Կոսովոյի ազգային պատկերասրահ

Կոսովոյի ազգային պատկերասրահ (KNAG, ալբ․՝ Galeria Kombëtare e Arteve e Kosovës, սերբ.՝ Национална галерија Косова / Nacionalna galerija Kosova), պատկերասրահ Պրիշտինայի համալսարանի (6) կամպուսում՝ տեղակայված Կոսովոյի ազգային գրադարանի հետևի կողմում: Պատկերասրահը հիմնադրվել է 1979 թվականին։ Անվանվել է Կոսովոյի հայտնի նկարիչներից մեկի՝ Մուսլիմ Մուլիքիի անունով։
Պատկերասրահը համարվում է Կոսովոյի Հանրապետության կերպարվեստի բարձրագույն հաստատությունը։ Այստեղ ներկայացված են բազմաթիվ տեղացի և օտարերկրացի արվեստագետներ։ Ամենամյա հաջողված ցուցահանդեսներից են՝ միջազգային լուսանկարչական "Gjon Mili" ցուցահանդեսը, «Երիտասարդ արվեստագետների մրցանակներ», «Վաղվա մրցանակը շահող արվեստագետներ» և Մուսլիմ Մուլիքիի անվան ժամանակակից արվեստի միջազգային ցուցահանդեսը։
Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը հրատարակել է գրքեր, կատալոգներ, բրոշյուրներ, երկու մենագրություն՝ «Կոսովոյի ժամանակակից արվեստ» և «Kosova Feniks»:


== Պատմություն ==
Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը կառուցվել է մոտավորապես 1935 թվականին որպես հարավսլավական բանակի ռազմական զորանոց՝ կառուցված քարե աղյուսներից։
1955–1981 թվականներին այն գործել է որպես գրադարան
1982–1983 թվականներին այն ճարտարապետ Ագուշ Բեքիրի կողմից վերածվել է ցուցասրահի, որն օգտագործվել է տվյալ ժամանակի հեղափոխության թանգարանի համար
1995 թվականին դարձել է Կոսովոյի ազգային պատկերասրահ


=== Հիմնադրում ===
Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը հիմնադրվել է 1979 թվականին՝ որպես կերպարվեստը ներկայացնելու, արժեքավոր արվեստի գործերը պահպանելու, հավաքելու մշակութային հաստատություն։ Անվանվել է Կոսովոյի ամենահայտնի արվեստագետներից մեկի՝ Մուսլիմ Մուլիքիի անունով։ Հաստատությունը հիմնադրվել է որպես Կոսովոյի մշակույթը ներկայացնելու անհրաժեշտություն, քանի որ արվեստի միակ հաստատություններն են եղել 1949 թվականին Պեչի արվեստի ավագ դպրոցը, Պրիշտինայի ավագ մանկավարժական դպրոցը, 1973 թվականին հիմնադրված Կոսովոյի գիտության և արվեստի ակադեմիան։
Երկար ժամանակ Կոսովոյի արվեստն անհայտ է եղել միջազգային հանրությանը։ Ռեժիմի պատճառով շատ արվեստագետներ չէին կարողանում իրենց արվեստը ներկայացնել պատկերասրահներում, և շարունակ այլընտրանքներ էին փնտրում։ Կոսովոյի պատերազմի ժամանակ շատ ստուդիաներ այրվեցին, շատ արվեստի գործեր ոչնչացվեցին ու կորան։
Մինչև 1990 թվականը Կոսովոյի արվեստագետներն իրենց արվեստը ներկայացնում էին աշխարհի հեղինակավոր ու ճանաչված կենտրոններում։ Նրանք բարձր էին գնահատվում արվեստի յուրահատուկ մոտեցման համար, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքները, որոնցում նրանք ստեղծագործել են։
Հետպատերազմյան շրջանում պատկերասրահը կազմակերպել է տեղացի և միջազգային արվեստագետների ավելի քան 200 խմբակային և անհատական ցուցահանդեսներ։


=== Ճարտարապետություն ===
Կոսովոյի ազգային պատկերասրահի շենքի ճակատային հատվածը կառուցվել է Պեչից բերված քարով, որի շնորհիվ առանձնանում է մյուս կառույցներից։ Այժմ պատկերասրահը գտնվում է այն շենքում, որտեղ մի ժամանակ տեղավորված էր 1941-1945 թվականների պատերազմի թանգարանը։


== Մուսլիմ Մուլիքի ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
Մուսլիմ Մուլիքին Կոսովոյի և Ալբանիայի առաջին և ամենակարևոր իմպրեսիոնիստ և էքսպրեսիոնիստ նկարիչներից մեկն է եղել։ Ծնվել է 1934 թվականին Ջակովիցայում արվեստագետների ընտանիքում։ Սովորել է Բելգրադի գեղարվեստի ակադեմիայում սերբ նկարիչ Զորա Պետրովիչի մոտ։ Եղել է  Պրիշտինայի համալսարանի գեղարվեստի ֆակուլտետի պրոֆեսոր։ Եղել է Կոսովոյի գիտությունների ակադեմիայի հիմնադիրն ու փոխնախագահը։ Մահացել է Պրիշտինայում 1998 թվականին։ Մուլիքիի աշխատանքները ցուցադրվել են Կոսովոյում, Լեհաստանում, Հունգարիայում, Իտալիայում, Գերմանիայում, Նորվեգիայում, Ֆինլանդիայում, Հնդկաստանում, Կանադայում, Եգիպտոսում։
Մուլիքիի կտավներից Կոսովոյի փոստային ծառայությունն օգտագործել է նամականիշների վրա։

		
		
		
		


== Համագործակցություն ==
Պրիշտինայի մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի նախարարության և միջազգային կառույցների հետ համագործակցության արդյունքում պատկերասրահը հյուրընկալել է բազմաթիվ հյուրերի Ալբանիայից և հարևան այլ երկրներից։
Կոսովոյի կերպարվեստի զարգացմանն աջակցել են նաև բազմաթիվ սերբ, մոնտենեգրացի, թուրք արվեստագետներ։ Իրենց մանկավարժական հմտություններով աջակցել են Վլադա Ռադովիչը, Միլորադ-Մուսա Միկետիչը, Վելյկո Ռադովիչը, Սվետոզար Կամենովիչը, քանդակագործ Սվերտոմիր Արսիչ-Բասարան, գրաֆիկ նկարիչ Զորան Յովանովիչը, նկարիչներ Հիլմիյա Քատովիկը, Ֆևզի Թուֆեկցին, Զորան Կարալայչը, ով աշխատել է նաև Պրիշտինայի արվեստի համալսարանում։
Կոսովոյի ազգային պատկերասրահը համագործակցում է հետևյալ հաստատությունների հետ՝

Ալբանիայի արվեստի ազգային պատկերասրահ
Եվրոպական մշակութային պառլամենտ
Թանգարանների միջազգային կոմիտե
Վենետիկի Բիենալե
Վաշինգտոնում Կոսովոյի դեսպանատուն


== Գրականություն ==
The Kosova National Art Gallery (2009), 30th anniversary of The Kosova National Art Gallery, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
The Kosova National Art Gallery (2010), Collection, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
The Kosova National Art Gallery (2010), Life and deed of Mother Teresa, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
The Kosova National Art Gallery (2010), Victor Vasarely, Prishtina: The Kosova National Art Gallery
The Kosova National Art Gallery (2011), Artists of Tomorrow, Prishtina: The Kosova National Art Gallery


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Academy of Sciences and Arts of Kosovo
Cultural Heritage without Borders program: Kosovo
Kosovo Ministry of Culture, Youth, and Sport