Էլիզաբեթ Ալթման-Գոթհայներ

Էլիզաբեթ Ալթման, ծնունդով՝ Էլիզաբեթ Գոթհայներ (գերմ.՝ Elisabeth Altmann-Gottheiner, մարտի 26, 1874(1874-03-26), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - հոկտեմբերի 21, 1930(1930-10-21), Մանհայմ, Բադենի Հանրապետություն, Վայմարյան Հանրապետություն), գերմանացի հրեա հայտնի տնտեսագետ, Գերմանիայում կանանց իրավունքների շարժման պաշտպան։ Նա առաջին կանանցից մեկն է ով դարձել է համալսարանի դասախոս Գերմանիայում (1908)։


== Կենսագրություն ==
Էլիզաբեթ Ալթմանը ծնվել է Բեռլինում։ Կրթություն է ստացել Բեռլինում, Լոնդոնում և Ցյուրիխում։ 1904 թվականին նա դոկտորի կոչում է ստացել Ցյուրիխում (Շվեյցարիա), դառնալով Ցյուրիխի համալսարանում դոկտորի կոչում ստացած եզակի կանանցից մեկը, ինչպիսիք էին Ռիկարդա Հուխը (Ricarda Huch, 1892), Ռոզա Լյուքսեմբուրգը (1897)։ 
1906 թվականին ամուսնացել է պրոֆեսոր Սալի Ալթմանի հետ և 1908 թվականին դարձել է նրա գործընկերը և առաջին կին դասախոսը Մանհայմի բիզնես դպրոցում (այժմ համալսարան), իսկ 1924 թվականին առաջին կինն էր, որը ստացել է տնտեսագիտության պրոֆեսորի կոչում և ղեկավարել տնտեսագիտության և վիճակագրության ամբիոնը։ 
Էլիզաբեթ Գոթհայներ-Ալթմանը Մանհայմի Կանանց սոցիալական դպրոցի հիմնադիրներից է եղել, որի ամուսինը նույնպես հիմնադիր և խորհրդի անդամ էր։ 
Էլիզաբեթը մահացել է Մանհայմում, 56 տարեկանում, ծանր հիվանդությունից։


== Գործունեություն ==
Էլիզաբեթ Ալթմանը գրել է մի շարք գրքեր և հոդվածներ տնտեսական հարցերի վերաբերյալ։ Ակտիվորեն մասնակցել է Գերմանիայի կանանց շարժմանը։ 1912-1920 թվականներին «Գերմանիայի կանանց ասոցիացիաների ֆեդերացիայի» (BDF)  Jahrbuch der Frauenbewegung  (Կանանց շարժման տարեգիրք) ֆեմինիստական տարեգրքերի խմբագիրն է եղել։ Ղեկավարել է «Neue Bahnen»  Գերմանիայի կանանց ընդհանուր ասոցիացիայի օրգանի խմբագրությունը և եղել է «Մանհայմի կին-ծառայողների առևտրային ասոցիացիայի» նախագահ։
1916 թվականին Մանհայմի «Կանանց կրթության ասոցիացիայի - կանանց ուսումնասիրություններ» (Verein Frauenbildung - Frauenstudium) բաժնի կողմից ստեղծվել է իր տեսակի մեջ առաջին աննախադեպ հաստատություններից մեկը Գերմանիայում՝ սոցիալական աշխատանքի ուսուցման դպրոց (բառացի թարգմանությամբ՝ «Soziale Frauenschule…» - «Կանանց սոցիական դպրոց դաստիարակների և համանման կանացի մասնագիտությունների ուսուցման համար»), որը հայտնի է նաև «Բարօրության դպրոց» («Wohlfahrtsschule») անվամբ։ Այդ նախագծի հիմնադիրներն էին ընտրական իրավունքի համար պայքարող այնպիսի ակտիվիստներ, ինչպիսիք են Մարի Բեռնայսը, Ջուլի Բասերմանը և Ալիս Բենսհայմերը։ Էլիզաբեթ Ալթման-Գոթհայները, որն այդ ժամանակ տնտեսագիտության դասախոս էր Մանհայմի Կոմերցիոն ակադեմիայում, նշանակվել է այդ դպրոցի վարչական խորհրդի գործադիր նախագահ, իսկ Մարի Բերնայսը տնօրեն է նշանակվել։


== Մեծարանքներ ==
1996 թվականից Մանհայմի համալսարանը կրթության, հետազոտությունների և դասավանդման շրջանակներում կանանց զարգացման հավասար պայմաններին աջակցության համար ուսանողներին շնորհում է «Էլիզաբեթ Ալթման-Գոտհայներ մրցանակ»։ Այն ամենամյա մրցանակ է գենդերային հետազոտություններին նվիրված թեզերի համար։
1993 թվականին Մանհայմի քաղաքային խորհրդի որոշմամաբ Կեֆերտալ թաղամասի փողոցը անվանակոչվել է «Ալթման Գոթհայներ շտրասե» (Altmann-Gottheiner Straße) ի պատիվ Էլիզաբեթի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Mannheimer Geschichtsblätter ; 20 (2010).։ [Erscheinungsort nicht ermittelbar]: [Verlag nicht ermittelbar]։ 2010։ ISBN 3-89735-671-6։ OCLC 1101739760 
DUNCKER & HUMBLOT (1953)։ AACHEN - BEHAIM.։ [S.l.]: DUNCKER & HUMBLOT GMBH։ էջ 227։ ISBN 3-428-00182-6։ OCLC 1231447336 
eingeleitet von Ferdinand Tönnies (1931)։ Reichshandbuch der deutschen Gesellschaft Bd. 2. L - Z։ Berlin։ ISBN 978-3-598-30664-8։ OCLC 309977591 
Who is who der sozialen Arbeit։ Freiburg: Lambertus։ 1998։ էջեր 39f։ ISBN 3-7841-1036-3։ OCLC 40933946 
Ալիսա Սալոմոն։ Elisabeth Altmann-Gottheiner zum Gedächtnis. In: Die Österreicherin – Zeitschrift für alle Interessen der Frau. herausgegeben vom Bund österreichischer Frauenvereine. - «Էլիզաբեթ Ալթման-Գոթհայներ հիշատակին»։ «Die Österreicherin - ամսագիր կանանց բոլոր հետաքրքրությունների համար»։ Հրապարակված է Ավստրիայի կանանց ասոցիացիաների ֆեդերացիայի կողմից։ Վիեննա, 1930 (թիվ 9)
Biographie Deutsche։ «Altmann-Gottheiner, Elisabeth - Deutsche Biographie»։ www.deutsche-biographie.de (գերմաներեն)։ Վերցված է 2021-03-14 
«Digitale Bibliothek - Münchener Digitalisierungszentrum»։ daten.digitale-sammlungen.de։ Վերցված է 2021-03-14 , էջ 227