Ստրուվեի աղեղ

Ստրուվեի աղեղ (նորվ.՝ Struves meridianbue), գեոդեզիական ցանց, որը բաղկացած է 265 տրիանգուլյացիոն կետերից, որոնք իրենցից ներկայացնում են հողի վրա տեղադրված երկու մետր բարձրությամբ շինվածք, որի երևակայական ցանցի երկարությունը ձգվում է 2820 կիլոմետր։


== Ստեղծում և նշանակություն ==
Ստրուվեի աղեղը ստեղծվել է Երկիրը բնութագրող մեծությունները, նրա ձևն ու չափերը ճշգրտորեն որոշելու համար։ Շինությունը կրում է հենց ստեղծողի անունը, այն է, ռուս աստղագետ Վասիլի Ստրուվեի։
Ստրուվեի գեոդեզիական աղեղը չափվել է Ստրուվեի, Դորպատի աստղադիտարանի և Պուլկովոյի աստղադիտարանի (Ստրուվեն այս աստղադիտարանի տնօրենն էր) ներկայացուցիչների կողմից շուրջ քառասուն տարիների ընթացքում՝ 1816 թվականից մինչև 1855 թվականն ընկած ժամանակահատվածը։ Չափման երկարությունը կազմել է ավելի քան 2820 կիլոմետր։ Այն սկսվել է Ֆուգլենեսից՝ Նորդկապ հրվանդանից ոչ հեռու, որը Նորվեգիայում է՝ հյուսիսային լայնության 70° 40′11″ զուգահեռականի վրա և ձգվել է մինչև Ստարայա Նեկրասովկա՝ Դանուբի հարևանությամբ՝ հյուսիսային լայնության 45° 20′03″ զուգահեռականի վրա։ Արդյունքում ստացվել է միջօրեականի աղեղ՝ 25° 20′08″ ամպլիտուդով։
1828 թվականին գեոդեզիայի հայտնի մասնագետ և քարտեզագիր, ռուսական կայսերական բանակի ապագա գեներալ-լեյտենանտ Իոսիֆ Խոձկոն մասնակցել է Լիտվայի աստիճանային չափումներին Տարտուի աստղադիտարանի տնօրեն Վասիլի Ստրուվեի հետ։
Այսօր Ստրուվեի աղեղի կետերին կարելի է հանդիպել ներքոհիշյալ երկրների տարածքում

 Նորվեգիա
 Շվեդիա
 Ֆինլանդիա
 Ռուսաստան (Գոգլանդ կամ Հոգլանդ կղզում)
 Էստոնիա
 Լատվիա
 Լիտվա
 Մոլդովա (Ռուդ գյուղի տարածք)
 Ուկրաինա
 ԲելառուսԱյս երկրները 2004 թվականի հունվարի 28-ին դիմեցին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-յին (Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպություն), որպեսզի Համաշխարհային ժառանգության կարգավիճակ շնորհի 34 պահպանված աղեղային հուշարձան-կետերին։
2005 թվականին Ստրուվեի աղեղը մտավ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության կազմի մեջ։


== Աղեղի կոորդինատներ ==


=== Նորվեգիա ===
«Ֆուգլենես» Համերֆեսթ 70°40′12″ հս․ լ. 23°39′48″ ավ. ե.
«Ռայպաս» Ալթա 69°56′19″ հս․ լ. 23°21′37″ ավ. ե.
«Լյուվդիիդչոհքա» Կաուտոքեյնո 69°39′52″ հս․ լ. 23°36′08″ ավ. ե.
«Բայելյասվարի» Կաուտոքեյնո 69°01′43″ հս․ լ. 23°18′19″ ավ. ե.


=== Շվեդիա ===
68°15′18″ հս․ լ. 22°58′59″ ավ. ե.
67°16′36″ հս․ լ. 23°14′35″ ավ. ե.
66°38′47″ հս․ լ. 23°46′55″ ավ. ե.
66°01′05″ հս․ լ. 23°55′21″ ավ. ե.


=== Ֆինլանդիա ===
«Սթուոր-Օյվի» (ներկայից «Սթուորահանոայվի») Թարվանթովաայի լեռներ, Էնոնթեքիյո 68°40′57″ հս․ լ. 22°44′45″ ավ. ե.
«Ավասակա» Աավասակսա, Յուլիտորնիո 66°23′52″ հս․ լ. 23°43′31″ ավ. ե.
«Թորնեա» Ալատորնիո եկեղեցու զանգակատուն, Թորնիո 65°49′48″ հս․ լ. 24°09′26″ ավ. ե.
«Պուոլակա» Օրավիվուօրի լեռ, Կորպիլախտի 61°55′36″ հս․ լ. 25°32′01″ ավ. ե.
«Պոռլոմ II» Թորնիկալիո լեռ, Պոռլամի, Լալինյարվի 60°42′17″ հս․ լ. 26°00′12″ ավ. ե.
«Սվարթվիրա» Մուստավիիրի կղզի, Պյուխտյաա 60°16′35″ հս․ լ. 26°36′12″ ավ. ե.


=== Ռուսաստան ===
«Մյակիպյալյուս» — Գոգլանդ կղզի 60°04′27″ հս․ լ. 26°58′11″ ավ. ե.
«Z կետ» — Գոգլանդ կղզի 60°05′09″ հս․ լ. 26°57′37″ ավ. ե.


=== Էստոնիա ===
59°03′28″ հս․ լ. 26°20′16″ ավ. ե.
59°02′54″ հս․ լ. 26°24′51″ ավ. ե.
«Դորպատ» Տարտուի աստղադիտարան 58°22′43″ հս․ լ. 26°43′12″ ավ. ե.


=== Լատվիա ===
56°50′24″ հս․ լ. 25°38′12″ ավ. ե.
56°30′05″ հս․ լ. 25°51′24″ ավ. ե.


=== Լիտվա ===
55°54′09″ հս․ լ. 25°26′12″ ավ. ե.
54°55′51″ հս․ լ. 25°19′00″ ավ. ե.
54°38′04″ հս․ լ. 25°25′45″ ավ. ե.


=== Բելառուս ===
Տյուպիշկի, Օշմյանսկի մարզ (54°17′29″ հս․ լ. 26°02′43″ ավ. ե., որպես№ 1187 օբյեկտի մաս
Լոպատի, Շչուչինսկի մարզ 53°33′37″ հս․ լ. 24°52′11″ ավ. ե.), Լոպատի գյուղի հարավարևելյան հատվածը, P141 ավտոմայրուղու հարևանությամբ
Օսովնիցա, Իվանովսկի մարզ 52°17′21″ հս․ լ. 25°38′58″ ավ. ե.
Շչեկոտսկ, Իվանովսկի մարզ 52°12′30″ հս․ լ. 25°33′25″ ավ. ե.
Լյասկովիչի, Իվանովսկի մարզ 52°09′38″ հս․ լ. 25°34′17″ ավ. ե.
Դոկուդովո, Լիդսկ մարզ
Իվացեվիչիշ Բրեստի մարզ 52°43′28″ հս․ լ. 25°19′15″ ավ. ե.
Բելին, Դրոգիչինսկի մարզ 52°02′40″ հս․. լ. 25°13′03″ ավ. ե.
Բեզդեժ, Դրոգիչինսկի մարզ 52°19′30″ հս․ լ. 25°17′07″ ավ. ե.


=== Ուկրաինա ===
Կրուպա, գյուղ Կրուպա (գյուղ, Լուցկի շրջան) 50°41′03″ հս․ լ. 25°24′45″ ավ. ե.
Կատերինովկա, Խմելնիցկու մարզ 49°33′57″ հս․ լ. 26°45′22″ ավ. ե.
Ֆելշտին, Գվարդեյսկոե (գյուղ, Խմելնիցկիի շրջան) 49°19′48″ հս․ լ. 26°40′55″ ավ. ե.
«Բարանովկա», գյուղ Բարանովկա (Խմելնիցկու մարզ) 49°08′55″ հս․ լ. 26°59′30″ ավ. ե.
«ՍտարոռՆեկրասովկա», գյուղ Ստարայա Նեկրասովկա (գյուղ, Իզմաիլի շրջան) 45°19′54″ հս․ լ. 28°55′41″ ավ. ե.


=== Մոլդովա ===
Ռուդ 48°19′05″ հս․ լ. 27°52′35″ ավ. ե. Մոլդովայի հյուսիսային հատվածումշ որը մտնում է Համաշխարհային ժառանգության կազմի մեջշ քանի որ նրանով է անցնում Ստրուվեի աղեղը։ Նախկինում Մոլդովայում կային 27 կանգնեցված կետեր, որոնք օգտագործվում էին միկջազգային քարտեզագրության նպատակներով։ Այս պահի դրությամբ երկրում մնացել է ընդամենը Ռուդի աղեղը։ Այն տեղադրված է խնձորի այգում, 300 մետր հեռու Սորոկի-Օտաչ ավտոմայրուղուց։
Բելցի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Фотография Пункта Мякипяллюс
Единственная сохранившаяся из 27 измерительных точек Дуги в Молдавии Archived 2010-01-06 at the Wayback Machine.
Struve Geodetic Arc
Struve-Tenner Meridian Arc
Место тут такое: село Рудь, дуга Струве Archived 2011-11-14 at the Wayback Machine.
Фотографии Пункта в Ивацевичах, брестская обл., Республика Беларусь
Listing on UNESCO website
A UNESCO article about the chain
FIG – Proposal to UNESCO for the Struve Geodetic Arc to become a World Heritage Monument
J.R. Smith. The Struve Geodetic Arc
Latvia Struve arc webpage
Estonian souvenir sheet and first day cover dedicated to Struve and Struve Geodetic Arc (2011)