Թոնի Ջաա

Պանոմ Յիրամ (թաի.՝ พนม ยีรัมย์), ավելի հայտնի է իբրև Թոնի Ջաա (անգլ.՝ Tony Jaa, փետրվարի 5, 1976(1976-02-05), Surin, Թաիլանդ), արևելյան մարտաֆիլմերում մասնագիտացած թաիլանդացի կինոդերասան, խորեոգրաֆ, կասկադյոր և ռեժիսոր։


== Կենսագրություն ==
Պանոմ Յիրամը ծնվել է 1976 թվականի փետրվարի 5-ին Թաիլանդի հյուսիս-արևելքում՝ Կամբոջայի սահմանակից Սուրին նահանգում։ Ծնողները զբաղվում էին փղերի բուծմամբ։ Թոնի Ջաան իր թռիչքներով հնարքները սկսել է զարգացնել մանկությունից՝ թռչելով 2 սիրելի փղերի մեջքի վրայով։ Փղերի մեծացմանը զուգընթաց նրա թռիչքների վարպետությունը ևս զարգանում էր։ Մանուկ հասակից Իյիրամը դիտում էր Բրյուս Լիի, Ջեքի Չանի և Ջեթ Լիի մարտաֆիլմերը և նմանակելով իր կուռքերին՝ ինքն է սկսել զբաղվել արևելյան մարտարվեստով, մասնավորապես, «մուայ-տայ»-ի առանձնահատկություններով։ Մարտարվեստը սովորելիս Իյիրամը դրսևորում էր համառություն և աշխատասիրություն․ նա այնքան էր կրկնում ֆիլմում տեսած հարվածները, մինչև որ հասնում էր դրանց իրականացման իդեալական մակարդակի։ Թեև հայրը փորձում էր արգելել Իյիրամին զբաղվել թաիլանդական բոքսի ուսումնասիրությամբ, բայց տեսնելով որդու անդրդվելիությունը՝ զիջեց և սկսեց օգնել նրան։ 15 տարեկանում Պանոմ Իյիրամը դարձավ թաիլանդացի հայտնի կասկադյոր և բարդ հնարքներ կատարող Պաննա Ռիտիկրայի աշակերտը։
Պանոմը սովորել է Մահա Սարահամ նահանգի ֆիզիկական կրթության քոլեջում, որտեղ ուսումնասիրել է մարտարվեստի տարբեր տեսակներ՝ թեկվոնդոից մինչև ձյուդո։


== Կենսագրություն ==
Յիրամը Ռիտիկրայի խմբի կասկադյորներից էր։ Էներգետիկ ըմպելիքների գովազդում նա կրկնորդել է հոնկոնգցի դերասան Սամո Հունգին, իսկ «Մահացու կռիվ 2. ոչնչացում» ֆիլմում՝ Ռոբին Շուին։ Ռիտիկրայն ու Իյիրամը հետաքրքրություն էին դրսևորում հնագույն մուայ-բորան ոճի նկատմամբ, որից էլ սկզբնավորվել է մուայ-տայը։ Մի քանի տարի պարապելուց հետո ստեղծվեց կարճամետրաժ ֆիլմ, որտեղ Պանոմը ցուցադրում էր իր կարողությունները։ Այդ ֆիլմը հետաքրքրեց ռեժիսոր և պրոդյուսեր Պրաչիա Պինկայուին, որը Ռիտիկրայի հետ միասին ձեռնամուխ եղավ Իյիրամի գլխավոր դերակատարմամբ ֆիլմի նկարահանումներին։

2003 թվականին էկրաններին հայտնվեց «Օնգ Բաք․ Թաիլանդացի զինվորը» մարտաֆիլմը, որտեղ Պանոմ Իյիրամը (արևմտյան հանդիսատեսի համար սկսեց կիրառել Թոնի Ջաա կեղծանունը) իրականացրել է էքստրեմալ ակրոբատիկայով և արագ մարտերով հնարքներ։ Նկարահանումների համար չեն օգտագործել մեխանիկական միջոցներ և համակարգչային գրաֆիկա։ Ֆիլմի բոլոր հնարքները Ջան անձամբ է կատարել։ Ֆիլմում ունեցած մեծ հաջողությունից հետո սկսեցին խոսել Թոնի Ջաայի՝ որպես ասիական մարտաֆիլմերի նոր աստղի մասին։
Ջաայի, Ռիտիկրայի և Պինկայուի հաջորդ նախագիծը 2005 թվականին թողարկված «Վիշապի պատիվը» ֆիլմն էր (այն հայտնի է նաև «Տոմ-յամ-Կունգ», «Պաշտպանը» և «Թաիլադական վիշապը» անվանումներով), որը մեծ հաջողություն ունեցավ Թաիլանդում և Հոնկոնգում, իսկ 2006 թվականին թողարկվեց նաև ԱՄՆ-ում «Քվենտին Տարանտինոն ներկայացնում է. Պաշտպանը» անվանումով։ Ֆիլմը դարձավ Արևմուտքում թողարկված թաիլանդական ամենահաջողված ֆիլմը։ Թոնի Ջաան ակտիվորեն մասնակցում էր ֆիլմի գովազդմանը Թաիլանդի սահմաններից դուրս՝ կազմակերպելով ցուցադրական ելույթներ ԱՄՆ-ում, Ճապոնիաում և այլ երկրներում։
2006 թվականի աշնանը Ջաան ձեռնամուխ եղավ «Օնգ Բաք 2» ֆիլմի աշխատանքներին, որտեղ իրեն առաջին անգամ փորձեց որպես ռեժիսոր։ Ֆիլմը թողարկվեց 2008 թվականի դեկտեմբերի 5-ին։ Որոշ դժվարություններից հետո Ջան և Ռիտիկրայը նկարահանեցին «Օնգ Բաք 3» ֆիլմը, որը թողարկվեց 2010 թվականի մայիսին։
2015 թվականին Ջեյմս Վանի «ֆորսաժ 7» ֆիլմով տեղի ունեցավ Թոնի Ջաայի հոլիվուդյան դեբյուտը։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==

 Մեդիաֆայլեր Tony Jaa թեմայով Վիքիպահեստում:
Պաշտոնական կայք
Тони Джаа (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
«Թոնի Ջաայի հետքերով»