Վռամ Դովլաթյան

Վռամ Վաղինակի Դովլաթյան (օգոստոսի 13, 1923(1923-08-13), Նոր Բայազետ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 25, 2005(2005-12-25), Երևան, Հայաստան), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1965), պրոֆեսոր (1967)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1980)։ ՀԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի ճակադեմիկոս (1994, թղթակից անդամ՝ 1986):
Ֆրունզե Դովլաթյանի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Վռամ Դովլաթյանը ծնվել է Նոր Բայազետում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողություններին։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի քիմիական ֆակուլտետը։ 1954 թվականից աշխատել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ընդհանուր քիմիայի ամբիոնում, 1958-1989 թվականներին զբաղեցրել է ընդհանուր քիմիայի ամբիոնի վարիչի պաշտոնը։ 1962-2005 թվականներին եղել է նույն ինստիտուտի պեստիցիդների պրոբլեմային լաբորատորիայի վարիչ, 1962 թվականից, միաժամանակ՝ թունաքիմիկատների սինթեզի և փորձարարական լաբորատորիայի վարիչ, 1994 թվականից ՌԴ բնական ԳԱ անդամ։
Հեղինակ է ավելի քան 450 գիտական աշխատությունների։ Ստացել է հերբիցիդներ, հակասնկիկային նյութեր և աճման խթանիչներ (կրոտիլին, մեթազին, ցուլֆազին, ֆենագոն, լավին և այլն)։ Դովլաթյանի ղեկավարած պեստիցիդների գիտական պրոբլեմային լաբորատորիայում ստացված միացությունների շարքում հայտնաբերված նոր բարձրակտիվ հերբիցիդները, ֆունգիցիդներն ու աճի խթանիչները մեծ կիրառություն են գտել գյուղատնտեսության բնագավառում։ Ուսումնասիրել է ացետաքացախաթթվային բարդ եթերի քլորմեթօքսիմեթիլման ռեակցիաները, չորրորդային ամոնիումային աղերի կատալիտիկ ազդեցությունը կարբոնաթթուների բարդ եթերների առաջացման վրա։
Հայտնաբերել է քլորալկօքսի (թիո, ամինա)-սիմ-տրիազինների ինքնատիպ վերախմբավորման ռեակցիաներ (համակցված տարա-սիմ-տրիազինների ստացումով)։
Դովլաթյանի առաջարկած ցիանամինա-սիմ-տրազինների սինթեզի եղանակը արտոնագրված է Գերմանիայում, Ճապոնիայում, Շվեյցարիայում։
Ընդգրկված է համաշխարհային գիտության բնագավառի 500 ազդեցիկ առաջատարների ցուցակում։


== Պարգևներ ==
Անանիա Շիրակացու մեդալ, 2002,
Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի «Տարվա մարդ-1997» կոչում,
Ամերիկյան կենսագրական ինստիտուտի «Դարի մարդ» կոչում,
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1980,
«Աշխատանքային կարմիր դրոշի» շքանշան (2),
Պատվո շքանշան,
Հայրենական մեծ պատերազմի II աստիճանի շքանշան,
«1941-1945 թթ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 20-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ,
«1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի երեսուն տարի» հոբելյանական մեդալ,
Մեդալ «Ի հիշատակ Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի»,
«1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 50 տարի», 05.05.1995,
«1941-1945 թվականների Հայրենական մեծ պատերազմում հաղթանակի 60 տարի» հոբելյանական մեդալ, 05.09.2005,
«70» հոբելյանական մեդալ. ԽՍՀՄ զինված ուժերի տարիներ», 09.05.1988,
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ, 28.05.1986,
«Իններորդ հնգամյա պլանի թմբկահար», 27.03.1985։


== Երկեր ==
Օրգանական քիմիայի գործնական աշխատանքների ցուցումներ, Երևան։ Ա. հ., 1958:
Օրգանական քիմիայի ստուգողական աշխատանքների վարիանտները։ Երևան։ Հայպետուսմանկհրատ, 1960։
Օրգանական քիմիայի գործնական աշխատանքների մեթոդական ցուցումներ։ Երևան։ Ա. հ., 1980 (համահեղինակ)։
Օրգանական քիմիայի դասընթաց։ ՀՊԱՀ, 2011, (համահեղինակ)։


== Գրականություն ==
Վռամ Վաղինակի Դովլաթյան, Անվանի գիտնականներ-քիմիա։ ՀԳԱ-ի գիտնականների կենսամատենագիտություն։ 2000, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գրադարան քարտարան։ Մանրամասներ։ Դովլաթյան, Վռամ Վաղինակի։


== Ծանոթագրություններ ==