Քրիստիան Ամանպուր

Քրիստիան Մարիա Հայդե  Ամանպուր ( ( ); պարսկերեն՝ كرستين امانپور, հունվարի 12, 1958(1958-01-12), Իլինգ, Միդլեքս, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի և իրանցի լրագրող, հեռուստահաղորդավարուհի։ Ամանպուրը CNN կաբելային լրատվական հեռուստաընկերության գլխավոր թղթակիցն է և CNN International  հեռուստաալիքում Amanpour երեկոյան հեռուստահաղորդման հաղորդավարուհին։ Նա PBS ամերիկյան հանրային հեռուստաալիքով հեռարձակվող Amanpour & Company երեկոյան հեռուստատեսային ծրագրի հաղորդավարուհին է։


== Կենսագրություն ==
Ամանպուրը` Պատրիցիա Աննեի դուստրը, ծնվել է Լոնդոնի արևմտյան Էլինգ արվարձանում։ Նրա հայրը պարսիկ էր Թեհրանից և կրոնական ուղղվածությամբ մուսուլման, իսկ մայրը` կաթոլիկ։ Ամանպուրը ապրել է Թեհրանում մինչև 11 տարեկանը։ Նա տիրապետում է անգլերենին և պարսկերենին, ամուսնացած է հրեա ամերիկացու հետ։
11 տարեկան հասակում հիմնական կրթության ավարտից հետո, նա ծնողների ցանկությամբ մեկնել է Անգլիա` գիշերօթիկ դպրոց։ Ապա հաճախել է միայն աղջիկների համար նախատեսված Holy Cross Convent դպրոցը, որը գտնվում էր Բուկինգհեմշիր նահանգի Չալֆոնթ Սենթ Փիթեր գյուղում։ 16 տարեկան հասակում ուսումը շարունակել է հռոմեական կաթոլիկ  New Hall School  դպրոցում, որը գտնվում էր Էսսեքս կոմսության վարչական կենտրոնում` Չելմսֆորդում։ Քրիսիտիանը և իր ընտանիքը վերադարձել են Անգլիա` Իսլամական հեղափոխության մեկնարկից ոչ շատ ժամանակ անց։ Նա նշել է, որ իրենց չեն ստիպել լքել երկիրը, նրանք վերադարձել են Անգլիա Իրաք-Իրան պատերազմի հետևանքով։ Ընտանիքը վերջնականապես հաստատվել է  Անգլիայում, դժվարանալով վերադառնալ Իրան։
New Hall School դպրոցն ավարտելուց հետո, Ամանպուրը տեղարոխվել է ԱՄՆ` Ռոդ Այլենդի համալսարանում լրագրություն սովորելու համար։ Այնտեղ գտնվելու ընթացքում նա աշխատել է Փրովիդենս (Ռոդ Այլենդ) քացաքի WBRU-FM  լրատվական  բաժնում։ Նա նաև աշխատել է  WJAR - ում, որպես գրաֆիկ դիզայներ։ 1983 թվականին Ամանպուրը գերազանցությամբ (summa cum laude) ավարտել է համալսարանի և Phi Beta Kappa համալսարանական միության լրագրության բակալավր աստիճանը։


== CNN  (Սի-էն-էն) ==
1983 թվականին նա աշխատանքի է ընդունվել CNN-ի արտասահմանյան գրասենյակում` Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքում, որպես սկսնակ մակարդակի ասիստենտ։ Լրագրության նախնական տարիներին  նա կատարեց իր առաջին կարևոր հանձնարարականը` լուսաբանելով Իրան-Իրաք պատերազմը, որը հանգեցրեց այն բանին, որ 1986 թվին նրան տեղափոխեցին   Արևելյան Եվրոպա` զեկուցելու եվրոպական կոմունիզմի անկման մասին։ 1989 թվին Ամանպուրին տեղափոխում են Արևմտյան Եվրոպա` Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում աշխատելու համար, որտեղ նա զեկուցում էր այդ ժամանակ  Արևմտյան Եվրոպայում թնդացող ժողովրդավարական հեղափոխությունների մասին։ Այս առաջարկի շնորհիվ նա լուրջ հաջողությունների հասավ ընկերությունում, և մինչև 1990 թվականը աշխատեց որպես CNN-ի Նյու Յորքի բյուրոյի թղթակից։
Մարդկության ուշադրությունը սևեռվեց  Ամանպուրի զեկույցներին` 1990 թվականին Իրանի կողմից Քուվեյթի օկուպացման, Պարսից ծոցի պատերազմի մասին, և այդ ամենի արդյունքում CNN-ի ռեյթինգը հասավ նոր մակարդակի։ Այս ամենից հետո նա զեկուցեց Բոսնիական պատերազմի և այլ կոնֆլիկտային գոտիների մասին։ Սարաևոյի պաշարման ընթացքում նրա հուզական ելույթները առիթ հանդիսացան, որ հեռուստադիտողները և  քննադատները կասկածի տակ դնեն նրա մասնագիտական չեզոքությունը` պնդելով որ Ամանպուրի շատ զեկույցներ արդարացված չեն և կողմ են բոսնիական մուսուլմանների դիրքորոշմանը։ Այս ամենին նա պատասխանել է`

Ամանպուրը մեծ  համբավ ձեռք բերեց Պարսից ծոցի և բոսնիական պատերազմների ժամանակ անվախ լինելու և հակամարտության գոտիներից զեկուցելու համար։

1992-ից 2010 թվականները Ամանպուրը եղել է CNN-ի գլխավոր թղթակիցը, 2009–2010 վարել է CNN-ի  ամենօրյա հարցազրույցային ծրագիրը ` համարվելով հեռուստաընկերության հենարանը։ Ամանպուրը զեկուցել է աշխարհի շատ թեժ կետերից `ներառյալ  Իրաքը, Աֆղանստանը, Իրանը, Իսրայելը, Պակիստանը, Սոմալին,  Ռուանդան, Բալկանները և Միացյալ Նահանգներից` Կաթրինա փոթորկի ժամանակ։ Նա ապահովել է բացառիկ հարցազրույցներ աշխարհի տարբեր առաջնորդների հետ Մերձավոր Արևելքից Եվրոպա, Աֆրիկայից և դրա սահմաններից դուրս, ներառյալ Իրանի նախագահներ Մուհամադ Քաթամիի և Մահմուդ Ահմադինեժադի, ինչպես նաև Աֆղանստանի, Սուդանի և Սիրիայի նախագահների հետ։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունից հետո նա առաջին միջազգային թղթակիցն էր, ով հարցազրույց անցկացրեց Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Թոնի Բլեերի, Ֆրանսիայի վարչապետ Ժակ Շիրակի և Պակիստանի վարչապետ Պերվեզ Մուշարրաֆի հետ։ Այլ հարցազրույցների մեջ ներառված են եղել նաև Հիլլարի Քլինթոնը, Նիկոլաս Մադուրոն, Հասան Ռոհանը, Էմանուել Մակրոնը, Անգելա Մերկելը,Ջոն Քերրին, Դալայ Լաման, Մուամմար Ալ Կադաֆին, Հունաստանի թագավոր Կոնստանտին Բ-ն, Ռեզա Փահլավին, Ամիրա Ալ Տավիլը, դերասաններ` Անջելինա Ջոլին, Թոմ Հենքսը և Մերիլ Սթրիփը։
1996-2005 թվականներին Ամանպուրը պայմանագիր է կնքել ամերիկյան հեռուստատեսության նորությունների ամսագրի` 60 Minutes - ի հիմնադիր-ստեղծող Դոն Հյուիթի հետ, տարեկան  չորսից հինգ խորքային միջազգային նորությունների զեկույցներ ներկայացնելու համար ` որպես հատուկ ներդրում։ 1998 թվականին այդ զեկույցների շնորհիվ նրան տրվեց Փիբոդիի մրցանակը (նրան ավելի վաղ մրցանակ էր շնորհվել 1993 թվին ): Հյուիթին հաջորդող Ջեֆ Ֆագերը գոհ չի եղել Ամանպուրի աշխատանքից և դադարեցրել է պայմանագիրը։
Նա ունեցել է շատ հիշարժան պահեր իր հեռուստատեսային կարիերայի ընթացքում, դրանցից մեկն է 2002 թվականի մարտ ամսին պաշարման ժամանակ  ուղիղ հեռախոսազրույցը Յասսեր Արաֆաթի հետ, որի ժամանակ Արաֆաթը կոշտ պատասխան է տվել , ասելով`
«Ի՞նձ եք հարցնում ինչու եմ ես շրջափակման ներքո։ Դուք հիանալի լրագրող եք, լավ կլիներ հարգեիք Ձեր մասնագիտությունը» և անջատել է  հեռախոսը։


=== Բոսնիական պատերազմի մասին հաղորդումներ ===
1992 թվականի դեկտեմբերի  22-ին` Բոսնիական պատերազմի ժամանակ, Ամանպուրը զեկուցում էր Կիսելյակ քաղաքից, որը գտնվում էր Սարաևոյից ոչ հեռու։ Կիսելյակը խորվաթների ձեռքում էր, անվնաս և ըստ երևույթին ապահովված անհրաժեշտ պարագաներով։ Ամանպուրը հայտնում էր, որ

Այս զեկույցը հետագայում քննադատվեց որոշ վերլուծաբանների կողմից, որպես "ապատեղեկատվություն " և "գեղեցիկ ստերի" տարածում։
1994 թվականի հոկտեմբերի  9-ին The New York Times  ամսագրի թղթակից  Ստեֆեն Կինզերը քննադատեց Ամանպուրի լուսաբանումը ընդհանուր Բոսնիական պատերազմի մասին։ Նա մեջբերեց գործընկերոջ նկարագրությունը Ամանպուրի մասին, նշելով որ նա հաղորդել է բոսնիական Սարաևո քաղաքի Մարկալե շուկայում տեղի ունեցած ահաբեկչական ռմբակոծության մասին։
Քրիստիան Ամանպուրը նստած էր Բելգրադում, երբ  շուկայի կոտորածը տեղի ունեցավ, և նա անմիջապես մտավ եթեր, հայտարարելով որ հավանաբար սերբերն են այդ իրադարձության հեղինակը։ Այլ տարբերակ չկար դրա մասին իմանալու։ Նա որոշեց բացահայտել ամեն բան, այն դեպքում երբ ոչ մի լրագրող չէր համարձակվի նման գործողության։
Ամանպուրը արձագանքել է նաև իր հասցեին հնչող «չեզոքության պակասի» վերաբերյալ քննադատություններին` Հարավսլավիայի պատերազմի ժամանակ, հայտարարելով`


== ABC (Էյ-Բի-Սի) Նորություններ ==
2010 թվականի մարտի 18-ին Ամանպուրը հայտարարեց որ կհեռանա CNN-ից  ABC News` վարելու This Week լրատվական ծրագիրը։ Նա ասել է`

Նա իր առաջին հեռարձակումն իրականացրեց 2010 թվականի օգոստոսի 1-ին։
Իր հյուրընկալման առաջին 2 ամիսների ընթացքում, This Week լրատվական նախագծի ցուցանիշները կտրուկ նվազեցին` հասնելով ամենացածր կետին 2003 թվականից ի վեր։ 2011 թվականի փետրվարի 28-ին, Ամանպուրը հարցազրույց է ունեցել Մուամար Քադաֆիի և նրա որդիների` Սաիֆ ալ-Իսլամի և Ալ-Սաադի Քադաֆիի հետ։
2011 թվականի դեկտեմբերի 13-ին  ABC-ի պաշտոնական կայքը հայտարարեց այն մասին, որ Ամանպուրը կլքի պաշտոնը  2012 թվականի հունվարի  8-ին, և կվերադառնա CNN International` որտեղ աշխատել է շուրջ 27 տարի` ներկայացնելով իր դերը ABC News-ում։


== Վերադարձ  CNN ==

2011 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, ABC-ի և CNN-ի պաշտոնական կայքերում միաժամանակ տարածվեցին հայտարարություններ, ըստ որի «եզակի» պայմանավորվածությամբ, Ամանպուրը  2012 թվականին կվարի ծրագիր, CNN International-ում, միաժամանակ մնալով ABC News-ում միջազգային գործերի գլխավոր պատասխանատուն։
Ավելի ուշ պարզվեց, որ 2012 թվականին CNN International-ը կթարմացնի իր շարքը վերահեռարձակելով Ամանպուրի հաղորդումը։ Ճանապարհային գովազդային պաստառներում արդեն հայտարարված էր, որ Ամանպուրի նախագիծը եթեր կվերադառնա ապրիլի 16-ին։ Հեռուստաեթերի ծրագրում կատարվեցին փոփոխություններ, քանի որ Ամանպուրի ծրագիրը` որի տևողությունը 30 րոպե էր, ցուցադրվելու էր երեկոյան երկու անգամ, որի հետևանքով ԱՄՆ գլխավոր Piers Morgan Tonight  երեկոյան հարցազրույցի ցուցադրության ժամը 21:00-ից կտեղափոխվի կեսգիշեր։
2013 թվականի սեպտեմբերի 9-ին հեռուստանախագիծը սկսեց հեռարձակվել Լոնդոնից, իսկ անձնակազմը տեղափոխվեց  CNN International-ի պաշտոնական գրասենյակ։
2015 թվականի հունվարի 7-ին  Ամանպուրը CNN-ի  «Breaking News» նախագծի ժամանակ անվանակոչել էր Charlie Hebdo-ում 12 լրագրողներին սպանած իսլամիստներին որպես «ակտիվիստ»։ Այդ օրը ակտիվիստները գտան իրենց թիրախային խմբին` լրագրողներին։ Սա ակնհայտ գրոհ էր խոսքի ազատության, մամուլի և երգիծանքի վրա։


=== Դիրքորոշում Սիրիայի վերաբերյալ ===
2013 թվականի վերջում, Ամանպուրը բարձրաձայնեց Սիրիայում Ասադի կառավարության աշխատանքներին միջամտելու խնդիրը, որոնք պայքարում էին սիրիական ընդդիմադիր ուժերի դեմ։ Նա քննադատել է նաև Օբամայի վարչակազմին` Սիրիայի հարցում չեզոք դիրք գրավելու համար, վերջինս շատ արագ հայտնվել էր Մեծ Բրիտանիայի հայտնի պարբերականների գլխավոր էջերում։ Ամանպուրի փաստաբանն էր Մայքլ Ս. Լոֆգրենը  The Huffington Post-ում ։


== PBS (Փի-ԲԻ-ԷՍ) ==
2018 թվականի մայիսին հայտարարվեց, որ Ամանպուրը կփոխարինի Չարլի Ռոզիին PBS-ում, այն բանից հետո երբ վերջինս մեղադրվեց սեռական ոտնձգությունների մեջ։ Ամանպուրի նոր նախագիծը` Amanpour & Company, պրեմիերայի տեսքով հեռարձակվեց  PBS -ում  2018 թվականի սեպտեմբերի 10-ին։ Չարլի Ռոզիի հեռանալու պահից մինչև նոր նախագծի պրեմերիան ընկած ժամանակահատվածը, Ամանպուրը հեռարձակվեց PBS հեռուստատեսության կայաներում, որպես PBS-ի լիիրավ անդամ։


== Անդամակցություն ==
Ամանպուրը Արտաքին հարաբերությունների խորհրդի անդամ է, Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեի տնօրենների խորհրդի անդամ է, ինչպես նաև անդամակցում է «Հասարակայնության ամբողջականության կենտրոնին» , Կանանց  ԶԼՄ-ների միջազգային հիմնադրամին  և Պատերազմի և խաղաղության լուսաբանման ինստիտուտին։ 2015 թվականի ապրիլից նա ծառայել է որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բարի կամքի դեսպան ՝ խոսքի ազատության և լրագրության անվտանգության համար։


== Անձնական կյանք ==
1998-2018 թվականներին Ամանպուրը ամուսնացած էր ամերիակցի Ջեյմս Ռուբինի հետ, ով ԱՄՆ Պետքարտուղարի նախկին օգնականն էր, Քլինթոնի վարչակազմի ժամանակ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի խոսնակը, նախկին նախագահ  Բարաք Օբամայի ոչ պաշտոնական խորհրդատուն։ Նրանց որդին` Դերիոուս Ջոն Ռուբինը, ծնվել է 2000 թվականին։ Լոնդոնում ապրելուց հետո 2010 թվականին նրանք տեղափոխվեցին Նյու Յորք` վարձելով բնակարան Մանհետտենի Վերին Վեստ Սայդում։ Բայց  2013 թվականի մայիսին Ռուբինը հայտարարեց, որ ընտանիքը վերադառնում է Լոնդոն` մի քանի նախագծերի վրա աշխատելու համար , և նույն տարվա հոկտեմբերին  Ամանպուրը հայտարարեց, որ ընտանիքով մշտական բնակվելու նպատակով տեղափոխվում են Մեծ Բրիտանիա` Լոնդոն, նշելով`

Ամանպուրը գեներալ Նադեր Ջահանբանիի զարմուհին է (ամուսնությամբ), ով շուրջ 20 տարի ղեկավարել է պարսակական օդուժը, ապա 1979 թվականին գնդակահարվել է իսլամ հեղափոխականների կողմից։ Նադեր Ջահանբանիի  կրտսեր եղբայրը` Խոսրոուն, ամուսնացած էր արքայադուստր Շահնազ Փահլավիի հետ։ Ամանպուրի հորեղբայրը` կապիտան Նասրոլա Ամանպուրը, ամուսնացած էր Խոսրուի և Նադերի կրտսեր քրոջ հետ։
2013 թվականին Ամանպուրը ամուսնու և դեռահաս որդու հետ տեղափոխվեց Նյու Յորքից Լոնդոն` մշտական բնակություն հաստատելու նպատակով։ 2018 թվականի հուլիսին պաշտոնապես հայտարարվեց Ամանպուրի և Ռուբինի բաժանման մասին։


== Մեդիա կյանք ==
Ամանպուրը հայտնվեց Gilmore Girls հեռուստասերիալի եզրափակիչ` «Bon Voyage» հատվածում։ Ամբողջ ընթացքում Ամանպուրը ոգեշնչում էր գլխավոր հերոսներից մեկին հավակնող` լրագրող Ռորի Գիլմորին։ 2009 թվականի  հուլիսին նա հայտնվեց  Harper's Bazaar ամսագրի հոդվածում ՝ «Քրիստիան Ամանպուրը դարձել է նորաձևության վերափոխիչ» խորագրով :
Ամանպուրը  նկարահանվել է ժամանակակից ֆիլմերում ` Iron Man 2-ում և Pink Panther-ում։ «Cosmos  A Spacetime Odyssey»  ֆիլմում նա ձայնավորել է Էնհեդուաննայի կերպարը` The Immortals էպիզոդում։
2014 թվականին Ամանպուրը խոսել է «Makers: Women Who Make America»  վավերագրական կինոնակրի «Women in War» հատվածում։
2016 թվականին Ամանպուրը փախչում էր BBC -ի ռադիոհաղորդման ծրագրից` Desert Island Discs-ից։ Որպես թանկարժեք իր` նա իր հետ վերցրեց կիթառը` որը նախկինում պատկանում էր Բրյուս Սպրինգսթինին։


== Մրցանակներ և ճանաչում ==
1993: Լիվինգսթոնի մրցանակ երիտասարդ լրագրողների համար
1993: George Polk մրցանակ հեռուստատեսային ռեպորտաժի համար
1993: George Foster Peabody հատուկ մրցանակ
1994: Տարվա կին,«Women in Cable»-ի New York Chapter
1994: Մրցանակ լրագրության մեջ քաջության համար ,Կանանց միջազգային մեդիա հիմնադրամ
1995: Իրավագիտության պատվավոր դոկտորի աստիճան,Ռոդ Այլենդի համալսարան
1996: George Polk-ի անվան մրցանակ
1997:  Doctor of Humane Letters -ի պատվավոր կոչում, Emory University
1997: Nymphe d'Honneur at the Monte Carlo Television Festival
1998: George Foster Peabody հատուկ մրցանակ միջազգային ռեպորտաժի համար
2002: Edward R. Murrow Award,Distinguished Achievement in Broadcast Journalism
2002: Goldsmith Career մրցանակ գերազանց լրագրության համար,Harvard's Kennedy School of Government
2005:ԷՄՄԻ մրցանակ
2006: Սարաևոյի պատվավոր քաղաքացի
2006: Դոկտորի պատվավոր աստիճան,Միչիգանի համալսարան
2007: Paul White մրցանակ ,Radio Television Digital News Association
2007:  Commander of the Order of the British Empire
2007: Տարվա պարսկուհի կին
2008: The Fourth Estate Award (National Press Club)
2008: Celebrating Women մրցանակ ,The New York Women's Foundation 
2010: American Academy of Arts and Sciences խորհրդի անդամ
2010: Պատվավոր դոկտորի աստիճան մարդասիրական նամակների համար, Northwestern University
2010: Պատվավոր դոկտորի աստիճան,  Georgia State University
2010: Harvard College-ի 2010 թվականի շրջանավարտների պատվավոր հյուր
2012:Դոկտորի աստիճան մարդասիրական նամակմների համար,Amherst College
2012: Դոկտորի աստիճան մարդասիրական նամակմների համար,University of Southern California
2015: Տարվա ԹիՎի ներկայացուցիչ ըստ Association for International Broadcasting
2019: Ջոն Փիթերի և Աննա Քեթրին Զենգերի մրցանակ `մամուլի ազատության համար,University of Arizona
Լրագրության պաշտպանության կոմիտեի խորհրդի տնօրեն
Society of Professional Journalists-ի անդամ
11 էՄՄԻ մրցանակ
CNN-ին տրված երկու  DuPont awards մրցանակների մեջ հիմնական դերը
CNN-ին տրված Ոսկե  CableACE award մրցանակի  մեջ հիմնական դերը
Daniel Pearl Foundation -ի պատվավոր խորհրդի անդամ
Ռոդ-Այլենդի համալսարանի Հարիգտոնյան կապի և լրատվության դպրոցի գործադիր  խորհրդի անդամ
Sigma Delta Chi Award (SDX) մրցանակ` Goma, Zaire-ից իր  ռեպորտաժների համար
Forbes ամսագիրը  ներառել է նրան  «Աշխարհի 100 ուժեղ կանայք» ցուցակի մեջ
POP մրցանակ, «Cable Positive»-ից


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
amanpour.com Քրիստիան Ամանպուր. պաշտոնական կայք
Appearances on C-SPAN
Քրիստիան Ամանպուր Internet Movie Database կայքում
Քրիստիան Ամանպուր TED-ում
Քրիստիան Ամանպուր collected news and commentary at Նյու Յորք Թայմս
Christiane Amanpour: career in pictures, The Guardian
2000 Murrow Awards Ceremony Speech, 2000
Christiane Amanpour's Interview on NPR, 3 December 2008
Christiane Amanpour, at the Height of the Iranian Election Crisis Archived 2009-06-27 at the Wayback Machine.—Interview by Lesley Stahl, 23 June 2009
Christiane Amanpour's Class Day speech at Harvard University, 26 May 2010
Christiane Amanpour Archived 2012-07-10 at the Wayback Machine.—Video produced by Makers: Women Who Make America