armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պոլ Գաշե

Պոլ Գաշե (ֆր.՝ Paul-Ferdinand Gachet, հուլիսի 30, 1828(1828-07-30)[…], Լիլ - հունվարի 9, 1909(1909-01-09)[…], Օվեր Սյուր Ուազ), ֆրանսիացի բժիշկ, Վինսենթ վան Գոգի վերջին բժիշկը իր` Օվեր սյուր Ուազում գտնվելու ժամանակ։ Ինչպես նաև հայտնի է որպես իմպրեսիոնիստական արվեստի մեծ գնահատող և գեղանկարներ սիրող։ Կտավներ է նկարել` հանդես գալով Պոլ վան Ռեյսել, այսինքն` Պոլ Ռեյսելից անունով (Ռեյսելը Լիլ քաղաքի ֆլամանդական անվանումն է, որտեղ ծնվել է Գաշեն)։


== Կենսագրություն ==
Պոլ Գաշեն ծնվել և մեծացել է Ռեյսելում։ 1844-1845 թվականներին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Մեխելեն, որտեղ նրա հայրն ուղարկվել էր, որպեսզի ընդունվի ընկերության նոր բաժինը, ուր նա աշխատում էր։
Բարձրակարգ կրթությունը և արվեստում բակալավրի աստիճանը Պոլը ստացել է Փարիզում և Սորբոնում։ Որոշ ժամանակ աշխատել է փարիզյան հոգեկան հիվանդանոցներում։
Վերադառնալով Փարիզ` Գաշեն սկսել է զբաղվել մանակի պրակտիկայով։ Նա անձամբ ծանոթ է եղել Գյուստավ Կուրբեի, Վիկտոր Հյուգոյի, Պոլ Սեզանի հետ։ Իր հետ փորձաշրջան էր անցնում նաև մեկ այլ բժիշկ` դեղագործ և գործարար Հենրի Նեստլեն` հայտնի «Nestlé» ընկերության հիմնադիրը, որը սննդամթերք է արտադրում։ Ի սկզբանե ընկերությունը զբաղվում էր կրծքի երեխաներին կերակրելու համար կաթնային խառնուրդներ պատրաստելով, և Գաշեն հաճախ էր իր երեխա-այցելուներին նշանակում այն։
Պոլ Գաշեն մահացել է 1909 թվականի հունվարի 9-ին։ Նա թաղվել է Պեր-Լաշեզի գերեզմանոցում` Փարիզում։


== Տես նաև ==
Բժիշկ Գաշեի դիմանկարը


== Ծանոթագրություններ ==
Լաֆրեսգիմոն Սեն Մարտեն

Լաֆրեսգիմոն Սեն Մարտեն (ֆր.՝  Lafresguimont-Saint-Martin), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 516 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.44 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 26.54 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 37 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 332 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 249-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 83։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,0 %։ 249 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 224 անձ (122 տղամարդ և 102 կին)։ Գործազուրկ են եղել 25 անձ (13 տղամարդ և 12 կին)։ 83 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 42-ը` թոշակառուներ, իսկ 28-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ապիանո Ջենտիլե

Ապիանո Ջենտիլե (իտալերեն՝ Appiano Gentile), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 7227 մարդ, խտությունը՝ 547 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12,91 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22070։ Հեռախոսային կոդ՝ 031։


== Ծանոթագրություններ ==
Չիվյասկո

Չիվյասկո (իտալերեն՝ Civiasco, պիեմ.՝ Civiasch), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Մտնում է Վերչելի գավառի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 7 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով 257 մարդ է։ Հեռախոսային կոդը՝ 0163։ Փոստային ինդեքս 13010։ Խտությունը՝ 37 մարդ/կմ²։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճ.


== Տվյալներ ==
Հեռախոսահամար - 0163 55700
Պաշտոնական կայք - http://www.comune.civiasco.vc.it/


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրություն ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
(7555) Վենվոլկով

(7555) Վենվոլկով (անգլ.՝ Venvolkov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Լյուդմիլա Ժուրավլյովաի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,348345 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8791 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8176 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1314,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273881 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,08° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7555) Վենվոլկով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սեսիլ դքսուհի

Սեսիլ դքսուհի (1097 - 1145), Ֆիլիպ I-ի և Բերթրադա դը Մոնֆորի դուստր։ Նրա կենսագրության մասին տեղեկություններ կան Վիլհելմ Տյուրոսցու։
Նրա առաջին ամուսնությունը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ Անտիոքի դուքս Բոհեմունդ I-ն այցելել է Ֆրանսիա՝ Ալեքսիոս I Կոմնենոսի դատի պաշտպանության համար։ Նա նավարկել է Անտիոքից 1106 թվականին և դարձել Տարսոնի և Մամեստիայի իշխանուհի (Կիլիկյան Հայաստան), Սեսիլը առաջին անգամ ամուսնացել է Գալիլեայի արքայազն, Անտիոքի խնամակալ Թանկրեդի հետ, ով 111 թվականին դարձել է Անտիոքի արքայազն։
Մինչ մահանալը (1112) Թանկրեդը համոզում է Տրիպոլիի կոմս Պոնսին ամուսնանալ Սեսիլի հետ։ Ռյուգենի ամրությունները նրան հասնում են որպես օժիտ։ Նրանք ամուսնացել են 1112 թվականին։ 1133 թվականին ամրոցը պաշարվել է Իմադ ալ-Դին Զանգիի կողմից։ Սեսիլը դիմում է իր եղբորը՝ Երուսաղեմի արքային և ամրոցի պաշարումը դադարեցվում է, սակայն 1137 թվականին երկրորդ անգամ այն չի հաջողվում փրկել։ Սեսիլին հաջորդել է իր որդին, Տրիպոլիի կոմս Ռայմունդ II-ը։


== Երեխաներ ==
Ռայմունդ
Ֆիլիպ
Ագնես, Ռայմունդ II-ի կինը, Մարգաթի լխավորողը


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Reis da dinastia capetiana de França
Carta de Cecília de França destinada ao público. Archived 2015-12-24 at the Wayback Machine.
Cécile de France
Սլուտկա (գյուղ, Իգլինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍլուտկաՍլուտկա (ռուս.՝ Слутка, բաշկիրերեն՝ Слутка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անտինյակ (Կանտալի գավառ)

Անտինյակ (ֆր.՝ Antignac), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 279 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.42 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16.02 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 65 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 171 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 114-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 57։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,7 %։ 114 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 106 անձ (64 տղամարդ և 42 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 57 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 33-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վաչե Նալբանդյան

Վաչե (Վաչիկ) Սմբատի Նալբանդյան  (փետրվարի 25, 1919(1919-02-25), Նոր Բայազետ - փետրվարի 28, 1998(1998-02-28), Երևան, Հայաստան]), հայ խորհրդային գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1969), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1994, թղթակից անդամ՝ 1971)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1990)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1966 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Վաչե Նալբանդյանը ծնվել է 1919 թվականի փետրվարի 25-ին Նոր Բայազետում։ 1936 թվականին ավարտել է  տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1936-1967 թվականներին որպես դաստիարակ աշխատել է հայրենի քաղաքի մանկատանը։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը  գերազանցության դիպլոմով։ 1941-1946 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին, Հյուսիսային Կովկասում մղված մարտերին և արժանացել է մի շարք շքանշանների ու մեդալների։


== Գործունեությունը ==
1948-1950 թվականներին եղել է ՀԿԿ Երևանի Կիրովյան շրջկոմի քարտուղար, 1950-1952 թվականներին՝ ՀԿԿ Երևանի քաղկոմի կուսակցական օրգանների բաժնի վարիչ։
1952-1953 թվականներին եղել է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի տնօրեն, 1953-1956 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի կուսակցական օրգանների բաժնի վարիչ, 1956-1965 թվականներին՝ Երևանի համալսարանի պրոռեկտոր, 1965-1977 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն։ 1966 թվականից Հայաստանի գրողների միության անդամ։ 1978 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ Նախագահությանն առընթեր գրադարանային խորհրդի նախագահն է և հիմնակազմ գրադարանի տնօրենը։
Նալբանդյանի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են հայ հին և միջնադարյան գրականության պատմությանը՝ «Վարդանանց պատերազմը և Դերենիկ Դեմիրճյանի «Վարդանանքը» (1955), «Թբիլիսին հայ մատենագրության մեջ» (1958, հայկական, ռուսական, վրացական), «Եղիշե» (1959) և այլն։ Խորհրդահայ պատմավիպագրությանն է նվիրված նրա «Գրողը և պատմությունը» (1970) աշխատությունը։ Ռուսերեն հրատարակել է «Եղիշե» (1972) մենագրությունը, համահեղինակ է «Հայ գրականություն» (1976, ռուսական) բուհական դասագրքի։
Մասնակցել է «Հայ նոր գրականության պատմություն» ակադեմիական հրատարակության 4-րդ (1972) և 5-րդ (1979) հատորների խմբագրման աշխատանքներին։ Նալբանդյանը 1954-1963 թվականներին եղել է ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ, 1956-1958 թվականներին՝ ՀԿԿ Կենտկոմի բյուրոյի անդամության թեկնածու։ ՀԽՍՀ 4-6 գումարումների Գերագույն խորհրդի դեպուտատ, 1959-1967 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալ։ Նալբանդյանը վախճանվել է 1998 թվականի փետրվարի 28-ին Երևանում։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։


== Պարգևներ ==
Հայրենական մեծ պատերազմի II աստիճանի շքանշան, մեդալներ
ՀԽՍՀ ԳԱ 1982 թվականի վաստակագիր


== Երկեր ==
Վարդանանց պատերազմը և Դ. Դեմիրճյանի «Վարդանանքը», 1955, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 263 էջ։
Թբիլիսին հայ մատենագրության մեջ (սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը), Երևան, 1958, 170 էջ։
Եղիշե, Երևան, 1959, 182 էջ։
Սայաթ-Նովա, Սովետական Գրող, 1987,192 էջ։
Գրիգոր Նարեկացի, 1990։
Գրողը և պատմությունը, Երևան, «Հայաստան», 1970, 552 էջ։


== Աղբյուրներ ==
Վաչե Նալբանդյան, Պատմաբանասիրական հանդես №1, 1998, էջ 278-279


== Ծանոթագրություններ ==
Ժոբերցիա Սովիչի

Ժոբերցիա Սովիչի (լատ.՝ Jaubertia szovitsii), տորոնազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Մինչև 40 սմ բարձրությամբ, կոտրատվող, ստորին մասում՝ սպիտակավուն ցողուններով, կիսաթուփ է։ Տերևները հակադիր են, գծային, հիմքի մասում՝ տերևապատյանով։ Ծաղիկները խմբված են կիսահովանոցներում, տերևների անութներում և ճյուղերի գագաթներին։ Պսակը երկար խողովակով է և 4-5-բաժան ետծալով, վարդագույն։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (լեռնագագաթ՝ Երանոս, Երախի լեռնաշղթա, Զովաշեն գյուղի շրջակայք), Դարեղեգիսի (Չիվա գյուղի շրջակայք) և Մեղրու (Մեղրի քաղաքի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում և Հյուսիսային Իրանում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային գոտում` ծովի մակարդակից 600-1300 մ բարձրությունների վրա, չոր քարքարոտ, կրաքարային լանջերին, ֆրիգանանման բուսականության մեջ։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղակալում՝ հուլիսին-օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի են 3 պոպուլյացիաներ։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Տեսակի հիմնական տարածման շրջանը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս, հետևաբար սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվում է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանության միջոցառումներ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Միափոր (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միափոր (այլ կիրառումներ)Միափոր, գետակ Գեղարքունիքի մարզում։ Սկիզբ է առնում Միափորի լեռներից և Այգուտ գյուղում աջից միախառնվում Գետիկին։ Երկարությունը 5 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Սեննա (Զվանայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սեննա (այլ կիրառումներ)Սեննա (ռուս.՝ Сенна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում, Ուստյուժենսկի շրջանում։ Գետաբերանը տեղակայված է Զվանա գետի աջ ափում՝ 80 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։ Ակունքը գտնվում է Մատվեիցևի գյուղի մոտակայքում։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մոլոգա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Վերին Վոլգայից մինչև Կույբիշի։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010200412110000005139
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110000513
Ավազանի կոդը - 08.01.02.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Տերնովկայի շրջան

Տերնովկայի շրջան (ռուս.՝ Терновский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Վորոնեժի մարզում։
Ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տերնովկա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1391 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 23030 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,56 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Վիսոկե (գյուղ, Կեգիչևի շրջան)

Վիսոկե (ուկրաիներեն՝ Високе), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կեգիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1876 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիսոկե գյուղում բնակվում էր 374 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,68 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 222,62 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անդրանիկ Ավետիսյան

Անդրանիկ Հովհաննեսի Ավետիսյան (դեկտեմբերի 28, 1968(1968-12-28), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ, արվեստի գործերի կոլեկցիոներ, գործարար։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1968 թ. դեկտեմբերի 28-ին, Հայաստանի Շիրակի մարզի Գյումրի(նախկինում Լենինական) քաղաքում։ Նրա փիլիսոփայության և աշխատանքների հիմնական թեմաներն են կյանք, մարդկային հարաբերություններ, արվեստ, սկիզբ, տիեզերական էներգիա, տիեզերք Նեյրոնային ցանց։
Հայրը նկարիչ է՝ Հովհաննես Ավետիսյան, մայրը՝ Լաուրա Ավետիսյանը, տնային տնտեսուհի։ Հայրը աշխատւմ էր № 29 դպրոցում որտեղ էլ գտնվում էր նրա արվեստանոցը և պատկերասրահըh։ Անդրանիկը այդ դպրոցում նկարել է սովորում իր հոր մոտ։ Նրա ստեղծագործական կյանքը սկսվում է 1986 թ․։ 1975 թ. ընդունվել է № 29 միջնակարգ դպրոց, որն ավարտել է 1985 թ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 1985-1986 թթ. աշխատել է Լենինականի տեքստիլ կոմբինատում որպես փականագործ։
1986 թ. ընդունվել է Լենինականի Միքայել Նալբանդյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտը։ 1987 թ. զորակոչվել է խորհրդային բանակ, և երկու տարի ծառայել սահմանապահ զորամասում։ Ծառայութունից հետո շարունակել է ուսումը։ 1993 թ. ուսումն ավարտել է՝ որպես ինֆորմատիկայի և հաշվողական տեխնիկաի ուսուցիչ։ 1991 թ. աշխատանքի է ընդունվել Հայաստանի «ԱՌՄՎՏՈՐՉԵՐՄԵՏ» ձեռնարկությունում որպես Շիրակի մարզի բազայի պետ։ 1996 թ․ գնել է «ԱՌՄՎՏՈՐՉԵՐՄԵՏ» ձեռնարկության բաժնեմասի 76.2%.-ը։ Մինչև օրս աշխատում է “ADO WOLF” (ԱՌՄՎՏՈՐՉԵՐՄԵՏ) ձեռնարկությունում՝ որպես տնօրեն։ Ապրում է Հայաստանում՝ Գյումրի քաղաքում։ Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։


== Ստեղծագործություն ==

Անդրանիկի ամենաճանաչված աշխատանքները կատարված են բնական սարդոստայնից, որի հիմնադիրը հենց ինքն է։
2006 թ․ իր արվեստանոցի պատուհանի անկյունում նկատում է սարդոստայն ու գլխում միտք է առաջանում սարդոստայնից նկարներ ստեղծել․ սկսում է ուսումնասիրել սարդերի կյանքը ու սարդոստայնի կառուցվածքը։ Սկսում է սարդեր պահել։ Սարդոստայններով սկսում է ստանալ նկարներ, որոնք էլ շատ արագ ճանաչում են բերում նկարչին (Սարդոստայնային արվեստ)։ Անդրանիկ Ավետիսյանը 2017- թ-ին մասնակցել է Կաննի ժամանակակից արվեստի միջազգային ցուցահանդեսին, մասնակիցները եղել են թվով 100 հոգի՝ աշխարհի տարբեր երկրներից։ Ուտեղ էլ արժանացել է «Նոր տաղանդ և ամենաստեղծագործական միտք» մրցանակին։


== Մեջբերումներ ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անդրանիկ Ավետիսյան
Գյումրիում քաղաքապետ է ընտրվել Սամվել Բալասանյանը
«Նոր տաղանդ և ամենաստեղծագործական միտք» մրցանակը Ֆրանսիայից հասավ Գյումրի
Մարդու ու սարդի համատեղ արարումը. գյումրեցի արվեստագետը Կաննում արժանացել է մրցանակի
https://www.youtube.com/watch?v=SoMLkoJu-Hg
https://www.youtube.com/watch?v=EYPKUr2V1tE
https://soundcloud.com/armradio/02102017b
https://www.aravot.am/2017/09/27/910049/
http://www.tert.am/am/news/2017/09/26/avetisyan/2493957 Archived 2017-10-19 at the Wayback Machine.
http://newsarmenia.am/am/news/culture/-hay-nkarichy-Kanni-/
http://www.panarmenian.net/arm/news/247023/
http://newsarmenia.am/news/society/armyanskiy-khudozhnik-udostoilsya-premii-mezhdunarodnoy-kannskoy-vystavki-foto-video-/
http://www.liveleak.com/view?i=e02_1404928566
https://archive.is/20140503154900/newsgyumri.blogspot.com/p/culture.html
http://adowebart.wordpress.com/gallery/
http://www.aravot-en.am/2017/09/29/200557/
Ավան (Շապին Գարահիսարի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ավան (այլ կիրառումներ)Ավան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սիվեժ (Կունոժի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիվեժ (այլ կիրառումներ)Սիվեժ (ռուս.՝ Сивеж), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կունոժ գետի ձախ ափում՝ 61 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 30 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Ունզա գետն է։ Գետի գետային ավազանը Վոլգա գետն է։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010300312110000014900
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110001490
Ավազանի կոդը - 08.01.03.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Աշխարհիկ կյանք (ֆիլմ)

«Աշխարհիկ կյանք» (անգլ.՝ Café Society, այլ տարբերակներ`«Գեղեցիկ մարդիկ», «Ակումբային հանրություն» և «Աշխարհիկ հասարակություն»), Վուդի Ալլենի ամերիկյան կատակերգական մելոդրաման, որը նկարահանել է սեփական սցենարով` 2016 թվականին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1930-ական թվականներին ԱՄՆ-ում։ Ֆիլմը պատմում է Բոբբի Դորֆման անունով երիտասարդի պատմությունը, որը Բրուքլինի հրեական ընտանիքից է։ Նրա քույրը՝ Էվելինը ուսուցիչ է, իսկ եղբայրը՝ Բենը (Քորի Ստոլը), ավազակ և գիշերային ակումբի սեփականատեր։ Բոբին Նյու Յորքից Հոլիվուդ է մեկնում և փորձում է աշխատանք գտնել կինոարտադրության բնագավառում, հորեղբոր`հանրաճանաչ կինոռեժիսոր Ֆիլ օգնությամբ։ Բոբին ստիպված է լինում երկար սպասել  ընդունելության սրահում, նախքան Ֆիլը վերջապես ժամանակ գտնի նրան ընդունելու համար։ Ֆիլը աշխատանք է գտնում Բոբիի համար և հրահանգում է իր գեղեցիկ քարտուղարուհի Վոնին (Քրիստեն Ստյուարտ), որպեսզի վերջինս ծանոթացնի նրան տեղական հասարակական կյանքի տարբեր բնագավառների հետ։
Բոբին սիրահարվում է Վոնիին։ Նա նույնպես անտարբեր չէ նրա նկատմամբ, բայց հայտնում է, որ ընկեր ունի, ով, ըստ նրա ուղևորության մեջ է։ Պատահականորեն, պարզվում է, որ Վոնիի «ընկերը» ոչ այլ ոք է, քան Ֆիլը, ով խոստացել է, որ հանուն նրա կբաժանվի կնոջից, ինչը ի վերջո անում է։ Բոբին վերադառնում է Նյու Յորք և Բենին պատկանող ակումբում աշխատում է որպես կառավարիչ։ Ակումբում Բոբին հանդիպում է Վերոնիկային` գեղեցիկ կին, որը վերջերս բաժանվել է ամուսնուց  և ամուսնանում է նրա հետ։
Որոշ ժամանակ անց ամուսնացած Ֆիլը և Վոնին ժամանում են Նյու Յորք և այցելում ակումբ, որտեղ աշխատում է Բոբին։ Բոբին և Վոնին պայմանավորվում են հանդիպել։ Երբ նրանք շրջում են Կենտրոնական այգում, նրանց զգացմունքները բռնկվում են, և նրանք համբուրվում են կամրջի վրա։
Մինչդեռ ոստիկանությունը պարզում է Բենի խմբավորման գործունեության մանրամասները, նա ձերբակալվում և մահապատժի է դատապարտվում էլեկտրական աթոռի վրա։ Բոբին դառնում է ակումբի սեփականատերը և մեկնում է Լոս Անջելես ՝ փորձելու այնտեղ ակումբային մասնաճյուղ բացելու հնարավորությունը։ Այնտեղ նա կրկին հանդիպում է Վոնիին, բայց նրանք որոշում են վերջ տալ իրենց հարաբերություններին։


== Դերերում ==


== Պրեմիերա և վարձույթ ==
Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 11-ին ՝ Կաննի կինոփառատոնի արտամրցութային ծրագրի շրջանակներում։ Այսպիսով, Վուդի Ալենը դարձավ առաջին ռեժիսորը, որի ֆիլմերը երեք անգամ ցուցադրվել են Կաննի կինոփառատոնի բացման ժամանակ։
Ֆիլմի պրեմիերան ԱՄՆ-ում տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 19-ին Սիեթլի միջազգային կինոփառատոնի բացման ժամանակ. Ожидается, что фильм будет выпущен в ограниченный прокат в США 15 июля 2016 года, а с 29 июля 2016 года он перейдёт в более широкий прокат: 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Աշխարհիկ կյանք»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Աշխարհիկ կյանք»(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
««Աշխարհիկ կյանք»»(անգլ.) ֆիլմը Metacritic կայքում:
««Աշխարհիկ կյանք»»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
«Светская жизнь»(անգլ.) boxofficemojo կայքում
Բրատոլյուբովկա (գյուղ, Դոբրովելիչկովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲրատոլյուբովկաԲրատոլյուբովկա (ուկրաիներեն՝ Братолюбівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Դոբրովելիչկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրատոլյուբովկա գյուղում բնակվում էր 241 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,87 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 277,01 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ագորզենոս

Ագորզենոս (նաև Ապիոն, Աբյան), ավերակ գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։ Գտնվում էր լեռնային և անտառապատ վայրում։
Գյուղը հունաբնակ էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գրիգոր Ներսիսյան

Գրիգոր Միրզայի Ներսիսյան (1887, Շուշի, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1937), հայ բանաստեղծ, հարապարակախոս, մանկավարժ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1934 թվականից։ ԽՄԿԿ անդամ 1917 թվականից։ 1926 թվականից կրել է Շերբինին գրական անունը, որն իր ռուս կնոջ ազգանունն է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Շուշի քաղաքում։ Շուշիի թեմական դպրոցն ավարտելուց հետո զբաղվել է ուսուցչությամբ։ 1915 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի առևտրի ինստիտուտը, սակայն ուսումը կիսատ է թողել նյութական սուղ պայմանների պատճառով։ 1917-1919 թվականներին եղել է Ալեքսանդրապոլում։ 1919 թվականին փոխադրվել է Աբխազիա։ 1919-1920 թվականներին որպես ուսուցիչ աշխատել է Սուխումին մերձ Բուրճ գյուղի դպրոցում։ Ապա, մինչև 1928 թվականը, աշխատել է Սուխումի տարբեր հիմնարկություններում։ 1928 թվականին վերադարձել է հայրենի Արցախ և աշխատել մինչև կյանքի վերջը՝ 1937 թվականը։ 1929 թվականին եղել է Ստեփանակերտում լույս տեսնող «Կայծ» գրական, գեղարվեստական, քննադատական և գյուղատնտեսական ամսագրի խմբագիրը։ 1928-1937 թվականներին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Ստեփանակերտի գյուղատնտեսական տեխնիկումում։
Ռուսերենից հայերեն է թարգմանել «Ինտերնացիոնալը»։ Փորձել է մրցել Եղիշե Չարենցի հետ և նրա նմանությամբ գրել բազմաթիվ գործեր։
1979 թվականին լույս տեսած «Հայ նոր գրականության պատմություն» ակադեմիական հրատարակության 5-րդ հատորում (էջ 971-972) գրված է. «Հայ պրոլետարական պոեզիայի զարգացման նոր փուլի արժեքավոր էջերից է Գրիգոր Ներսիսյանի «Նոր տարին», «Փոթորիկը», «Ես հավատում եմ», «Արշալույսին» և այլ բանաստեղծություններ։ Ստեփանակերտի հայկական դրամատիկական թատրոնը 1930 թվականին բեմադրել է նրա «Ջախջախված ժանիքներ» պիեսը։


== Երկեր ==
Խորտակված հույսեր, Շուշի, տպարան Մ. Բաբաջանյանի, 1912, 15 էջ։
Բանաստեղծություններ, Ստեփանակերտ, Լեռնային Ղարաբաղի պրոլետգրողների ասոցիացիայի հրատարակչություն, 1928, 96 էջ։
Պոեմներ, Ստեփանակերտ, 1928։
Սայիդն ու Լեյլին (Ադրբեջանի խորհրդայնացման տասնամյակին), Ստեփանակերտ, 1930 11 էջ։
Գրբաց Բղդո (արևելյան հեքիաթ), Երևան, Պետհրատ, 1931, 27 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Անդերի սիրտը (Չըրչի նկար)

«Անդերի սիրտը» (անգլ.՝ The Heart of the Andes), ամերիկացի նկարիչ, ռոմանտիզմի կարկառուն ներկայացուցիչ Ֆրեդերիկ Էդվին Չըրչի (Frederic Edwin Church, 1826-1900 թվականներ) նկարներից։ Նկարիչը կտավը վրձնել է 1859 թվականին։ Ներկայիս դրությամբ «Անդերի սիրտը» կտավը պահպանվում և ցուցադրվում է Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանում։ Ստեղծագործության չափերն են՝ 68⅛ × 119¼ դյույմ (168 × 303 սմ)։


== Պատմություն ==

«Անդերի սիրտը» ստեղծագործությունը Ֆրեդերիկ Էդվին Չըրչը կտավին է հանձնել, երբ երկրորդ անգամ՝ 1857 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին Հարավային Ամերիկա այցելություն է կատարել ու խիստ տպավորվել է Անդերի գեղեցկությունից։ Այցելության ժամանակ նկարիչը այցելել է Էկվադորի լեռնային շրջանները։ Ուղևորության արդյունքում բազմաթիվ նկարներ և էսքիզներ ստեղծվեցին Ֆրեդերիկ Էդվին Չըրչի կողմից։
Դեպի Հարավային Ամերիկա ճանապարհորդելու համար Չըրչը պարտական է ավելի վաղ այստեղ հետազոտություններ կատարած Ալեքսանդր Հումբոլդտին։
Առաջին անգամ «Անդերի սիրտը» կտավը ցուցադրվել է հասարակության համար 1859 թվականի մայիսին հեղինակի նյույորքյան սալոնում, որը գտնվում էր Մանհեթենի Տասներորդ պողոտայում՝ Հինգերորդ և Վեցերորդ պողոտաների միջև։ Նկարը մեծ հաջողություններ արձանագրեց. երեք շաբաթվա ընթացքում շուրջ 12 հազար այցելու վճարում կատարեցին 25 ցենտ գումար, որպեսզի տեսնեն նկարը։ Նյու Յորքի ցուցադրությունից հետո «Անդերի սիրտը» նկարը տեղափոխվեց Մեծ Բրիտանիա։ 1859 թվականի աշնանը այն կրկին հետ բերվեց ԱՄՆ և տարուց ավելի ցուցադրության հանվեց երկրի զանազան քաղաքներում։ Հետո այս ստեղծագործությունը վաճառվեց 10.000 ԱՄՆ դոլարով. այդ պահի դրությամբ այն ամենամեծ գինն էր, որը երբևէ տրվել էր ամերիկացի նկարչին։ Նկարի գնորդը դարձավ Մարգարեթ Դոուսը (Margaret Dows): Վերջինս 1909 թվականին «Անդերի սիրտը» նկարը կտակեց Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանին, ուր ցայսօր էլ պահպանվում և ցուցադրվում է։


== Նկարագիր ==
«Անդերի սիրտը» ստեղծագործությունը չի համապատասխանում ինչ-որ մի կատուկ լանդշաֆտի։ Այն իրենից ներկայացնում է իդեալականացված տեսարան՝ համակցված նկարչի մի շարք տպավորություններից։ Նկարի հետին պլանում պատկերված է էկվադորյան Չիմբորասո հանգած հրաբուխը: Ի դեպ, այս հրաբուխը Ֆրեդերիկ Էդվին Չըրչի բազմաթիվ ստեղծագործություններում առկա է։


== Տե՛ս նաև ==
Նիագարայի ջրվեժը ամերիկյան կողմից (Չըրչի նկար)
Հյուսիսափայլ (Չըրչի նկար)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Church's Great Picture: The Heart of the Andes» (PDF)։ The Metropolitan Museum of Art, www.metmuseum.org։ 1993։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-24-ին։ Վերցված է 04.12.2012 
Theodore Winthrop, "The Heart of the Andes" (1863) в Викитеке (անգլ.)
Խալավանչալի

Խալավանչալի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ժոզեֆ Բյուզանդյան

Ժոզեֆ Բյուզանդյան  (1906, Վան, Վանի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1982), հայ շախմատային հայտնի կոմպոզիտոր, մասնագիտությամբ հաշվապահ։
Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ 1915 թ.-ին ընտանիքի հետ գաղթել է Երևան։
Բյուզանդյանը շախմատով հրապուրվել է 45 տարեկան հասակում, նամակագրությամբ խաղի մեծ սիրահար էր, մասնակցում էր համամիութենական և միջազգային մրցաշարերի, երկար տարիներ վարում էր «Պիոներ կանչ» թերթի d2-d4 շախմատի բաժինը։
Կազմել է 200-ից ավելի խնդիրներ և էտյուդներ, որոնք բարձր են գնահատվել մասնագետների, այդ թվում՝ աշխարհի 9-րդ չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի և ականավոր գրոստմայստեր Յուրի Ավերբախի կողմից։


== Աղբյուրներ ==
Բյորզլինգեն

Բյորզլինգեն (գերմ.՝ Börslingen), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Մտնում է Ալբ Դունայ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 178 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի). Տարածքը կազմում է 6,29 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 25 022։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ Archived 2013-09-09 at the Wayback Machine.
(4257) Ուբաստի

(4257) Ուբաստի (անգլ.՝ Ubasti), աստերոիդ ապոլոնի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի օգոստոսի 23-ին Ժան Մյուլլերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,647066 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,8755 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4186 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ուբաստի աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1711 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 772,08 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,46627 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 40,71° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4257) Ուբաստի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
18-րդ հյուսիսային զուգահեռական

18-րդ հյուսիսային զուգահեռականը այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 18°-ի անկյուն։ 
Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 18° (հս.լ. 18°) կոորդինատը։
Այս զուգահեռականի լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 105 905 մ, ընդհանուր երկարությունն է 38 126 կմ, ինչը կազմում է հասարակածի երկարության 95.1%-ը


=== Ցերեկվա տևողությունը ===
Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 13 ժամ 13 րոպե
ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 11 ժամ 03 րոպե


=== Քաղաքներ ===
 Քինգսթոն, Ջամայկա


== Տես նաև ==
19-րդ հյուսիսային զուգահեռական
17-րդ հյուսիսային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Հասանի դուստր Մամախաթուն

Մամախաթուն (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ), Վաչուտյան իշխանատոհմի իշխանուհի 13-րդ դարի առաջին կեսում, Հասանի և Վախախի դուստր։


== Գործունեությունը ==
Մամախաթունը Վաչուտյան տոհմի հիմնադիր իշխանաց-իշխան Վաչե Ա-ի կինն է։ Նրա անունն առաջին անգամ հիշվում է Թեղենյաց վանքի գավթում 1211 թ-ին փորագրված նվիրատվական արձանագրության մեջ։ Վաչե Ա-ի հետ համատեղ կառուցել են Սաղմոսավանքի կենտրոնագմբեթ Սուրբ Սիոն եկեղեցին /1215-1217 թթ-ին/, Հովհաննավանքի կենտրոնագմբեթ եկեղեցին /1217-1221 թթ-ին/։ 1229 թ-ին հայրենի տարածքից դուրս, Անիի մոտ գտնվող Հոռոմոսի վանական համալիրում կառուցել է գրատուն-մատենադարանի շենք և դրան նվիրել մի այգի, որի եկամուտները պետք է օգտագործվեին սովորող աշակերտների և ձեռագրեր ընդօրինակող գրիչների ապրուստն ապահովելու համար։ Ամուսնու հետ և առանձին, բազում եկեղեցական նվերներից բացի, Հաղպատի, Սանահինի վանքերին նվիրել է ձիթհանքեր, Հառիճի վանքին՝ այգիներ։


== Երախայրիքը ==
Մամախաթունի երախայրիքը իր իսկ մեկենասությամբ կառուցված Տեղերի եկեղեցական համալիրն է /1206-1232 թթ-ին/։ Այն կառուցված է ոչ մեծ բլրի վրա, մուգ մոխրագույն բազալտով։ Եկեղեցին, ըստ հորինվածքի, չորս անկյուններում երկհարկ ավանդատներով գմբեթավոր սրահ է։ Գմբեթային փոխանցման համակարգն առագաստային է, թմբուկը ներսից և դրսից բոլորաձև։ Շինությունն առանձնանում է իր խիստ ձևերով և դեկորատիվ հարդարանքի գրեթե իսպառ բացակայությամբ։ Եկեղեցուն արևմուտքից կից է գավիթը, որի շինարարությունը, արձանագրության համաձայն, տևել է 11 տարի և ավարտվել է 1232 թ-ին։ Գավիթը պատկանում է 13-րդ դարում լայն տարածում ստացած քառասյուն, 12 նիստ ունեցող վրանաձև ցածրադիր ծածկով պսակված գավիթների տիպին։ Այն իր չափերով գերազանցում է եկեղեցուն։ Սկզբունքային նորություն են գավթի ծածկի վրա, հյուսիսարևմտյան և հարավարևմտյան անկյուններում կառուցված գմբեթավոր մատուռները, որոնց մուտքերը բացվում են գավթի ծածկի վրա։ Ճարտարապետական այսօրինակ նորույթի երկրորդ օրինակը ևս առկա է Վաչուտյանների իշխանատիրույթում գտնվող Նիգ գավառի /Ապարան/ Եղիպատրուշ գյուղի համաժամանակ կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու գավթում, որտեղ կտուրի մատուռները տեղադրված են գավթի և եկեղեցու միացման անկյուններում։ Տեղերի եկեղեցին, գավիթը, մատուռները կառուցվել են շուրջ քառորդ դարի ընթացքում։ 1232 թվականին Մամախաթունի անունից գավթի շքամուտքի բարավորին փորագրվել է., , Ես՝ Մամախաթունս, շինեցի զեկեղեցիքս զմեծ և զփոքր և զժամատունս յիշատակ ինձ և առն իմոյ Վաչէի..., , ։ Իր կառուցած այս նշանավոր եկեղեցու գավթում էլ շինարար իշխանուհին հանգչում է։


== Գրականություն ==
Տիգրան Հայազն, Տիկնայք փափկասուն Հայոց աշխարհի։ Երևան, 2005 թ., էջ 70-71։
Վիտալի Ռուբեն

Վիտալի Պետրովիչ Ռուբեն (փետրվարի 26, 1914(1914-02-26), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 2, 1994(1994-01-02), Մոսկվա, Ռուսաստան), սովետական պետ. և կուս. գործիչ։ ՍՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Ավատել է մարգագետնային սերմնաբուծության տեխնիկումը (1934) և ՀամԿ(բ)Կ ԿԿ-ին առընթեր կուսակցական բարձրագույն դպրոցը (1951)։ 1941 թվականից կատարել է պետական, տնտեսական և կուսակցական պատասխանատու աշխատանք։ 1947-1948 թվականներին Լատվիայի կոմկուսի Դաուգավպիլսի գավարկոմի քարտուղարն էր, 1952 թվականից՝ ՍՍՀՄ կառավարության առընթեր կոլտնտնետսությունների գործերի խորհրդի ներկայացուցչի տեղակալը Լատվիական ՍՍՀ։ 1956-1958 և 1960-1961 թվականներին Ռուբենն աշխատել է Լատվիայի կոմկուսի Կենտկոմի ապարատում։ 1961 թվականին նշանակվել է Լատվիական ՍՍՀ մինիստրների խորհրդի նախագահի տեղակալ, 1962 թվականին՝ նախագահ։ 1970 թվականից Լատվիական ՍՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահության նախագահ։ 1974-1984 թվականներին ՍՍՀՄ Գերագույն սովետի Ազգությունների սովետի նախագահն էր։ ՍՄԿԿ ԿԿ ադամության թեկնածու (1966 թվականից), ՍՍՀՄ VI-XI գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է Վ. Ի. Լենինի 3, Հոկտեմբերյան հեղափոխության, «Պատվո նշան» շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Մհեր Չատինյան

Մհեր Համլետի Չատինյան (հուլիսի 18, 1989(1989-07-18)), հայ գեղանկարիչ, Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Մհեր Չատինյանը ծնվել է Խորհրդային Հայաստանի Կիրովական (ներկայիս Վանաձոր) քաղաքում՝ 1989 թվականին։ 2006 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և հետաքրքրվել գեղանկարչությամբ։ Նրա առաջին ուսուցիչը եղել է հայրը, որը դասավանդել է գեղանկարչություն և արվեստի պատմություն։ 2006 թվականից նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Վանաձորում և Երևանում։ 2010 թվականին ավարտել է Վանաձորի պետական մանկավարժական համալսարանի գեղանկարչության և գծանկարչության բաժինը։ 2010-2012 թվականներին ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում։
Նկարչի անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 2017 թվականին Մոսկվա քաղաքում։ 2012, 2013, 2014 թվականներին մասնակցել է Գյումրիի, 2013 թվականին Թբիլիսիի, 2014 թվականին՝ Սլովակիայի գեղարվեստական սիմպոզիումներին։
2012 թվականից հանդիսանում է Հայաստանի նկարիչների համահայկական միության, իսկ 2019 թվականից՝ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։
Ըստ մասնագետների՝ Մհեր Չատինյանի աշխատություններում արտացոլում են Մինաս Ավետիսյանի և Մարտիրոս Սարյանի ազդեցությունը։


== Ցուցահանդեսներ ==
2006 թվական, անհատական ցուցահանդես Վանաձոր քաղաքում
2009 թվական, Վանաձոր քաղաքի պատկերասրահում հոր և պապի՝ «3 տարիք» համատեղ ցուցահանդես։ Մհերն այդ ժամանակ եղել է 20, հայրը՝ 50, պապաը՝ 80 տարեկան
2012 թվական, անհատական ցուցահանդես Վանաձորի պատկերասրահում
2013 թվական, անհատական ցուցահանդես Երևան քաղաքի «Ներկայ» արվեստների կառավարման և ստեղծագործության սրահում
2012 թվական, Երևան քաղաքի «Նկարիչների տանը» համահայկական գծանկարչության ցուցահանդես
2013 թվական, Երևան քաղաքի «Նկարիչների տանը» «Բնանկար» համահայկական ցուցահանդեսի մասնակից
2014 թվական, Սլովակիայի Բոյնիցե քաղաքում ցուցահանդեսի մասնակից
2015 թվական, Իտալիայում մրցանակային 4-րդ տեղ
2016 թվական, Հոլանդիայի Դեն Հելդեր քաղաքում անհատական ցուցահանդես
2017 թվական, անհատական ցուցահանդես Մոսկվայի «Alpert» պատկերասրահում
2017 թվական, անհատական ցուցահանդես Միլանում (Իտալիա)
2017 թվական, անհատական ցուցահանդես Ռիգա քաղաքի Figaro Gall-ում, (Լատվիա)
2018 թվական, անհատական ցուցահանդես Մոսկվայում, Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանատան մշակութային կենտրոնում
2019 թվական, անհատական ցուցահանդես Նիժնի Նովգորոդի «Լունա» պատկերասրահում
2019 թվական, անհատական ցուցահանդես Սանկտ Պետերբուրգի Արտմուզա ժամանակակից արվեստի թանգարանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարզի նկարիչը պրոպագանդվելու խնդիր ունի. Մհեր Չատինյան
«Հայաստանում չկա անկեղծ արվեստի պահանջարկ». Մհեր Չատինյան
«ԲԱՆԱԿՈՒՄ ՆԿԱՐԻՉ ԴԱՐՁԱ»
Персональный сайт художника Мгера Чатиняна
Мгер Чатинян: «Сейчас не то время, чтобы писать как Репин». Интервью
Մոնգրելե

Մոնգրելե (ֆր.՝ Montgreleix), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 47 մարդ, բնակչության խտությունը` 2.67 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.63 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 55 կմ հարավ, Օրիյակ քաղաքից` 60 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 27 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 24-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 3։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 88,9 %։ 24 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 22 անձ (20 տղամարդ և 2 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (0 տղամարդ և 2 կին)։ 3 անաշխատունակներից 0-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 2-ը` թոշակառուներ, իսկ 1-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Պալադիկ

Պալադիկ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Կարս քաղաքից հարավ, Կարս գետի փոքրիկ վտակի ափին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Անտոն Չեխովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)

Վիքիպեդիայում կան Անտոն Չեխովի հետևյալ հուշարձանների մասին հոդվածները.

Անտոն Չեխովի հուշարձան (Մոսկվա, Կամերգերսկի նրբանցք)
Բալենու այգին (Չեխովի հուշարձան, Տագանրոգ)
Անտոն Չեխովի հուշարձան (Դոնի Ռոստով)
Անտոն Չեխովի հուշարձան (Յալթա)
Անտոն Չեխովի կիսանդրի (Երևան)
«Անտոն Չեխովն ու շնիկով տիկինը»
Ուսանող Չեխովի հուշարձան
Անտոն Չեխովի հուշարձան (Տագանրոգ)
(8869) Օլաուսգուտո

(8869) Օլաուսգուտո (անգլ.՝ Olausgutho), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 6-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,140652 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7441 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5372 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2032,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177082 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8869) Օլաուսգուտո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ուլդեմոլինս

Ուլդեմոլինս (իսպ.՝ Ulldemolins), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Տարագոնա պրովինցիայի մեջ, որը հանդիսանում է Կատալոնիա ինքնավար մարզի մի մաս։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Պրիորատ համայնքում։ Բնակչությունը կազմում է 470 մարդ (2010), խտությունը կազմում է 13 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 38,2 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 43363։


== Հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2008-05-10 at the Wayback Machine.
Página oficial del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Información general Archived 2008-05-13 at the Wayback Machine.
Algunas imágenes del municipio Archived 2007-02-08 at the Wayback Machine.
Սոինսկոե (գյուղ, Բորովիչսկի շրջան)

Սոինսկոե (ռուս.՝ Соинское), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Բորովիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սվատկովսկի գյուղական խորհուրդ (Գադյաչսկի շրջան)

Սվատկովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Сватківська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սվատկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1230 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 52,71 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,33 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Օկտոպամին

Օկտոպամին, ներծին (էնդոգեն) կենսածին (բիոգեն) ամին, որը ներգրավված է ադրեներգիկ և դոպամիներգիկ համակարգերի գործունեությունում։


== Դերը անողնաշարավորների օրգանիզմներում ==
Օկտոպամինը 1984 թ.-ին հայտնաբերել է իտալացի գիտնական Վիտորիո Էրսպոմերը (Vittorio Erspamer) ութոտնուկի թքագեղձերում։ Բացահայտվել է, որ անողնաշարավորների մոտ այն նեյրոհաղորդիչի, ներյոհորմոնի և ներյոմոդուլյատորի ֆունկցիաներ է կատարում։ Այն լայնորեն օգտագործվում է բոլոր միջատների, խեցեմորթների և սարդերի մոտ էներգատար գործողություններում (energy-demanding behaviors), որոնցից են թռչելը, ցատկելը, ձվադրելը և այլն։
Առավել լավ հասկացված է օկտոպամինի դերը մորեխի ցատկելու իրականացման դեպքում, որտեղ ամինը զբաղվում է մկանային ակտիվության կարգավորմամբ և այդպիսով բարձրացնում մկանների փոխհամագործակցության արդյունավետությունը։
Մեղրամեղվի և մրգի ճանճի մոտ այն կարևոր դեր է խաղում ուսուցանման և հիշողության բնագավառներում։ Լուսատտիկի մոտ օկտոպամինի ազատումը հանգեցնում է լույսի արտադրության։
Խավարասերի զմրուխտյա կրետները իրենց ճիճուների համար կեր նախապատրաստելու համար թույն են ներարկում ամերիկյան խավարասերի գլխային նյարդահանգույցի (ուղեղային գանգլիայի) մեջ։ Թույնը արգելափակում է նրա օկտոպամինային ռեցեպտորները (ընկալիչները), և խավարասերը այդպիսով դադարում է փախչել կամ ընդհանրապես ակտիվ շարժ ցուցաբերել։ Նա դառնում է հնազանդ, և կրետը՝ նրա բեղիկից շնաթոկի պես քաշելով, տանում է նրան է իր բունը և այնտեղ թողնելով ձվադրում նրա փորի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Թեմատիկ գրականություն ==
P.D. Evans, "Octopamine", in Comprehensive Insect Physiology, 11, 499, Oxford University Press 1985.
Անսովոր օր (ֆիլմ)

Անսովոր օր (իտալերեն՝ Una giornata particolare), կամերային մելոդրամատիկական գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1977 թվականին։ Պատմում է մի տնային տնտեսուհու և նրա հարևանի մասին, որոնք միակն էին ամբողջ շենքից, որոնք չմասնակցեցին Հռոմում Ադոլֆ Հիտլերի գալստյանն ու Բենիտո Մուսոլինիի հետ հանդիպման համար կազմակերպված շքերթին։ Ֆիլմի ռեժիսորն է Էտորե Սկոլան։
Ֆիլմը Իտալիա-Կանադա համատեղ աշխատանքի ծնունդ է։ Գլխավոր դերերը կատարում են Սոֆի Լորենն ու Մարչելլո Մաստրոյանին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները կատարվում են քսանչորս ժամերի ընթացքում։ Այն գրեթե ամբողջությամբ նկարահանված է սովորական հռոմեական բնակարանում։ Կադրում, փաստացի, գրեթե ամբողջ ընթացքում միայն երկու դեմքեր են երևում՝ Լորենն ու Մաստրոյանին։
1938 թվականի մայիսի 6-ին, երբ Հիտլերը այցելում է Հռոմ, հանդիպելու Մուսոլինիի հետ, Անտոնիետայի ամբողջ բազմանդամ ընտանիքը, վեց երեխաները, այդ թվում և ամուսինը, ով ծառայում էր ֆաշիստների մոտ, ուղևորվում են մասնակցելու տոնական շքերթին՝ նվիրված այդ այցելությանը։ Անտոնիետան, ով խրված էր տնային հոգսերի մեջ, մնում է տանը, չնայած որ նա համարվում էր Մուսոլինիի կրքոտ երկրպագուն։ Հանկարծ նրա խոսող սարյակը դուրս է թռչում վանդակից և նստում է հարևան Գաբրիելի պատուհանագոգին։ Վերջինս նույնպես տանն էր մնացել այդ օրը։ Ինչպես հետո պարզվեց, նա հակաֆաշիստ էր՝ ոչ ավանդական սեքսուալ կողմնորոշմամբ։ Այդպես էլ սկսվում է նրանց ծանոթությունը։ Սյուժեի տարածմանը զուգընթաց, ակներև է դառնում, որ երկու հերոսներն էլ խիստ մենակ և նվաստացած են իրենց զգում տվյալ ժամանակի հասարակության մեջ։
Չնայած այն հանգամանքին, որ հերոսները տարակարծիք էին քաղաքական հարցերի տեսակետում, առանց կռիվների նրանք ավելի ու ավելի են մտերմանում մեկմեկու։ Արդյունքում, սիրով զբաղվելուց հետո, նրանք բաժանվում են։ Կնոջ մոտ, շքերթի ավարտից հետո, վերադառնում է ընտանիքը։ Իսկ հարևանի մոտ երեկոյան գալիս են պատկան մարմինները, որպեսզի աքսորեն նրան Սարդինիա՝ քաղաքական հայացքների և համասեռամոլության համար։


== Դերերում ==


== Պարգևներ ==
«Ոսկե գլոբուսի» հաղթող՝ լավագույն օտարալեզու ֆիլմ անվանակարգում
«Օսկար» տղամարդու լավագույն դերի (Մարչելլո Մաստրոյանի) և լավագույն օտարալեզուֆիլմի համար՝ 1978 թվականին.
Իտալիայում արժանացել է Նաստրո դ'Արջենտոյի երեք մրցանակի (լավագույն կին դերասանուհի, երաժշտություն և սցենար անվանակարգերում)
Թվով 2 մրցանակ՝ Դավիդ դի Դոնաթելո մրցանակ (կնոջ լավագույն դեր, լավագույն ռեժիսոր)
Ֆրանսիայում ֆիլմն արժանացավ «Սեզարի», որպես լավագույն օտարալեզու ֆիլմ
Ֆիլմը մասնակցեց նաև Կաննի միջազգային կինոփառատոնին, 1977 թվականին


== Ծանոթագրություններ ==
Տելիպտեր ճահճային

Տելիպտեր ճահճային (լատ.՝ Thelypteris palustris), տելիպտերազգիների ընտանիքին պատկանող պտերանման բույս։


== Նկարագրություն ==
Բազմամյա բույս է, որն ունի սողացող կոճղարմատ։ Առաջին կարգի սեգմենտները ավելի նեղ են, գծային-նշտարաձև մասերով։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է միայն Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Մարտիրոս գյուղի շրջակայք)։ Տարածված է նաև Կովկասում, Եվրոպայում, միջերկրածովյան ավազանի երկրներում, Հյուսիսային, Արևմտյան (Թուրքիա, Իրան) և Միջին Ասիայում, Հյուսիսային Ամերիկայում (ԱՄՆ-ի Արևելյան և Կենտրոնական մասեր), Ռուսաստանում (Կամչատկա, Բուրյաթիա, Սախալին, Հյուսիսային և Արևմտյան Սիբիր)։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է վերին լեռնային գոտում՝ ծովի մակերևույթից 1800 մ բարձրության  վրա, ճահճացած տեղերում, լճերի ափերին։


== Պահպանություն ==
Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է։ Հայտնի է այս տեսակի մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման բնակության շրջանների մակերեսը 10 քառ. կմ–ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES−ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանություն չի իրականացվում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Չմոյի լճի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Электронный каталог сосудистых растений Азиатской России. Thelypteris palustris Schott»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-29-ին։ Վերցված է 2013-10-28 
«Thelypteris palustris Schott»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-29-ին։ Վերցված է 2013-10-28 
«Thelypteris palustris» (անգլերեն)։ Connecticut Botanical Society։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-07-05-ին։ Վերցված է 2013-10-28
Օսովո (այլ կիրառումներ)

Օսովո, կարող է վերաբերել՝

Օսովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Օսովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։