armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լիբիական գրականություն

Լիբիկանա գրականություն: VII դ.–VIII դ. սկզբին արաբական նվաճումներից հետո Լիբիայում գրականությունը զարգացել է համաարաբական մշակույթի հունով։ XVI դարից սկսած, երբ Լիբիան ընկել է թուրքական տիրապետության տակ, գրականությունը անկում է ապրել։ Այնուամենայնիվ, XVII–XVIII դդ. հանդես են եկել սուֆի բանաստեղծներ Օմար բեն ալ–Ֆարիդը, Ահմեդ ալ–Բախ–լյուլին (մահ. 1701), որոնք հետևել են արաբական հնագույն պոեզիայի ավանդույթներին։ Իրենց քասիդներում գաղութարարների դեմ պայքարի կոչ են արել բանաստեղծներ Ահմեդ աշ–Շարիֆը (1864–1918), Մուսթաֆա բեն Զիրին (1853–1918), Սուլեյման ալ–Բարունին (մահ. 1914): Իտալական գաղութակալության (1912-1943) շրջանի պոեզիային բնորոշ են հայրենասիրական, ազատագրական մոտիվները (Ահմեդ Ռաֆիկ ալ–Մախդաուի, մահ. 1961, Իբրահիմ ալ–Ուստ Ումառ, 1907–1950 թվականներ)։ Անկախության հռչակումից (1951) հետո բանաստեղծներ Ալի Սիդկի Աբալ–Քադերը, Ահմեդ Ֆուադ Շիննիբը, Ալիառ–Ռուկեյնը և ուրիշներ հրաժարվեցին արաբական տաղաչափության դասական ձևերից, հետաքրքրություն ցուցաբերեցին հասարակական խնդիրների, մասամբ՝ հասարակ մարդու կյանքի նկատմամբ։ Արձակը ծնունդ է առել 40–50-ական թթ.: Գլխավոր թեմաներն են՝ լիակատար անկախությունը, սոցիալական հավասարությունը, նախապաշարումների դատապարտումը։ Մուսթաֆա ալ–Միսուրատայի, Մուհամեդ Աբու Խարրուսի Ռիշատ ալ-Խունի, Մուհամեդ Աֆիֆի և ուրիշների նովելների հերոսները բեդվիններ են, ձկնորսներ, արհեստավորներ։ 1960–70-ական թվականների սկզբին գրականություն եկան երիտասարդ բանաստեղծներ ու արձակագիրներ Ջումա ալ-Ֆարանին, Ահմեդ ան–Նուեյրին, Ֆուազիա Բարիյուունը և Աբդել Հաֆեզ ալ–Մայարը։
Հնդկաստանի ցամաքային զորքեր

Հնդկաստանի ցամաքային զորքեր (հինդի՝ भारतीय थलसेना), Հնդկաստանի զինված ուժերի երեք տեսակներից մեկը, որը նախատեսված է հիմնականում ցամաքում պատերազմական գործողություններ վարելու համար։ Հանդիսանում է Հնդկաստանի զինված ուժերի տեսակներից ամենատարբեր զինատեսակներով ամենասպառազինվածն ու ամենատարաբնույթ ռազմագործողություններ իրականացնողը։ Նախատեսված է միջմայրցամաքային ռազմական թատերաբեմում հակառակորդի ագրեսիան կասեցնելու, երկրի տարածքային ամբողջականության և Հնդկաստանի ազգային շահերի պաշտպանության համար։


== Պատմություն ==


== Կառուցվածք և ղեկավարություն ==
Հնդկաստանի ցամաքային զորքերն ունեն 980 հազար զինծառայող։ Այն հանդիսանում է Հնդկաստանի զինված ուժերի հիմքը։  Զորքերի ղեկավարումն իրականացնում է ցամաքային զորքերի շտաբի պետը։ Շտաբը պատասխանատու է ցամաքային զորքերի զորամիավորումների և զորամասերի՝ պատերազմին պատրաստվելու համար, վերահսկում է բարեփոխումների և սպառազինության ծրագրերի իրականացումը, կատարում է դրանց մարտական պատրաստության ծրագրեր, ինչպես նաև վտանգավոր դրության ժամանակ զորահավաքային միջոցառումներ։ Հնդկաստանի ցամաքային զորքերն ունեն բանակային կորպուսների 12 շտաբներ, 36 դիվիզիա (18 հետևակային, 3 զրահատանկային, 4 արագ արձագանքման, 10 լեռնահրաձգային, 1 հրետանային), 15 առանձին բրիգադ (7 հետևակային, 5 զրահատանկային, 1 օդադեսանտային), ինչպես նաև ՀՕՊ 12 բրիգադ և 3 ինժեներական բրիգադ, «Պրիտհվի» բալիստիկ հրթիռների գունդ, 22 ուղղաթիռային էսկադրիլիա։
Կենտրոնական հրամանատարությունն ներառում է մեկ բանակային կորպուս (1-ին), որի կազմում են մտնում հետևակային, լեռնային զրահատանկային, հրետանային դիվիզիաներ, ՀՕՊ, ինժեներական և հրետանային բրիգադներ։ Ներկա դրությամբ 1-ին բանակային կորպուսը ժամանակավորապես հանձնված է Հարավ-արևմտյան հրամանատարության վերահսկողությանը։ Այդ իսկ պատճառով ներկայում Կենտրոնական հրամանատարությունն իր ենթակայության ներքո գործնականում չունի որևէ ռազմական ուժ։
Հյուսիսային հրամանատարությունը  ներառում է երեք բանակային կորպոս՝ 14-րդ, 15-րդ և 16-րդ, որոնց կազմում առկա են 5 հետևակային և 2 լեռնային դիվիզիաներ, հրետանային բրիգադ։
Արևմտյան հրամանատարությունը բաղկացած է երեք բանակային կորպուս՝ 2-րդ, 9-րդ 11-րդ։ Դրանց կազմում են 1 զրահատանկային, 1 արագ արձագանքման, 6 հետևակային դիվիզիա, 4 զրահատանկային, 1 մեխանիզացված, 1 ինժեներական, 1 հակաօդային պաշտպանության բրիգադ։
Հարավ-արևմտյան հրամանատարությունն ներառում է հրետանային դիվիզիա, 1-ին բանակային կորպուսը, որը ժամանակավորապես հանձնվել է Կենտրոնական հրամանատարության ենթակայությունից, և 10-րդ բանակային կորպուսը, որն իր կազմում ունի 1 հետևակային և 2 արագ արձագանքման դիվիզիա, զրահատանկային, հակաօդային պաշտպանության, ինժեներական բրիգադներ։
Հարավային հրամանատարության ենթակայության ներքո գտնվում է հրետանային դիվիզիա և երկու բանակային կորպուս՝ 12-րդ և 21-րդ։ Դրանք իրենց հերթին ներառում են 1 զրահատանկային, 1 արագ արձագանքման, 3 հետևակային դիվիզիաներ, զրահատանկային, մեխանիզացված, հրետանային, հակաօդային պաշտպանության, ինժեներական բրիգադ։
Արևելյան հրամանատարությունը ներառում է հետևակային դիվիզիա և 3 բանակային կորպուս) 3-րդ, 4-րդ և 33-րդ), որոնցից յուրաքանչյուրն ունի մեկական լեռնային դիվիզիա։


== Գրականություն ==
The Military Balance. — London: International Institute for Strategic Studies, 2018. — 504 p. — ISBN 1857439554
Գեղաղբյուր

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գեղաղբյուր (այլ կիրառումներ)Գեղաղբյուր, աղբյուր Թուրքիայի Բիթլիսի նահանգում, Շենիկ գյուղում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուիլկինսոն շրջան (այլ կիրառումներ)

Ուիլկինսոն շրջան, կարող է վերաբերել՝

Ուիլկինսոն շրջան - ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը
Ուիլկինսոն շրջան - ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը
Էլ-Էխիդո

Էլ-Էխիդո (իսպ.՝ El Ejido), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պոնենտե Ալմերենսե շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 227 կմ2։ Բնակչությունը 85389 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 32 կմ հեռավորության վրա։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Web ayuntamiento
Web Instituto Municipal de Deportes
Web Radio Municipal. Emisión en Directo por Internet
Información y Datos Turisticos Archived 2008-08-28 at the Wayback Machine.
El Ejido Archived 2006-08-19 at the Wayback Machine.
Foto satélite de El Ejido(չաշխատող հղում)
Festival de Teatro
Ժակ Բենվիլ

Ժակ Բենվիլ (ֆր.՝ Jacques Bainville, փետրվարի 9, 1879(1879-02-09)[…], Վենսեն - փետրվարի 9, 1936(1936-02-09)[…], Բելշաս փողոց և Փարիզ), , ֆրանսիացի պատմաբան (մասնագիտացել էր արտաքին հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրության մեջ), ժուռնալիստ, ակադեմիկոս։ Քաղաքական իր հայացքներով եղել է միապետական, հակահանրապետական Acción Francesa («Ֆրանսիական գործողություն») շարժման ակտիվ ու կարևոր գործիչ, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ 1935 թվականից մինչև իր մահը։
Ժակ Բենվիլի պատմագիտական հիշարժան աշխատություններից են L'Histoire de deux peuples (1916), L'Histoire de deux générations (1918), Les conséquences politiques de la paix  (1920; Editions de l'Arsenal, 1995; Godefroy de Bouillon, 1996), Histoire de France (A. Fayard, 1924), Petite Histoire de France (1930), Napoléon, Les dictateurs (1935; Godefroy de Bouillon, 1996), o Histoire de la Troisième République (1935),...
Revue universelle-ի տնօրենը լինելով հանդերձ՝ աշխատակցել է նաև մի շարք այլ պարբերականների (L'Action Française, Gazette de France, Le Petit Parisien, L'Eclair de Montpellier, Candide, Liberté, Le Petit Journal, Capital o La Nation belge,...)։
Կյանքի վերջին տարիներին դեմ է գնացել նացիստական Գերմանիային։ 1979 թվականին հրատարակվել է Ուիլյամ Քեյլորի Jacques Bainville and the Renaissance of Royalist History in Twentieth-Century France աշխատությունը, որտեղ հանգամանորեն ներկայացված են Բենվիլի կյանքն ու գործը։
Publiciste-Homme de Lettres-ի շրջանակներում կատարած աշխատանքի համար, Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարության զեկուցագրի հիման վրա, 1920 թվականին նրան շնորհվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետի կոչում։


== Երկեր ==


== Գրականություն ==
http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5603678d%7Cidioma=francés}}
http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k55000147%7Cidioma=francés%7Cmáscaraautor=2}}
http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5656358x%7Cidioma=francés%7Cmáscaraautor=2}}
http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/polit_0032-342x_1995_num_60_3_4453_t1_0805_0000_3}}(չաշխատող հղում)
http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/polit_0032-342x_1996_num_61_4_4597_t1_0931_0000_1%7Cmáscaraautor=2}}(չաշխատող հղում)http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rhef_0300-9505_1925_num_11_52_2363_t1_0388_0000_2}}(չաշխատող հղում)

http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k117230/f213.image%7Cvolumen=203%7Caño=1936%7Cidioma=francés%7Ceditorial=Société des études historiques|páginas=200-205|título=Chronique}}


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Bibliographies actualisées de & sur Jacques Bainville (livres, reprints, éditions numériques).
Site dédié à l'œuvre de Jacques Bainville
Վիտրի լը Կրուազե

Վիտրի լը Կրուազե (ֆր.՝ Vitry-le-Croisé), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 265 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.10 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 32.72 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 95 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 45 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 173 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 125-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 48։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,3 %։ 125 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 117 անձ (70 տղամարդ և 47 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (1 տղամարդ և 7 կին)։ 48 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ջոն Բերբերյան

Ջոն Ջ. Բերբերյան (անգլ.՝ John J. Berberian, հոկտեմբերի 9, 1941(1941-10-09), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկահայ երաժիշտ, ուդահար։


== Կենսագրություն ==
Ջոն Բերբերյանը ծնվել է Նյու Յորքում, հայ ներգաղթյալների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Երվանդ Բերբերյանը, փորձառու ուդահար էր և նվագարաններ պատրաստող։ Նրանց տուն էին հաճախում հայկական, թուրքական և հունական ծագմամբ ուդագործ վարպետներ։ Ջոն Բերբերյանն իր երաժշտական կրթությունը սկսել է ջութակ սովորելով, բայց 10 տարեկանում սկսել է ուդով ընդօրինակել հորը։ 16 տարեկանում նա որպես երաժիշտ ունեցել է իր առաջին աշխատանքը. նա ուդ է նվագել Ուիթինսվիլի (Մասաչուսեթս նահանգ) նվագախմբում։
Ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը՝ տնտեսագիտության բակալավրի աստիճանով, իսկ մագիստրոսի աստիճանը ստացել է Հարվարդի բիզնես դպրոցից։ Ուսանողական տարիներին նա կանոնավոր կերպով ելույթ է ունեցել Մանհեթենի գիշերային ակումբներում։ 1960-ական թվականների սկզբից նա ձայնագրվել է մի շարք լեյբլների համար, ներառյալ՝ MGM, RCA, Roulette, Verve և Mainstream Records։
Էթնիկ երաժշտության շուկայից դուրս է եկել 1960-ական թվականների կեսերին, «համաշխարհային երաժշտությունը» նորաձև դառնալուց տասնամյակներ առաջ՝ թողարկելով մի շարք սկավառակներ, որոնցում ուսումնասիրվում էին Մերձավոր Արևելքի ավանդական երաժշտության, հոգեբանական ռոքի և ջազի միաձուլումները։ Դրանց թվում էին Express East (1964), Music of the Middle East (1966) և Middle East Rock (1969) սկավառակները՝ կիթառահար Ջո Բեքի մասնակցությամբ։ Բերբերյանը ստեղծել է իր ձայնագրման ստուդիան և ձայնագրման լեյբլը՝ Olympia-ն։ Երաժիշտի կարիերային զուգահեռ նա աշխատել է որպես գնումների գործակալ Նյու Յորքում։
Բերբերյանը վաստակել է ողջ աշխարհի երաժիշտների հարգանքը։ Նա մասնակցել է բազմաթիվ համերգների ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Հարավային Ամերիկայում և աշխարհում մի քանի երաժիշտներից մեկն է, ում շնորհվել է Ուդի (ուդի վարպետ) կոչումը։
Բերբերյանն այժմ ապրում է Մասաչուսեթսում։


== Անձնական կյանք ==
Ջոն Ջ. Բերբերյանն ամուսնացած է եղել Բարբարա Կոշկարյանի հետ։ Նրանք ունեն երեք զավակ՝ Նիկոլ, Քրիստեն և Ադամ, և վեց թոռ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
2006 performance video ՅուԹյուբում
2019 interview ՅուԹյուբում
Փշամանդիկ

Փշամանդիկ (լատ.՝ Atraphaxis), մատիտեղազգիների ընտանիքի ծայրահեղ չորասեր թփերի ցեղ։ Հայտնի է 20 տեսակ։


== Հայաստանում ==
ՀՀ-ում՝ 4 տեսակ՝ 

Փշամանդիկ փշավոր (լատ.՝ A. spinosa),
Փշամանդիկ Տուրնեֆորի (լատ.՝ A. tournefortii),
Փշամանդիկ կովկասյան (լատ.՝ A. caucasica),
Փշամանդիկ նեղատերև (լատ.՝ A. angustifolia)։Տարածված է Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի, Գեղարքունիքի մարզերի չոր լեռնալանջերին։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Ցողունը ճյուղավորվող է, փշածածկ, բարձրությունը՝ մինչև 1 մ։ Տերևները նեղ գծաձև են, նշտարաձև, երբեմն՝ հակադիր ձվաձև կամ կլորավուն, կոթունավոր։ Ծաղիկները վառ դեղին կամ վարդագույն փնջերով են։
Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը եռակող ընկուզիկ է։


== Կիրառություն ==
Փշամանդիկ կարելի է օգտագործել քարեպարտեզների ու ցանկապատերի կառուցման համար։


== Տեսակներ ==
Դասը ընդգրկում է մոտ 25 տեսակ, որոն հիմնականում տարածված են տափաստաններում և Եվրասիայի անապատային գոտիներում։

Atraphaxis angustifolia Jaub. & Spach
Atraphaxis avenia Botsch.
Atraphaxis badghysi Kult.
Atraphaxis billardieri Jaub. & Spach
Atraphaxis canescens Bunge
Atraphaxis caucasica (Hoffm.) Pavlov
Atraphaxis compacta Ledeb.
Atraphaxis daghestanica (Lovelius) Lovelius
Atraphaxis decipiens Jaub. & Spach
Atraphaxis frutescens (L.) K.Koch
Atraphaxis karataviensis Lipsch. & Pavlov
Atraphaxis kopetdagensis Kovalevsk.
Atraphaxis laetevirens (Ledeb.) Jaub. & Spach
Atraphaxis muschketowii Krasn.
Atraphaxis pungens (M.Bieb.) Jaub. & Spach
Atraphaxis pyrifolia Bunge
Atraphaxis replicata Lam.
Atraphaxis rodinii Botsch.
Atraphaxis seravschanica Pavlov
Atraphaxis spinosa L. Կաղապար:Тип
Atraphaxis teretifolia (Popov) Kom.
Atraphaxis virgata (Regel) Krasn.


== Արտաքին հղումներ ==
Փշամանդիկը քաղաք Կունգրադի կայքում Ստուգվել է նոյեմբերի 4-ին, 2008 թ. 
Փշամանդիկը Պլանտարիում կայքում Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
Օդուենի որոր

Օդուենի որոր (լատ.՝ Larus audoinii), որորների ցեղի ներկայացուցիչ։ Անվանակոչվել է ի պատիվ ֆրանսիացի բնագետ Ժան Օդուենի (ֆր.՝ Jean Victor Audouin, 1797—1841)։


== Նկարագիր ==
Մարմնի երկարությունը կազմում է 49—51 սմ երկարություն։ Թևերի բացվածքը 1,15-1,40 մ է, քաշը՝ 500—600 գրամ։
Ի տարբերություն այլ որորների, Օդուենի որորը ավելի քիչ հանդիպող թռչանտեսակ է։ Նրանց թվաքանակը մշտապես փոքր է եղել, իսկ բնական արեալն ընդգրկում է Միջերկրական ծովի կղզեխմերը։ Բնակվում են Հունաստանում, Կիպրոսում, Իսպանիայում, Ալժիրում, Իտալիայում, Կորսիկայում, որտեղ 1950 թվականին թռչունների թվաքանակը կազմել է 63 զույգ, իսկ 1974 թվականին՝ միայն երկու զույգ։ Համեմատաբար մեծ գաղութ գտնվում է Չաֆարինաս կղզեխմբում՝ Մուլույա գետի (արաբ․՝ وادي ملوية‎‎) գետաբերանի շրջակայքում, Մարոկկոյի հյուսիս-արևելքում տեղակայված գերտերի շրջակայքում։ Այդտեղ գտնվում է Օդուենի որորի ողջ պոպուլյացիայի 2/3 մասը։ 1982 թվականին Օդուենի որորի ողջ թվաքանակը գնահատվել է 3000—3500 առանձնյակ։ Հայտնի չէ, թե դրանից առաջ որքան է եղել այս տեսակի թվաքանակը։ Բազմացման ժամանակահատվածից հետո Օդուենի որորները թռչում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով ողողողված Աֆրիկայի ափերը, որոշները հասնում են նույնիսկ՝ Սենեգալ։
Մարտին Սաար

Մարտին Սաար (անգլ.՝  Martin Saar, ապրիլի 30, 1980(1980-04-30), Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի նկարիչ, աշխատում և ապրում է Տալլինում և Նյու Յորքում։


== Կենսագրություն ==
2002 թվականին ավարտել է փողոցային արվեստի Կևադեի դպրոցը և Էստոնիայի նկարչական ակադեմիան, ինչպես նաև Նյու Յորքի արվեստի ակադեմիան։ Սաարի նկարների շարքում են խճանկարներ, տարբեր կտավներ և ջրաներկով նկարներ, ինչպես նաև թվային կոլաժներ և տեսահոլովակներ։ Որպես ոգեշնչում Սաարը օգտագործել է երաժշտությունը, որը փոխանցում է տարբեր սկզբունքային գույներ և արտահայտիչ ժեստեր։ Սաարի նկարների մի քանի շարքերը քսման, փոքր տարածքի վրա կենտրոնացման կիրառման վառ օրինակներ են։ Խոշոր միագույն կտավները արտացոլում են Խորհրդային Էստոնիայում նրա ընտանեկան կյանքի հիշողությունները։
Սաարն արժանացել է ճանաչման՝ շնորհիվ Նյու Յորքի հայտնի մարդկանց խճանկարային նկարի, որում պատկերած դիմանկարները տպագրվել են «Նյու Յորք Թայմս»-ում։ Սաարը ցուցադրել է իր աշխատանքները ավելի քան 10 անհատական ցուցահանդեսներում և մի քանի խմբային ցուցադրություններում։ Նրա ստեղծագործությունները գտնվում են Նենսի Ռեյգանի, Դեյվիդ Կոպերֆիլդի, Ֆարահ Փեհլևիի, Դիանա ֆոն Ֆյուրստենբերգի և Կարոլինա Հերերայի նման հանրաճանաչ մարդկանց հավաքածուների շարքում։


== Խմբային ցուցահանդեսներ ==
2007՝ Bridge Art Fair, Մայամի
2007՝ Լեյլա Թագինիա-Միլանի Հելլերի պատկերասրահ, Նյու Յորք
2007՝ ArtDepoo, Տալլին
2007՝ Սոհո Հաուս, Նյու Յորք
2006՝ Լեյլա Թագինիա-Միլանի Հելլերի պատկերասրահ, Նյու Յորք
2006՝ Վիվան Նեպ պատկերասրահ, Տալլին
2004՝ Surf Ambiance Gallery պատկերասրահ, Սեգ Հարբոր, Նյու Յորք


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.)
Էջը Art Net կայքում (անգլ.)
Վարք և մատենագրութիւնք Եւագրեայ (և լուծմունք Գրիգորի) (5049)

Վարք և մատենագրութիւնք Եւագրեայ (և լուծմունք Գրիգորի) (5049), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5049 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (1622-ից հետո) Յոհան գրիչի կողմից Լիմում։ Ստացողը եղել է Հովհաննես Ճգնավորը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.5x12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 236 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 231բ, 235ա, 235բ և այլուր, հետագայի՝ 1ա (1715թ․):


== Բովանդակություն ==
նաև՝ Յովհ․ Ոսկեբերանի Ճառ։
Գէորգայ Սկեռացւոյ Խրատք։


== Ծանոթագրություններ ==
Աննա Ավանեսյան (հաղորդավար)

Աննա Հրանտի Ավանեսյան (հուլիսի 1, 1984(1984-07-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հաղորդավարուհի, լրագրողուհի, Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերության մամուլի քարտուղար։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Աննա Ավանեսյանը ծնվել է 1984 թ. հուլիսի 31-ին, Երևանում։ Միջնակարգ կրթությունը ստացել է Ռ. Միրոյանի անվան թիվ 77 միջնակարգ դպրոցում։ Այնուհետև սովորել է Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության և հոգեբանության ֆակուլտետի հոգեբանության բաժնում։ Ավարտել է նաև նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։
Աշխատել է որպես հաղորդավարուհի մի շարք ծրագրերում.

«R&B» երաժշտական հաղորդում (Հ1)
«Առաջին ծրագիր» առավոտյան տեղեկատվական-ժամանցային ծրագիր (Հ1)
«Բարի գիշեր, հայեր» («Արմենիա»)
«Առավոտ» ինֆորմացիոն ծրագիր («Արմնյուզ»)
«Սպասիր ինձ» միջազգային հեռուստանախագիծ (Հ1)
2015 թվականից վարում է իր հեղինակային «Ճակատագրեր. Օվկիանոսից այն կողմ» հաղորդումը ԱՄՆ-ում, որը ցուցադրում է ՀՀ «Առաջին ալիքը»։2013 թվականից Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերության մամուլի քարտուղարն է։


== Արտաքին հղումներ ==
Աննա Ավանեսյանը հանրային հեռուստաընկերության կայքում Archived 2014-10-16 at the Wayback Machine.
avproduction.am կայքում
Թուրինի թագավորական գրադարան

Թուրինի թագավորական գրադարան  (իտալերեն՝ Biblioteca Reale di Torino), թագավորական գրադարան Պիեմոնտ մարզի իտալական Թուրին քաղաքում, որը հիմնադրվել է 1831 թվականին և բացվել 1839 թվականին։ Տեղակայված է շենքում, որը մտնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում՝ Թագավորական պալատում։


== Պատմություն և նկարագրություն ==
Թուրինի թագավորական գրադարանը հիմնադրվել է թագավոր Կառլ Ալբերտի կողմից 1839 թվականին։ Նա կոմս Միկել Սավերիո Պրովան դել Սաբբյոնեին հանձնարարել է հավաքել այն, ինչ գրադարանից մնացել է Թագավորական պալատում՝ Թուրինի համալսարանին լայնածավալ նվիրատվութունից հետո, և այն, ինչ հաջողվել է փրկել Նապոլեոնյան զորքերի թալանից։ Այդ հավաքածուներին Կառլ Ալբերտն ավելացրել է իր սեփական գրքերը և բոլոր հատորները, որոնք փոխանցվել են նրան նվիրատուների կողմից։ Այնուհետև գրադարանավար Դոմենիկո Պրոմիսը ձևավորել է միասնական ժողով և սահմանել գրադարանի զարգացման վեկտորը. այն մինչ օրս մասնագիտանում է հին սարդինական պետությունների պատմության, ինչպես նաև ռազմական թեմատիկայի, հերալդիկայի և դրամագիտության վրա։
1840 թվականին գրադարանային ֆոնդերն արդեն հաշվվում էին 30 000 հատոր, ընդ որում շատ աշխատանքներ զգալի արժեք էին ներկայացնում։ Հավաքածուի աճը հանգեցրել է Galleria del Beaumont-ի թևի տակ իր տեղաբաշխմանը՝ սենյակներում, որոնք ստեղծվել էին ճարտարապետ Պելաջիո Պալագիի (1775-1860) նախագծով։ Հաստատության աճը դանդաղել է, հատկապես Վիտորիո Էմանուել II-ի գահին բարձրանալուց հետո։
Իտալիայի անցումը կառավարման հանրապետական ձևին, որը տեղի է ունեցել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, հանգեցրել է գրադարանը պետությանը փոխանցելուն՝ 1973 թվականին պետության սեփականություն դարձած դինաստիայի ժառանգների հետ երկարատև վեճից հետո։ 21-րդ դարի սկզբին գրադարանում պահվում էին շուրջ 200.000 տպագիր հատորներ, 4500 ձեռագրեր, 3055 նկարներ, 187 ինկունաբուլներ, 16-րդ դարի 5019 գրքեր, 20987 բրոշյուրներ, 1500 մագաղաթներ, 1112 պարբերական հրատարակություններ, 400 ֆոտոալբոմներ, ինչպես նաև բազմաթիվ փորագրություններ և քարտեզներ։ Պահպանված նյութերի շարքում առավել կարևոր մասունք է համարվում Լեոնարդո դա Վինչիի «Թուրինյան ինքնադիմանկարը»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Le collezioni d'arte della Biblioteca reale di Torino: disegni, incisioni, manoscritti figurati / a cura di Gianni Carlo Sciolla. — Torino: Istituto bancario San Paolo di Torino, 1985. — 238 с.


== Արտաքին հղումներ ==
«Biblioteca Reale: Torino»։ anagrafe.iccu.sbn.it (իտալերեն)։ Anagrafe delle biblioteche italiane։ Վերցված է 2019-10-15
Seemann

Seemann (գերմ.՝ Նավաստի), գերմանական Rammstein ինդաստրիալ-մետալ-խմբի երգն է իրենց առաջին «Herzeleid» ալբոմից։ Խմբի թվով երկրորդ սինգլն է։ Թողարկվել է 1996 թ. հունվարի 8-ին Մոթոռ Մյուզիք լեյբլի կողմից։ Երգի տեքստը հիմնվում է «Թռչող Հոլլանդացու» լեգենդին։ Երգը առաջին անգամ կատարվել է 1994 թվականին Գերմանիայի Զաալֆելդ քաղաքում։ Հետագայում կատարվել է Herzeleid համեգային ծրագրի գրեթե բոլոր համերգների ժամանակ։ Դրանից հետո ևս կատարվել է 2009 թ. նոյեմբերի 8-ին Լիսաբոնում։ Երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է Համբուրգում գտնվող մի լքված տան մեջ, ուր բացի խմբի անդամներից նկարահանվել է նաև мвдел Աննա Միննեմանը։


== Երգացանկ ==
"Seemann" - 4։49
"Der Meister" - 5։09
"Rammstein In The House (Timewriter-RMX)" – 6։26


== Ափոքալիփտիքա և Նինա Հագեն ==
2003 թվականի հոկտեմբերի 6-ին Ափոքալիփտիքա և Նինա Հագենի կատարմամբ սինգլ թողարկվեց։ Երգը տեղ է գտել Ափոքալիփտիքա խմբի «Reflections» ալբոմում։ Նկարահանվել է տեսահոլովակ։

"Seemann" (Radio Edit) – 4։03
"Seemann" (Album Version) – 4։43
"Heat" – 3։24
"Faraway" – 3։31


== Արտաքին հղումներ ==
Սինգլը Ռամշթայն խմբի կայքւմ Archived 2012-05-02 at the Wayback Machine.
Տեսահոլովակը ՅուԹյուբ կայքում (Ռամշթայն)
Տեսահոլովակը ՅուԹյուբ կայքում (Ափոքալիփտիքա և Նինա Հագեն)
Մանո (Շարանտի գավառ)

Մանո (ֆր.՝ Manot), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 594 մարդ, բնակչության խտությունը` 29.20 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 20.34 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 350 կմ հարավ, Պուատիե քաղաքից` 75 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 347 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 225-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 122։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 64,8 %։ 225 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 197 անձ (102 տղամարդ և 95 կին)։ Գործազուրկ են եղել 28 անձ (18 տղամարդ և 10 կին)։ 122 անաշխատունակներից 21-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 52-ը` թոշակառուներ, իսկ 49-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Գոթլիբ Դայմլեր

Գոթլիբ Դայմլեր (գերմ. Gottlieb Wilhelm Daimler, մարտի 17, 1834(1834-03-17)[…], Շորնդորֆ, Վյուրտեմբերգի թագավորություն, Գերմանական միություն - մարտի 6, 1900(1900-03-06)[…], Շտուտգարտ, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի ինժեներ, նախագծող և արդյունաբերող։ Ինժեներ Վիլհելմ Մայբախի հետ միասին՝ ստեղծել է առաջին մեքենաներից մեկը և մի քանի տեսակի ներքին այրման շարժիչներ։
1857 թվականին Շտուտգարտի պոլիտեխնիկ ինստիտուտն ավարտելուց հետո Գ. Դայմլերն աշխատել է Բելգիայում, Ֆրանսիայում և Անգլիայում, այնուհետև վերադառնում է Գերմանիա և աշխատում մի շարք ընկերություններում, որոնցից մեկում («Deutz-AG») ծանոթանում է Վիլհելմ Մայբախի հետ։
1880 թվականին՝ տարաձայնությունների պատճառով Դայմլերը հեռանում է Deutz-AG-ից և սկսում է համագործակցել Մայբախի հետ։
1885 թվականին Դայմլերը ստեղծում է իր առաջին ներքին այրման շարժիչը։ 1890 թվականին հիմնադրում է «Daimler Motoren Gesellschaft (DMG)» ընկերությունը, որը զբաղվում է փոքր և հզոր շարժիչների արտադրությամբ «ցամաքում, երկնքում և ծովում» օգտագործելու համար։ Այս լոզունգը հիմք է դառնում հայտնի եռաթև աստղի (Մերսեդեսի պատկերանիշի) ստեղծման համար։
1892 թվականին վաճառվում է առաջին ավտոմեքենան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դայմլերի կենսագրությունը (գերմ.)
Լախնովո (գյուղ, Նովոգորոդսկի շրջան)

Լախնովո (ռուս.՝ Лахново), գյուղ Ռուսաստանի, Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արկադիևկա (գյուղ, Սախնովշչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱրկադիևկաԱրկադիևկա (ուկրաիներեն՝ Аркадіївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լոգանիազգիներ

Լոգանիազգիներ (լատ.՝ Buddlejaceae) երկշաքիլավորների ընտանիք։ Ընդգրկվում են մոտ 30 ցեղ և 400 տեսակ, Հայաստանի համար որոշակի հետաքրքրություն են ներկայացնում միայն մեկ ցեղի ներկայացուցիչներ։
Հանրապետության կանաչապատման ոլորտում սահմանափակ քանակությամբ աճեցվում են լոգանիազգիներ 2 տեսակներ՝

լոգածաղկավորներ հերթատերևը
լոգածաղկավորներ դարվիդին։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Դրանք տերևաթափ թուփ են մինչև 3 (5) բարձրությամբ։ Բնական պայմաններում աճում են Չինաստանում։ Բարձ գեղազարդ են՝ առանձնապես ծաղկման շրջանում և հեռանկարային են հանրապետության ստորին և մասամբ միջին լեռնային գոտիների բնակավայրերի համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ծառագիտություն, Ժ. Հ. Վարդանյան


== Արտաքին հղումներ ==
Լոգազգիների ընտանիք, Կենսաբանական հանրագիտարան
(անգլ.)Buddlejaceae in Flora of Pakistan
Սիլվիա Փինել

Սիլվիա Փինել (ֆր.՝ Sylvia Pinel, սեպտեմբերի 28, 1977(1977-09-28), L'Union), ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ, Ձախ արմատական կուսակցության ներկայացուցիչ (2016-2017)։


== Կենսագրություն ==
Սիլվիա Փինելը ծնվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։ Դատական վեճերի ու արբիտրաժի և հիմնարար մասնավոր ու եվրոպական իրավունքի ոլորտներում ստացել է հատուկ բարձրագույն կրթության (DESS) ու գիտական դիպլոմներ։
Սիլվիա Փինելի հորեղբայրը՝ սենատոր Պիեռ Տաժանը, որը մահացել է 1984 թվականին, ընկերացել Է քաղաքական գործիչ Ժան-Միշել Բայլեի հետ, իսկ վերջինս, արդեն լինելով Ձախ արմատական կուսակցության նախագահ, 2002 թվականին, երբ Սիլվիան ավարտել է իր կրթությունը, աշխատանքի է ընդունել Թարն է Գարոն դեպարտամենտի գլխավոր խորհրդում, որի նախագահն էր եղել այն ժամանակ։ 2004 թվականին Փինելը նշանակվել է Բայլեի աշխատակազմի ղեկավար։
2007-2012 թվականներին եղել է Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ Թարն է Գարոն դեպարտամենտի 2-րդ շրջանից։
2010 թվականին ընտրվել է Միջին Պիրենեյան մարզի խորհրդի պատգամավոր։
Թարն է Գարոն դեպարտամենտում ղեկավարել է Ձախ արմատական կուսակցության բաժինը, 2011 թվականի ապրիլին անդամակցել է կուսակցության ազգային ղեկավարությանը՝ դառնալով քաղաքացիական իրավունքների, անվտանգության և արդարադատության հարցերով նախագահի տեղակալ։
2012 թվականի մայիսի 16-ին Էրոյի կառավարությունում նշանակվել է արհեստների, առևտրի և զբոսաշրջության նախարար-պատվիրակ։
2014-2016 թվականներին Մանուել Վալսի առաջին կառավարությունում եղել է Ֆրանսիայի բնակարանային տնտեսության, տարածքների հավասարության և գյուղական շրջանների նախարար։
2016 թվականի փետրվարին լքել է կառավարությունը և վերադարձել տարածաշրջանային մակարդակ՝ զբաղեցնելով Օքսիտանիայի տարածաշրջանային խորհրդի փոխնախագահի պաշտոնը։
2016 թվականի փետրվարի 17-ին ժամանակավորապես գլխավորել է Ձախ արմատական կուսակցությունը մինչև համագումարի անցկացումը՝ փոխարինելով Ժան Միշել Բայլեին, 2016 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Լա Ռոշելի համագումարում ընտրվել է կուսակցության նախագահ։
2016 թվականին կրկին Ազգային ժողով է ընտրվել Թարն է Գարոն դեպարտամենտի 2-րդ շրջանից։
2016 թվականի նոյեմբերի 26-ին առանց փրայմերիզ անցկացնելու 344 կողմ, 46 դեմ, 18 ձեռնպահ ձայներով 2017 թվականի նախագահական ընտրություններում ընտրվել է Ձախ արմատական կուսակցության թեկնածու։
2016 թվականի դեկտեմբերին չորս սոցիալիստների և մյուս կուսակցությունների երեք ներկայացուցիչների թվում պայքարի մեջ է մտել նախագահական ընտրություններում միասնական թեկնածություն առաջադրելու համար (փրայմերիզների երկու փուլ նշանակվել է 2017 թվականի հունվարի 22-ին և 29-ին)։
2017 թվականի հունվարի 22-ին փրայմերիզի առաջին փուլում ստացել է ձայների 1,97 %-ը։
2017 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կուսակցության նախագահի պաշտոնը թողել է Արմատական կուսակցության հետ միավորվելու և արմատական, սոցիալական և լիբերալ շարժման ձևավորման մասին որոշում կայացնելու պատճառով, սակայն 2019 թվականի փետրվարին հայտարարել է այդ քաղաքական նախագծի ձախողման և նախկին Ձախ արմատական կուսակցության վերստեղծման մասին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Mme Sylvia Pinel» (ֆրանսերեն)։ Ֆրանսիայի Ազգային ժողով։ Վերցված է 2017-03-31
(9567) Սուրգուտ

(9567) Սուրգուտ (անգլ.՝ Surgut), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,371934 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8731 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8708 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1334,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,269805 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,69° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9567) Սուրգուտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լինգվա ֆրանկա

Լինգվա ֆրանկա /ˌlɪŋɡwə ˈfræŋkə/, հայտնի է նաև որպես՝ կամուրջ լեզու, ընդհանուր լեզու կամ երրորդ լեզու, լեզու կամ բարբառ, որը համակարգված օգտագործվում է տարբեր մայրենի լեզու կամ բարբառ ունեցող մարդկանց շփումը հնարավոր դարձնելու համար։
Լինգվա ֆրանկան զարգացել է ամբողջ աշխարհում մարդկության պատմության ընթացքում, սովորաբար առևտրային պատճառներով (այսպես կոչված արևտրային լեզու), բայց նաև մշակութային, կրոնական, դիվանագիտական և վարչական պատճառներով, ինչպես նաև տարբեր ազգությունների գիտնականների միջև տեղեկության փոխանցման համար։ Եզրը ծագում է այսպիսի լեզուներից մեկի՝ միջերկրական լինգուա ֆրանկայի անվանից։


== Օրինակներ ==

Լինգվա ֆրանկան գործածվել է հնագույն ժամանակներից։ Լատիներենը կոյնե հունարենը լինգվա ֆրանկա էին Հռոմեական և Հելենական կայսրությունների համար։ Աքքադերեն ու արամերենը Արևմտյան Ասիայի որոշ կայսրություններում եղել են լինգվա ֆրանկա։ Լինգուա ֆրանկայի բազմաթիվ օրինակներ կան բոլոր մայրցամաքներում։ 21-րդ դարի ամենավառ օրինակներից է անգլերենը։ Մասնավոր շրջաններում կան շատ այլ լինգվա ֆրանկաներ, ինչպես օրինակ՝ ֆրանսերեն, հինդի, պորտուգալերեն, իսպաներեն, ռուսերեն, արաբերեն, չինարեն և սվահիլի։
Որոշակի երկրներում լինգվա ֆրանկան նաև ազգային լեզու է, օրինակ՝ ուրդուն Պակիստանում և՛ լինգվա ֆրանկա է, և՛ ազգային լեզու։ Ինդոնեզերենը ինդոնեզիայում ունի նույն կարգավիճակը, չնայած ճավայերենն ավելի շատ լեզվակի ունի, ինդոնեզերենը միակ պաշտոնական լեզուն է և գործածվում է ամբողջ երկրում (հաճախ որպես երկրորդ լեզու)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Hall, R.A. Jr. (1966). Pidgin and Creole Languages, Cornell University Press. ISBN 0-8014-0173-9.
Heine, Bernd (1970). Status and Use of African Lingua Francas. ISBN 3-8039-0033-6
Kahane, Henry Romanos (1958). The Lingua Franca in the Levant.
Melatti, Julio Cezar (1983). Índios do Brasil. São Paulo: Hucitec Press, 48th edition
Ostler, Nicholas (2005). Empires of the Word. London: Harper ISBN 978-0-00-711871-7


== Արտաքին հղումներ ==
English - the universal language on the Internet? Archived 2006-09-25 at the Wayback Machine.
Lingua franca del Mediterraneo o Sabir of professor Francesco Bruni (in Italian) Archived 2009-03-28 at the Wayback Machine..
Sample texts Archived 2009-04-09 at the Wayback Machine. from Juan del Encina, Le Bourgeois Gentilhomme, Carlo Goldoni's L'Impresario da Smyrna, Diego de Haedo and other sources.
An introduction to the original Mediterranean Lingua Franca Archived 2010-04-08 at the Wayback Machine..
Քյուպս

Քյուպս (գերմ.՝ Küps), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Կրոնախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 7935 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 35,64 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 76 146։
Կոմունան ստորաբաժանվում է 9 գյուղական շրջանների։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Ալ-Նաբի մզկիթ (Ղազվին)

Ալ-Նաբի մզկիթ (պարսկերեն՝ مسجد النبی قزوین‎ – Masjed al-Nabi, հայտնի է նաև որպես պարսկերեն՝ مسجد سلطانى‎ – Masjed-e Soltani), հանրահայտ մզկիթ Իրանի Ղազվին քաղաքում։ Զբաղեցնում է մոտավորապես 14,000 քառ. մետր տարածք։ Ըստ մզկիթի արձանագրությունների հիմնադիրը եղել է Ֆաթհ-Ալի շահը Ղաջարիների դինաստիայից։ Այլ աղբյուրներ վկայում են, որ մզկիթը գոյություն է ունեցել դեռևս Սեֆյանների ժամանակաշրջանում։ Ներկայում ենթադրվում է, որ կառույցի ճարտարապետը Ուստադ Միրզա Շիրազին է եղել, իսկ շինարարության սկիզբը համարվում է 1787 թվականը։


== Առանձնահատկություններ ==

Մզկիթի երկակի գմբեթի ներքին տրամագիծը 15 մ է, ներքին գագաթը 20,83 մ բարձրության վրա է, իսկ արտաքին ծայրը՝ 23,25 մետր։
Նախկինում գմբեթի կողքին բարձրանում էր մի մինարե, որի մասին գրել է ֆրանսիացի հետազոտող Մադամ Ջեյն Դյուլաֆոյը։ Մզկիթի բակում կան չորս այվաններ (կամարակապ տարածք իսլամական ճարտարապետությունում)։
Ալ-Նաբիում կան գեղագիր մակագրություններ, որոնք թվագրվում են 1787 թվականին։ Այս մզկիթը ևս, ինչպես և Ղազվինի Ջամե մզկիթը, ունի շաբեստան (իրանական ճարտարապետությանը բնորոշ՝ ծածկով ազատ տարածք), որն այժմ օգտագործվում է որպես գրադարան։


== Տես նաև ==
Իրանի ճարտարապետություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Bozorg-nia Zohreh (2004)։ Mimaran-i Iran։ ISBN 964-7483-39-2
Ուիլքին շրջան (Մինեսոտա)

Ուիլքին շրջան (անգլ.՝ Wilkin County), ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,946 կմ² է, բնակչությունը՝ 7,138 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բրեքենրիջ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1858 թ.։
Տենգուշևսկի շրջան

Տենգուշևսկի շրջան (ռուս.՝ Теньгушевский район Мордовииէրզ. Теньгушбуе), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Մորդովիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տենգուշևո։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 845,94 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 12340 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 14,59 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Վերխնի Երուսլան (գյուղ, Կրասնոկուտսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վերխնի ԵրուսլանՎերխնի Երուսլան (ռուս.՝ Верхний Еруслан), գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 820 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մանբասկայա Ռասոխա

Մանբասսկայա Ռասսոխա (ռուս.՝ Манбасская Рассоха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզով, Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Մանբաս գետի աջ ափին՝ 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեզեն, գետի ենթաավազանը՝ բացակայում է, գետի գետային ավազանը՝ Մեզեն։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03030000112103000045791
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103004579
Ավազանի կոդը — 03.03.00.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ժողովրդավարական ​​ընտրությունների ընտրական իրավունքների և ազատությունների չափանիշների մասին կոնվենցիա

Դեմոկրատական ընտրությունների, ընտրական իրավունքների և ազատությունների չափանիշների մասին կոնվենցիա, ԱՊՀ կոնվենցիա,  անդամներն են անկախ պետությունները,  ստորագրվել է 2002 թվականի հոկտեմբերին, և ուժի մեջ մտել 2003 թվականի մարտին, երեք պետությունների` Ռուսաստան, Ղրղզստան և Տաջիկստան վավերացնելուց հետո։ Այնուհետև կոնվենցիայի անդամ են դարձել Հայաստանը, Մոլդովան,Ղազախստանը և Բելառուսը։ Կոնվենցիան նաև ստորագրել են Վրաստանը և Ուկրաինան (երկուսն էլ վերապահումներով)։
Հայաստանի Հանրապետության համար կոնվենցիան ուժի մեջ է մտել 2005 թվականի մարտի 17-ին։
Կոնվենցիայի նախագիծը մշակվել է Ռուսաստանի Դաշնության կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախաձեռնությամբ, և Ռուսաստանի Դաշնության Կենտրոնական Գործադիր Կոմիտեի անդամ Վ. Ի. Լիսենկոյի գլխավորությամբ։ Կոնվենցիան բաղկացած է 26 հոդվածից։
Կոնվենցիան 2011 թվականի հուլիսին  Գերագույն Խորհրդի որոշմամաբ ճանաչվել է որպես ՄՄՀ-ի շրջանակային իրավունքի գերակայություն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Конвенция о стандартах демократических выборов, избирательных прав и свобод в государствах — участниках Содружества Независимых Государств: Документы и материалы
Կոնվենցիայի տեքստը հայերեն լեզվով
Ծովահենը (այլ կիրառումներ)

Ծովահենը, կարող է վերաբերել՝

Ծովահենը - Վալտեր Սքոթի պատմական վեպ, տպագրվել է 1822 թվականին
Ծովահենը - իտալացի երգահան Վինչենցո Բելլինիի օպերա երկու գործողությամբԾովահենը ֊ հայ արդի գրող Հասմիկ Կարապետյանի թրիլերը
Կալլաստե (գյուղ, Հաանյա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿալլաստեԿալլաստե (էստ․՝ Kallaste), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բաբկա (այլ կիրառումներ)

Բաբկա, կարող է վերաբերել՝

Բաբկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բաբկա - գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Բաբկա - նպարեղեն, որը պատրաստվում է առանց խմորչի։
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Գետաբեկ)

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, հայկական առաքելական եկեղեցի Ադրբեջանի Հանրապետության Գետաբեկի շրջանի Գետաբեկ գյուղում։


== Պատմություն ==
Առաջին անգամ հիշատակվում է 1659 թվականին Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում ընդօրինակված Հայսմավուրքի հիշատակարանում։ 20-րդ դարի սկզբին քանդել է Գուստավ Քելլեն և քարերն օգտագործել այլ շինությունների համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Շպոտովկա (գյուղ, Կոնոտոպի շրջան)

Շպոտովկա (ուկրաիներեն՝ Шпотівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանում։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Շպոտովկա գյուղում բնակվում էր 559 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պրիյատնոե Սվիդանիե

Պրիյատնոե Սվիդանիե (ուկրաիներեն՝ Приятне Свідання, Ղրիմի թաթարերեն՝ Priyatnoe Svidaniye), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պրիյատնոե Սվիդանիե գյուղում բնակվում էր 428 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մուշտա օյ

Մուշտա օյ (ռուս.՝ Мушта-оя), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Նորվա գետի ձախ ափին՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է, ավազանի տարածքը 20,8 կմ2։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բարենցի Սպիտակ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կեմ գետի ակունքն է սկսած Յուշկոզերսկի հիդրոհանգույցից մինչև Կիրվոպորոժսկի հիդրոհանգույց, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կոլսկի թերակղզին և Կարելիի, թափվում է Սպիտակ ծով։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 02020000912102000004454
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102000445
Ավազանի կոդը - 02.02.00.009
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մ.թ.ա. 6


== Դեպքեր ==
Տիբերիոսը ստացել է տրիբունի լիազորությունները 5 տարով։


== Մահեր ==
Ադենոզինեռֆոսֆատ

Ադենոզինեռֆոսֆատ (ԱԵՖ, անգլ.՝ АТР), միացություն է՝ հայտնի որպես էներգիայի աղբյուր բոլոր կենդանի օրգանիզմների և դրանցում ընթացող կենսաքիմիական ռեակցիաների համար։ Բջջում օգտագործվում է նյութափոխանակության և էներգիական փոխանակության համար։ ԱԵՖ-ը բացահայտվել է 1929 թվականին, Հարվարդի բժշկական դպրոցի մի խումբ գիտնականների՝ Կարլ Լոհմանի, Սիրուս Ֆիսկեի և Ե. Սաբարոուի կողմից։ Իսկ 1941 թվականին Ֆրից Լիպմանը ապացուցեց, որ ԱԵՖ-ը բջջում հանդիսանում է էներգիայի գլխավոր կրիչ։


== Քիմիական և ֆիզիկական հատկություններ ==
ԱԵՖ-ը իր մեջ պարունակում է ադենոզին՝ կազմված ադենին ազոտական հիմքից և ռիբոզ ածխաջրից, և երեք ֆոսֆորական թթվի մնացորդներ։ Ֆոսֆորական խմբերը որոնք մոտիկ են ռիբոզին նաշվում են որպես ալֆա (α), բետա (β), և գամա (γ) ֆոսֆատներ։ Հետևաբար դա սերտորեն կապված է ՌՆԹ-ի մոնոմեր ադենոզին նուկլեոտիդի հետ։ ԱԵՖ-ը լավ լուծվում է ջրում և բավականին կայուն է pH 6.8 և 7.4 միջև, բայց արագ ենթարկվում է հիդրոլիզի չափազանց մեծ pH-ի ժամանակ։ Քիմիապես ԱԵՖ-ը իրենից ներկայացնում է ադենոզինի եռֆոսֆատ եթեր, որը հանդես է գալիս որպես ադենինի և ռիբոզի ածանցյալ։ Պուրինինային ազոտային հիմքը՝ ադենինը, կապվում է ռիբոզի մեկ ածխաթթվի հետ։ ԱԵՖ-ը հիմնականում գտնվում է աղի վիճակով։


== Կենսասինթեզ ==
ԱԵՖ-ը բջջի մեջ կազմում է 1-10 մոլ։ ԱԵՖ-ը առաջանում է օքսիդավերականգնման ռեակցիաների արդյունքում, օգտագործելով միշաքարներ կամ բազմաշաքարներ որպես էներգիայի աղբյուր։ Օրինակ կարբոհիդրատները հիդրոլիզի են ենթարկվում մինչև միաշաքարներ ինչպիսին են գլյուկոզը և սախարոզը։
Գլյուկոզի օքսիդացումը ածխաթթու գազի հայտնի է ինչպես բջջային շնչառություն և կարող է առաջացնել մոտ 30 մոլեկուլ ԱԵՖ մեկ գլյուկոզի մոլեկուլից։ ԱԵՖ կարող է արտադրվել մի շարք բջջային ռեակցիաների արդյունքում։ Էուկարիոտ օրգանիզմների էներգիա ստանալու երեք հիմնական ձևերն են՝ գլիկոլիզը, եռկարբոնաթթվի ցիկլ, երկուսը իրար հետ կազմում են բջջային շնչառությունը և բետաօքսիդացումը։ Մեծ մասամբ ԱԵՖ-ը սինթեզվում է միտոքոնդրրումներում, որը կազմում է մասնագիտացված բջջի ամբողջ ծավալի մոտավորապես 25%-ը։


== Ֆունկցիաները բջջում ==


=== Նյութափոխանակություն և սինթեզ ===
ԱԵՖ-ը ծախսվում է բջջում որպես էներգիա էներգետիկ և պլաստիկ փոխանակությունների համար։ Այսպես ԱԵՖ-ը էներգիա է ապահովում տարբեր տեղեր ընթացող նյթափոխանակության ռեակցիաների համար։ ԱԵՖ-ը էներգիայի գլխավոր աղբյուրն է բջջային ռեակցիաների համար։ Սա ընդգրկում է սինթեզի ռեակցիաները, ներառյալ ԴՆԹ-ի մոլեկուլի սինթեզը և ՌՆԹ-ի տրանսկրիպցիան։ ԱԵՖ-ը նաև կարևոր դեր ունի ակտիվ տեղափոխության մեջ, բջջի պլազմային թաղանթով։ Օրինակ էնդոցիտոզը և էկտոցիտոզը։


=== Դերը բջջի կառուցվածքի և շարժման մեջ ===
ԱԵՖ-ը ընդգրկված է բջջի կառուցվածքի մեջ և հեշտացնում է ցիտոկմախքի տարրերի միավորումն ու տարրանջատումը։ Մկանների կծկումների համար նույնպես անհրաժեշտ է ԱԵՖ։ Այս գործընթացն էներգիայի հիմնական սպառիչն է և պարտադիր է կենդանիների շարժման համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Ղրիմի խանություն

Ղրիմի խանություն (ղրիմի թաթարերեն՝ Qırım Hanlığı, قرم خانلغى կամ Qırım Yurtu, قرم يورتى), Ոսկե հորդայից անջատված թաթարական ֆեոդալական պետություն Ղրիմում 1441-1783 թվականներին։ 
Բաթու խանի առաջնորդությամբ մոնղոլ-թաթարները, 1239 թվականին տիրելով Ղրիմի տափաստանային մասին, իրենց ենթարկեցին տեղի բնակիչներին (ալաններ, պոլովցիներ, սլավոններ, հայեր, հույներ)։ 13-րդ դարի վերջից Ղրիմը դարձավ քոչավայր նվաճողների վերնախավի՝ ֆեոդալական Շիրին, Բարին, Արգին, Ղփչաղ և այլ տոհմերի համար, որոնց տնտեսության հիմքը քոչվոր անասնապահությունն էր։ 13-14-րդ դարերի սահմանագծում այստեղ ստեղծվեց Ոսկե հորդայի խանի հատուկ կուսակալություն, որի կենտրոնը Սուրխաթ (Հին Ղրիմ) քաղաքն էր։ Երկպառակտչական արյունալի պայքարից հետո՝ 1433 թվականին իշխանությունն անցավ Գիրեյ տոհմին, և մայրաքաղաք դարձավ Բախչիսարայը։ 
Դևլեթ-Հաջի Գիրեյը (մահացել է 1466 թվականին) Լիտվական մեծ իշխանության աջակցությամբ 1443 թվականին ստեղծեց Ոսկե հորդայից անկախ Ղրիմի խանություն, որն ընդգրկում էր նաև ստորին Մերձդնեպրը։ 
Մենղլի Գիրեյ խանի օրոք (1468-1515 թվականներին) օսմանյան զորքերը 1475 թվականին ներխուժեցին Ղրիմ, ջախջախեցին հյուսիս-մերձսևծովյան ջենովական գաղթավայրերը և իրենց գերիշխանությունը հաստատեցին Ղրիմի խանության վրա։ 16-17-րդ դարերում Ղրիմի խանության թաթարները ասպատակեցին Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Լեհաստանի տարածքը, մի քանի անգամ պաշարեցին Մոսկվան, Տուլան և այլն, գերեվարեցին հազարավոր ռուսների։ 17-րդ դարի վերջին Թուրքիայի դեմ պատերազմող ռուսական զորքերը 1687-1689 թվականներին ռազմական ապարդյուն արշավանքներ ձեռնարկեցին նրա դաշնակից Ղրիմի խանության դեմ։ 
1774 թվականի Քյուչուք-Կայնարջիի պայմանագրով Ղրիմի խանությունը դադարեց Թուրքիայի վասալը լինելուց և անկախ հայտարարվեց, բայց Ռուսաստանի գերիշխանության ներքո, իսկ 1783 թվականին վերջնականապես միացվեց Ռուսաստանի կայսրությանը։ 
Ղրիմի խանությունում հայերը, թաթարներից հետո, իրենց թվով (ավելի քան 300 հազար մարդ) երկրորդն էին։ Մեծ էր նաև հիմնականում երկրագործությամբ, արհեստներով և առևտրով զբաղվող հայերի տնտեսական դերը։ Մինչև օսմանյան գերիշխանության հաստատումը հայ-թաթարական փոխհարաբերությունները հարաբերաբար բարեկամական բնույթ էին կրում։ Գիրեյ տոհմի բժիշկները, խանության դրամատան վարիչները, որպես կանոն, հայեր էին լինում։ 15-րդ դարի վերջից հայերն ընկան կրկնակի՝ սուլթանական և խանական հարկման տակ, ենթարկվեցին կրոնական հալածանքների և մասամբ արտագաղթեցին։
Դուբրովկա (գյուղ, Դումինիչսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴուբրովկաԴուբրովկա (ռուս.՝ Дубровка), գյուղ Ռուսաստանի Կալուգայի մարզի Դումինիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը ըստ վերջին գրանցված տվյալների կազմում էր 120 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էստոնիայի սահմանադրություն

Էստոնիայի սահմանադրությունը Էստոնիայի Հանրապետության իրավական համակարգի հիմքն է՝ երկրի հիմնական օրենքը, որը սահմանում է կառավարման խորհրդարանական ձևը։ Համաձայն սահմանադրության հիմնական սկզբունքների, Էստոնիայի Հանրապետությունը համարվում է ինքնուրույն անկախ դեմոկրատական հանրապետություն, որը կառավարում է ժողովուրդը։
Սահմանադրության տեքստը կազմված է ներածությունից և 15 գլխից, բաժանված 168 հոդվածի։ Առաջին սահմանադրությունը ընդունվեց 1920 թվականի հունիսի 15-ին և ուժի մեջ մտավ 1920 թվականի դեկտեմբերի 21-ից։ Երկրորդ սահմանադրությունը ընդունվեց 1934 թվականի հունվարի 24-ին, հետևելով 1933 թվականի հանրաքվեի արդյունքներին, և սկսեց գործել մինչև 1938 թվականի հունվարի 1-ին երրորդ սահմանադրության ընդունումը։ Այն դե ֆակտո կերպով ուժի մեջ մտավ մինչև 1940 թվականի հունիսի 16-ը, երբ Խորհրդային Միությունը օկուպացրել էր Էստոնիան, և ապա դե յուրե, մինչև 1992 թվականի հունիսի 28-ը, երբ հանրաքվեով ընդունվեց Էստոնիայի չորրորդ, ներկայիս սահմանադրությունը։


== Տես նաև ==
Էստոնիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սահմանադրության տեքստը անգլերեն Archived 2016-10-19 at the Wayback Machine.
Տոպորովո (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏոպորովոՏոպորովո (ռուս.՝ Топорово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)