Ջոկ

Ջոկ, շատ պետությունների զինված ուժերում այսպես կոչված սկզբնական, ամենափոքր, ամենաստորին մարտավարական ստորաբաժանումը, որը բաղկացած է 6-ից 12 զինվորից՝ երբեմն սերժանտի կամ կրտսեր սերժանտի, երբեմն կապրալի և դրանց համարժեք կոչումներն ունեցող զինծառայողների հրամանատարությամբ։ 2-4 ջոկը կարող են կազմել մեկ դասակ։ Ջոկերը լինում են հրաձգային, մոտոհրաձգային, պարաշյուտա-դեսանտային, ծովային հետևակի, ինժեներա-սակրավորական, կապի և այլն, և կազմում են համապատասխան զորատեսակների դասակների հիմնական կառուցվածքային միավորը։ Որոշ արևմտյան բանակներում ջոկերը կազմված են սեկցիաներից, այլ բանակներում, ընդհակառակը՝ 2 կամ ավելի սեկցիան կարող են կազմել 1 ջոկ։ Երբեմն ջոկերը կազմված են 2 կրակային խմբից, թիմից, կամ 1 կրակային և 1 մոբիլ խմբից (թիմից)։


== Համապատասխանությունը որոշ զորատեսակների համար ==

Մոտոհրաձգային, մոտոհետևակային և հետևակային ջոկերը նախատեսված են դասակի կազմում հարձակման և պաշտպանության մարտական խնդիրներ իրականացնելու համար։

-Ջոկի համարժեքը տանկային զորքերում և ռազմաօդային ուժերում համապատասխանաբար՝ տանկի կամ ինքնաթիռի, ուղղաթիռի անձնակազմն է (էկիպաժ)։
-Հրետանային զորքերում ջոկին համապատասխանում է հաշվարկը կամ հրանոթի հաշվարկը։
-Ռազմական նավի անձնակազմում ջոկն իր մեջ միավորում է միևնույն մասնագիտության 2-ից մինչև 10 մարդ և սովորաբար մտնում է թիմի կամ խմբի՝ կոմանդայի կազմի մեջ։


== Ջոկը զանազան պետությունների հետևակային զորքերում ==

ՆԱՏՕ-ի պետությունների բանակներում հետևակի և հեծելազորի դասակներում ջոկերը ստեղծվել են XX դարի 30-ական թվականներին՝ մարտական խմբերի փոխարեն։
ԱՄՆ-ի բանակում մոտոհետևակային (հետևակային) ջոկերը կազմված են 9 մարդուց.

ջոկի հրամանատար՝ ջոկապետ,
ջոկապետի օգնական՝ փոխջոկապետ,
2 գնդացրորդ,
դիպուկահար,
հակատանկային ռեակտիվ համալիրի՝ ՀՏՌՀ նշանառու,
մեխանիկ-վարորդ,
հրանոթի նշանառու,
հրաձիգ։Գերմանիայի Բունդեսվերում  մոտոհետևակային ջոկը համանման կերպով կազմված է 9 մարդուց։
Խորհրդային Ռուսաստանի Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակաշրջանի Բանվորագյուղացիական կարմիր բանակում՝ ԲԳԿԲ-ում, հրաձգային ջոկը սկզբնապես կազմված էր 19 մարտիկից, որոնք զինված էին հրացաններով։ Հետագայում հրաձգային ջոկ անվանումը կրող ստորաբաժանման կազմը քանիցս փոխվեց։ 1942 թվականին ԽՍՀՄ Կարմիր Բանակի հրաձգային ջոկում հաշվվում էր 9 մարդ, որոնց սպառազինությունը կազմված էր 1—2 ձեռքի գնդացրից, 1 ատրճանակ-գնդացրից և մի քանի հրացանից։
Ներկայիս Ռուսաստանի Դաշնության մոտոհրաձգային ջոկը, որը սպառազինության մեջ ունի Հետևակի մարտական մեքենա՝ ՀՄՄ, կազմված է 9 մարդուց և ունի հետևյալ կառուցվածքը՝

ՀՄՄ-ի անձնակազմՀՄՄ-ի հրամանատար, նույն ինքը՝ ջոկի հրամանատար,
ՀՄՄ-ի հրամանագարի տեղակալ, նույն ինքը՝ նշանառու-օպերատոր,
մեխանիկ-վարորդ,Դեսանտավագ հրաձիգ,
հրաձիգ,
2 գնդացրորդ,
նռնականետորդ
նռնականետորդի օգնական։Ներկայիս Ռուսաստանի Դաշնության մոտոհրաձգային ջոկը, որը սպառազինության մեջ ունի զրահափոխադրիչ՝ ԶՓ, կազմված է 9 մարդուց և ունի հետևյալ կառուցվածքը՝

ջոկի հրամանատար,
գնդացրորդ,
ավագ հրաձիգ (ԶՓ-ի գնդացրի նշանառու),
դիպուկահար,
հրաձիգ-նռնականետորդ,
հրաձիգ-նռնականետորդի օգնական,
2 հրաձիգ (ինքնաձիգներով),
ԶՓ-ի վարորդ։


== Հետևակային ջոկի կիրառում ==

Հետախուզության, երթային և պահակային հսկողության իրականացման ժամանակ ջոկերը կարող են գործել ինքնուրույնաբար։
Ըստ իրադրության՝ ջոկը գործում է հետիոտն կարգով կամ հաստիքային զրահատեխնիկայի մեջ (ՀՄՄ, ԶՓ)։
Հետիոտն կարգով հարձակվելիս ջոկը բացազատվում է շղթայաձև։
Պաշտպանության ժամանակ հետևակի ջոկին տրվում է մինչև 100 մետր լայնությամբ ճակատային գիծ։
Հարձակվելիս ջոկին հանձնարարվում է մինչև 50 մետր լայնությամբ ճակատ։


== Ջոկի հրամանատարներ տարբեր երկրների բանակներում ==
Տարբեր երկրների բանակներում ջոկի հրամանատարներն ունեն հետևյալ կոչումները`

Հայկական բանակ` Կրտսեր սերժանտ կամ Սերժանտ
Ավստրալիական բանակ` Կապրալ
Ավստրիական բանակ` Վախմիստր, Օբերվախմիստր
Բրազիլական բանակ` Բրազիլական բանակում Grupo de Combate-ը ջոկին համարժեք ստորոբաժանում է, որի հրամանատարն է երրորդ դերժանտը ինչպես ԱՄՆ բանակում։
Բրիտանական բանակ` Կապրալ
Կանադական բանակ` Սերժանտ կամ Գլխավոր Կապրալ
Խորվաթական բանակ` Սերժանտ (դեսանտնիկ) կամ Ստորաբաժանման սերժանտ (նարեդնիկ)
Դանիական բանակ` Սերժանտ
Էստոնական բանակ` Սիրժանտ (պահեստային) կամ Նուրեմվիբել (պրոֆեսիոնալ)
Ֆիննական բանակ` Ալիկերսանտի կամ Կերսանտի (Կապրալ կամ Սերժանտ)
Գերմանական բանակ` Ֆելդվեբել կամ Օբերֆելդվեբել
Իսրայելի բանակ` Սերժանտ (Սամալ) կամ Ավագ Սերժանտ (Սամար)
Նորվեգական բանակ` Սերժանտ
Պորտուգալական բանակ`  Էսկուադրայի (ջոկ) հրամանատարն է կաբոն (Կապրալ)
Լեհական բանակ` Դրոժինայի (ջոկ) հրամանատարն է Սիերզանտը (Սերժանտ)
Նիդերլանդների բանակ` Սերժանտ
Նիդերլանդների նավատորմ` Կապրալ
Ռուսական բանակ` Կրտսեր Սերժանտ կամ Սերժանտ
Սլովակիայի բանակ` Ռոտնի
Իսպանական բանակ` Սերժանտո
Շվեդական բանակ` Սերժանտ կամ Առաջին Սերժանտ
Շվեյցարական բանակ` Վախմիստր (մինչև 2004 թվականը՝ Կապրալ)
Թուրքական բանակ` Չավուշ
ԱՄՆ բանակ` Սերժանտ կամ Ավագ Սերժանտ
ԱՄՆ նավատորմ` Սերժանտ կամ Կապրալ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Խորհրդային մեծ հանրագիտարան։ 3-րդ հրատարակություն, հրատարակված «Խորհրդային հանրագիտարան» հրատարակչության կողմից 1969-1978 թթ. 30 հատորով։ Ռուսերեն՝ Большая советская энциклопедия (БСЭ), Третье издание, выпущенной издательством «Советская энциклопедия» в 1969—1978 годах в 30 томах.
Ռազմական հանրագիտական բառարան։ Մոսկվա, Ռազմական հրատարակչություն՝ Վոյենիզդատ, 1984, 863 էջ՝ նկարազարդումներով, 30 թերթ նկարազարդումներ։ Ռուսերեն՝ Военный энциклопедический словарь (ВЭС), М., ВИ, 1984 г., 863 стр. с иллюстрациями (ил.), 30 листов (ил.);Կաղապար:Զինված Ուժեր