armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սպենդիարոֆոն (երաժշտական գործիք)

Սպենդիարոֆոն, իր տեսակի մեջ և հնչողությամբ աշխարհում միակ գործիքը։ Գտնվում է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարանում։


== Պատմություն ==
1905 թվականին Ալեքսանդր Սպենդիարյանը գրում է «Երեք արմավենի» սիմֆոնիկ ստեղծագործությունը՝ Միխայիլ Լերմոնտովի համանուն բանաստեղծության թեմաներով։ Բանաստեղծության պատկերայնությունն ու գունեղությունը կոմպոզիտորը վերարտադրեց գործիքավորման միջոցով։ Անապատով անցնող քարավանի զանգակների ղողանջը վերարտադրելու համար նա մտահղացավ ստեղծել յուրահատուկ հնչողությամբ մի երաժշտական գործիքը։


== Հեղինակ ==

Գործիքը պատրաստվել է 1905 թվականին՝ Սիմֆերոպոլում՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի պատվերով։ Պատրաստվել է կաշվե գոտուց և տասներկու բրոնզե զանգ ակներից։ Իր արձակած ձայնով այն հիշեցնում է բուբեն երաժշտական գործիքը։ 2019 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՈՆ  կոմպոզիտորի 150 ամյա հոբելյանը ընգրկեց 2020 - 2021  թվականի հռչակովոր մարդկանց հոբելյանական տոնացույցում, իսկ ահա 150 ամյակին ստեղծված  պարբերանշաում իր ուրույն տեղը գտավ  սպենդիարոֆոն երաժշտական գործիքը,որը միակն է աշխարհում; Այն իր տեղն է գտել կոմպոզիտորի տուն-թանգարանում։


== Տվյալներ ==
Ալեքսանդր Սպենդիարյանի ուսուցիչ, ռուս մեծանուն կոմպոզիտոր Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովը երաժշտական գործիքը կատակով «Սպենդիարոֆոն» է անվանել։ Գործիքը Սպենդիարյանի հետ «ճամփորդել» է եվրոպական մայրաքաղաքներով ու քաղաքներով, որտեղ կատարվել է «Երեք արմավենի» ստեղծագործությունը։ Հնչել է Բեռլինում, Միլանում, Լոնդոնում, Հռոմում, Նեապոլում, Փարիզում։


== Տես նաև ==
Ալեքսանդր Սպենդիարյանի տուն-թանգարան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հայոց թանգարան, Սպենդիարաֆոն
Կիրառական արվեստի թանգարան (Գերա)

Կիրառական արվեստի թանգարան (գերմ.՝ Museum für Angewandte Kunst, MAK), թանգարան Գերա քաղաքում, որը գտնվում է Ֆերբերի տանը (գերմ.՝ Ferberschen Haus)՝ Գրեյզեր շտրասե փողոցում, Հին քաղաքի ամենախոշոր շինությունն է։


== Պատմություն և նկարագրություն ==
Ֆերբերի տունը, որտեղ գտնվում է Գերայի կիրառական արվեստի թանգարանը, 17-րդ դարի բուրժուական կալվածք է՝ ներքին բակի շուրջ շինությունների բնորոշ խմբավորմամբ։ Ճակատային գրության համաձայն՝ շենքը կառուցվել է 1760 թվականին։ 1765 թվականից տունը պատկանել է վաճառական Յոհան Գոթֆրիդ Շտայդելին։ 1780 թվականին Գերայում տեղի ունեցած հրդեհից հետո շենքը փոխել է սեփականատիրոջը։ Դրա սեփականատերն է դարձել քաղաքային առևտրային խորհրդի անդամ Հենրիկ Էբելինգը։ 1842 թվականին տունը ձեռք է բերել Մորից Ռուդոլֆ Ֆերբերը, որը նույնպես առևտրային խորհրդի անդամ էր և քաղաքում հայտնի է որպես մեկենաս։ Դրանից հետո տունը սկսել է կրել նրա անունը։ Մորից Ֆերբերի մահից հետո՝ 1875 թվականին, նրա ժառանգները վերակառուցել են առաջին հարկի բնակելի տարածքները այդ տարիներին ժողովրդայնություն վայելող պատմականության ուղղության ազդեցությամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո շենքն օգտագործվել է որպես բազմաբնակարան շենք։
1980-ական թվականների սկզբից Հին Գերա քաղաքի հարավային մասը արմատապես վերակառուցվել է, ինչը շոշափել է նաև Ֆերբերի տան շուրջը գտնվող տարածքը։ Աշխատանքային Arbeiterfestspiele der DDR փառատոնի ընթացքում, որը տեղի է ունեցել 1984 թվականին, Գրայզեր շտրասե փողոցում գտնվող շենքում բացվել է արհեստագործական իրերի թանգարան, որի հավաքածուն ներառել է ինչպես 20-րդ դարի դեկորատիվ-կիրառական արվեստի առարկաներ, այնպես էլ գովազդի և դիզայնի հետ կապված լուսանկարներ ու առարկաներ։ Հավաքածուի առավել արժեքավոր մասն են եղել Օտտո Լինդիգի և Թեոդոր Բոգլերի հեղինակած բաուհաուզ ոճի կերամիկական իրերը, ինչպես նաև Թիլո Շոդերի աշխատանքները և Էննե Բիրմանի լուսանկարները։ 21-րդ դարում Գերայի կիրառական արվեստի թանգարանը իր ներկայացուցիչներից մեկին ժյուրի է ուղարկել, որի անդամները Բիրմանի անվան մրցանակ են շնորհում ժամանակակից լուսանկարչության բնագավառում։ Թանգարանի այցելուների թիվը տատանվում է տարեկան երեքից յոթ հազար մարդու միջև։


== Տես նաև ==
Օտտո Դիքսի տուն-թանգարան


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Siegfried Mues, Klaus Brodale Stadtführer Gera / Fotografien von Frank Rüdiger. — 1. Aufl. — Bindlach: Gondrom Verlag, 1995. — 167 S. — ISBN 9783811208216


== Արտաքին հղումներ ==
Karin Hueber, Stefan Roigk (2007)։ «Museum für angewandte Kunst»։ Kunst und Kultur, Museumsdatenbank (գերմաներեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-08-04-ին։ Վերցված է 2018-11-11 
«Museum für Angewandte Kunst»։ gera.de (գերմաներեն)։ Stadtverwaltung Gera։ Վերցված է 2018-11-11
Իվան Դուկե Մարկես

Իվան Դուկե Մարկես (իսպ.՝ Iván Duque Márquez, օգոստոսի 1, 1976(1976-08-01), Բոգոտա, Կոլումբիա), կոլումբիացի պետական և քաղաքական գործիչ, 2018 թվականի օգոստոսի 7-ից՝ Կոլումբիայի նախագահ։ Նախկինում եղել է բարձրագույն օրենսդիր մարմնի սենատոր։


== Կենսագրություն ==
Իվան Դուկե Մարտինեսը ծնվել է 1976 թվականի օգոստոսի 1-ին Կոլումբիայի մայրաքաղաք Բոգոտայում։ Նրա հայրը՝ Իվան Դուկե Էսկոբարը, Բելիսարիո Բետանկուր Կուարտասի նախագահության տարիներին եղել է Հանրապետական Կոլումբիայի բնական պաշարների և հանքային ռեսուրսների նախարարը, ինչպես նաև Անտյոկիայի երկրամասի նահանգապետը (1981-1982)։
Նախնական կրթությունն ստանալուց հետո ընդունվել է Կոլումբիայի Սերխիո Արբոլեդիի անվան համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ, որից հետո ուսումը շարունակել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ Միացյալ Նահանգներում նախ և առաջ ուսանել է քաղաքամայր Վաշինգտոնի «Ամերիկյան համալսարան»-ում (տնտեսական իրավունքի բաժնում), այնուհետև նաև Ջորջթաունի համալսարանում և Հարվարդի համալսարանի բիզնես դպրոցում։
1999 թվականին դարձել է Կոլումբիայի ֆինանսների նախարար (հետագայում՝ նախագահ) Խուան Մանուել Սանտոսի գլխավոր խորհրդականը։ 2001-2013 թվականներին աշխատել է համաամերիկյան զարգացման բանկում։ Դրանից հետո աշխատել է որպես Կոլումբիայում, Պերուում և Էկվադորում ԱՄՆ պետքարտուղարի գլխավոր տեղակալ։ 2014 թվականին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում ընտրվել է բարձրագույն օրենսդիր մարմնի սենատոր։


== 2018 թվականի նախագահական ընտրություններ ==
2017 թվականին պարզ դարձավ, որ Իվան Դուկե Մարկեսը կլինի Կոլումբիայի դեմոկրատական կենտրոն կուսակցության թեկնածուն հաջորդ տարում տեղի ունեցող նախագահական ընտրություններում։ 2018 թվականի նախագահական ընտրություններում Մարկեսը հավաքեց ձայերի 53,97%-ը՝ ընտրվելով Կոլումբիայի նախագահ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կենսաբազմազանության հիմնական տեսակները և ռեսուրսները

Կենսաբանական էկոհամակարգերում գտնվող որոշակի տեսակներ կարող են կատարել այնպիսի կարևոր դեր, որ որոշում են մյուս տեսակների էկոհամակարգում պահպանվելու հատկությունը։ Այսպիսի տեսակները ազդում են էկոհամակարգերի ստեղծման վրա ավելի շատ, քան թե առանձնյակների թվաքանակը և կենսազանգվածը։ Բնապահպանների համար առաջնային է այս տեսակների պահպանությունը, քանի որ նրանց վերացումից հետո կսկսեն վերանալ նաև այդ տարածքի շատ ուրիշ տեսակներ։ Խոշոր գիշատիչները, օրինակ, գայլերը, համարվում են համեմատաբար ավելի կարևոր տեսակներ, քանի որ դրանք կարգավորում են խոտակերների պոպուլյացիաների առանձնյակների քանակությունը։ Գայլերի բացակայության դեպքում եղնիկների և այլ խոտակերների քանակը այնքան կմեծանա, որ տեղի կունենա բուսածածկույթի անհետացում և դրա հետևանքով կբերի նաև բուսածածկույթի հետ կապված միջատների անհետացմանը և հողային էռոզիային։ Տրոպիկական անտառներում ֆիկուսները համարվում են գլխավոր խումբ, որոնք ապահովում են մի շարք թռչունների և կաթնասունների գոյությունը իրենց պտուղներով այն շրջանում, երբ այդ կենդանիների կողմից նախընտրվող սնունդը բացակայում է։ Կուղբերը նույնպես գլխավոր տեսակ են, քանի որ իրենց ամբարտակների շնորհիվ նրանք ստեղծում են խոնավ ապրելավայրեր, որոնք օգտագործվում են տարբեր այլ տեսակների կողմից։ Գլխավոր են նաև պաթոգեն օրգանիզմների և մակաբույծների տեսակները, որոնք կարգավորում են իրենց տերերի թվաքանակը։ Միակ հիմնական տեսակի ոչնչացումը, եթե նույնիսկ այն զբաղեցնում է կենսազանգվածի շատ չնչին հատվածը, կարող է հիմք հանդիսանալ մի շարք իրար հետ կապված տեսակների զանգվածային ոչնչացմանը, որը կոչվում է մահվան հեղեղ։ Այս ամենի հետևանքով առաջանում է շատ քիչ բազմազանությամբ օժտված էկոհամակարգ և եթե նույնիսկ հիմնական տեսակը վերադառնա էկոհամակարգ, ապա այն չի վերադառնա իր նախնական վիճակին, երե արդեն անհետացել են նրա մյուս անդամները և խախտվել են շրջակա միջավայրի բաղադրիչները (օրինակ՝ հողը)։
Բացի տեսակներից, էկոհամակարգի համար հիմնական են համարվում նաև ռեսուրսները։ Բնական արգելոցները հիմնականում համեմատվում և գնահատվում են իրենց տարածքով, քանի որ ավելի մեծ արգելոցներում ավելի շատ տեսակներ են ապրում։ Հենց ինքը տարածքը այնքան կարևոր չէ, որքան նրանում գտվող ապրելավայրերը և ռեսուրսները։ Բնության որոշակի պաշարներ կարող են պարունակել հիմնական տեսակների կամ ռեսուրսների խումբ, որոնք զբաղեցնում են պահպանվող տարածքի միայն չնչին մասը, չնայած որ համարվում են հիմնականը էկոհամակարգի մյուս տեսակների համար։ Օրինակ՝ գետերի և գետակների մեծ խորությունները կարող են հանդիսանալ մի շարք ձկների և այլ տեսակների համար միակ օթևանը չոր սեզոնի ժամանակ, երբ ջրի մակարդակը կտրուկ իջնում է։ Այդ հատվածները կարող են դառնալ նաև խմելու ջրի միակ փրկող աղբյուրները մոտակա տարածքում ապրող կենդանիների համար։ Մի շարք ծառերի կոճղերը անհրաժեշտ են տարբեր թռչուններին և կաթնասուններին սերունդի ստեղծման և դաստիարակման համար։ Երբ որ մահացած ծառերի կոճղերը կտրում են, այդ տեսակները դադարում են բազմանալ, չնայած որ անտառը ուրիշ ոչ մի հատկանիշով չի փոխվում։
(20341) Ալանստակ

(20341) Ալանստակ (անգլ.՝ Alanstack), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի ապրիլի 21-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(20341) Ալանստակ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Փիրիլի (Աղստևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Փիրիլի (այլ կիրառումներ)Փիրիլի (ադրբ.՝ Pirili), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Աղստևի շրջանում։


== Բնակչություն ==
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն գյուղում բնակվում է 2112 մարդ։


== Տես նաև ==
Աղստևի շրջան


== Ծանոթագրություններ ==
Բալլուջա (այլ կիրառումներ)

Բալլուջա, կարող է վերաբերել՝

Բալլուջա - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ղարաբաղում
Բալլուջա - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Ղարաբաղում
Չյոլգան

Չյոլգան  (ռուս.՝ Чёльган), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոսյու գետի աջ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000014008
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001400
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ադիկյան

Ադիկյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սուխոմլինի (գյուղ, Զենկովի շրջան)

Սուխոմլինի (ուկրաիներեն՝ Сухомлини), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
1984 թվականի տվյալներով Սուխոմլինի գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ժովտնևոե (գյուղ, Պրիշիբսկի գյուղական խորհուրդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԺովտնևոեԺովտնևոե (ուկրաիներեն՝ Жовтневе), ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ժովտնևոե ավանում բնակվում էր 843 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,01 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կոիգու (գյուղ, Ուռվաստե շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոիգուԿոիգու (էստ․՝ Koigu), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Ուռվաստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կրասնոպոլիե (գյուղ, Արտյոմովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրասնոպոլիեԿրասնոպոլիե (ուկրաիներեն՝ Краснопілля), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնոպոլիե գյուղում բնակվում էր 33 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Իոանե Շավթելի

Իոանե Շավթելի (վրաց.՝ იოანე შავთელი, 1150 - 1215), վրացի բանաստեղծ, ներբողագիր։
Համարվում է «Աբդուլմեսիանի» (վրաց.՝ აბდულმესიანი) պոեմի հեղինակը։ Վրաց բանասերներից ոմանք գտնում են, որ այն նվիրված է Թամար թագուհուն և նրա ամուսնուն՝ Դավիթ Սոսլանին։ Մյուսները՝ Թամար թագուհուն և Դավիթ IV Շինարարին։ Պոեմը գրվել է 1203-1207 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում, Բասենի նշանավոր ճակատամարտում վրացական զորքերի հաղթանակի տպավորությամբ։ Բավական վերամբարձ ոճով գրված ներբող է։ Հեղինակն օգտագործել է չախրուխաուլի վանկաչափը։
«Աբդուլմեսիանին» աղճատված վիճակում մեզ է հասել 18-19-րդ դարերի գրչությամբ։


== Իոանե Շավթելին հայերեն ==
Աբդուլմեսիանի (հատվածներ)։ Վրացական պոեզիա, Ե., Երևանի համալսարանի հրատ., 1983, էջ 11-13։ Թարգմ.՝ Վաղարշակ Նորենց։


== Ծանոթագրություններ ==
Կազալչիպրանո

Կազալչիպրանո  (իտալերեն՝ Casalciprano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Կոմպաբասո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 733 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 26 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 28 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86030, հեռախոսային կոդ՝ 0875։
Կազալչիպրանոն սահմանակից է Բուսո, Կաստրոպինյանո, Ֆրոզոլոնե, Սանտ Էլենա Սաննիտա, Սպինետե, Տորելլա դել Սաննիո մունիցիպալիտետներին։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Կրիստանցիանը։ Տոնը նշվում է մայիսի 13-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար՝ 0874 504131
Էլեկտրոնային հասցե՝ comunecasalciprano@libero.it
Գլխավոր կայք՝ http://www.comune.casalciprano.cb.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Պոդվյազե (գյուղ, Բոգորոդսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոդվյազեՊոդվյազե (ռուս.՝ Подвязье), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բոգորոդսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ժողովածու (2459)

Ժողովածու (2459), Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2459 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1659 թվականին/թվականներին Գրիգոր Հռոմկլայեցի, Աստուածատուր սարկավագ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Խոճայ Յովանէս։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 14X9.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 243 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիր։ Ունի՝ 14,15 տող։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ զարդահյուս կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 55ա, 65բ, 218բ, 233բ, հետագայի՝ 1ա (1659 թ․ ), 66բ (1660 թ․), 74բ (1663-1668 թթ․ ), б6ա (1668 թ․) ref>Հայկական ՍՍՌ Մինիստրների Սովետին առընթեր Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի ինստիտուտ «Մատենադարան», Ցուցակ ձեռագրաց Մաշտոցի անվան Մատենադարան, հ. Ա (խմբ. Լ. Խաչիկյան, Ա. Մնացականյան), Երևան, «Հայկական ՍՍՌ Գիտությունների Ակադեմիայի հրատարակչություն», 1965, էջ էջը805 — 1636 էջ։</ref>։


== Բովանդակություն ==
Պատմութիւն Ադամայ։
Ճառք, քարոզք (Հովհաննես Մաննդակունի, Եփրեմ, Գրիգոր անանուն )
Երազահան։
Ի ժամագրոց։
Տաղք (Սրիկ Կոստանդ, Առաքել Բաղիշեցի, Ազարիա Ջուղայեցի, Խաչատուր Կեչառեցի, Յոհաննէս )։
Վարդանայ Առակք։
Յակոբ Նետրարենցի պատմութիւն Մարխասայ և Կոսպարայ։
Յոհհանես Երզնկացւոյ Խրատք։P Արտագրել առանձին կետերով։


== Ծանոթագրություններ ==
(3443) Լիցունգդաո

(3443) Լիցունգդաո (անգլ.՝ Leetsungdao), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,392535 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6596 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1254 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1351,72 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266328 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,69° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3443) Լիցունգդաո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տաբոր

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թաբոր (այլ կիրառումներ)Տաբոր (չեխ․՝ Tábor ― ճամբար, կայան), քաղաք Չեխիայի հարավում, Հարավչեխական երկրամասի Տաբորի շրջանում, Լուժնիցա գետի աջ ափին։


== Պատմություն ==
Տաբոր քաղաքը 1420 թվականին, Դրադիշտե հին բնակավայրի տեղում, հիմնել են ապստամբ գյուղացիներն ու պլեբեյները, Հուսյան հեղափոխական շարժման ժամանակաշրջանում։ 15-րդ դարի 30-ական թվականներին դարձել է առևտրաարհեստավորական խոշոր կենտրոն, ստացել (1436) արքունի քաղաքի իրավունքներ։
15-րդ դարի 40-ական թվականներին պայքար է մղել խոշոր ֆեոդալների դեմ։ Տաբորականները՝ քաղաքը հիմնադրողները, հուսյանների հեղափոխական հակաֆեոդալական թևի ներկայացուցիչներն էին, պատկանում էին սոցիալական տարբեր խմբերի՝ գյուղացիներ, քաղաքային չքավորություն, ցածրադաս հոգևորականություն, արհեստավորներ, մանր ազնվականներ։
Նրանց գաղափարախոսության հիմքում ընկած էր «երկրի վրա աստվածային թագավորության»՝ համընդհանուր հավասարության և սոցիալական արդարության «թագավորության» ուսմունքը, ժխտում էին եկեղեցական խորհուրղները, ոմանք էլ՝ բոլոր քրիստոնեական սրբություններն ու ծեսերը։ Տաբորականների ձախ թևն էին կազմում պիկարտները՝ աղքատ գյուղացիներն ու չքավոր քաղաքաբնակները, որոնց ելույթները հանդիպում էին չափավոր տաբորականների (արտահայտում էին ունևոր գյուղացիների և քաղաքաբնակների շահերը) ընդդիմությանը։
Չնայած տաբորականների միջև տարաձայնություններին, նրանք մնում էին ապստամբած Չեխիայի հիմնական ռազմական ուժը։
Տաբորականները ստեղծեցին բանակ, մշակեցին այն ժամանակի համար առաջավոր ռազմական տակտիկա։ Նրանց բանակը պարտության մատնեց հուսյանների դեմ կազմակերպված հինգ խաչակրաց արշավանքները։ Սակայն հակասությունները տաբորականների միջև հանգեցրին բացահայտ պատերազմի։ Մի քանի մարտերում (1423, 1424) ձախ թևի տաբորականրերը ջարդեցին չափավորներին, իսկ 1434 թվականի մայիսի 30-ին չափավորները՝ ռեակցիայի ուժերի հետ՝ ձախերին։
1437 թվականին նվաճվեց տաբորականների վերջին՝ Սիոն ամրոցը։ 1452 թվականին չեխ թագավոր Ցիրժի Պոդեբրադցին գրավեց Տաբորը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայքը
Քաղաքի մասին կայքէջ Archived 2005-04-09 at the Wayback Machine.
Քաղաքի պատմական լուսանկարներ
Բեղուդլար

Բեղուդլար, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(8707) Արակիհիրոշի

(8707) Արակիհիրոշի (անգլ.՝ Arakihiroshi), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի փետրվարի 12-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,371128 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2374 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5048 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1333,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,269943 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,57° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8707) Արակիհիրոշի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ջոել Հայկալի

Ջոել Հայկալի, նամիբիացի ռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ։ Իր առաջին գեղարվեստական կինոնկարը՝ «Իմ հայրիկի որդին», թողարկել է 2011 թվականին։ Նկարահանել է նաև մի քանի կարճամետրաժ կինոնկարներ, այդ թվում՝ «Տարբերություններ» (2008), «Աֆրիկացի կովբոյը» (2011) և «Փորձիր» (2012)։ Վերոնշյալ կարճամետրաժ կինոնկարներն էկրանավորվել են Սվակոպմունդ քաղաքում գտնվող Ալյանս Ֆրանսեզ (ֆր.՝ Alliance Française) ընկերությունում։ Հայկալին Նամիբիայի կինոհանձնաժողովի նախագահն է։


== Կարիերա ==
Հայկալին իր կարիերան սկսել  է 2000 թվականին և Joe Vision Production անունով պրոդյուսերական ընկերություն ունի։ 2007 թվականին մասնակցել է Պանաֆրիկյան կինոփառատոնին, որպեսզի կապեր ստեղծի իր և մյուս նամիբիացի կինոռեժիսորների անունից։ Իր առաջին գեղարվեստական կինոնկարը՝ «Իմ հայրիկի որդին», թողարկվել է   2010 թվականին։ Երկխոսությունները ներկայացված են օշիվամբո, աֆրիկաանս և անգլերեն լեզուներով։ Դերակատարների թվում էին Պանդուլենի Հայլունդուն, Պատրիք Հայնգհոնոն և Սենգա Բրոքերհոֆը։ ԱֆրիքԱվենիր և Ֆրանկո-նամիբիան մշակութային կենտրոնի (FNCC) համատեղ ջանքերով է էկրանավորվել կինոնկարը 2015 թվականի սեպտեմբերին։ Ըստ Variety պարբերականի մի հոդվածի՝ Հայկալին 2018 թվականի փետրվարին Բեռլինալե Աֆրիկայի համաժողովում խոսել է ու հետաքրքրվածություն արտահայտել նամիբիական արդյունաբերությունը արտասահմանցի գործընկերների հավաքական ջանքերով զարգացնելու հարցով։ Նրա նախագահած Նամիբիայի կինոհանձնաժողովը հավանության է արժանացրել Հարավային Աֆրիկա-Նամիբիա-Գերմանիա համաարտադրության «Վերելդենդցի աղջիկը» վերնագրին։


== Կինոնկարների ընտրանի ==
Այսօրվա աշխարհը
Տարբերություններ (2008)
Աֆրիկացի կովբոյը (2011)
Իմ հայրիկի որդին (2011)
Փորձիր (2012)
Անտեսանելիները (2018)


== Ծանոթագրություններ ==
Ցխվարիճամիա

Ցխվարիճամիա (վրաց.՝ ცხვარიჭამია), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1180 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 57 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Օսագո Լոդիջանո

Օսագո Լոդիջանո  (իտալերեն՝ Ossago Lodigiano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Լոդի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1224 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 111 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 11 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 26816 հեռախոսային կոդ՝ 0371։
Օսագո Լոդիջանոն սահմանակից է Կավենագո դ'Ադա, Սան Մարտինո ին Ստրադա, Մասալենգո, Մայրագո, Վիլանովա դել Սիլարո, Բրեմբիո, Բորգետո Լոդիջանո համայնքներին։
Կոմունայի հովանավոր սրբերն են Գերվասիուսը և Պրոտասիուսը։ Տոնը նշվում է սեպտեմբերի չորրորդ կիրակի օրը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Քաղաքի վարչակազմ ==
Հերախոս՝ 0371 28681
Էլեկտրոնային փոստ։ protocollo@comune.ossagolodigiano.lo.it
Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.ossagolodigiano.it(չաշխատող հղում)


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.ossagolodigiano.it(չաշխատող հղում)
Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Լուկա Մենալո

Լուկա Մենալո (խորվ.՝ Luka Menalo, հուլիսի 22, 1996(1996-07-22), Չապլինա, Հերցեգովինա-Ներետվա կանտոն, Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա), խորվաթական ծագմամբ բոսնիացի ֆուտբոլիստ, որը խաղում է կիսապաշտպանի դիրքում։ Այժմ հանդես է գալիս խորվաթական Զագրեբի «Դինամոյում»։ Բոսնիայի և Հերցեգովինայի ազգային հավաքականի խաղացող է 2018 թվականից։


== Կարիերա ==
Լուկա Մենալոն ծնվել է Խորվաթիայի Սպլիտ քաղաքում, բայց մեծացել է բոսնիական Չապլինայում, որտեղի համանուն թիմում էլ սկսել է ֆուտբոլիստի կարիերան։ 2014 թվականի օգոստոսին նա տեղափոխվել է բոսնիական «Շիրոկի Բրիեգ»։ 2015 թվականի մայիսի 9-ին Մենալոն իր նորամուտն է նշել Բոսնիայի Պրեմիեր լիգայում՝ փոխարինման դուրս գալով Զենիցայի «Չելիկի» դեմ արտագնա խաղի 66-րդ րոպեին։ Խաղադաշտում հայտնվելուց 22 րոպե անց նա խփել է իր առաջին գոլը առաջնությունում։ 2017 թվականի ապրիլի 2-ին Մենալոն հեթ-տրիկի հեղինակ է դարձել Բոսնիայի Պրեմիեր լիգայի Սարաևոյի «Օլիմպիկի» դեմ տնային խաղում։ Ինը ամիս անց նա կրկնել է այս նվաճումը «Չելիկի» հետ արտագնա խաղում, որը նույնպես անցկացվում էր Բոսնիա և Հերցեգովինայի առաջնության շրջանակներում։
2018 թվականի փետրվարի 13-ին Լուկա Մենալոն պայմանագիր է կնքել Զագրեբի «Դինամոյի» հետ մինչև 2023 թվականը, բայց վարձավճարով շարունակել է խաղալ «Շիրոկի Բրիեգում» մինչև մրցաշրջանի ավարտը։ 2018/19 մրցաշրջանում Զագրեբի «Դինամոյի» կազմում դարձել է Խորվաթիայի չեմպիոն։


== Կարիերա ազգային հավաքականում ==
2018 թվականի հունվարի 28-ին Լուկա Մենալոն իր նորամուտն է նշել Բոսնիայի և Հերցեգովինայի ազգային հավաքականում՝ հիմնական կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հավաքականի դեմ արտագնա ընկերական խաղում։


== Նվաճումներ ==
«Շիրոկի Բրիեգ»

Բոսնիա և Հերցեգովինայի գավաթակիր (1)՝ 2016/17«Դինամո Զագրեբ»

Խորվաթիայի չեմպիոն (1)՝ 2018/19


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը hrnogomet.com կայքում
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Կորոբոչկինո

Կորոբոչկինո (ուկրաիներեն՝ Коробочкине), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1747 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կորոբոչկինո գյուղում բնակվում էր 3 106 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,9 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 796,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աստերոիդների ցանկ (66501-66600)

Աստերոիդների ցանկ (66401-66500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (66601-66700)
 Աստերոիդների ցանկ (66401-66500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (66601-66700)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (65001)-(70000)»։ www.minorplanetcenter.net
Սափոր գունազարդ (մ․թ․ա․ 19-18-րդ դարեր, Էջմիածին)

Սափոր գունազարդ, մ․թ․ա․ 19-18-րդ դարերում Էջմիածնում հայտնաբերված սափոր, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 556-1 համարի ներքո։


== Նկարագրություն ==
Դեղնավուն մակերեսով, հարթ նստուկով, կարճ պարանոցով դեպի դուրս ծալվող կլոր շրթով պոլիխրոմ, երկկոնաձև իրանով սափոր է, որի ուռուցիկ իրանի վերին մասը շուրջանակի բոլորված է մեկընդմեջ կարմիր և շագանակագույն երկարավիզ, կարապանման թռչունների շարքով։ Շարքի վերևից կախված են մեկընդմեջ կարմիր և շագանակագույն սեպաշարերի խմբեր։ Կենտրոնական այս հորինվածքը վերևում կարմիր, վարի մասում` շագանակագույն գույներով շրջանակված է հորիզոնական ժապավենի ձև ունեցող գոտիներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
Դոնա Կարան

Դոնա Կարան (անգլ.՝ Donna Karan, հոկտեմբերի 2, 1948(1948-10-02)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), հայտնի նաև որպես ԴԿ (անգլ.՝ DK), նորաձևության ամերիկացի դիզայներ և DKNY ընկերության հիմնադիրը։


== Վաղ տարիներ ==
Կարանը ծնվել է Քուինսում, Նյու Յորք (ԱՄՆ)։ Նա 1966 թվականին ավարտել է Հեվլեթ Ավագ դպրոցը և ապա տեղափոխվել Պարսոնս դիզայնի դպրոց։


== Գործունեություն ==
Դպրոցը լքելուց հետո աշխատում է Էն Քլայնի համար, և դառնում նրա դիզայնի թիմի առաջնորդը։ Շարունակում է աշխատել այնտեղ մինչև 1985 թվականը և հետո ստեղծում իր Դոնա Կարան ապրանքանիշը։
Էն Քլայնի համար աշխատանքի ժամանակ Կարանը որպես ավագ օգնական մասնակցեց The Battle of Versailles նորաձևության շոուին 1973 թվականի նոյեմբերի 28–ին։ Երբ Քլայնը 1974 թվականին մահացավ, ճապոնական Takihyo կազմակերպությունը Կարանին դարձրեց իրենց գլխավոր դիզայներ։ 1984 թվականին նա որոշեց իր ամուսնու՝ Ստեֆան Ուեիսի և Takihyo կազմակերպության հետ միասին ստեղծել իր իսկ բրենդը, որը կզբաղվեր ժամանակակից մարդկանց ժամանակակից հագուստով։ Ստեղծելով իր ապրանքանիշը՝ նա 1985 թվականին առաջին անգամ ներկայացրերց իր կանացի հագուստների հավաքածուի ցուցադրությունը։
Կարանը համատեղում է յոթ հարմար կտորներ և ստեղծում զգեստապահարանի համար հարմար հագուստներ։ Նա նշում է, որ իր ստեղծած հագուստները նա ինքն էլ է կրում։

1988 թվականին նա ստացավ «Տասնյոթերորդ պողոտայի թագուհին» կեղծանունը, իր բրենդի DKNY–ի (հապ․՝ Դոնա Կարան Նյու Յորք) պատճառով։ Այդ ժամանակ այն արտադրում էր կանացի մատչելի հագուստ, իսկ երկու տարի հետո Կարանը ստեղծեց DKNY Jeans բրենդը։ Եվս երկու տարի անց՝ 1992 թվականին, նա հիմնադրեց բրենդ տղամարդու հագուստի համար DKNY։
1997 թվականին Կարանը լքեց իր տնօրենի պաշտոնը DKNY–ի համար, և այն սեփականաշնորհեց LVMH ընկերությունը։ Սակայն նա շարունակեց մնալ բրենդի դիզայները։
2002 թվականից Կարանի դիզայներական գործունեությունները սկսեցին նվազել։ Սակայն 2008 թվականի օգոստոսին նա վերագործեց իր անցյալում մնացած օծանելիքների արտադրման գիծը։


== Անձնական կյանք ==
Կարանը ծնվել է որպես Դոնա Իվի Ֆասկե։ Նա հրեա է։ 1976 թվականին ամուսնացավ Մարկ Կարանի հետ և ունեցավ մեկ աղջիկ։ Նրանք բաժանվեցին 1978 թվականին։ 1983 թվականին Կարանը ամուսնացավ արվեստագետ Ստեֆան Ուեիսի հետ, ով հետագայում դարձավ Կարանի բրենդի գործադիր փոխտնօրենը։ Սակայն 2001 թվականին նա մահացավ թոքերի քաղցկեղից։
Կարանն ունի բարեգործական հիմնադրամ, որ կոչվում է Urban Zen։ 2008 թվականին նա, վաճառելով անձնական իրերն ու նախկին ընկերության էսքիզները, վաստակեց 850,000 դոլար, որը նվիրաբերեց Նյու Յորքի Բեթ Իսրայել Բժշկական կենտրոնին։


== Դոնա Կարանի դիզայնները ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ուոլթեր Շիրա

Ուոլթեր Մարտի (Ուոլլի) Շիրա կրտսեր (անգլ.՝ Walter Marty Schirra Jr., մարտի 12, 1923(1923-03-12), Հաքենսաք, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - մայիսի 3, 2007(2007-05-03), Լա Խոյա, Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի տիեզերագնաց-օդաչու, ռազմածովային նավատորմի առաջին կարգի կապիտան։ 
Ավարտել է Անապոլիսի (Մերիլենդի նահանգ) ռազմածովային ակադեմիան (1945)։ Ամերիկյան տիեզերագնացների խմբում ընդգրկվել է 1959 թվականին։ 1962 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, «Մերկուրի» տիեզերանավով Երկրի շուրջը կատարել է 6 պտույտ, 1965 թվականի դեկտեմբերի 15—16-ին, Թ․ Սաաֆորդի հետ, որպես հրամանատար, թռիչք է կատարել «Ջեմինի-6» տիեզերանավով։ 1965 թվականի դեկտեմբերի 15-ին «Ջեմինի-6» և «Ջեմինի-7» (ուղեծրում էր 1965 թվականի դեկտեմբեր 4-ից) տիեզերանավերը մոտեցել են մինչև 1 կմ հեռավորությամբ։ Խմբային թռիչքը տևել է 5,5 ժ։ 1968 թվականի հոկտեմբերի 11—22-ին, Ուոլթեր Քանինգեմի և Դոն Այզլիի հետ, որպես հրամանատար, թռիչք է կատարել «Ապոլլոն-7» տիեզերանավով։ Թռիչքի ընթացքում Շիրան անցկացրել է «Ապոլլոն տիեզերանավի հիմնական բլոկի առաջին թռիչքային փորձարկումը։ Երեք թռիչքների ընթացքում տիեզերքում եղել է 295 ժամ 13 րոպե։


== Ծանոթագրություններ ==
Լևոն Սարգսյան (հասարակական գործիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լևոն Սարգսյան (այլ կիրառումներ)Լևոն Դավթի Սարգսյան (հոկտեմբերի 23, 1862(1862-10-23), Ցղնա, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 1, 1927(1927-05-01), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), գրական-հասարակական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
1873-1884 թվականներին սովորել է Լազարյան ճեմարանում, 1888 թվականին ավարտել Մոսկվայի համալսարանի բնագիտության ֆակուլտետըը։ 1889-1892 թվականներին դասավանդել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում։ 1892-1895 թվականներին եղել է Շուշիի թեմական դպրոցի տեսուչ, 1895-1900 թվականներին՝ Լազարյան ճեմարանի ուսուցիչ, 1901 թվականից՝ «Մուրճ» ամսագրի խմբագրության անդամ, 1905- 1907 թվականներին՝ խմբագիր, այնուհետև Ալեքսանդրապոլի առևտրական դպրոցի տեսուչ։ Սարգսյանը Հ. Հ. Դաշնակցության հիմնադիրներից է, սակայն տարաձայնելով՝ շուտով հեռացել է և դարձել այդ կուսակցության համոզված հակառակորդը, «Մուրճ» ամսագրում բազմիցս հանդես եկել նրա դեմ։
1918 թվականին, Հայաստանի անկախությունից հետո, ընտրվել է Ալեքսանդրապոլի քաղաքագլուխ, կռվել թուրք նվաճողների դեմ։ 1920 թվականի Մայիսյան ապստամբության ժամանակ համագործակցել է բոլշևիկների հետ, ողջունել խորհրդային ռեժիմի հաստատումը Հայաստանում։ 1921 թվականի հունվարից եղել է Էջմիածնի պետական կուլտուր-պատմական ինստիտուտի բաժնի վարիչ, ապրիլ-հունիսին՝ Ալեքսանդրապոլի հեղկոմի նախագահ, հոկտեմբերից մինչև 1922 թվականի նոյեմբեր՝ ՀԽՍՀ լիազոր ներկայացուցիչ Պարսկաստանում, 1924 թվականի մարտից՝ Անդրկովկասյան Կենտգործկոմին կից գիտական միության քաղաքատնտեսության բաժնի վարիչ։
Գրել է մանկավարժական («Ժողովրդի կրթութեան գործը մեզանում», 1892), հրապարակախոսական («Հին ցաւ», 1900) երկեր, բազմաթիվ հոդվածներ, գրախոսություններ։ «Այց Թիւրքաց Հայաստանին» (1890) ճամփորդական նոթերում նկարագրել է Արևմտյան Հայաստանի և Կարսի մարզի բազմաթիվ բնակավայրերը, ազգաբնակչության կազմը, զբաղմունքը, արևմտահայերի տնտեսական, քաղաքական, կրթական վիճակը թուրք, բռնապետության ծանր պայմաններում։ Սարգսյանը գտնում էր, որ Արևմտյան Հայաստանը կարելի է ազատագրել խաղաղ բարենորոգումների միջոցով, առանց զինված պայքարի և խոշոր տերությունների միջամտության։ Եղել է Անդրկովկասի ժողովուրդների բարեկամության ջատագով։


== Ծանոթագրություններ ==
Մազևսկի գյուղական խորհուրդ (Պուտիլվսկի շրջան)

Մազևսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Мазівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մազևսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 823 մարդ։ Խորհրդում կա 6 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Արտյոմ Խաչատուրով

Արտյոմ Խաչատուրով (ռուս.՝ Артём Хачату́ров, հունիսի 18, 1992, Բենդերի), հայ պաշտպան, ով հանդես է գալիս մոլդովական Զումբրու թիմւոմ և Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Շերիֆ» ===
Արտյոմը իր կարիերան սկսել է 2010 թվականին մոլդովական Շերիֆում։ Թիմի կազմում 3 տարվա ընթացքում մասնակցել է 62 հանդիպման։ Թիմի կազմում երեք անգամ դարձել է Մոլդովայի չեմպիոն և մեկ անգամ Մոլդովայի գավաթակիր։


=== «Տիրասպոլ» ===
2013/2014 մրցաշրջանը վարձավճարով անցկացրել է Տիրասպոլում։


=== «Զիմբրու» ===
2015 թվականի փետրվարին տեղափոխվել է Զիմբրու։


== Ազգային հավաքական ==
2013 թվականին իր նորամուտն է նշել Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում մրցելով Լյուքսեմբուրգի դեմ։


== Ձեռքբերումներ ==
Մոլդովայի չեմպիոն 2009/2010, 2011/2012, 2012/2013
Մոլդովայի գավաթակիր 2010


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը soccerway.com կայքում (անգլ.)
Սկոլեի շրջան

Սկոլեի շրջան (ուկրաիներեն՝ Сколівський район), շրջան Ուկրաինայի Լվովի մարզում։
Ստեղծվել է 1939 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սկոլե։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1471 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 47618 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 32,37 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Պետրովո (այլ կիրառումներ)

Պետրովո, կարող է վերաբերել՝

Պետրովո - գյուղ, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Զնամենկայի շրջանում
Պետրովո - գյուղ, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կիրովոգրադի շրջանում
Պետրովո - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում
Պետրովո - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Լենինյան շրջանում
Պետրովո - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Իվանիչևի շրջանում
Ազատ դաստիարակություն

Ազատ դաստիարակություն, մանկավարժական տեսություն, որ տարածվեց Եվրոպայում, 19-րդ դարի կեսերից մինչև XX դարի սկիզբը։
Դաստիարակության մեջ մերժելով խստավարժությունը, ուսուցման քարացած, սխոլաստիկ ձևերը՝ ազատ դաստիարակության ջատագովներն առաջ էին քաշում երեխայի բնածին հակումների, հետաքրքրությունների, ընդունակությունների ազատ ու անկաշկանդ զարգացման սկզբունքը։ Սակայն ազատ դաստիարակությունը իդեալականացնում էր երեխային իբրև «ճշմարտության, բարու և գեղեցկության նախատիպարի», գերագնահատում նրա բնածին ուժերը։


== Կողմնակիցներ ==
Ազատ դաստիարակության որոշ ծայրահեղ կողմնակիցներ (Էդուարդ Քեյ, Մ. Մոնտեսորի և ուրիշներ) բացասում էին նույնիսկ դպրոցը և դասավանդումը՝ հանգելով ինքնազարգացման գաղափարին։ Ազատ դաստիարակության տեսությունը սերտորեն կապված է Ժան Ժակ Ռուսոյի «բնական իրավունքի» և «բնական դաստիարակության» ուսմունքի հետ։ Լև Նիկոլայի Տոլստոյը Յասնայա Պոլյանայում հիմնած իր դպրոցում (1859) այդ տեսությունը կիրառել է յուրովի։
Լաժես

Լաժես (ֆր.՝ Lagesse), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 184 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.64 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 12.57 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 110 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 31 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 113 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 89-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 24։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,8 %։ 89 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 84 անձ (48 տղամարդ և 36 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (1 տղամարդ և 4 կին)։ 24 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Արևմտաամերիկյան ճայ

Արևմտաամերիկյան ճայ (լատ.՝ Gymnorhinus cyanocephalus) ագռավների ընտանքին պատկանող թռչուն, արևմտաամերիկյան ճայերի տեսակի միակ ներկայացուցիչը (Gymnorhinus):


== Բնութագիր ==
Արևմտաամերիկայի ճայը ունի կապտավուն-մոխրագույն փետուրներ, կարճ պոչ, սուր, սև կտուց և սև թաթեր։ Խպիպը սպիտակ փետուրներ ունի, արուները և էգերը գունավորումը նույնն է։ Արուն ունի մի փոքր ավելի երկար կտուց, քան էգը, և գլխի փետուրները մուգ են։ Թևերը մարմնի մասերից համեմատաբար ամենաերկար են:.


== Տարածվածություն ==
Հիմնականում տարածված են Հյուսիսային Ամերիկայի լեռնային անտառներում։ Տարածված են նաև Օրեգոնում և Մոնտանայում, Բայա Կալիֆոռնիայում և Արիզոնա նահանգի հյուսիսում, իսկ արևելքից ՝ Օկլահոմայում։ Հաճախ սոճիների մոտ կարող եք գտնել մեծ խմբեր, հատկապես ՝ բուծման շրջանում։


== Սնուցում ==
Հիմնականում սնվում են միայն փշատերև սոճու (Pinus monophylla) և ուտելի սոճիի (Pinus edulis) սերմերով, ինչպես նաև միջատներով, ընկույզով, մրգերով և հատապտուղներով։ Նա իր կտրուկ կտուցով բացում է սոճու կոները և կտցահարում սերմերը։ Ձմռան համար հողի մեջ է թաքցնում սերմերը։


== Բուծում ==
Այն կառուցում է բաժակաձև բույն հիմնականում սոճիների կամ կաղնիների վրա։ 2-5 ձու ճարմանդում։ Թուխս նստելը տևում է 16-18 օր։ Ձագերը դառնում են անկախ 3 շաբաթ հետո։
Բնադրման ընթացքում արուները թողնում են էգերին և կազմում իրենց կերակրման խումբը։ Թուխս նստած կանայք իրենց արուների կողմից սնվում են փիոնի և պոնդերոզայի սոճու սերմերով։ Մարզլուֆը և Բալդան պարզել են, որ ուծման ընթացքում էգերը կերակրվում են մոտ 73 րոպեում մեկ անգամ։ Ձագերը, որպես կանոն, դուրս են գալիս թուխս նստելուց 17 օր հետո։
Արիզոնայի Ֆլեյսթաֆ քաղաքում գտնվող պոնդերոզայի սոճու անտառում մի զույգ թռչուններ, որոնք հաջողությամբ չեն զբաղվել իրենց առաջին բնի կառուցումը, ապրիլի վերջին ստեղծեցին արբանյակային բնի գաղութներ, որոնք կազմված էին 3-ից 12 բներից։ Այս արբանյակային գաղութները ցրված էին մինչև 0,75 մղոն (1.2 կմ) բոլոր ուղղություններով ՝ նախնական բնի տեղակայման վայրից։ Բնի հաջողությունը մեծացավ հաջորդական փորձերով. այնուամենայնիվ, յուրաքանչյուր բնի վրա փախած թռչունների թիվը չի աճել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Գրականություն ==
The Pinyon Jay: Behavioral Ecology of a Colonial and Cooperative Corvid von John M. Marzluff, Russell P. Balda, 1992 - ISBN 0-85661-064-X


== Արտաքին հղումներ ==

Pinyon Jay on HikeArizona.COM
Pinyon Jay
Article & RangeMaps Archived 2007-09-26 at the Wayback Machine. InfoNatura, NatureServe
Pinyon Jay photo gallery VIREO
Նետգաու

Հեթգայ  (գերմ.՝ Adlkofen), կոմունա Գերմանիայում, Սակսոնիա Անխալտ համայնքում։
Գտնվում է Բետցենդորֆ Դիսդորֆ վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Զալցվեդել շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 340 մարդ, տարածքը՝ 20,86 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ 15 3 70 078.։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Հինե նուի տե պո

Հինե նուի տե պո (մաորի՝ Գիշերվա մեծ կին), մաորիների դիցաբանության մեջ գիշերվա ու մահվան աստվածուհի, ստորգետնյա աշխարհի տիրուհին։ Հինե նուի տե պոն անտառների աստված Տենեի դուստրն է. նա փախչում է ստորգետնյա աշխարհ` իմանալով, որ Տենեն, ում հետ ամուսնացել է, իր հայրն էր։ Հինե նուի տե պոն, ըստ մաորների հավատքի, ստեղծել է մայրամուտի կարմիր գույնը։


== Պատմություն ==
Հայր աստված Ռանգիի և մայր աստված Պապայի բոլոր երեխաները արական սեռի ներկայացուցիչներ էին։ Տենեն, թռչունների և անտառների աստվածը, եղբայրներից միակն էր, ով կնոջ անհրաժեշտություն էր զգում։ Նրա մայրը ցույց տվեց նրան, թե ինչպես ստեղծել կին կարմիր հողից։ Տանեն հողին շունչ տվեց և հետո ամուսնացավ այդ կնոջ հետ։
Երբ Հինեն իմացավ, որ իր ամուսինը, միաժամանակ հանդիսանում է նրա հայրը, նա ամոթից և զզվանքից փախչում է հոգիների աշխարհ։ Երբ Տենեն գալիս է հոգիների աշխարհ նրան գտնելու, Հինեն հրամայում է նրան ետ գնալ և դաստիարակել իր երեխաներին (մարդկանց), իսկ նա նրանց բոլորին կսպասի ստորերկրյա աշխարհում։ Ավելի ուշ, երբ Մաուին աշխարհ բերեց մահը, սկսվեց մահկանացուների անվերջ երթ դեպի Հինե նուի տե պոյի թագավորություն։
Մաուին փորձում էր մարդկությանը դարձնել անմահ, ցանկանալով մտնել քնած Հինեի մարմնի  մեջ, սակայն նա արթնանում է և սպանում է նրան. այսպիսով Մաուին դառնում է առաջին մահացած մարդը։
Հինե նուի տե պոն ստեղծել է նաև միջատներին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Biggs, B.G. Maori Myths and Traditions / A.H. McLintock. — Encyclopaedia of New Zealand. — Government Printer: Wellington, 1966. — Vol. II. — P. 447-454.
Կրինիչնայա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Կրինիչնայա (ուկրաիներեն՝ Кринична), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդում։ Հիմնադրվել է 1879 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Կրինիչնայա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 4 506 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Լեոնիդ Ազիզբեկյան

Լեոնիդ Հայկի Ազիզբեկյան (հուլիսի 27, 1941(1941-07-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պինդ մարմնի ֆիզիկայի բնագավառի հայ գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1986), պրոֆեսոր (1987)։


== Գործունեություն ==
Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (1964)։ 1976-1982 թվականներին՝ Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ամբիոնի վարիչ, 1987 թվականից՝ նույն ամբիոնի պրոֆեսոր։
Աշխատանքները վերաբերում են նոր տեխնիկայի շինվածքների ծառայողական բնութագրերի բարելավման հարցերին։
(6945) Դալգրեն

(6945) Դալգրեն (անգլ.՝ Dahlgren), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի մարտի 16-ին Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,250824 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8598 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6418 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1233,42 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,291871 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,55° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6945) Դալգրեն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սիյագուտ

Սիյագուտ (ադրբ.՝ Siyaqut), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սեռուկյուլա

Սեռուկյուլա (էստ․՝ Seruküla), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Կիպու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 72 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Լամար Օդոմ

Լամար Ջոզեֆ Օդոմ (անգլ.՝ Lamar Joseph Odom, նոյեմբերի 6, 1979(1979-11-06), Ջամեյկա, Քուինս, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի նախկին բասկետբոլիստ, հարձակվող, NBA-ի երկակի չեմպիոն (2009, 2010)։
Մասնագիտական կարիերան սկսել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի (NBA) «Լոս Անջելես Կլիպերսում», սակայն առավել նշմարելի հաջողությունների հասել է Լոս Անջելեսը ներկայացնող մեկ այլ՝ «Լեյքերս» ակումբի կազմում՝ 2009 և 2010 թվականներին դառնալով NBA չեմպիոն, իսկ 2011 թվականին հաղթելով տարվա պահեստայինի մրցանակը։
Համալսարանային առաջնություններում ներկայացրել է Ռոդ Այլենդի համալսարանի «Ռեմս» կոչվող ակումբը։ Ընտրվել է NBA-ի 1999 թվականին անցկացված դրաֆթի առաջին ռաունդի 4-րդ ընտրությամբ, «Կլիպերսի» կողմից։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է եղել Քլոյի Քարդաշյանի հետ։
2015 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Օդոմին անգիտակից վիճակում հայտնաբերել են Նևադայի «Cherry Patch Ranch» հասարակաց տանը։ Նրան տեղափոխել են հիվանդանոց ուղեղի վնասվածք ստանալու պատճառով։ Լրատվական կայքերը հաղորդում էին, որ Օդոմը գտնվել կոկայինի գերդոզավորման տակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2009-02-01 at the Wayback Machine.
Էջը NBA.com կայքում
Էջը Բասկետբոլ-ռեֆերենսում Archived 2015-10-20 at the Wayback Machine.
Ժամացույց (վեպ)

«Ժամացույց» (անգլ.՝ The Clocks), անգլիացի գրող Ագաթա Քրիստիի վեպ, որում, բացի հիմնական դետեկտիվ գծերից, կան նաև հետախուզական և սիրային վեպի մասնիկներ։ Մեծ Բրիտանիայում այն առաջին անգամ տպագրվել է Collins Crime Club հրատարակչության կողմից 1963 թվականի նոյեմբերի 7-ին, իսկ ԱՄՆ-ում՝ հաջորդ տարի Dodd, Mead and Company հրատարակչության կողմից։ Անգլիայում գիրքը վաճառվել է 16 շիլինգով, իսկ ԱՄՆ-ում՝ $4.50-ով։


== Սյուժե ==
Վեպում գործողությունները զարգանում են սովորական անգլիական քաղաք Դուվրում և Լոնդոնում։ Սյուժեի հիմքում ընկած է անհայտ մի տղամարդու սպանության հետախուզությունը, որի մարմինը գտել էին շատ տարօրինակ հանգամանքներում՝ միայնակ ապրող, թիկունքից կրակոց ստացած կույր ուսուցչուհու տանը։
Հոտախուզությունը վարում էր տեղական ոստիկանության աշխատակից Դիկ Խարդկաստլը և նրա ընկեր Կոլին Լեմբը՝ բրիտանական հետախուզական միության գործակալը, որը պատահաբար հայտնվել էր այն տան մոտայակքում, որտեղ գտնվել էր մահացածի մարմինը։
Գրքի երկրորդ կեսից հետախուզությանը միանում է նաև արդեն հանգստի անցած Էրքյուլ Պուարոն՝ լոնդոնյան բնակարանում միայնակ ապրող և ամերիկական ու ֆրանսիական վեպեր կարդալով ժամանակն անցկացնող հետախույզը։ Չնայած նրան, որ ֆիզիկապես նա հետախուզության մեջ ոչ մի մասնակցություն չի կրում՝ հանցագործության վերջնական լուծում տալու պատիվը պատկանում էր հենց նրան։ Իսկ բոլոր անհրաժեշտ տեղեկությունները նա ստանում էր իր ընկեր Կոլին Լեմբից։


== ԿԵրպարները ==


=== Գլխավոր ===
Կոլին Լեմբ (անգլերենից թարգմանվում է որպես գառ)՝ բրիտանական մասնաբաժնի գործակալ, միգուցե, Բատլի որդին (ըստ որոշ ակնարկների)։
Քննիչ Խարդկասլ՝ խուզարկու։
Սերժանտ Կրեյ՝ ոստիկան։
Էրքյուլ Պուարո՝ հանգստի գնացած բելգիացի խուզարկու։


=== Հաշվապահական «Քավենդիշ» բյուրոյի աշխատակիցներ ===
Շեյլա Ուեբ՝ «Քավենդիշ» բյուրոյի մեքենագրուհի։
Տիկին Մարտինդեյլ՝ «Քավենդիշ» հաշվապահական բյուրոյի սեփականատեր, Վալերի Բլենդի քույր։
Էնդա Բրենտ՝ «Քավենդիշ» հաշվապահական բյուրոյի մեքենագրուհի։


=== Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ փողոցի բնակիչներ ===
Միլիսենտ Պեբմարշ՝ կույր ուսուցչուհի, ով ապրում էր Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ 19 հասցեում։
Ջեյմս Ուոտերհաուս՝ Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ 18 բնակարանի բնակիչ։
Էդիտ Ուոտերհաու՝ Ջեյմսի քույրը։
Տիկին Խեմինգ՝ Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ 20 բնակարանի բնակիչ։
Ջոշուա Բլենդ՝ շինարար, Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ 61 տան բնակիչ։
Վալերի Բլենդ՝ Ջոշույ Բլենդի կինը և տիկին Մարտինդեյլի քույրը։
Տիկին Ռեզմի՝ Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ 62 տան բնակիչ։
Բիլ Ռեզմի՝ տիկին Ռեզմիի կրտսեր որդին։
Թեդ Ռեզմի՝ տիկին Ռեզմիի կրտսեր որդին։
Անգուս Մակնոուտոն՝ հանգստի անցած պրոֆեսոր, Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ 63 տան բնակիչ։
Գրետել Մակնոուտոն՝ Անգուսի կինը։
Ջարալդին Բրաուն՝ երիտասարդ կին, ով ապորում է Կիսալուսին Ուիլբրեխեմ 19-ի հարևան տանը։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Վեպի առանձնահատկությունն այն է, որ դա, հավանական է, Ագաթա Քրիստիի միակ աշխատությունն է, որտեղ մինչև հանգուցալուծումն այնդպես էլ պարզ չի դառնում մահացածի ինքնությունը, ինչի հետևանքով էլ քննությունը չի կարողանում որոշակի հետևությունների գալ մահացածի ով լինելուց, ինչն էլ հիմնականում տեղի էր ունենում Քրիստիի բոլոր ստեղծագործություններում։
Վեպի անվանումը կապված էր հանցագործության տարօրինակ հանգամանքներից մեկի հետ․ սենյակի, որտեղ գտնվել էր դիակը, վեց ժամացույցներից չորսը իրական ժամանակից մեկ ժամ առաջ էին ցույց տալիս։


== Ծանոթագրություններ ==