Գիք (մարդ)

Գիք (անգլ.՝ geek, IPA giːk), մարդ, որը չափից դուրս հետաքրքրված է ինչ-որ բանով, երկրպագու։
Ի սկզբանե գիք էին անվանում բարձր տեխնոլոգիաներով տարված մարդկանց (սովորաբար համակարգիչներով և գաջեթներով)։ 2000-ական թվականներին տարածվել է բառի մեկ այլ նշանակություն՝ ժողովրդական մշակույթով տարված մարդ, ֆենդոմի անդամ։ Կա նաև տեսակետ, որ գիքերը ձևավորում են գեղարվեստական երկրպագուների և տեխնոլոգիաների միասնական համայնք։


== Գիք և ներդ ==
Գոյություն ունի «գիք» բառին մոտ «ներդ» (փակ մտավորական, որը հետաքրքված է ինչ—որ նեղ մասնագիտականով) բառը։ Տեղի են ունենում թեժ վեճեր և կատարվում են հետազոտություններ՝ այդ երկու հասկացությունների տարբերությունների հետ կապված։ Մեծ մասը համակարծիք է, որ «ներդ»ը կտրված է հասարակությունից, ի տարբերություն «գիք»ի, ում իր հոբբիները չեն խանգարում շփվել հասարակության հետ։ Բացի այդ, «գիք» բառը ավելի մոտ է «երկրպագու» հասկացությանը, իսկ «ներդ»ը՝ «խելացի, ինտելեկտուալ» հասկացությանը։


== Անվան էվոլյուցիա ==
Geek անգլերեն բառը գալիս է գերմաներեն Geck՝ «հրաշագործ» բառից։ 19-րդ դարի վերջին 20-րդ դարի սկզբին այսպես էին անվանում կառնավալների կատարողներին, որոնք ի ցույց էին դնում գարշելի գործողություններ, օրինակ՝ կծում էին կենդանի հավերին։
20-րդ դարում բառը ձեռք է բերել նշանակություն, որը նման է ռուսական ժարգոնային բառերին «բոտան» կամ «զադրոտ»։ XXI դարում այն սկսել է կորցնել բացասական իմաստները, և հիմա շատ մարդիկ հպարտորեն իրենց գիք են անվանում։ Նշում են, որ գիք լինելը նույնիսկ նորաձև է դարձել։ 2013 թվականին բազմաթիվ պահանջներով Քոլինզի բառարանը փոխել է geek բառի նշանակությունը «համակարգիչներով տարված մարդ»-ի փոխարեն «գիտակների և էնտուզիաստների յուրահատուկ ոլորտի անձնավորություն»։ «Ֆանտաստիկայի աշխարհ» ամսագրի անցկացրած հարցման համաձայն՝ հարցվածների մեծամասնությունը (43%-ը) «գիք» բառը մեկնաբանում է որպես «առաջադեմ երկրպագու»։ «Երկուշաբթի» ամսագիրը ստացել է նմանատիպ պատասխաններ՝ հարցնելով Geek Picnic փառատոնի այցելուներին։


== Գիքը այլ տեսանկյունից ==
Չնայած փակվածության մասին կարծրատիպերին, հենց գիքերն են այսօր լիովին օգտագործում ժամանակակից հաղորդակցական ողջ միջոցները՝ թվիթթեր, բջջային կապ, բլոգներ, և այլն։ Մինչև 1995 թվականը համացանցի օգտատերերի ճնշող մեծամասնությունը գիքեր էին։ Այսօր գիքերի մեջ շատ են մարդիկ, որոնք հաջողությամբ աշխատում են հեղինակավոր ընկերություններում, որոնք ունեն ընտանիք և արտաքուստ բոլորովին չեն ընկնում «խելահեղ» գիտնականի մասին հին կարծրատիպի տակ։ Օրինակ, այս կատեգորիային դասվում է Նիկլաուս Վիրտը։


== Գիքը որպես երկրպագու ==

Տիպիկ գիք հոբբիներին բնորոշ է ֆենտեզին, համակարգչային խաղերը, կոմիքսները, անիմեները, մոդելիզմը, քոսփլեյը։ Comic-con փառատոնը հաճախ հիշատակվում է որպես գլխավոր «գիքովյան» միջոցառումներից մեկը։ Մայիսի 25-ին որոշ երկրպագուներ նշում են որպես «գիքերի միջազգային օր»՝ ի պատիվ ֆանտաստիկայի համար մի քանի նշանակալի ամսաթվերի համընկնման։
2010 թվականին, հատկապես 2014 թվականին Comic-Con Russia փառատոնի անցկացումից հետո, գիք մշակույթի և ֆենդոմի ֆենոմենը թեժ թեմա դարձավ ռուսական ԶԼՄ-ներում։ Գիք մշակույթի մասին հոդվածները հրապարակել են «Աֆիշա», «Look At Me» հրատարակություններում, «Խաղամոլություն», «Kanobu.ru», «Ֆանտաստիկայի աշխարհ» ներկայացվում են որպես «geek-ամսագիր»։
Կարծիք կա, որ գիտության, տեխնիկայի և ոչ ֆորմալ, ինտելեկտուալ հոբբիները փոխկապակցված են, և այդ կերպ «գիք» բառի երկու իմաստները հաճախ հատվում են։ Որոշ սոցիոլոգներ գիքերին դիտարկում են որպես միասնական սուբկուլտուր։


== Մշակույթում ==
Գիքի վառ օրինակ (բառի բոլոր իմաստներով) հաճախ անվանում են «Մեծ պայթյունի տեսությունը» հեռուստասերիալի կերպարներին, հատկապես Շելդոն Քուփերին։ Շելդոնը ընկերների հետ միասին տարված է ֆանտաստիկայով և գիտությամբ, նրանց շահերը հաճախ անհասկանալի են շրջապատի համար։


== Տես նաև ==
Ներդ
Ֆենդոմ
Օտակու
Geek Picnic


== Ծանոթագրություններ ==