Յան Բոլոզ Անտոնևիչ

Անտոնևիչ Յան Բոլոզ (կեղծանունը՝ Պերեգրիմուս) (մայիսի 3, 1858(1858-05-03), Սկոմորոխի, Բուչաչի շրջան, Տերնոպոլի մարզ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 29, 1922(1922-09-29), Բադ Էլստեր, Ֆոգտլանդ, Գերմանիա), լեհական արվեստաբան, գրականագետ, լեզվաբան, երաժշտագետ-քննադատ, ծագումով հայ։
Ծնվել է Սկոմորոխ գյուղում։ 1876–1880 թվականին սովորել է Կրակովի համալսարանում։ Եղել է Լվովի համալսարանի պրոֆեսոր, Լեհական գիտությունների ակադեմիայի (Կրակով) թղթակից-անդամ (1897), ակադեմիկոս (1914), Գեղեցիկ արվեստների ընկերության (Լվով) նախագահ, Վիեննայի կոնսերվատորիայի կենտրոնական հանձնաժողովի և Ավստրիական արտիստական խորհրդի անդամ (1914 թվականից)։ 1893 թվականից ղեկավարել է Լվովի համալսարանի արվեստի պատմության ամբիոնը, 1894–1922 թվականներին պաշտոնավարել է որպես արվեստի պատմության ինստիտուտի տնօրեն։ Լվովի գիտական ընկերության համահիմնադիրներից էր (1920 թ.), այդ ընկերության արվեստի պատմության բաժանմունքի ստեղծողը (1922 թ.): Անտոնևիչի բազմամյա ուսումնասիրության արդյունքն է լեհ նկարիչ Արթուր Գրոտգերի մասին մենագրությունը, որ լույս է տեսել 1910 թվականին։ Հոդվածներ է հրատարակել իտալական Վերածննդի վարպետների, մասնավորապես Լեոնարդո դա Վինչիի մասին։ Անտոնևիչ ուսումնասիրել է Լեհաստանի հայ գաղութի եկեղեցական և քաղաքացիական ճարտարապետությունը, Գալիցիայի և Բուկովինայի հայկական արձանագրագիտական հուշարձանները։ 1895 թվականին և 1896 թվականին Լվովում հանդես է եկել Լեհաստանի հայերի քաղաքացիական ճարտարապետության ու արվեստի մասին զեկուցումներով, ցույց է տվել լեհ-ուկրաինական և հայ արվեստի կապերը։ Անտոնևիչ հետաքրքրվել է նաև XX դարի արվեստով։ Ուսումնասիրել է արվեստի տեսության հիմնախնդիրները, լեհական գրականության ու արվեստի պատմությունը, մասնավորապես՝ վերածնության և մոդեռնիզմի դարաշրջանները։ Եղել է Լվովում սրբոց Օլգայի և Ելիզավետայի եկեղեցու (1903), на проект памятника Анджею Потоцкому во Львове (1910), Անջեյ Պոտոցկու հուշարձանի (1910), Լվովի համալսարանի նոր շենքի (1913) կառուցման համար հայտարարված մրցույթներին ներկայացված նախագծերը քննող ժյուրիի անդամ։


== Երկեր ==
Poezya polska w Ameryce (1881)
O średniowiecznych źródłach do rzeźb, znajdujących się na szkatułce z kości słoniowej w skarbcu Katedry na Wawelu (1885)
«Ostatni» Krasińskiego (1889)
Ikonographisches zu Chrestien de Troyes (1890)
Młodość Krasińskiego: próba syntezy (1891)
Katalog Wystawy sztuki polskiej 1764—1886 (1894)
Bohater ostatniej powieści Sienkiewicza: studyum nad «Bez dogmatu» (1896)
Historya, filologia i historya sztuki: odczyt wygłoszony na IV Walnem Zgromadzeniu Towarzystwa filologicznego we Lwowie d. 23 maja 1896 r. (1897)
Cele i drogi sztuki kościelnej (1897)
O malarstwie polskiem: z powodu dzieła J. Mycielskiego (1898)
Świątynia zagadkowa Lionarda da Vinci (1900)
O wieczerzy Lionarda da Vinci: (Das Abendmahl Lionardos) (1904)
Senae Triplices: uwagi o sztuce syeneńskiej i florentyńskiej z powodu «Sieny» Kazimierza Chłędowskiego (1905)
Raz jeszcze «Nasz Raffael» (?) (1908)
Grottger (1910)
«Wojna» Artura Grottgera (1911)
Stance Zygmunta Krasińskiego (1911)
Wykład Jana Bołoza Antoniewicza Klasycy i romantycy wobec sztuki […] 15 marca 1917 (1917)
Leonardo da Vinci: w czterechsetletnią rocznicę jego śmierci 2 maja 1519 (1919)
«Lament» opatowski i jego twórca" (1921)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
"Панчук". Тернопольщина в именах. Справочник. — Тернополь : Учебники и пособия, 2006.
"Ханас В." Антоневич-Ян Болоз // Կաղապար:ТЭС
"d'Abancourt H". Antoniewicz Jan Bołoz (1858-1922) // Polski Słownik Biograficzny. — Warszawa — Kraków — Łódź — Pozna — Wilno — Zakopane : Nakładem Polskiej Akademji Umiejętności, Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935. — Т. 1, zeszyt 1.— S. 137-139. — Reprint: Kraków : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989. — ISBN 8304034840. (լեհ.)
"Bryl M." Jan Bołoz Antoniewicz (1858-1922) // Rocznik История Sztuki. — PAN WDN, 2011. — Т. XXXVI. — S. 7-20. (լեհ.)
Biogramy uczonych polskich. Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J. Wrocław 1983.
Polski Słownik Biograficzny, tom 1, wydawca =[Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, miejsce = Kraków, rok = 1935,  autor - Helena d’Abancourt de Franqueville, Antoniewicz Jan Bołoz (1858—1922).  Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN|8304034840


== Արտաքին հղումներ ==
An das k. k. Ministerium für Cultus und Unterricht in Wien! в библиотеке Polona.
Jan Antoniewicz-Bołoz. [dostęp 2017-02-08]
Dzieła Jana Bołoza Antoniewicza w bibliotece Polona