SMART վերլուծություն

SMART վերլուծություն, մնեմոնիկ տառային հապավում, որը տալիս է չափանիշներ՝ նպատակների սահմանման և ձևավորման գործընթացում։ Կիրառվում է ծրագրերի կառավարման, աշխատակցի կատարողականի կառավարման և անձնային զարգացման ոլորտներում։ S և M տառերը նշանակում են specific (հայերեն՝ հատուկ) և measurable (հայերեն՝ չափելի)։ Մյուս տառերի բացատրության վերաբերյալ ամենատարածված մոտեցման համաձայն՝ A տառը նշանակում է achievable (հայերեն՝ նվաճելի) (կամ attainable (հայերեն՝ հասանելի)), R տառը՝ relevant (հայերեն՝ պատշաճ, տեղին), իսկ T տառը՝ time-bound (հայերեն՝ ժամանակային առումով սահմանափակ)։ Այդուհանդերձ, տերմինի հեղինակն իսկզբանե ունեցել է այլ մոտեցում, իսկ տառերը տարբեր հեղինակների մոտ տարբեր բառերի տառային կրճատումներ են եղել։ Որոշ հեղինակներ էլ իրենց հերթին ավելացրել են հավելյալ տառեր։
Վերլուծությունը 1981 թվականի նոյեմբերին առաջին անգամ կիրառել է Ջորջ Թ․ Դորանն իր «Կառավարման ակնարկ» (անգլ.՝ Management Review) աշխատությունում։ SMART վերլուծության հիմնական առավելությունը կայանում է նրանում, որ այն հեշտ ընկալելի է և երևում է, թե երբ են դրանք իրականացվել։ SMART վերլուծության չափանիշները մեծապես կապված են Փիթեր Դրաքերի «կառավարում ըստ նպատակների» հայեցակարգին։
Հաճախ S.M.A.R.T. նպատակները և S.M.A.R.T. խնդիրները կարող են մակերեսային դիտարկվել։ Չնայած SMART տառային հապավումը հիմնականում նույնն է, խնդիրները և նպատակները կարող են տարբերվել։ Նպատակները պարզ ցանկություններ են, որոնք ակնկալվում են հանձնարարականից կամ նախագծից։ Մյուս կողմից խնդիրներն ուղղակի գործողություններ են, որոնց իրագործումը կարող է հանգեցնել նախագծի նպատակների ամբողջական իրականացմանը։


== Պատմություն ==
1981 թվականի նոյեմբերին Ջորջ Թ․ Դորանի «Կառավարման ակնարկ» աշխատության մեջ ներառված է «Առկա է ճկուն (կիրառվում է S.M.A.R.T. ձևը) ճանապարհ գրելու կառավարման նպատակները և խնդիրները» անվամբ գլուխ։ Այն քննարկում է նպատակների և խնդիրների ձևավորման կարևորությունը և բարդությունը։


== Մեկնաբանություն ==


== Ժամանակակից սահմանումներ ==
SMART տառային հապավման յուրաքանչյուր տառ վերաբերում է քննարկվող խնդրի տարբեր չափանիշներին։ Տարբեր աղբյուրներ կիրառում են տառերը՝ բնորոշելու տարբեր հասկացություններ։ Ընդհանուր առմամբ, գիտական և մասնագիտական գրականության մեջ կիրառվում են հետևյալ չափանիշները։

Այս չափանիշներից կոնկրետ կոմբինացիաների ընտրությունը կարող է առաջացնել կրկնօրինակներ, ինչպես օրինակ «հասանելիի» և «ռեալիստականի» պարագայում։ Նմանատիպ կրկնօրինակումներ կարող են առաջանալ նաև «պատշաճի» և «հարիրի» պարագայում։ «Համաձայնեցված» տերմինը հաճախ կիրառվում է իրավիճակային կառավարման մեջ, որտեղ ցանկալի է շահառուների մասնակցությունը (օրինակ՝ գնահատողական իրավիճակներ)։


== Հավելյալ չափանիշներ ==
Որոշ հեղինակներ ավելացնում են հավելյալ տառեր, որոնք ներառում են հավելյալ չափանիշներ։ Ստորև ներկայացված են որոշ օրինակներ։

SMARTER
Գնահատված և վերանայված
Հետևողականորեն գնահատել և ընդունել վարպետությունը
Գրգռիչ և ձայնագրված
Գրգռիչ և հասանելի – Նպատակը պետք է հետաքրքրի և մոտիվացնի աթլետին։ Այն պետք է «ստիպի» նրանց հասնել իրենց նպատակներին՝ առաձգական դարձնելով նրանց կարողությունները։
SMARTTA
ժամանակային և համաձայնեցված
SMARRT
Ռեալիստական և պատշաճ – Ռեալիստականը կարող է լինել այն, ինչը հնարավոր է իրականացնել հասանելի ռեսուրսների միջոցով։ Պատշաճությունը վկայում էր, որ նպատակը համապատասխանում է ընդհանուր պատկերին և տեսլականին։


== Այլընտրանքային տառային հապավումներ ==
Մնեմոնիկ տառային այլ հապավումներ ցույց են տալիս չափանիշներ՝ նպատակների ձևավորման համատեքստում։

CLEARCollaborative (համագործակցային)
Limited (սահմանափակ)
Emotional (զգացմունքային)
Appreciable (շոշափելի)
Refinable (զտելի)
PUREPositively stated (դրական հայտարարված)
Understood (ընկալելի)
Relevant (պատշաճ)
Ethical (էթիկական)
CPQQRTContext (իրավիճակ)
Purpose (նպատակ)
Quantity (քանակություն)
Quality (որակ)
Resources (ռեսուրսներ)
Timing (ժամանակաչափում)


== Տես նաև ==
SWOT վերլուծություն
PDCA


== Ծանոթագրություններ ==