Մարգարետ Միդ

Մարգարետ Միդ (անգլ.՝ Margaret Mead, դեկտեմբերի 16, 1901(1901-12-16)[…], Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 15, 1978(1978-11-15)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի մարդաբան, ազգահոգեբանության դպրոցի ներկայացուցիչ, համաշխարհային համբավ է ձեռք բերել Պոլինեզիայում երեխաների և դեռահասների սոցիալիզացիայի վերաբերյալ ուսումնասիրությունների շնորհիվ։
Համեմատական մշակութաբանության ինստիտուտի հիմնադիր, ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1975)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է  Ֆիլադելֆիայում՝ քվակերների ընտանիքում, հայրը եղել է  Փենսիլվանիայի համալսարանի Ուորտոնի բիզնես դպրոցի պրոֆեսոր, իսկ մայրը՝ սոցիոլոգ, որն աշխատում էր ներգաղթյալի հետ։ Մարգարետը մեկ տարի սովորել է Ինդիանա նահանգի Դե Պաուի համալսարանում, Կոլումբիայի համալսարանում ստացել բակալավրի աստիճան (1923)։ Մեկ տարի անց՝ 1924 թվականին նույն համալսարանում պաշտպանել է մագիստրոսի թեզ։ Միդի գիտական հայացքների վրա  ազդեցություն են ունեցել Ռութ Բենեդիկտն  ու Ֆրանց Բոասը։ Նրանց  հայացքներից ազդված՝ 1925 թվականին Միդը ուղևորվում է Սամոա, որտեղ հավաքում է հսկայական նյութ սամոացի երեխաների և անչափահասների սոցիալականացման մասին, բացի այդ ուսումնասիրում է տարբեր տարիքային խմբերի միջև փոխհարաբերությունները ավանդական և ժամանակակից հասարակություններում։
1926 թվականին վերադարձել է Պոլեզնիայից և որպես հսկիչ աշխատանքի անցել  Ամերիկյան բնագիտական թանգարանում։ 1929 թվականին պաշտպանել է  գիտական  թեզ Կոլումբիայի համալսարանում և ստացել փիլիսոփայական դոկտորի կոչում։
1960-1970-ական թվականներին Մեդը հաճախ էր հայտնվում ամերիկյան հեռուստատեսությունում, նա պաշտպանում էր սեռական ազատությունը, մարիխուանայի օրինականացումը  և «ազատ ամուսնությունը»։ «Նոր ձախեր» երիտասարդական անկարգությունների ժամանակ Միդն ուսանողների կողմից դարձավ հանրաճանաչ։


== Գիտական հետաքրքրություններ ==

Միդի գիտական ղեկավարը Կոլումբիայի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆրանց Բոասը հանձնարարեց նրան ուսումնասիրել սամոացի երիտասարդների կյանքի մշակույթը։  Միդն ավանդական և ժամանակակից հասարակություններում ուսումնասիրել է տարբեր տարիքային խմբերի միջև կապը, մանկան հոգեբանությունը Էթնոհոգեբանական դպրոցի տեսանկյունից։
«Հասունացումը Սամոայում» (1928) աշխատության մեջ Միդը եկել է այն եզրակացության, որ ավանդական հասարակության մեջ դեռահասների սոցիալիզացիայի դժվարություններ չեն կարող առաջանալ։ Գրքում զետեղված էին  ռոմանտիկ և էրոտիկ դրվագներ, ինչն էլ շատ հետաքրքրեց ընթերցողներին։
Հետագա աշխատություններում Միդը շարունակել է  զարգացնել Ֆրանց Բոասի հայացքները՝ նշելով, որ մարդու մեջ չկա ոչինչ անփոփոխ, որը միայն իրեն հատուկ կլինի, այլ հակառակը, ամեն ինչ ձևավորվում է սոցիալ-մշակութային գործոնների ազդեցությամբ։
1944 թվականին Միդը հիմնադրել է Համեմատական մշակութաբանության ինստիտուտը, որտեղ շարունակել է  հետազոտել տարբեր մշակույթ կրողների սովորույթները, վարքը և ցույց ցույց տվել մշակութային տարբերությունները տարբեր ազգերի մոտ, ինչպես նաև մշակույթի դերը մարդու բնավորության մեջ։
1956 թվականին Միդը դարձել է Հոգեկան առողջության համաշխարհային ֆեդերացիայի (անգլ.՝ World Federation of Mental Health) նախագահ, իսկ 1974 թվականին՝ Գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի (անգլ.՝ American Association for the Advancement of Science) նախագահ։


== Քննադատություն ==
1983 թվականին նորզելանդիացի մարդաբան, Դիրեկ Ֆրիմանը հրապարակեց «Մարգարեթ Միդը և Սամոան. մի ազգագրական առասպելի ստեղծում և դիմակազերծում» (Freeman, 1983) գիրքը, որում նա պնդում էր, որ Մեդի աշխատանքը չի արտացոլում պոլինեզիական հասարակության իրական պատկերը։ Միդի կողմից  Նա մի քանի ամսվա ընթացքում ներկայացրել է Սաոմայի կյանքի տխուր պատկերը, որում արտացոլում է մի հասարակություն, որը կեղծավոր է, չի ընդունում ընտանեկան կապերը, գաղափար  չունի ծնողական կապերի մասին և այլն։ Ֆրիմանն իր  կյանքի կեսը նվիրել է Սամոայի ուսումնասիրությանը և ժխտել Միդի տեսակետները։
Ֆրիմանը եղել է Միդի երկրպագուներից, 6 տարի անընդմեջ ապրել է Սամոայում և շուրջ 40 տարի ուսումնասիրել Սամոայի կյանքը։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացել է 3 անգամ, տարբեր մարդաբանների հետ։ Առավել հայտնի է իր սիրավեպը ամերիկացի կին մարդաբան Ռուտ Բենեդիկտի (անգլ.՝ Ruth Benedict) հետ, որի հետ նա ապրել է մինչև վերջինիս մահը՝ 1948 թվականը։ Այդ երկու կանանց սիրային կապը հաստատվում է  նրանց նամակագրությամբ, որը տպագրվել է  անգլ.՝ To Cherish the Life of the World: The Selected Letters of Margaret Mead գրքում։
Միդի առաջին ամուսինը ուսանող-աստվածաբան էր, մյուս երկուսը՝ նրա նման զբաղվում էին մարդաբանությամբ։ Ամենաերկար ամուսնությունը տևել է մարդաբան Գրեգորի Բեյթսոնի  հետ, որից Միդն ունեցել է դուստր՝ Քեթրին Բեյթսոնը, որը նույնպես մարդաբան էր։
Կյանքի վերջին տարիներին Միդը անձնական և մասնագիտական հարաբերություններ է պահպանել հաիթացի մշակութային գործիչ, մարդաբան  Ռոդա Մետրոյի հետ։ Նրանք ապրել են  նույն տանը, մինչև  Միդի մահը՝ 1978 թվականը։ Միդը մահացել է քաղցկեղից։ Միդի հրապարակած նամակները հաստատում են, որ կանայք ունեցել են սիրային կապ։


== Հիշատակ և պարգևներ ==
1976 թվականին Միդի անունն ընդգրկվել է ԱՄՆ Կանանց ազգային փառքի սրահում
Միդի պատվին հարվածային խառնարան կա  Վեներա մոլորակում՝ Միդ (խառնարան)
1979 թվականի հունվարի 19-ին Միդը հետմահու արժանացել է ԱՄՆ նախագահի ազատության մեդալի (անգլ.՝ Presidential Medal of Freedom)
1979 արտադրվել է Supersisters առևտրային քարտերի հավաքածուն, որոնցից մեկում պատկերված է Միդի նկարը
Լիլի Քինգի 2014 թվականի հրատարակած  «Էյֆորիա» վեպը Միդի և իր նախկին ամուսինների մասին է
Միդի անունով ԱՄՆ-ում կան մի քանի դպրոցներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Хал Хеллман. Глава 10. Фриман против Мид: Природа против воспитания // Великие противостояния в науке. Десять самых захватывающих диспутов = Great Feuds in Science: Ten of the Liveliest Disputes Ever. — М.: «Диалектика», 2007. — С. 320. — ISBN 0-471-35066-4
Шило Н. Ю. Мид (Mead) Маргарет // Социология: Энциклопедия / Сост. Грицанов, Александр Алексеевич, Абушенко, Владимир Леонидович.. — Мн.: Интерпрессервис; Книжный Дом, 2003.
Культура и мир детства / Сост. и предисл. Кон, Игорь Семенович. — М.: Наука, 1988.


== Արտաքին հղումներ ==

Online video: Margaret Mead and Samoa ՅուԹյուբում.  Documentary about the Mead-Freeman controversy#The Mead-Freeman controversy|Mead-Freeman controversy, including an interview with one of Mead's original informants.
Creative Intelligence: Female - "The Silent Revolution: Creative Man In Contemporary Society" Talk at UC Berkeley, 1962 (online audio file)
The Institute for Intercultural Studies– ethnographic institute founded by Mead, with resources relating to Mead's work
. Visited on May 15, 2014.
Library of Congress, Margaret Mead: Human Nature and the Power of Culture
American Museum of Natural History, Margaret Mead Film & Video Festival
Works by or about Մարգարետ Միդ in libraries (WorldCat catalog)
"Margaret Mead, 1901–1978: A Public Face of Anthropology": brief biography, Voice of America. Visited on May 15, 2014.
National Academy of Sciences Biographical Memoir
The Dell Paperback Collection at the Library of Congress has first edition paperbacks of Mead's works.
Мид, Маргарет // Кравченко, Альберт Иванович] Культурология: Словарь. — М.: Академический проект (московское издательство), 2000
Овчаренко, Виктор Иванович (философ) Маргарет Мид (биография) // Психоанализ. Иностранные психоаналитики
Букатов, Вячеслав Михайлович Если клин клином вышибать, то каким именно?
Йен Тейлор В умах людей. — Симферополь, ХНАЦ, 2000 [2]