Կալիումի օքսիդ

Կալիումի օքսիդ (K2O), կալիումի և թթվածնի իոնային միացություն, որն ունի հիմնային բնույթ։ Կալիումի ամենապարզ օքսիդն է, որը դեղինավուն երանգ ունեցող պինդ նյութ է։ Ռեակտիվ միացություն է և հազվադեպ է հանդիպում։ Որոշ արդյունաբերական նյութեր, ինչպիսիք են պարարտանյութերը և ցեմենտները, գնահատվում են՝ ելնենով այն հանգամանքից թե դրանում K2O-ի տոկոսային բաղադրությունը որքան է կազմում։


== Արտադրություն ==
Կալիումի օքսիդն առաջանում է թթվածնի և կալիումի փոխազդեցությունից, այս ռեակցիայի արդյունքում առաջացնում է կալիումի պերօքսիդ՝ K2O2: Հետագայում պերօքսիդի մշակումը կալիումով առաջացնում է օքսիդ

  
    
      
        
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          2
          
          K
          ⟶
          2
          
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {K2O2 + 2 K -> 2 K2O}}}
  Որպես այլընտրանքային և առավել կիրառելի սինթեզի եղանակ է՝ մետաղական կալիումով կալիումի նիտրատի տաքացումը, որի արդյունքում սինթեզվում է K2O-ն։

  
    
      
        
          2
          
          
            KNO
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          10
          
          K
          ⟶
          6
          
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          +
          
            N
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2KNO3 + 10K -> 6K2O + N2 (^)}}}
  Սինթոզի մեկ այլ եղանակ է համարվում կալիումի պերօքսիդի տաքացումը 500 °C ջերմաստիճանում, որն էլ քայքայվում է այդ ջերմաստիճանում՝ առաջացնելով մաքուր կալիումի օքսիդ և թթվածին։

  
    
      
        
          2
          
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          +
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2K2O2 -> 2K2O + O2 (^)}}}
  Կալիումի հիդրօքսիդը չի կարող հետագայում դեհիդրատացվել և վերածվել օքսիդի, սակայն այն կարող է փոխազդել հալված կալիումի հետ, որպես կողմնակի արտադրանք անջատելով ջրածին։

  
    
      
        
          2
          
          KOH
          +
          2
          
          K
          
            
              
                
                  
                    
                      ↽
                    
                    
                    
                    
                      −
                    
                  
                
              
              
                
                  
                    
                      −
                    
                    
                    
                    
                      ⇀
                    
                  
                
              
            
          
          2
          
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2KOH + 2K <=> 2K2O + H2 (^)}}}
  


== Հատկություններ և ռեակցիաներ ==
K2O-ն ունի հակաֆտորիտ բյուրեղյա վանդակ։ Այստեղ անիոնների և կատիոնների դիրքերը հակադարձված են CaF2-ում իրենց դիրքերի համեմատ՝ կալիումի իոնները կոորդինացված են 4 օքսիդի իոնների, իսկ օքսիդի իոնները՝ 8 կալիումի հետ։ K2O-ը հիմնական օքսիդ է և խիստ ակտիվ փոխազդում է ջրի հետ՝ առաջացնելով կալիումի հիդրօքսիդ։ Այն քաղցրահամ է և կարող է անգամ մթնոլորտից ջուր կլանելու հետևանքով առաջացնել այս բուռն ռեակցիան։


== Տերմինի օգտագործումը արդյունաբերության մեջ ==
Քիմիական K2O բանաձևը (կամ պարզապես «K») օգտագործվում է մի քանի արդյունաբերական համատեքստերում. N-P-K `պարարտանյութերի համար, ցեմենտի և ապակեգործության ֆորմուլաներում։ Հաճախ կալիումի օքսիդը անմիջականորեն չի օգտագործվում այս արտադրատեսակների մեջ, սակայն կալիումի քանակությունը տրվում է K2O համարժեքի ձևով որն օգտագործվել է ցանկացած տեսակի պոտաշի համար,, օրինակ՝ կալիումի կարբոնատի։ Օրինակ, կալիումի օքսիդում կալիում ըստ քաշի կազմում է մոտ 83%, մինչդեռ կալիումի քլորիդում կազմում է ընդամենը 52%։ Հավասար քանակություն դեպքում կալիումի քլորիդն ի տարբերություն կալիումի օքսիդի ապահովում է ավելի քիչ քանակով կալիում։ Այսպիսով, եթե պարարտանյութը պարունակում է ըստ քաշի 30% կալիումի քլորիդ, ապա կալիումի ցուցանիշը, հիմնված կալիումի օքսիդի վրա, կլինի ընդամենը 18,8%։


== Ծանոթագրություններ ==