Ուենո (զբոսայգի)

Ուենո զբոսայգի (ճապ.՝ 上野恩賜公園 Уэно онси ко:эн), ​​Ճապոնիայի մայրաքաղաքի ամենահայտնի և հաճախ այցելվող զբոսայգիներից մեկը։ Այն առաջին հինգ հանրային այգիներից մեկն է, որը հայտնվել է երկրում Մեյջիի վերականգնումից հետո (1868)։


== Նկարագրություն ==
Ուենո այգին կարելի է բաժանել երկու մասի՝ բարձրադիր և ցածրադիր վայրեր։ Բարձրադիր վայրը հայտնի է որպես կեռասի ծաղկունքը դիտելու լավագույն վայրերից մեկը։ 
Հարավում՝ հարթավայրում, գտնվում է Սինոբաձու լճակը, որի մակերեսն ամռանը ծածկված է կանաչ տերևներով և վարդագույն լոտոսի ծաղիկներով։ Ձմռանը այստեղ թռչում են վայրի բադերը և այլ ջրային թռչուններ։ Ենթադրվում է, որ հին ժամանակներում այս վայրում եղել է Տոկիոյի ծոցը, սակայն ափամերձ գիծն աստիճանաբար նահանջել է, և այստեղ մեր թվարկությունից առաջ մի քանի դարի ընթացքում լճակ է գոյացել։ Կանեյջի տաճարի առաջին վանահայրը լճակի մեջտեղում կղզի է ստեղծել և դրա վրա տեղադրել Բենտեն դո տաճարը։ 1672 թվականին կղզուն արևելյան կողմից ավելացվել է կամուրջ, որով կղզի կարելի էր հասնել ոտքով։ Մինչև Մեյջիի դարաշրջանի սկիզբը այստեղ հոսում էր Այզոմե-գավա գետը, սակայն հիպոդրոմի կառուցման ժամանակ նրա ջրանցքը լցվել է, և լճակը ստացել է ներկայիս տեսքը։ 1907 թվականին՝ Տոկիոյի արդյունաբերական ցուցահանդեսի ժամանակ, կղզու արևմտյան կողմում կառուցվել է մեկ այլ կամուրջ՝ Կանգեցու-կյոն։
Ուենոյի ճակատամարտի արդյունքում (1868) տարածքը, որի վրա գտնվում էր Կանեյջի տաճարը, վերածվել է մոխրի, իսկ տաճարի գլխավոր շենքն ավերվել է։ Առաջարկվել են այս տարածքի բարելավման տարբեր նախագծեր, սակայն հոլանդացի բժիշկ Բոդուինը, գնալով (1870) այս տարածքը զննելու, Ճապոնիայի կառավարությանն առաջարկել է այստեղ այգի հիմնել, որի արդյունքում այս տարածքում ստեղծվել է (1873) Ճապոնիայի առաջին քաղաքային այգին։
1882 թվականի մարտի 20-ին Ուենո այգում բացվել է նույնանուն կենդանաբանական այգի, որն այժմ Ճապոնիայի ամենահին կենդանաբանական այգին է։ Այն ​​ունի ավելի քան 2600 կենդանի։
1890 թվականին Ուենո այգին հայտարարվել է կայսերական ընտանիքի սեփականություն և 1924 թվականին վերադարձվել քաղաքին՝ ի հիշատակ ապագա կայսր Շոուայի ամուսնության։ Այգու տարածքում բազմիցս անցկացվել են ազգային արդյունաբերական ցուցահանդեսներ։ Հենց Ուենո այգում բացվել է երկրի կերպարվեստի առաջին թանգարանը, կառուցվել է առաջին կենդանաբանական այգին։
Այգու հարավային մուտքի մոտ է գտնվում ազդեցիկ սամուրայ Սայգո Տակամորիի բրոնզե հուշարձանը, որը կանգնեցվել է (1899) նրա մահվան 21-րդ տարելիցին։
Այսօր այգում տեղակայված է մի քանի թանգարան։ Ազգային թանգարանի չորս շենքերում պահվում են ճապոնական ազգային արվեստի ամենաարժեքավոր նմուշները, հնագիտական ​​գտածոները, բուդդայական կիրառական արվեստի գործերը՝ ընդհանուր առմամբ ավելի քան 86 հազար ցուցանմուշ։ 1959 թվականին Լե Կորբյուզիեի նախագծով կառուցվել է Արևմտյան արվեստի ազգային թանգարանը։ Նրա ցուցադրությունը հիմնված է Մացուկատա Կոձիրոյի հավաքածուի վրա։ Այս ճապոնացի արդյունաբերողը և բարերարը 1916-1923 թվականներին Եվրոպայում հավաքել է արևմտյան արվեստի մի քանի հազար գործ։ 1961 թվականին այս թանգարանին կից կառուցվել է այն ժամանակվա մայրաքաղաքի ամենամեծ համերգասրահը՝ Մետրոպոլիտեն փառատոնային դահլիճը, որը  նախագծել է Կունիո Մաեկավան։ Այստեղ է գտնվում նաև Տոկիոյի քաղաքային արվեստի թանգարանը (東京都美術館, որը նույնպես նախագծել է Մաեկավան), որտեղ անցկացվում են տարբեր ցուցահանդեսներ։
Մեծ տարածք է զբաղեցնում Բնության և գիտության ազգային թանգարանը։ Այստեղ է գտնվում նաև Տոկիոյի արվեստի համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը։
Այգում գտնվում է Ուենո Տոշոգու տաճարը, որտեղ երկրպագում են Իեյասու Տոկուգավային՝ Տոկուգավա դինաստիայի առաջին շոգունին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Масу Фудзио (переводчик Е. Белякова) Уэно // Токио Моногатари — Токио глазами токийцев. История и современность. — Токио: Ассоциация переводчиков-русистов, 2011. — С. 204—211. — ISBN 978-4-89981-215-9.