armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հիմնա-թթվային հավասարակշռություն

Հիմնա-թթվային հավասարակշռություն , թթվահիմնային վիճակ, ֆիզիկա-քիմիական և ֆիզիոլոգիական պրոցեսների ամբողջություն, ապահովում է օրգանիզմի ներքին միջավայրի ջրածնային ցուցիչի (pH-ի) համեմատական կայունությունը։ Վերջինս ունի կարևոր նշանակություն կենսական պրոցեսների բնականոն ընթացքի համար։ Մարդու արյան pH-ը 7, 35—7, 47 է, որի նույնիսկ ամենափոքր տեղաշարժն անդրադառնում է նյութափոխանակության պրոցեսների, ֆերմենտների ակտիվության վրա և հանգեցնում օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի խանգարումների։ Օրգանիզմի pH-ի հաստատունությունն ապահովում են արյան բուֆերային համակարգերը, որոնք կազմված են թույլ թթուներից և ուժեղ հիմքերի հետ դրանց առաջացրած աղերից։ Բուֆերներեն՝ բիկարբոնատային, ֆոսֆատային համակարգերը, հեմոգլոբինը և նրա կալիումական աղը, պլազմայի սպիտակուցները և այլն։ Եթե արյան մեջ ուժեղ թթու է անցնում, ապա այն չեզոքացվում է բիկարբոնատով, իսկ ազատվող ածխաթթու գազը հեռացվում է թոքերի ուժեղ օդափոխության շնորհիվ։ Վերականգնվում է ածխաթթու-բիկարբոնատ հարաբերությունը։ Ուժեղ հիմքը արյուն անցնելիս կատարվում է ածխաթթվի չեզոքացում։ Թուլանում է շնչառական կենտրոնի գործունեությունը, նվագում ածխաթթվի հեռացումը թոքերից, իսկ բիկարբոնատի ավելցուկը հեռացվում է երիկամների միջոցով։ Որոշ պայմաններում նկատվում է օրգանիզմի արյան pH-ի տեղաշարժ դեպի թթվային կողմը՝ ացիդոզ (օրինակ՝ մկանային լարված աշխատանքի ժամանակ), կամ տեղաշարժ հիմնային կողմը՝ ալկալոզ (օրինակ՝ թոքերի ուժեղ օդափոխության ժամանակ)։ Օրգանիզմի հյուսվածքային հեղուկների մեծամասնության pH-ը պահպանվում է 7, 1—7, 4-իսահմանում։
Միջին Լյագա

Միջին Լյագա (ռուս.՝ Средняя Ляга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի աջ ափին՝ 1371 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 44 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100112103000059768
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103005976
Ավազանի կոդը — 03.05.01.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Իզոտոպային երկրաբանությունը Հայաստանում

Իզոտոպային երկրաբանություն, մշակվել է Հայաստանի մագմայական, մետամորֆային և հանքավայրերի կազմավորումների իզոտոպային (K-Ar,Rb-Sr) հասակային սխեման (Գ. Բաղդասարյան, Ռ. Ղուկասյան և ուրիշներ)։ Առաջին անգամ հայտնաբերվել է ծովի ջրի մասնակցությունը կղզաղեղային պղինձ-մոլիբդենային հանքավայրերի առաջացման ընթացքում, մշակվել դրանց ծագումնաբան, մոդելը, առաջարկվել է թթվածնաիզոտոպային մեթոդ տարբերակման և ասիմիլյացման վերծանման համար (Մ. Հակոբյան, Ռ. Մելքոնյան)։
Մ.թ.ա. 291


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Պարագվայի վարչական բաժանում

Պարագվայը բաժանված է 17 դեպարտամենտների (իսպ.՝ departamentos) և մեկ մայրաքաղաքային շրջանից (իսպ.՝ distrito capital)


== Դեպարտամենտների ցանկ ==


== Տես նաև ==
Պարագվայի քաղաքներ
Վիլհելմ Ֆյորսթեր

Վիլհելմ Ջուլիուս Ֆյորսթեր (գերմ.՝ Wilhelm Julius Foerster, դեկտեմբերի 16, 1832(1832-12-16), Զիելոնա Գուրա, Լեհաստան - հունվարի 18, 1921(1921-01-18), Bornim, Q61976277?, Պոտսդամ, Պրուսիայի ազատ պետություն, Վայմարյան Հանրապետություն), գերմանացի աստղագետ։


== Կենսագրություն ==
1865 թվականից եղել է Բեռլինի աստղադիտարանի տնօրենն։ 
1891 թվականից հանդիսացել է Չափերի և կշեռքների միջազգային հանձնաժողովի նախագահը։ 
1865 - 1883 թվականներին հրատարակել է «Բեռլինյան աստղագիտական ամսագիրը» («Berliner Astronomische Jahrbuch»)։ 
1888 թվականին հիմնադրել է Ուրանիա միությունը Բեռլինում։ 
1891 թվականին հիմնադրել է Աստղագիտության և տիեզերական ֆիզիկայի սիրողների միությունը (հրատարակում էր «Mitteilungen»)։ 
1892 թվականին հիմնադրել է Էթնիկ մշակույթի գերմանական միությունը։
Նրա պատվին անվանվել է (6771) Ֆորեստեր աստերոիդը։


== Գրքեր ==
«Metronomische Beiträge» (В., 1870 - 82),
«Sammlung populärer astronomischer Mitteilungen» (Б., 1878 - 84),
«Ortszeit und Weltszeit» (ib., 1884, 1891),
«Studien, zur Astrometrie» (1888)։


== Ծանոթագրություններ ==
Մադրիգալ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մադրիգալ (այլ կիրառումներ)
Մադրիգալ (ֆր.՝ madrigal, երգ մայրենի լեզվով՝ ի տարբերություն լատինական օրհներգություններ), Վերածննդի դարաշրջանի աշխարհիկ երաժշտական-բանաստեղծական ժանր։ Սկզբնավորվել է ժողովրդական բանաստեղծությունից, իտալական հին հովվական երգերից։ 14-րդ դարում մադրիգալը ի հայտ է եկել իտալական պրոֆեսիոնալ պոեզիայում որպես հովվերգական բնույթի (տես Հովվերգություն) երգվող բանաստեղծություն։ Վաղ շրջանի մադրիգալը պոլիֆոնիկ 2-3-ձայնանի քառյակային կառուցվածքի վոկալ-գործիքային ստեղծագործություն էր (կրկներգով), գլխավորապես՝ սիրային-քնարական, նաև կենցաղային, դիցաբանական և այլ բովանդակությամբ, 16-րդ դարի 4-5-ձայնանի վոկալ պոեմ՝ առանց գործիքային նվագակցության։ Մադրիգալի վարպետներ էին բանաստեղծներ Ֆրանչեսկո Պետրարկան, Ջովաննի Բոկաչչոն, Տորկվատո Տասսոն, կոմպոզիտորներ Ֆ. Լանդինոն, Օ. Լասսոն, Ջովաննի Պիեռլուիջի Պալեստրինան, Կ. Մոնտեվերդին։ 17-18-րդ դարերում մադրիգալը հաճոյախոսական-սիրային բանաստեղծություն էր, 18-րդ դարում և 19-րդ դարի սկզբին՝ սալոնային-ալբոմային ոտանավոր։ Հայ իրականության մեջ բովանդակության նմանությամբ մադրիգալ կարելի է համարել Վահան Տերյանի «Կատվի դրախտ», Եղիշե Չարենցի «էմալե պրոֆիլը Ձեր» շարքերը։ 19-րդ դարում մադրիգալը նորից ներգրավվել է կոմպոզիտորական (Պ. Հինդեմիթ, Ի. Ստրավինսկի, Բ. Մարտինու) և համերգային-կատարողական պրակտիկայի մեջ։
Ամուսնանալու սովորություն

«Ամուսնանալու սովորություն» (անգլ.՝ The Marrying Man), ռեժիսոր Ջերի Ռիսի ֆիլմերից, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Քիմ Բեսինջերը, Ալեք Բոլդուինը, Ռոբերտ Լոջան, Էլիզաբեթ Շուն, Արմանդ Ասանտեն, Պոլ Ռայզերը, Ֆիշեր Սթիվենսը, Փիթեր Դոբսոնը, Սթիվ Հիտները, Ջերեմի Ռոբերտսը։


== Սյուժե ==
Միլիոնատեր Չարլզ Պիրլն ունի ճաշակ, հմայք՝ մի խոսքով այն ամենը, ինչն անհրաժեշտ է կանացի սրտերը գերելու համար։ Շուտով Հոլիվուդի ամենաազդեցիկ մարդու աղջիկը կամուսնանա նրա հետ, բայց ամուսնության արարողության ժամանակ փեսացուն հանդիպում է իր երազանքների աղջկան։ Երգչուհի Վիկի Անդերսոնը գեղեցիկ է և հմայիչ։ Աղջիկը համաձայնվում է ամուսնանալ Չարլզի հետ, և Չարլզը չի կռահում, որ շուտով ամուսնանալը նրա մոտ վերածվելու է սովորության։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ամուսնանալու սովորություն(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Ամուսնանալու սովորություն»(ռուս.) ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում։
Մի անգամ Հոլիվուդում (ֆիլմ, 2008)

«Մի անգամ Հոլիվուդում» (անգլ.՝ What Just Happened), ռեժիսոր Բարի Լևինսոնի ֆիլմը, որը ստեղծվել է կատակերգության, դրամայի և երգիծանքի ժանրերի խառնուրդով։ Ֆիլմը ցուցադրվել է Կաննի կինոփառատոնում, 2008 թվականի մայիսի 25-ին։ 


== Սյուժե ==
Պատմություն հոլիվուդյան ազդեցիկ պրոդյուսերի կյանքից մի քանի օրվա մասին (Դե Նիրո), որը ստիպված է կարգավորել հարյուրավոր գործեր միաժամանակ։ Նրա նոր ֆիլմը ՝ «Վայրահը», երկու շաբաթ հետո պետք է բացի Կաննի կինոփառատոնը, բայց ռեժիսոր Ջերեմի Բրունելը (Վինկոտ) դեռևս չի խմբագրել մի քանի դրվագ։ Վերջնական տեսարանի վերաբերյալ համաձայնություն չկա, որում գլխավոր հերոսը `Շոն Պենը (Շոն Փեն) մահանում է իր շան հետ, իսկ հեռուստադիտողին դուր չի գալիս դաժանությունը կենդանիների նկատմամբ։ Հրավիրված դերասան Բրյուս Ուիլիսը (Բրյուս Ուիլիս), որը ըստ սցենարի պետք է սափրված լինի, նկարահանման հրապարակ է ժամանել խիտ մորուքով և հրաժարվում է այն սափրել։ Այդ ամենին գումարվել են ընտանեկան դժվարությունները.  Բենի նախկին կինը սիրեկան ունի, որը սցենարիստ Սքոթ Սոլոմոնն է (Տուչի)։
Մոնտաժը ավարտվել է։ Ֆիլմի անձնակազմը թռչում է Կանն։ Ֆիլմի մրցակցային դիտման ընթացքում պարզվել է, որ ռեժիսորը յուրովի է հասկացել եզրափակիչը վերականգնելու անհրաժեշտությունը։ Չհայտնելով Բենին, նա ոչ միայն սպանել է Փենին և նրա շանըը ֆիլմի վերջին րոպեին, նա նրանց սպանել է երկար և մանրամասն։ Կինոթատրոնում սուլում են, ինչ-որ մեկը հեռանում է դիտումից, ինչ-որ մեկը ծափահարում է։ Ամեն դեպքում, պարգևների մասին խոսք լինել չի կարող։ Ամերիկա վերադառնալուց հետո Բենը մասնակցում է փայլուն ամսագրի նկարահանումներին` «Հոլիվուդի 30 լավագույն ռեժիսորները» նախագծի շրջանակներում։ Հրատարակիչները քաջատեղյակ են Կաննում Բենի անհաջողության մանրամասներին։ Նրանք նրբորեն տեղափոխում են այն կինոկենտրոնի խմբային կազմի կենտրոնից ՝ լուսանկարների եզրին ավելի մոտ։
Հետգրությունից հայտնի է դառնում, որ «Վայրագ» -ը մեծ առևտրային հաջողություններ է ունեցել վարձույթում, որ Ջերեմի Բրունելին բռնել են թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության համար և ուղարկել են հարկադիր բուժման. որ Սքոթ Սոլոմոնը ընկճախտի մեջ է, սկսել է խմել, բայց մնացել է Բենի նախկին կնոջ հետ։ Հոլիվուդում միշտ ինչ-որ բան է պատահում։


== Դերերում ==
Ռոբերտ դե Նիրո - Բեն
Շոն Փենը-Շոն Պեն
Քեթրին Կիներ - Լու Տարնոու
Բրյուս Ուիլիսը ինքն իրեն
Ջոն Տուրթուրո - Դիկ Բել
Ռոբին Ռայթ Պեն - Քելլի
Սթենլի Տուչի - Սքոթ Սողոմոն
Քրիստեն Ստյուարտ - Զոի
Մայքլ Ուինքոթ- Ջերեմի Բրունել
Փիթեր Ջեյկոբսոն-Քել


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մի անգամ Հոլիվուդում(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Մի անգամ Հոլիվուդում»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
Խոլունայա (Վյատկայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խոլունայա (այլ կիրառումներ)Խոլունայա (ռուս.՝ Холуная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օմուտինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վյատկա գետի ձախ ափին՝ 1266 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է Վերին Կամայի բարձունքում, 8 կմ արևելք Ստրուգովսկի գյուղում, Օմուտինսկ քաղաքից 18 կմ հարավ-արևելք։ Գետը հոսում է հյուսիս-արևելք անմարդաբնակ անտառային վայրում։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 10010300212111100029775
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111102977
Ավազանի կոդը - 10.01.03.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ջուդիթ Շեկոնի

Ջուդիթ Շեկոնի (անգլ.՝ Judith Shekoni, մարտի 31, 1982(1982-03-31), Gorton, Մանչեսթեր, Մեծ Մանչեսթեր, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասանուհի և ֆոտոմոդել։


== Կենսագրություն ==
Ջուդիթ Շեկոնին ծնվել է 1982 թվականի մարտի 31-ին Մանչեստրում, Միացյալ Թագավորություն։ Դաստիարակությունը ստացել է ընտանիքում՝ երկու եղբայրների և քույրերի հետ։
Նկարահանվել է «Orange Mobile Phone»-ի, «Stimorol»-ի, «Superdrug Stores»-ի, «Wrigley's Chewing Gum»-ի գովազդներում։ Հեռուստատեսությամբ իր դեբյուտն արել է 1998 թվականին՝ «Աղետ» սերիալի էպիզոդիկ դերում։
Ջուդիթը «Extension Evolution», «Make It America» և «Actors Evolution» ընկերությունների հիմնադիրն է։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Ջուդիթ Շեկոնի Internet Movie Database կայքում
Պաշտոնական կայք
Սասովո (գյուղ, Վինոգրադովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍասովոՍասովո (ուկրաիներեն՝ Сасово), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վինոգրադովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1290 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սասովո գյուղում բնակվում էր 2 281 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6,32 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,36 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
.br

.br, Բրազիլիայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .br whois տեղեկություն
SSC Tuatara

SSC Tuatara, ամերիկյան Shelby Super Cars ընկերության սուպերմեքենա։ Նախատիպը պաշտոնապես ցուցադրվել է 2011 թվականին Չինաստանի Շանհայ քաղաքում։ Հյուսիսային Ամերիկայում մեքենան ցուցադրվել է Պեբլ Բիչ ամենամյա մրցույթում (քաղաք Մոնտեռեյ)։ Ընկերությունը ներկայացնում է, որպես ամենաարագ սերիական մեքենան աշխարհում։ Արտադրության մեկնարկը տրված է արդեն մի քանի տարի։


== Ստեծման պատմությունը ==
Tuatara-ն հանդիսանում է Shelby Super Cars-ի երկրորդ սուպերմեքենան։ Նոր սուպերմեքենա ստեղծելու գաղափարը SSC-ում առաջացավ այն բանից հետո, երբ 2010 թվականի հուլիսի 4-ին Bugatti Veyron Super Sport-ը սահամանեց արագության համաշխարհային նոր ռեկորդ։ Մինչ այդ ընկերությունը արդեն սահմանել էր արագության ռեկորդ SSC Ultimate Aero TT սուպերմեքենայով։
Մեքենայի դիզայնը մշակել է շվեդական SAAB ընկերության գլխավոր դիզայներ Ջեյսոն Կաստրիոտան։
Երկար ժամանակ մեքենան կրում էր SSC Ultimate Aero TT 2 անվանումը, մինչև ընկերությունը որոշեց այն անվանել Tuatara։ Անվանումը գալիս է հատերիա(տուատարա) մողեսի անվանումից, որն ապրում է Նոր Զելանդիայում։ Մաորիների լեզվից թարգմանաբար tuatara նշանակում է «գագաթները մեջքին», որը խորհրդանշում է մեքենայի հետևի մասում տեղադրված թևերը։ Մեկ այլ պատճառ ևս անվան ընտրության հարցում. հատերիայի ԴՆԹ-ն շատ արագ է ձևափոխվում։ Այս կերպ SSC-ն ընդգծում է, որ մեքենան ունի մի շարք տարբերություններ SSC Ultimate Aero TT-ի համեմատ։


== Տեխնիկական տվյալներ ==
Tuatara-ն սարքավորված է V8 երկու տուրբո ներմղիչներով, 1350 ձիաուժ (6800 պտույտ/րոպեի պայմաններում) հզորությամբ շարժիչով։ Շարժիչի զանգվածը կազմում է 194 կգ։ Այն միցած է 7 աստիճան մեխանիկական H-Patten կամ 7 աստիճան կիսաավտոմատ SMG փոխանցման տուփին։ 
Մեքենան հագեցած է հատուկ մշակված ածխածնային-կերամիկական արգելակման կոճղակներով։ Մեքենայի անվահեծերը պատրասված են կարբոնից և յուրաքանչյուրը կշռում է 5,8 կգ։ 
Մեքենայի առավելագույն արագությունը կազմում է 443 կմ/ժ(տեսականորեն)։ 0-ից 100 կմ/ժ-ին մեքենան հասնում է 2,5 վայրկյանում։

		
		


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.sscnorthamerica.com/tuatara.php Archived 2012-09-21 at the Wayback Machine.
http://www.foxnews.com/leisure/2011/07/18/say-hello-to-275-mph-tuatara/
http://thirdage.com/news/tuatara-supercar-will-hit-275-mph_07-20-2011 Archived 2012-04-24 at the Wayback Machine.
Դորիան Էլեկտրա

Դորիան Էլեկտրա Ֆրիդկին Գոմբերգը  (անգլ.՝ Dorian Electra Fridkin Gomberg, հունիսի 25, 1992(1992-06-25), Հյուստոն), ամերիկացի երգիչ, երգահան և կատարողական արտիստ։ Առավել հայտնի է իր ոչ նորմատիվ հագուստներով ու վիզուալ և երաժշտական ոճով, որն, ի թիվս այլի, ներառում է High Concept ժանրի տեսահոլովակներ ։ Էլեկտրայի գործերում բարձրացվում են այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են գենդերն ու սեռականությունը՝ միաժամանակ հարցադրելով պահպանողական ու ճնշող նորմերին։ Էլեկտրան թողարկել է երկու ալբոմ․ առաջինը՝ Flamboyant-ը, թողարկվել է 2019 թվականին, երկրորդը՝ My Agenda-ն, 2020 թվականին։


== Գործունեություն ==
Էլեկտրային հայտնիություն բերած առաջին գործերից էր «I'm in Love with Friedrich Hayek» տեսահոլովակը, որում արտիստն անդրադառնում է ավստրիացի տնտեսագետ Ֆրիդրիխ Հայեկի գաղափարախոսությանը։ Քաղաքական ու տնտեսական հարցերին վերաբերող մյուս գործերից են  «Roll with the Flow», «FA$T CA$H» և «Party Milk» տեսահոովակները։ 
Էլեկտրայի երգերում քննարկվող թեմաներում  գերակշռում են գենդերային ինքնության, ինտերսեկցիոնալ ֆեմինիզմի, քվիր հիմնահարցերի ու տոքսիկ մասկուլինության թեմաները։ 
Այս կոնտեքստում նրա հայտնի գործերից են Man To Man-ը, Adam and Steve-ը, Flamboyant-ը, Emasculate-ը և այլք։  


== Անձնական կյանք ==
Դորիան  Էլեկտրան նույնականանում է որպես քվիր և գենդերֆլյուիդ։ Անգլերենում օգտագործում է they/them դերանունները (անգլ․)
։ Նրա մոտ ախտորոշվել է Ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության խանգարում։ Էլեկտրան ծագումով հրեա է։


== Ծանոթագրություններ ==
Դիզրայելի (ֆիլմ)

Դիզրայելի (անգլ.՝ Disraeli), սև-սպիտակ կենսագրական գեղարվեստական ֆիլմ։ Ռեժիսոր՝ Ալֆրեդ Գրինա։ Ֆիլմը թողարկվել է 1929 թվականին։ Գլխավոր դերասանը Ջորջ Արլիսն է։ Էկրանավորումը Լուի Պարկերի համանուն վեպի հիման վրա։
Ֆիլմը արժանացել է Օսկարի երեք արձանիկի որպես՝ «Լավագույն ֆիլմ», «Լավագույն դերասան», (Ջորջ Արլիս։ Հաղթանակ) և «Լավագույն սցենար» (Ջուլեն Ջոզեֆսոն և Դե Լեոն Անտոնի)։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի սյուժեն պատմում է Մեծ Բրիտանիայի 42-րդ վարչապետի՝ Բենժամին Դիզրայելի մասին (Խաղում է Ջորջ Արլիսը)։ Ֆիլմը վարչապետի քաղաքական կարիերայի, Սուեզի ջրանցքի գնման և հանկարծակի մահվան մասին է։  


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ջորջ Արլիսը արդեն խաղացել էր Բենջամին Դիզրաելի դերը 1921 թվականի ֆիլմում։
Մերի Բեկոնսֆիլդ խաղացել է որպես Բենջամինի կին
Ֆիլմը չի ցուցադրվել Ռուսաստանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դիզրայելի(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Սոբորնայա հրապարակ (Դոնի Ռոստով)

Սոբորնայա հրապարակ (ռուս.՝ Соборная площадь), Ռուսաստանի Դոնի Ռոստով քաղաքի Լենինյան շրջանի քաղաքային հրապարակներից մեկը։


== Պատմություն ==

18-րդ դարի վերջին Դոնի Ռոստովի Սոլդատսկայա արվարձանը սկսեց արագորեն բնակեցվել, ինչի արդյունքում հայտնվեց այն հրապարակը, որտեղ կազմակերպվեց շուկան։ 1781 թվականի փետրվարին այս վայրի հարևանությամբ սկսվել է Ամենասուրբ Աստվածամոր ծննդյան փայտե եկեղեցու շինարարությունը, որն օծվել է նույն տարվա սեպտեմբերին։ Սակայն տասը տարի անց այն այրվել է ամպրոպից հետո։ 1860 թվականին փայտե եկեղեցու փոխարեն կառուցվել է Ամենասուրբ Աստվածամոր ծննդյան քարե եկեղեցին, որը գոյություն ունի մինչ օրս։ 1887 թվականին տաճարի հարևանությամբ կառուցվել է զանգակատուն, որի վերին մասը քանդվել է Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին՝ հրետանային ռմբակոծությունների համար կողմնորոշիչ չլինելու նպատակով։
Տաճարի դիմաց, Մոսկովյան և Ստանիսլավսկու փողոցների միջև, տեղակայված էր Սոբորնայա (Տաճարի) հրապարակը։ 1890 թվականի ապրիլին շնորհակալ ռոստովցիներն այնտեղ տեղադրեցին Ալեքսանդր II-ի բրոնզե հուշարձանը։ 1920 թվականին հուշարձանը ծածկվեց կարմիր աստղի պատկերով նրբատախտակե արկղով, իսկ 1924 թվականին հուշարձանը քանդվեց։ 1999 թվականին, մոտավորապես կայսրի քանդված հուշարձանի տեղում, կանգնեցվեց Սուրբ Դիմիտրի Ռոստովցու հուշարձանը։ Հուշարձանը շուտափույթ կերպով կառուցվել էր Դոնի Ռոստով քաղաքի 250-ամյակի տոնակատարությունների օրերին։ Նույն թվականին տաճարի զանգակատունն ամբողջությամբ վերականգնվեց։ Բոլշայա Սադովայա փողոցի կողմից դեպի հրապարակ է դուրս գալիս Սոբորնի նրբանցքը, որը քաղաքի 250-ամյակի օրվա առթիվ վերածվել է հետիոտնային բարեկարգ գոտու։
2012 թվականի ապրիլ 14-ին, Սուրբ շաբաթի օրը, Սոբորնայա հրապարակում առաջին անգամ տեղի ունեցավ Ռոստովի մայր տաճարի և քաղաքի կաթնամթերքի «Սպիտակ արջ» ընկերության համատեղ բարեգործական ակցիան. Քրիստոսի Հարության օրվա առթիվ ընկերությունն արտադրել էր Արքայական պասքա, որի քաշը մոտ կես տոննա էր, բարձրությունը՝ գրեթե մեկ մետր։ Ժամը 22-ին տաճարի հոգևորական, քահանա Իլիա Ալդոշինն օծել է շոռի պասքան, իսկ Զատկի ժամերգության ավարտից հետո այն բաժանվել է ծխականներին։ Այս ակցիան Ռոստովում կրկնվել է նաև 2013 թվականին։
Ավանդույթը շարունակվել է նաև 2014, 2015 և 2016 թվականներին, երբ Դոնի Ռոստովում պատրաստված 500-կիլոգրամանոց պասքան ուղարկվել է, համապատասխանաբար, Սևաստոպոլ, Դոնեցկ և Սիմֆերոպոլ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Соборная площадь Ростова-на-Дону Archived 2017-02-18 at the Wayback Machine.
Творожную «Царь-Пасху» весом в одну тонну доставят из Ростова в Москву Archived 2018-07-09 at the Wayback Machine.
Էլմոր Սմիթ

Էլմոր Սմիթ (անգլ.՝ Elmore Smith, մայիսի 9, 1949(1949-05-09), Մեյկոն, Ջորջիա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։


== Վաղ տարիներ ==
Էլմոր Սմիթը ծնվել է 1949 թվականի մայիսի 9-ին Ջորջիա նահանգի Մեյկոն քաղաքում։ Սովորել է Բալարդ Հադսոնի միջնակարգ դպրոցում, որտեղ հանդես է եկել տեղի բասկետբոլային ակումբի կազմում։ 1971 թվականին ավարտել է Կենտուկի նահանգի համալսարանը, որտեղ երեք տարվա ընթացքում հանդես է եկել տեղի «Կենտուկի Սթեյթ Թորոբրեդս» բասկետբոլային ակումբի կազմում։


== Խաղացողի կարիերա ==
Խաղացել է կենտրոնականի դիրքում։ 1971 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Բուֆֆալո Բրեյվզ» ակումբի կողմից՝ 3-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Լոս Անջելես Լեյքերս», «Միլոուքի Բաքս» և «Կլիվլենդ Կավալիերս» ակումբների կազմերում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 8 մրցաշրջան։ Ընդգրվկել է NBA սկսնակների առաջին հավաքականի կազմում (1972)։ Մեկ անգամ դարձել է NBA պարբերական առաջնության բլոկշոտերի առաջնորդ (1974)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 562 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 7541 միավոր (13,4 մ/խ), կատարել 5962 անդրադարձ, 808 փոխանցում, 325 խլում և 1183 բլոկշոտ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը NBA.com կայքում(անգլ.)
Խվանի

Խվանի (վրաց.՝ ხვანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սաչխերեի շրջան‎‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 800 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սաչխերեից հեռու է 27 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 163 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կալաչովո

Կալաչովո (ուկրաիներեն՝ Калачеве), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզնեգովատոեի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Մարչենկո։ Հիմնադրվել է 1863 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կալաչովո գյուղում բնակվում էր 88 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,394 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
1309

1309 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1309 թվականն է, 
XIV դարի 9-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Բոգոդարովկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲոգոդարովկաԲոգոդարովկա (ուկրաիներեն՝ Богодарівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոգոդարովկա գյուղում բնակվում էր 190 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,59 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 119,5 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Երեմիա Տեր-Սարգսենց

Երեմիա Տեր-Սարգսենց (Տևկանց), Երեմիա եպիսկոպոս (1829, Վան, Վանի էյալեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1885), հայ հոգևորական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, բանասեր։
Արիստակես և Սեդրակ Տեր-Սարգսենցների եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Սկզբնական կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, այնուհետև ավարտել Վարազի ժառանգավորաց վարժարանը։ Լիմ կղզում կարգվել է վարդապետ, եղել Վարագա վանքի վանահայրը, հաջորդաբար՝ Վանի, Բիթլիսի, Մուշի, Չմշակածագի, Արաբկիրի և Խարբերդի հայոց հոգևոր առաջնորդը, Կոստանդուպոլսի պատրիարքական փոխանորդը, ազգային ժողովի և գավառային քննիչ հանձնախմբի անդամ։ Զեյթունի 1862 թվականի ապստամբության ժամանակ հյուրընկալել է ապստամբների պատվիրակներին, եղել զեյթունցիների օգտին հանգանակություն կազմակերպող ընկերության նախագահը, մասնակցել Զեյթունի հայերի նկատմամբ թուրքական կառավարության հաշվեհարդարը կանխելու խնդրանքով Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն 3-րդ-ին ուղղված գրության կազմմանը։ Տեր Սարգսենցը զբաղվել է նաև գրական գործունեությամբ։ «Հայրենասիրություն Հայոց» (1872) գրքում կոչ է արել ուսումնասիրել հարազատ Ժողովրդի պատմությունն ու մշակույթը, խրախուսել ազգապահպանության ոգին, դատապարտել պանդխտությունը։ Տեր-Սարգսենցը բազմիցս ճանապարհորդել է Արևմտյան Հայաստանում, թողել արժեքավոր նոթեր, որոնցում աշխարհագրական և ազգագրական ուշագրավ տվյալներ կան Վասպուրականի, Մուշի, Բիթլիսի, Բայազետի, Բասենի, Կարսի, էրզրումի և այլ վայրերի վերաբերյալ, նկարագրված է թուրք, բռնապետության լծի տակ հեծող հայ ժողովրդի ծանր վիճակը։ Հեղինակի ստվարածավալ ձեռագրերը Արևմտյան Հայաստանի 19-րդ դարի 30-80-ական թվականներին պատմության ուսումնասիրության կարևոր աղբյուր են։ Դրանք պահպանվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում և մի շարք արխիվներում։


== Երկեր ==
Ճանապարհորդություն Բարձր Հայք և Վասպուրական 1872-1873 թվականներին (ձեռագիրը պատրաստել և ծանոթագրել է  Հ. Պողոսյանը), Երևան, 1991։
Վերգինա

Վերգինա (հուն․՝ Βεργίνα), քաղաք Հունաստանում։ Տեղակայված է ծովի մակերևույթից 120 մետր բարձրության վրա, Վերիայից 13 կմ դեպի հարավ-արևելք և Սալոնիկից 80 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Կենտրոնական Մակեդոնիայի ծայրամասում գտնվող Վերիա համայնքի պատմական կենտրոնն է։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչության թիվը 1242 է։ Մակերեսը 33,4 քառակուսի կիլոմետր է։ Վերգինային համաշխարհային ճանաչում բերեց մակեդոնացի կայսր Փիլիպոս II Մակեդոնացու դամբարանը։


== Պատմություն ==
Ժամանակակից Վերգինան հիմնվել է 1926 թվականին (ΦΕΚ 401Α)` գոյությունը դադարեցրած Կուտլես (Κούτλες) և Բարբես(Mπάρμπες) գյուղերի միավորմամբ, որոնք մինչ այդ պատկանում էին թուրքական բեյի։ Այս գյուղերում ապրում էր շուրջ 25 հունական ընտանիք։
Վերգինայում հնագիտական պեղումներն սկսվել են 1861 թվականին՝ ֆրանսիացի հնէաբան Լեոն Էզիի (Léon Heuzey) կողմից, ով եկավ այն եզրակացության, որ Վերգինայի տեղում ինչ-որ ժամանակ գտնվել է Վալլա (Βάλλα) քաղաքը։ Պեղումները 1938-1940 թվականներին շարունակվեցին հույն հնէաբան Կ.Ռոմեոսի կողմից։ Հետպատերազմական տարիներին պեղումները շարունակեց Մանոլիս Անդրոնիկոսը։
1957 թվականին հույն հետազոտող-հնէաբան Ֆ. Պապազոգլուն եկավ այն եզրակացության, որ պեղված Եդեսիա քաղաքի նույնացումը մակեդոնացիների հնամենի մայրաքաղաքի՝ Էգիի (հին հունարեն՝ Αἰγαί) հետ, սխալական է. նրա կարծիքով՝ Էգին ավելի մոտ է տեղակայված Նաուսային։
Անգլիացի պատմաբան Նիկոլաս Քամմոնդը, աշխատելով «Մակեդոնիայի պատմության» առաջին հատորի վրա, եկավ այն եզրակացության, որ Եդեսիան և Էգին երկու տարբեր քաղաքներ են։ 1968 թվականին նա առաջին անգամ բարձրաձայնեց այն ենթադրությունը, որ Վերգինայի շրջանի պեղումներն իրականացվում են Էգիի տարածքում։
1976 թվականին հույն հնէաբան Մանոլիս Անդրոնիկոսը վերսկսեց պեղումները, իսկ 1977 թվականին կայսերական հարուստ դամբարան հայտնաբերեց, որը, նրա կարծիքով, պատկանել է Փիլիպոս II-ին։ Բացի այդ՝ ճոխ զարդարված են երկու այլ գերեզմաններ, որոնցից մեկը՝ անհայտ աճյուններով, պայմանական անվանում են «Պերսեփոնեի գերեզման» (ըստ պահպանված որմնանկարի, որի վրա պատկերված է Պերսեփոնեի առևանգումը), իսկ մյուս գերեզմանը սովորաբար վերագրում են Ալեքսանդր IV-ին՝ մեծանուն Ալեքսանդր Մակեդոնացու որդուն։ Դրանք բացառիկ գտածոներ են, որոնք ցուցադրվում են Վերգինայի հնագիտական թագարանում (տեղակայված է անմիջապես գերեզմանաթմբի ներսում) և Վերգինային բերել են համաշխարհային ճանաչում։
Քանի որ Փիլիպոս II-ն սպանվել է Էգիում, Քամմոնդին հետևելով՝ Անդրոնիկոսն էլ էր կարծում, որ ներկայիս Վերգինան հենց հնամենի մակեդոնական մայրաքաղաքն է։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Մալոնիս Անդրոնիկոս Βεργίνα, οι βασιλικοί τάφοι. — Αθήνα, 1991. — ISBN 960-213-129-2


== Արտաքին հղումներ ==
Մշակույթի նախարարության պաշտոնական կայք
Թանգարանի մասին տեղեկություն
http://www.macedonian-heritage.gr/Museums/Archaeological_and_Byzantine/Arx_Bas_Tafoi_Berginas.html Archived 2017-12-10 at the Wayback Machine.
https://web.archive.org/web/20031111192248/http://www.kzu.ch/fach/as/aktuell/2000/04_vergina/verg_09.htm
https://web.archive.org/web/20031102053433/http://www.kzu.ch/fach/as/aktuell/2000/04_vergina/verg_04.htm
https://web.archive.org/web/20051226072519/http://users.forthnet.gr/the/vangel/grepap.pdf
Չերիկով

Չերիկով (բելառուս․՝ Чэрыкаў, ռուս.՝ Чериков), քաղաք Բելառուսի արևելքում՝ Մոգիլյովի մարզի Չերիկովի շրջանում։ Համարվում է Չերիկովի շրջանի վարչական կենտրոնը։
2015 թվականի հունվարի 1-ի համաբելառուսյան մարդահամարի տվյալների, արևելյան այս քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 8184 մարդ։
Չերիկով քաղաքը տեղակայված է Սոժ գետի ափին։ Գտնվում է 32 կմ հեռավորության վրա Կրիչև քաղաքից, իսկ Մոգիլյովից՝ 77 կմ։


== Հայտնի բնակիչներ ==
Ալեքսանդր Ախիեզեր (1911—2000) — խորհրդային շրջանի ուկրաինացի նշանավոր ֆիզիկոս։
Նաում Ախիեզեր (1901—1980) — խորհրդային շրջանի ռուս մաթեմատիկոս։ Խարկովի պետական համալսարանի շրջանավարտ։
Վիկտոր Կարամազով (ծնվ.՝ 1934) — բելառուսական գրող, սցենարիստ և միևնույն ժամանակ նաև լրագրող։
Ավրահամ Արնոն (1887—1960) — հրեա դաստիարակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ելեչ (ամրոց)

Ելեչի ամրոց (սերբ.՝ Јелеч), միջնադարյան ամրոց Սերբիայում։ Տեղակայված է երկրի հարավում՝ Նովի Պազար քաղաքից 12 կմ հարավ։


== Պատմություն ==
Ելեչ ամրոցի ստեղծման պատմությունը հայտնի չէ։ Առաջին անգամ ամրոցի մասին հիշատակվել է բյուզանդական պատմիչ Յաննիս Կինապոսի կողմից՝ 1149 թվականին։ Այնտեղ նշվում է, որ Բյուզանդիայի կայսր Մանուելը գրավել և ոչնչացրել է Ռաս Ելեչ քաղաքը։
Քաղաքի մասին հիշատակված է նաև սերբ արքեպիսկոպոս Դանիելո II-ի աշխատությունում։ 1394 թվականին քաղաքն ու ամրոցը գրավվել է թուրք զավթիչների կողմից։ Այն դարձել է Ելեչի վիլայեթի վարչական կենտրոնը։ 1530 թվականին Ելեչը հիշատակված է, որպես ամրոց։
Ավստրո-թուրքական պատերազմի ընթացքում՝ 1690 թվականին, ամրոցը վերակառուցվել է, քանի որ այն վնասվել էր ավստրիական գրոհների արդյունքում։ 18-րդ դարում այն եղել է կիսավեր վիճակում, իսկ 19-րդ դարում՝ ամբողջովին ավերված։
Ներկայումս այն պատմամշակութային հուշարձան է Սերբիայի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գուլյաևկա (խուտոր, Ֆրոլովսկի շրջան)

Գուլյաևկա (ռուս.՝ Гуляевка), խուտոր Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ֆրոլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 590 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շեյպա ազգային պարկ

Շեյպա ազգային պարկ (իսպ.՝ Parque nacional Shei-Pa), ազգային պարկ, որը տեղակայված է Թայվանի կենտրոնական մասում՝ Խյուշեն և Դաբաջյան գագաթների շուրջ՝ 768.5 քառ․ կմ տարածքով, ընդգրկում է Սինչժու և Մյաոլի վարչաշրջաններն ու Տայչժուն քաղաքը։ Բարձր լեռնային էկոլոգիան, երկրաբանությունը, տեղագրությունը, գետերը, հովիտները, հազվադեպ կենդանիներն ու բույսերը և անտառի տեսակների բազմազանությունը հատուկ պահպանվող տարածքի կարևոր ռեսուրսներից են։
Պարկի գրասենյակը ստեղծվել է 1992 թվականի հուլիսի 1-ին։ Ներկայիս գրասենյակի տնօրենը Լին Չինգն է։ Շեյպա ազգային պարկի հասցեն է 100 Խյուվեյպինգ, գյուղ Ֆուսին, Դահու համայնք, Մյաոլի վարչաշրջան, Թայվան։


== Աշխարհագրություն, կլիմա և երկրաբանություն ==
Շեյպա ազգային պարկը գտնվում է հյուսիսային արևադարձից 100 կիլոմետր հարավ։ Պարկն ունի էկոհամակարգերի բազմազանություն․ ամենացածր կետը՝ Դա Ան գետի հովիտը 760 մետր է և ամենաբարձր կետը՝ Խյուշեն գագաթն ունի 3886 մետր բարձրության։ Այն Թայվանում երկրորդ ամենաբարձր լեռն է։ Խյուշենի լեռնաշղթան գտնվում է Թայվանի կենտրոնական լեռնաշղթայի հյուսիսային եզրում։ Թայվանի լեռների մեծ մասը՝ Խյուշեն լեռնաշղթայի լեռները կազմում են փոխակերպված գոտի, որոնք երկրի «ողնաշարն» են։ Պարկի ակնառու առանձնահատկությունների մեջ է մտնում Պինտյան լեռը, ինչպես նաև շատ սառցադաշտային կարեր։
Շեյպայի լեռները Թայվանի մի քանի խոշոր գետերի ակունքներն են։ Պարկում տեղումների քանակը 1500 մմ-ից մինչև 3000 մմ է, որոնք կարևոր են երկրի ջրային ռեսուրսների համար։ Թաքեջինը հոսելով հյուսիսից՝ միանում է Տամսուի գետին, որն էլ ջուրը տեղափոխում է Թայբեյ։ Դաջիա գետը և Դա Ան գետը հոսում են արևմուտք և հյուսիս֊արևմուտք՝ Տայչժուն վարչաշրջանին ջրով ապահովելով։ Տուկյան գետը հոսում է հյուսիս-արևմուտք՝ դեպի Սինչժու վարչաշրջան։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Թայվանի ազգային պարկեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շեյպա ազգային պարկ (չինարեն, ճապոներեն և անգլերեն) Archived 2021-04-03 at the Wayback Machine.
Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի կարող է վերաբերել․

Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի (Անի)
Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի (Կարս)
Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի (Վան)
Սուրբ Առաքելոց հայոց եկեղեցի
Ես սարեն կուգայի

Ես սարեն կուգայի, հայկական ժողովրդական երգ, պահպանվել է Կոմիտասի մշակմամբ։ Երգը առաջին անգամ հիշատակվել է Կոմիտաս վարդապետի և իր ընկերոջ՝ Մանուկ Աբեղյանի 1903 թվականին խմբագրած «Հազար ու մի խաղ» ժողովածուում, որը հրատակվել է ժողովածուի առաջին հիսուն երգերի կազմում 1904 թվականին, որտեղ միայն տեքստերն են եղել։ 1911 թվականին Կոմիտասի երգերի ձեռագիր ժողովածում տրված է եղել երգի միայն վերջին տակտը։
Երգը բազմաթիվ անգամ կատարվել է, հայտնի են Արմենակ Տեր-Աբրահամյանի, Տաթևիկ Սազանդարյանի, Լիլիթ Պիպոյանի կատարումները։


== Բառեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆերդինանդ Ռուշչից

Ֆերդինանդ Ռուշչից (լեհ.՝ Ferdynand Ruszczyc, դեկտեմբերի 10, 1870(1870-12-10)[…], Բոգդանով, Oshmyany County, Վիլենի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 30, 1936(1936-10-30)[…], Բոգդանով, Valozhyn County, Նովոգրուդյան վոյեվոդություն, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն), լեհական Լիս («Աղվես») ազնվականական տոհմից սերած լեհա-բելառուսական նկարիչ


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Բոգդանով գյուղում, որ այն ժամանակ գտնվում էր ցարական Ռուսաստանի, իսկ ներկայումս՝ Բելառուսի Հանրապետության տարածքում: Մինսկի գիմնազիան ավարտելուց հետո ուսումը շարունակել է նախ՝ Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրել է իրավագիտություն, այնուհետև նկարչության դասեր է առել գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում, որտեղ նրան դասավանդել են ռուս անվանի բնանկարիչներ Իվան Շիշկինը,  Արխիպ Կուինջին: Ակադեմիայում սովորելու տարիներին՝ արձակուրդների ընթացքում ճամփորդել է Ղրիմում, այցելել Բալթիկ ծովի կղզիներ, Շվեդիա, բնանկարներ արել: Ուսումնառությունն ավարտելուց հետո հաճախակի ճամփորդել է Արևմտյան Եվրոպայում, տևական ժամանակ կանգ առել Բեռլինում, խորությամբ ուսումնասիրել խորհրդապաշտ (սիմվոլիստ) նկարիչների, մասնավորապես՝ Առնոլդ Բոկլինի արվեստը, որոշակի տարրեր ընդօրինակել, զարգացրել իր ստեղծագործություններում:


== Հասարակական և մանկավարժական գործունեությունը ==

Կազիմեժ Ստաբրովսկու, Քսավերի Դունիկովսկու, Կոնրադ Կժիժանովսկու և Կարոլ Տիխիի հետ Ֆերդինանդ Ռուշչիցը նշանակալի ավանդ է ներդրել Վարշավայի գեղարվեստի ակադեմիայի հիմնադրման ու կայացման գործում, որոշ ժամանակ էլ դասավանդել է այնտեղ: 1907–1908 թվականներին բնանկարչի վարպետության դասեր է տվել Կրակովի Յան Մատեյկոյի անվան գեղարվեստի ակադեմիայում:
1908 թվականին, Յուզեֆ Մեհոֆերի հետ համատեղ, լեհական կերպարվեստի ցուցահանդես է կազմակերպել Վիեննայում: Որոշ ժամանակ անց բնակություն է հաստատել Վիլնոյում (ներկայումս՝ Վիլնյուս) և իրեն նվիրել նկարչության դասավանդման գործին (այստեղ նրան աշակերտել է նաև հետագայում անվանի քանդակագործ դարձած Իսահակ Իտկինդը): Ռուշչիցը միաժամանակ մշակութային միջոցառումներ է կազմակերպել, գրաֆիկական երկեր ու պլակատներ ստեղծել, աշխատել որպես պատկերազարդող, թատերական ներկայացումներ ձևավորող, կերպարների տարազներ ստեղծող... Նա եղել է Ադամ Միցկևիչի հուշարձանի պահպանման կոմիտեի անդամ: 1918-1919 թվականներին մասնակցել է Վիլնյուսի Ստեֆան Բատորիի անվան համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետի հիմնադրման աշխատանքներին, դարձել այդ ֆակուլտետի առաջին դեկանը: Այդտեղ նրան աշակերտել է նաև Չեսլավ Զնամերովսկին, ով հետագայում դարձել է անվանի նկարիչ:


== Գրականություն ==
Wileńskie środowisko artystyczne 1919–1945, Kazimierz Brakoniecki, Jan Kotłowski, Lech Lechowicz, Olsztyn 1989.
Anna Bernat - Ferdynand Ruszczyc |data = 2007 |isbn = 978-83-7477-221-1 |inni = Ferdynand Ruszczyc |miejsce = Warszawa |wydawca = Edipresse Polska |oclc = 312403436 }}


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ferdynand Ruszczyc – czarodziej nastrojowego krajobrazu. biografia na portalu NiezlaSztuka.net
ruszczyc.narod.ru {{{2}}} – Ռուշչիցին նվիրված ռուսական կայքէջ.
Ferdynand Ruszczyc – հոդված Kultura polska-ում.
Ferdynand Ruszczyc. Bohdanów 1870-1936 – prace z Bohdanowa na stronie prywatnej – Լեհական կերպարվեստի պատկերասրահ.
Ֆերդինանդ Ռուշչիցի գործերը Wolne Lektury-ում
Մայամի Դեյդ շրջան (Ֆլորիդա)

Մայամի Դեյդ շրջան (անգլ.՝ Miami-Dade County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 5.038 կմ² է, բնակչությունը՝ 2.496.435 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մայամի քաղաքը։ Կազմավորվել է 1836 թվականին։ Համարվում է Միացյալ Նահանգների յոթերորդ ամենախիտ բնակեցված շրջանը (առաջինը Ֆլորիդայում)։
Պետրովկա (գյուղ, Պերվոմայսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրովկաՊետրովկա (ուկրաիներեն՝ Петрівка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պետրովկա գյուղում բնակվում էր 51 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Cookie Jar (ալբոմ)

#Cookie Jar (անգլ. թարգմանաբար՝ «Տարա բլիթի համար»),  Հարավկորեական  գըրլ բենդ  Red Velvet-ի դեբյուտած  ճապոնական մինի ալբոմը։  Այն թողարկվել է 2018 թվականի հուլիսի 4-ին՝  Avex Trax լեյբլով։


== Նախադրյալներ և ռելիզ ==
2018 թվականի մայիսի 23-ին խումբը հայտարարել է Ճապոնիայում դեբյուտի մասին, ճապոնական մինի ալբոմով՝ #Cookie Jar,  հուլիսի 4-ին ՝ իր պաշտոնական Ճապոնական կայքի միջոցով։
Ալբոմում առաջին երեք երգերը նոր են,  մնացած երեք երգերը համարվում են նախորդ  Dumb Dumb,  Russian Roulette և Red Flavor երգերի ճապոնական տարբերակները։ Մինի ալբոմը թողարկվել է 2018 թվականի հուլիսի 4-ին:


== Կոմերցիոն հաջողություն ==
Cookie Jar-ը դեբյուտվել է  Oricon ամենշաբաթյա ալբոմի չարթի 3-րդ հորիզոնսականում, վաճառվելով  26,124 օրինակ տպաքանակով։  Նա մտավ և հասավ Billboard Japan-ի տաք ալբոմների 4-րդ հորիզոնականում և  US World ալբոմի 13-րդ հորիզոնականում։ Մինի ալբոմը մեկ շաբաթում վաճառվել է ավելի քան 28,130 օրինակ տպաքանակով։


== Տրեկ-լիստ ==
Digital download


== Չարթեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Նիժնի Տիլովայ (գյուղ, Գրախովսկի շրջան)

Նիժնի Տիլովայ (ռուս.՝ Нижний Тыловай), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 111 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բոբի Լոնգ

Ռոբերտ Ջոզեֆ Լոնգ,  առավել հայտնի որպես Բոբի Ջո Լոնգ (անգլ.՝ Bobby Joe Long, հոկտեմբերի 14, 1953(1953-10-14), Kenova, Ուեյն շրջան, Արևմտյան Վիրջինիա, ԱՄՆ - մայիսի 23, 2019(2019-05-23), Ֆլորիդայի նահանգային բանտ, Բրեդֆորդ շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի սերիական մարդասպան ու բռնաբարող։ 1984 թվականին Լոնգը մի շարք դաժան հանցագործություններ է կատարել Ֆլորիդայում։ Նա մահապատժի է ենթարկվել 2019 թվականին՝ սպասելով իր մահապատժին 34 տարի։


== Կենսագրություն ==
Լոնգը ծնվել է 1953 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Քենովայում (Արևմտյան Վիրջինիա)։ Մանուկ հասակում գլխի մի քանի ծանր վնասվածքներ է ստացել։ Լոնգի ընտանիքը անբարեհաջող էր, նրա մայրը անկանոն սեռական կյանք էր վարում։ Մեծանալով՝  Լոնգը 1974 թվականին ամուսնացել է իր դպրոցական ընկերուհու հետ, որը երկու երեխա է ունեցել։ Լոնգը շատ ուժեղ հակում ուներ սեքսի նկատմամբ։  Նա կնոջ հետ սեքսով զբաղվել է օրական 3 անգամ, բացի այդ նա օրական 5 անգամ ձեռնաշարժությամբ է զբաղվել։ Լոնգը բաժանվել է կնոջից 1980 թվականին։
Լոնգի վարքագիծը փոխվել է դեպի վատն այն բանից հետո, երբ մոտոցիկլետի վթարի հետևանքով գլխի գանգուղեղային մեծ վնասվածք է ստացել։ Դեռ հիվանդանոցում բուժման ժամանակ նա սկսել է երևակայել կանանց նկատմամբ բռնություններ կատարելու մասին։ Դուրս գրվելուց հետո նա ագրեսիվ է դարձել, առանց պատճառի դաժանություն է դրսևորել, դեպրեսիայի մեջ է ընկել և կորցրել է իրեն բնորոշ հումորի զգացումը։ 1980-1983 թվականներին Լոնգը մոտ 50 բռնաբարություն է կատարել։ Իր առաջին սպանությունը նա կատարել է 1983 թվականին։ Նրա հոգեկան վիճակը վատացել է, նա սկսել է անընդհատ բռնաբարել և սպանել կանանց։
Լոնգը ձերբակալվել է 1984 թվականի նոյեմբերի 16-ին։ Դատապարտվել է մահապատժի։
2019 թվականի մայիսի 23-ին Լոնգը մահապատժի է ենթարկվել։ Այդ օրը նա կերել է իր վերջին հացկերույթը տեղական ժամանակով առավոտյան ժամը 9։30-ին, նա խնդրել է ռոստբիֆ, բեկոն, ֆրի և սոդա։ Նա մահացած է հայտարարվել ժամը 18:55-ին: Մահապատժից առաջ Լոնգը ոչինչ չի ասել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Serial Killers - Robert Joe Long Archived 2012-02-09 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Bobby Joe Long — Bio Archived 2020-11-02 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Տիգրան Հակոբյան (պատմաբան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիգրան Հակոբյան (այլ կիրառումներ)Տիգրան Հարությունի Հակոբյան (1897, Արդաբիլ, Իրան - 1977, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պատմաբան։


== Կենսագրություն ==
Տիգրան Հակոբյանը ծնվել է Իրանի Արդաբիլ քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Թավրիզում։ 1917 թվականին ընդունվել է այդ քաղաքի սոցիալ-դեմոկրատական կազմակերպության մեջ։
1921 թվականի վերջերին եկել է Խորհրդային Հայաստան, որտեղ կատարել է կուսակցական տարբեր աշխատանքներ։
1927-1930 թվականներին Տիգրան Հակոբյանը սովորել է Մոսկվայի արևելագիտության ինստիտուտում, որից հետո ևս մեկ տարի՝ Մոսկվայի կարմիր պրոֆեսուրայում։ Վերադառնալով Երևան՝ 1932 թվականին նշանակվել է Կոմհամալսարանի ռեկտոր։ 1934 թվականից նա դասախոսել է Երևանի պետական համալսարանում, այնուհետև՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական և Բաքվի հայկական մանկավարժական ինստիտուտներում։ 1947-1952 թվականներին Հակոբյանը զբաղեցրել է Երևանի պետական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի պատմության ամբիոնի վարիչի, իսկ 1958-1963 թվականներին` բանասիրական ֆակուլտետի արևելյան ֆիլոլոգիայի ամբիոնի վարիչի պաշտոնները։
Կյանքից հեռացել է 1977 թվականին՝ 80 տարեկանում։ Թաղված է Երևանի Նուբարաշենի գերեզմանատանը։


== Աշխատություններ ==
Առանձին գրքերով կամ գիտական ժողովածուներում Հակոբյանը լույս է ընծայել հետևյալ ծավալուն հետազոտությունները.

«Ռուսական առաջին ռևոլյուցիայի ազդեցությունը 1905-1911 թթ. իրանական ռևոլյուցիայի վրա» (Երևան, 1955)
«Հայերի պայքարը կաթոլիկ միսիոներների ասիմիլատորական ձգտումների դեմ Իրանում, 16-18-րդ դարերում» («Արևելագիտական ժողովածու», թիվ 1, 1960) և այլն։Պարսկերենից թարգմանել է քրդերի պատմության սկզբնաղբյուր հանդիսացող «Շարաֆ-Նամեի» 1-ին հատորը։


== Ծանոթագրություններ ==
Թաղաղու

Թաղաղու (լատ.՝ Asphodeline), քսանտորեազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա կոճղարմատավոր խոտաբույսերի ցեղ։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 10-80 սմ։ Տերևները գծաձև կամ գծուսբզաձև են։ Ծաղկաբույլը նոսր սակավածաղիկ կամ խիտ ողկույզ է, ծաղիկը՝ կանաչադեղնավուն կամ սպիտակ։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը տուփիկ է։ Երեք տեսակներն էլ գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։
Ծաղկի բանաձևը՝ 
  
    
      
        ⋆
        
          P
          
            3
            +
            3
          
        
        
        
          A
          
            3
            +
            3
          
        
        
        
          G
          
            
              
                (
                3
                )
              
              _
            
          
        
      
    
    {\displaystyle \star P_{3+3}\;A_{3+3}\;G_{\underline {(3)}}}
  


== Տեսակներ ==
Հայտնի է մոտ 15 (այլ տվյալներով՝ 20), ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝ 

թաղաղու ծառանմանը (A. dendroides) հանդիպում է Լոռու, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում։
թանթռնիկ թարխուն աճում է չոր, կավոտ կամ քարքարոտ լանջերին, ցանքերում (800 - 1500 մ բարձրներում),
թաղաղու դեղինը (A. lutea) անհետացող տեսակ է, հանդիպում է միայն Տավուշի մարզում (Իջևանի ֆլորիստիկ. շրջան)։ Աճում է քարքարոտ լեռնալանջերին, թփուտներում, բաց տարածքներում (700 - 1100 մ բարձրություններում),
թաղաղու ղրիմյանը (A. taurica) հանդիպում է Լոռու մարզում (Սպիտակ քաղաքի շրջակայք և Ջաջուռի լեռնանցք)։ Աճում է չոր, քարքարոտ վայրերում, հեղեղատներում, ժայռերի ելուստներին (1500 - 2000 մ բարձրներում)։


== Տաքսոնոմիա ==
Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետի եկեղեցի (Ուժոկ)

Սուրբ Միքայել եկեղեցի (ուկրաիներեն՝ Церква святого Михайла (Ужок)); Սբ. Միքայել ավետարան եկեղեցի (ուկրաիներեն՝ Церква Святого Архангела Михаїла) կամ Սուրբ Միքայելի եկեղեցի (ուկրաիներեն՝ Михайлівська церква) — հանդիսանում է Մոսկվայի պատրիարքարանի ուղղափառ Մակաչու եւ Ուխոռոդի թեմի փայտե եկեղեցի, գտնվում է Վելիկոբերեզնյայի շրջանի Անդրկարպատյան մարզի Ուժոկ գյուղում։


== Պատմություն ==
Եկեղեցին գտնվում է Ուժի վերին հատվածներում և պատկանում է բոյկովսկի ոճին։ Նաեւ կան մոտավորապես հիսուն Բոյկովսկի եկեղեցիներ Սկոլեի շրջանում և Տուրկայի շրջանում (Լվովի մարզ), և մի քանիսը Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզում և Լեհաստանում, որը գտնվում է Ուժոկի մոտակայքում։ Արեւմտյան մասի վերին մասը վերածվում է աշտարակի։ Մինչեւ 20-րդ դարի սկիզբը, նման եկեղեցիները տեղակայված էին Ուժի գետի վերին հատվածներում, գրեթե ամեն գյուղում։ Այժմ հինգը պահվում են, բայց երկուսը երկաթով ծածկված են։
Եկեղեցու մոտ կա դասական Վերհովինայի փայտե զանգակատունը, երկհարկանի, ծածկված չորս, կառուցված 1927 թվականին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ավստրիայի կառավարությունը պահանջել էր ռազմական կարիքների համար զանգեր։ Երկու նոր զանգերը շատ ավելի ծանր էին, եւ նրանք չեն համարձակվել տեղադրել դա աշտարակի վրա։ Ուժոկի եկեղեցին արդեն հայտնի է մոտ 100 տարի։ Նրա լուսանկարները բազմիցս տպագրվել են պարբերականներում, գրքերում եւ գրքույկներում։
Հունիսի 21-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի 37-րդ նստաշրջանում, որը տեղի է ունեցել Կամբոջայում, Սուրբ Միքայելի Եկեղեցին, Լեհաստանի եւ Ուկրաինայի Կարպատյան շրջանի այլ փայտե եկեղեցիների հետ միասին, ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։


== Ճարտարապետություն ==
Միքայել Հրեշտակապետ-ի տաճարը փայտե ճարտարապետության բոյկովսկի ոճի հուշարձան է։ Գտնվում է բարձր բլրի վրա։ Գագաթը երկու քառակուսի է։  Զոհասեղանի վերևը ցածր է։ Բաբիցայի վրա կառուցվում է փոքր զանգակատուն, որը շատ ավելի բարձր է, քան խորանը, բայց ավելի ցածր է կենտրոնականից, որը զրկում է տաճարի անշարժ գույքի զանգվածը եւ նպաստում է նրա ընդհանուր կազմի տարրերի և դինամիկայի նկարչությանը։
Փայտե եկեղեցին կառուցվել է կավե ամաններից։ Այն ծածկված է աղյուսով։ Հուշարձանը ձևով և դիզայնով պատկանում է Բոյկովի անվան ժողովրդական ճարտարապետության դպրոցին։ Եկեղեցին քառակուսի պլանով, կենտրոնական շրջանակը ավելի լայն է, քան մնացած ուղղանկյուն շրջանակները։ Շինության հյուսիս-արեւմտյան մասը երկկողմանի է, քառակուսի պլանով, փայտե զանգակատուն։ Երկրորդ շրջանակը ծածկված է բարակ տանիքով։
Արտաքինից Սուրբ Միքայելի եկեղեցին պարզ է։ Տաճարը զուրկ է արտաքին նախշերից — ունի նրբագեղ կառուցվածք։ Միքայելի տաճարի ուրվագիծը չափազանց գեղատեսիլ է, արտահայտիչ օրինակ, վերին հորիզոնականի բաժանման հստակ առավելությամբ։ Ընդգրկելով ամբողջ շենքը, այն տալիս է կոմպակտ տեսք եւ միեւնույն ժամանակ ստեղծում է օրգանական անցում շրջակա միջավայրից մինչեւ տաճարի հիմնական զանգվածները, որոնք աճում են պատկերասրահում։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայկ Մարության (երաժիշտ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկ Մարության (այլ կիրառումներ)Հայկ Սմբատի Մարության (նոյեմբերի 10, 1913(1913-11-10), Շուլավեր, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 6, 2012(2012-01-06), Մոսկվա, Ռուսաստան), փողհար, զինվորական դիրիժոր, մանկավարժ, կոմպոզիտոր։ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1950), Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960), դոցենտ (1968), գնդապետ։


== Կենսագրություն ==
Հայկ Մարությանը ծնվել է 1913 թվականի նոյեմբերի 10-ին Շահումյանում։ 1930-1934 թվականներին սովորել է Երևանի երաժշտական ուսումնարանում (դոցենտ Գ․ Թառայանի փողի դասարան)։ 1934 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի զինվորական կապելմեյստերների ամբիոն։ 1935-1937 թվականներին սովորել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի զինվորական ֆակուլտետում՝ Կոնստանտին Սարաջևի (դիրիժորություն), Սերգեյ Երյոմինի (փող), Սեմյոն Չերնեցկու (զինվորական նվագախմբի շարային ծառայություն) դասարանում։ Կրթությունն ավարտելուց հետո ծառայել է որպես դիրիժոր Խորհրդային բանակի տարբեր զորամասերում, 1942 թվականից՝ Իրանում խորհրդային խմբի կազմում։ 1944 թվականից եղել է Անդրկովկասյան ռազմական շրջանի շտաբի նվագախմբի պետ՝ 1948 թվականից՝ Անդրկովկասյան ռազմական շրջանի զինվորական-նվագախմբային ծառայության պետ։
1965-1976 թվականներին Հայկ Մարությանը եղել է Մոսկվայի կոնսերվատորիային առընթեր Զինվորական-դիրիժորական ֆակուլտետի պետ, միաժամանակ դասավանդել է փողի դասարանում։ 1978 թվականից եղել է Մոսկվայի կոնսերվատորիայի պրոբլեմային գիտահետազոտական լաբորատորիայի վարիչի տեղակալ, 1982 թվականից՝ վարիչ։
Հայկ Մարությանը մահացել է 2012 թվականի հունվարի 6-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Նիկոլո-Արխանգելյան գերեզմանատանը։


== Պարգևներ ==
Կարմիր դրոշի շքանշան
Կարմիր աստղի շքանշան
Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1950)
Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1960)
Մեդալ «Կովկասի պաշտպանության համար»
15 մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Смирнов Д. В. Марутян Гайк Сумбатович // Московская консерватория. От истоков до наших дней. 1866—2003 / под ред. Н. А. Мироновой. — М.: «Прогресс-Традиция», 2005. — С. 369—370. — 744 с. — 1500 экз. — ISBN 5-89826-232-6
Խանասիրի շրջան

Խանասիրի շրջան (արաբ․՝ ناحية خناصر‎‎)՝ Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Ալ-Սաֆիրայի գավառի 5 շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Խանասիրի քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 17,618 բնակչություն։ Տարածքը կազմում է 1,603.98 կմ2։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (Փարիզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Փարիզի հայկական Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցի (ֆր.՝ Cathédrale arménienne de Saint-Jean-Baptiste) տաճար Փարիզի ութերորդ թաղամասում՝ Ալմա հրապարակի մոտակայքում, կառուցվել է 1904 թվականին 20-րդ դարի խոշորագույն հայ գործարար և բարերար Ալեքսանդր Մանթաշյանցի միջոցներով, ֆրանսիացի ճարտարապետ Ալբեր Դեզիրե Գիլբերտի նախագծով։


== Պատմություն ==
Եկեղեցին գտնվում է համար 15 Ժան Գուժոն փողոցում՝ Փարիզի 8-րդ շրջանում Ելիսեյյան դաշտերի հարևանությամբ։ Եկեղեցու կառուցման համար  հայ բարերարը վճարել է այն ժամանակների համար աստղաբաշխական մի գումար՝ 1.100. 000 հազար ֆրանկ, որից 450.000 ֆրանկը միայն հողի ձեռք բերման համար։ Այս շռայլության համար նախագահ Էմիլ Լուբեն Մանթաշովին պարգևատրեց Պատվավոր լեգիոնի շքանշանով։ 1922 թվականին գեներալ Անդրանիկ Օզանյանի պսակադրությունը տեղի է ունեցել այս տաճարում։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերխնեե Յուլդաշևո

Վերխնեե Յուլդաշևո (ռուս.՝ Верхнее Юлдашево, բաշկիրերեն՝ Үрге Юлдаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 241 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սան Միգել դուս Կամպուսի գավառ

Սան Միգել դուս Կամպուսի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Aquidauana), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ալագոաս նահանգի մեջ։ Մտնում է Ալագոաս նահանգի արևելյան մարզի մեջ։ Տարածքը կազմում է 2.970,50 կմ²։ Բնակչությունը՝ 284.396 մարդ, իսկ խտությունը կազմում է 95,74 մարդ/կմ²։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Անադիա
Բոկա դա Մատա
Կամպու Ալեգրի
Կորուրիպի
Ժեկիա դա Պռայա
Ժունկեյրու
Ռոտեյրու
Սան Միգել դուս Կամպուս
Տեոտոնիու Վիլելա