Յան Պեյվե

Յան Վոլդեմարովիչ Պեյվե (լատիշերեն՝ Jānis Peive, ռուս.՝ Ян (Янис) Вольдемарович Пейве, հուլիսի 21 (օգոստոսի 3), 1906, Տորոպեցկիի գավառ, Պսկովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբերի 13, 1976(1976-09-13), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ագրոքիմիկոս և պետական գործիչ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1966),Լատվ․ ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1946) և նախագահ (1951-1959), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։
Ա․ Վ․ Պեյվեի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1906 թվականի օգոստոսի 3-ին ռուսական կայսրության Պսկովի նահանգի Սեմենցովո գյուղում, լառիշ ագարակապանի ընտանիքում։ Ավարտել է Մոսկվայի Կ․ Տիմիրյազևի անվան գյուղատնտեսական ակադեմիան (1929)։ 1931 - 1944 թվականներին աշխատել է Վուշի համամիութենական ԳՀԻ-ում (1942-1944 թվականներին՝ տնօրեն)։ 1944-1950 թվականներին՝ Լատվիայի գյուղատնտեսական ակադեմիայի ռեկտոր։ 1951-1958 թվականներին՝ Լատվիայի գիտությունների ակադեմիայի նախագահ։ 1958 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ Ազգությունների խորհրդի նախագահ։ 1959 թվականին նշանակվել է Լատվիայի Հանրապետության կառավարության ղեկավար, թեև նախապես ենթադրվում էր, որ այդ պաշտոնին կնշանակվի Էդվարդս Բերկլավսը։ 1963 թվականից՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Կ․ Տիմիրյազևի անվան բույսերի ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի միկրոտարրերի կենսաքիմիայի լաբորատորիայի վարիչ։ 1971 թվականից՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ընդհանուր կենսաբանության բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար։
Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են միկրոտարրերի (բոր, պղինձ, մոլիբդեն և այլն) քիմիայի և կենսաքիմիայի հարցերին։ Այս աշխատանքների համար 1964 թվականին արժանացել է լենինյան մրցանակի։ ԽՄԿԿ ԿԿ անդամ (1966-1971), թեկնածու՝ 1961 թվականից)։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Ազգությունների խորհրդի նախագահ (1958-1966)։ Պարգևատրվել է Լենինի 4 և 5 այլ շքանշաններով։


== Պարգևներ ==
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1969)
5 Լենինի շքանշան
3 Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
2 «Պատվո նշան» շքանշան
Լենինյան մրցանակ (1964)


== Աշխատությունների ընտրանի ==
Linkopība, Rīgā, 1948;
Augsnes pītišanas agrokimisķās metodes, Rīgā, 1949;
Mikroelementu mēs lojums lauksaimnieciba, Rīgā, 1949;
Проблемы борных удобрений в льноводном хозяйстве, «Доклады Всесоюзной Академии с.-х. наук им. В. И. Ленина», 1938, вып. 10 (19);
Микроэлементы в сельском хозяйстве нечерноземной полосы СССР, М., 1954;
К вопросу о районировании применения солей кобальта и меди в сельском хозяйстве, в кн.: Микроэлементы в сельском хозяйстве и медицине. Труды Всесоюзного совещания по микроэлементам. Рига. март 1955 года, Рига, 1956.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Zirnis, Egīls (2009. gada 4. jūlijā). «Latviskā sociālisma gals», SestDiena. Atjaunots: 2009. gada 5. jūlijā. «Gan Ministru padomes priekšsēdētājs Vilis Lācis, kurš sirga ar cukurslimību, gan LKP CK pirmais sekretārs Jānis Kalnbērziņš ap 1959.gadu gribēja atstāt amatu. Lācis par mantinieku bija iecerējis Berklavu.»
Ян Вольдемарович Пейве. Жизнь и научная деятельность / Отв. ред. Г. Я. Ринькис. — Рига: Зинатне, 1981
Государственная власть СССР: Высшие органы власти и управления и их руководители. 1923—1991 гг.: Историко-биографический справочник / Сост. В. И. Ивкин. — М., 1999. — ISBN 5-8243-0014-3
Пейве Ян Вольдемарович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
А. В. Пейве. М., 1979.


== Արտաքին հղումներ ==
[dic.academic.ru/dic.nsf/enc_biography/99628/%D0%9F%D0%B5%D0%B9%D0%B2%D0%B5 Большая биографическая энциклопедия]
Академик Я. В. Пейве (некролог) // Вестник АН СССР, 1976, № 11, стр. 95
Добровольский Г. В. Учёный и государственный деятель. К 100-летию со дня рождения академика Я. В. Пейве // Вестник Российской академии наук, 2006, № 7, стр. 643