Վարշավայի մետրոպոլիտեն

Վարշավայի մետրոպոլիտեն (լեհ.՝ Metro Warszawskie), մետրոպոլիտեն Լեհաստանի մայրաքաղաք Վարշավայում։ Այն ամենանոր մետրոյի համակարգերից մեկն է Եվրոպայում, առաջինը և միակը Լեհաստանում։ Այն բացվել է 1995 թվականի ապրիլի 7-ին և բաղկացած է երկու գծից, որոնք կապում են Վարշավայի կենտրոնը խիտ բնակեցված հարավային և հյուսիսային արվարձանների հետ (գիծ M1, հյուսիս-հարավ) և Վոլա շրջանը Պրահայի (Վարշավայի շրջանի) հետ (գիծ M2, արևմուտք-արևելք):


== Պատմություն ==
Վարշավայում մետրոյի կառուցման նախագծերը գոյություն են ունեցել 1918 թվականից, երբ առաջին անգամ հայտնվեցին նորաստեղծ պետության մայրաքաղաքում մետրոյի կառուցման ծրագրերը։ Ստորգետնյա երկաթուղին պետք է լուծեր խիտ կառուցապատված քաղաքային կենտրոնում առաջացած երթևեկության խնդիրը։ Այնուամենայնիվ, համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը, որը նաև ազդեց Լեհաստանի տնտեսական իրավիճակի վրա, ինչպես նաև ամբողջ աշխարհի, թաղեց այս ծրագրերը՝ հետագա զարգացում տալով Վարշավայի տրամվայի արդյունաբերությանը։ Լեհաստանում մետրոյի կառուցման հարցը վերածնվեց դեռ 1930-ականներին. այնուհետև նախատեսվում էր ստորգետնյա երկաթուղու երկու գիծ, որոնց կառուցման աշխատանքները սկսվել են 1938 թվականին, սակայն ծրագրերը խափանվել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառով։ Այսօր այդ մետրոյի փոքր հատվածները (թունելները) ծառայում են որպես գինու մառան։
1950-ական թվականներին տրանսպորտային խնդիրները լուծելու և ռազմական նպատակներով անհրաժեշտություն առաջացավ կառուցել խորը մետրո, որի գիծը, անցնելով Վիստուլա (արևմուտքից արևելք), կարող էր, անհրաժեշտության դեպքում, ծառայել որպես զորքերի ստորգետնյա անցում՝ գետի վրայով։ Սակայն Իոսիֆ Ստալինի մահով աշխատանքները դադարեցվեցին տեխնիկական պատճառներով, և 1957 թվականից արդեն կառուցված 771 մետր երկարությամբ թունելը լքվեց։ Տարբեր պատճառներով մետրոյի շինարարությունը չէր կարող վերսկսվել մինչև 1980-ականների սկիզբը     ։


== Առաջին գիծ ==
1982 թվականին Լեհաստանի մայրաքաղաքում մետրոյի կառուցման ծրագիրը հաստատվեց կառավարության կողմից, և սկսվեց առաջին թունելների շինարարությունը։ Տասնմեկ կայարան ունեցող մետրոյի բացումը տեղի ունեցավ 1995 թվականին։


== Երկրորդ գիծ ==
2010 թվականի օգոստոսի 16-ին սկսվել են երկրորդ գծի կենտրոնական հատվածի կայանների շինարարությունը.

«Բեմովո»
«Ուլրիխով»
«Քսենցյա Յանուշա»
«Մլինիվ»
«Պլոցկա»
«Ռոնդո Դաշինսկի»
«Ռոնդո ՕՆԶ»
«Սվետնոկշիսկա». Տեղափոխում 1-ին գծի համանուն կայանից, առաջին փոխադարձ հանգույց։
«Նովի Սվիատ - համալսարան»
« Ցենտրում Նաուկի Կոպերնիկ»
« Ստադիոն Նարոդովի»
« Դվոժեց Վիլենսկի»
«Շվեդսկա»
«Տարգուվեկ Մեշկանյովի».
«Տրոցկա»
«Զացիշե»
«Կոնդրատովիչա»
«Բրուդնո»2015 թվականի մարտի 8-ին երկրորդ գծի կենտրոնական հատվածը պաշտոնապես բացվեց ուղևորների համար։
2019 թվականի սեպտեմբերի 15-ին բացվել է թիվ 2 գծի երկարացման հատվածը դեպի արևելք՝ 3 կայան՝ 3,1 կմ երկարությամբ։
2020 թվականի ապրիլի 4-ին բացվել է թիվ 2 գծի երկարացման հատվածը դեպի արևմուտք՝ 3 կայան՝ 3,4 կմ։
2022 թվականի հունիսի 30-ին բացվել է թիվ 2 գծի երկարացման հատվածը դեպի արևմուտք՝ 2 կայան՝ 2,1 կմ։
2022 թվականի սեպտեմբերի 28-ին բացվել է թիվ 2 գծի երկարացման հատվածը դեպի արևելք՝ 3 կայան՝ 3,9 կմ։


== Երրորդ գիծ ==
Ապագա գծում նախատեսվում է 7 կայան։ Սկիզբը Նարոդովի Ստադիոնից, տեղափոխում դեպի գիծ 2։
2021 թվականի մարտի 15-ին Վարշավայի քաղաքապետը հայտարարեց, որ քաղաքային խորհուրդը որոշել է երրորդ մետրոպոլիտենի գիծ կառուցել։Առաջին 6 կայարանները պատրաստ կլինեն մինչև 2028 թվականը։


== Կայաններ ==


=== Գործարկումների ժամանակագրություն ===


== Դեպո ==
Ներկայումս գործում է միակ «Կաբատան» դեպոն, որը գտնվում է համանուն կայանից հարավ։ Կառուցվում է «Կառոլին» դեպոն, որը կգտնվի համանուն կայարանից դեպի արևմուտք։


== Շարժակազմ ==


=== Ուղևորային շարժակազմ ===
Սկզբում Վարշավայի մետրոյի բոլոր վագոնները խորհրդային և ռուսական արտադրության էին։ 1990 թվականին՝ մետրոյի բացումից 5 տարի առաջ, Վարշավա ժամանեցին 10 վագոն 81-717.3 / 714.3 (որպես նվեր ԽՍՀՄ-ից Լեհաստանին)։ Դրանք արտադրվել են Միտիշչիի մեքենաշինական գործարանում (Միտիշչի, Մոսկվայի մարզ)։ Հետագա մեքենաները ժամանեցին Եգորովի գործարանից (Սանկտ Պետերբուրգ) 1994 թվականին՝ 81-572 / 573 - 32 մեքենա և 1997 թվականին՝ 81-572.1 / 573.1 - 18 մեքենա։ 1998 թվականին Alstom-ից պատվիրվել է 108 նոր վագոն (24 վագոն հավաքվել է Բարսելոնայում, մնացածը՝ Խոժուվում)։ 2006 թվականին, գործող գնացքները երկարացնելու համար, Միտիշչիի մեքենաշինական գործարանում (Միտիշչի, Մոսկվայի մարզ) պատվիրվել է լրացուցիչ վագոնների 2 խմբաքանակ՝ 81-714.3 : 81-714.3 14 վագոնների առաջին խմբաքանակը Վարշավա է ժամանել 2007 թվականի առաջին եռամսյակի վերջին։ 81-714.3 համարանիշի 16 մեքենաներից բաղկացած երկրորդ խմբաքանակը ժամանել է 2007 թվականի չորրորդ եռամսյակում։ 2007 թվականին Vagonmash գործարանում (Սանկտ Պետերբուրգ) պատվիրվել է 81-572.2 մոդելի 10 գլխիկ և 81-573.2 մոդելի 20 միջանկյալ ավտոմեքենա։ 2009 թվականին Vagonmash գործարանում (Սանկտ Պետերբուրգ) պատվիրվել է լրացուցիչ 4 գլխիկ 81-572.2 և 8 միջանկյալ մեքենա 81-573.2 մոդելի։
2009 թվականի վերջի դրությամբ մետրոյի 40 6 վագոնանոց գնացքներից 18-ը Ֆրանսիայից ( Alstom Metropolis 98B ) և 22-ը Ռուսաստանից (15 գնացք 81-717.3/714.3 տիպի վագոններից (1990 և 2007 թթ.), 81-572 թ . /573 (1994 թ. թողարկում), 81-572.1 / 573.1 (1997 թ. թողարկում) և 7 ավելի նոր ձևակերպումներ 81-572.2 / 81-573.2 (2008-2009)):
2012 թվականից սկսվել է Siemens Inspiro գնացքների մատակարարումը, որն արտադրվում է Siemens AG և Newag SA կոնսորցիումի կողմից։ Լայնածավալ փորձարկումներից հետո առաջին գնացքը գործարկվեց ուղևորներով 2013 թվականի հոկտեմբերին։
Ուղևորների հարմարության համար կայարանների ցուցափեղկերը, որոնք ցույց են տալիս ժամը մինչև հաջորդ գնացքի ժամանումը, ցուցադրում են նաև մոտակա ժամանող գնացքի մոդելը։
2022 թվականին Կաբատիի պահեստը ստացավ վեց նոր գնացքներ՝ Škoda 21/22/23Mt Varsovia անվան տակ։ Ընդհանուր առմամբ, Վարշավայի ղեկավարությունը ձեռք է բերել 37 գնացք։
2023 թվականի հունվարին տեղեկություն հայտնվեց 60 վագոնների (իսկ դրանք 10 վեց վագոնանոց գնացքներ են, որոնք կվերածվեն հինգ վագոնանոց գնացքների) Կիևի մետրո տեղափոխելու մասին, որպես հումանիտար օգնություն։


== Հեռանկարներ ==
Մրցույթ է հայտարարվել վեց նոր կայանների կառուցման համար՝ երեքը՝ արեւմտյան, երեքը՝ Բրուդնոյի ուղղությամբ։ Շինարարությունը նախատեսվում է սկսել 2016 թվականի վերջին - 2017 թվականի կեսերին։ Նոր կայանների բացումը սպասվում է 2018 թվականին, իսկ ամբողջ երկրորդ գծի շինարարության ավարտը մինչև 2022 թվականը  ։
Նախատեսվում է նաև երրորդ կարճ գիծը, որը կկապի քաղաքի կենտրոնը  հարավի հետ։
Նախատեսված, բայց չկառուցված առաջին գծի 2 միջանկյալ կայան.

«Պլաց Կոնստետուցյի».
«Մուրանուվ»


== Ձայնային հաղորդագրություններ ==
81-րդ սերիայի խորհրդային և ռուսական արտադրության գնացքներում, ինչպես նաև Alstom-ի գնացքներում հայտարարություններ են կարդացվում Խավիեր Յասենսկու ձայնով։ Բաց մրցույթի արդյունքներով Մաչեյ Գուդովսկին դարձավ մետրոյի երկրորդ գծի հաղորդավար։ Գուդովսկու հայտարարությունները հնչում են նաև Siemens Inspiro մոդելի գնացքներում մետրոյի առաջին գծում։ Հայտարարությունները հետևյալն են. երբ գնացքը հեռանում է կայարանից, հնչում է եռակի ազդանշան, այնուհետև ձայնային հաղորդագրություն. Siemens Inspiro շարքի գնացքները նաև ունեն հայտարարություն, երբ նրանք հասնում են կայարան. «Stacja: <կայարանի անվանումը»։ Drzwi otwierają się z lewej/prawej strony» (Կայարան՝ <կայանի անվանումը>։ Դռները բացվում են ձախ/աջ կողմում)։
Լրացուցիչ հայտարարություններ են տրվում փոխանակման կայանների համար.

Centrum կայանի համար՝ «Następna stacja: Centrum. Możliwość przesiadki do pociągów podmiejskich i dalekobieżnych»: (Հաջորդ կայարանը՝ Ցենտռում. Ծայրամասային և միջքաղաքային գնացքներ տեղափոխելու ունակություն)
Dworzec Gdański, Stadion Narodowy և Dworzec Wilenski կայարանների համար՝ «Następna stacja: <կայարանի անվանումը>: Możliwość przesiadki do pociągów podmiejskich»: (Հաջորդ կայանը՝ <կայանի անունը>։ Մերձքաղաքային գնացքներ տեղափոխելու ունակություն)
Երկու Świętokrzyska կայանների համար՝ «Następna stacja: Świętokrzyska. Możliwość przesiadki do pociągów linii metra <M1/M2>» (Հաջորդ կայարանը՝ Świętokrzyska. Մետրոյի <M1/M2> գծի գնացքներին տեղափոխման հնարավորություն)։Բացի այդ, գոյություն ունեն մի շարք լրացուցիչ հայտարարություններ, ինչպիսիք են «Proszę nie opóźniać odjazdu pociągu» (խնդրում ենք չհետաձգել գնացքի մեկնումը), որոնք անհրաժեշտության դեպքում վարորդը կարող է խաղալ։
մինի|Մացեյ Գուդովսկին կարդում է Վարշավայի մետրոպոլիտենի երկրորդ գծի կայարանների անունները


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(Լեհերեն) )
Վարշավայի մետրոյի մասին բաժին «Metro World» կայքում (ռուսերեն)(ռուսերեն) )
Վարշավայի մետրոն Urbanrail.net-ում(անգլերեն) )
Warsaw Metro երկրպագուների կայքը և ֆորումը Архивная копия   ում(Լեհերեն) )
Վարշավայի մետրոյի ռելսերի զարգացման սխեմա(ռուսերեն) )