Գերի Բեքեր

Գերի Սթենլի Բեքեր (անգլ.՝ Gary Stanley Becker, դեկտեմբերի 2, 1930(1930-12-02)[…], Պոտսվիլ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - մայիսի 3, 2014(2014-05-03)[…], Չիկագո), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ «միկրոտնտեսական վերլուծության ոլորտները մարդկային վարքի ու փոխգործողության մի շարք ասպեկտների, այդ թվում՝ ոչ շուկայական վարքի վրա տարածելու համար» (1992): Բեքերը, որ տնտեսագիտության չիկագոյական դպրոցի տիպական ներկայացուցիչ էր և այդ դպրոցի տնտեսագետների երրորդ սերնդի առաջնորդը, տնտեսագիտական մեթոդներ է կիրառել մարդկային վարքը վերլուծելու նպատակով։
Ավստրալիացի տնտեսագետ Ջասթին Վուլֆերսը նրան բնորոշել է որպես «վերջին հիսուն տարիների ամենակարևոր հասարակագետի» (the most important social scientist in the past 50 years): Իր հերթին Միլտոն Ֆրիդմենը նրան համարել է «քսաներորդ դարի երկրորդ կեսին ապրած ու գործած մեծագույն հասարակագետը» (the greatest social scientist who has lived and worked in the second part of the twentieth century):


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1930թ. դեկտեմբերի 2-ին Փենսիլվանիա նահանգի Պոտսվիլ քաղաքում, հրեական բազմազավակ ընտանիքում։ Գերին ուներ 2 քույր՝ Վենդին ու Նաթալին և մեկ եղբայր՝ Մարվինը։ Երբ լրացել է Գերիի 4 տարին, ընտանիքը տեղափոխվել է Բրուքլին։ 1948 թվականին տղան ավարտել է Բրուքլինի Ջեյմս Մադիսոնի անվան միջնակարգ դպրոցը։ Չնայած բարձր առաջադիմությանը՝ նա մինչև 16 տարեկանը առավելապես հետաքրքվել է ձեռքի գնդակով և համարվում էր լավագույններից մեկը այդ մարզաձևում։
1951թ. Փրինստոնում ստացել է բակալավրի, 1953թ.՝ այդ նույն համալսարանում՝ հասարակական գիտությունների մագիստրոսի, 1955թ. Չիկագոյի համալսարանում՝  փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ 1955-1957 թվականներին դասախոսել է Փրինստոնի, այնուհետև Կոլումբիական համալսարանում՝ մինչև 1969 թվականը, երբ վերադարձել է Չիկագոյի համալսարան և պաշտոնավարել նախ՝ որպես տնտեսագիտության ու հասարակագիտության պրոֆեսոր, այնուհետև՝ սկսած 1985 թվականից՝ տնտեսագիտության ամբիոնի վարիչ։
1974 թվականին եղել է Ամերիկյան տնտեսագիտական ընկերակցության փոխնախագահ, 1987 թվականին՝ այդ նույն ընկերակցության նախագահ, 1997 թվականին՝ Աշխատանքի տնտեսագիտության ընկերության նախագահ։ ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի, արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի, Չափորոշիչների (ստանդարտների) ամերիկյան ընկերակցության, Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության, էկոնոմետրիկ ընկերության, Ամերիկյան վիճակագրական ընկերակցության անդամ էր, Կրթության ազգային ակադեմիայի հիմնադիր ու անդամ (1965—1967 թվականներին՝ փոխնախագահ), «Մոն Պելերին» ընկերության անդամ, այնուհետև՝ նախագահ, Հուվերյան ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։
ԱՄՆ 1996 թվականի նախագահական ընտրարշավի ժամանակ եղել է թեկնածուներից մեկի՝ Բոբ Դոուլի խորհրդականը։ 2004 թվականի դեկտեմբերից եռանդուն կերպով մասնակցել է մասնագետ տնտեսագետների կողմից առավել հաճախակի մեջբերվող Բեքեր-Պոզներ բլոգի աշխատանքներին, ընթացիկ տնտեսական իրադարձությունների վերաբերյալ հանդես եկել վերլուծական սուր մեկնաբանություններով։ Անդամակցել է Review of Economics of the Household ամսագրի խմբագրակազմին։
Գերին ամուսնացել է երկու անգամ. առաջին կնոջից՝ Դորիա Սլոթից ունեցել է երկու դուստր (Քեթրին և Ջուդի Բեքերներ), երկրորդ կնոջից՝ Գիթի Նաշատից՝ մեկ որդի և մեկ դուստր (Մայքլ և Կիրա)։
Անվանի գիտնականը մահացել է Չիկագոյում, 2014 թվականի մայիսի 3-ին՝ 83 տարեկան հասակում։ Ի հիշատակ նրա՝ այդ նույն տարում Չիկագոյի համալսարանում եռօրյա գիտական կոնֆերանս է կազմակերպվել։


== Պարգևներ ==
Գերի Բեքերը տնտեսագիտության տեսության բնագավառում ձեռք բերած նվաճումների համար բազմաթիվ պարգևներ է ստացել, այդ թվում՝

1965 — Միչիգանի համալսարանի Վ. Ս. Վոյտինսկու անվան մրցանակ.
1967 — Ջոն Բեյթս Քլարկի մեդալ.
1968 — Չիկագոյի համալսարանի մրցանակ՝ մասնագիտական նվաճումների համար.
1985 — Ֆրենկ Սեյդմանի անվան մրցանակ.
1987 — Ջոն Ռոջերս Քոմոնսի անվան մրցանակ.
1991 — Ադամ Սմիթի անվան մրցանակ.,
1992 — Նոբելյան մրցանակ.
1997 — Գիտությունների Պապական ակադեմիայի մրցանակ.
2000 — ԱՄՆ գիտության ազգային մեդալ.
2001 - Նվաճումների ամերիկյան ակադեմիայի Golden Plate Award մրցանակ, որը նրան հանձնել է այդ ակադեմիայի ղեկավար խորհրդի անդամ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Լեոն Լեդերմանը.
2004 — Ջոն ֆոն Նեյմանի անվան մրցանակ (John von Neumann Award).
2004 — Ջեյկոբ Մինսերի անվան մրցանակ՝ Աշխատանքի տնտեսագիտության ընկերության կողմից.
2007 — Ազատության՝ ԱՄՆ նախագահական մեդալ.
2008 — Բրեդլիի անվան մրցանակ՝ Բրեդլիի հիմնադրամի (Bradley Foundation) կողմից։


== Աշխատություններ ==


=== Գրքեր ===
The Economics of Discrimination (1957)
Human Capital (1964)
A Theory of the Allocation of Time (1965)
Economic Theory (1971)
Becker G. A Treatise on the Family (1981)


=== Հոդվածներ ===
Gary S. Becker. Assortative Mating in Marriage Markets. // G.S.Becker. A Treatise on the Family. - Cambridge London։ Harvard University Press, - 1991, ch.4, p. 108-134.)


== Գրականություն ==
Блауг М. Беккер, Гарри С. // Великие экономисты после Кейнса = Great Economists since Keynes: An introduction to the lives & works of one handred great economists of the past. — СПб.: Экономикус, 2009. — С. 29-32. — 384 с. — (Библиотека «Экономической школы», вып. 42). — 1 500 экз. — ISBN 978-5-903816-03-3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ինքնակենսագրությունը Նոբելյան մրցանակի կայքում  Archived 2013-06-05 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Գերի Բեքերի կենսագրությունը economicus.ru կայքում