Իվան Խրուցկի

Իվան (Յան) Ֆոմիչ (Տոմաշևիչ) Խրուցկի (բելառուս․՝ Іван Хруцкі, հունվարի 27 (փետրվարի 8), 1810 կամ փետրվարի 8, 1810(1810-02-08), Uła, Lepel County, Վիտեբսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն և Վարշավա, Վարշավայի դքսություն - հունվարի 1 (13), 1885 կամ հունվարի 13, 1885(1885-01-13), Zacharničy, Polotsky Uyezd, Վիտեբսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն և Վարշավա, Ռուսական կայսրություն)&nbsp, 19-րդ դարի բելառուս նկարիչ, որ գործել է ռուսական կայսրության տարածքում։ Աչքի է ընկել իր նատյուրմորտներով ու խմբային դիմանկարներով։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է կաթոլիկ քահանա, տոհմիկ մանր ազնվական Տոմաշ (Ֆոմա) Խրուցկու ընտանիքում։ Գեղարվեստական միջնակարգ կրթություն ստացել է Պոլոցկի պիարիստական օրդենի բարձրագույն ուսումնարանում։ 1827 թվականին մեկնել է Սանկտ Պետերբուրգ, որտեղ մինչև 1829 թվականը նկարչության դասեր է առել անգլիացի նկարիչ Ջորջ Դոուից, միաժամանակ հաճախել գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայի պարապմունքներին։ Ընդօրինակել է Էրմիտաժում ցուցադրված գործեր։ 1830 թվականին ընդունվել է գեղարվեստի ակադեմիա, որտեղ աշակերտել է այնպիսի վարպետների, ինչպես՝ Կարլ Բրյուլովը, Ֆյոդոր Բրունին, Ալեքսանդր Վառնեկը, Մաքսիմ Վորոբյովը...
Խրուցկու աչքի ընկնող առաջին ստեղծագործությունը թվագրված է 1832։ Նրա՝ արդեն իսկ երիտասարդական շրջանի նկարները դրվատանքի են արժանացել թե՛ արվեստասեր հասարակության և թե՛ քննադատների կողմից։ 1836 թվականին Խրուցկու նատյուրմորտները նրան բերել են գեղարվեստի ակադեմիայի արծաթե մեծ մեդալ, իսկ հաջորդ տարում «Գուլպա գործող ծեր կինը» դիմանկարի համար նա պագևատրվել է ակադեմիայի փոքր ոսկե մեդալով։ 1839 թվականին Խրուցկուն շնորհվել է ակադեմիկոսի կոչում։
Հոր մահից հետո՝ 1840 թվականին, նկարիչը թողոլ է Սանկտ Պետերբուրգը, վերադարձել հայրենի բնօրրան, գնել է Զախարնիչի կալվածքը, սեփական նախագծով առանձնատուն կառուցել, որտեղ էլ ապրել է 1845 թվականից մինչև իր մահը։ Հիմնականում զբաղվել է եկեղեցական կառույցներ պատկերազարդելով (գլխավորապես Լիտվայում), ստեղծել է նաև նոր դիմանկարներ։
Մահացել է 1885 թվականին, թաղվել Զախարնիչիի տոհմական դամբանում։


== Ազգությունը ==
Իվան Խրուցկին ազգությամբ ներկայացվում է մերթ որպես բելառուս, մերթ որպես լեհ, մերթ էլ՝ որպես ռուս։ Պատճառը պատմական, մշակութային, ազգային ու քաղաքական յուրահատկությունն է այն տարածքի, որտեղ ծնվել ու գործել է նկարիչը։ Աղբյուրներից մեկում նա ներկայացված է որպես «ազգությամբ լեհ, ծննդյան վայրով՝ բելառուս, ով վերջին հաշվով ձևավորվել է ռուսական ակադեմիական դպրոցում»։ Բելառուսի Հանրապետության գեղարվեստի ազգային թանգարանն իր հրապարակումներում Խրուցկուն ներկայացնում է որպես բելառուս նկարչի, միաժամանակ ընդգծելով, որ նրա ստեղծագործական ժառանգությունը՝ իբրև մշակութային արժեք, միայն Բելառուսին չի պատկանում։ Բելառուսական հանրագիտարանն էլ գրում է, որ Խրուցկին բելառուս նկարիչ է, իսկ նրա ստեղծագործությունը կապված է Բելառուսի ու Ռուսաստանի  գեղարվեստական կյանքի հետ։ «Խորհրդային հանրագիտական բառարանը» Խրուցկուն ներկայացնում է որպես ռուս նկարչի՝ առանց որոշակիացնելու, թե նա իրնչ ծագում ուներ և որտեղ է ստեղծագործել։


== Գրականություն ==
Кузнецов С. {{{заглавие}}}.
Kuzniecow S. Malarz Jan Chrucki. Portret XIX-wiecznego 'artysty srednego'// Biuletyn historii sztuki. R. LX: 1998. nr.1-2. S.49-67.
Варіант статті на польській мові: Kuznecow. S. Malarz Jan Chrucki. Portret XIX-wiecznego 'artysty srednego'// Biuletyn historii sztuki. R. LX: 1998. nr.1-2. S.49-67.
{{{заглавие}}}. — 8000 экз. (білор. мовою)
Знамениті російські художники: Біографічний довідник. — СПб.: Азбука, 2000. — 400 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-7684-0518-6


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Хруцкий Иван Фомич (Трофимович)»։ Русская живопись։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-05-ին։ Վերցված է 2010-10-06 
«Хруцкий Иван Фомич»։ Музей «Жизнь и творчество династии Хруцких»։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-05-ին։ Վերցված է 2010-10-06 
«Выставка И.Ф.Хруцкого в Штаб-квартире ЮНЕСКО»։ Национальный художественный музей Республики Беларусь։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-05-ին։ Վերցված է 2010-10-06 
Самый знаменитый художник Беларуси был забыт на 100 лет // KP.RU — Беларусь
Светлана Усачева. «Малые жанры» Ивана Хруцкого // Журнал "Третьяковская галерея", #4 2010 (29)
Твори у Olga’s Gallery