armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պյոտր Շուվալով

Կոմս Պյոտր Անդրեյի Շուվալով (ռուս.՝ Пётр Андреевич Шувалов, հուլիսի 15 (27), 1827, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 10 (22), 1889, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս պետական գործիչ ու դիվանագիտական կոմս։ 1895 թ.-ից եղել է զինվորական ծառայության մեջ։ 1866-1874 թվականներին՝ ժանդարմերիայի շեֆ և կայսեր անձնական գրասենյակի III բաժանմունքի գլխավոր պետ։ 1877-1878 թթ.-ի ռուս-թուրքական պատերազմից հետո բանակցություններ է վարել Մեծ Բրիտանիայի պրեմիեր մինիստր Դիգրայելիի և Գերմանիայի կանցլեր Բիսմարկի հետ 1878 թ.-ի Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի պայմանների և Բեռլինում համաեվրոպական կոնգրես հրավիրելու վերաբերյալ։ 1878 թ.-ի մայիսի 30-ին Լոնդոնում ստորագրել է անգլո-ռուսական համաձայնագիրը, որը փոփոխում էր Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի պայմանները ի վնաս հայերի և բուլղարների։ Որպես երկրորդ լիազոր ներկայացուցիչ Շուվալովը մասնակցել է 1878 թ.-ի Բեռլինի կոնգրեսին, որի ժամանակ հավաստել է Ռուսաստանի հրաժարումը Բայազետից ու Ալաշկերտի դաշտից։ 12-րդ նիստում մտահոգություն է հայտնել, որ ռուսական զորքերի դուրսբերումը Արևմտյան Հայաստանից մինչև այնտեղ բարենորոգումների անցկացումը կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ հայերի համար։ Նրա անվճռական դիրքորոշումը կոնգրեսում նպաստել է Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի 16-րդ հոդվածը Բեռլինի դաշնագրի 61-րդ հոդվածով փոխարինելուն։ Ռուս պատմաբան Ս. Ժիգարյովը գրել է, որ Շուվալովին Բեռլին ուղարկելը և նրա մասնակցությունը «Արևելյան հարցի լուծմանը» Դիզրայելիի և Բիսմարկի նման դիվանագետների հետ ախոյանության պայմաններում ռուսական դիվանագիտության խոշոր, լուրջ սխալն էր։


== Գրականություն ==
Жигарев С., Русская политика в Восточном вопросе. М., 1896;
Анучин Д., Берлинский конгресс 1878 года, СПБ, 1912.
Ալբա Ադրիատիկա

Ալբա Ադրիատիկա (իտալերեն՝ Alba Adriatica), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Տերամո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 10374 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 1153 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 64011, հեռախոսային կոդ՝ 00861:
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Եվֆիմիյան։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի գլխավոր կայք (իտալ.)
Կանչելարա (կոմունա)

Կանչելարա (իտալերեն՝ Cancellara), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1596 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 38 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 42,12 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0971։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Վլաս Սեբաստացին։ Տոնը նշվում է փետրվարի 3-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Վոլիցա (գյուղ, Իվանիչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎոլիցաՎոլիցա (ուկրաիներեն՝ Волиця), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Իվանիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վոլիցա գյուղում բնակվում էր 423 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մակեդոնիա Բլաս Ֆլորես

Մակեդոնիա Բլաս Ֆլորես (իսպ.՝ Macedonia Blas Flores, անվանվել է ըստ իսպանական անվանարկման սովորության. Բլաս՝ հայրական ազգանունը, Ֆլորես՝ մայրական, 1958), օտոմի ծագմամբ մարդու իրավունքների հարցերով մեքսիկացի ակտիվիստ։ 2005 թվականին առաջադրվել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի՝ իր օտոմի ցեղի կանաց նկատմամբ կատարված բռնությունների դեմ պայքարելու համար։ 1997 թվականից գլխավորում է օտոմի ցեղին աջակցող Fotzi Ñahño սոցիալական ասոցիացիան։


== Կենսագրություն ==
Բլաս Ֆլորեսը Մեքսիկայի Կերետարո նահանգի Ամեալկո քաղաքի Էլ Բոտե շրջանից է։ Ունի 12 երեխա։ Տարիներ շարունակ զբաղվել է ձեռագործ իրերի վաճառքով։ 1997 թվականից աշխատել է Fotzi Ñahño սոցիալական ասոցիացիայում, որտեղ բարձրաձայնել է օտոմի ցեղի մարդկանց իրավունքներն ու գենդերային բռնության հարցերը։ Ընկերակցությունում կազմակերպել է սեմինարներ կանանց գենդերային բռնության, բնիկ աղջիկների շրջանում բռնությունների կանխարգելման, կանանց ալկոհոլիզմի կանխարգելման վերաբերյալ։ Ներգրավված է նաև բույսեր տնկելու ծրագրում, ինչպես նաև աջակցում է կանանց տնտեսական զարգացմանը։ 

2003 թվականին երկու կանանց կողմից (մայր և աղջիկ) անհիմն մեղադրվել է սեռական դավաճանության մեջ։ Համաձայն իր հնդկական գյուղի պատժի՝ երեք կին նրան ծնկաչոք իջեցրել են գետնին և չիլի տաքդեղի մածուկով վնասել նրա սեռական օրգանները։ Ակտիվիստը, առաջնորդվելով Իդալգո նահանգի մարդու իրավունքների հանձնակատարի խորհրդով, քրեական գործ է հարուցել իրեն վնասողների նկատմամբ՝ դառնալով առաջին հնդկացի կինը, ով դիմում է այս քայլին։ Մեկնելով Մեխիկո՝ նա Կոնգրեսի անդամներին տեկացրել է իր փորձության մասին, փաստ, որը գրավել է ակտիվիստների և ԶԼՄ-ների ուշադրությունը։ Այս դեպքից հետո Բլաս Ֆլորեսը որոշել է ավելի ակտիվ կերպով զբաղվել օտոմի ցեղի կանանց իրավունքների պաշտպանությամբ, որի համար էլ 2005 թվականին առաջադրվել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի, ինչը խթան է հանդիսացել, որ նա Չափահասների կրթության ազգային ինստիտուտում (Instituto Nacional para la Educación de los Adultos) սովորի կարդալ և գրել, ինչպես նաև մաթեմատիկական գործողություններ կատարել։
2005 թվականին Բլաս Ֆլորեսն առաջադրվել է Asociación 1000 Mujeres para el Premio Nobel de la Paz մրցանակի իր համայնքում կանանց աջակցելու ակտիվ գործունեության համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Փշկնոց

Փշկնոց, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բրիվ լա Գայարդ Նորդ Ուեստ (կանտոն)

Բրիվ լա Գայարդ Նորդ Ուեստ (ֆր.՝ Brive-la-Gaillarde-Nord-Ouest), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կոռեզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բրիվ լա Գեյյարդ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 11392 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1932 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Փայտի արատներ

Փայտի արատներ, փայտի առանձին հատվածների թերություններ, որոնք վատացնում են նրա որակը և սահմանափակում օգտագործման հնարավորությունները։ Տարբերում են սկզբնային (աճող ծառերի վրա) և երկրորդային (գոյանում են մթերված փայտի կամ դրանից պատրաստված շինվածքների վրա) արատներ։ Փայտի արատներ են բնական թերությունները (խոպոպուկ, կարճաբունություն, շեղաշերտություն, ոստեր են), ինչպես նաև մեխանիկական վնասման (խեժակալուկ, չորակողություն, վնասվածք, քարթ են) կամ միջատներով, բակտերիաներով, սնկերով վարակվելու (փչակ, փտածություն, կարմրափտածություն են), մշակման հետևանքով առաջացած (ճաքեր, կորացում) թերությունները։ Փայտի հրակայունությունը բարձրացնելու, հականեխիչ և այլ անհրաժեշտ հատկություններ հաղորդելու համար այն տոգորում են հականեխիչ լուծույթներով, հակապիրեններով և այլ նյութերով։
Գուրգեն Բաղդասարյան (քաղաքական գործիչ)

Գուրգեն Նիկոլի Բաղդասարյան՝ (օգոստոսի 13, 1977(1977-08-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավոր					
: «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցության անդամ։					


== Կենսագրություն ==
Գուրգեն Բաղդասարյանը ծնվել է 1977 թվականի օգոստոսի 13-ին, Երևանում։					


== Կրթություն ==
1999 թվականին ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության ֆակուլտետը։ Տնտեսագետ։ 					


== Աշխատանք ==
2003 թվականին եղել է Նոր-Նորք վարչական շրջանի ղեկավարի օգնական։ 2004 թվականին եղել է ՀՀ ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախարարության միջնաժամկետ բյուջեների ծրագրավորման բաժնի գլխավոր մասնագետ։ 2005-2006 թվականներին  զբաղվել է մասնավոր ձեռնարկատիրությամբ։ 2007-2008 թվականներիին եղել է «Դանդի փրեշս մեթալս» ընկերության ֆինանսական կոորդինատոր։ 2009-2018 թվականներին  եղել   «Պրես-Ստենդ» ընկերության փոխտնօրեն։ 					
2018 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Լուսավոր Հայաստան կուսակցության  թիվ 1 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով։					


== Ընտանեկան կարգավիճակ ==
Ամուսնացած չէ։					


== Ծանոթագրություններ ==
Միջին Տեշ

Միջին Տեշ (ռուս.՝ Средний Теш), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Տեշ գետի աջ ափին՝ 27 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կոնդոմա, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մեծ Տուդովյա

Մեծ Տուդովյա (ռուս.՝ Большая Гудоръя), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պեչորա գետի ձախ ափին՝ 1138 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 63 կմ²։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա։ Գետի ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000061456
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006145
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բորբա (Ամազոնաս)

Բորբա  (պորտ.՝ Borba), համայնք Բրազիլիայում՝ Ամազոնաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հարավային նահանգի Ամազոնաս մարզում։ Մտնում է Մարդեյրա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 54 772 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 44 259 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1,29 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1728 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 408 026 988,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 12 897,15 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,812(տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Լասլո Կովաչ

Լասլո Կովաչ (հունգ.՝ Kovács László}, մայիսի 14, 1933(1933-05-14), Cece, Sárbogárd District, Fejér County, Հունգարիայի Թագավորություն - հուլիսի 22, 2007(2007-07-22), Բևերլի Հիլզ, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հունգարական ծագումով ամերիկացի կինոգործիչ, ով 1970-ական թվականներին զգալի ներդրում ունի Ամերիկյան նոր ալիքի զարգացման գործում։ Եղել է Ամերիկյան կինեմատոգրաֆների ընկերության ակտիվ անդամ, ինչպես նաև կազմակերպության տնօրենների խորհրդի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Լասլո Կովաչը ծնվել է Հունգարիայի Սեցե գյուղում Ջուլիանա և Իմրե Կովաչների ընտանիքում։ 1952-1956 թվականներին սովորել է Բուդապեշտի դրամատիկ արվեստի և կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտում։ Ընկերոջ՝ Վիլմոշ Ժիգմոնտի հետ միասին դպրոցից վերցրած Arriflex խցիկով 35 մմ սև ու սպիտակ ժապավենով գաղտնի նկարահանել են 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության զարգացումները։ Նույն տարվա նոյեմբերին մաքսանենգ ճանապարհով ֆիլմը մշակելու համար տեղափոխել են Ավստրիա, 1957 թվականին ժամանել են ԱՄՆ՝ վաճառելու տեսանյութը։ 1961 թվականին ֆիլմը հեռարձակվել է  CBS ցանցով, որը Ուոլտեր Կրոնկիթը ներկայացրել է որպես վավերագրական ֆիլմ։
Կովաչը որոշում է հաստատվել ԱՄՆ-ում և 1963 թվականին դառնում է հպատակագրված (naturalized) քաղաքացի։ Կատարել է տարբեր աշխատանքներ, այդ թվում պատրաստել է թխկենու հյութ, ապահովագրական ընկերությունում տպել միկորֆիլմերի փաստաթղթեր նախքան Վիլմոշ Ժիգմոնտի հետ զրոյական և ցածր բյուջեով ֆիլմեր նկարելը, այդ թվում՝ «Աներևակայելի տարօրինակ արարծներ, որոնք դադարելով ապրել, դառնում են խառը զոմբիներ» ֆիլմը։
Կովաչը նկարահանվել է ավելի քան 70 կինոֆիլմեր, այդ թվում 6 ֆիլմեր ռեժիսոր Պիտեր Բոգդանովվիչի համար։


== Անձնական կյանք ==
Կովաչը շուրջ 23 տարի ամուսնացած է եղել Օդրիի հետ։ Ունեցել են երկու դուստր՝ Ջուլիանան և Նադիան և մեկ թոռնիկ՝ Միան։ Կովաչը մահացել է 2007 թվականին Կալիֆոռնիայի Բևեռլի Հիլզի իր տանը՝ քնած ժամանակ։


== Պարգևներ ==
1995 թվականին եղել է Մոսկվայի 19-րդ միջազգային կինոփառատոնի անդամ։
Արժանացել է Camerimage-ի (1998), WorldFest-ի (1999), Ամերիկյան կինեմատոգրաֆների ընկերության  (2002) կյանքի ձեռքբերումների մրցանակների։ 1999 թվականին արժանացել է Հավայիի միջազգային կինոփառատոն մրցանակի, 2001 թվականին՝ Հոլիվուդի կինոփառատոնի մրցանակի։


== Հիշատակ ==
2008 թվականին  Ամերիկյան կինեմատոգրաֆների ընկերությունը լավագույն ուսանող կինոգործիիչների մրցանակն անվանել է Լասլո Կովաչի անունով։
2008 թվականին նկարահանված «Ենթագրերի կարիք չկա. Լասլո և Ժիգմոնտ» վավերագրական ֆիլմը ուսումնասիրւմ է Լասլոյի և Ժիգմոնտի 50-ամյա բարեկամությանը և կինոարվեստում նրանց թողած հետքը։ Ըստ կինոքննադատ Լեոնարդ Մալտինի՝ առանց Կովաչի և նրա երիտասարդ գործընկներների 1960-ականների վերջում և 1970-ականների սկզբում Ամերիկյան Նոր ալիքը չէր կարող զարգանալ նման ձևով։


== Ֆիլմեր ==


== Գրականություն ==
Ray Zone, New Wave King, The Cinematography of Laszlo Kovacs, ASC (2002), ASC Holding Corp., ISBN 0-935578-19-6
Masters of Light - Conversations with cinematographers (1984) Schaefer, S & Salvato, L., ISBN 0-520-05336-2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Brief biography and credits Archived 2003-07-15 at the Wayback Machine.
Միխայլովկա (գյուղ, Դվուրեչենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիխայլովկաՄիխայլովկա (ուկրաիներեն՝ Михайлівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բաբելոնի թագավորություն

Բաբելոնի թագավորություն (հին հունարեն՝ Βαβυλών, արաբ․՝ بابل‎‎), հայտնի է նաև, որպես Քաղդեա, Հին կտակարանում՝ Սենաար, հնագույն պետություն Տիգրիս և Եփրատ գետերի ստորին ավազանում մ․թ․ա․ 1894-ից 539 թվականներին։ Կոչվել է գլխավոր քաղաք Բաբելոնի անունով։


== Պատմություն ==
Մ․թ․ա․ 24-22-րդ դարերում մտել է Աքքադի, 22-21-րդ դարերում՝ Ուրի III հարստության տիրապետության մեջ։ Մ․թ․ա․ 1894-ին Բաբելոնում հիմնվել է տեղական ամովհրական դինաստիան։
Համուրապի թագավորի օրոք (մ․թ․ա․ 1792–1750) Միջագետքի մեծ մասը միավորվել է Բաբելոնի տիրակալության ներքո։ Մ․թ․ա․ 18-րդ դարի երկրորդ կեսից զանգվածաբար Բաբելոն են թափանցել քասիտական ցեղեր, որոնք անկման են հասցրել նրա ստրկատիրական ծաղկուն պետությունը և հիմնել իրենց տիրապետությունը (մ․թ․ա․ 1518-1204)։ Քասիտական տիրապետության անկումից հետո Բաբելոնը ժամանակավոր վերելք է ապրել նոր դինաստիայի ներկայացուցիչ Նաբուգոդոնոսոր I-ի օրոք, որը ետ է մղել հարևան Ասորեստանի և Էլամի ոտնձգությունները, պահպանել երկրի անկախությունն ու հզորությունը։
Նաբուգոդոնոսոր I-ից հետո Բաբելոնի կենտրոնական իշխանությունը թուլացել է։ Այնուհետև Բաբելոնը բազմիցս ենթարկվել է Ասորեստանի կողոպտչական արշավանքներին ու նվաճումներին։ Մ․թ․ա․ 732 թվականից Բաբելոնը ենթարկվել է Ասորեստանի տիրապետությանը՝ ունենալով ձևական ինքնուրույնություն։ Մ․թ․ա․ 10-7-րդ դարերում պահպանել է տնտեսական հզորությունը, երբեմն էլ ձեռք բերել քաղաքական անկախություն։ Մ․թ․ա․ 626 թվականին Բաբելոնի կուսակալ Նաբոպալասարը Ասորեստանից անկախացել է և հռչակվել թագավոր։ Ասորեստանի անկումից հետո Բաբելոնի թագավորությունը (պատմագրության մեջ կոչվում է Նոր Բաբելոնյան կամ Քաղդեական) եղել է Առաջավոր Ասիայի հզոր տերություն։ Նաբոպալասարի որդին և հաջորդը՝ Նաբուգոդոնոսոր II-ը (իշխել է մ․թ․ա․ 604– 562), մ․թ․ա․ 597-ին հաղթել է Հուդայի թագավոր Հովակիմին, մ․ թ․ ա․ 586-ին գրավել Երուսաղեմը, հրեաների զգալի մասին բռնությամբ գաղթեցրել Բաբելոն։
Այս գաղթը հայտնի է «Բաբելոնյան գերություն» անունով։ Մ․թ․ա․ 539 թվականին Աքեմենյան թագավոր Կյուրոս Մեծը նվաճել է Բաբելոնը։ Վերջինիս գրավմանը, ըստ հույն պատմիչ Քսենոփոնի («Կյուրոպեդիա»), մասնակցել են արմենների (հայերի) 8-հազարանոց այրուձին և 40-հազարանոց հետևակը՝ Տիգրանի և Եմնասի առաջնորդությամբ։ Հրեաների համակրությունը շահելու համար Կյուրոսը նրանց վերադարձրել է Պաղեստին և ետ տվել խլված հարստությունը։ Բաբելոնը վերածվել է Աքեմենյան Պարսկաստանի փոխարքայության՝ Կյուրոս II-ի որդի Կամբյուսեսի գլխավորությամբ։ Դարեհ I-ի օրոք Բաբելոնը ապստամբել է և անկախացել։ Ըստ Բագհաստանայի արձանագրության, ապստամբության ղեկավարը՝ հայազն Արախանը, հռչակվել է Բաբելոնի թագավոր (Նաբուգոդոնոսոր IV)։ Դարեհ I-ը հաղթել է նրան և կողմնակիցների հետ մահապատժի ենթարկել։ Ենթադրվում է, որ բաբելոնյան ապստամբները համագործակցել են ապստամբած Հայաստանի հետ։ Ալեքսանդր Մակեդոնացու նվաճումներից հետո Բաբելոնը կառավարել են մակեդոնական, այնուհետև սելևկյան կուսակալները։ Մ․թ․ա․ մոտ 140 թվականից Բաբելոնը մտել է պարթևական, այնուհետև (մ․ թ․ 224)՝ Սասանյան պետության կազմի մեջ։ Հայաստանի կապերը Բաբելոնի հետ ունեցել են հնագույն պատմություն։ Ուրարտական պետության թագավոր Արգիշտի Բ-ի արշավանքները (մ․թ․ա․ 751-750) հասել են մինչև Բաբելոն։ Հերոդոտոսը վկայում է, որ Եփրատ գետով աշխույժ առևտուր է կատարվել Բաբելոնի և Հայաստանի միջև։
Օսինովկա (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕսինովկաՕսինովկա (ռուս.՝ Осиновка), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մալինինո (գյուղ, Բալախինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄալինինոՄալինինո (ռուս.՝ Малинино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բալախինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գրյազնայա (Տոմի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրյազնայա (այլ կիրառումներ)Գրյազնայա (ռուս.՝ Грязная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոմ գետի աջ ափին՝ 343 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 35 կմ է։


== Վտակներ ==
12 կմ՝ Փոքր Գրյազնայա
22 կմ՝ Կենտրոնական Գրյազնայա


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Գերությունից գերություն

Գերությունից գերություն, Մնացական Թարյանի բանաստեղծությունների ժողովածուն, որը հրատարակվել է 1990 թվականին։


== Բովանդակություն ==
Մնացական Թարյանի «Գերությունից գերություն» բանաստեղծությունների ժողովածուն բաղկացած է երկու մասերից՝ «Իմ Դանթեականը» և «Ուրալյան տետրակ»։ Ժողովածուում բանաստեղծությունների միջոցով հեղինակը նկարագրում է ֆաշիստական և ստալինյան համակերնտրոնացման ճամբարներում իր կրած տառապանքները։ Հեղինակը բանաստեղծությունները գրել է քաղցի, մահվան ու մատնության տագնապի մեջ` ցեմենտի թղթե պարկից կտրված պատառիկների, ծխախոտի բացված տուփի, բժշկական տեղեկանքների և քարտաթղթերի վրա, որոնք նրան ուղեկցել են ճամբարից ճամբար։
Բոլոր բանաստեղծություններն ունեն իրական հիմք, տեսած, զգացած և ապրված դեպքեր են։


== Ծանոթագրություններ ==
Յանոշ Ֆյուրստ

Յանոշ Ֆյուրստ (հունգ.՝ Fürst János, օգոստոսի 8, 1935(1935-08-08), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - հունվարի 3, 2007(2007-01-03), Փարիզ), Հունգարիայում ծնված դիրիժոր, ջութակահար։


== Կենսագրություն ==
Յանոշ Ֆյուրստը ծնվել է 1935 թվականին Բուդապեշտում։ Սովորել է Բուդապեշտի Ֆերենց Լիստի անվան երաժշտական ակադեմիայում։ 1956 թվականին Ռուսաստանի Հունգարիա ներխուժումից հետո ուսումը շարունակել է Բրյուսելի կոնսերվատորիայում։ Հաճախել է Փարիզի կոնսերվատորիա, արժանացել Առաջին մրցանակի։ 1958 թվականին աշխատանքի է անցել Éireann ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբում և ղեկավարել այն։
1963 թվականին Ֆյուրստը հիմնադրել է Իռլանդական կամերային նվագախումը և սկսել դիրիժորի կարիերա։ 1966 թվականին հիմնադրել է Օլսթերի նվագախումբը և դարձել դրա կոնցերտմայստերը, 1971 թվականին՝ դիրիժորի օգնական։
1974-1977 թվականներին եղել է Մալմյո քաղաքի նվագախմբի գլխավոր դիրիժոր և երաժշտական տնօրեն, 1980-1983 թվականներին՝ Օլբորգի, 1990-1994 թվականներին ՝ Դուբլինի, Վինտերտուրի և Հելսինկիի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գլխավոր հրավիրյալ դիրիժոր։
1981-1990 թվականներին Ֆյուրստը եղել է Մարսելի օպերայի տնօրենը։ Հաճախակի է հյուրընկալել Անգլիայի ազգային օպերային, Շոտլանդիայի օպերային և Ստոկհոլմի թագավորական օպերային թատրոններին։ 1978 թվականին եղել է Պիտեր Մաքսվել Դեյվիսի Սալոմեի պրեմիերայի դիրիժորը։
Բամբերգի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ բազմաթիվ ձայնագրություններ է կատարել Vox Records-ի համար, այդ թվում 1970-ական թվականների կեսերին թողարկված Չայկովսկու հազվադեպ հնչած երաժշտություններից. ձայնագրությունների մի մասը վերաթողարկվել է խտասկավառակի տեսքով։
Ֆյուրստը հայտնի է եղել որպես լավ մանկավարժ։ Փարիզի կոնսերվատորիայում սովորող նրա ուսանողները հաղթել են հեղինակավոր մրցույթներում։ Նա աշխատել է երիտասարդական նվագախմբերի, այդ թվում Մեծ Բրիտանիայի ազգային երիտասարդական նվագախմբի հետ։ Ավելի ուշ նրան հրավիրել են ղեկավարելու Լոնդոնի թագավորական երաժշտական քոլեջի նվագախումբը, սակայն կյանքն ընդհատվել է և չի զբաղեցրել այդ պաշտոնը։


== Մահ ==
Ֆյուրստը մահացել է քաղցկեղից 2007 թվականին Փարիզում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Յանոշ Ֆյուրստի կենսագրությունը Archived 2006-08-14 at the Wayback Machine.
Ռոզենհայմ (շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռոզենհայմ (այլ կիրառումներ)Ռոզենհայմ  (գերմ.՝ Landkreis Rosenheim), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Ռոզենհայմ քաղաքը։ Զբաղեցնում է 1.439,40 կմ2։ Բնակչությունը 246 791 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 171 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 1 87 է։ Շրջանում 46 համայնք կա։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրավցովկա (գյուղ, Խասանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կրավցովկա (այլ կիրառումներ)Կրավցովկա (ռուս.՝ Кравцовка), գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Խասանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ապալուզա

Ապալուզա (ռուս.՝ Аппалуза), ձիերի բծավոր ցեղատեսակ, որը բուծվել և տարածվել է  ԱՄՆ-ում։


== Ծագում ==
Այս ցեղատեսակը բուծվել է նե-պերսե հնդկացիական ցեղերի կողմից՝ խաչասերելով եվրոպացիների կողմից Ամերիկա ներմուծված իսպանական նվաճողների ձիերը։ Ցեղատեսակի առաջացման գործում կարևորվել են պտավոր ձիերը, որոնք 18-րդ դարում Եվրոպայում դուրս էին եկել նորաձևությունից և մասսայաբար արտահանվել են Ամերիկա։ Այդ ձիերի մի մասը հայտնվել է ազատության մեջ ու հնդկացիների ձեռքում։ 1877 թվականին ռազմական պարտությունից և արգելաբնակավայրում վերաբնակեցվելուց հետո նե-պերսե ցեղախումբը կորցրել է 2000 ձի և ձիաբուծության ավանդույթները։ Ցեղատեսակը պահպանվել է փոքրաթիվ ձիասերների և 1938 թվականին հիմնադրված ակումբի շնորհիվ։


== Ցեղատեսակի հատկություններ ==
Արտաքինից պտավոր ձիերի տեսքը կարող է լինել տարբեր, մուգ գույնի սպիտակ հետքերով կամ սպրտակ գույնի մուգ հետքերով։ Ի տարբերություն այլ ցեղատեսակների՝ խայտաբղետ գույն ունի ոչ միայն մազը, այլ նաև մաշկը։ Ունի բծավոր սմբակներ։ Հանգիստ վիճակում առաջին հայացքից աչքերի գույնը սպիտակ է։ Այդ առանձնահատկոիթյունը պայմանավորված է  մուտանտ գենով։ Հասակը 14-16 թզաչափ է (142-163 սմ), քաշը՝450-600 կգ։ Ապպալուզան նրբագեղ է, բայց շատ ուժեղ և քրտնաջան, որը վկայում է նե-պերսեական պատերազմը։
Գենետիկորեն ապալուզան նախատրամադրված է ծիածանաբորբի, որը ոչ պատշաճ բուժման դեպքում կհանգեցնի կուրության։


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ապալուզայի ամերիկյան ասոցիացիա
Ապալուզա ձիերի ակումբ Կանադայում
Մոնտեֆրիոյի ամրոց

Մոնտեֆրիոյի ամրոց (իսպ.՝ Castillo de Montefrío), գտնվում է Իսպանիայում` Գրանադա նահանգի Մոնտեֆրիո քաղաքում` ժայռի վրա (Նազարի ժամանակաշրջան)։


== Նկարագրություն ==
Ամրոցը ձևավորված է երկու պարսպապատ մասնաբաժնով` ստորին և ավելի լայն, որտեղ քաղաքացիական բնակչությունը կենտրոնացել է 1486 թվականի իսպանական նվաճման ժամանակ։ Այնտեղ դեռևս կան տներ և ջրամբարներ, որոնք փորվել են ժայռի մեջ։ Ունի վեց աշտարակներ, բոլորն էլ խոշոր են և կիսաշրջանաձև։ Նրանցից երեքը գտնվում են հարավարևելյան կողմում, երկուսը` հարավային կողմում, իսկ վերջինը` հարավարևմտյան կողմում։
Վերջին կորպուսը նվաճումից հետո շատ է փոխվել։ Այնտեղ է գտնվել կառավարչի տունը և եկեղեցին։ Կան պատեր, որոնք վերագրվում են քրիստոնեական շրջանին
: Փորված երկու անցումներից մեծը եկեղեցու կողքին է, մյուսը` շատ ավելի փոքրը, ժայռի վրա, որը, թերևս, եղել է ապաստարան։ Դրանք երկուսն էլ ծածկված են եղել աղյուսով։ Կան նաև չիրականացված շինարարության մնացորդներ։


== Պատմություն ==
Առաջին հիշատակության համաձայն` ամրոցը մնում է Իբն ալ-Խաթիբի ժամանակներից` 14-րդ դարից։ Գրավումից հետո Ֆերնանդես դե Կորդոբան պատվիրել է կառուցել եկեղեցի, դատարկել է տվել ստորին մասնաբաժնով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Մատենագիտություն ==
MALPICA CUELLO, Antonio (1996): Poblamiento y Castillos en Granada; El Legado Andalusí-Lunwerg Ed; Barcelona. ISBN 84-7782-407-X, p. 237
Չուչուկ Ստանա

Չուչուկ Ստանա (սերբ.՝ Чучук Стана, 1795, Նեգոտին, Սերբիա - 1849, Հունաստան), սերբ կին հայդուկ, սերբական էպիկական ազգային պոեզիայի հերոս։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1795 թվականին Սերբիայի Նեգոտին քաղաքից ոչ հեռու գտնվող Սիկոլե գյուղում, Հերցեգովինայից արտագաղթածների ընտանիքում։ Ունեցել է երկու քույր՝ Ստոյնան ու Ստամենան և մեկ եղբայր՝ Միխայլոն։ Բոլոր երեխաները մանկության տարիներին կրել են տղայի հագուստ։ «Չուչուկ» (թուրքերեն küçük − փոքրիկ) մականունը Ստանան ստացել է իր ոչ բարձր հասակի պատճառով։ Նա ավարտել է դպրոցը սերբական Բելա Ցրկվա քաղաքում։
1812 թվականին հանդիպել է հայդուկ Վելկո Պետրովիչին՝ Սերբական առաջին ապստամբության նախաձեռնողներից մեկին, և սկսել է ապրել նրա հետ, չնայած այդ ժամանակ Վելկոն ունեցել է այլ կին, որից չի կարողացել բաժանվել առանց եկեղեցու թույլտվության։ Ստանան հրացանը ձեռքին կռվել է ամուսնու հետ միասին, վիրավորվել։ 1813 թվականին Վելկո Պետրովիչն սպանվել է, և Ստանան մեկնել է ապրելու սերբական Պանչևո քաղաքում։
Հետագայում Ստանան ամուսնացել է հույն ռազմական գործիչ, ռուսական բանակի գնդապետ, հերոս հեղափոխական և հունական հեղափոխության մասնակից Գեորգակիս Օլիմպիոսի հետ, որի հետ տեղափոխվել է Վալախիա, ապա՝ Բուխարեստ։ Գեորգակիսը զոհվել է Սեկկու վանքի կռվում։ Այդ ժամանակ Ստանան հղի էր և արդեն ուներ երկու երեխա Գեորգակիսից՝ Միլանն ու Ալեքսանդրը։ Դուստրը՝ Եֆրոսինյան, ծնվել է հոր մահվանից հետո։ Երեխաների անվտանգության համար Ստանան նրանց հետ տեղափոխվել է Ռուսական կայսրություն՝ Խոտին քաղաք, որտեղ թաքնվում էին սերբական հեղափոխության բազմաթիվ մասնակիցներ։
Հունաստանի ազատագրումից հետո Չուչուկ Ստանան երեխաների հետ տեղափոխվել է Աթենք, որտեղ ստացել է ոչ մեծ պետական թոշակ որպես Հունաստանի հերոս Գեորգակիս Օլիմպիոսի այրի։
Չուչուկ Ստանան մահացել է 1849 թվականին (այլ տվյալներով՝ 1850 թվականին), գերեզմանը չի պահպանվել։


== Հիշատակ ==
1907 թվականին գրվել է երաժշտական պիես Չուչուկ Ստանայի կյանքի մասին, որի երաժշտության հեղինակը սերբ կոմպոզիտոր Խրիստիչ Ստեվանն է։
1972 թվականին այդ պիեսի հիման վրա նկարահանվել է «Չուչուկ Ստանա» գեղարվեստական ֆիլմը, որում Ստանայի դերը կատարել է սերբ դերասանուհի Սվետլանա Բոյկովիչը։
Չուչուկ Ստանայի մասին պատմող «Čučuk Stana, 1795-1849 - žena Hajduk Veljka i grčkog narodnog heroja Georgakisa Olimpiosa» գիրքը, որ հեղինակել է Դուշիցա Ստոյկովիչը (Dušica Popović Stojković), հրատարակվել է 1981 թվականին։
2017 թվականին Սլոբոդան Ստանիևիչը (Slobodan Stanisic)  հրատարակել է Չուչուկ Ստանայի մասին «Čučuk Stana devojka sa sto megdana» գիրքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Deset žena ratnica koje su PROMENILE ISTORIJU
Kubura i ljuti ruž za Hajduk Veljka
(1262) Սնյադեցկիա

(1262) Սնյադեցկիա (անգլ.՝ Sniadeckia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1933 թվականի մարտի 23-ին Սիլվեն Արենի կողմից Ուքլում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,002651 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9787 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0266 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Սնյադեցկիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,9654 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1900,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189429 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,14° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1262) Սնյադեցկիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բամբակ (այլ կիրառումներ)

Բամբակ, կարող է վերաբերել՝

Բամբակ - բուսական ծագմամբ մանրաթել
Բամբակ - երկաթուղային կայարան Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում
Բամբակ - 1930 թվականին Հայֆիլմ կինոստուդիայի նկարահանած վավերագրական ֆիլմ
Զինաիդա Կվերենչխիլաձե

Զինաիդա Կվերենչխիլաձե (վրաց.՝ ზინაიდა კვერენჩხილაძე, օգոստոսի 25, 1932(1932-08-25), Թիֆլիս, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 2, 2011(2011-09-02), Թբիլիսի, Վրաստան), վրացի դերասանուհի, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1976)։


== Կենսագրություն ==
Զինաիդա Կվերենչխիլաձեն ծնվել է 1932 թվականի օգոստոսի 25-ին Թբիլիսիում։
1956 թվականից հանդես է եկել Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի թատերախմբի կազմում։ Առաջին նշանակալի հաջողությունը նրան բերել է Լելայի դերը «Բախտրիոնի» ներկայացման մեջ, որ բեմադրել էր Դիմիտրի Ալեքսիձեն 1960 թվականին։
Դերասանուհու խաղացանկում հատուկ տեղ են զբաղեցնում ողբերգական պլանի դասական դերերը՝ Անտիգոնայի դերը «Անտիգոնա» պիեսում, Մեդեան «Մեդեա» ներկայացման մեջ, Կլեոպատրայի դերը «Անտոնիոս և Կլեոպատրա» բեմադրության մեջ։ Նկարահանվել է նաև կինոյում՝ «Դաթա Թութաշխիա», «Երիտասարդ կոմպոզիտորի ճանապարհորդությունը», «Ճանապարհ դեպի տուն» և այլն։
Դասավանդել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտում։
Զինաիդա Կվերենչխիլաձեն 1968 թվականին արժանացել է Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստի, իսկ 1976 թվականին՝ Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման։
1990 թվականին Զինաիդա Կվերենչխիլաձեի նախաձեռնությամբ Դմանիսում հիմնադրվել է «Քվեմո Քարթլի» թատրոն-ստուդիան։
Զինաիդա Կվերենչխիլաձեն մահացել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Թբիլիսիում։


== Ֆիլմագրություն ==
1989 – Մոտեցում
1984 – Երիտասարդ կոմպոզիտորի ճանապարհորդությունը – Գուլկանի
1981 – Ճանապարհ դեպի տուն
1977 – Ինդի-մինդի
1977 – Դաթա Թութաշխիա – Էֆեմիա
1974 – Հարազատ ծառերի ստվերում
1974 – Ֆերմա լեռներում
1971 – Լուսաբացից առաջ
1967 – Առավոտյան զանգեր – Իերո, Թեմրազի կինը
1966 – Տերևաթափ – էպիզոդ, (տիտրերում՝ Գ. Կվերենչխիլաձե)
1965 – Անցյալի էջեր (կինոալմանախ) – Մայա
1965 – Միքելա


== Ծանոթագրություններ ==
Էյհեյձի

Էյհեյձի (ճապ.՝ 永平寺町 Էյհեհձի-տյո), Ճապոնիայի Ֆուկուի պրեֆեկտուրայի Յոսիդա գավառում գտնվող ավան։ Ավանի մակերեսը կազմում է 94,34 կմ², բնակչությունը՝ 20 086 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 212,91 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Ավանը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Տյուբու տարածաշրջանի Ֆուկուի պրեֆեկտուրայում։ Այս ավանի հետ սահմանակցում են Սակաի, Կացույամա, Կոկա, Ֆուկուի քաղաքները։


== Բնակչություն ==
Ավանի բնակչությունը կազմում է 20 086 մարդ (2014 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 212,91 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.


== Սիմվոլիկա ==
Ավանը խորհրդանշող ծառ է համարվում Vernicia cordata-ն, ծաղիկը ճապոնական ծիրանի ծաղիկն է։


== Տնտեսություն ==
Էյհեյձիի տնտեսության զարգացումը մեծապես կախված է զբոսաշրջությունից և ուխտագնացությունից։ Վերջինս հիմնականում կապված է Էյհեյ-ձի տաճարի հետ։
Aoyama Harp-ը միակ ընկերությունն է Ճապոնիայում, որն արտադրում է տավիղ։


== Տես նաև ==
Կոկա
Յասու
Ռիտտո
Մորիյամա
Սուձուկա
Օմիհատիման
Կոնան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(ճապոներեն)
Սուրեն Առաքելյան (այլ կիրառումներ)

Սուրեն Առաքելյան անվամբ հայտնի են մի քանի անձնավորություններ.

Սուրեն Առաքելյան - հայ ռեժիսոր։
Սուրեն Օնիկի Առաքելյան - հայ իրավաբան, դատախազ, Մխիթար Գոշի մեդալակիր։
Սուրեն Սմբատի Առաքելյան (1911–1943 թթ.), Խորհրդային Միության հերոս։ Իր մարմնով ծածկել է ֆաշիստական գնդացրի հրակնատը և ապահովել ստորաբաժանման առաջխաղացումը։
Սուրեն Համբարձումի Առաքելյան (1877–1979), իրավաբան, երաժիշտ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պոսոխլյա

Պոսոխլյա (ռուս.՝ Посохля), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 12 մարդ։
Գտնվում է շրջանի արևմտյան մասում՝ Մոնաստիրշչինայից 8 կմ հարավ-արևմուտք, A141 Օրյոլ-Վիտեբսկ մայրուղուց 44 կմ արևմուտք, Ժելեզնյակ գետի ափին։ Վասկովո երկաթուղային կայարանը գտնվում է գյուղից 51 կմ դեպի արևելք՝ Սմոլենսկ-Ռոսլավլ գծի վրա։


== Պատմություն ==
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1941 թվականի հուլիսին, գյուղը գրավել են նացիստական զորքերը, ազատագրվել է 1943 թվականի սեպտեմբերին ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տարածաշրջաններ

Տարածաշրջաններ են կոչվում աշխարհագրական կամ աշխարհաքաղական տարբեր շրջաններ և երկրամասեր։


== Ավստրալիա և Օվկիանիա ==
Ավստրալիա
Օվկիանիա
Միկրոնեզիա
Մելանեզիա
Պոլինեզիա


== Ասիա ==
Միջին Արևելք
Լևանտ
Հարավային Կովկաս
Փոքր Ասիա
Կենտրոնական Ասիա
Միջին Ասիա
Հարավային Ասիա
Հարավ-Արևելյան Ասիա
Հնդկաչին
Արևելյան Ասիա
Հեռավոր Արևելք


== Ամերիկա ==
Հյուսիսային Ամերիկա
Կենտրոնական Ամերիկա
Կարիբյան ավազան
Լատինական Ամերիկա
Վեստ Ինդիա


== Աֆրիկա ==
Հյուսիսային Աֆրիկա
Մաղրիբ
Սև Աֆրիկա
Կենտրոնական Աֆրիկա
Արևմտյան Աֆրիկա
Արևելյան Աֆրիկա
Աֆրիկյան պոզ
Հարավային Աֆրիկա


== Եվրոպա ==
Արևմտյան Եվրոպա
Բենիլյուքս
Հյուսիսային Եվրոպա
Սկանդինավիա
Բալթյան երկրներ
Արևելյան Եվրոպա
Հարավային Եվրոպա
Միջերկրածովյան երկրամաս
Կենտրոնական Եվրոպա
Բալկաններ


== Եվրասիա ==
Հետխորհրդային տարածաշրջան


== Տես նաև ==
Տարածաշրջան
Պատմական շրջան
Մեորե Սալամալեքի

Մեորե Սալամալեքի (վրաց.՝ მეორე სალამალექი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Դմանիսի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 16 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (44101-44200)

Աստերոիդների ցանկ (44001-44100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (44201-44300)
 Աստերոիդների ցանկ (44001-44100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (44201-44300)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (40001)-(45000)»։ www.minorplanetcenter.net
Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ

Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (շվեդերեն՝ Nobelpriset i fysik), Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիայի կողմից ֆիզիկայի տարբեր ոլորտների ֆիզիկոսներին տրվող ամենամյա մրցանակ։ Ըստ Ալֆրեդ Նոբելի (մահացել է 1896 թվականին) կտակի տրվող հինգ մրցանակներից մեկը, որը տրվում է ֆիզիկայի բնագավառում բացառիկ ներդրում ունեցած անձանց։ Ըստ Նոբելի կտակի՝ մրցանակը կառավարում է Նոբելյան հիմնադրամը և տրվում է Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիայի կողմից ընտրված՝ հինգ հոգուց բաղկացած հանձնաժողովի կողմից։ Մրցանակը տրվում է Ստոկհոլմում ամենամյա հանդիսավոր արարողության ժամանակ՝ Ալֆրեդ Նոբելի մահվան տարելիցին՝ դեկտեմբերի 10-ին։ Մրցանակը բաղկացած է մեդալից, դիպլոմից և դրամական պարգևից։


== Վիճակագրություն ==
Առաջին Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է գերմանացի Վիլհելմ Ռենտգենին 1901 թվականին, որն ստացել է 150,782 շվեդական կրոն, որը 2019 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ հավասար է 9 միլիոն շվեդական կրոնի։ Ընդհանուր առմամբ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է 113 անգամ (բացառություն են եղել՝ 1916, 1931, 1934, 1940, 1941 և 1942 թվականները), որոնցից 47-ը շնորհվել է մեկ, 32-ը՝ երկու իսկ 34-ը երեք դափնեկրի, սակայն Նոբելյան մրցանակ ստացել է 213 դափնեկիր, քանի որ Ջոն Բարդինը ստացել է Նոբելյան մրցանակ երկու անգամ։ Ամենաերիտասարդ դափնեկիրը Ուիլյամ Լորենս Բրեգն է (25 տարեկանում), ով կիսել է 1915 թվականի Նոբելյան մրցանակը հոր՝ Ուիլյամ Հենրի Բրեգի հետ, ամենածերը Արթուր Էշկինն է (96 տարեկանում)։ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի արժանացել են երեք կին՝ 1903 թվականին Մարիա Կյուրին (նաև արժանացել է 1911 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակին), 1963 թվականին Մարիա Գյոպերտ-Մայերը և 2018 թվականին Դոննա Սթրիքլենդը։ Ամուսիններ Մարի և Պիեռ Կյուրիները միասին կիսել են 1903 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը Անրի Բեքերելի հետ (հետագայում՝ 1935 թվականին, նրանց աղջիկներից Իրեն Ժոլիո-Կյուրին իր ամուսնու՝ Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրիի հետ արժանացել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի)։ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակակիրներ Ուիլյամ Հենրի Բրեգի, Նիլս Բորի, Կարլ Սիգբանի և Ջոզեֆ Ջոն Թոմսոնի որդիները՝ համապատասխանաբար Ուիլյամ Լորենս Բրեգը, Օգե Բորը, Կայ Սիգբանը և Ջորջ Փաջեթ Թոմսոնը, նույնպես ստացել են Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ։


== Դափնեկիրներ ==

1900-ականներ •
1910-ականներ •
1920-ականներ •
1930-ականներ •
1940-ականներ •
1950-ականներ

1960-ականներ •
1970-ականներ •
1980-ականներ •
1990-ականներ •
2000-ականներ •
2010-ականներ


=== 1900-ականներ ===


=== 1910-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1920-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1930-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1940-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1950-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1960-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1970-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1980-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 1990-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 2000-ականներ ===
Դեպի վեր


=== 2010-ականներ ===
Դեպի վեր


== Տես նաև ==
Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակակիրների ցանկ
Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրների ցանկ
Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր տնտեսագետների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Ընդհանուր
Հատուկ
Նշումներ


== Արտաքին հղումներ ==
(անգլերեն)Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի պաշտոնական կայք Archived 2008-12-16 at the Wayback Machine.
(անգլերեն)Նոբելյան հիմնադրամի պաշտոնական կաքյ
Վեստ Ֆելիսիանա շրջան (Լուիզիանա)

Վեստ Ֆելիսիանա շրջան (անգլ.՝ West Feliciana Parish), ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.722 կմ² է, բնակչությունը՝ 15.625 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սենտ Ֆրենսիսվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1824 թ.։
(2002) Էյլեր

(2002) Էյլեր (անգլ.՝ Euler), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի օգոստոսի 29-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,417302 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2523 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5823 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1372,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,262245 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,5° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2002) Էյլեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(2516) Ռոման

(2516) Ռոման (անգլ.՝ Roman), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 6-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,279482 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,904 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6549 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1257,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,286385 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,09° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2516) Ռոման աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սուրբ Գեորգի եկեղեցի (Վերին Ակեթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գեորգի եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Գեորգի (վրաց.՝ აკეთის წმინდა გიორგის ეკლესია՝ ակեթիս ծմինդա գեորգիս էկլեսիա), ավերված եկեղեցի Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Լանչխութի շրջանում։
Եկեղեցին տեղակայված է Վերին Ակեթ գյուղում՝ Լանչխութ քաղաքից շուրջ 10 կմ հեռավորության վրա։
Կառուցվել է 1899 թվականին՝ գյուղի գերեզմանադաշտի մոտ։ Այժմ երեք կողմից ավերված է, պահպանվել է միայն հարավային պատը։


== Տես նաև ==
Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Ներքին Ակեթ)
Աստերոիդների ցանկ (111901-112000)

Աստերոիդների ցանկ (111801-111900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (112001-112100)
 Աստերոիդների ցանկ (111801-111900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (112001-112100)
Բեկեշևո (գյուղ, Կուգարչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲեկեշևոԲեկեշևո (ռուս.՝ Бекешево, բաշկիրերեն՝ Бикеш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 189 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արշակ Գառնիկյան

Արշակ Հարությունի Գառնիկյան (Արշակ Գառնի, նոյեմբերի 21, 1931(1931-11-21), Բեյրութ, Լիբանան - ապրիլի 14, 2014(2014-04-14), Փարիզ), ֆրանսահայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Արշակ Գառնիկյանը ծնվել է 1931 թվականին Բեյրութում։ Արվեստի ու երաժշտության նկատմամբ սերն ի հայտ է եկել վաղ տարիքում։ Գործունեությունը սկսել է որպես թատերական նկարիչ, ձևավորել է Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ», «Շղթայվածը» և այլ ներկայացումներ։ Ձևավորել է Բեյրութի Համազգայինի Գասպար Իփեկյան թատերախմբի մի շարք բեմադրություններ։ 1958 թվականից հաստատվել է Փարիզում, հաճախել է Գրանդ Շոմեր ակադեմիա, երեք տարի հետևել է Լուվրի ազատ արվեստանոցների դասընթացներին։
Աշխատանքներում իրականությունը պատկերել է այլաբանորեն, վերացարկված։ Փարիզի կենտրոնում ունեցել է իր արվեստանոցը։ Ստեղծագործություններից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Մահացել է 2014 թվականի ապրիլի 14-ին Փարիզում։


== Ցուցահադնեսներ ==
Մասնակցել է Փարիզի սալոնի խմբակային ցուցահանդեսներին
Անհատական ցուցահանդես է ունեցել Փարիզի Ունիվերսիտե (1957) սրահում և Բելգիայում (1975):


== Ստեղծագործություններ ==
«Ինքնանկար» («Տղայի դիմանկարը»), ՀԱՊ, 1959 թ.
«Նատյուրմորտ», ՀԱՊ, 1959 թ.
«Դիմանկար» , ՀԱՊ, 1959 թ.
«Հանդիպում», 1963 թ.
«Ապրիլյան մի գիշեր», ՀԱՊ, 1973 թ.
«Հորինվածք», 1981 թ.
«Կապակցություն», 1983 թ.
«Զվարթնոց», ՀԱՊ, 1984 թ.
«Նկարիչը», ՀԱՊ, 1986 թ.
«Շարական» նկարաշարք», ՀԱՊ, 1988 թ.
«Բնանկար», 1999 թ.


=== Թատերական ձևավորումներ ===
«Հին աստվածներ», Լևոն Շանթ
«Շղթայվածները», Լևոն Շանթ


== Ծանոթագրություններ ==
Կոլիվանի շրջան

Կոլիվանի շրջան (ռուս.՝ Колыванский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Նովոսիբիրսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1925 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կոլիվան։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 10573 կմ²։


== Բնակչություն ==
2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 24096 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2,28 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Արթուր Ավագյան (այլ կիրառումներ)

Արթուր Ավագյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Արթուր Ավագյան  (հուլիսի 4, 1987, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, «Գանձասար» ֆուտբոլային ակումբի և ազգային հավաքականի պաշտպան։
Արթուր Ավագյան (աշխարհագետ) (հուլիսի 19, 1920 Մոսկվա, Խորհրդային Ռուսաստան - 2003 Մոսկվա, Ռուսաստան), հայ աշխարհագետ, ջրաբան։ Աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1985)։ ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (1991)։
Սմբատ Հովհաննիսյան (իրավաբան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սմբատ Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)Սմբատ Հասրաթի Հովհաննիսյան (սեպտեմբերի 13, 1927(1927-09-13), Բաթում, Վրացական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 3, 1988(1988-11-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ իրավաբան։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր (1976)։


== Կենսագրություն ==
1950 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1953-1966 թվականներին դասախոսել է ԵՊՀ-ում, 1966-1973 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, 1973-1983 թվականներին՝ ԵՊՀ քաղաքացիական իրավունքի ամբիոնի վարիչ, 1983 թվականից՝ Մատենադարանի առաջատար գիտաշխատող։


== Հոդվածներ ==
Բազմաթիվ հոդվածների և աշխատությունների հեղինակ է։ Առավել հայտնի են մենագրությունները։


== Գրքեր ==
«Ամուսնությունը և ամուսնալուծությունը Հայկական ՍՍՀ օրենսդրությամբ», Ե․, 1965:
«Ամուսնաընտանեկան իրավունքը վաղ ավատական Հայաստանում (IV-IX դդ․)», Ե․, 1976:
Բեյլագան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Փայտակարան (այլ կիրառումներ)Փայտակարան (այժմ կոչվում է՝ Բեյլագան, ադրբ.՝ Beyləqan), քաղաք ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետություն, Բեյլագանի շրջանի վարչական կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ▲27 000 մարդ (2017)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Բորիսովկա (գյուղ, Աուրգազինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲորիսովկաԲորիսովկա (ռուս.՝ Борисовка, բաշկիրերեն՝ Борисовка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Քեռի Խեչանը

«Քեռի Խեչանը», Հովհաննես Թումանյանի պատմվածքներից։


== Պատմություն ==
Պատմվածքի ինքնագիրը չի պահպանվել։
Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է 1910 թվականի հոկտեմբերի 24-ին լույս տեսած «Հորիզոն» օրաթերթի № 236-ում՝ «Մերոնք» ընդհանուր վերնագրով։ Այնուհետև՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության երրորդ հատորում (էջ 83-85)։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 5-րդ հատորում տպագրվել է «Հորիզոն» օրաթերթից։
Այդ պատմվածքին բնորոշ է նուրբ հումորը, որով ցուցադրվում է նահապետական գյուղացու հետամնացությունը, համառությունը, գյուղական աշխարհի մարդկանց ըմբռնումները։


== Ծանոթագրություններ ==
Պիրոժոկ (Վոլգոդոնսկի շրջան)

Պիրոժոկ (ռուս.՝ Пирожок), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Մտնում է Դուբենցովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։


== Աշխարհագրություն ==
Արևմտյան նրբանցք
Խաղաղ նրբանցք
Երիտասարդական նրբանցք
Գունավոր նրբանցք
Աշխատանքային փողոց
Կենտրոնական փողոց
Դպրոցական փողոց
Հարավային փողոց


== Արտաքին հղումներ ==
Почтовые индексы: Пирожок Хутор
Վահրամ Աթանեսյան

Վահրամ Սերգեյի Աթանեսյան (դեկտեմբերի 7, 1959, Առաջաձոր, Մարտակերտի շրջան, ԼՂՀ), հայ լրագրող, մանկավարժ, հասարակական֊քաղաքական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Վահրամ Աթանեսյանը 1981 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտը։ 1989-1994 թվականներին աշխատել է «Ազատ Արցախ» թերթի խմբագրությունում, 1992-1994 թվականներին եղել է գլխավոր խմբագիրը, իսկ 1995-1996 թվականներին՝ «Մարտիկ» թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1994-1995 թվականներին եղել է ԼՂՀ Կառավարությանն առընթեր լրատվության և մամուլի դեպար­տամենտի բաժնի վարիչ, 1998֊2000 թվականներին՝ «Ազատություն» ռադիոկայանի թղթակից, 2001-2012 թվականներին՝ «Հայրենիք» թերթի հիմնադիր-խմբագիր։


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
ԼՂՀ Եղիշեի անվան մրցանակ (2002),
ՀԺՄ «Ազդարար» մրցանակ (2011),
ԼՂՀ «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալ (2011)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Պողոսյան Ա. «Մարդը, մանկավարժը, քաղաքացին», Ստեփանակերտ, 2012։
Բեյթարափչի

Բեյթարափչի (վրաց.՝ ბეითარაფჩი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 410 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Մառնեուլից հեռու է 24 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 462 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրագուևաց

Կրագուևաց (սերբ.՝ Крагујевац , հին սլավոներեն «կրագույ» բառից, որը թարգմաբար նշանակում է «բազե»), քաղաք Սերբիայում, Շումադիա վարչական շրջանի կենտրոն։ Բնակչության քանակով Սերբիայի չորրորդ քաղաքն է (193 390 մարդ)։ Տեղակայված է Բելգրադից 120 կմ դեպի հարավ։
Կրագուևացը արդյունաբերական և գիտական կենտրոն է։ Նաև համարվում է Չաչակի, Կռալևոյի, Ուժիցեի, Յագոդաինայի, Կրուշևացի և Սմեդերևոյի մակրոտարածաշրջանային կենտրոնը։  Մինչև 1990 թվականը Կրագուևացը եղել է Հարավսլավիայի ամենազարգացած քաղաքներից մեկը, նրան գերազանցել են միայն Սլովենիայի քաղաքները։ Սակայն 1990-ականներին քաղաքի վիճակը վատացել է։


== Անվան ծագումնաբանություն ==
Անունը ծագում է սերբ.՝ Крагуj բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է «բազե»․ այն կարելի է տեսնել քաղաքի զինանշանին։ Քաղաքի մերձակայքում եղել են շատ անտառներ և այդ թռչունները օգտագործվել են որսի համար։ Այլ տարբերակով՝ անունը ծագում է «Կրագույ» անձնանունից, որը թարգմանվում է որպես Կրագույի քաղաք, բայց այդ տարբերակն այժմ սակավ է հանդիպում Սերբիայում։


== Պատմություն ==

Առաջին անգամ հիշատակվում է 1476 թվականին թուրքական փաստաթղթում՝ «Կրագույոֆչա» անվամբ։ Այն ժամանակ քաղաքում եղել է 32 տուն։
Թուրքական տիրապետությունից ազատագրվել է 1815 թվականին։ Նոր ժամանակների Սերբիայի առաջին մայրաքաղաքը (1818-1841)։ Այստեղ են գտնվել սերբական առաջին գիմնազիան և լիցեյը, առաջին դատարանը, առաջին թատրոնը, հրատարակվել է առաջին սերբական թերթը։ 19-րդ դարի կեսից զարգանում է քաղաքի արդյունաբերությունը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ Բելգրադի գրավումից հետո, այն որոշ ժամանակով կրկին դարձել է երկրի մայրաքաղաքը։
1941 թվականի հոկտեմբերի 21-ին գերմանական զորքերը գնդակահարել են քաղաքի 7000 բնակչի, որոնց թվում էին տեղի գիմնազիայի 300 աշակերտ և  18 ուսուցիչ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կրագուևաց քաղաքի պաշտոնական կայքէջը (սերբ.)
Կրագուևաց քաղաք Կաղապար:Ref-sh