Օլենյոկ (գետ)

Օլենյոկ (յակուտ.՝ Өлөөн), գետ Ռուսաստանում և Արևելյան Սիբիրում, որը սկիզբ է առնում Կրասնոյարսկի երկրամասից, այնուհետև հոսում է Յակուտիայով։ Ռուսաստանի ամենաերկար գետերից մեկը։ Նավարկելի է գետաբերանից 92 կիլոմետրի վրա։


== Աշխարհագրություն ==
Հոսում է Միջին սիբիրական սարահարթի հյուսիսային մասից և Հյուսիս-սիբրիյան ցածրավայրից։ Օլենյոկի ծոց թափելիս Լապտևների ծովը ձևավորում է 475 կմ² մակերեսով դելտա։ Գետի երկարությունը 2270 կմ է, ավազանի մակերեսը կազմում է 219 հազար կմ²։


=== Կղզիներ ===
Գետի հունի մեջ տեղակայված են մի քանի կղզիներ։

Նունչա-Առիտա՝ Ստորին Տալոուդյան ծանծաղուտից և Խալդ-Կյուել, Բիա-Կյուել, Կիրիես-Կյուել  ոչ հեռու գտնվող գետ։
Տիտյախ-Առի՝ Կյուտինգդե գետի գետաբերանից և Կիսիլ-Խայա ժայռերիցոչ հեռու կղզախումբ։
Սիարտալախ
Խառագաչան-Առիտա և Բուր-Առիտա՝ Նիկաբիտ գետի գետաբերանի կողքին գտնվող կղզիներ։
Տայմիլիռ-Առի
Շախտալախ-Առի՝ Տայմիլիռ ավանի կողքին կղզի։
Մենելյախ
Շախտալախ-ԱռիԳետի դելտայում տեղակայված են խոշոր կղզիների (Ջանգիլախ, Կուգուն-Առիտա, Ուլախան-Առիտա), ինչպես նաև բազմաթիվ փոքր կղզիների շարքեր։

Բիլիկտախ-Առիտա
Օչուգույ-Առի
Օտ-Առի
Բոլդյոր-Առիտա
Սյուգյուլդեր-Առիտա
Օլյոտե-Առիտա
Օկուոլլախ-Առիտա
Կյորսյուսե-Առիտա
Խոբուոխ-Առիտա
Կասյան-Առիտա
Շվեդ-Մայակտախ-Առիտա
Կյուրյուր-Առիտա
Տոնգոլոխ-Բյոլկյոյո
Խաստախ-Առի
Տիգյան-Առի
Խասիս-Բյոլկյոյո
Բորիս-Առիտա
Իսայ-Բյոլկյոյո՝ ավազային անմարդաբնակ կղզի, որը տեղակայված է գետի դելտայում մայրցամաքից գտնվում է 6,7 կիլմետր հեռավորության վրա և հարևան Խաստախ-Առի կղզուց առանձնացված է վտակով։
Օգոնյոր-Բելկյոյդերե՝ ավազային ջրաբեր անմարդաբնակ կղզիների խումբ Օգոնյոր-Կուբատա ծոցում, որոնց ձևավորվում են Օլոնյոկ գետի դելտայի Ուլախան-Ուես և մասամբ Կուբալախ-Ուեսյա գետերի գետաբազուկներից։ Արևելքի հարևան կղզին է Ուլախան-Առին։ Այդ կղզախմբի մեջ են մտնում՝
Ալախան-Էպետ-Առիտա՝ կղզախմբի ամենաարևմտյանը, որը նույն շրաքի վրա է Օչուգույ-Էպետ-Առիտա կղզու հետ։
Օչուգույ-Էպետ-Առիտա՝ կղզու վրա կա 6 գետ։
Էպետ-Բելկեյ
Օգոնյոր-Առիտա՝ կղզու վրա կան 14 ոչ մեծ կղզիներ։


=== Վտակներ ===
Ձախից հիմնական վտակներն են Առգա-Սալան, Բուռ, Ուկուկիտը, Բիրեկտեն, Կուօյկան, Բեյենչիմեն, Բուոլկալախը, իսկ աջից՝ Սիլիգրն ու Ալակիտը։


=== Բնակեցված կետեր ===
Սկզբնաղբյուրից հերթականությամբ՝

Օլենյոկ (գյուղ)
Խարիալախ
Տայմիլիռ
Ուստ-Օլենյոկ


=== Դելտայի վտակներ ===

Ուլախան-Ուեսը թառափանմանների բնակեցման տեղ է, որտեղ որսորդություն է արվում ։ Հարևանություն է անում Օգոնյոր-Կուբատա, Օգոնյոր-Առիտա և Ուլախան-Առի կղզիների հետ։


== Ջրաբանություն ==
Սնուցումը ձյունե և անձրևային է։ Հորդացումը տեղի է ունենում հունիսից մինչև սեպտեմբեր, իսկ հոկտեմբերից մայիս՝ սակավաջրություն։ Գետաբերանում ջրի տարեկան միջին ծախսը կազմում է 1210 մ³/վ, մինչ սառցազերծվելը ստորին հոսանքում կարող է լինել մինչև 1 մ³/վ-ից ցածր։ Լինում են նաև տարիներ, երբ Օլենյոկը մեկ ամսով սառում է։ Վերին հոսանքը հունվարից ապրիլ ամիսներին սիստեմատիկ կրկին սառում է։ Հալվում է սեպտեմբերի վերջից հոկտեմբերին, իսկ սառույցներից ազատվում է մայիսի վերջից մինչև հունիսի առաջին կեսին։

Ջրի ամենամսյա ծախսը մ³/վ-ով։ Չափումները կատարվել են գետաբերանից 196 կմ-ի վրա (ջրամբարի մակերեսը 197 908 կմ² է), 196-1984 թվականների ընթացքում 


== Տնտեսական օգտագործում ==
Գետի ստորին մասերում կան նավեր։


== Բնություն ==
Գետը հարուստ է ձկներով, հիմնականում՝ մանրաձում, օմուլ, նելմա և մուկսուն։


== Տեսարժան վայրեր ==
Գետաբերանի մոտ գտնվում է Պռոնչիշյեվ Վասիլիյ Վասիլյևիչի և նրա կնոջ՝ Տատյանա Ֆյոդորովնայի գերեզմանը (մահացել են 1736 թվականին), որոնք եղել են Հյուսիսային Մեծ արշավախմբին։
Ստորին հոսանքում, ձախ ափին գտնվում է Բեյենչիմե-Սալատինական խառնարանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Дневник экспедиции по реке Оленёк (фотографии, слайды)
Фотоальбом «Река Оленёк»