armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արևադարձային չոր կլիմա

Արևադարձային չոր կլիմա, արևադարձային կլիմայի ցամաքային տարատեսակ, որտեղ ամբողջ տարվա ընթացքում գերակշռում են արևադարձային օդային զանգվածները։ Արևադարձային չոր կլիմայական գոտու տարածաշրջանները կարող են գտնվել անտիցիկլոնների ազդեցության տակ։


== Տարածում ==
Նշված տարածքները կազմում են արևադարձային անապատների գոտին, որի մեջ մտնում են Աֆրիկյան (Սահարա, Նամիբ), Արաբական (Մեծ Նեֆուդ, Ռուբ ալ-Խալի), Ավստրալիական (Ավազային մեծ անապատ, Վիկտորիա մեծ անապատ, Գիբսոնի անապատ, Սիմպսոն), Կալիֆոռնիական (Սոնորա, Ստորին կալիֆոռնիական) անապատները։ Ամպամածությունը և տեղումներն այստեղ շատ քիչ են։ Այնուամենայնիվ, երկրի մակերևույթի ռացիոնալ հաշվեկշիռն այստեղ բավականին փոքր է, քան հասարակածային գոտում։ Դա պայմանավորված է չոր օդի և երկրի մակերևույթի մեծ ալբեդոյի առկայությամբ։ Սակայն օդի ջերմաստիճանը շատ բարձր է, քանի որ ջերմության ծախսը գոլորշացման համար շատ փոքր է։


== Բնութագիր ==
Ամառն այստեղ բացառապես շոգ է, ամենաշոգ ամսվա միջին ջերմաստիճանը կազմում է +26 ˚C, որոշ տարածքներում նաև +40 ˚C: Արևադարձային անապատների գոտում դիտվում է Երկրի ամենաբարձր առավելագույն ջերմաստիճանը՝ մոտ +57 ˚ - +58 ˚: Ձմեռը նույնպես տաք է, ամենացուրտ ամսվա միջին ջերմաստիճանը կազմում է +10 ˚ - +22 ˚:
Ասուանում միջին ջերմաստիճանը հունիսին կազմում է +33 ˚, իսկ հունվարին՝ +15 ˚, Ալիս-Սպրինգս քաղաքում՝ համապատասխանաբար +12 ˚ և +28 ˚: Տարեկան ամպլիտուդաներն, այսպիսով, նշանակալի են արևադարձային գոտու համար՝ միջինը 15 ˚-20 ˚: Շատ բարձր են օդի ջերմաստիճանի օրական տատանումները՝ երբեմն հասնում են +40 ˚C-ի։
Տեղումները հազվադեպ են լինում, սակայն հնարավոր են նաև հորդառատ անձրևները (Սահարայում օրական մինչև 80 մմ)։ Մեծ մասամբ տեղումների տարեկան քանակը կազմում է 250 մմ-ից քիչ, իսկ որոշ տեղերում՝ 100 մմ-ից քիչ։ Ասուանում դիտվել է ժամանակահատված, երբ մի քանի տարի անընդմեջ տեղումներ չեն եղել։
Ընդհանուր առմամբ, թեթև քամիների ժամանակ արևադարձային անապատներում լինում են ավազամրրիկներ, որոնք տեղափոխում են ավազի մեծ քանակություն (սամում)։ Դրանք պայմանավորված են օդի ստորին հատվածի ծայրահեղ գերտաքացումով։


== Մայրցամաքների արևմտյան ափերը ==
Մայրցամաքների արևմտյան ափերին պասսատների գոտում ջերմաստիճանը համեմատաբար ցածր է։ Ջերմաստիճանի տարեկան ամպլիտուդան ցածր է նաև օվկիանոսների մոտ։ Տեղումներն այստեղ շատ քիչ են (տարեկան 100 մմ-ից քիչ) ջրի ցածր ջերմաստիճանի և պասսատային ինվերսիայի պատճառով, բայց խոնավությունը բարձր է (80-90 %) և հաճախ մառախուղներ են գոյանում։ Դա ջրափնյա անապատների կլիման է, ինչպիսին է Սահարայի արևմտյան ափը, Կալիֆոռնիայի հարավը, Նամիբ և Ատակամա անապատները։
Օրինակ, Սվակոպմունդում (Նամիբ) օգոստոսի միջին ջերմաստիճանը կազմում է +14 ˚C, իսկ փետրվարին՝ +18 ˚C, տեղումների տարեկան միջին քանակությունը՝ 20 մմ։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Метеорология и климатология. Ленинград, 1968 г. Автор — Хромов С. П.
Атлас мира. ГНПП Картография, 2005 г.
Սանտա Կատալինայի ամրոց

Սանտա Կատալինայի ամրոց (իսպ.՝ Castillo de Santa Catalina), գտնվում է Սանտա Կատալինա բլրի վրա, որտեղից տեսարան է բացվում դեպի իսպանական Խաեն քաղաքը։ Այն այժմ պարադորի (շքեղ հյուրանոցի) մեկ մասնաշենքն է կազմում։
1931 թվականին ամրոցն ընդգրկվել է Իսպանիայի մշակութային ժառանգությունների ցանկում (իսպ.՝ Bien de Interés Cultural):


== Պատմություն ==
Ամրոցը հիմնվել է 8-րդ դարում և կրել Մուրիշ անունը։ Իսկ ավելի ուշ՝ 13-րդ դարում գրավել է արաբ թագավոր Մուհամմադ իբն ալ-Ահմարը՝ Նասըրյան արքայատոհմից, ով կառուցել է նաև Ալ-Համբրա ամրոցը։ Ավելի վաղ, այն վայրում, ուր այժմ գտնվում է շքեղ պարադորը, գտնվում էր, այսպես կոչված, Հաննիբալի աշտարակը, որից որոշ հետքեր են պահպանվել։ 1246 թվականին, պաշարումից հետո Խաեն քաղաք գրավեց Ֆերդինանտ III Կաստիլիացի թագավորը (1217-1252 թթ.), ինչից հետո նա սկսեց ամրոցի ձևափոխումը, բլրի արևելյան ծայրին կառուցելով մի շինություն, որ հայտնի դարձավ Նոր Ամրոց անվամբ։ Սակայն շինարարական աշխատանքներն ընթացան Ալֆոնսո X և Ֆերդինանտ IV թագավորների օրոք։ Ամրոցն ուներ հինգ փոքր և մեկ գլխավոր աշտարակ (դոնժոն), որոնցից մեկում էլ գտնվում էր Սրբուհի Կատալինայի (Կատրին Ալեքսանդրացու) մատուռը։ Ամենավերջինը կառուցված շինություններից էր դոնժոնը, որը վեր խոյացավ Կաստիլիայի կոնեստաբլ Միգել Լուկաս դե Իրանցոյի ջանքերով։ Շինարարներն օգտագործեցին հին ամրոցի որոշ աշտարակներ ու հիմքերը, իսկ մնացածւ կամ քանդեցին, կամ տեղափոխեցին։ 1965 թվականին պարադորի (հյուրանոցի) կառուցման աշխատանքները պատճառ հանդիսացան Հին Ամրոցի քիչ թե շատ պահպանված հատվածների քանդման։ Այդ հնագույն շինության այսօր պահպանվող մնացորդները զբաղեցնում են բլրի արևմտյան ծայրը։
17-րդ դարում կատարվում էին ավելի վաղ կառուցված շինությունների նորոգումներ՝ նոր ոճով, և Սանտա Կատալինայի ամրոցն էլ անմասն չմնաց։ 19-րդ դարասկզբին Նապոլեոնյան զորքերն այստեղ կառուցեցին զինապահեստ, ախոռներ, ռազմական հիվանդանոց, վարչական շենքեր և հրետանային հարթակ։
Բլրի գագաթին կա մի հսկայական խաչ, որն, ըստ ավանդության, կանգնեցրել է Ֆերդինանտ III-ը։ Խաչի ստորին հատվածում ժայռի վրա փորագրված է բանաստեղծ Ալմենդրոս Ագիլարի «Ձոն Խաչին» սոնետը։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Գրականություն ==
Juan Eslava Galán (1999)։ Los Castillos de Jaén։ Armilla: Ediciones Osuna։ ISBN 84-89717-41-9
Խազինե

Խազինե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Խոշաբի գավառակում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Համբույր (պատմվածք)

Համբույր (ռուս.՝ Поцелуй), Անտոն Չեխովի պատմվածքներից։ Գրվել է 1887 թվականին, առաջին անգամ տպագրվել է «Նոր ժամանակ» թերթում, 1887 թվականի (№ 4238) դեկտեմբերի 15-ին Անտոն Չեխովի ստորագրությամբ։


== Սյուժե ==
Մի անգամ գարնանը երեկոյան հրետանային բրիգադը գիշերում է մի փոքրիկ գյուղում։ Սպաներին երեկոյան թեյի են հրավիրում տեղի կալվածատիրոջ` թոշակի անցած գեներալ-մայոր Ռաբեկի մոտ։ Թեյի արարողության ժամանակ (Ռաբեկին այցելել են նաև այլ կալվածատերեր իրենց տիկնանց ու դուստրերի հետ) լեյտենանտ Ռյաբովիչին, որ մոլորվում է հին տան սենյակների խավարում, հանկարծ մի տարօրինակ կին է համբուրում։ Եթե Ռյաբովիչի փոխարեն լիներ նվազ ռոմանտիկ, ավելի խելամիտ մեկը, դա կհամարեր լավ արկած ու կպատմեր ընկերներին, իրեն իսկական հաղթողի պես կպահեր, բայց Ռյաբովիչի համար այդ խորհրդավոր դրվագը, չնայած միայն հուշ մնալուն, դառնում է մի իրադարձություն, որը բացահայտում է քնքշանքի, սիրո, երջանկության պակասը։
Ընթրիքից հետո հյուրերը գնացին։ Չեխովը նկարագրում է տեղի բնությունը, առվակը, այգին։ Ռյաբովիչը դեռ երկար ժամանակ հիշում էր կատարվածը։ Ավելի ուշ նա պատմեց ծառայակիցներին, այն մասին թե ինչ է տեղի ունեցել նրա հետ, և մտածեց նաև, որ երբեք չի տեսնի այն աղջկան, որը նրան ուրիշի փոխարեն համբուրեց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Чехов А. П. Поцелуй// Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
Ավսպի

Ավսպի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մոտկանի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վիսոկովսկի գյուղական խորհուրդ (Զենկովսկի շրջան)

Վիսոկովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Високівська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիսոկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 501 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 20,56 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,37 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ակսակովո (գյուղ, Բուգուռուսլանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱկսակովոԱկսակովո (ռուս.՝ Аксаково), գյուղ Ռուսաստանի Օրենբուրգի մարզի Բուգուռուսլանսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օդ գավառի համայնքների ցանկ

Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառի 436 համայնքները հետևյալն են.


== Ծանոթագրություններ ==

Կաղապար:Ֆրանսիայի համայնքներ ըստ մարզերի
Հովհաննես Մանուկ Խլաթեցի

Հովհաննես Մանուկ Խլաթեցի (1418, Խլաթ, Բիթլիսի մարզ, Թուրքիա - փետրվարի 22, 1438, Խլաթ, Բիթլիսի մարզ, Թուրքիա), հայ միջնադարյան գուսան։ Մանկուց նվիրվել է երաժշտությանը։ Ունեցել է հազվագյուտ ձայն, կատարել աշխարհիկ և հոգևոր երգեր։ Հաղթել է գուսանական հրապարակային մրցույթներում։ Սպանվել է երիտասարդ հասակում՝ կրոնափոխությունը մերժելու պատճառով։
Ավգոլիդա

Ավգոլիդա (հուն․՝ Αβγολίδα, թուրքերեն՝ Kurtuluş), գյուղ Կիպրոսի Հանրապետության Ֆամագուստայի շրջանում։ Գյուղը դե ֆակտո գտնվում է Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետություն կոչվող պետության վերահսկողության ներքո։ Բնակչության մեծամասնությունը թուրք կիպրացիներ են։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆիլ Նևիլ

Ֆիլիպ Ջոն Նևիլ, (անգլ.՝ Philip John Neville, ծնվել է 1977 թվականի հունվարի 21-ին, Մեծ Մանչեսթերի Բերի քաղաքում, Անգլիա ), հայտնի է որպես Ֆիլ Նևիլ (անգլ.՝ Phil Neville), անգլիացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ, Անգլիայի հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստ։ Նրա եղբայրը՝ Գարի Նևիլը, Մանչեսթեր Յունայթեդի ավագնե էր, իսկ երկվորյակ քույրերից Թրեյսին, Անգլիայի նեթբոլի հավաքականի անդամ։


== Կենսագրուոթյուն ==


=== Ակումբային կարիերա ===

Ֆիլ Նևիլը հանդիսանում է Պրեմիեր Լիգայի 6-ական, Անգլիայի գավաթի 3-ական և ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների Լիգայի 1-ական հաղթող։ Վերջինս հաղթել է իր առաջին ակումբ Մանչեսթեր Յունայթեդի հետ։ Նևիլը խաղում էր և պաշտպանիի և կիսապաշտպանի դիրքում, հաճախ էլ եզրային պաշտպանի դիրքում։

Եղբոր հետ միասին Ֆիլը հանդիսանում է Մանչեսթեր Յունայթեդի ակադեմիայի սան։ Նրա դեբյուտը տեղի է ունեցել 1994 թվականին։ «Կարմիր սատանաների» կազմում նա անցկացրել է 386 խաղ և խփել 8 գնդակ։
2005 թվականին նա միացավ Էվերթոնին, 3,5 միլիոն ֆունտի դիմաց։ Առաջին խաղն անցկացրեց իր նախկին թիմի՝ Մանչեսթեր Յունայթեդի հետ։ 1 տարի անց նա դարձավ թիմի ավագը։ «Իրիսների» կաղմում նա ընդհանուր առմամբ անցկացրել է 303 խաղ։ Մերսիսադյան թիմի հետ պայմանագրի ավարտից հետո, նա որոշեց ավարտել ֆուտբոլսիտի կարիերան, և անցավ մարզչական աշխատանքի։


=== Կարիերան հավաքականում ===
Անգլիայի հավաքականում առաջին խաղն անցկացրել է 1996 թվականին։ Նա մասնակցել է Եվրո 1996-ին, Եվրո 2000-ին, Եվրո 2004-ին։ Սակայն երբեք չի մասնակցել աշխարհի առաջնություններին։ 2000 թվականին, Ռումինիայի հավաքականի դեմ խաղում նա վաստակելով 11-մետրանոց հարված, օգնեց թիմին նվաճել չեմպիոնական տիտղոսը։ Հավաքականում նա անցկացրեց 59 խաղ։


=== Մարզչական կարիերա ===
Էվերթոնում կարիերան ավարտելուց հետո նա որոշեց, թիմում անցնել մարզչական աշխատանքի։ 2012/13 մրցաշրջանի ավարտից հետո նա սկսեց մարզել Անգլիայի երիտասարդական հավաքականը։ Նրա գլխավորությամբ թիմը մասնակցեց Իսրայելում կայանալիք 2013 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը։ 2013 թվականին, Դևիդ Մոյեսի հետ աշխատանքի անցավ Մանչեսթեր Յունայթեդում։ Այսպիոսով նա մարզչական աշխատանքի անցավ իր նախկին թիմում, որտեղ խաղացել էր 1994-2005 թվականներին։


== Անձնական կյանք ==
Նևիլը սովորել է Էլթոնի ավագ դպրոցում և հանդիսանում էր դպրոցի ֆուտբոլի թիմի ավագը։ Երիտասարդ հասակում նա շատ էր զբաղվում կրիկետով, և խաղում էր Անգլիայի մինչև 19 տարիքային խմբի հավաքականում։ Նա ռեկորդակիր էր, որպես ամենաերիտասարդ ֆուտբոլսիտ՝ 15 տարեկան։
Նրա մայրը՝ Ջիլը խաղում էր Նեթբոլ, բացի դրանից հարազատ Բերի ակումբի գլխավոր տնօրենն էր։ Նևիլը ամուսնացել էր Ջուլիայի հետ, և ուներ 2 երեխան։ Տղան Հարվին և աղջիկը Իզաբելլան։


== Լրագրողական աշխատանք ==
Նևիլը վերջին տարիներին աշխատում էր, որպես լրագրող և վարում էր BBC-ի Match of the Day հաղորդումը։ Նևիլը եթերում, մեկնաբանում էր նաև Մունդիալ 2014-ի խաղերը։


== Ձեռքբերումներ ==
 Մանչեսթեր Յունայթեդ

Անգլիայի չեմպիոն 1995/96, 1996/97, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2002/03
Անգլիայի գավաթակիր 1996, 1999, 2004
Անգլիայի սուպերգավաթակիր 1996, 1997, 2003
ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոնների Լիգայի գավաթակիր 1999
Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթող 1999


== Վիճակագրություն ==
(2013 թվականի մարտի դրությամբ)


== Ծանոթագրություններ ==
Շայեն Ջեքսոն

Շայեն Դեյվիդ Ջեքսոն (անգլ.՝ Cheyenne David Jackson, հուլիսի 12, 1975(1975-07-12), Սպոքան, Վաշինգտոն, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան և երգիչ։ «Թատերական աշխարհ» մրցանակի և Բոստոնի կինոքննադատների միության մրցանակի դափնեկիր, «Դրամա Դեսկի» կրկնակի անվանակիր։


== Կենսագրություն ==


== Վաղ կյանք ==

Ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 12-ին Վաշինգտոնի Սպոքեն քաղաքի Դակոնես հոսպիտալում, Դեյվիդ և Շերի Ջեքսոնների ընտանիքում և նրա հայրը նրան անվանել է 1950-ականների արևմտյան «Շայեն» հեռուստասերիալի պատվին։ Չորս երեխաներից հինգերորդն է, մեծացել է Այդահոյի Օլդ Թաուն քաղաքում, որը փոքրիկ քաղաք է եղել Այդահոյի հյուսիսային շրջանում և սահման է ունեցել Վաշինգտոնի հետ։ Նրա հայրը բնիկ ամերիկացի է և Վիետնամի վետերան։ Նրանց մայրը երեխաներին սովորեցրել է երգել և տանը հաճախ նրանց համար կատարել է Ջոան Բաեզի, Ջոնի Միտչելլի, Բոբ Դիլանի և Էլվիս Փրեսլիի երգերից։ Մանուկ հասակում նա ապրել է ծնողների հետ գյուղական շրջանի կցակառույց տանտ և նրանք չեն ունեցել մշտական ջուր։ Պատանի հասակում նա տեղափոխվել է Սպոքեն։
Սիեթլում Ջեքսոնը աշխատել էր ամսագրում որպես գովազային մենեջեր և որոշ թատերական աշխատանքներ է կատարել՝ վաստակելով իր սեփական կապիտալային քարտը։ «Հենց իմացա, թե ինչ է թատրոնը, ինչ է Բրոդվեյը, ես մտածեցի, «Ահա, թե ինչ եմ անելու իմ կյանքի հետ»։ Ուղղակի պետք է հավաքել բոլոր մասերը։ Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչություններից հետո կարիերան վերաիմաստավորելու համար նա տեղափոխվել է Նյու Յորք՝ դերասան լինելու իր երազանքը իրականացնելու համար.«Դերասանությունը միշտ էլ եղել է այն ինչով ես ցանկացել եմ զզբաղվել, բայց ես շատ վախեցած էի և չունեի ինքնավստահություն։ Սեպտեմբերի 11-ը փոխեց ամեն ինչ բոլորիս համար։ Դա ինձ հրատապություն հաղորդեց»։


=== Կարիերա ===
Մասնակցել է «Աիդա», «Ցնցում», «Քսանադու», «Ֆինիանի ծիածան», «8» թատերական ներկայացումներում։
2005 թվականից սկսած կինոյում և հեռուստատեսությունում կատարել է մոտ 60 դեր։ Նկարահանվել է «Ամերիկյան սարսափ պատմություն», «Շրթներկային ջունգլի», «Տգեղ Բեթթին», «Կյանքը Մարսի վրա», «Glee», «Կարգ ու կանոն», «Ստուդիա 30» և այլ հեռուստասերիալներում։ Իր մասնակցությամբ լիամետրաժ ֆիլմերից առավել հայտնի է «Կորած երթ» դրաման, որը 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի American Airlines չվերթ 11-ի ժամանակ ահաբեկիչների կողմից United Airlines Flight 93 ինքնաթիռի առևանգման մասին է, որտեղ կատարել է Մարկ Նիբգհեմի իրական դերը։ Նաև կատարել է Հադեսի դերը Disney Channel-ի «Ժառանգները 3» ֆիլմում, որը թողարկվել է 2019 թվականին։
2009 թվականին Մայքլ Ֆայնսթային հետ ձայնագրել է «The Power of Two» ալբոմը։


== Անձնական կյանք ==
Ջեքսոնը բացահայտ գեյ է և ԼԳԲՏ շարժման ակտիվ կողմնակից։ 2011 թվականին՝ 11 տարի ունեցած հարաբերությւոններից հետո ամուսնացել է իր զուգընկերոջ՝ Մոնտե Լապկայի հետ, որը տևել է մինչ 2013 թվականը։ 2014 թվականի սեպտեմբերին ամուսնացել է Ջեյսոն Լանդաուի հետ։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Շայենը և Ջեյսոնը դարձել են զույգ երեպաների ծնողներ, տղա՝ Իթան և աղջիկ՝ Ուիլլոու։
Ջեքսոնը բուժվող հարբեցող է, որը սթափ վիճակի է հասել 2013 թվականին։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստատեսություն ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքէջArchived 2007-08-23 at the Wayback Machine.
Շայեն Ջեքսոն Internet Movie Database կայքում
Շայեն Ջեքսոնը Internet Broadway Database կայքում
Պոպելնոե (այլ կիրառումներ)

Պոպելնոե, կարող է վերաբերել՝

Պոպելնոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում
Պոպելնոե - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բերեզանկայի շրջանում
(7540) 1997 AK21

(7540) 1997 AK21, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1997 թվականի հունվարի 9-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,46073 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2707 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6508 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1409,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,255334 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,27° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7540) 1997 AK21 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Godzilla (երգ)

«Godzilla», ամերիկացի ռեփեր Էմինեմի երգն ամերիկացի ռեփեր Juice WRLD-ի մասնակցությամբ։ Ընդգրկվել է Էմինեմի Music to Be Murdered By տասնմեկերորդ ստուդիական ալբոմում (2020)։ Երգը Juice WRLD-ի առաջին հետմահու թողարկումն է 2019 թվականի դեկտեմբերին նրա մահանալուց հետո։ Երգն առաջին հորիզոնականում նորամուտը կատարել է Ֆինլանդիայի հիթ-շքերթում, UK Singles Chart և Irish Singles Chart հիթ-շքերթներում՝ դառնալով Էմինեմի տասներորդ սինգլը Մեծ Բրիտանիայում և ութերորդը Իռլանդիայում, ինչպես նաև Juice WRLD-ի առաջին սինգլն այդ երկրներում։


== Պատմություն ==
Juice WRLD-ի առաջին երգն է, որ թողարկվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 8-ին թմրանյութերի չարաշահման հետևանքով վրա հասած նրա մահվանից հետո։ Էմինեմի երրորդ քառատողը ռեկորդակիր է ռեփ երգի կատարման արագության տեսանկյունից՝ 10,65 բառ վայրկյանում։ Էմինեմը գերազանցել է Նիքի Մինաժի՝ 2018 թվականին թողարկված «Majesty» երգի իր սեփական ռեկորդը, որտեղ նա արտասանել է 10,3 բառ վայրկյանում, և 2013 թվականի իր «Rap God» երգին, որտեղ արտասանել է վայրկյանում 9,6 բառ։


== Հիթ-շքերթներ ==
Illegal chart entered Ireland4|1


=== Տարեկան հիթ-շքերթներ ===


== Հավաստագրումներ ==


== Թողարկման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Գունատ կրակը

Գունատ կրակը (անգլ.՝ Pale Fire), Նաբոկովի վեպը, գրվել է անգլերեն, ԱՄՆ-ում։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1962 թվականին։ Մինչ ԱՄՆ գնալը Նաբոկովը արդեն գիտեր, թե ինչ է գրելու («Ultima Thule» և «Solus Rex» հատվածները գրված են եղել ռուսերենով 1939 թվականին), կառուցվում են, որպես բանաստեղծական տողեր, որոնք 999-ն են։ Այս կառուցվածքով Նաբակովը ոգեշնչվել էր «Եվգենի Օնեգին» քառահատոր մեկնաբանական թարգմանությունից։ Վեպի անունը հնարավոր է, որ վերցված է Շեքսպիրի «Աֆիական Տիմոն»-ից։ Լուսինը անամոթ գող է, նա գունատ կրակ է գողանում Արևից։


== Ծանոթագրություններ ==
Պտույտի պարբերություն

Պտույտի պարբերություն, ժամանակահատված, որի ընթացքում աստղագիտական մարմինը կատարում է մեկ ամբողջական պտույտ սեփական պտույտի առանցքի շուրջ աստղերի հանդեպ։ Այն տարբեր է մոլորակների արևային օրից, որը ներառում է ավելցուկային փոքր պտույտի մասնիկ, որպեսզի կոմպենսացնի մոլորակի ուղեծրով շարժումը։


== Պարբերության չափումը ==
Պինդ մարմինների համար, այնպիսիք ինչպիսիք են մոլորակները և աստերոիդները, պտույտի պարբերությունը հաստատուն թիվ է։ Գազային կամ հեղուկ մարմինների համար, ինչպես օրինակ՝ աստղերը և գազային հսկաները, պտույտի պարբերությունը տատանվում է հասարակածից մինչև բևեռներ դիֆերենցիալ պտույտ կոչվող երևույթի պատճառով։ Սովորաբար, գազային հսկաների համար (Յուպիտեր, Սատուրն, Ուրան և Նեպտուն) որպես պտույտի պարբերություն նշում են նրանց ներքին պտույտի պարբերությունը, որը հաշվարկվում է մոլորակի մագնիսական դաշտի պտույտից։ Այն մարմինների համար, որոնք գնդաձև և սիմետրիկ չեն, պտույտի պարբերությունը ընդհանուր առմամբ սահմանված չէ, քանի որ մարմնի պտույտի առանցքը ոչ միշտ է գտնվում է այդ մարմնի ներսում, որի պատճառով մարմնի պտույտը կարող է տատանվել։ Այսպիսի մարմնի օրինակ է ծառայում Սատուրնի արբանյակ Հիպերիոնը, նրա պտույտի պարբերությունը նկարագրվում է որպես քաոտիկ։


== Որոշ մարմինների պտույտի պարբերությունները ==


== Տես նաև ==
Հակադարձ շարժում
Ուղիղ շարժում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կարլ Մյուրեյ և Սթենլի Դերմոտ (1999)։ Solar System Dynamics։ Cambridge UP։ էջ 531։ ISBN 0-521-57295-9  Մերկուրիի և Երկրի պտույտի պարբերությունները սխալ են։
Թերել շրջան (Տեխաս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թերել շրջան (այլ կիրառումներ)Թերել շրջան (անգլ.՝ Terrell County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6.107 կմ² է, բնակչությունը՝ 1.081 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սանդերսոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1905 թ.։
Օկտյաբրսկի (քաղաքատիպ ավան, Ուստյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕկտյաբրսկիՕկտյաբրսկի (ռուս.՝ Октябрьский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Ուստյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9635 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մաուերշտեթեն

Մաուերշտեթեն  (գերմ.՝ Mauerstetten), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Արևելյան Ալգոյ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3041 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 16,55 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 77 152։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Լա Կաբրերա (քաղաք)

Լա Կաբրերա (իսպ.՝ La Cabrera), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Մադրիդ նահանգի, ինչպես նաև Մադրիդ ինքնավար մարզերի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիերա Նորտե շրջանում։ Տարածքը՝ 22.40 կմ²։ Բնակչությունը՝ 2.490 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 61 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Լա Կաբրերա քաղաքը Archived 2010-09-08 at the Wayback Machine.
Ալադին (ֆիլմ, 2019)

«Ալադին» (անգլ.՝ Aladdin), Գայ Ռիչիի ֆիլմը Ալադինի արկածների մասին, այն նկարահանվել է 1992 թվականի նույնանման մուլտֆիլմի հիման վրա։ Համաշխարհային պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի մայիսի 13-ին Հորդանանում, որում մասնակցում էին Ալի բին ալ-Հուսեյնը կնոջ՝ Ռիմ ալ-Ալիի հետ։ ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 2019 թվականի մայիսի 24-ին։


== Սյուժե ==
Լողալու ընթացքում ծովահենը պատմում է Ալադինի, արքայադուստր Ժասմինի և կախարդական լամպի մասին մի պատմություն իր երկու երեխաներին։ Ալադինը երիտասարդ փողոցային գող է, ով ապրում է Ագարաբի անապատային թագավորությունում իր Աբու կապիկի հետ։ Ալադինը փրկում է արքայադուստր Ժասմինին չար վաճառականից (Ժասմինը կերակրում էր նրա երեխաներին), ով կարծում էր, որ Ժասմինը պետք է ամուսնանա արքայազնի հետ, ոչ թե նրա՝ ում իրոք սիրում է։ Այնուամենայնիվ, արքայազնները այնքան հիմար էին, որ Ժասմինը նրանցից ոչ մեկին չէր համարում թեկնածու։
Միևնույն ժամանակ, Ջաֆարը՝ արքայական վեզիրը, իր խոսող Յագո թութակի միջոցով փորձում է գտնել այն կախարդական լամպը, որտեղ Ջինն ապրում է։ Այս լամպի սեփականատերը կկարողանա դառնալ սուլթան և աշխարհի տիրակալ, Ջաֆարը պարզապես հոգնել է մշտապես երկրորդը լինելուց։ Բայց ճրագը պահվում է «Հրաշալիքների քարանձավում», որտեղ կարող է մտնել միայն մաքուր հոգի ունեցող մարդ, նա չպետք դիպչի որևէ այլ իրի բացի լամպից, հակառակ դեպքում քարանձավը կփակվի, և այն մարդը, ով մտել է, կզոհվի։ Այդպիսի մաքուր հոգով մարդ համարվում էր Ալադինը։ Շուտով հանգամանքները այնպես են դասավորվում, որ նա սողորկում է պալատ։ Այնուհետև Ջաֆարի ծառաները կողոպտում են գողին և նրան Աբու կապիկի հետ նետում են բանտ։ Ջաֆարն ազատում է նրանց, բայց փոխարենը Ալադինը պետք է բարձրանա 
«Հրաշքների քարանձավ» և վերցնի լամպը։ Ալադինը քարանձավում գտնում է կախարդական գորգ և հանում է լամպը։ Բայց Աբուն վերցնում է մի ռուբին, և քարանձավում սկսվում է լավայի ժայթքում։ Ալադինը հազիվ հասցնում է թռչել կախարդական գորգի վրա, տալիս է լամպը Ջաֆարին, սակայն դրա դիմաց Ջաֆարը չի փրկում Ալադինին, այլ նետում է ետ՝ քարանձավ։ Աբուն ժամանակին հասցնում է վերցնել Ջաֆարի գրպանից լամպը և «Հրաշքների քարանձավը» փակվում է։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին ==
Ալադին(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
 Թիզեր թրեյլեր
Կարագայ-Յուրտ

Կարագայ-Յուրտ (ռուս.՝ Карагай-Юрт, բաշկիրերեն՝ Ҡарағаййорт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 113 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արաբո կամավորական ջոկատ (այլ կիրառումներ)

Արաբո կամավորական ջոկատ, կարող է վերաբերել՝

Արաբո կամավորական ջոկատ -կազմավորվել է 1989 թվականին Երևանում՝ ԽՍՀՄ Զինված ուժերում ծառայություն անցած փորձառու մարտիկներից
Արաբո կամավորական ջոկատ - կազմավորվել է 1988 թվականին, Արարատ քաղաքում
Կիմ Ու Բին

Կիմ Ու Բին (հանգըլ՝ 김우빈, իսկական անուն՝ 김현중՝ Կիմ Հյոն Ջուն, հուլիսի 16, 1989(1989-07-16), Սեուլ, Հարավային Կորեա), հարավկորեացի դերասան և մոդել։ Նկարահանվել է մի շարք դորամաներում (սերիալներում), ինչպիսիք են «Դպրոց 2013», «Քեզ համար՝ ամբողջ հմայքով», «Ժառանգները» և այլն։


== Կյանք և գործունեություն ==
Կիմ Ու Բինը ծնվել է 1989 թվականի հուլիսի 16-ին Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլում։ Նկարահանվել է մի շարք սերիալներում, գովազդներում, տեսահոլովակներում, մասնակցել բազմաթիվ շոու ծրագրերի և արժանացել բազմաթիվ մրցանակների։
Սկզբնական շրջանում մեծ հաջողությունների է հասել մոդելային աշխարհում, որը սկսել է 2009 թվականից՝ մասնակցելով տարբեր ցուցադրությունների և ֆոտոսեսիաների։ Դերասանական կարիերան սկսել է 2011 թվականի վերջերին, երբ սկսեց նկարահանվել «Վամպիր իդոլը» դորամայում։ Այդ ֆիլմում էլ հանդես եկավ իր նոր՝ Կիմ Ու Բին անունով։ Դա նրա առաջին ֆիլմն էր, որին հաջորդեց «Սպիտակ Նոր տարի» դորաման։
2012 թվականին սկսեց նկարահանվել «Տղամարդու արժանապատվություն» ֆիլմում։ Իսկ 2013 թվականին իր ընկերոջ և գործընկերոջ՝ Լի Ջոնգ Սուկի հետ նկարահանվեց «Դպրոց 2013» դորամայում, որից հետո առաջարկ ստացավ «Ժառանգները» հեռուստասերիալում մարմնավորել գլխավոր դերերից մեկը, որը նրան մեծ հաջողություն և ճանաչում բերեց։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ավո ՖԱ

Ֆուտբոլային ակումբ «Ավո», - Ղարաբաղյան ֆուտբոլային ակումբ՝ Մարտունիում։ Ստեղծվել է 2004 թվականին։ Անվանումը ստացել է Ղարաբաղյան մարտի մասնակից Մոնթե Մելքոնյանի պատվին։ Ներկա պահին ակումբը խաղում է Մարտունիի կազմից, ընդունում է մրցակիցներ քաղաքի մարզադաշտում և մասնակցում է շրջանում տեղի ունեցող մրցաշարերում։


== Պատմություն ==
Ակումբը հիմնադրվել է 2004 թվականին և հենց այդ թվականին մասնակցություն է ունեցել հանրապետական մրցաշարին։ 2009 թվականին ակումբը զբաղեցրել է 2-րդ տեղը առաջին ԼՂՀ մրցաշարում, իսկ թիմի հարցակվող Գևորգ Պետրոսյանը դարձավ մրցաշարի լավագույն հարձակվողը։ 2010 թվականին ակումբը զբաղեցրեց 3-րդ հորզոնականը


== Նվաճումներ ==
Արծաթե մրցանակիր ԼՂՀ -ի մրցաշար (2)։ 2004 2009
Բրոնզե մեդալակիր ԼՂՀ -ի մրցաշար (1)։ 2010


== Մրցույթների ցանկ ==


=== Մրցաշար և ԼՂՀ-ի գավաթ ===


== Հայտնի խաղացողներ ==
 Արցախ Գևորգ Պետրոսյան
 Արցախ Վահագն Պետրոսյան


== Գլխավոր մարզիչներ ==
 Արցախ Սամվել Հարությունյան


== Արտաքին հղումներ ==
www.noev-kovcheg.ru: Учитесь бить пенальти! Archived 2014-11-20 at the Wayback Machine.
www.rian.ru:В Нагорном Карабахе стартует первый открытый чемпионат по футболу
Ավդիրա

Ավդիրա (հուն․՝ Άβδηρα), փոքր քաղաք Հունաստանում, հնագույն Աբդերի քաղաքի ավերակներից 6 կմ հյուսիս։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 41 մ բարձրության վրա, Մեստայի գետաբերանից դեպի արևելք։ Նույնանուն համայնքի մասն է կազմում, Քսանթի տարածաշրջանում։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 1090 մարդ։


== Պատմություն ==
Մ․ թ․ ա․ 656 թվականին Բուլուստրա հրվանդանի վրա (Μπουλούστρα) հիմնադրվել է Աբդերի քաղաքը։ Հելլենիստական ժամանակաշրջանում քաղաքը սկսել է անկում ապրել, ավերվել է և լքվել Կոստանդիանոս Ա Մեծի կառավարության օրոք (306—337)։
Բյուզանդական ժամանակաշրջանում գոյություն է ունեցել Պոլիստիլոն քաղաքը (Πολύστυλον), որն առաջին անգամ հիշատակվում է 879 թվականին։
1373 թվականին Պոլիստիլոնը ընկավ օսմանյան սուլթան Մուրադ I–ի իշխանության տակ, քաղաքը ավերվել և լքվել է։
Մոտավորապես 1720 թվականին կառուցվել է նոր Ավդիրա գյուղը՝ հին քաղաքից 6 կմ դեպ հյուսիս։ Բնակիչները մեծ մասամբ աճեցրել են ծխախոտ և շարունակում են այդ գործունեությամբ զբաղվել առ այսօր։


== Ավդիրայի տեղական համայնք ==
Ավդիրայի տեղական համայնքն ընդգրկում է վեց բնակավայրեր։ Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ բնակչությունը կազմում է 1473 մարդ։ Տարածքը կազմում է 59,915 կմ քառ․։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Այբեկ

Այբեկ (ուզբ.՝ Oybek, Մուսա Թաշմուհամեդով, ուզբ.՝ Muso Toshmuhammad դեկտեմբերի 28 1904 (հունվարի 10 1905), Տաշքենդ, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 1, 1968(1968-07-01), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուզբեկ խորհրդային գրող։ Ուզբեկստանի ժողովրդական գրող (1965)։ ԽՄԿԿ անդամ 1948 թվականից։ Ուզբեկական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիայի ակադեմիկոս (1943)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է դեկտեմբերի 28 (1905-ի հունվարի 10)–ին, Տաշքենդում։ Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Զգացմունքներ», լույս է տեսել 1926-ին։ Լավագույն գործը «Նավոի» (1945, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946) պատմա-կենսագրական վեպն է։ «Զաֆար և Զահրա» (1951) պոեմում, «Լույսի որոնումները» (1956) վիպակում և այլ գործերում նկարագրել է Պակիստանի աշխատավորների կյանքը և պայքարը խաղաղության, դեմոկրատիայի համար։ Այբեկի նշանավոր գործերից են նաև «Մանկություն» (1962, Ուզբեկական ԽՍՀ Համզայի անվան պետական մրցանակ) ինքնակենսագրական վիպակը և սոցիալիստական հեղափոխությանը նվիրված «Մեծ ուղի» (1967) վեպը։ Այբեկը եղել է 5–6-րդ գումարումների ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր։ Մահացել է 1968 թվականի հուլիսի 1-ին, Տաշքենդում։


== Պարգևներ ==
Ուզբեկստանի ժողովրդական գրողի կոչում (1965)
Ստալինյան մրցանակ՝ առաջին աստիճանի (1946) — «Նավոի» վեպի համար (1945)
Ուզբեկական ԽՍՀ Համզայի անվան պետական մրցանակ — «Մանկություն» գրքի համար (1964)
2 Լենինի շքանշան
«Բույուկ հիզմաթլարի ուչուն» («Մեծ ծառայությունների համար») շքանշան (2000) — հետմահու
չորս այլ շքանշան ու մեդալներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուզբեկական գրականության կայքը Archived 2009-02-12 at the Wayback Machine.
Айбек // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Сайт «По страницам узбекской литературы»(չաշխատող հղում)
Նագորնոե (ավան, Արտյոմովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆագորնոեՆագորնոե (ուկրաիներեն՝ Нагірне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Նագորնոե ավանում բնակվում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Գրիգորի Աբրամով

Աբրամով Գրիգորի Վասիլևիչ (դեկտեմբերի 27, 1897(1897-12-27), Սուվալկիի նահանգ, Warsaw general-governorate, Ռուսական կայսրություն - 20-րդ դար), խորհրդային հետախույզ։ Մայոր (1935)։


== Կենսագրություն ==
Գրիգորի Աբրամովը ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Ավարտել է Սուվալկիի գիմնազիան։ Զինվորական ծառայության է անցել 1914 թվականից (հրետանավոր)։ 1918 թվականից՝ ՀամԿ (բ)Կ անդամ։ Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր Բանակի (ԲԳԿԲ) շարքերը համալրել է 1919 թվականից։ Մասնակցել է Քաղաքացիական պատերազմին (1919 թվականի օգոստոս-1921 թվականի մայիս)։ Մարտնչել է գեներալներ Մամոնտովի և Վրանգելի զորքերի, Մախնոյի զինված կազմավորումների դեմ, հաստատել է խորհրդային իշխանությունը Վրաստանում։ Եղել է պարտիզանական «Ստրելա» ջոկատի կոմիսարն ու հրամանատարը (1919 թվականի օգոստոս-հոկտեմբեր), Սերգիևյան վոլոստի և Կոզլովյան գավառի զինվորական կոմիսարիատների զինկոմը (1919 թվականի հոկտեմբեր-1920 թվականի սեպտեմբեր), 2-րդ Հեծյալ բանակի հեծելա-հրետանային դիվիզիոնի հեծյալ (1920 թվականի սեպտեմբեր-1921 թվականի մայիս), մասնակցել է 2-րդ ռազմա-ինժեներական դասընթացներին (Բաքու, 1921 թվականի մայիս-նոյեմբեր), զինկոմի օգնական, ուսումնական մասին ղեկավար, Բաքվի 2-րդ ռազմա-ինժեներական դպրոցի զինկոմ (1921 թվականի նոյեմբեր- 1922 թվականի դեկտեմբեր), Բաքվի 21-րդ ռազմա-հետևակային դպրոցի զինկոմ (1922 թվականի դեկտեմբեր-1923 թվականի սեպտեմբեր)։
Ավարտել է Մոսկվայի բարձրագույն ռազմա-մանկավարժական դպրոցը (1923-1924 թթ.), որից հետո նշանակվել է Ուկրաինական ռազմական շրջանի զինվորական կոմիսարի օգնական, Կիևի ռազմա- ինժեներական դպրոցի հրամանատարական կազմի զինկոմ, Կիևի կապի դպրոցի զինկոմ (1924 թվականի մայիս- 1925 թվականի մարտ), Ուկրաինական ԶՈՒ Քաղաքական կառավարման վարչության կազմակերպչական-բաշխողական բաժնի ավագ հրահանգիչ (1925 թվականի մարտ- 1926 թվականի սեպտեմբեր)։
Գրիգորի Վասիլևիչ Աբրամովը հաջողությամբ ավարտել է Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան Ռազմական ակադեմիայի Արևելյան ֆակուլտետը (1926—1928 թթ.)։ Եղել է ԲԳԿԲ-ի Հետախուզության վարչության տնօրինության տակ (1928 թվականի հուլիս-1929 թվականի օգոստոս), Հեռավորարևելյան Առանձին Կարմիր Բանակի Հետախուզության բաժնի ղեկավարի օգնական (1929 թվականի օգոստոս-դեկտեմբեր), Կովկասյան կարմիր Բանակի Հետախուզության շտաբի պետի օգնական (1929 թվականի դեկտեմբեր- 1933 թվականի ապրիլ), 3-րդ հրաձգային կորպուսի շտաբի 2-րդ (հետախուզության) բաժնի ղեկավար (1933 թվականի ապրիլ- 1934 թվականի հունվար), ԲԳԿԲ-ի Հետախուզության վարչությանը կից հետախուզական հրամանատարական կազմի վերապատրաստման դասընթացների Հատուկ բաժնի ղեկավար (1934 թվականի հունվար- 1935 թվականի հունվար)։
Ավարտել է ԲԳԿԲ-ի Ռազմա-օդային ակադեմիայի Օպերատիվ ֆակուլտետը (1935—1936 թթ.)։
Գտնվել է ԲԳԿԲ-ի 1-ին (արևմտյան) բաժնի Հետախուզության վարչության տնօրինության ներքո (1936 թվականի փետրվար-1939 թվականի սեպտեմբեր)։
1939 թվականի սեպտեմբերից Գրիգորի Վասիլևիչ Աբրամովը դասավանդել է Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան Ռազմական ակադեմիայի ընդհանուր մարտավարության ֆակուլտետում։


== Պարգևներ ==
Հոբելյանական հուշամեդալ «ԲԳԿԲ-ի XX տարին»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աբրամով Գրիգորի Վասիլևիչ


== Գրականություն ==
Густерин П. В. Восточный факультет Военной академии РККА им. М. В. Фрунзе. — Саарбрюккен, 2014. — ISBN 978-3-659-37302-2.
Զաինսկի շրջան

Զաինսկի շրջան (ռուս.՝ Заинский район, թաթ.՝ Зәй районы), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Թաթարստան հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1935 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Զաինսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1861,6 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15852 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,52 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Մեծ Դիշ

Մեծ Դիշ (ռուս.՝ Большой Дыш), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կրասնոդարի երկրամասում։ Գետաբերանը տեղակայված է Դիշ գետի ձախ ափին՝ 9 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 39 կմ է, ավազանի տարածքը 129 կմ2։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կուբանի ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կուբան, ենթաավազանը՝ բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը՝ Կուբան։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 06020001312108100005477
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 108100547
Ավազանի կոդը - 06.02.00.013
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 08
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Պատշգամբ (այլ կիրառումներ)

Պատշգամբ, կարող է վերաբերել՝

Պատշգամբ - շինության ճակատային մասում կամ ինտերիերում (թատրոններում, արդ․ սրահներում են) պատից դուրս եկած, բարձակային հեծանների (փայտե, պողպատե, երկաթբետոնե) վրա հենված ճաղապատ հարթակ կամ սալ (մեծ մասամբ՝ երկաթբետոնե)
Պատշգամբ - նկար, որը նկարվել է 1868-1869 թվականներին ֆրանսիացի նկարիչ Էդուարդ Մանեի (Édouard Manet, 1832—1883) կողմից
Ծական

Ծական (լատ.՝ Cobitis), օձաձկների ընտանիքի ձկների սեռ։ Մարմինը կողքերից սեղմված է, երկարությունը մինչև 13, 5 սմ (սովորական ծական) է, թեփուկները մանր են, աչքի տակ ունի ծալովի փուշ, բերանի շուրջը՝ վեց բեղիկ։ Մեջքային լողակը կարճ է, պոչայինը՝ կլորացած կամ հատված։ Հայաստանի ջրամբարներում ապրում է Առաջավոր Ասիայի ծականը, որը հիմնականում բաց դեղնավուն է, կողքերին խոշոր կլորավուն կամ քառանկյուն բծերով։ Սնվում է հատակային մանր օրգանիզմներով։ Ձվադրում է հունիս-հուլիս ամիսներին։ Որպես սնունդ չի օգտագործվում։
Բի շրջան (Տեխաս)

Բի շրջան (անգլ.՝ Bee County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2008 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 32 661 մարդ, իսկ 2010 թվականին՝ 31 861մարդ։ Շրջկենտրոնը Բիվիլ բնակավայրն է։


== Պատմություն ==
Բի շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1857 թվականին Սան Պատրիսիո, Գոլիադ, Ռեֆուխիո, Լայվ Օկ և Քարնս շրջաններից։ Իր անվանումը ստացել է Տեխասի Հանրապետության պետքարտուղար Բերնարդ Բիի պատվին։


== Աշխարհագրություն ==
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Բի շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2300 կմ², որից 2300 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 0,26 կմ²-ն կամ 0,01 %-ը՝ ջրային տարածքները։


=== Հարևան շրջաններ ===
Քարնս շրջան (հյուսիս)
Գոլիադ շրջան (հյուսիս-արևելք)
Ռեֆուխիո շրջան (արևելք)
Սան Պատրիսիո շրջան (հարավ-արևելք)
Լայվ Օկ շրջան (արևմուտք)


== Բնակչություն ==
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 32 359 մարդ, 2010 թվականի դրությամբ՝ 31 861 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 14 մարդ/կմ²։ 2000 թվականի դրությամբ շրջանում հաշվվում էր 10 939 բնակելի շինություն՝ 5 շինություն/կմ² խտությամբ։ 2010 թվականին ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 78,8 %, աֆրոամերիկացիներ – 8,1 %, ասիացիներ – 0,6 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) – 0,5%, խաղաղօվկիանոսյան կղզիների բնակիչներ – 0,1 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 9,7 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 2,3 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 56,2 %–ը (անկախ ռասայից)։
Տարիքային կազմը հետևյալն է՝ 23,40 % - 18 տարեկանից փոքր, 13,30 % - 18-24 տարեկան, 35,40 % - 25-44 տարեկան, 17,80 % - 45-64 տարեկան և 10,20 % 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 32 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 148,40 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 164,90 տղամարդ։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․


== Ծանոթագրություններ ==
Բիչկովկա (գյուղ, Սալավատսկի շրջան)

Բիչկովկա (ռուս.՝ Бычковка, բաշկիրերեն՝ Бычковка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Սալավատսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 51 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օրիա (Ալմերիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օրիա (այլ կիրառումներ)Օրիա (իսպ.` Oria), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում`Ալմերիա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Անդալուսիա շրջանում։ Զբաղեցնում է 235 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը` 2888 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 150 կմ հեռավորության վրա։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Oria
Oria Archived 2007-03-10 at the Wayback Machine.
Էթրինգեն (Վերտախ)

Էթրինգեն (գերմ.՝ Ettringen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 3247 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010)։ Զբաղեցնում է 41,52 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 137։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Սուլուք (Շապին Գարահիսարի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուլուք (այլ կիրառումներ)Սուլուք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կոլխեր

Կոլխեր (հուն․՝ Κολχίς, Colchis, վրաց.՝ კოლხეთი Կոլխեր), ժամանակակից Վրաստանի արևմտյան մասում և հարավարևելյան Մերձսևծովյան շրջաններում բնակված, մեգրելա-ճանական (զանական) ճյուղին պատկանող հին վրացական ցեղեր։


== Պատմություն ==
Մ.թ.ա. 13-14-րդ դարերում ներկայիս Աբխազիայում, Փասիս գետի ավազանում, կոլխերը ստեղծել են բարձր զարգացած ուշ բրոնզեդարյան և վաղ երկաթեդարյան կոլխիդական մշակույթը։ Ասորեստանյան և ուրարտական արձանագրություններում հիշատակվում է կոլխերի ցեղային միությունը (Կիլխի, Կուլխա), որից հետագայում (մ.թ.ա. 6-րդ դար) ձևավորվել է Կոլխիդայի թագավորությունը։


== Տնտեսություն ==
Տոհմական համայնքներով ապրող կոլխերը հիմնականում զբաղվում էին երկրագործությամբ, լեռնային շրջաններում՝ նաև անասնապահությամբ։ Բարձր զարգացման էին հասել մետաղների և փայտի մշակումը, բրուտագործությունը, կտավագործությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Վրաստանի պատմություն


== Արտաքին հղումներ ==
Colchis in Dictionary of Greek and Roman Geography (1854) (ed. William Smith, LLD)
Colchian coins
Strabo on Colchis Archived 2005-08-19 at the Wayback Machine.
Herodotus on Colchis
Pliny on Colchis
Golden graves, archeological evidences
Colchis
Colchis Archived 2005-04-15 at the Wayback Machine.
Պուոս դ’Ալպագո

Պուոս դ’Ալպագո  (իտալերեն՝ Puos d'Alpago), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Վենետո մարզում, Բելունո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2347 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտություն՝ 181 մարդ/կմ², տարածքը զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես, փոստային ինդեքս՝ 32015, հեռախոսային կոդ՝ 0437։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 24-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==
(4798) Մերկատոր

(4798) Մերկատոր (անգլ.՝ Mercator), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,197709 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9572 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4382 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1190,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինը 0,302516 աստիճան/օր արագությամբ։ 
Ուղեծրի հարթությունը և խավարածրի հարթության հետ կազմում է 3.66° անկյուն։


== Անուն ==
Անունն ստացել է ֆլամանդցի նշանավոր քարտեզագիր Գերհարդ Մերկատորի (1512-1594 թթ.) պատվին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ (4701-4800)
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4798) Մերկատոր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մաքսենտիոսի բազիլիկա

Մաքսենտիոսի բազիլիկա (իտալերեն՝ Basilica di Massenzio), անտիկ կառույց Հռոմի ֆորումում, Իտալիայում։ Համարվում է երբևէ ֆորումում կառուցված ամենամեծ շինությունը։


== Պատմություն ==
Շինարարությունը սկսել է ֆորումի հյուսիսային հատվածում 308 թվականին Մաքսենտիոս կայսրը, իսկ ավարտին հասցրել Կոստանդիանոս Մեծը 312 թվականին Միլվյան ճակատամարտում վերջինին պարտության մատնելուց հետո։ Այն կառուցվում էր Խաղաղության տաճարի կողքին, որն այդ ժամանակ հավանաբար անտարբերության էր մատնված, և Վեներայի ու Ռոմայի տաճարին կից։
Նույնիսկ հին հռոմեական չափանիշներով կառույցը համարվում էր հսկայական։ Այն բաղկացած էր կենտրոնական նավից, որի մակերեսը 4000 քառ․ մետր էր։ Նավը բաժանված է երեք կամարակապ մասերի, որոնց բարձրությունը 39 մետր է։ Ներսակողմում պատերը ձևավորված են եղել մարմարե սալիկներով, իսկ հատակը՝ գունավոր մարմարով։ Շինարարության համար օրինակ են հանդիսացել Կարակալլայի և Դիոկղետիանոսի բաղնիքները։ Բազիլիկայի արևմտյան աբսիդում տեղադրված է եղել Կոստանդիանոսի արձանը։ Կառույցը ոչ միայն պաշտամունքային վայր էր, այլև հավաքատեղի և քաղաքային խորհրդի նստավայր։ 1960 թվականին օլիմպիական խաղերի ժամանակ այստեղ են անցկացվել հունահռոմեական ըմբշամարտի մրցույթները։
Բազիլիկայի հարավային ր կենտրոնական հատվածները հավանաբար կործանվել են 847 թվականի երկրաշարժի ժամանակ։ 1349 թվականին մեկ այլ երկրաշարժի պատճառով փլուզվեց նավի կամարը։ Պահպանված միակ 20 մետրանոց հսկայական սյունը 1614 թվականին Պողոս V պապի կողմից տարվել է Սանտա Մարիա Մաջորե հրապարակ։ Այն, ինչ մնացել է Մաքսենտիոսի բազիլիկայից, հյուսիսային ենթակողմն է՝ իր երեք կամարներով։
Նախնական կառույցի պատերը եղել են սպիտակ։ Վիա դեյ Ֆորի Իմպերիալի փողոցի կողմից շինության արտաքին պատի վրա կան քարտեզներ, որոնցում պատկերված են Հռոմեական կայսրության տարբեր ժամանակաշրջանների զարգացումը։ Դրանք ավելացվել են Բենիտո Մուսոլինիի կառավարության ժամանակ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
1960 Summer Olympics official report. Volume 1. pp. 76, 79.
The Roman Empire: From the Etruscans to the Decline of the Roman Empire, Henri Stierlin, TASCHEN, 2002, Edited by Silvia Kinkle, Cologne, 3-8228-1778-3
Անդրանիկ Հարությունյան (ազատամարտիկ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անդրանիկ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)Անդրանիկ Հարությունյան, Բերդաձորցի Անդո (1957, մարտի 7, Երևան - 1992, օգոստոսի 8, Այնթափ-Երևան ավտոճանապարհ), Ազգային-արցախյան պատերազմի ազատամարտիկ, ազատագրական շարժման գործիչ, գրող, գրողների միության անդամ, «Հայ Դատի պաշտպանության ընկերության» անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1957 թվականի մարտի 7-ին Երևանում։ Մասնագիտությամբ լրագրող էր։ Եղել է ՀՀ գրողների միության անդամ, գրական կեղծանունը՝ «Կարին»։ Մեկնել է Արտեկ ճամբար որպես պատգամավոր, եղել է կոմերիտմիության անդամ։
1974-1976 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, ծառայությունն անց է կացրել Վլադիվաստոկում, ստացել է պատվոգիր։ Ծառայությունից հետո աշխատել է ՀԿԿ Կենտկոմի հրատարակչությունում։ Գրել է երգեր և բանաստեղծություններ՝ «Ու գնում են նրանք, որ կռունկներ դարձած ետ վերադառնան» և այլն։
1987 թվականին ավարտում է Սանկտ Պետերբուրգի մանկավարժական համալսարանը։
1988 թվականին անդամակցել է «Հայ Դատի պաշտպանության ընկերությանը», ապա դարձել նախագահության անդամ։
1990 թվականից անդամակցել է ՀՀ գրողների միությանը։
Եղել է Ղարաբաղի առաջին խորհրդի, Արցախի Ազգային խորհրդի անդամ, իսկ հետո՝ ԼՂԻՄ պատգամավոր։


== Մարտական ուղին ==
Շարժման հենց սկզբից ակտիվ մասնակցություն է ունեցել, ապա մասնակցել մարտական գործողություններին։ 1988 թվականին ստեղծել է առաջին կամավորական ջոկատը և գործել Նոյեմբերյանում, Ամասիայում, Մեղրիու և Իջևանում։
1989 թվականին մեկնում է ծանր վիճակում հայտնված Բերդաձոր և ղեկավարում Բերդաձորի ինքնապաշտպանությունը։
Սոնիճ

Սոնիճ (լատ.՝ Nigella), գորտնուկազգիների (հրանունկազգիներ) ընտանիքի միամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 24 (25), ՀՀ-ում՝ 6 տեսակ՝ սոնիճ դաշտային (N. arvensis), սոնիճ ցանովի (N. sativa), սոնիճ արևելյան (N. orentalis), սոնիճ սրապսակաթերթ (N. oxypetala) և այլն։ Տարածված է բոլոր մարզերի ստորին և միջին լեռնային գոտիներում։ Աճում է չոր, կավոտ լանջերին, թփուտներում, ճամփեզրերին, դաշտերում, աղբոտում ցանքերը։
Ցողունը ճյուղավորվող է, գեղձային մազիկներով ծածկված, բարձրությունը՝ 40-60 սմ։ Տերևները կրկնակի, եռակի փետրաբաժան են։ Ծաղիկները մեկական են, երկնագույն կամ դեղին։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը բազմատերևապտուղ է կամ տուփիկ։ Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են և պարունակում են եթերայուղեր, գլիկոզիդներ, ճարպայուղեր, հեղուկ ալկալոիդներ։ Սննդարդյունաբերության մեջ սերմերն օգտագործում են որպես համեմունք։ Գեղազարդային և մեղրատու բույս է։


== Նկարագրություն ==
30 սմ բարձրությամբ կրկնակի կամ եռակի փետրաձև գծային հատվածների մասնատված տերևներով, միամյա, մեղրատու, գեղազարդային ճյուղավոր խոտաբույս է։ Հնգանդամ կանոնավոր ծաղիկները աճում են ճյուղերի գագաթներին։ Բաժակաթերթիկները բաց երկնագույն են, երկարավուն, բութ գագաթով և եղունգով։ Նեկտարանոցների վերափոխված հինգ պսակաթերթիկները կարճ են բաժակաթերթիկներից։ Ունեն բազմաթիվ առէջներ։ Սև, կողավոր և կնճռոտ սերմերով բազմատերևիկ պտուղը կազմված է ամբողջ երկարությամբ միաձուլված տերևապտուղներից։


== Տարածվածություն ==
Աճում է ցանքսերում, այգիներում և չոր աղբավայրերում։ Հազվադեպ հանդիպում է Արմավիրի, Վայոց ձորի մարզերում և Երևանում։ Երբեմն աճեցվում է որպես համեմունքային բույս։


== Նշանակություն ==
Բուժական նպատակներով օգտագործում են տերևներն ու սերմերը, որոնք պարունակում են գլիկոզիդ մելանթին, եռտերպենային սապոնիններ, ստերոիդներ, սիտոստերոլ, խոլեսթերին, կումարիններ, ալկալոիդ նիգելին, ճարպային և եթերային յուղ, լիպազա ֆերմենտ, օրգանական թթուներ, դաբաղանյութեր և այլն։ Տերևներում կուտակվում է ասկորբինաթթու։ Սերմերը օգտագործում են որպես միզամուղ, խորխաբեր, կաթնամուղ, ինչպես նաև լուծողական, ճիճվամուղ միջոց։ Սերմերից պատրաստում են թեյ, որն օգտագործում են փքվածության դեպքում, ստամոքսի և աղիքների գործունեությունը բարելավելու նպատակով։ Սոնիճի սերմերը և դրանցից ստացվող յուղն օգտագործվում են բազմաթիվ հիվանդությունների բուժման համար (դրանք ամրացնում են իմունիտետը) և օճառի ու օծանելիքի արտադրության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Чернушка в Энциклопедии декоративных садовых растений
Զորո

Զորրոն (իսպ.՝ Zorro (աղվես) կամ Սինյոր Զորրո, իսպ.՝ Señor Zorro) կամ Դոն Դիեգո Դե Լա Վեգան հորինված կերպար է՝ ստեղծված գրող Ջոնսթոն Մաքքալիի կողմից։


== Զորրոյի կերպարը ==
Կերպարը առաջին անգամ հայտնվում է «Կապիստրանոյի անեծքը» արկածային վեպում, որը հրատարակվում է All Story Weekly ամսագրում 1919 թվականին։ Դոն Դիեգոն ազնվական ծագում ունեցող իսպանացի էր, որը բնակվում էր Իսպանական թագավորության գաղութ համարվող Կալիֆորնիայում և պաշտպանում էր բնակչությանը կոռումպացված տեղական իշխանավորներից։ Զորրոն ի սկզբանե արդարության մարտիկի կերպար էր։ Նա կրում էր սև թիկնոց, սոմբրերո, դիմակ, որը ամբողջությամբ ծածկում էր նրա դեմքը, իսկ որպես զենք նա օգտագործում էր ինչպես սուսերը, որով նա գրում էր հանրահայտ Z տառը, այնպես էլ ատրճանակ։ Զորրոյի կերպարը հաճախ ասոցացվում է Ռոբին Հուդի կերպարի հետ։


== Զորրոն ֆիլմերում ==
Զորրոյի՝ մեզ ավելի հայտնի կերպարը ստեղծվել է համր կինոյի վարպետ Դուգլաս Ֆերբենքսի կողմից, երբ 1920 թվականին էկրան բարձրացավ «Զորրոյի նշանը» ֆիլմը։ Այս ֆիլմը այնքան ոգեշնչեց Մակքալիին, որ նա գրեց ևս մի քանի տասնյակ նովելներ Զորրոյի մասին։ Զորրոյի խարիզմատիկ կերպարի շուրջ ստեղծվել են տարբեր ժանրերի ավելի քան 40 ֆիլմեր։ Զորրոյի կերպարը ոգեշնչել է այնպիսի աստղերի, ինչպիսիք են Թայրոն Փաուերը («Զորրոյի նշանը»), Անտոնիո Բանդերասը («Զորրոյի դիմակը», «Զորրոյի լեգենդը»), Ալեն Դելոնը («Զորրո») և այլք։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The Mark of Zorro, by Johnston McCulley