժամանակ նաև գեղարվեստական խորհրդի նախագահ և բեմադրող-նկարիչ։
1974 թվականից հանրապետական նշանակության պատվավոր թոշակառու, Վրաստանի մշակույթի վաստակավոր գործիչ։ 1970 թվականին տեղափոխվել է Երևան։


== Ստեղծագործական գործունեություն ==
Էլիբեկյանի ստեղծագործության թեման հին Թիֆլիսն է («Թատերական Թբիլիսի», 1976 թվական, «Հավլաբարի հրապարակը», 1978 թվական )։ Էլիբեկյանը կտավները գործածել է իբրև բեմադրավայր, թիֆլիսյան կյանքն ասես բեմականացված է, հին քաղաքի մթնոլորտն արտահայտված է շարժուձևերի, կեցվածքի, դիմախաղի մեջ։ Այս բազմասյուժե ներկայացման գունայնության միջավայրում կենսախինդ պատկերված է առօրյան՝ քաղաքի մարդկանց՝ կինտոների ու դուքանչիների, զուռնաչիների ու հարսանքավորների մասնակցությամբ։ Էլիբեկյանը մնայուն է պահում նաև հին Թիֆլիսի ճարտարապետական նկարագիրը՝ նեղ ու ծուռ փողոցների, կղմինդրե շենքերի զարդանախշ պատերի, ճաղաշար պատշգամբների, զիգզագաձև քիվերի ու աստիճանավանդակների պատկերներով։
Ձևավորել է ներկայացումներ (Դերենիկ Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար», 1939 թվական, Թբիլիսիի պատանի հանդիսատեսի թատրոն)։
Տպագրել է «Ձոներգ հին Թբիլիսիին» ալբոմը («Խելովնեբա», Վրաստան, «Սովետական գրող», Հայաստան)։ 1991 թվականին լույս է տեսել «Վաղարշակ Էլիբեկյան» ալբոմը («Կերպարվեստ», Մոսկվա)։
Աշխատանքները գտնվում են Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում, Վրաստանի ազգային պատկերասրահում (Թբիլիսի), Մոսկվայի և Բաքվի պատկերասրահներում, Հայաստանի և արտերկրի բազմաթիվ մասնավոր հավաքածուներում։


== Ցուցահանդեսներ ==
Անհատական ​​ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1976), Թբիլիսիում (1977), Լոնդոնում (1985), Լոս Անջելեսում (1986)։


== Մեջբերումներ Վաղարշակ Էլիբեկյանի մասին ==
«Էլիբեկյանի նկարները հիշողություններ են։ Դրանցում հաստատվում են քաղաքի կենսասիրությունն ու կենսուրախությունը, միայն իրեն բնորոշ տոնականությունը»։ 
Ռուբեն Զարյան,

ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս


== Արտաքին հղումներ ==
Վաղարշակ Էլիբեկյան
Վաղարշակ Էլիբեկյան - Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարան
Հին Թիֆլիսը՝ Ջոկոնդա, արև ու ծով... Վաղարշակ Էլիբեկյան (լուսանկարներ)


== Ծանոթագրություններ ==
Ոզնաթուփ Ֆյոդորովի

Ոզնաթուփ Ֆյոդորովի (լատ.՝ Acantholimon fedorovii ), արճճախոտազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Բարձիկանման, կիսագնդաձև թփիկ է։ Ծաղկակիրները տերևներին չեն գերազանցում։ 6-7 մմ երկարությամբ հասկիկները բազմաթիվ են, շատ մանր, երկշարք և համարյա կղմինդրաձև միմյանց ծածկող։ Պսակաթերթերը սպիտակ են, կամ դժգույն վարդագույն։


== Տարածվածություն ==
Աճում է Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Ագարակի շրջակայք)։ Հայաստանի սահմաններից դուրս հանդիպում է Նախիջևանում (մինչև Օրդուբադ քաղաք)։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ծովի մակարդակից 700-800 մ բարձրությունների վրա, ստորին լեռնային գոտում, չոր քարքարոտ, խճաքարոտ լանջերին, ժայռերի միջև։ Ծաղկում է հունիսին, պտղաբերում՝ հուլիս ամսին։


== Պահպանություն ==
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է և Հարավային Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Հայաստանում հայտնի է մեկ պոպուլյացիա, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է։ Աճման պայմանների փոփոխության և ներքին գործոնների պատճառով տեսակին սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածներում։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ամի և Ամիլ

«Ամի և Ամիլ»՝ ֆրանսիական միջնադարյան պոեմ է անբաժան ընկերների մասին։
Պոեմը պահպանվել է միակ ձեռագրով, գրված տասը վանկանի բանաստեղծությամբ, բանաստեղծության տները միացված են առձայնույթներով, ամեն մի տունը ավարտվում է կարճ բանաստեղծությամբ։


== Բովանդակություն ==
Ամին և Ամիլը ծնվել են տարբեր ընտանիքներում և բոլորովին տարբեր տարածքներում, բայց նույն օրը և մեծացել են իրար շատ նման, ինչպես երկվորյակները (նրանց շփոթում էին անգամ սեփական կանայք)։ Նրանք հանդիպում են իրար պատանեկան տարիքում, և այդ պահից նրանց կապում է մի անքակտելի ընկերություն։ Նրանք երկուսն էլ մասնակցում են բրետոնացիների դեմ Կառլոս Մեծի կողմից գլխավորվող պատերազմին։ Ամին ամուսնանում է Լուբիայի (Lubias)՝ չար մեգերայի հետ, ով թունավորում է Ամիի կյանքը։ Ամիլը դառնում է Բելիսսանտի՝ կայսեր աղջկա սիրեկանը։ Որպեսզի չխայտառակի աղջկան, ում մասին տեղեկացնում է դավաճան Արդրեն (Լուբիայի հորեղբայրը), Ամին դատական մենամարտի ժամանակ փոխարինում է ընկերոջը և հաղթանակ տանում։ Սակայն բոլորը նրան դնում են Ամիլի տեղը, կայսրի հրամանով նա պարտավոր էր ամուսնանալ Բելիսսանտի հետ։ Այդ արարքի պատճառով նա բորոտ է դառնում։ Շուտով ընկերները նորից են փոխվում տեղերով, և Ամիլը երջանիկ ապրում է երիտասարդ կնոջ հետ, այն ժամանակ, երբ Լուբիան տնից վռնդում է բորոտ ամուսնուն։ Ամին երևակայում է, որ նա կարող է առողջանալ Ամիլի երեխաների արյան մեջ մաքրվելով։ Ամիլը իմանում է այդ մասին և սպանում է իր տղաներին, Ամինն առողջանում է, իսկ երեխաները հրաշալի կերպով վերադառնում են իրենց կյանքին։ Հետագայում Երուսաղեմից վերադառնալիս նրանք երկուսն էլ հիվանդանում և մահանում են նույն օրը։
Շարունակությունը՝ «Ժուրդան դե Բլև»-ում, Ամիի թոռան մասին։


== Ծագում ==
Հնարավոր է, որ ստեղծագործության հիմքում դրված է, ինչ-որ մի վանական առասպել (արձանագրվել է լատինական Ռաուլյա լե Տուրտյե (Տորտարիա) բանաստեղծական ուղերձում, որը գրվել է մոտ 1109 թվականին, այսինքն ավելի շուտ, քան պոեմը, այնուհետև Vita sanctorum Amici et Amelii լատինական վարքագրությունում, Բովեյից Վինեստայի «Հայելի»-ում և 12-13-րդ դարերի շատ այլ գրական հուշարձաններում։ Այս առասպելն ամենայն հավանականությամբ ունի ֆոլկլորային ծագում։


== Հրատարակում ==
Hofmann К. Amis et Amiles und Jourdains de Blaivies. Zwei altfranzösische Heldengedichte des kerlingischen Sagenkreiser. Nach der Pariser Handschrift zum ersten Male herausgegeben. Erlangen, 1852.
То же, изд. 2-е — Erlangen, 1882.
Ami et Amile, chanson de geste publiée par P.F.Dembowski. Paris, 1969 (CFMA, № 97).


== Գրականություն ==
Михайлов, Андрей Дмитриевич Французский героический эпос. Вопросы поэтики и стилистики. — М.: Наследие, 1995. — С. 257. — 176-179, 360 с. — 1000 экз. — ISBN 5-201-13233-2
Դենիել Գիլլիս

Դենիել Գիլլիս (անգլ.՝ Daniel Gillies, մարտի 14, 1976(1976-03-14), Վինիպեգ, Կանադա), կանադացի դերասան։ Հայտնի է դարձել «Վամպիրի օրագրերը» և դրա սպին-օֆ «Առաջնածինները» («Հները») հեռուստասերիալներում Էլայջոյի դերի շնորհիվ։


== Կենսագրություն ==
Դենիել Գիլլիսը ծնվել է 1976 թվականի մարտի 14-ին Կանադայի Մանիտոբա մարզի Վիննիպեգ քաղաքում։ Իր ողջ մանկությունն ու երիտասարդությունը դերասանն անցկացրել է Նոր Զելանդիայում։ Չնայած նրան, որ նրա հայրը մանկաբույժ էր աշխատել և ցանկանում էր, որ որդին իր ուղով ընթանա, Դենիելը որոշեց դերասան դառնալ։


== Կարիերա ==
Նոր Զելանդիայում նա հասցնում է նկարահանվել «Street Legal» հեռուստասերիալում (2002-2003 թվականներին)։ Շուտով նա տեղափոխվում է Ավստրալիա, որպեսզի մասնակցի մի նոր ֆիլմի նկարահանումներին, սակայն այն հաջողություն չի ունենում։ Դենիելը տեղփոխվում է ԱՄՆ։ Մինչ ԱՄՆ մեկնելը նա կարճ ժամանակով այցելում է իր հայրենիք՝ Կանադա։
Վերադռնալով Լոս Անջելես, Դենիելը սկսում է ակտիվորեն աշխատանք փնտրել։ Շուտով նա 2004 թվականի «Սարդ-մարդը 2» բլոկբաստերում ստանում է Ջոն Ջեյմսի դերը։ Ֆիլմից հետո դերասանի կարիերան աննախադեպ վերելք է ապրում։ Ինչպես նշում են քննադատները՝«դերասանը իր դերը հոյակապ է տարել»։ Չնայած նրան, որ Դենիելը առաջին անգամ էր նման խոշոր դեր տանում, նա իրեն շատ վստահ էր պահում՝ ասես արդեն մեծ փորձ ուներ։ Պետք է նաև նշել, որ դերասանը մասնակցել է «Հարսնացուն և նախապաշարմունքները» երաժշտական կոմեդիայի նկարահանումներին, որի սյուժեի հիմքում ըկած է Ջեյն Օստինի «Հպարտություն և նախաստրամադրվածություն» վեպը։
2007 թվականին դերասանը նկարահանվում է աղմուկ բարձրացրած «Առեվանգում» թրիլլերում։ Հետո դրան հաջորդում են դերեր «Մի ընդհարվիր աստղերի հետ» ֆիլմում, «Իրական արյուն» հեռուստասերիալում։ «Վամպիրի օրագրերը» և «Առաջնածինները» հեռուստասերիալներում դերասանը խաղում է առաջնածին վամպիր Էլայջոյի դերը։ Ինչպես նաև Դենիելը նկարահանում է «Կործանված թագավորություն» ֆիլմը, որտեղ էլ տանում է գլխավոր դերը։ 2011 թվականին դերասանը ստանում է «Պահելով հույսը» ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկը։ Հեռուստաերիալի առաջին սերիան դուրս է եկել 2012 թվականի հունիսի 8-ին «NBS» հեռուստաալիքով։


== Անձնական կյանքը ==
2004 թվականից ամուսնացած է Ռեյչել Լի Կուկի հետ։ Ամուսինները ունեն մեկ դուստր՝ Շարլոտտա Իստոն Գիլլիս(ծնվ.՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 28-ին)։


== Արտաքին հղումներ ==
Դենիել Գիլլիսը Թվիթերում
Աստերոիդների ցանկ (85701-85800)

Աստերոիդների ցանկ (85601-85700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (85801-85900)
 Աստերոիդների ցանկ (85601-85700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (85801-85900)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (85001)-(90000)»։ www.minorplanetcenter.net
Էդուարդ Մանուկյան (գիտնական)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էդուարդ Մանուկյան (այլ կիրառումներ)Էդուարդ Միհրանի Մանուկյան (հոկտեմբերի 25, 1913(1913-10-25) կամ հոկտեմբերի 25, 1916(1916-10-25), Սիմֆերոպոլ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 27, 2010(2010-07-27)), տիեզերական կապի բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1958), պրոֆեսոր (1963)։


== Կենսագրություն ==
1940 թվականին ավարտել է Մոսկվայի կապի ինստիտուտը։ 1940-1950 թվականներին աշխատել է Ռադիոտեխնիկայի ՀամԳՀԻ-ում, 1950-1967 թվականներին՝ Սարքաշինության ԳՀԻ գլխավոր կոնստրուկտորի տեղակալ, 1954-1967 թվականներին՝ միաժամանակ դասախոսել է Յաուզայի (Ռուսաստան) ռադիոտեխնիկայի ինստիտուտում, 1967-1996 թվականներին՝ Մոսկվայի կապի տեխնիկական համալսարանի հաշվողական տեխնիկայի և կառավարող համակարգերի ամբիոնի պրոֆեսոր, 1996 թվականից՝ խորհրդական։
1992 թվականից եղել է Տեղեկագիտության միջազգային ակադեմիայի անդամ։


== Գործունեություն ==
Աշխատանքները վերաբերում են ռադիոալիքների անցմանը, հրթիռի շարժիչի շիթի միջոցով և կառավարող ազդանշանների կոդավորման եղանակներին։ Առաջարկել և տեսականորեն հիմնավորել է ռադիոկապի միակ գծի հեռավորության չափման փաթեթավորված իմպուլսային ազդանշաններից հրթիռի արագության վերաբերյալ տեղեկությունների ստացման եղանակ։ Տիեզերական համակարգերի էներգետիկայի էապես բարձրացման Մանուկյանի առաջարկած եղանակը կիրառվել է «Զոնդ» տիպի հրթիռներում։


== Պարգևներ ==
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան, 1956
Լենինյան մրցանակ, 1957
Լենինի շքանշան, 1961


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոնիկոլաևվկա (Ազովի շրջան)

Նովոնիկոլաևվկա (ռուս.՝ Новониколаевка ), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է Սամարսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա։
Ժարագուա (Գոյաս)

Ժարագուա (պորտ.՝ Jaraguá), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի կենտրոնական մասում։ Մտնում է Անապոլիս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 38 968 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 888,938 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 19,6 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1988 թվականի հուլիսի 29-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 150.849.655,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 4.270,34 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,728 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Տեղանքի կլիման խոնավ մերձարևադարձային է։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Ժարագուայի մասին Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.
Վերխոլի (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)

Վերխոլի (ուկրաիներեն՝ Верхоли), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վերխոլի գյուղում բնակվում էր 450 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Եվա Մոլթեսեն

Եվա Ելիզաբեթ Մոլթեսեն (դեկտեմբերի 17, 1871(1871-12-17), Joroinen, Հարավային Սավո, Արևելյան Ֆինլանդիայի տարածշրջանային պետական վարչական գործակալություն, Eastern Finland Province, Ֆինլանդիա - նոյեմբերի 10, 1934(1934-11-10), Gentofte, Գենտոֆտե, Դանիա), ֆիննա-դանիացի գրող և խաղաղության համար պայքարող ակտիվիստ։ Ելիզաբեթ Մոլթեսենը 1896 թվականին Դանիայում շարունակել է կրթությունը, ամուսնացել դանիացու հետ և բնակվել այնտեղ։ Նա իր գրական ստեղծագործությունները հրատարակել է երկու լեզվով` ֆիններեն և դանիերեն` դանիացիներին ծանոթացնելով իրենց հայրենի Ֆինլանդիային։ Կոպենհագենում ստեղծել է ֆիննական միություն։ Եվան ստեղծել է ֆիննա-դանիական և դանիա-ֆիննական բառարաններ։ Մոլթեսենը` դանիացի կանանց խաղաղության համար պայքարի հիմնադիր անդամներից մեկը, 1915 թվականին հիմնել է խաղաղության և ազատության համար պայքարի կանանց միջազգային լիգայի դանիական բաժանմունքը։ 1918 թվականին մասնակցել համազազգային ընտրություններին, բայց չի ընտրվել։


== Վաղ կյանք և կրթություն ==
Ծնվել է Ջորոնիենում` Ֆինլանդիայում։ Եվա Ելիզաբեթ Հալսթրոմը ֆարմատիկ Ֆրանս Ալգոթ Հոլստրեմի (1835–1878) և Օլգա Ելիզաբեթ Հասինստիտար Նիմանի (1843–1912) դուստրն էր։ Փոքր հասակում կորցրել էր և' հորը, և' եղբայրներին ու քրոջը։ Նա մոր հետ գնացել էր Հելսինկի, որտեղ ընդունվել էր շվեդական դպրոց։ 1894 թվականին ավարտել էր  Հելսինկիի համալսարանը` ստանալով մագիստրոսի աստիճան։
1896 թվականին  Եվա Մոլսթրեմը ստացել էր կրթաթոշակ, որը նրան թույլ էր տվել շարունակել կրթությունը Դանիայում` Ասկովա Հոյսկոլի  ժողովրդական ուսումնարանում։ Հենց այնտեղ նա հանդիպել էր իր ամուսնուն` եկեղեցիների պատմագետ Լաուստ Ջեֆսեն Մոլթեսենին (1865–1950)։ Նրանք ամուսնացել են 1898 թվականին, իսկ նրանց առաջնեկը ծնվել է հաջորդ տարի։


== Մասնագիտական կյանք ==
Թեև նա ամբողջովին հարմարվել էր դանիական կենցաղավարությանը, սակայն երբեք չէր մոռացել հայրենի Ֆինլանդիան` ամբողջ աշխարհի ֆինն կանանց հետ խոսելով այն մասին, թե ինչպես են ռուսները վերաբերվում ֆիններին։ 1904 թվականին Մոլթեսենը Կոպենհագենում հիմնել էր ֆիննական միություն (Finske Forening)։ 1905 թվականին` իր վերջին` չորրորդ երեխայի ծննդից հետո, նա հրատարակել ֆիննա-դանիական և դանիա-ֆիննական բառարաններ, իսկ 1910 թվականին` պատմվածքների ժողովածու (ֆիննական մշակութային ժառանգություն)։ 
1920 թվականին Մոլթեսենը հրատարակել է դանիերեն կարճ պատմական աշխատություն` Det finske Finland (The Finnish Finland), նաև աշխատություններ ու հոդվածներ Դանիայի մասին։
Մոլթեսենը խորը սթրես է ապրել 1926 թվականին իր որդու` Էրիկի մահվան պատճառով, որից հետո ավելի ու ավելի է  թուլացել։
Նա մահացել է Գենոֆթայում 1934 թվականի նոյեմբերի 10-ին և թաղվել է Գենտոֆթ գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==
(8545) ՄակԳի

(8545) ՄակԳի (անգլ.՝ McGee), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հունվարի 2-ին Բրայան Մենինգի կողմից Ստեկենբրիջում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,35249 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0577 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6473 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1317,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273157 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,85° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8545) ՄակԳի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Երգեհոն

Երգեհոնը (հունարեն՝ ` ὄργανον organon, երգեհոն բառից) երաժշտական ստեղնաշարային գործիք է։ Այն կազմված է մի քանի ստեղնաշարերից։ Երգեհոն նվագում են ոտքերով և ձեռքերով։ Երգեհոնն աշխարհում ամենահին երաժշտական գործիքներից մեկն է, առաջացել է Արևմտյան Եվրոպայում։ Ենթադրվում է, որ այն ստեղծել է (կամ մասնակցություն է ունեցել ստեղծմանը) հույն Կտեսիբիոսը՝ Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքից, ում անվան հետ էլ կապվում է նվագարանի առաջին հիշատակությունը։ Երգեհոնը կարևոր նշանակություն ունի կաթոլիկ եկեղեցու ժամերգության մեջ։


== Ընդհանուր ակնարկ ==
Խողովակավոր երգեհոնները ձայնը տարածում են գործիքի վերին մասին գտնվող խողովակների միջոցով։ 16-րդ դարից սկսած, երգեհոններ պատրաստելիս սկսեցին օգտագործել տարբեր խողովակներ, որոնք հնարավորություն էին տալիս փոփոխել ձայնի որակը։ Ընդհանրապես, երգեհոնն ամենամեծ չափեր ունեցող երաժշտական գործիքն է։ Մինչ արդյունաբերական հեղափոխությունը, երգեհոնը համարվում էր մարդկության ամենամեծ հայտնագործություններից մեկը։ Ժամանակակից երգեհոնն ունի 2 կամ 3 ձեռքի ստեղնաշար՝ կազմված 5 օկտավայից կամ 62 ստեղնից և 2,5 օկտավայից կազմված ոտքի ստեղնաշար` կազմված 32 ոտնակներից։ Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը երգեհոնն անվանում էր «երաժշտական գործիքների թագուհի»։


== Պատմություն ==

Երգեհոնն ամենահին երաժշտական գործիքներից է։ Նրա պատմությունը գալիս է մի քանի հազարամյակ առաջվանից։ Ենթադրվում է, որ երգեհոնը ստեղծել է հույն հայտնագործող Ցտետիբուսը՝ մ.թ.ա. 290-280-ական թվականներին։ Մեծ չափեր ունեցող երգեհոններ սկսել են ստեղծվել 4-րդ դարում, ավելի կատարելագործված ձևերը՝ 7-8-րդ դարերում։
Երգեհոններ ստեղծելու մշակույթը սկիզբ է առել Իտալիայում, որտեղից էլ 9-րդ դարում տարածվեց Ֆրանսիայում։ Ավելի ուշ այս մշակույթը տարածվեց նաև Գերմանիայում։ Ամբողջ Եվրոպայում երգեհոնը տարածվեց 14-րդ դարից։ Միջնադարյան երգեհոնի ամենահին օրինակը հայտնաբերվել է Նորլանդիայում (վանական համալիր Հոլանդիայում), որը թվագրվում է 1370-1400 թվականներին։ Այն այժմ պահվում է Ստոկհոլմի պատմության ազգային թանգարանում։


== Աղբյուրներ ==
Barnes, William Harrison (2007). The Contemporary American Organ - Its Evolution, Design And Construction. Barnes Press. p. 376. ISBN 978-1-4067-6023-1.
Hunt, Henry George Bonavia (2008). A Concise History of Music. BiblioLife. p. 137. ISBN 0554753871.
Ժողովածու (179)

Ժողովածու (179), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 179 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1292 թվականին Ստեփանոս Գոյներիցանց գրիչի կողմից, ենթադրաբար Տարսոնում։ Կազմողը եղել է Գալուստ դպիրը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 23×15,9 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 579 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 1, կիսախորան լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագիրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ 255ա, 328բ, 578բ, նորոգողի՝ 578բ (1630 թ․), կազմողի՝ 579ա (1650 թ․):


== Բովանդակություն ==
Աստուածաշունչ։
Տօնացոյց։
Աւետարանացոյց։
Աղօթամատոյց։
Պատարագամատոյց։
Աղօթք Կիւրդի Երուսաղէմացւոյ թուղթ վասն երևելոյ խաչին։
Մաշտոց։
Պատճեն տոմարի։
Գէորգայ վրդ-ի Վասն զատկի։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոլվա (այլ կիրառումներ)

Կոլվա, կարող է վերաբերել՝

Կոլվա - գետ Ռուսաստանում, Ուսայի վտակը
Կոլվա - գետ Ռուսաստանում, Վիշերայի վտակը
Մագիստրալնի (այլ կիրառումներ)

Մագիստրալնի, կարող է վերաբերել՝

Մագիստրալնի - քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Կազաչինսկո-Լենսկի շրջանի կազմում։
Մագիստրալնի - գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասի Բելայա Գլինայի շրջանի կազմում։
Բերտոնիկո

Բերտոնիկո (իտալերեն՝ Bertonico), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է՝ 1162 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է՝ 58 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 20 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 26821։ հեռախոսային կոդ՝ 0377։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս. 0377 85002
Էլեկտրոնային փոստ. comunebertonico@libero.it
Պաշտոնական կայք. http://www.comune.bertonico.lo.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայքը (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Սուր (զենք)

Սուր, ձեռնամարտում գործադրվող հատող և ծակող սառը զենք։ Բաղկացած է միսայրի կամ երկսայրի, սուր կամ բութ ծայրով պողպատյա շեղբից և երախակալից (դաստապան)։ Երբեմն շեղբը երախակալից բաժանվում է խաչաձև կռվանով։ Սուր կրել են կողքից կախվող պատյանի մեջ։ Սուրի նեոլիթյան նախատիպերը եղել են ոսկրե կոթերին ամրացված վանակատե շեղբերը։ Մեր թվարկությունից առաջ 2-րդ հազարամյակում բրոնզե սրերը տարածված են եղել Միջագետքում, Անդրկովկասում և Արևմտյան Եվրոպայում։ Մետաղյա հնագույն սրերը բաժանվում են հատողների և ծակողների։ Ծակող-հատող սրերն առաջացել են մ․ թ․ ա․ 2-րդ հազարամյակում։ Մ․ թ․ ա․ 1-ին հազարամյակից Անդրկովկասում, Միջին Արևելքում և Եվրոպայում երևան են եկել երկաթյա (հաճախ բրոնզե երախակալով) երկար սրերը։ Սկյութները գործածել են կարճ սրեր։ Մ․ թ․ ա․ 1-ին հազարամյակի 2-րդ կեսին Եվրոպայում հետևակը և ծանրազեն հեծելազորը գործածել են երկար, հատող սրեր։ Մ․ թ․ ա․ III—մ․ թ․ III դդ․ հռոմեական հետևակը գործածել է կարճ և լայն, իսկ հեծելազորը՝ երկար հատող սրեր։ Հայկական լեռնաշխարհում բրոնզե տարատեսակ սրեր հայտնաբերվել են մ․ թ․ ա․ 2-րդ հազարամյակի հնավայրերից (Լճաշեն, Արթիկ և այլն)։ Միջին դարերում պողպատյա սուրը եղել է Հայոց զորքերի հիմնական զինատեսակներից։ Հայ պատմիչները սուրը հաճախ անվանել են «երկսայրի», «պողովատ», «պողովատիկ»


== Տես նաև ==
Թուր