Ֆրենկ Նորիս

Ֆրենկ Նորիս (անգլ.՝ Frank Norris, մարտի 5, 1870(1870-03-05)[…], Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 25, 1902(1902-10-25)[…], Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), 19-րդ դարի ամերիկացի գրող, Ժուռնալիստ, նատուրալիստական ուղղության ներկայացուցիչ։ Գրականագետներից շատերի կարծիքով նրա լավագույն ստեղծագործություններն են համարվում «Մաքթիգ» (անգլ.՝ McTeague) (1899), «Ծովահրեշը. Կալիֆոռնիական պատմություն» (անգլ.՝ The Octopus: A California Story) (1901) և «Հորձանուտ» (անգլ.՝ The Pit) (1903) վեպերը։ «Մաքթիգ»-ի հիման վրա ամերիկացի նշանավոր կինոռեժիսոր Էրիխ ֆոն Շտրոհայմը 1924 թվականին նկարահանել է իր և համաշխարհային կինոարվեստի գլուխգործոց համարվող «Ընչաքաղցություն» համր ֆիլմը։


== Կենսագրություն ==
Երկու տարի սովորել է Փարիզի Ժուլիան ակադեմիայի գեղարվեստական ստուդիայում։ Այդ ընթացքում ծանոթացել է ֆրանսիացի գրող Էմիլ Զոլայի նատուրալիստական վեպերին և խորապես ազդվել դրանցից։ Ուսումնառությունը շարունակել է Կալիֆոռնիայի և Հարվարդի համալսարաններում, անդամակցել Phi Gamma Delta համալսարանական եղբայրությանը, դարձել Skull & Keys ընկերության նախաձեռնողներից մեկը։ Աշխատակցել է մամուլին։ Առաջին վեպերում, որոնցում զգացվում է Էմիլ Զոլայի ազդեցությունը, ցույց է տվել, թե ինչպես է խեղվում երիտասարդների բնավորությունը ամերիկյան իրականության մեջ («Վանդովերը և գազանը», 1895 թվական, հրատարակվել է 1914 թվականին), դատապարտել է հարստություն դիզելու կիրքը («Մաքթիգ», 1893—1897 թվականներին, հրատարակվել է 1899 թվականին)։
Նորիսի գլուխգործոցը «Ծովահրեշը» (1901 թվական) վեպն է՝ «Ցորենի վիպերգ» անավարտ եռերգության առաջին մասը, որտեղ արտացոլված են մոնոպոլիաների դաժան դիկտատուրայի էական գծերը և միաժամանակ ամերիկյան ժողովրդի հակաիմպերիալիսաական պայքարի վերելքը։ «Հորձանուտ» (1903 թվական) երկրորդ մասում մերկացված են ցորենի սպեկուլյատիվ խոշոր գործառնությունները Չիկագոյում։ Մտահղացված երրորդ մասը («Գայլը») չի գրվել։
Մահացել է 32 տարեկան հասակում, կույր աղիքի նոպային հաջորդած պերիտոնիտի (որովայնամզի բորբոքման) հետևանքով։ Նրա ստեղծագործությունները, Էմիլ Զոլայից զատ, համեմատվում են Սթիվեն Քրեյնի, Թեոդոր Դրայզերի, Էդիթ Ուորթոնի երկերի հետ։


== Երկեր ==
Vandover and the Brute (1914)
A Deal in Wheat and Other Stories of the New and Old West (1903)
Grettir en la granja de Thorhall (1903)
The Pit (1902)
The Octopus: A California Story (1901)
A Man's Woman (1900)
McTeague (1899)
Moran of the "Lady Letty": A Story of Adventure Off the California Coast (1898)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

«Norris, Frank»։ Encyclopædia Britannica 19 (11th ed.)։ 1911։ էջ 765 
https://standardebooks.org/ebooks/frank-norris}}(չաշխատող հղում)
Frank Norrisի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
Western American Literature Journal: Frank Norris
Works by Frank Norris, at Unz.org
Works by Frank Norris, at Hathi Trust
Guide to the Frank Norris Collection at The Bancroft Library
Frank Norris Page at the William Dean Howells Society; includes links to works on the web, bibliography, index to Frank Norris Studies
Romanticist Under the Skin
5 short radio episodes "Bestial Welter"(չաշխատող հղում), "Nourisher of Nations"(չաշխատող հղում) and "The Octopus"(չաշխատող հղում) from The Octopus; "Polk Street"(չաշխատող հղում) from McTeague and "Two Voices"(չաշխատող հղում) from The Santa Cruz Venetian Carnival by Frank Norris. California Legacy Project.