Յան Թիման

Յան Թիման (հոլ.՝ Jan Hendrik Timman, դեկտեմբերի 14, 1951(1951-12-14), Ամստերդամ, Նիդերլանդներ), 
) , նիդերլանդցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1974): Նիդեռլանդների իննապատիկ չեմպիոն (1974, 1975, 1976, 1978, 1980, 1981, 1983, 1987 և 1996), արևմտյան ուժեղագույն շախմատիստներից մեկը 1980-ական թվականներին կեսին ։
Աշխարհի չեմպիոն հաղթող Միխայիլ Չիգորինի խորհրդանշական ակումբի անդամ (մարտի 3-ից 1978 թվական)։
«New In Chess» ( 1984թվականից ) ամսագրի գլխավոր խմբագիր։


== Կենսագրություն ==
Վաղ տարիքից Թիմանը հակում ուներ մաթեմատիկայի հանդեպ և շուտով նա կարողացել է հաջողության հասնել շախմատում։ Նրա հայրը, մաթեմատիկոս Ռայներ Թիմանը, շախմատի հանդեպ ունեցած հակումը խրախուսում էր , և 12 տարեկան Թիմանը հաղթել է Նիդեռլանդների պատանիների առաջնությանը։ Արդեն այդ ժամանակ, Յանը ապացուցեց, որ մասնավորապես ռազմավարական հոտառությամբ և սիրում է վերլուծությունը։ 15 տարեկանում (1967) Թիմանը Երուսաղեմում, պատանիների Աշխարհի առաջնությունում գրավեց երրորդ տեղը։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Թիմանը ընդունվել է Դելֆետսկիի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետ, որտեղ աշխատել է նրա պրոֆեսոր հայրը։ Բայց, նա հասկացել է, որ մաթեմատիկան իր համար ձանձրալի է, թողել է ուսումը , և նվիրել է իր կյանքը շախմատին։
1971 թվականին լրացրել է միջազգային վարպետի կոչումը, իսկ երեք տարի անց նա դարձել է գրոսմայստեր և Մաքս Էյվեյից հետո Նիդեռլանդներում համարվեց երկրորդ շախմատիստը։
1970-80-ական թվականներից Թիմանը համարվում էր լավագույն գրոսմայստերներից մեկը աշխարհում, ինչպիսիք էին Կարպովը,Կորչնոյը,Սպասկին և այլք։
Նա միակ խաղացողն է աշխարհում,որը հաղթել է մրցաշարի 3 խաղերում՝ (Բուգոյնո, 1978; Բուենոս Այրես, 1980; Մար դել Պլատա, 1982) աշխարհի չեմպիոն (3 ապրիլի 1975 — 9 նոյեմբերի 1985) Անատոլի Կարպովին։
Յան Թիման շարունակում է լինել համաշխարհային էլիտայի անդամ, նույնիսկ Գարրի Կասպարովի «թագադրումից» հետո։
Ամստերդամի մրցաշարերում Թիմանի հիմնական հաղթանակների շարքն է (1973, 1981, 1983), Մար դել Պլատա(1982), Վեյկ ան Զեյի (1985),Լինարես (քաղաք) (1988), Լոնդոն (1973), Ռոտերդամում Աշխարհի գավաթի խաղերի համար (1989)։ Նա 9 անգամ հաղթել է Նիդեռլանդիայի առաջնությանը, նույնիսկ Մաքս Էյվեյին հաղթել է 8 անգամ։
1993 թվականին ՖԻԴԵ-ում Թիմանը՝ Կարպովի և Շորտի աղմկահարույց «ապահարզանից» հետո, պարտված նախկինում հավակնորդների Շորտի ցիկլում, ստացել է իրավունք խաղալ համաշխարհային տիտղոսի համար Կարպովի դեմ, բայց պարտվել է։
Յան Թիմանը խաղացել է Նիդերլանդների հավաքականում 13-րդ համաշխարհային շախմատային օլիմպիադաներին 1972 թվամանից մինչև 2004-ը։ 1976 թվականին նա առաջնորդել է իր ազգային թիմը,և վաստակել են արծաթե մեդալ, հաղթել է մրցաշարը 1-ին խաղատախտակով։ XXI դարում Թիմանը շարունակեց ակտիվ մասնակցությունը շախմատի մրցումներում։ 2004 թվականին, նա խաղացել է Ռեյկյավիկում և Ամստերդամում, իսկ հաջորդ տարի մասնակցել է Գետեբորգում, իսկ մեկ տարի անց մասնակցել է Շվեդիայի և Լոնդոնի խաղերին։
Իր կարիերայի ընթացքում Յանը անցկացրել է 3448 պարտի, և վաստակել է 62% միավորներ սպիտակ խաղաքարերով , և 51% սև խաղաքարերով։ Բոլոր ժամանակներում, Թիմանը տարբերվում է հետաքրքրական, յուրօրինակ խաղաոճով։
Յան Թիմանը նաև հայտնի է որպես շախմատի կոմպոզիտոր, որը ամբողջ կյանքի ընթացքում կազմել է ավելի քան 50 էտյուդներ։


== Lավագույն խաղեր ==
Թիման— Ադամս
Յուսուպով — Թիման
Շորտ — Թիման


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Գրականություն ==
Յան Թիման,  Շախմատ։ Ռազմավարությունը դասերը, «Ռուսաստանի շախմատի տուն» — 264, էջեր 264 — 264 էջ, ISBN 978-5-94693-096-3։


== Արտաքին հղումներ ==
Յան Թիմանի անձնական քարտ ՖԻԴԵ-ի կայքում
Յան Թիմանի պարտիան Chessgames.com[en բազայում
365chess.com կայքումՅան Թիմանի պարտիան
Յան Թիմանի մասնակցությունը շախմատային օլիմպիադաներում Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine.
Յան Թիմանի մասնակցությունը Աշխարհի թիմային առաջնությանը
Յան Թիմանի մասնակցությունը Եվրոպայի թիմային առաջնությանը
Կոմպոզիցիաներ PDB-սերվերում


== Ծանոթագրություններ ==