Տարանտուլա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մորմ (այլ կիրառումներ)
Բոլոր arthropod- ների նման, տարանտուլան անողնաշարավոր է, որը հենվում է էկզոկլետիկի վրա `մկանային աջակցության համար։  Ինչպես մյուս Arachnida- ն, tarantula- ի մարմինը բաղկացած է երկու հիմնական մասից ՝ prosoma (կամ cephalothorax) և opisthosoma (կամ որովայն)։ Պրոզոման և օպիստոզոզոմը կապված են պեդիկելի կամ նախածննդյան սոմիտի հետ։ Իրան նման կապող կտորը, ըստ էության, prosoza- ի մի մասն է և opisthosoma- ին տալիս է շարժման լայն տեսականի ՝ կապված պրեզոմայի հետ։ 
 Տարանտուլայի չափերը կարող են տատանվել նույնքան փոքր, որքան BB գնդիկի չափը  մինչև նույնքան մեծ, որքան ընթրիքի ափսեը, երբ ոտքերը ամբողջությամբ երկարացված են։  Կախված տեսակից ՝ տարանտուլաների մարմնի երկարությունը տատանվում է 0,180-ից մինչև 4,33071 (5-ից 110 մմ),  ոտքերի երկարությունը ՝ 8–30 սմ (3–12 սմ)։  Չափում է հետևի ոտքի ծայրից մինչև հակառակ կողմի առջևի ոտքի ծայրը չափելով։ Տարանտուլայի ամենամեծ տեսակների մի մասը կարող է կշռել ավելի քան 85 գ (3 ունց)։ Ամենամեծը ՝ Վենեսուելայից և Բրազիլայից ստացված գոլաթաղձի թռչնակերը (Theraphosa blondi), որը հասել է 170 գ (6.0 ունց)  և ոտքի երկարությամբ մինչև 30 սմ ։ Թերաֆոզայի ապոֆիզը (վարդագույն գորշ գոլաթը) նկարագրվել է գոլյատ թռչնակերից 187 տարի անց, ուստի դրա բնութագրերը այնքան էլ հաստատված չեն։ T. blondi- ին, ընդհանուր առմամբ, կարծես թե ամենածանր տարանտուլան է, իսկ T.- ի ապոֆիզը ոտքերի ամենամեծ երկարությունն ունի։ Երկու այլ տեսակներ ՝ Lasiodora parahybana (բրազիլական սաղմոնի թռչնակեր) և Lasiodora klugi, մրցակցում են երկու goliath սարդերի չափսերի հետ։ 
 Հյուսիսային Ամերիկայի տարանտուլաների տեսակների մեծ մասը շագանակագույն է։ Ուրիշ վայրերում հայտնաբերվել են տեսակներ, որոնք տարբեր կերպ են պատկերված կոբալտ կապույտ (Cyriopagopus lividus), սև սպիտակ շերտերով (Aphonopelma duketanni), դեղին ոտքերի գծանշաններ (Eupalaestrus campestratus), մետաղական կապույտ ոտքեր ՝ վառ նարնջագույն որովայնով և կանաչ prosoma- ով (Chromatopelma cyaneopubescens): Նրանց բնական բնակավայրերը ներառում են սավաննան, խոտհարքները, ինչպիսիք են պամպաները, անձրևային անտառները, անապատը, սկրաբլանդը, լեռները և ամպային անտառը։ Դրանք հիմնականում դասակարգվում են երկրային տեսակների շարքում։ 


== Մարսողական համակարգ ==
Տարանտուլայի բերանը գտնվում է իր chelicerae- ի տակ `իր prosoma- ի ստորին առջեւի մասում։ Բերանը կարճ, ծղոտե ձև ունեցող բաց է, որը կարող է միայն ծծել, ինչը նշանակում է, որ դրանում վերցված ցանկացած բան պետք է լինի հեղուկ վիճակում։ Մեծ քանակությամբ պինդ մասերով, օրինակ ՝ մկները, պետք է մանրացված լինեն։   
Տարանտուլայի մարսողական օրգանը (ստամոքսը) մի խողովակ է, որը ձգվում է իր մարմնի երկարությամբ։ Պրոզոմայի մեջ այս խողովակն ավելի լայն է և կազմում է ծծող ստամոքսը։ Երբ ծծող ստամոքսի հզոր մկանները պայմանավորվում են, ստամոքսը մեծանում է լայնակի հատվածով ՝ ստեղծելով ուժեղ ծծող գործողություն, որը թույլ է տալիս տարանտուլային ծծել իր հեղուկացված փորը բերանի և աղիքների միջոցով։ Հեղուկացված սնունդը մտնելով աղիքներ, այն բաժանվում է մանր մասնիկների ՝ աղիքային պատերի միջով անցնելով հեմոլիմի (արյան հոսքի) մեջ, որտեղ այն տարածվում է ամբողջ մարմնում։ Սնուցելուց հետո մնացորդները տարանտուլայի միջոցով փոքրիկ գնդակի են վերածվում և նետվում։ Տեռարիումում նրանք հաճախ դրանք դնում են նույն անկյունում 


== Մարմնի կառուցվածք ==
Մորմի երկարությունը մինչև 3,5 սմ է։ Տարածված է կիսաանապատներում, անապատներում և անտառատափաստաններում, երբեմն՝ գետահովիտներում, Հայաստանում՝ գլխավորապես Արաքսի հովտում, Արարատյան դաշտում։


== Բնակության վայր ==
Ապրում է մինչև 60 սմ խորությամբ գետնափոր բներում, գիշերները միջատներ որսում։ էգը ձվադրում է սարդոստայնի բոժոժի մեջ։ Ձագերը որոշ ժամանակ ապրում են մոր մեջքին նստած։ Բոլոր մորմերը թունավոր են, նաև վտանգավոր մարդու համար։ Մեծ մասը ոչնչացնում է վնասատուներին։


== Տեսակներ ցանկ ==
Lycosa abnormis Guy, 1966 — North Africa
Lycosa accurata Becker, 1886 — Mexico
Lycosa adusta Banks, 1898 — Mexico
Lycosa affinis Lucas, 1846 — Algeria
Lycosa ambigua Barrientos, 2004 — Spain
Lycosa anclata Franganillo, 1946 — Cuba
Lycosa apacha Chamberlin, 1925 — USA
Lycosa approximata F. O. P.-Cambridge, 1885 — Yarkand
Lycosa arambagensis Biswas & Biswas, 1992 — India
Lycosa arapensis Strand, 1908 — Peru
Lycosa ariadnae McKay, 1979 — Western Australia
Lycosa articulata Costa, 1875 — Israel
Lycosa artigasi Casanueva, 1980 — Chile
Lycosa asiatica Sytshevskaja, 1980 — Tajikistan
Lycosa aurea Hogg, 1896 — Central Australia
Lycosa auroguttata Keyserling, 1891 — Brazil
Lycosa australicola Strand, 1913 — Western Australia, Northern Territory
Lycosa australis Simon, 1884 — Chile
Lycosa balaramai Patel & Reddy, 1993 — India
Lycosa barnesi Gravely, 1924 — India
Lycosa bedeli Simon, 1876 — North Africa
Lycosa beihaiensis Yin, Bao & Zhang, 1995 — China
Lycosa bezzii Mello-Leitão, 1944 — Argentina
Lycosa bhatnagari Sadana, 1969 — India
Lycosa bicolor Hogg, 1905 — Western Australia, Northern Territory, South Australia
Lycosa biolleyi Banks, 1909 — Costa Rica
Lycosa bistriata Gravely, 1924 — India, Bhutan
Lycosa boninensis Tanaka, 1989 — Taiwan, Japan
Lycosa bonneti Guy & Carricaburu, 1967 — Algeria
Lycosa brunnea F. O. P.-Cambridge, 1902 — Costa Rica, Guatemala, Mexico
Lycosa caenosa Rainbow, 1899 — New Caledonia, New Hebrides
Lycosa canescens Schenkel, 1963 — China
Lycosa capensis Simon, 1898 — South Africa
Lycosa carbonelli Costa & Capocasale, 1984 — Uruguay
Lycosa carmichaeli Gravely, 1924 — India
Lycosa castanea Hogg, 1905 — South Australia
Lycosa cerrofloresiana Petrunkevitch, 1925 — El Salvador to Panama
Lycosa chaperi Simon, 1885 — India, Pakistan
Lycosa choudhuryi Tikader & Malhotra, 1980 — India, China
Lycosa cingara C. L. Koch, 1847 — Egypt
Lycosa clarissa Roewer, 1951 — Spain
Lycosa coelestis L. Koch, 1878 — China, Korea, Japan
Lycosa connexa Roewer, 1960 — South Africa
Lycosa contestata Montgomery, 1903 — USA
Lycosa corallina McKay, 1974 — Australia
Lycosa coreana Paik, 1994 — Korea
Lycosa cowlei Hogg, 1896 — Central Australia
Lycosa cretacea Simon, 1898 — North Africa
Lycosa dacica Pavesi, 1898 — Romania
Lycosa danjiangensis Yin, Zhao & Bao, 1997 — China
Lycosa dilatata F. O. P.-Cambridge, 1902 — Mexico to El Salvador
Lycosa dimota Simon, 1909 — Western Australia
Lycosa discolor Walckenaer, 1837 — USA
Lycosa duracki McKay, 1975 — Western Australia
Lycosa elysae Tongiorgi, 1977 — St. Helena
Lycosa emuncta Banks, 1898 — Mexico
Lycosa erjianensis Yin & Zhao, 1996 — China
Lycosa errans Hogg, 1905 — South Australia
Lycosa erythrognatha Lucas, 1836 — Brazil, Uruguay, Paraguay, Argentina
Lycosa eutypa Chamberlin, 1925 — Panama
Lycosa exigua Roewer, 1960 — Namibia
Lycosa falconensis Schenkel, 1953 — Venezuela
Lycosa fernandezi F. O. P.-Cambridge, 1899 — Juan Fernandez Islands
Lycosa ferriculosa Chamberlin, 1919 — USA
Lycosa formosana Saito, 1936 — Taiwan
Lycosa forresti McKay, 1973 — Western Australia
Lycosa frigens Kulczynski, 1916 — Russia
Lycosa fulviventris Kroneberg, 1875 — Uzbekistan
Lycosa fuscana Pocock, 1901 — India
Lycosa futilis Banks, 1898 — Mexico
Lycosa geotubalis Tikader & Malhotra, 1980 — India
Lycosa gibsoni McKay, 1979 — Western Australia
Lycosa gigantea Roewer, 1960 — South Africa
Lycosa gilberta Hogg, 1905 — New South Wales, Victoria, South Australia
Lycosa gobiensis Schenkel, 1936 — Mongolia, China
Lycosa godeffroyi L. Koch, 1865 — Australia
Lycosa goliathus Pocock, 1901 — India
Lycosa grahami Fox, 1935 — China
Lycosa granatensis Franganillo, 1925 — Spain
Lycosa guayaquiliana Mello-Leitão, 1939 — Ecuador
Lycosa hickmani Roewer, 1955 — New Guinea, Northern Australia
Lycosa hildegardae Casanueva, 1980 — Chile
Lycosa horrida Keyserling, 1877 — Colombia
Lycosa howarthi Gertsch, 1973 — Hawaii
Lycosa illicita Gertsch, 1934 — Mexico
Lycosa immanis L. Koch, 1879 — Russia
Lycosa impavida Walckenaer, 1837 — USA
Lycosa implacida Nicolet, 1849 — Chile
Lycosa indagatrix Walckenaer, 1837 — India, Sri Lanka
Lycosa indomita Nicolet, 1849 — Chile
Lycosa infesta Walckenaer, 1837 — USA
Lycosa injusta Banks, 1898 — Mexico
Lycosa innocua Doleschall, 1859 — Amboina
Lycosa inornata Blackwall, 1862 — Brazil
Lycosa insulana Bryant, 1923 — Barbados
Lycosa insularis Lucas, 1857 — Cuba
Lycosa intermedialis Roewer, 1955 — Libya
Lycosa interstitialis Strand, 1906 — Algeria
Lycosa inviolata Roewer, 1960 — South Africa
Lycosa iranii Pocock, 1901 — India
Lycosa ishikariana Saito, 1934 — Russia, Japan
Lycosa isolata Bryant, 1940 — Cuba
Lycosa jagadalpurensis Gajbe, 2004 — India
Lycosa kempi Gravely, 1924 — India, Pakistan, Bhutan, China
Lycosa koyuga McKay, 1979 — Western Australia
Lycosa labialis Mao & Song, 1985 — China, Korea
Lycosa labialisoides Peng et al., 1997 — China
Lycosa laeta L. Koch, 1877 — Eastern Australia
Lycosa lambai Tikader & Malhotra, 1980 — India
Lycosa langei Mello-Leitão, 1947 — Brazil
Lycosa lativulva F. O. P.-Cambridge, 1902 — Guatemala
Lycosa lebakensis Doleschall, 1859 — Java
Lycosa leireana Franganillo, 1918 — Spain
Lycosa leuckarti Thorell, 1870 — Australia
Lycosa leucogastra Mello-Leitão, 1944 — Argentina
Lycosa leucophaeoides Roewer, 1951 — Queensland
Lycosa leucophthalma Mello-Leitão, 1940 — Argentina
Lycosa leucotaeniata Mello-Leitão, 1947 — Brazil
Lycosa liliputana Nicolet, 1849 — Chile
Lycosa longivulva F. O. P.-Cambridge, 1902 — Guatemala
Lycosa macedonica Giltay, 1932 — Macedonia
Lycosa mackenziei Gravely, 1924 — Pakistan, India, Bangladesh
Lycosa maculata Butt, Anwar & Tahir, 2006 — Pakistan
Lycosa madagascariensis Vinson, 1863 — Madagascar
Lycosa madani Pocock, 1901 — India
Lycosa magallanica Karsch, 1880 — Chile
Lycosa magnifica Hu, 2001 — China
Lycosa mahabaleshwarensis Tikader & Malhotra, 1980 — India
Lycosa malacensis Franganillo, 1926 — Spain
Lycosa masteri Pocock, 1901 — India
Lycosa matusitai Nakatsudi, 1943 — Japan to Micronesia
Lycosa maya Chamberlin, 1925 — Mexico
Lycosa mexicana Banks, 1898 — Mexico
Lycosa minae Dönitz & Strand, 1906 — Japan
Lycosa molyneuxi Hogg, 1905 — New South Wales
Lycosa mordax Walckenaer, 1837 — USA
Lycosa moulmeinensis Gravely, 1924 — Myanmar
Lycosa mukana Roewer, 1960 — Congo
Lycosa muntea Roewer, 1960 — Congo
Lycosa musgravei McKay, 1974 — New South Wales, Victoria
Lycosa narbonensis Walckenaer, 1806 — Mediterranean
Lycosa narbonensis cisalpina Simon, 1937 — France
Lycosa niceforoi Mello-Leitão, 1941 — Colombia
Lycosa nigricans Butt, Anwar & Tahir, 2006 — Pakistan
Lycosa nigromarmorata Mello-Leitão, 1941 — Colombia
Lycosa nigropunctata Rainbow, 1915 — South Australia
Lycosa nigrotaeniata Mello-Leitão, 1941 — Colombia
Lycosa nigrotibialis Simon, 1884 — India, Bhutan, Myanmar
Lycosa nilotica Audouin, 1826 — Egypt
Lycosa nordenskjoldi Tullgren, 1905 — Brazil, Bolivia
Lycosa ovalata Franganillo, 1930 — Cuba
Lycosa pachana Pocock, 1898 — Central, Southern Africa
Lycosa palliata Roewer, 1960 — South Africa
Lycosa pampeana Holmberg, 1876 — Paraguay, Argentina
Lycosa paranensis Holmberg, 1876 — Brazil, Argentina
Lycosa parvipudens Karsch, 1881 — Gilbert Islands
Lycosa patagonica Simon, 1886 — Chile
Lycosa pavlovi Schenkel, 1953 — China
Lycosa perinflata Pulleine, 1922 — South Australia
Lycosa perkinsi Simon, 1904 — Hawaii
Lycosa perspicua Roewer, 1960 — South Africa
Lycosa philadelphiana Walckenaer, 1837 — USA
Lycosa phipsoni Pocock, 1899 — India to China, Taiwan
Lycosa phipsoni leucophora Thorell, 1887 — Myanmar
Lycosa pia Bösenberg & Strand, 1906 — Japan
Lycosa pictipes Keyserling, 1891 — Brazil, Argentina
Lycosa pictula Pocock, 1901 — India
Lycosa pintoi Mello-Leitão, 1931 — Brazil
Lycosa piochardi Simon, 1876 — Syria
Lycosa piochardi infraclara Strand, 1915 — Israel
Lycosa poliostoma C. L. Koch, 1847 — Brazil, Paraguay, Uruguay, Argentina
Lycosa poonaensis Tikader & Malhotra, 1980 — India
Lycosa porteri Simon, 1904 — Chile
Lycosa praegrandis C. L. Koch, 1836 — Greece to Central Asia
Lycosa praegrandis discoloriventer Caporiacco, 1949 — Albania
Lycosa praestans Roewer, 1960 — Botswana
Lycosa proletarioides Mello-Leitão, 1941 — Argentina
Lycosa prolifica Pocock, 1901 — India
Lycosa properipes Simon, 1909 — Western Australia
Lycosa pulchella Thorell, 1881 — New Guinea, Bismarck Archipel
Lycosa punctiventralis Roewer, 1951 — Mexico
Lycosa quadrimaculata Lucas, 1858 — Gabon
Lycosa rimicola Purcell, 1903 — South Africa
Lycosa ringens Tongiorgi, 1977 — St. Helena
Lycosa rostrata Franganillo, 1930 — Cuba
Lycosa rufimanoides Strand, 1908 — Bolivia
Lycosa rufisterna Schenkel, 1953 — China
Lycosa russea Schenkel, 1953 — China
Lycosa sabulosa F. O. P.-Cambridge, 1885 — Yarkand
Lycosa salifodina McKay, 1976 — Western Australia
Lycosa salvadorensis Kraus, 1955 — El Salvador
Lycosa separata Roewer, 1960 — Mozambique
Lycosa septembris Strand, 1906 — Ethiopia
Lycosa sericovittata Mello-Leitão, 1939 — Brazil
Lycosa serranoa Tullgren, 1901 — Chile
Lycosa shahapuraensis Gajbe, 2004 — India
Lycosa shaktae Bhandari & Gajbe, 2001 — India
Lycosa shansia Hogg, 1912 — China, Mongolia
Lycosa shillongensis Tikader & Malhotra, 1980 — India
Lycosa signata Lenz, 1886 — Madagascar
Lycosa signiventris Banks, 1909 — El Salvador, Costa Rica
Lycosa sigridae Strand, 1917 — Mexico
Lycosa similis Banks, 1892 — USA
Lycosa singoriensis Laxmann, 1770 — Palearctic
Lycosa skeeti Pulleine, 1922 — South Australia
Lycosa snelli McKay, 1975 — Western Australia
Lycosa sochoi Mello-Leitão, 1947 — Brazil
Lycosa spiniformis Franganillo, 1926 — Spain
Lycosa storeniformis Simon, 1910 — Guinea-Bissau
Lycosa storri
Lycosa subfusca
Lycosa subhirsuta
Lycosa suzukii
Lycosa sylvatica
Lycosa tarantula
Lycosa tarantula carsica
Lycosa tarantuloides
Lycosa tasmanicola
Lycosa teranganicola
Lycosa terrestris
Lycosa tetrophthalma
Lycosa thoracica
Lycosa thorelli
Lycosa tista
Lycosa transversa
Lycosa trichopus
Lycosa tula
Lycosa u-album
Lycosa vachoni
Lycosa vellutina
Lycosa ventralis
Lycosa virgulata
Lycosa vittata
Lycosa wadaiensis
Lycosa wangi
Lycosa woonda
Lycosa wroughtoni
Lycosa wulsini
Lycosa yalkara
Lycosa yerburyi


== Գրականություն ==
Зоология беспозвоночных/под ред. В. Вестхайде и Р. Ригера. М.։ Т-во научных изданий КМК, 2008.
Большой энциклопедический словарь «Биология»/под ред. М. С. Гилярова. М.։ Большая Российская энциклопедия, 1998.


== Արտաքին հղումներ ==
Picture of L. carolinensis (free for noncommercial use)
The world spider catalog, version 8.5. American Museum of Natural
Lycosa - arachnos.euHistory. Accessed 2008-07-12.