Իրիդիումի սուլֆատ(III)

Իրիդիումի սուլֆատ(III), անօրգանական միացություն, իրիդիումի ու ծծմբական թթվի աղը` Ir2(SO4)3 բանաձևով, դեղին բյուրեղներ, ջրում հիդրոլիզվում է, թթուների լուծույթում կայուն է, դիտվում է միայն բյուրեղահիդրատների ձևով։


== Ստացում ==
Ստացվում է իրիդիումի օքսիդի(III) լուծույթի ու ծծմբական թթվի փոխազդեցությունից` իներտ մթնոլորտում.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    N
                    
                      2
                    
                  
                
              
            
             
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}O_{3}+3H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {N_{2}}}\ Ir_{2}(SO_{4})_{3}+3H_{2}O}}}
  Նատրիումի հեքսաքլորիրիդատի ու տաք ծծմբական թթվի փոխազդեցությունից.
  
    
      
        
          
            2
            N
            
              a
              
                3
              
            
            [
            I
            r
            C
            
              l
              
                6
              
            
            ]
            +
            6
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    100
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            3
            N
            
              a
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            12
            H
            C
            l
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Na_{3}[IrCl_{6}]+6H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ Ir_{2}(SO_{4})_{3}+3Na_{2}SO_{4}+12HCl\uparrow }}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Իրիդիումի սուլֆատը առաջացնում է դեղին բյուրեղներ, որոնք համարվում են Ir2(SO4)3•n H2O բաղադրությամբ բյուրեղահիդրատներ։
Լավ են լուծվում թթուների լուծույթներում։


== Քիմիական հատկություններ ==
Տաքացման պայմաններում քայքայվում է.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            ⋅
            n
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  300
                  −
                  
                    400
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            S
            
              O
              
                3
              
            
            +
            n
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}(SO_{4})_{3}\cdot nH_{2}O\ {\xrightarrow {300-400^{o}C}}\ Ir_{2}O_{3}+3SO_{3}+nH_{2}O}}}
  Փոխազդում է ծծմբական թթվի հետ և առաջացնում է թթու աղ.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
              
            
             
            2
            
              H
              
                3
              
            
            [
            I
            r
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            ]
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}(SO_{4})_{3}+3H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {}}\ 2H_{3}[Ir(SO_{4})_{3}]}}}
  Տաք ազոտական թթվով օքսիդանում է.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            2
            H
            N
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    100
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            2
            I
            r
            
              O
              
                2
              
            
            ↓
            +
            2
            N
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}(SO_{4})_{3}+2HNO_{3}+2H_{2}O\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ 2IrO_{2}\downarrow +2NO_{2}\uparrow +3H_{2}SO_{4}}}}
  Փոխազդում է հիմքերի հետ.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            6
            N
            a
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            2
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            ↓
            +
            3
            N
            
              a
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}(SO_{4})_{3}+6NaOH\ {\xrightarrow {}}\ 2Ir_{2}O_{3}\downarrow +3Na_{2}SO_{4}+3H_{2}O}}}
  Հիմնային լուծույթներում օդի թթվածնով օքսիդանում է.
  
    
      
        
          
            2
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            
              O
              
                2
              
            
            +
            12
            N
            a
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            4
            I
            r
            
              O
              
                2
              
            
            ↓
            +
            6
            N
            
              a
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            6
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Ir_{2}(SO_{4})_{3}+O_{2}+12NaOH\ {\xrightarrow {}}\ 4IrO_{2}\downarrow +6Na_{2}SO_{4}+6H_{2}O}}}
  


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0
Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1972. — Т. 2. — 871 с.