armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սելեստին Գալլի-Մարյե

Սելեստին Գալլի-Մարյե (մարտի 15, 1837(1837-03-15), Փարիզ - սեպտեմբերի 21, 1905(1905-09-21), Վանս), ֆրանսիացի մեցցո-սոպրանո, որը հայտնի է դարձել «Կարմեն» օպերայի գլխավոր հերոսուհու դերակատարմամբ։


== Կարիերա ==

Մարի-Սելեստին Լորենս Մարյե դե լ՛Իզլը ծնվել է Փարիզում։ Երգել նրան հայրն է սովորեցրել, որը հաջողակ օպերային կարիերա էր ունեցել։ 1859 թվականին դեբյուտով հանդես է եկել Ստրասբուրգում, հետո Լիսաբոնում երգել իտալերեն։ Տասնհինգ տարեկանում ամուսնացել է Գալլի ազգանունով մի քանդակագործի հետ (մահացել է 1861 թվականին) և ստեղծել իր բեմական ազգանունը՝ Գալլի-Մարյե։
Opéra-Comique թատրոնի ռեժիսոր Էմիլ Պերինը, Ռուանում լսելով Մայքլ Բալֆի «The Bohemian Girl» օպերայի նրա կատարումը, նրան Փարիզ է բերել։ Opéra-Comique-ում երգել է մինչև 1885 թվականը, պրեմիերայով հանդես գալով Պերգոլեզիի «Աղախինը՝ տիրուհի» օպերայում։ Ամենահայտնի դերերն էին՝ Ամբրուազ Թոմայի Մինյոնն (1866) ու Ժորժ Բիզեի Կարմենը (1875)։ Ասում են, որ 1875 թվականի հունիսի 2-ին, «Կարմեն» օպերայի 33-րդ ներկայացման ժամանակ Գալլի-Մարյեն կանխազգացել է Բիզեի մահը III գործողության խաղաթղթերով տեսարանը երգելիս ու ուշաթափվել բեմից հեռանալուց հետո․ կոմպոզիտորն իրոք մահացել է այդ գիշեր, և հաջորդ ներկայացումը չեղարկվել է երգչուհու տկարության պատճառով։ Բազմաթիվ համերգային շրջագայությունների ընթացքում Կարմենի դերով հանդես է եկել Բրյուսելում (1876 թվականի հունվարի 16), Նեապոլում (իտալական պրեմիերա), Ջենովայում, Բարսելոնայում, Լիոնում, Լիեժում  ու Դիեպում, որից հետո վերադարձել Opéra-Comique ու 1883 թվականի հոկտեմբերի 22-ին վերակենդանացրել սկզբնական բեմադրությունը։ Լոնդոնում ելույթ է ունեցել Her Majesty's Theatre թատրոնում 1886 թվականին ու 1890 թվականին վերադարձել Opéra-Comique՝ երգելու Բիզեի հուշարձանի տեղադրման համար կազմակերպված դրամահավաքի ներկայացման ժամանակ (սա նրա վերջին ներկայացումն էր)։
Ստեղծել է նաև Լազարիլի դերը «Don César de Bazan», Վենդրեդիի դերը «Ռոբինզոն Կրուզո» օպերաներում, «Fantasio» օպերայի գլխավոր հերոսուհու դերը, ինչպես նաև դերեր «Lara», «Le Capitaine Henriot», «Fior d'Aliza», «La Petite Fadette» և «Piccolino» օպերաներում։ Երգել է նաև Տավեն «Mireille» օպերայում և Ռոուզ Ֆրիքեթ «Les dragons de Villars» օպերայում։ 1860-ական թվականների վերջին և 1870-ական թվականների սկզբին կոմպոզիտոր Էմիլ Պալադիլի հետ սիրեկաններ են եղել։ Տանը պահում էր մարմոսետներ (ամերիկյան փոքրիկ կապիկ), որոնց հաճախ բերում էր իր փորձերին։
Մահացել է Վանսում, Նիսի մոտ։

Ձայնը լավ հնչերանգ է ունեցել․ բարձր մեցցո-սոպրանո ձայները մի ժամանակ կոչվել են «Գալլի-Մարյե»։ Նրա դերերն այժմ կատարվում են սոպրանոների կողմից։


== Ընտանիք ==
Քույրերը՝ Իրման ու Պաոլան, նույնպես պրոֆեսիոնալ երգչուհիներ էին։ Իրման դերեր է կերտել «L'amour chanteur » օպերայում 1864 թվականին և «Les bergers» օպերայում 1865 թվականին, շրջագայել ԱՄՆ-ում ու վերադարձել Փարիզի Opéra-Comique թատրոն։ Պաոլոն նշանավորվել է օպերետի ժանրում և դերեր կատարել կոմպոզիտոր Շառլ Լեկոկի ստեղծագործություններում՝ բազմաթիվ անգամներ հանդես գալով ԱՄՆ-ում։ Սելեստինն ու Իրման 1869 թվականին միասին երգել են Բուֆ Պարիզիեն թատրոնում բեմադրված «Madeleine» օպերայում։


== Ծանոթագրություններ ==
Էննի

Էննի կարող է նշանակել․


== Անձինք ==
Էննի Բենյեն՝ ճապոնացի վանական և XIII դարի գրականագետ։
Էննի Լենոքս (ծնվ․ 1954 թվական)՝ շոտլանդացի երգչուհի։
Էննի Պրու (Edna Annie Proulx, р. 1935)՝ ամերիկացի գրող։
Էննի Հասլամ (Annie Haslam, р. 1947)՝ ռոք-երգչուհի։
Էննի Դյուկ (Annie Duke, р. 1965)՝ պոկեր խաղացող, պոկերի մասին գրքերի հեղինակ։
Էննի Ուիլսոն Փաթերսոն (Annie Wilson Patterson, 1868—1934)՝ կին, որը առաջին անգամ տակառի մեջ հաղթահարել է Նիագարայի ջրվեժը։
Էննի Էդսոն Թեյլոր (Annie Edson Taylor, 1838—1921)՝ իռլանդացի երաժշտագետ, քննադատ, կոմպոզիտոր, երգեհոնահար։
Էննի վան դեր Մեր (Annie van der Meer), նիդերլանդացի թեթև աթլետիկայի մարզիկ, բազմակի համաշխարհային ռեկորդակիր։


== Հորինված կերպարներ ==
Էննի Սմիթ՝ Ալեքսանդր Վոլկովի Զմրուխտե քաղաքի և Կախարդական երկրի մասին վիպակների հերոսուհին։
Քրջոտ Էննին (Raggedy Ann)՝ կերպար, որը ստեղծվել է գրող Ջոնի Գրուելի կողմից (1880-1938)։
Էննի Ուիլսոն (Annie Wilson)՝ «90210: Նոր սերունդ» հեռուստասերիալի կերպար։
Էննի Դուգլաս ՌիչարդսРичардс՝ «Սանսեթ Բիչի սերը և գաղտնիքները» հեռուստասերիալի օճառային օպերայի կերպար։
Էննի Ֆալկ/Պոլկ՝ «Հարավային այգու» էպիզոդիկ կերպարը։


== Գեղարվեստական ստեղծագործություններում ==
Էննի (մյուզիքլ)՝ 1977 թվականի բրոդվեյական մյուզիքլ
Էննի (ֆիլմ, 1982)՝ ամերիկական ընտանեկան երաժշտական ֆիլմ ըստ «Էննի» մյուզիքլի, ռեժիսոր Ջոն Հյուսթոն։
Էննի (ֆիլմ, 1999)՝ ամերիկյան կատակերգական երաժշտական ֆիլմ ըստ «Էննի» մյուզիքլի, ռեժիսոր Ռոբ Մարշալ։
Էննի (ֆիլմ, 2014)՝ ամերիկյան ֆիլմ-մյուզիքլ ըստ «Էննի» մյուզիքլի, ռեժիսոր Ուիլ Գլաք։
Էննի Հոլ (Annie Hall, 1977)՝ Վուդի Ալենի ֆիլմը։
Էննի։ Թագավորական արկած (ֆիլմ)՝ «Էննի» ֆիլմի (1985) 1995 թվականի հեռուստասիքվելը («Annie»)։


== Այլ ==
Էննի Քենոնի մրցանակ՝ ամերիկյան մրցանակ աստղագիտության բնագավառում։
Էննի՝ ամերիկյան մրցանակ անիմացիոն կինեմատոգրաֆիայի ոլորտում։
Շեմիյի (Ալյեի գավառ)

Շեմիյի (ֆր.՝ Chemilly), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Սուվինի կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Մուլեն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03073։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 637 մարդ։


== Տնտեսություն ==
Տնտեսության հիմքը գինեգործությունն է։
2007 թվականի տվյալներով 430 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 325-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 105-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 75,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 74,2 %)։ 325 աշխատունակ բնակիչներից 313-ը աշխատում էին (155 տղամարդ և 158 կին), անաշխատանք էին 12-ը (4 տղամարդ և 8 կին)։ 105 անգործունակ մարդկանցից 23-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 49-ը թոշակառու, 33-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սեն Դենի եկեղեցի


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Շեմիյի» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-09-29-ին։ Վերցված է 2012-7-17 
«Շեմիյի» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 2012-12-31
Բազումի լեռներ

Բազումի լեռներ, Բազումի լեռնաշղթա, Բեզոբդալ, Բզովդալ, Զամանալուի լեռնաշղթա, Պեսովդալ, լեռնաշղթա Հայաստանի հյուսիսային մասում։
Սկսվում է Խոնավ լեռների հարավային մասից՝ Քարախաչի լեռնանցքից և զուգահեռականի ուղղությամբ ձգվում դեպի արևմուտք՝ մինչև Գայլաձոր կիրճը, Ախուրյան գետի վերին հոսանքից մինչև Աղստև գետի միջին հոսանքը՝ շուրջ 90 կմ երկարությամբ, լայնություն 15—20 կմ։ Ամենաբարձր գագաթը Ուրասար լեռն է (2992 մ), միջին բարձրություն 2800 մ։
Բազումի լեռներ մեջ են մտնում Գոդարան և Չքնաղի լեռները, ամենաբարձր լեռնանցք Պուշկին (2038 մ), որի տակով անցնում է ավտոխճուղային թունելը՝ 1830 մ երկարությամբ։ Լեռնաշղթան մասնատված է Փամբակ, Վահագնի, Ձորագետ, Չքնաղ, Գարգառ գետերի ու գետակների խոր ձորերով։ Հարուստ է պղնձի, գրանիտի, կվարցիտի, քրոմիտի և տուֆի պաշարներով ու հանքային ջրերով։ Արևելյան լանջերին առկա են լայնատերև անտառներ
։


== Ծանոթագրություններ ==
Նանչան

Նանչան (չինարեն՝ 南昌), ՉԺՀ-ի քաղաքային շրջան, Ցզյանսի գավառի վարչական կենտրոն։
Գտնվում է Յանցզի գետից 60 կմ հեռավորությամբ գտնվող Գան գետի վրա, Պոյանխու լճի շրջակայքում։ Բնակչությունը՝ ավելի քան 5մլն մարդ։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է է մ.թ.ա 201 թվականին՝ Գան անվան ներքո(Կաղապար:Китайский):
589 թվականին քաղաքը վերանվանվել է Հունչժոու (洪州):
653 թվականին կառուցվել է Թենվեն տաղավարը (չինարեն՝ 滕王阁), որի մասին 675 թվականին գրել է աշխարհահռչակ գրող Վան Բոն (王勃) (647—675)՝ իր «Թենվեն-գե սյու» բանաստեղծության մեջ։ Տաղավարը բազմակի անգամ ավերվել և նորից վերակառուցվել է։
1927՝ Նանչանյան ապստամբություն (南昌起义) կոմունիստները Գոմինդանի դեմ։
1939՝ Նանչանյան օպերացիա


== Վարչատարածքային բաժանում ==
Նանչանի քաղաքային տարածքը բաժանվում է 5 շրջանների, 4 գավառի՝

Վանլի շրջան (湾里区)
Դունխու շրջան (东湖区)
Սիխու շրջան (西湖区)
Ցինշանխու շրջան (青山湖区)
Ցինյունպու շրջան (青云谱区)
Անյի գավառ (安义县)
Նանչան գավառ (南昌县)
Սինցզյան գավառ (新建县)
Ցզինսյան գավառ (进贤县)


== Տրանսպորտ ==
Նանչան-Չանբեյ օդանավակայան (南昌昌北国际机场)
Պեկին-Ցզյունլունսկի երկաթգիծ (京九铁路)
Շանհայ-Կունմինսկի երկաթգիծ (沪昆铁路)
Նանչանի մետրոպոլիտեն (բացվել է 2015 թվականին)


== Տեսարժան վայրեր ==
Քաղաքը հայտնի է Թենվեն հնագույն տաղավարով և Բայի մեծ հրապարակով, որը կարելի է համեմատել Պեկինում գտնվող Տյանյանմեն հրապարակի հետ։ Ինչպես նաև 2006 թվականից քաղաքում գործում է աշխարհում բարձրությամբ երրորդ՝ 160 մետրանոց «Նանչանի աստղ» դիտանիվը։


== Կլիմա ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		

		
		
		

		
		
		


== Եղբայր քաղաքներ ==
Նանչանը հանդիսանում է հետևյալ քաղաքների եղբայր քաղաքը.

 Սկոպյե, Մակեդոնիայի Հանրապետություն՝ 1984 թվականից
 Տակամացու, Ճապոնիա՝ 1984 թվականից
 Վալկեակոսկի, Ֆինլանդիա՝ 1984 թվականից
 Ակաա, Ֆինլանդիա՝ 1984 թվականից
 Դիժոն, Ֆրանսիա՝ 1984 թվականից
 Նաջու, Հարավային Կորեա՝ 1984 թվականից
 Սորոկաբա, Բրազիլիա՝ 1984 թվականից
 Տոլուկա-դե-Լերդո, Մեքսիկա՝ 1988 թվականից
 Ուֆա, Ռուսաստանի Դաշնություն՝ 2015 թվականից


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական վեբկայք (չինարեն)
Նանչան
TravelChinaGuide.com — City Guide of Nanchang
Jiangxi Agricultural University
A Brief introduction of American Newsweek to Nanchang
Սիրա (խաղող)

'
Սիրա կամ Շիրազ (գիտական անվանում։ Vitis vinifera 'Syrah'),  խաղողի տեսակ, օգտագործվում է կարմիր և վարդագույն գինիներ պատրաստելու համար, ինչպես ավանդական չոր, այնպես էլ քաղցր պնդիչ։ Որոշ արտադրողներ փորձում են նաև փրփրուն գինիների արտադրության մեջ։


== Ծագում ==
Սիրայի մասին լեգենդը կապված է նրա հոմանիշներից մեկի՝ Շիրազ անվանման հետ։ Շիրազը Իրանի ամենահին քաղաքներից մեկն է (գտնվում է Պերսեպոլիսից ոչ հեռու, Աքեմենյանների նստավայրում), որտեղ արտադրում էին հայտնի «Շիրազի» գինին։ Ըստ առասպելի խաղողի «Սիրա» տեսակը աճեցվել էր Շիրազում, այնուհետև հասցվել Ռոնայի տեղամաս՝ Ալպեր։ Այդ լեգենդի կողմակիցները ենթադրում են, որ «Սիրա»-ն համարվում է «Շիրազ»-ի տեղական ֆրանսիական հոմանիշը։ Աշխարհի տարբեր երկրներում Սիրան օգտագործում են տարբեր հոմանիշներով, ինչպիսիք են ՝ Անտուրենեն նուար, Բալսամինու, Կանդիտիվ, Մարսանն նուար, Շիրազ, Սիրաք, Սիրա, Սիրու, Սերին և Սերեին։


=== Ժամանակակից պատմություն ===
Սիրան դեռ համարվում է հյուսիսային Ռոնի հիմնական օգտագործվող խաղողի տեսակը, և զուգորդված է այնպիսի դասական գինիների հետ, ինչպիսիք են Hermitage, Côte-Rôtie: Ռոնի հարավային շրջաններում այն կազմում է գինու խառնուրդի մի  մասը, որից պատրաստում են Châteauneuf-du-Pape, Gigondas և Côtes du Rhône գինիները, որտեղ Grenache խաղողի սորտը կազմում է խառնուրդի հիմնական մասը։
1999 թվականին կատարված հետազոտությոնները ցույց են տվել, որ Սիրան և ծնող-սորտը (Mondeuse Blanche, Dureza) առաջացել են Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում գտնվող սահմանափակված շրջանից։


== Տարածում ==
Ներկայումս աճեցվում է գործնականում բոլոր այն քաղաքներում, որտեղ արտադրվում է գինի։ Հիմնականում, մեծ քանակությամբ աճեցվում է Ֆարանսիայի հարավում ( Սիրա անունով), Ավստրալիայում (Շիրազ անունով), Իտալիայում, ԱՄՆ-ում, Հարավային Աֆրիկայում, Չիլիում, Արգենտինայում։  Տալիս է մուգ, թանձր գունավորված գինի, արագ աճում է և ունի երկար պահպանման ժամկետ։ Ավստրալիայում արտադրվող գինու համը փոքր-ինչ տարբերվում է Ֆրանսիայում նույն Սիրա խաղողի տեսակից պատրաստվող գինուց։


== Նկարագրություն ==
Սիրան, խաղողի տեխնիկական սորտ է, որը օգտագործում են կարմիր և վարդագույն գինիների արտադրության մեջ, հասունացան միջին ժամկետով։ Ունի ցածր բերքատվություն, որը համարվում է լավ գինի արտադրելու պայման։ Գինու համը և որակը պատրաստված Սիրա խաղողի սորտից կախված է կլիմայից, որը հիմնականում աճեցվում է բարեխառն գոտիներում (ինչպիսին են՝ հյուսիսային Rhone Valley և  Walla Walla AVA-ի գին մի մասը ԱՄՆ-ում)։
Սիրան օգտագործում են կամ որպես առանձին սորտ կամ՝ օգտագործում են խառնուրդներում։ Այն հնարավոր է գտնել այնպիսի պետություններում ինչպիսիք են ՝ Ֆրանսիա, Չիլի Հարավային Աֆրիկա, Նոր Զելանդիա, Կալիֆոռնիա և Վաշինգտոն։ Սիրա հնարավոր է գտնել նաև Ավստրալիայի մի քանի շրջաններում, ինչպիսիք են ՝  Barossa, Coonawarra, Hunter Valley, Margaret River и McLaren Vale:


== Աղբյուրներ ==
Сира
Сира (Syra, Sirah) Archived 2012-04-28 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (149701-149800)

Աստերոիդների ցանկ (149601-149700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (149801-149900)
 Աստերոիդների ցանկ (149601-149700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (149801-149900)
Նեյդերվեյրտ

Նեյդերվեյրտ (հոլ.՝ Nederweert ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Լիմբուրխ մարզում։ Տարածքը 100,28 կմ² է, բնակչությունը՝ 16.649 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.500 եվրո է։
Կալիֆոռնիա (այլ կիրառումներ)

Կալիֆոռնիա կարող է վերաբերել՝
Վարչական միավորներ՝

Կալիֆոռնիա - նահանգ ԱՄՆ-ի արևմուտքում։
Ստորին Կալիֆոռնիա - նահանգ Մեքսիկայի հյուսիս-արևմուտքում։
Հարավային Ստորին Կալիֆոռնիա - նահանգ Մեքսիկայի արևմուտքում։Աշխարհագրական օբյեկտներ՝

Կալիֆոռնիա թերակղզի - թերակղզի Հյուսիսային Ամերիկայի արևմուտքում։
Կալիֆոռնիական հոսանք - մակերևութային սառը հոսանք Խաղաղ օվկիանոսում։
Կալիֆոռնիայի ծոց (Կորտեսի ծով) - Խաղաղ օվկիանոսի ծոց՝ նրանից առանձնացված Կալիֆոռնիա թերակղզով։
Կալիֆոռնիայի հովիտ - տեկտոնական իջվածք Հյուսիսային Ամերիկայում։Աստղագիտական օբյեկտներ՝

Կալիֆոռնիա միգամածություն - միգամածություն Պերսևս համաստեղությունում։
(341) Կալիֆոռնիա - 1982 թ․ հայտնաբերված աստերոիդ։
Յոլանդա դի Սավոյա

Յոլանդա դի Սավոյա (իտալերեն՝ Jolanda di Savoia), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Ֆերարա գավառում։
Բնակչությունը՝ 3173 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 29 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 108 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 44037։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0532։
Քաղաքի հովանավոր սուրբը համարվում է Սան Ջուզեպեն։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0532 396501
Էլեկտրոնային փոստ՝ segreteria@comune.jolandadisavoia.fe.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.jolandadisavoia.fe.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Կալյու Կանգուր

Կալյու Կանգուր (էստ․՝ Kalju Kangur,  25 հոկտեմբերի, 1925, Վանա-Կուուստե, Տարտումաա — 15 հունվարի, 1989, Տարտու, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ։
1939-1944 թվականներին սովորել է Տարտուում` Հոգո Տրեֆների գիմնազիայում։ Նրա բանաստեղծություններն առաջին անգամ տպագրվել են «Postimees» թերթում 1943 թվականին։ 1949 թվականից նրա ստեղծագործությունները տպագրվում են տարբեր պարբերականներում։ Կանգուրի բանաստեղծությունների առաջին գիրքը լույս է տեսել 1957 թվականին։ 1960 թվականին դարձել է Էստոնական ԽՍՀ գրողների միության անդամ։ Գրել է նաև սոնետներ ու էպիգրամներ։ Ճանաչված էր նաև որպես մանկական գրող։
Կալյու Կարգուի ստեղծագործությունները թարգմանվել են անգլերեն, իտալերեն, լատիշերեն, լիտվերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, ֆիններեն և այլ լեզուներով։ Կանգուրն ինքը թարգմանություններ է կատարել ռուսերենից։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Մանկական ===
värsikogu «Konnakübar», 1963
värsikogu «Hajameelne tramm», 1966
«Puud, mis virvendavad lindude laulust», 1966
proosajutustus «Timbu-Limbu õukond ja lumemöldrid», 1969.
jutukogu «Kuningalinnalood», 1973
«Päikesepaiste krobelistel kuusetüvedel», 1975
«Laulumaja», 1977
«Unenäod kristallkohvris», 1979
«Kuldsed krabid», 1982
värsikogu «Tiritammetõrud», 1985


=== Պոեզիա ===
«Mööda jalgteid», 1957
«Üksainus rukkipea», 1959
«Kivid ja kajad», 1969
Epigrammid «Vale mees vaadis», 1973
«Härmalõngad», 1977
«Sonetid», 1979
Sonetid «Portselantantsud», 1981
Sonetid «Möödumatus», 1982
«Sonetiraamat», 1988—1989
«Juturaamat», 1986


=== Թարգմանություններ ===
«Ruslan ja Ludmilla», 1969 (Ալեքսանդր Պուշկին)
«Valik luulet», 1974 (Ալեքսանդր Պուշկին)
«Nägemise ülistus» 1978 (Վալերի Բրյուսով)
«Päikesetempel», 1982 (Իվան Բունին)
«Viinamäesügis», 1986 (Վյաչեսլավ Իվանով, Ֆյոդոր Սոլոգուբ, Միխայիլ Կուզմին)
«Ööbikuaed», 1972 (koos teiste tõlkijatega; Ալեքսանդր Բլոկ)


== Գրականություն ==
Kalle Kurg. Sigridi-raamat. Arvustus («Puud, mis virvendavad lindude laulust») — Edasi, 24. märts 1966
Reet Krusten, «Kalju Kanguriga Peedul» — Keel ja Kirjandus 1985, nr 10, lk 628—629
Eesti kirjanduse ajalugu, V köide, 2. raamat, Eesti Raamat, Tallinn 1991, lk 221—225 ja bibliograafia lk 244, ülevaate autor Aadu Säärits
(1426) Ռիվիերա

(1426) Ռիվիերա (անգլ.՝ Riviera), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1937 թվականի ապրիլի 1-ին Մարգարիտա Լոժյեի կողմից Նիցայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,580121 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1625 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9978 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1513,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,237818 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,06° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1426) Ռիվիերա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռադյանսկի գյուղական խորհուրդ (Կոբելյակսկի շրջան)

Ռադյանսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Радянська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռադյանսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1711 մարդ։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Բեաս (քաղաք)

Բեաս (իսպ.՝ Beas), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Ուելվա պրովինցիայի կազմում, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։
Համայնքը գտնվում է Էլ-Կոնդադո գավառի կազմում։ Տարածքը՝ 144 կմ2։ Բնակչությունը՝ 4336 մարդ (ըստ 2010 թվականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայից ունի 30 կմ հեռավորություն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Աշոտ Ախպերջանյան

Աշոտ Գևորգի Ախպերջանյան, հայ ֆիզիկոս, Ա. Ի. Ալիխանյանի անվան Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ։
Արժանացել է Պողոսյան մրցանակին՝ 2005 թվականին, և Դեկարտի անվան մրցանակին՝ 2007 թվականին, երկուսն էլ Ֆելիքս Ահարոնյան, և Վարդան Սահակյանի հետ միասին։
Դեկարտի անվան մրցանակը նա շահել է Բարձր էներգիաների ստերեոսկոպիկ համակարգ «ՀԵՍՍ» համագործակցության մեջ դիտակների ստեղծման մեջ ներդրում անելու համար, որոնցից մեկն էր 60 սմ տրամագիծ ունեցող հայելիների մի մասը պատրաստվել է ԵրՖԻ-ում հատուկ տեխնոլոգիայով, որի շնորհիվ դրանք կարող են օգտագործվել բացօթյա պայմաններում առանց էական փոփոխությունների։ «ՀԵՍՍ» համագործակցությունը մասնակցում են մոտ 100 ֆիզիկոսներ 9 երկրներից, իսկ նա մեկն էր երեք Եվրոպական հանձնաժողովի ֆինանսավորած ծրագրերից որ բաժանեցին 1 միլիոն եվրո արժողությամբ Դեկարտյան մրցանակը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Անհիմն «բացահայտումներ»»։ Վերցված է 2008-12-26 


== Արտաքին հղումներ ==
«Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտ» 
«Դեկարտյան մրցանակ»
Գրիգոր Խալդարյան

Գրիգոր Խոջամալի Խալդարյան (անհայտ - 1787), հրատարակիչ, թարգմանիչ, բառարանագիր։
Ծնվել է Նոր Ջուղայից Հնդկաստան գաղթած վաճառականի ընտանիքում։ 1770 թվականին մեկնել է Լոնդոն, ուր մնացել է 10 տարի և փորձել իրականացնել հայկական տպարան հիմնելու և գրքեր հրատարակելու իր երազանքը։ Ձուլել տալով հայերեն տառեր՝ 1780 թվականին անգլերեն մի տպարանում հրատարակել է «Դաւանութիւն հաւատոյ» գիրքը։ Նույն թվականին տեղափոխվել է Պետերբուրգ և 1781 թվականին լույս ընծայել Ռուսաստանում առաջին հայերեն գիրքը՝ «Այբբենարան»-ը։ Հետագա տարիներին հրատարակել է ևս 10 գիրք։ «Պատմութիւն ս. գրոց» (1785) և «Գիրք, որ կոչի վէմ գայթակղութեան» (1786) գրքերի վերջին էջերում զետեղված են նրա թարգմանած «Յաղագս իրաւանց» և «Յաղագս նախանձաւորութեան» բարոյախոսական գրվածքները։ Նրան է պատկանում Ներսես Շնորհալու «Հաւատով խոստովանիմ» աղոթքի ռուսերեն թարգմանությունը։ Կազմել է «Գիրք որ կոչի շաւիղ լեզուագիտութեան» հայ-ռուսերեն համառոտ բառարանը, որը լույս է տեսել մահվանից հետո (1788)։


== Գրականություն ==
Թէոդիկ, Տիպ ու տառ, Կ. Պոլիս, 1912, էջ 177։
Լևոնյան Գ., Հայ գիրքը և տպագրության արվեստը, Ե., 1958, էջ 164։
Լեո, Երկ. ժող., հտ. 3, գիրք 2, Ե., 1973։
Կուրիլովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿուրիլովկաԿուրիլովկա (ուկրաիներեն՝ Курилівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Պետրիկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կուրիլովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 2 551 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6747 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Էլբուլի

Էլբուլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի  Մարաշի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բորի քաղաքային օկրուգ

Բորի քաղաքային օկրուգ (ռուս.՝ Городской округ город Бор), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Նիժնի Նովգորոդի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բոր։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3600 կմ²։


== Բնակչություն ==
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 122041 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 33,9 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Էդուարդ Զյուս

Էդուարդ Զյուս (գերմ.՝ Eduard Suess), (օգոստոսի 20, 1831(1831-08-20)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - ապրիլի 26, 1914(1914-04-26)[…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա), ավստրիացի երկրաբան։ Վիեննայի համալսարանի երկրաբանության պրոֆեսոր (1857-1901), Վիեննայի ԳԱ նախագահ (1898-1911)։
Ուսումնասիրել է Ալպերի և Ապենինյան լեռների երկրաբանական կառուցվածքը։ Զյուսը 1883-1909 թվականներին հրատարակած «Երկրագնդի դեմքը» եռահատոր աշխատության մեջ ամփոփել է տարբեր երկրներում կատարված տարածաշրջանային բոլոր հետազոտությունների արդյունքները և զարգացրել կոնտրակցիոն վարկածը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիշնյովոե (գյուղ, Բելոգորսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎիշնյովոեՎիշնյովոե (ուկրաիներեն՝ Вишневе, Ղրիմի թաթարերեն՝ Vişnövoye), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիշնյովոե գյուղում բնակվում էր 269 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կարմիր մայրամուտ

«Կարմիր մայրամուտ» կամ «Կարմիր մայրամուտը Դնեպրի վրա» (ռուս.՝ «Красный закат», անգլ.՝ Red Sunset on the Dnieper), ռուս նկարիչ Արխիպ Կուինջիի (1841/1842-1910) նկարը, որ ստեղծվել է 1905-1908 թվականներին։ Պատկանում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանին (ինվ. 1974.100)։ Նկարի չափերը՝ 134.6 × 188 սմ։


== Պատմություն ==
«Կարմիր մայրամուտը» Կուինջիի ստեղծած վերջին խոշոր նկարներից մեկն է։ Այդ շրջանի մյուս աշխատանքներն են «Գիշերային» (1905-1908, Ռուսական պետական թանգարան) և «Վոլգա» (1905-1908, Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարան) նկարները։
1910 թվականին Կուինջիի մահից հետո «Կարմիր մայրամուտ» նկարը նրա կտակի համաձայն փոխանցվել է Կուինջիի անվան նկարիչների միությանը՝ Պետերբուրգի նկարիչների ստեղծագործական միությանը, որ հիմնադրվել է 1909 թվականին։ 1916/1918 թվականներին նկարը վաճառվել է Կ․ Դեմբովսկուն։ 1960-ական թվականների վերջին նկարը գտնվել է Պյոտր Տրետյակովի նյույորքյան հավաքածուում, ինչից հետո երեք անգամ վերավաճառվել է ու ի վերջո ձեռք բերվել Մետրոպոլիտեն թանգարանի կողմից 1974 թվականի ապրիլին։


== Էսքիզներ ==

Հայտնի է Արխիպ Կուինջիի «Կարմիր մայրամուտ» էսքիզը (1890-1895, կտավ ստվարաթղթի վրա, յուղաներկ, 19.2 × 35.5 սմ), որ գտնվում է Ռուսական պետական թանգարանում, ինչպես նաև մեկ այլ էսքիզ՝ «Կարմիր մայրամուտ» (1898-1908), որ պատկանում է Մարիուպոլի Ա․ Կուինջիի անվան պատկերասրահին.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Манин В. С. Архип Куинджи. — Москва: Белый город, 2000. — 64 с. — (Мастера живописи). — ISBN 5-7793-0219-7
Государственный Русский музей — Живопись, XVIII — начало XX века (каталог). — Ленинград: Аврора и Искусство, 1980. — 448 с.
Bowlt J. E. A Russian Luminist School? Arkhip Kuindzhi's Red Sunset on the Dnepr(անգլ.) // The Metropolitan Museum Journal. — 1975. — Vol. 10. — P. 119—129.
Գաղափար (թերթ, Թեհրան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գաղափար (այլ կիրառումներ)«Գաղափար», հասարակական-քաղաքական, գրական եռօրյա թերթ։ Լույս է տեսել 1925-1927 թվականին, Թեհրանում։ Արտոնատեր՝ Ա. Բեգյան, խմբագիր՝ Ա. Ղազաբյան։ Ձգտել է սփյուռքը կապել մայր հայրենիքին, ջատագովել է հայահավաքման գաղափարը՝ աջակցելով Խորհրդային Հայաստանի կառավարության միջոցառումներին։ Մեծ տեղ է հատկացրել Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային կյանքին։ Տպագրել է գիաագրական և գեղարվեստական նյութեր, թարգմանություններ։ Պարբերականին կից 1926-1927 թվականներին լույս է տեսել «Նոր գաղափար» եռամսյա հավելվածը։
Միկրոմետր (այլ կիրառումներ)

Միկրոմետր, կարող է վերաբերել՝

Միկրոմետր - չափիչ սարք, որում փոխակերպիչ մեխանիզմը պտուտակ-մանեկ միկրոզույգն Է։
Միկրոմետր - օժանդակ սարք աստղագիտական խողովակների օպտիկական համակարգի կիզակետային հարթությունում փոքր հեռավորություններ չափելու համար
Եվրոպական տարիներ

Ամեն տարի Եվրամիությունն իր անդամ երկրների միջև քննարկումների և երկխոսության քաջալերման, կոնկրետ խնդրի շուրջ եվրոպական քաղաքացիների իրազեկության բարձրացման համար ընտրում է որոշակի թեմա։


== Պատմություն ==
Սկսած 1983 թվականից Եվրոպական խորհրդարանը և Եվրախորհուրդը յուրաքանչյուր տարի ընտրել են ամենամյա գործողությունների թեման՝ հիմնված Եվրոպական հանձնաժողովի առաջարկի վրա։ Եվրոպական տարիները եվրոպական քաղաքացիներին կրթելու և անդամ պետությունների ազգային կառավարությունների ուշադրությունը կոնկրետ խնդրի վրա հրավիրելու արշավ են, որպեսզի փոխվեն դիրքորոշումներն ու վարքագիծը ինչպես ազգային, այնպես էլ եվրոպական մակարդակներում։


== Տարիներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
European years (europa.eu)
Կալիֆոռնիում

Կալիֆորնիում (լատ, Californium), Cf, արհեստականորեն ստացված ռադիոակտիվ քիմիական տարր, ակտինիդ է, կարգահամարը՝ 98։ Կայուն իզոտոպներ չունի։
1950 թվականին Կալիֆորնիայի Բերկլի համալսարանի գիտնականներ՝ Ս. Թոմպսոնը, Ա. Դիորսոնը, Կ. Ստրիթը և Գ. Սիբորգը առաջին անգամ ստացել են այս տարրը, ըստ 242Cm(a,n)245Cf միջուկային ռեակցիայի։
Անվանվել է ի պատիվ հայտնադործման տեղի (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ)։ Հայտնի են Cf-ի 242-256 զանգվածային թվերով իզոտոպները, որոնցից համեմատաբար կայուն են. 249Cf(Ty2= 360տարի), 250Cf (13,2 տարի), 25iCf( >800 տարի) և 252Cf (2,65 տարրի)։
Օքսիդացման առավել բնորոշ աստիճանը +3 է, ոչ բնորոշը՝ +2։ Այլ ակտինիդներից անջատում են լուծահանման և քրոմատագրության եղանակներով։ 252Cf-ի պրեպարատները կարելի է օգտագործել որպես նեյտրոնների փոքրածավալ հզոր աղբյուր։

Պարբերական աղյուսակ
Սուդութլը բուլաղ

Սուդութլը բուլաղ, գյուղակ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղակն ունեցել է 30 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մարնագ է Լատուր

Մարնագ է Լատուր (ֆր.՝ Marnhagues-et-Latour), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 146 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.66 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21.92 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 560 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 135 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 65 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 76 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 36-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 40։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 47,4 %։ 36 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 35 անձ (14 տղամարդ և 21 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 40 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 20-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Crystal Dynamics

Crystal Dynamics, ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ և հրապարակմամբ նախատեսված տարբեր պլատֆորմների համար՝ Panasonic 3DO, Windows, PlayStation, PlayStation 2, Nintendo 64, GameCube, Dreamcast, PlayStation 4, Xbox Series X, Game Boy Color։ Ընկերությունը զբաղվել է Tomb Raider խաղաշարքի մշակմամբ և հետագա զարգացմամբ։ Crystal Dynamics-ը ունի 6 կոնֆերանսի սենյակները, որոնցից յուրաքանչյուրը անվանված է Tomb Raider խաղի մոտիվներով՝ «Լավա», «Ձյուն», «Ջրի տակ», «Երկինք», «Ջունգլի» և «Անապատ»։


== Պատմություն ==
Ընկերությունը հիմնադրվել է 1992 թվականին և միանգամից սկսել է թողարկել խաղեր, որոնք տարածել է կոշտ սկավառակների միջոցով։ 1998 թվականին դադարել է գործել առաձին և դարձել է Eidos-ի դուստր ընկերությունը, որին էլ հետագայում գնվել է Square Enix ընկերության կողմից։ Գլխավոր գրասենյակը տեղակայված է Ռեդվուդ-սիթիում (Կալիֆոռնիա)։ Ընկերությունը իր անվանումը ստացել է ի պատիվ, այն գործընթացի, երբ հեղուկը փոփոխում է իր ագրեգատային վիճակը դառնալով ավելի պինդ, որից էլ առաջանում են կրիստալները։ Բացի դա, Crystal Dynamics-ին դուր էր գալիս CD հապավումը, որը հիշեցնում էր ընկերության կողմից խաղերի թողարկման տարբերակի մասին։ Ընկերությանը համաշխարհային հայտնիություն բերել է Tomb Raider խաղի վերաթողարկումը։ Հայտնիությամբ երկրորդ խաղը համարվում էր Legacy of Kain։ Խաղաշարք, որը պատմում էր մռայլ, դժոխքային հերոսների մասին, որոնք ապրում են կեղծ միջնադարյան աշխարհում։
2022 թվականի մայիսի 1-ին Embracer Group-ը հայտարարեց, որ պատրաստվում է Square Enix-ից գնել մի քանի ստուդիաներ, այդ թվում՝ Crystal Dynamics, Eidos Montreal և Square Enix Montreal։ Գործարքն ավարտվեց 2022 թվականի օգոստոսի 26-ին։


== Խաղերի ցանկ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Crystal Dynamics(անգլ.)
Կավալիո-Սպոչա

Կավալիո-Սպոչա (իտալերեն՝ Cavaglio-Spoccia), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 273 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 16 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 18 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28052։ Հեռախոսային կոդ՝ 0323։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0323 77102
Էլեկտրոնային փոստ՝ cavagliospoccia@cannobio.net


== Արտաքին հղումներ ==
Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնսելիչե

Մոնսելիչե (իտալերեն՝ Monselice), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Պադովա գավառում։
Բնակչությունը՝ 17595 մարդ (2004 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 330 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 50 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 35043, հեռախոսային կոդը՝ 0429։
Սուրբ Սավինը հարգվում է որպես կոմունայի հովանավոր։ Տոնը նշվում է ամեն տարվա նոյեմբերի 2-ին։


== Նշանավոր մարդիկ ==
Ռենատո Զանարդո (1915-1977 թթ.), իտալացի տանկավար, իսպանական Հայրենական պատերազմի մասնակից։


== Ծանոթագրություններ ==
Սեդնևկա (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սեդնևկա (այլ կիրառումներ)Սեդնևկա (ռուս.՝ Седневка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սախնովշչինա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍախնովշչինաՍախնովշչինա (ուկրաիներեն՝ Сахновщина), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կոբիլյաչին։ Հիմնադրվել է 19-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Սախնովշչինա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 8 625 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9,22 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 935,47 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Թեջերեկ

Թեջերեկ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հիպոֆիզ

Հիպոֆիզ, ստորին մակուղեղ (hypophysis cerebri, glandula pituitaria), մարդու և ողնաշարավոր կենդանիների ներզատական գեղձ, որը կարևոր դեր է խաղում հորմոնային կարգավորման գործընթացներում։ Գտնվում է գանգի խոռոչում՝ թրքական թամբի փոսիկում և ոտիկով միացած է գլխուղեղի հետ։ Հիպոֆիզի ձևը, չափերը և կշիռը առանձին տեսակների մոտ տարբեր են և կախված են տարիքից ու օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակից։ Մարդու հիպոֆիզի կշիռը 0, 5—0, 6 գրամ է։


== Նշանակություն ==
Հիպոֆիզը բաղկացած է երեք բլթից. առաջային՝ գեղձային (ադենոհիպոֆիզ), միջին (միջանկյալ) և hետին՝ նյարդային (նեյրոհիպոֆիզ)։ Առավել բարդ և բազմազան է հիպոֆիզի առաջային բլթի ֆիզիոլոգիական դերը, նրա բնականոն ֆունկցիայով են պայմանավորված օրգանիզմի աճն ու բազմացումը, հիմնական, ածխաջրային, հանքային, ճարպային և սպիտակուցային փոխանակությունը։ Առաջային բլթի մզվածքից անջատել են 6 հորմոն՝ աճի կամ սոմատոտրոպ հորմոն, թիրեոտրոպ հորմոն, ֆոլիկուլախթանիչ հորմոն, լյուտեինացնող հորմոն, պրոլակտին (լյուտեոտրոպ հորմոն), և ադրենոկորտիկոտրոպ (ԱԿՏՀ)։ Միջանկյալ բիլթն արտադրում է մելանոխթանիչ (ինտերմեդին) հորմոնը, որը մասնակցում է մաշկի և աչքի ցանցաթաղանթի գունավորման (պիգմենտացիայի) կարգավորմանը։ Հետին բլթի հիմնական զանգվածը բաղկացած է նեյրոգլիայից, որի մեջ պարփակված են նյարդաթելերի խրձեր։ Մասնակցում է արյան ճնշման, միզարտադրության (վազոպրեսին) և արգանդի մկանունքի գործունեության (օքսիտոցին) կարգավորմանը։
Հիպոֆիզի արյունամատակարարումը հարուստ է և բազմաթիվ նյարդային հաղորդչական ուղիներով կապված է գլխուղեղի, մասնավորապես՝ հիպոթալամուսի հետ։ Նեյրոգլիայի և նյարդային թելերի միջև կուտակվում է արտազատուկ, որը մշակվում է հիպոթալամուսի կորիզների բջիջներում և անցնում արյան հոսքի մեջ։ Հիպոֆիզի բնականոն գործունեության խանգարումները կարող են արտահայտվել նրա առանձին ֆունկցիաների ուժեղացմամբ (հիպերպիտուիտարիզմ) կամ թուլացմամբ (հիպոպիտուիտարիզմ), հազվադեպ՝ լրիվ անհետացմամբ։ Հիպոֆիզի գերֆունկցիան արտահայտվում է աճման խանգարմամբ և մանկական տարիքում գիգանտիզմի, մեծահասակների մոտ՝ ակրոմեգալիայի զարգացմամբ։ Ֆունկցիայի թուլացումը կամ անկումը վաղ տարիքում առաջացնում է գաճաճահասակություն, հոգեկան թերզարգացում, ինֆանտիլիզմ, ածխաջրային և ճարպային փոխանակության խոր փոփոխություններ, օքսիդացման պրոցեսների նվազում, մեծահասակների մոտ՝ ճարպակալում, սեռական ցիկլի ընդհատում, վահանագեղձի, սեռական գեղձերի և մակերիկամների կեղևի ապաճում։ Որոշ հիպոֆիզային հիվանդությունների (Իցենկո-Կուշինգի, անշաքար դիաբետ, վաղաժամ սեռական հասունացում) զարգացման մեխանիզմում կարևոր դեր ունեն հիպոթալամուսի գործունեության առաջնային խանգարումները։
Ժողովածու (4424)

Ժողովածու, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4424 թվի տակ։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21-25X16,5-18,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 195 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիր, շղագիրով։


== Բովանդակություն ==
Ներս․ Լամբրոնացւոյ Մեկնութիւն Հայր մեր-ի։
Առածք հինգ, Ներս․ Շնորհալւոյ Մեկնութիւն բանից ի սահմանաց իմաստասիրութեան Դաւթի։
Դաւթի Վասն բաժանման։
Գր․ Մագիստրոսի Զափեբերկանք։
Հաննա բժշկի Դեղագիր։
Զինչ է կետ, զիծ, մակերևոյթ։
Բանք իմաստնոց։
Սուղ ինչ մեկնութիւն ի ներածութենէն Պորփիորի։ Յառաջաբանութեիւն մեկնութեանց Դաւթի ի Ներածութիւնն պարփիւրի։
Ներծութիւն Պոփիւրի։
Համառօտ լուծմունք ժ ստորոգութեանց Արիստոտէլի։ Ի վերլուծականէն Արիստետէլի։
Ի սամանց դրոցն, որ կոչի Լօճիթա։
Բնակարանի պղատոնի Յէակաց գրոց։
Վարդ․ Արևելցւոյ Մեկնութիւն Արարածոց։
Սիմ․ Երևանցւոյ Քարոզք։Ճառք յաղագս սիրոյ և պահոց։
Կուռնելիոսի մեկնութիւն Եսայեայ Համառոտագրութիւնք գրութեանց և կոնդակաց Սիմէօն Երևանցի և Ղուկաս Կարնեցի Կաթողիկոսաց։
Յաղագս Հրեշտակաց։


== Ծանոթագրություններ ==
Յուրի Կապրալով

Յուրի Կապրալով (ռուս.՝ Ю́рий Семёнович Капра́лов, նոյեմբերի 8, 1943(1943-11-08)), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1990 թվականի հոկտեմբերի 10)։


== Կենսագրություն ==
1967 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։ Տիրապետում է պորտուգալերենին, արաբերենին և անգլերենին։
1967 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1988 թվականի հոկտեմբերի 12-ից մինչև 1990 թվականի հոկտեմբերևի 10-ը Լեսոթոյում եղել է ԽՍՀՄ արտակարգ և լիազոր դեսպան։
1990 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև 1995 թվականի հունիսի 26-ը Անգոլայում եղել է ԽՍՀՄ, իսկ 1991 թվականից հետո՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
1992 թվականի նոյեմբերի 2-ից մինչև 1995 թվականի հունիսի 26-ը Սան Տոմե և Պրինսիպիում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
1995 թվականից մինչև 1998 թվականը եղել է գլխավոր խորհրդական, Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության անվտանգության և զինաթափման հարցերով դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
1998 թվականից մինչև 1999 թվականը Ֆրանսիայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան խորհրդական-դեսպանորդ։
1999 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2000 թվականի փետրվարը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության անվտանգության և զինաթափման հարցերով դեպարտամենտի տնօրենի պաշտոնակատարը։
2000 թվականի փետրվարից մինչև 2001 թվականի դեկտեմբերը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության անվտանգության և զինաթափման հարցերով դեպարտամենտի տնօրեն, ՌԴ ԱԳՆ կոլեգիայի անդամ։
2001 թվականի նոյեմբերի 9-ից մինչև 2005 թվականի հուլիսի 25-ը Լյուքսեմբուրգում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է եղել, ունի մեկ դուստր։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1990 թվականի հոկտեմբերի 10)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը Ռուսաստանի ԱԳՆ կայքում
Միջազգային կարտել

Միջազգային կարտել, առավելագույն շահույթ ստանալու նպատակով իրացման շուկաների և հումքի աղբյուրների բաժանման, մենաշնորհային գների սահմանման, արտոնագրերի օգտագործման և այլ միջոցառումների վերաբերյալ տարբեր երկրների պատկանող (բայց հաճախ մի ճյուղում գործող) մոնոպոլիաների կամ ֆիրմաների համաձայնություն (դաշինք)։ Միավորում է նաև ազգային կարտելներ ու մոնոպոլիստական դաշինքների այլ ձևեր։ 
Միջազգային կարտելը կապիտալի և արտադրության համաշխարհային համակենտրոնացման նոր աստիճան է։ Արդեն 1950-ական թվականներին հաշվվում էին տասնյակ հազարավոր միջազգային կարտելներ։
Բրակա

Բրակա (իտալերեն՝ Bracca) կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 755 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 151 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 24010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0345։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս․ 0345 97123


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Գեղարդի առյուծ (կոթող-ուղենիշ)

«Գեղարդի առյուծ», կոթող-ուղենիշ Գեղարդի վանքի ճանապարհին։ Ընդգրկված է Գեղարդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։ Հայաստանում առաջին դեկորատիվ քանդակներից մեկն է։


== Պատմություն ==
«Գեղարդի առյուծ» դեկորատիվ քանդակը տեղադրվել է 1958 թվականին՝ Գեղարդի վանք տանող ճանապարհի աջ կողմում։ Բազալտե պատվանդանի վրա տեղադրված քանդակը պատրաստված է կոփածո պղնձից։


== Հեղինակներ ==
Ճարտարապետ՝ Ռաֆայել Իսրայելյան
Քանդակագործ՝ Արա Հարությունյան


== Որպես ապրանքանիշ ==
«Գրեյթ Վելի» (Great Valley) կոնյակի ապրանքանիշն է։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Կորդիշևկա (գյուղ, Կազատինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿորդիշևկաԿորդիշևկա (ուկրաիներեն՝ Кордишівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1690 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կորդիշևկա գյուղում բնակվում էր 1 304 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3993 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 326,57 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անդրեյ Կովտուն

Անդրեյ Կովտուն (ռուս.՝ Андре́й Григо́рьевич Ко́втун, դեկտեմբերի 11, 1962(1962-12-11)), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
1986 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1986 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1986-1991 և 1992-1996 թվականներ՝ Հոշիմինում ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր հյուպատոսության աշխատակից։
1996 թվականից մինչև 2000 թվականը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության կենտրոնական համակարգի աշխատակից։
2000-2004 թվականներին եղել է Ավստրալիայում Ռուսաստանի Դաշնության խորհրդական-դեսպանորդ։
2005 թվականից մինչև 2008 թվականը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության Հարավարևելյան Ասիայի պետությունների ասոցիացիայի երկրների դեպարտամենտի և համաասիական խնդիրների տնօրենի տեղակալ։
2008 թվականի հունիսից մինչև 2009 թվականի հուլիսը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի երկրների դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
2009 թվականի հուլիսի 30-ից մինչև 2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ը եղել է Վիետնամում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2012 թվականի փետրվարի 10)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Биография на сайте посольства России во Вьетнаме
Биография на сайте МИД России
Անաբելը վերադառնում է տուն

«Աննաբելլը վերադառնում է տուն» (անգլ.՝ Annabelle Comes Home), ռեժիսոր Հարի Դոբերմանի սարսափ ֆիլմը։ ԱՄՆ-ում ֆիլմը թողարկվել է 2019 թվականի հունիսի 26-ին։ «Աննաբելլ» և «Աննաբելլի անեծքը։ Չարի ծնունդը» ֆիլմերի շարունակությունը։ Այն պատմում է տիկնիկի մասին առեղծվածային մի պատմություն։
Ֆիլմը ստացել է տարբեր արձագանքներ քննադատների կողմից։


== Սյուժե ==
Հետագա կործանումներից Անաբելին հետ պահելու համար՝ դիվաբան Էդն ու Լորեյնը, ստանալով քահանայի օրհնությունը, կողպում են դիվահար տիկնիկին իրենց տան արտեֆակտների փակ սենյակում։ Սակայն սարսափազդու գիշեր է սպասվում տան բնակիչներին, երբ Անաբելը արթնացնում է սենյակի չար ոգիներին՝ նրանց նոր թիրախը դարձնելով Ուորենների տասնամյա դուստր Ջուդիին և նրա ընկերներին։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սառցե դարաշրջան (այլ կիրառումներ)

Սառցե դարաշրջան, կարող է վերաբերել՝

Սառցե դարաշրջան - ժամանակաշրջան, երբ Երկրի ջերմաստիճանը կտրուկ նվազել է, արդյունքում մայրցամաքների սառցի շերտը մեծացել է
Սառցե դարաշրջան - 2002 թվականի ամերիկյան մուլտֆիլմ
Սառցե դարաշրջան - 2016 թվականի ամերիկյան մուլտֆիլմ
(4339) Ալմամատեր

(4339) Ալմամատեր (անգլ.՝ Almamater), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,193956 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8034 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5845 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1186,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,303293 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,17° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4339) Ալմամատեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բինդաուրթա

Բինդաուրթա (վրաց.՝ ბინდაურთა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1810 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովիե Սուլի

Նովիե Սուլի (ռուս.՝ Новые Сулли, բաշկիրերեն՝ Яңы Сүлле), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 310 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վահան Առուշանյան

Վահան Առուշանի Առուշանյան (դեկտեմբերի 10, 1917(1917-12-10) - հոկտեմբերի 26, 1983(1983-10-26)), խորհրդային հայ դերասան։


== Կենսագրություն ==
Վահան Առուշանյանը ծնվել է 1917 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ Բեմական գործունեությունն սկսել է Բաքվի հայկական թատրոնում` ավարտելով այդ թատրոնի ստուդիան։ 1942 թվականիցից` Ստեփանակերտի դրամատիկական թատրոնի դերասան։
Մահացել է 1983 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։


== Դերերը թատրոնում ==


== Ծանոթագրություններ ==
Որսորդություն

Որսոդրություն, վայրի կենդանիների ու թռչունների որս, որը մարդու տնտեսական գործունեության հնագույն ձևերից է։ Սկզբնապես որսորդությունը (նաև որսի սպառումը) կրել է
կոլեկտիվ բնույթ և սովորաբար զուգակցվել է հավաքչության, ձկնորսության, ավելի ուշ՝ երկրագործության ու անասնապահության հետ։


== Որսորդական զենքեր ==
Որսորդության հնագույն զենքեր են ծառայել քարը, քարե, փայտե, ոսկրե կացինը, տեգը, նիզակը, պարսատիկը, ցանցը, թակարդը, իսկ մետաղամշակությունից հետո՝ մետաղե սուրը, թուրը, դաշույնը, կացինը և այլն։ Որսորդության զարգացման համար մեծ նշանակություն է ունեցել նետ ու աղեղի գյուտը, մինչև հրազենի երևան գալը (12-րդ դար) այն եղել է որսորդության հիմն, զենքը։ Նոր քարի դարաշրջանից որսորդության համար օգտագործել են շներ, հետագայում՝ նաև ձիեր, որսկան թռչուններ, խայծեր և այլն։


== Որսը հին ժամանակներում ==
Հայաստանում որսորդության լայն տարածման մասին վկայում են նեոլիթի և բրոնզի դարաշրջանների ժայռապատկերները, մ.թ.ա. 11-1 հազարամյակների առարկաներն ու որմնանկարները, որոնցում պատկերված են որսի տեսարաններ։ Հայ ժողովրդի անվանադիր նախնի Հայկը հնագույն ավանդազրույցներում ներկայացվում է որպես քաջ որսորդ։ Ավատատիրական դարաշրջանում զինվոր, դասի և ազնըվականության համար որսախաղերը, զվարճանքից ու հրապուրանքից բացի, եղել են նաև ռազմ, դաստիարակության յուրահատուկ միջոց։ Հին Հայաստանում, բնական որսատեղերից (Շահապիվան, Մասյացոտն, Կոգո- վիտ և այլն) բացի, ստեղծվել են արքունի և իշխ. որսատեղեր (Ծննդոց անտառ, Խոսրովակերտ և այլն)։


== Հայաստանում կենդանիների որսը ==
Ըստ օգտագործվող որսորդ, գործիքների՝ տարբերում են հրացանով, որոգայթներով, որսկան կենդանիներով (շուն, թռչուն, ձի), ըստ նպատակի՝ արդյունագործության, սիրող, սպորտային ու գիտական որսորդության տեսակներ։ Որսորդության զարգացմանը նպաստում են որսորդ, տնտեսությունները, որոնք Հայաստանում կազմակերպված են Եղեգնաձորում, Կապանում, Ապարանում։ Հայաստանում ամենուր հանդիպող որսարդյունագործության կենդանիներ են. կաթնասուններից՝ գայլը, աղվեսը, քարակզաքիսը, շրային առնետը, թռչուններից՝ կռնչան բադը, սուլող ու չքչքան մրտիմները, կարմրագլուխ ու փուփուլավոր սուզաբադերը, լորը, կտցարը, թխակապույտ աղավնին, երկկենցաղներից՝ լճագորտը, փոքրասիական գորտը, ձկներից՝ լոքոն, կարմրախայտը։ Հայաստանում թույլատրված որսի կենդանատեսակներից են եվրոպ. այծյամը, վայրի խոզը, լուսանը, գորշուկը, շնագայլը, նապաստակը, կաքավը, լորը, փասիանը և այլն։ Հայաստանում որսորդները միավորված են «Որսորդների և ձկնորսների միություն», «Որսորդ» ՍՊԸ և «Հայկական զինվորական որսորդական ընկերություն» կազմակերպություններում, որոնց գործունեությունը վերահսկում է Հայաստանի բնապահպանության նախարարությունը։