Նեստոր Կիրշներ

Նեստոր Կառլոս Կիրշներ Օստոիչ (իսպ.՝ Néstor Carlos Kirchner Ostoić, փետրվարի 25, 1950(1950-02-25)[…], Ռիո Գալյեգոս, Արգենտինա - հոկտեմբերի 27, 2010(2010-10-27)[…], El Calafate, Սանտա Կրուս, Արգենտինա), Արգենտինայի նախագահը 2003 թվականի մայիսի 25-ից մինչև 2007 թվականի հոկտեմբերի 28-ը։
2007 թվականի հունվարի 11-ին նախագահ Նեստոր Կիրշները օրենք է ստորագրել, ըստ որի՝ Արգենտինան պաշտոնապես ճանաչում է Հայոց ցեղասպանությունը։


== Կենսագրություն ==
Նեստոր Կիրշները ծնվել է 1950 թվականի փետրվարի 25-ին Ռիո Գալիեգոսում (Պատագոնիա, Արգենտինա)՝ ներգաղթյալների ընտանիքում։ Հայրը գերմանախոս շվեյցարացի էր, որը Ռիո Գալիեգոսում առաջին ատամնատեխնիկն էր։ Նա փոստում հեռախոսավար է աշխատել, որտեղ ծանոթացել էր խորվաթական ծագում ունեցող չիլիացի Մարիա Խուանա Օսթոիչի հետ, որի հետ շուտով ամուսնացել է։ Նրանք ունեցել են երեք երեխա՝ Ալիսիան (ապագայում՝ սոցիալական զարգացման նախարար), Նեստորը (Արգենտինայի ապագա նախագահ) և Մարիա Քրիստինան (ապագայում դարձել է դեղագործ)։
Նեստորը 1976 թվականին ավարտել Է Լա Պլատայի ազգային համալսարանը և ստացել իրավաբանի դիպլոմ։ 1975 թվականին ամուսնացել է համակուրսեցի Քրիստինա Ֆեռնանդեսի հետ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի քաղաք և զբաղվել փաստաբանական գործունեությամբ։ Ռազմական բռնապետության տարիներին նա ստիպված էր հաճախ թաքնվել իր ընկերների իշխանություններից։ Մի անգամ նրան ձերբակալել են, բայց 3 օր անց ազատ ազատ արձակել։
1982 թվականին սկսել է աշխատել Սանտա Կրուս նահանգի վարչակազմում, 1987 թվականին գլխավորել է հայրենի քաղաքի վարչակազմը, իսկ 1991 թվականին դարձել Սանտա Կրուս նահանգի նահանգապետ։
2003 թվականի ընտրություններում հաղթել է Արգենտինայի նախկին նախագահ Մենեմին։


== Նախագահություն ==
Կիրշները ապրել է աղքատ երկրում, որտեղ տնտեսական ճգնաժամ էր տիրում։ Արգենտինան մի երկիր էր, որը ժամանակին Եվրոպայի զարգացած երկրների հետ նույն մակարդակի վրա էր գտնվում, սակայն հայտնվել էր տնտեսական խնդիրների, պարտքերի և կոռուպցիայի մեջ։
Շուտով՝ իշխանության գալուց հետո, Կիրշները փոփոխություններ է կատարել Արգենտինայի Գերագույն դատարանում։ Նա մեղադրել է որոշ դատավորների դրամաշորթության մեջ և ճնշում գործադրել նրանց վրա, որպեսզի նրանք հրաժարական տան, ինչպես նաև նպաստել է մյուս երկու դատավորների հեռացմանը։ Իրավունքի աջակից և կրոնական պահպանողական դատավորների մեծամասնության փոխարեն նա նշանակել է նորերի, ովքեր գաղափարապես ավելի մոտ են եղել իրեն, այդ թվում՝ երկու կանանց (նրանցից մեկը՝ ընդհանուր առմամբ ճանաչված աթեիստ էր)։ Կիրշները նաև  բազմաթիվ գեներալների և ծովակալների ստիպել է հրաժարական տալ, որոնցից մի քանիսի հեղինակությունը արատավորվել է «կեղտոտ պատերազմի» ոճրագործություններով։
Կիրշները գաղտնազերծել է հատուկ ծառայությունների արխիվները, որոնք տեղեկություններ են պարունակել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո երկրում ապաստան գտած նացիստական ռազմական հանցագործների մասին։ Նեստոր Կիրշները սկսել է երկրի արտաքին պարտքի վճարումը, երկիրը դուրս է բերել պատմության «մութ շերտից»։
Արտաքին քաղաքականության մեջ ԱՄՆ-ի հետ «հավասարակշռված» հարաբերությունների կողմնակիցն էր, շարունակել է Ֆոլքլենդյան կղզիների հարցով Մեծ Բրիտանիայի հետ երկխոսությունը, կողմնակից էր Ալբիոնի հետ հարաբերությունների ջերմացմանը և կայունացմանը։ Եվրոպայի հետ հարաբերությունները Կիրշների նախագահության օրոք սառել են, Արգենտինան համաձայն չէր ԱՀԿ-ում ԵՄ դիրքորոշման հետ։ Կենտրոնական դեր էր հատկացնում Միավորված ազգերի կազմակերպության (ՄԱԿ) միջազգային խնդիրների լուծման գործում։ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ընդլայնման հակառակորդն էր Գերմանիայի, Ճապոնիայի, Հնդկաստանի և Բրազիլիայի հաշվին։ Կիրշները մեծ ուշադրություն է դարձրել ահաբեկչության դեմ պայքարին, հանդես եկել Ռուսաստանում ահաբեկչությունների դատապարտմամբ։ Եղել է ՄԱԿ-ի խաղաղապահ գործողություններին Արգենտինայի մասնակցության կողմնակից։ Պաշտպանում էր միջուկային զենքի չտարածման քաղաքականությունը և զինաթափումը։ Դատապարտել Է Իրաքում ՆԱՏՕ-ի ռազմական գործողությունը՝ համարելով, որ կարգավորման գլխավոր դերը պետք է զբաղեցնի ՄԱԿ-ը։  Մերձավորարևելյան հակամարտությունում նա դատապարտել է ինչպես պաղեստինցիներին, այնպես էլ իսրայելցիներին։ Ամերիկացիների կողմից Կուբայի շրջափակման հակառակորդն էր։
Քիրշների «Հաղթանակի ճակատ» կուսակցությունը հաղթանակ է տարել 2005 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում (հավաքել է ընտրողների ձայների ավելի քան 40 տոկոսը)։
Սակայն 2007 թվականին նա հայտարարել է, որ չի առաջադրվի Արգենտինայի նախագահի պաշտոնում՝ չնայած երկրի բնակչության ավելի քան 60 տոկոսի աջակցությանը։ Երկրի նախագահի պաշտոնից հրաժարական է տվել 2007 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ նոր նախագահի՝ նրա կնոջ՝ Քրիստինա Կիրշների ընտրության կապակցությամբ։


== Քննադատություն ==
Չնայած ժողովրդի կողմից նրա բարձր աջակցությանը, քննադատության է ենթարկվել որոշ լրագրողների և քաղաքագետների կողմից, որոնք Նեստորին մեղադրել են իշխանության չարաշահման, ինչպես նաև պետության ավելորդ կենտրոնացման մեջ։


== Նախագահություն ==
Հրաժարականից հետո Կիրշները «բուենոսայրեսյան» բակերում ազդեցիկ կերպար էր մնացել։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 3-ին ընտրվել է ազգային կոնգրեսի պատգամավոր։ 2010 թվականի փետրվարի 7-ին Նեստոր Կիրշների մոտ տեղի է ունեցել քներակի զարկերակի արգելափակումը, որից հետո շտապ հոսպիտալացվել է և վիրահատվել։
2010 թվականի մայիսին Նեստոր Կիրշներն Արգենտինայի Կամպանա քաղաքում Հարավամերիկյան ազգերի միության կազմակերպության արտակարգ գագաթնաժողովում ընտրվել է գլխավոր քարտուղար։ Պատգամավորի կարագավիճակում նա տիկնոջ՝ նախագահի հետ ակտիվորեն աջակցում էր միասեռ ամուսնությունների օրինականացման մասին օրենքին։
Մահացել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Սանտա Կրուս պրովինցիայի Էլ Կալաֆատե քաղաքի հիվանդանոցում՝ սրտի կանգից՝ 60 տարեկան հասակում։ Թաղված է երկրի հարավային մասում գտնվող իր հայրենի Ռիո Գալյեգոս քաղաքում։ Հուղարկավորության արարողությունը գլխավորել է նրա այրին՝ Քրիստինա Կիրշները, որն ուղեկցվել է մի քանի հազար մարդկանցով։ Բրազիլիայում և Վենեսուելայում հայտարարվել է եռօրյա սուգ։


== Անձնական կյանք ==
Կինը՝ Քրիստինա դե Կիրշները, 2007 թվականից մինչև 2015 թվականը հանդիսացել է Արգենտինայի նախագահ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Domínguez Jorge (2010)։ Contemporary U.S.-Latin American Relations։ Routledge։ ISBN 978-1138786325 
Epstein Edward (2006)։ Broken promises? The Argentine crisis and Argentine democracy։ United Kingdom: Lexington Books։ ISBN 978-0-7391-0928-1։ Վերցված է դեկտեմբերի 30, 2012 
Fraga Rosendo (2010)։ Fin de ciKlo (Spanish)։ Buenos Aires: Ediciones B։ ISBN 978-987-627-167-7 
Gatti Daniel (2003)։ Kirchner, el amo del feudo։ Argentina։ ISBN 9874359536 
Hedges Jill (2011)։ Argentina: A modern history։ United States: I.B.Tauris։ ISBN 978-1-84885-654-7։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2013 
Kaufman Alejandro (2011)։ «What's in a Name: The Death and Legacy of Néstor Kirchner»։ Journal of Latin American Cultural Studies 20 (1): 97–104։ doi:10.1080/13569325.2011.562635 
Kozloff Nicholas (2008)։ Revolution!: South America and the Rise of the New Left։ New York: Palgrave Macmillan։ ISBN 978-0-230-61754-4 
Lanata Jorge (2014)։ 10K (Spanish)։ Argentina: Planeta։ ISBN 978-950-49-3903-0 
Lessa Francesca (2012)։ Amnesty in the Age of Human Rights Accountability: Comparative and international perspectives։ United States: Cambridge University Press։ ISBN 978-1-107-02500-4 
Majul Luis (2009)։ El Dueño (Spanish)։ Argentina: Planeta։ ISBN 978-950-49-2157-8 
Mendelevich Pablo (2013)։ El Relato Kirchnerista en 200 expresiones [The Kirchnerite speech in 200 words] (Spanish)։ Argentina: Ediciones B։ ISBN 978-987-627-412-8 
Mosley Paul (2012)։ The Politics of Poverty Reduction։ United Kingdom: Oxford University Press։ ISBN 978-0-19-969212-5 
Newman Graeme (2010)։ Crime and Punishment around the World։ England: ABC-Clio։ ISBN 978-0-313-35133-4 
Petras James, Veltmeyer Henry (2016)։ What's Left in Latin America?: Regime Change in New Times։ Routledge։ ISBN 978-1-134-76162-3 
Reato Ceferino (2015)։ Doce noches [Twelve nights] (Spanish)։ Argentina: Sudamericana։ ISBN 978-950-07-5203-9 
Reato Ceferino (2010)։ Operación Primicia: El ataque de Montoneros que provocó el golpe de 1976 (Spanish)։ Buenos Aires: Sudamericana։ ISBN 978-950-07-3254-3 
Romero Luis Alberto (2013)։ La larga crisis argentina [The long Argentine crisis]։ Argentina: Siglo Veintiuno Editores։ ISBN 978-987-629-304-4 
Vargas Llosa Álvaro (2014)։ Últimas noticias del nuevo idiota iberoamericano [Latest news from the new iberoamerican useful idiot] (Spanish)։ Colombia: Planeta։ ISBN 978-950-49-4106-4 


== Արտաքին հղումներ ==
Позиция Аргентины по основным международным проблемам
Néstor Kirchner at the Encyclopædia Britannica
Néstor Kirchner at the Casa Rosada website (իսպ.)