Սանջայ Գանդի

Սանջայ Գանդի (հինդի՝ संजय गांधी, անգլ.՝ Sanjay Gandhi, դեկտեմբերի 14, 1946(1946-12-14), Նյու Դելի, Բրիտանական կայսրություն - հունիսի 23, 1980(1980-06-23), Նյու Դելի, Հնդկաստան), հնդիկ քաղաքական և պետական գործիչ։
Ինդիրա Գանդիի կրտսեր որդին։ 
1970-ական թվականներին դիտարկվում էր որպես վարչապետի պաշտոնում նրա հաջորդողը։ Հնդկական ազգային կոնգրեսի անդամ։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Սանջայ Գանդին ծնվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Նյու Դելիում՝ Ֆերոզ Գանդիի և Ինդիրա Գանդիի ընտանիքում։ Նրա պապը Ջավահառլալ Ներուն էր՝ անկախ Հնդկաստանի առաջին վարչապետը։ Սանջայը սովորել է մի քանի մասնավոր դպրոցներում, որոնցից է Դեհրադունի միջնակարգ դպրոցը, բայց այդպես էլ բարձրագույն կրթություն չի ստացել։ Որոշ ժամանակ Սանջայն ապրել է Մեծ Բրիտանիայում և աշխատել «Ռոլս Ռոյս» ընկերությունում։ Հնդկաստան վերադառնալուց հետո հանդես է եկել «ժողովրդական մեքենայի» ստեղծման նախագծով։ Սանջայի գլխավորած «Maruti» ընկերությունը ստացել է պետական բազմակողմանի աջակցություն։  Դա հնդկական ընդդիմության կողմից մեղադրանքներ է առաջացրել վարչապետ Ինդիրա Գանդիի հասցեին։ Սանջայի կյանքի ընթացքում «ժողովրդական ավտոմեքենաների» արտադրությունն այդպես էլ չի սկսվել։


=== Դերն արտակարգ դրության ժամանակ ===
1970-ական թվականների կեսերի Հնդկաստանի քաղաքական ճգնաժամն ավարտվել է Ինդիրա Գանդիի՝ 1975 թվականին երկրում արտակարգ դրություն հայտարարելով։ Սահմանափակված էր ԶԼՄ-ների ազատությունը, ձերբակալվել էին ընդդիմության բազմաթիվ առաջնորդներ։ Այդ ժամանակ Սանջայ Գանդին հնդկական քաղաքականությունում դարձել է առանցքային դեմքերից մեկը, սակայն պաշտոնապես ոչ մի պաշտոնական պաշտոն չի զբաղեցրել, բայց փաստացի վճռական դեր է խաղացել Հնդկական ազգային կոնգրեսի քաղաքականության որոշման գործում։ Սանջայի պնդմամբ՝ աշխատանքից հեռացվել են Ինդիրա Գանդիի գրասենյակի շատ անդամներ, որոնք չէին աջակցել վարչապետի կուրսին։ Կառավարամետ մամուլը սկսել էր մեծ ուշադրություն դարձնել Սանջայի գործունեությանը, քանի որ նա դիտարկվում էր որպես կառավարության ապագա ղեկավար։ Սանջայն առաջարկել է սեփական «5 կետի ծրագիրը», որն ուղղված է եղել անգրագիտության և անձեռնմխելիության դեմ պայքարին։
Դելիում հետնախորշերի ոչնչացման Սանջայի խիստ միջոցները նրանից հեռացրել են բնակչության ցածր շերտերին։ Տխուր հայտնիություն էր նաև ստացել Հնդկական ազգային կոնգրեսի կողմից անցկացվող ծնելիության սահմանափակման քաղաքականությունը, որը որոշ դեպքերում վերածվել է տղամարդկանց բնակչության զանգվածային բռնի ստերջացման։ Հնդկական ազգային կոնգրեսում ստեղծվել էր ընդդիմություն, որն ուղղված էր ընդդեմ Ինդիրա Գանդիի և Սանջայ Գանդիի։ 1977 թվականին արտակարգ դրության վերացումից հետո Հնդկական ազգային կոնգրեսը պարտվել է ընտրություններում, իսկ Սանջայ Գանդին խորհրդարան չի ընտրվել։


=== Անձնական կյանք ===
1974 թվականին Սանջայ Գանդին ամուսնացել է 18-ամյա Մանեկա Անանդի հետ։ Սանջայի մահից քիչ առաջ ծնվել է նրա որդին։ 2014 թվականից Մանեկան Նարենդրա Մոդիի գրասենյակում զբաղեցնում է մայրության և մանկության հարցերով նախարարի պաշտոնը։


=== Վերջին տարիներ և մահ ===
1977 թվականից մինչև 1980 թվականը եղել է Ջանատա փարթիի կառավարության ընդդիմության առաջնորդներից մեկը։ 1980 թվականին Հնդկական ազգային կոնգրեսն ամբողջ երկրում վերականգնել է իր դիրքերը. Ինդիրա Գանդին հաղթել է երկու շրջաններում, իսկ Սանջայը՝ Ամետհիում։ Իշխանության վերադառնալուց հետո Սանջայը կրկին դարձել էր կառավարության առաջնորդներից մեկը՝ 1980 թվականին զբաղեցնելով Հնդկական ազգային կոնգրեսի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը։ Սակայն հունիսի 23-ին Սանջայը կործանվել է մարզական ինքնաթիռով՝ չպարզված հանգամանքներում։


== Ծանոթագրություններ ==