Ուրան-238

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՈւրանՈւրան-238 կամ 238U, կամ U-238 (անգլ.՝ uranium-238), պատմական անունը Ուրան առաջին (լատ.՝ Uranium I, պայմանական նշանակումը UI), Մենդելեևի պարբերական աղյուսակի ուրան ռադիոակտիվ քիմիական տարրի բնության մեջ ամենատարածված ռադիոակտիվ իզոտոպ, ատոմական համարը 92, ատոմային զանգվածը 238։ Չի ճեղքվում, սակայն միջուկային վառելիք է ծառայում բարդ ռեակտորների համար։ Այն կարող է կլանել դանդաղ նեյտրոնները և երկու բետա-տրոհումից հետո փոխարկվել ճեղքվող Պլուտոնիում-239-ի։ 238U-ը արագ նեյտրոնների ազդեցությամբ ճեղքվող է, բայց չի կարող նպաստել շղթայական ռեակցիային, քանի որ ոչառաձգական ցրումը փոքրացնում է նեյտրոնների էներգիան նվազագույն սահմանից ներքև, որտեղ հնարավոր է մեկ կամ մի քանի ակտիվ կենտրոնների ճեղքումը։ Բնության մեջ Ուրան-238-ի իզոտոպային տարածվածությունը 99,2745(106) % է։ Ռադիումի շարք կոչվող 4n+2 զանգվածային թվերով իզոտոպներից բաղկացած ռադիոակտիվ շարքի առաջին տարրն է (նախամայրը)։ Այդ նուկլիդի մեկ գրամի ակտիվությունը կազմում է մոտ 12,5 կԲք։


== Տրոհում ==
Ուրան-238 -ը առաջանում է հետևյալ ռադիոակտիվ տրոհումների արդյունքում.
238Pa նուկլիդի β− տրոհում (կիսատրոհման պարբերությունը՝ 2,27(9) րոպե).
  
    
      
        
          
            
            
              91
            
            
              238
            
          
          P
          a
        
        →
        
          
            
            
              92
            
            
              238
            
          
          U
        
        +
        
          e
          
            −
          
        
        +
        
          
            
              
                ν
                ¯
              
            
          
          
            e
          
        
        ;
      
    
    {\displaystyle \mathrm {^{238}_{91}Pa} \rightarrow \mathrm {^{238}_{92}U} +e^{-}+{\bar {\nu }}_{e};}
  242Pu նուկլիդի α-տրոհում (կիսատրոհման պարբերությունը՝ 3,75(2)·105 տարի).
  
    
      
        
          
            
            
              94
            
            
              242
            
          
          P
          u
        
        →
        
          
            
            
              92
            
            
              238
            
          
          U
        
        +
        
          
            
            
              2
            
            
              4
            
          
          H
          e
        
        .
      
    
    {\displaystyle \mathrm {^{242}_{94}Pu} \rightarrow \mathrm {^{238}_{92}U} +\mathrm {^{4}_{2}He} .}
  Ուրան-238 -ի տրոհումը իրականանում է հետևյալ ուղղություններով.

Ալֆա-տրոհում թորիումի 234Th իզոտոպի (հավանականությունը՝ 100 %, տրոհման էներգիան՝ 4 269,7(29) կԷՎ)։
  
    
      
        
          
            
            
              92
            
            
              238
            
          
          U
        
        →
        
          
            
            
              90
            
            
              234
            
          
          T
          h
        
        +
        
          
            
            
              2
            
            
              4
            
          
          H
          e
        
        ;
      
    
    {\displaystyle \mathrm {^{238}_{92}U} \rightarrow \mathrm {^{234}_{90}Th} +\mathrm {^{4}_{2}He} ;}
  անջատվող α-տարրերի էներգիան՝ 4 151 կԷՎ (21 % դեպքերում) և 4 198 կԷՎ (79 % դեպքերում).

ինքնակամ տրոհում (հավանականությունը՝ 5,45(7)·10×10−5 %)
կրկնակի β−-տրոհում 238Pu -ի (հավանականությունը՝ 2,2(7)·10×10−10 %, տրոհման էներգիան՝ 1 144,2(12) կԷՎ)
  
    
      
        
          
            
            
              92
            
            
              238
            
          
          U
        
        →
        
          
            
            
              94
            
            
              238
            
          
          P
          u
        
        +
        2
        
          e
          
            −
          
        
        +
        2
        
          
            
              
                ν
                ¯
              
            
          
          
            e
          
        
        .
      
    
    {\displaystyle \mathrm {^{238}_{92}U} \rightarrow \mathrm {^{238}_{94}Pu} +2e^{-}+2{\bar {\nu }}_{e}.}
  


== Իզոմերներ ==
Հայտնի է միայն 238Um իզոմերը հետևյալ բնութագիրներով.

ավելցուկային զանգվածը 49 866,8(20) կԷՎ
գրգռման էներգիա՝ 2 557,9(5) կԷՎ
կիսա-տրոհման պարբերությունը՝ 280(6) նվրկ
սպին և միջուկի զույգությունը՝ 0+Իզոմերային տրոհումը կատարվում է հետևյալ ճանապարհով.

իզոմերային անցում հիմնական վիճակի
ինքնակամ տրոհում (հավանականությունը՝ 2,6(4) %)
α-տրոհում (հավանականությունը 0,5 %-ից ցածր)։


== Կիրառություն ==
Ուրան-238 -ը կիրառվում է որպես ռեակտոր-բազմապատկիչների վառելիք, օրինակ, արագ նեյտրոնների БН-600 ռեակտորներում։


== Տես նաև ==
Ուրանի իզոտոպներ
Ուրան-235
Ուրան
Իգոր Կուրչատով


== Գրականություն ==
Введение в использование методологии ИНПРО для оценки ядерно-энергетических систем. Технические доклады. Серия изданий МАГАТЭ по ядерной энергии.
Опыт и перспективы использования высокоточной скважинной термометрии.  Archived 2016-08-13 at the Wayback Machine. ПЕРИОДИЧЕСКИЙ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ НАЦИОНАЛЬНОГО ЯДЕРНОГО ЦЕНТРА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН ВЫПУСК 1(45), МАРТ 2011


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Uranium, Radioactive NLM Hazardous Substances Databank.