armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Տրուխիլիո (Վենեսուելա)

Տրուխիլիո (իսպ.՝ Trujillo), քաղաք Վենեսուելայում։ Նույնանուն նահանգի և համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է լեռներով շրջապատված Լոս Մուկաս հովտում (El Valle de Los Mukas): 2001 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է շուրջ 40 հազար։ Համբավվել է որպես «խաղաղության ու հմայքի քաղաք»։


== Պատմություն ==
Բնակավայրի հիմնադիր համարվում է «Ամերիկայի կոնկիստադոր» («Conquistadores de America») տիտղոսին արժանացած իսպանացիներից մեկը՝ Դիեգո Գարսիա դի Պարեդես Կրտսերը (Diego García de Paredes, 1506—1563), ով ծնունդով իսպանական Էստրեմադուրա մարզի Տրուխիլիո քաղաքից էր։
1678 թվականին բնակավայրը դարձել է վերջին թիրախը ֆրանսիացի բուկանիեր Միշել դը Գրամոնի գլխավորած ավազակային հանդուգն հարձակման, որին մասնակցել են ծովահենների վեց նավ և յոթ հարյուր կռվող։


== Քույր քաղաքներ ==
 Պերու, Տրուխիլիո
 Հոնդուրաս, Տրուխիլիո
 Իսպանիա, Տրուխիլիո


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տրուխիլիոյի քաղաքապետարանի կայքէջը Archived 2009-02-26 at the Wayback Machine.
Տրուխիլիո
Տրուխիլիոյի նահանգի կայքէջը
Թոմաշ Ռոսիցկի

Տոմաշ Ռոսիցկի (չեխ․՝ Tomáš Rosický, հոկտեմբերի 4, 1980(1980-10-04)[…], Պրահա, Չեխոսլովակիա), չեխ ֆուտբոլիստ։ Հանդես է գալիս Լոնդոնի «Արսենալ» ակումբում որպես կիսապաշտպան և Չեխիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ավագ։ Ստացել է «Փոքրիկ Մոցարտ» մականունը։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային ===
Թոմասը Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել ČKD Kompresory Praha մանկապատանեկան ակումբում։ 2 տարի անց, 18 տարեկանում տեղափոխվում է չեխական «Սպարտա»։ «Սպարտան» հետաքրքրվում էր նրա մեծ եղբայր Իրժի Ռոսիցկիով, իսկ նրա հայրնել ցանկացավ, որ Թոմասը նույնպես տեղափոխվի այդտեղ
1998/99 թվականների մրցաշրջանում նա իր առաջին խաղն անցկացրեց «Սպարտա» ակումբի մեծահասակների թիմում։ «Սպարտաի» կազմում նա երեք անգամ դարձել է Չեխիայի չեմպիոն և դարձավ մրցաշրջանի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։
2001 թվականին Ռոսիցկին տեղափոխվում է «Բորուսիա» և դառնում Գերմանիայի չեմպիոն 2002/03 մրցաշրջանում։
2006 թվականի մայիսի 23-ին Ռոսիցկին երկարաժամկետ պայմանագիր է կնքում Լոնդոնի Արսենալի հետ։ Արսենալում ստանում է 7 համարը, որը մինչ այդ կրում էր ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ Ռոբերտ Պիրեսը։
2006 թվականի օգոստոսի 8-ին Ռոսիցկին իր առաջին խաղն է անցակացնում Արսենալի կազմում։ Դերբյուտի հանդիպումն անցկացրել է Չեմպիոնների Լիգաի որակավորման երրորդ փուլում, Զագրեբի դեմ։ Սեպտեմբերի 13-ին իր առաջին գոլն է խփում՝ գնդակն ուղարկելով գերմանական Համբուրգի դարպասը։
2008 հունվարի 26-ին Նյուքասլի դեմ խաղում, նա ստացավ լուրջ վնասվածք և բաց թողեց 2008/09 մրցաշրջանը։
2012 թվականի մարտի 12-ին Ռոսիցկին կնքեց նոր պայմանագիր Արսենալի հետ։


=== Ազգային ===
Ազգային հավաքականի կազմում առաջին հանդիպումն նա անցկացրել է 2000 թվականին՝ 19 տարեկանում։ Չեխիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի 2000 և 2004 թվականների առաջնություններին։
Չեխիայի ընտրանու կազմում մասնակցել է ԵՎՐՈ 2000-ին և 2004-ին։
2006 թվականի հունիսի 16-ին Աշխարհի առաջնությունում Ռոսիցկին դառնում է երկու գոլի հեղինակ։
2006/07 մրցաշրջանի սկզբում նշանակվում է ազգային հավաքականի ավագ, փոխարինելով Պավել Նեդվեդին։ Այդ մրցաշրջանում ստացավ վնասվածք և բաց թողեց Եվրո 2008-ը։


== Նվաճումներ ==


==== Ակումբային ====
«Սպարտա» Պրահա

Չեխիայի չեմպիոն (3)։ 1998/99, 1999/2000, 2000/01«Բորուսիա» Դորտմունդ

Գերմանիայի չեմպիոն։ 2001/02


==== Անձնական ====
Չեխիայի տարվա ֆուտբոլիստ։ 2001, 2002, 2006
Չեխիայի տարվա տաղանդ։ 1999
Չեխիայի ոսկե գնդակ։ 2002


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տոմաշ Ռոսիցկիի պրոֆիլը Լոնդոնի «Արսենալ» ակումբի պաշտոնական կայքում Archived 2014-01-25 at the Wayback Machine.
Եր-Բրուաժ

Եր-Բրուաժ (ֆր.՝ Hiers-Brouage), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Մարեն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ռոշֆոր շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17189։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 655 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Եր-Բրուաժ (ֆր.)
Վյազնիկիի շրջան

Վյազնիկիի շրջան (ռուս.՝ Вязниковский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Վլադիմիրի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Վյազնիկի։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2252 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 80987 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 35,96 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Սառա Բյորթոն

Սառա Ջեյն Բյորթոն (անգլ.՝ Sarah Jane Burton, 1974, Մաքլսֆիլդ, Արևելյան Չեշիր, Չեշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի ոճաբան, Alexander McQueen բրենդի ստեղծարար տնօրեն, Բրիտանական կայսրության շքանշանակիր։ Նա ստեղծել է Քեթրին Միդլթոնի զգեստը Քեմբրիջի դուքս արքայազն Ուիլյամի հետ ամուսնության ժամանակ՝ 2011 թվականի ապրիլին։ 2012 թվականին նա ներառվել է Time 100-ում, որը Time թերթի վարկածով աշխարհի 100 ամենաազդեցիկ մարդկանց ցանկն է։


== Վաղ տարիներ ==
Բյուրթոնը (ի ծնե՝ Հյորդ, անգլ.՝ Heard) ծնվել է Մակլսֆիլդում (Արևելյան Չեշիր)։ Նա Էնթոնի և Դայանա Հյորդերի ընտանիքի հինգ երեխաներից մեկն է։ Սովորել է Մանչեսթրի աղջիկների համար նախատեսված Ուիթինգթոն դպրոցում։ Մանչեսթրի պոլիտեխնիկական համալսարանի արվեստի նախապատրաստական կուրսն ավարտելուց հետո նա արվեստի հետ որոշել է զբաղվել նորաձևությամբ և ընդունվել է Լոնդոնի Սուրբ Մարտինի անվան արվեստի և դիզայնի կենտրոնական քոլեջ։ 3-րդ կուրսում իր կուրսղեկ Սայմոն Անգլեսսի՝ Ալեքսանդր Մակքուինի ընկերոջ առաջարկով Բյորթոնը գնացել է հարցազրույցի Մակքուինի մոտ։ Նա աշխատել է մեկ տարի փորձաշրջանով, երբ կազմակերպությունը զբաղեցնում էր փոքրիկ ստուդիա Հոքսթոն սքվերում։


== Գործունեություն ==
1997 թվականին թողարկումից հետո Բյորթոնն աշխատել է որպես Մակքուինի անձնական օգնական։ 2000 թվականին նա նշանակվել է կանանց հագուստի գծի գլխավոր դիզայներ։ Նա ստեղծել է զգեստներ Միշել Օբամայի, Քեյթ Բլանշետի, Լեդի Գագայի և Գվինեթ Փելթրոուի համար։ 2010 թվականի մայիսին Մակքուինի մահից հետո Բյորտոնը դարձել է Alexander McQueen նորաձևության տան հավաքածուների ստեղծարար տնօրեն։ 2010 թվականի սեպտեմբերին Բյորթոնը ներկայացրել է McQueen կանանց համար նախատեսված առաջին հավաքածուն, որն ամբողջությամբ ստեղծվել էր Փարիզում։
2011 թվականի ապրիլին Բյորթոնն ստեղծել է Քեթրին Միդլթոնի համար զգեստ՝ արքայազն Ուիլյամի հետ հարսանիքին հագնելու։ Բյորթոնը Միդլթոնի ուշադրությունը գրավել էր 2005 թվականին, երբ նա ներկա է եղել Թոմ Փարքեր Բոուլզի՝ Կորնվալի դքսուհու որդու հարսանիքին, որի կնոջ համար McQueen-ը ստեղծել էր հարսանեկան զգեստ։


== Անձնական կյանք ==
Բյորթոնն ապրում է նորաձևության լուսանկարիչ ամուսնու՝ Դևիդո Բյորթոնի հետ Սենթ Վուդեում։


== Մրցանակներ և կոչումներ ==
2011 թվականի Սառա Բյորթոնն British Fashion Awards-ի վարկածով ճանաչվել է տարվա դիզայներ։ 2012 թվականին նա ստացել է Մանչեսթրի պոլիտեխնիկական համալսարանից գիտական վաստակի աստիճան՝ դառնալով արվեստի վաստակավոր դոկտոր։
2012 թվականին Բյորթոնը բրիտանական նորաձևության արտադրության մեջ վաստակի համար դարձել է Բրիտանական կայսրության միաբանության կավալեր (OBE):


== Ծանոթագրություններ ==
Մանյազիբաշ

Մանյազիբաշ (ռուս.՝ Маньязыбаш, բաշկիրերեն՝ Манъяҙыбаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դյուտյուլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 38 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(3954) Մենդելսսոն

(3954) Մենդելսսոն (անգլ.՝ Mendelssohn), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի ապրիլի 24-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,144348 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9435 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3451 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1146,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,313878 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,19° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3954) Մենդելսսոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սերգեյ Սպասոկուկոցկի

Սպասոկուկոցկի Սերգեյ Իվանովիչ (ռուս.՝ Серге́й Ива́нович Спасокуко́цкий, մայիսի 29 (հունիսի 10), 1870, Կոստրոմա, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 17, 1943(1943-11-17), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային վիրաբույժ։ Գիտությունների Ակադեմիայի ակադեմիկոս (1942)։


== Կենսագրություն ==
1893 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ Եղել է Սմոլենսկի (1898 թվականից), Սարատովի (1909 թվականից) հիվանդանոցների վիրաբուժական բաժանմունքների, 1912 թվականից՝ Սարատովի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի վիրաբուժական կլինիկայի, 1926 թվականից՝ Մոսկվայի Պիրոգովի անվան 2-րդ բժշկական ինստիտուտի ֆակուլտետային վիրաբուժության ամբիոնի վարիչ։ Աշխատանքները հիմնականում վերաբերում են ստամոքսաղիքային և թոքային վիրաբուժության, արյան փոխներարկման հարցերին։ Առաջարկել է վնասվածքային և վիրահատական շոկի բուժման, ստամոքսի քաղցկեղի և խոցային հիվանդության դեպքում (վիրահատական շոկի կանխարգելման նպատակով) բարակ աղիքի մեջ զոնդի միջոցով սննդային խառնուրդների ներմուծման մեթոդներ, գանգի հրազենային վիրավորումների ժամանակ՝ խուլ կար, վիրահատությունից առաջ վիրաբույժի ձեռքերի մշակման յուրահատուկ եղանակ և այլն։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1942)։ Պարգևատրվել է Լենինի և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Իսաք Դանբար

Իսաք Դանբար (մարտի 17, 2003(2003-03-17)), փոփ երգիչ և երգերի հեղինակ։ Նա 2019 թվականին «RCA Records»-ի հետ կնքել է պայմանագիր։


== Վաղ կյանք ==
Նրա հայրը լիբերիացի է, մայրը՝ իտալացի։ Նա 12 տարեկան հասակում սկսեց գրել և արձանագրել երգերը և վերբեռնել դրանք SoundCloud:


== Կարիերա ==
2017 թվականի հոկտեմբերի 31-ին «We are Going Solo» բլոգը, վերաշարադրել է իր «Դեղատուն» երգը՝ ավելի մեծ ուշադրություն դարձնելով նրա ստեղծագործությանը։ 2018 թվականի վերջին նրա «Freshman Year» (որը Ֆեյդերում դեբյուտացվել է հոկտեմբերի 2-ին) իսկ «Շիկահերը» ավելի շատ ուշադրություն է գրավել, լրացուցիչ ջանքերով, երբ «դեղատունը» ցուցադրվել է Zeina Lowe Beats ռադիո շոուում։
2019 թվականի հուլիսին նա թողարկել է իր դեբյուտային EP Balloons don ' t Float Here-ը, իսկ հետո տեղի ունեցավ նրա «Ֆերարիի» սինգլի պրեմիերան։ Նույն տարվա աշնանը նա շրջագայել է «կարմիր աղջկա» հետ, իսկ նոյեմբերին հայտնվեց «MTV PUSH Live» համերգային շարքը։
2019 թվականի հոկտեմբերին «RCA Records»-ը պայմանագիր կնքեց նրա հետ և նրա դեբյուտը պլանավորելով 2020 թվականի ապրիլին։ Գլխավոր երգը թողարկվել է 2020 թվականի հունվարին, և նույն ամսում, այն ընդգրկվել է կռապաշտների դիտելու ցուցակում և «E!Նորություններ»-ում։ 2019 թվականի փետրվարի 12-ին «Wonderland»-ը նորամուտը նշեց իր «Mime» սինգլով։ Այնուհետև տեղի ունեցավ «Paper»-ի պրեմիերան, և «Billboard»-ը ցույց տվեց հետևյալ տեսանյութը՝ «հագնվելու արկղը», որը նա գրել է, երբ ընդամենը 14 տարեկան էր, դա մեծ նշանակություն ուներ Դանբարի համար, քանի որ նա բացատրել է, որ սպասում էր այդ երգի թողարկմանը, քանի դեռ պատրաստ չէր ազնվորեն պատմել հոմոֆոբիայի դեմ պայքարի իր փորձի մասին։
Դանբարն ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում իր շրջագայությունը սկսում է 2020 թվականի ապրիլի 14-ին, Լոս Անջելեսում։


== Ծանոթագրություններ ==
Շահութաբերություն

Շահութաբերություն  (եկամտաբերաթյուն), արտադրության տնտեսական արդյունավետության ցուցանիշ, որ որոշվում է ստացված շահույթի կամ եկամտի և արտադրական հիմնական ֆոնդերի ու շրջանառու միջոցների հարաբերությամբ (արտահայտած տոկոսներով)։ Շահութաբերության աճն ունի մեծ տնտեսական նշանակություն։  Այն, մի կողմից, թույլ է տալիս մեծացնել ձեռնարկության շահույթի զանգվածը, մյուս կողմից՝ պետական բյուջեի եկամուտների աճի հաշվին բարձրացնել բնակչության կենսամակարդակը։
Շահութաբերության աճը առաջին հերթին պայմանավորված է շահույթի զանգվածի աճով։ Դրան կարելի է հասնել մի քանի ճանապարհով՝

մեծացնել արտադրանքի վաճառքի ծավալը,
բարձրացնել գները,
բարելավել արտադրանքի տեսականու կառուցվածքը,
բարձրացնել արտադրանքի որակը,
իջեցնել արտադրանքի ինքնարժեքը։
Վերջին 25-30 տարիների ընթացքում, նախքան շուկայական տնտեսության անցնելը, արտադրության շահութաբերության գործակիցը որոշվում էր որպես ստացված շահույթի գումարի և արտադրությունում օգտագործվող հիմնական ֆոնդերի ու նորմավորվող սեփական ծրջանառու միջոցների միջին տարեկան արժեքի հարաբերություն։
Ճառագայթ (երկրաչափություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ճառագայթ (այլ կիրառումներ)Ճառագայթ, ուղիղ, որն ունի սկիզբ։
Ճառագայթը, սովորաբար, նշանակվում է կա՛մ լատինական մեկ փոքրատառով, կա՛մ լատինական երկու մեծատառով։ Ընդ որում՝ մեծատառերից առաջին տառը նշանակում է ճառագայթի սկզբնակետը, իսկ երկրորդը՝ ճառագայթի վրա որևէ այլ կետ։

  
    
      
        
          A
        
        
          B
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {A} \mathrm {B} }
   ճառագայթ կամ 
  
    
      
        κ
      
    
    {\displaystyle \kappa }
   ճառագայթ


== Աղբյուրներ ==
Երկրաչափություն 7–րդ դասարանի դասագիրք


== Հղումներ ==
http://gradaran.mskh.am/sites/default/files/erkr7.pdf(չաշխատող հղում)


== Տես նաև ==
Uptown Funk

«Uptown Funk», երգերի հեղինակ, կատարող և պրոդյուսեր Մարկ Ռոնսոնի և ամերիկյան երգիչ Բրունո Մարսի երգը։ Թողարկվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ին, Մարկ Ռոնսոնի Uptown Special չորրորդ ստուդիական ալբոմի առաջին սինգլն է։
Սինգլը հայտնի է դարձել Մեծ Բրիտանիայում և գրավել առաջին տեղը UK Singles Chart-ում, Կանադայում, ԱՄՆ-ում, Ավստրալիայում և այլ երկրներում։ 2015 թվականին երգի շնորհիվ Ռոնսոնը և Բրունոն Brit Award մրցանակ ստացան, «Տարվա լավագույն բրիտանական երգ» անվանակարգում։


== Պատմություն ==
Երգի հեղինակներն են Մարկ Ռոնսոնը, Ջեֆ Բասկերը, Բրունո Մարսը, Philip Lawrence-ը, Aaron Munro-ն, Devon Gallaspy-ն, Նիկոլաս Վիլյամսը։ Պրոդյուսերն է Մարկ Ռոնսոնը։
2015 թվականի ապրիլին ԱՄՆ-ում վաճառվել է երգի 5,230,000 պատճեն։


== Երգացանկ ==
Digital download
1. «Uptown Funk» (Բրունո Մարսի մասնակցությամբ) — 4։30
CD single
1. «Uptown Funk» (Բրունո Մարսի մասնակցությամբ) — 4։30
2. «Feel Right» (Mystikal մասնակցությամբ) — 3։42
12 vinyl
Side A
1. «Uptown Funk» (օրիգինալ տարբերակ) - 4։30
Side B
1. «Uptown Funk» (BB Disco Dub Mix) Remixed by Benji B — 06։19
Remixes — EP
1. «Uptown Funk» (Բրունո Մարսի մասնակցությամբ) — 4։30
2. «Uptown Funk» (Բրունո Մարսի մասնակցությամբ) [Dave Aude Remix] — 3։57
3. «Uptown Funk» (Բրունո Մարսի մասնակցությամբ) [Wideboys VIP Remix] — 3։16
4. «Uptown Funk» (Բրունո Մարսի մասնակցությամբ) [Will Sparks Remix] — 4։37


== Հիթ-շքերթ ==


== Հավաստագրումներ ==


== Թողարկման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տեսահոլովակը
«Uptown Funk» Discogs կայքում
MetroLyrics song: Uptown Funk Archived 2015-02-07 at the Wayback Machine.
Lyrics & Chords for «Uptown Funk» on YouTab Archived 2014-12-02 at the Wayback Machine.
Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն

Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն (ղազ.՝ Казахская Советская Социалистическая Республика ), նաև՝ Ղազախական ԽՍՀ կամ Խորհրդային Ղազախական, ԽՍՀՄ վարչատարածքային միավոր Կենտրոնական Ասիայում, 15 միութենական հանրապետություններից մեկը։ Գոյություն է ունեցել 1921 թվականի փետրվարի 25-ից 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ը։ Ղազախստանը տարածությամբ երրորդ, իսկ բնակչության թվով՝ չորրորդ հանրապետությունն էր ԽՍՀՄ-ում։ Արևմուտքից-արևելք տարածքը ձգվում է 3 հազար կմ, իսկ հյուսիսից-հարավ ավելի քան 1.5 հազար կմ։ 
Ղազախստանի գրեթե ողջ տարածքը զբաղեցնում են հարթավայրերն ու բլուրները, միայն արևելքում և հարավ-արևելքում բարձրանում են Ալթայի, Ջունգարական Ալա Թաուի, Տյան Շանի լեռնաշղթաները։ Առատ անձրևների շնորհիվ այստեղ կան փարթամ անտառներ, խոտավետ տափաստաններ և մարգագետիններ։ Տյան Շանի բարձրաբերձ լանջերին գտնվում են արոտավայրերը։ Լեռնագագաթներին փայլփլում են սառցադաշտերը։ Ղազախստանի ամենահարավում, նախալեռնային հարթավայրերում, արգավանդ հողաշերտերն են։ Այստեղ մշակում են բրինձ, շաքարի ճակնդեղ, բամբակ, խաղող, սեխ, ձմերուկ։
Խորհրդային Ղազախստանի նշանավոր քաղաքներն են համարվել Բալխաշը, Տեմիրթաուն, Երմակը, Շևչենկոն, Ալմաթան և այլն։
1990 թվականի հոկտեմբերի 25-ին Ղազախստանի ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը հայտարարեց Ղազախստանի անկախության մասին։ Նախագահ ընտրվեց Նուրսուլթան Նազարբաևը, ով հաջրոդ 29 տարիների ընթացքում շարունակեց կառավարել երկիրը։
1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, Գերագույն խորհուրդի որոշմամբ, Ղազախական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը վերանվանվեց Ղազախստանի Հանրապետության։
Խորհրդային Միությունը լուծարվեց 1991 թվականի դեկտեմբերի 26-ին։ 
1992 թվականի մարտի 2-ին Ղազախստանի Հանրապետությունը դարձավ ՄԱԿ լիիրավ անդամ։
Կոլոման Սոկոլ

Կոլոման Սոկոլ (սլովակ.՝ Koloman Sokol, դեկտեմբերի 12, 1902(1902-12-12)[…], Լիպտովսկի Միկուլաշ, Հունգարիայի թագավորություն, Տրանսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - հունվարի 12, 2003(2003-01-12), Թուսոն, Արիզոնա, ԱՄՆ), 20-րդ դարի սլովակ մեծագույն նկարիչների մեկը, գրաֆիկ։


== Կենսագրություն ==
Կոլոման Սոկոլը ծնվել է 1902 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Լիպտովսկի-Միկուլաշ քաղաքում։ 1921-1924 թվականներին Կոշիցեում սովորել է գեղանկարչության մասնավոր դպրոցում, իսկ 1925 թվականին ընդունվել է Գուստավ Մալիի դպրոց, որ գտնվում էր Բրատիսլավայում։ 1925-1932 թվականներին Կոլոման Սոկոլը հաճախել է Մաքս Շվաբինսկու և Տավիկ Ֆրանտիշեկ Շիմոնի դասերին Պրահայի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Դրանից հետո նա մեկնել է Փարիզ, որտեղ մեկ տարի անցկացրել է Ֆրանտիշեկ Կուպկայի (1932-1933) արվեստանոցում։ Հետագայում նա շատ է ճանապարհորդել։ Չեխոսլովակիայում դարձել է SČUG Hollar միության անդամ, որը համախմբում էր գրաֆիկ նկարիչներին։
1937 թվականին Կոլոման Սոկոլը Մեքսիկայի մշակույթի ու կրթության նախարարության կողմից հրավիրվում է գրաֆիկա դասավանդելու Մեխիկոյում գտնվող Ազգային ինքնավար համալսարանին կից գրքային արվեստի դպրոցում։ Մեքսիկայում Կոլոման Սոկոլը դասավանդել է մինչև 1942 թվականը, որից հետո տեղափոխվել է ԱՄՆ։ Այնտեղ նա մանկավարժական գործունեությամբ է զբաղվել Նյու Յորքում։ 1946 թվականին նկարիչը վերադարձել է Չեխոսլովակիա և աշխատել Բրատիսլավայի Սլովակիայի տեխնիկական համալսարանում ու Կոմենսկու համալսարանում։ 1948 թվականին Կոլոման Սոկոլը նորից մեկնել է ԱՄՆ, որտեղ բնակվել է Ֆիլադելֆիայի արվարձանում։ 1960-ական թվականներին նա վարել է մեկուսի կյանք. նրա արվեստում զարգացել է հատուկ, սիմվոլիկ-առասպելաբանական ոճ։ Իր կյանքի վերջին տարիները Կոլոման Սոկոլն անցկացրել է Արիզոնա նահանգի Թուսոն քաղաքում, որտեղ էլ մահացել է 2003 թվականի հունվարի 14-ին, 100 տարեկանում։


== Արվեստ ==
Կոլոման Սոկոլին առավել հարազատ էր էքսպրեսիոնիզմի ոճը, որ մարդուն կենտրոնական տեղ էր հատկացնում գեղարվեստական ստեղծագործության մեջ (գերմանական «Կամուրջ» խմբի, Գեորգ Գրոսի, Կետե Կոլվիցի աշխատանքների ազդեցությամբ)։ Կոլոման Սոկոլի աշխատանքները հաճախ նվիրված են եղել սոցիալական ու հասարակական տարբեր խնդիրների։ Նրա համար տիպական է եղել փայտափորագրումները։


== Պարգևներ ==
Սլովակիայի ազգային մրցանակ (1947)
Տոմաշ Գարրիգ Մասարիկի 2-րդ աստիճանի շքանշան (1991)
Սլովակիայի մշակույթի նախարարության մրցանակ (2001)
 Սպիտակ կրկնակի խաչի շքանշանի Մեծ (կամ 1-ին աստիճանի) խաչ (2003)


== Ծանոթագրություններ ==


== External links ==
Koloman Sokol (Microsoft Word document)
Životopis
Պիեռ Հոյբյերգ

Պիեռ Հոյբյերգ (դան․՝ Pierre Emile Højbjerg) ծնվել է 1995 թվականի օգոստոսի 5-ին Դանիայի մայրաքաղաք Կոպենհագենում, դանիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան մյունխենյան Բավարիայում։ Ունի նաև ֆրանսիական անձնագիր, նրա մայրը ֆրանսիացի է։


== Ակումբային կարիերա ==
Գնում է «Կոպենհագեն» ՖԱ -ի մանկական ակադեմիա, 2011 թվականին տեղափոխվել է «Բրոնդբյու», դրանից հետո մեկ տարի անց տեղափոխվում է մյունխենյան «Բավարիա»։ Որպես օրինակ հետևել է Զիդանին։ 
2013 թվականի մարտին «Բավարիա»-ի ընդդեմ Լևերկուզյան «Բայեր»-ի խաղում նա չի մասնակցում խաղին, կորցնում են Բունդեսլիգայում 2012/13 սեզոնը խաղալուց ։
17 տարեկանում՝ 2013 թվականի ապրիլի 13-ին «Նյուրնբերգա»-ի դեմ խաղում, նա ամենաերիտասարդ մասնակիցն էր մյունխենյան Բավարիայի կազմում, որ մասնակցում էր Բունդեսլիգային, Բավարիան հաղթեց 4։0 հաշվով։
2015 թվականի հունվարի 8-ին Հոյբյերգը տեղափոխվեց «Ագուսբուրգ»։


== Վիճակագրություն ==
2013 թվականի մայիսի 5-ի տվյալներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բավարիայի պաշտոնական կայք
Կիհմե

Կիհմե (էստ․՝ Kihme), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Ռոոսնա-Ալլիկու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բորնուկովո (գյուղ, Բուտուրլինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲորնուկովոԲորնուկովո (ռուս.՝ Борнуково), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բուտուրլինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վարդան Հայրապետյան

Վարդան Իվանի Հայրապետյան (1912, Տեղ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - անհայտ), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Խորհրդա-գերմանական ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1938):


== Կենսագրություն ==
Վարդան Հայրապետյանը ծնվել է 1912 թվականին, Գորիսի շրջանի Տեղ գյուղում։ Գյուղի դպրոցն ավարտելուց հետո սովորել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1930 թվականին աշխատել է ուսուցիչ, եղել դպրոցի տնօրեն։ 1938 թվականին ընդունվել է ԽՄԿԿ շարքերը։ 
1940 թվականին Յայջիի դպրոցի տնօրենն էր, երբ մեկնեց պարտադիր զինվորական ծառայության։ Պատերազմական օրերին կռվել է Առաջին բելոռուսական ռազմաճակատում, Կարմա և Դովսկ քաղաքների մատույցներում։ Մարտական առաջադրանքը կատարելու համար պարգևատրվել է շքանշանով։ Վիրավորվել է թշնամու դեմ մղված կռիվներից մեկում։ Ապաքինվելուց հետո վերադարձել և մասնակցել է Օդեսայի անցմանն ու Բեռլինի գրավմանը։ 
Վարդան Հայրապետյանն արժանացել է «Կարմիր աստղի» շքանշանի, մեդալների, հետպատերազմյան տարիներին լավագույն աշխատանքի համար պարգևատրվել է «Աշխատանքային արիության համար» մեդալով։
Գորիս քաղաքի դպրոցներում եղել է տնօրեն, ուսմասվար , մի քանի տարի ղեկավարել է հայրենի գյուղի կոլտնտեսության աշխատանքները։


== Պարգևներ ==
«Կարմիր աստղի» շքանշան
«Աշխատանքային արիության համար» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Լեբեսովկա

Լեբեսովկա (ռուս.՝ Лебесовка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլգոգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վնինա գետի ափին՝ 18 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 30 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մոլոգա գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010200112110000007174
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110000717
Ավազանի կոդը - 08.01.02.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մոլոշիկ Ժերարի

Մոլոշիկ Ժերարի (լատ.՝ Malvella sherardiana), փիփերթազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
10-50 սմ բարձրությամբ, թավշյա թավոտությամբ, խիտ տերևակալված, փռված կամ բարձրացող ցողուններով բազմամյա բույս է։ Տերևները սրտաձև-երիկամաձև են, աղեղնաեզր։ Ծաղիկները անութային են, բարակ երկար կոթերով, պսակաթերթերը մուգ վարդագույն են, երկու անգամ բաժակից երկար։ Կարճ խոզաններով ծածկված ենթաբաժակն ունի 3 ազատ թերթեր։ Պտուղները միասերմ փքված մերիկարպների՝ պտղամասերի բաժանվող են։ Սերմերը ձվաձև են։


== Տարածվածություն ==
Հանդիպում է Երևանի (Վարդաշեն, Էրեբունի) և Դարեղեգիսի (Արփի, Արենի, Եղեգնաձոր, Գետափ, Չիվա) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Արևելյան Անդրկովկասը, Թալիշը, միջերկրածովյան ավազանի երկրները, Ղրիմը, Անատոլիան, Հյուսիսային Իրանը։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 800-1200 մ բարձրությունների վրա, չոր կավոտ լանջերին, ցանքերում, ճանապարհների մոտ։ Ծաղկում է մայիս ամսին, պտղաբերում՝ հունիսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը` 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին, կապված աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման   անմիջական սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Լա Վինյա (դեպարտամենտ)

Կապայան (դեպարտամենտ) (իսպ.՝ Departamento de La Viña), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սալտա պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 2152 կմ2։ Բնակչությունը՝ 7200 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 3,3 մարդ/կմ2։
Վարչական կենտրոնը Լա-Վինյան է։


== Աշխարհագրություն ==
Դեպարտամենտը գտնվում է Սալտա պրովինցիայի կենտրոնական մասում։ Սահմանակից է՝

հյուսիսում` Չիկոանա դեպարտամենտին,
արևելքում` Մետան դեպարտամենտին,
հարավ-արևելքում՝ Գուաչիպաս դեպարտամենտին,
արևմուտքում՝ Սան-Կառլոս դեպարտամենտին։


== Խոշորագույն բնակավայրեր ==
Սարխորն

Սարխորն (ռուս.՝ Сархорн), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Չեբոկսարսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ութենդորֆ

Ութենդորֆ (ֆր.՝ Huttendorf), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 506 մարդ, բնակչության խտությունը` 115.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.4 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 26 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 332 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 239-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 93։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,0 %։ 239 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 229 անձ (117 տղամարդ և 112 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (8 տղամարդ և 2 կին)։ 93 անաշխատունակներից 24-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 44-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մորոզովկա (գյուղ, Օմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄորոզովկաՄորոզովկա (ռուս.՝ Морозовка), գյուղ Ռուսաստանի Օմսկի մարզի Օմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3000 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռոբերտ Սահակյանց

Ռոբերտ Արշավիրի Սահակյանց (օգոստոսի 30, 1950(1950-08-30), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 24, 2009(2009-09-24), Երևան, Հայաստան), հայ անիմացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր, սցենարիստ, մուլտիպլիկատոր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1950 թվականին Բաքվում։ 1964 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Երևան, որտեղ Սահակյանցը ավարտում է միջնակարգ դպրոցը և ընդունվում Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարան։ 1970 թվականին, սովորելուն զուգահեռ նա սկսում է աշխատել Հայֆիլմ կինոստուդիայում, որպես նկարիչ-անիմատոր։ 1972 թվականին աշխատում է արդեն որպես ռեժիսոր-անիմատոր։ Այդ նույն ժամանակ ցածր հաճախելիության պատճառով Սահակյանցին հեռացնում են համալսարանից։ 1987 թվականին ստացել է ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ կոչումը։  2008 թվականին արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստի կոչմանը։

Սահակյանցը եղել է իր մոտ 100 ֆիլմերի մեծամասնության սցենարի հեղինակը և բեմադրող ռեժիսորը։ Նրա ֆիլմերն արժանացել են միջազգային կինոփառատոնների մրցանակներին Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Իսպանիայում, Գերմանիայում, Ճապոնիայում, ինչպես նաև Ուկրաինայում, Ռուսաստանում և Էստոնիայում։ Վախճանվել է 2009 թվականին, Երևանում, երկարատև հիվանդությունից և սրտի վրա բարդ վիրահատությունից հետո։ Նա ամուսնացած էր Լյուդմիլա Սահակյանցի հետ և ուներ որդի ՝ Դավիթ Սահակյանց։


== Ռոբերտ Սահակյանցի մտքերից ==


== Ֆիլմերի ցանկ ==


=== Որպես ռեժիսոր ===


=== Սցենարի հեղինակ ===


=== Նկարիչ ===


=== Մուլտիպլիկատոր ===


=== Որպես դերասան ===
1998 — «Մեր բակը 2» (Մեսրոպ Մաշտոց)


=== Օպերատոր ===
2002 — «Խելամիտ կյանքի նշանները»


=== Հնչյունային օպերատոր ===
2002 — «Խելամիտ կյանքի նշանները»


=== Տեքստի հեղինակ ===
1978 — «Բայց չէ՞ որ մենք քեզ հետ ընկերներ ենք»


== Երաժշտական տեսահոլովակներ ==
1999 — «Մեր բակը 2» ֆիլմի «Մեր բակը 2.5» տեսահոլովակը՝ ֆիլմի 96-րդ րոպեից (ռեժիսոր)
1999 — «Փոքրիկ» (Կաբարե-դուետ «Ակադեմիա») (ռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ և անիմատոր)
2000 — «Լուսին» (Լեոնիդ Ագուտին) (ռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ և անիմատոր)
2004 — «Հեքիաթն է կանչում» (Սիրուշո) (ռեժիսոր, նկարիչ և անիմատոր)
2004 — «Բարի գիշեր» (Սիրուշո) (ռեժիսոր, նկարիչ և անիմատոր)


== Գրականություն ==
Սերգեյ Կապկով,  Հայրենական մուլտիպլիկացիայի հանրագիտարան (Энциклопедия отечественной мультипликации), Մոսկվա, «Ալգորիտմ», 2006, էջ 560-561 — 816 էջ. — 3 000 հատ, ISBN 5-9265-0319-4։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռոբերտ Սահակյանցը AV Production կայքում
Ռոբերտ Սահակյանցի անիմացիոն ֆիլմերը Հայֆիլմի հավաքածուում Archived 2011-09-04 at the Wayback Machine.
Ռոբերտ Սահակյանցը kino-teatr.ru կայքում:
Մուլտիպլիկատոր Ռոբերտ Սահակյանց, ՄՀՌԸ «Միր»
Ռոբերտ Սահակյանցը animator.ru կայքում:
Ռոբերտ Սահակյանցը kinokopilka.tv կայքում Archived 2016-03-07 at the Wayback Machine.
Ռոբերտ Սահակյանցի հիշատակին. Յ. Նորշտեյն, animator.ru կայքում հոդված։
Վոյ Վոժ (Միշյոլի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վոյ Վոժ (այլ կիրառումներ)Վոյ Վոժ (ռուս.՝ Вой-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Միշյոլ գետի ձախ ափին՝ 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061371
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006137
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Սոնյա Գրին

Սոնյա Գրին (օրիորդական՝ Սոնյա Հավթ Շաֆիրկին, մարտի 16, 1883(1883-03-16), Իչնյա, Իչնյանսկի վոլոստ, Բորզնայի գավառ, Չեռնիգովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 26, 1972(1972-12-26), Sunland, Ինիո շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող ու հրատարակիչ և սիրողական մամուլի միության նախագահ։ 
Ամերիկացի գրող Հովարդ Ֆիլիպս Լավքրաֆտի կինը։


== Կենսագրություն ==
Սոնյա Հաֆթ Շաֆիրկինը ծնվել է Իչնյա քաղաքում, որը գտնվում է Չերնգովյան նահանգում (այն ժամանակ այն Ռուսական կայսրության կազմի մեջ էր, իսկ այժմ՝ Ուկրաինայի), նրա ծնողները Սիմոն և Ռահիլ Շաֆիրկիներն էին։ 1892 թվականին Սոնյան գաղթել է ԱՄՆ։ Տասնվեց տարեկան հասակում Սոնյան ամուսնացել է Սամուել Սեկենդորֆի հետ, ով նրանից տասը տարով մեծ էր։ 1900 թվականին նա ծնեց իր որդուն, որը մահացավ երեք ամսական հասակում։ 1902 թվականի մարտի 19-ին ծնվեց նրա դուստրը, որին անվանեց Ֆլորենցիա Քերոլ։
1924 թվականին Նյու Յորքում ամուսնացավ ամերիկացի գրող Հովարդ Ֆիլիպս Լավքրաֆտի հետ, ում հետ պաշտոնապես բաժանվել է 1933 թվականին, բայց փաստացի նրանք բաժանվել էին դրանից մի քանի տարի առաջ։


== Հրատարակություններ ==


=== Բանաստեղծություններ ===
«To Florence» («Ֆլորենցիայի համար»)
«Mors Omnibus Comunis (Written in a Hospital)» («Մորս Օմնիբուս Կոմունիս»)


=== Պատմություններ ===
«The Horror at Martin's Beach» («Սարսափ Մարտին ծովափում»)
«Four O'Clock» («Չորս ժամ»)


=== Ինքնակենսագրություն ===
«The Private Life of H.P. Lovecraft» (հրատարակել է Սոնյա Հաֆտ Դեվիս անունով) («Լավքրաֆտի անձնական կյանքը»)


=== Ակնարկներ ===
«Amateurdom and the Editor» («Ամատեուրդոմը և խմբագիրը»)
«Recruiting» («Ռեկրուտինգ»)
«Opinion» («Կարծիք»)
«Commercialism» («Կոմերցիալիզացիաներ»)
«Amateur Aphorisms» («Սիրողական աֆորիզմներ»)
«A Game of Chess» («Շախմատային խաղ»)
«Heins versus Houtain» («Հեյնսան ընդդեմ Հաունտաինի»)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Соня Грин, Частная жизнь Лавкрафта Некрономикон Пресс, 1985, 1992, ISBN 0-318047-18-7
ST Джоши, Г. Ф. Лавкрафт: жизнь, Necronomicon Press, 1996, ISBN 0-940884-88-7


== Արտաքին հղումներ ==
H.P. Lovecraft Archived 2012-11-14 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Говард Филлипс Лавкрафт (ռուս.)
Ժողովածու (3139)

Ժողովածու (3139), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3139 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1744 թվականին Միքայել Շամբեցի գրիչի կողմից Նոր Ջուղայում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 21,6x16,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 116 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 83բ, 84բ, հետագայի՝ 1ա (1866 թ․):


== Բովանդակություն ==
Դաւթի Սահմանք իմաստասիրութեան։
Ամենայն չար տանջելի։
Լուծմունք Սահմանացն Դաւթի։
Ներս․ Շնորհալւոյ Մեկնութիւն բանից ի Սահմանաց իմաստասիրութեան Դաւթի։
Վասն Դաւթի։
Միքայէլի գրչի Տաղ ի վերայ Դաւթի։


== Ծանոթագրություններ ==
Վահան Տեր-Առաքելյան

Վահան Խաչատուրի Տեր-Առաքելյան (սեպտեմբերի 24, 1883(1883-09-24), Մալիշկա, Շարուր-Դարալագյազի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 2, 1941(1941-05-02), Ուխտա, Ուխտայի շրջան, Կոմի ԻԽՍՀ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երգիչ (տենոր), թարգմանիչ։ 1901-1905 թվականներին սովորել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, աչքի է ընկել գեղեցիկ ձայնով ու երաժշտական, փայլուն ընդունակություններով, եղել Կոմիտասի գնահատած մեներգիչը, 1905 թվականից մասնակցել նրա երգչախմբերի համերգներին Թիֆլիսում, Երևանում, Բաքվում։


== Կենսագրություն ==
1908 թվականին աշխատել է Գեորգյան ճեմարանում որպես դասատու։ 1909 թվականին տեղափոխվել է Պետերբուրգ, սովորել կոնսերվատորիայում և համալսարանում, երգել Մարիինյան թատրոնի խմբում և տեղի հայկական եկեղեցու երգչախմբում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբից զորակոչվել է ռազմաճակատ, պարգեատրվել ռազմական շքանշաններով ու պատվո զենքերով։ 1917 թվականի դեկտեմբերից փոխադրվել է Թիֆլիս՝ 2-րդ հայկական հրաձիգ բրիգադ, 1918 թվականի մայիսից ծառայել է Հայաստանում, մասնակցել Սարդարապատի ճակատամարտին, եղել Կարսի ամրոցի շտաբի պետ մինչև 1920 թվականի նոյեմբերը, երբ, Կարսի անկումից հետո, որպես բանագնաց թուրք. շտաբ ուղարկված՝ գերվել է և հետագայում ազատվել։ 1921 թվականից բնակվել է Թիֆլիսում, դասավանդել, աշխատել խմբագրություններում, եռանդուն մասնակցել Հայարաան աշխատանքներին, Թիֆլիսում, Երևանում և Լենինականում հանդես եկել համերգներով, հատկապես՝ Կոմիտասի, Ռոմանոս Մելիքյանի, ինչպես և Սայաթ-Նովայի երգերի անզուգական կատարումներով։ 1927 թվականին Երևանի կոնսերվատորիայի երգչախմբի հետ (ղեկ․ Սպիրիդոն Մելիքյան) մեծ հաջողությամբ մեներգել է Մոսկվայում կայացած համերգներին, 1928 թվականին սովետական արտիստների խմբում Սաշա Օգանեզաշվիլու հետ հանդես եկել Մայնի Ֆրանկֆուրտում կայացած միջազգային երաժշտական ցուցահանդեսին։ Ունենալով պրոֆեսիոնալ սկզբունքներով մշակված ձայն՝ տենոր, երգելիս միաժամանակ լիովին պահպանում էր ժողովրդական կատարման ազգային ոճի առանձնահատկությունները։ Թարգմանել է Լ․ Տոլստոյի «Աննա Կարենինա», Ցա․ Հաշեկի «Քաջ զինվոր Շվեյկի արկածները», Դ․ Ֆուրմանովի «Խռովություն» և այլ ստեղծագործություններ։ Մի շարք պատմվածքների, առակների ու բանաստեղծությունների հեղինակ է, թողել է արժեքավոր հուշեր Կոմիտասի մասին («Անհիշաչար մարդը», «Կոմիտաս», ժողովածուներ, 1931)։


== Գրականություն ==
Վահան Տեր-Առաքելյան (նյութերի ժողովածու), Երևան, 1998։
Լիվենյան խոզ

Լիվենյան խոզ (ռուս.՝ Ливенcкaя), մսաճարպատու խոզերի ցեղ։
Ստացվել է նախկին ՌԽՖՍՀ Օռլովի մարզի Լիվենի շրջանի տնտեսություններում՝ ճարպատու վաղահաս տեղական խոզերի և մսատու ցեղերի (խոշոր ու միջին սպիտակ, բերկշիռ) տրամախաչումից։ Հաստատվել է 1949 թվականին։ 
Խոզերը խոշոր են, ունեն ամուր համակազմ, երկար ու լայն իրան։ Գույնը՝ սպիտակ կամ սև խայտաճամուկ։ Վարազների կենդանի քաշը 300-350 կգ է, մերուններինը՝ 200-250։ Պտղատվությունը՝ 10-11 խոճկոր։ Կաթնատվությունը՝ 60-80 կգ։ Լիվենյան խոզը բուծվում է Օռլովի, Բրյանսկի, Լիպեցկի, Վորոնեժի մարզերում։


== Արտաքին հղումներ ==
Լիվենյան խոզեր(ռուս.)
Ժողովածու (2566)

Ժողովածու 2566, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2566 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում Կիրակոս կրոնավոր և Պետրոս գրիչների կողմից։ Ստացողը եղել է Սահակը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17x13.7սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 273 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 8բ, 59ա, 168ա և այլուր, հետագայի՝ 241ա (1692 թվական), 239բ, 240բ (1699 թվական), 59ա (17-18-րդ դարեր), 110բ (1882 թվական)։


== Բովանդակություն ==
Ճառք, Քարոզք (Յակ․ Սրճեցի, Եղիշէ վրդ․)։
Հարցումն Բարսղի և պատասխանի Գրիգորի։
Հարցմունք։
Վարդանայ Առակք։
Հարցմունք Ամիրապետին և պատասխանիք Մակարայ։
Տաղք (Յովհ․ Թլկուրանցի, Սրիկ Կոստանդ, Քուչակ Վանեցի, Խաչ․ Կեչառեցի, Առ․ Բաղիշեցի, Յովհ․ Երզընկացի, անանունք)։


== Ծանոթագրություններ ==
Բուղդաթափա (այլ կիրառումներ)

Բուղդաթափա, կարող է վերաբերել՝

Բուղդաթափա - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Կոտուր-Զագրոշյան լեռնահամակարգում
Բուղդաթափա - լեռ Սյունիքի բարձրավանդակում, Սիսիան քաղաքից հյուսիս-արևելք
Բուղդաթափա - լեռնանցք Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Սևանի լեռներում
Վերպիյեր

Վերպիյեր (ֆր.՝ Verpillières), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 179 մարդ, բնակչության խտությունը` 36.76 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.87 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 100 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 50 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 121 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 87-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 34։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,9 %։ 87 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 77 անձ (43 տղամարդ և 34 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (4 տղամարդ և 6 կին)։ 34 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Թարաքամա (այլ կիրառումներ)

Թարաքամա (թյարաքյամա, թյարաքյամի, թերեքեմե) կարող է նշանակել՝


=== Ազգագրություն ===
Թերեքեմեներ (ադրբ.՝ Tərəkəmələr), գիտական գրականությունում ընդունված ընդհանրական անվանում ղարափափաղների, պադարների և շահսևենների ցեղախմբերի համար։ Այժմ նշյալ ցեղախմբերը սովորաբար համարվում են ադրբեջանցիների ենթախումբ, երբեմն՝ թուրքմենների։Ղարափափաղներ
Պադարներ
Շահսևեններ


=== Հագուստ ===
Թարաքամա, մորթե փափախի տեսակ։


=== Արվեստ ===
Թարաքամա, պարեղանակ։


== Ծանոթագրություններ ==
1925

1925 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1925 թվականն է, 
XX դարի 25-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


=== Հունվար ===
Հունվարի 1 – Նորվեգիայի մայրաքաղաք Քրիստիանան անվանափոխվեց Օսլո.
Հունվարի 3 – Բենիտո Մուսոլինիին որոշիչ ելույթ ունեցավ Իտալիայի Պատգամավորների պալատում։ Պատմաբանները գտնում են, որ այս ելույթը նրա դիկտատուրայի սկիզբն է։
Հունվարի 5 – Նելլի Թեյլո Ռոսսը դարձավ ԱՄՆ-ում առաջին նահանգապետը (Վայոմինգ)։
Հունվարի 25 – Կարլ Բրանտինգը հրաժարվեց Շվեդիայի վարչապետի պաշտոնից վատ առողջության պատճառով և նրան փոխարինեց առևտրի նախարար Ռիկարդ Սանդլերը։


=== Հունիս ===
Հունիսի 4 - Տպագրվեց «Պիոներ ղեկ» մանկապատանեկան պարբերականի առաջին համարը։ Այնուհետև կոչվել է «Պիոներ կանչ», ապա՝ «Կանչ»։
Հունիս 21 - Շիրակի ջրանցքի հանդիսավոր բացումը։
Հայֆիլմը նկարահանեց առաջին գեղարվեստական կինոնակրը՝ Նամուսը։
Հովհաննես Ադամյանը ստեղծեց գունավոր հեռուստացույցը


== Ծնունդներ ==
Հունվարի 9- Օֆելիա Կարպի Համբարձումյան, հայ երգչուհի(հայ երգի թագուհի), ՀԽՍՀ ժող. արտիստուհի։
Մայիսի 23 - Զախարի Նարիմանով, հայ բժիշկ, առողջապահության գործի կազմակերպիչ
Մայիսի 24 - Ալգիմանտաս Ստոշկուս, լիտվացի նկարիչ, մոնումենտալ արվեստի, վիտրաժի վարպետ, մանկավարժ
Հունիսի 13 - Լևոն Մանասերյան, հայ նկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ
Հունիսի 30 - Ֆիլիպ Ժակոտե, շվեյցարացի բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ
Սեպտեմբերի 8 - Պիտեր Սելլերս, բրիտանացի դերասան, կատակերգու
Վերա Սողոյան, հայ գեղանկարիչ։
Հունվարի 5 - Մարիամ Մարտիրոսյան, գյուղատնտեսական արտադրության առաջավոր, գյուղատնտես
Մարտ 7 - Յուրի Բարսեղով, հայ դիվանագետ, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բազմաթիվ ուսումնասիրությունների հեղինակ (վ. 2008)
Հուլիսի 13 - Սերո Աբրահամյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր
Օգոստոսի 26 - Գուրգեն Առաքելյան, հայ արձակագիր, լրագրող, կինոսցենարիստ
Սեպտեմբերի 7 - Աղասի Այվազյան, հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ (վ. 2007)
Սեպտեմբերի 17 - Հենրիկ Մարգարյան, հայ խորհրդային կինոռեժիսոր
Սեպտեմբերի 25 - Խաչատուր Ավագյան, հայ թատերագետ, դրամատուրգ, երգիծաբան, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
Հոկտեմբերի 13 - Մարգարետ Թետչեր Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ 1979 - 1990 թթ., պահպանողական կուսակցության առաջնորդ 1975-90 թթ., բարոնուհի (1992)։
Նոյեմբերի 20 - Մանիլո Սկոպինյո, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան և գլխավոր մարզիչ
Դեկտեմբերի 7 - Ռաֆայել Ավագյան, հայ թարգմանիչ
Գառնիկ Ադդարյան - սփյուռքահայ բանաստեղծ, քաղաքական և հասարակական գործիչ (վ. 1987)
Էռնեստ Բարսամյան - ամերիկահայ գիտնական, բժիշկ
Հակոբ Կարապենց - հայ գրող, վիպասան (վ. 1994)


== Մահեր ==
Փետրվարի 2 - Անտի Աարնե, ֆինն բանագետ (ծ. 1867):
Մարտի 19 - Նարիման Նարիմանով, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, գրող, հրապարակախոս
Մայիսի 14 - Հենրի Ռայդեր Հագարդ, անգլիացի գրող, բազմաթիվ արկածային և պատմական վեպերի հեղինակ
Էրիկ Սատի, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր
Դեկտեմբեր 28 - Սերգեյ Եսենին, ռուս բանաստեղծ (ծ. 1895)
Ասի (գյուղ, Բելորեցկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱսիԱսի (ռուս.՝ Ассы, բաշկիրերեն՝ Асы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 848 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օլիվեր Հարթ

Օլիվեր Սայմոն Դ’Արսի Հարթ (անգլ.՝ Oliver Simon D'Arcy Hart, հոկտեմբերի 9, 1948(1948-10-09), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի տնտեսագետ, ներկայումս աշխատում է ԱՄՆ-ում, Հարվարդի համալսարանի տնտեսագիտության պրոֆեսոր։ 2016 թվականին ֆինն տնտեսագետ Բենգթ Հոլմսթրյոմի հետ արժանացել է Տնտեսագիտության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Մեծ Բրիտանիայում հանրահայտ բժիշկ Ֆիլիպ Մոնթեգյու Դ’Արսի Հարթի (անգլ.՝ Philip Montagu D’Arcy Hart, 1900— 2006) ընտանիքում։
Ավարտել է Քեմբրիջի համալսարանի Արքայական քոլեջը (մաթեմատիկայի բակալավր, 1969), Ուորիք համալսարան (տնտեսագիտության մագիստրոս, 1972) և Փրինսթոնի համալսարան (PhD՝ տնտեսագիտության գծով, 1974):
1974 թվականից մինչև 1984 թվականն աշխատել է Մեծ Բրիտանիայում (սկզբում՝ Քեմբրիջի համալսարանի Չերչիլ քոլեջում, ապա՝ Լոնդոնի տնտեսագիտական դպրոցում)։
1984 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ սկզբում դասավանդել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանում, իսկ 1993 թվականից սկսած՝ Հարվարդի համալսարանում։ 2000 թվականից մինչև 2003 թվականը գլխավորել է Հարվարդի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։


== Գիտական նվաճումներ ==
Օլիվեր Հարթի հետազոտությունները նվիրված են պայմանագրերի տեսությանը, ֆիրմայի տեսությանը, կորպորատիվ ֆինանսներին և իրավունքի տնտեսագիտական վերլուծոթյան հարցերին։


=== Մենագրություններ ===
Hart O. S. Firms, Contracts, and Financial Structure. — Oxford: Oxford University Press, 1995.


=== Առավել հանրահայտ աշխատանքներ ===
Grossman S. J., Hart O. S. An Analysis of the Principal-Agent Problem Archived 2012-05-07 at the Wayback Machine. // Econometrica. — 1983. January. — pp. 7–46.
Hart O. S. The Market Mechanism as an Incentive Scheme // Bell Journal of Economics. — 1983. Autumn. — Vol. 14. — pp. 366–382.
Grossman S. J., Hart O. S. The Costs and Benefits of Ownership: A Theory of Vertical and Lateral Integration // Journal of Political Economy. — 1986. August. — pp. 691–719.
Hart O. S., Moore J. H. Incomplete Contracts and Renegotiation // Econometrica. — 1988. July. — Vol. 56, No. 4.
Hart O. S., Moore J. H. Property Rights and the Nature of the Firm // Journal of Political Economy. — 1990. — Vol. 98, No. 6.
Hart O. S., Shleifer A., Vishny R. W. The Proper Scope of Government: Theory and an Application to Prisons // Quarterly Journal of Economics. — 1997. — Vol. 112, No. 4. — pp. 1126–1161.
Hart O. S., Moore J. H. Contracts as Reference Points // Quarterly Journal of Economics. — 2008. February. — pp. 1–48.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջը NBER կայքում(անգլ.)
Լչիբատի

Լչիբատի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 207 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Միաս

Միաս (ռուս.՝ Миасс ), քաղաք Ռուսաստանի Չելյաբինսկի մարզում, Միասի քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը կազմում է 151,275 մարդ (2019)։ Գտնվում է Միաս գետի ափին, Իլման լեռան ստորոտում, Չելյաբինսկի շրջկենտրոնից 96 կմ արևմուտք։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1773 թվականին որպես պղնձաձուլական գործարանին կից ավան և անվանվել Միաս գետի անունով։ Քաղաք է 1926-ից։


== Արդյունաբերություն ==
ՍԱՀՄ արդյունաբերական, մշակութային և գիտական խոշոր կենտրոններից է, երկաթուղային հանգույց։ Մեքենաշինության (ավտոմոբիլաշինություն՝ «Ուրալ» ռազմական ավտոմոբիլներ, տրակտորներ, հաստոցներ, ճանապարհային մեքենաներ և այլն) կենտրոն։ Միասի մոտ է Իլմենի արգելոցը։ Զարգացած է նաև շինանյութերի արտադրությունը (մետաղակոնստրուկցիաների, խոշորպանելային տնաշինության, գիպսե իրերի, աղյուսի գործարաններ), թեթև և սննդի արդյունաբերությունը (մանվածքագործվածքային, կոշիկի, տրիկոտաժի ֆաբրիկաներ, կաշվի գործարան, մսի կոմբինատ, ալրաղաց գործարան, կաթի կոմբինատ և այլն)։  Կան ՊՇԷԿ, ԶԷԿ-եր, փայտամշակման կոմբինատներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մոխիսի (Քարելի շրջան)

Մոխիսի (վրաց.՝ მოხისი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Քարելի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 680 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Քարելից հեռու է 21 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1296 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հարավային ծրագիր

Հայաստանի ազատագրության Հարավային ծրագիր, ստեղծվել է 1770-ական թվականներին՝ Մադրասի խմբակի կողմից, որի ղեկավարն էր Շահամիր Շահամիրյանը։ Հարավային ծրագիրը կազմված էր 20 կետերից, որոնց շնորհիվ Ռուսաստանի օգնությամբ պետք է վերականգնվեր Հայաստանի անկախությունը։ Ըստ այս ծրագրի՝ Հայաստանը պետք է հռչակվեր խորհրդարանային հանրապետություն։ Հայաստանը պետք ունենար օրենսդիր և գործադիր մարմիններ։ Կառավարությունը՝ գործադիր մարմինը, պետք է ղեկավարվեր ազգությամբ հայ նախարարի կողմից։ Օրենսդիր մարմինը ծրագրի մեջ անվանվում էր Հայոց տուն։ Հայոց տան ընտրությունները տեղի էին ունենալու 3 տարին մեկ անգամ՝ երկաստիճան համակարգով։ Տեղական ընտրատեղամասից պետք է ընտրվեին 2 անձինք, որոնցից մեկը դառնալու էր Հայոց տան, իսկ մյուսը գործադիր մարմնի՝ կառավորության անդամ։ Գործադիր մարմնի ղեկավարը ընտրվելու էր Հայոց տան կողմից։ Հայաստանում 20 տարի ժամկետով պետք է մնար ռուսական 6 հազարանոց զորքը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում Հայաստանը պետք է ռազմական օգնություն տրամադրեր Ռուսասատանին պատերազմի դեպքում։ Հայաստանը պարտավորվում էր նաև տարեկան հարկ վճարել Ռուսաստանին։ Երկու երկրների միջև հաստատվելու էր ազատ երթևեկություն։ Հայաստանը պետք է Պետերբուրգում ունենար սեփական դեսպանությունը։ Հայաստանի բարձրագույն պաշտոնյաներ և հողի սեփականատերեր կարող էին լինել միայն Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ։
Ինչպես Հովսեփ Արղությանի ծրագրի դեպքում, այնպես էլ այս ծրագրի դեպքում, լուրջ հաջողություններ չգրանցվեցին, քանի որ այն նույնպես չքննարկվեց ռուսական կառավորության կողմից։


== Տես նաև ==
Հայ-ռուսական հարաբերություններ
Հակառուսականությունը Հայաստանում
Ռուսական վտանգը
Երկաթե և թղթե շերեփ
Հյուսիսային ծրագիր


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ղվեդրեթի

Ղվեդրեթի (վրաց.՝ ღვედრეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1360 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 16 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==