Յուոզաս Ապուտիս

Յուոզաս Ապուտիս (լիտ.՝ Juozas Aputis, հունիսի 8, 1936(1936-06-08), Բալչյայ, Kaunas County, Լիտվա - փետրվարի 28, 2010(2010-02-28), Վիլնյուս, Լիտվա), լիտվացի արձակագիր, թարգմանիչ, գրական քննադատ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ռասյանյան շրջանի գյուղերից մեկում։ 1960 թվականին ավարտել է բանասիրական ֆակուլտետը։ 1959-1969 թվականներին աշխատել է Լիտվայի գրողների միություն ամենշաբաթյա լրագրում։ 1960 թվականից 1977 թվականներին աշխատել է «Գիրյոս» „Girios“ լրագրում։
1980 թվականից 2001 թվականները աշխատել է «Պյարգալ» („Pergalė“; «հաղթանակ») գրական-գեղարվեստական ամսաթերթում, որը 1991 թվականից կրում է ներկայիս անվանումը՝ «Մյատայ» („Metai“)։ Եղել է «Պյարգալա» խմբագրման կոլեգիայի անդամ, ինչպես նաև 1991 թվականից սկսած «Մյատայում»։
Լիտվայի գրողների միության անդամ է դարձել 1990 թվականին, իսկ 1998 թվականից գրականության և արվեստի ասպարեզի կոմիտետի անդամ։
1986 թվականից Ապուտիսը պարգևատրվել է Լիտովյան Հանրապետության պարգևով իր «Կաքավը ջարդված կեչու վրա» („Gegužė ant nulūžusio beržo“; 1986) ստեղծագործության։ 2005 թվականին նրա «Ջիպերը մեծ ճանապարհի վրա» („Vieškelyje džipai“ /2005/) ստեղծագործությունը ստացել է արվեստի և մշակույթի Լատվիական Հանրապետության կոչում։ Ապրել է Վիլնյուսում։


== Գործունեությունը ==
Գրականության ոլորտ իր մուտքը սկսել է «Ծաղկում է մեղուների հացը» „Žydi bičių duona“ ստեղծագործությունով։ Ավելի ուշ տպագրել է մի շարք նովելներ, վիպակներ, պատմվածքների ժողովածուներ, վեպեր։ Ապուտիսի անվան հետ է կապվում լիտովյան գրականության 1960-ական թվականների թարմացումը։ «Մրձնաբունը Պրուսիայում» ստեղծագործության մեջ „Skruzdėlynas Prūsijoje“ անցում է կատարում այլաբանություններին, սիմվոլիկությանը, դժվար փոխաբերությանը։
Ռուսերեն լեզվով տպվել են Ապուտիսի, Վիրգիլիուս Չյապայտիսի, Նատալիա Վոռոբյովաի պատմվածքների թարգմանությունները, լույս են ընծայվել «Ծաղկում է մեղրը» (Մոսկվա, 1980), «Կամուրջ Ժալպեի միջով» (Մոսկվա, 1989) պատմվածքների և նովելների հավաքածուները։ Առանձին նովելները թարգմանվել են անգլերեն, իտալերեն և այլ լեզուներով։ Հրատարակվել է Ապուտիսի նովելների ժողովածուն լատիշերեն լեզվով („Pamalē skrien meža cūkas“, Ռիգա, 1974):
Թարգմանել է Ա. Պ. Չեխովի, Դմիտրիյ Գրիգորովիչի, Անդրեյ Պլատոնովայի, Վասիլիյ Շոիկշինի, Յուրիյ Տրիֆոնովայի և այլ ռուս գրողների, ինչպես նաև Վասիլ Բիկովի և հայ գրող Վահան Թոթովենցի արձակները։ Նա քննադատական հոդվածների և գրախոսությունների հեղինակ է։


== Հայերեն հրապարակումները ==


=== Մամուլ ===
Ձկները հիշողություն չունեն։ «Գարուն», 1973, թիվ 2, էջ 90։
Երջանիկը ես եմ։ «Գարուն», 2000, թիվ 9, էջ 61։


== Պարգևներ ==
Յուլիյա Ժյամայտեի անվան գրականական պարգև «Բացատը, որտեղ ջուրը կենդանի է» ստեղծագործության համար („Erčia, kur gaivus vanduo“) (1971)
Յուոզաս Պյաուկշտալիսի անվան պարգև «Ավազի մեջ չի կարելի կանգնել» („Smėlynuose negalima sustoti“) (1996) գրքի համար
Ա.Վայչուլայտիսի անվան գրականական պարգև (1997)
Լիտվական հանրապետության կառավարության պարգև արվեստի բնագավառում (1998)
Յ. Կունչինասի անվան «Զենջեֆիլե գիշերներ» պարգևը (2004)
Արվեստի և կուլտուրայի բնագավառի ազգային պարգև (2005)
Պյատրաս Ցվիրկիի անվան գրական պարգև «Ջիպերը մեծ ճանապարհին» նովելի համար („Vieškelyje džipai“) (2005)


== Հատարակություններ ==
Žydi bičių duona: apsakymai. Vilnius: Valstybinė grožinės literatūros leidykla, 1963.
Rugsėjo paukščiai: novelės. Vilnius: Vaga, 1967.
Sugrįžimas vakarėjančiais laukais: novelės. Vilnius: Vaga, 1977.
Tiltas per Žalpę: apysakos. Vilnius: Vaga, 1980.
Keleivio novelės: novelės. Vilnius: Vaga, 1985.
Gegužė ant nulūžusio beržo: novelių rinkinys. Vilnius: Vaga, 1986.
Skruzdėlynas Prūsijoje: apysaka. Vilnius: Vaga, 1989. 230 էջ
Dvi apysakos: apysakos. Vilnius: Baltos lankos, 1996.
Smėlynuose negalima sustoti: romanas. Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 1996.
Novelės: apsakymai. Vilnius: Žaltvykslė, 2004.
Maži atsakymai į didelius klausimus: pokalbiai, esė. Vilnius: Alma littera, 2006.
Vieškelyje džipai: apysakos. Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 2005. 512 էջ
Цветет пчелиный хлеб: Рассказы. Пер. с литов. В. Чепайтиса. Москва: Советский писатель, 1980. 271 с.
Мост через Жальпе: Новеллы и повести. Пер. с литов. В. Чепайтиса. Москва: Советский писатель, 1989. 437 с.
V. Totovencas. Prie senojo Romos vieškelio; Ovnatanas; Jeremijos sūnūs: apysaka. Vilnius: Vaga, 1972.
J. Korinecas. Labų dienų nuo Vernerio: romanas. Vilnius: Vaga, 1975.
D. Grigorovičius. Kaimas: apysakų rinkinys. Vilnius: Vaga, 1977.
C. Kosmačas. Pavasario diena; Baladė apie trimitą ir debesį: romanai. Vilnius: Vaga, 1980.
J. Trifonovas. Senis: romanas. Vilnius: Vaga, 1984.
V. Šukšinas. Atėjau jums duoti laisvę: istorinis romanas. Vilnius: Mintis, 1985.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Юозас Апутис Archived 2007-10-09 at the Wayback Machine.
Апутис Юозас(չաշխատող հղում)