armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վարդատերեփուկ Իլյինի

Վարդատերեփուկ Իլյինի (լատ.՝ Amberboa iljiniana Grossh), բարդածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Միամյա, ոչ բարձր, երեմն անցողուն բույս է, որի բարձրությունը հասնում է  2-15 սմ-ի։ Զամբյուղը միայնակ է՝ նստած արմատամերձ վարդակի կենտրոնում։ Ծաղկաբույլերը 4-20 են՝ դասավորված եզրային վեր բարձրացող ճյուղավորված ցողունների գագաթներին։ Եզրերի ձագարաձև ծաղիկները վարդագույն են։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հայտնի է Երևանի (Վեդի, Դաշտաքար, Երասխ) և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջաններում։  Հանդիպում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Հյուսիսարևմտյան Իրանում և Թուրքմենիայում։


== Էկոլոգիա ==
Հայաստանում աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 700-1000 մ բարձրությունների վրա։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է։ Բնակության շրջանի մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITIES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Պահպանության համար գործողություններ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գլեզնո

Գլեզնո (ուկրաիներեն՝ Глезне), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Լյուբարսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1595 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գլեզնո գյուղում բնակվում էր 474 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13,57 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 34,93 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Իլանլի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իլանլի (այլ կիրառումներ)Իլանլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Հասանկալա քաղաքից 20-21 կմ հարավ-արևելք, Արաքս գետի ձախ կողմում, փոքրիկ գետակի ափին։


== Բնակչություն ==
1900-ական թվականներին ուներ 26 տուն թուրք բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Որակական ածականներ

Որակական ածականներ, առարկաների որակական հատկանիշներն անմիջականորեն, ուղղակի կերպով, առանց առարկայական միջնորդվածության արտահայտող ածականներ։ Որակական ածականներն այնպիսի հատկանիշների անվանումներ են, որոնք իրոք կամ ըստ երևույթին կան առարկաների մեջ և մտածվում են որպես առարկաների էությունից բխող անմիջական հատկանիշներ։
Որակական ածականներն արտահայտում են՝

առարկաների արտաքին ու ներքին հատկանիշներ (օրինակ՝ բարձր, թեթև, մաքուր, նոր, ուղիղ և այլն),
մարդկանց ու կենդանիների բարոյական ու հոգեկան հատկանիշներ (օրինակ՝ լուրջ, համառ, սիրալիր, ծույլ և այլն),
գույներ (օրինակ՝ կանաչ, լուրթ, ճերմակ և այլն)
զգայարաններով ընկալվող հատկանիշներ (օրինակ՝ քաղցր, դառը, կծու և այլն) և այլն։Որակական ու հարաբերական ածականների քանակական սահմանը շատ շարժուն է և հարաբերական։ Սակայն որակական ու հարաբերական ածականների բառիմաստային տարբերություններն ուղեկցվում են բառակազմական ու քերականական մի շարք տարբերություններով, այսինքն` կարելի է նշել մի շարք առանձնահատկություններ, որոնց հիման վրա կարելի է որակական ածականներն առանձնացնել հարաբերականներից։ Այդ տարբերություններն են`

Որակական ածականներն ունեն համեմատության աստիճաններ, օրինակ` համառ - ավելի համառ - ամենահամառ, բարձրահասակ - ավելի բարձրահասակ - ամենաբարձրահասակ և այլն։ Որոշ որակական ածականներ, սակայն, իրենց արտահայտած իմաստով պայմանավորված, համեմատության աստիճաններ չունեն, օրինակ` ամուրի, ամուլ, ազաբ, անջատ, արու, էգ, դատարկ, զուրկ, լերկ, խորթ, խռով, հավասար, աշխետ, մունջ, որձ, հատուկ, որբ, ունայն, փուչ, լի, կույր, կաղ, մերկ, տկլոր, չբեր, ստերջ, այրի, հղի, բոբիկ և այլն։
Որակական ածականներից ածանցների միջոցով կազմվում են փոքրացուցիչ-փաղաքշական և սաստկական իմաստ արտահայտող ածականներ, օրինակ` փոքր-փոքրիկ, լուռ-լռին և այլն։
Որակական ածականներից -ություն ածանցով կազմվում են գոյականներ, օրինակ` մաքուր-մաքրություն, համառ-համառություն, քաղցր-քաղցրություն և այլն։
Որակական ածականները սովորաբար ունեն հականիշներ, օրինակ` բարձր-ցածր, հեռու-մոտ, հաստ-բարակ և այլն։
Որակական ու հարաբերական ածականները տարբերվում են նաև շարահյուսական կիրառությամբ։ Որակական ածականների մի զգալի մասը կարող է գործածվել բայերի հետ` հանդես գալով որպես պարագա, օրինակ` գաղտնի մոտենալ, հստակ երևալ և այլն։
Որակական ածականներն ըստ կազմության կարող են լինել ինչպես պարզ, այնպես էլ ածանցավոր կամ բարդ, այնինչ հարաբերական ածականները պարզ լինել չեն կարող. վերջիններս ունենում են միայն բաղադրյալ կազմություն, օրինակ` ամառային, քաղաքային, ծովափնյա, գիշերային, ոսկե, աղեղնավոր և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Մ. Ասատրյան, Ժամանակակից հայոց լեզու։ Ձևաբանություն, Երևան, 2002, էջ 128-131։
Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։
Մաելլա լեռ

Մաելլա (իտալերեն՝ Majella), լեռնազանգված կենտրոնական Իտալիայում, Ապենինյան լեռներում, Աբրուցո մարզում։


== Աշխարհագրություն ==
Լեռը տեղակայված է Կիետի, Պեսկարա և Լ'Աքվիլա պրովինցիաների սահմանին։ 
Ամենաբարձր գագաթը Ամարո լեռն է, որն ունի 2793 մ բարձրություն։ Վերջինս երկրորդ ամենաբարձր կետն է Ապենինյան լեռնաշղթայում։ Մաելլա լեռը համանուն ազգային պարկի կենտրոնում է։
Լեռնազանգվածը ձևավորվել է կրաքարից։ Այն ընդգրկվում է ամենաբարձր գագաթների խումբը, որոնք են Ամարո (2793 մ), Ակուավիվա (2737 մ), Ֆոկալոնե (2676 մ), Ռոտոնդո (2656 մ), Մակելարո (2646 մ), Պեսկո Ֆալկոնե (2546 մ), Սիմա դելլե Մուրելլե (2598 մ) լեռները։ Հաջորդ գագաթը Բլոքհաուսն է (2145 մ), որը երբեմն օգտագործվում է որպես Ջիրո դ'Իտալիա հեծանվավազքի եզրափակիչ կետ։
Հսկայական բարձրավանդակներն ունեն 2500 մ բարձրություն։ Զառիթափ լանջերում կան դաշտավայրեր և կիրճեր, որոնք միմյանցից բաժանվում են գետերով, ինչպիսին են Օրֆենտոն, Ֆորոն և այլն։
Մոտակայքում են գտնվում Մորոնե, Պորարա և Պիզի լեռները։ Մաելլայից թափվում է մի սառնորակ ջրվեժ, որը հայտնի է Il Principiante անունով։ Այն գտնվում է 1600 մետր բարձրության վրա և ունի 25 մ բարձրություն։


== Գիտական հետազոտություններ ==
Մոնտանա դել Մաելլայի տարածքը եղել է խոշոր միջազգային գիտահետազոտական TaskForceMajella նախագծի ուսումնասիրության առարկան 1998-2005 թվականներին։


== Հեծանվավազք ==
Մաելլան, հատկապես դրա Բլոքհաուս գագաթը, հայտնի է հեծանվորդների շրջանում և նաև երբեմն օգտագործվել է Ջիրո դ'Իտալիա մրցավազքի համար։ Առաջին անգամ օգտագործվել է 1967 թվականին, և մրցարշավի հաղթողը Էդդի Մերկսն էր։ Բլոքհաուսի վերջին մրցույթը տեղի է ունեցել 2017 թվականի մայիսի 14-ին, և հաղթողը կոլումբիացի հեծանվորդ Նաիրո Քուինտանան էր։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Il Blockhaus: il Mostro appenninico domato
Sito del Parco Nazionale della Maiella Maiaweb Informazione Turistica Maiella Orientale Archived 2017-09-13 at the Wayback Machine.
Ժողովածու (470)

Ժողովածու (470), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 470 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1260-1270 թվականներին, գրիչ՝ Վարդան Կիլիկեցի։ Ստացողը եղել է Հովհաննես արքաեղբայրը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16.5×12 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 290 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է մագաղաթիի վրա՝ կրկնագիր, բոլորագիծ երկաթագիր, ապա՝ բոլորգիր։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարմ։


== Բովանդակություն ==
Նեմեսիոսի Յաղագաս բնութեան մարդոյ։
Գր. Նիւոսացւոյ Յորդորումն մանկաց ի կուսութիւն, տեսութիւն ի մարդոյն կազմութիւն


== Ծանոթագրություններ ==
Պետրենկովո (գյուղ, Վալկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրենկովոՊետրենկովո (ուկրաիներեն՝ Петренкове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1695 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պետրենկովո գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,01 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4240 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պերօքսիդային թթուներ

Պերօքսիդային թթուներ, գերօքսիդային թթուներ (պերթթուներ), մոլեկուլում գերօքսիդային խումբ՝ —Օ— —Օ- պարունակող թթուներ։ Անօրգանական Պերօքսիդային թթուներում —0—0— խումբը մտնում է կոմպլեքսային անիոնի բաղադրության մեջ։ Պերօքսիդային թթուներ են առաջացնում տարրերի պարբերական համակարգի IV—VI խմբերի տարրերը (C, N, Տ, Ti, V, Cr և այլն)։ Կիրառական նշանակություն ունեն ծծմբի Պերօքսիդային թթուները գերօքսիդմիածծմբական թթուն (Կարոյի թթու)՝ H2SO5, գերօքսիդերկծծմբական թթուն (գերծծմբական թթու)՝ H2S2O3, որոնք անգույն բյուրեղական նյութեր են (հալվում են համապատասխանաբար 45oC և 65oC-ում)։ Այդ թթուները և նրանց աղերը ուժեղ օքսիդներ են։ Ստացվում են ծծմբական թթվի խիտ լուծույթների էլեկտրոլիզի միջոցով։
Սեն Մեմ

Սեն Մեմ (ֆր.՝ Saint-Maime, օքս.՝ Sant Maime), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Ֆորկալկե կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Ֆորկալկե։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04188։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 844 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 540 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 388-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 152-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 71,9 %, 1999 թվականին եղել է՝ 69,1 %)։ 388 աշխատունակ բնակիչներից 346-ը աշխատում էին (178 տղամարդ և 168 կին), անաշխատանք էին 42-ը (21 տղամարդ և 21 կին)։ 152 անգործ մարդկանցից 45-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 49-ը թոշակառու, 58-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։


== Քույր քաղաքներ ==
 Իտալիա Ֆոնտանիգորդա, Իտալիա (1997)


== Տեսարժան վայրեր ==
Սեն Մեմ դղյակի ավերակներ (XII դար), որը պատկանել է Ֆորկալկեի կոմսերին։ Պատմական հուշարձան 1943 թվականից
Սեն Մաքսիմ ծխական եկեղեցի (XIV դար)
Գաղիահռոմեական գերեզմանոց Սեն Կլեր
Սուրբ Ագաթայի ժամատուն


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Սեն Մեմ» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-11-24-ին։ Վերցված է 2012-8-31 
«Սեն Մեմ» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-30-ին։ Վերցված է 2013-01-13
Սուտու (գյուղ, Պիհտլա շրջան)

Սուտու (էստ․՝ Sutu), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պիհտլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Երվանդ Հունանյան

Հունանյան Երվանդ Բաղդասարի (1898 թ. - 1990 թ., Ապարանի շրջան, Արա (գյուղ)), բանասաց, "Սասնա ծռեր" վեպի ասացող, Ապարանի հերոսամարտի, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։


== Գործունեությունը ==
1914 թ-ին ավարտել է Արայի մեկդասյա դպրոցը։ Նույն թվականին զորակոչվել է ցարական բանակ։ Կռվել է Արևմտյան Հայաստանում։ 1918 թ-ի մայիսի 23-29-ին մասնակցել է Ապարանի հերոսամարտին։ 1918-1920 թթ-ին ծառայել է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության բանակում։ 1941-1943 թթ-ին ծառայել է խորհրդային բանակում։ Մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Սկզբում եղել է հողագործ, ապա՝ 1930-1960 թթ-ին՝ որմնադիր։ 1960 թ-ից Արայի կոլտնտեսությունում պահակություն է արել։
Եղել է բանասաց։ Իմացել է բազմաթիվ վեպեր, հեքիաթներ, առակներ, երգել է աշուղական ու ժողովրդական երգեր։ "Սասնա ծռեր" վեպը սովորել է համագյուղացի, հայտնի բանասաց Բարսեղ Սահակյանից։ 1972 թ-ին նրա "Սասնա ծռեր" պատումը գրի են առել բանասերներ Սարգիս Հարությունյանն ու Արուսյակ Սահակյանը և հրատարակել "Սասնա ծռեր" ժողովածուի Գ հատորում (Երևան, 1979 թ., էջ 247-296)։
Կարլայլ (Անգլիա)

Կարլայլ (կամ Կարլեյ, Carlisle), քաղաք Մեծ Բրիտանիայի արևմտյան մասում, Անգլիա երկրամասում։ Կարլայլը գտնվում է Շոտլանդիայի սահմանից 16կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքը տեղակայված է Իդեն գետի վրա։ Ժամանակին Կարլայլը եղել է Շոտլանդիայի կազմում։ 2011 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 75306 մարդ։ Քաղաքում զարգացած է տեքստիլ և սննդի արդյունաբերությունը։


== Հղումներ ==
Carlisle City Council (Կարլայլի քաղաքային խորհրդի կայք էջը)(անգլ.)
«Камень проклятий» не уничтожат(ռուս.)
Curse of the Cursing Stone (անգլ.)
Ալբերտ Մուշեղյան

Ալբերտ Վարազդատի Մուշեղյան (սեպտեմբերի 27, 1931(1931-09-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրականագետ, բանասեր, թարգմանիչ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1996)։ Հայաստանի գրողների միության անդամ (1979)։


== Կենսագրություն ==
Ալբերտ Մուշեղյանը ծնվել է 1931 թվականին Երևանում։ Վեց տարեկանում դինամիտի պայթյունից կորցրել է տեսողությունը։ 1939-1946 թվականներին սովորել է Երևանի կույր երեխաների գիշերօթիկ յոթնամյա դպրոցում։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի N3 երեկոյան դպրոցը։ 1949 թվականին ընդունվել և 1954 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռոմանո-գերմանական բաժինը, այնուհետև՝ ասպիրանտուրան՝ ավստրո-գերմանական գրականության գծով։
1965-1973 թվականներին եղել է Հայաստանի կույրերի միավորման կենտրոնական վարչության նախագահը։ Ուսումնասիրությունները կատարել է կնոջ՝ բանասեր, թարգմանչուհի Ռիմա Հարությունյանի (1932-1997) օգնությամբ։ 1956 թվականին կազմակերպել է բրայլյան տպարան՝ կույրերի համար ուռուցիկ տառերով գրքեր տպագրելու համար և նշանակվել է գլխավոր խմբագիր, տպագրության պատրաստել և լույս է ընծայել հայկական առաջին բրայլյան գրքերը (Րաֆֆու «Սամվել» վեպը, Եղիշե Չարենցի բանաստեղծությունների ժողովածուն, Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունը» և այլն)։ 1958-1973 թվականներին եղել է Կույրերի միավորման բրայլյան ամսագրի հիմնադիր-խմբագիրը, 1963-1975 թվականներին՝ բրայլյան հրատարակչության պետ, 1974 թվականից աշխատել է ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտում, 1978 թվականից՝ ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Բնական և հասարակական գիտությունների միջազգային ակադեմիայի անդամ է։ ԽՄԿԿ անդամ 1957 թվականից։
1980 թվականին «Ավետիք Իսահակյանի կյանքի և ստեղծագործության վաղ շրջանը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։
Հեղինակ է շուրջ 100 գրականագիտական և հայագիտական ուսումնասիրությունների՝ նվիրված հատկապես հայ հին գրականության չլուծված խնդիրներին։


== Երկեր ==
Տիգրան Մեծը Մովսես Խորենացու և հունա-հռոմեական աղբյուրների գնահատմամբ, Երևան, 2011։
Մովսես Խորենացու դարը (մենագրություն), Երևան, 2008։
«Սուրբ գիրքը հայերեն թարգմանելու հանգամանքները և Մեսրոպ Մաշտոցի համառոտ աստվածաշունչը» («Հայ գրականությունը և քրիստոնեությունը») ժողովածու, 2002։
«Հայ եկեղեցու և հայոց պետության փոխհարաբերությունները 5-րդ դարի հայ մատենագրության մեջ» («Հայոց եկեղեցի և պետություն») ժողովածուներ, 2000։
Դարի հայ մատենագրության ժամանակագրական խնդիրներ, Երևան, 1996։
«Ավետիք Իսահակյան. վաղ տարիներ. 1875-1898» (մենագրություն), Երևան, 1983։


== Թարգմանություններ (գերմաներենից) ==
Արմին Թ. Վեգներ, Ճանապարհ առանց տունդարձի, (համահեղինակ), Երևան, 2000։
Վոլֆգանգ Գյոթե, Բանաստեղծություններ, Երևան, 1993։
Վոլֆգանգ Գյոթե, Վայմարյան քնար, Երևան, 1985։
Հայնրիխ Հայնե, Բանաստեղծություններ և գեղոններ, Երևան, 1983։
Հայնրիխ Հայնե, Գերմանիա, Ձմեռային հեքիաթ (պոեմ), Երևան, 1959։


== Պարգևներ ==
«Պատվո նշան» շքանշան, 1967
ԵՊՀ Ոսկե մեդալ, 2010
ՀԳՄ «Գրական վաստակի համար» մեդալ, 2009
Մանուկ Աբեղյանի անվան արծաթե մեդալ, 2009
Մովսես Խորենացու մեդալ, 2020։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալբերտ Մուշեղյան. «Չտեսնող մարդիկ ոչ մի արտոնություն չունեն»
Լևկով (գյուղ, Կռիժոպոլի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼևկովԼևկով (ուկրաիներեն՝ Левків), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կռիժոպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լևկով գյուղում բնակվում էր 756 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1894 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 399,16 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գալերիոս

Գայոս Գալերիոս Վալերիոս Մաքսիմիանոս Օգոստոս (լատ.՝ Gaius Galerius Valerius Maximianus Augustus, մոտ 258 - 311 թվականներ), Հռոմեական կայսրության կայսր 305-311 թվականներին։ Գալերիոսն արշավել է Սասանյան Պարսկաստանի դեմ և 299 թվականին նվաճել նրանց մայրաքաղաք Տիզբոնը։ Նա նաև արշավել է Դանուբ գետի մոտ ապրող կարպի ցեղերի դեմ, որոնց ջախջախել է 297-300 թվականներին։ Չնայած դեմ է եղել Քրիստոնեությանը, այդուհանդերձ վերացրել է Դիոկղետիանոսյան հետապնդումներն ընդդեմ քրիստոնյաների՝ 311 թվականին Նիկոմեդիայում (Սերդիկա, ներկայիս Սոֆիան) հռչակած էդիկտով։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (156001-156100)

Աստերոիդների ցանկ (155901-156000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (156101-156200)
 Աստերոիդների ցանկ (155901-156000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (156101-156200)
(9633) Կոտուր

(9633) Կոտուր (անգլ.՝ Cotur), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,044642 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6474 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4418 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1940,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,185524 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,54° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9633) Կոտուր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆրոլիխա (Տարիսմայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆրոլիխա (այլ կիրառումներ)Ֆրոլիխա (ռուս.՝ Фролиха), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տարիսմա գետի աջ ափին՝ 82 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինյա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010200612115200005981
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115200598
Ավազանի կոդը - 13.01.02.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Agapanthia cynarae

Agapanthia cynarae, երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող բզեզ։


== Տարածում ==
Տարածված է Հարավային և Կենտրոնական Եվրոպայում, ինչպես նաև Եվրոպայի հարավ-արևելքում։


== Նկարագրություն ==
Բզեզն ունի 14-23 մմ երկարություն։ Թռիչքի ժամանակը մայիսից հունիսն է։


== Զարգացում ==
Այս տեսակի կյանքի ցիլկը տևում է տարի։ Սնունդ հանդիսանում են խոտային տարբեր բույսեր։


== Ենթատեսակներ ==
Agapanthia cynarae cynarae
Agapanthia cynarae michaeli - տարածված են Կրետեում


== Արտաքին հղումներ ==
cerambyx.uochb.cz
biolib.cz
Կարմրազգեստ մարդիկ

«Կարմրազգեստ մարդիկ» (անգլ.՝ Redshirts, բնօրինակ վերնագիրը` անգլ.՝ Redshirts: A Novel with Three Codas), Ջոն Սկալցի գիտա-ֆանտաստիկ վեպը։ Գիրքը հրատարակվել է 2012 թվականին հունիսին` Tor Books հրատարակչության կողմից։  Աուդիոգրքի պատմողը Ուիլ Ուիթոնն էր։ 2013 թվականին գիրքը արժանացել է «Հյուգո» և «Լոկուս» մրցանակների` որպես լավագույն վեպ, իսկ 2016 թվականին` «Գեֆեն» մրցանակի։


== Սյուժե ==
Կրտսեր լեյտենանտ Էնդրյու Դալը (անգլ.՝ Andrew Dahl) կցված է  Համաշխարհային միության (անգլ.՝ Universal Union) «Անվախ» (անգլ.՝ Intrepid)  տիեզերական պետանավին, որտեղ աշխատում է աստղակենսաբանական լաբորատորիայում։ Նավի ավագ սպայի հետ դեպի վտանգավոր մոլորակներ «ելքային առաքելություններում» («անգլ.՝ Away Missions»)  աշխատելու հնարավորություն ստանալուց հետո, Դալը հասկանում է, որ լինելով անձնակազմի կրտսեր կոչում ոնեցող անդամ, մեծ հավանականույթւոն ունի սպանվել առաքելությունը կատարելու ժամանակ։
Դալը և մյուս նոր լեյտենանտները տարօրինակություններ են նկատում «Անվախի» նավաշուրթի վրա կյանքի նկատմամբ` յուրաքանչյուր մեկնման առաքելության ընթացքում անձնակազմի առնվազն մեկ անդամ մահանում է։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ յուրաքանչյուր մեկնման առաքելություն հետևում է արտասովոր կանոների շարքի։ «Անվախի» անձնակազմը սնահավատ է դառնում և վախենում է ներքաշվել նավապետի կամրջի անձնակազմի առաքելության մեջ։
Ընկեները ծանոթանում են լեյտենանտ Կերենսկինի (անգլ.՝ Kerensky) հետ։ Կերենսկին սկսում է հանդիպել նորեկներից մեկի` կրտսեր լեյտենանտ Դյուվալի հետ (անգլ.՝ Duvall)։  Նավի վրա կորած անձնակազմի անդամների հետ հանդիպելուց հետո Դյուվալն ու մյուս նորեկները պարզում են, որ նրանք հեռուստասերիալի կերպարներ են։
Հենց նրանք գիտակցում են իրենց ճակատագիրը, պատմությունը նմանվում է «Ռոզենկրանցն ու Գիլդենստերնը մահացել են» անհեթեթ տրագիկոմեդիային, որը պատմում է, թե ինչ է տեղի ունենում, երբ կերպարները պարզում են, որ նրանք «իրական» սյուժեի մեջ չեն։


== Արձագանք ==
2012 թվականին վեպը արժանացել է RT Reviewer’s Choice Award մրցանակի, «Հյուգո» մրցանակ՝ լավագույն վեպի համար և  2013 թվականին «Լոկուս» մրցանակի` լավագույն գիտա-ֆանտաստիկ վեպի համար։
Forbes  ամսագիրը գովաբանել է վեպը հետևյալ խոսքերով. «Պարտադիր չէ լինել գիտական ֆանտաստիկայի մոլի երկրպագու, որպեսզի հաճույք ստանաք «Կարմրազգեստ մարդիկ» վեպից,  այնուամենայնիվ այնտեղ շատ Զատկի ձվեր կան նրանց համար, ովքեր այդպիսին են։ Այս գրքի գեղեցկությունը կայանում է նրանում, որ այն ազդեցություն է գործում շատ մակարդակներում։ Եթե դուք թարմ և կլանող գիրք եք փնտրում լողափի համար, դա այս գիրքն է։ Եթե ցանկանում եք մակարդակի իջնել և այն կարդալ որպես սյուրռեալիստական մտորում կերպարների և ժանրի վրա, ինչպես «Ռոզենկրանցն ու Գիլդենստերնը» մահացել են պիեսում, ապա այն ձեր գիրքն է»։
Գրքի հիման վրա  FX հեռուստաալիքի համար նկարահանել են մինիսերիալ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Redshirts на Google Books
Ելենա Յանկովիչ

Ելենա Յանկովիչ (փետրվարի 28, 1985(1985-02-28), Բելգրադ, ՀՍՖՀ), սերբ թենիսիստուհի։ Թենիսի նախկին աշխարհի առաջին ռակետ։


== Մեծ սաղավարտ ==


=== Եզրափակիչ հանդիպումներ (0-1) ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
www.jj-jelenajankovic.com/ Ելենա Յանկովիչի. պաշտոնական կայք
Մեծ Լեմյոլ

Մեծ Լեմյոլ (ռուս.՝ Большая Лемьёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Լեմյու գետի աջ ափին՝ 64 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 10 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դոնի Ռոստով ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061333
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006133
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրունզովկայի շրջան

Ֆրունզովկայի շրջան (ուկրաիներեն՝ Фрунзівський район), շրջան Ուկրաինայի Օդեսայի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ֆրունզովկա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 956 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 20168 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 21,1 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Շեփիկ

Շեփիկ (քրդ.՝ Şotik, թուրքերեն՝ Eşkınlı), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Արաբկիրի գավառակում։ Գտնվում էր Արաբկիր քաղաքից 8 կմ հյուսիս-արևելք, Ակն տանող ճանապարհի ձախ կողմում։


== Աշխարհարգրություն ==
Գյուղի միջով հոսում է Ոսկեգետակը։


== Պատմություն ==
Ժամանակին այս վայրում գտնվել է Սաբուս ավանը։ Եղել է զուտ հայաբնակ գյուղ։ 1895-1896 թվականներին թուրքերն այստեղ այրել են 60 տուն, քանդել են գյուղի եկեղեցին և դպրոցը։ Գյուղն հիմնահատակ ավերվել, իսկ բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1890-1895 թվականներին ուներ 80 տուն՝ 600 հայ բնակչով։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Շեփիկն ուներ 1273 թվականին կառուցված եկեղեցի։ Գյուղի մոտ՝ մի բլրակի ստորտում գնտվում էր Ս. Փիլիպոս Առաքյալի վանքը։ Գյուղի մոտ էր գտնվում Շեփիկ ճանապարհային կայանը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կուզմիչինո

Կուզմիչինո (ռուս.՝ Кузьмичино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 62 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ուրանիոս Անտոնինոս

Ուրանիոս Անտնինոս (Լուկիոս Հուլիոս Ավրելիոս Սուլպիցիոս Սեվերոս, Ուրանիոս Անտոնինոս), հռոմեական կայսր, ուզուրպատոր 252(?)-254 թթ.։
Զոսիման հավանաբար սխալվել է՝ նշելով, որ Ուրանիոս Անտոնինոսը ապստամբել է Հելիոգաբալոսի և Ալեքսանդր Սևերոսի կառավարման տարիների։ Այս ուզուրպատորի մասին քիչ բան է հայտնի։ Նա եղել է Էլ-Գաբալի քուրմ Էմեսսայում (Սիրիա)։ Նրա հայրը եղել է էմեսսացի մեծահարուստ (Հուլիոս) Ուրանիոս Անտոնինոսը։ 252 թ. Ուրանիոսը ապստամբել և ամրոցը պահել է 2 տարի։ Նրա հետագա ճակատագիրը անհայտ է։
Շատ հավանական է, որ Ուրանիոսը ապստամբած լինի Հելիոգաբալոսի օրոք։ Որոշ հետազոտողներ նրա կառավարումը թվագրում են 217-219 թթ., այլք 249-251 թթ. կամ 252-254 թթ.։ Պահպանվել են մի քանի դրամներ, որոնց վրա հունարենով փորագրած է եղել Ուրանիոսի անունը։


== Արտաքին հղումներ ==
«Uranius Antoninus (ca. 218—235 and/or 253/4? A.D.)»
Դոգոյ

Դոգոյ (ռուս.՝ Догой), գյուղ Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Մոգոյտույսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 907 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ամասիայի ջրվեժ

Ամասիայի ջրվեժ, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում, որը ջրվեժ է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Հայաստանի Շիրակի մարզում, Ամասիա գյուղից 1.5 կմ արևելք՝ Ախուրյան գետի կիրճի աջ ափին՝ նրա հունից ծովի մակարդակից 80 մ բարձրության վրա։ Այն գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում
Աստերոիդների ցանկ (36801-36900)

Աստերոիդների ցանկ (36701-36800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (36901-37000)
 Աստերոիդների ցանկ (36701-36800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (36901-37000)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (35001)-(40000)»։ www.minorplanetcenter.net
Տիմիրյազևի փողոց (Յալթա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիմիրյազևի փողոց (այլ կիրառումներ)Տիմիրյազևի փողոց (ռուս.՝ Улица Тимирязева), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքի 10-րդ միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս բնախույզ-դարվինիստ, բուսաբան-ֆիզիոլոգ, բույսերի ֆիզիոլոգիայի ռուսական գիտության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի՝ Կլիմենտ Արկադևիչ Տիմիրյազևի (1843-1920) պատվին։ Սկիզբ է առնում Խալտուրինի փողոցից և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Երկարությունը 1200 մետր է։


== Նկարագրություն ==
Յալթա քաղաքի Տիմիրյազևի փողոցը գտնվում է 10-րդ միկրոշրջանում։ Այն սկսվում է Խալտուրինի փողոցից, հատում Կրուպսկայայի փողոցը, Միցկոյի փողոցը և ավարտվում Յուժնոբերեժնոյե խճուղու հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 77 շինություն։ Երկարությունը 1200 մետր է։
Տիմիրյազևի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298609։
Փողոցն անվանվել է ռուս բնախույզ-դարվինիստ, բուսաբան-ֆիզիոլոգ, բույսերի ֆիզիոլոգիայի ռուսական գիտության դպրոցի հիմնադիրներից մեկի, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ Կլիմենտ Արկադևիչ Տիմիրյազևի (1843-1920) պատվին։ Տիմիրյազևը Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր, Գլազգոյի, Քեմբրիջի, Ժնևի համալսարանների պատվավոր դոկտոր, Էդինբուրգի բուսաբանական ընկերության թղթակից անդամ, ռուսական շատ համալսարանների և գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ։ Նրա աշխարհայացքի ձևավորման գործում մեծ դեր են խաղացել ռուս հեղափոխական սոցիալ-դեմոկրատների մատերիալիստական-փիլիսոփայական հայացքները, Դմիտրի Մենդելեևի, Իլյա Մեչնիկովի, Իվան Սեչենովի և Չարլզ Դարվինի գիտական աշխատությունները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Улица Тимирязева в Ялте
Подробная карта улица Тимирязева, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта


== Արտաքին հղումներ ==
г. Ялта, улица Тимирязева Archived 2019-04-15 at the Wayback Machine.
Անդոկաբերդ

Անդոկաբերդ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Որոտան քաղաքի, Բարկուշադ, Դողար, Վանանդ գյուղերի հետ միասին մտնում է Որոտան համայնքի մեջ։
2000 թվականին գյուղում հաստատվեցին ՀՀ բնակավայրից մի քանի ընտանիքներ։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղը տեղակայված է Արցախի Հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում՝ նախկինում՝ Սյունիքի Բաղք գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Որոտանի միջին հոսանքի ձախափնյա վտակի Խնձորեսկի աջափնյակում։


== Բնակչություն ==
2015 թվականին Անդոկաբերդ գյուղում բնակվում է 8 մարդ, կար 2 տնտեսություն։


== Պատմություն ==
Գյուղի մոտակայքում պահպանվել են ժայռափոր եկեղեցի, 9-11-րդ դարերի բերդի և աղբյուրների մնացորդներ։
Անդոկաբերդի մոտ են գտնվում նաև քարայրներ, որոնք միջնադարում օգտագործվում էին որպես բնակարաններ և Որոտան գետի վրա Լազարի նշանավոր երկթռիչք կամուրջը։ 25մ երկարությամբ այս կամուրջը կառուցվել է 1867 թվականի Խնձորեսկցի Հովակիմ Լազարյանցի շնորհիվ։ Կամուրջի պատի արձանագրությունները միտումնավոր ավերվել են եկվոր թուրքերի և քրդերի կողմից։ 1900-1902 թվականներին կամուրջը հիմնանորոգվել է Հովակիմ Լազարյանցի որդու՝ Սիմեոն Լազարյանցի կողմից։  
Կամրջից 35 կմ ներքև պահպանվում են ջրաղացի ավերակներ։ 
18-րդ դարի վերջերին և 19-րդ դարի սկզբներին թրքախոս քրդերի ճնշման տակ բնակավայրի հայերը աստիճանաբար հեռացան։ Եկվորները ավերեցին հայկական պատմամշակութային արժեքներ և գյուղն անվանեցին Ալիղուլի-Ուշաղի։
Երվանդ Լալայանը վկայում է, որ 19-րդ դարի վերջերին գյուղի ժայռափոր եկեղեցին եկվորները գոմ էին դարձրել։ 
Ադրբեջանում խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո, Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ տարածքները բռնակցվեցին ԱԽՍՀ-ին։ Անդոկաբերդը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, 1930 թվականին՝ Զանգելանի շրջանի, իսկ 1964 թվականին՝ Կուբաթլուի շրջանի կազմում։ 
1994 թվականի նոյեմբերի սկզբներին ԱՀ Պաշտպանության բանակի շնորհիվ գյուղը ազատագրվեց և ստացավ Անդոկաբերդ անունը։
2020 թվականին տեղի ունեցած 44-օրյա պատերազմի հետևանքով բնակավայրը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրենկ Գիլմոր

Ֆրենկ Փարքեր Գիլմոր (մայիսի 14, 1867(1867-05-14), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - մարտի 29, 1943(1943-03-29)), ամերիկացի դրամատուրգ ու դերասան, «Actor's Equity» ընկերության հիմնադիր ու նախկին նախագահ։
Ծնվել է Նյու Յորքում Ջոն Փարքեր Գիլմորի և նրա դերասանուհի կնոջ՝ Էմիլիի ընտանիքում։ Ծննդյան պահին նրա ծնողները շրջագայում էին Միացյալ Նահանգներում և իրենց որդու ծնվելուց երեք շաբաթ անց վերադարձել են Մեծ Բրիտանիա։ Ֆրենկ Գիլմորը կրթություն է ստացել Լոնդոնի Չիսվիկի քոլեջում և իր առաջին բեմելը կատարել է Լոնդոնում 1879 թվականին, որից հետո երեք տարի շրջագայել է բրիտանական ծայրամասերում ու կրկին վերադարձել լոնդոնյան բեմ, որտեղ մնացել է ևս հինգ տարի։ Այս ժամանակահատվածում նա բնակվել է Ջորջ Արլիսի հետ, որից հետո ևս հինգ տարի ընդմիջումներով հանդես է եկել մե՛րթ Բրիտանիայում, մե՛րթ Ամերիկայում։ 17 տարեկանում դերեր էր կատարում Լիլի Լանգթրիի հետ։
Ամուսնացել է ամերիկացի դերասանուհի Լորա Մարգարետ ՄակՋիլիվրեյի հետ, որին հանդիպել է «Լեդի Ուինդերմիրի հովհարը» ներկայացման մեջ և ունեցել երկու դուստր՝ դերասանուհիներ Ռութ և Մարգալո Գիլմորներին։ Ֆրենկ Գիլմորն առաջատար դերասան էր, որի խաղընկերներն էին Միննի Ֆիսկեն, Հենրիետտա Քրոսմանը, Մերի Մեներինգը, Բերտա Կալիչը և Ջորջ Ֆոսեթը։
Գիլմորի խաղացանկը ներառում էր 1895 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Լոնդոնի Գայիթի թատրոնում ներկայացված «Վենետիկի վաճառականը» պիեսը, որտեղ նա մարմնավորել է Բասանիոյին, 1902 թվականի սեպտեմբերին Լոնդոնի Հայմարքեթ թատրոնում բեմադրված «Ջերի Բանդլերի ուրվականը» պիեսը և 1903 թվականի նոյեմբերին Նյու Յորքի Դալի թատրոնում ներկայացված «Ճապոնացի սոխակ» պիեսը։

1890 թվականների վերջին Ջիլմորը վերադարձել է Ամերիկա և իր հետ տարել իր ընտանիքը։Ընտանիքի հետ ամառն անցկացրել է Սիասկոնսետ գյուղում, որի բնակիչները հիմնականում դերասաններ էին և դարձել տեղի կազինոյի կառավարիչը։ 1913 թվականին հիմնադրել է «Actor's Equity» ընկերությունը և նկարահանել երկու համր կինոնկար՝ «Փերին ու անտունը» (1915) և «Բարձրացված քողը» (1917)։
1918-1929 թվականներին եղել է ընկերության գործադիր քարտուղարը, այնուհետև նախագահը, և զբաղեցրել այդ պաշտոնը 1929-1937 թվականների ընթացքում։ 1938-1943 թվականներին եղել է «Associated Actors and Artistes of America» ընկերության միջազգային նախագահը․ մասոն էր։
Որպես «Actor's Equity» ընկերության նախագահ 1931 թվականի մայիսին Գիլմորն արժանացել է «American Arbitration Association» ասոցիացիայի ամենամյա ոսկե մեդալի։
Ֆրենկ Գիլմորը մահացել է քաղցկեղից Նյու Յորքում 1943 թվականի մարտի 29-ին, 75 տարեկան հասակում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆրենկ Գիլմոր Internet Movie Database կայքում
Photograph of Gillmore, National Portrait Gallery, London website
"Founded May 26, 1913, Actors' Equity Celebrates 90th Anniversary With Special Timeline Edition of Equity News" Archived April 21, 2011, at the Wayback Machine.
Վերբովոե (գյուղ, Կոմպանեևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎերբովոեՎերբովոե (ուկրաիներեն՝ Вербове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կոմպանեևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վերբովոե գյուղում բնակվում էր 54 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գրիգորատուր

Գրիգորատուր, հայկական արական անուն։ Առաջացել է Գրիգոր և տուր բառերից։ Նշանակում է «Գրիգորի տված»։ Այս անվանը համապատասխանում են Աստվածատուր, Տիրատուր, Խաչատուր անունները։ Այս անվան Գրիգոր բառը կապված է ոչ թե Գրիգոր Լուսավորչի անվան հետ, այլ Խոր Վիրապի վանքի հետ, որն այլ կերպ կոչվում է նաև Վիրապտուր։


== Գործածություններ ==
Գրիգորատուր Անձախաձորեցի, բազմաթիվ հունադավան հայեր դարձի բերեց, խափանեց Հովհան Մայրագոմեցու աղանդը (7-րդ դար)։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրայ-Վորոնեց (Միլլերովսկի շրջան)

Գրայ-Վորոնեց (ռուս.՝ Грай-Воронец), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում։ Մտնում է Դեգտևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
501

501 թվական, ոչ նահանջ տարի, սկսում է ուրբաթ օրով ըստ Գրիգորյան օրացույց։ Սա մեր թվարկության 501 թվականն է, 1–ին տարին VI դարի։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Խոսրով Ա Սասանյան, 501-578, Իրանի շահ (531-578)


== Մահեր ==
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Օրալ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Հարություն եկեղեցի, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի, գտնվում է Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում, Ախալցխայից 14 կմ հեռավորության վրա հայաբնակ Օրալ գյուղում, կառուցվել է 19-րդ դարում, որի մասին կան հիշատակումներ 1840 թվականի վկայությունների մեջ։
Եկեղեցին 1840-1860-ական թվականներին հիշատակվում է որպես փայտաշեն կառույց, իսկ 1885 թվականին՝ քարաշեն։ 
Եկեղեցու առաջին վերանորոգումը տեղի է ունեցել 19-րդ դարի 80-ական թվականներին, որի մասին եկեղեցու արևմտյան պատին կա շինարարական արձանագրություն։ Եկեղեցու վերանորոգման նախաձեռնողն է եղել Բարդուղիմեոս քահանան, իսկ նյութական ծաղսերը հոգացել են տեղի բնակիչները։ 


== Ճարտարապետություն ==
Եկեղեցին ուղղանկյուն քարաշեն կառույց է, կառուցված է տարբեր տեսակի քարերից, մասնավորապես՝ տուֆ և սալաքարից, նրա չափսերն են (11.98  x 8.06) մետր։ Եկեղեցին ունի զանգակատուն, որը գտնվում է արևմտյան ճակատին։ 
Ունի մեկ մուտք, որը գտնվում է հյուսիսային կողմում, և նրա վերևի մասում կա հայերեն արձանագրություն։ Արևելյան մասում է գտնվում Սուրբ խորանը, որի աջ և ձախ կողմերում կան ավանդատներ։ Մկրտության ավազանը  գտնվում է հյուսիսային պատին։
19-րդ դարում եկեղեցու հոգևոր կազմն է եղել՝ Բարդուղիմեոս Տեր-Հովհաննիսյան Տեր-Նահապետյանցը և  Գարեգին վարդապետ Բալասանյանը։
Խորհրդային անաստվածության տարիներին եկեղեցին խոնարհվում է և վերածվում է պահեստի։ 1990-ական թվականներին եկեղեցին վերաբացվում է և վերանորոգվում է Խաչատուր Սահակյանի և նրա ընտանիքի կողմից, իսկ 1996 թվականի ապրիլին եկեղեցին օծվում է։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Ջոն Լե Կարրե

Ջոն լե Կարրե (անգլ.՝ John le Carré, իսկական անունը անգլ.՝ David John Moore Cornwell, հոկտեմբերի 19, 1931(1931-10-19)[…], Պուլ, Միացյալ Թագավորություն - դեկտեմբերի 12, 2020(2020-12-12), Տրուրո, Հարավարևմտյան Անգլիա, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի գրող, հայտնի է իր լրտեսական վեպերով։


== Կենսագրություն ==
Ջոն լե Կարրեն ծնվել է 1931 թ. հոկտեմբերի 19-ին Մեծ Բրիտանիայի Դորսեթ կոմսության Պուլ քաղաքում։ 1948 թ. նա մեկնում է Շվեյցարիա, որտեղ ուսանում է Բեռնի համալսարանում, ապա զինվորական ծառայության անցնում Ավստրիայում գտնվող բրիտանական հետախուզական կորպուսում։ Զինվորական ծառայությունից հետո ուսանում է Օքսֆորդի համալսարանում, որն ավարտում է 1956 թվականին և անցնում աշխատանքի էտոն քոլեջում։ Նա այնտեղ դասավանդում է ֆրանսերեն և գերմաներեն լեզուներ։ 1958 թ. հիմնական աշխատանքի է անցնում բրիտանական ՄԻ–5 հակահետախուզական ծառայությունում, որի հետ նա սկսել էր համագործակցել դեռևս համալսարանական տարիներից։ 1959 թ. աշխատանքի է անցնում բրիտանական ՄԻ-6 հետախուզական ծառայությունում։ Նա դիվանագիտական ծառայողի անվան տակ լրտեսական գործունեություն է ծավալում Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում։ Թոշակի անցնելուց հետո, որոշ ժամանակ բնակություն է հաստատում Հունաստանում, ապա վերադառնում Անգլիա։


== Մատենագիտություն ==
1961 - «Զանգ հանգուցյալին» (Call for the Dead)
1962 - «Սպանություն ջենթլմենյան ձևով» (A Murder of Quality)
1963 - «Լրտեսը, որը եկել էր սառնամանիքից» (The Spy Who Came in from the Cold)
1965 - «Պատերազմ հայլիներից անդին» (The Looking-Glass War)
1968 - «Գերմանական մի փոքրիկ քաղաքում» (A Small Town in Germany)
1971 - «Միամիտ և զգացմունքային սիրահարը» (The Naïve & Sentimental)
1974 - «Լրտես, դուրս կորիր» (Tinker, Tailor, Soldier, Spy)
1977 - «Մեծապատիվ դպրոցականը» (The Honourable Schoolboy)
1979 - «Սմայլիի խումբը» (Smiley’s People)
1983 - «Փոքրիկ թմբուկահարուհին» (The Little Drummer Girl)
1986 - «Կատարյալ լրտեսը» (A Perfect Spy)
1989 - «Ռուսական տունը» (The Russia House)
1991 - «Գաղտնի ուխտավորը» (The Secret Pilgrim)
1993 - «Գիշերային ադմինիստրատորը» (The Night Manager)
1995 - «Մեր խաղը» (Our Game)
1996 - «Դերձակը Պանամայից» (The Tailor of Panama)
1999 - «Սինգլ և Սինգլ» (Single & Single)
2001 - «Նվիրված այգեպանը» (The Constant Gardener)
2003 - «Հավատարիմ ընկերները» (Absolute Friends)
2006 - «Խոստովանության երգը» (The Mission Song)
2008 - «Առանձնապես վտանգավոր է» (А Most Wanted Man)
2008 - «Այնպիսի դավաճան է ինչպես և մենք» (Our Kind of Traitor)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջոն լե Կարրեի պաշտոնական կայքէջ (անգլ.)
Ջոն լե Կարրեն IMDB-ի էջում (անգլ.)
Լանտեյ (Կալվադոսի գավառ)

Լանտեյ (ֆր.՝ Lantheuil), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 664 մարդ, բնակչության խտությունը` 150.23 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.42 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Ամբլի և Տիեռսվիլ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Պոն սյուր Սել համայնքի մաս։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 220 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 15 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 452 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 340-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 112։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,2 %։ 340 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 317 անձ (163 տղամարդ և 154 կին)։ Գործազուրկ են եղել 23 անձ (10 տղամարդ և 13 կին)։ 112 անաշխատունակներից 36-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 49-ը` թոշակառուներ, իսկ 27-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Չինսուրա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Հնդկաստանի Չինսուրա քաղաքում։


== Պատմություն ==
Հայերը Չինսուրայում հաստատվել են 1645 թվականին՝ հոլանդացիներից հետո, որոնց համայնքը ձևավորվել է 1625 թվականին։ Մինչև 19-րդ դարի վերջը Չինսուրայում հայկական համայնքը եղել է բավական մեծ։
Չինսուրայի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին կառուցվել է 1697 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1695 թվականին) և նվիրված է Հովհաննես Մկրտչին։ Այն երկրորդ ամենահին քրիստոնեական եկեղեցին է Բենգալիայում և ամենահին հայկական եկեղեցին՝ Հնդկաստանում։ Եկեղեցին լավ է պահպանվել Կալկաթային մոտ գտնվելու և Եկեղեցիների հայկական կոմիտեի խնամքի շնորհիվ։
Ամեն տարի հունվարի 13-14-ը եկեղեցում նշվում է Հովհաննես Մկրտչի տոնը, որի մասունքները (ձեռքի ոսկորի մի մասը), ինչպես համարվում է, գտնվում է Սուրբ Նազարեթի վանքում, որը տեղակայված է 65 կմ հեռավորության վրա և տոնի ժամանակ տարվում է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի ուխտագնացների կողմից։
Եկեղեցու կողքին գտնվում է Արցախի Գյուլիստանի հայտնի իշխաններ Մելիք-Բեգլարյանների ընտանեկան գերեղմանատունը։
2007 թվականի մարտի 1-ին Չինսուրայի Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի է այցելել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն։


== Տես նաև ==
Հայերը Հնդկաստանում


== Ծանոթագրություններ ==
Ակուզովո (գյուղ, Սերգաչսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱկուզովոԱկուզովո (ռուս.՝ Акузово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սերգաչսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարաղայի բարբառ

Մարաղատի բարբառ, հայերենի բարբառ։ Ըստ ձևաբանական դասակարգման պատկանում է «ել» ճյուղին, ըստ բազմահատկանիշ վիճակագրական դասակարգման՝ արևելյան խմբակցության Խոյ-Մարաղայի բարբառախմբին։ Մարաղայի բարբառով խոսել են Մարաղա քաղաքում և նրա շրջակայքում, այժմ խոսում են Ղարաբաղի ԻՄ-ի Մարաղա և Ագուլիսի շրջանի Ազա գյուղերում։ Մարաղայի բարբառի ձայնավորներն են՝ ա, է, ի, ը, օ, ու, ա, օ, ու, հարուստ է երկբարբառներով՝ ըի, ըէ, ուի, ուէ, օու, օի։ Ուժեղ ընդգծված հատկանիշներից է ձայնավորների ներդաշնակությունը (ախպուր, խազզար)։ Մարաղայի բարբառը ենթարկվում է բաղաձայնական համակարգի առաջին տեղաշարժին, գրաբարյան բառասկզբի ձայնեղ պայթականները վերածվում են խուլերի (բարձ»պառց, գետ»կյէտ, դուռն»տուռ, ձայն»ծէն, ջուր»ճուր)։ Ունի քմային գյ, կյ, քյ հնչյունները։ Բաղաձայններից առաջ կ»յ.ք և նք»հյ.նույն դիրքում ձ, ծ, ց և ջ, ճ, չ կիսաշփականները համապատասխանաբար վերածվում են ս, զ և շ, ժ շփականների (ծածկել»տասկել, հեծնել»խէզնել, աչք»աշկ), հ»խ (հաց»խաց, հայր»խէր)։ Բացակայում է ֆ հնչյունը, դրա փոխարեն գործածվում է փ։ Գոյականների հոգնակին կազմվում է հետևյալ մասնիկներով՝ իր, որ ստանում են միավանկ բառերը, նիր՝ ձայնավորով վերջացող բազմավանկ բառերը, և քյիր՝ բաղաձայնով վերջացող բազմավանկ բառերը (էծ-էծիր, կատու-կատունիր, էրազ-էրազ-քյիր)։ Մարաղայի բարբառում Ներգոյական հոլովը բացակայում է, Բացառական հոլովն ստանում է էն վերջավորությունը, Սեռական հոլովը հոդ չի ստանում։ Բարբառը տարբերակում է իրի և անձի առումը։ Ներկա ժամանակը կազմվում է անորոշ դերբայով և օժանդակ բայի խոնարհված ձևերով, անցյալ անկատարը՝ ներկայի ձևի վրա ավելացնելով էր մասնիկը՝ առանց դեմքի և թվի խտրության, վաղակատար դերբայը՝ ր մասնիկով։ Պայմանական եղանակը կազմվում է ըղձականից՝ կ, իսկ հարկադրական եղանակը՝ կյպտա կամ գյարահյ եղանակիչներով։


== Գրականություն ==
Հ. Աճառյան, Քննություն Մարաղայի բարբառի, Երևան, 1926։
Ա. Դարիբյան, Հայ բարբառագիտություն, Երևան, 1953։
Գ. Ջահուկյան, Հայ բարբառագիտության ներածություն, Երևան, 1972։
Սուրբ Օլաֆի տաճար (Օսլո)

Սուրբ Օլաֆի տաճար (նորվ.՝ St. Olav Domkirke), կաթոլիկ եկեղեցի, որը գտնվում է Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում։ Հանդիսանում է Օսլոյի թեմի գլխավոր տաճարը, թեմի առաջնորդի նստավայրը։ Անվանումը ստացել է սուրբ Օլաֆի անունից։


== Պատմություն ==
Սուրբ Օլաֆի եկեղեցին կառուցվել է 1856 թվականին նեոգոթիկա ոճով ճարտարապետ Շիրմենի նախագծով։ Տաճարի օծման կապակցությամբ Նորվեգիայի Ժոզեֆինա թագուհին նվիրել է Ռաֆայելի հեղինակած Սիքստինյան Տիրամայր կտավի կրկնօրինակը։ 1857 թվականին Հռոմի Պապ Պիոս IX-ը եկեղեցուն նվիրել է իտալական մարմարից պատրաստված սուրբ պահատուփ։
1953 թվականին, Օսլոյի թեմի կազմավորումից հետո, Սուրբ Օլաֆ տաճարը դարձավ թեմի գլխավոր եկեղեցին։
1975-1976 թվականներին եկեղեցին վերանորոգվել է։ Խորանը փոխվել է, ամրացվել են նավերը և պատվել նորվագական գրանիտով։
1989 թվականի տաճար է այցելել Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը, ով տաճարին է նվիրել սուրբ Օլաֆի մասունք։
Սուրբ Օլաֆի տաճարում որպես քահանա է աշխատում նորվեգացի հայտնի տիբեթագետ Փեր Քվերնեը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուրբ Օլաֆի տաճարի պաշտոնական կայք: (նորվ.)
Գլիցին

Գլիցին, ամինաքացախաթթու, գլիկոկոլ, NH2CH2COOH, ալիֆատիկ շարքի պարզագույն ամինաթթու։ Անգույն բյուրեղներ են, հալման ջերմաստիճանը՝ 232-236 °C (քայքայվելով), խտությունը՝ 1595 կգ/մ3 (15 °C)։ Լուծվում է ջրում (100գ-ում՝ 25 գ Գլիցին, 15 °C-ում), սպիրտում, իսկ եթերում չի լուծվում։ Հիմքերի և թթուների հետ առաջացնում է աղեր, շատ կատիոնների հետ՝ կոմպլեքս միացություններ, N-տրիալկիլ տեղակալված Գլիցինի ներքին աղերը կոչվում են բետաիններ։ Բազմաթիվ բուսական և կենդանական սպիտակուցներ պարունակում են Գլիցին, որը մասնակցում է կենսասինթեզին։ Ստացվում է մետաքսի ֆիբրիոնի կամ կենդանական սոսնձի հիդրոլիզից, իսկ արհեստական ճանապարհով՝ քլորքացախաթթվի և ամոնիակի փոխազդմամբ։ Օգտագործվում է բուֆերային լուծույթներ պատրաստելու, արծաթը և պղինձը քանակապես որոշելու համար ն օրգանական սինթեզում։ Գլիցին են անվանում նաև լուսանկարչության մեջ որպես հայտածիչ օգտագործվող պարաօքսիֆենիլամինաքացախաթթուն (օքսիֆենիլգլիցին)։


== Ծանոթագրություններ ==
1536

1536 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1536 թվականն է, 
XVI դարի 36-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Գորոդնեե (գյուղ, Լոզովայայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորոդնեեԳորոդնեե (ուկրաիներեն՝ Городнє), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1856 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գորոդնեե գյուղում բնակվում էր 67 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,167 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 401,2 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(6875) 1994 NG1

(6875) 1994 NG1, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի հուլիսի 4-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,157627 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,742 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5733 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1157,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,310985 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,97° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6875) 1994 NG1 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գրոմադաներ

Գրոմադաներ (ուկրաիներեն՝ Громади, громада, ( արտասանություն) — հասարակություն, համայնք), ուկրաինական մտավորականության կուլտուր-լուսավորական կազմակերպություններ։ 
Ստեղծվել են 1861 թվականի գյուղացիական ռեֆորմից հետո, Կիևում, Խարկովում, Պոլտավայում, Չեռնիգովում, այլ քաղաքներում։ Փորձել են ուկրաինաիա ժողովրդի սոցիալական և ազգային ճնշման դեմ պայքարը փոխարինել կուլտուր-լուսավորական գործունեությամբ։ Լեգալ և անլեգալ հրատարակում էին ուկրաինաի գրականություն, կազմակերպում կիրակնօրյա դպրոցներ, զբաղվում բանահավաքությամբ։ Գրոմադաների անդամների մեծ մասն ուկրաինաի ազգի անդասակարգայնության ազգայնական տեսության կողմնակից էր, ողջունում էր 1861 թվականի գյուղացիական ռեֆորմը, դատապարտում 1863-1864 թվականների Լեհական ապստամբությունը, հարում ռուս լիբերալներին։ Գրոմադաների նշանավոր գործիչներ են եղել Վլադիմիր Անտոնովիչը, Մ․ Պ․ Գրագոմանովը, Պ․ Պ․ Չուբինսկին։ 1861-1862 թվականներին Պետերբուրգում հրատարակել են «Օսնովա» հանդեսը։ 
1876 թվականին ցարական կառավարությունը արգելեց գրոմադաների գործունեությունը։ Կիևյան «Ստարայա Գրոմադա»-ի անդամների մի մասը Դրագոմանովի գլխավորությամբ վտարանդվեց Շվեյցարիա, որտեղ 1878-1882 թվականներին հրատարակում Էր «Գրոմադա» ժողովածուն։ 19-րդ դարում 80-ական թվականներին Ուկրաինայի գրոմադականները համախմբվեցին «Կիևսկայա ստարինա» հանդեսի շուրջը։