Վոլֆգանգ Փեթերսեն

Վոլֆգանգ Փեթերսեն (գերմ.՝ Wolfgang Petersen, մարտի 14, 1941(1941-03-14), Emden, Ստորին Սաքսոնիա, Գերմանիա - օգոստոսի 12, 2022(2022-08-12), Բրենթվուդ, Քոնտրա Քոստա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), գերմանացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։


== Կենսագրություն ==


=== Մանկություն, երիտասարդություն և առաջին աշխատանքը ռեժիսուրայի ոլորտում ===
Վոլֆգանգ Փեթերսենը ծնվել է 1941 թվականի մարտի 14-ին Էմդենում առևտրականի ընտանիքում, սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ապրել է Մեքլենբուրգում։ 1950 թվականին տեղափոխվել է Համբուրգ։ Դեռ դպրոցական տարիքում իր 8 մմ տեսաժապավենով սկսել է նկարել իր առաջին ֆիլմերը։ 
Առաջին ռեժիսորական աշխատանքը Փեթերսենը ստանձնել է Համբուրգի Երիտասարդ թատրոնում, որտեղ նա տարբեր մանկական ներկայացումների ժամանակ ռեժիսոր էր հանդիսանում։ Դրան զուգահեռ նա աշխատում էր որպես ռեժիսորի օգնական և դերասան, այցելում էր դերասանական դպրոց։ 1965 թվականից սկսում է ուսումնասիրել թատերագիտություն Բեռլինում և Համբուրգում։ 1966 թվականին փոխում է բաժինը կինոյի և հեռուստատեսության ակադեմիա, նկարահանում է մի քանի կարճամետրաժ ֆիլմեր, և որպես ավարտական աշխատանք ներկայացնում է Ես քեզ կսպանեմ, Վոլֆ ֆիլմը։


=== Կարիերան Գերմանիայում ===
1971 թվականից Փեթերսենը աշխատում է գերմանական հեռուստատեսությունում, աշխատանքներ է ներկայացնում մի շարք հեռուստաալիքներով։ 1973/74 թվականներին նկարահանում է Մեր երկուսից մեկը ֆիլմը և պարգևատրվում դրա համար։ 1977 թվականին իր Հետևանքներ ֆիլմի աշխատակիցների՝ օպերատոր Չարլի Սթայնբերգի, դերասան Յուրգեն Պրոխնովի և կոմպոզիտոր Կլաուս Դոլդինգերի հետ հայտնվում է սկանդալի մեջ։ Այն առաջին ֆիլմն էր հոմոսեքսուալության մասին, որը Գերմանիայում քննադատության արժանացավ, սակայն մեծ հաջողությամբ ընդունվեց արտասահմանում։


=== Կարիերան Հոլիվուդում ===
1980 թվականին ռեժիսորի ունեցած հաջողությունների հետևանքով Բավարիա կինոստուդիան Փեթերսենին է հանձնում միջազգային շուկային միտված «Նավակը» ֆիլմի (Լոտարա-Գյունթերա Բուհայմայի վեպի հիման վրա) նկարահանումը։ Խիստ իրատեսական ֆիլմը, որը ներկայացնում է սուզանավերի պատերազմները, բուռն քննարկումներ է առաջացնում Արևմտյան Գերմանիայում և արտասահմանում։ Այս մասին են վկայում ֆիլմի Օսկարի 6 անվանակարգում (ռեժիսուրա, սցենար, օպերատոր, ձայն, ձայնային մոնտաժ) ներկայացված լինելը։ 
Դրանից հետո Փեթերսենը ձեռնամուխ է լինում Միխաել Էնդեի բեսթսելերի հիման վրա նկարահանված «Անվերջանալի պատմություն» ֆիլմի աշխատանքներին։ Ֆիլմի բյուջեն կազմել է շուրջ 50 միլիոն գերմանական մարկ։ Ինչպես և «Նավակը» ֆիլմի դեպքում հեղինակը հեռանում է գրքային սյուժեից՝ էլ ավելի գրավելով հանդիսատեսի հետաքրքրությունը։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր և ռեժիսորի օգնական ===

1965: Քաղաք ծխնելույզների վրա / Stadt auf Stelzen
1967: Մեկը, մյուսը / Der Eine, der Andere
1967: Կկվի տարիները / Kuckucksjahre
1968: Կարմիր դրոշը / Die rote Fahne
1969: Ոչ ես / Ich nicht
1971: Ես կսպանեմ քեզ, Վոլֆ / Ich werde dich töten, Wolf
1972: Աննան և Տոտոն / Anna und Totօ
1973: Մշուշ / Smog
1973: Վան դեր Վալկը և հարուստները / Van der Valk und die Reichen
1974: Գիշերային ցուրտ / Nachtfrost
1974: Մեր երկուսից մեկը / Einer von uns beiden
1974: Խաչին դրված / Aufs Kreuz gelegt
1975: Քաղաքը հովտում / Die Stadt im Tal
1975: Որոշ տեղերում սառույց / Stellenweise Glatteis
1975:Կարճ միացում / Kurzschluß
1976: Երջանիկ Հանսը / Hans im Glück
1976: Չորսն ընդդեմ բանկի / Vier gegen die Bank
1977: Հասունության վկայականը / Reifezeugnis
1977: Հետևանքները / Die Konsequenz
1978: Սև ու սպիտակ, ինչպես օրերն ու գիշերները / Schwarz und weiß wie Tage und Nächte
1981: Նավակը / Das Boot
1984: Անվերջանալի պատմություն / Die unendliche Geschichte
1991: Մահը հայելու մեջ / Tod im Spiegel
1993: Կրակի գծում։ Երկրորդ հնարավորություն / In the Line of Fire – Die zweite Chance
1995: Բռնկում / Outbreak – Lautlose Killer]
1997: Համար մեկ ինքնաթիռը / Air Force One
2000: Փոթորիկը / Der Sturm
2004: Տրոյա / Troja
2006: Պոսեյդոն / Poseidon
2016: Չորսն ընդդեմ Բանկի / Vier gegen die Bank


=== Պրոդյուսեր ===
1997: Լաբիրինթոս առանց ելքի / Labyrinth ohne Ausweg
1999: 200-ամյա տղամարդը / Der 200 Jahre Mann
2001: Գործակալությունը / The Agency


== Մրցանակներ ==

1973: Prix Italia - «Մշուշ»
1974: Գերմանական կինոփառատոն - «Մեր երկուսից մեկը»
1978: Ադոլֆ Գրիմ մրցանակ - «Հետևանքները»
1981: Բավարական կինոմրցանակ - «Նավակը»
1982: Գերմանական կինոմրցանակ - «Նավակը»
1983: Օսկարի նոմինացիա - «Նավակը»
1984: Ոսկե կտավ - «Անվերջանալի պատմություն» Die Unendliche Geschichte
1997: Բամբի - Համար մեկ ինքնաթիռը
2003: Բավարիական պատվո շքանշան
2006: Ոսկե տեսախցիկ
2010: Աստղ Բեռլինի աստղերի պուրակում
2012: Գերմանական ռեժիսորական Մետրոպոլիս մրցանակ


== Գրականություն ==
Թիմ Հեփթներ, Գերմանական կինոինստիտուտ / գերմանական կինոթանգարան։ Նավակը.  Crew der U96-ի փնտրտուքներով։ Հենշել հրատարակչություն, Բեռլին 2006, ISBN 3-89487-550-X.
Հելմուտ Զորգե, Դեպի Ամերիկա ! – Արտագաղթյալները պատմում են։ Ռոլֆ Հեյն հավաքածու, Մյունխեն 2009, ISBN 978-3-89910-438-7.
Հանս - Միշաել Բոք, CineGraph – Գերմանախոս ֆիլմերի բառապաշար. (Loseblattsammlung), B1-B6, F1-F22, E1-E22. edition text + kritik,Մյունխեն 2012, ISBN 978-3-86916-158-7.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գրականություն Վոլֆգանգ Փեթերսենի մասին
Վոլֆգանգ Փեթերսենը  Internet Movie Database-ում
Անձնական կայք
Վոլֆգանգ Փեթերսենը filmportal.de-ում
Փեթերսենի ֆիլմերի արդյունքը
Եթե Հոմերոսը ապրած լիներ հոդված
Վոլֆգանգ Փեթերսեն։ Բոլոր հոդվածներն ու հիմքերը