Բուկ-Մ2

«Բուկ-Մ2» (ռուս.՝ Бук-М2, ԳՀՎ ինդեքսը՝ 9K317, ԱՄՆ ՊՆ և ՆԱՏՕ-ի դասակարգմամբ՝ SA-17 Grizzly («Գրիզլի»), զենիթահրթիռային համալիր։ Մշակվել է Վիկտոր Տիխոմիրովի անվան սարքաշինական ԳՀԻ-ում։ Միջին հեռահարության Բուկ Մ2 բազմափողանցքավոր, բազմաֆունկցիոնալ ԶՀՀ-ները նախատեսված են ռազմավարական և մարտավարական ավիացիայի ինքնաթիռների, ուղղաթիռների, այդ թվում՝ կախված, թևավոր հրթիռների և այլ աերոդինամիկական թռչող օբյեկտների խոցման համար (դրանց հնարավոր կիրառման ողջ տիրույթում), մարտավարական բալիստիկ և ավիացիոն հրթիռների, հակառակորդի ինտենսիվ ռադիոէլեկտրոնային և կրակային հակազդեցության պայմաններում կառավարվող ավիառումբերի, ինչպես նաև վերգետնյա և վերջրյա ռադիոկոնտրաստային թիրախների գնդակոծման համար։ ԶՀՀ-ն կարող է կիրառվել մարտական գործողությունների տարբեր ձևերի ժամանակ զորքերի (զորային օբյեկտների), վարչա-արդյունաբերական օբյեկտների և երկրի տարածքների հակաօդային պաշտպանության համար։
«Բուկ-Մ2»" համալիրի տարրերը հավաքվել են «Միտիշչինսկի մեքենաշինական գործարան» ԲԲԸ-ի արտադրության ԳՄ-569 շասսիի վրա։ «Բուկ-Մ2Է» (արտահանման մոդիֆիկացիա) համալիրի տարրերը պատվիրատուների ցանկությամբ հավաքվում են Volat-ի («Մինսկի անիվային քարշակների գործարան» ԲԲԸ) արտադրության «ՄԶԿՏ-69221» շասսիի վրա։
Նպատակակետի արդյունավետ արտացոլման մակերեսը 0,05-0,1 մ² է։՛


== Պատմություն ==

Մշակումն ավարտվել է 1988 թվականին։ Օգտագործվում է 9М317 հրթիռ։
Համալիրի փոքր արդիականացման մեկնարկից ի վեր 9К37-ն աշխատանքներ են ծավալել խորապես վերափոխված տարբերակի ստեղծման ուղղությամբ, որը կարող է կրակ բացել 24 թիրախների վրա։ Նախորդ մոդիֆիկացիաների համեմատությամբ F-15 տիպի ինքնաթիռների խոցման գոտին ավելացել է մինչև 50 կիլոմետր, ALCM թեւավոր հրթիռների խոցման հավանականությունը մինչև 26 կիլոմետրի վրա՝ 70-ից մինչեւ 80 տոկոս, ուղղաթիռները կարող էին խոցվել 70-ից մինչեւ 80 տոկոս հավանականությամբ։ Առավելագույն արագությունը հրետանային թիրախների 1100 մ/վ ընդառաջ եւ 300-400 մ/վ հետապնդմամբ։ Համալիրը կարող է տեղակայվել 5 րոպեում, հրաձգության տեմպը 4 վայրկյան է, իսկ արձագանքման ժամանակը՝ 10 վ։ 1988 թվականին համալիրն ընդունվել է ցամաքային զորքերի հակաօդային պաշտպանության սպառազինության մեջ։ ԽՍՀՄ փլուզման և Ռուսաստանի ծանր տնտեսական իրավիճակի պատճառով համալիրի սերիական արտադրություն չի ծավալվել։ Տասնհինգ տարի անց համալիրի փաստաթղթավորումն արդեն լրամշակվել է ժամանակակից տարրական բազայի սերիական արտադրության համար։ 2008 թվականից համալիրն ընդգրկվել է Ռուսաստանի զորքերի սպառազինության մեջ։
2009 թվականի դեկտեմբերի 22-ին «Ոսկե գաղափար» ազգային մրցանակի հանձնման ժամանակ (2008 թվականի արդյունքներով) «ռազմական նշանակության արտադրանքի արտադրության բնագավառում հաջողությունների համար» անվանակարգում 3-րդ մրցանակի դափնեկիր է դարձել «ՈՒՄԶ» ԲԲԸ-ի հեղինակային կոլեկտիվը Վ․ Տիխոնիրովի անվան սարքաշինական գիտահետազոտական ինստիտուտի հետ համատեղ «Բուկ-Մ2Է» զենիթահրթիռային համալիրի սերիական արտադրության յուրացման համար։
Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2013 թվականի փետրվարի 28-ի կարգադրությամբ «Բուկ-Մ2Է» ԶՀՀ-ների մշակման և սերիական յուրացման համար հեղինակային կոլեկտիվին շնորհվել է գիտության և տեխնիկայի բնագավառում Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2012 թվականի մրցանակի դափնեկիրների կոչում։
«Ավիացիոն սարքավորում» (ռուս.՝ «Авиационное оборудование») հոլդինգի գլխավոր տնօրենի հայտարարության համաձայն՝ «Բուկ-Մ2Է» ԶՀՀ-ը այս պահին գործող միջին շառավղով հակաօդային պաշտպանության ամենաարդյունավետ միջոցն է, որը հեռահարությամբ և խոցման արդյունավետությամբ գերազանցում է գոյություն ունեցող բոլոր միջազգային անալոգներին։


== Համալիրի կազմ ==
Մարտական միջոցներ․
ЗУР 9М317,
СОУ 9А317,
ПЗУ 9А316,
Կառավարման միջոցներ՝
КП 9С510,
СОЦ 9С18М1-3,
РПН 9С36։


== Զարգացում ==
«Բուկ-Մ2» համալիրի հիման վրա մշակվել է նոր «Բուկ-Մ3» համալիր՝ էլեկտրոնիկայի նոր բաղադրիչներով։


== Շահագործող երկրներ ==
 Ադրբեջան – ստույգ թիվը հայտնի չէ։ Զորահանդեսի ժամանակ ներկայացվել են «Բուկ-ՄԲ» մոդելի զենիթահրթիռային համալիրներ 9Մ317 հրթիռներով,
 Ալժիր – 2011 թվականին պայմանագիր է կնքվել  2014-2015 թվականներին 48 միավոր Բուկ-Մ2Է մատակարարելու վերաբերյալ,
 Հայաստան – որոշ քանակի «Բուկ-Մ2» 2016 թվականի դրությամբ,
 Վենեսուելա – 12 Բուկ-Մ2Է  և 200 ЗУР 9М317՝ 2013 թվականի դրությամբ,
 Ռուսաստան – առնվազն 90 միավոր՝ 2020 թվականի դրությամբ,
 Սիրիա – «Բուկ-Մ2Է»  9К317Э 18 համալիր մատակարարվել է Ռուսաստանից 2011 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
НИИ Приборостроения имени В. В. Тихомирова. Многоцелевой зенитный ракетный комплекс средней дальности «Бук-М2»
Зенитный ракетный комплекс средней дальности 9К317 «Бук-М2»
ОАО «Концерн ПВО «Алмаз - Антей» / Основная продукция военного назначения / Зенитные ракетные системы и комплексы / Наземного базирования / Средней дальности / ЗРК «Бук-М2Э»
Вячеслав Викторович ЛАПИН – генеральный директор ОАО «Ульяновский механический завод». Для успешной боевой работы. Зенитный ракетный комплекс «Бук-М2Э». Тренажер самоходной огневой установки ЗРК «Бук-М2Э» (Журнал "Национальная оборона" 2014 год)
Длинная рука "Алмаз–Антея" (С-300В, «Бук-М2», «Тор»). Интервью с заместителем генерального директора концерна по заказам и поставкам Виталием КНЯЗЕВЫМ и начальником управления по научно-техническому развитию, системным и прикладным исследованиям Сергеем ДРУЗИНЫМ. (18 мая 2012)
Видеоролик НИИ Приборостроения имени В. В. Тихомирова: ЗРК "Бук-М2Э"   Он же на Youtube: BUK_M2E (SA-11/17)
Отрывок 3d ролика для МАКС-2009 (ЗРС "ТРИУМФ", ЗРК "Бук-М2Э")
Видеопрезентация ЗРК "Бук-М2Э" от завода-изготовителя
Новости Первого канала. 11 сентября 2010, Суббота, 10:03. В Астраханской области прошли испытания новейшего зенитно-ракетного комплекса "Бук-М2"
«ТРК ВС РФ «ЗВЕЗДА». Новости дня. 24 ноября 2011, 18:31. Зенитно-ракетный комплекс «Бук-М2» принят на вооружение в башкирской бригаде ПВО Archived 2014-11-29 at the Wayback Machine.
«Телекомпания НТВ». Смотр. 11 февраля 2012 года. Долгожданная двойка: ЗРК «БУК-М2» в войсках
«Телекомпания НТВ». Смотр. 18 февраля 2012 года. Воин ПВО — работа творческая: освоение ЗРК «Бук-М2»
Вася Пупкин. БУК-М2 слаженная работа всего экипажа. 12 сент. 2012 г.