armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Դոֆամին

Դոֆամին (դոպամին, 3,4-դիհիդրօքսիֆենեթիլամին), սիմպաթոադրենալային համակարգի հորմոն, միջնորդանյութ (մեդիատոր)։ 
Դոֆամինի նկատմամբ կան հինգ տեսակի ընկալիչներ (D1—D5)։ Փոքր չափաքանակներով դոֆամինը կարող է դրդել նաև α- և β-ադրենաընկալիչներին։ Վերջիններիս վրա դոֆամինի ազդեցությունն ավելի շատ կրում է միջնորդավորված, անուղղակի բնույթ, քանի որ այն նպաստում է նախասինապսային պահեստներից նորադրենալինի արտազատմանը։


== Սինթեզը ==
ԿՆՀ-ում գտնվող բոլոր բջիջներից մոտավորապես 400000-ն են սինթեզում դոֆամին։ Հայտնի են դոֆամինային մի քանի կորիզներ՝ կամարաձև (nucleus arcuatum), սև նյութի դոֆամինային նեյրոներ։ Արտաբրգային համակարգում դոֆամինը, որպես նեյրոմիջնորդանյութ բարձրացնում է շարժողական ակտիվությունը, վերացնում շարժողական արգելակումը և թուլացնում մկանների գերլարվածությունը։ 
Ենթատեսաթմբում և մակուղեղում դոֆամինն արգելակում է մի շարք հորմոնների հյութազատումը։ Այն իրականացվում է դոֆամինի տարբեր խտաստիճաններով, որն էլ պայմանավորում է կարգավորման բարձր յուրահատկությունը։ Դոֆամինի արգելակող ազդեցությունն առավելապես արտահայտվում է պրոլակտինի, համեմատաբար թույլ՝ սոմատոլիբերինի և սոմատոստատինի, առավել թույլ՝ կորտիկոլիբերինի, ադենոկորտիկոտրոպ հորմոնի, և ամենաթույլը՝ թիրեոլիբերինի և թիրեոտրոպ հորմոնի նկատմամբ։


== Հայտնաբերումը ==
Առաջին անգամ սինթեզվել է 1910 թվականին Ջորջ Բարգերի և Ջեյմս Էվենսի կողմից Լոնդոնի լաբորատորիաներից մեկում։ Այն կոչվեդ դոֆանին (դոպամին), քանի որ մոնոամին էր, որի նախանյութը (պրեկուրսոր) Բերգեր-Էվենսի սինթեզում 3,4-դիհիդրոօքսիֆենիլալանինն է։ Որպես միջնորդանյութ դոֆաինի նշանակությունը առաջին անգամ հայտնաբերվել է 1958 թվականին Արվիդ Կառլսոնի և Նիլս-Ակե-Հիլլարփի կողմից Շվեդիայում։ 2000 թվականին Կառլսոնը արժանացավ Նոբելյան մրցանակի բժշկության ոլորտում։


== Նշանակությունը ==
Դոֆամինը բարձրացնում է արյունատար անոթների ծայրամասային դիմադրությունը, սակայն ավելի թույլ, քան նորադրենալինը, մեծացնում է զարկերակային արյան ճնշումը, խթանում սրտի կծկման ուժն ու հաճախությունը, մեծացնում սրտի սիստոլային ծավալը։ Երիկամներում առկա դոֆամինային ընկալիչների միջոցով այս հորմոնը մեծացնում է երիկամային արյունահոսքը և պատիճային քամումը, սակայն մեծ քանակներով դոֆամինը երիկամների վրա թողնում է հակառակ ազդեցություն։ Դոֆամինն ընկճում է ալդոստերոնի և ռենինի հյութազատությունը, սակայն խթանում է երիկամների կողմից պրոստագլանդինների հյութազատությունը։ Այս հորմոնն ընկճում է մարսողական ուղու շարժողական ակտիվությունը, իսկ կենտրոնական նյարդային համակարգում դրդում է փսխման քիմիաընկալիչներին։ 
Արյունաուղեղային պատնեշով դոֆամինը շատ քիչ է թափանցում։ 
Շոկի, վնասվածքների, այրվածքների, արյունահոսությունների, սթրեսի, ցավի, վտանգի և վախի ժամանակ արյան մեջ կտրուկ ավելանում է դոֆամինի քանակը։ 
Դոֆամինի քանակն ավելանում է նաև երիկամների արյան շրջանառության վատթարացման, արյան մեջ նատրիումի իոնների, անգիոթենզինի և ալդոստերոնի ավելացման դեպքում։
Գլխուղեղում դոֆամինէրգիական նեյրոնների ախտահարմամբ առաջանում է Պարկինսոնի հիվանդությունը։
Դոֆամին հայտնաբերվել է նաև բույսերում։ Այս նյութով հարուստ է բանանը, ավոկադոն, լոլիկը, բրյուսելյան կաղամբը։


== Արտաքին հղումներ ==
Допамин (Dopamine): инструкция, применение и формула
Dopamine
Dopamine


== Ծանոթագրություններ ==
Շառաչող օձեր

Շառաչող օձեր, անգլ.՝ Crotalidae, բոժոժավոր օձեր, փոսիկագլխավորներ, թունավոր օձերի ընտանիք։


== Ընտանիքի նկարագրություն ==
Աչքերի և քթանցքերի միջև ունեն 1 զույգ դիմային փոսիկներ (այստեղից՝ փոսիկագլխավորներ անվանումը), որոնք հատուկ ջերմազգայական օրգաններ են և դրանց միջոցով զգում են օդի ջերմաստիճանի նույնիսկ աննշան տատանումները (մոտ 0․1 °C)։ Գիշերը շառաչող օձերը իրենց որսին (մանր կաթնասուններ և թռչուններ) փնտրում են այդ օրգանի միջոցով։ Ամերիկյան Sistrurus և Crotalus սեռերի շառաչող օձերի պոչի ծայրին կան ձևափոխված եղջերացած թեփուկներից կազմված գոյացություններ բոժոժներ, որոնք պոչի արագ տատանման հետևանքով իրար քսվելով յուրահատուկ ձայն են արձակում (այստեղից՝ մյուս անվանումը)։ Շառաչող օձերի հիմնականում ցամաքային կենսաձև են վարում, կան ծառաբնակ և ճահճաբնակ ձևեր։ Ակտիվ են գիշերը և մթնշաղին։ Բազմանում են գլխավորապես ձվակենդանածնությամբ։ Հայտնի է շառաչող օձերի 120 տեսակ (6 սեռ), տարածված Ամերիկայում և Ասիայում։ Շառաչող օձերի խայթոցը մահացու է մանր կենդանիների և շատ վտանգավոր խոշոր կենդանիների ու մարդու համար։
(2355) Նեյ Մոնգոլ

(2355) Նեյ Մոնգոլ (անգլ.՝ Nei Monggol), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,019389 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6656 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3732 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1916,36 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,187856 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2355) Նեյ Մոնգոլ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գրիվնա

Գրիվնան (ուկրաիներեն՝ гривня, IPA։ /ˈɦrɪu̯nʲɑ/), Ուկրաինայի պետական տարադրամն է։ Հնում գրիվնան եղել է Կիևյան Ռուսիայի պետական դրամը։
Գրիվնան բաժանված է 100 կոպեկի (ուկրաիներեն՝ копiйка)։ Տարադրամի կոդը ISO 4217  - UAH-ն է, իսկ թվային կոդը՝ 980։ Գործածվում է 1992 թ-ից սկսած։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրինիչկի (ավան, Ամվրոսիևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրինիչկիԿրինիչկի (ուկրաիներեն՝ Кринички), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ամվրոսիևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրինիչկի ավանում բնակվում էր 26 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Շնիստ

Շնիստ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում` տափարակ լեռնալանջի վրա։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 45 տուն հայ բնակիչ։ Բնակիչները աչքի են ընկել իրենց քաջությամբ և աշխատասիրությամբ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շարժում (ֆիզիկա)

Մեխանիկական շարժում, մարմնի դիրքի փոփոխությունը տարածության մեջ ժամանակի ընթացքում։ Շարժումը հիմնականում նկարագրվում է տեղափոխության վեկտորի, ճանապարհի, արագության, արագացման և ժամանակի միջոցով։ Մարմնի դիրքը հարաբերական է և կարող է որոշվել միայն այլ մարմինների նկատմամբ, ուստի օգտվում ենք հաշվարկի մարմնից։ Վերջինս այն մարմինն է, որի նկատմամբ որոշում են այլ մարմինների դիրքը։ Տարածության մեջ մարմնի դիրքը որոշելու համար հաշվարկի մարմնին կապում են կոորդինատային համակարգ։ Շարժումը նկարագրելու համար, բացի հաշվարկի մարմին և կոորդինատական համակարգ ընտրելուց, պետք է ունենալ նաև ժամանակ չափելու մեթոդ։ Ժամանակը քանակական առումով ժամացույցի ցուցմունք է։ Քանի որ բացարձակ հաշվարկման համակարգ գոյություն չունի, ապա հնարավոր չէ սահմանել «բացարձակ շարժում»։ Այսպիսով կարելի է համարել, որ տիեզերքում ամեն ինչ շարժման մեջ է։
Եթե մարմնի դիրքը չի փոփոխվում տվյալ հաշվարկման համակարգում, ասում են, որ մարմինն անշարժ է կամ գտնվում է դադարի վիճակում։ Ըստ Նյուտոնի առաջին օրենքի՝ մարմնի շարժումը մնում է անփոփոխ, քանի դեռ նրա վրա ուժ չի ազդել։ Մարմնի շարժումը չափելու համար կիրառվող մեծությունը իմպուլսն է։ Մարմնի իմպուլսն անմիջականորեն կապված է նրա զանգված զանգվածի և արագության հետ, իսկ մեկուսացված համակարգի (որի վրա արտաքին ուժեր չեն ազդում) իմպուլսը ժամանակի ընթացքում չի փոխվում, ինչպես նկարագրվում է իմպուլսի պահպանման օրենքով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆեյնմանի դասախոսությունը շարժման մասին
Մ.թ.ա. 591


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Հմայակ Մեհրաբյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մեհրաբյան (այլ կիրառումներ)Հմայակ Բեյբութի Մեհրաբյան, (հուլիսի 2, 1901, գ․ Վերին Աղդան (այժմ՝ Գանձաքար, Տավուշի մարզում) — հուլիսի 2, 1942, Սևաստոպոլ), խորհրդային բանակի գնդապետ (1940), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
Մասնակցություն է ունեցել ռուսական 11-րդ կարմիր բանակի կողմից Հայաստանի ռազմակալմանը և երկրում խորհրդային ռեժիմ մտցնելուն։ 1923 թվականին ավարտել է Հայկական դիվիզիային կից ռազմաքաղաքական դպրոցը։ 1923-1927 թվականներին եղել է քաղղեկ նույն դիվիզիայի զորամասերում, Ա․ Մյասնիկյանի անվան ռազմական դպրոցում։ 1929 թվականին ավարտել է Անդրկովկասյան հետևակային դպրոցը, 1939 թվականին Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ Ծառայել է Պրիվոլժիեի, Սիբիրի ռազմական օկրուգներում, մասնակցել Խալխին Գոլի կռիվներին (1939), խորհրդա-ֆիննական պատերազմին («Ձմեռային պատերազմ», 1939-1940)։ 1941-1945 թվականների «Հայրենական մեծ պատերազմի» սկզբին եղել է Բելառուսիայում (69-րդ հրաձգային կորպուսի շտաբի պետի տեղակալ), այնուհետև Մերձծովյան բանակի կազմում մասնակցել է Օդեսայի և Սևաստոպոլի պաշտպանությանը (1941-1942 թթ.), եղել Սևաստոպոլի պաշտպանության շրջանի բանակային մատակարարման պետ։ Զոհվել է Սևաստոպոլի պաշտպանության ժամանակ։
Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, «Հայրենական պատերազմի» 1-ին աստիճանի (ետմահու) շքանշաններով։
Մեհրաբյանի անունով է կոչվում Գանձաքարի միջնակարգ դպրոցը։


== Գրականություն ==
Ղազարյան Ա., Պատերազմ, մարդիկ, ճակատագրեր, գիրք 1, Երևան, 1979։
.gu

.gu, Գուամի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .gu whois տեղեկություն
Քնքշություն

Քնքշություն, կապվածության ձև, որը տարբերվում է զգայունությամբ և բարեհամբույր վերաբերմունքով մեկ այլ մարդու նկատմամբ՝ պայմանավորված նրա հանդեպ սիրով։ Քնքշությունն արտահայտվում է հատուկ ժեստերում՝ մեղմությունում, նրբանկատությունում, քնքշության առարկայի կարիքների նկատմամբ ուշադրությունում, առանձնահատուկ հայացքում, ձայնում, հարգանքում։ Քնքշությունը թույլ է տալիս ստեղծել ընկերականից սիրայինի անցումային հարաբերություններ։ Պետք է նշել, որ քնքշությունը պարտադիր չէ, որ համընկնի սեռական ցանկությունների հետ, բայց ընտանեկան հարաբերություններում կարող է լինել առանցքային տարր։


== Քնքշությունը մշակույթում ==
1997 թվականին Ժերալդ Պաժեն Ավինյոնում ստեղծել է Քնքշության փառատոն։ Մի քանի տարվա ընթացքում նա միավորել է արվեստի խոշորագույն մասնագետներին՝ նպատակ ունենալով ցույց տալ քնքշության կարևորությունը կյանքում։ Ժուլիետ Բինոշը առանցքային մասնակիցներից էր։ Որպես այլընտրանք Զիգմունդ Ֆրոյդի աշխատանքների որոշ մեկնությունների՝ շատ հոգեբույժներ և հոգեթերապևտներ կոչ են արել մարդկային հարաբերությունները լավացնելու նպատակով մարդկանց միջև ավելի մեծ քնքշություն ցուցաբերել։
Միևնույն ժամանակ «Մշակույթը շարժման մեջ» ամենամսյա փիլիսոփայական ամսագիրը փառատոնին հայտարարել է «Քնքշությունը քաղաքակրթության մեջ» անվամբ մեծ հավաքածուի հրապարակման մասին։
Ներկայումս Քնքշության փառատոնը վերափոխվել է Մարդասիրության և խղճի օրերի, որոնք ամեն տարի նոյեմբերի առաջին արձակուրդների ժամանակ անցկացվում են Պերրոս-Գիրեկ պալատում։


== Քնքշությունը կրոնում ==


=== Բուդդայականություն ===
Չոգյամ Տրունգպան իր «Շամբալա, մարտիկի սրբազան ուղին» գրքում քնքշությունը կապել է քաջության հետ․

Ճշմարիտ քաջությունը քնքշության արդյունք է։ Քաջությունը հայտնվում է, երբ մենք թույլ ենք տալիս աշխարհին դիպչել մեր գեղեցիկ և մերկ սրտին։ Մենք պատրաստ ենք բացվելու առանց դիմադրության, առանց երկչոտության և նայում ենք աշխարհին։ Մենք պատրաստ ենք կիսել մեր սիրտը մեկ ուրիշի հետ։


== Տես նաև ==
Ընկերություն
Ռոմանտիկություն
Ռոմանտիկ սեր
Ազատ սեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Collectif, sous la direction de Gérald Pagès, Le Grand livre de la Tendresse, Albin Michel, collection Clés, 2002, 348 p. (ISBN 2-226-13359-3) Avec les participations de Boris Cyrulnik, Marie de Hennezel, Dr Gérard Leleu, Jean-pierre Relier, Stan Rougier, Dr Michèle Salamagne, Jacques Salomé, Paule Salomon, Christiane Singer.
Marcel Loyau, Pierre Leroyn, L’estime et la tendresse, Albin Michel, coll. Histoire, 2000, 496 p. (ISBN 9782226100313)
Jacques Salomé. Un océan de tendresse, Dervy, 2002, (ISBN 9782844541833)
Apprivoiser la tendresse, Jouvence, coll. Eau de jouvence, 1990, 207 p. (ISBN 2883530025)
Գայմաս

Գայմաս, գետակ Ճորոխ գետի ավազանում։ Անցնելով համանուն գյուղով, ձախից միանում է Բարղուզ վտակին։


== Ծանոթագրություններ ==
Պարզ նյութ

Պարզ նյութ, պարզ մարմին, մեկ քիմիական տարրից բաղկացած համասեռ նյութ։ Ազատ վիճակում գտնվող, քիմիական միացություն չառաջացրած տարրի գոյության ձևն է։ Սովորական պայմաններում պարզ նյութը առաջացնող քիմիական տարրի ատոմները (բացառությամբ իներտ գազերի) միացած են իրար չբևեռացած կովալենտային կամ մետաղական կապերով և առաջացնում են մոլեկուլներ (Օ2, Օ3, Cl2 և այլն) կամ բյուրեղներ (ալմաստ, գրաֆիտ, երկաթ և այլն)։ Շատ բարձր ջերմաստիճաններում քիմիական կապերը խզվում են՝ պարզ նյութը գտնվում է ատոմական վիճակում։ Քիմիական ռեակցիաների հետևանքով, ի տարբերություն քիմիական տարրի, պարզ նյութը չի պահպանվում։ Միևնույն տարրը կարող է առաջացնել մի քանի պարզ նյութ։ Հայտնի 118 տարրերն առաջացնում են ավելի քան 500 պարզ նյութ։ Ամեն մի պարզ նյութ որոշակի քիմիական տարր է։ պարզ նյութը և այն առաջացնող տարրը մեծ մասամբ ունեն միևնույն անվանումը։ Տարբեր անվանումներ ունեն միայն միևնույն տարրի առաջացրած տարբեր պարզ նյութերը․ օրինակ՝ քիմիական տարր թթվածինն առաջացնում է թթվածին (Օ2) և օզոն (Օ3) պարզ նյութերը, ածխածինն առաջացնում է ալմաստ, գրաֆիտ և այլն։
Ձավատարելլո

Ձավատարելլո (իտալերեն՝ Zavattarello), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 1085 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտությունը կազմում է 38 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 28 կմ2 տարածք։ Հեռախոսային կոդ՝ 0383։ Փոստային ինդեքս՝ 27059։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճ


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0383 589132 — 0383 589746
Էլեկտրոնային հասցեն՝ zavattarello@libero.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.zavattarello.org/


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտա Քրիստինա ի Բիսոնե

Սանտա Քրիստինա ի Բիսոնե (իտալերեն՝ Santa Cristina e Bissone), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1853 մարդ։ Խտությունը կազմում է 84 մարդ/կմ²։ Տարածքը 22 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0382։


== Ծանոթագրություններ ==
Ազգային պատմական պարկ (Չակո)

Չակո ազգային պատմական պարկ (անգլ.՝ Chaco Culture National Historical Park), ազգային պարկ, որը գտնվում է 137.5 քկմ տարածքի վրա և հաշվի է առնվում, որպես Հյուսիսային Ամերիկայի ամենակարևոր վայրերից մեկը, ըստ հնագետների կարծիքի։
Գտնվում է Նյու Մեքսիկո նահանգի հյուսիս-արևմուտքում՝ Ալբուկերկե և Ֆարմինգտոն քաղաքների միջև, Չակո ձորում։


== Պատմություն ==
Մարդիկ, որոնք բնակեցնում էին այդ հողերը, ստեղծել են հսկայական ձեռագործ կառույցներ՝ ամբողջ շրջանի պատմության ընթացքում, մինչև 1800 թվականը։
Չակոն իրենից ներկայացնում է հնագույն պուէբլոների մշակույթի ծաղկման կենտրոնը։ Չնայած, որ տեղանքը անապատային էր, ձորի շրջանում կյանքը եռում էր։ Տեղի բնակիչները կառուցում էին հսկա աշտարակներ, որոնց շրջակայքում առաջանում էին ոչ մեծ բնակավայրեր։
Նման կառուցման համակարգը դարձավ ամբողջ շրջանի առանձնացված գիծ։ Տեղի կառույցների ճարտարապետական հիմնական էլեմենտներից են քարե պատերը, քարե հիմքերը և արված քարերով երեսապատումները։
Դա թույլ տվեց կառուցել 4 և ավելի հարկանի շենքեր, ինչը բնորոշ չէր տվյալ ժամանակաշրջանի համար։
Չակո ձորի հետազոտող կենտրոնը 1980 թվականի սկզբին կատարեց շատ փորձարկումներ, այդ թվում աէրոֆորոնկարահանումներ, հողի կազմի անալիզ։ Ստացված տեղեկությունները ցույց տվեցին, որ 6 մ լայնքով ճանապարհներ, իրենցից ներկայացնում են, անկախ տեղանքի մակերևույթից, բացառապես ուղիղ գծեր։
Նման ճանապարհների գծային կառուցվածքը հիշեցնում է Անգլիայում և Պերուում գտնվող Նասկա անապատի հանելուկային գծերը։ Հավանաբար, նման կառույցների հոգևոր նշանակությունը ավելի մեծ է, քան տրանսպորտայինը։ Ամենավիճարկելի վարկածներից այն է, որ նման գծերով նշվել են «ֆիզիկական պատյանից դուրս ուղևորությունների» ուղիները, որոնք կատարվել են շամանների կողմից։ Այս գաղափարի հիմնական փաստը այն է, որ Նասկա անապատում մի քանի նման գծեր տանում են դեպի ոչ մեծ տաճարների, որտեղ էլ կատարվում էին շամանական ծիսակարգերը։
Չակո ձորը 1907 թվականին համարվում է ազգային հուշարձան, իսկ 1980 թվականից այն ստացել է ազգային զբոսայգու կարգավիճակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт (անգլ.)
Национальный парк Чако (ռուս.)
Էնգլեմա

Էնգլեմա (էստ․՝ Änglema), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Պադիսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ավտոգազալիցքավորման ճնշակայան

Ավտոգազալիցքավորման ճնշակայանը (ԱԳԼՃԿ) լիցքավորում է ավտոմեքենաներ և այլ տիպի տրանսպորտային միջոցներ, որոնց շարժիչները ի սկզբանե նախատեսված են կամ ձևափոխվել են բնական գազով աշխատելու համար։
Որպես կանոն գազը լցակայան է հասցվում խողովակաշարի միջոցով, այնուհետև գազի ճնշումը բարձրացվում է մինչև ~20 ՄՊա (200 ատմոսֆեր(մթնոլորտ)) և այդ ճնշման տակ լցվում տրանսպորտային միջոցի բալոնների մեջ։
Հարություն Գրիգորյան

Հարություն Վարդազարի Գրիգորյան (1853, Ղուլալի, Հայաստան - 1915, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն), հայ բանաստեղծ։
Գրիգոր և Կարապետ Գրիգորյանների եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Ապրել է Գանձակում, Թիֆլիսում, Կախեթի մարզում։ Տիրապետել է 5 լեզվի։ 1910 թ.-ին լույս է ընծայել «Վարինկիս ջեբա» բանաստեղծությունների ժողովածուն՝ վրացերեն, Վերելի ստորագրությամբ։ Ջերմ բարեկամական կապեր է ունեցել Թիֆլիսում ստեղծագործող հայ գրողների՝ Հովհաննես Թումանյանի, Ղազարոս Աղայանի, Ծերենցի, Գաբրիել Սունդուկյանի, գեղանկարիչ Գևորգ Բաշինջաղյանի հետ։ Վախճանվել է 1915 թվականին, Թիֆլիսում։
Տրոիցկայա Սլոբոդա (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)

Տրոիցկայա Սլոբոդա (ռուս.՝ Троицкая слобода), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 210 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մայիս Ռաֆայելյան

Մայիս Գևորգի Ռաֆայելյան (հուլիսի 15, 1939(1939-07-15), Մեծավան, Կալինինոյի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 1, 2021(2021-07-01), Երևան, Հայաստան), հայ ռեժիսոր, արվեստի վաստակավոր գործիչ ( 1983), պրոֆեսոր (1993)։


== Կենսագրություն ==
Մայիս Ռաֆայելյանը ծնվել է 1939 թվականի հուլիսի 15-ին Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Շահնազար գյուղում՝ այժմ Լոռու մարզի Մեծավան գյուղ։ 1964 թվականին  ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը, Վարդան Աճեմյանի կուրսը։ 1971 թվականից՝ դասավանդել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում։ 1964-1971 թվականներին եղել է Կիրովականի դրամատիկական թատրոնի,
1973-1977 թվականներին՝ Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի, 1971-1973 թվականներին՝ Արտաշատի պետական թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։
1978-1979 թվականներին  Արտաշատի պետական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։
Մահացել է Երևանում 2021 թվականի հուլիսի 1-ին։


== Բեմադրություններ ==
«Մի բուռ մանրուք», Պիտեր Մյուլլեր
«Բոռ» , Վոյնիչ,
«Մեծապատիվ մուրացկաններ», Հակոբ Պարոնյան,
«Սատանայի աշակերտը», Բեռնարդ Շոու
«Սեր և խարդավանք», Շիլլեր Յոհան
«Պատվի համար», «Քաոս» Ալեքսանդր Շիրվանզադեև այլն։Մի շարք բեմադրությունների հեղինակ է՝

«Սասնա ծռեր»,
«Խաչագողի հիշատակարանը» (ըստ Րաֆֆու) և այլն։


== Գրականություն ==
Մայիս Ռաֆայելյան, Երևան, 1993։


== Ծանոթագրություններ ==
Չեզարե Սպելլանցոն

Չեզարե Սպելլանցոն (իտալերեն՝ Cesare Spellanzon, 1884, Վենետիկ, Իտալիա - 1957, Միլան, Իտալիա), իտալացի պատմաբան, լրագրող։ Հիմնական աշխատություններն են «Կառլ Ալբերտի իրական գաղտնիքը» (1953 թ.) ու «Ռիսորջիմենտոյի և Իտալիայի միավորման պատմությունը» (հ. 1—5, 1933-1950 թթ.)։ Երկրորդ աշխատության մեջ Սպելլանցոն, դեմոկրատական դիրքերից, փաստական հարուստ նյութի հիման վրա, հանգամանորեն շարադրել է Ռիսորջիմենտոյի պատմությունը՝ սկզբնավորումից (XVIII-րդ դար) մինչև 1848 թվականի հեղափոխության իրադարձությունները։ Այս երկը Ռիսորջիմենտոյի պատմության վերաբերյալ առավել ընդհանրացնող և հիմնավոր աշխատություններից է։ 
Իտալիայում ֆաշիստական վարչակարգի տապալումից հետո Սպելլանցոնը վերսկսել է լրագրողի իր գործունեությունը, աշխատակցել է «Կոռյերե դելլա սեռա» («Corriere della Sera») և այլ թերթերի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լը Նուվիոն ան Տիերաշ

Լը Նուվիոն ան Տիերաշ (ֆր.՝ Le Nouvion-en-Thiérache), համայնք Ֆրանսիայի հյուսիսում՝  Պիկարդիա մարզի Էնա գավառի Գիզը կանտոնի Վերվեն շրջանում։ Համայնքը գտնվում է Լան քաղաքից 57 կմ դեպի հյուսիս և Վալենսիեն քաղաքից 47 կմ դեպի հարավ-արևելք։
Քաղաքի բնակչությունը 2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 2 807 մարդ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սեն Դենի եկեղեցին


== Տնտեսություն ==
Զբաղված բնակչության կառուցվածքը.

գյուղատնտեսություն - 2,4 %
արդյունաբերություն - 29,4 %
շինարարություն - 2,8 %
առևտուր, տրասպորտ և ծառայությունների ոլորտ - 37,2 %
պետական և տեղական ինքնակառավարման ծառայություններ - 28,2 %Անաշխատունակների մակարդակը 2011 թվականին կազմել է 19,3 % (ամբողջ Ֆրանսիայում՝ 12,8 %, Էնա գավառում՝ 15,9 %)։
1 մարդու տարեկան եկամուտը 2011 թվականին կազմել է 17 335 եվրո (ամբողջ Ֆրանսիայում՝ 25 140, Էնա գավառում՝ 21 148)։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվի դինամիկա


== Անվանի տեղացիներ ==
Էռնեստ Լավիս (1842-1922), պատմաբան
Հենրիկ Օռլեանցի, Փարիզի կոմս (1908-1999)


== Պատկերասրահ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Համայնքի ազգային համալսարանի վիճակագրությունը
Մունիցիպալիտետի ընտրությունների արդյունքները 2014 թվականին
Կյոզնե

Կյոզնե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր
Նովայա Սերպուխովկա

Նովայա Սերպուխովկա (ուկրաիներեն՝ Нова Серпухівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1730 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովայա Սերպուխովկա գյուղում բնակվում էր 48 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,128 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կենտավրոսի գամմա

Կենտավրոսի գամմա (անգլ.՝ Gamma Centauri, կրճատ՝ γ Կեն, γ Կենտավրոսի), աստղ հարավային Կենտավրոս համաստեղությունում։ Կրում է նաև Մուլիֆան անվանումը, որը չպետք է շփոթել Մեծ Շուն համաստեղության Մուլիֆեն աստղի հետ․ երկու աստղանունն էլ ծագել են արաբերեն ընդհանուր արմատից։
Կրկնակի աստղ է, որը գտնվում է Երկրից մոտավորապես 130 լուսային տարի կամ 40 պարսեկ հեռավորության վրա։ Աստղազույգի միացյալ տեսանելի աստղային մեծությունը +2.17 է, իսկ առանձին-առանձին նրանք երրորդ ուժգնության աստղեր են։ Պատկանում է A1IV+ սպեկտրային դասակարգմանը, որտեղ A-տիպի ենթահսկա աստղերը գտնվում են հսկա աստղ դառնալու գործընթացում։ Առանձին-առանձին նրանք ունեն A0III սպեկտրային դասակարգում, որը նշանակում է, որ նրանք արդեն դարձել են հսկա աստղեր։
2000 թվականին աստղազույգն ունեցել է 1.217 արքվայրկյան անկյունային բաժանում, որի դիրքային անկյունը կազմել է 351.9°։ Աստղերի դիրքն ուսումնասիրվել է 1897 թվականից ի վեր, որի ընթացքում հաշվարկվել է 84.5 տարվա սիդերիկ պարբերությունն ու 0.93 արքվայրկյանի կիսահիմնական առանցքը։ Այս համակարգի հեռավորությունը հաշվի առնելով՝ դա համարժեք է 93 աստղագիտական միավոր գծային հեռավորության։ Կենտավրոսի գամմային հարաբերականորեն մոտ գտնվում է Կենտավրոսի թաու աստղը, որը գտնվում է 1․72 լուսային տարի կամ 0․53 պարսեկ հաշվարկված հեռավորության վրա։


== Ստուգաբանություն ==
Չինական աստղագիտության մեջ 庫樓 (Կու Լոու, որը նշանակում է «Եղջյուր») անվանումը վերաբերում է Կենտավրոսի գամմայից, Կենտավրոսի զետայից, Կենտավրոսի էտայից, Կենտավրոսի թետայից, Կենտավրոսի 2-ից, HD 117440-ից, Կենտավրոսի ξ1-ից, Կենտավրոսի թաուից, Կենտավրոսի D-ից ու Կենտավրոսի սիգմայից բաղկացած աստերիզմին։ Հետևաբար Կենտավրոսի գամմայի չինարեն անունը 庫樓七 (Կու Լոու քի, «Եղջյուրի յոթերորդ աստղ», անգլ.՝ the Seventh Star of Arsenal) է։
Կենտրոնական Ավստրալիայում բանկվող արանդա և լուրիջա աբորիգենների ցեղերն այս աստղից, Կենտավրոսի դելտայից (Մա Ուեյից), Իմայից ու Գակրուքսից բաղկացած քառանկյուն դասավորությունն անվանել են Iritjinga, «Արծիվ-բազե»։


== Ծանոթագրություններ ==
Լոզովոե (գյուղ, Վելիկոբուրլուկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼոզովոեԼոզովոե (ուկրաիներեն՝ Лозове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1699 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լոզովոե գյուղում բնակվում էր 57 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,436 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 130,73 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
.vn

.vn Վիետնամի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .vn whois տեղեկություն
Գավառի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 256 հուշարձան (42 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Ժովտնևիյ գյուղական խորհուրդ (Զոլոչևսկի շրջան)

Ժովտնևիյգյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Жовтнева сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժովտնևիյգյուղական խորհրդում բնակվում էր 1248 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 58.12 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21.47 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ջամե մզկիթ (Վարամին)

Ջամե մզկիթ կամ Ուրբաթօրյա մզկիթ (պարսկերեն՝  مسجد جامع ورامین), մզկիթ Իրանի Վարամին քաղաքի պատմական կենտրոնում։ Տեղակայված է շուրջ 40 կմ Թեհրանից արևելք։ Հանդիսանում է քաղաքի ամենահին կառույցներից մեկը։ Մզկիթի կառուցումը սկսվել է  Օլջայտու Խանի (կառավարել է 1304-1316 թվականներին) կառավարության օրոք և ավարտվել 1322 թվականին խանի ժառանգի՝ Աբու-Սաիդ Բահատուր Խանի օրոք։ Ուրբաթօրյա մզկիթը հայտնի է որպես մոնղոլական տիրապետության ժամանակաշրջանի կառույց։ Բաղկացած է շաբեստանից, սյունասրահից, ունի մեծ աղյուսե գմբեթ, շաբեստանին կից՝ մի կառույց ևս ու տասը փոքր կամարներ մի մեծ կամարի շուրջ։


== Մզկիթի ճարտարապետություն ==
Մզկիթի արևմտյան մասը լիովին քանդվել է, իսկ մնացած մասը՝ վերականգնվել է 2000-ականերին։ Նախկինում նրա վատ վիճակի մասին վկայում է ֆրանսիացի հնագետ Դելաֆոյը։ Ըստ նրա Վարամինի գյուղացիները վախենում էին այցելել, որովհետև այն կարող էր փլուզվել։ Բրիտանացի ճանափարհորդ Բայրոնի կողմից արված լուսանկարները (1934 թվական) նույնպես վկայում էին մզկիթի վատ վիճակի մասին։
Համալիրի հարավարևմտյան մասում գտնվում է աղոթարանը, որն ամբողջանում է գմբեթով։ Կառույցը քառանկյուն է, 10 х 10 մ, իսկ գմբեթի հիմքը՝ բազմանկյուն։ Աղոթարանում կա շքեղ զարդարված միհրաբ։ Շինությունը լուսավորվում է երկու կողմնային և յոթ գմբեթային պատուհաններով։ Հաշվի առնելով կլիմայական պայմանները ողջ տարվա ընթացքում, Վարամինի ուրբաթօրյա մզկիթի ներքին տարածությունը, ինչպես և իրանական մզկիթներում, թույլ է լուսավորված, ինչի չի կարելի նշել օսմանյան մզկիթների մասին։ Նախկինում մզկիթ մուտք գործելու համար բացի այվանից, օգտագործվում էին նաև երկու կողմնային շինությունները՝ հյուսիսարևմուտքում և հարավարևելքում, սակայն վերակառուցումից հետո դրանք այլևս չեն գործում։


== Արվեստ ==
Կառույցն ամբողջովին կառուցված է կավե աղյուսից, իսկ դեկորացիան բացառիկ շքեղ է և ներառում է տարբեր նյութեր, ինչպիսիք են օրինակ գիպսը, գունավոր և անգույն տերակոտան։ Խճանկարները արված են գունավոր կերամիկական սալիկների։ Մուտքի այվանը զարդարված է մուգ և բաց կապույտ տերակոտով, որոնց վրա նշմարելի են երկրաչափական արաբեսկաներ։ Գլխավոր շինության այվանը զարդարված է խաչերի և աստղերի զարդանախշերով, որոնք արված են տերակոտայից, իսկ դրանց ստորին մասում գրվածքներով 
հորիզոնական ժապավեն է։ Դրա տակ աղյուսե սալիկներով կամար է։ Նախկինում դրանք կապույտ էին, ինչի մասին վկայում են անկյունային մնացորդներն ու լայնակի կամարային ժապավենը։ Այվանի տակի ճակատամասը բաժանված է հինգ մասի՝ կենտրոնական մասը՝ շքամուտքով, երկու երկրորդական կամարները և երկու երկրորդական մուտքերը։ Այվանի կողմնային հատվածներում կան երկու լրացուցիչ մուտքեր։ Ուրբաթօրյա մզկիթում առավել հարուստ ձևավորված է միհրաբը՝ գիպսե բույսերով, ծաղիկներով և գրվածքներով։ Նրա հարակից մյուս երեք պատերը ձևավորված են պարզ երկրաչափական պատկերներով և գրվածքներով, ինչպես և մզկիթի արտաքին մասում։ Մզկիթի բազմաթիվ մասերում աղյուսները միանգամայն զուրկ են զարդարանքներից, որպեսզի ակնառու լինի դրանց արժեքը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Ուրբաթօրյա մզկիթ Վարամինում (տեսանյութ)


== Ծանոթագրություններ ==
(3839) Բոգաևսկի

(3839) Բոգաևսկի (անգլ.՝ Bogaevskij), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի հուլիսի 26-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,449096 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9976 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9005 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1399,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257155 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,69° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3839) Բոգաևսկի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Չեռնովի մերկաչք

Չեռնովի մերկաչք, Չեռնովի ծածկաչք սցինկ, Չեռնովի անկոպ սցինկ (լատ.՝ Ablepharus chernovi), սցինկների ընտանիքի անկոպ սցինկների (Ablepharus) ցեղի մողես։ ՀՀ-ում հազվադեպ հանդիպում է Կոտայքի մարզի լեռներում։ Տարածված է թփուտային, նոսրանտառային և տափաստանային բուսականությամբ խիստ քարքարոտ վայրերում։
Մարմնի երկարությունը տարիքի հետ փոխվում է (3,6-5,2 սմ), պոչը գրեթե 1,5 անգամ երկար է մարմնից։ Գլուխը ծածկված է խոշոր վահանիկներով և տարանջատված չէ մարմնից։ Աչքերը փոքր են՝ ձուլված անշարժ կոպերով։ Արտաքին ականջը բացակայում է։ Ոտքերը շատ կարճ են։ Մեջքային մակերեսը ծածկված է միանման, մանր, հարթ ու փայլուն թեփուկներով։ Մեջքի ընդհանուր գունավորումը մուգ կամ բաց բրոնզագույն է։ Մեջքային մակերեսին 6 երկայնակի շարքով դասավորված են իրար հաջորդող բաց ու մուգ երկարավուն կետիկներից ձևավորված գծեր, որոնցից 2 կենտրոնականները հպվում են ծոծրակից դեպի պոչն անցնող մուգ գույնի նեղ զոլին։ Քթանցքից դեպի պոչը ևս անցնում են մուգ գույնի զույգ կողմնային զոլեր։ Որովայնային մակերեսը բաց գույնի է, պոչը՝ կապարագույն։ Զուգավորման շրջանում արուների որովայնային մակերեսը վառ նարնջագույն է։ Ստորին ծնոտի և պոչի գունավորումը մնում է մուգ կապարագույն։ Էգերի որովայնային մակերեսը զուգավորման շրջանում բաց նարնջագույն է, իսկ մնացած ժամանակ՝ բաց գույնի բազմաթիվ բծերով մոխրագույն։ Սնվում է մանր հոդվածոտանիներով, փափկամարմիններով։ Զուգավորումը տեղի է ունենում մայիսին։ Հունիսին էգը դնում է 2-4 ձու (5x5 մմ)։ Ձագերը ծնվում են օգոստոսի վերջից սեպտեմբերի վերջը։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։


== Տարածվածություն ==
Հյուսիսային Եվրասիայի տարածքում հանդիպում է միայն կենտրոնական Հայաստանում, Թուրքիայում (Անատոլիայի հարավային և կենտրոնական մասերը) և Հյուսիսային Սիրիայում։
Հայաստանում հանդիպում է միայն Հրազդան գետի միջին հոսանքի հովտում։ Հայտնի են տարանջատված պոպուլյացիաներ՝ Քարաշամբ, Բջնի և Թեղենիք գյուղերի շրջակայքում։ Պոպուլյացիաների ընդհանուր մակերեսը կազմում է մոտ 3-4 կմ²։


== Էկոլոգիա ==
Բնակվում է թեք սարալանջերի քարքարոտ տարախոտահացազգիներով ծածկված լեռնաքսերոֆիտ տափաստաններում։ Հանդիպում է նաև բուսածածկից համարյա զուրկ լեռնային ապարների ջարդվածքներում և մանր քարերի արանքում, որոնց տակ անց է կացնում ժամանակի մեծ մասը։
Ձմեռումից դուրս է գալիս մարտի վերջին։ Շոգ և չոր ամիսներին թաքնվում է խորը թաքստոցներում և հողի մակերես դուրս գալիս սեպտեմբերին։ Սնվում է մանր թաղանթաթևավորներով, մրջյուններով, երկթևավորներով, բզեզներով և սարդերով։


== Պահպանություն ==
Խիստ սակավաթիվ, նեղ արեալային անհետացող տեսակ է։ Գրանցված է նախկին ԽՍՀՄ-ի Կարմիր գրքում։ Քիչ մտահոգ կարգավիճակով ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ։
Ընդհանուր թվաքանակը 250-300 առանձնյակ է։ Ներկայումս տեսակի տարածման մի շարք տեղամասեր լիովին քանդված են և յուրացված։
Սպառնացող վտանգներից է Քարաշամբ, Արզական, Թեղենիք և Բջնի գյուղերի ընդլայնման նպատակով ապրելավայրերի յուրացումը և շինարարական աշխատանքները։ Զգալի դեր են խաղում նաև այդ գյուղերի շրջակայքում լեռնային տափաստանների օգտագործումը գյուղատնտեսական նպատակներով, որը հանգեցրել է ցենոզի ընդհանուր փոփոխմանը։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարալիխա (Չարիշի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարալիխա (այլ կիրառումներ)Մարալիխա (ռուս.՝ Маралиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Չարշ տեղակայված է Նենյա աջ ափով՝ 108 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 1230 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, Բարնաուլ քաղաքից մինչև Նավարասիսկի հէկը։ Գետի գետային ավազանը Չումիշ գետն է՝ մինչև Տոմի։ Ինչպես նաև գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  13010200312115100009723
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100972
Ավազանի կոդը - 13.01.02.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Վալեթ (Կանտալի գավառ)

Վալեթ (ֆր.՝ Valette), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 260 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.45 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.9 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 70 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 45 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 161 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 119-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 42։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,9 %։ 119 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 113 անձ (67 տղամարդ և 46 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (4 տղամարդ և 2 կին)։ 42 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
(7594) Շոտարո

(7594) Շոտարո (անգլ.՝ Shotaro), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հունվարի 19-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,416512 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9688 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8643 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1372,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,262374 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,79° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7594) Շոտարո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յուշկովո (այլ կիրառումներ)

Յուշկովո, կարող է վերաբերել՝

Յուշկովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Յուշկովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Յուշկովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
1182

1182 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1182 թվականն է, 
XII դարի 82-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ինվենցիա

Ինվենցիա (լատ.՝ inventio  հնարանք, գյուտ բառերից, ուշ լատ. նշանակությունը՝ [օրիգինալ] հնարանք), իմիտացիոն ոճի երկձայն կամ եռաձայն պոլիֆոնիկ գործիքային ստեղծագործություն, որ գրվում են պոլիֆոնիկ տեխնիկայի տարբեր ձևերով՝ իմիտացիայի, կանոնի, պարզ կամ բարդ ձայնակարգության ձևով։ Յոհան Սեբաստիան Բախն «ինվենցիա» է անվանել իր հայտնի 15 երկձայն (BWV 772–786) և 15 եռաձայն (BWV 787–801, «սիմֆոնիաներ») գործերը (գերմ.՝ Inventionen und Sinfonien), որոնք գրել է իրենց ուսանողների համար՝ որպես ֆուգայի առջև նախապատրաստական վարժություններ՝ մատների ամբողջական անկախության հասնելու և կլավեսինի վրա բարդ պոլիֆոնիկ երաժշտություն կատարելու ունակության զարգացման համար։ Կոմպոզիտորը ճշգրիտ է ընտրել իր պիեսների անունը, քանի որ նրա ինվենցիաներն իսկապես լի են հնարանքներով, սրամիտ համադրություններով և ձայների փոփոխությամբ։ Տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Կլեման Ժանեկենը 16-րդ դարում, ապա այն գործածել են նաև ուրիշ կոմպոզիտորներ, այդ թվում՝ Չեզարե Նեգրին] (1604), Բյաջո Մարինին (1629), Ֆրանչեսկո Անտոնիո Բոնպորտին (1712)։
Ինքնուրույն գեղարվեստական արժեք ունեցող բոլոր ինվենցիաները գրվել են որպես ֆուգաներ՝ տեխնիկական նախապատրաստական վարժություններ կատարելու համար։ 20-րդ դարի կոմպոզիտորները լայնորեն կիրառել են պոլիֆոնիկ երաժշտության ժանրերը, մասնավորապես՝ Վերածննդի ինվենցիան, որը մեկնաբանվում է առավել ազատ։ 
Ինվենցիաների հեղինակ են Ա. Բերգը («Վոցցեկ» օպերայի 3-րդ գործողությունը), Բոգուսլավ Մարտինուն (Ինվենցիա նվագախմբի համար), Ա. Ժոլիվեն (12 ինվենցիա՝ հոգևոր և լարային հնգյակի, շեփորի և տրոմբոնի համար), Ռ. Կ. Շչեդրինը («Պոլիֆոնիկ տետր»), Բ. Ի. Տիշչենկոն (12 Ի.՝ երգեհոնի համար), Ս. Ա. Գուբայդուլինան (դաշնամուրի համար), Ա. Խաչատրյանը («Ինվենցիա»՝ ադաջո «Գայանե» բալետից, 1947), Գ. Հովունցը (շարք՝ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, №1 op. 3, 1968, №2 op. 5, 1970, №3 op. 6, 1971, 10 ինվենցիոն պիես՝ փայտե փողային գործիքների և դաշնամուրի համար, op. 4, 1969, 10 Ինվենցիոն պիես՝ լարային գործիքների և դաշնամուրի համար, op. 7, 1972, կոնցերտ. ինվենցիաներ՝ դաշնամուրի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, op. 8, 1974, 10 ինվենցիոն պիես՝ պղնձե փողային գործիքների և դաշնամուրի համար, op. 9, 1975, «Հնչյունի հարմոնիա» կոնցերտ. ինվենցիաներ՝ թավջութակի և սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, op. 10, 1976) և ուրիշներ։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ն. Վ. Դերոյան, Երաժշտական ստեղծագործության վերլուծություն, Երևան, 1985։
Протопопов В. В. История полифонии в её важнейших явлениях. Часть 2. Москва, 1965
Komorowski H.-P. Die «Invention» in der Musik des 20. Jahrhunderts. Regensburg, 1971.


== Արտաքին հղումներ ==
Соловьёв Н. Ф. (1890–1907)։ «Инвенция»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
Инвенция // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Սեկոնդի Տակորադի

Սեկոնդի Տակորադի (անգլ.՝ Sekondi-Takoradi, sĕkˈəndē-täkôräˈdē), քաղաք Գանայում, երկքաղաք, բաղկացած է Սեկոնդի  (Sekondi) և Տակորադի  (Takoradi) քաղաքներից, Գվինեական ծոցի ափին, Արևմտյան շրջանի վարչական կենտրոնն է։ 2010 թվականին քաղաքն ուներ ավելի քան 539 հազար բնակիչ  այն դարձնելով Գանայի մեծությամբ երրորդ քաղաքը՝ մայրաքաղաք Աքրայից և Կումասի քաղաքից հետո։ Ներկայումս Սեկոնդի-Տակորադին խոշոր ծովային նավահանգիստ է, որի բեռնաշրջանառությունը տարեկան կազմում է ավելի քան 4 միլիոն տոննա։ Այն սպասարկում է Տակորադի օդանավակայանը, և երկաթուղային ցանցով միացված է Կումասիին և Ակրային։ Քաղաքում զարգացել են փայտամշակման, թղթի և սննդի արդյունաբերությունները, կան տեքստիլ և ծխախոտի արտադրությունների գործարաններ, ավտոմեքենաների և մեքենաների նորոգման գործարաններ։


== Պատմություն ==
Մինչև 1650 թվականը Աֆրիկայի արևմտյան ափին հայտնվել են երկու ձկնորսական բնակավայրեր, որոնց «Տակորադի» և «Սեկոնդի» անունները պրուսական վաճառականների Տակկարարի և Սեկունդիսա անունների աղավաղված ձևերն են։ 17-րդ դարի երկրորդ կեսին այստեղ կառուցվել է երկու ամրացում՝ հոլանդական Օրանժ (Fort Orange, Գանա, 1644 թվական) և անգլիական Սեկոնդի (Fort Sekondi, 1682 թվական) ամրոցները։ Այդ ժամանակ Տակորադիի մոտակայքում կար նաև հոլանդական Վիտսեն ամրոցը (Fort Witsen, 1659 թվական)։
Սեկոնդին քաղաք է դարձել նախքան 1894 թվականը, այն դեպքում, երբ Տակորադին միայն 1926 թվականին է քաղաք դարձել, իսկ 1928 թվականին այնտեղ կառուցվել է նավահանգիստ, որը դարձել է Արևմտյան Աֆրիկայի առաջին արհեստական ​​նավահանգիստը և մեծ ազդեցություն ունեցել տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման վրա։ Քաղաքների փաստացի միաձուլումը տեղի է ունեցել 1930-ակա թվականններին, և 1946 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Սեկոնդի-Տակորադի քաղաքը կազմավորվել է որպես վարչական միավոր։


== Բնակչություն ==
Սեկոնդիի ծնելիության կտրուկ աճ է գրանցել XX դարի սկզբին, ինչը  պայմանավորված է եղել նրանով, որ հենց այդտեղ, 1898 թվականին սկիզբ է առել երկաթուղու շինարարությունը։ Սկզբում նրա բնակչության մեծ մասը եղել են տղամարդ շինարարներ․ 1901 թվականին 3469 տղամարդու դիմաց  կար ընդամենը 626 կին։ Արդյունքւոմ, 10 տարվա ընթացքում՝ 1911 թվականին, Սեկոնդիի բնակչության թիվը 4095-ից աճել է 9122 մարդու։ Ստորև բերված գծապատկերը ցույց է տալիս միավորված Սեկոնդի-Տակորադի քաղաքի բնակչությունը սկսած 1931 թվականից։ Այդ ժամանակ նրա բնակչությունը կազմում էր 26,041 մարդ։


== Քույր քաղաքներ ==
 ԱՄՆ, Բոստոն
 ԱՄՆ, Օքլենդ
 Մեծ Բրիտանիա, Պլիմուտ


== Ծանոթագրություններ ==
Քլարկ շրջան (Իլինոյս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քլարկ շրջան (այլ կիրառումներ)Քլարկ շրջան (անգլ.՝ Clark County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.300 կմ² է, բնակչությունը՝ 16.335 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մարշալ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1819 թ.։
Նվենի ծիածանագույն

Նվենի (էվկալիպտ) ծիածանագույն (լատ.՝ Eucalyptus deglupta), նվենիների տեսակ է։


== Տարածք ==
Նվենիների միակ տեսակն է, որ վայրի վիճակում տարածված է միայն հյուսիսային կիսագնդում։ Հիմնականում տարածված են Նոր Բրիտանիայի, Նոր Գվինեաի, Սերամի, Սուլավեսիի, Մինդանաոյի և մոտակա այլ փոքրիկ կղզիներում։
Հանդիպում է խոնավ կղզիներում, ծովից 1800 մետր բարձրության վրա։


== Նկարագիր ==
Ծիածանագույն Նվենին հասնում է 75 մետր բարձրության, բնի հաստությունը՝ 2.4 մետրի։
Մյուս նվենիներից տարբերվում է բնի բազմագույն կեղևով։ Սկզբում կեղևն ունենում է վառ կանաչ գույն։ Հետագայում հասունանալով ձեռք է բերում կապույտ, մանուշակագույն, նարնջագույն և մուգ կարմրագույն երանգներ։ Հասուն ծառերի մոտ կեղևն ամբողջությամբ ծիածանագույն է, որտեղից էլ առաջացել է նրա անվանումը։
Ընդ որում կեղևի գունավորումը մշտապես փոփոխվում է։


== Կիրառում ==
Նրա արտասովոր տեսքի պատճառով, որպես դեկորատիվ բույս, լայն տարածում ունի արևադարձային և հաճախ նաև մերձարևադարձային գոտում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Աշխարօվայի գավառ

Աշխարօվա, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթում։


== Աշխարհագրություն ==
Գավառը տարածվում էր Շապին Գարահիսար քաղաքի մոտ, Էնդես գետի հովտում։ Այն հիմնականում զբաղեցնում էր Աշխարհօվա դաշտի տարածքը։
Տեղ-տեղ անապատաին է։ Ջուրն առատ է։ Ուներ բարեբեր հողեր։


== Պատմություն ==
Մինչև 1915 թվականի Մեծ եղեռնը գավառակն ուներ բավական թվով հայկական գյուղեր ևհայ բնակչություն։ Հայ բնակիչների մեծ մասը ոչնչացվեց թուրքերի կողմից։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գավառի նշանավոր վանքերից էին Ս. Առաքելոց և Ս. Նշան վանքերը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թանդիլաանթկարի

Թանդիլաանթկարի (վրաց.՝ თანდილაანთკარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1020 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 30 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ապրիլյան

Ապրիլյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Երվանդ Հովհաննեսի Ապրիլյան (1850-ական թթ.-?), մանկավարժ։
Հուսիկ Հովհաննեսի Ապրիլյան (1874-1959), հոգևոր գործիչ, թղթակից։


== Ծանոթագրություններ ==
Թեյդաղի լեռնաշղթա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թեյդաղ (այլ կիրառումներ)Թեյդաղ, Դեյդեղ, Տեյդաղ, լեռնաշղթա Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում, Հագարի գետի ավազանում, ձգվում է հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ուղղությամբ՝ մոտ 6 կմ երկար։ Անտառածածկ է, հարավարևելյան կողմում է գտնվում Կզըլկայա լեռնագագաթը։ Թեյդաղի արևելյան լանջերից է սկիզբ առնում Դոլանլար գետը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մագնիսաստրիկցիա

Մագնիսաստրակցիա (մագնիս և լատ. strictio-սեղմում, ձգում), մարմնի ձևի և չափերի փոփոխությունը մագնիսացման ժամանակ։ Երևույթը հայտնաբերել է Ջ. Ջոուլը 1842-ին։ Բազմաբյուրեղային նմուշի մագնիսաստրակցիան քանակապես բնութագրվում է մագնիսական դաշտի ուղղությամբ (երկայնական մագնիսաստրակցիա) և դաշտին ուղղահայաց ուղղությամբ (լայնական մագնիսաստրակցիա) նմուշի ΔL/L հարաբերական երկարացմամբ։ Մագնիսաստրակցիան զգալի է միայն ֆեռո- և ֆեռիմագնիսական նյութերի համար։ Մագնիսաստրակցիայի հակառակ երևույթը (ֆեռոմագնիսական մարմնի մագնիսացվածության փոփոխությունը դեֆորմացման ժամանակ) կոչվում է մագնիսաառաձգական էֆեկտ կամ Վիլարիի էֆեկտ։ Մագնիսաստրակցիայի վրա է հիմնված մագնիսաստրիկցիոն փոխակերպիչների և մագնիսաառաձգական փոխակերպիչների աշխատանքը։
Վլադիմիր Բարովիչ

Վլադիմիր Բարովիչ (սերբախորվաթ․՝ Vladimir Barović, նոյեմբերի 7, 1939(1939-11-07), Բանյա Լուկա, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ - սեպտեմբերի 21, 1991(1991-09-21), Vis, Սպլիտսկո Դալմատինսկա, Խորվաթիա), հարավսլավացի կոնտր-ադմիրալ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1939 թվականի նոյեմբերի 7-ին Բանյա-Լուկայում։ Հայրը՝ չերնոգորեց գեներալ Յունան, Հարավսլավիայի Ժողովրդական ազատագրական պատերազմի մասնակից և Պրիշտինայի առաջին պարետն է։ Մայրը՝ սլովենուհի է։ Հայրը կարճ ժամանակ զբաղեցրել է Պրիշտինայի պարետի պաշտոնը, քանի որ անընդունելի էր գտնում անտառներում թաքնված ալբանացիների դեմ պայքարը և դեմ է հանդես եկել բռնությանը, հետևելով եղբայրության ու միասնության գաղափարախոսությանը։ Վլադիմիր Բարովիչի ծառայակիցները գրել են. ինչպես ասում է հին ասացվածքը, եթե լավ արմատներ կան, ապա յուրաքանչյուր թերթ էլ լավն է։
Բարովիչը 1960 թվականից ծառայել է հարավսլավական նավատորմում՝ ստանալով 1990 թվականի դեկտեմբերի 22-ին կոնտր-ադմիրալի կոչում և Պուլի ռազմածովային շրջանի հրամանատարի պաշտոն։ Ավելի վաղ նա ղեկավարում էր Կոտորյան ծոցի ռազմածովային շրջանը։ Որպես Պուլիի կայազորի հրամանատար՝ նա բանակցություններ էր վարում Խորվաթիայի հետ, որոնք հանդես էին գալիս երկրի՝ ՀՍՖՀ-ից դուրս գալու օգտին, և հույս ուներ հասնել Պուլայից Յունայի զորամասերի խաղաղ դուրսբերմանը։ Նա հայտարարել է, որ չի հանդուրժի ոչ մի ավերածություն այնքան ժամանակ, քանի դեռ ծովային հատվածի հրամանատարն է, և վայր կդնի բոլոր լիազորությունները, եթե նման հրաման ստանա ուժի կիրառման համար։ Պուլայի ռազմածովային շրջանի հրամանատարի պաշտոնից հեռացումից հետո նա նշանակվել է Վիս կղզու Սպլիտի ռազմական օկրուգի հրամանատար՝ այդ պաշտոնում փոխարինելով ադմիրալ Միլե Կանդիչին։
1991 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Հարավսլավական ժողովրդական բանակի շտաբ-բնակարանից կրակ է բացել խորվաթական զինվորական կազմավորումների վրա, որոնք չեն ենթարկվում ՀԺԲ-ին և ամրապնդվել են Դալմացիայում։ Բարովիչը հրաժարվել է կատարել հրամանը՝ այն համարելով անազնիվ, և նույն երեկոյան ինքնասպան է եղել։ Բարովիչը իր մահվան թղթում հայտնել է․ «Ես չեմ ցանկանում պատերազմ հրահրել եղբայրական խորվաթ ժողովրդի դեմ»՝ դա բացատրելով հետևյալ կերպ. «Այս արարքն ինձ համար արարք է Չեռնոգորիայի պատվի դեմ, քանի որ չերնոգորցիները չեն կարող կռվել և ոչնչացնել ժողովրդին, որը նրանց ոչ մի վատ բան չի արել»։
Վլադիմիր Բարովիչի հուղարկավորությունը տեղի կունենա Գերցեգ-Նովի քաղաքում։ 2016 թվականի հուլիսի 13-ին հետմահու պարգևատրվել է «Արիության համար» շքանշանով՝ Չեռնոգորիայի նախագահ Ֆիլիպ Վույանովիչի հրամանագրով՝ «Բացառիկ խիզախության և անձնազոհության համար», որոնք դրսևորվել են չափազանց վտանգավոր իրավիճակներում՝ մարդկային կյանքերի և նյութական բարիքների փրկության տեսքով։


== Կոչումներ ==
Փոխ-տեղակալ (1960)
1-ին կարգի կապիտան (1982)
Դերծովակալ (դեկտեմբերի 22, 1990)


== Ծանոթագրություններ ==
Բոկայուվայի գավառ

Բոկայուվայիի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Bocaiúva), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Մինաս Ժերայս նահանգի մեջ։ Մտնում է Հյուսիս նահանգի Մինաս Ժերայս մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 66 720 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 7896,394 կմ²։ Բնակչության խտությունը 8,4 մարդ/կմ²։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Բոկայուվա
Էնժենեյրու Նավառու
Ֆրանսիսկու Դումոնտ
Գուարասիամա
Օլյուս դ’Ագուա