Տաջիկստանի հուշադրամներ

Հիշատակային և հոբելյանական մետաղադրամները (կամ պարզապես՝ հուշադրամներ) թողարկվում են Տաջիկստանի Ազգային բանկի կողմից՝ սկսած 2004 թվականից։ Ի տարբերություն հիմնական շրջանառու մետաղադրամների՝ դրանք կարող են ունենալ զուտ հավաքորդական և դրամագիտական նշանակություն:
Նշված մետաղադրամները պատրաստված են թանկարժեք (900 հարգի ոսկի, 925 հարգի արծաթ) և ոչ թանկարժեք (մելքիոր, նոյզիլբեր, արույր) մետաղներից։ Ոսկե մետաղադրամները թողարկվել են 50, 100 և 200 տաջիկական սոմոնի անվանական արժեքով, արծաթե դրամները՝ 1, 3, 5, 50, 100 և 500 սոմոնի, մելքիորից՝ 1 սոմոնի, նոյզիլբերից՝ 1 սոմոնի, իսկ երկմետաղ դրամները՝ 3 և 5 սոմոնի։ Մետաղադրամները հատվել են UNC, BU և proof որակներով։
Տաջիկստանի Ազգային բանկի կողմից թողարկված առաջին հուշադրամներն են «Սահմանադրության ընդունման 10-ամյակ» և «Դուշանբեն մայրաքաղաք հռչակելու 80-ամյակ» երկմետաղ ու արծաթե մետաղադրամները։ Ամենափոքր հուշադրամը «Դուշանբեն մայրաքաղաք հռչակելու 80-ամյակ» երկմետաղ մետաղադրամն է՝ ընդամենը 6.35 գ քաշով, իսկ ամենամեծ հուշադրամներն ունեն 31.10 գ քաշ։
Տաջիկստանում պետական դրամահատարանի բացակայության պայմաններում Տաջիկստանի Ազգային բանկի կողմից թողարկված հուշադրամները հատվում են արտերկրում։ Տաջիկստանի Ազգային բանկը համագործակցել է հետևյալ դրամահատարանների և ընկերությունների հետ՝ 

 «Մայեր» դրամահատարան,
 Ղազախստանի դրամահատարան,
 «Ինտերնեյշնլ Քոին Հաուս» ընկերություն,
 Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարան:


== Վիճակագրություն ==
2022 թվականի հուլիսի դրությամբ թողարկվել են մետաղադրամների 33 տեսակներ, այդ թվում 2-ը՝ մելքիորից, 1-ը՝ նոյզիլբերից, 5-ը՝ երկմետաղ, 22-ը՝ արծաթից, 3-ը՝ ոսկուց։


== Պետականություն և միջազգային հանրություն ==


=== «Տաջիկստանի անկախության 15-ամյակ» շարք ===
«Տաջիկստանի անկախության 15-ամյակ» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2006 թվականին երեք քաշային տարբերակներով և համապատասխանաբար երեք անվանական արժեքներով, պատրաստված են 900 հարգի ոսկուց proof որակով։
Դիմերեսը․ կենտրոնում՝ պետական զինանշանը, եզրով վերևում՝ պետության անվանումը՝ տաջ.՝ «ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН», ներքևում՝ մետաղի հարգը (Au900) և անվանական արժեքը։
Դարձերեսը՝ Ազգի Պալատը պետական դրոշով՝ Տաջիկստանի քարտեզի ֆոնին, տաջ.՝ «ИСТИҚЛОЛИЯТИ ТОҶИКИСТОН» և անգլ.՝ «INDEPENDENCE OF TAJIKISTAN» գրառումները, թողարկման տարեթիվը, հոբելյանական տարելիցը (տաջ.՝ XV-СОЛ) և տարեթվերը (1991-2006)։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Հատվել են ՌԴ Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանում։


== Ազգային պատմություն ==


=== «Արիական քաղաքակրթության տարի» շարք ===
«Արիական քաղաքակրթության տարի» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2006 թվականին 1 սոմոնի անվանական արժեքով, պատրաստված են համանման դիզայնի երկու տարբերակով՝ մելքիորից UNC որակով և 925 հարգի արծաթից proof որակով։
Դիմերեսը՝ պետական զինանշանը, զարդանախշեր, անվանական արժեքը՝ «1» թվանշանը և տաջ.՝ «ЯК СОМОНӢ» գրառումը, պետության անվանումը՝ տաջ.՝ «ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН», մելքիորե մետաղադրամների վրա՝ դրամահատարանի ապրանքանիշը, իսկ արծաթե դրամների վրա՝ մետաղի հարգը (Ag925)։
Դարձերեսը՝ խորհրդանշական պատկերը և համապատասխան նկարագիրը, եզրով՝ ծրագրի անվանումը՝ տաջ.՝ «СОЛИ ТАМАДДУНИ ОРИЁӢ 2006»: Դրամաշուրթը՝ ընդհատվող ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր․ մելքիորե մետաղադրամների քաշը՝ 5.20 գ, տրամագիծը՝ 24.00 մմ, արծաթե մետաղադրամների քաշը՝ 20.00 գ, տրամագիծը՝ 35.00 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը․ մելքիորե դրամներ՝ 100 000 հատ, արծաթե դրամներ՝ 2000 հատ։ Հատվել են ՌԴ Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանում։ Տաջիկստանի Ազգային բանկի կողմից մելքիորե դրամները բնորոշվում են որպես հիշատակային շրջանառու մետաղադրամներ։


=== «Դուշանբեն մայրաքաղաք հռչակելու 90-ամյակ» շարք ===
«Դուշանբեն մայրաքաղաք հռչակելու 90-ամյակ» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2014 թվականին 500 սոմոնի անվանական արժեքով և պատրաստված են 925 հարգի արծաթից proof որակով։
Դիմերեսը․ կենտրոնում՝ պետական զինանշանը, ավելի ցած՝ անվանական արժեքը և թողարկման տարեթիվը, եզրերով՝ պետության անվանումը՝ տաջ.՝ «ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН» և անգլ.՝ «REPUBLIC OF TAJIKISTAN», մետաղի հարգը (Ag925) և մետաղադրամի քաշը։
Դարձերեսը․ կենտրոնում՝ համապատասխան շինության պատկերը, Դուշանբեի զինանշանը, հոբելյանական տարեթվերը (1924-2014) և տարելիցը (90)՝ զարդանխշային ձևավորմամբ, եզրերով՝ տաջ.՝ «ПОЙТАХТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ШАҲРИ ДУШАНБЕ» և անգլ.՝ «DUSHANBE IS THE CAPITAL OF THE REPUBLIC OF TAJIKISTAN» գրառումները։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր․ քաշը՝ 31.10 գ, տրամագիծը՝ 38.61 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 2000 հատ։ Հատվել են Գերմանիայի «Մայեր» դրամահատարանում։


== Գիր և գրականություն ==


== Սպորտ ==


=== «22-րդ ձմեռային օլիմպիական խաղեր» շարք ===
«22-րդ ձմեռային օլիմպիական խաղեր» շարքի մետաղադրամները թողարկվել են 2014 թվականին 50 սոմոնի անվանական արժեքով, պատրաստված են 925 հարգի արծաթից proof որակով։
Դիմերեսը․ կենտրոնում՝ պետական զինանշանը, ավելի ցած՝ անվանական արժեքը, եզրերով՝ պետության անվանումը՝ տաջ.՝ «ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН» և անգլ.՝ «REPUBLIC OF TAJIKISTAN», մետաղի հարգը (Ag925) և մետաղադրամի քաշը։
Դարձերեսը՝ տեսարան համապատասխան համապատասխան մարզաձևից, եզրերով՝ տաջ.՝ «БОЗИҲОИ ОЛИМПӢ» և անգլ.՝ «OLYMPIC GAMES» գրառումները, մետաղադրամի թողարկման տարեթիվը և մետաղի հարգը (Ag925)։ Դրամաշուրթը՝ ատամնավոր։
Տեխնիկական բնութագրեր․ քաշը՝ 31.10 գ, տրամագիծը՝ 38.61 մմ։ Յուրաքանչյուրի հատված քանակը՝ 5000 հատ։ Շարքի հուշադրամների արտադրությունը նախաձեռնել է շվեյցարական «Ինտերնեյշնլ Քոին Հաուս» ընկերությունը։ Հատվել են Գերմանիայի «Մայեր» դրամահատարանում։


== Տես նաև ==
Տաջիկական սոմոնի


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Cuhaj G.S., Michael T.,  2018 Standard Catalog of World Coins 2001-Date (12th Ed.), Iola, «Krause Publications», 2017, էջ 1348-1349 — 1488 էջ, ISBN 978-1-4402-4798-9։


== Արտաքին հղումներ ==
Տաջիկստանի հիշատակային մետաղադրամներ; Տաջիկստանի ԱԲ կայք (ռուս.)
Տաջիկստանի հոբելյանական մետաղադրամներ; Տաջիկստանի ԱԲ կայք (ռուս.)
Տաջիկստանի մետաղադրամներ; Ehobbex կատալոգ (ռուս.)