Վիտալի Մասոլ

Վիտալի Անդրիյովիչ Մասոլ (ուկրաիներեն՝ Віталій Андрійович Масол, նոյեմբերի 14, 1928(1928-11-14), Օլիշևկա, Կիևի մարզ - սեպտեմբերի 21, 2018(2018-09-21), Կիև, Ուկրաինա), քաղաքական գործիչ հայրենի Ուկրաինայում ինչպես Խորհրդային Միության (ԽՍՀՄ) դարաշրջանում, այնպես էլ դրանից հետո։ Նա տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել Ուկրաինայի ԽՍՀ-ում, մասնավորապես՝ Նախարարների խորհրդի ղեկավարը, ինչը այսօրվա Վարչապետի համարժեքն է, պաշտոնավարել է 1987 թվականից մինչև 1990 թվականի վերջինը, երբ նրան ստիպել են պաշտոնաթող լինել։ Ավելի ուշ նա եղել է Ուկրաինայի վարչապետ, այդ պաշտոնում հաստատվել է 1994 թվականի հունիսի 16-ին։ Նա հրաժարական տվեց այդ պաշտոնից 1995 թվականի մարտի 1-ին։


== Վաղ կյանք և կարիերա ==
Մասոլը ծնվել է Ուկրաինայի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության Չեռնիգովի շրջանում 1928 թվականի նոյեմբերի 14-ին։ 1951 թվականին ավարտել է Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը՝ մասնագիտանալով մեքենաշինության ոլորտում։ Նա աշխատել է Նովոկրամատորսկի հաստոցաշինության գործարանում որպես ինժեներ և բարձրացել է՝ դառնալով տեխնիկական բաժնի վարիչ, մեխանիկական խանութի ղեկավար, այնուհետև գլխավոր ինժեների տեղակալ։ 1971 թվականին շնորհվել է տեխնիկական գիտությունների դոկտորի կոչում. նրա թեզը վերաբերում էր ածխածնային պողպատի կայունության սահմանին, որն օգտագործվում էր գործարանում նավի շարժիչների արտադրության համար։


== Քաղաքական կարիերա ==


=== Խորհրդային Միությունում ===
Մասոլը Ուկրաինայի կոմունիստական կուսակցության անդամ էր։ 1972 թվականին նա Ուկրաինայի Կոմկուսի առաջին քարտուղար Վլադիմիր Շչերբիցկիի հրավերով դարձավ Ուկրաինայում պետական պլանավորման հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ։ Շչերբիցկին մտադրվել էր նրան նավթամշակման փոխնախարար նշանակել, բայց որոշեց, որ հանձնաժողովում ավելի հրատապ թափուր տեղ կա։ Ավելի ուշ Մասոլը դարձավ հանձնաժողովի նախագահ և Չեռնոբիլի աղետից հետո ապամոնտաժման համար պատասխանատու հանձնաժողովի անդամ։ Մասոլը դարձավ Ուկրաինայի Նախարարների խորհրդի ղեկավարի տեղակալ 1979 թվականի հունվարի 16-ին։
Նա պաշտոնավարել է որպես Ուկրաինայի ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի ղեկավար (համարժեք այսօրվա վարչապետին) 1987 թվականից մինչև 1990 թվականի հոկտեմբերի 17-ը, երբ նրան ստիպել են պաշտոնաթող լինել և նրան փոխարինել են Վիտոլդ Ֆոկինը։ Նրան ստիպեցին պաշտոնաթող լինել ուկրաինացի ուսանողների բողոքի ցույցերի և հացադուլների միջոցով, որոնք հայտնի են որպես «հեղափոխություն գրանիտի վրա» անվամբ։ Մասոլը Խորհրդային Միության ժողովրդական պատգամավորների կոնգրեսի անդամ էր 1989-1991 թվականներին։


=== Անկախ Ուկրաինայում ===
1994 թվականի հունիսի 16-ին նախագահ Լեոնիդ Կրավչուկի կողմից Մասոլը նշանակվեց Ուկրաինայի վարչապետի պաշտոնում  իր «պետության կողմից վերահսկվող տնտեսության շահերի պաշտպան» իմիջը դիտվեց որպես անակնկալ և նախընտրական զիջում կոմունիստական մեծամասնությամբ Գերագույն ռադային (Ուկրաինայի խորհրդարան)։ Մասոլը կրկին վերահաստատվեց նախագահ Լեոնիդ Կուչմայի կողմից։  Մասոլը դեմ էր Կուչմայի բարեփոխումների ծրագրերից շատերին և բացահայտ այդպես վարվեց. նա երբեմն մոբիլիզացնում էր Գերագույն ռադան ընդդեմ Կուչմայի։ Մասոլը հրաժարական տվեց 1995 թվականի մարտի 1-ին, բայց շարունակեց հաճախել Գերագույն ռադայի հանդիպումներին։ Այս պաշտոնում Մասոլի երկու պաշտոնավարման ժամկետներում եղան Խորհրդային Միության փլուզման և Ուկրաինայում նոր քաղաքական համակարգի հաստատման սկիզբը։


== Պարգևներ ==
Պետական ծառայության ընթացքում Վիտալի Մասոլը ստացել է բազմաթիվ քաղաքացիական և պետական պարգևներ, այդ թվում՝ Լենինի շքանշան (1966 և 1986 թվականներին), Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան (1971), Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1978), Պատվո կրծքանշանի կարգ (1960), Արժանապատվության 3-րդ կարգի (1997) և 1-ին կարգի (2008-ին) շքանշաններ, Արքայազն Յարոսլավի Իմաստունի 5-րդ կարգի (1998) և 4-րդ կարգ (2003) շքանշաններ։


== Մահ ==
Մասոլը մահացավ 2018 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Կիևում 89 տարեկանում։ Մահվան պատճառը դեռ պարզված չէ։


== Ծանոթագրություններ ==