Պատը (վեպ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պատը (այլ կիրառումներ)Պատը (գերմ.՝ Die Wand), ավստրիացի գրող Մառլեն Հաուսհոֆերի վեպը, որ գրվել է 1963 թվականին հակաուտոպիայի ժանրում։ Համարվում է նրա լավագույն աշխատանքը։ Այդ վեպի համար գրողն արժանացել է Արթուր Շնիցլերի մրցանակի։ Ավստրիական ռադիոյով վեպի ընթերցման՝ մրցանակի արժանանալը նպաստել է Հաուսհոֆերի ժողովրդականության աճին։ «Պատը» վեպն զբաղեցրել է երկրորդ տեղը Spiegel ամսագրի կողմից կազմված բեսթսելլերների ցանկում։


== Սյուժե ==
Վեպի գլխավոր հերոսուհին քառասուն տարեկան կին է, որի անունը չի նշվում։ Իր զարմուհու ու նրա ամուսնու հետ կինը գնում է ավստրիական լեռները, որպեսզի ազատ օրերն այնտեղ անցկացնի որսորդական տնակում։ Հաջորդ առավոտյան կինը հայտնաբերում է, որ մնացել է մենակ իր զարմուհու շան հետ, որին կոչում էին Լուխս։ Փորձելով գտնել ուրիշ մարդկանց՝ նա բախվում է թափանցիկ պատի, որը նրան բաժանում է մնացած ամբողջջ աշխարհից։ Դրսում ամեն ինչ թվում է մեռյալ։ Միակ մարդը, որին նա կարողանում է տեսնել հեռադիտակով, թվում է սառած։ Նրան թվում է, որ անհայտ աղետն սպանել է պատից այն կողմ գտնվող ամեն կենդանի երևույթ։ Նա հայտնվում է կատարյալ միայնության մեջ՝ հավասարապես պաշտպանված և գերված անտեսանելի պատով։
Այդտեղից դուրս գալու բոլոր փորձերը ձախողվում են։ Շան, կատվի և հղի կովի հետ նա փորձում է գոյություն պահպանել և հաշտվել ստեղծված դրության հետ։ Նա ստիպված է լինում ինքնուրույն հավաքել անհրաժեշտ ամեն ինչ այգուց և շրջակա անտառից։ Վախն ու մենակությունը հաղթահարելու համար նա վարում է օրագիր՝ չիմանալով, թե կկարդա այն արդյոք ինչ-որ մեկը։
Վեպի ավարտին մոտ հայտնվում է մեկ այլ մարդ՝ առաջինն ու միակը ամբողջ պատումի ընթացքում։ Նա սպանում է շանն ու հորթին հավանաբար առանց պատճառի։ Կինը կրակում է նրա վրա՝ ամենայն հավանականությամբ իրեն զրկելով մեկ այլ մարդու հանդիպելու միակ հնարավորությունից։
Պատմությունն ավարտվում է օրագրի գրությամբ այն մասին, թե կովը նորից հղի է, և ինչպես հույս ունի հերոսուհին, կատուն նոր ձագեր է ունենալու։ Կնոջ հետագա ճակատագիրը մնում է անհայտ։


== Քննադատություն ==
Քննադատները տարբեր կերպ են մեկնաբանել Հաուսհոֆերի «Պատը» վեպը։ Ոմանք այն համարում են ժամանակակից քաղաքակրթության բավական ծայրահեղական քննադատություն։ Գլխավոր հերոսուհին ստիպված է վերադառնալ ավելի բնական կենսակերպի՝ տեսնելով, թե որքան անպետք են դառնում սովորական իրարն որոշակի իրավիճակներում, ինչպես է քաղաքային կյանքը մարդկանց դարձնում «ոչ պիտանի բնության հետ ներդաշնակության մեջ ապրելու համար»։ Mercedes Benz մեքենան, որով նա գնում է լեռները, կամաց ծածկվում է բուսականությամբ։ «Պատը», որ հերոսուհում մեկուսացրել էր քաղաքակրթությունից, միևնույն ժամանակ նրան հնարավորություն է տալիս  փոխել և վերանայել իր հայացքները որոշ երևույթների գերակայության վերաբերյալ։ Ուրիշները Հաուսհոֆերի գիրքը նարագրում են որպես 20-րդ դարի «դաստիարակչական վեպ», որն ուսումնասիրում է «հերոսուհու հասունացման գործընթացի հոգեբանական, ոչ թե սոցիալ-պատմական ասպեկտները»։
Երեխաների համար նախատեսված իր «Վերջ չունեցող երկինք» (գերմ.՝ Himmel, der nirgendwo endet, 1966) ինքնակենսագրական վեպում Հաուսհոֆերը մոր և դստեր միջև հեռավորության մեծանալը նկարագրում է որպես նրանց միջև եղած «պատ», որը չի կարող հեշտությամբ քանդվել։ Այդ տեսանկյունից՝ «Պատը» կարող դիտարկվել որպես մարդու միայնության մետաֆոր։
Վեպն ազդեցություն է ունեցել այնպիսի հեղինակների վրա, ինչպիսին է Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Էլֆրիդե Ելինեկը, որը Հաուսհոֆերին է նվիրել իր Prinzessinnendramen հինգ պիեսներից մեկը՝ «Պատը» վեպին հատուկ հղումով։


== Թարգմանություններ ==
«Պատը» վեպը թարգմանվել է 19 լեզուներով։ Անգլերեն թարգմանությունը, որ արվել է հյուսիսիռլանդացի թարգմանիչ Շոն Ուայթսայդի կողմից, լույս է ընծայվել ամերիկյան Cleis Press անկախ հրատարակության կողմից 1990 թվականին;


== Մրցանակներ ==
1963 – Արթուր Շնիցլերի մրցանակ (գերմ.՝ Arthur-Schnitzler-Preis)


== Էկրանավորում ==
2012 – «Պատը» / Die Wand


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Элла Володина (2012-10-18)։ «"Стена" на киноэкране: боль и нега безысходного одиночества»։ Deutsche Welle։ Վերցված է 2017-03-12