Խրիստո Դանով

Խրիստո Գրուև Դանով (բուլղար․՝ Христо Груев Данов, 27 օգոստոսի, 1828, Կլիսուրա - 11 դեկտեմբերի, 1911, Պլովդիվ), բուլղարացի լուսավորական, ուսուցիչ և գրահրատարակիչ, համարվում է Բուլղարիայի կազմակերպված գրահրատարակության հիմնադիրը և կոչվում «բուլղարացի Գուտենբերգ»։ 1878 թվականին Բուլղարիայի անկախացումից հետո զբաղվել է նաև քաղաքականությամբ և եղել է Պլովդիվի քաղաքապետը։


== Կենսագրություն ==
Խրիստո Դանովը ծնվել է 1828 թվականի օգոստոսի 27-ին Կլիսուրա քաղաքում, որտեղ սովորել է եկեղեցական դպրոցում, ապա կրթությունը շարունակել է Պանագրյուիշտեում՝ Սավա Ռադուլովի դաարանային դպրոցում։ Դրանից հետո նա սովորել է Կոպրիոշտիցայում՝ Նայդեն Գերովի ու Իոակիմ Գրուևի մոտ։
Կրթությունն ավարտելուց հետո՝ 1849 թվականին, Խրիստո Դանովը Պլովդիվում աշխատել է որպես ուսուցչի օգնական, այնուհետև եղել է ուսուցիչ Ստրելչայում (1851-1852) և Պերուշտիցայում (1852–1853)։ Ղրիմի պատերազմի ժամանակ (1853-1856) որպես ուսուցիչ աշխատել է Պլովդիվում՝ Նայդեն Գերովի դպրոցում։ 1856 թվականին Խրիստո Դանովը վերադարձել է Կլիսուրա, որտեղ հիմնադրել է քաղաքի առաջին դասարանային դպրոցը։
Խրիստո Դանովը՝ որպես հրատարակիչ, իր գործունեությունն սկսել է Բելգրադում, որտեղ նա տպագրել է «Բալկանյան լեռների տղան. օրացույց 1856 նահանջ տարվա համար»։ 1857 թվականին նա Պլովդիվում ուսուցիչ Յաչո (Յոակիմ) Տրուվչևի ու կազմարար Նյագուլ Բոյաջիսկու հետ հիմնադրել է «Դրուժեստվենա կնիգովեզնիցա» (Дружествена книговезница) կազմարարական արհեստանոցը, որն աստիճանաբար ընդարձակվել է, վերածվել գրախանութի, իսկ հետագայում դարձել է Բուլղարիայի ամենամեծ հրատարակչատունը։ 1862 թվականին հրատարակչատունն արդեն կոչվում էր Խրիստո Գ. Դանովի հրատարակչատուն, և Յոակիմ Գրուևը նրան է միացել որպես գործընկեր։ 1862 թվականին հրատարակչատունն իր մասնաճյուղերն ուներ Ռուսեում և Վելեսում։ 1874 թվականին Խրիստո Դանովի հրատարակչատունն իր գրասենյակն է բացել Վիեննայում՝ Ավստրո-Հունգարիայի մայրաքաղաքում։
1869-1876 թվականներին Խրիստո Դանովը հրատարակել է «Летоструй или домашен календар» ամսագիրը, իսկ 1878 թվականից՝ «Марица» առաջին համաբուլղարական ամսագիրը։ Նրա հրատարակչտանն են Բուլղարիայում առաջին անգամ տպագրվել պատին փակցվող աշխարհագրական քարտեզները։
1882 թվականին Խրիստ Դանովն ընտրվել է ժողովրդական ներկայացուցիչ ինքնավար Արևելյան Ռումելիայի մարզային խորհրդում։ 1896 թվականի նոյեմբերից մինչև 1899 թվականի ապրիլը Խրիստո Դանովը եղել է Պլովդիվի կմետ (քաղաքապետ)։ Այդ պաշտոնն զբաղեցնելու ժամանակ նա հրաժարվել է աշխատավարձից։ Նրա կառավարման տարիներին մշակվել է Պլովդիվի առաջին գլխավոր հատակագիծը (ճարտարապետ՝ Իոսիֆ Շնիտեր)։
Խրիստո Դանովը մահացել է 1911 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Պլովդիվում։ Թաղվել է քաղաքի Սուրբ Աստվածամոր եկեղեցում։
Պլովդիվի Հին քաղաքում գործում է Խրիստո Դանովի տուն-թանգարանը։


== Հրատարակություններ ==
Кратка числителница за малки детца. Нарядил Х. Г. Данов. Издава ся от съдружеството на Българската книгопродавница в Пловдив. Пеща, 1859. У книгопечятн. Алойзия Бучянский Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Пространно священо битоописание на цръквата от вехтий и новий завет със 101 изображения. Нарядил Х. Г. Данов. Издава ся от съдружеството на Блъгарската книгопродавница в Пловдив. Пеща, 1859. У книгопечятн. Алойзиа Бучянский, 1859 Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
Пространний християнский катихизис за православната съборна восточна черква (от Филарет Московски митрополит). Превел Хр. Г. Данов. 1863. Издава ся от книжярницата на Хр. Г. Данова и на съдружеството в Пловдив. (Във Вена, у книгопечятн. Л. Сомера) Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Теоретическа и практическа числителница. Съставил Хр. Г. Данов. Второ издание, съвсем преработено и допълнено. Книжярница на Хр. Г. Данов и с-ие в Пловдив, Русчюк и Велес, 1868. Във Виена, у книгопечятн. Л. Сомерова Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Часослов во употребление святия православния церкве восточнаго вероизповедания. Книжарница на Хр. Г. Данов в Пловдив, Русчук, Велес. Виена, 1875 Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==