Լինդա Լինգլ

Լինդա Լինգլ, ի ծնե` Կատտեր (անգլ.՝ Linda Lingle (Cutter), հունիսի 4, 1953(1953-06-04), Սենթ Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ), ԱՄՆ հանրապետական կուսակցությունը ներկայացնող ամերիկացի քաղաքական գործիչ։ 2002-2010 թվականներին եղել է Հավայիի նահանգապետ։ Նա եղել է առաջին կինը և առաջին հրեա կինը, որը զբաղեցրել է այս պաշտոնը։


== Վաղ տարիներ, կրթություն և վաղ գործունեություն ==
Լինդա Կատտերը ծնվել է 1953 թվականին Սենթ Լուիսում (Միսսուրի) Միլդրեդ և Ռիչարդ Կատտերների ընտանիքում՝ լինելով երեք երեխաներից միջնեկը։ Կատտերները տեղափոխվել են Հարավային Կալիֆոռնիա, երբ Լինդան սովորում էր միջնակարգ դպրոցում, նրա ծնողները շուտով ամուսնալուծվել են։ Այդ ժամանակ աղջիկը 12 տարեկան է եղել։ Դրանից հետո որոշ ժամանակ նա ապրել է տատիկի և պապիկի, իսկ հետո հորեղբոր՝ Ջերալդ Կատտերի հետ, որը եղել է մեքենայի խանութի սեփականատեր։
1971 թվականին Շերման Օուքսի անվան ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Լինդան ընդունվել է Կալիֆոռնիայի նահանգային համալսարանի Նորթրիջի մասնաճյուղը և 1975 թվականին գերազանցությամբ ավարտել այն՝ ստանալով լրագրության որակավորում։ Ուսման ընթացքում նա ծանոթացել է Չարլզ Լինդլի հետ, որը դարձել է նրա առաջին ամուսինը։ Ամուսնությունը խզվել է մեկ տարի անց, բայց Լինդան պահել է ամուսնու ազգանունը։ Այդ ժամանակ նրա նախկին դեղագործ հայրը միացել է եղբոր մեքենայի բիզնեսին և մեկնել Հավայան կղզիներ, որտեղ նա բացել է ֆիրմայի մասնաճյուղ։ Լինդան նրա հետևից գնացել է Հավայան կղզիներ։ Նա նախ աշխատել է Հոնոլուլուում` որպես բեռնատարների վարորդների և հյուրանոցների բանվորների միության հասարակայնության հետ կապերի պատասխանատու, իսկ հետո տեղափոխվել է Մոլոկայ, որտեղ հիմնել է տեղական Molokai Free Press թերթը։


== Տեղական քաղաքականություն ==
1980 թվականին Լինգլը հրաժարվել է լրագրության կարիերայից՝ քաղաքականություն վարելու համար։ Նա Մոլոկայի կողմից ընտրվել է Մաուիի շրջանի խորհրդում, որտեղ մնացել է տասը տարի՝ հաճախ որպես այդ մարմնի միակ հանրապետական։ 1985 թվականին նա կրկին ամուսնացել է փաստաբան Ուիլյամ Քրոքետի հետ, որն իրենից 26 տարով մեծ էր։ Այս ամուսնությունն ավարտվել է ամուսնալուծությամբ` տասը տարի անց։ Այս ամուսնության ժամանակ, ինչպես նախորդում, երեխաներ չեն եղել։
1990 թվականին Մաուիի հանրապետական քաղաքապետ Հաննիբալ Տավարեսը երկու պաշտոնավարումից հետո պաշտոնաթող է եղել։ Լինգլը Մաուիի նախկին քաղաքապետի և Հավայան կղզիների ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Էլմեր Կառվալյոյի հետ պաշտոնի համար պայքարում անակնկալ հաղթանակ է տարել՝ 37 տարեկանում դառնալով Մաուիի ամենաերիտասարդ քաղաքապետը և այս պաշտոնում առաջին կինը։ 1994 թվականին Լինգլը ընտրվել է քաղաքապետ՝ հաղթելով դեմոկրատական կուսակցության թեկնածու և  Գորո Օկամայի շրջանային խորհրդական։ Քաղաքապետի պաշտոնում նա հասել է զգալի աճի զբոսաշրջության ոլորտում և գործազրկության նվազեցման, ինչը պետության լճացման տնտեսության ֆոնին հայտնի է դարձել որպես «Մաուիի հրաշք»։


== Նահանգի քաղաքականություն ==
Լինգլի երկրորդ և վերջին լիազորությունները Մաուիի քաղաքապետի պաշտոնում ավարտվել է 1998 թվականին։ Դրանից երկու տարի առաջ նա սկսել էր նախընտրական արշավը՝ Հավայան կղզիների նահանգապետի պաշտոնը ստանձնելու համար։ Նրան դեմ է եղել այդ ժամանակվա նահանգապետ դեմոկրատ Բեն Կեյտենոն, որը պահպանել է իր դիրքերը 5000 ձայնի տարբերությամբ (1 տոկոս): Ընտրություններից մի քանի ամիս անց Լինգլը պաշտոնապես դարձել է Հավայան հանրապետական կուսակցության ղեկավար, իսկ 2000 թվականին նրա կուսակցությունը նահանգի ներկայացուցիչների պալատում պատգամավորների թիվը 12-ից հասցրել է 19-ի, որն այդ պահին կուսակցության ամենամեծ խմբակցությունն էր։ Հավայան կղզիներն ստացել է նահանգի կարգավիճակ։ Նահանգում կուսակցության անդամների թիվն այդ ընթացքում աճել է 4 հազարով։
2002 թվականին՝ նահանգապետի հաջորդ ընտրությունների ժամանակ, Լինգլը զգալիորեն ավելի հաջող քարոզարշավ է անցկացրել, քան իր դեմոկրատ մրցակից Մեյզի Հիրանոն՝ հաղթելով 17.000 ձայնով՝ դառնալով նահանգի առաջին կին նահանգապետը և երկրորդ հրեա նահանգապետը՝ Միացյալ Նահանգների ողջ պատմության ընթացքում։
Լինգլի նախընտրական օրակարգում ներառված են եղել տնտեսական աճի և հակակոռուպցիոն թեմաներ։ Նրա պաշտոնավարման ամենահավակնոտ նախագիծը, սակայն, հանրակրթական համակարգի բարեփոխումների ծրագիրն էր, որը հնարավոր չի եղել ամբողջությամբ իրականացնել դեմոկրատների կողմից վերահսկվող օրենսդիր ժողովի դիմադրության պատճառով։ Լինգլը նույնպես կարևոր դեր է խաղացել կղզեխմբի կղզիները կապող լաստանավային գիծ ստեղծող օրենքի ընդունման գործում. այս նախագիծը բազմաթիվ հակառակորդներ է ունեցել, այն կարող էր բացասական ազդեցություն ունենալ Հավայան կղզիների էկոլոգիայի վրա, բայց լաստանավի համար պայքարի ընթացքում կառավարչին հաջողվել է լուծել բազմաթիվ խնդիրներ։
Ընդհանուր առմամբ Լինգլը Հավայան կղզիներում իր նահանգապետական պաշտոնավարման առաջին ժամկետում զգալի ժողովրդականություն է վայելել և 2006 թվականին մեծ առավելությամբ հաղթել է հաջորդ նահանգապետի ընտրություններում՝ ստանալով ձայների 63%-ը։ Սա նրան թույլ է տվել շարունակել նահանգապետի պաշտոնը մինչև 2010 թվականը։ 2008 թվականին Հանրապետական կուսակցության Ազգային համագումարում նա խոսել է Սառա Պալինի օգտին, որը հետագայում պատրվակ է հանդիսացել դեմոկրատների կողմից քաղաքական հարձակումների համար։ Նրա պաշտոնավարման երկրորդ ժամկետի ավարտին Հավայան կղզիներում հասարակական կարծիքի հարցումներում նրա վարկանիշը նվազել է։


== Հետագա գործունեություն ==
2010 թվականին նա ավարտել է իր նահանգապետական պաշտոնավարման երկրորդ ժամկետը։ 2011 թվականին Լինգլը Հավայան կղզիներից հայտարարել է ԱՄՆ Սենատի թափուր տեղի համար իր թեկնածության մասին։ Դեմոկրատական կուսակցությունից, ինչպես նահանգապետի ընտրություններում (դրանից 10 տարի առաջ), նրան հակադրվել է Հիրոնոն, և այս անգամ դեմոկրատ թեկնածուն, որին սատարել է նախագահ Բարաք Օբաման, հաղթանակ է տարել՝ դառնալով իր նահանգի առաջին կին սենատորը։
2015 թվականի սկզբին Լինգլը նշանակվել է Իլինոյսի նահանգապետ Բրյուս Ռաուների գլխավոր խորհրդական՝ այս պաշտոնում ծառայելով մինչ 2016 թվականի հուլիս։ 2017 թվականի հունիսին նախկին նահանգապետը միացել է Հավայան համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«A Conversation with the Governor» Maui No Ka 'Oi Magazine Vol.7 No.1 (Ապրիլ, 2003)։