armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արևմտյան գորիլա

Արևմտյան գորիլա (լատ.՝ Gorilla gorilla), հոմինիդներ (Hominidae) ընտանիքի գորիլա ցեղի պրիմատների տեսակ։


== Տարածվածություն ==
Արևմտյան գորիլան տարածված է Կամերունում, Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետությունում, Հասարակածային Գվինեայում, Գաբոնում, Նիգերիայում, Անգոլայում և Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ Ապրում են ցածրադիր արևադարձային անտառներում, խիտ կանաչ բուսականությամբ հարուստ և ճահճացած վայրերում։


== Արտաքին տեսք ==
Արևմտյան գորիլան պատկանում է կաթնասունների բարձր կարգին։ Արուների մարմնի երկարությունը հասնում է 1,7 մետրի, իսկ քաշը կարող է հասնել մինչև 160 կիլոգրամի։ Էգերը համեմատաբար ավելի փոքր են, նրանց մարմնի երկարությունը չի գերազանցում 1.4 մետրը, իսկ քաշը՝ 80 կիլոգրամը։ Այս գորիլաները ամենափոքրն են գորիլաների ցեղատեսակի մեջ։ Ունեն խոշոր գլուխ, միջին չափի ականջներ, փոքր աչքեր, մարմինը ճարպոտ է՝ պատված շատ մուգ, համարյա սև բրդով, չունեն պոչ։ Վերջույթները, դեմքը և ականջները պատված չեն բրդով։ Ժամանակի ընթացքում մեջքի մազերը թափվում են։ Թաթերը լայն են, մատերը՝ հաստ, եղունգները՝ ամուր։ Գորիլայի մաշկը սև գույնով է պատված ողջ կյանքի ընթացքում։ Արևմտյան գորիլաները քայլում են չորեքթաթ, սակայն երբեմն ընդունում են նաև ուղղահայաց դիրք։


== Բազմացում ==
Էգերի հղիությունը տևում է 9 ամիս։ Նրանք կարող են ծննդաբերել մի ձագ, որին կրում են մեջքի վրա։ Մեծանալով ձագը սկսում է շարժվել ինքնուրույն  գորիլայի խմբերում, բայց մայրը հոգ է տանում նրա մասին մինչև 5 տարեկանը։ Արևմտյան գորիլաների սեռական հասունությունը սկսվում է 12 տարեկանից։ Կյանքի միջին տևողությունը 34 տարի է։


== Ապրելակերպ ==
Արևմտյան գորիլաները ապրում են խմբերով, որոնք կազմված են 2-20 գորիլաներից։ Խմբի կառուցվածքն է՝ մեկ արու և մի քանի էգեր։ Գլխավորը արուն է, որը առաջնորդում է խումբը։ Դեռահասության շրջանում դեռահաս գորիլան լքում է խումբը։ Արուները բազմացման շրջանում անցնում են մի խմբից մյուսը։ Սովորաբար նրանք բազմանում են 8-9 տարեկան։ էգերի հղիությունը տևում է 250-270 օր։ Ծնվում է մեկ ձագ։ Ձագի հանդեպ խնամքը կատարվում է մինչև 4 տարեկան։
Գորիլաները տեղաշարժվում են շուրջ 1-4 կմ-ի վրա։ Նրանց բնակվելու մակերեսը կազմում է շուրջ 30 կմ², բայց նրանք ուշադիր չեն իրենց տարածքների նկատմամբ։ Գորիլաների սննդակարգում մեծ տեղ են գրավում մրգերը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեր ընկեր Կարդագրին

Մեր ընկեր Կարդագրին (ռուս.՝ Наш друг Пишичитай), նկարված մուլտֆիլմերի շարք, որ ռեժիսորն է Յուրի Պրիտկովը։ Բաղկացած է երեք թողարկումից`

Առաջին թողարկում` 1978 թվական (10 ր.),
Երկրորդ թողարկում` 1979 թվական (10ր.),
Երրորդ թողարկում` 1980 թվական (10ր.):


== Սյուժե ==


=== Առաջին թողարկում ===
Լրանում էր Կոլյայի 5 տարեկանը։ Կարդագրին ծննդյան կապակցությամբ նրան է նվիրում «Կ» տառը` իր անվան առաջին տառը։ Բայց Կոլյան համոզված էր, որ նա կարող է մնալ նաև առանց տառերի։ Բայց առանց «Կ» տառի Կոլյայի ծննդայան օրը վերածվում է Օլյայի տոնախմբության, մի շարքբառեր էլ առանց «կ» տառի փոխում են իրենց իմաստնեը։ Կոլյան միանգամից հասկանում է իր սխալը և ներողություն է խնդրում «Կ» տառից, այդ ժամանակ ամեն ինչ վերադառնում է իր տեղը։


=== Երկրորդ թողարկում ===
Կոլյան որպես նվեր հայրիկի համար նկար է նկարում։ Բայց երբ պետք էր նկարը մակագրել, պարզվում է, որ նա գրել չգիտի։ Կարդագրին օգնում է Կոլյային գտնել, սովորել և գրել իր անվան մնացած տառերը։


=== Երրորդ թողարկում ===
Կարդագրին սովորեցնում է Կոլյային տառերից ստանալ բառեր։ Սակայն  հայտնվում է Վրիպակը` անպիտան բառերի թագուհին և Կարդագրիի մեծ թշնամին, որը Կոլյային ստիպում է սխալ պատկերացում կազմել տառերի վերաբերյալ, «Բ»-ի փոխարեն ավելացնել «Վ» տառը։ Կարդագրին ու Կոլյան ուղղում են բառերը, իսկ Վրիպակին կողպեքով կողպում են։


== Կարդագրիի երգը ==


== Հեղինակներ ==
Սցենարի հեղինակ`  Եվգենի Ագրանովիչ
Ռեժիսոր` Յուրի Պրիտկով
Բեմադրող նկարիչ` Տատյանա Սազոնովա
Կոմպոզիտոր` Եվգենի Պտիչկին
Օպերատոր` Միխայիլ Դրույան (№ 1; 2), Սվետլանա Կաշևա (№ 3)
Հնչյունային օպերատոր` Բորիս Ֆիլչիկով
Օգնականներ` Գ. Անդրեևա, Օ. Պավլովա, Ե. Սիցինսկայա (№ 1), Ե. Կունակովա (№ 2), Օ. Ապանասովա (№ 3), Ն. Սարատովա (№ 3)
Մոնտաժող` Ի. Գերասիմովա (№ 1; 2), Գ. Սմիրնովա (№ 3)
Նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ` Անատոլի Աբարենով, Նատալյա Բոգոմոլովա (№ 1; 3), Օլեգ Կոմորով (№ 1; 2), Ալեքսանդր Մազաև (№ 1), Տատյանա Ֆադեևա (№ 1), Տատյանա Պոմերենցևա (№ 2; 3), Նիկոլայ Ֆյոդորով (№ 2), Մարինա Ռոգովա (№ 2), Վիկտոր Շևկով (№ 3), Վիկտոր Արսենտև (№ 3), Ալեքսանդր Ելիզարով (№ 3)
Նկարիչներ` Աննա Ատամանովա (№ 1; 2), Վ. Մաքսիմովիչ (№ 1), Իննա Զարուբա, Վերա Խարիտոնովա (№ 3)
Դերերը հնչյունավորել են` Եվգենի Վեսնիկ` Կարդագրի, Մարիա Վինոգրադովա` Կոլյա, «Կ» և «Յա» տառերը (№ 1; 2), Լան (№ 2), Ալեքսանդր Բարանով` Առյուծ (№ 2), Լյուդմիլա Գուրչենկո` Վրիպակ (№ 3)
Խմբագիր` Նատալյա Աբրամովա (№ 1; 2), Տատյանա Պապորովա (№ 3)
Նկարահանող խմբի տնօրեն` Լյուբով Բուտիրինա


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сергей Капков Энциклопедия отечественной мультипликации. — М.: Алгоритм, 2006. — С. 49, 535. — 816 с. — 3000 экз. — ISBN 5-9265-0319-4Агранович Е. Наш друг Пишичитай. — М.: Аст, 2010. — (Сказки-мультфильмы). Содержание: все 3 истории.


== Արտաքին հղումներ ==
Մեր ընկեր Կարդագրին (Թողարկում 1)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Մեր ընկեր Կարդագրին (Թողարկում 2)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Մեր ընկեր Կարդագրին (Թողարկում 3)(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Սունդսվալ ՖԱ

Սունդսվալ, շվեդական ֆուտբոլային ակումբ Սունդսվալ քաղաքում։ Ակումբը հիմնադրվել է 1903 թվականի օգոստոսի 23-ին։ Թիմը իր տնային հանդիպումները անցկացնում է «Նոռպորտեն Արենա» մարզադաշտում, որը կարող ընդունել 8500 հանդիսականի։ Ակումբը սկսել է հանդես գալ Շվեդիայի առաջնությունում 1965 թվականից և անցկացրել է 14 մրցաշրջան։ Թիմի լավագույն արդյունքը Շվեդիայի առաջնությունում եղել է 1988 թվականին, երբ թիմը գրավել է 5-րդ տեղը։


== Ձեռքբերումներ ==
Սուպերետան-ի փոխչեմպիոն - 2011


== Հայտնի խաղացողներ ==
Հանես Սիգորդսուն
Դևիդ Մակրիրի
Թոմաս Բրոլին
Պեր Նիլսոն


== Հայտնի մարզիչներ ==
Ջիմի Միդոուս
Ստիգ Սունդկվիստ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Andrena stepposa

Andrena stepposa (լատ.) - մեղվի հազվագյուտ տեսակ Andrena ցեղից (Andrenidae ընտանիքից) ներառված է Ուկրաինայի Կարմիր գրքում։ Ուկրաինայի էնդեմիկ տեսակ է։


== Տարածվածություն ==
Ի սկզբանե տեսակը հայտնի է Ուկրաինայի տափաստանային շրջաններից՝ Դոնեցկի շրջան, Գրուզկիյ Էլենչիկի գետային հովիտ։ Չնայած երկարամյա սիստեմատիկ որոնողական աշխատանքների, այլ շրջաններում չի գտնվել։ Շատ հազվադեպ և հավանաբար էնդեմիկ տեսակ է, որը հանդիպում է միայն Ուկրաինայի տափաստանային շրջաններում։


== Նկարագրություն ==
Երկարությունը 13-14 մմ է։ Մաշկի խավը սև է և կարճ, բացառությամբ ուսային մասի վառ ժանգագույն ուսային մասի խիտ մազերի և մեջքային մասի մազերի։ Տերիտները մի փոքր փայլուն, դասակարգումներ են։ Մեղուները ակտիվանում են գարնանը, բնաորման հատկությունները հայտնի չեն։


== Գրականություն ==
Осычнюк А. З. Определитель насекомых европейской части СССР, Andrenidae // Л., Наука. - 1978. - Т. 3. - С. 315-369.


== Հղումներ ==
eol.org: Andrena stepposa
biolib.cz: Andrena stepposa
Fauna Europaea: Andrena stepposa


== Ծանոթագրություններ ==
(1647) Մենելաուս

(1647) Մենելաուս (անգլ.՝ Menelaus), աստերոիդ Յուպիտերի տրոյացիներից։ Հայտնաբերվել է 1957 թվականի հունիսի 23-ին Սեթ Նիկոլսոնի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 5,226669 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 5,1024 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,3509 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 4364,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,082483 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,65° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1647) Մենելաուս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ղազախյոլչուլար

Ղազախյոլչուլար, Կազախյոլչուլար (ադրբ.՝ Qazaxyolçular), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում։


== Պատմություն ==


== Աշխարհագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ղազախյոլչուլար բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։


== Ծանոթագրություններ ==
AMC (հեռուստաալիք)

AMC, ամերիկյան կաբելային հեռուստաալիք, մասնագիտացված դասական կինոնկարներ ցուցադրելով, նաև որոշակի սահմանափակ քանակությամբ սեփական հաղորդումներ։ Հիմնվել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, և արդեն 1989 թ. ուներ 39 միլիոն բաժանորդ։ Մինչ 2002 թվականը կոչվել է «American Movie Classics», սակայն ծրագրավորման զգալի փոփոխություններից հետո վերանվանվեց։ Հեռուստաալիքը տարածվում է ԱՄՆ և Կանադայի կաբելային ցանցերով։


== Ծանոթագրություններ ==
(306) Յունիտաս

(306) Յունիտաս (անգլ.՝ Unitas), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1891 թվականի մարտի 1-ին Էլիա Միլոզեվիչի կողմից Հռոմում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,358724 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0056 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7118 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1323,17 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,272075 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,27° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(306) Յունիտաս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Միհայ Վյորյոշմարտի

Միհայ Վյորյորշմարտի, (հունգ.՝ Vörösmarty Mihály, դեկտեմբերի 1, 1800(1800-12-01)[…], Kápolnásnyék, Gárdony District, Ֆեյեր, Հունգարիայի թագավորություն - նոյեմբերի 19, 1855(1855-11-19)[…], Պեշտ, Պեշտ, Հունգարիա), հունգար բանաստեղծ, դրամատուրգ, քննադատ։ Հունգարիայի ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ։
Ավարտել է Բուդապեշտի համալսարանի փիլիսոփայական և իրավաբանական ֆակուլտետները։ 1825 թվականին հրատարակել է «Զալանի փախուստը» հայրենասիրական ռոմանտիկ պոեմը։ «Վտարանդիները» (1830) պիեսում մարմնավորել է բռնակալ թագավորի դեմ ապստամբելու օրինականության գաղափարը, «Չոնգոր և Տյունդե» (հրատարակված 1831) հեքիաթ պիեսում պատկերել կյանքի հաղթանակը մահվան նկատմամբ։ Վյորյոշմարտին բնորոշ է ժողովրդին կարեկցելը («Գեղեցկուհի Իլռնկան», 1832, բալլադ), ազատասիրության ոգին («Ցիլլեին և Հունյադին», հրատարակության 1844, պատմական դրամա, «Կոչ», բանաստեղծությունը և այլն)։ Վյորյոշմարտը ողջունել է 1848-1849 թվականների հեղափոխությունը Հունգարիայում, ընտրվել է հեղափոխական պառլամենտի դեպուտատ, իսկ 1849 թվականին դարձել է Հունգարիայի բարձրագույն վճռաբեկ դատարանի դատավոր։ Հեղափոխության պարտությունից հետո գրված բանաստեղծությունները («Նախաբան», 1851, «Ալևոր գնչուն», 1854) հավաստում են Վյորյոշմարտի հավատարմությունը ազգային-ազատագրական գաղափարներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Քրիստոսը ուսուցիչների միջև

«Քրիստոսը ուսուցիչների միջև», Ալբրեխտ Դյուրերի նկարն է՝ ստեղծված 1506 թվականին Վենետիկում։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Մադրիդում՝ Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարանում:


== Ստեղծման պատմություն ==

Նկարը թվագրվել է Դյուրերի կողմից և ստեղծվել է համաձայն Opus Quinque Dierum գրության («Ստեղծվել է 5 օրում»), այդ ժամանակ նկարիչը աշխատել է «պսակների տոնը վարդերից» խորանի վրա։ 1506 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Դյուրերը Վենետիկից գրել է իր ըկերոջը՝ Պիրքգեյմերին։ «Իմացեք, որ նկարը պատրաստ է, ինչպես նաև մեկ այլ նկարը, որի նմանը ես երբեք չեմ ստեղծել»։ Այդ «ուրիշ նկարը» որոշ ուսումնասիրողներ նույնացնում են «Քրիստոսը ուսուցիչների միջև» ստեղծագործության հետ։ Համաձայն մի քանի պատմաբանների՝ նկարը նախատեսված է եղել որպես նվեր՝ նկարիչ Ջովաննի Բելլինիի համար, ում հետ Դյուրերը ջերմ հարաբերություններ է ունեցել։ Հավանաբար Բելլինիի տանը Դյուրերի աշխատանքը տեսել է Լորենցո Լոտտոն, ով ուսուցիչների կերպարներից մեկը ընդգրկել է իր «Մադոննան և նորածինը՝ Սուրբ Իգնատի Անտիոքի և Օնուֆրիի միջև» կոմպոզիցիայի մեջ (Բորգեզե պատկերասրահ, Հռոմ)։ Դյուրերը անդրադարձել է այս թեմային «Մարիամը յոթ վշտում» պոլիպտիխում (գրեթե 1500 թվական), իսկ փոքր ինչ ուշ՝ «Մարիամի կյանքը» փորագրության շարքում  (1511 թվական), սակայն վենետիկյան նկարի կոմպոզիցիան սկզբունքորեն ունի այլ կառուցվածք։


== Սյուժե ==
Սա Հիսուսի կյանքի մի դրվագ է՝ միակ իրադարձությունը Սուրբ Ծննդյան և նրա Հանրային ծառայության մեկնարկի միջև, որը լուսաբանվում է Ավետարաններում (2:42–52): Սուրբ Հովսեփը և Մարիամ Աստվածածինը, 12-ամյա Հիսուսը ժամանում են Երուսաղեմ՝ Զատիկը նշելու։ Երբ եկել է տուն վերադառնալու ժամանակը, Հիսուսը մնացել է Երուսաղեմում։ Եռօրյա փնտրտուկներից հետո ծնողները նրան գտնում են Երուսաղեմում՝ իմաստունների և գիտնականների հետ տաճարում բանավիճելիս։Երեք օրից հետո նրան գտնում են տաճարում՝ նստած ուսուցիչների միջև՝ լսելով ու հարցեր տալով նրանց, բոլոր նրանք, ովքեր լսում էին նրան, զարմանում էին նրա մտքով ու պատասխաններով (2:46, 47)։


== Նկարագրություն ==

Նկարիչը ընտրել է ուսուցիչների հետ զրույցի դրվագը։ Նա հրաժարվում էր մանրամասներից՝ պատկերելով մեծ պլանի վրա Քրիստոսի և իմաստունների դեմքը, ստիպում էր զգալ «լարումը»։ Կոմպոզիցիայի կենտրոնում Հիսուսի ձեռքերն են, զրույցը վարում է իր փաստերի հաշվին, և ուսուցիչներից մեկը ձեռքերը, որը վկայում է «նյարդայնությունը և շփոթությունը։ Այդ իմաստունի պայծառ ծաղրանկարային արտաքինը, հնարավոր է, որ արտացոլում է Լեոնարդո դա Վինչիի նկարներից մեկի ազդեցությունը, որը տեսել է Դյուրերը։ Ըստ փարիսեցիների սովորության՝ Հիսուսի զրուցակիցներից մեկի գլխարկին կցված է Աստվածաշնչյան տեքստով զարդատախտակ։ Բազմաքանակ մեկնաբանությունների միջև իմաստունների արտաքին տեսքը արտահայտում է ենթադրություն այն բանի, որ Դյուրերը նկարազարդել է խառնվածքի տեսություն՝ ընկած մարդկային բնավորության հիմքում։


== Տես նաև ==
«Среди учителей» — картина В. Д. Поленова из цикла «Из жизни Христа» на тот же сюжет


== Ծանութագրություններ ==


== Գրականություն ==
Дзуффи С. Эпизоды и персонажи Евангелия в произведениях изобразительного искусства. — М.: Омега, 2007. — С. 133, 135. — ISBN 978-5-465-01501-1
Katherine Crawford Luber Albrecht Dürer and the Venetian Renaissance. — Cambridge University Press, 2005. — С. 120—125. — 268 с. — ISBN 0-521-56288-0
Բուրգոոնդո

Բուրգոոնդո (իսպ.՝ Burgohondo), համայնք Իսպանիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի Ավիլա պրովինցիայի Բուրգոոնդո-Սեբրերոս-Էլ Տիեմբլո շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 55,34 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 1.279։ Ընկած է Ալբերչե գետի հովտում, երկրի մայրաքաղաք Մադրիդից մոտավորապես 120, պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ Ավիլայից 35 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ծովի մակերևույթից միջին բարձրությունը 847 մետր է։
Համայնքի կազմում ներառված են հետևյալ բնակավայրերը (դրանցում բնակվող մարդկանց թվաքանակը տրված է ըստ 2010 թվականի տվյալների).

Բուրգոոնդո - 1266 մարդ
Պուենտե Նուևա - 13 մարդ


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Գրականություն ==
Enciclopedia del Románico en la Península Ibérica|volumen=Ávila|capítulo=Burgohondo|isbn=84-89483-80-9|autor=Varios autores|año=2001|páginas=239-241|url=http://www.romanicodigital.com/documentos_web/pdf/PDF%C2%B4S_VISOR%20On-Line%20Abierto/%C3%81VILA/Burgohondo.swf Archived 2016-03-26 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բուրգոոնդոյի համայնքապետարան♣*Asociación Vecinos de Burgohondo

Cronista Oficial de Burgohondo
Արիարաթես (այլ կիրառումներ)

Արիարաթես (հունարեն՝ Αριαράθης), Կապադովկիայի մի քանի սատրապների ու թագավորների անուն մ․թ․ա․ IV-I դարերում։

Աքեմենյան սատրապ Արիարաթես I սպանվեց մ․թ․ա. 322-ին՝ մակեդոնացիների դեմ ճակատամարտում
Նրա որդին՝ Արիարաթես II, ապաստանեց Հայաստանում։ Սելևկյանների տիրապետության առաջին տարիներին, մ․թ․ա․ մոտ III դարի սկզբին, Արիարաթես II Հայոց Արդոատես (Արտավազդ) թագավորի օգնությամբ գրավեց հայրենի իշխանությունը և հռչակվեց թագավոր։
Արիարաթես V (մ․թ․ա․ 163-130) Հռոմի օժանդակությամբ փորձել է խոչընդոտել Մեծ Հայքի հզորացմանը։ Դիոդորոս Սիկիլիացին վկայում է, որ Արիարաթես V նախ ապաստան տվեց Ծոփքի թագավոր Մեհրուժանին, ապա օգնեց, որպեսզի նա Արտաշես Ա-ից ետ գրավի Ծոփաց իշխանությունը։
Մ․թ․ա․ 90-80-ական թվականներին այնտեղ գահակալում էր Միհրդատ VI Պոնտացու որդի Արիարաթես IX։ Ապպիանոսը վկայում է, որ մ․թ.ա․ 88-84 թվականների հռոմեա-պոնտական պատերազմում Արիարաթես IX-ի բանակում կարևոր դեր է խաղացել հայկական (հավանորեն՝ Փոքր Հայքի) 10-հազարանոց այրուձին՝ Նեմանես կամ Նայմանես հայ զորավարի առաջնորդությամբ։ Արիարաթես IX-ի զորքերը մ․թ․ա․ 88 թվականի վերջին գրավեցին Թրակիան և Մակեդոնիայի զգալի մասը։ Հռոմի զորավար Սուլլայի հաղթանակից և Դարդանեսի պայմանագրից (մ․թ․ա․ 84) հետո Արիարաթես IX այլևս չի հիշվում։
Արիարաթես X-ին մ․թ․ա․ 40 թվականին ձերբակալեց Հռոմի Անտոնիոս զորավարը և մ․թ․ա․ 36 թվականին մահապատժի ենթարկեց՝ պարթևներին օժանդակելու մեղադրանքով։
Էֆեդրին

Էֆեդրին, (լատ.՝ Ephedrinum՝ անվանումը լատիներեն Ephedra բույսից), փսիխոակտիվ թունային ալկալոիդ, պարունակվում է Ephedra բույսի տարբեր տեսակներում՝ Պսևդոէֆեդրինի հետ։ Բույսը հայտնաբերվում է Միջին Ասիայի, Սիբիրի լեռնային գոտիներում։ Անցյալում օգտագործվել է որպես դեղորայք, սակայն այժմ պահպանումը և ռեալիզացիան գտնվում է խիստ հսկողության ներքո։


== Սինթեզ ==
Ստացվում է բնական խառնուրդից բալաստային նյութերի մաքրման միջոցով։ Առաջին անգամ Էֆեդրինի սինթեզը սինթետիկ ճանապարհով իրականացվել է Շպյոտի կողմից (1925)։ Հետագայում առաջարկվել են այլ տարբերակներ, բայց ներկայումս ամենաընդունելին բենզոլի և մոնոքլորպրոպիոնաթթվի քլորանհիդրիդի կոնդենսացիան է՝ ալյումինի քլորիդի մասնակցությամբ։ Առաջացած քլորէթիլֆենիլկետոնը կոնդենսացվում է մեթիլամինի հետ, առաջացած երկրորդային ամինը վերականգնվելով առաջացնում է Էֆեդրին։


== Կառուցվածք ==
Էֆեդրինն ունի երկու ասիմետրիկ ածխածնի ատոմ, այսինքն առկա են 4 օպտիկակապես ակտիվ Էֆեդրինի մոլեկուլներ և 2 ռացեմատային խառնուրդ։ Ամենահայտնին ցիս- և տրանս- իզոմերներն են։ Ցիս իզոմերը համարվում է ձախ իսկ տրանս իզոմերը(Պսևոդեէֆեդրին) աջ պտտող։ Էֆեդրինի անջատումը ռացեմատային խառնուրդից հենված է իզորմերների օքսալատների տարբեր լուծելիությամբ սպիրտում։ Էֆեդրինի օքսալատը սպիրտում վեր է ածվում բյուրեղների, մինչդեռ Պսևդոէֆեդրինը լուծվում է սպիրտում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գայնովո (գյուղ, Բորովիչսկի շրջան)

Գայնովո (ռուս.՝ Гайново), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լարա Սեդրակյան

Լարա Սեդրակյան (անգլ.՝ Lara Setrakian, փետրվարի 4, 1982(1982-02-04), ԱՄՆ), հայ - ամերիկյան լրագրող մասնագիտացած Միջին Արևելքի և Նյու Յորքի միջև հաստատված քաղաքական տնտեսության և Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմը լուսաբանելու համար նախատեսված մեկ թողարկմամբ՝ Սիրիան խորությամբ, նորությունների կայք. Նա կարևոր դեր է ունեցել Բլումբերգ հեռուստաընկերության եթերում, 2011 Եգիպտական հեղափոխությունը ներկայացնելիս։ Թունիսի նախագահ Բեն Ալիի տապալումից հետո ընկած ժամանակահատվածում, որ հայտնի է որպես Արաբական գարուն, Սեդրակյանը ժամանել է Եգիպտոս մինչև հունվարի 25-ի բողոքի ակցիաները և ուղիղ ռեպորտաժ էր վարում Թահրիր հրապարակից, երբ Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուբարաքը հրաժարական տվեց։ Աֆրիկյան ելուստի ծովահենության աճի լուսաբանման ժամանակ, Լարան առաջին ամերիկացի լրագրողն էր, որ հարցազրույցներ վերցրեց Սոմալիի նոր նախագահ Շեյխ Շարիֆ Շեյխ Ահմեդից։ Նա Ted ոճի ելույթ է ունեցել Երևանում, որտեղ նա քննարկել է իր կարիերան որպես Մերձավոր Արևելքի, արտասահմանյան թղթակից և հինգ բաներ, որոնք նա իմացավ ճանապարհին. Լարա շարունակում է թղթակցել ABC news-ին և անկախ գրող Բլումբերգ հեռուստատեսությունում, կիսելով ժամանակն Նյու Յորքի և Մերձավոր Արեւելքի միջև։ 2012-ին "Marie Claire" - ը Լարա Սեդրակյանին դասել է Լավագույն կանանց շարքը։ Նա ամուսնացած է Կանադահայ փաստաբան Անրի Արսլանյանի հետ։
Հարվարդի համալսարանի շրջանավարտ, նա անվանվել է 2012 երիտասարդ գլոբալ առաջնորդ Համաշխարհային տնտեսական համաժողովում's YGL խմբի և Բլումբերգի անձնակազմից երրորդ առավել հետևորդներ ունեցողը Twitter-ում.


== Վաղ կյանքը և կրթություն ==
Ծնունդով Նյու Ջերսիից և Նյու Յորքից, Սեդրակյանը Հորեյս Ման դպրոցը Րիվերդեյլում, Նյու-Յորք. Գերազանցությամբ ավարտել է Հարվարդի քոլեջը՝ Կառավարությունում աշխատելու աստիճանով։ Հարվարդից հետո, Սեդրակյանն աշխատել է "McKinsey & ընկերությունում որպես բիզնես վերլուծաբան։ Լարան խոսում է արաբերեն, հայերեն, ֆրանսերեն և իսպաներեն լեզուներով, ինչպես նաեւ սովորել է պարսկերեն, պորտուգալերեն.


== Կարիերա ==


=== Սիրիան Խորությամբ ===
Նա 2012 թվականի դեկտեմբերին հիմնադրել է սիրիական հակամարտության վերաբերյալ մեկ թողարկմամբ նորությունների կայք՝ "Սիրիան խորությամբ" անվանմամբ։  Այդ Ուշահիդի Միջին Արևելքի ազատ լրագրողների և այլ աշխատակիցների համագործակցություն է։ Կայքը Սիրիայի հակամարտության մասին  տեղեկատվությունը ի մի է բերում միասնական կայքում, ենթավերնագրերով առանձնացնելով սիրիական հակամարտության խնդիրները։ Ըստ Գիգաոմի դա համեմատելի է հաջորդ սերնդի բլոգի.


== Ծանոթագրություններ ==
Ագրակ (Չմշկածագի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ագրակ (այլ կիրառումներ)Ագրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չմշկածագի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեփանոս Ռոշքա

Ռոշքա Ստեփանոսի Ստեփանյան (Ռոշքյան, Ստեփանյան, Կամենիցացի, Կամենացի, Լեհացի (օգոստոսի 12, 1670(1670-08-12) կամ 1670, Կամենեց-Պոդոլսկի, Ռեչ Պոսպոլիտա - հոկտեմբերի 31, 1739(1739-10-31) կամ 1739, Իվանո-Ֆրանկովսկ, Ruthenian Voivodeship, Մալոպոլյան պրովինցիա, Լեհական թագավորության թագ, Ռեչ Պոսպոլիտա), հայ բառարանագիր, եկեղեցական, մշակութային գործիչ։ 1713 թվականից եղել է եպիսկոպոս։


== Աշխատություններ ==
Սկզբնական կրթությունն ստացել է Կամենիցում և Լեոպոլսում (այժմ՝ Լվով)։ 1690 թվականին մեկնել է Հոոմ, 1691 թվականին ընդունվել տեղի Ուրբանյան դպրատունը, որն ավարտելով՝ ստացել է փիլիսոփայության և աստվածաբանության վարդապետի աստիճան, ձեռնադրվել է քահանա, այնուհետև անցել Կոստանդնու Պոլիս, այստեղից էլ վերադարձել Կամենից։ Անձամբ ծանոթ է եղել Խաչատուր Երզնկացու, Ներսես Երևանցու, Իսրայել Օրու հետ։ Որպես ավագերեց և կրոն, առաջնորդ պաշտոնավարել է լեհահայ եկեղեցիներում, զբաղվել հայ համայնքի լուսավորությամբ, նորոգել է Տրանսիլվանիայի և հայկական այլ բնակավայրերի եկեղեցիները։ 1715 թվականից եղել է լեհահայոց թեմի առաջնորդի տեղակալ։ Լեմբերգում, Կամենիցում, Ստանիսլավում ստեղծել է հայկական միություններ, հաստատել կանոններ։ Ռոշքա Ստեփանյանը հայերենից ու լեհերենից բացի, տիրապետել է հունարենին, լատիներենին, իտալերենին։ Պաշտոնավարմանը զուգընթաց զբաղվել է գիտության ու մշակույթի հարցերով։ Գրել է փիլիսոփայանկան, աստվածաբանական, բառարանագիտական, քերականական, ժամանակագրական, կենսագրական և այլ բնույթի աշխատություններ [«Փիլիսոփայության գիրք» (2 մասը՝ «Տրամաբանություն»), «Բարոյական աստվածաբանություն» (1725 թվական), «Մաշտոց հայոց», «Քերականություն» (1718 թվական), «Կենսագրություն հայոց եպիսկոպոսաց ի Լեհս», «ժամանակագրություն կամ տարեկանք եկեղեցականք» (1739 թվական, հրատարակութուն 1964 թվական)։ Ռոշքայի մատենագիտական ժառանգության մեջ առավել կարևոր է «Գանձ հայոց լեզու»-ի կամ «Բառարան Ստեփանյան»-ը, որի վրա հեղինակն աշխատել է ավելի քան 30 տարի։ Այդ աշխատությունը հայերենի բառապաշարի առաջին ծավալուն, մատենագիտության վրա հիմնված, հավաքածուն է։ Ունի երկու մաս՝ հայերեն-լատիներեն և լատիներեն-հայերեն։ Առաջին մասը, որ ավելի ստվար է, համատեղում է բացատրական և թարգմանական բառարանների հատկանիշները։ Հայերեն բառերի դիմաց նշվում են դրանց մատենագիտական աղբյուրները, լատիներեն հոմանիշները, բերվում են բառիմաստները ցուցադրող օրինակներ։ Երկրորդ մասի բառահոդվածներում տրվում է լատիներեն բառերի թարգմանությունները։ Բառարանը ցայժմ ձեռագիր վիճակում է։


== Աշխատություններ ==
Ստեփանոս Ստեփանեան Կամենցի, Դուռն ողորմութեան Աստուծոյ, Վենետիկ, 1702։ Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
Ստեփանոսի Ռօշքայ, Ժամանակագրութիւն կամ Տարեկանք եկեղեցականք, հրատարակեց Հ. Համազասպ Ոսկեան, Վիեննա, 1964 (Հայկական մատենաշար Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան)։


== Ծանոթագրություններ ==
Մազիեռ լե Բրիեն

Մազիեռ լե Բրիեն (ֆր.՝ Maizières-lès-Brienne), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 171 մարդ, բնակչության խտությունը` 18.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.5 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 60 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 45 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 106 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 70-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 36։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,0 %։ 70 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 65 անձ (37 տղամարդ և 28 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (0 տղամարդ և 5 կին)։ 36 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 11-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Քաջարի մարտիկ կրծքանշան

ՀՀ զինված ուժերի «Քաջարի մարտիկ» կրծքանշանով պարգևատրվում են ՀՀ ԶՈՒ մարտական պատրաստության, ռազմահայրենասիրական դաստիարակության, զինվորական կարգապահության ամրապնդման ուղղությամբ բարձր ցուցանիշների հասած ավագները, սերժանտները, կուրսանտներն ու շարքայինները, պարտադիր զինծառայության ընթացքում Հայրենիքի սահմանների պաշտպանության, զինծառայողների կյանքին սպառնացող վտանգը վերացնելու գործում անձնական խիզախություն ցուցաբերած զինծառայողները։

ՀՀ զինված ուժերի «Քաջարի մարտիկ» կրծքանշանով պարգևատրման ներկայացնում են զորամիավորումների, զորամասերի և ստորաբաժանումների հրամանատարները։
ՀՀ զինված ուժերի «Քաջարի մարտիկ» կրծքանշանը կրում են կրծքի աջ կողմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հանրագիտակ օրացույց
Կուրգան (գյուղ, Կրասնինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կուրգան (այլ կիրառումներ)Կուրգան (ռուս.՝ Курган), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օկուլյար

Օկուլյար(լատ.՝ oculus – աչք), ակնապակի, օպտիկական համակարգի (դիտակի, հեռադիտակի, մանրադիտակի և այլն) մաս, որի օգնությամբ դիտվում է օբյեկտիվով կամ համակարգի՝ օկուլյարին նախորդող այլ մասերով ձևավորված իրական օպտիկական պատկերը։ Գործողության բնույթով նման է խոշորացույցին, սակայն օկուլյարի մեջ ընկնող ճառագայթների փնջի բացվածքը զգալիորեն փոքր է։ Օկուլյարի օպտիկական հատկությունների բնութագրերն են՝ կիզակետային հեռավորությունը (f), որը որոշում է անկյունային օպտիկական խոշորացումը (Г=250/f, 250 մմ-ը լավագույն տեսույթի հեռավորությունն է), տեսադաշտի (պատկերման դաշտի) անկյունը, վերջին ոսպնյակից մինչև ելքի բիբը եղած հեռավորությունը (d)։ Առաջին պարզագույն օկուլյարը, որը կիրառել է Գալիլեո Գալիլեյը, բացասական (ցրող) ոսպնյակ է, ունի տեսադաշտի փոքր անկյուն, փոքր խոշորացում և օգտագործվում է գլխավորապես թատերական հեռադիտակներում։ Հյուգենսի և Ռամսդենի օկուլյարները բաղկացած են երկու հարթ-ուռուցիկ դրական (հավաքող) ոսպնյակներից։ Չնայած պարզ կառուցվածքին, այդ օկուլյարներում վերացված են օպտիկական համակարգերի հիմնական թերությունները։ Հյուգենսի օկուլյարը սովորաբար կիրառվում է մանրադիտակներում, իսկ Ռամսդենի օկուլյար՝ հեռադիտակներում։
Դուստր ձեռնարկություն

Դուստր ձեռնարկություն, իրավաբանական անձի կարգավիճակ ունեցող այն ձեռնարկությունն է, որի ամբողջ գույքը սեփականության իրավունքով պատկանում է մեկ այլ ձեռնարկության, ինչպես նաև հասարակական կամ կրոնական կազմակերպության։ Դուստր ձեռնարկություն կարող են հիմնադրել կոլեկտիվ սեփականության վրա հիմնված ձեռնարկությունները։ Շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպություններին արգելված գործունեության տեսակները արգելվում են նաև դրանց դուստր ձեռնարկություններին։


== Աղբյուրներ ==
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք։ ՀՀ պաշտոնական տեղեկագիր, 17, Երևան
Յու. Սուվարյան «Մենեջմենթ», Ք․ Երևան, 2003 թ
Տիգրան Էվինյան, Ձեռնարկության Էկոնոմիկա, 2007 թ
Շամքորի ճակատամարտ (այլ կիրառումներ)

Շամքորի ճակատամարտ, կարող է վերաբերել՝

Շամքորի ճակատամարտ (1195) - ռազմական բախում հայ-վրացական զորքերի և թյուրք-սելջուկների միջև, որը տեղի է 1195 թվականին,
Շամքորի ճակատամարտ (1826) - ռուս-պարսկական պատերազմի (1826-1828) խոշոր ճակատամարտերից։
Պրիօնեժսկի շրջան

Պրիօնեժսկի շրջան (ռուս.՝ Прионе́жский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կարելիայի հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պետրոզավոդսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3665 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 23246 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 6,34 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Բոտսվանայի դրոշ

Բոտսվանայի դրոշը բաց կապույտ գույնի է, մեջտեղը սպիտակ սահմանված սև հորիզոնական շերտով։ Շերտեր 9։1։4։1։9 հարաբերությամբ։ Դրոշի կապույտ գույնը խորհրդանշում է Աֆրիկյան երկինքը և ջրի հույս։ Սև շերտ խորհրդանիշն է Բոտսվանայի բնիկ բնակչությանը։ Սպիտակ շերտեր խորհրդանշում են ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին։ Շերտերի հարեվանություն նշանակում է սև ու սպիտակ ռասաների փոխըմբռնում, ներդաշնակություն և բարեկամությունը։ Բացի այդ, գույների համադրություն հիշեցնում է զեբրային, որը պատկերված է երկրի զինանշանի վրա։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Բոտսվանա Flags of the World կայքում
Դարբենք Ստորին (առվակ)

Դարբենք Ստորին, առվակ Ճորոխի ավազանում, Օլթիի աջակողմյան վտակը։ Անցնում է համանուն գյուղով։


== Ծանոթագրություններ ==
Գարայ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գարայ (այլ կիրառումներ)Գարայ (իսպ.՝ Garay), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բիսկայա նահանգի մեջ, ինչպես նաև Բասկերի երկրի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Դուրանեսադո շրջանում։ Բնակչությունը 323 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Տարածքը 7,03 կմ² է։ Քաղաքը պրովինցիայի վարչական շրջանից հեռու է 40 կմ։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1]


== Պատկերասրահ ==
Տոռե դե Կլարամունտ

Տոռե դե Կլարամունտ (իսպ.`Torre de Claramunt, բասկ․`La Torre de Claramunt, կատ․՝ La Torre de Claramunt) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բարսելոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Անոյա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 14,80 կմ2։ Բնակչությունը` 3757 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página web del Ayuntamiento Archived 2004-08-17 at the Wayback Machine.
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-10-08 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Ստերլիբաշևո

Ստերլիբաշևո (ռուս.՝ Стерлибашево, բաշկիրերեն՝ Стәрлебаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ստերլիբաշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5775 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալաբաշ-Զաքրեդերե

Ալաբաշ-Զաքրեդերե, գյուղ Կիլիկիայում, Զեյթունի գավառում։
1872-1873 թվականներին ուներ 100 տուն հայ բնակիչ։ Բնակչության հիմնական զբաղվածությունը հողագործությունն էր։
Գյուղն ուներ եկեղեցի, որին կից գործում էր վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ռումազիեռ Լուբեր

Ռումազիեռ Լուբեր (ֆր.՝ Roumazières-Loubert), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 2558 մարդ, բնակչության խտությունը` 54.90 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 46.59 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ հարավ, Պուատիե քաղաքից` 80 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 1520 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 1051-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 469։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,1 %։ 1051 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 923 անձ (522 տղամարդ և 401 կին)։ Գործազուրկ են եղել 128 անձ (66 տղամարդ և 62 կին)։ 469 անաշխատունակներից 98-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 195-ը` թոշակառուներ, իսկ 176-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Յումա շրջան (Կոլորադո)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յումա շրջան (այլ կիրառումներ)Յումա շրջան (անգլ.՝ Yuma County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6137 կմ² է, բնակչությունը՝ 10043 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ռեյ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1889 թ.։
(6643) Մորիկուբո

(6643) Մորիկուբո (անգլ.՝ Morikubo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 7-ին Յոշիո Կուշիդայի և Օսամու Մուրամացուի կողմից Յացուգատակեյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,1031 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2718 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9344 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1996,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,180306 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,85° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6643) Մորիկուբո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սուկսունի շրջան

Սուկսունի շրջան (ռուս.՝ Суксунский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պերմի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սուկսուն։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1977 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 20663 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 10,45 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ռեյչել Տիկոտին

Ռեյչել Տիկոտին (անգլ.՝ Rachel Ticotin, նոյեմբերի 1, 1958(1958-11-01), Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Նյու Յորքում՝ ռուս-հրեական ծագում ունեցող ավտոմեքենաների վաճառող Աբի Տիկոտինի և պուերտոռիկացի դաստիարակչուհի Իրիս Տորեսի ընտանիքում։ 1974 թվականին ընտանիքում ծնվում է Ռեյչելի եղբայրը՝ Դանիել Տիկոտինը, ով հետագայում դարձել է հարահայտ ռոք երաժիշտ։ Ռեյչելը մեծացել և սովորել է Հարավային Բրոնքսի դպրոցում, հայտնի էր իր մեծ պուերտոռիկական շրջապատով։ Սովորել է նաև Ballet Hispanico of New York-ում, որտեղ էլ ստացել է իր պարարվեստի առաջին դասերը։
Տիկոտինը կինո է եկել բալետից։ Բեմում իր կարիերան սկսել է շատ վաղ հասակում, դեռ մանկուց դերասանուհին մասնակցել է անկախ թատերական նախագծերի, բայց որոշում ընդունեց լուրջ զբաղվել բալետով և մի քանի տարվա ընթացքում աշխատել է լավագույն պարուսույցների հետ։ Կինոյում դերասանուհին առաջին անգամ հայտնվել է հենց որպես պարուհի, բայց վաղ սկսեց նաև կատարել դրամատիկ դերեր, նրա դեբյուտը տեղի է ունեցել 1981 թվականին՝ «Ապաչայի ամրոցը» ֆիլմում, որտեղ Տիկոտինի խաղընկերը եղել է Փոլ Նյումենը։
Ամուսնացել է երկու անգամ՝ Դեվիդ Կարուզոյի և Փիթեր Շտրաուսի (1998 թվականից) հետ։ Առաջին ամուսնությունից ունի մեկ աղջիկ՝ Գրետան։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռեյչել Տիկոտին (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Պորչիա

Պորչիա, քաղաք 15,3 հազար բնակիչներով Իտալիայի հարավարևելյան մասում։
12-րդ դարից սկսած քաղաքը ղեկավարում էր հարևան Պրատա դի Պորդենոնե քաղաքի իշխանական ընտանիքը։ Այս ֆեոդալները ձգտում էին վերացնել Ակվիալական պատրիարքների հակամարտությունը և հաստատել իրենց իշխանությունը ամբողջ Ֆրիուլի տարածքով մեկ։
Տեղանքի միակ տեսարժան վայրը Պորչիա ընտանիքի ամրոցն է, որը բազմիցս վերակառուցվել և վերանորոգվել է։ Նրա հնագույն շերտերը, հնարավոր է, կառուցվել են 11-րդ դարում։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղական ինքնակառավարման օրգանների կայքը
Բլինովսկայա (գյուղ, Վոժեգոդսկի շրջան)

Բլինովսկայա (ռուս.՝ Блиновская), գյուղ Ռուսաստանի Վոլոգդայի մարզի Վոժեգոդսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Երիզակ (Մշո գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երիզակ (այլ կիրառումներ)Երիզակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 14 կմ արևելք՝ Մշո դաշտում։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվել է, իսկ բնակչությունը թուրքերի ձեռքով կոտորվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 50 տուն հայ և 12 տուն քուրդ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն ու անասնապահությունն էր։ Զբաղվում էին նաև բրուտագործությամբ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիսան հայելիների աշխարհում (մուլտֆիլմ, 1998)

Ալիսան հայելիների աշխարհում (անգլ.՝ Alice Through the Looking Glass), ֆենտեզի ժանրի հեռուստաֆիլմ, որը նկարահանվել է 1998 թվականին, ռեժիսոր Ջոն Հենդերսոնի կողմից։ Գլխավոր դերում Քեյթ Բեքինսեյլն է։


== Սյուժե ==
Փոքրիկ Ալիսան որոշում է մտնել հայելու մեջ և զվարճանալ։ Արդյունքում նա հայտնվում է Հայելու աշխարհում, որը նման էր շախմատի մեծ տախտակի։ Հայելու սենյակից նա մտնում է ծաղիկներով լի հայելային այգի, որտեղ էլ Կարմիր թագուհին նրան գերի է վերցնում ու նրան անվանում է Սպիտակ զինվոր։ Ալիսային սպասում են զարմանալի արկածներ, երբեմն` հետաքրքիր, երբեմն էլ` վտանգավոր նրա համար։


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսոր` Ջոն Հենդերսոն
Ռեժիսորի առաջին օգնական` Թիմ Լևիս
Ռեժիսորի երկրորդ օգնական` Վիլյամ Բուքեր
Ռեժիսորի երրորդ օգնական` Ջանին Լոու
Պրոդյուսեր` Թրևոր Էվե և Սայմոն Ջոնսոն
Կոմպոզիտոր` Դոմինիկ Սչերեր
Օպերատոր` Մարտին Ֆոլի
Խմբագիր` Դեյվիդ Յարդլի
Հագուստի դիզայներ` Ջեմիմա Քոթեր
Դիմահարդարումը և վարսահարդարումը` Նորա Ռոբերթսոնի


== Դերերում ==
Քեյթ Բեքինսեյլ` Ալիսա
Պենելոպա Ուիլթոն` Սպիտակ թագուհի
Շան Ֆիլիպս` Կարմիր թագուհի
Սթիվ Կուգան` մոծակ
Մայքլ Մեդուին` Կարմիր թագավոր
Ջեֆրի Փալմեր` Սպիտակ ասպետ
Հարի Օլսեն և Մարկ Ուորենչ` Տրալյալյա և Տրուլյալյա
Դեսմոնտ Բարիտ` Մարդուկ-դատարկուկ
Ջոնաթան Բեյլի` Լուիս
Գրեգ Ուայզ` Կարմիր թագավոր
Իեն Հոլմ` Սպիտակ թագավոր
Իեն Ռիչարդսոն` Իշամեղու
Լուիզ Ջ. Թեյլոր` վագրաշուշան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ալիսան հայելիների աշխարհում (մուլտֆիլմ, 1998)»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Ալիսան հայելիների աշխարհում (1998) Rotten Tomatoes կայքում
Ալիսան հայելիների աշխարհում (1998) YouTube-ում
Alice im Spiegelland (Trailer) at YouTube (գերմ.)
Բեդաղան

Բեդաղան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շի (կոմունա)

Շի (նորվ.՝ Ski), կոմունա Նորվեգիայի Ակերսհուս ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Շի քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն բուկմոլն է։ Զբաղեցնում է 165.54 կմ² տարածք։


== Պատմություն ==
Շի կոմունայի տարածքում հայտնաբերված հնագույն բնակատեղիներում գտնվել են բազմաթիվ հնագիտական իրեր, որոնցից ամենահինը ունի շուրջ 11000 տարվա պատմություն։ Հայտնաբերվել են նաև Քարե դարի կենցաղային գործիքներ, ինչպիսին է քարե կացինը։ 1150 թվականին Շիի տարածքում կառուցվեց քարե եկեղեցի։


== Շիի զինանշանը ==
Շի կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1986 թվականի դեկտեմբերի 19-ին և իրենից ներկայացնում է կապույտ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը կլոր, որի վրա պատկերված է արծաթագույն երեք ձիու գլուխ, որոնք դասավորված են այնպես, որ պատկերեն հավերժության նշան։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2009 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Շի կոմունայում բնակվում է 27815 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում աճ է գրանցել։


== Սպորտ ==
Շի կոմունայում առկա է սպորտային կյանքը։ Այստեղ գործում են բազմաթիվ ակումբներ, այդ թվում՝ ֆուտբոլի։ Շի ֆուտբոլային ակումբը խաղում է Նորվեգիայի ֆուտբոլի երկրորդ առաջնությունում։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Աղբյուրներ ==
Store norske leksikon. (նորվեգերեն)


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Archived 2007-10-01 at the Wayback Machine. (նորվ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Տերնենգո

Տերնենգո  (իտալերեն՝ Ternengo), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 307 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 154 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 2 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 13844։ Հեռախոսային կոդ՝ 015։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Եվսևիոս Վերչելացին։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 2-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոս։ 015 8462291


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտաուտ
Վիճակագրության ազգային ինստիտաուտ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Ծաղկունյաց-Զանգեզուրի տեկտոնական գոտի

Ծաղկունյաց-Զանգեզուրի տեկտոնական գոտի, տեկտոնական գոտի ՀՀ կենտրոնական մասում։ Ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք, ընդգրկում Ծաղկունյաց, Գեղամա և Զանգեզուրի լեռնաշղթաները։
Ձևավորումը սկսվել է մինչքեմբրից, շարունակվել մինչև հետբայկալյան լեռնակազմական շարժումները։ Սահմանազատվում է Բազում-Զանգեզուրի  (հյուսիս-արևելքից) և Անի-Օրդուբադի  (հարավ-արևմուտքից) խորքային խախտումներով, որոնց հետևանքով Ծաղկունյաց և Զանգեզուրի լեռնաշղթաների բյուրեղային հիմքերն ունեն բարձր դիրք և վերածվել են վերնետվածք-կամարածալքային միջնազանգվածների։ Բնորոշ են բարդ տեկտոնական կառուցվածքը, հերցինյան ու ալպյան ծալքավորումները, խզումնային խախտումները, տարբեր կազմերի ու հասակների մագմայական ներժայթուքները, ապարների փոխակերպությունն ու շերտայնությունը։
(1484) Պոստրեմա

(1484) Պոստրեմա (անգլ.՝ Postrema), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1938 թվականի ապրիլի 29-ին Գրիգորի Նեույմինի կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,736075 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1735 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2986 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1653,07 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,217777 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,32° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1484) Պոստրեմա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դիմչևո

Դիմչևո (բուլղար․՝ Димчево), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Բուրգասի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Բուրգաս քաղաքից գտնվում է 12 կմ դեպի հարավ։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 174 մարդ։


== Բնակչություն ==


== Տես նաև ==
Բուլղարիայի համայնքներ
Բուրգասի համայնք


== Ծանոթագրություններ ==
Հաղթ (Հազզո-Խաբլջոզի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հաղթ (այլ կիրառումներ)Հաղթ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզի գավառակում։


== Բնակչություն ==
XX դարասկզբին ուներ 4 տուն՝ 20 հայ բնակչով։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կիիվեռա

Կիիվեռա (էստ․՝ Kiivera), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Լեոն Լեդերման

Լեոն Մաքս Լեդերման (անգլ.՝ Leon Max Lederman, հուլիսի 15, 1922(1922-07-15)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 3, 2018(2018-10-03)[…], Rexburg, Այդահո, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆիզիկոս, ԱՄՆ ԳԱ անդամ 1965-ից, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1988)։


== Կենսագրություն ==
Լեոն Լեդերմանը ծնվել է Նյու Յորքում Մինա և Մորիս Լեդերմանների ընտանիքում, սովորել Հարավային Bronx-ի James Monroe գիտական դպրոցում։ 1943 թ. ավարտել է Նյու Յորքի քոլեջը, 1951 թ.` Կոլումբիայի համալսարանը։ 1951-1979 թթ. աշխատել է Բատավիայում (Իլինոյսի նահանգ) Էնրիկո Ֆերմիի անվան Ազգային արագացուցիչային լաբորատորիայում։ 1989 թ. դասավանդել է Չիկագոյի համալսարանում, այնուհետև տեղափոխվել Իլինոյսի տեխնոլոգիաների ինստիտուտի ֆիզիկայի բաժին, որտեղ ներկայումս Գիտության Պրիտցկերի պրոֆեսոր է։ 1991 թվականից Լեդերմանը Գիտության զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի նախագահն է։
1988 թ. Մելվին Շվարցի և Ջեք Շտեյնբերգերի հետ արժանացել է Նոբելյան մրցանակի ֆիզիկայի գծով` տիեզերքում գոյություն ունեցող ամենախորհրդավոր տարրական մասնիկների` երկու տիպերի հայտնագործության և ուսումնասիրման համար։


== Գործունեություն ==
Լեդերմանը մեծ ներդրում ունի տարրական մասնիկների ֆիզիկայի և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի բնագավառում։ 1951 թ. չափել է λ մեզոնի կյանքի միջին տևողությունը, 1952 թ. բացահայտել է ածխածնի վրա միջուկային և կուլոնային ցրման ինտերֆերենցը։ 1956 թ. հայտնագործել է չեզոք կաոնը (K 0 մեզոն) և որոշել նրա կյանքի տևողությունը։ 1957 թվականին Ռ. Նարվինի հետ ապացուցել է պի-մեզոնների և մյուոնների ցրման դեպքում զույգության չպահպանման երևույթը և չափել է մյուսոնների մագնիսական մոմենտը, տվել է մյուոնիայի ձևավորման առաջին կողմնակի ապացույցը։ Կատարել է մասնիկների և հակամասնիկների կյանքի տևողությունների համեմատությունը (մյուսոնների համար` 1963, պիոնների համար՝ 1966)։
Իր աշխատակիցների հետ հայտնագործել է նեյտրինոների 2 տիպ՝ մյուոնային և էլեկտրոնային (1962), հակադեյտրոնը (1965), իպսիլոն-մասնիկը (1977)։
Բարձր էներգիաների փորձարարական ֆիզիկայում հիմք է դրել նոր ուղղության՝ ադրոնային բախումների դեպքում լեպտոնային զույգերի ծնման հետազոտությանը։


== Պարգևներ ==
«Ազգային մեդալ» գիտական ծառայության համար, 1967
Նոբելյան մրցանակ, 1988
Վոլֆ մրցանակ ֆիզիկայի բնագավառում, 1982
Էնրիկո Ֆերմի մրցանակ, 1992
Կոմպտոնի մեդալ, 2005


== Ծանոթագրություններ ==
Լիվինգստոն շրջան (Լուիզիանա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լիվինգստոն շրջան (այլ կիրառումներ)Լիվինգստոն շրջան (անգլ.՝ Livingston Parish), ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.821 կմ² է, բնակչությունը՝ 128.026 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Լիվինգստոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1832 թվականին։
Ժողովածու (5170)

Ժողովածու (5170), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5170 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում (1721 թվականից առաջ) Սահակ աբեղա Ամասիացի գրիչի կողմից ենթադրաբար Ամասիայում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 321 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 52բ, 85բ, հետագայի՝ 320ա (1721 թ.), 319բ (1746 թ.), 320ա (1750 թ.), 320ա (1759 թ.):


== Բովանդակություն ==
Ղուկ. Կեղեցւոյ Քարոզք։
Հայելի վարուց։
Վասն ծննդեան Յուդայի։


== Ծանոթագրություններ ==
Թավլա (Բայազետի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թավլա (այլ կիրառումներ)Թավլա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում։ Գտնվում էր Բայազետ քաղաքից մի քանի կմ արևելք։


== Պատմություն ==
1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ բնակչությունը գաղթել է Կովկաս։


== Բնակչություն ==
1877 թվականին ուներ 41 հայ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ռեգավեռե (գյուղ, Սիմեռու շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌեգավեռեՌեգավեռե (էստ․՝ Rägavere), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Սիմեռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)