Լուի Բուսենար

Լուի Անրի Բուսենար (ֆր.՝ Louis Henri Boussenard, հոկտեմբերի 4, 1847(1847-10-04)[…], Էսկրեն, Լուարե - սեպտեմբերի 11, 1910(1910-09-11) կամ նոյեմբերի 11, 1910(1910-11-11), Օռլեան, Լուարե, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի գրող, արկածային գրականության հեղինակ։


== Կենսագրություն ==
Բուսենարը ծնվել է Ֆրանսիայի Էսկրեն քաղաքում 1847 թվականին։ Սովորել է Փարիզում և ստացել է բժշկական կրթություն։ Ֆրանկո-պրուսական պատերզամի ժամանակ զորակոչվել է և ծառայել է որպես գնդի բժիշկ։ Շամպինիի մոտ վիրավորվել է։ Պատերազմից հետո վերադարձել է Փարիզ և զբաղվել է գրականությամբ։


== Գրական գործունեություն ==
1878 թվականին Բուսենարը սկսեց տպագրել իր առաջին վեպերը «Ամսագիր դը Վոյաժ» հրատարակությունում։
Բուսենարը շատ է ճանապարհորդել ֆրանսիական գաղութներով՝ մասնավորապես Աֆրիկա, որտեղ նա ծանոթացել է տեղի մշակույթի ու բարքեր<ի հետ և գտել է նոր մտահղացումներ իր ստեղծագործությունների համար։ Եղել է նաև Ավստրալիայում և Գվինեայում։ Բուսենարի համաձայն նրա բոլոր անձնական թղթերը և ձեռագրերը այրվել են նրա մահվանից հետո։ Նրա մայրը՝ Էլոիզա Լանսը (ֆր.՝ Héloïse Lance) մահացել է 106 տարեկանում, իր որդու մահվանից 22 տարի անց։
1991 թվականին Ռուսաստանում 40 հատորով հրատարակվել է հեղինակի ստեղծագործությունները։ Հայերենով հրատարակվել են «Ադամանդ որոնողները» և «Նավապետ թոկից փախածը» վեպերը։
1991-2001 թվականներին ռուսական «Լադոմիր» հրատարակությունը տպագրել է հեղինակի բոլոր ստեղծագործությունները 30 հատորով (32 գիրք)։


== Ստեղծագործությունները ==


=== Վեպեր ===
Տաս միլիոն Շեկ Օպոսսումից. Ամբողջ Ավստրալիայի միջով (ֆր.՝ A travers l'Australie. Les Dix millions de l'Opossum Rouge, 1879)
Հարավաբնակ փարիզեցու շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը (ֆր.՝ Le Tour du monde d'un gamin de Paris, 1880)
Գվինեական ռոբինզոններ (ֆր.՝ Les Robinsons de la Guyane, 1881)
Փարիզեցու արկածները Օկեանիայում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris à travers l'Océanie, 1882)
Ադամանդ գողացողները (ֆր.՝ Les voleurs de diamants, 1883) (թարգմանվել է հայերեն)
Փարիզից Բրազիլիա ցամաքով (ֆր.՝ De Paris au Brésil par terre, à la poursuite d'un héritage, 1884)
Արկածներ առյուծների երկրում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris au pays des lions, 1885)
Արկածներ վագրների երկրում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris au pays des tigres, 1885)
Արկածներ բիզոնների երկրում (ֆր.՝ Aventures d'un gamin de Paris au pays des bisons, 1885)
Կաուչուկի ոսորդները (ֆր.՝ Les chasseurs de caoutchouc, 1887)
Պարոն Սինթեզի գաղտնիքը (ֆր.՝ Les secrets de monsieur Synthèse, 1888)
Կապույտ մարդու արտասովոր արկածները (ֆր.՝ Aventures extraordinaires d'un homme bleu, 1889)
Տաս հազար տարի սառցաբեկորի վրա (ֆր.՝ 10 000 ans dans un bloc de glace, 1890)
Սատանայի կիրճը (ֆր.՝ Le Défilé d'enfer, 1891)
Կանադացի որսորդները (ֆր.՝ Chasseurs canadiens, 1891)
Ֆրանսիացիները հյուսիսային բևեռում (ֆր.՝ Les Francais au Pôle Nord, 1892)
Կենսապայքար (ֆր.՝ Les Combattants de la vie, 1894) (совместно с Анри Маленом)
Առանց մի գրոշի գրպանում (ֆր.՝ Sans le Sou, 1895)
Ժերմենի գաղտնիքը (ֆր.՝ Le secret de Germaine, 1896)
Բամբոշի արկածները (ֆր.՝ Les éxploits de Bamboche, 1896)
Սանիտարուհու սխրանքները (ֆր.՝ Les éxploits d'une ambulancière, 1896)
Կղզին բոցերի մեջ (ֆր.՝ L'île en feu, 1897)
Բենգալյան խեղդողները (ֆր.՝ Les étrangleurs du Bengale, 1898)
Սառցե դժոխք (ֆր.՝ L'enfer de glace, 1900)
Նավապետ թոկից փախածը (ֆր.՝ Capitaine Casse-Cou, 1901) (թարգմանվել է հայերեն)
Փոքրիկ կուզիկի արկածները (ֆր.՝ Les Aventures de Roule-ta-Bosse, 1902)
Մալախովի թմբի հերոսները (ֆր.՝ Le Zouave de Malakoff, 1903)
Ահաբեկություն Մակեդոնիայում (ֆր.՝ La terreur en Macédoine, 1904)
Մեքսիկյան հարսնացուն (ֆր.՝ La Fiancée mexicaine, 1905)
Փարիզեցու տղան (ֆր.՝ Le fils du gamin de Paris, 1906)
Հրեշների կղզեխմբը (ֆր.՝ L'Archipel des monstres, 1907)
Պարոն Ոչ-ոքը (ֆր.՝ Monsieur… Rien!, 1907)
Այրողների բանդան, կամ Օրժիրի բանդիտները (ֆր.՝ La bande des chauffeurs ou Les brigands d'Orgères, 1908)
Օդագնացների արկածները (ֆր.՝ Les Gratteurs de ciel, 1908)
Թոմ Սանձահարողը (ֆր.՝ Tom le dompteur, 1909)
Մարտ թմբուկների տակ (ֆր.՝ Tambour battant, 1910)
Երկաթե ձեռքը (ֆր.՝ Bras-de-fer, 1911)
Նավապետ Սնդիկը (ֆր.՝ Le Capitaine Vif-Argent, 1912)
Փարիզեցու նոր արկածները (ֆր.՝ Nouvelles Aventures d'un gamin de Paris, 1913)
Դեղին սատանաների միջի արծաթյա սատանան (ֆր.՝ Sans-le-sou chez les diables jaunes, 1914)


=== Փաստավավերագրական ստեղծագործություններ ===
Որսորդություն բոլորի համար (ֆր.՝ La сhasse à tir mise à la portée de tous, 1886)
Հայտնի նորահայտնագործողների արկածները (ֆր.՝ Aventures, périls et découvertes des voyageurs à travers le monde, 1894)
Քրիստոնիայի նամակը (ֆր.՝ Lettres d’un paysan, 1902-1910)


=== Պատմվածքներ ===
Ռաջայի թեյնիկը (ֆր.՝ La théière du Rajah, 1881)
Առաջին էպոլետները (ֆր.՝ La première épaulette, 1882)
Փախուստ (ֆր.՝ Une évasion, 1888)
Բարոմետր (ֆր.՝ Le baromètre, 1889)
Վտարվածը (ֆր.՝ Un exilé, 1889)
Արձանագրություն (ֆր.՝ Procès-verbal, 1889)
Թատրոն էկվատորային Աֆրիկայում (ֆր.՝ Un théâtre dans l'Afrique équatoriale, 1889)
Հնդկուհին և կայմանը (ֆր.՝ L’Indienne et le caïman, 1891)
Ձկնորս հովազը (ֆր.՝ Jaguar pêcheur, 1891)
Թուրքի մկրտությունը (ֆր.՝ Le baptême du Turco, 1896)
Ինչպես նավապետ Լանդրին վախեցավ և պարգևատրվեց (ֆր.՝ Comment le capitaine Landry eut peur et fut décoré, 1896)
Հաղորդակիցը (ֆր.՝ Le guide, 1896)
Ջրծաղիկից մահացած խոզի պատմությունը (ֆր.՝ Histoire du cochon qui ne mourut pas de la petite vérole, 1896)
Ծովակալ Կուրբեի ականակիրները (ֆր.՝ Les torpilleurs de l'amiral Courbet, 1897)
Փղի մահը (ֆր.՝ Meurtre d’un éléphant, 1897)
Գալլական արյուն (ֆր.՝ Le sang gaulois, 1901)
Օձի հետ միայնակ (ֆր.՝ Tête-à-tête avec un serpent, 1902)


=== Ակնարկներ ===
Գվիանեայով (ֆր.՝ A travers la Guyane, 1881)
Վրեժի օրենքը (ֆր.՝ La peine du talion, 1881)
Վագրերի ընտանիքը (ֆր.՝ Une famille de tigres, 1881)
Հասարակածի մոտ (ֆր.՝ Sous l’équateur, 1881)
Օրլեանից մինչև Տանժիր (ֆր.՝ D’Orléans à Tanger, 1886)
Ճանապարհորդություն տրանսատլանդյան շոգենավով (ֆր.՝ Voyage autour d’un transatlantique, 1890)
Գվիանական կատորգայի կալանավորները (ֆր.՝ Les évasions en Guyane, 1891)
Բանդոլ (ֆր.՝ Bandol, 1896)
Վիկտորիա ռեգիա (ֆր.՝ La victoria regia, 1901)
Սպիտակ ճուտիկների գաղութը (ֆր.՝ Une colonie d'aigrettes, 1901)


== Ծանոթագրություններ ==