Անիլին

Անիլին, ամինաբենզոլ, ֆենիլամին, C6H5NH2, պարզագույն արոմատիկ ամին։


== Հատկություններ ==

Անգույն, բնորոշ հոտով հեղուկ, հալման ջերմաստիճանը՝ 6,1 °C, եռմանը՝ 184,4 °C։ Լավ է լուծվում օրգանական լուծիչներում, վատ՝ ջրում։ Առաջին անգամ ստացվել է ինդիգոն հանգած կրի առկայությամբ թորելիս (Օ. Ունֆերդորբեն, 1826)։ Անիլինը ռեակցունակ, կարևոր օրգանական նյութ է։ Ունի թույլ հիմնային հատկություն։
Անօրգանական թթուների հետ առաջացնում է աղեր, օրգանական թթուների հետ՝ անիլիդներ։ Անիլինի ծծմբաթթվական աղից ստացվում է սուլֆանիլաթթու։ Անիլինի մեթիլացումից ստացվում են ներկանյութերի և պայթուցիկ նյութերի արտադրության համար կարևոր ելանյութեր։


== Ստացում ==
Արդյունաբերական կարևոր նշանակություն ունի անիլինի դիազոտացումը, որից ստացվում է ֆենիլդիազոնիումի քլորիդ։ Անիլինի օքսիդացումից առաջանում է տարածված անիլինային սևը, ինչպես նաև՝ մուգ կանաչ էմերալդինը, իսկ հիդրումից՝ ցիկլոհեքսիլամին։

  
    
      
        
          
            
              C
              
                6
              
            
            
              H
              
                5
              
            
            N
            
              O
              
                2
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            →
            
              C
              
                6
              
            
            
              H
              
                5
              
            
            N
            
              H
              
                2
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {C_{6}H_{5}NO_{2}+3H_{2}\rightarrow C_{6}H_{5}NH_{2}+2H_{2}O}}}
  Ներկայումս անլինի ստացման հիմնական արդյունաբերական եղանակը նիտրոբենզոլի վերականգնումն է երկաթի տաշեղներով՝ աղաթթվի առկայությամբ.

  
    
      
        
          
            4
            
              C
              
                6
              
            
            
              H
              
                5
              
            
            N
            
              O
              
                2
              
            
            +
            9
            F
            e
            +
            4
            
              H
              
                2
              
            
            O
            →
            4
            
              C
              
                6
              
            
            
              H
              
                5
              
            
            N
            
              H
              
                2
              
            
            +
            3
            F
            
              e
              
                3
              
            
            
              O
              
                4
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {4C_{6}H_{5}NO_{2}+9Fe+4H_{2}O\rightarrow 4C_{6}H_{5}NH_{2}+3Fe_{3}O_{4}}}}
  Նիտրոբենզոլի վերականգնումը մինչև անիլին առաջին անգամ կատարել է Նիկոլայ Զինինը (1842)։

  
    
      
        
          
            
              C
              
                6
              
            
            
              H
              
                5
              
            
            N
            
              O
              
                2
              
            
            +
            3
            (
            N
            
              H
              
                4
              
            
            
              )
              
                2
              
            
            S
            →
            
              C
              
                6
              
            
            
              H
              
                5
              
            
            N
            
              H
              
                2
              
            
            +
            6
            N
            
              H
              
                3
              
            
            +
            3
            S
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {C_{6}H_{5}NO_{2}+3(NH_{4})_{2}S\rightarrow C_{6}H_{5}NH_{2}+6NH_{3}+3S+2H_{2}O}}}
  


== Նշանակություն ==
Անիլինը օգտագործվում է սուլֆամիդային դեղանյութերի, ներկանյութերի, պայթուցիկ նյութերի, լուսանկարչական հայտածիչների և այլ նյութերի ստացման համար։ Անիլինը թունավոր է, ազդում է արյան հեմոգլոբինի վրա։ Օրգանիզմ է թափանցում ոչ միայն շնչառական ուղիներով, այլև մաշկի միջով։ Անիլինի թույլատրելի քանակն օդում 0,005 մգ/լ է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
International Chemical Safety Card 0011
CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazrds
Aniline electropolymerisation