Ունակություն

Ունակություն (Էլեկտրաունակություն), հաղորդիչի կամ հաղորդիչների համակարգի էլեկտրական բնութագիր, հաղորդիչի՝ էլեկտրական լիցք կուտակելու ունակությունը։ Էլեկտրատեխնիկայում այն կոչում են երկու հաղորդիչների փոխադարձ ունակություն։ Այդպիսի ունակությունը սահմանվում է որպես լիցքի մեծության և այդ հաղորդիչների պոտենցիալների տարբերության հարաբերություն։
Առանձնացված (այլ հաղորդիչներից հեռու գտնվող) հաղորդիչի էլեկտրաունակություն է կոչվում այն մեծությունը 
  
    
      
        (
        C
        )
      
    
    {\displaystyle (C)}
  , որը հավասար է հաղորդիչի լիցքի 
  
    
      
        (
        q
        )
      
    
    {\displaystyle (q)}
   և էլեկտրական պոտենցիալի 
  
    
      
        (
        φ
        )
      
    
    {\displaystyle (\varphi )}
   հարաբերությանը՝ 
  
    
      
        C
        =
        
          
            q
            φ
          
        
      
    
    {\displaystyle C={\frac {q}{\varphi }}}
  : 
Երկու հաղորդիչների փոխադարձ էլեկտրաունակություն է կոչվում այն մեծությունը, որը հավասար է մի հաղորդիչից մյուսին փոխանցված էլեկտրական լիցքի և հաղորդիչների պոտենցիալների տարբերության փոփոխության հարաբերությանը։ Մասնավորապես, կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ 
  
    
      
        C
        =
        
          
            q
            
              
                φ
                
                  1
                
              
              −
              
                φ
                
                  2
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle C={\frac {q}{\varphi _{1}-\varphi _{2}}}}
   (
  
    
      
        (
        q
        )
      
    
    {\displaystyle (q)}
  -ն կոնդենսատորի լիցքն է, 
  
    
      
        
          φ
          
            1
          
        
        ,
        
          φ
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle \varphi _{1},\varphi _{2}}
   շրջադիրների պոտենցիալներն են)։ 
Վակուումում գտնվող առանձնացված հաղորդիչ գնդի էլեկտրաունակությունը թվապես հավասար է իր շառավղին։ Հաղորդիչների  էլեկտրաունակությունը կախված է դրանց ձևից, չափերից, փոխդասավորությունից և միջավայրի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունից։ Միավորների միջազգային համակարգում էլեկտրաունակությունը չափվում է ֆարադով, իսկ գաուսյան համակարգում՝ սմ–ով։ Ստորև բերվում են որոշ հաղորդիչների և դրանց պարզագույն համակարգերի էլեկտրաունակության հաշվման բանաձևերը (Միավորների միջազգային համակարգում)։

  
    
      
        r
      
    
    {\displaystyle r}
   շառավղով գնդի էլեկտրաունակությունը՝ 
  
    
      
        C
        =
        4
        π
        ε
        
          ε
          
            0
          
        
        r
      
    
    {\displaystyle C=4\pi \varepsilon \varepsilon _{0}r}
   (երկրագնդի էլեկտրաունակությունը մոտավորապես հավասար է 710 մկֆ),

  
    
      
        r
      
    
    {\displaystyle r}
   շառավղով բարակ տափօղակի էլեկտրաունակությունը՝  
  
    
      
        C
        =
        
          
            64
            25
          
        
        π
        ε
        
          ε
          
            0
          
        
        r
      
    
    {\displaystyle C={\frac {64}{25}}\pi \varepsilon \varepsilon _{0}r}
  
հարթ կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ 
  
    
      
        C
        =
        ε
        
          ε
          
            0
          
        
        
          
            S
            d
          
        
      
    
    {\displaystyle C=\varepsilon \varepsilon _{0}{\frac {S}{d}}}
   (
  
    
      
        d
      
    
    {\displaystyle d}
  -ն շրջադիրների հեռավորությունն է, 
  
    
      
        S
      
    
    {\displaystyle S}
  –ը՝ մակերեսը),
գնդային կոնդենսատորների էլեկտրաունակությունը՝  
  
    
      
        C
        =
        
          
            
              4
              π
              ε
              
                ε
                
                  0
                
              
            
            
              1
              
                /
              
              
                r
                
                  1
                
              
              −
              1
              
                /
              
              
                r
                
                  2
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle C={\frac {4\pi \varepsilon \varepsilon _{0}}{1/r_{1}-1/r_{2}}}}
   (
  
    
      
        
          r
          
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle r_{1}}
  -ը ներքին գնդի շառավիղն է, 
  
    
      
        
          r
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle r_{2}}
  –ը՝ արտաքին),
գլանային կոնդենսատորի էլեկտրաունակությունը՝ 
  
    
      
        C
        =
        
          
            
              2
              π
              ε
              
                ε
                
                  0
                
              
              l
            
            
              l
              n
              
                r
                
                  2
                
              
              
                /
              
              
                r
                
                  1
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle C={\frac {2\pi \varepsilon \varepsilon _{0}l}{lnr_{2}/r_{1}}}}
   (
  
    
      
        l
      
    
    {\displaystyle l}
  -ը գլանի երկարությունն է, 
  
    
      
        
          r
          
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle r_{1}}
  -ը ներքին գնդի շառավիղն է, 
  
    
      
        
          r
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle r_{2}}
  –ը՝ արտաքին)։Գրված բանաձևերում 
  
    
      
        
          ε
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle \varepsilon _{0}}
  –ն վակուումի դիէլեկտրիկ թափանցելիությունն է, 
  
    
      
        ε
      
    
    {\displaystyle \varepsilon }
  -ը՝ միջավայրի։