Ելենա Գոգոլևա

Ելենա Նիկոլաևնա Գոգոլևա (մարտի 25 (ապրիլի 7), 1900, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 15, 1993(1993-11-15), Մոսկվա, Ռուսաստան), թատրոնի և կինոյի ռուս խորհրդային դերասանուհի, գեղարվեստական խոսքի վարպետ (ասմունքող)։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1949)։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի եռակի դափնեկիր (1947, 1948, 1949)։
1918-1993 թվականներին եղել է Փոքր թատրոնի դերասանուհի։ Երբ Վահրամ Փափազյանը 1928 թվականին Փոքր թատրոնի խմբի հետ հանդես է եկել Օթելլոյի դերով, Գոգոլևան կատարել է Դեզդեմոնայի դերը։ 


== Կենսագրություն ==
Ելենա Գոգոլևան ծնվել է 1900 թվականի մարտի 25-ին (նոր տոմարով՝ ապրիլի 7) Մոսկվայում՝ բանակի սպայի և գավառական դերասանուհու ընտանիքում։ 1916 թվականին ավարտել է Ալեքսանդրո-Մարիինյան ինստիտուտը։ 1917-1918 թվականներին սովորել է Մոսկվայի ֆիլհարմոնիկ ընկերության երաժշտադրամատիկական դպրոցի (այժմ՝ Ռուսաստանի թատերական արվեստի ինստիտուտ, ԳԻՏԻՍ) դրամատիկական բաժնում։
1918 թվականին Գոգոլևան երկրորդ կուրսից ընդունվել է Փոքր թատրոնի թատերախւմբ, որտեղ իր նորամուտը կատարել է Ջեսիկայի դերով Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» պիեսի բեմադրության մեջ։ Ունենալով վառ ու բազմակողմանի անհատականություն, մեծ ուշադրություն դարձնելոց բեմական խոսքի մշակույթին և դերի արտաքին արտահայտչականությանը՝ դերասանուհին արդեն վաղ տարիներին մարմնավորել է Սոֆյային «Խելքից պատուհաս» բեմադրությունում, ինչպես նաև կատարել է մի շարք դերեր Ալեքսանդր Օստրովսկու պիեսներում՝ մարմնավորելով Գարնանը «Ձյունանուշ», Նեգինային «Տաղանդներ և երկրպագուներ», Ակսյուշային «Անտառ», Պոլինային «Եկամտաբեր վայր», Լարիսային «Անօժիտը» ներկայացումներում։
1920 թվականին Ելենա Գոգոլևան կատարել է նորամուտը կինոյում, բայց քիչ է նկարահանվել՝ միշտ մնալով առաջին հերթին որպես թատրոնի դերասանուհի։ Աշխատել է նաև ռադիոյի և հեռուստատեսւթյան ոլորտում։ Ռուսաստանի Պետհեռուստառադիոֆոնդի հավաքածուում պահվում են գրական ստեղծագործությունների ավելի քան 150 և Փոքր թատրոնի ներկայացումների ձայնագրություններ դերասանուհու մասնակցությամբ։
Ելենա Գոգոլևան Փոքր թատրոնում աշխատել է մինչև կյանքի վերջ։ Նրա լավագույն դերերի շարքում են այնպիսի կերպարներ, որոնք ստեղծվել են ինչպես դասական, այդ թվում արտասահմանյան (լեդի Միլֆորդը Ֆ. Շիլլերի «Սեր և խարդավանք», շեքսպիրյան լեդի Մակբեթ, միսսիս Քրոուլի «Սնափառության տոնավաճառը» ներկայացման մեջ), այնպես էլ ժամանակակից խաղացանկում, այդ թվում նաև Մամուրեն հատուկ իր համար բեմադրված Ժ. Սարմանի պիեսում[1]։ Վերջին անգամ դերասանուհին բեմ է բարձրացել 1993 թվականի հոկտեմբերին 22-ին։
Ապրել է Մոսկվայում՝ «Արվեստի աշխատավոր» (ռուս.՝ «Труженик искусства») կոոպերատիվի տանը Գորկու փողոցի շրջանում։
Ելենա Գոգոլևան մահացել է 1993 թվականի նոյեմբերի 15-ին Մոսկվայում։ Թաղվել է Վագանկովյան գերեզմանատանը (տեղամաս № 12) ՝ որդու կողքին։


=== Ընտանիք ===
Ելենա Գոգոլևան երեք անգամ ամուսնացած է եղել․

Առաջին ամուսինը՝ Գեորգի Նիկոլաևիչ Դուդկևիչ (1887-1978), կոմպոզիտոր, հնչյունային ռեժիսոր,
Որդի՝ Իգոր Դուդկևիչ (1920-1969), ռազմական օդաչու, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, հնչյունային ռեժիսոր,
Երկրորդ ամուսինը՝ Վսեվոլոդ Նիկոլաևիչ Աքսյոնով (1902-1960), դերասան, գեղարվեստական ​​խոսքի վարպետ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1947),
Երրորդ ամուսինը՝ Սեմյոն Իսահակի Կամինկա (1907-1983), ռեժիսոր։


== Կոչումներ և պարգևներ ==
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1974)
Լենինի երկու շքանշան (1967, 1974)
Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
Աշխատանքային Կարմիր դրոշի երեք շքանշան (1937, 1949, 1989)
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (7 ապրիլի, 1980)
«Պատվո Նշան» շքանշան (1978)
«1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ կատարած անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
Մեդալ «Ի հիշատակ Մոսկվայի 800-ամյակի»
ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (23 սեպտեմբերի 1937)
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1949)
Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1947) – Բ․ Լավրենյովի «Նրանց համար, ովքեր ծվում են» ներկայացման մեջ դերասանուհի Ելենա Վասիլևնա Գորելովայի դերի կատարման համար
Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1948) – Բ․ Ռոմաշովի «Մեծ ուժ» ներկայացման մեջ Կլավդիա Պետրովնա Լավրովայի դերի կատարման համար
Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1949) – Ա․ Սաֆրոնովի «Մոսկովյան բնավորություն» ներկայացման մեջ Նինա Իվանովնա Պոլոզովայի դերի կատարման համար


== Դերեր թատրոնում ==
1971 – «Դոստիգաևն ու մյուսները», Մաքսիմ Գորկի – Մայր Մելանիա
1972 – «Արևի մայր մտնելուց առաջ», Գերհարդ Հաուպտման – Ֆրաու Պետերս
1973 – «Անդունդը», Ալեքսանդր Օստրովսկի – Աննա Ուստինովնա
1977 – «Պարոնայք Գոլովյովներ», ըստ Միխայիլ Սալտիկով-Շչեդրինի – Արինա Պետրովնա Գոլովյովա
1978 – «Մամուրե», Ժան Սարման – Սելինա Մուրե (Մամուրե)
1984 – «Նկար», ըստ Դանիիլ Գրանին – Աստախովա
1987 – «Ստրուկներ», Պյոտր Գնեդիչ – Իշխանուհի Պլավուտինա-Պլավունցովա


=== Աշխատանքը հեռուստատեսությունում ===
1967 – Անհայտ կորած պաշտոնյան (ռուս.՝ Пропавший чиновник, հեռուստաներկայացում) – ֆրու Ամսթեդ
1974 – Օստրովսկու տունը (ռուս.՝ Дом Островского) – Աննա Ուստինովնա Կիսելնիկովա, «Անդունդը»
1988 – Ստրուկներ (ռուս.՝ Холопы) – իշխանուհի Պլավուտինա-Պլավունցովա


=== Ֆիլմագրություն ===
1920 – Անջելո (ռուս.՝ Анджело)
1936 – Գոբսեկ (ռուս.՝ Гобсек) – կոմսուհի դե Ռեստո
1953 – Բարբարոսներ։ Տեսարաններ շրջանային քաղաքում (ռուս.՝ Варвары. Сцены в уездном горооде) – Մոնախովա Նադեժդա Պոլիկարպովնա
1954 – Այդ մասին մոռանալ չի կարելի (ռուս.՝ Об этом забывать нельзя) – Մարիա Սպիրիդոնովնա Բանտիշ
1957 – Բաժակ ջուր – Դքսուհի Մարլբորոյի
1961 – Երկու կյանք (ռուս.՝ Две жизни) – իշխանուհի Նաշչեկինա
1982 – Պիկվայա դամա (ռուս.՝ Пиковая дама)  – կոմսուհի Աննա Ֆեդոտովնա


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Гоголева Е.Н. На сцене и в жизни. — 2-е изд., испр. и доп.. — М.: «Искусство», 1989. — 297 с. — (Театральные мемуары). — 30 000 экз. — ISBN 5210003736