armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պեռնուա

Պեռնուա (ֆր.՝ Pernois), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 718 մարդ, բնակչության խտությունը` 81.31 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.83 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 19 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 467 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 365-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 102։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 365 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 325 անձ (185 տղամարդ և 140 կին)։ Գործազուրկ են եղել 40 անձ (20 տղամարդ և 20 կին)։ 102 անաշխատունակներից 31-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 39-ը` թոշակառուներ, իսկ 32-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վերխովցևո

Վերխովցևո (ուկրաիներեն՝ Верхівцеве), քաղաք Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Վերխնեդնեպրովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1884 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վերխովցևո քաղաքում բնակվում էր 10 134 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Բենե (Էնայի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բենե (այլ կիրառումներ)Բենե (ֆր.՝ Benay), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Ռիբմոն կանտոնայի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Սեն Կանտեն։
INSEE կոդը՝ 02066:


== Բնակչություն ==
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 213 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 144 աշխատունակ բնակիչներից 98-ը (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 46-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 68,1 %, 1999 թվականին 68,0 % էր)։ 98 ակտիվ բնակիչներից 91-ը (52 տղամարդ և 39 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 7-ը (4 տղամարդ և 3 կին)։ 46 պասիվներից 14-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 14-ը՝ թոշակառուներ, 18-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով.


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ — Բենե (ֆր.)
Կրասնի Խոլմ (այլ կիրառումներ)

Կրասնի Խոլմ, կարող է վերաբերել՝

Կրասնի Խոլմ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Կրասնի Խոլմ - գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Կրասնի Խոլմ - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Կրասնի Խոլմ - գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Զուբցովսկի շրջանի կազմում։
Ժողովածու (1813)

Ժողովածու (1813), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1813 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դարում Մինաս Բարաքիասեան գրիչի կողմից, ենթադրաբար Ադրիանապոլիսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18,2X12 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 296 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 3 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ կնիք գրչի՝ 289բ (հմմտ. ձեռ № № 1807, 1811):


== Բովանդակություն ==
Պորփիւրի ներածութիւն ստորոգութեանցն Արիստոտէլի։
Դաւթի Վերլուծութիւն ներածութեանն Պորիփիւրի։
Մեկնութիւն Ստորոգրութեանցն, Պերի արմենիասին Արիստոտէլի։
Արիստոտելի Յաղագս աշխարհի, Յաղագս առաքինութեանց։
Անուանք իմաստասիրաց։
Գր. Մագիստրոսի Չափաբերականք։


== Ծանոթագրություններ ==
Կիրովսկի (այլ կիրառումներ)

Կիրովսկի, կարող է վերաբերել՝

Կիրովսկի - քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Աստրախանի մարզի Կամիզյակինսկի շրջանի կազմում։
Կիրովսկի - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Կիրովսկի - քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Կիրովսկի շրջանի կազմում։
Աստրախանի պետական տիկնիկային թատրոն

Աստրախանի պետական տիկնիկային թատրոն (ռուս.՝ Астраханский государственный театр кукол), թատրոն Աստրախան քաղաքում, ՌԴ։


== Թատրոնի պատմությունը ==
Թատրոնը հիմնադրվել է 1986 թվականի դեկտեմբերին։ Առաջին թատերաշրջանը բացվել է 1987 թվականի նոյեմբերին Պ. Վիսոցկու «Հաղթողները» ներկայացմամբ։
Թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարն է եղել ՌԴ վաստակավոր արվեստագետ Վլադիմիր Դոլգոպոլովը։ Սկզբնական շրջանում ներկայացումները բեմադրվել են Աստրախանի կայազորային սպաների տանը։ 1992 թվականին թատրոնը տեղափոխվեց նորակառույց շենք։
Թատրոնն իր գործունեության ընթացքում բեմադրել է ավելի քան 60 ներկայացում երեխաների և մեծահասակների համար։


== Խաղացանկը ==
Ալեքսեյ Տոլստոյի «Ոսկե բանալին կամ Բուրատինոյի արկածները»
Ն. Գերնետի «Արքայադուստր գորտը»
Սամուիլ Մարշակի «Կատվի տունը»
Ա.Վեսելովի «Արեգակը ձնե մարդուկները»
Մ. Սուպոնինի «Շան ուրախությունը»
Կոռնեյ Չուկովսկու և Անդրեյ Ուսաչյովի «Բժիշկ Այբոլիտ»
Տ. Պոպովայի «Որտեղից են հայտնվում երեխաները»
Կ. Կրստովի «Համարձակ Ժոժոն» (Բուլղարիա)
Լ. Դվորսկու «Ցատկող արքայադուստրը» (Չեխիա)


== Թատրոնի մրցանակները ==
Վինիցայի «Պոդոլսկյան տիկնիկ» տիկնիկային թատրոնների 4-րդ միջազգային փառատոնի դափնեկիր


== Աղբյուրներ ==


== Հղումներ ==
Վիրտուալ շրջագայություն տիկնիկային թատրոնում
Լինգենմիվայամ

Լինգենմիվայամ (ռուս.՝ Лингэнмываям), գետ Կամչատկա թերակղզու հյուսիս-արևելյան մասում։ Գետի երկարությունը 60 կմ է։ Հոսում է Օլյուտորսկի շրջանում և Կամչատկայի երկրամասում։ Թափվում է Կարագինսկի ծոց։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 19060000312120000008045
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -
Ավազանի կոդը - 19.07.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 20
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Տրուբեժ (գետ, Պլեշչեևո լիճ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տրուբեժ (այլ կիրառումներ)Տրուբեժ (ռուս.՝ Трубеж), գետ Ռուսաստանում (Յարոսլավլի մարզ)։


== Աշխարհագրություն ==
Տրուբեժ գետը սկիզբ է առնում Բերենդեևո ճահիճից և թափվում է Պլեշչեևո լիճ։ Գետը պատկանում է Կասպից ծովի ավազանին։


== Հիդրոգրաֆիա ==
Տրուբեժ գետի երկարությունը կազմում է 36 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 245 կմ2 է։


== Տես նաև ==
Գետ
Ակունք և Գետաբերան
Հակոբյան Սերգեյ

Հակոբյան Սերգեյ(սեպտեմբեր 10, 2001, Չարենցավան - հոկտեմբեր 30, 2020, Մարտունի ) Արցախի պաշտպանության բանակի զինծառայող։  


== Կենսագրություն ==


=== Կյանք և ուսում ===
Ծնվել է 2001թ-ի սեպտեմբերի 10-ին Չարենցավանում ՝ Գևորգ Հակոբյանի և Լիանա Հակոբյանի ընտանիքում։ 
2007թ-ին ընդունվել է Չարենցավանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան դպրոց։ 
2018թ-ին ընդունվել է Առնո Բաբաջանյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջ։ 
Համեստ,խելացի,ընկերասեր տղա էր,աշխատասեր ու մի քիչ էլ համառ։Պաշտում էր կյանքը ու սիրում էր նվագել,ընկերները Նրան ասում էին "Երաժիշտ Սերգե" ։Դպրոցի հետ միարժամանակ զբաղվում էր շվիի և դուդուկի դասերով։Շատ մեծ բեմերում է նվագել, իսկ վերջին համերգը եղավ Ջիվան Գասպարյանի 90 ամյակին նվիրված համերգը։ 
Նվիրված էր հայրենիքին,որն էլ ապացուցեց հենց մարտի դաշտում։Լինելով ամենաթեժ կետերում Նա չհանձնվեց,պայքարեց մինչև վերջ։Անհնարինը հնարավոր դարձրեց և կռվի ամենածանր պահին հաց հասցրեց մարտական ընկերներին։ 


=== Զինվորական ծառայություն ===
Սերգեյ Հակոբյանը զորակոչվել է բանակ 2020թ-ի հունվարի 11-ին։ 
Ծառայության անցել է Արցախի Մարտակերտի զորամասում։ 


=== Արցախյան պատերազմ ===
2020թ-ի սեպտեմբերի 27-ին պատերազմի հենց առաջին րոպեյից Սերգեյը եղել է առաջնագծում։ Հերոսական պայքար է մղել թշնամու դեմ,օգնել դուրս բերել վիրավոր ընկերներին,կատարել բարդ մարտական խնդիրներ։Հոկտեմբերի 26-ին տեղափոխվել է Մարտունու շրջան կյանքի գնով պահել հայրենիքի սահմանները և արդեն հոկտեմբերի 30-ին անմահացել է ԱԹՍ-ի հարվածից։ 


=== Հուղարկավորություն ===
Հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել Չարենցավանի զինվորական պանթեոնում 2020թ-ի նոյեմբերին։
Վելյակյուլա (գյուղ, Ալացկիվի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎելյակյուլաՎելյակյուլա (էստ․՝ Väljaküla), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Ալացկիվի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 29 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վարի Պանազի

Վարի Պանազի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Դավիդովո (գյուղ, Օրեխովո-Զուևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴավիդովոԴավիդովո (ռուս.՝ Давыдово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Օրեխովո-Զուևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10918 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պիմտա

Պիմտա (ռուս.՝ Пымта), գետ Ռուսաստանում,Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 115 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  19080000212120000027539


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1] Archived 2010-12-29 at the Wayback Machine.
Քալանթար

Քալանթար, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Ալեքսանդր Հայրապետի Քալանթար (1855-1913), անասնաբույծ, խմբագիր, հասարակական-քաղաքական և գրական գործիչ։
Աշխարհբեկ Քալանթար (1884-1942), հայագետ, հնագետ, պատմաբան։
Ավետիս Հայրապետի Քալանթար (1859-1937), կաթնատնտեսության և անասնաբուծության բնագավառի գիտնական։
Դավիթ Քալանթար (1847-1918), մանկավարժ, հոգեբան, գրող։
Իզաբելլա Ալեքսանդրի Քալանթար (1882-1962), թատերական դերասանուհի։
Լևոն Ալեքսանդրի Քալանթար (1891-1959), թատերական ռեժիսոր և թատերագետ։
Կարեն Լևոնի Քալանթար (1928-2000), կինոգետ, լրագրող։


== Ծանոթագրություններ ==
Ձորագետի հրային ներժայթուկ

Ձորագետի հրային ներժայթուկ, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Լոռու մարզի Ձորագետ և Փամբակ գետերի հատման կետում՝ Ալավերդի–Վանաձոր ավտոմայրուղու աջ կողմում՝ մոտ 10 մ չհասած առաջին թունելի մուտք։ Այն գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում
Breakfast at Tiffany’s: Music from the Motion Picture

«Breakfast at Tiffany’s: Music from the Motion Picture», 1961 թվականի «Նախաճաշ Թիֆանիի մոտ» ֆիլմի սաունդթրեքը, որը գրել է ամերիկացի կոմպոզիտոր և դիրիժոր Հենրի Մանչինիին։


== Նկարագրություն ==
Allmusic պորտալի քննադատ Սթիվեն Կուկը գրել է, որ «Նախաճաշ Թիֆանիի մոտ» սաունդթրեքը եղել է Հենրի Մանչինի լավագույն ալբոմներից մեկը, որն իրենից ներկայացնում է «փոփ երաժշտության և սվինգի հաճելի համադրություն», որը հնչում է թարմ ալբոմի ողջ ընթացքում և «ցուցադրում է Մանչինիի հեղինակավոր հմտությունները սեղծագործելում և վերադաշնակման մեջ»։
1962 թվականին ալբոմը ստացել է «Օսկար» մրցանակ՝ ֆիլմի լավագույն երաժշտության համար, իսկ որպես սինգլ թողարկված «Moon River» երգը արժանացել է Օսկար լավագույն երգի համար մրցանակի։ Նույն թվականին ալբոմը հասել է Billboard 200 փոփ չարթի առաջին հորիզոնականին և ընդհանուր առմամբ Billboard-ը չարթերում մնացել է 90 շաբաթ։
2005 թվականին ալբոմը վերամշակվել և հրատարակվել է BMG Japan-ի կողմից, որի շնորհիվ ձայնը հասցվել է «աուդիոֆիլային ստանդարտների», և ալբոմը սկսել է հնչել «մոտիկից և ավելի անհատական»՝ դրսևորվելով «արտակարգ, վառ տեքստուրաներով»։


== Երգերի ցանկ ==
Երաժշտության հեղինակը Հենրի Մանչինին է, իսկ «Moon River» և «Moon River Cha Cha» տեքսերի հեղինակը՝ Ջոնի Մերսերը։


== Ծանոթագրություններ ==
(4294) Հորացիուս

(4294) Հորացիուս (անգլ.՝ Horatius), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,803004 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7412 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8648 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1714,09 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,210024 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,87° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4294) Հորացիուս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դյուներլի

Դյուներլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մաուրյաների պետություն

Մաուրյաների պետություն, պետություն Հին Հնդկաստանում։ Հիմնել է Չանդրագուպտա Մաուրյան (մ.թ.ա. 317 - 293)։ Մ.թ.ա. 314–ին (այլ տվյալներով՝ մոտ 322–ին) գրավել է Մագադհա պետության գահը (այդ թվականը համարվում է Մաուրյաների պետության հիմնադրման թիվը), դարձել Հյուսիս–Արևմտյան Հնդկաստանի տիրակալը։ Մ.թ.ա. 305-ին Չանդրագուպտայի և Սելևկոս I Նիկատորի միջև կնքված հաշտությամբ Սելևկոսը ստացել է 500 մարտական փիղ, զիջել է այժմյան Աֆղանստանի և Բելուջիստանի մի շարք մարզեր։

Չանդրագուպտայի որդու՝ Բինդուսարայի ժամանակ (մ.թ.ա. մոտ 293 - 268) Մաուրյաների պետությունը գրավել է Հնդկաստանի մի շարք մարզեր։
Մաուրյաների պետություն հզորության գագաթնակետին է հասել Աշոկայի ժամանակ (մ.թ.ա. 268 - 232) իր մեջ է ներառել ամբողջ Հնդկաստանը (բացի ծայր հարավից)։ Աշոկայի կառավարման վերջին շրջանում զգացվել են կայսրության թուլացման առաջին նշանները։
Աշոկայի հետնորդների ժամանակ Մաուրյաների պետությունը բաժանվել է երկու մասի՝ Արևմտյան և Արևելյան։ Մ.թ.ա. II դարի սկզբին Մաուրյաների պետության հյուսիսարևմտյան մասը գրավել է Հունա–Բակտրիական թագավորությունը։ Վերջին թագավոր Բրիհադրատհի սպանությունից հետո (մ.թ.ա. 187 կամ 185) Մաուրյաների պետությունը դադարել է գոյություն ունենալուց։
Մաուրյաների պետությունը բաժանված էր փոխարքայությունների, նահանգների, շրջանների։ Մայրաքաղաքը Պատալիպուտրան էր։ Մաուրյաների պետությունը ունեցել է մեծաթիվ բանակ։ Պետական–քաղաքական կարգը կրել է արխայիկ շատ գծեր. մեծ դեր են կատարել բարձրաստիճան պալատականների խորհուրդը և աստիճանավորների, քաղաքացիների, համայնքի անդամների ժողովները։ Աշոկայի ժամանակ հովանավորվել է բուդդայականությունը։ Մաուրյաների պետությունը աշխույժ առևտուր է կատարել Ասիայի և միջերկրածովյան հելլենիստական երկրների հետ, դիվանագիտական հարաբերություններ է ունեցել Սելևկյանների, Պտղոմեյանների, Մակեդոնիայի, Կիրենիայի, Էպիրոսի հետ։


== Գրականություն ==
Бонгард– Левин Г. М., Индия эпохи Маурьев, М., 1973
Դեմենշչինա

Դեմենշչինա (ռուս.՝ Деменщина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շրեշտասար

Շրեշտասար, Շերեշտ, Շրեշսար, Շրեշտ, Շրեշտսար, լեռնագագաթ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վարդենիսի լեռնահամակարգում, Ելփին գետի ձախափնյակում, Ելփին գյուղից 2 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը՝ 2098 մ։ Ջրառատ է, ունի փարթամ արոտավայրեր։


== Պատկերներ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Թադմորի շրջան

Թադմորի շրջան (արաբ․՝ ناحية تدمر‎‎), շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Սիրիայի Արաբական Հանրապետության։ Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում՝ Հոմսի մարզում, Հանդիսանում է Թադմորի գավառի 2 շրջաններից մեկը։


== Բնակչություն ==
Վարչական կենտրոնն է Թադմոր քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանն ունի 55,062 բնակչություն, ովքեր ապրում են 12 գյուղերում ու ավաններում։ Այստեղ է գտնվում նաև Սիրիայի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներից Պալմիրան։


== Տարածք ==
Թադմորի շրջանը ամենամեծն է Սիրիայում, տարածքը կազմում է 17,166.23 կմ2։ Գերակշռում են անապատային ու կիսաանապատային տարածքները. հիմնական մասը Սիրիական անապատն է։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Յուրի Նագիբին

Յուրի Մարկովիչ Նագիբին (ռուս.՝ Ю́рий Ма́ркович Наги́бин, 1920, ապրիլի 3, Մոսկվա - 1994, հունիսի 17, Մոսկվա), ռուս գրող, արձակագիր, ժուռնալիստ, սցենարիստ,


== Կենսագրություն ==
Յուրի Նագիբինը ծնվել է 1920 թվականին Մոսկվայում։ Հայրը՝ Կիրիլ Նագիբինը, որպես հակահեղափոխական մահապատժի է ենթարկվել նախքան որդու ծնունդը։ 1938 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական բժշկական ինստիտուտ, սակայն ուսումը կիսատ է թողել և ընդունվել Գերասիմովի անվան կինոմատոգրաֆիայի ինստիտուտ։ Առաջին պատմությունը գրել է 1940 թվականին և դարձել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ Ուսումը կիսատ է մնացել Հայրենական պատերազմին մասկացելու պատճառով։ 1943 թվականին հրատարակել է պատմությունների իր առաջին ժողովածուն։ Պատերազմի ավարտից հետո զբաղվել է լրագրողի աշխատանքով, դրա հետ մեկտեղ գրել է «Ձմեռային կաղնի» և «Խողովակ» պատմվածքները։ 1950-1960-ական թվականներին մեկը մյուսի հետևից տպագրվել են գրողի ստեղծագործությունները։ Նագիբինը գրել է մի քանի ֆիլմերի սցենար, պատրաստել է հեռուստահաղորդումների շարքեր։
Նագիբինը ամուսնացել է 6 անգամ, սակայն երեխաներ չի ունեցել։
Թաղվել է Մոսկվայի Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։


== Գրականություն ==
Вера Прохорова. Литературная запись и оригинальный текст Игоря Оболенского. Четыре друга на фоне столетия: Рихтер, Пастернак, Булгаков, Нагибин и их жены. — Москва, Астрель, 2012, ISBN 978-5-271-40033-9


== Ծանոթագրություններ ==
Աբրուսենա

Աբրուսենա  (իսպ.՝ Abrucena) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լոս Ֆիլաբրես Տաբեռնաս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 83 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1367 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 67 կմ հեռավորության վրա։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Abrucena Virtual
Մեկը բոլորի համար, բոլորը մեկի

Unus pro omnibus, omnes pro uno, լատիներեն դարձվածք է, որը նշանակում է «Մեկը բոլորի համար, բոլորը մեկի»։ Այս արտահայտությունը (Ֆրանսերենով) դարձավ  հայտնի, երբ կիրառվեց «Երեք հրացանակիրները» վեպում։ Այն Շվեյցարիայի ոչ պաշտոնական կարգախոսն է։


== Վաղ կիրառում ==
Բոհեմական, կաթոլիկ և բողոքական համայնքների ղեկավարների հանդիպման ժամանակ 1618 թվականին, որը հանգեցրեց Պրահայում դեֆենստրացիաների, բողոքականների ներկայացուցիչները կարդացին մի նամակ հաստատելով՝ «Քանի որ նրանք մտադրված են շարունակել մահապատիժ կիրառել մեր դեմ, մենք եկանք անանուն համաձայնության, որ անկախ կյանքի և վերջույթների, պատվի և կարողության  կորստից, մենք ամուր կկանգնենք, բոլորը մեկի և մեկը բոլորի համար... որ մենք չենք լինի ենթակա, այլ փոխարենը հավատարմորեն կաջակցենք և կպաշտպանենք մեկս մյոսին առավելագույն ձևով, ընդդեմ բոլոր դժվարությունների»։


== Երեք հրացանակիրներ ==

Մեկը բոլորի համար, բոլորը մեկի (Un pour tous, tous pour un, նաև շրջվում է Բոլորը մեկի համար, մեկը բոլորի) մի կարգախոս է, որն  ավանդաբար կապվում է Ալեքսանդր Դյումայի գրած «Երեք հրացանակիրները» վեպի թատերական հերոսների հետ, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1844 թվականին։ Վեպում, մի խումբ ֆրանսիացի հրացանակիրների՝ Աթոսի, Պորթոսի, Արամիսի և դ'Արտանյանի, ովքերունեն այն  կարգախոս, հավատարիմ են մնում իրար անկախ ամեն ինչից։
2002 թվականի նոյեմբերի 30֊ին, մանրակրկիտ մշակված բայց հանդիսավոր երթին, վեց հանրապետական գվարդիաներ  Դյումայի դագաղը իր նախնական թաղման վայրից՝ Վիլեռես֊Կոտեռից, որը գտնվում է Էնա գավառում տեղափոխեցին Պանթեոն։ Դագաղը փաթաթված էր կապույտ թավշյա կտորով մակագրված կարգախոսով ։


== Շվեյցարիայի ավանդական կարգախոսը ==

Շվեյցարիան չունի պաշտոնական կարգախոս, որը սահմանված է սահմանադրության կամ օրենսդրական փասթաթղթերի մեջ ։ Արտահայտություն իր գերմաներեն (Einer für alle, alle für einen), ֆրանսերեն (un pour tous, tous pour un), իտալերեն (Uno per tutti, tutti per uno) and ռումիներեն (In per tuts, tuts per in) տարբերակներում, սկսել է լայնորեն կիրառվել 19֊րդ դարում։ Երբ աշնանային փոթորիները առաջացրեցին լայնատարած ջրհեղեղներ Շվեյցարիայի Ալպերում ուշ սեպտեմբերին և 1868 թվականի վաղ հոկտեմբերին , պաշտոնյաները սկսեցին օգնության արշավ այդ կարգախոսի ներքո, դիտավոր կերպով օգտագործելով այն, որպեսզի խթանեին պարտականության և համերաշխության, ազգային միասնության զգացումը երիտասարդ ազգի բնակչության։ Շվեյցարիան դարձել է դարձել է դաշնային երկիր միայն 20 տարի առաջ, և վերջին քաղաքացիական պատերազմը Շվեյցարիայի վարչական բաժանումների  միջև, Սոնդերբունդյան պատերազմը, տեղի է ունեցել 1847 թվականին  ։ Թերթերի գովազդները, որոնք օգտագործում էին կարգախոսը նվիրատվության կոչ անելու համար, տարածվեցին երկրի բոլոր մասերում։ Արտահայտույունն ավելի ու ավելի շատ կապվում էր Շվեյցարիայի հիմադրման առապելների հետ, որը հաճախ ունի նաև միասնություն, որպես կենտրոնական թեմա , այն աստիճանի որ, "Unus pro omnibus, omnes pro uno", նույնիսկ գրվեց Շվեյցարիայի դաշնային պալատի գմբեթի վրա 1902 թվականին ։ Այդ ժամանակից ի վեր այն համարվում է երկրի կարգախոս։
Բոլոր կուսակցությունների և մարզերի  քաղաքական գործիչները ճանաչեցին այն, որպես Շվեյցարիայի կարգախոս  ։


== Ծանոթագրություններ ==
Իսահակ վան Օստադե

Իսահակ վան Օստադե (հոլանդ. Isaac van Ostade) հունիսի 2, 1621(1621-06-02), Հաառլեմ - հոկտեմբերի 16, 1649(1649-10-16), Հաառլեմ), հոլանդացի նկարիչ Ադրիան վան Օստադեի եղբայրն ու աշակերտը։ 1630-ական թվականների վերջից աշխատել է ինքնուրույն։ Աշխատելաոճը շատ նման է եղբոր ոճին, որի պատճառով էլ նրանց գործերը խառնում են իրար։ Իր կարճ կյանքի ընթացքում ստեղծել է 100-ից ավելի գեղանկարչական աշխատանք։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Զագարկուշինո

Զագարկուշինո (ուկրաիներեն՝ Загаркушине), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1920 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զագարկուշինո գյուղում բնակվում էր 9 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,03 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 300 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կրկժանի ինքնապաշտպանական ընդհատակյա խումբ

Կրկժանի ինքնապաշտպանական ընդհատակյա խումբ, կազմավորվել է 1989 թվականին։ Մասնակցել է Ստեփանակերտի (Կրկժան), Մարտակերտ-Քարվաճառ, Ստեփանակերտ-Շուշի, Կիչան-Մարտակերտ ճանապարհներ, գյուղ Քոլատակ-Կըրխկըզ լեռնագագաթ ուղղությունների Հադրութի (Դոլանլար) մարտական գործողություններին։ Խմբի հրամանատարն է եղել Բ. Հակոբյանը։
Գրիգորո-Բրիգադիրովկա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)

Գրիգորո-Բրիգադիրովկա (ուկրաիներեն՝ Григоро-Бригадирівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։ Հիմնադրվել է 18-րդ դարում։
2001 թվականի տվյալներով Գրիգորո-Բրիգադիրովկա գյուղում բնակվում էր 629 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սոսինգա

Սոսինգա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառակում։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից 40 կմ հյուսիս-արևելք, Պյուլք գետի ձախակողմյան վտակներից մեկի ափին, Բաբերդ-Մամախաթուն ճանապարհի վրա։
Տարածքը լեռնային էր։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Զենոբիա Իբերիացի

Զենոբիա Իբերիացի (վրաց.՝ ზენობია, 1-ին դար, Մցխեթ, Վրաստան - 1-ին դար, Մեծ Հայք), Հայաստանի թագուհի մ.թ. 51-53 և մ.թ. 54-55 թթ. իր ամուսին և Հայաստանում դրածո թագավոր Հռադամիզդի գահակալության շրջանում։ Զենոբիան Իբերիայի թագավորության Փարնավազների դինաստիայի արքայադուստրն էր։


== Կենսագրություն ==
Զենոբիան Միհրդատ իբերիացու դուստրն էր, իսկ նրա մայրը՝ Փարսման I թագավորի աղջիկը, վերջինս էլ Միհրդատ Իբերիացու եղբայրն էր։ Միաժամանակ նա  թագավոր Հռադամիզդի կինն էր, որն էլ Փարսման I-ի որդին էր։


== Տես նաև ==
Հռադամիզդ
Հռադամիստ (օպերա)


== Աղբյուրներ ==
Մանուիլովո (գյուղ, Նովովոդոլաժսկի շրջան)

Մանուիլովո (ուկրաիներեն՝ Мануйлове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մանուիլովո գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,54 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 62,96 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կամենեց-Պոդոլսկ

Կամենեց-Պոդոլսկ (ուկրաիներեն՝ Камянець-Подільський), քաղաք Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկ շրջանում, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կամենեց, Կամենեց-Պոդոլսկ։
2011 թվականի տվյալներով Կամենեց-Պոդոլսկ քաղաքում բնակվում էր 103 063 մարդ։


== Անվան ծագումնաբանություն ==
Քաղաքը 9-րդ դարից հայտնի էր Կամենեց (ուկրաիներեն՝ Кам'янець) անունով (արևելասլավոնական լեզվից՝ «камень» բառից), ինչը պայմանավորված է ժայռոտ տեղանքով։
Ավելի ուշ աղբյուրներում և ժամանակագրություններում ի հայտ է գալիս նոր անվանում՝ Կամենեց-Պոդոլսկի, քաղաքի անվան երկրորդ բառում հիշատակելով Պոդոլիան (ուկրաիներեն՝ Поділля; լեհ.՝ Podole — «հովիտ, իջվածք», որը ռուսական ժամանակագրություններում հայտնի էր նաև որպես «Պոնիզյե»)։
19-րդ դարի վերջից – 20-րդ դարի սկզբից քաղաքը կոչվում է «Կամենեց-Պոդոլսկ»։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Վոլինո-Պոդոլսկի բարձրավանդակի կենտրոնում (հս.լ. 48° 25', արլ.ե. 26° 32'), Խմելնիցկի քաղաքից 101 կմ հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 27,871 կմ² տարածք։ Քաղաքի միջով հոսում է Սմոտրիչ գետը՝ իր հունով առաջացնելով օմեգանման տեսք։ Կիրճի կողմից գոյացրած տարածքում գտնվում է Հին քաղաքը՝ հնագույն պատմա-մշակութային համալիրը։ Հին քաղաքը բաղկացած է հնագույն ճարտարապետական կառույցներից, որոնք արտացոլում են այնտեղ տարբեր թվականներին բնակվող ժողովուրդների մշակույթները։


== Բնակչություն ==
Քաղաքի բնակչությունը 2011 թվականի դրությամբ կազմում էր 103 036 մարդ, իսկ 2015 թվականի դրությամբ՝ 101 275 մարդ։


=== Բնակչության թվի դինամիկան ըստ տարեթվերի ===


== Քույր-քաղաքներ ==
 Կալիշ, Լեհաստան (1993 թվականից)


== Տես նաև ==
Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի (Կամենեց-Պոդոլսկ)
Հայկական բաստիոն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի հայկական տպագրություն

Ուկրաինայի հայկական տպագրություն, սկզբնավորվել է Ուկրաինայի Լվով քաղաքում (տե՛ս Լվովի հայկական տպագրություն), իսկ մինչ այդ և դրան զուգընթաց այդ երկրի հայաշատ վայրերում գործել են գրչության կենտրոններ, մասնավորապես՝ Ղրիմում՝ Կաֆայում (Թեոդոսիա) և Սուրխաթում։


== Պատմություն ==

Մատենադարանում պահվում են Ղրիմում ստեղծված շուրջ 300 հայերեն ձեռագրեր։ Ամենափոքր ձեռագիրը, որը կոչվում է «Տոնացոյց», լուցկու տուփից էլ փոքր է և կշռում է 19 գրամ, գրվել է 1434 թվականին Կաֆայում (տե՛ս Կաֆայի գրչության կենտրոն, Սուրխաթի գրչության կենտրոն)։
Ուկրաինայում հայկական պարբերականներ հրատարակվել են 20-րդ դարի սկզբից, որոնք հիմնականում կարճ կյանք են ունեցել։ Լույս են տեսել «Արմյանե ի վոյնա» (ռուսերեն, 1916-1917) հանդեսը, «Հոսանք» (1918-1919), «Աստղ» (1920, երեքն էլ՝ Օդեսա), «Կոմունիստ» (1919, Կիև), «Սոցարշավ» (1933-1935, Խարկով) թերթերը։ Ղրիմում տարբեր տարիների լույս են տեսել «Դաստիարակ» (1873-1874, Թեոդոսիա) պատկերազարդ ամսագիրը, «Մասեաց աղաւնի» (1855-1858, Փարիզ, 1857-1864, Թեոդոսիա) հանդեսը, «Հայկական համաշխարհային համագումար» (1995, Սիմֆերոպոլ, 3 համար՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն) պարբերաթերթը։
Ներկայում Կիևում լույս են տեսնում «Արագած» (1994 թվականից) և «Կանչ» ամսաթերթերը։ Մինչև Ղրիմի՝ Ուկրաինայից անջատվելը Սիմֆերոպոլում լույս էին տեսնում «Մասյաց աղավնի» (1991 թվականից) և «Սուրբ Խաչ» (1996 թվականից) պարբերականները։


== Ծանոթագրություններ ==
Սու-57

Սու-57 (գործարանային ինդեքսը T-50) — հեռանկարային ռուսական բազմաֆունկցիոնալ հինգերորդ սերնդի կործանիչ։ Մինչև 2017 թվականը ինքնաթիռը հայտնի էր գործարանային  T-50 ինդեքսով։ 2017-թվականի օգոստոսի 11-ին   ՎԿՍ ՌԴ նախագահ Վիկտոր Բոնդարև առաջին անգամ պաշտոնապես հաստատել է սերիական անվանումը հինգերորդ սերնդի կործանիչ։
Ինքնաթիռը  փոխարինում է ռուսական ՌԱԶՄԱՕԴԱՅԻՆ ծանր կործանիչ Սու-27- ին։
Առաջին թռիչք  օդանավը կատարել է 2010-թվականի հունվարի 29-ին ։
2013-ին սկսվել է փոքր ինքնաթիռների արտադրությունը КнААЗе-ում (որտեղ իրականացվել է փորձնական նմուշների հավաքում )։
Առաջին թռիչքը  երկրորդ փուլի շարժիչով (շարժիչ «Изделие 30») Սու-57 կատարեց 2017թվականի IV եռամսյակում ։ Սերիական ինքնաթիռների վրա այդ շարժիչ տեղադրումը  նախատեսվում է 2023-2025 թթ.։

Թռիչքային փորձարկումները2010 թվականի 29 հունվարի առաջին  T-50-ը (Սու-57) առաջին անգամ բարձրացել է օդ, իրականացրաց թռիչքը տեւեց մոտ 45 րոպե։ Մեքենան կառավարում էր վաստակավոր փորձարկիչ օդաչու Ռուսաստանի Հերոս Սերգեյ Բոգդան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


=== Տեխնիկական բնութագրերը ===

Անձնակազմը: 1 մարդ
Երկարություն: 19,7 մ
Թափ թևի: 14 մ
Թափ հետեւի ԻՆ: 10,8 մ
Բարձրությունը: 4,8 մ
Մակ-թեւի: 82 մ2
Անկյուն стреловидности:
ճակատային եզրին: 48°
ներհոսքը: 78°
հետեւի եզրին: -14°
Բազան chassis: 6 մ
Колея chassis: 5 մ
Զանգվածը:
դատարկ: 18500 կգ
նորմալ արահետ զանգված:
63 % վառելիք: 26510 կգ
"100 % վառելիք: 30610 կգ
առավելագույն արահետ զանգված: 37000 կգ
Զանգվածը վառելիք: 11100 կգ
Բեռը թեւը:
առավելագույն ունեցել զանգվածի: 394 կգ/մ2
նորմալ ունեցել զանգվածի:
63 % վառելիք: 323,3 կգ/մ2
"100 % վառելիք: 373 կգ/մ2
Շարժիչ:
Շարժիչի տեսակը: турбореактивный двухконтурный հետ форсажной տեսախցիկով և կառավարելի վեկտորով քաշում
Մոդել: "ԱԼ-41Ф1" (նախատիպի եւ օդանավերի առաջին կուսակցություններ, շարժիչը "երկրորդ փուլի" ունի заводское նշման Տեսակը "30")
Ստեղծագործելու:
առավելագույն: 2 × 9500 (մոտ 11000 "Տեսակի 30") кгс
"форсаже: 2 × 15000 (մոտ 18000 "Տեսակի 30") кгс
Զանգվածը շարժիչի: 1350 կգ
Վարչությունը վեկտորով քաշում:
Max. անկյան շեղման վեկտորի քաշում: 20°
Արագությունը մերժման վեկտորի քաշում: 60 °/
Тяговооруженность:
նորմալ ունեցել զանգվածի:
63 % վառելիք: 1,13 (~1,36 "Տեսակի 30") кгс/կգ
"100 % վառելիք: 0,98 (~1,17 "Տեսակի 30") кгс/կգ
առավելագույն ունեցել զանգվածի: 0,85 (~1,01 "Տեսակի 30") кгс/կգ


== Նշումներ ==
Ճակնդեղ խոշորարմատ

Ճակնդեղ խոշորարմատ (լատ.՝ Beta macrorhiza), թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
30-60 (80) սմ բարձրությամբ, ուղիղ կամ պառկած ցողունով և հաստ իլիկանման, ներսում կարմիր արմատով բազմամյա խոտաբույս է։ Ծաղկակից տերևները լայն-ձվաձև են, ծաղիկները՝ գերազանցող։ Ծաղկաբույլը երկարացած է և հասկանման։


== Տարածվածություն ==
Աճում է Դարեղեգիսի (Եղեգիս գետի կիրճ) և Սևանի (Արեգունի լեռնաշղթա) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Դաղստանում, Արևելյան Անդրկովկասում, Անատոլիայում և Իրանում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է միջին և վերին լեռնային գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 1600-2200 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև չոր քարքարոտ լանջերին, տափաստանում, մարգագետնատափաստանում և լճերի ավազոտ ափերին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիս-սեպտեմբերին։ Կուլտուրական ճակնդեղի վայրի ազգակիցն է։


== Պահպանություն ==
Խոցելի տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակի հիմնական արեալը գտնվում է Հայաստանի սահմաններից դուրս։ Մեկ պոպուլյացիան աճում է «Սևան» ազգային պարկի տարածքում։ Սպառնալիքի կատեգորիան նվազեցվել է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես կրճատվող տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարինե Շահսուվարյան

Մարինե Լևոնի Շահսուվարյան (հունիսի 15, 1966(1966-06-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ակնաբան, վիրաբույժ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (2004), պրոֆեսոր (2012)։


== Կենսագրություն ==
Մարինե Շահսուվարյանը ծնվել է 1966 թվականին Երևանում։ 1983-1989 թվականներին սովորել է Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետում, 1989-1991 թվականներին` Երևանի բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտի կլինիկական օրդինատուրան «Աչքի հիվանդություններ» մասնագիտությամբ։
1991-1995 թվականներին եղել է 8-րդ հիվանդանոցի ակնաբուժական բաժնի բժիշկ-ակնաբույժ, 1995-2007 թվականներին` ՀՀ Առողջապահության նախարարության Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի բժիշկ-ակնաբույժ, 2005-2007 թվականներին ԵՊԲՀ-ի ակնաբուժության ամբիոնում որպես դոցենտ, 2007 թվականից` Ակնաբուժության ամբիոնի պրոֆեսոր։
Աշխատանքները վերաբերում են առաջնային գլաուկոմայի, մակուլոդիստրոֆիայի, ցանցենու անոթային հիվանդությոնների ախտորոշմանն ու բուժմանը, երկրորդային հետթրոմբային  նորանոթային (նեովասկուլյար) գլաուկոմայի կանխորոշմանը, ցանցենու երակների խցանման ռիսկի գործոնների հայտնաբերմանը, վաղ ախտորոշմանը, դեղորայքային բուժմանն ու կանխարգելմանը։


== Անդամակցություն ==
Ատենախոսությունների պաշտպանման մասնագիտացված խորհրդի գիտքարտուղար, 2008-2011 թվականներին
Ատենախոսությունների պաշտպանման մասնագիտացված խորհրդի անդամ (2012)


== Մրցանակներ ==
ՀՀ ԱՆ ակադեմիոկս Ս. Ք. Ավդալբեկյանի անվան Առողջապահության ազգային ինստիտուտի դիպլոմ (Երիտասարդ բժիշկներ 3-րդ միջազգային կոնգրեսում լավագույն զեկուցման համար), 2003 թ.
Հայկական ակնաբուժական նախագծի 25-րդ տարեդարձի մեդալ, 2017 թ.


== Ծանոթագրություններ ==
(2762) Ֆովլեր

(2762) Ֆովլեր (անգլ.՝ Fowler), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի հունվարի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,331277 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9756 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,687 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1300,14 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,276894 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,71° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2762) Ֆովլեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մատոչկին Շար

Մատոչկին շար, նեղուց, Նոր երկրի Հյուսիսային և Հարավային կղզիների միջև։ Միացնում է Բարենցի և Կարայի ծովերը։ Ափերը բարձրադիր են, տեղ-տեղ՝ զառիթափ։ Երկարությունը մոտ 100 կմ է, լայնությունը (ամենանեղ տեղում)՝ մոտ 0, 6 կմ, խորությունը՝ 12 մ։ Տարվա մեծ մասը ծածկված է սառույցով։ Ափին են Մատոչկին Շար, Սաոլբովոյ արդյունագործական ավանները։
Ստելլա Գետց

Ստելլա Գետց (նորվ.՝ Stella Getz, հոկտեմբերի 10, 1976(1976-10-10), Տրոնհեյմ, Նորվեգիա), նորվեգացի երգչուհի, որը հանդես է գալիս եվրոդենս ժանրում։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Ստելլան ծնվել է 1976 թվականի հոկտեմբերի 10-ին նորվեգական Թրոնհեյմ քաղաքում։ Ռասսայով մուլատ է։ Մայրը նորվեգուհի է, իսկ հայրը՝ նիգերիացի։ 16 տարեկան հասակում հաղթել է Օսլոյում անցկացված տաղանդների մրցույթին։ Երաժշտական աշխարհում սկսել է հանդես գալ 1990-ական թվականներից։ Հենց այդ տարներին էլ ձայնագրել է իր սինգլների մեծամասնությունը, ինչպես նաև մեկ ամբողջական երաժշտական ալբոմ։ Ստելլայի ամենահայտնի հիթը «Friends» կոմպոզիցիան է, որը երկար ժամանակ առաջատար դիրքեր է զբաղեցրել չարթերում։
Երգչուհին հյուրախաղերով մեկնել է աշխարհի տարբեր երկրներ՝ համատեղ ներկայանալով Դոկտոր Ալբանի և 2 Unlimited-ի հետ։
2007 թվականից երգչուհին չի զբաղվում երաժշտությամբ։ Ներկայումս զբաղվում է լրագրությամբ։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
1994: Forbidden Dreams


=== Սինգլներ ===
1993: Friends
1994: Dr. Love
1994: Yeah Yeah
1994: All in All 
1995: Get a Grip
1996: Ta-Di-Di-Boom


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ստելլա Գետց(անգլ.) Allmusic կայքում
Biografie bei Taurus Press
stellagetz.no Stella Getz' nettsted Archived 2011-01-14 at the Wayback Machine.
Իրինա Լոբաչովա

Իրինա Լոբաչովա (ռուս.՝ Ири́на Ви́кторовна Лобачёва, փետրվարի 18, 1973(1973-02-18), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս գեղասահորդուհի (պարեր սառույցի վրա)։ Սոլթ Լեյք Սիթիում կայացած Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր` Իլյա Ավերբուխի հետ։ 2002 թվականին՝  Աշխարհի չեմպիոն, 2003 թվականին՝ Եվրոպայի չեմպիոն, Ռուսաստանի չեմպիոն (1997, 2000-2002): Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ։


=== Կենսագրություն ===
Գեղասահքով սկսել է զբաղվել 1979 թվականից։ Առաջին զուգընկերը եղել է Ալեքսեյ Պոսպելովը։ Առաջին մարզիչը` Նատալյա Դուբինսկայան։
1992 թվականին զույգ է կազմել Իլյա Ավերբուխի հետ։ 1994 թվականին մարզիչներ Նատալյա Լինիչուկի և Գեննադի Կարպոնոսովի հետ տեղափոխվել են Դելավեր, ԱՄՆ։
1995 թվականի մարտի 10-ին ամուսնացել է զուգընկեր Իլյա Ավերբուխի հետ։
1998 թվականին նրա դեբյուտն էր Ձմեռային օլիպիական խաղերում։
2003 թվականին Լոբաչովա/ Ավերբուխ զույգն ավարտել է սիրողական սպորտային կարիերան։
2004 թվականի մարտի 3-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Մարտինը։
Մասնակցել է Առաջին ալիքի (Ռուսաստան) նախագծերին՝ «Աստղերը սառույցի վրա» և «Սառցե դարաշրջան»՝ երգիչ Վալերի Սյուտկինի հետ («Աստղերը սառույցի վրա»), դերասան Դմիտրի Մարյանովի հետ («Սառցե դարաշրջան») և դերասան Վլադիմիր Շևելկովի հետ  («Սառցե դարաշրջան-2»), ինչպես նաև նորից Դմիտրի Մարյանովի հետ՝ «Սառցե դարաշրջանի» երրորդ  սեզոնում (2009 թվական)։ 2010 թվականին մասնակցում է Առաջին ալիքի (Ռուսաստան) նախագծին՝ «Սառույց և կրակ»՝ դերասան Դենիս Մատրոսովի հետ։
2007 թվականի նոյեմբերին Իրինան և Իլյան հայտարարեցին իրենց ամուսնալուծության մասին։
2009-2011թթ. ոչ պաշտոնական ամուսնական կապով ապրում էր դերասան Դմիտրի Մարյանովի հետ։
Ներկա պահին Իրինա Լոբաչովան փորձում է իրեն որպես մարզիչ։ Աշխատել է, մասնավորապես, Քսենյա Շմիրինա/Եգոր Մայստրով պարային զույգի հետ, ովքեր ներկայացնում էին Բելառուսիան։


=== Պետական պարգևներ ===
Բարեկամության շքանշանի ասպետ (2003)՝ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար, 2002 թ. Սոլթ Լեյք Սիթիի XIX օլիմպիադայի խաղերում սպորտային բարձր նվաճումներիր համար


=== Սպորտային ձեռքբերումներ ===
Ի. Ավերբուխի հետ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт пары Ирина Лобачёва/Илья Авербух (անգլ.)
http://loba-aver.nm.ru/ Archived 2010-03-16 at the Wayback Machine.
Հականեխություն

Հականեխություն, անտիսեպտիկա (անտի...՝ հակա- և հունարեն՝ σηπτιχος՝ նեխական), վերքերի, դրանց հետ շփվող առարկաների, վիրահատման դաշտի, վիրաբույժի ձեռքերի վարակազերծում և հիվանդի օրգանիզմում վարակի վրա ներգործություն։ Վիրաբուժության մեջ հականեխությունը կիրառվում է ասեպտիկայի (վերքի մեջ մանրէների թափանցումը կանխող միջոցառումների ամբողջություն) հետ միասին։ Հականեխությունն առաջինը կիրառել է անգլիացի վիրաբույժ Ջոզեֆ Լիստերը, 1867 թվականին։ Վերքի վրա դրվում էր կարբոլաթթվով ներծծված հերմետիկ, բազմաշերտ վիրակապ, կատարվում էր կարբոլաթթվի փոշեցրում վիրահատարանում, դրանով էլ մշակվում էին վիրահատման դաշտը, վիրաբույժի ձեռքերը, գործիքները, կարելու նյութերը, մառլյան։ Սակայն կարբոլաթթվի խիստ թունավոր ազդեցությունը վերքի, հիվանդի օրգանիզմի և շրջապատի վրա շատ արագ ստիպեց հրաժարվել այդ եղանակից։ Լուի Պաստյորը, Իլյա Մեչնիկովը, Ռոբերտ Կոխը և ուրիշներ հաստատեցին մանրէների դերը ախտաբանության մեջ և գիտականորեն հիմնավորեցին հականեխիչ նյութերի կիրառման անհրաժեշտությունը։
Հականեխիչ միջոցները հակամանրէային ազդեցությամբ օժտված քիմական նյութեր են։ Յուրաքանչյուր հականեխիչ միջոց, կախված կիրառման պայմաններից (խտություն, ներգործման տևողություն, մանրէի զգայնությունը պատրաստուկի նկատմամբ), կարող է մի դեպքում մանրէն ոչնչացնել (մանրէասպան ազդեցություն), մի այլ դեպքում նրա աճը կանգնեցնել (բակտերիաստատիկ ազդեցություն)։ Հականեխիչ միջոցներն օգտագործվում են մակերեսորեն (վերքերի և խոռոչների լվացում, ոռոգում, թրջոցներ, քսումներ, ցանումներ), իսկ մի քանիսը՝ ներարկման ձևով բորբոքման օջախի կամ վերքի առաջնային մշակման ժամանակ, վերքի շուրջը, իսկ վիրահատման դեպքում՝ վարակի կանխարգելման նպատակով։ Քիմական նյութերը, որոնք օգտագործվում են վերքի վրա ներգործելու նպատակով, պետք է ունենան բավարար հակաբակտերիային ակտիվություն, չճնշեն հյուսվածքների կենսագործունեությունը և թունավորում չառաջացնեն, լուծույթներում պահելիս լինեն կայուն և վերքային արտադրության հետ շփվելիս չտարրալուծվեն։ Այդ պահանջներին համապատասխանում են անտիբիոտիկները։ Հականեխիչ հատկություններով օժտված են նաև սուլֆանի-լամիդային պատրաստուկները (ստրեպտոցիդ, սուլֆոդիմեզին, էթազոլ և այլն), որոնք կիրառվում են ստրեպտոկոկային վարակի գերակշռության դեպքում։ Բարձր հակաբակտերիային հատկություններով են օժտված ֆիտոնցիդները, որոնք պարունակվում են մի շարք բույսերում՝ սոխ, սխտոր, բեկտենի, սև հաղարջ և փշատերև ծառեր։
153 (թիվ)

153 (հարյուր հիսուներեք), բնական թիվ է։


== Գիտության մեջ ==
153 կարգային թիվն է կրում Հիլդա աստերոիդը;


== Այլ ոլորտներում ==
հայերենի այբուբենի տառերով գրվում է՝ ՃԾԳ;


== Ամսաթվեր և տարեթվեր ==
Տարվա 153-րդ օրը հունիսի 2-ն է (նահանջ տարիներին՝ հունիսի 1-ը);
իսլամական օրացույցի 153 թվականին համապատասխանում են 769-770 թվականները;
153 թ., Մ. թ. ա. 153 թ.։
153-ն են ցանկացած հինգ հաջորդական ամիսների օրերը, առանց փետրվարի։
(1655) Կոմաս Սոլա

(1655) Կոմաս Սոլա (անգլ.՝ Comas Sola), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1929 թվականի նոյեմբերի 28-ին Խոսե Կոմաս-Սոլայի կողմից Բարսելոնայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,778881 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1226 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4351 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1692,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212764 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,6° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1655) Կոմաս Սոլա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Քվաբիսխև

Քվաբիսխև (վրաց.՝ ქვაბისხევი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Բորժոմի մունիցիպալիտետում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 980 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Բորժոմից հեռու է 18 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 429 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ճգնավոր (լեռնագագաթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ճգնավոր (այլ կիրառումներ)Ճգնավոր, Չեկնավոր, Չիխնավոր, Չիխնովար, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռների կատարային մասում։ Բարձրություն 3023 մ։ Կազմված է պալեոգեն-նեոգենի ապարներից։ Լանդշաֆտը լեռնամարգագետնային է։


== Ծանոթագրություններ ==
Օրմ (Օբի գավառ)

Օրմ (ֆր.՝ Ormes), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2012 թվականի դրությամբ կազմում է 198 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.53 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.14 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 135 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 50 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 29 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 126 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 75-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 51։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 59,5 %։ 75 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 68 անձ (38 տղամարդ և 30 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (3 տղամարդ և 4 կին)։ 51 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մարտիրոսյան (այլ կիրառումներ)

Մարտիրոսյան, կարող է վերաբերել

Աղասի Մարտիրոսյան, Հյուսիսային Կովկասում և Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատման համար պայքարի մասնակից (1877-1960)։
Ամասի Մարտիրոսյան, հայ ռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ (1897-1971)։
Առնոլդ Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային դերասան և ռեժիսոր (1902-1976)։
Արտաշես Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային բանասեր, պատմաբան (1930-1998)։
Բալաբեկ Մարտիրոսյան, կուսակցական և պետական աշխատող (1905-1972)։
Գերասիմ Մարտիրոսյան, խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող (1926)։
Գուրգեն Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային քիմիկոս (1934)։
Հայկ Մարտիրոսյան, գեներալ-մայոր (1903-1978)։
Հայկ Մարտիրոսյան, ամերիկահայ երաժիշտ, համերգային երգեհոնահար, կոմպոզիտոր և դիրիժոր (1947)։
Հայկ Մարտիրոսյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2000)։
Հարություն Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային պաամաբան-հնագետ (1921-1977)։
Մարիամ Մարտիրոսյան, գյուղատնտեսական արտադրության առաջավոր, գյուղատնտես (1925)։
Մարուսյա Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային դերասանուհի (1924)։
Մաքսիմ Մարտիրոսյան, բալետի հայ խորհրդային արտիստ և բալետմայստեր (1931)։
Նատալյա Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային ինժեներ-շինարար (1889-1960)։
Նշան Մարտիրոսյան, սփյուռքահայ արևելագետ (1894-1966)։
Սարգիս Մարտիրոսյան, խորհրդահայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ (1900-1984)։Տես նաև՝

Մարտիրոս (այլ կիրառումներ)
Kinect Sports

Kinect Sports, սպորտային տեսախաղ մշակված Rare ընկերության կողմից և թողարկվել է Microsoft Game Studios-ի կողմից Xbox 360-ի համար։ Խաղը օգտագործում է Kinect։ Թողարկվել է Հյուսիսային Ամերիկայում, Եվրոպայում, Ավստրալիայում և Ճապոնիայում 2010 թվականի նոյեմբերին Kinect սենսորի վաճառքի հետ միասին։
Խաղը իրենից ներկայացնում է 6 ամբողջական սպորտային խաղ և 8 մինի-խաղեր։ Սպորտային խաղերի մեջ եմ մտնում՝ բոուլինգ, բռնցքամարտ, վազք, սեղանի թենիս, ծովափնյա վոլեյբոլ և ֆուտբոլ։ Կանգնելով Kinect սենսորի դիմաց, խաղացողը կատարում գործողություններ իրական աշխարհում։
Խաղը դրական արձագանք ստացավ քննադատների կողմից և վաճառվեց ավելի քան 3 միլլիոն օրինակ։ Խաղի սքիվելը՝ Kinect Sports․ երկրորդ եթերաշրջանը, որը մշակված էր BigPark և Rare-ի կողմից թողարկվեց 2011 թվականի հոկտեմբերի։ Շարունակության հետ միասին թողարկվեց նաև Kinect Sports: Ultimate Collection տարբերակը, որը իր մեջ ներառում էր երկու մասերի խաղերը։


== Գեյմփլեյ ==
Բոլոր վեց խաղերն էլ կարելի է խաղալ ինչպես առցանց այնպես էլ, լոկալ։ Խաղացողները խաղում ներկայացվում են Xbox Live նկարով։ Kinect-ի օգնությամբ խաղացողի մարմնի շարժումները և ժեստերը հետևում են։ Շնորհիվ սրա անհրաժեշտություն չկա խաղային վերհսկիչ օգտագործել։


=== Հասանելի խաղեր ===
Բոուլինգ, ներկայացված է 3 գծերի տեսքով (անկախ խաղացողների թվի)։ Խաղացողները պետք է հերթով նետեն գնդակը բոլոր կեգլերը գցելու նպատակով։ Որպես մինի-խաղ բոլինգում նախատեսված է՝ 

հարվածել նախորք դասավորված կեգլերին մեկ ձեռքի նտումով
քցել որքան հնարավոր է շատ կեգլ, նշված ժամանկամիջոցին։Բռնցքամարտ, անհրաժեշտ է հակառակորդին հասցել հարվածներ, դրանով իսկ նվազեցնելով նրա կյանքի գիծը։ Համակարգչի հետ խաղի ընթացքում խաղացողը կարող է ընկնել։
Թեթև ատլետիկա, հինգ մրցություն որոնք կատարվում են մեկ շրջափուլով։ Անհարաժեշտ է վազել, նիզակ նետել, ցանտկել երկարույամբ, սկավառակ նետել և կատարել փորձություններով վազք։
Սեղանի թենիս։ Ղեկավարելով հերոսին, անհրաժեշտ է շնորհիվ պտտման կամ ուժ կատարել հարված և ստիպել հակառակորդին սխալվել և բաց թողնել գնդակը։
Ֆուտբոլ։ Հնարավոր է խաղալ ինչպես խաղացող այնպես էլ դարպասպահի դիրքում։ Ֆուտբոլում մինի-ֆուտբոլ․

Գնդակաը նետել դարպասի կոնկրետ հատվածը։
Լինելով դարպասապահ հետ մղել գնդակները։Լողափնյա վոլեյբել։ Խաղացողը այլ խաղացողի կամ համակարգչի օգնությամբ պետք է խփի 3 գնդակ։ Լողափնյա վոյելբոլի մինի-խաղեր․ 

Փորձել փախչել թռչող իրերից
Բռնել գնդակը մարմի կոնկրետ հատվածով։


== Ակնարկներ ==
Խաղը ստացել է դրական ակնարկներ։ IGN-ից խմբագիրը խաղին 10 բալլային համակարգում գնահատել է 8, GameSpot-ը 7,5 բալլ (10-ից), X-Play-ը տվել է 4/5 բալլ։
Բացի դա ներկայացվեցին հետևյալ վարկանիշները՝

Gamepro — 70 %
Xbox Dynasty — 90 %
4Players — 70 %
Metacritic — 72 %


== Մրցանականեր ==
Kinect Sports-ը BAFTA-ի կողմից ստացավ մրցանակ՝ «Լավագույն սպորտային խաղ» և նոմինացվել էլ է այլ 5 մրցանակներում, ինչպին է օրինակ՝ the Golden Joystick Award for Best Sports Game Award of 2011։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղղումներ ==
Kinect Sports-ը Xbox Live-ում(գերմ.)
Kinect Sports-ը xbox.com(անգլ.)
Kinect Sports-ը Rare-ում Archived 2011-08-14 at the Wayback Machine.(անգլ.)