Ալյումինի սուլֆատ

Ալյումինի սուլֆատ, բարդ անօրգանական միացություն, ալյումինի ծծմբաթթվական աղ։ Քիմիական բանաձևն է՝ Al2(SO4)3: Անգույն բյուրեղային նյութ է, կարող է առաջացնել բյուրեղաջրի տարբեր պարունակությամբ բյուրեղահիդրատներ։ Օգտագործվում է ջրի մաքրման, գործվածքների ներկման, կաշվի դաբաղման, պաղլեղների (քվարց) ստացման համար։ Որպես ռեակտիվ կիրառվում է լուսանկարչության մեջ։


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Անգույն բյուրեղները փոշենման են կամ թիթեղիկների տեսք ունեն։ Բյուրեղավանդակը օրթոռոմբիկ է։ Խտությունը՝ 2,710 գ/սմ3 է, հաստատուն ճնշման տակ տեսակարար ջերմունակությունը 259,6 Ջ/(ՄոլˑԿ)։ Վատ է լուծվում սպիրտում, լավ է լուծվում ջրում, խոնավածուծ է, կայուն է սովորական ջերմաստիճանում։
Առաջացնում է բյուրեղահիդրատ հետևյալ բանաձևով Al2(SO4)3·18H2O: Անգույն ասեղնաձև բյուրեղային նյութ է, հալվում է 86,5°C-ում (քայքայվելով), խտությունը 1,690 գ/սմ3 է։ Երկար պահելիս 18-ջրյա բյուրեղահիդրատը կարող է մասամբ ջրազրկվել՝ բյուրեղաջրի պարունակությունը 14—14,5 մոլեկուլի հասցնելով։ Տաքացնելիս 18-ջրյա բյուրեղահիդրատը ջրազրկվում է առաջացնելով հետևյալ նյութերը.

150°C ՝ Al2(SO4)3·14 H2O,
160°C ՝ Al2(SO4)3·10 H2O,
250°C՝ Al2(SO4)3·3 H2O,
420°C՝ Al2(SO4)3 (անջուր սուլֆատ)։


== Քիմիական հատկություններ ==
Ալյումինի սուլֆատը 580°C ջերմաստիճանում քայքայվում է ալյումինի օքսիդի γ-ձևափոխության և ծծմբի (VI) օքսիդի.

  
    
      
        
          
            A
            
              l
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  580
                  
                     
                    
                      ∘
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            A
            
              l
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            S
            
              O
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Al_{2}(SO_{4})_{3}\ {\xrightarrow {580\ ^{\circ }C}}\ Al_{2}O_{3}+3SO_{3}}}}
  Ալյումինի սուլֆատը կրկնօրինակում է ժելատինային լուսանկարչական շերտերը՝ բարձրացնելով լուսանկարչական էմուլսիայի շերտերի մեխանիկական ամրությունը  , իսկ գունավոր լուսանկարչության մեջ ներկանյութերը պաշտպանում է հիդրոլիզային քայքայումից։ Ալյումինի իոնները կապում են ժելատինի իոնացված կարբոքսիլային խմբերը ապահովելով կրկնօրինակման մեխանիզմը։


== Ստացում ==
Ալյումինի սուլֆատը ստացվում է ալյումինի հիդրօքսիդի և ծծմբական թթվի փոխազդեցությունից.

  
    
      
        
          
            2
            A
            l
            (
            O
            H
            
              )
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            ⟶
             
            A
            
              l
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            6
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Al(OH)_{3}+3H_{2}SO_{4}\longrightarrow \ Al_{2}(SO_{4})_{3}+6H_{2}O}}}
  Ալյումինի սուլֆատը ստացվում է ալյումինի և ծծմբական թթվի փոխազդեցությունից.

  
    
      
        
          
            2
            A
            l
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            ⟶
             
            A
            
              l
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Al+3H_{2}SO_{4}\longrightarrow \ Al_{2}(SO_{4})_{3}+3H_{2}}}}
  


== Կիրառություն ==
Ալյումինի սուլֆատն օգտագործվում է ջրի մաքրման կայաններում որպես ջրի կոագուլյատ։ Կիրառվում է թղթի, տեքստիլ, կաշվի և արդյունաբերության այլ ճյուղերում։ 
Կիրառվում է որպես սննդային հավելում՝ E-520:
Կիրառվում է լուսանկարչության մեջ՝ մտնում է կայունացնող լուծույթի և լուսանկարի ֆիքսատորի բաղադրության մեջ։


== Գրականություն ==
Волохов Ю. А. Алюминия сульфат : статья // Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц, Иван Людвигович. — М. : Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1: А—Дарзана. — С. 121. — 623 с.
Гурлев Д. С. Справочник по фотографии (обработка фотоматериалов). — К.: Тэхника, 1988. — 335 с. — ISBN 5-335-00125-4
Джеймс Т. Теория фотографического процесса = The theory of the photographic process / пер. 4-го американского изд. под ред. Картужанского А. Л.. — 2-е русское изд. — Л.: «Химия». Ленинградское отделение., 1980. — 672 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
International Chemical Safety Card 1191
NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
WHO Food Additive Series No. 12
Aluminum and health
Government of Canada Fact Sheets and Frequently Asked Questions:  Aluminum Salts