Հարոլդ Բլում

Հարոլդ Բլում (անգլ.՝ Harold Bloom, հուլիսի 11, 1930(1930-07-11)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք - հոկտեմբերի 14, 2019(2019-10-14), Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ),  ամերիկացի հայտնի պատմաբան և մշակույթի տեսաբան, գրականագետ, աստվածաշնչագետ, կրոնական գիտնական։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ռուսաստանում` հրեա ընտանիքում, ընտանիքի անդամները խոսել են իդիշ լեզվով։ Նա անգլերեն սովորելուց առաջ իմացել է իդիշ և եբրայերեն։ Նա ինքն իր համար պոեզիան հայտնաբերել է 10 տարեկանում՝ Բրոնքսի գրադարանում Հարթ Քրեյնի «Սպիտակ շենքեր» բանաստեղծությունների գիրքը կարդալով (հաջորդ հեղինակը, որ կարդացել է, եղել է Բլեյքը, ապա Մելվիլն ու Շեքսպիրը)։
1947 թվականին ընդունվել է Քորնելի համալսարան, սովորել ռոմանտիզմի պոետիկայի հետազոտող Մեյեր Հովարդ Աբրամսի մոտ։ Նա առանձնանում էր ֆանտաստիկ հիշողությամբ և աշխատանքի գերբնական արդյունավետությամբ։ Դասընթացն ավարտել է 1952 թվականին, ևս մեկ տարի անցկացրել է Քեմբրիջում։
Դիսերտացիան պաշտպանել է Յեյլի համալսարանում (1955 թվական), որտեղ աշխատել է մինչ կյանքի վերջ։ 1970-ականներին Պոլ դե Մանի ղեկավարությամբ նա այնտեղ բանասիրական շրջանակի անդամ է եղել։ Դասավանդել է նաև Նյու Յորքի համալսարանում։
Բլումը բազմաթիվ աշխատությունների հեղինակ է։


== Գիտական հետաքրքրություններ ==
Նա իր անմիջական նախորդին համարել է Նորթրոպ Ֆրայի գրականության և դիցաբանական պատկերների հետազոտող։ Նրա վրա ազդել են Քեննեթ Բըրքի գաղափարները։ Բլումի շահերը կենտրոնացած են եղել ժամանակակից աշխարհում սուրբ երևույթների վրա։ Այստեղից էլ գալիս են նրա գրքերը պոեզիայի, և ամենից առաջ ռոմանտիկ և կրոնական պոեզիայի մասին։ Նա աշխատել է սրբազան տեքստերի վրա (առաջին հերթին` Աստվածաշունչ), քաղաքացիական կրոնի ուսումնասիրություններ կատարել Միացյալ Նահանգներում։
Բլումի բազմաթիվ աշխատանքներից հասարակության և քննադատների ամենամեծ ուշադրությունը գրավել են «վախի ազդեցության» մասին գրքերը՝ որպես գրական դինամիկայի մեխանիզմ, «ընթերցման սխալների» մասին գրածքները՝ որպես տեքստի ընկալման ռազմավարություն և արևմտյան` մասնավորապես ամերիկյան գրականության «կանոն»-ի ձևավորումը և այլն։ Հազիվ թե լինի որևէ նշանակալից անգլախոս հեղինակ, որի մասին Բլումը չի գրել, բայց գրքերը, որոնց մասին նա չի գրել, համեմատաբար ավելի շատ են։ Այս իմաստով նա ոչ միայն ուսումնասիրել է կանոնը, այլև ակտիվորեն ձևավորել է այն։


== Նշանակություն և հեղինակություն ==
1970-ականներին եղել է ապակառուցվածքայնության հետևորդ, Յեյլի դպրոցի առաջատար ներկայացուցիչներից մեկը, գրականության հետազոտության ամերիկյան ամենաազդեցիկ գիտնականներից մեկը։ Հետագայում նա դեմ է եղել ապակառուցվածքայնությանը, մարքսիզմին, ֆեմինիզմին, նշանագիտությանը, պոստմոդեռնիզմին, նոր պատմականությանը և այլ մտավոր երևույթներին` Միացյալ Նահանգների 20-րդ դարի վերջի հումանիտար և սոցիալական գիտություններում։ 
Նրա գիտական համբավը հիմնականում կապված է Բլեյքի ու ռոմանտիկների մասին նրա վաղ ուսումնասիրությունների և 1970-ական թվականներին հրատարակված երեք գրքերի հետ («Վախի ազդեցություն»` 1973 թվական, «Քարտեզի վերաիմաստավորում»` 1975 թվական, «Պոեզիա և բռնաճնշում»` 1976 թվական), որոնցում նա ձևակերպել է գրականության ազդեցության իր տեսությունը։


== Գնահատական ==
Նա եղել է Շեքսպիրի ակադեմիայի արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի անդամ։ Բազմաթիվ ազգային և միջազգային մրցանակների դափնեկիր է եղել, այդ թվում` 2005 թվականին ստացել է Հանս Քրիստիան Անդերսենի անվան մրցանակ։


== Ընտրյալ աշխատանքներ ==
Shelley’s Mythmaking (1959)
The Visionary Company: A Reading of English Romantic Poetry (1961)
Blake’s Apocalypse: A Study in Poetic Argument (1963)
Yeats (1970)
The Ringers in the Tower: Studies in Romantic Tradition (1971)
The Anxiety of Influence: A Theory of Poetry (1973)
A Map of Misreading (1975)
Kabbalah and Criticism (1975)
Poetry and Repression: Revisionism from Blake to Stevens (1976)
Figures of Capable Imagination (1976)
Wallace Stevens: The Poems of our Climate (1977)
The Flight to Lucifer: Gnostic Fantasy (1979)
Deconstruction and Criticism (1980)
Agon: Towards a Theory of Revisionism (1982)
The Breaking of the Vessels (1982)
Ruin the Sacred Truths: Poetry and Belief from the Bible to the Present (1989)
The Book of J: Translated from the Hebrew by David Rosenberg; Interpreted by Harold Bloom (1990)
The American Religion: The Emergence of the Post-Christian Nation (1992)
The Western Canon: The Books and School of the Ages (1994, [1])
Omens of Millennium: The Gnosis of Angels, Dreams, and Resurrection (1996)
Shakespeare: The Invention of the Human (1998)
How to Read and Why (2000)
Stories and Poems for Extremely Intelligent Children of All Ages (2001)
Genius: A Mosaic of One Hundred Exemplary Creative Minds (2003)
Hamlet: Poem Unlimited (2003)
The Best Poems of the English Language: From Chaucer Through Frost (2004)
Where Shall Wisdom Be Found? (2004)
Jesus and Yahweh: The Names Divine (2005)
The Anatomy of Influence: Literature as a Way of Life (2011)


== Հրատարակություններ ռուսերենով ==
Բլում Հ., «Վախի ազդեցություն», Պոեզիայի տեսություն, Վերընթերցող քարտ / Թարգամանություն անգլերենից Ս. Ա. Նիկիտինա, Եկատերինբուրգ, Ուրալի համալսարանի հրատարակչություն, 1998 թվական, 351 էջ
Բլում Հ., «Արևմտյան կանոն»։ Բոլոր ժամանակների գրքեր և դպրոց / Թարգմանություն անգլերենից Դ. Խարիտոնովա, Նոր գրական ակնարկ, 2017 թվական, 672 էջ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Fite D. Harold Bloom: The Rhetoric of Romantic Vision. Amherst: University of Massachusetts Press, 1985.
Moynihan R. A Recent imagining: interviews with Harold Bloom, Geoffrey Hartman, J. Hillis Miller, Paul De Man. Hamden: Archon Books, 1986
De Bolla P. Harold Bloom: Toward Historical Rhetorics. New York: Routledge, 1988.
Allen G. Harold Bloom: Poetics of Conflict. New York: Harvester Wheatsheaf, 1994.
Saurberg L.O. Versions of the Past--Visions of the Future: The Canonical in the Criticism of T. S. Eliot, F. R. Leavis, Northrop Frye, and Harold Bloom. New York: St. Martin’s Press, 1997.
The Salt Companion to Harold Bloom/ Roy Sellars, Graham Allen (eds.). Cambridge: Salt, 2007
Цветков, Алексей Петрович Огонь на себя
Ямпольский, Михаил Ямпольский М. Литературный канон и теория «сильного» автора


== Արտաքին հղումներ ==
Страница в Журнальном зале
Современники о Борхесе
Генис: Взгляд из Нью-Йорка. Кому нужны гуманитарии, հեռարձակված Ալեքսանդր Գենիսի կողմից. Հայացք Նյու Յորքից դեպի Ազատություն ռադիոկայան, դրվագ (18 նոյեմբերի, 2019 թվական) նվիրված Հարոլդ Բլումի կյանքին