Սերգեյ Յուրսկի

Սերգեյ Յուրևիչ Յուրսկի (ռուս.՝ Серге́й Ю́рьевич Ю́рский, մարտի 16, 1935(1935-03-16), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 8, 2019(2019-02-08), Մոսկվա, Ռուսաստան), կինոյի և թատրոնի խորհրդային և ռուս դերասան և ռեժիսոր։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1987)։


== Կենսագրություն ==
Սերգեյ Յուրսկին ծնվել է Լենինգրադում, Յուրի Սերգեևիչ Յուրսկու ընտանիքում, ով Մոսկվայի Ցվետնոյ բուլվարի կրկեսի գեղարվեստական ղեկավարն էր, ղեկավարում էր Լենկոնցերտը։ Գոյություն ունի լայն տարածված շփոթություն, ըստ որի Յուրսկին Սերգեյ Յուրևիչի կեղծանունն է։ Իրականում, դա նրա ազնվական հոր` Յուրի Սերգեևիչ Ժիխարևի կեղծանունն էր, որը նա վերցրել էր դեռ պատանեկան հասակում, գիմնազիայում ներկայացումներ խաղալու ժամանակ, և այն ուղղակի նրա անվան (Յուրի) պարզ տառադարձումն էր։ Մայրը` Եվգենիա Միխայլովնա Յուրսկայա-Ռոմանովան (1902-1971), երաժշտության ուսուցչուհի էր։
Սովորել է Լենինգրադի Ա. Ա. Ժդանովի անվան համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում։ Ուսումնառության ժամանակ մասնակցել է Լենինգրադի պետական համալսարանի թատրոն-ստուդիայի բեմադրություններին, որոնք ղեկավարում էր դերասան և մանկավարժ Եվգենիա Կարպովան։
1955 թվականին, իրավաբանության ֆակուլտետի երրորդ կուրսն ավարտելուց հետո, նա ընդունվում է Ա. Ն. Օստրովսկու անվան Լենինգրադի թատերական ինստիտուտ։ 2-րդ կուրսն ավարտելուց հետո, 1957 թվականին, Սերգեյ Յուրսկին հրավիրվում է Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոն։ 
1960-ականների կեսերին թատերախմբի առաջատար դերասաններից էր, նրա խաղացած լավագույն դերերից են Չացկին, Տուզենբախը, Եզոպոսը, պրոֆեսոր Պոլեժաևը։ Այստեղ Սերգեյ Յուրսկին առաջին անգամ հանդես է եկել որպես ռեժիսոր` 1974 թվականին բեմադրելով «Մոլիեր» պիեսն ըստ Միխայիլ Բուլգակովի։
Դերասանին մեծ ճանաչում են բերում Վիկնիկսորի («ՇԿԻԴ հանրապետություն» ֆիլմում) և Օստապ Բենդերի («Ոսկե հորթը» ֆիլմում) դերերը։ Հանդես է եկել որպես ասմունքող դասական և ժամանակակից հեղինակների ստեղծագործություններով։
1978 թվականին Սերգեյ Յուրսկին տեղափոխվել է Մոսկվա և դարձել է Մոսխորհրդի անվան թատրոնի դերասան, այնուհետև` ռեժիսոր։ 1991 թվականից միաժամանակ խաղում և ներկայացումներ է բեմադրում «Ժամանակակից պիեսի դպրոց» թատրոնի բեմում։
1970-ականներին իր կողմից գրած «Չերնով» պատմվածքը դարձել է կինոյում որպես ռեժիսոր նրա առաջնախաղի գրական հիմքը։
2011 թվականին դարձել է «Թատերական աստղ» մրցանակի դափնեկիր։
Սերգեյ Յուրսկին մի քանի արձակ գրքերի և պիեսների հեղինակ է, որոնք հրապարակել է Վացետիս կեղծանվամբ։


=== Հասարակական դիրքորոշում ===
2001 թվականին Սերգեյ Յուրսկին ստորագրել է բաց նամակ` ի պաշտպանություն ՆՏՎ (НТВ) հեռուստաընկերության։
2003 թվականին մշակույթի և գիտության այն գործիչների շարքում էր, ովքեր կոչ էին անում ռուսական իշխանություններին դադարեցնել պատերազմը Չեչնիայում և անցնել խաղաղ բանակցությունների գործընթացին։
2006 թվականին միացել է Վրաստանի քաղաքացիների` Ռուսաստանից ստիպողաբար արտաքսումը քննադատող կոչին։
Հանդես է եկել ի պաշտպանություն Գրիգորի Պասկոյի, Մաքսիմ Ռեզնիկի, Սվետլանա Բախմինայի, Միխայիլ Խոդորկովսկու, Պլատոն Լեբեդևի, Կիրիլ Սերեբրեննիկովի, «Pussy Riot» խմբի անդամների ազատման։
2007 թվականին Յուրսկին ստորագրել է Վլադիմիր Պուտինին ուղղված կոչը, որը խորհուրդ էր տալիս նախագահին հրաժարվել պաշտոնից երկրորդ ժամկետի սպառումից հետո և այլևս չղեկավարել երկիրը «ո՛չ որպես նախագահ, ո՛չ էլ որպես համազգային լիդեր», սակայն հետագայում դերասանը ժխտել է այդ փաստը` ենթադրելով, որ որևէ մեկն ստորագրել է իր անունից։
Մասնակցել է ընդդիմության կողմից կազմակերպված բողոքի զանգվածային ակցիաների։ Բազմիցս կողմ է արտահայտվել կենդանիների պաշտպանությանն ուղղված նախաձեռնություններին։
Կողմ է արտահայտվել ի պաշտպանություն Դերասանի կենտրոնական տան և Պետերբուրգի N 31 կլինիկական հիվանդանոցի պահպանման, դեմ է եղել «Օխտա-կենտրոն» երկնաքերի շինարարությանը։
2014 թվականին Սերգեյ Յուրսկին ռուսական իշխանությունների ու հասարակության վերաբերմունքն Ուկրաինայի հանդեպ կոչել է «ազգային մշակույթի բացակայության անսպասելի և սարսափելի արտահայտում»` քննադատելով հարևան երկրի գործերի մեջ խառնվելու ձգտումը։
Մեկնաբանելով Ղրիմի մասին արված հայտարարությունը, թե այն «վաղեմի ռուսական հող է», դերասանը համեմատել է այն ժամանակակից Հունաստանի ու Թուրքիայի բնակիչների կողմից` նախկինում իրենց պատկանած տարածքների հանդեպ նկրտումների հիպոթեզի հետ։
Ուկրաինայի մշակույթի նախարարությունը Յուրսկուն ներառել է այսպես կոչված դերասանների «սպիտակ ցուցակի» մեջ, ովքեր կողմ են երկրի տարածքային ամբողջականությանն ու դեմ են արտահայտվում ագրեսիային։
2016 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին նա կողմ էր «Յաբլոկո» և «Ազգային ազատության կուսակցություն» կուսակցությունների միջև կոալիցիա կազմելուն` նպատակ ունենալով փրկել Ռուսաստանը «ստալինիզմի վերադարձից, ազգայնականությունից ու հին կայսերական ախտանիշից, ներքին քաղաքականության մեջ ճնշումներից, համընդհանուր թալանից ու իրավունքի ոտնահարումից»։
2018 թվականին հարցազրույցի ժամանակ պատասխանելով իր հայացքների մասին հարցին, Յուրսկին պատասխանել է, որ երբեք չի եղել որևէ քաղաքական շարժման մեջ և մատնանշել է «ընդդիմության» ու «դիմության» տարբերությունը։ Ըստ դերասանի խոսքերի, նրա դիրքորոշումն իր ներկայացումների վրա աշխատելն է, իսկ իր զգացողություններն ու անհանգստությունները նա փորձում է փոխանցել գեղարվեստական մեթոդներով։


=== Ընտանիքն ===
1961 թվականին Սերգեյ Յուրսկին ամուսնացել է դերասանուհի Զինաիդա Շարկոյի հետ։ Նրանք միասին են ապրել մինչև 1968 թվականը։
Նրա երկրորդ կինը դարձել է դերասանուհի Նատալյա Տենյակովան։ Այս ամուսնությունից ծնվել է նրանց դուստրը` Դարյա Յուրսկայան, ով Մոսկվայի Չեխովի անվան գեղարվեստական թատրոնի դերասանուհի է։


== Ստեղծագործություն ==


=== Թատերական ներկայացումներ ===


==== Դերասանական ====


===== Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոն =====
1957-«Դոստիգաևը և մյուսները» (Մաքսիմ Գորկի)-Զվոնցով
1961-«Օվկիանոս» (Ա. Շտեյն)-Չասովկինով
1961-«Չորրորդը» (Կոնստանտին Սիմոնով)-Գնիչարդի
1962- «Խելքից պատուհաս» (Ալեքսանդր Գրիբոյեդով), Չացկի
1963-«Բարբարոսները» (Ա. Գորկի)-Դրոբյազգին
1963-«Արթուրո Ուիի կարիերան» (Բերտոլդ Բրեխտ)-Ջուզեպե Ջիվոլա
1965-«Ես, տատիկը, Իկիկոն ու Իլարիոնը (Նոդար Դումբաձե)-Իլիկո
1965-«Երեք քույր» (Անտոն Չեխով)-Տուզենբախ
1965-«Հռոմեական կատակերգություն» (Լեոնիդ Զորին)-Դիոն (ներկայացումն արգելվել է)
1966-«Ապուշը» (Ֆյոդոր Դոստոևսկի)-Ֆերդիշենկո
1966-«Ճշմարտություն և ոչինչ ճշմարտությունից բացի» (Դ. Ալ)-Դեֆո
1967-«Աղվեսն ու խաղողը» (Գիլերմե Ֆիգեյրեդո)-Եզոպոս
1968-«Գին» (Արթուր Միլլեր)-Վիկտոր Ֆրանկ
1969-«Հենրիխ IV արքա» (Վիլյամ Շեքսպիր)-Հենրիխ IV
1969-«Երկու թատրոն» (Եժի Շանյավսկի)-ռեժիսոր
1970-«Անհանգիստ ծերություն» (Լեոնիդ Ռախմանով)-Պոլեժաև
1972-«Ռևիզոր» (Նիկոլայ Գոգոլ)-Օսիպ
1973-«Մոլիեր» Միխայիլ Բուլգակով-Մոլիեր
1974-«Աշխույժ մարդիկ» Վասիլի Շուկշին-Չերնյավիյ
1976-«Ֆարյատևի երևակայությունը» (Ալլա Սոկոլովա)-Ֆարյատև


===== «Ժամանակակից պիեսի դպրոց» =====
2004-«Երեկոյան ղողանջ։ Ընթրիք ընկեր Ստալինի մոտ» (Իոն Դրուցե)-Իոսիֆ Ստալին


===== Մոսխորհրդի անվան թատրոն =====
1995-«Ֆոմա Օպիսկին» (Ֆյոդոր Դոստոևսկի)-Ֆոմա Օպիսկին
2006-«Նախաբաղնիք» (Իգոր Վացետիս)-քեռի Բորյա/Տուապսինսկի
2010-«Պոլոնեզ կամ աբսուրդի երեկո (ռեժ.` Ս. Յուրսկի)-Իսիդոր Նիկոլաևիչ


==== Ռեժիսորական ====


===== Գ․ Տովստոնոգովի անվան դրամատիկական մեծ թատրոն =====
1969-«Ֆիեստա» ըստ Էռնեստ Հեմինգուեյի Եվ ծագում է արևը վեպի-ներկայացումը չի բեմադրվել
1974-«Մոլիեր» ըստ Միխայիլ Բուլգակովի պիեսի
1976-«Ֆարյատևի երևակայությունը» (Ալլա Սոկոլովա)


===== Մոսխորհրդի անվան թատրոն =====
1980-«Ճշմարտությունը լավ է, բայց երջանկությունն ավելի լավ է» (Ալեքսանդր Օստրովսկի)
1987-«Օրնիֆլ» (Ժան Անույ)
2006-«Նախաբաղնիք» (Ի. Վացետիս)
2010-«Պոլոնեզ կամ աբսուրդի երեկո» (Իգոր Վացետիս)


===== Ժամանակակից պիեսի թատրոն =====
1994-«Աթոռներ» (Էժեն Իոնեսկո)
2000-«Սադրանք» (Ի. Վացետիս)
2004-«Երեկոյան ղողանջ։ Ընթրիք ընկեր Ստալինի հետ» (Իոն Դրուցե)


=== Ֆիլմեր ===


==== Դերասանական աշխատանք ====
1958-Փողոցը լի է անակնկալներով-գլխարկով քաղաքացի
1959-Պատմություն նորապսակների մասին-Դանիլա, Վոլոդյայի ընկերը
1961-Մարդը ոչ մի տեղից-տարօրինակ մարդ
1962-Սև ճայը-Խոսե Գիելմատել
1963-Ամրոցի դերասանուհին-իշխան Նիկիտա Պետրովիչ
1965-Ժամանա՛կ, առաջ-Դեվիդ Մարգուլիես
1966-ՇԿԻԴ հանրապետություն-Վիկտոր Նիկոլաևիչ Սորոկին, դպրոցի տնօրեն
1968-Ոսկե հորթը-Օստապ Բենդեր
1968-Ինտերվենցիա-դիմակներ (ազնվական, սպեկուլյանտ, տիկին և սպիտակ գվարդիական)
1969-Արքա-եղնիկը-Տարտալյա
1973-Կոտրված պայտը-Ժյուլ Արդան
1974-Նպատակի ընտրությունը-Ռոբերտ Օպենհեյմեր
1976- Դերվիշը պայթեցնում է Փարիզը-պարոն Ջորդան
1977-Մի հիանալի օր (Կինոալմանախ, 2-րդ ֆիլմ)-դերասան
1977-Առյուծը հեռացել է տնից-չար որսորդ
1978-Ամառանոց մեկ ընտանիքի համար-տնօրեն
1978-Ռասմուս-թափառաշրջիկ-Լիֆ
1979-Հանդիպման վայրը փոխել չի կարելի-Իվան Սերգեևիչ Գրուզդև
1979-Փոքր ողբերգություններ-իմպրովիզատոր
1981-Դեկտեմբերի 20-Սիդնեյ Ռեյլի
1981-Չվախենաս, ես քեզ հետ եմ-ոստիկան
1982-Փնտրեք կնոջը-մետր Ռոշե
1982-Կոնդորի անկումը-դիկտատոր
1982-Ծեր խուզարկում-Օգյուստ Դյուպեն, Սլինկտոն
1984- Միայնակ կոմերսանտի շահումը-Լյուդվիգ
1984-Սեր և աղավնի-քեռի Միտյա
1984-Ծեր հրաշագործի հեքիաթները-հեքիաթների պահապան
1985-Ափերը մշուշի մեջ-Սիդնեյ Ռեյլի
1986-Ճանապարհ դեպի քեզ-Իլյա Սերգեևիչ Կոտով
1987-Հավերժության ավարտը-Հոբբի Ֆինժի
1990-Չերնով-Առնոլդ Առնոլդ, մաեստրո
1991-Աու, գնացքի թալան-պրոֆեսոր Լեբեդև, երկրաբան
1992-Խաղացողներ-XXI (հեռուստաներկայացում)
1992-Էքստրասենս-վարպետ
1993-Խլացուցիչով ատրճանակ-Բոբ, ամերիկացի լրտես
1995- ԱՆծանոթի բացահայտումները-հսկիչ
1996-Մարգո Թագուհի-Ռենե
1998-Չեխով և Կո
«Գրող»-ծեր գրող
«Առաջին կարգի ուղևոր»-Կրիկունով, ինժեներ
2003-Հինգերորդ հրեշտակը-Յակով Սեմյոնովիչ
2007-Կոռոլյով-Ցիոլկովսկի
2008-Մի՛ մտածիր սպիտակ կապիկների մասին-հեղինակներից մեկը
2008-Հայրեր և որդիներ-Վասիլի Իվանովիչ, Բազարովի հայրը
2009-Մեկուկես սենյակ կամ սենտիմենտալ ուղևորություն դեպի հայրենիք-Բրոդսկու հայրը
2009-Բնական ընտրություն-Վիկտոր Կորոբով, Օլգայի հայրը, բիզնեսմեն
2011-Ֆուրցևա-Բորիս Պաստեռնակ
2011-Ընկեր Ստալին-Իոսիֆ Ստալին


==== Ռեժիսորական աշխատանք ====
1990-Չերնով


==== Սցենարիստ ====
1990-Չերնով


== Մատենագրություն ==
Юрский С. Ю. Кто держит паузу. 2-е изд. доп. — М.: Искусство, 1989. — 320 с.
Юрский С. Ю. Попытка думать. — М.: Вагриус, 2003. — 239 с.
Юрский С. Ю. Портрет с натуры.
Юрский С. Ю. Кого люблю, того здесь нет. — М.: Аст, 2008. — 256 с.
Юрский С. Ю. Игра в жизнь. — М.: Астрель, 2008. — 480 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երջանիկ է նա, ով չի ափսոսում իր կատարած ընտրության համար Archived 2015-05-27 at the Wayback Machine.