Կյանքը հրաշք է

«Կյանքը հրաշք է» (սերբ.՝ Живот је чудо), գեղարվեստական ֆիլմ, տրագիկոմեդիա՝ արտադրված սերբա-չեռնոգորյան համագործակցության և Ֆրանսիայի կողմից։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Էմիր Կուստուրիցան։ Նկարահանվել է 2004 թվականին։


== Սյուժե ==
Բոսնիա։ 1992 թվական։ Լուկան տարօրինակ ինժեներ է, որ թողել է իր հայրենի Բելգրադը հանուն փոքր քաղաքի, որը գտնվում է ծայրագավառում։ Նա տարված է այն մտքով, որ պետք է կառուցի երկաթուղի, որը կմիացնի Սերբիան և Բոսինան։ Լուկայի կինը՝ օպերային երգչուհի Յադրանկան, տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, որդին՝ Միլոշը, ցանկանում է  դուրս գալ տեղի ֆուտբոլի ակումբից և միանալ մայրաքաղաքի «Պարտիզան» ֆուտբոլային ակումբին։ Այդ ընթացքում Հարավսլավիայում կատարվում են կարևոր քաղաքական փոփոխություններ։ Այդ փոփոխությունները ազդում են նաև փոքրիկ քաղաքի կյանքի վրա։ Արջի որսի ժամանակ վարձու մարդասպանն սպանում է քաղաքապետին, որ որկրամոլ էր ու կնամոլ, բայց դեռ չէր կորցրել իր որոշակի դրական որակները։ Լուկայի կառուցած երկաթգծով քաղաք են գալիս նոր տերերը, որոնք իրենց կարիերան կառուցել են թմրանյութ վաճառելու շնորհիվ։ Ստացվում է տեղեկություն, որ Միլոշին տանում են բանակ։ Միևնույն ժամանակ հայտնում են, որ նրան սպասում են «Պարտիզանում»։ Նոր շոգեքարշի գնման, Միլոշին ճանապարհելու և նոր քաղաքապետին ներկայացնելու առթիվ կազմակերպված տոնակատարության ժամանակ Լուկայի կինը փախչում է հունգարացի երաժշտի հետ։ Նույն օրը կապիտան Ալեքսիչին տեղեկացնում են, որ պատերազմ է սկսվել։ Կապիտան Ալեքսիչը, որ հայրենիքին նվիրված սպա է, հասկանում է սկսված պատերազմի անիմաստ լինելը։
Շուտով Լուկան իմանում է, որ իր որդին գերի է ընկել։ Նա ուզում է գնալ ռազմաճակատ Միլոշի փոխարեն, բայց կապիտան Ալեքսիչը նրան թույլ չի տալիս։ Որոշ ժամանակ անց Միլոշի ընկերը առաջարկում է նրան վերցնել գերի ընկած բոսնիացի աղջկան, որպեսզի հետո նրան փոխանակի Միլոշի հետ։ Լուկան համաձայնում է, և գերի աղջիկը՝ Սաբահան, հաստատվում է նրա տանը։ Շուտով նրանց միջև ջերմ հարաբերություններ են սկսվում։ Շուտով վերադառնում է Լուկայի կինը՝ Յադրանկան։ Լուկան և Սաբահան պատրաստվում են փախչել Սերբիա, բայց Դրին գետի մոտ Սաբահային վիրավորում են բոսինացիները։ Մոտակայքում գտնվող միակ հիվանդանոց հասնելու համար շատ ժամանակ է պահանջվում, բայց շատ արյուն կորցրած Սաբահան փրկվում է։
Սիրահարների համար հանկարծակի պարզվում է, որ Սաբահան գտնվում է կռվի մասնակիցների փոխանակման ցուցակներում։ Սաբահային իր կամքին հակառակ փոխանակում են՝ բաժանելով նրան Լուկայից։ Տուն է վերադառնում նաև Միլոշը։ Փոխանակման տեսարանում Կուստուրիցան սարկազմով ներկայացնում է խաղաղապահներին և լրագրողներին։
Պատերազմն ավարտվում է։ Ընտանիքը վերադառնում է իր տուն, որը գտնվում է երկաթուղային կայարանի մոտ։ Լուկան զգում է, որ չի կարող ապրել և փորձում է ինքնասպան լինել, պառկում է երկաթագծերի վրա թունելներից մեկի մոտ, բայց նրա և գնացքի միջև կանգնում է մի էշ, որը պարբերաբար հայտնվում է ֆիլմում որպես անհույս սիրո խորհրդանիշ։ Լուկան նայում է գնացքի կողմը և զարմացած քարանում է։ Սաբահան եկել է նրա ետևից։ Ֆիլմի վերջին տեսարանը խորհրադանշական է. Լուկան և Սաբահան թամբում են էշին և փախչում այն ամենից, ինչը խանգառում է իրենց սիրուն։


== Նկարահանման վայր ==
Նկարահանման վայր է դարձել, այսպես կոչված «Էմիր Կուստուրիցայի գյուղը», Դրվենգարդ։ Այն գտնվում է Սերբիայի և Բոսնիա և Հերցեգովինայի սահմանին, ոչ հեռու Մեչավնիկ լեռից։ Սկզբում Կուստուրիցան այդտեղ տուն է կառուցել իր որդու համար։ Աստիճանաբար միտք է ծագել ստեղծել իրական ազգագրական բնակավայր։ Գյուղի հրապարակում կանգնեցված են հին մեքենաներ Էմիր Կուստուրիցայի ֆիլմերից։ Ինչպես նաև երկաթուղու ճանապարհին, որը Կուտուրիցան վերանորոգել է «Կյանքը հրաշալի է» ֆիլմի համար, կանգնած է մեքենա, որը երթևեկել է ֆիլմում երկաթուղու ռելսերի վրայով։


== Դերերում ==


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսոր — Էմիր Կուստուրիցա
Պրոդյուսերներ — Էմիր Կուստուրիցա, Մայա Կուստուրիցա, Ալեն Սարդ
Սցենարիստներ — Էմիր Կուստուրիցա, Ռանկո Բոզիչ
Կոմպոզիտորներ — Էմիր Կուստուրիցա, Դեյան Սպարավոլո
Օպերատոր — Միշել Ամատյու
Նկարիչ — Միլենկո Հերեմիչ
Մոնտաժ — Սվետոլիկ Զայց
Հագուստների նկարիչ — Զորա Պապովիչ


== Տեխնիկական տեղեկություններ ==
Տևողություն — 155 րոպե
Գունավոր
Լեզուն — Սերբերեն
Ձայն — DTS/Dolby Digital


== Գեղարվեստական արժեք ==
Ինչպես և մի շարք այլ իր ֆիլմերում, Կուստուրիցան արտահայտում է հակապատերազմական դիրքը և տխրում է միասնական Հարավսլավիայի մասին, անբարյացակամորեն խոսելով անջատողականների, սանձազերծված Հարավսլավական պատերազմի մասին, և ՄԱԿի մասին, բայց, ինչպես միշտ, չի կորցնում լավատեսությունը և կայտառությունը, և արդյունքում ստացվում է Տրագիկոմեդիան , ժանր, որում ռեժիսորը նկարահանել է իր ֆիլմերի մեծամասնությունը։
«Կյանքը հրաշալի է» ֆիլմը առաջադրվել է «Ոսկե արմավենու ճյուղ» մրցույթում, բայց քննադատները այս ֆիլմը ընդունել են բավականին զուսպ, ի տարբերություն Կուստուրիցայի նախորդ ֆիլմերի։ Ռեժիսորին մեղադրել են ինքնակրկնության մեջ և ֆիլմը ձգձգելու համար, բայց նույն պահին նշելով կատարյալ պրոֆեսիոնալ աշխատանքի մասին։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ֆիլմի նկարահամումները շարունակվել են 13 ամիս գրեթե առանց ընդմիջման, նկարահանող խմբի բախտը չէր բերում եղանակի հետ, բացի այդ Կուստուրիցան անընդհատ փոփոխել է սցենարը։
Կապիտան Ալեքսիչի դերը խաղացել է ռեժիսորի տղան Ստրիբոր Կուստուրիցան։
Գլխավոր հերոսի տղան, Միլոշ Ջուրիչը մեջբերում է Այնշտայնին, գնում է բանակ Նովի Սադ քաղաք, որտեղից արմատներով եկել է Այնշտայնի առաջին կինը սերբիացի Միլևա Մարիչը, և կրում է նրա հոր անունը, Միլոշ։


== Մամուլի արձագանքներ ==
«Կուստուրիցան տեսնում է կյանքը բոլոր վախերով և դրամաներով, բայց նաև իր ուրախություններով» («Monsieur Cinèma»)
«Գուցե, այն ավելի շատ փափուկ և լավատեսական ֆիլմ է Կուստուրիցա» («Première»)


== Սաունդթրեկ ==
The No Smoking Orchestra — In the beginning
The No Smoking Orchestra — Evergreen
The No Smoking Orchestra — Wanted man
The No Smoking Orchestra — Kiss the mother
The No Smoking Orchestra — Moldavian song
The No Smoking Orchestra — Vasja
The No Smoking Orchestra — Dying song
The No Smoking Orchestra — Looking for Luka
The No Smoking Orchestra — Ovo je muski svet
The No Smoking Orchestra — Fatal wounds
The No Smoking Orchestra — Who killed the D.J.
The No Smoking Orchestra — Karakaj
The No Smoking Orchestra — The waterfall
The No Smoking Orchestra — Gladno Srce
The No Smoking Orchestra — Looking for Sabaha
The No Smoking Orchestra — When life was a miracle
The No Smoking Orchestra — Moldavian songԲՈՆՈՒՍ (միայն հատուկ արծաթե թողարկումում)

The No Smoking Orchestra — Kad sam bio mlađan lovac ja
The No Smoking Orchestra — Bye bye Dobrila
The No Smoking Orchestra — Leskovacki zvižđuk


== Մրցանակներ ==
2004 — Ֆրանսիական ազգային կրթական համակարգի մրցանակ, Կաննի կինոփառատոնի ժամանակ
2005 — Սեզար մրցանակ, Եվրոպական միության լավագույն ֆիլմ կատեգորիայում
2005 — Ոսկե գլոբուս մրցանակ լավագույն եվրոպական ֆիլմի համար


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կյանքը հիանալի է(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում