Բաժնետոմսի շահույթ

Բաժնետոմսի շահույթ (անգլ.՝ Earnings per share, EPS), ֆինանսական ցուցանիշ, որը հավասար է ընկերության բաշխման համար մատչելի մաքուր շահույթի հարաբերությանը սովորական բաժնետոմսերի տարեկան միջին թվին։ Բաժնետոմսի շահույթը հանդիսանում է այն հիմնական ցուցիչներից մեկը, որն օգտագործվում է ներդրումների գրավչությունը և արժեթղթերի շուկայում գործող ընկերությունների արդյունավետությունը համեմատելու համար։


== Բաժնետոմսի շահույթի հաշվում ==
Բաժնետոմսի շահույթը որոշվում է հետևյալ բանաձևով. 

  
    
      
        E
        P
        S
        =
        
          
            
              
                I
                
                  N
                
              
              −
              
                D
                
                  P
                
              
            
            
              S
              
                A
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle EPS={\frac {I_{N}-D_{P}}{S_{A}}}}
  ,
որտեղ 
  
    
      
        
          I
          
            N
          
        
      
    
    {\displaystyle I_{N}}
  -ը հաշվետու ժամանակաշրջանի մաքուր շահույթն է,

  
    
      
        
          D
          
            P
          
        
      
    
    {\displaystyle D_{P}}
  -ն` հաշվետու ժամանակաշրջանում կուտակված արտոնյալ բաժնետոմսերի դիվիդենտները,

  
    
      
        
          S
          
            A
          
        
      
    
    {\displaystyle S_{A}}
  -ն` հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակը։ 

  
    
      
        
          S
          
            A
          
        
      
    
    {\displaystyle S_{A}}
  -ն հաշվելիս հաշվի են առնում հաշվետու ժամանակահատվածում ընդհանուր բաժնետոմսերի քանակի բոլոր փոփոխությունները։ Այն դեպքում, երբ հաշվարկված EPS արժեքը զրոյից ցածր է, իմաստ ունի խոսել բաժնետոմսի կորստի մասին։
Բաժնետոմսի շահույթը հաշվարկվում է բաժնետոմսերի քանակի հիման վրա, որը փաստացի կերպով շրջանառության մեջ կոչվում է բաժնետոմսի բազային շահույթ։
Գոյություն ունի նաև ցուցանիշ բաժնետոմսերի բաժանված (նվազեցված) շահույթի համար (անգլ.՝ diluted EPS), որտեղ հաշվի է առնվում բաժնետոմսերի և եկամուտների քանակի հետևանքով հնարավոր փոփոխությունները` կապված այլ գնահատված արժեթղթերի սովորական բաժնետոմսերի վերածվելու հետ (օրինակ՝ օպցիոնների գործարկման, պարտատոմսերի փոխարկման, նոր բաժնետոմսերում արտոնյալ դիվիդենտների վճարման պատճառով)։
EPS-ը հաշվարկելիս զուտ շահույթի իրական արժեքների փոխարեն կարող են օգտագործվել ֆինանսական վերլուծաբանների կողմից ակնկալվող զուտ շահույթի գնահատականները։ Այս դեպքում խոսում են բաժնետոմսի համար ակնկալվող շահույթի մասին (անգլ.՝ forward EPS):


== Բաժնետոմսի շահույթի հաշվարկման բանաձև ==
Համաձայն IAS 33-ի ստանդարտների՝ հաշվետու ժամանակաշրջանի բաժնետոմսի շահույթի հաշվարկման ընդհանուր բանաձևը հետևյալն է.
բաժնետոմսի բազային շահույթ = սովորական բաժնետոմսերի սեփականատերերին վերագրվող տվյալ ժամանակաշրջանի շահույթ (վնաս) / հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակ,
որտեղ սովորական բաժնետոմսը մասնային գործիք է, իսկ սովորական բաժնետոմսերի սեփականատերերին վերագրվող տվյալ ժամանակաշրջանի շահույթ (վնասը)` համախմբված շահույթ` հանված եկամտահարկից, չվերահսկվող բաժնեմասի բաժնետերերը` արտոնյալ բաժնետոմսերի շահաբաժիններ, հաշվետու ժամանակահատվածում շրջանառության մեջ գտնվող սովորական բաժնետոմսերի միջին կախույթային քանակը` սովորական բաժնետոմսերի քանակ (ճշգրտված ժամանակահատվածի սկզբին թողարկված նոր սովորական բաժնետոմսերի քանակի համար), որում հաշվի է առնվում դրանց թողարկման ամսաթիվը և պայմանները։


== Ծանոթագրություններ ==