armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Գնդեղի

Գնդեղի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Հասանկալա քաղաքից 6 կմ հարավ-արևելք, Ծիրանաց լեռներից 7-8 կմ հեռու։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղի մոտով հոսում է Հասանկալա գետի Կընդիրչայ վտակը։


== Պատմություն ==
Եղել է պատմական հայկական գյուղ։ Գյուղի մասին Կընտեղի ձևով հիշատակվել է XVII դարի ձեռագիր հիշատակարանում։


== Բնակչություն ==
1787 թվականին ուներ 36 տուն` 252 բնակչով։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Խշխշան պալար

Խշխշան պալար (Gangraena emphysematosa), էմֆիգեմատոզ կարբունկուլ, էմկար, տավարի սուր վարակիչ հիվանդության։ Բնորոշվում է մկաններում արագ մեծացող, խշխշացող այտուցների առկայությամբ, տենդով ու անկման բարձր տոկոսով։ Հարուցիչը B. chauvoei-ն է (Շովոյի ցուպիկը)։ Առավել զգայուն են 3 ամսականից մինչև 4 տարեկան խոշոր եղջերավորները, հազվադեպ՝ ոչխարները և այծերը։ Ինֆեկցիայի աղբյուրը հիվանդ կենդանին է։ Վարակվում են հիմնականում սննդի (ալիմենտար) ճանապարհով։ Գաղտնի շրջանը 1 - 5 օր է։ Նկատվում է ջերմության բարձրացում, ախորժակի անկում, սրտի գործունեության թուլացում։ Կենդանին կաղում է, ազդրի, գավակի և թիակի մկաններում առաջանում են սահմանագծված տաք և ցավոտ այտուցներ (պալարներ)։ Հիվանդ կենդանիները սատկում են 1 - 2 օրվա ընթացքում։ Ախտորոշում են կլինիկական, էպիզոոտոլոգիական, ախտանատոմիական և բակտերիալոգիական հետազոտության տվյալների հիման վրա։
Բուժումը. հիվանդության սկզբում կարելի է օգտագործել գերիմուն շիճուկ, սրտային դեղամիջոցներ, անտիբիոտիկներ։ Անապահով տնտեսությունը կարանտինի տակ է վերցվում։ Հիվանդներին մեկուսացնում են և բուժում, իսկ մնացածներին՝ իմունացնում։ Հիվանդների սպանդն արգելվում է։ Սահմանափակումները վերացվում են խշխշան պալարի վերջին դեպքից 14 օր հետո։
Մոլոտոֆ

Մոլոտոֆ, կամ «Մոլոտոֆ» պուդինգ (պորտ.՝ Pudim Molotov), պորտուգալական խոհանոցի աղանդեր՝ ձվի սպիտակուցի և կարամելի հիման վրա պատրաստված պուդինգ։


== Անվան պատմություն ==
Այն բանից հետո, երբ ֆրանսիացի զորավար, Ֆրանսիայի մարշալ Ժան-Ժակ Պելիսիեն Ղրիմի պատերազմի ժամանակ գրավեց Մալախով կուրգանը (Սևաստոպոլի ռազմավարական կարևոր բարձունքը) և արժանացավ Մալախովի դուքսի (ֆր.՝ duc de Malakoff) կոչմանը, Վիեննայի հրուշականներում նրա պատվին ստեղծեցին շառլոտկայի նման աղանդեր՝ Malakofftorte։ Բայց Պալիսիեին դուր չեկավ պատերազմի ժամանակ աղանդերը պատրաստելու բարդությունը. դրա համար պահանջվում էին «սավոյարդի» թխվածքաբլիթներ, հարած սերուցք, բավարական կրեմ։ Այդ պատճառով բաղադրատոմսը պարզեցրին այնքան, որ բաղադրիչները հնարավոր լիներ գտնել ամենուր՝ շաքարավազ, ձվի սպիտակուց և ջուր։ Բացի այդ, պուդինգին տրվեց Մալախով կուրգանին նմանվող ձև։
20-րդ դարի առաջին կեսին այդ կարամելային պուդինգը Ֆրանսիայից հասավ Պորտուգալիա, որտեղ այն օրգանապես ձուլվեց պորտուգալական խոհանոցի ավանդույթներին։ Հետագայում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարն էր Վյաչեսլավ Միխայլովիչ Մոլոտովը, պորտուգալերենում հնչողության նմանության պատճառով աղանդերը ստացավ «Մոլոտոֆ» անունը։


== Բաղադրատոմս ==
Պուդինգը պատրաստելու համար սկզբում շաքարավազից և ջրից պատրաստվում է կարամելը։ Այնուհետև հարվում են սպիտակուցները և այնտեղ ավելացվում է ավելի վաղ պատրաստված կարամելը։ Ստացված խառնուրդը դրվում է այն կաղապարի մեջ, որտեղ պատրաստվում էր կարամելը, այնուհետև թխվում է ջրային բաղնիքում ջեռոցում՝ մինչև դեսերտի վրա ոսկե կեղևի հայտնվելը։ Թխած պուդինգը սառչելուց հետո ցողում են մնացած կարամելով և մատուցում։


== Տե՛ս նաև ==
Բաբա դե կամեյլու


== Ծանոթագրություններ ==
Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողով (այլ կիրառումներ)

Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով, կարող է վերաբերել՝

Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով - Հայաստանի բարձրագույն օրենսդիր մարմին
Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով - Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրենսդիր մարմին
Բոզա

Բոզա (ֆր.՝ Bozas), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 245 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.60 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.5 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 460 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 80 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 36 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 147 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 115-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 32։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 115 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 106 անձ (64 տղամարդ և 42 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (5 տղամարդ և 4 կին)։ 32 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 15-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ցեզիումի հեքսաֆտորոգերմանատ

Ցեզիումի հեքսաֆտորոգերմանատ, անօրգանական միացություն, ֆտորի, գերմանիումի և ցեզիումի կոմպլեքս միացությունը՝ Cs2[GeF6] բանաձևով, անգույն բյուրեղներ, լուծվում է ջրում։


== Ստացում ==
Ստացվում է ցեզիումի ֆտորիդի, գերմանիումի օքսիդի և պլավիկյան թթվի փոխազդեցությունից․
  
    
      
        
          
            2
            C
            s
            F
            +
            G
            e
            
              O
              
                2
              
            
            +
            4
            H
            F
             
            
              
                →
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            [
            G
            e
            
              F
              
                6
              
            
            ]
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2CsF+GeO_{2}+4HF\ {\xrightarrow {}}\ Cs_{2}[GeF_{6}]+2H_{2}O}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Ցեզիումի հեքսաֆտորոգերմանատը առաջացնում է անգույն բյուրեղներ՝ խորանարդային բյուրեղացանցով, տարածական կառուցվածքը՝ F m3m, մոլեկուլի պարամետրերը՝ a = 0,9009 նմ, Z = 4։


== Գրականություն ==
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 2-е изд., испр. — М.-Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1971. — Т. 1. — 561 с.
Танаев И. В., Шпирт М. Я. Химия германия. — М.: Химия, 1967. — 452 с.
Մորգունովկա (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մորգունովկա (այլ կիրառումներ)Մորգունովկա (ուկրաիներեն՝ Моргунівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ցարեկոնստանտինովկա, Պերշոտրավնևոե։ Հիմնադրվել է 1846 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մորգունովկա գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բիգինեևո

Բիգինեևո (ռուս.՝ Бигинеево, բաշկիրերեն՝ Бигәнәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 191 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զզվանք

Զզվանք, բացասական զգացմունք, ուժգին տհաճության զգացում։ Հակառակ էմոցիան հաճույքն է։ «Մարդկանց և կենդանիների հույզերի արտահայտումը» գրքում Չարլզ Դարվինը գրել է, որ զզվանքը զգացմունք է, որ վերաբերում է զզվելի ինչ-որ բանի։ Զզվանքն առաջին հերթին կարելի է զգալ զգացական և համի, իսկ երկրորդ հերթին` հոտի, շոշափելիքի կամ տեսողական զգայարաններով։ Երաժշտապես զգայուն մարդիկ զզվանք կարող են զգալ նաև լսելով։
Զզվանքը Ռոբերտ Պլուչիկի զգացմունքների տեսության հիմնական էմոցիաներից մեկն է և խորապես ուսումնասիրվել է Փոլ Ռոզինի կողմից։ Այն արթնացնում է բնորոշ դիմային արտահայտություն` Փոլ Էկմանի էմոցիաների վեց տիեզերական դիմային արտահայտություններից մեկը։ Ի տարբերություն վախի, զայրույթի և տխրության զգացումներին` զզվանքն առաջացնում է սրտի զարկերի դանդաղացում։
Քանի որ զզվանքը մասամբ սոցիալական պայմանների արդյունք է, զզվանքի առումով տարբեր մշակույթների միջև տարբերություններ կան։ Ամերիկացիների մոտ «զզվանքի զգացմունքները կապված են այն գործողությունների հետ, որոնք սահմանափակվում են մարդու իրավունքները կամ ոտնահարում են անձի արժանապատվությունը», մինչդեռ ճապոնացիները «զզվանքի զգացողությունը ասոցացնում են այն դեպքում, երբ խոչընդոտում են նրանց ինտեգրումը սոցիալական աշխարհին»։


== Նկարագրություն ==
Զզվանքը կարևոր դեր է խաղում կենդանի օրգանիզմների ինքնապաշտպանության գործառույթի մեջ։ Այն թույլ է տալիս խուսափել ինֆեկցիայից, չուտել անարժեք և վնասակար ուտելիք, ինչպես նաև պահպանել ինքդ քեզ։
Հոգեբանները և նեյտրոկենսաբանները, ովքեր ուսումնասիրում են էմոցիաները, ենթադրում են, որ շատ բարոյական հատկանիշներ մարդկանց մոտ զարգացել են զզվանքի զգացումից, որը մարդկանց մոտ, այլ կենդանիների հետ համեմատած, տարօրինակ կերպով է զարգացել և բարդացել։ Զզվանքը մարդկանց մոտ բաժանվում է երկու խմբի` «առաջնային», որը գրեթե անգիտակցական արձագանքն է կեղտոտությանը, առնետներին, խավարասերներին և այլն ու «երկրորդային», որը վերաբերում է ավելի աբստրակտ բաներին կամ մարդկանց` օրինակ` խաբող քաղաքական գործիչներին, ծախու պաշտոնյաներին և այլն։
Ժամանակին զզվելի են համարվել կանայք (հատկապես` դաշտանի շրջանում), հոգեկան անբավարարվածություն ունեցող մարդիկ և միջռասայական սեռական կապը։ Քաղաքական գործիչները բոլոր ժամանակներում զզվանքն օգտագործել են որպես խմբերում ամրության հաստատելու գործիք` հրահրելով մի խմբին մեկ այլ խմբի դեմ (քսենոֆոբիա)։
Որոշ ազգային կերակուրներ այլ ազգերի կողմից զզվելի են ընկալվում։ Այդպիսի կերակուրների շարքին կարելի է դասել, օրինակ, իտալական կասու մարցու պանիրը, որը պարունակում է կենդանի միջատների թրթուրներ, չինական «հազար տարեկան ձուն»` բադի եփված ձուն, որի մեջ արդեն սաղմ է ձևավորվել և այլն։
Զզվանքից մարդու մոտ տեղի են ունենում այնպիսի գործընթացներ, ինչպիսիք են ստամոքսի և կերակրափողի սեղմումը, սրտխառնոցի զգացումը, կոկորդի ցավը, բարձր հազը։


== Ծանոթագրություններ ==
Աղանձի գյունեյ

Աղանձի գյունեյ, վայր Սյունիքում այժմյան Գորիսի շրջանի Տաթև և Սվարանց գյուղերի միջև։ Այստեղ եր գտնվում Աղանձ (կամ Աղանց) գյուղը։


== Ծանոթագրություններ ==
Հնաբուսաբանություն

Հնաբուսաբանությունը (անգլ.՝ archaeobotany կամ palaeoethnobotany) գիտություն է անցյալ դարաշրջանների մարդու գործունեության հետ առնչվող բույսերի մասին։ Ի տարբերություն հնէաբուսաբանության (անգլ. palaeobotany), որի ուսումնասիրության առարկա են հանդիսանում բոլոր անցյալ երկրաբանական ժամանակաշրջանների բույսերը և որի մի ճյուղն է հանդիսանում հնաբուսաբանությունը, ժամանակագրորեն վերջինիս հետազոտության ոլորտն ընդգրկում է միայն չորրորդական ժամանակաշրջանը։ Հնաբուսաբանության հիմնական ճյուղերն են հնապտղասերմնաբանությունը (archaeocarpology), հնափայտաբանությունը (anthracology) և հնափոշեհատիկաբանությունը (archaeopalynology)։ Հնապտղասերմնաբանությունը ուսումնասիրում է մարդու հետ առնչություն ունեցած անցյալ դարաշրջանների պտուղները, սերմերը և այլ դիասպորներ։ Հնափայտաբանության ուսումնասիրության օբյեկտներն են ածխացած, ջրազրկված, հանքայնացած և այլ վիճակներում գտնվող փայտի մնացորդները և բույսերի այլ փոխադրող հյուսվածքների մնացորդները՝ որպես կանոն հայտնաբերված հնավայրերից։ Հնափոշեհատիկաբանությունը ուսումնասիրում է հնավայրերի տարբեր իրավիճակներից հայտնաբերված փոշեհատիկները՝ ծաղկափոշին, սպորները և այլն։ Հնաբուսաբանության առաջնահերթ խնդիրն է կատարել անցյալ դարաշրջանների մարդկանց կյանքում բույսերի դերի և նշանակության վերաբերյալ վերլուծություններ, ինչպես նաև բույսերի միջոցով տեղեկություն ստանալ անցյալի մարդկանց միջավայրի վերաբերյալ։ Անցյալ դարաշրջանների մարդկանց բուսական տնտեսության՝ բուսաբուծության, հավաքչության, բուսական սննդի, բույսերի հետ առնչվող ծիսակարգերի և պաշտամունքների, և միջավայրի՝ բուսական ծածկի մասին տվյալներ ստանալու հիմնական միջոցը հնաբուսաբանական ուսումնասիրություններն են։


== Աղբյուրներ ==
Հովսեփյան Ռ.Ա. 2009. Դաշտային մշակաբույսերը և տարածված մոլախոտերը Հայաստանի տարածքում նոր քարի – երկաթի դարաշրջաններում։ Ատենախոսություն Զ.01.02՝ “Բուսաբուծություն” մասնագիտությամբ կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի աստիճանի հայցման համար։ ՀՀ ԳՆ Երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոն։ Գիտ. ղեկ.՝ Հ.Վ. Հովսեփյան, Երևան, 152 էջ։
Սեդա Ազնավուր

Սեդա Ազնավուր (ֆր.՝ Seda (Patricia) Aznavour, մայիսի 21, 1947(1947-05-21), Փարիզ, Ֆրանսիա), ֆրանսահայ երգչուհի և դերասանուհի։
Շառլ Ազնավուրի ավագ դուստրը։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Փարիզի հայ կուսանաց քոլեջում, երաժշտական դպրոցներում։ 1960-ականներից սկսել է երաժշտական կարիերան, տեղափոխվել է ԱՄՆ, համերգներ է տվել Վիլյամ Սարոյանի դստեր՝ Լյուսիի հետ։ 1988 թ. թողարկել է հայկական ավանդական երգերի ալբոմ։ Հոր հետ հայերեն կատարել է Սայաթ-Նովայի «Աշխարհումս» երգը։


== Ալբոմներ ==
Suis le soleil, United Artists Records
On ne valse plus à Vienne, FTC / Discodis
Les marins, FTC
Juste un dernier verre, FTC / Sofrason - Saïga
Pour moi toute seule, United Artists Records
Rien que nous, (David Alexandre WINTER et Seda AZNAVOUR), 1971, Barclay
Peut-être…!, 1971, Barclay
Les champignons hallucinogènes, 1972
Chants traditionnels Armeniens, 1988, MusArm


== Ֆիլմեր ==
La Part des lions (The Lion's Share, 1971)
Paris au mois d'août (Paris in August, 1966)


== Արտաքին հղումներ ==
Seda Aznavour: Discography
Memoires of Aida Aznavour (in Russian)
(4999) MPC

(4999) MPC, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի փետրվարի 2-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,014177 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8916 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1368 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1911,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188344 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,47° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4999) MPC աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կոսցյուշկո (ազգային պարկ)

Կոսցյուշկո (Kosciuszko National Park), Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելսի ամենախոշոր ազգային պարկը։ Ազգային պարկը հանդիսանում է Ավստրալիական Ալպերի մի մասը և իր անվանումն ստացել է համանուն սարի անվանումից, որն Ավստրալիայի ամենաբարձր գագաթն է և տեղակայված է պարկի տարածքում։ Անգլերեն արտասանվում է Կոզի-օսկո (ˈkɔziˌɔskoʊ):
1977 թվականից պարկի տարածքի մեծ մասը ներառված է Կենսոլորտային տարածքների համաշխարհային ցանցի մեջ։ 1996 թվականին պարկի տարածքում տեղակայված Բլու Լեյք լիճը ներառվեց ջրաճահճային  հողահանդերի ցանկի մեջ, որոնք պահպանվում են Ռամսարի կոնվենցիայով։ 2008 թվականին Կոսցյուշկո ազգային պարկը, Ավստրալիական Ալպերում պահպանվող մյուս տարածքների հետ միասին, ներառվեց Ավստրալիայի մշակութային ժառանգության ցանկի մեջ։


== Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր ==
Ազգային պարկը տեղակայված է նահանգի արևելքում և սահմանակցում է Վիկտորիա նահանգում գտնվող Նումանջի ազգային պարկի հետ։ Այն հանդիսանում է Նոր Հարավային Ուելսի և Ավստրալիական Ալպերի ամենախոշոր ազգային պարկը։ Ազգային պարկի տարածքում տեղակայված Կոսցյուշկո լեռան բարձրությունը հասնում է 2228 մետրի։ Ծովի մակերևույթից ունեցած բարձրությունը տատանվում է 213 մետրից մինչ այդ նշագրումը։
Ազգային պարկի տարածքից են սկիզբ առնում շրջանի խոշորագույն գետերը՝ Սնոուի-Ռիվերը, Մուրեյը և Մառամբիջին։ Բացի այդ, ազգային պարկի տարածքում տեղակայված են սառցադաշտային ծագման այնպիսի լճեր, ինչպիսիք են՝ Բլու Լեյքը, Ալբինան և Հեդլի-Թարնը։ Բլու Լեյք լիճը հանդիսանում է Ավստրալիայի 4 լճերից մեկը, որը տեղակայված է կարի հիմքում։
Կենսոլորտային ռեզերվատն զբաղեցնում է ազգային պարկի գրեթե ամբողջ մակերեսը՝ 6255,25 կմ²։


== Ֆլորա և ֆաունա ==
Ազգային պարկի տարածքում տեղակայված է վայրի բնության 6 գոտի՝ Byadbo, Pilot, Jagungal, Bogong Peaks, Goobarragandra և Bimberi: Դրանց ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 3000 կմ²։ Այս աճում են հազվագյուտ տեսակներ, այդ թվում՝ էնդեմիկներ։
Ազգային պարկի տարածքում ազվադեպ հանդիպող կենդանիներից են՝ Burramys parvus-ը, որը մինչև 1966 թվականը համարվում էր անհետացած, ինչպես նաև Pseudophryne corroboree-ը։


== Զբոսաշրջություն ==
Կոսցյուշկո ազգային պարկը հանդիսանում է Ավստրալիայի ամենահայտնի ազգային պարկերից մեկը, այն ամեն տարի այցելում է 3 միլիոնից ավելի զբոսաշրջիկ։ Նոր Հարավային Ուելսի լեռնադահուկային բոլոր առողջարանները տեղակայված են ազգային պարկի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջրանցույց (այլ կիրառումներ)

Ջրանցույց, կարող է վերաբերել՝

Ջրանցույց - կամուրջ-ջրատար կամ ակվեդուկ, հեղեղատի, ձորի, գետի, ճանապարհի վրայով ջրատար անցկացնելու համար կամրջի կամ ուղանցի տեսքով կառույց
Ջրանցույց - Հրազդանի ձորի ջրանցույց կառուցվել է 1950 թվականին Երևանում Հրազդան գետի վրա
Օսակ Վադալ

Օսակ Վադալ (ֆր.՝ Aussac-Vadalle), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում:
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 411 մարդ, բնակչության խտությունը` 23.34 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.61 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 90 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 20 կմ հյուսիս:


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 307 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 240-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 67: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %: 240 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 218 անձ (115 տղամարդ և 103 կին): Գործազուրկ են եղել 22 անձ (13 տղամարդ և 9 կին): 67 անաշխատունակներից 16-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 30-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Նովիե Դվորի (այլ կիրառումներ)

Նովիե Դվորի, կարող է վերաբերել՝

Նովիե Դվորի - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Նովիե Դվորի - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Դերևնյա Պչելոսովխոզա

Դերևնյա Պչելոսովխոզա (ռուս.՝ деревня пчелосовхоза, բաշկիրերեն՝ Умартасылыҡ совхозы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 200 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տվայան

Տվայան (ռուս.՝ Тваян), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի թերակղզում։ Գետի երկարությունը 53 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 19080000212120000030386


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բոլոմետր

Բոլոմետր, ճառագայթման էներգիան չափող սարք։ Բոլոմետրի աշխատանքը հիմնված է ճառագայթման չափվող հոսքը կլանելու հետևանքով տաքացող ջերմազգայուն տարրի էլեկտրական դիմադրության փոփոխության վրա։ Ջերմազգայուն տարրը կարող է լինել մետաղի (նիկել, ոսկի, բիսմութ և այլն) բարակ (0,1 – 1 մկմ) շերտ, որի մակերևույթը, ճառագայթների կլանման ունակությունը մեծացնելու համար սևացնում են (հատուկ բաղադրության համաձուլվածքով), կամ դիմադրության մեծ ջերմաստիճանային գործակից ունեցող կիսահաղորդիչ, կամ էլ դիէլեկտրիկ։ Տարրի չափն ու ձևը որոշվում է՝ նայած ճառագայթման աղբյուրի բնույթին, իսկ նրա դիմադրության փոփոխությունը չափվում է հաստատուն կամ փոփոխական հոսանքով սնվող կամրջակային էլեկտրական սխեմայի օգնությամբ, որին և միացվում է բոլոմետրը։ Տեխնիկայում բոլոմետրերը լայնորեն կիրառվում են որպես ինֆրակարմիր ճառագայթման ընդունիչներ, մասնավորապես, ինտեգրալ (գումարային) ճառագայթման հզորությունը, իսկ սպեկտրոմետրի հետ՝ ճառագայթման սպեկտրային կազմը չափելու համար։
Աբել դը Պյուժոլ

Ալեքսանդր Դենի Աբել դը Պյուժոլ կամ պարզապես կոչվում է Աբել դը Պյուժոլ (ֆր.՝ Alexandre Denis Abel de Pujol, հունվարի 30, 1785(1785-01-30)[…], Վալանսեն, Նոր, Նոր-Պա-դը-Կալե, Ֆրանսիա - սեպտեմբերի 28, 1861(1861-09-28), Փարիզ), պատմական ժանրի ֆրանսիացի նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ֆրանսիայի Վալանսեն քաղաքում՝ դը Պյուժոլ բարոնի ընտանիքում (Baron de la Grave et de Pujol)։ Նկարչություն սովորել է Վալանսենի Ակադեմիայում, հետո Փարիզի «Գեղեցիկ արվեստների դպրոցում»՝ վարպետ Դավիդի մոտ, որի հիմնական դրույթներին հավատարիմ մնաց մինչև վերջ։
1811 թվականին նրան շնորհվեց Հռոմեական մրցանակ, որն այդ ժամանակ Ֆրանսիայում հայտնի արվեստի մրցանակ էր։ Դրանից հետո նրա հայրը, ի սկզբանե բացասական վերաբերվելով որդու հետաքրքրությանը՝ նկարչությանը, որոշեց նրան ստորագրել իսկական անունով։
Շատ փարիզյան եկեղեցիներ, Վերսալական նկարչական գալերիան, Վալանսենի քաղաքային թանգարանները, Ռենը և Լիլը իրենց հավաքածուներում ունեցել են նրա գործերից։
Ալեքսանդր Պյուժոլի հիմնական աշխատանքների թվին են պատկանում Սեն Սյուլպիսի Ռոհա մատուռում գտնվող որմնանկարները, փարիզյան բորսայի դահլիճի գոլկելները, պատային և առաստաղային նկարը Լուվրի սանդուղքային դրվագում, որը ոչնչացվել է 1856 թվականին, 22 նկար Ֆոնտենբլոյի Դիանա գալերիայում։


== Աշակերտներ ==
Ալեքսանդր Գաբրիել Դեկան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նկարչի էջը Artfrance.ru ծրագրում Archived 2015-08-10 at the Wayback Machine.
Դիլան Ուիլյամ

Դիլան Էփ Ռիս Ուիլյամ (անգլ.՝ Dylan Ap Rhys Wiliam, 20-րդ դար, North Wales, Ուելս, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի  Կրթության մասնագետ, վաստակավոր պրոֆեսոր, ձևավորող գնահատման համահիմնադիր UCL Կրթության ինստիտուտում (IOE), որը գտնվում է Լոնդոնում։ Ուիլյամն ապրում է Բրեդֆորդ շրջանում  (Ֆլորիդայում)։


== Կրթությունը ==
Ուիլյամը կրթությունը ստացել է Քարդիֆի Ուիթչրչ քերականական դպրոցում և Անգլիայի Մեծ Մանչեսթրի Օլթրինչեմ քերականական դպրոցում, որը նախատեսված էր տղաների համար։ Նա շարունակել է իր կրթությունը Դարհեմի համալսարանում ( գիտությունների բակալավրի աստիճան, 1976 թվական), Միացյալ Թագավորությունում հայտնի հետազոտական(OU)  Բաց համալսարանում (Արվեստի բակալավրիատ, 1983), Լոնդոնի (LSBU) պոլիտեխնիկական ինստիտուտում (գիտությունների մագիստրոս, 1985 թվական) և Լոնդոնի համալսարանում  (1993 թվական՝ գիտությունների թեկնածու)։


== Հետազոտություններ և գործունեություն ==
Իր  ուսումնասիրության հիմնական նպատակակետը՝ առանցքը, ուսուցիչների պրոֆեսիոնալ զարգացումն է։ 1998 թվականին Փոլ Բլեքի հետ համահեղինակած  գիրքը՝ «Inside the Black Box», որը թարգմանաբար նշանակում է՝ «Սև արկղի ներսում», ձևավորող գնահատականի վերաբերյալ հաջողված բանավեճային գիրք է։ Այն ունեցել է շուրջ 100.000 գրքի օրինակի վաճառք։ Նա իր գաղափարներն ու մտահղացումները  ցուցադրել է 2010 թվականին BBC Բրիտանական հեռարձակմամբ վավերագրական հեռուստահաղորդումների ժամանակ։ Հաղորդաշարը կոչվում էր The Classroom Experiment , թարգմանաբար՝ «Դասարանական փորձարկում», որտեղ Հերցվուդ դպրոցի մի դասարանի ներգրավել էին ակտիվորեն մասնակցել հաղորդաշարին՝ օրինակ՝ պատասխանելու հարցերին։ Հետագայում նա ընդլայնել է իր այս մտահղացումները 2011 թվականին հրատարակած իր գրքում «Embedded Formative Assessment », թարգմանաբար՝ «Ներդրված ձևավորող գնահատումը», որտեղ նա նկարագրում է դասարանում արդյունավետ ձևավորող գնահատականի հինգ հիմնական ռազմավարություններ։
Ըստ Գուգլ ակադեմիայի և Սկոպուսի պաշտոնական տվյալների Դիլան Ուիլյամի գիտական հետազոտությունների դիտարկումներից ամենաշատ մեջբերված հրապարակումները վերաբերվում են սովորողների ձևավորող գնահատմանը (AFL):    
Դիլան Ուիլյամի կարևոր երեք մտքերից։ 
Սովորողներին տվեք այնպիսի հետադարձ կապ, որը կօգնի ուսումնառությունն առաջ տանել։ Այսինքն՝ տվեք այնպիսի հետադարձ կապ, որը կօգնի սովորողին հստակ հասկանա՝ ինչ կարելի է անել ավելի լավ աշխատանք կատարելու համար։ Դրանից բացի հետադարձ կապն ու գնահատումը դարձրեք մի բան, որը հասկանալու և ընկալելու համար սովորողները պետք է աշխատանք կատարեն։
Տվեք այնպիսի հարցեր ու հարցադրումներ, որոնք ձեզ կօգնեն հասկանալ, թե սովորողներն ինչ են իրոք հասկացել։ Դրա համար կարող եք տալ հայտորոշիչ հարցեր դասի ընթացքում, ինչպես նաև ախտորոշիչ հարցեր, որոնց հնարավոր չի լինի գուշակելով պատասխանել և անհրաժեշտ կլինի ամբողջ գործընթացը իրոք հասկացած լինել։ Ըստ դրա՝ կարող եք ձեր հետագա դասավանդումը հարմարեցնել սովորողների կարիքներին։ 
Սովորողներին դիտարկեք որպես իրար ուսումնառության ռեսուրս և իրենք իրենց ուսումնառության տեր։ Դա նշանակում է, որ սովորողները կարող են իրար հետ աշխատել՝ իրար առաջ տանելու համար։ Դրանից բացի անհատները կարող են դառնալ իրենց ուսումնառության տերը՝ տարբեր գործիքների միջոցով, որոնք թույլ կտան տեսնել իրենց առաջընթացն ու նախագծել հետագա աշխատանքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Անդրեյ Բատյուտին

Անդրեյ Անդրեևիչ Բատյուտին (ռուս.՝ Андрей Андреевич Батютин, մայիսի 28, 1995(1995-05-28), Կրասնոդար, Ռուսաստան), ռուս ֆուտբոլիստ, Կուրսկի «Ավանգարդ» ակումբի կիսապաշտպան։


== Ակումբային կարիերա ==
Անդրեյ Բատյուտինը «Կրասնոդար» ակումբի սան է։ 2014 թվականից հանդես է եկել «Կրասնոդար» ակումբի երկրորդ կազմում երկրորդ դիվիզիոնում։ 2014 թվականի օգոստոսի 12-ին նշել է իր նորամուտը ակումբի կազմում՝ մասնակցելով «Աֆիպս» ակումբի դեմ խաղին։ Երկրորդ ակումբի կազմում ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 41 խաղ և խփել 10 գոլ։
2016 թվականի ամռանը չորս տարվա պայմանագիր է կնքել «Ուֆա» ակումբի հետ՝ դառնալով ակումբի առաջին նորեկը միջմրցաշրջանում։ Օգոստոսի 14-ին նշել է իր նորամուտը Պրեմիեր լիգայում՝ «Տոմ» ակումբի դեմ խաղի 76-րդ րոպեին փոխարինելով Պավել Ալիկինին։
2018 թվականի ամռանը վարձավճարային հիմունքներով մեկ տարով տեղափոխվել է Կուրսկի «Ավանգարդ» ակումբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Համիդ Սուլթանով

Համիդ Հասան օղլի Սուլթանով, (ադրբ.՝ Həmid Həsən oğlu Sultanov, 1889-1939), ադրբեջանցի հեղափոխական, քաղաքական գործիչ, Ադրբեջանում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1907)։


== Կենսագրություն ==
1909-1913 թվականներին սովորել է Լայպցիգի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում։ Եղել է «Հումմեթ» բոլշևիկյան կազմակերպության ղեկավարներից, կոմիտեի անդամ։ 1918 թվականին կռվել է մուսավաթական խռովարարների դեմ, եղել է հակասովետական բանդաների դեմ պայքարի գծով արտակարգ կոմիսար։ Աստրախանում մասնակցել է սպիտակ գվարդիականների դեմ մղվող կռիվներին։ 1919 թվականին ընտրվել է Կովկասյան երկրային կոմիտեի անդամ, Ադրբեջանի կոմկուսի I համագումարում՝ Կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Ադրբեջանում սովետական կարգեր հռչակվելուց հետո՝ ռազմական հեղաշրջական կոմիտեի անդամ։ Գյանջայում (Գանձակ) մուսավաթական ապստամբության ճնշման գործում ցուցաբերած արիության համար պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ 
Սուլթանովը կուսակցական և պետական ղեկավար աշխատանք է տարել ԱԽՍՀ-ի մի շարք ժողկոմատներում։ Ընտրվել է Ադրբեջանի կոմկուսի Կենտրոնական կոմիտեի, Անդրկովկասյան Երկրային կոմիտի, ԱԽՍՀ-ի, ԱՍՖՍՀ-ի, ԽՍՀՄ-ի կենտրոնական գործնական կոմիտեների անդամ։
Մաղարճըք

Մաղարճըք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր
Բեշտի (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)

Բեշտի (ուկրաիներեն՝ Бешти), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բեշտի գյուղում բնակվում էր 170 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,451 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 376,94 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դիեգո Կոստա

Դիեգո դա Սիլվա Կոստա կամ Դիեգո Կոստա (պորտ.՝ Diego da Silva Costa, հոկտեմբերի 7, 1988(1988-10-07), Lagarto, Սերժիպի, Բրազիլիա), իսպանացի (ծագումով Բրազիլիայից) պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Հանդես է Իսպանական Ատլետկո Մադրիդ ակումբում։ Խաղացել է Բրազիլիայի հավաքականի կազմում, սակայն 2013 թ.-ի սեպտեմբերից, Իսպանիայի քաղաքացիություն ստանալուց հետո, հանդես է գալիս Իսպանիայի հավաքականի կազմում։


== Նվաճումներ ==


=== Աումբյի ===
Լա Լիգա (1). 2013/14
յի գավաթ (1). 2012/13
ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա (1). 2011/12
ՈՒԵՖԱ Սուպերգավաթ (2). 2010, 2012


=== Անձնական ===
2012/13 Իպանիայի գավաթի լավագույն ռմբարկու


== Ելույթների վիճակագրություն ==


=== Ակումբային վիճակագրություն ===
2016 թվականի հոկտեմբերի 15-ի դրությամբ


=== Միջազգայի վիճակագրություն ===
2016 թվականի հոկտեմբերի 9-ի դրությամբ


=== Խաղերը և գոլերը հավաքականում ===
Կաղապար:Update1d
Ընդհանուր։ 14 Խաղ / 4 գոլ; 9 հաղթանակ, 1 ոչ-ոքի, 4 պարտություն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Կոստայի պրոֆիլը «Ատլետիկո Մադրիդ» ակումբի պաշտոնական կայքում Archived 2014-07-18 at the Wayback Machine.
Կոստայի վիճակագրությունը
Վելս

Վելս (գերմ.՝ Wels), Ավստրիայի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող հին քաղաք, ըստ մեծության ֆեդերալ Վերին Ավստրիայի երկրորդ քաղաքը Լինցից հետո։ Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի՝ բնակչությունը 56478 մարդ է։


== Աշխարհագրություն և տրանսպորտ ==
Քաղաքը տեղակայված է Տրաուն գետի (Դանուբ գետի վտակը) ափին՝ Լինցից 30 կմ հարավ-արևմուտք, ծովի մակարդակից 317 մ բարձրության վրա։ Հյուսիսից հարավ քաղաքը ձգվում է 9.5 կմ, արևմուտքից արևելք՝ 9.6 կմ երկարությամբ։
Վելսով են անցնում Վիեննա-Զալցբուրգ երկաթուղային մայրուղին։ Բացի այդ երկաթուղային և ավտոմոբիլային ճանապարհները տանում են հյուսիս՝ դեպի Գերմանիայի և Պասաուի սահմանները։


== Պատմություն ==
Վելսի շրջակայքի բնակավայրերը գոյություն են ունեցել դեռևս նեոլիթի շրջանից։ Հռոմեկան կայսրության ժամանակ ներկայիս քաղաք Վելսը կրել է Օլիվիա (Ovilava) անվանումը և եղել է Նորիկ նահանգի ամենամեծ ու ամենագլխավոր քաղաքներից մեկը։ Կայսրության անկումից հետո Վելսը ամբողջովին կորցրեց իր նշանակությունը, 477 թվականին ոչնչացվեց մինչ գերուլների հիմնումը։
1222 թվականին Բաբենբերգների ընտանիքի իշխանների օրոք Վելսը կրկին ստացավ քաղաքի իրավունքը։ 14-15-րդ դարերում սկսվեց քաղաքի նշանավորումը որպես առևտրային և շուկայական կենտրոն։ Վելսի զարգացումն ընթանում էր հարևան Լինցի աճին զուգահեռ։
1519 թվականին Վելսում վախճանվեց Մաքսիմիլիան I կայսրը։
Սրբազան Հռոմեական կայսրության անկումից հետո 19-րդ դարի սկզբին Վելսը մտավ Ավստրիայի կազմի մեջ։


== Տնտեսություն ==
Միջնադարից մինչ մեր օրեր պահպանվում է երկու տարին մեկ Վելսի մեծ շուկաների իրականացման ավանդույթը։ Վելսի ցուցահանդեսային կենտրոնը բազմաթիվ ցուցահանդեսների իրականացման վայրն է։


== Հղումներ ==
Վելսի պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
(7054) Բրեհմ

(7054) Բրեհմ (անգլ.՝ Brehm), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի ապրիլի 6-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,250048 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9869 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5132 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1232,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292023 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,95° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7054) Բրեհմ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տոոլամաա (գյուղ, Տառտու շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏոոլամաաՏոոլամաա (էստ․՝ Toolamaa), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Տառտու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
977 (այլ կիրառումներ)

977, կարող է վերաբերել.

977 - ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի։ Սա մեր թվարկության 977 թվականն է, X դարի 77-րդ տարին։
977 - ռուսական ֆիլմ, որը էկրանին է հայտնվել է 2006 թվականին։
Նորմալ տատանումներ

Նորմալ տատանումներ, ներդաշնակ սեփական տատանումներ, որոնք կարող էին գոյություն ունենալ գծային տատանողական համակարգերում, եթե դրանցում տեղի չունենար էներգիայի ցրում։
Ցուրաքանչյուր նորմալ տատանման դեպքում համակարգի բոլոր կետերը տատանվում են միևնույն հաճախականությամբ (նորմալ կամ սեփական հաճախականություն), որը պայմանավորված է համակարգի պարամետրերով։ Տվյալ տատանողական համակարգին հատուկ նորմալ տատանումների թիվը հավասար է այդ համակարգում ազատության տատանողական աստիճանների թվին։ Մասնավորապես, ո = օօ ազատության աստիճաններով տատանողական համակարգին հատուկ են անվերջ մեծ թվով նորմալ տատանումներ։
Բոլոր նորմալ տատանումներ անկախ են այն իմաստով, որ սկզբնական պայմանների հատուկ ընտրությամբ կարելի է գրգռել տվյալ համակարգին բնորոշ նորմալ տատանումներից միայն մեկը (ցանկացածը)։ Գծային համակարգում ցանկացած սկզբնական պայմանների դեպքում առաջացող ոչ ներդաշնակ սեփական տատանումը կարելի է ներկայացնել որպես այդ համակարգին հատուկ նորմալ տատանումների վերադրում։ Այսուհանդերձ, տատանողական համակարգում ռեզոնանս կարող է առաջանալ միայն այն դեպքում, երբ արտաքին ներդաշնակ ուժի հաճախականությունը համընկնում է այդ համակարգի նորմալ տատանումների հաճախականություններից որևէ մեկին։
Իլյա Մեչնիկով

Իլյա Իլյիչ Մեչնիկով (ռուս.՝ Илья Ильич Мечников, մայիսի 3 (15), 1845, Իվանովկա, Կուպյանսկի գավառ, Խարկովի նահանգ, Մալոռուսական գեներալ-նահանգապետություն, Ռուսական կայսրություն և Խարկով, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 2 (15), 1916 կամ հուլիսի 16, 1916(1916-07-16)[…], Փարիզ), ռուս կենսաբան, ախտաբան, էվոլյուցիոն սաղմնաբանության, իմունոլոզիայի հիմնադիրներից։ Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1883 թվականից), պատվավոր անդամ (1902 թվականից)։


== Կենսագրություն ==
1864 թվականին ավարտել է Խարկովի համալսարանը, մասնագիտացել Գերմանիայում, Իտալիայում ուսումնասիրել անողնաշարավոր կենդանիների սաղմնաբանությունը։ 1870-1882 թվականներին եղել է Օդեսայի Նովոռոսիյսկյան համալսարանի պրոֆեսոր։ 1887 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, աշխատել Լուի Պասայորի ինստիտուտում, 1905 թվականից ինստիտուտի տնօրենի տեղակալ։ Նամակագրական կապի մեջ է եղել Կ․ Տիմիրյազևի, Ի․ Սեչենովի, Ի․ Պավլովի, Դ․ Մենդելեևի և ուրիշ խոշոր գիտնականների հետ։ 1866-1886 թվականներին մշակել է համեմատական և էվոլյուցիոն սաղմնաբանության հարցերը (Ա․ Կովալևսկու հետ)։ 1883 թվականին հայտնաբերել է ֆագոցիտոզի երևույթը, հետագայում տվել իմունիտետի ֆագոցիտային տեսությունը (1901), որի համար 1908 թվականին արժանացել է նոբելյան մրցանակի (Պ․ Էրլիխի հետ)։ Ն․ Գամալեայի հետ Ռուսաստանում կազմակերպել են բակտերիալոգիական առաջին կայանը (1886)։ Տվել է բազմաբջիջ օրգանիզմների ծագման մասին տեսությունը։ Աշխատանքներ է կատարել խոլերայի, որովայնային տիֆի, տուբերկուլոզի և այլ վարակիչ հիվանդությունների համաճարակագիտության բնագավառում։ Զբաղվել է նաև ծերացման հարցերով, գտնում էր, որ մարդ ծերանում և մահանում է բնականից վաղ, որի պատճառը օրգանիզմի ինքնաթունավորումն է մանրէային և այլ թույներով։ Նշված երևույթների կանխման համար առաջարկել է մի շարք միջոցներ (սննդի վարակազերծում, մսի օգտագործման սահմանափակում, կաթնամթերքների առատ օգտագործում)։ Ռուսաստանում Մեչնիկովը ստեղծել է մանրէաբանների, իմունոլոգների և ախտաբանների առաջին դպրոցը, ակտիվորեն մասնակցել մի շարք ԳՀԻ-ների հիմնադրմանը։ Եղել է արտասահմանյան շատ ԳԱ-ների, գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նիկոլաևկա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆիկոլաևկաՆիկոլաևկա (ուկրաիներեն՝ Миколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 124 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Երաժիշտ

Երաժիշտ (գերմ.՝ Musikant, լատ.՝ mūsicus, հունարեն՝ μουσική (τέχνη)), երաժշտության գծով մասնագետ, երաժշտական գործիքներ նվագող, երաժշտությամբ զբաղվող պրոֆեսիոնալ անձ կամ սիրահար։


== Ծագում ==
Բառը  ծագել է հին հունական սկզբնաղբյուրներից՝ երաժշտական (արվեստ) կամ երաժշտություն իմաստներով։


== Բացատրություն ==
19-րդ դարի կեսին Վլադիմիր Դալը բառի իմաստը այսպես է բացատրել. «ի վերուստ երաժշտությամբ զբաղվող, գիտակ կամ սիրահար»։
Ուշակովի «ռուս-բացատրական բառարանում» երաժիշտը այն մարդն է, որը որպես արվեստ մասնագիտորեն զբաղվում է երաժշտությամբ, պրոֆեսիոնալ է կամ սիրահար, և նվագում է ինչ-որ երաժշտական գործիք։ Ուշակովը նշում է նաև «երգիչ» բացատրությունը, օրինակ բերելով Իվան Կռիլովի «Երաժիշտները» առակը, որտեղ խոսքը երգիչների մասին է։
Սերգեյ Իվանովի բացատրությամբ, երաժիշտը՝ արտիստ է, որը երաժշտական գործիքներ է նվագում, իսկ ընդհանրապես այն մարդն է, որը նվագում է։
Ներկայումս բառը մեկնաբանվում է որպես «երաժշտության գծով մասնագետ, կամ մարդ, որը նվագում է երաժշտական գործիք»։
Գաղափարական բառարաններում նշվում են իմաստով մոտ բառեր, որոնց թվին են պատկանում նաև երաժիշտ-կատարող, արտիստ-նվագող և այլն բառերը։ Տարածված բառակապակցություններ են՝ փոփ երաժիշտ, կամերային երաժիշտ, ֆոլկ երաժիշտ։


== Փաստեր ==
Անգլերեն musician բառը, որը հայերենում թարգմանվում է որպես երաժիշտ, ավելի լայն իմաստ ունի․ այն կարող է նշանակել նաև վոկալիստ։


== Ծանոթագրություններ ==
Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձան (Վոլժսկի բուլվար)

Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Шолохову), ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, «Խաղաղ Դոն», «Հերկած խոպան» վեպերի հեղինակ Միխայիլ Շոլոխովին նվիրված հուշարձան Մոսկվայում։  Բացվել է 2001 թվականին։ Գտնվում է Մոսկվայի Վոլգոգրադսկի պողոտայի և Վոլժսկի բուլվարի հատման վայրում։ 


== Պատմություն ==
2001 թվականին Մոսկվայի Վոլգոգրադսկի պողոտայի և Վոլժսկի բուլվարի հատման վայրում տեղադրվել է Միխայիլ Շոլոխովի հուշարձանը։ Քանդակագործը Շոլոխովին կերտել է երիտասարդ տարիքում, գրողը հագին ունի կոստյում, վերնաշապիկ և փողկապ, նստած է աստիճանների վրա, ձախ ոտքին գցել է թիկնոցը, ձախ ձեռքը ծնկի վրա է, աջը թեքված է։ Հուշարձանը տեղադրվել է շագանակագույն գրանիտե սալիկներով պատված պատվանդանի վրա։
2008 թվականին  հուշարձանի կողքին, ավելի ցածր գրանիտե պատվանդանի վրա տեղադրվել է «Պահակախումբ» քանդակային կոմպոզիցիան, որտեղ պատկերված են երկու հեծյալ կազակներ թրերով, ձեռքներին նիզակներ, արշավում են մեկը մյուսի հետևից, հեծյալների գլուխներն ուղղված են դեպի հուշարձանը։ Առաջին ձիավորը «Խաղաղ Դոն» վեպի հերոս Գրիգորի Մելեխովն է, երկրորդ ձիավորը՝ կազակի հավաքական կերպար։ Մելեխովի քանդակը ստեղծելիս հեղինակները փորձել են այն ստեղծել դերասան Պյոտր Պետրովիչ Գլեբովի նմանությամբ, ով խաղացել է Մելեխովի դերը։
Հուշարձանի հեղինակներն են  քանդակագործ Ռուսաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, Շոլոխովի անվան միջազգային մրցանակի դափնեկիր (2005 թ.), ՌԴ ժողովրդական նկարիչ Վլադիմիր Վլադիմիրովիչ Գլոբով-Վադբոլսկին, Շոլոխովի անվան միջազգային մրցանակի դափնեկիր Յուրի Վլադիմիրովիչ Դրյոմինը։


== Տեխնիկական տվյալներ ==
Հուշարձանի քանդակները պատրաստված են բրոնզից՝ կանգնած գրանիտե պատվանդանի վրա։ Հուշարձանի շուրջը տարածքը բարեկարգ է։


== Գրականություն ==
Памятники монументального искусства Москвы: справ. изд. / Департамент культурного наследия г. Москвы. — М.: ООО «Милк Эдженси», 2016. - 404 с.: с. 246. ISBN 978-5-9907078-1-8.


== Արտաքին հղումներ ==
Памятник Шолохову
Памятник Шолохову
Памятник Шолохову Михаилу Александровичу(չաշխատող հղում)
Էյպեն

Էյպեն (գերմ.՝ Eupen [ˈɔʏpən], ֆր.՝ Eupen [øpɛn], ист. ֆր.՝ Néau, վալոներեն՝ Neyåw), քաղաք Բելգիայի Լիեժի մարզում, սահմանակից է Գերմանիային։ Համայնքը հիմնականում գերմանախոս է, 2007 թվականի մարդահամարով ունի մոտ 18000 բնակիչ։ 1977 թվականին նրա կազմի մեջ մտավ Կելմիսը, որը մինչ այդ համարվում էր առանձին վարչական միավոր։


== Կրթություն ==
Էյպենում է գտնվում գերմանախոս համայնքի ինքնավար ավագ դպրոցը (գերմ.՝ Autonome Hochschule in der deutschsprachigen Gemeinschaft), որը պատրաստում է մանկավարժներ (տարրական դպրոցի և նախադպրոցական), բուժքույրեր և բուժակներ։ Շրջանավարտները ստանում են բակալավրի կոչում։ Այս հաստատությունը հանդիսանում է Բելգիայի միակ գերմանալեզու բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը։


== Մշակույթ ==
Ռեյնական կառնավալ գերմ.՝ Rheinicsh Carnival Չնայած այս կառնավալը ամբողջ աշխարհում այնքան հայտնի չէ, որքան բրազիլականը, այնուհանդերձ՝ տոնական կառնավալային երթը, փետրվարյան ամենահայտնի և հետաքրքիր մշակութային իրադարձություններից է Եվրոպայում։ 
Ռեյնյան կառնավալները սկիզբ են առել դեռևս միջնադարից, սակայն իրենց ներկայիս երգիծական բնույթը ծնվել է XIX դարում՝ Հյուսիսային Ռեյնի տարածքում։ Այսօր այդ միջոցառումը դարձել է տոն, որի ժամանակ ծաղրում են քաղաքական գործիչներին և ցուցադրում իրենց վերաբերմունքը երկրում և աշխարհում ընթացող իրադարձությունների նկատմամբ։
Կառնավալի մասնակիցները ներկայանում են ամենատարբեր կերպարներով, իսկ որոշ հարթակներում ներկայացվում են նաև ահաբեկիչների տեսքով։

Էյպենի քաղաքային թանգարան
IKOB Ժամանակակից արվեստի թանգարան
Քրիստոնեական անգլ.՝ Silvain հիմնադրամի նկարների մշտական ցուցահանդես


== Տեսարժան վայրեր ==
Քաղաքապետարանի շենք
Հինգ եկեղեցի
Մենաստան-եկեղեցի (1771) բարոկկո ոճով
Սուրբ Նիկոլայի եկեղեցի (1727) բարոկկո ոճով
Սուրբ Լամբերտի մատուռ(1690)
Լյութերական եկեղեցի (1850) նեոգոթական ոճով
Սուրբ Իոսիֆի եկեղեցի (1871)
Լիբերմե դղյակը Կետնիսում
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էյպեն պաշտոնական կայք
Տուրիստական ինֆորմացիա
Լիբերմե դղյակ
Ֆին (այգի)

Ֆին (այգի) (պարսկերեն՝ باغ فین Bagh-e Fin), պարսկական այգի Իրանի Քաշան քաղաքում: Այն իր մեջ ներառում է Ամիր Կաբիրի լոգարանը, որտեղ էլ մահացել է: Ամիր Կաբիրին ուղարկել էր Նասերեդին շահը 1852 թվականին: Վերանորոգումն ավարտվել է 1590 թվականին: Ֆին այգին Պարսկաստանի ամենահին պահպանված այգիներից է:


== Պատմությունը ==
Այգու ներկայիս տեսքը պահպանվել է դեռևս Սեֆյանների շրջանից: Այգին հաճախ մի տեղից մյուսն է տեղափոխվել, սակայն ոչ մի նկար չի պահպանվել այդ վայրերից:
Այգու ներկայիս տեսքը կառուցվել է Աբասի (1571-1629) օրոք, Ֆին գյուղի մոտ՝ Քաշանից մի քանի  կիլոմետր հարավ-արևելք:
Այգին հետագա զարգացում է ստացել Սեֆյան տոհմի ժամանակ, ընդհուպ մինչև պարսկական Աբբաս II (1633-1666)։ Այն բարձր է ճանաչվել Ֆաթհ Ալի Շահ քաջարի օրոք և զգալիորեն ընդլայնվել։
Այգին հետագայում եղել է վատ վիչակում մինչև 1935 թվականը՝  Իրանի ազգային ժառանգության ցուցակում ներառվելը: 2007 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ֆին այգին ներառվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի նախնական ցուցակում:
2012 թվականի հուլիսի 18-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն այգին հայտարարեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։


== Կառուցվածքը ==
Այգին զբաղեցնում է 2,3 հեկտար՝ չորս կլոր աշտարակներով շրջապատված գլխավոր բակով։ Ինչպես բազմաթիվ այլ պարսկական այգիների՝  Ֆին այգում օգտագործվում է զգալի թվով ջրային օբյեկտներ:

Այգում շատ կան նոճու ծառեր:
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Fin Garden at ArchNet
Fin Garden at sartar.ir
(2919) Դալի

(2919) Դալի (անգլ.՝ Dali), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի մարտի 2-ին Շելտ Բասի կողմից Սայդինգ Սփրինգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,147143 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6914 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,6029 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2039,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176534 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,43° անկյուն։
Դալի աստերոիդը պատկանում է Ֆեմիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 535 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 3,08 ա. մ., իսկ արտաքին սահմանը՝ 3,24 ա. մ. հեռավորության վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2919) Դալի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լուլե (կանտոն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուլե (այլ կիրառումներ)լըւլե (ֆր.՝ Loulay), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Պուատու Շարանտա շրջանում։ Ծովափնյա Շարանտ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Սեն Ժան դ՛Անժելի օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 4863 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1712 է։ Կանտոնում կա 15 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի համայնքների ցանկ
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Գլոբինսկի քաղաքային խորհուրդ (Գլոբինսկի շրջան)

Գլոբինսկի քաղաքային խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Глобинська міська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գլոբինսկի քաղաքային խորհրդում բնակվում էր 14 791 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 762 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 9 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Դավիթ Չիսլյան

Դավիթ Գևորգի Չիսլյան (Չիսլիև) (սեպտեմբերի 22, 1879(1879-09-22), Նոր Նախիջևան, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 2, 1970(1970-01-02), Մոսկվա, ԽՍՀՄ, թաղված է հայկական գերեզմանատանը), ճարտարապետ։


== Կենսագրություն ==
1909 թվականին ավարտել է Ռիգայի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը։ 1912 թվականից եղել է Թիֆլիսի քաղաքային վարչության գլխավոր ճարտարապետը, 1921-1926 թվականներին՝ Թիֆլիսի պետկառույցների կոմիտեի փոխտնօրեն, 1926-1934 թվականներին՝ Լենինականի վերականգնման արվեստանոցի գլխավոր ճարտարապետ, 1934-1941 թվականներին՝ Սոչի-Մացեստա ճարտարապետական խմբի գլխավոր ճարտարապետ և փոխտնօրեն։ 1932 թվականից բնակվել է Մոսկվայում. ավարտին է հասցրել դեռևս 1908 թվականին սկսած հունական հինգ օրդերների աղյուսակի և այլ նյութերի ամփոփումը։
Չիսլյանի նախագծերով Թիֆլիսում կառուցվել են բնակելի տներ (1918, 1922), դպրոցներ, «Քաղաքային խմբակի» («Կրուժոկ») եռահարկ ակումբը (1914, այժմ՝ Սպայի տուն), «Զարյա Վոստոկա» (ռուսերեն) թերթի խմբագրատունը (մրցույթային նախագիծ, 1927, առաջին մրցանակ ՝ 1930) և այլն։
Լենինականում կազմել է քաղաքի կենտրոնի մանրամասն հատակագիծը (1926), կառուցել փորձնական երկրաշարժակայուն եռահարկ վեց շենք (բոլորը 1988 թվականի երկրաշարժի ժամանակ մնացել են կանգուն), 1926-1934 թվականներին մասնակցել է Մայիսյան ապստամբության հրապարակի, մի քանի փողոցների կառուցապատմանը, նախագծել և կառուցել է «Շիրակ» եռահարկ հյուրանոցը (1928), պետբանկի շենքը, Սոչիում՝ «Բելվեդեր» ռեստորանը, Մոսկվայի Գոգոլյան պուրակում՝ Արթիկի վարդագույն տուֆից յոթհարկանի բնակելի տուն (1935)։ Արթիկում հայտնաբերել է վարդագույն, կարմիր և մանուշակագույն տուֆերի մեծ հանքաշերտեր, կազմակերպել խոշոր քարհանք և տուֆի արդյունաբերական արտադրությունը։ Հեղինակ է «Արթիկի տուֆի շինարարական լավաները» գրքի (ռուսերեն)։


== Գրականություն ==
Տիգրանյան Է. Հայ ճարտարապետների գործունեությունը Անդրկովկասում. XIX դարի վերջ - XX դարի սկիզբ. Ե. 2000, էջ 187-197։


== Ծանոթագրություններ ==
Կապույտսար

Կապույտսար, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու և Տավուշի մարզերի սահմանագլխին, Գուգարաց լեռներում, Վարդաջուր գետի աջափնյսւկում, Ոսկեպար գյուղից 11,5 կմ արևմուտք։ Բարձրություն 1896 մ։


== Ծանոթագրություններ ==