Մարիա Կլյոնովա

Մարիա Վասիլևնա Կլյոնովա (հուլիսի 31 (օգոստոսի 12), 1898, Իրկուտսկ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 6, 1976(1976-08-06), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս երկրաբան, երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտոր, ԽՍՀՄ-ում ծովային երկրաբանության հիմնադիրներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Վասիլևնա Կլյոնովան ծնվել է 1898 թվականի օգոստոսի 12-ին (ըստ հուլյան օրացույցի հուլիսի 31-ին) Իրկուտսկում բանվորի` Վասիլի Դմիտրիեվիչի և Ռաիսա Նաումովնայի ընտանիքում։
1925 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Օվկիանոսագիտության ինստիտուտում որպես ավագ գիտաշխատող։
1937 թվականին նրան շնորհեցին պրոֆեսորի կոչում ծովային երկրաբանության բնագավառում և 1937 թվականի մայիսի 11-ի ատեստացիոն հանձնաժողովի որոշմամբ առանց դիսերտացիայի պաշտպանության նրան շնորհվեց երկրաբանա-հանքաբանական գիտությունների դոկտորի կոչում։ Իր հետազոտությունների արդյունքում նա մշակեց ծովերի հատակի քարտեզների կազմման մեթոդիկան։ Այս մեթոդիկայով և Մ.Վ. Կլյոնովայի ղեկավարությամբ կազմվել են 150 հատակային քարտեզներ Բարենցի, Սպիտակ, Կասպից և այլ ծովերի համար։
Հայրենական մեծ պատերազմի ընթացքում աշխատել է Պետական հիդրոլոգիական ինստիտուտում որպես երկրաբանության բաժանմունքի ղեկավար։ Մ.Վ. Կլյոնովայի ղեկավարությամբ կազմվել են մոտ 200 հատուկ քարտեզներ և ատլասներ ռազմածովային նավատորմի համար։ Նա բազմիցս գնացել է Հյուսիսային և Սևծովյան նավատորմեր, որտեղ աշխատել է ձեռնարկների կազմման վրա, դասախոսություններ է կարդացել ջրասուզորդների համար։
Մ.Վ. Կլյոնովան մասնակցել է ԽՍՀՄ ԳԱ բազմաթիվ ծովային արշավախմբերի. Կասպից ծով, Արկտիկա, Նոր երկիր, Շպիցբերգեն, Ֆրանց-Իոսիֆի երկիր, մասնակցություն է ունեցել նաև Առաջին սովետական անտարկտիկական արշավախմբին։ Նա անց է կացրել նստվածքային ապարների հետազոտություն գետերում, ծովերում և օվկիանոսներում և համարվում է ռուսական ծովային երկրաբանության հիմնադիրը։
1948 թվականին Մ.Վ. Կլյոնովան հրատարակել է ծովային երկրաբանության առաջին ուսումնական ձեռնարկը։
Մ.Վ. Կլյոնովան 4 օր անց է կացրել հոսընթացով շարժվող սառույցների վրա, նա առաջին կինն էր հոսընթացով շարժվող «Հյուսիսային բևեռ-4» կայանի վրա։
1960 թվականին լույս է տեսել Բարենցի ծովի երկրաբանության վերաբերյալ մենագրությունը, իսկ 1975 թվականին` Ատլանտյան օվկիանոսի երկրաբանության վերաբերյալ մենագրությունը։
Մարիա Վասիլևնա Կլյոնովան մահացել է 1976 թվականի օգոստոսի 6-ին Մոսկվայում։


== Ընտանիք ==
Քույր — Ե.Վ. Կլյոնովա, բժիշկ։
Ամուսին — Լ.Վ. Պուստովալով (1902—1970), հանքաբան։


== Պարգևներ ==
1943 — Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան ծովի հատակների ուսումնասիրության և «ծովի երկրաբանություն» գիտական ճյուղի ստեղծման համար։
1951 — Լենինի շքանշան
1962 — Ի.Մ. Գուբկինի անվան մրցանակ որպես «Կասպից ծովի ստորջրյա թեքության երկրաբանական կազմությունը» մենագրության առաջատար հեղինակ (Վ.Ֆ. Սոլովյովի և Ն.Ս. Սկորնյակովայի համահեղինակությամբ)
1969 — ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործչի կոչում
1975 — «Պատվո նշան» շքանշան


== Անդամակցություն կազմակերպություններում ==
1941 թվականից — Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն
Բնապահպանների մոսկովյան ընկերություն


== Հիշատակ ==
Նրա հիշատակին են կոչվել.

Կլյոնովայի հովիտը (Klenova valley) — օվկիանոսային իջվածք Գրենլանդիայի հյուսիսում` հայտնաբերված Հյուսիսային նավատորմի հիդրոգրաֆիական արշավախմբի կողմից 1981-1983 թվականներին։ Կոորդինատներ. 85°19′ հս․ լ. 45°50′ ամ. ե.;
Կլյոնովայի լեռ (Klenova seamount) — Ստորջրյա լեռ Բրազիլական Սալվադոր քաղաքից 450 կմ արևելք։ Կոորդինատներ. 13°01′ հվ. լ. 34°15′ ամ. ե.;
Կլյոնովայի խառնարան (Klenova crater) — խառնարան Վեներա մոլորակի վրա;
«Պրոֆեսոր Կլյոնովայի» ուսունաարտադրական նավ (Մուրմանսկ) — պատրաստված ԳԴՀ-ում 1979 թվականին, շահագործվել է մինչև 2004 թվականը, ապամոնտաժվել է Հնդկաստանում.


== Մատենագրություն ==
Մ.Վ. Կլյոնովան հրատարակել է ավելի քան 250 գիտական աշխատանքներ, որոնցից հիմնականներն են.

Клёнова М. В. Геология моря как пограничная область между геологией и океанографией: Тезисы доклада // Международный геологический конгресс. 17 сессия. СССР. 1937: Труды. Т. 5. М.: ГНТИ нефтяной и горно-топливной литературы, 1940. С. 485-486.
Клёнова М. В. Геология моря. М.: Учпедгиз, 1948. 495 с.
Клёнова М. В. Редактор и статьи: Интеграция данных механического анализа. К вопросу о характере и значении мелкой фракции осадков // Работы по геологии моря. М.; Л.: Гидрометеоиздат, 1948. (Труды Государственного океанографического института и Главного управления гидрометеорологической службы; Вып. 5 (17)). 154 с.
Клёнова М. В., Соловьев В. Ф., Арутюнова Н. М. и др. Современные осадки Каспийского моря. М.: Изд-во АН СССР, 1956. 303 с.
Клёнова М. В. 海洋底质图; Грунтовые карты(չաշխատող հղում) // Oceanologia et Limnologia Sinica. 1958. T. 1. № 1. P. 243-254.
Клёнова М. В. Геология Баренцова моря. М.: Изд-во АН СССР, 1960. 367 с.
Клёнова М. В., Соловьев В. Ф., Алексина И. А. и др. Геологическое строение подводного склона Каспийского моря. М.: Изд-во АН СССР, 1962. 638 с.
Клёнова М. В. Осадки Арктического бассейна по материалам дрейфа л/п "Г. Седов". М.: Изд-во Акад. наук СССР, 1962. 105 с.
Клёнова М. В., Лавров В. М. Геология Атлантического океана. М.: Наука, 1975. 458 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Клёнова Мария Васильевна — Կենսագրություն Ձկնային տնտեսության և օվկիանոսագիտության համառուսաստանյան գիտահետազոտական ինստիտուտի կայքում։
Кленова М. В. — Փաստաթղթեր Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայում։
Кленова М. В. — Փաստաթղթեր և կենսագրություն։