Միխայիլ Ֆրունզեի հուշարձաններ (Մոսկվա)

Միխայիլ Ֆրունզեի հուշարձաններ (ռուս.՝ Памятники Михаилу Фрунзе), հուշարձաններ Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որոնք նվիրված են խորհրդային պետական և ռազմական գործիչ Միխայիլ Ֆրունզեին (1885-1925)։ Նա եղել է ռազմական մարտավար և Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում Կարմիր բանակի ամենանշանակալի զորահրամանատարներից մեկը։ Նրա պատվին Մոսկվայում տեղադրված են բազմաթիվ հուշարձաններ։


== Սուվորովի հրապարակ ==
55°46′54″ հս․ լ. 37°37′01″ ավ. ե.
Տեղադրվել է 1960 թվականին Կոմունայի հրապարակում (այժմ կոչվում է Սուվորովի հրապարակ)՝ Խորհրդային բանակի կենտրոնական տան մուտքի մոտ։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործ Եվգենի Վուչետիչը և ճարտարապետ Գրիգորի Զախարովը։ 2007 թվականին հուշարձանը ճանաչվել է տարածաշրջանային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ։
Բրոնզե կիսանդրին տեղադրված է սյան ձևով ոճավորված գրանիտե պատվանդանին, որի վրա փակցված է «Միխայիլ Վասիլևիչ Ֆրունզե 1885-1925» մակագրությամբ հուշատախտակ։ Զորահրամանատարը պատկերված է երիտասարդ տարիքում, զինվորական համազգեստով։


== Զնամենկա փողոց ==
55°45′02″ հս․ լ. 37°36′17″ ավ. ե. 
Տեղադրվել է 1959 թվականին այն շենքի դիմաց, որտեղ խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին տեղակայվում էր Հանրապետության հեղափոխական ռազմական խորհուրդը և որտեղ բազմիցս տեղի են ունեցել խորհրդակցություններ և նիստեր ռազմական հրամանատարի նախագահությամբ։ Նախագծի հեղինակներն են քանդակագործ Զինովի Վիլենսկին և ճարտարապետ Զինովի Ռոզենֆելդը։
Հուշարձանը պատկերում է զինվորական համազգեստով միջին տարիքի տղամարդու։ Բրոնզե կիսանդրին տեղադրված է գրանիտե պատվանդանին, որի վրա գրված է. «Միխայիլ Վասիլևիչ Ֆրունզե 1885—1925»։


== Դևիչիե դաշտ ==
55°44′14″ հս․ լ. 37°34′41″ ավ. ե.
Տեղադրվել է 1927 թվականին Դևիչիե դաշտի պուրակում, Միխայիլ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայի շենքի մոտ։ Քանդակի հեղինակն է Սերգեյ Մերկուրովը։
Գրանիտե կիսանդրին զորահրամանատարին պատկերում է Կարմիր դրոշի երկու շքանշանով զինվորական համազգեստով և բուդյոնովկայով։ Քանդակը տեղադրված է նույն նյութից պատրաստված պատվանդանին։


== Այլ հուշարձաններ ==
Ֆրունզեի հուշարձանը Կրեմլի պատի գերեզմանատան գերեզմանի վրա, տեղադրվել է 1947 թվականին։ Հեղինակն է քանդակագործ Սերգեյ Մերկուրովը։
Մոսկվայի մետրոպոլիտենի «Ֆրունզենսկայա» կայարանի կենտրոնական դահլիճի ճակատային պատի մոտ տեղադրված հուշարձան, տեղադրվել է 1957 թվականին։ Հեղինակն է քանդակագործ Եվգենի Վուչետիչը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Вострышев М. И. Москва: все культурные и исторические памятники. — М.: Алгоритм, Эксмо, 2009. — 512 с. — ISBN 978-5-699-31434-8
Двинский Э. Я. Москва: спутник туриста. — М.: Московский рабочий, 1964. — 654 с.
Двинский Э. Москва от А до Я. — М.: Московский рабочий, 1976. — 454 с.
Кожевников Р. Скульптурные памятники Москвы. — М.: Московский рабочий, 1983. — 318 с.
Нарочницкий А. Л. Москва. Энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, 1980. — 687 с.
Рассохин О. Москва пешком. Самые интересные прогулки по столице. — М., 2017. — ISBN 5457419908, 9785457419902
Соболевский Н. Скульптурные памятники и монументы в Москве / Купцов Н. — М.: Московский рабочий, 1947. — 104 с.
Фролкин С. И. Москва: краткий путеводитель. — М.: Московский рабочий, 1987. — 477 с.
Шмидт С. О., Андреев М. И., Карев В. М. Москва. Энциклопедия. — М.: Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — ISBN 5-85270-277-3