Ծերություն

Ծերություն, մարդու կյանքի ժամանակահատված, որը սկսվում է օրգանիզմի՝ բազմանալու ունակության կորստով և վերջանում մահվամբ։ Հաճախ ուղեկցվում է առողջության, մտավոր ունակությունների, տարբեր գործառույթների վատթարացմամբ։ Ծերությունը բաժանվում է մի քանի ենթափուլերի՝ տարեցություն, բուն ծերություն և երկարակեցություն։
Համաձայն ԱՀԿ-ի նոր տարիքային դասակարգման՝

25−44 տարեկան՝ երիտասարդություն,
44−60 տարեկան՝ միջին տարիք,
60−75 տարեկան՝ տարեցություն,
75-90 տարեկան՝ ծերություն,
90֊ից հետո` երկարակեցություն։Կյանքի այս ժամանակահատվածում աշխատող անձինք իրավունք ունեն թոշակի անցնել։ Կենսաթոշակային տարիքը տարբեր երկրներում տարբեր է. տատանվում է 55-ից 70-ի միջև։ Կան նաև աշխատող կենսաթոշակառուներ։

Աշխարհի ամենաերկարակյաց անձինք .
Ժաննա Կալմանը (1875−1997)` ֆրանսիացի երկարակեցուհին, միակ մարդն է, որի փաստագրված տարիքը գերազանցել է 120 տարին։ Նա ապրել է 122 տարի և 164 օր։
Սառա Կնաուսը (1880-1999)՝ ամերիկացի երկարակեցուհին ապրել է 119 տարի, 97 օր։
Լուսի Հաննան (1875-1993)՝ երկրորդ ամերիկացի երկարակեցուհին ապրել է 117 տարի, 248 օր։


== Պատմություն ==
Հին դարերում 30-40 տարեկանը ծերության շեմ է համարվել (որից հետո 5-10 տարի է մնացել ապրելու), իսկ միջին դարերում այդ շեմն անցել է 40-50 տարին։


=== Ացտեկներ ===
Ծերության հետ կապված ացտեկների առավել ճշգրիտ պատկերացումները արտահայտվել են իտալական մեկնաբանություններով համեմված Ռիոսի օրենսգրքում.


=== Հին Եգիպտոս ===
Հին եգիպտական արվեստում կանայք գրեթե միշտ պատկերվել են իդեալականացված` երիտասարդ և գրավիչ, մինչդեռ տղամարդիկ ներկայացվել են և՛ երիտասարդ, և՛ ծեր տարիքում` իրատեսորեն կամ իդեալականացված։


== Սահմանման փորձեր ==

«Ծերություն» տերմինը չի կարող ճշգրիտ սահմանվել, քանի որ տարբեր հասարակություններում այն տարբեր իմաստներ ունի։ Աշխարհի շատ երկրներում մարդիկ համարվում են ծեր՝ իրենց գործունեության և սոցիալական դերի որոշ փոփոխությունների պատճառով։
Ռուսաստանում, Եվրոպայում, ԱՄՆ-ում և շատ այլ երկրներում մարդիկ համարվում են ծեր, երբ ապրած են լինում որոշակի թվով տարիներ։
Ծերացման սոցիալական, հոգեբանական և կենսաբանական կողմերը, դրա պատճառները և դրա դեմ պայքարի ուղիները ուսումնասիրում է գերոնտոլոգիա գիտությունը։ Գերոնտոլոգիայի՝ ծերության ժամանակ հիվանդությունների բուժման և կանխարգելման առանձնահատկություններին նվիրված բաժինը կոչվում է գերիատրիա (ծերաբուժություն)։


== «Երրորդ հասակ» հասկացություն ==

Հյուսիսային Ամերիկայում և Եվրոպայում գոյություն ունի «երրորդ հասակ» հասկացությունը. դա ակտիվ կյանքի ժամանակահատվածն է, որը սկսվում է թոշակի անցնելուց հետո։ Վերջերս զարգացած երկրներում սկսել է կիրառվել նաև «չորրորդ տարիք» հասկացությունը, որը ոչ այնքան ակտիվ ծերության տարիքն է։ Ինչպես նշում է Ռուսաստանի Գերոնտոլոգիական գիտահետազոտական կլինիկական կենտրոնի տնօրեն, RAMS-ի ակադեմիկոս Վլադիմիր Շաբալինը.


== Աշխարհի տարեց մարդկանց թվաքանակի աճ ==

Ըստ ՄԱԿ-ի տվյալների՝ 60 և ավելի բարձր տարիքի աշխարհի բնակչության դինամիկան XX դարի երկրորդ կեսին և XXI դարի սկզբին հետևյալն է եղել. 1950 թվականին` 205 միլիոն մարդ, 2000 թվականին` 600 միլիոն մարդ, իսկ 2009 թվականին՝ ավելի քան 737 միլիոն մարդ։
2009 թվականին աշխարհում միջին հաշվով 60-ից բարձր տարիքի բնակչության մասնաբաժինը կազմել է 10.8%: Ծերերի թվաքանակը ամենափոքրն է եղել Քաթարում և ԱՄԷ-ում (1,9%), իսկ ամենամեծը` Ճապոնիայում (29,7%)։
Հասարակության ծերացումը տնտեսական լուրջ խնդիր է։ ՄԱԿ-ի կանխատեսումներով` արդեն 2050 թվականին աշխարհի բնակչության 22%-ը կլինեն թոշակառուներ, իսկ զարգացած երկրներում յուրաքանչյուր աշխատող քաղաքացու կհասնի մի թոշակառու։ Մինչև 2050 թվականը թոշակառուների թիվը կգերազանցի 2 միլիարդը։ Ծերացող հասարակությունն անխուսափելիորեն սպառնում է բոլոր զարգացած երկրներին, իսկ որոշ ժամանակ անց՝ նաև   զարգացող երկրներին։
Այս խնդիրը պահանջում է ինտեգրված սոցիալական, տնտեսական և տեխնոլոգիական մոտեցում։ Բժշկության զարգացումը թույլ է տալիս հուսալ, որ «ակտիվ ծերություն» ունեցող տարեցների թիվը, այսինքն` երբ ծեր մարդը կարող է որոշ չափով լիարժեք կյանք վարել, կայուն կերպով կաճի։ Արտադրության ավտոմատացումը ֆիզիկական վատթար վիճակում գտնվող ծերերին հնարավորություն է տալիս աշխատել։ Շատ ոլորտներում հնարավոր է հեռավար աշխատանք, որն առավել հարմար է տարեց մարդկանց համար։


== Տես նաև ==
Տրանսհումանիզմ
Դեմենցիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կյանքի երկարացման տեխնոլոգիաներ (քաղցկեղի և ծերության միջև կապը, դրանք բուժելու հարցում գիտնականների ունեցած ձեռքբերումները)
Brody Elaine M. (2010)։ «On Being Very, Very Old: An Insider's Perspective»։ The Gerontologist 50 (1): 2–10։ PMID 20071402։ doi:10.1093/geront/gnp143  
Milton Crum, "I'm Old" at Association of Hospice & Palliative Care Chaplains or at The Center for Spiritual Resources, http://thecsr.org/resource-directory/im-old-an-essay-on-aging-by-milton-crum/#sthash.e87C5Jyc.dpuf Archived 2015-06-10 at the Wayback Machine..
Laura Carstensen – research at Stanford university's Life-span Development Laboratory, and Stanford Center on Longevity Archived 2019-08-25 at the Wayback Machine..
Milton Crum, "I'm Frail" at Association of Hospice & Palliative Care Chaplains, http://www.ahpcc.org.uk/wp-content/uploads/2013/04/imfrail.pdf.
Scams targeting the elderly (NCOA)
"National Institute of Senior Centers", National Council on Aging, http://www.ncoa.org/national-institute-of-senior-centers
"Senior Corps", Corporation for National & Community Service, http://www.nationalservice.gov/programs/senior-corps