armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ջեյհուն Հաջիբեկլի

Ջեյհուն Հաջիբեկլի (ադրբ.՝ Ceyhun Hacıbəyli, փետրվարի 3, 1891(1891-02-03), Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 22, 1962(1962-10-22), Փարիզ), Ադրբեջանցի գրող, լրագրող, թարգմանիչ, խմբագիր և հասարակական գործիչ, ադրբեջանական արտագաղթի ներկայացուցիչ։


== Կենսագրություն ==
Ջեյհուն Հաջիբեկլին ծնվել է 1891 թվականի փետրվարի 3-ին, Շուշիում։ Շուշիի ռուս-թաթարական դպրոցը ավարտելուց հետո նա ուսումը շարունակել է Բաքվում։ Հետո շարունակել է ուսումը Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում։ Պետերբուրգից հետո Գաջիբեյլին մեկնել է Ֆրանսիա, ընդունվել է Սորբոնի համալսարան։ 20-րդ դարի սկզբից Ջեյհուն Հաջիբեկլին ակտիվորեն համագործակցել է Բաքվի մամուլի հետ։ Բացի «Կասպյան», «Իռշադ» և «Թարագգի» թերթերում լույս տեսած հոդվածներից, նա նաև ներգրավվել է ռուսալեզու «Ադրբեջան» թերթը խմբագրելու մեջ։
Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության ձևավորումից հետո Հաջիբեյլին նշանակվել է «Ադրբեջան» թերթի խմբագիր՝ կառավարության պաշտոնական մամուլի մարմին։ 1919 թվականին, որպես Ալիմարդան բեկ Թոփչիբաշովի գլխավորած ադրբեջանական պատվիրակության կազմում, Ջեյհուն Հաջիբեկլին մեկնել է Ֆրանսիա ՝ մասնակցելու Վերսալյան խաղաղության վեհաժողովին։
1920 թվականին Ադրբեջանի Դեմոկրատական հանրապետության փլուզումից հետո նա չի վերադարձել Ադրբեջան և մինչև կյանքի վերջ ապրել է Փարիզում։ Ջեյհուն Հաջիբեկլին մահացել է Փարիզում 1962 թվականին։


== Աղբյուրներ ==
Richard A. Waterman, William Lichtenwanger, Virginia Hitchcock Herrmann, Horace I. Poleman, Cecil Hobbs. Bibliography of Asiatic Musics, Seventh Installment, Notes, Second Series, Vol. 6, No. 3 (Jun., 1949), pp. 419–436. — Music Library Association, 1949. — С. 425.
Из воспоминаний Джейхуна Гаджибейли. «Как была создана первая азербайджанская опера». Центральный государственный архив литературы и искусства Азербайджанской Республики. Фонд № 649, Irs-az.com
Abid Tahirli, "İstiqlal mücahidinin ədəbi irsi". Azərbaycan. 3 fevral 2016, № 24, s. 7.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
CEYHUN HACIBEYLI HAQQINDA FİLM... "Durun gedek evimize..."
Ceyhun Hacıbəyli
Ceyhun Hacıbəyli haqqında bilmədiklərimiz
Ceyhun bey Hacibeyli."Paris kederi" filmi. Saadet Qarabagli. 10.11.2001
Ceyhun bey Hacibeyli haqqında məlumatlar
Ես մեղավոր եմ (ֆիլմ)

Ես մեղավոր եմ, 1995 թվականին «Հայկ» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի հերոսը դեմոկրատիայի հաղթանակի համար պայքարած մեկն է, որը նոր իշխանություններից հիասթափվելով՝ ինքնասպանություն է գործում։


== Գլխավոր դերերում ==
Ա. Դիվանյան
Դ. Հակոբյան
Գ. Աբազյան
Է. Օրինակյան
Ա. Ղևոնդյան


== Ծանոթագրություններ ==
Վենևեռե (այլ կիրառումներ)

Վենևեռե անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Վենևեռե - գյուղ Էստոնիայի Լաեկվեռե շրջանի կազմում։
Վենևեռե - գյուղ Էստոնիայի Կիո շրջանի կազմում։
Հենդրիքս շրջան (Ինդիանա)

Հենդրիքս շրջան (անգլ.՝ Hendricks County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.057 կմ² է, բնակչությունը՝ 145.488 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դենվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1824 թվականին։
Նինո Մաիսուրաձե

Նինո Մաիսուրաձե, (վրաց.՝ ნინო მაისურაძე, ֆր.՝ Nino Maisuradze, հունիսի 13, 1982(1982-06-13), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացական արմատներով ֆրանսիացի շախմատիստ, 2009 թվականից գրոսմայստեր։
Ֆրանսիայի կազմում մասնակցել է Շախմատի ամառային երկրորդ Օլիմպիական խաղերին՝ 2010-2012 թվականներին։ Աշխարհի թիմային առաջնության չեմպիոն (2013 թվական) և Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն (2011-2013): Ամուսնացած է բրազիլացի շախմատիստ և գրոսմայստեր Ալեքսանդր Ֆիեռի հետ։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Երգ ընկերության մասին

«Երգ ընկերության մասին» (բելառուս․՝ Песня пра дружбу), խորհրդային սև-սպիտակ գեղարվեստական ֆիլմ, որը բեմադրել են ռեժիսորներ Սերգեյ Սպլոշնովը և Իոսիֆ Շապիրոն Բելառուսի գեղարվեստական ֆիլմերի «Խորհրդային Բելառուս» կինոստուդիայում 1941 թվականին։
Ֆիլմն ավարտվել է Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին, սակայն չի թողարվել վարձույթում գրաքննության որոշմամբ, իր մակերեսայնության պատճառով։


== Սյուժե ==
Ֆեդյա Յացևիչը պատրաստվում է մեկնել հանգստյան տուն, նրա կինը՝ Լարան, մեկնելու է գործուղման Զարայսկ, որտեղ մնալու է ամբողջ ամռանը։ Նրանց մեծ բնակարան մնում է դատարկ։ Միևնույն ժամանակ, Զարայսկից գեղարվեստական ինքնագործունեության օլիմպիադային մասնակցելու համար քաղաք են ուղարկում Լարիսայի ընկերուհուն՝ Ալեսյային, ում Լարան համոզում է ապրել իրենց բնակարանում։ Ֆեդյան հանդիպում է իր վաղեմի ընկերոջը՝ Ռիգոր Շեմետին և նրան թույլ է տալիս ապրել իր սենյակում՝ առանց իմանալու, որ Լարան ու նրա ընկերուհու պայմանավորվածության մասին։ Ապրելով մեկ հարկի տակ՝ Ալեսյան և Ռիգորը սկսում են զգալ համակրանք միմյանց նկատմամբ։


== Դերերում ==
Տ. Վինոգրադովա – Ալեսյա
Նինա Պետրոպավլովսկայա – Լարա
Վլադիմիր Գլուխկով – Ռիգոր Շեմետ
Իվան Կուզնեցով – Ֆեդյա
Իոնա Բիյ-Բրոդսկի – Արկադի Ապոլոնովիչ
Վասիլի Մերկուրիև – տենոր
Պավել Պերվուշին – Պետկա (լուսագրերում նշված չէ)
Ելենա Վոլինցևա – երաժշտական մրցույթի մասնակից (լուսագրերում նշված չէ)
Անատոլի Կորոլկևիչ – դիրիժոր (լուսագրերում նշված չէ)
Գեորգի Սեմյոնով – հարմոնահար (ուսագրերում նշված չէ)


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսորներ՝ Սերգեյ Սպլոշնով, Իոսիֆ Շապիրո
Սցենարիստ՝ Իլյա Բրաժնին
Գլխավոր օպերատոր՝ Կոնստանտին Պոգոդին
Բեմադրող նկարիչ՝ Ս. Դոբժինսկի
Կոմպոզիտոր՝ Սամուիլ Պոլոնսկի
Երգերի տեքստի հեղինակ՝ Վ. Վոլժենին, Ս. Սիձելով
Հնչյունային օպերատոր՝ Կ. Պոզնիշև
Երկրորդ օպերատոր՝ Գ. Վլադովենկով
Մոնտաժող՝ Ն. Կոնովալով
Ռեժիսորի ասիստենտ՝ Ս. Սիձելով, Ա. Լիֆշից
Օպերատորի ասիստենտ՝ Վ. Գաձեև
Խորհրդատու՝ Ս. Դոբժինսկի
Ֆիլմի տնօրեն՝ Ա. Էյդուս


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Песня пра дружбу
Մակսիմովսկի գյուղական խորհուրդ (Կարլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մակսիմովսկի գյուղական խորհուրդ (այլ կիրառումներ)Մակսիմովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Максимівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կարլովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մակսիմովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1616 մարդ։ Խորհրդում կա 7 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Թբիլիսյան դեպքեր (1989)

Թբիլիսյան դեպքեր, Թբիլիսյան ջարդեր, Թբիլիսյան ողբերգություն, կամ Ապրիլի 9-ի ողբերգություն (վրաց.՝ 9 აპრილის ტრაგედია), վրացական ընդդիմադիր շարժման խաղաղ ցույցը ցրելու ԽՍՀՄ ՆԳՆ ներքին զորքերի և խորհրդային բանակի ձեռնարկած հատուկ գործողություն, որը տեղի է ունեցել 1989 թվականի ապրիլի 9-ի լուսաբացին՝ Վրացական ԽՍՀ մայրաքաղաք Թբիլիսիում։ Խորհրդարանի շենքի դիմաց Խաղաղ բողոքի ակցիայի ճնշման հետևանքով սպանվեց 21 մարդ, վիրավորվեցին հարյուրավորները։
Թբիլիսյան արյունոտ իրադարձությունները բեկումնային դարձան Վրաստանի վարած քաղաքականության վրա, որն արդեն առավել հակված էր Վրաստանի անկախացմանը։ Ուղիղ երկու տարի անց՝ 1991 թվականի ապրիլի 9-ին ազգային շարժման առաջնորդ Զվիադ Գամսախուրդիան հայտարարեց Վրաստանի անկախության վերականգնման մասին։
Ապրիլի 9-ն այժմ Վրաստանում նշվում է որպես պետական տոն՝ Ազգային միասնության օր (ეროვნული ერთიანობის დღე):


== Ծանոթագրություններ ==
Աֆիկյան

Աֆիկյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Գեղամ Մաթևոսի Աֆիկյան (1888-1963), մտավորական։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջասթին Հեմիլթոն

Ջասթին Էնթոնի Հեմիլթոն (անգլ.՝ Justin Anthony Hamilton, ապրիլի 1, 1990(1990-04-01), Նյուպորտ Բիչ, Օրինջ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, որը խաղում է կենտրոնական դիրքում։


== Կենսագրություն ==
2008-2010 թվականների ընթացքում համալսարանական բասկետբոլ է խաղացել «Այովա Ստեյթ Սայքլոնս» թիմի կազմում Գրեգ ՄքԴերմոտի ղեկավարությամբ, իսկ 2011-2012 մրցաշրջանում՝ Թրենթ Ջոնսոնի ղեկավարությամբ Լուիզիանայի պետական համալսարանների թիմերի կազմում։  «Ֆիլադելֆիա Սևնթի Սիքսերս» բասկետբոլային ակումբի կողմից 2012 թ. NBA դրաֆթում ընտրվել է 45-րդ համարի ներքո, բայց անմիջապես փոխանակվել է «Մայամի Հիթ» ակումբի հետ 2013 թ. NBA դրաֆթի առաջին փուլի ընտրության իրավունք ստանալու համար։
2015 թվականի փետրվարի 19-ին եռակողմ փոխանակման արդյունքում Հեմիլթոնը հայտնվել է «Նյու Օռլեան Պելիկանս» ակումբում։
Հուլիսի 27-ին դարձել է իսպանական «Վալենսիա» թիմի անդամ։
2016 թվականի հուլիսի 11-ին Հեմիլթոնը բազմամյա պայմանագիր է ստորագրել ամերիկյան «Բրուքլին Նեթս» թիմի հետ։
2017 թվականի հուլիսի 22-ին պայմանագիր է ստորագրել Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի «Բեյջինգ Դաքս» ակումբի հետ
։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль игрока на NBA.com(անգլ.)
Օրենջ բոուլ մարզադաշտ

Մայամի օրենջ բոուլ մարզադաշտը (անգլ.՝ Miami Orange Bowl) մարզադաշտ էր ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգի Մայամի քաղաքում, որը նախատեսված էր ռեգբիի և ֆուտբոլային հանդիպումների անցկացման համար։ Մարզադաշտը տեղավորում էր ավելի քան 74 հազար հանդիսականի։ 2005 թ. Օրանժ Բոուլը խիստ տուժեց Վիլմա փոթորկի պատճառով, և 2008 թ. մայիսի 14-ին քանդման ենթարկվեց։ 2009 թ. հուլիսի 1-ից քանդված մարզադաշտի տարածքում սկսվեց նոր բեյսբոլային մարզադաշտի կառուցման շինարարությունը։


== Պատմություն ==
Մարզադաշտի կառուցումը սկսվեց 1936 թ.։ Բացումը տեղի ունեցավ 1937 թ. դեկտեմբերի մեկին։ Նրան տրվեց Բերդին Ստեդիում (Burdine Stadium) անվանումը՝ ի պատիվ Մայամիի պատվավոր քաղաքացի Ռոբի Բերդինի։ 1939 թ. մարզադաշտն ստացավ Օրենջ բոուլ անվանումը ամերիկյան ֆուտբոլի «Օրենջ բոուլ» կոչվող քոլեջային թիմերի մրցաշարի ամենամյա անցկացման շնորհիվ։ Մարզադաշտում անց են կացվել Ֆուտբոլի ազգային լիգայի՝ NFL-ի ամերիկյան ֆուտբոլի հանդիպումներ, Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայի՝ MLS-ի, ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի խաղարկությունների, 1996 թ. ամառային օլիմպիական խաղերի ֆուտբոլային հանդիպումներ, 1990 թ. բեյսբոլի Կարիբյան սերիան։ Օրենջ բոուլը մեկն է այն երկու մարզադաշտերից, որտեղ անց են կացվել հինգ Սուպեր Բոուլներ (1968, 1969, 1971, 1976, 1979)։ Այստեղ անց են կացրել իրենց տնային հանդիպումները Մայամիի բազմաթիվ սպորտային ակումբներ և թիմեր։ Մասնավորապես մինչև 1987 թ. այն հանդիսանում էր Ֆուտբոլի ազգային լիգայի «Մայամի Դոլֆինս» ակումբի տնային մրցավայրը։ Այստեղ անցկացվել են բազմաթիվ համերգներ, տեղի են ունեցել գեղարվեստական ֆիլմերի նկարահանումներ։ 2008 թ. հունվարի 4-ին անցկացվեց վերջին մարզական միջոցառումը Օրենջ բոուլ մարզադաշտում. տեղի ունեցավ բարձրագույն դպրոցի սաների ամերիկյան ֆուտբոլի աստղերի թիմերի հանդիպումը։


== Արտաքին հղումներ ==
Օրենջ բոուլի պաշտոնական կայք orangebowlstadium.com Archived 2005-09-13 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Տեղեկություններ Օրենջ բոուլի մասին hurricanesports.cstv.com Archived 2011-08-11 at the Wayback Machine., stadiumsofprofootball.com (անգլ.)
Օրանժ Բոուլի լուսանկարներ hurricanesports.cstv.com Archived 2011-08-10 at the Wayback Machine. (անգլ.)
290

290 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 290 թվականն է, 
III դարի 90-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Մագուլայի տուն (Տագանրոգ)

Մագուլայի տուն (ռուս.՝ Дом Магулы), երկհարկանի տուն, որը գտնվում է Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Պետրոսի փողոցում։ Մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է` համաձայն 2002 թվականի դեկտեմբերի 31-ի թիվ 124 հրամանի։
Հասցեն` ք. Տագանրոգ, Պետրոսի փողոց, տուն 70։


== Պատմություն ==
19-րդ դարի սկզբին առևտրային խորհրդական Մարկ Սպիրիդոնովիչ Մագուլան և նրա եղբայրը տուն են կառուցել Պետրոսի փողոց, 46 (այժմ՝ 70) հասցեով։ Տան առաստաղները նկարազարդել են իտալացի նկարիչները։ 1825 թվականին քաղաք է այցելել կայսր Ալեքսանդր I-ը։ Հարուստ հույները նրա պատվին երեկո են կազմակերպել Մագուլայի տանը։ Երեկոյին ներկա է եղել և ինքը՝ կայսրը։
1872 թվականին շենքի առաջին հարկում կտորեղեն են վաճառել՝ տրիկո, դրապ և այլն։ Վուկաշինովիչ եղբայրների խանութում կարելի էր գնել արտասահմանյան գինիներ, օղի և 98-տոկոսանոց մաքուր սպիրտ։
Մարկ Սպիրիդոնովիչը զբաղվել է հացի արտահանմամբ։ Մագուլայի բազմաթիվ հարազատները տան սեփականատեր էին մինչև 1925 թվականը։ Նրանցից մեկը՝ 1836 թվականին ծնված պառաված օրիորդ Վիրգինիա Սպիրիդոնովնան, եղել է Կարիքավորների խնամակալության ընկերության կոմիտեի անդամ և տնօրեն։ 1912 թվականի դեկտեմբերին Վիրգինիա Սպիրիդոնովնան պարգևատրվել է Աննայի ժապավենով մեդալով՝ վաճառական Գերասիմ Դեպալդոյի աղքատանոցին նվիրատվություններ կատարելու համար։ Աղքատներին օգնություն ցուցաբերելը նրա մասին հասարակության մեջ ստեղծեց ապահովված մարդու տպավորություն, ինչն էլ հետագայում նրան կործանեց։ 1918 թվականի հունվարի 27-ին նրան խեղդամահ են արել Պետրոսի փողոց, 46 (70) հասցեում գտնվող սեփական բնակարանում։ Կողոպտիչները նրանից պահանջել են թանկարժեք իրեր և գումար, սակայն չստանալով, խեղդել են տանտիրուհուն։ Դրանից հետո նրանք տակնուվրա են արել տունը, բայց այդպես էլ ոչինչ չեն գտել։
Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից առաջ շենքի առաջին հարկը հանձնվում էր խանութներին։ Ն. Մոզնաիմի համախանութը վաճառում էր չմուշկներ, գրամեքենաներ և «Զինգեր» ընկերության կարի մեքենաներ, գրամոֆոններ և այլն։
20-րդ դարի 20-ական թվականներին Մագուլայի տունն ազգայնացվեց։ Այնտեղ աշխատում էր արտակարգ հանձնաժողովը (ЧК), այնուհետև այnտեղ գործել են բուժաշխատողների՝ Մարտի 8-ի անվան ակումբը, «Պրիբոյ» թերթի խմբագրությունը և տեղական «Մոլոտ» թերթի ստորաբաժանումը (1926)։ 1930-ական թվականներից տունը դարձավ բնակելի։
Ներկայումս սա բնակելի տուն է, մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային նշանակության օբյեկտ է (2002 թվականի դեկտեմբերի 31-ի թիվ 124 հրաման)։


== Գրականություն ==
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.


== Արտաքին հղումներ ==
Таганрог, ул. Петровская, 70 Archived 2020-11-01 at the Wayback Machine.
Բրիստոլ ծոց

Բրիստոլ ծոց (անգլ.՝ Bristol Bay), ծոց Բերինգի ծովում, գտնվում է ԱՄՆ-ում՝ Ալյասկայի հարավ-արևմտյան ափին։
Այն 320 կիլոմետր մխրճված է ցամաքի մեջ, մուտքը սահմանափակվում է Ալյասկա թերակղզու հարավային ծայրից մինչև Նևենհեմ հրվանդանի հյուսիսը՝ 480 կմ ձգվածությամբ։ Խորությունը կազմում է 27–84 մ, նավարկությունը սահմանափակված է միայն փոքրիկ ձկնորսական նավերով։ Ծոց են թափվում Տոգիակ, Նուշագակ, Կվիչակ (հոսում են Իլիամնա լճից) և Ուգաշիկ գետերը։
Նոյեմբերից մինչև մարտ-ապրիլ ծոցը ծածկված է լողացող սառույցներով։ Օրվա կեսը դիտվում է անկանոն մակընթացություն ,մինչև 3,7 մետրի հասնող։ Ծովածոցի ջրատարածքում զարգացել է ձկան արդյունաբերությունն ու արդյունահանումը ներկա, կետա, արծաթե սաղմոն, սաղմոն սեզոնին, ձողաձուկ, կամբալա, ածուխ ձուկ և այլն։ 
Բրիստոլի ծոցը բացահայտվել է Ջեյմս Կուկի կողմից 1778 թվականի հուլիսին և անվանումը ստացել է կոմս Օգուստուս Ջոն Հերվիի պատվին։ XIX դարի սկզբին և կեսերին ինտենսիվորեն ուսումնասիրվել է ռուս ծովագնացների կողմից։

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիա

Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիա (IFJ), աշխարհում ԶԼՄ աշխատակիցների ամենամեծ կազմակերպությունը։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Բրյուսելում։ Հիմնադրվել է 1926 թվականին, այժմ կազմակերպության մեջ կան 600 հազար լրագրողներ, ավելի քան 146 երկրներից։ Կազմակերպությունը պաշտպանում է տպագրական և էլեկտրոնային տպագրությունում աշխատող լրագրողների իրավունքները։


== Պատմություն ==
Կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1936 թվականին Փարիզում, Syndicat national des journalistes (SNJ) կազմակերպության հիման վրա։ Այդ ժամանակահատվածում կազմակերպության մեջ անդամագրված են եղել 25 000 մեդիա աշխատող՝ 20 երկրից և գլխավոր գրասենյակը գտնվել է Փարիզում։ Առաջին նախագահը եղել է Ֆրանսիացի լրագրող Ջորջս Բյուրդոնը։
Նացիստական Գերմանիայի կողմից Ֆրանսիայի օկուպացումը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ վերջ է դրել կազմակերպության գործունեությանը։ Դրանից հետո մի քանի միություններ որոշել են Լոնդոնում ստեղծել Անկախ կամ բարեկամ երկրների լրագրողների միջազգային ֆեդերացիա (IFJAFC), որի առաջին կոնգրեսը կայացել է 1941 թվականին։ Կազմակերպությունը լուծարվել է 1946 թվականին՝ պատերազմի  ավարտից հետո և դարձել է Լրագրողների միջազգային կազմակերպություն (IOJ):
Սառը պատերազմի արդյունքում՝ 1952 թվականին Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիան նորից վերակազմավորվել է Բրյուսելի Համաշխարհային կոնգրեսի ժամանակ, որի ժամանակ ներկա են եղել 49 դելեգատներ։ Մինչ 1990-ական թվականները Լրագրողների միջազգային կազմակերպությունը համարվել է ֆեդերացիայի մաս, որի գրասենյակը գտնվել է Պրահայում և հիմնականում կազմված է եղել Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի և զարգացող այլ երկրների լրագրողական միջազգային միություններից։
Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիան պաշտոնապաես ճանաչվել է ՄԱԿ-ի տնտեսական և սոցիալական խորհրդի (Ecosoc) և UNESCO-ի կողմից։
Ունի կոնսուլտատիվ կարգավիճակ այնպիսի կազմակերպությունների համար, ինչպիսիք են ՄԱԿ-ը, ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ն, Աշխատանքի միջազգային կազմակերպությունը, Ինտելեկտուալ ունեցվածքի համաշխարհային կազմակերպությունը, Մարդու իրավունքների կոմիտե-ն, նաև Եվրամիությունը և այլ միջազգային կազմակերպություններ։
Գլխավոր քարտուղարը Էնթոնի Բելանջերն է։
ԼՄՖ-ն ներկայացնում է ավելի քան 600 հազար լրագրողների 140 երկրներից և հանդիսանում է աշխարհում լրագրողների ամենաազդեցիկ ձայնը։ Ֆեդերացիան միավորում է միջազգային լրագրողական կազմակերպություններ։
2016 թվականի հունիսի 8-ին կայացել է Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիայի հոբելյանական 90-րդ կոնգրեսը, որի ժամանակ աշխարհից մոտ 300 դելեգատ գնացել է Ֆրանսիայի Անժե քաղաք։
2016 թվականի հունիսի 10-ին բելգիացի Ֆիլիպ Լյարուշը (Phillippe Leruth) ընտրվել է Լրագրողների ֆեդերացիայի նոր նախագահ  և փոխարինել է բրիտանացի Ջիմ Բումելին։ Քվեարկությունը կայացել է ԼՄՖ-ի կոնգրեսում Ֆրանսիայի Անժե քաղաքում։ Լյարուշը հաղթել է Բրազիլիայի ներկայացուցչին, առաջ անցնելով ընդամենը 7 ձայնով (169 ձայն, ընդդեմ՝ 162-ի)։


== Հասցե ==
Գրասենյակի հասցեն՝

International Federation of Journalists IPC-Residence Palace, Bloc C 
Rue de la Loi 155B-1040 Brussels, 
Բելգիա


== Ֆեդերացիայի նախագահների և գլխավոր քարտուղարների ցանկ ==
 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լրագրողների միջազգային ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքէջը
Մորձգվեթ

Մորձգվեթ (վրաց.՝ მორძგვეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ճիաթուրայի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 360 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ճիաթուրայից հեռու է 8 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 231 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հավրան

Հավրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Դեկատրոն

Դեկատրոն, թվարկության տասնական համակարգում՝ թվային հաշվարկ կատարող և Էլեկտրական շղթան հոսանքափոխող բազմաէլեկտրոդ իոնային սարք։ Դեկատրոնի աշխատանքի հիմքում ընկած է մարմրող պարպման ուղղորդված փոխանցումը մի էլեկտրոդից մյուսին։ Փոխանցումը պայմանավորված է էլեկտրոդների պոտենցիալների տարբերությամբ, որը ստեղծվում է կառավարող իմպուլսներով։ Դեկատրոնները լինում են համաչափ և անհամաչափ էլեկտրոներով, միա- և երկիմպուլս, հաշվային և այլն։ 
Դեկատրոնը կիրառվում է ավտոմատիկայում, չափիչ տեխնիկայում, միջուկային և արդյունաբերական էլեկտրոնիկայում։
Բեթելշաբաբի գավառակ

Բեթելշաբաբ, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Հեքյարիի գավառում։ Գավառի կենտրոնը եղել է Բեթելշաբաբ բնակավայրը։ Գտնվում էր Վանա լճից հարավ-արևելք։
Իր տարածքով գավառակը համապատասխանում է պատմական Կորդվաց աշխարհի Մոթողանք գավառին։


== Բնակչություն ==
1890-ական թվականներին ուներ 18700 բնակիչ, որից 12000-ը քրդեր  ու թուրքերիսկ մնացածը՝ նեստորական ասորիներ։


== Վարչական բաժանում ==
1890-ական թվականներին ուներ 72 գյուղ։ Ըստ այլ աղբյուրների գյուղերի թիվը կազմում էր 80


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մկնդեղի հանքանյութեր

Մկնդեղի հանքանյութեր, արսենի հանքանյութեր, բնական միներալային առաջացումներ, որոնց մեջ մկնդեղի (As) պարունակությունը բավարար է նրա և միացությունների տնտեսապես շահավետ կորզման համար։ Հայտնի են As պարունակող ավելի քան 120 միներալ։ Առավել տարածված արսենապիրիտը (մկնդեղային հրաքարը), լյոլինգիտը՝ 
  
    
      
        F
        e
        A
        s
        S
      
    
    {\displaystyle FeAsS}
   (72, 8% As), ռեալգարը, ուրիպիգմենտը։ Ըստ արդյունաբերական դասակարգման մկնդեղի հանքանյութերի հանքավայրերը ստորաբաժանվում են մի շարք տիպերի՝ մկնդեղային (արսենապիրիտային և ռեալգարաուրիպիգմենտային), ոսկի-մկնդեղային, բագմամետաղ-մկնդեղային, մկնդեղ-կապարային։ As-ի առավելագույն պարունակությունը արդյունաբերության հանքանյութերում կազմում է 2%, սակայն սովորաբար մշակվում են ավելի հարուստ (5-10%) հանքանյութերը։ Ավելի աղքատ հանքանյութերը հարստացվում են գրավիտացիոն մեթոդներով և ֆլոտացիայով։ 
Մկնդեղի հանքանյութերի հանքավայրերը հայտնի են ԱՄՆ-ում, Բոլիվիայում, Ճապոնիայում, Մեքսիկայում, Շվեդիայում, Ռուսաստանում։
Սերմին (Հալեպի նահանգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սերմին (այլ կիրառումներ)Սերմին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր
Խմբային արագություն

Խմբային արագություն, ոչ մոնոքրոմատիկ ալիքների խմբի տարածման արագությունը միջավայրում։ Կլանման բացակայության պարագայում խմբային արագությունը համընկնում է ալիքների այդ խմբի էներգիայի տեղափոխման արագությանը։ Ալիքների խումբը կարելի է ներկայացնել որպես առանձին մոնոքրոմատիկ ալիքների գումար (համախումբ)։ Դիսպերսիայի առկայության դեպքում առանձին մոնոքրոմատիկ ալիքները նյութի մեջ տարածվում են տարբեր փուլային արագություններով, իսկ դիսպերսիայի բացակայության ժամանակ այդ արագությունները համընկնում են։ Նորմալ դիսպերսիայի դեպքում (ալիքի երկարությունը մեծանալիս մեծանում է նաև փուլային արագությունը) խմբային արագությունը փոքր է փուլայինից. հակառակ պարագայում (անոմալ դիսպերսիա) փուլային արագությունն է փոքր խմբային արագությունից։
Փուլային արագությունը որոշվում է 
  
    
      
        ω
        
          /
        
        k
      
    
    {\displaystyle \omega /k}
  , իսկ խմբային արագությունը՝ 
  
    
      
        
          v
          
            g
            r
          
        
        =
        d
        ω
        
          /
        
        d
        k
        
      
    
    {\displaystyle v_{gr}=d\omega /dk\,}
   առնչությամբ (
  
    
      
        ω
      
    
    {\displaystyle \omega }
  -ն ալիքի շրջանային հաճախությունն է, 
  
    
      
        k
      
    
    {\displaystyle k}
  -ն՝ ալիքային թիվը)։ Լույսի արագության անմիջական որոշման բոլոր փորձերում չափվում է լույսի խմբային արագությունը։
Օբեռնդորֆ ամ Նեկար

Օբեռնդորֆ ամ Նեկար (գերմ.՝ Oberndorf am Neckar), քաղաք Գերմանիայում՝ Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասի Ռոթվայլ շրջանում։ Ենթակա է Ֆրայբուրգի վարչական օկրուգին։ Զբաղեցնում 55,93 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով եղել է 14 378։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 3 25 045։
Քաղաքը բաժանված է 7 վարչական շրջանի։


== Տնտեսություն ==
Քաղաքին լայն ճանաչում ու համբավ է բերել 1811 թվականին Ֆրիդրիխ 1-ինի հիմնադրած զինագործարանը։ 1872 թվականից այստեղ իր գործունեությունն է ծավալել «Մաուզեր Գեբրյուդեր» (Gebrüder Wilhelm und Paul Mauser) ֆիրման։ 1945 թվականին դաշնակից զորքերի ավիացիան ավերել է «Մաուզեր» գործարանը։ 1949 թվականին այդ գործարանի ճարտարագետները հիմնել են «Heckler & Koch» ընկերությունը (Heckler & Koch GmbH), որն զբաղվում է հրաձգային զենքի արտադրությամբ։։
Նեկարի Օբեռնդորֆում արտադրվում են նաև Mafell ապրանքանիշը կրող ատաղձագործական բարձրորակ գործիքներ։


== Անվանի անձինք ==
Վիլհելմ Մաուզեր (1834–1882), գործարար. հրաձգային զենք արտադրող
Պաուլ Մաուզեր (1838–1914), գործարար. հրաձգային զենք արտադրող
Շտեֆեն Վայգոլդ (ծնվ. 1979), հեծանվորդ մարզիկ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Քույր քաղաքներ ==
Նեկարի Օբեռնդորֆի քույր քաղաքներն են՝

 Ավստրիա, Օբեռնդորֆ բայ Զալցբուրգ
 Ֆրանսիա Տիերվիլ սյուր Մյոզ


== Կինոնկար ==
Wolfgang Landgraebers Filme über die Waffenbetriebe in der Stadt (entstanden zwischen 1984 und 2016)


== Գրականություն ==
Elisabeth Weber - Studien zur Geschichte des Augustinerfrauenklosters in Oberndorf am Neckar von seiner Gründung bis zum Jahre 1559 (Zulassungsarbeit), Tübingen, 1962
Stadt Oberndorf a.N. (Hrsg.) (1982), Geschichte der Stadt Oberndorf am Neckar. Band 1: Von der Frühzeit bis zum Übergang an Württemberg. Hrsg. von der Stadt Oberndorf a.N. aus Anlass des 1200jährigen Jubiläums im Juni 1982. Oberndorf a.N.։ Stadt Oberndorf a.N.
Zwischen Schwarzwald und Schwäbischer Alb. Das Land am oberen Neckar (= Veröffentlichung des Alemannischen Instituts Freiburg i. Brg.) Franz Quarthal, Sigmaringen, |1984, ISBN=3-7995-4034-2
Oberndorf am Neckar - Landesarchivdirektion Baden-Württemberg in Verbindung mit dem Landkreis Rottweil, Baden-Württemberg. Das Land in seinen Kreises, Band 2, Auflage 2, Verlag=Jan Thorbecke, Ulm, 2004, Seiten=18-64
Stadt Oberndorf a.N. (Hrsg.) (2006), Geschichte der Stadt Oberndorf am Neckar. Band 2: Vom Übergang an Württemberg bis heute. Hrsg. von der Stadt Oberndorf a.N. ISBN 3-00-018395-7


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Offizielle Website der Stadt
Im Völkerringen. Der große Krieg (1914–1918) von unsern Kriegern aus Oberndorf a. N. selbst erzählt
Կոլումբիա (այլ կիրառումներ)

Կոլումբիա, կարող է վերաբերել՝

Կոլումբիա - պետություն Հարավային Ամերիկայի հյուսիս-արևմուտքում
Կոլումբիա - քաղաք ԱՄՆ-ի արևելյան մասում, Հարավային Կարոլինա նահանգում
Կոլումբիա - գետ ԱՄՆ-ի և Կանադայի արևմուտքում
Դևեջի (Ամասիայի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դևեջի (այլ կիրառումներ)Դևեջի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Դավդար (Վանի գավառ)

Դավդար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր Վան քաղաքից 56 կմ արևելք, Սև ջուր գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ակունքում, սարավանդի վրա։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբում ուներ 15 տուն բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրանսուազ Գաս

Ֆրանսուազ Գաս (անգլ.՝ Françoise Gasse, ֆրանսերեն արտասանութամբ՝  ( ), 1942 - ապրիլի 22, 2014(2014-04-22)), ֆրանսիացի պալեոկենսաբան, պալեոկլիմայաբան և պալեոհիդրոլոգ։ Մասնագիտացել է բնապահպանական երևույթներում և ավելի կոնկրետ՝ Աֆրիկայի և ասիական շրջանների հնագույն լճերի լակաստրինային նստվածքների ուսումնասիրության մեջ։ Հատուկ ազդեցություն է ունեցել առաջին հետազոտական նախագծերն սկսելու գործում, որոնք նպատակ են ունեցել պալեոկլիմատիկ տատանումները և չորրորդական պալեմիջավայրերը տարբեր մարզերում, մասնավորապես՝ Սահարայում ու Սահելում, Արևելյան Աֆրիկայում ու Մադագասկարում, արևմտյան (կասպիական) ու հարավային (Տիբեթ), ինչպես նաև Միջին Արևելյան (Լիբանան) շրջաններում վերականգնելու։ Նա չափազանց ակտիվ է ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային մակարդակում։ PAGES (անցյալ գլոբալ փոփոխություններ) կազմակերպության անդամ է, Միջազգային աշխարհոլորտ-կենսոլորտային ծրագրի անդամ։ 


== Գործունեություն ==
1975 թվականին Փարիզի համալսարանում ստացել է երկրաբանական գիտությունների թեկնածուի կոչում, որտեղ դիսերտացիա է պաշտպանել Աբբե լճի էվոլյուցիայի վերաբերյալ։ Նրա աշխատանքը դարձել է աֆրիկյան պլիոցենյան-պլեյստոցեն դիատոմային ջրիմուռների առաջին շարունակական ուսումնասիրությունը։ Ընդունվել է Գիտական հետազոտությունների Ֆրանսիայի ազգային կենտրոն (CNRS) ու 1986 թվականին միացել Փարիզի-Սուդ համալսարանի հիդրոլոգիայի և իզոտոպի երկրաքիմիայի լաբորատորիային, պրոֆեսոր Ժան-Շառլ Ֆոնտեի ղեկավարության ներքո։ 1998 թվականին տեղափոխվել է Բնապահպանական երկրագիտությունների հետազոտման և կրթության կենտրոն (CEREGE)։ 
2005 թվականին դարձել է Շվեդիայի մարդաբանության և աշխարհագրության ընկերության Վեգա մեդալ ստացած առաջին կինը։ 
2010 թվականին պարգևատրվել է Հանս Օշգերի մեդալով, որը շնորհվել է Եվրոպական գիտությունների միության կողմից՝ իր «մայրցամաքային արխիվներից Հոլոցենի ընթացքում կլիմայի փոփոխականության վերականգնման գործում ներդրման և այդ ժամանակահատվածում ներգրավված կլիմայական մեխանիզմների ավելի լավ ընկալման համար»։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոբոքրաֆթ (համակարգչային խաղ)

Ռոբոքրաֆթ, համակարգչային խաղ, հնարավորություն է տալիս ստեղծել սեփական ռազմական մեքենան և ուղևորվել հակառակորդներին հաղթելու։ Խաղը թողարկվել է Freejam ինդի-ստուդիայում։
Դժվար է կոնկրետ նշել այս խաղի ժանրը։ Հետաքրքիրն այն է, որ ռազմական մեքենան ստեղծում է հենց խաղացողը, և այն կարող է շատ տարբեր լինել։ Մեքենան կարող է նույնիսկ թռչել ու լողալ. ինչպես ֆանտաստիկ ֆիլմերում։ Միակ բանը, որ կարող է սահմանափակել խաղացողին՝ դա սեփական երևակայությունն է և իհարկե ֆիզիկայի որոշակի օրենքներ։ Տեխնիկայի բարելավման համար խաղացողին պետք է ոչնչացնի հակառակորդներին, կամ էլ մարտի ժամանակ գրավի թշնամու ռազմական բազան։ Խաղում հաղթող թիմը ստանում է հավելյալ դրամ և միավորներ։
Roboсraft խաղը կարելի է խաղալ ինչպես մենակ, այնպես էլ ընկերների հետ միասին։ Խաղն ունի նաև ռազմական մեքենա ստեղծելու բազում տարբերակներ։ Սա իհարկե օգնում է խմբին գործել շատ ավելի արդյունավետ՝ համեմատ այլ խաղացողների։ Խաղում կա պրոֆիլի և ռազմական մեքենայի հատուկ համակարգ։ Յուրաքանչյուր նոր մակարդակի համար խաղացողը ստանում է ավելի շատ միավորներ, ինչն էլ իր հերթին նպաստում է բարելավել փոխադրամիջոցը և դարձնել այն ավելի ուժեղ։ Այս ամենն իհարկե ազդելու է խաղացողի ռեյտինգի վրա։
Խաղը հետաքրքիր է նաև նրանով, որ այստեղ չկան երկու միանման ռոբոտներ. բոլորը տարբեր են։ 
Բավականին հետաքրքիր է մարտի ռեժիմը։ Այստեղ 10 ռոբոտներ կռվում են 10-ի դեմ։ Բոսսը նույնպես դասական ռեժիմ է։ Այն հասնալի է միայն 8-րդ մակարդակի ռոբոտների համար։
Խաղում բավականին հետաքրքիր են զենքի տեսակները։ Այստեղ գոյություն ունի զենքի 4 ձև։ Մեկ ռոբոտին կարելի է տրամադրել միայն մեկ տեսակի զենք։ Այստեղ յուրաքանչյուրն ունի իր դերը։ 
Roboсraft խաղը միշտ գտնվում է մշակման մեջ։ Այն անընդհատ նորացվում ու բարելավվում է։ Նորացվում են քոնթենթենրը, ինչն էլ խաղացողներին միշտ հետաքրքրության մեջ է պահում։
Միացյալ Հայաստան (կուսակցություն, Արցախ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միացյալ Հայաստան (այլ կիրառումներ)Միացյալ Հայաստան կուսակցություն, ՄՀԿ, Արցախի Հանրապետությունում գործող կուսակցություն։ Կուսակցության ղեկավարն է Վահան Բադասյանը։


== Պատմություն ==
Կուսակցությունը պաշտոնապես գրանցվել է 2019 թվականի մարտի 5-ին։


== Առաքելություն ==

Կուսակցության առաքելությունն է «իրագործել հայ ժողովրդի իղձն ու ցանկությունները իր հավաքական ազգային կամքով», այն է՝ իրավական առումով ընդգրկել Արցախի Հանրապետությունը Հայաստանի Հանրապետության կազմում որպես Արցախի մարզ։ Բացի այդ, կուսակցության գաղափարախոսությունը նախատեսում է Պատմական Հայաստանի դեռ գրավված տարածքների ազատագրումը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆերֆիլդի համալսարան

Ֆերֆիլդի համալսարան (անգլ.՝  Fairfield University), մասնավոր կաթոլիկ համալսարան Հիսուսի միաբանության առաջնորդությամբ։ 
Համալսարանը գտնվում է ԱՄՆ-ի Կոնեկտիկուտ նահանգի Ֆերֆիլդ քաղաքում։ Հիմնադրվել Է 1942 թվականին։
Այն Միացյալ Նահանգների Հիսուսի միաբանության ​​քոլեջների և համալսարանների ասոցիացիայի 28 անդամ հաստատություններից մեկն է։


== Կառուցվածքը ==
Արվեստի և գիտությունների քոլեջ
Չարլզ Դոլանի բիզնեսի դպրոց
տեխնիկական դպրոց
բուժքույրական դպրոց
բարձրագույն կրթության դպրոց և հարակից մասնագիտություններ
համալսարանական քոլեջ


== Հայտնի շրջանավարտներ ==
Արփայա Դոնաթելա, ամերիկացի ձեռնարկատեր
Նիլոն Քեվին, Ամերիկացի սթենդափ հումորիստ, կինոյի, հեռուստատեսության դերասան, սցենարիստ
Ուոլ Լիզ, ամերիկացի լրագրող
Ցենտոպանի Էվան, ամերիկացի կուլտուրիստ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт
Fairfield Athletics website
«Mark R. Nemec»։ web.archive.org։ 2017-04-26։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-04-26-ին։ Վերցված է 2021-10-12  
«Wayback Machine»։ web.archive.org։ 2018-04-12։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-04-12-ին։ Վերցված է 2021-10-12
Կարլ Էդուարդ Զախաու

Կարլ Էդուարդ Զախաու (գերմ.՝ Karl Eduard Sachau, հուլիսի 20, 1845(1845-07-20), Neumünster, Շլեզվիգ-Հոլշտայն, Գերմանիա - սեպտեմբերի 17, 1930(1930-09-17), Բեռլին, Գերմանիա), գերմանացի արևելագետ և մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==
Կար Էդուարդ Զախաուն ծնվել է 1845 թվականի հուլիսի 20-ին Նոյմյունստերում։
1869-1876 թվականներին Վիեննայի համալսարանում եղել է սեմական լեզուների պրոֆեսոր, այնուհետև Բեռլինի համալսարանում նույն պաշտոնը։ Հրատարակել է «Almuàrab» (արաբական բառերի բառապաշար, Լայպցիգ,1867 թվական), «Theodori Mopsuesteni fragmenta Syriaca» (Լայպցիգ 1869 թվական), «Inedita Syriaca» (հունական գրողների սիրիերեն թարգմանությունը, Վիեննա,1870 թվական), «Chronologie orient. Völker» (արաբերենից, Լայպցիգ, 1878 թվական; անգլերենից, Լոնդոն 1879 թվական); «Syrisch-römisches Rechtsbuch aus dem V Jahrh.» (Լայպցիգ, 1880 թվական), «Ueber die Lage von Tigranocerta» (Բեռլին, 1880 թվական), «Reise in Syrien und Mesopotamien» (Լայպցիգ, 1883 թվական).
Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի (1888) և Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից անդամ (1907)։
Կարլ Էդուարդ Զախաուն մահացել է 1930 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, Բեռլին քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Захау, Карл-Эдуард»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 


== Արտաքին հղումներ ==
Author Eduard Sachau
Սուդաչևկա

Սուդաչևկա (ուկրաիներեն՝ Судачівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չուդնևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սուդաչևկա գյուղում բնակվում էր 200 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,668 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 299,4 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կիսանախագահական համակարգ

Կիսանախագահական համակարգ կառավարական համակարգ է, որտեղ նախագահը և վարչապետը ակտիվ մասնակցություն ունեն պետության կառավարման գործընթացում։ Պառլամենտական հանրապետությունից տարբերվում է նրանով, որ նախագահին ընտրում է ժողովուրդը։ Վերջինս ավելի շատ լիազորություններ ունի քան ֆորմալ նախագահները որոշ երկրներում և տարբերվում է նախագահական համակարգից նրանով, որ չնայած նա է ձևավորում կառավարությունը, սակայն օրենսդիր մարմիը կարող է նրան հայտարարել անվստահություն և պաշտոնանկ անել։


== Ենթատեսակներ ==
Գոյություն ունի կիսանախագահայան համակարգի երկու ենթատեսակներ` վարչապետ-նախագահական և նախագահ-խորհրդարանական։
Վարչապետ-նախագահական համակարգում, վարչապետը և կառավարությունը հաշվետու են խորհրդարանին։ Նախագահը ընտրում է վարչապետին և կառավարությանը, սակայն միայն միայն խորհրդարանը կարող է նրանց հեռացնել անվստահության քվե տալով։ Նախագահը իրավունք չունի հեռացնել վարչապետին կամ ցրել կառավարությունը։ Այնուամենայնիվ նախագահը կարող է որոշ լծակներ ունենալ ազդելու վարչապետի և կառավարության որոշումների վրա։ Այս ենթատեսակը օգտագործվում է Բուրկինա Ֆասոյում, Ֆրանսիայում, Վրաստանում (սկսած 2013 թվականից), Լիտվայում, Մադագասկարում, Մալիում, Մոնղոլիայում, Նիգերում, Լեհաստանում, Պորտուգալիայում, Ռումինիայում, Սենեգալում, Շրի Լանկայում և Ուկրաինայում (սկսած 2014 թվականից, մինչ այդ 2006-ից 2010 թվականներին).:
Նախագահ-խորհրդարանական համակարգում վարչապետը և կառավարությունը հաշվետու է նախագահին և խորհրդարանական մեծամասնությանը։ Նախագահը ընտրում է վարչապետին և կառավարությանը, սակայն նրանց պետք է սատարի նաև խորհրդարանական մեծամասնությունը։ Վարչապետին կամ կառավարությանը կարող է հեռացնել նախագահը, կամ խորհրդարանը անստահության քվե տրամադրելով։ Այս համակարգը շատ մոտ է նախագահականին։ Այն օգտագործվում է Հայաստանում, Վրաստանում 2004-ից 2013 թվականներին, Մոզամբիկում, Նամիբիայում, Ռուսաստանում, Թայվանում և Ուկրաինայում 1996-ից 2005 թվականներին և նորից 2010—ից 2014 թվականներին։ Այն օգտագործվել է Գերմանիայում Վայմարյան Հանրապետության տարիներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Լուար (դեպարտամենտ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուար (այլ կիրառումներ)Լուար (ֆրանսերեն՝ Loire), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում։ 

Լուար դեպարտամենտի կարգային թիվն է՝ 42։


== Պատմություն ==
Ստեղծվել է 1793 թվականին, երբ կազմավորումից ընդամենը երեքուկես տարի հետո Ռոն և Լուար դեպարտամենտը բաժանվեց երկու մասերի։ Դա տեղի ունեցավ Լիոնի ակտիվիստների ջանքերով, որը երկրի երկրորդ քաղաքն էր։ Ռոն և Լուարը կիսելով, նրանք ցանկանում էին պոտենցիալ ուժից պաշտպանել Ֆրանսիական մեծ հեղափոխությունը։ 
Մայրաքաղաքը նույնպես տեղափոխվել է տեղից տեղ, սկզբից եղել է Ֆերը (1793-1795), հետո՝ Մոնբրիսոնը (1795-1855), և ներկայումս Սենտ-Էթյենն է (1855 թվականից հետո)։
Բնակչությունը 740.7 հազար մարդ է։


== Աշխարհագրական տվյալներ ==

Լուարը մտնում է ներկայիս Ռոն Ալպերեր վարչական երկրամասի մեջ և սահմանակցում է Ռոն, Իզեր, Արդեշ, Վերին Լուար, Պյուի դը Դոմ, Ալյե և Սոն է Լուար դեպարտամենտներին։
Դեպարտամենտի հարավից հյուսիս հոսում է Լուար գետը։
Կազմված է երեք արոնդիսմենից՝ 

Մոնբրիսոն արոնդիսմեն;
Րոան արոնդիսմեն;
Սենտ-Էթյեն արոնդիսմեն։
Տարածքը 4 781 կմ² է։


== Ժողովրդագրություն ==
Ըստ 1999 թվականի տվյալների՝ դեպարտամենտի գլխավոր քաղաքներն են՝

Սեն Էտիեն - 180 210 բնակիչ, 291 960-ը ագլոմերացիայում
Սեն Շամոն - 37 378 բնակիչ, 82 535-ը ագլոմերացիայում
Ռոն - 38 896 բնակիչ, 80 272-ը ագլոմերացիայում
Սեն Ժու Սեն Ռամբեր - 13 192 բնակիչ, 45 386-ը ագլոմերացիայում


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ինոսենսիա

Ինոսենսիա  (պորտ.՝  Inocência), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 7.588 մարդ՝ 2020 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 5 776,261 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 1,5 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1958 թվականի նոյոմբորի 10-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 124.560.527,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 14.841,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,772 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Ծանոթագրություններ ==
Վաղարշ

Վաղարշ, հայկական տղամարդու անուն է։ Պահլավերեն՝ Valaks, պարսկերեն՝ Valas անուններից, նշանակում է «ուժեղ»։ Հայերի մեջ տարածված է հնագույն ժամանակներից։ Սրանից հայերենում կան Վաղարշյան, Վաղարշակյան ազգանունները, ինչպես նաև Վաղարշապատ տեղանունը։
Ոմանք սրա փաղաքշական տարբերակը՝ Վաղարշակ, որտեղ ակը փաղաքշական ածանցն է, սխալ են մեկնաբանում՝ իբրև «ուժեղ Արշակ»՝ մատնացույց անելով սանսկրիտի bals և լատիներեն valor բառերը՝ «ամուր», «ուժեղ» իմաստով։ Հրաչյա Աճառյանը այս ստուգաբանումը համարում է կեղծ և անընդունելի։


=== Հայտնի անվանակիրներ ===
Վաղարշ Ա, (ծն. և մահվան թթ. անհայտ), Հայոց Արշակունի թագավոր 116-144–ին։ Սանատրուկ թագավորի որդին։
Վաղարշ Բ, (ծն. թ. անհայտ – մոտ 198), Հայոց Արշակունի թագավոր 186–ից։
Վաղարշ Ա Պարթև, (պարսկերեն՝ بلاش Balāsh), Պարթևաստանի արքա մ.թ. 51-ից առ 78 թվականը։
Վաղարշ Վաղարշյան, (Վաղարշակ Բոգդանի Տեր-Պետրոսյան, 1894, փետրվար 2 (14) - 1959, մայիսի 6), հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ։


==== Ուշագրավ փաստ ====
Արձակագիր Մովսես Արազու խորհրդով Վաղարշ Վաղարշյանն իր Վաղարշակ անունը բարեհնչունության համար դարձրել է Վաղարշ, այս Վաղարշ-ից էլ նոր ազգանուն սարքել և ընդունել Վաղարշ Վաղարշյան գրական անունը։


== Հղումներ ==
Ֆրանց (ֆիլմ)

«Ֆրանց» (ֆր.՝ Frantz), ֆրանսիա-գերմանական դրամա ֆիլմ, որը նկարահանել է Ֆրանսուա Օզոնը։ Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցավ 2016 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի ժամանակ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի հերոսուհին գերմանացի Աննան է Քվեդլինբուրգ քաղաքից, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ամեն օր այցելում էր  իր հանգուցյալ փեսացուի գերեզման, ով մահացել է  Ֆրանսիայում՝ պատերազմի վերջին տարիներին։ Մի անգամ նա այդտեղ հանդիպում է ֆրանսիացի Ադրիենին, ով նույնպես ծաղիկներ էր բերել իր սիրեցյալի գերեզմանին։


== Դերերում ==
Պաուլա Բեր - Աննա
Պիեր Նինե - Սդրիեն
Անտոն ֆոն Լյուկ - Ֆրանց
Էռնստ Շտյոցներ - դոկտոր Հոֆմայստեր
Մարիա Գրուբեր - նրա կինը` Մագդա Հոֆմայստեր
Յոհան ֆոն Բյուլով - Քրոյց, նացիոնալիստների ղեկավար
Սիրիել Քլեր - Ադրիենի մայրը
Ալիս դը Լանկեսեն - Ֆաննի


== Մրցանակներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Offizielle Webpräsenz Archived 2018-04-21 at the Wayback Machine. von X Verleih (deutsch)
Profil Archived 2016-08-23 at the Wayback Machine. bei labiennale.org (englisch)
Profil beim Toronto International Film Festival (englisch)
Sammlung von Kritiken in der Österreichischen Presse Archived 2016-12-04 at the Wayback Machine.
Միջնաձոր

Միջնաձոր, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռներում, Ծավ գյուղից 5,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2367 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
Իսլամական ագրարային հեղափոխություն

Իսլամական ագրարային հեղափոխություն (նաև՝ արաբական ագրարային հեղափոխություն, միջնադարյան կանաչ հեղափոխություն), արաբական խալիֆայությունում գյուղատնտեսական խոշոր բարեփոխումներ և դրա հետ կապված՝ իսլամական Ոսկե դարաշրջանում՝ մ. թ. ա. 8-13-րդ դարերում, առաջընթաց երկրագիտության, բնական գիտությունների և տնտեսագիտության բնագավառում։ Տերմինը 1974 թվականին առաջարկել է պատմաբան Էնդրյու Ուոթսոնը։
Եվրոպայից հարավ մինչև Կենտրոնական Ասիա Արաբական խալիֆայության հաստատման արդյունքում ստեղծվել է գլոբալ տնտեսություն, որը թույլ է տվել արաբական և մուսուլմանական այլ առևտրականների իրականացնել լայն առևտրափոխանակում խալիֆայության ամբողջ տարածքում և նրա սահմաններից դուրս․ տարածել տարատեսակ մշակաբույսեր և գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաներ, արաբական աշխարհի գյուղատնտեսական մշակաբույսերից բացի, սորգո (Աֆրիկա), ցիտրուսային մրգեր (Չինաստան), Հնդկաստանի տարբեր մշակաբույսեր (մանգո, բրինձ, բամբակ, շաքարեղեն)։ ... Մի շարք հետազոտողներ այս ժամանակահատվածը անվանում են «բերքի գլոբալիզացիա»։ Նոր մշակույթների ի հայտ գալը, գյուղատնտեսության մեքենայացումը հանգեցրել են տնտեսության մեծ տեղաշարժերի, բնակչության բաշխման, ցանքատարածությունների տեսակների,  գյուղատնտեսական արտադրության, բնակչության եկամուտների, քաղաքաշինության, աշխատանքի բաշխման։


== Աշխարհագրություն ==
Արաբական խալիֆայության ձևավորման ժամանակ նախկինում մեկուսացված շատ շրջաններ միավորվել էին մեկ պետության մեջ, որի պատճառով նրանց միջև սկսվել է ինտենսիվ գիտական, առևտրային և տնտեսական փոխանակում։ Իսլամական ծովագնացները սկսել են ակտիվորեն ուսումնասիրել հարևան շրջանները՝ ներառյալ Եվրոպան, Չինաստանը և Հնդկաստանը։
Գլոբալիզացման ազդեցությունը աստիճանաբար աճել է և նրա գագաթնակետը խալիֆայության գոյության հետագա փուլերում պատմագրության մեջ կոչվել է Իսլամի Ոսկե դար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Donald Routledge Hill, Islamic Science And Engineering, Edinburgh University Press (1993), ISBN 0-7486-0455-3
George Sarton, The Incubation of Western Culture in the Middle East, A George C. Keiser Foundation Lecture, March 29, 1950, Washington DC, 1951
Maya Shatzmiller (1994), Labour in the Medieval Islamic World, Brill Publishers, ISBN 90-04-09896-8
Watson, Andrew. Agricultural innovation in the early Islamic world. Cambridge University Press.
Մարիամ Մագդաղենացի (նկար)

«Մարիամ Մագդաղենացի» յուղաներկով նկարված նկար, անգլիացի պրեռաֆայելիտ Ֆրեդերիկ Սենդիսի նկարներից։ Մարիամ Մագդաղենացին աստվածաշնչյան միակ կերպարն է, որին անդրադարձել է նկարիչը։ Նա ներկայացված է մուգ կանաչ ֆոնի վրա, ձեռքերին՝ մյուռոնի համար գիպսե բաժակ։ Բնորդուհու անունը հայտի չէ, չնայած դիմագծերը նման են Էլիզբեթ Սիդդալին։ Ինչպես մյուս նկարներում, այնպես էլ այստեղ, պրեռաֆայելիտը Մարիամ Մագդաղենացուն տվել է կրքոտ տեսք և հայացք։

Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտին մեղադրում է նրան գրագողության մեջ, ասելով, որ նկարը նման է իր՝ «Մարիամ Մագդաղենացին դուրս է գալիս հայճույքների սենյակից» նկարին (1857)։ Երբ քսան տարի հետո Ռոսետտին  նկարում է իր «Մարիամ Մագդաղենացին» նկարը, արդեն սկսում են իրեն մեղադրել Սենդիսին կրկնօրինակելու համար։
1894 թվականին  Սենդիսի «Մարիամ Մագդաղենացին» նկարը գնում է  պրեռաֆայելիտների մշակույթի հայտի կոլեկցիոներ Սեմուել Բենկրոֆտ կրտսերը։ 1935թվականին նրա ընտանիքը նկարը հանձնում է Դելավերի գեղանկարչության թանգարանին և մինչ օրս գտնվում է այնտեղ։
Կտավը, գտնվելով Բենկրոֆտի կոլեկցիայում, ցուցադրվել է տարբեր թանգարաններում, իսկ  գովազդային տարբերակով օգտագործվել է Սան-Անտանիոյի օդանավակայանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Сайт коллекции картин прерафаэлитов Сэмьюэла Бэнкрофта
Կավաի

Կավաի (ճապ.՝ 河合町 Կավաի-տյո), Ճապոնիայի Սիգա պրեֆեկտուրայի Կիտակացուրագի գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 8,27 կմ², բնակչությունը՝ 17 969 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 2172,79 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==

Կավաի ավանը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Սիգա պրեֆեկտուրայում։ Այս ավանի հետ սահմանակցում են Օձի, Կանմակի, Կորյո, Իկարուգա, Անդո, Կավանիսի, Միյակե ավանները։


== Բնակչություն ==
Ավանի բնակչությունը կազմում է 17 969 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 2172,79 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.


== Սիմվոլիկա ==
Ավանը խորհրդանշող ծառ է համարվում Camellia sasanqua-ն, ծաղիկ՝ Adonis amurensis-ը։


== Քույր քաղաքներ ==
 Մաջուրո (Մարշալյան կղզիներ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ճապոնական Կավաի ավանի պաշտոնական վեբկայք(ճապոներեն)
Խլահավ

Խլահավ (լատ.՝ Tetrao urogallus), հավազգիների կարգի մայրահավերի ընտանիքի թռչուն։


== Արտաքին տեսք ==
Արուները խոշոր են, մարմնի երկարությունը՝ 80-110 սմ, քաշը՝ 3, 5 կգ։ Արուների գլխի վերին մասը, պարանոցը և մեջքը մոխրագույն են, թևերը՝ դարչնագույն։ Նստակյաց թռչուն է, երբեմն չվում է։ Բնադրում է գետնին, դնում է 5-16 ձու։ Թխսում է էգը։ Սնվում է ընձյուղներով, ծաղիկներով, բողբոջներով, հատապտուղներով։
Խլահավը ձայներ է հանում իր կեռ ու սուր կտուցով։ Նա միակ թռչունն է, որ լեզու չունի (այստեղից էլ գալիս է անունը), բայց դրա փոխարեն բերանի մեծ խոռոչը հիանալի և անկրկնելի ռեզոնատոր է։ Երգելիս խլահավը վերին կտուցը հարվածում է ներքևինին։ Նրա երգը տևում է մոտ չորս վայրկյան և այդ վայրկյաններին ոչինչ չի տեսնում և լսում, որովհետև ամուր փակում է աչքերը, իսկ ականջները հերմետիկ փակվում են ծնոտոսկրի ելուններով։ Փորձառու որսորդներն օգտագործում են այդ պահը։
Պոչը սև է՝ սպիտակ պուտիկներով։ Աչքի շրջանի մերկ մաշկը վառ կարմիր է, կտուցը՝ սպիտակ-վարդագույն։ Էգը ավելի փոքր է և ունի ժանգադեղնավուն, ժանգակարմրավուն և սպիտակ գունավորում։ Կոկորդը, թևերի ծալքն ու կրծքի վերին հատվածը ժանգակարմրավուն է։ Նման գունավորումը էգին հարկավոր է թխսելու ժամանակ քողարկման համար։


== Կենսակերպ ==
Խլահավը ապրում է հիմնականում համատարած բարձրաբուն փշատերևներում և խառը անտառներում, հազվադեպ՝ սաղարթավոր անտառներում։ Շատ է սիրում անտառային մամռոտ ճահիճները՝ հատապտուղներով հարուստ։ Հիմնականում վարում է նստակյաց կյանք, սակայն երբեմն քոչում է սարերից դեպի հովիտներ և հետ, երբեմն սեզոնային քոչ է անում։ Թռչում է ծանր, մեծ աղմուկով՝ հաճախ թևերը թափահարելով։ Օրը սովորաբար անցկացնում է գետնին, գիշերում է ծառերի վրա։ Շատ զգուշավոր է, ունի հիանալի լսողություն և տեսողություն, այդ պատճառով նրան շատ դժվար է որսալ։
Գարնանը և ամռանը սնունդը կազմված է ընձյուղներից, ծաղիկներից, տերևներից, խոտաբույսերից, անտառային հատապտուղներից, սերմերից և միջատներից։ Աշնանը սնվում են խեժափիճի փշատերևներով, ձմռանը՝ սոճու և եղևնու փշատերևներով։ Ձագերը ուտում են միջատներ և սարդեր։


== Բազմացում ==
Պոլիգամիա է։ Զուգավորման շրջանում (մարտ-մայիս) կտղուցականչում են՝ տեղավորվելով գետնին կամ ծառերին։ Երբեմն կտղուցականչում են ամռանը, աշնանը և անգամ ձմռանը։ Վաղ գարնանը մինչ այդ մենակյաց կյանք վարող խլահավերը հավաքվում են անտառի հայտնի մասերում․ ընդ որում ամեն տարի նույն վայրում։ Այստեղ վաղ առավոտյան արուները սկսում են կտղուցականչել, այսինքն՝ ինքնատիպ՝ շառաչի նմանվող ձայներ հանել, որոնք ուղեկցվում են մարմնի հատուկ շարժումներով։
Մարդու ականջի համար լսելի ամուսնական երգի մի մասը տարածվում է 500 մետրի, իսկ ինֆրաձայնայինը՝ մեկ կիլոմետրի վրա։
Այսպես շարունակվում է մինչև արևածագը։ Ապա արուն իջնում է գետինին էգերի մոտ և նրանց հետ զուգավորվում։ Էգերին տիրելու համար արուների միջև կռիվներ են լինում, որն երբեմն ավարտվում է կռվողներից մեկի մահով։ Այս ամենի ավարտից հետո (տևում է 3-4 շաբաթ), արուները տեղ են ընտրում բնի համար, որն իրենից ներկայացնում է հողում փոսիկ՝ երբեմն ճյուղերով պատված։ Կախված արուի տարիքից կարող է դնել 6-8, հազվադեպ՝ 12-16 ձու։ Թխսմամբ, որը տևում է 25-28 օր, զբաղվում է միայն էգը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիտույ (գյուղ, Սլյուդյանսկի շրջան)

Մարիտույ (ռուս.՝ Маритуй), գյուղ Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Սլյուդյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 150 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բազան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բազան (այլ կիրառումներ) Բազան , լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխ գետի վերին հոսանքի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Տեսամագնիտոֆոն

Տեսամագնիտոֆոն, հեռուստատեսային ծրագրերը և դրանց ձայնային ուղեկցումը մագնիսական ժապավենի վրա գրառող և վերարտադրող ապարատ։ Աշխատում է մագնիտոֆոնի սկզբունքով, սակայն 6-7 Մհերց հաճախականությունների շերտը զբաղեցնող տեսաազդանշանների մագնիսական գրառման համար անհրաժեշտ է ժապավենի՝ մագնիսական գլխիկի նկատմամբ տեղաշարժման ավելի մեծ արագություն (20 սմ/վրկ առաջին երկու ժապավենի և 40 սմ/վրկ՝ վերջինի համար)։ Սովորաբար կիրառում են մի քանի պտտվող մագնիսական գլխիկներով և մագնիսական լայն ժապավենով (12,7, 25,4 և 50,8 մմ) տեսամագնիտոֆոններ։