armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Իլլիրիական լեզուներ

Իլլիրերեն, իլլիրների լեզուն (մեռած)։ Պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ալբանական կամ իլլիրական ճյուղին։ Խոսվել Է Հյուսիս-Արևմտյան Բալկաններից մինչև Ադրիատիկ ծովն ընկած շրջանում, Ապենինյան թերակղզում և հարակից վայրերում։ Իլլիրերենով պահպանվել են առանձին աշխարհագրական անուններ, անձնանուններ, սակավաթիվ բառացանկեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Սենտ Անդրե Լաշամ

Սենտ Անդրե Լաշամ (ֆր.՝ Saint-André-Lachamp), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 120 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.02 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.09 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 510 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 150 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 45 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 78 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 53-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 25։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,9 %։ 53 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 44 անձ (25 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (4 տղամարդ և 5 կին)։ 25 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
1912

1912 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1912 թվականն է, 
XX դարի 12-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Ապրիլ 10 - Տիտանիկ շոգենավն լքում է Անգլիան
Հոկտեմբեր 9 - Սկսվեց Առաջին Բալկանյան պատերազմը
Հոկտեմբերին Բալկանյան թերակղզու վրա պատերազմ սկսվեց։
Առաջին անգամ բեմադրվել է Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ օպերան» օպերան Ալեքսանդրապոլում։


== Ծնունդներ ==
Փետրվարի 28 - Յակով Լազարև, հայ խորհրդային դիվանագետ
Մայիսի 1 - Մարիամ Պետրոսյան, հայ նկարչուհի
Հունիսի 23 - Ալան Թյուրինգ, անգլիացի մաթեմատիկոս, տրամաբան, գաղտնավերլուծող և ինֆորմատիկայի մասնագետ
Նոյեմբերի 26 - Հեղինե Աբրահամյան, հայ գեղանկարիչ
Լևոն Խաչատրյան (նկարիչ), հայ գեղանկարիչ
Թաթուլ Հուրյան, հայ բանաստեղծ
Ապրիլի 27 - Էդգար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս-տեխնոլոգ, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1960)
Ժան Վիլար, ֆրանսիացի ռեժիսոր, դերասան։
Մարտի 25 - Ալեքսանդր Շաքարյան, հայ նկարիչ
Հոկտեմբերի 30 - Եվգենի Կադիլով, խորհրդային հյուսվածաբան
Հարություն Մարջանյան, հայ խորհրդային ինժեներ-հիդրոտեխնիկ
Նոյեմբերի 26 - Հրաչյա Մարգարյան, խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող
Ռաֆայել Մանուկյան, կրկեսի հայ արտիստ, էկվիլիբրիստ
Հունվարի 6 - Արբուն Տայան, հայ թարգմանիչ, բանասեր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1944-ից։
Փետրվար 25 - Զարզանդ Դարյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (վ. 1984)
Մարտ 25 - Մարտին Քարամյան, բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ
Ապրիլի 15 - Կիմ Իր Սեն, Հյուսիսային Կորեայի նախկին առաջնորդ
Մայիսի 30 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի և կինոյի բրիտանացի դերասան, Օսկարի դափնեկիր։ (մահ․ 1980)
Հունիսի 15 - Գագիկ Հովակիմյան, հայ կենսաքիմիկոս
Թաթուլ Հուրյան - հայ բանաստեղծ (վ. 1944)
Լեոնիդ Հուրունց - հայ գրող (վ. 1982)
Վահե Գազան - հայ նկարիչ


== Մահեր ==
Մարտ 16 - Գաբրիել Սունդուկյան, հայ դրամատուրգ (ծ. 1825)
Զուբանի (գյուղ, Գլոբինոյի շրջան)

Զուբանի (ուկրաիներեն՝ Зубані), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զուբանի գյուղում բնակվում էր 534 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,62 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 203,82 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Զազի Բիթց

Զազի Բիթց (անգլ.՝ Zazie Olivia Beetz, մայիսի 25, 1991(1991-05-25), Բեռլին, Գերմանիա), գերմանա-ամերիկյան դերասանուհի, առավել հայտնի է «Ատլանտա» սերիալում Վաննեսայի դերով։ 2016 թվականին նա հայտնվել է նաև Netflix-ի «Հեշտից էլ հեշտ» անթոլոգիա սերիալում։ Բիթցն ստացել է Դոմինոյի դերը «Դեդփուլ 2» ֆիլմում։


== Անձնական կյանք ==
Բիթցը ծնվել է Գերմանիայում, նրա հայրը գերմանացի հյուսն է, իսկ մայրը (աֆրո-ամերիկացի)՝ սոցիալական աշխատող։ Զազին մեծացել է Վաշինգթոն-Հայտսում, Բեռլին։ Նա տիրապետում է գերմաներեն և անգլերեն լեզուներին։ Զազին մանկուց հանդես է եկել սիրողական թատրոններում։ Նա սովորել է Մուսկոտայի նոր դպրոցում, Գարլեմյան արվեստի դպրոցում, Լագարդիական արվեստի դպրոցում և Սկիդմորովյան քոլեջում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2018-05-17 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Զազի Բիթց Internet Movie Database կայքում
Կրուպյանսկոե

Կրուպյանսկոե (ուկրաիներեն՝ Крупянське), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Հերցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրուպյանսկոե գյուղում բնակվում էր 751 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Զոյա Յակովլևա

Զոյա Տիտովնա Յակովլևա (ռուս.՝ Яковлева Зоя Титовна, բեմական կեղծանունը՝ Պավլովնա, մարտի 17, 1898(1898-03-17), Չեբոքսարի, Կազանի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 10, 1944(1944-04-10), Սիմֆերոպոլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), թատրոնի խորհրդային  դերասանուհի։ 1941-1944 թվականներին՝ Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ, եղել է Ղրիմյան ընդհատակի ներկայացուցիչ։


== Կենսագրություն ==
1924 թվականին ավարտել է Կազանի թատերական ստուդիան։ 1918 թվականի նոյեմբերից Ն. Ա. Գինցելի ղեկավարությամբ եղել է Չեբոքսարի ժողովրդական տան թատերախմբի, իսկ   1918–1922 թվականներին՝ ՉՊԱԴ-ի ռուսական թատերախմբի դերասանուհի։ 1925-1938 թվականներին աշխատել է Բրյանսկի և Բեժեցկի քաղաքային և Վոլգոգրադի ու Լենինգրադի մարզային թատրոններում՝ որպես դերասանուհի։ 1938-1941 թվականներին հանդես է եկել Ղրիմի Ա. Մ. Գորկու անվան ակադեմիական թատրոնի բեմում (Սիմֆերոպոլ)։

1942 թվականից մինչև 1944 թվականը գերմանական զորքերի կողմից Ղրիմի օկուպացիայի ժամանակ եղել է գերմանական իշխանությունների հսկողության տակ գտնվող Սիմֆերոպոլի ռուսական դրամայի և կոմեդիայի թատրոնի դերասանուհի։ Ընդհատակյա «Բազե» խումբը, որտեղ ընդգրկված էր Զոյա Յակովլևնան, կազմակերպել է 45 խոշոր դիվերսիաներ և փոխանցել հարյուրավոր հետախուզական տեղեկություններ։ Հետախուզական գործունեության հետ մեկտեղ Զոյա Յակովլևնան կարում, վերակարում և գործում էր ղրիմյան պարտիզանների հագուստներն ու մյուս  իրերը։ Ամուսնու՝ դերասան Դմիտրի Դոբրոսմիսլովի միջոցով, ով գիտեր գերմաներեն, հավաքում էր տեղեկություններ։
Զոյա Յակովլևան խաղացել է 100-ից ավելի դերեր, հանդես է եկել նաև մանրապատումներում։ Նրա խաղացած դերերից են՝ Նատաշան (Մաքսիմ Գորկու «Հատակում»), Ակուլկան (Ի. Վ. Սպաժինսկու «Հին տարիներ»), Ուլիտան (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անտառ») և այլն։ Ղրիմի օկուպացիայի ժամանակ դարձավ ղրիմյան ընդհատակյա խմբի («Բազե» խումբ, 1943-1944) անդամ, հավաքում էր հետախուզական տվյալներ, տարածում թռուցիկներ բնակչության շրջանում և կատարում ընդհատակյա աշխատանքներ։ Գեստապոյի կողմից ձերբակալվում և գնդակահարվում է, թաղված է Սիմֆերոպոլի մոտ գտնվող Դոբկայի եղբայրական գերեզմանոցում։


== Հիշատակ ==

«Բազե» խմբի սխրանքներին է նվիրված Ա. Ա. Վասիլևի և Լ. Դ. Էլստոնի պիեսի հիման վրա բեմադրված  «Դերասաններ»  (Կամերային թատրոն, Մոսկվա, 1949) և «Նրանք դերասաններ էին» (Ղրիմի դրամատիկական թատրոն, Սիմֆերոպոլ) ներկայացումները, «Նրանք դերասաններ էին» գեղարվեստական ֆիլմը («Մոսֆիլմ», 1982),  Մ. Պ. Ուդալովի «Դերասանուհին» պիեսը (Ռուսական դրամատիկական թատրոն, Չուվաշիա)։ Ընդհատակայինների հիշատակին շենքի վրա տեղադրված է հուշատախտակ։
2010 թվականի մայիսի 12-ին «Ռոսիա 1» հեռուստաալիքով ցուցադրվեց ռեժիսոր Ալեքսանդր Բելանովի «Պրեմիերայից հետո գնդակահարություն։ Մի դավաճանության պատմություն» վավերագրական ֆիլմը։
Յակովլևայի անունով փողոց կա Չեբոքսարիում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գորոդնյա (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորոդնյաԳորոդնյա (ռուս.՝ Городня), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բյուրեղավան

Բյուրեղավան, քաղաք Հայաստանի Կոտայքի մարզի հարավարևմտյան հատվածում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոն Հրազդան քաղաքից 43 կմ է, մայրաքաղաք Երևանից՝ 20 կմ։ նախկինում կոչվել է Արզնի բանավան։


== Աշխարհագրություն ==
Բյուրեղավան քաղաքի վարչական տարածքը կազմում է 372.48 հեկտար։ Քաղաքը արևելքից, հարավից և արևմուտքից սահմանակից է Արզնի գյուղական համայնքին, արևմուտքից և հյուսիսից՝ Նուռնուսի գյուղական համայնքին։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1945 թվականին, որպես Արզնիի ապակու տարաների գործարանի բանավան և կոչվել է Արզնի բանավան։ 1974 թվականին ստացել է քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ և անվանակոչվել Բյուրեղավան։ 1994 թվականին Բյուրեղավանին տրվել է քաղաքի կարգավիճակ։
Խորհրդային տարիներին Բյուրեղավանը հանդիսացել է արդյունաբերական խոշոր կենտրոն։ Քաղաքը գտնվում է առողջարանային գոտում՝ «Արզնի» հայտնի առողջարանի անմիջական հարևանությամբ։


== Բնակչություն ==
Բնակիչները ՀՀ տարբեր բնակավայրերից են, 1988-1992 թվականներին բնակչությունը համալրվել է նաև Ադրբեջանից բռնի տեղահանված հայերով։


== Կլիմա ==
Կլիման մեղմ է, ամառը՝ զով, ձմեռը՝ ոչ ցրտաշունչ։


== Հանքային ջրեր ==
Բյուրեղավանի «Արզնի» հանքային ջրերի աղբյուրները ունեն 15 լ/վրկ ելք։


== Բնակչություն ==
Բյուրեղավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բյուրեղավանում գործում են բյուրեղապակու, Նուռնուսի քարի մշակման և այլ գործարաններ։


== Տես նաև ==
Բյուրեղավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2014-15 (ֆուտբոլ)

Հայաստանի 23-րդ առաջնությունը։ Մասնակցում է 8 ակումբ։ Չեմպիոնական տիտղոսը պաշտպանում է «Բանանց ՖԱ-ն»։


== Մասնակից ակումբներ ==


=== Մարզադաշտեր ===


=== Մարզիչներ, ավագներ, համազգեստ և հովանավորներ ===


=== Մարզչական փոփոխություններ ===


== Մրցաշարային աղյուսակ ==

Աղբյուր: TBD


== Առաջնության առաջատարները ==


== Արդյունքներ ==


=== Առաջին կես ===
Աղբյուր: 1Տան թիմը ձախ սյունակում է.Գույներ: Կապույտ= տան թիմի հաղթանակ; Դեղին= ոչ-ոքի; Կարմիր= հյուրընկալվող թիմի հաղթանակ.


=== Երկրորդ կես ===
Աղբյուր: 1Տան թիմը ձախ սյունակում է.Գույներ: Կապույտ= տան թիմի հաղթանակ; Դեղին= ոչ-ոքի; Կարմիր= հյուրընկալվող թիմի հաղթանակ.
Օգթափ (լեռ)

Օգթափ, լեռ Փոքր Հայքում, Նիքսարի դաշտի ձախ կողմում։ Լեռան աջ կողմում գտնվում է Օգթափ գետակը, որի անունով էլ կոչվում է լեռը։


== Ծանոթագրություններ ==
Հիմար աղջիկը

Հիմար աղջիկը (ռուս.՝ Девочка-дура), ռեժիսոր Զոյա Կիրեևայի մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը, ստեղծվել է Սվերդլովսկի «Ա-ֆիլմ» ստուդիայում 2006 թվականին։ «Երեք երազանք» մուլտֆիլմերի շարքից է։ Գեղարվեստական ղեկավարը Վալենտին Օլշվանգն է։


== Սյուժե ==
Հեղինակային աշխատանք է։ Մուլտֆիլմում ներկայացված է խորհրդային ժամանակների երեխայի յուրահատուկ աշխարհայացը։ Այստեղ կան և՛ աշխարհի ճանաչողություն, և՛ առաջին հիասթափություններ, և՛ մեծահասակների աշխարհի անտարբեր հիմարություն։ Անկեղծ և խորը մուլտֆիլմը ցույց է տալիս խորհրդային շրջանի մանկապարտեզների կենցաղը։


== Երաժշտություն ==
Մուլտֆիլմում օգտագործվել է Իգոր Նիկոլաևի երգը` գրված Լիդիա Կոզլովայի «Այսբերգ» (1983) բանաստեղծության բառերով, կատարում է Ալլա Պուգաչովան։


== Մրցանակներ ==
«Հիմար աղջիկը» մուլտֆիլմի ստացած մրցանակները.

2016
Կինոդպրոցների «Կինոփորձ» երրորդ միջազգային կինոփառատոն-պրակտիկում, փառատոն գրան-պրի, «Հանդիսատեսի համակրանք» մրցանակ։
2007
Անիմացիոն կինոյի 12-րդ ռուսական բաց փառատոն (Սուզդալ-2007)
«Կինոտավր» ռուսական 18-րդ կինոփառատոն (Սոչի)
Միջազգային անիմացիոն կինոփառատոն (Անսի, Ֆրանսիա), լավագույն դեբյուտ մրցանակ
«Ուղերձ մարդուն» ՄԿՓ (Սանկտ-Պետերբուրգ)
Հայրենական կինոյի 5-րդ մոսկովյան «Մոսկովյան պրեմիերա» փառատոն
Ռուսական ֆիլմի «Պատուհան դեպի Եվրոպա» 15-րդ փառատոնը, (Վիբորգ), «Արծաթե մակույկ» մրցանակ` «Մեծ փոքր ֆիլմ» անվանակարգում
«Ոսկե ձկնիկ» մանկական անիմացիայով ֆիլմերի միջազգային փառատոն, մրցանակ լավագույն դեբյուտ անվանակարգում
Սանկտ-Պետերբուրգի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային «Open Cinema» կինոփառատոն։ Մրցանակ «Դեպի մեծ կինեմատոգրաֆ կատարած վառ ու ինքնաբավ մուտքի համար» անվանակարգում
Էդինբուրգի կինոփառատոն
Միջազգային անիմացիոն «Fantoche»(«Ֆանտոշ») փառատոն Բադենում (Շվեյցարիա), փառատոնի գլխավոր մրցանակ
Անիմացիոն կինոյի միջազգային «Cinanima» փառատոնի Էշպինյոյում (Պորտուգալիա). փառատոնի մրցանակ
Անիմացիոն արվեստի V միջազգային «Մուլտիվիդենիե» փառատոն. Գրան պրի
2008
Ռուսաստանի կինոգետների ու կինոքննադատների գիլդիայի «Սպիտակ փիղ» մրցանակ, լավագույն անիմացիոն ֆիլմ անվանակարգում
«ԿՐՈԿ» միջազգային կինոձառատոն. 3-րդ կատեգորիայի մրցանակ (դեբյուտներ)
«ԿՐՈԿ» միջազգային կինոփառատոն. մրցանակ Իվան Մաքսիմովի կողմից` կանացի լավագույն դերի համար2007 թվականին մուլտֆիլմ արժանացել է Անսիի անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակին` լավագույն դեբյուտ անվանակարգում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Девочка-дура»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Девочка-дура» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Девочка-дура» «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
Վիսենսի տուն

Վիսենսի տունը (իսպ.՝ Casa Vicens), մասնավոր բնակելի տուն՝ կառուցված 1883-1885 թվականներին, Բարսելոնա քաղաքում Անտոնիո Գաուդիի կողմից, Մանուել Վիսենսի ընտանիքի համար և հանդիսանում է Կատալոնյան մայրաքաղաքի տեսարժան վայրերից մեկը։ Կառույցը գտնվում է Բարսելոնայի Գրացիա թաղամասի 22-24 հասցեում և հանդիսանում է Գաուդիի առաջին խոշոր պատվերը։
Նախագիծը Գաուդիի կողմից իրագործվել է 1878 թվականին, այսինքն համարյա թե ճարտարապետի դիպլոմ ստանալու հետ միաժամանակ։ Տունը նախատեսված է եղել իբրև Մանուել Վիսենսի ամառային նստավայր, նա կերամիկական սալիկների և աղյուսի ֆաբրիկայի տնօրեն է եղել։ Տունը կառուցվել է չմշակված քարերից և գունավոր կերամիկական սալիկներից, որոնք տեղադրված էին շախմատային կարգով և ծաղկային նախշերով։ Նախագծով տունն իրենից ներկայացնում է կանոնավոր քառանկյուն, որի ձևը միայն խախտում է ճաշասենյակն ու ծխելու սրահը։ Տան կառուցման ժամանակ Գաուդին օգտագործել է մեծաթիվ տարբեր դեկորատիվ էլեմենտներ, ինչպիսիք են աշտարակները, պատշգամբները, ապակեպատ լուսամուտները։ Չնայած շենքի հասարակ ձևին՝ դա նրան թույլ է տվել զարմանալիորեն հարուստ տարածության ընդարձակ լուծում ստանալ։ Շինության և կառուցողական և դեկորատիվ լուծումները կրում են իսպանա-արաբական մուդեխար ոճի ազդեցությունը, որն ավելի տեսանելի է շենքի վերին հատվածում։ Շինության ամբողջական ձևավորման վրա էականորեն նկատվում են Գաուդիի նոր ձևեր և էլեմենտներ փնտրելու ձգտումը։ Գաուդիի այս աշխատանքն, ըստ էության, հանդիսանում է մոդեռնիստական ոճի առաջին ճարտարապետական աշխատանքը, որը կտրականապես տարբերվում էր այդ ժամանակաշրջանի առավել տարածում գտած էկլեկտիկ ոճից։ Այս աշխատանքով Գաուդին ձգտում է հասնել ճարտարապետական համադրության, որում կարևոր է ամեն մի մասնիկը։ Այդ իսկ պատճառով նա ինքն է նախագծել դարպասների, պատուհանների և պատշգամբների յուրօրինակ ճաղավանդակները, ճաշասրահի և ծխասրահի ներքին հարդարանքի էսքիզները։ Մինչև 1925 թվականը, երբ տանտերերը վերանորոգել էին տունը և ընդլայնվել էր Կարոլինաս փողոցը, տունը նաև ուներ այգի։ Այս բարեփոխումների արդյունքում և 1946 թվականի վաճառքից հետո, այգու մեծ մասը դադարեց գոյություն ունենալուց, դրա հետ կորան նաև ռոտոնդան և բազմահարկ ցայտաղբյուրը։ 2005 թվականին Վիսենսների տունը Գաուդիի այլ ստեղծագործությունների հետ մտան Յունեսկոյի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։ Քանի որ տունը հանդիսանում է մասնավոր սեփականություն, ապա այցելություններն այնտեղ հնարավոր չեն, բայց տարվա մեջ մեկ անգամ, մայիսի 22-ին՝ Սուրբ Ռիտայի օրը տան դռները բացվում են հարևանների և քաղաքի բնակիչների համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստանիսլավ Բոնդարև

Ստանիսլավ Վլադիմիրի Բոնդարև(հունիսի 2, 1968, Տաշքենդ, Ուզբեկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, պաշտպան, հարձակվող։


== Կարիերան ==
Տամբովի աշակերտն է եղել։
Ամենաբարձր մակարդակին հասել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ԽՍՀՄ լիգայի մրցաշարի ժամանակ, СКА-ի կազմում։ Ակումբում անցկացրիել է 7 սեզոն, խաղացել է բոլոր սիրողական խաղերում։
1991 թվականին տեղափոխվել է Շախտյոր, երկու հանդիպում է ունեցել ԽՍՀՄ գավաթի համար։ 1992-2000 թվականներին խաղացել է «Жемчужина» Սոչիում։
Պրոֆեսիոնալ կարիերան ավարտվել է 2001 թվականին Կուզբաս-Դինամո ակումբում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը КЛИС կայքում(չաշխատող հղում)
Հարցազրույց ամսագրի համար
Բադին (Տփղիսի քաղաքապետ)

Բադին (նաև Շադին), հայազգի միջնադարյան պետական գործիչ, Տփղիսի քաղաքագլուխ։
Բադինի մասին կենսագրական տվյալները շատ քիչ են։ Հայտնի է, որ նա եղել է Տփղիսի (Թբիլիսի) քաղաքապետ 12-րդ դարի երկրորդ կեսին, երբ Վրաստանում սկսվել էր մոնղոլների դեմ ապստամբություն (1259 - 1260)։ Այդ ժամանակ թագավորում էին Գիեորգի Լաշայի որդի Դավիթ Է. Ուլուն (1247-1270) և Ռուսուդանի որդի Դավիթ Զ. Նարինը (1230 - 1293)։


== Ծանոթագրություններ ==
Լուդին

Լուդին (ուկրաիներեն՝ Лудин), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1570 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լուդին գյուղում բնակվում էր 565 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 434,62 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ագնի լեզու

Ագնի լեզու, ագնի, անյի, Աֆրիկայում բնակվող ագնի ցեղի լեզուն, պատկանում է սուդանական լեզուների ական խմբին։ Բնորոշ գծերից մեկն ածականների բացակայությունն է, որոնք փոխարինվում են բայական հատուկ ձևերով։ Ագնի լեզվով հիմնականում խոսում են Կոտ դ'Իվուարում և Գանայում։ Անյինի ամենամոտ ազգակից լեզուն բաուլեն է, այն նաև մոտ է նզեմային (նզիմա)։
Անյինի բարբառներն են` սանվին, ինդենին, բինին, բոնան, մորոնուն, ջուաբլինը, անոն, աբեն, բարաբոն և ալանգուան։ Մորոֆոն, որը խոսողների մեկ քառորդի բարբառն է, կարող է դասակարգվել որպես առանձին լեզու։ Կոտ դ'Իվուարում կան մոտ 610,000 ագնի լեզվի լեզվակիրներ՝ 10,000-ից 100,000 լեզուն օգտագործողների հետ։ Գանայում կան անյիի 250,000 խոսողներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեպանովո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտեպանովոՍտեպանովո (ռուս.՝ Степаново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վալդաշաֆ

Վալդաշաֆ (գերմ.՝ Waldaschaff), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Աշաֆենբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3955 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 6,60 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 71 156։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Վերին Ալպեր

Վերին Ալպեր (ֆր․` Hautes-Alpes), դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում, անունն ստացել է Ալպեր լեռներից։ Սահմանակից է Իտալիային։
Վերին Ալպեր դեպարտամենտի կարգային թիվն է` 05։


== Պատմություն ==
Վերին Ալպերը Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ 1790 թ. մարտի 4-ին կազմավորված 83 դեպարտամենտներից մեկն է։ Նրա մեջ են մտնում նախկին Դոֆինե գավառի հարավարևելյան և Պրովանսի հյուսիսային մասերը։Նապոլեոնն անցել է Գապի միջով, երբ Էլբայի աքսորից հետո վերադառնում էր՝ Ֆրանսիան վերանվաճելու, ինչից հետո այդ ճանապարհի անունը դարձել է «Նապոլեոնի ճանապարհ»։


== Զբոսաշրջություն ==
Զբոսաշրջային ինուստրիան մեծապես կախված է ձմռանը դահուկամարզության հետ։ Ամռան ամիսներին ալպյան բնապատկերները հրապուրում են ամբողջ ևրոպայից ժամանող այցելուների՝ ժայռամագլցողներ, սավառնորդներ, արշավների սիրահարներ։ Դեպարտամենտի տարածքով պարբերբար անցնում է Տուր դը Ֆրանսի երթուղին, այստեղ հավաքելով մրցարշավը նայելու համար եկած մարզասերների։

		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2015-09-27 at the Wayback Machine.
Քասբ

Քասբ (արաբ․՝ ‎‎كسب), կրոնա-էթիկ հայեցակարգ։ Համաձայն քասբի մարդկային գործողությունների կատարման գործում մասնակցում է երկու «կատարող» (արաբ․՝ فاعلان‎‎` ֆաիլան)՝ Ալլահը, ով արարում է գործողությունը, և մարդ, ով իրականացնում, ի կատար է ածում այն։ Այս հայեցողակարգի կողմնակիցները կոմպրոմիսային դիրք են գրավում կադարիների և ջաբարիների դոկտրինաների միջև։
Մարդու ազատ կամքի (արաբ․՝ إرادة‎‎՝ իրադա) և ունակության (արաբ․՝ قدرة‎‎՝ կուդրա) աղբյուրի մեկնության տարակարծությունները ծնել են քասբի հայեցակարգի տարբեր տարբերակներ։ Նախկին մութազիլի Դիրար իբն Ամրը կարծում էր, որ մարդու «ի կատար ածելու» ունակությունը և հենց «ի կատար ածելը» մարդու ազատ կամքի հետևանք են, այսինքն մարդը համարվում է գործողության նախաձեռնողը։ Դիրարի հայեցակետի կողմնակիցներն էին Հիշամ իբն ալ-Հաքամը և մի շարք սիֆաթիներ։ Հուսեյն ան-Նաջարը պնդում էր, որ ունակությունն ու ակտը Ալլահը արարում է մարդու մեջ գործողության ստեղծմանը զուգահեռ, և այդ իմաստով մարդը հանդես է գալիս որպես գործողության կատարման նախաձեռնող միայն մետաֆորիկ իմաստով։ Ալ-Նաջարի կոնցեպցիայի կողմնակիցներն էին կուլլաբիները։ Ալ-Բակիլլանիի ու ալ-Ջուվայնիի մոտ նկատվում է մարդու կամքի դերը «ի կատար ածելուց» առանձնացնելու տենդենցը։ Մարդու կամքի և ունակության անհասկանալի դերը ծնել է մի արտահայտություն, որը դարձել է թևավոր խոսք կրթված մարդկանց շրջանում․ «Դա ավելի անհասկանալի է, քան աշարիների քասբը»։
Մութազիլիները քասբ բառով են նշանակել մարդու կամային գործողությունները՝ օգտագործելով ղուրանային տերմիններ քասբը և իքթիսաբը (արաբ․՝ إكتساب‎‎)՝ «անել», «իրագործել» իմաստներով։ Քասբը այսպես էին հասկանում հիմնականում Բաղդադի մութազիլիները և զեյդիները։ Մութազիլի աստվածաբան աշ-Շահհամը Դարիրի և ան-Նաջամի պես պնդում էր, որ յուրաքանչյուր մարդկային գործողություն ունի երկու նախաձեռնող՝ Ալլահը և մարդը, սակայն նա կարծում էր, որ իրականանում է միայն մեկը երկու հնարավորից, այնպես որ լինում է մեկ նախաձեռնող։ Այս կարծիքին էին Աբու Ալի ալ-Ջուբային, ով քասբի փոխարեն օգտագործում էր արարում (արաբ․՝ خلق‎‎՝ խալկ) տերմինը, և ան-Նաշի ալ-Աքբարը։
Աբու Համիդ ալ-Ղազալին օգտագործում էր քասբ տերմինը անվանելու համար այն գործողությունը, որը մարդ կատարում է ինքնակամ, բայց միևնույն ժամանակ ստիպված, քանի որ վերջին հաշվով գործողության որոշումը կատարվում է պարտադրված։ Ալ-Ղազալիի համաձայն մարդու այդ գործողությունները միջին դիրքում են պարտադրված գործողության և մարդու ազատ կամքով իրագործված գործողության միջև։
Իբն Ռուշդը (1126-1198 թթ.) աշարիական քասբի հայեցակետին հակադրում էր իքթիսաբի հայեցակետը, որի համաձայն «հարկադրման» և «ազատ կամքի» տեղը իր ուսմունքի մեջ զբաղեցնում է «անհրաժեշտությունը»։


== Աղբյուրներ ==
Ибрагим, Т. К. и Сагадеев А. В. Касб // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991. — С. 134-135.
Али-заде, А. А. Касб (архив ) // Исламский энциклопедический словарь. — М.: Ансар, 2007.
Касб // Философский энциклопедический словарь / Гл. редакция: Л. Ф. Ильичёв, П. Н. Федосеев, С. М. Ковалёв, В. Г. Панов. — М.: Советская энциклопедия, 1983.
Watt W. M. The origin of the Islamic doctrine of acquisition. — «Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland». — 1943. — P. 234—247.
Gardet L. Les grands problemes de la thoologie musulmane. Dieu et la destinee de l'homme. — P., 1967. — P. 60—64.
Լեշչին

Լեշչին (ուկրաիներեն՝ Ліщин), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1566 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լեշչին գյուղում բնակվում էր 1 265 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,121 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1045455 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օլգա Կարապետյան

Օլգա Կարապետյան (մայիսի 1, 1958(1958-05-01), Կրասնոուֆիմսկ - մարտի 18, 2010(2010-03-18), Սոլիկամսկ, Պերմի երկրամաս, Ռուսաստան), ռուս ճարտարապետ, Սոլիկամսկի գլխավոր ճարտարապետը (ճարտարապետության և քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահ):


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1958 թվականին Սվերդլովսկի մարզի Կրասնոուֆիմսկում: 1982 թվականին ավարտել է Սվերդլովսկի ճարտարապետական ինստիտուտը։ Աշխատել է Պերմի, Սվերդլովսկի, Տոբոլսկի, Սոլիկամսկի նախագծային ինստիտուտներում։ Սոլիկամսկի գլխավոր ճարտարապետի պաշտոնում Օլգա Կարապետյանն աշխատել է 2007 թվականի փետրվարից: Արդեն Օլգա Կարապետյանին հանձնվել է Սոլիկամսկի գլխավոր հատակագիծը, որը ենթադրում է քաղաքի տարածքի մասսայական կառուցապատում փոքր հարկայնության տներով, այդ թվում ՝ ինքնակամ կառուցված օբյեկտների քանդման հաշվին։


== Օլգա Կարապետյանի սպանություն ==
Սպանվել է 2010 թվականի մարտի 18-ին իր տան մուտքի մոտ՝ սրտի կրակոցից։ «Մարտի 18-ի առավոտյան, ժամը 8-ի և 9-ի սահմաններում, Կլեստովկա թաղամասում հայտնաբերվել է կնոջ դիակ՝ բռնի մահվան նշաններով։ Փաստի առթիվ հարուցվել է քրեական գործ՝ ՌԴ ՔՕ-ի «սպանության» առաջին հոդվածի 105-րդ մասով։ Կատարվել է նախաքննություն»: Սոլիկամսկ է մեկնել քննչական-օպերատիվ խումբ Պերմի երկրամասի քննչական-օպերատիվ խմբի հրամանատար Սերգեյ Սարապուլցևի ղեկավարությամբ։ Բացի այդ, քրեական գործի հետաքննության համար ներգրավվել են քննչական վարչության քրեագիտության բաժնի մասնագետներ՝ դրա ղեկավար Վլադիսլավ Էքկերտի գլխավորությամբ։ Վախենալով ԶԼՄ-ների կողմից այդ սպանությունը լռեցնելուց՝ Օլգա Կարապետյանի որդին ողբերգության մասին տեղեկատվությունը տեղադրել է իր բլոգում՝ դիմելով ընկերներին և ընթերցողներին՝ իրենց բլոգներում այդ տեղեկատվությունը կրկնօրինակելու խնդրանքով։
Հազարավոր բլոգերներ վերահրապարակել են այդ հաղորդագրությունը, ներառյալ Պերմի երկրամասի նահանգապետ Օլեգ Չիրկունովը։
2014 թվականի փետրվարին Պերմում դատավճիռ կայացվեց երկու տղամարդկանց նկատմամբ, որոնք սպանեցին Օլգա Կարապետյանին։ Երդվյալ ատենակալների կոլեգիայի որոշման հիման վրա երկու հանցագործներն էլ մեղավոր են ճանաչվել ՌԴ ՔՕ 105 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (սպանություն վարձույթով)։ 27-ամյա հանցագործը ստացել է 23 տարվա պատիժ, իսկ 46-ամյան՝ 15 տարվա։ Հանցագործության պատվիրատուի ինքնությունը քննությամբ դեռևս պարզված չէ, սակայն համարվում է, որ սպանության դրդապատճառը ճարտարապետի մասնագիտական գործունեությունն է։


== Մեջբերումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Անետա Բաս

Անետա Յակովլևնա Բաս (ռուս.՝ Анетта Яковлевна Басс, ապրիլի 16, 1930(1930-04-16), Սամարա, ԽՍՀՄ - հունվարի 19, 2006(2006-01-19), Սամարա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս թանգարանի աշխատակից, մշակութագործ։


== Կենսագրություն ==
Անետա Բասը ծնվել է 1930 թվականի ապրիլի 16-ին Սամարայում, Յակով Վենիամինովիչ Բասսի և Ելենա Լվովնա Խեյֆեցի ընտանիքում։ Ավարտել է Լենինգրադի համալսարանի պատմության ֆակուլտետի արվեստաբանական բաժինը, մասնագիտացել մ. թ. ա․ 1-ից 3-րդ դարերի Բոսֆորյան թագավորության անտիկ արվեստի պատմության բնագավառում։ 1953 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենի քաղաք՝ աշխատելու Կույբիշևի արվեստի թանգարանում։ 1958 թվականին նշանակվել է թանգարանի տնօրեն (եղել է ամենաերիտասարդը Ռուսաստանի գեղարվեստական թանգարանների տնօրենների թվում) և այդ պաշտոնը զբաղեցրել է 47 տարի՝ մինչև կյանքի վերջը։
Անետա Բասի թանգարանային կարիերան սկսվել է 1950-ականների կեսերին՝ 1920-ականների ավանգարդ նկարիչների աշխատանքների պահպանման վտանգավոր աշխատանքներից, որոնք ԽՄԿԿ-ի ղեկավարության կողմից դատապարտվել էին թանգարանային ֆոնդից դուրսգրման և ոչնչացման. փրկել է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի շուրջ 440 արվեստի ստեղծագործություն։ 1960-1970-ական թվականներին թանգարանում անցկացվել են Կույբիշև քաղաքի մասնավոր կոլեկցիոներների շրջանում եզակի աշխատանքների որոնման և հավաքման աշխատանքների անցկացմամբ (թանգարանի ֆոնդը համալրվել է Ֆեոդոր Ռոկոտովի, Վլադիմիր Բորովիկովսկու, Վասիլի Տրոպինինի, Նիկոլայ Գեի և այլոց աշխատանքներով) և գավառական թանգարանի էության մշակմամբ, նրա մշակութային առաքելության իմաստավորմամբ։ 1967 թվականին հենց Կույբիշևի արվեստի թանգարանում  է անցկացվել մարզի գեղարվեստական թանգարանների առաջին համաժողովը Ռուսաստանում։
1989 թվականից, թանգարանային տարածքների զգալի ընդլայնումից հետո, Անետա Բասի աշխատանքը ծավալվել է նոր թափով՝ հատկապես թանգարանային համատեքստում ռուսական և արտասահմանյան նորագույն արվեստի ընդգրկման ուղղությամբ։ 1995 թվականին Բասի թանգարանի ջանքերով լույս է տեսել «Մոդեռնից ավանգարդ» (ռուս.՝ «От модерна до авангарда») գիրքը, որն ամրապնդել է Սամարայի արվեստի թանգարանի առաջատար դիրքը ոչ մայրաքաղաքային թանգարանային հաստատությունների շարքում։ Բասի վերջին ցուցհանդեսային երջին նախագիծը եղել է Էնդի Ուորհոլ հետահայաց ցուցահանդեսը։ 
Անետա Բասի բացառիկ վաստակն է Վոլժսկի Շիրյաևո գյուղում Ռեպինի տուն-թանգարանի բացումը, որտեղ բացի մշտական ցուցադրությունից, անցկացվում է նաև ժամանակակից արվեստի բիենալե։
1982 թվականին Անետա Բասն արժանացել է ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատողի կոչման, 2000 թվականին՝ գրականության և արվեստի բնագավառում Ռուսաստանի պետական մրցանակի։
Բասին շնորհվել են Սամարա քաղաքի (1995 թվական) և Սամարայի մարզի (2003 թվական) պատվավոր քաղաքացու կոչումներ։
2019 թվականին Անետա Բասսի անունով փողոց է կոչվել Սամարա քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
От Модерна до Авангарда = From art Nouveau to Avantgarde art: Альбом / Самар. худож. музей; Сост. Басс Л.Я. — М.: ГАЛАРТ, 1995. — 183 с. — ISBN 5-269-00834-3


== Արտաքին հղումներ ==
Статья об Анетте Басс в газете «Известия» от 23 января 2006 года
Статья об Анетте Басс «Время новостей» N°9 23 января 2006
Դակիչ

Դակիչ, մեխանիկական սարք է նախատեսված թղթի վրա անցքեր բացելու համար։ Սովորաբար դակիչը երկու կլոր անցք է բացում թղթի վրա՝ փաստաթղթերն արագակարում պահպանելու համար, սակայն արտադրվում են նաև դակիչներ, որոնք մեկ անցք են բացում։


== Ստեղծման պատմություն ==
Դակիչի ստեղծողն է գերմանացի Ֆրիդրիխ Զյոննեկենը Բոննից, նա է առաջինը, ով 1886 թվականի նոյեմբերի 14-ին դիմում գրեց արտոնագիր ստանալու համար։


== Կառուցվածքը և աշխատանքի սկզբունքը ==
Կառուցված է երկու կլոր ձողով դանակներից (անհարթ ձևերի եզրերը սահուն կտրող), որոնք ձեռքի սեղմումով իջեցվում են թղթի մակերևույթին։ Դանակի տակ բացվածք կա, որտեղ կուտակվում են կտրտված թղթի կտորները։
Դանակներն ամրացված են բռնակին, որը ծառայում է որպես լծակ (դանակները մոտ են պտտման առանցքին)։ Բռնակի տակ գտնվում է զսպանակը, որը թուղթը կտրելուց հետո սարքը բերում է նախնական դիրքին։


== Տարատեսակներ ==
Գոյություն ունեն մեկ դանակով դակիչներ, որոնք թույլ են տալիս անցքեր բացել ցանկացած հեռավորության վրա։
Ստեղծվել են դակիչներ ձևավոր անցքեր բացելու համար։ Եվրոպայում հայտնի ձևավոր անցքեր անող դակիչների արտադրողն է հանդիսանում բելգիական «Atoma» ընկերությունը, որն իր բիզնեսն սկսել է 1946 թվականին։ Ավելի ուշ նրա հետևորդները հանդիսացան հյուսիս-ամերիկյան Levenger (Circa արտադրանքով) և Rollabind ընկերությունները։
Դակիչ, որը ստանդարտ թղթի վրա միանգամից անում է 11 անցք։ Այն թույլ է տալիս առանց զսպանակի և արագակարի գրքույկից հանել և նրա վրա ավելացնել թերթեր՝ շնորհիվ բացվածքի բարդ ձևի։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
ՍՍՀՄ-ի ժամանակներում աշխատող վարորդները հիշում են ոստիկանության աշխատողների կողմից զգուշացման կտրոնների վրա կատարվող անցքերը, որոնցով նշվում էին երթևեկության կանոնների լուրջ խախտումները։


== Ծանոթագրություններ ==
Չարլզ Հյուբերտ Հեյսթինգս Պերրի

Չարլզ Հյուբերտ Հեյսթինգս Պերրի (անգլ.՝ Sir Charles Hubert Hastings Parry, փետրվարի 27, 1848(1848-02-27)[…], Բորնմութ, Bournemouth, Christchurch and Poole, Դորսետ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հոկտեմբերի 7, 1918(1918-10-07)[…], Ռաստինգտոն, Arun, Արևմտյան Սասեքս, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի կոմպոզիտոր, մանկավարժ, երաժշտագետ։
Անգլիական ազգային երաժշտության մշակույթի վերածննդի շարժման նախաձեռնողն է։ 1883-1908 թվականներին դասավանդել է Լոնդոնի թագավորական երաժշտական քոլեջում (1891 թվականից՝ պրոֆեսոր, 1894 թվականից՝ տնօրեն), միաժամանակ (1900-1908 թվականներին) եղել է Օքսֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր։ Եղել է անգլիական երաժշտական բազմաթիվ ընկերությունների նախագահ։ Անտիկ և աստվածաշնչյան սյուժեներով իր օրատորիաներում, կանտատներում, խմբերգերում (տեսարաններ Պ․ Բ. Շելլիի «Ազատագրված Պրոմեթևս»-ից, «Հուդիթ», «Սավուղ արքա» և այլն) շարունակել է Գ․ Ֆ․ Հենևի ավանդույթները։ Գրել է նաև 5 սիմֆոնիա, նախերգանքներ, գործիքային և վոկալ անսամբլներ, եկեղեցական խմբերգեր, դրամատիկ թատրոնի երաժշտություն։ Հեղինակ է «Ուսումնասիրություններ մեծ կոմպոզիտորների մասին» (1886), «Երաժշտության արվեստը», «Երաժշտության արվեստի էվոլյուցիան» և այլ աշխատությունների։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Graves Ch․ Լ․, Hubert Parry, v․ 1-2, Լ․, 1926․
Մադաևո

Մադաևո (ռուս.՝ Мадаево), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(3556) Լիքսիուհուա

(3556) Լիքսիուհուա (անգլ.՝ Lixiaohua), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,16546 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4735 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8574 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2057,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175004 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,22° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3556) Լիքսիուհուա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Շիրվանի

Շիրվանի (պարսկերեն՝ شيرواني), գյուղ Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան օսթանում, Սալմաստի շահրեսթանի Կուհսար բախշիի Շեպիրանի դահեստանում։


== Պատմություն ==
Մեծ Հայքի թագավորության ժամանակաշրջանում գյուղի տարածքը մտել է Նոր Շիրականի բդեշխության Զարեհավան գավառի մեջ։ Հետագա ժամանակներից գտնվում է Պարսկահայաստանում, նախկինում գտնվում էր Սալմաստ գավառում։


== Բնակչություն ==
2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղում ապրում է 190 ընտանիք՝ 1199 բնակչով։


== Ծանոթագրություններ ==
Արիանո նել Պոլեզինե

Արիանո նել Պոլեզինե (իտալերեն՝ Ariano nel Polesine), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Ռովիգո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 4883 մարդ, խտությունը՝ 61 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 80 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 45012, հեռախոսային կոդ՝ 00426։


== Ծանոթագրություններ ==
(6241) Գալանտե

(6241) Գալանտե (անգլ.՝ Galante), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Սան Վիտորե աստղադիտարանի կողմից Բոլոնիայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,99944 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6605 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3384 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1897,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189733 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,13° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6241) Գալանտե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հեզարֆեն Ահմեդ Չելեբի

Հեզարֆեն Ահմեդ Չելեբի (թուրքերեն՝ Hezârfen Ahmed Çelebi, 1609, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1640, Ալժիր), օսմանյան լեգենդար գիտնական- հայտնագործող։ 1632 թվականին ինքնաշեն թևերով թռչելով Բոսֆորի վրայով՝ դարձել է համաշխարհային ավիացիայի առաջնամարտիկներից մեկը։ Թռիչքի միակ վկայությունը գրառված է Էվլիյա Չելեբիի աշխատության մեջ՝ 10-րդ հատորում։


== Կենսագրություն ==
Հեզարֆեն մականունը (պարսկերեն՝ هزار հեզար + արաբ․՝ فنّ‎‎‎ ֆեն — հազարագիտուն) Ահմեդ Չելեբիին տվել է հայտնի ճանապարհորդ Էվլիյա Չելեբին՝ Ահմեդի ունեցած մեծաքանակ գիտելիքների համար։ Էվլիյա Չելեբին իր տաս հատորներից վերջինում երեք նախադասությամբ նկարագրել է Ահմեդի թռիչքը։ Ուրիշ ոչ մի տեղ որևէ վկայություն չկա թռիչքի վերաբերյալ։ Չնայած դրան, լեգենդը այսօր լայնորեն տարածվել է ողջ Թուրքիայում։
Սկզբում, գիտնական Հեզարֆենը 8 կամ 9 տարի փորձել է թռչել Օքմեյդանըի (ներկայումս գտնվում է Շիշլիում) վրայով։ Հարմարանքը ունեցել է արծվի թևերի ձև։ Վերջապես, նախապատրաստական երկարատև աշխատանքներից հետո՝ 1632 թվականին Հեզարֆենը թռել է Գալաթայի աշտարակից (ունի 55 մետր բարձրություն) և իր ինքնաշեն թևերով թռել է Բոսֆորի վրայով։ Հեզարֆենը, առանց որևէ վնասվածքի, վայրէջք է կատարել Յուսքյուդար շրջանի Դողանջիլար տեղանքում, որը գտնվում է քաղաքի ասիական հատվածում։ Այսպիսով նա թռել է 3,5 կիլոմետր։
Թռիչքի մասին նորությունը արագ տարածվել է Օսմանյան կայսրությունում։ Շուտով օսմանյան սուլթան Մուրադ IV-ը, ով հետևում էր գիտնականի թռիչքին Սարայբուրնուի Թոփքափը ամրոցից, հրավիրեց Հեզարֆենին պալատ և պարգևատրեց նրան ոսկու քսակով։ Սակայն, սուլթանի խորհրդականները և իմամները ստիպեցին սուլթանին փոխել իր որոշումը։ Մուրադը հայտարարեց, որ այս մարդու առկայությունը Կոստանդնուպոլսում կարող է սպառնալ բնակչության անվտանգությանը։ Դրանից հետո գիտնականը աքսորվում է Ալժիր, որտեղ էլ մահացել է 31 տարեկան հասակում։
Էվլիյա Չելեբին պատմում է նաև Հեզարֆենի եղբոր Լագարի Հասան Չելեբիի մասին, ով, ինչպես նշվում է, առաջինն է հաջողությամբ փորձարկել հեռակառավարվող հրթիռը։

1648 թվականին Ջոն Ուիլքինսը նշել է, որ 1554-1562 թվականներին Կոստանդնուպոլսում ավստրիական դեսպան Օժիե Գիսլեն դե Բուսեքը, հետևել է ոմն մի թուրքի թռչելու փորձերը։ Սակայն դա տեղի է ունեցել Ահմեդ Չելեբիի թռիչքից մեկ դար առաջ։


== Մշակությում ==
Ստամբուլի արևմտյան հատվածում գտնվող մասնավոր աէրոդրոմներից մեկը անվանված է ի պատիվ Չելեբիի (թուրքերեն՝ Istanbul Hezarfen Airfield):
Աթաթուրքի անվան միջազգային օդանավակայանի մոտ գտնվող մզկիթը անվանվել է «Հեզարֆեն Ահմեդ Չելեբիի մզկիթ»։
1996 թվականին արտադրված թուրքական «Ստամբուլը իմ թևերի տակ» գեղարվեստական ֆիլմը պատմում է Հեզարֆեն Ահմեդ Չելեբիի և նրա եղբոր Լագարի Հասան Չելեբիի կյանքի մասին։
Հայտնի կոմպոզիտոր Ֆազըլ Սայը գրել է ֆլեյտայի համար նախատեսված «Հեզարֆեն» այնը։
2010 թվականին Ֆրանսիայում նկարահանվել է երեքրոպեանոց «Հեզարֆեն։ Թուրքական Իկարիոսը» մուլտֆիլմը։
2016 թվական - թուրքական հեռուստասերիալ Հոյակապ Դար։ Քյոսեմ սուլթան (թուրքերեն՝ Muhteşem Yüzyıl Kösem):


== Ծանոթագրություններ ==
Վիկտոր Տրիֆոնով

Վիկտոր Տրիֆոնով (ռուս.՝ Ви́ктор Ива́нович Три́фонов, ապրիլի 7, 1937(1937-04-07)), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանը։
1961 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1961 թվականից մինչև 1964 թվականը և 1968 թվականից մինչև 1971 թվականը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում եղել է ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
1974 թվականից մինչև 1981 թվականը և 1984 թվականից մինչև 1987 թվականն ԱՄՆ-ում եղել է ԽՍՀՄ դեսպանատան աշխատակից։
1990 թվականի դեկտեմբերի 6-ից մինչև 1994 թվականի սեպտեմբերի 13-ը Մավրիկիոսի Հանրապետությունում եղել է Խորհրդային Միության, իսկ 1991 թվականից հետո՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
1996 թվականից մինչև 2001 թվականը Թայվանում եղել է Մոսկվա-Թայբեյ հանձնաժողովի ներկայացուցչության ղեկավար։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1990 թվականի դեկտեմբերի 6)
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1994 թվականի հունիսի 20)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Биография на сайте Центра военно-политических исследований МГИМО
Профиль на сайте МИА «Россия сегодня»
Օսոն (կանտոն)

Օսոն (ֆր.՝ Auxonne), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բուրգունդիա շրջանում։ Կոտ դ՛ Օր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Դիժոն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 14164 մարդ էր։Կանտոնի համարը 2103 է։ Կանտոնում կա 16 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Հայերեն հանրագիտարանների ցանկ

Այստեղ հավաքված է հայերեն լեզվով հանրագիտարանների անվանացանկը։


== Բաց շրջանառության մեջ գտնվող (Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն) ==
Այս բաժնում ներկայացված հրատարակությունների բովանդակությունը գտնվում է բաց շրջանառության մեջ (Վիքիմեդիայի նախագծերում օգտագործվող Creative Commons BY-SA 3.0 և բարձր թույլատրագրեր)՝ «Հայկական Հանրագիտարան» հրատարակչություն ՊՈԱԿ-ի և «Տեղեկատվական Տեխնոլոգիաների Դպրոց» հիմնադրամի միջև 30.09.2011 թ․ կնքված համագործակցության պայմանագրի հիման վրա։

Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 13 հատոր, ՀՍՀ գլխ. խմբ. 1974-1987 թթ.
Հայկական Համառոտ Հանրագիտարան, 4 հատոր, ՀԽՀ գլխ. խմբ, 1990-2003 թթ.
Հայկական Հարց, 1 հատոր, Հայկական Հանրագիտարանի գլխ. խմբ. 1996 թ.
Հայաստանի Բնաշխարհ, Հայկական Հանրագիտարան հրատ. 2006 թ.
Ով ով է. Հայեր կենսագրական հանրագիտարան, 2 հատոր, Հայկական Հանրագիտարան հրատ. 2005-2007 թթ.
Ղարաբաղյան Ազատագրական Պատերազմ 1988-1994 հանրագիտարան, Հայկական Հանրագիտարան հրատ. 2004 թ.
Դպրոցական Մեծ Հանրագիտարան, 4 հատոր, Հայկական Հանրագիտարան հրատ. 2008-2010 թթ.
Հայ Սփյուռք հանրագիտարան, 1 հատոր, Հայկական Հանրագիտարան հրատ. 2003 թ.
Հայ Սփյուռք հանրագիտարան 2003 (djvu, Վիքիդարան)
Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, 1 հատոր, Հայկական հանրագիտարանի գլխ. խմբ. 2002 թ.
Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան 2002 (djvu, Վիքիդարան)


== Այլ հանրագիտարաններ ==
Տնային տնտեսության հանրագիտարան
Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարան
Հայերեն Վիքիպեդիա
Արևմտահայերեն Վիքիպեդիա
Ինչ է, Ով է
Շախմատի համահայկական հանրագիտարան


== Տես նաև ==
Հայերեն
Հրաչյա Աճառյան
Հանրագիտարանների ցանկ ըստ լեզվի
(294) Ֆելիցիա

(294) Ֆելիցիա (անգլ.՝ Felicia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1890 թվականի հուլիսի 15-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,146131 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3885 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9038 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2038,28 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,17662 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,29° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(294) Ֆելիցիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (104401-104500)

Աստերոիդների ցանկ (104301-104400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (104501-104600)
 Աստերոիդների ցանկ (104301-104400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (104501-104600)
Դավիթ Խանջյան

Դավիթ Հակոբի Խանջյան (1940, հուլիսի 7, Երևան - մարտի 14, 1981, Երևան), հայ դիրիժոր, կոմպոզիտոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1977)։
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Տաթևիկ Սազանդարյանի որդին է։


== Կենսագրություն ==
1963 թվականին ավարտել է Երևանի կոնսերվատորիայի դաշնամուրի, 1968 թվականին՝ դիրիժորության բաժինները։
1972-1973 թվականներին որպես դիրիժոր կատարելագործվել է Վիեննայում՝ Հ. Սվարովսկու և Գ. Շերխի դասարաններում։ 1968-1974 թվականներին եղել է Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախմբի դիրիժոր, 1974-1981 թվականներին՝ գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր։ Նրա ղեկավարման տարիներին նվագախումբն ընդլայնել է իր գործունեությունը՝ հանդես գալով Մոսկվայում, Լենինգրադում, Կիևում, Բալթյան երկրների և Հարավային Կովկասի քաղաքներում և այլուր։ 1970-1981 թվականներին դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում։
Համերգներով հանդես է եկել ԽՍՀՄ քաղաքներում, Չեխոսլովակիայում։
Դիրիժորի դուստրը ՝ Զարուհի Խանջյան (1964-2016), դաշնակահարուհի, պրոֆեսոր Երևանի պետական կոնսերվատորիայի, Հայաստանի մշակույթի նախարարի խորհրդական։


== Մրցանակներ ==
Դիրիժորների համամիութենական 3-րդ մրցույթի դիպլոմ, 1971 թ.
ՀԼԿԵՄ մրցանակ, 1971 թ.
ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (հետմահու, 1981 թ.)


== Նվագախմբային կատարումներ ==
Շտրաուսի «Դոն Քիշոտ»
Շտրաուսի «Մահ և պայծառացում»
Շտրաուսի «Այսպես խոսեց Զրադաշտը»
Մահլերի թիվ 1 և 5 սիմֆոնիաները
Ստրավինսկու «Հրեղեն հավք»
Ստրավինսկու «Պետրուշկա»
Ստրավինսկու «Գարուն սրբազան»
Ստրավինսկու «Ջութակի կոնցերտը»
Բարտոկի «Հրաշալի մանդարինը»
Դեբյուսիի «Ծովը»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դավիթ Խանջյան
Նովա Իգուասու դի Գոյաս

Նովա Իգուասու դի Գոյաս (պորտ.՝ Nova Iguaçu de Goiás), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի հյուսիսային մասում։ Մտնում է Պորանգատու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2302 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 628,441 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 3,7 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 13.616.841,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 5.433,70 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,723 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Նովա Իգուասու դի Գոյասի մասին
Մակարովկա (գյուղ, Կելմենցիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄակարովկաՄակարովկա (ուկրաիներեն՝ Макарівка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մակարովկա գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Apeshit

«Apeshit» (Apes**t), երգ, որ ձայնագրվել է ամերիկացի երգչուհի Բեյոնսեի ու նրա ամուսնու՝ Jay-Z-ի կողմից և թողարկվել The Carters խմբի անվան ներքո որպես նրանց Everything Is Love ալբոմի սինգլ։ Տեսահոլովակը նկարահանվել է Փարիզում՝ Լուվրում։ Երգը թողարկվել է 2018 թվականի հունիսի 16-ին` Parkwood և Roc Nation լեյբլներում։


== Պատմություն ==
Երգը 2018 թվականի հունիսի 30-ին զբաղեցրել է № 13 հորիզոնականը Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում՝ դառնալով նոր ալբոմի առաջին սինգլը, որն ընդգրկվել է Billboard 200 ալբոմային հիթ-շքերթում՝ զբաղեցնելով երկրորդ հորիզոնականը։ «Apeshit» տերմինի ծագման ու պատմության վերաբերյալ ծավալուն անդրադարձ է կատարել ամերիկյան Slate ինտերնետային հրատարակությունը։


== Արձագանքներ ==
Apeshit երգն ստացել է դրական արձագանքներ երաժշտական քննադատների ու առցանց հրատարակությունների կողմից, ինչպիսիք են՝ NPR, Rolling Stone, Pitchfork։


== Երաժշտական տեսահոլովակ ==
Երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է 2018 թվականի մայիսին Լուվրում (Փարիզ)։ Որպես ռեժիսոր հանդես է եկել Ricky Saiz-ը։ Պրեմիերան կայացել է լոնդոնյան շոուի երկրորդ գիշերը՝ նրանց On the Run II Tour համերգային շրջագայության ժամանակ Լոնդոնի Օլիմպիական մարզադաշտում (London Stadium)։ Տեսահոլովակի տևողությունը վեց րոպե է։ Սկզբում Բեյոնսեն ու Ջեյ-Զին հայտնվում են Լեոնարդո դա Վինչիի «Մոնա Լիզա» (Ջոկոնդա) նկարի առաջ։ Սևամորթ ամուսիններն ունեն «անխռով» տեսք և հիշեցնում են «արվեստի ստեղծագործությունները»։ Մամուլում քննարկվել է տեսահոլովակի թաքնված իմաստը, որում երաժիշտները համաշխարհային արվեստի գլուխգործոցների ֆոնին ցուցադրում է իր արվետը։ Ջոկոնդայից բացի տեսահոլովակում ցուցադրվում են Միլոսյան Վեներան, Սամոթրակյան Նիկեն և ֆրանսիացի նկարչուհի Մարի Բենուայի «Սևամորթ կնոջ դիմանկարը» (Portrait d'une négresse)։ Քննադատները նշել են նաև երկու կատարողների գենդերային նոր հայացքը սեռերի հարաբերության վերաբերյալ, առնականության ու կանացիության վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացումների վերաբերյալ նոր հետաքրքրությունը։ Տղամարդիկ տեսահոլովակում ցուցադրված են որպես վվայելչակազմ ու քաջակորով, կանայք՝ պատկառելի ու եռանդուն։ Տեսահոլովակի կերպարների, արտահայտած մտքերի ու ակնարկների ավելի մանրամասն քննություն են կատարել Time, Elle և Esquire ամսագրերը, որոնք դրան տվել են «Ֆեմինիստական ռեփ էքսկուրս արվեստի պատմության բնագավառում» խորագիրը։


== Հիթ-շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Բայուն կատու

Բայուն կատու (ռուս.՝ Кот Баюн), ռուսական հրաշապատումների կերպար, հսկա մարդակեր կատու, որն օժտված է կախարդական ձայնով։ Նա զրուցում և քնեցնում է իր հեքիաթներով իրեն մոտեցած ճամփորդներին, և նրանց, ովքեր չեն կարողանում դիմակայել իր կախարդանքին և ովքեր պատրաստ չէին իր հետ կռվին, մարդակեր կատուն անխնա սպանում է։ Բայց նա, ով կկարողանա ձեռք բերել կատվին կգտնի փրկություն բոլոր հիվանդություններից. Բայունի հեքիաթները բուժիչ են։   
«Բայուն» բառը նշանակում է «շաղակրատ, հեքիաթասաց, հռետոր» «баять» բայից, որը նշանակում է «պատմել, խոսել»։ Հեքիաթներում պատմվում է այն մասին, որ Բայունը նստած է լինում բարձր, սովորաբար երկաթե հաստ ձողի վրա։ Նա ապրում է հեռավոր երկրներում, հեռավոր թագավորությունում, կամ անկերդան, մահացած անտառում, որտեղ չկան թռչուններ և կենդանիներ։ Գեղեցկուհի Վասիլիսայի մասին հեքիաթներից մեկում Բայուն կատուն ապրում էր Բաբա Յագայի հետ։
Գոյություն ունեն շատ հեքիաթներ, որտեղ գործող գլխավոր հերոսին տալիս են հանձնարարություն բռնել կատվին, որպես կանոն, այսպիսի հանձնարանություն տալիս էին բարի երիտասարդին սպանելու նպատակով։ Այս հեքիաթային արարածի հետ հանդիպումը սպառնում է անխուսափելի մահով։ Կախարդական կատվին բռնելու համար Իվան արքայորդին հագնում է երկաթե սաղավարտ և երկաթե ձեռնոցներ։ Հաղթելով և բռնելով կենդանուն` Իվան արքայորդին նրան տանում է պալատ` իր հոր մոտ։ Այնտեղ հաղթված կատուն սկսում է ծառայել արքային` հեքիաթներ պատմելով և հանգստացնող բառերով բուժելով։
Կախարդական կատվի կերպարը շատ տարածված էր ռուսական ժողովրդական հեքիաթներում։ Հավանական է, որ Ա. Ս. Պուշկինը հենց այդ հեքիաթներից է վերցրել գիտնական կատվի կերպարը «Ռուսլան և Լյուդմիլա» պոեմում։


== Ծանոթագրություններ ==