Բեսի Հեդ

Բեսի Հեդ (ծննդյան անունը՝ Բեսի Ամելիա Էմերի, վերցրել է ամուսնու ազգանունը (անգլ.՝ Bessie Head, Bessie Amelia Emery, հուլիսի 6, 1937(1937-07-06)[…], Պիտերմարիցբուրգ, ՀԱՀ - ապրիլի 17, 1986(1986-04-17)[…], Serowe, Բոտսվանա), հարավաֆրիկացի և բոտսսվանացի գրող, ստեղծագործել է անգլերեն։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1937 թվականի հուլիսի 6-ին Պիտերմարիցբուրգում սպիտակամորթ մորից և ոչ սպիտակամորթ հորից, ինչը այն ժամանակվա ՀԱՀ-ի օրենքներով անօրինական էր։ Բեսիի մայրը՝ Բեսի Ամելիա Էմերին, եղել է հարուստ հարավաֆրիկյան ընտանիքից և իր առաջին երեխայի մահվանից հետո որոշ ժամանակ անցկացրել է հոգեբուժարանում։ Վարկածներից մեկի համաձայն (գրողի ծննդի և կյանքի պայմանների մասին շատ տեղեկություններ մինչև վերջ պարզված չեն), մայրը նրան ունեցել է հոգեբուժարանի ստորին աշխատակիցներից մեկից։ Փաստացիորեն Բեսին չի ճանաչել  իր ծնողներին։ Սովորել է ոչ սպիտակամորթ աղջիկների գիշերօթիկ դպրոցում գունավոր Դուրբանում։ Առաջին պատմվածք-առակը գրել է 1951 թվականին։ Ավարտել է երկամյա ուսուցչական դասընթացներ։ 1950-ականներին և 1960-ականներին դասավանդել է Դուրբանում, Քեյփթաունում, Յոհանեսբուրգում, զբաղվել է լրագրությամբ, տպագրվել է «Drum» ընտանեկան հանդեսում, որը հասցեագրված էր սևամորթ հանրությանը։ 1960 թվականին ձերբակալվել է ապարտհեյդի դեմ հանդես եկող Pan Africanist Congress ազգային շարժման հետ կապերի համար, փորձել է ինքնասպան լինել, ուղարկվել է հոգեբուժարան։ Աշխատանք չի ունեցել, նրա տեղաշարժը երկրում սահմանափակվել է (իշխանությունները մերժել են անձնագիր տալ)։ 1961 թվականին ամուսնացել է, 1962 թվականին ծնվել է նրա որդին։ 1963 թվականին ամուսինները բաժանվել են (պաշտոնական ամուսնալուծությունը տեղի է ունեցել 1986 թվականին)։  1964 թվականին արտագաղթել է Բեչուանալենդ (հետագայում՝ Բոտսվանա), բազմիցս փորձել է ստանալ Բոտսվանայի քաղաքացիություն, ինչը հաջողվել է միայն 1979 թվականին։ Ամեն տեղ աութսայդեր է մնացել, ունեցել հոգեկան խանգարման նոպաներ է, մի քանի անգամ տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Կյանքի վերջին տարիներին շատ է խմել։
Մահացել է հեպատիտից քաղաքային հիվանդանոցում, երբ դեռ նոր էր սկսել հռչակ ձեռք բերել (այդ թվում՝ միջազգային) և հաղթահարել աղքատությունը։


== Ստեղծագործություն ==
Բեսի Հեդի ստեղծագործությունների մեծ մասի գործողությունը զարգանում է Սերովում. բացառություն է «Կարդինալներ» նովելներից բաղկացած վեպը, որը գրվել է դեռևս ՀԱՀ-ում, սակայն հրապարակվել է հետմահու։


== Գրքեր ==
Երբ հավաքվում են անձրևաբեր ամպերը / When Rain Clouds Gather (1968)
Maru (1971)
Իշխանության հարց / A Question of Power (1974, ներառվել է  XX դարի 100 լավագույն աֆրիկյան գրքերի ցանկում)
Անձրևի աստծուն սպասելիս / Looking for a Rain God (1977)
The Collector of Treasures and Other Botswana Village Tales (1977, նովելներ)
Serowe: Village of the Rain Wind (1981, նոն-ֆիքշն)
A Bewitched Crossroad (1984)
Պատմվածքներ քնքշության ու իշխանության մասին / Tales of Tenderness and Power (1989, նովելներ)
A Woman Alone: Autobiographical Writings (1990, ինքնակենսագրական երկ)
A Gesture of Belonging: Letters from Bessie Head, 1965—1979 (1991, նամակներ)
The Cardinals (1993)
Imaginative Trespasser. Letters between Bessie Head, Patrick and Wendy Cullinan 1963—1977 (2005, նամակներ)


== Ճանաչում և պարգևներ ==
Բեսի Հեդի արխիվը պահվում է Բոտսվանայի թագավորի Համա III-ի անվան թանգարանում։ 2003 թվականին գրողը հետմահու պարգևատրվել է Հարավային Աֆրիկայի Իհամանգա ազգային շքանշանով։ 2007 թվականին Բոտսվանայում ստեղծվել է Բեսի Հեդի ժառանգության հիմնադրամը, սահմանվել է մրցանակ իր անունով։ Պիտերմարիցբուրգի գրադարանը կոչվել է Բեսի Հեդի անունով։ Նրա ստեղծագործությունները բազմիցս վերահրատարակվել են, թարգմանվել բազմաթիվ լեզուներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Brown, Coreen, The Creative Vision of Bessie Head. Rosemont Publishing & Printing Corp., Massachusetts; Associated University Presses, New Jersey, London & Ontario. 2003.
Curry, Ginette. "Toubab La!": Literary Representations of Mixed-race Characters in the African Diaspora.Cambridge Scholars Pub., Newcastle, England.2007 [1].
Giffuni, C. "Bessie Head: A Bibliography," A Current Bibliography on African Affairs, Vol. 19(3), 1986–87.
Microsoft Encarta 98 Encyclopedia, 1993–97
Ibrahim, Huma. Bessie Head: Subversive Identities in Exile (1996), Charlottesville: University Press of Virginia. 0-8139-1685-2
Eilersen, Gillian Stead. Bessie Head: Thunder Behind Her Ears - Her Life and Writings (Studies in African Literature) (1995), Cape Town: James Currey, 0-85255-535-0; (1996) London: Heinemann


== Արտաքին հղումներ ==
Postcolonial Studies @ Emory
Բեսի Հեդի ժառանգությունը կայք
Elinettie Kwanjana Chabwera, "Bessie Head: Race and Displacement in When Rain Clouds Gather, Maru and A Question of Power", Leeds African Studies Bulletin 66 (2004), pp. 58–62.
Elinettie Kwanjana Chabwera, "Madness and Spirituality in Bessie Head’s A Question of Power", Leeds African Studies Bulletin, 71 (2009/10), pp. 59–70.
Natasha Lloyd-Owen, "Pleasure, Autonomy and the Myth of the Untouchable Body in Bessie Head’s Maru", Leeds African Studies Bulletin, 73 (2011), pp. 46–52.
Gillian Stead Eilersen, "Endpiece: A skin of her own", New Internationalist, Issue 247, September 1993.