Յանիս Գրանտինշ

Յանիս Գրանտինշ (լատիշ․՝ Jānis Grantiņš, հունիսի 7, 1909(1909-06-07), Talsi County, Կուրլանդիական գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 25, 1974(1974-10-25), Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետական և լատվիական դերասան։ Լատվիական ԽՍՀ վաստակավոր դերասան։


== Կենսագրություն ==
Յանիս Գրանտինշը ծնվել է Տալսենի գավառի Առլավի գյուղում, բանվորի՝ Մատիսա Գրանտինշի ընտանիքում։ Սովորում էր Ռիգայի աշխատանքային թատրոնում և ավարտել Ֆելդմանիսի թատերական կուրսը։
Իր բեմական գործունեությունը սկսել է Ռիգայի բանվորական թատրոնում (1932)։ Քրիստոնեական դրամատիկական թատրոնի դերասան էր (1935-1937), Լիեպայայի քաղաքային երաժշտադրամատիկական թատրոնի (1938-1940, 1945-1950), Դաուգավպիլսի թատրոնի (1940-1941), Ելգավայի թատրոնի (1941-1942), Լատվիական ԽՍՀ-ի պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոն (1950-1974)։
Նա պահանջված էր Խորհրդային Միության շատ կինոստուդիաներում։ Ռայնիսի դերի համար արժանացել է Ստալինյան մրցանակի (1950)։
Ամուսնացած էր Դաուգավպիլսի թատրոնի դերասանուհի՝ Ամմա Բեթերի հետ։
Կյանքից հեռացավ 1974 թվականի հոկտեմբերի 25-ին, թաղվել է Ռիգայի Ռայնիսա գերեզմանոցում։


== Ճանաչում և մրցանակներ ==
1949 - Լատվիական ԽՍՀ վաստակավոր դերասան
1950 - Ստալինյան երկրորդ կարգի մրցանակի դափնեկիր


== Ստեղծագործոություն ==


=== Դերերը թատրոնում ===


==== Ռիգայի Բանվորական թատրոն ====
1932 - «Չքավորի ճշմարտությունը» Ջ. Հոլսվեթի -Փրկության բանակի սպա


==== Քրիստոնեական դրամատիկական թատրոն ====
1935 — «Ձկնորսի որդին» Վիլիս Լացիս — Սարթափունս
1935 — «Մահից ուժեղ է սերը» Յան Ռայնիս — Հեյլս
1936 — «Տոն Սկանգալեում» Ե. Վուլֆ Կոսա
1937 — «Պատանի սրտերի կամուրջ» Վ. Զոնբերգ— Մարտինիշ
1937 — «Կախարդակա բանալի» Յա. Պետերսոն— Լեոնիդ


==== Լիեպայայի քաղաքային երաժշտադրամատիկական թատրոն ====
1938 — «Քաղցր շշից» Ռուդոլֆ Բլաումանիս — Մարտինշ
1938 — «Արևամուտից առաջ» Գերհարդ Հաուպտման — Սթեյնից
1939 — «Սրտի փուշ» Յա. Լեինշա— Պետերիս Պուփոլս
1939 — «Պարտիզաններ» Մ. Զիվերթա— Տիլզիս
1940 — «Երիտասարդությունը» Կ. Բանքիսա— Թիյունս
1940 — «Կանացի ուժ» Աննա Բրիգադերե — Դավիս ՔրասթսԸնդմիջումից հետո:

1946 — «Նա եկավ» Ջ. Բ. Պրիսթլի — Գուլ տեսուչ
1947 — «Բարբարոսները» Մ. Գորկիյի — Մոնախով
1949 — «Բոռ» նույնանուն վեպով Վոյնիչ — Արթուր
1949 — «Եկամտային վայր» Ա. Հ. Օստրովսկի — Ժադով


==== Դաուգավպիլսի թատրոն ====
1940 — «Ջարդոտում» Բորիս Լավրենով — Գոդուն
1940 — «Սեր և խարդավանք» Շիլլեր — Միլեր
1940 — «Վերաքննիչ» Ն․ Գոգոլ — Խլոփով
1941 — «Մայր» Կարել Չապեկ — Անդրե
1941 — «Առանց մեղքի մեղավորները» Ա. Ն. Օստրովսկու — Միլովզորով


==== Ելգավայի թատրոն ====
1941— «Սալամեական ալկալդ» Պեդրո Կալդերոն — Պեդրո Կրեսպո
1941 — «Սթրիդիտիս» Աննա Բրիգադերե — Թագավոր
1942 — «Չինական վազա» Մ. Զիվերտա— Նոտարս


==== Լատվիական ԽՍՀ պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոն ====
1953 — «Աղքատությունը առատ չէ» (լատիշ․՝ "Nabadzība nav netikums") Ա. Ն. Օստրովսկու — Լյուբիմ Տորցով
1955 — «Գիմնազիստները» (լատիշ․՝ "Ģimnāzisti") Կոնստանտին Տրենյովի — Լագուշեվ
1956 — «Ոսկե ձին» (լատիշ․՝ "Zelta zirgs") Ռայնիսի — Սպիտակ հայրը
1957 — «Խնդրանք» (լատիշ․՝ "Jaunaudze") Կազիս Բինքիսի — Տիյուն
1985 — «Երբ թախծում է սիրտը» (լատիշ․՝ "Kad liesmo sirds") Յանիսա Աներաուդա — Էթինգ
1960 — «Հակասում» (լատիշ․՝ "Nožēlojamie") Վիկտոր Հյուգո — Ժան Վալժան
1962 — «Կոոլումբոսի թոռները» (լատիշ․՝ "Kolumba mazdēli") Զիգմունդ Սկքուինյան — Կրուսպոքս
1964 — «Կաղնե կամուրջ (լատիշ․՝ "Lazdu laipa") Իլզե Ինդրանո — Սլսթերս
1965 — «Ինդուլիսը ու Արիյան» (լատիշ․՝ "Indulis un Ārija") Յան Ռայնիսի — Пудитис
1970 — «Կանաչ թռչնակ» (լատիշ․՝ "Zaļais putniņš") Կարլո Գոցի — Կալմոն


=== Ֆիլմագրություն ===
1949 — Ռայնիս— Ռայնիս
1955 — Նոր ափի մոտ — Ուլուպս
1957 — Ձկնորսի որդին — Բանդերս
1957 — Ռիտա — Էրիխ
1960 — Քո երջանկությունը
1960 — Փոթորկի շեմին — Պավուլանս
1961 — Խաբվածները
1963 — Գեներալը և մարգարտածաղիկները — էպիզոդ
1965 — «Տոբագոն» փոխում է ուղղությունը — Վիլսոնս
1967 — Պատերազմ և խաղաղություն— Վոլցոգեն
1967 — Գեներալ Ռախիմով — Յոախիմ Վերներ
1967 — Պատերազմ տանիքների տակ — Շումախեր
1968 — Ընդամենը մի կյանք — Ռոմանովսկու իշխան
1969 — Նա մենակ չէր
1969 — Ես, Ֆրանցիսկ Սկորինան… — Գլագովսկի
1970 — Թագուհու ասպետը
1970 — Կրակիր իմ փոխարեն — վանական
1970 — Սատանայի ծառաները — Ռեբուս
1971 — Աշխարհահռչակ տղան — Պարկեր
1972 — Սատանայի ծառաները կախարդական ջրաղացի մոտ— Ռեբուս
1972 — Վերջին նավահանգիստը
1972 — Վաշինգտոնյան թղթակիցը — Երեկույթների վարպետը
1972 — Ավերակները կրակում են — էպիզոդ
1973 — Օլեգը ու Այնան — Պետերիս
1973 — Կարմիր ագաթ — Ալյոնկայի պապը
1973 — Դմիտրի Կանտեմիր — Կակավելա
1974 — Կեռնեխը ու Քնարը — սուրբ հայրը


== Ծանոթագրություններ ==