Էդուարդ Մուրադյան (դերասան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էդուարդ Մուրադյան (այլ կիրառումներ)Էդուարդ Մուրադի Մուրադյան (հուլիսի 19, 1907(1907-07-19), Խարբերդ, Օսմանյան կայսրություն - սեպտեմբերի 5, 1979(1979-09-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ Թատերական գործիչների միության անդամ (1948)։
Բալետի արտիստ Զարեհ Մուրադյանի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Էդուարդ Մուրադյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդ քաղաքում փաստաբան Մուրադ Մուրադյանի և Մարիամ Մուշյանի ընտանիքում։ 1915 թվականի հայկական ջարդերի հետևանքով ընտանիքը տեղափոխվել է Սիրիա, որտեղ Էդուարդը սովորել և ավարտել է Հալեպի «Հայկազյան» ճեմարանը։ Նրա ուսուցիչներն են եղել Երուխանը, պոետ Տիրան Կարվարենցը, գրականագետ Փոլ Բորենին և կոմպոզիտոր Բարսեղ Կանաչյանը։ Հենց այդ ժամանակ էլ ընդունվեց Անդրանիկ թատերախումբ, միանգամից ստանալուց Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» ներկայացման գլխավոր՝ Շեյլոքի դերը։
1920-ական թվականներին ընտանիքը տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան։ 1920-ական թվականների սկզբին ընդունվել է Երևանի Մարքսիզմ-Լենինիզմի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետ։ 1925-1927 թվականներին եղել է Երևանի Առաջին պետթատրոնի, 1928-1930 թվականներին` բանվորական շրջիկ, 1930-1948 թվականներին` Միկոյանի անվան Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան։ Աշխատել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում, եղել է դերասանական ֆակուլտետի դեկան, գիտական խորհրդի քարտուղար։ 1948 թվականից եղել է ՀԽՍՀ Թատերական գործիչների միության անդամ։ 1948 թվականից մինչև կյանքի վերջ աշխատել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում որպես դերասանական ֆակուլտետի օգնական-լաբորանտ, ներկայացումների մասով ղեկավար, դերասանական ֆակուլտետի դեկան։ 1959 թվականից՝ ինստիտուտի գիտնական քարտուղար։ Որպես հասարակական գործունեություն ղեկավարում էր նաև ագիտացիոն կետը, պատի թերթի խմբկոլը, եղել է ընտրական հանձնաժողովի քրտուղար։ Տարբեր տարիներին եղել է Երևանի պիոներների և աշակերտների պալանի, երեխաների գեղարվեստական դաստիարակության թատերական գեղարվեստական ղեկավար։
Տիրապետել է ռուսերեն, ֆրանսերեն, արաբերեն և թուրքերեն լեզուներին։
Մահացել է շարունակական հիվանդության պատճառով։ Թաղվել է Երևանում՝ Շահումյանի գերեզմանատանը։


== Թատերական դերեր ==
Հերման` Շիլլերի «Ավազակներ»
Դոբչինսկի` Գոգոլի «Ռևիզոր»
Սիլվիո` Գոլդոնի «Երկու աստվածների ծառա»
Կլաուս` «Ձյունե թագուհի»
Ֆիլոստրատ` Շեքսպիրի «Ամռան գիշերվա երազ»
Քլինթ, Թոմաս` Մոլիերի «Երևակայական հիվանդ»
Իվան Տուրգենիչ` Ֆադեևի «Երիտասարդ գվարդիա»
Ադոլֆ` Գուլակյանի «Չարիք»
Իշխան Լևոն` Հարությունյանի «Անահիտ»
Լևոն` Շիրոյանի «Արտիստը»
Ուսուցիչ` Դեմիրճյանի «Քաջ Նազար»
Մասիսյանց` Սունդուկյանի «Խաթաբալա»
Սուրեն` Շիրվանզադեի «Պատվի համար»«Անդրանիկ» թատերախումբ
Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն

«Լապտերի կողքին», Գեորգի Նիկիֆորով և Վ․ Կոռոլյովիչ՝ ծառաՀայաստանի աշխատավորների թատրոն
Ա․ Միկոյանի անվան պատանի հանդիսատեսի թատրոն


== Բեմադրություններ ==
Բեմադրել է հետևյալ ներկայացումները։

Շիրվանզադեի «Չար ոգի»
Թոթովենցի «Երկու սուր»
Քոչարյանի «Կույր երաժիշտ»
Թումանյանի «Չարի վերջը»


== Դերեր ֆիլմերում ==
«Մորգանի խնամին»
«Չախ-չախ թագավոր»
«Վերադարձ»


== Մրցանակներ ==
«Մեծ Հայրենական պատերազմում 1941-1945 թվականներին մասնակցության համար» մեդալ
«Սոցիալիստական մրցումների հաղթող» մեդալ  (1973)
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ


== Ընտանիք ==
Կինը՝ Հայկանուշ Խաչատրյանը եղել է Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բալետի պարուհի։Երեխաներ՝

* Դուստր՝ Իվետա Մուրադյան, Ա․ Սպենդիարյանի օպերայի և բալետի թատրոնի բալետի պարուհի,
* Որդի՝ Դավիդ Մուրադյան (ծնվ. 1950), գրող։
Թոռներ՝ Արմեն Մուրադյան, կինոյի արտիստ, Սեդա Մուրադյան՝ լրագրող։Եղբայրներ՝

Զարեհ Մուրադյան (1913-1979)՝ բալետի արտիստ,
Տիրան Կուպելյան՝ ֆոտոնկարիչ։


== Հիշատակ ==
Թոռը՝ դերասան Արմեն Մուրադյանը, պապի մասին նկարահանել է «Անմոռանալի հանդիպումներ» վավերագրական ֆիլմը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
«Мурадян Эдвард Мурадович»։ Энциклопедия фонда «Хайазг»։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-12-11-ին։ Վերցված է 2012-11-21