Մուտնեջմեթ

Մուտնեջմեթ (անգլ.՝ Mutnedjmet), հաճախ գրվում է նաև Մուտնեջեմեթ, Մուտնոջմեթ, Մուտնոջեմեթ (եգիպ.՝ mw.t-nḏm.t), հին եգիպտական թագուհի, որը եղել է տասնութերորդ արքայատոհմի վերջին փարավոն Հորեմհեբի մեծ թագուհին։ Անունը թարգմանաբար նշանակում է «Քաղցր Մուտ»։


== Տիտղոսներ ==
Մուտնեջմեթի տիտղոսների թվում էին՝ «Ժառանգական արքայադուստր» (iryt-p`t), «Մեծ արքայի կին» (hmt-niswt-wrt), «Շատ գովելի» (wrt-hzwt), «Ողորմած տիկին» (nbt-im3t), «Սիրո քաղցրություն» (bnrt-mrwt), «Վերին և Ստորին Եգիպտոսի տիրուհի» (hnwt-Shm’w -mhw), «Հաթորի փառաբանող» (hsyt-nt-hwt-hrw) և «Ամոնի փառաբանող» (Sm’yt-nt-imnw) տիտղոսները։


== Մուտնեջմեթը որպես Նեֆերտիտիի քույր ==
Որոշ եգիպտագետներ ենթադրել են, որ Մուտնեջմեթը նույնական է Նեֆերտիտիի քույր Մուտբենրետի հետ։ Այս ենթադրության հիմք է հանդիսացել այն փաստը, որ  Մուտբենրետի անունը կարդացվել է Մուտնեջմեթ։ Այլ եգիպտագետներ, ինչպես Ջոֆրեյ Մարտինը, նշել են, որ այս պնդումը հաստատող միանշանակ ապացույց չկա։ Մարտինը գրել է, որ

Մուտնոջմեթ անունը հազվագյուտ չի եղել տասնութերորդ արքայատոհմի վերջին շրջանում, և եթե նույնիսկ նա Նեֆերտիտիի քույրը լիներ, Հորեմհեբի հետ նրա ամուսնությունը ոչ մի ազդեցություն չէր ունենա վերջինիս լեգիտիմության կամ թեկնածության վրա, քանի որ Մուտնոջմեթը (որը պատկերված է Էլ–Ամառնայի արքայական դամբարաններում) նույնպես արքայական ծագում չի ունեցել։ Ցանկացած դեպքում, անկախ իր ծագումից, Մուտնոջմեթին ամուսնացրել են Հորեմհեբի հետ նախքան վերջինիս փարավոն դառնալը։


== Հուշարձաններ և արձանագրություններ ==
Մուտնեջմեթը հայտնի է մի քանի իրերից ու արձանագրություններից․

Հորեմհեբի ու Մուտնեջմեթի արձան է հայտնաբերվել Կառնակում, սակայն այժմ գտնվում է Թուրինի Եգիպտական թանգարանում (1379)։ Գահի վրա Մուտնեջմեթը պատկերված է թևավոր սֆինքսի տեսքով, որը հիանում է իր սեփական քարտուշով։ Սֆինքսը պատկերված է հարթ գագաթով թագով, որի վերին մասում Տեֆնուտ աստվածուհուն հիշեցնող տարրեր են։ Արձանի հետևի մասում պատկերված է Հորեմհեբի իշխանության գալը։
Հորոմհեբն ու Մուտնոջմեթը պատկերված են Ռոյի դամբարանում (TT255) Դրա Աբու էլ-Նագայում։ Արքայական զույգը պատկերված է զոհաբերության տեսարանում։
Կառնակի վիթխարի արձաններից մեկը պատրաստվել է Հորեմհեբի համար․ այնտեղ պատկերված է նաև Մուտնեջմեթը։ Արձանը հետագայում յուրացվել է ու վերաարձանագրվել Ռամզես II-ի ու Նեֆերտարիի համար։
Մուտնեջմեթը յուրացրել է Լուքսորում գտնվող Անհեսենամոնին վերաբերող մի քանի արձանագրություն։
Սակկարայում գտնվող Հորեմհեբի դամբարանում հայտնաբերվել են Մուտնոջմեթի անունը կրող արձաններ (բեկորներ) և այլ իրեր, այդ թվում՝ ալաբաստրի բեկորներ, որոնցից մի մասում հուղարկավորության տեքստեր են։


== Մահ և հուղարկավորություն ==
Մուտնեջմեթը մահացել է ամուսնու կառավարման 13-րդ տարում, 40-ից մի փոքր ավելի հասակում, որը հաստատվել է Սակկարայում գտնվող իր ամուսնու դամբարանի թաղման խցում հայտնաբերված գինու սափորի վրայի արձանագրություններով ու նրան պատկանող այլ իրերով ու արձաններով։ Մուտնեջմեթի մումիան հայտնաբերվել է իր ամուսնու՝ Մեմփիսում գտնվող չօգտագործված դամբարանում, մեռելածին երեխայի մումիայի հետ։ Ակնհայտաբար նրան հուղարկավորել են Հորեմհեբի մեմփիսյան դամբարանում՝ վերջինիս առաջին կնոջ՝ Ամենիայի կողքին։ Մուտնեջմեթի մումիան ցույց է տալիս, որ նա ծննդաբերել է մի քանի անգամ, սակայն տասնութերորդ արքայատոհմի վերջին փարավոնն իր մահվան պահին կենդանի ժառանգ չի ունեցել։ Ենթադրվել է, որ նա դուստր է ունեցել, որը ոչ մի փաստաթղթում չի հիշատակվել։ Մումիայի մոտ նորածնի մումիայի առկայությունը վկայում է այն մասին, որ այս թագուհին մահացել է ծննդաբերության ժամանակ։ Թագուհու ներքին օրգանները պարունակող կանոպիկ սափորներից մեկն այժմ գտնվում են Բրիտանական թանգարանում։
Հնարավոր է, որ թագուհիների հովտում գտնվող QV33 դամբարանն ի սկզբանե կառուցված լինի հենց այս թագուհու համար։ Դամբարանը հայտնի է որպես անհայտ ոմն Տանեջմեթի դամբարան, սակայն քանի որ նրա անունով երկու քարտուշները վնասված են, բայց ընթեռնելի են ta և mut հիերոգլիֆները, դա հիմք է հանդիսացել այս ենթադրության համար։


== Հանրային մշակույթում ==
Հարավաֆրիկացի նկարիչ Ուինիֆրեդ Բրունթոնը 1920-ական թվականներին նկարել է այս թագուհու դիմանկարը։
Միշել Մորանի «Նեֆերտիտի. վեպ» վեպում Մութնեջմեթը գլխավոր հերոսն է՝ որպես Նեֆերտիտի թագուհու կրտսեր քույր։ Նա նաև հիշատակվում է Մորանի երկրորդ վեպում՝ «Հերետիկոս թագուհին», որպես գլխավոր հերոսուհու՝ արքայադուստր և ավելի ուշ թագուհի Նեֆերտարիի մայր։
Մուտնեջմեթը Քերի Գրինվուդի պատմական «Սև երկրից դուրս» (2010) վեպի երկու գլխավոր հերոսներից մեկն է։


== Ծանոթագրություններ ==