armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռուս-մոնղոլական հարաբերություններ

Ռուս-անգոլական հարաբերություններ (ռուս.՝ Российско-монгольские отношения), դիվանագիտական հարաբերությունները Ռուսաստանի Դաշնության և Մոնղոլիայի միջև։


== Պատմություն ==


=== Խորհրդա-մոնղոլական հարաբերություններ ===
1921 թ. Մոնղոլիայում սոցիալիստական հեղափոխության հաղթանակ և երկրում սոցիալիստական վարչակարգի հաստատումից հետո Խորհրդային միությունը առաջինը ճանաչեց Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետությունը։ 1921 թ. նոյեմբերի համաձայնագրով դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվեցին երկու երկրների միջև, չեղյալ համարվեց Մոնղոլիայի մինչհեղափոխական պարտքը Ռուսաստանին։
Ստորագրվել էին Մոնղոլիային փոխառություն տրամադրելու (1924), օդային մարդատար երթուղու բացման (1926), ՄԺՀ-ի ռադիոֆիկացման (1933), առևտրի հիմունքների, խառը ընկերությունների ստեղծման (1934) և այլ համաձայնագրեր։ 1930-ական թվականների սկզբին Ճապոնիայի ծավալապաշտական քաղաքականության հնարավոր վտանգի կապակցությամբ կնքվեց (1934 թ. նոյեմբերին) փոխօգնության ջենտլմենական (բանավոր) համաձայնագիր, որը փոխարինվեց փոխօգնության արձանագրությամբ (1936)։ Խալխին գոլի իրադարձությունների ժամանակ (1939) ԽՍՀՄ ՄԺՀ-ին օգնեց ետ մղելու Կայսերական Ճապոնիայի հարձակումները։ 1941-1945 թթ. Հայրենական Մեծ պատերազմում ՄԺՀ ըստ ամենայնի օգնում էր ԽՍՀՄ-ին։ Այնուհետև կնքվել են բարեկամության և փոխօգնության պայմանագիր (1946), տնտեսական և մշակութային համագործակցության (1946), խորհրդային բուհերում մոնղոլ քաղաքացիների ուսուցման (1948, 1952), ռադիոհաղորդումների ասպարեզում համագործակցության (1953), օդային հաղորդակցության (1956) և այլ համաձայնագրեր։ 1960-1970-ական թվականներին ստորագրվեցին նոր պայմանագրեր ու համաձայնագրեր գիտատեխնիկական, տնտեսական, մոնղոլական ազգերի կադրերի պատրաստման վերաբերյալ։ 1980 թ. կնքվեցին 1981-1985 թթ. տնտեսական և տեխնիկական համագործակցության, այդ նույն տարիների ապրանքափոխանակության, վճարային համաձայնագրեր, մշակութային և գիտական համագործակցության ծրագիր։
Ռազդորի (այլ կիրառումներ)

Ռազդորի, կարող է վերաբերել՝

Ռազդորի - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում
Ռազդորի - քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի Սինելնիկովի շրջանում
2015 թվականը Հայաստանում

Հետևյալ ցանկը ներառում է Հայաստանում 2015 թվականին կատարված նշանակալի իրադարձությունները։


== Ղեկավարներ ==
Նախագահ - Սերժ Սարգսյան
Վարչապետ - Հովիկ Աբրահամյան
Ազգային ժողովի նախագահ - Գալուստ Սահակյան


== Իրադարձություններ ==


=== Հունվար ===
Հունվարի 1 - Հայաստանը եվրասիական տնտեսական միությանը
Հունվարի 12 - Գյումրիում տեղակայված 102-րդ ռուսական ռազմակայանի ժամկետային զինծառայող Վալերի Պերմյակովը սպանեց Ավետիսյանների ընտանիքի 6 անդամներին և վիրավորեց վեց ամսական երեխային։
Հունվարի 19 - Հիվանդանոցում մահացավ հունվարի 12-ին վիրավորված վեց ամսական Սերյոժա Ավետիսյանը։


=== Ապրիլ ===
Ապրիլի 24 - Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելից։


== Տես նաև ==
2015


== Ծանոթագրություններ ==
.tv

.tv Տուվալուի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .tv whois տեղեկություն
Բորչալվում

«Բորչալվում», Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից, որը հավանաբար գրվել է 1894 թվականին։


== Պատմություն ==
«Բորչալվում» հոդվածը առաջին անգամ տպագրվել է 1854 թվականից Թիֆլիսում հրատարակվող «Հորիզոն» գրական հանդեսի 149-167-րդ էջերում։ Հոդվածի երկու հատվածներ՝ «Ֆոլկլորի մասին» և «Գրողի կոչման մասին» վերնագրերով, տպագրվել են 1935 թվականին Երևանում հրատարակված Նվարդ Թումանյանի կազմած և խմբագրած «Թումանյանը քննադատ» գրքի 32-34-րդ էջերում, դրանից հետո կրճատումներով տպագրվել է Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի 6-րդ հատորի 53-70-րդ էջերում։
Թումանյանի երկեր լիակատար ժողովածուի վեցերորդ հատորում տպագրված է «Հորիզոն» գրական հանդեսից։


== Հիշատակումներ ==
Հոդվածում հիշատակվում են տարբեր տեղանուններ՝ Դսեղ, Օձուն, Աթան, Ագարակ, Հաղպատ, Սանահին, Ձորագետ, Էջմիածին, Երևան, Լոռի, Շուլավեր, Ջալալօղլի, Թիֆլիս, Բորչալու և այլն։
Հոդվածում խոսվում է Ի. Վ. Կռիլովի «Խոզն ու ագռավը» առակի, Մ. Յու. Լերմոնտովի «Խոհ» բանաստեղծության մասին.


== Ծանոթագրություններ ==
Յուռու

Յուռու (էստ․՝ Üru), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Կիհելկոննա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 9 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բրաշով (այլ կիրառումներ)

Բրաշով, կարող է վերաբերել՝

Բրաշով - քաղաք Ռումինիայի կենտրոնական մասում
Բրաշով - մասնագիտական ֆուտբոլային ակումբ, որը հանդես է գալիս Բրաշովում
1849

1849 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1849 թվականն է, 
XIX դարի 49-րդ տարին։

 
Հունիսի 9-ին ստեղծվեց Երևանի նահանգը, որը կազմված էր Երևանի, Նախիջևանի, Ալեքսանդրապոլի, Նոր-Բայազետի և Օրդուբադի գավառներից։ Արևելյան Հայաստանի մյուս շրջանները մտան Թիֆլիսի և Ելիզավետպոլի նահանգների մեջ։ Այդպիսի վարչական բաժանումը կարելի է ասել պահպանվեց մինչև 1917 թվականը։
Նոյեմբերի 20-ին ստեղծվել է Շղթայված կամուրջը (կախովի կամուրջ Հունգարիայում)։


== Ծնունդներ ==
Մարտի 9 - Յոզեֆ Կոհլեր, գերմանացի իրավաբան, բանաստեղծ, գրականագետ
Հուլիսի 22 - Էմմա Լազարուս, ամերիկացի գրող և բանաստեղծուհի
Եգոր Վագներ, ռուս քիմիկոս-օրգանիկ
Պետրոս Ադամյան - դերասան (վ. 1891)։


== Մահեր ==
Մայիսի 10՝ Կացուշիքա Հոքուսայ, ճապոնացի նկարիչ (ծն. 1760)
Մայիսի 28 - Էնն Բրոնտե, անգլիացի գրող և պոետ, Բրոնտե քույրերից կրտսերը
Հուլիսի 31 - Շանդոր Պետեֆի, հունգարացի բանաստեղծ, հեղափոխական դեմոկրատ
Հոկտեմբերի 6 - Լայոշ Բատթյանյի, հունգարացի պետական գործիչ, Հունգարիայի առաջին վարչապետը 1848-1849 թվականների հունգարական հեղափոխության և ազատագրական պայքարի ժամանակ
Հոկտեմբերի 6 - Վիլմոշ Լազար, հունգարական հեղափոխության (1848-1849) հերոս, հայազգի զորապետ
Հոկտեմբերի 7 - Էդգար Պո, ամերիկացի արձակագիր, բանաստեղծ, գրաքննադատ (ծ. 1809)։
Տվերդինի

Տվերդինի (ուկրաիներեն՝ Твердині), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լոկաչինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տվերդինի գյուղում բնակվում էր 183 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 600 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,31 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
1344

1344 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1344 թվականն է, 
XIV դարի 44-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Սիմոնե Մարտինի, իտալացի նկարիչ
Նովայա Սլոբոդա (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նովայա ՍլոբոդաՆովայա Սլոբոդա (ռուս.՝ Новая Слобода), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մ.թ.ա. 302


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Վահրամ Թաթիկյան

Վահրամ Շահենի Թաթիկյան (նոյեմբերի 14, 1949, Երևան, Հայաստան - դեկտեմբերի 16, 2019, Ծաղկաձոր, Հայաստան), բանաստեղծ, արձակագիր, գորգագետ, երգահան, Հայաստանի գրողների միության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Վահրամ Թաթիկյանը ծնվել է 1949 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ Երևանում։ Նա արձակագիրներ Շահեն Թաթիկյանի և Շաքե Վարսյանի որդին է։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետի հնագիտության բաժինը` մասնագիտանալով հայ արվեստի պատմության մեջ։ 1974 թվականից աշխատել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտում։ Գորգագիտությանը նվիրված բազմաթիվ գիտական հոդվածների և հրապարակումների հեղինակ է, ինչպես նաև ավելի քան քսան գորգերի էսքիզների, որոնք գործվել ու պահվում են տարբեր հավաքածուներում։ Հեղինակել է նաև հարյուրավոր երգեր ու տարբեր լուսանկարներ։
1977 թվականին դարձել է Հայաստանի գրողների միության (ՀԳՄ) անդամ։
Վահրամ Թաթիկյանը 1988 թվականին մասնակցել է Արցախյան շարժմանը։ 1981 թվականին հրատարակվել են նրա «Հայկական գորգարվեստ» և «Քառասուն երգ կամ երկու համերգ ձեզ համար» գրքերը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արձակագիր Վահրամ Թաթիկյանն այսօր դարձավ 68 տարեկան
Татикян Ваграм Шагенович
Արսենևկա (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱրսենևկաԱրսենևկա (ուկրաիներեն՝ Арсенівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Արսենևկա գյուղում բնակվում էր 86 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վիլոն լե Բյուիսոն

Վիլոն լե Բյուիսոն (ֆր.՝ Villons-les-Buissons), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 693 մարդ, բնակչության խտությունը` 184.31 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.76 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 459 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 309-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 150։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,3 %։ 309 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 289 անձ (152 տղամարդ և 137 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (12 տղամարդ և 8 կին)։ 150 անաշխատունակներից 66-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 66-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Քաջայր Հակոբյան

Քաջայր Հակոբյան (փետրվարի 28, 1989(1989-02-28), Սպահան, Իրան), հայ դերասան։
Կինոռեժիսոր


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Իրանի Իսֆահան քաղաքում։ Դերասանուհի Դիանա Խերանյանի ամուսինն է։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է Իսֆահանի դպրոցում։ 2008 թվականին տեղափոխվել է Երևան: 2009-2013 թվականներին սովորել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դրամատիկական թատրոնի ռեժիսուրա ֆակուլտետում` Վահե Շահվերդյանի արվեստանոցում։ 2011 թվականից աշխատում է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնում` որպես դերասան։


== Գործունեություն ==
2014 թ. Կապանի Ա. Շիրվանզադեի անվան դրամատիկական թատրոնում բեմադրել է Գ. Միքայելյանի «Ամերիկյան խառնաշփոթ» պիեսը։ Նկարահանել է «Հիշողություն» (2014 թ.) ֆիլմը, «Մի քիչ բութ առաքիչ» (2015 թ.) հումորային հեռուստաֆիլմը։ Եղել է «Բախտաբեր» (2015 թ.) հեռուստասերիալի տնօրեն։


=== Ներկայացումներ ===
Ա. Շիրվանզադեի «Չար ոգի»— Գիժ Դանիել
Մոլիերի «Քաղքենին ազնվական»— Ժուրդեն
«Բրեմենյան երաժիշտները»— Ավազակ, զինվոր
Ա. Վամպիլովի «Ավագ որդի»— Փեսացու
Րաֆֆու Խենթը— Մելիք Մանսուր, Հիսնապետ և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարագայ (գյուղ, Տաշտիպսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿարագայԿարագայ (ռուս.՝ Карагай, խակ.՝ Харагай), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 91 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մ 6 ճանապարհ (Հայաստան)

Մ 6 ճանապարհ (M 6), միջպետական նշանակության ճանապարհը, որը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության ավտոմոբիլային ճանապարհային ցանցի կարևորագույն հատվածներից մեկը։
Հայաստանի միջպետական նշանակության ավտոմոբիլային ճանապարհները նրանք են, որոնք կապում են Հայաստանի ճանապարհային ցանցն այլ պետությունների ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանցին և ապահովում են միջազգային տրանսպորտային հաղորդակցությունը։
Մ 6 ճանապարհը ունի 91.2 կմ երկարություն։ Այն Վանաձոր քաղաքը Մ 3 ճանապարհի հատման կետից միացնում է Ալավերդի քաղաքի հետ՝ շարունակվելով դեպի Հայաստան - Վրաստան պետական սահման։


== Ծանոթագրություններ ==
643

643 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 643 թվականն է, 
VII դարի 43-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ալեքսան Թամպուրի

Ալեքսան Թամպուրի (1815, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - 1864), հայ երաժիշտ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Որպես թամպուր նվագող և ստեղծագործող մեծ համբավ է ձեռք բերել Կ. Պոլսում 19-րդ դարի առաջին կեսին։ Աշակերտել է հայտնի Համբարձում Լիմոնճյանին։ Եգիպտոսի խտիվի կողմից հրավեր է ստացել մեկնել Կահիրե, հինգ տարի նվագել է նրա պալատում։ 1859-ին վերադարձել է Պոլիս, ապրել ծանր պայմաններում։ Հեղինակել է մի շարք շարքիներ։


== Աղբյուրներ ==
Կանիկաևո

Կանիկաևո (ռուս.՝ Каныкаево, բաշկիրերեն՝ Ҡаныҡай), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 416 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կոնստանտին Լուպուլեսկու

Կոնստանտին Լուպուլեսկու (25 մարտ 1984, Բուֆտյա)՝ ռումինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2006)։
Եղել է Ռումինիայի ազգային թիմում 3 Օլիմպիադաների ժամանակ (2004, 2008 և 2012)։
Լուպուլեսկուն 2007, 2010 և 2011 թվականներին հաղթել է Ռումինական շախմատի առաջնությունում։ 2004 և 2008 թվականներին նա խաղացել է Ռումինիայի շախմատի օլիմպիադաներում։ Նա Բուխարեստի (2003 և 2006) շախմատի մրցաշարերում առաջին տեղում էր, բայց 2006 թվականին առաջ անցավ Վլադիսլավ Նևեդնիչը, հետագայում 2-րդ տեղը գրավեց Victor Ciocaltea-ը 2008 թվականի Բուխարեստի մրցույթում, որտեղ 4.8 հաշվով նա պարտության մատնեց Tamaz Gelashvili, Anton Filippov, Nidjat Mamedov և Alexander Zubarev: 2013 թվականին մրցուղում 1-ինից 8-րդ տեղերի դասավորությունը եղել է հետևյալ կերպ՝ Alexander Moiseenko, Evgeny Romanov, Alexander G Beliavsky, Hrant Melkumyan, Francisco Vallejo Pons, Sergei Movsesian, Ian Nepomniachtchi, Alexey Dreev, և Եվգենի Ալեքսեևիչը (շախմատի Եվրոպայի անհատական առաջնություն)։ 2014 թվականին նա կրկնել է իր Եվրոպայի անհատական առաջնության խաղը։ Այսպիսով նա կրկին տարել է 2015 թվականի շախմատի աշխարհի գավաթը (երրորդ անգամ)։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Արաշենդա (Ախմետայի շրջան)

Արաշենդա (վրաց.՝ არაშენდა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 654 մետր բարձրության վրա։ Մարզկենտրոն Ախմետայից հեռու է 14 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 123 մարդ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Ախմետայի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Շրջանի տարածքով երկաթուղին չի անցնում, այն հեռու է գտնվում Սև ծովի նավահանգիստներից։
Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է մարզկենտրոն Թելավում։ Այն ունի տեղական նշանակություն։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոխանի շրջան

Բոխանի շրջան (ռուս.՝ Боханский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Իրկուտսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1922 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բոխան։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3700 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 27721 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,49 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ադա (վեպ)

«Ադա», Վլադիմիր Նաբոկովի գիրքը՝ գրվել է ԱՄՆ-ում՝ անգլերենով, սակայն լայնորեն կիրառում է ռուսերեն և ֆրանսերեն։ Ստեղծագործության ժանրը՝ այլընտրանքային պատմություն։ Վեպը գրվել է Սառը պատերազմի բուռն շրջանում և առաջին անգամ հրապարակվել է 1969 թվականին՝ ԱՄՆ-ում՝ McGraw-Hill հրատարակչության կողմից։


== Սյուժե ==
Հիմքում ընկած է Վանայի և Ադայի սերը 12 տարեկանից մինչև ծերություն, որը, ըստ երևույթին, համարվում է, ինցեստ, քանի որ նրանք քույր ու եղբայր են, չնայած ոչ պաշտոնական։ Վեպի հանգույցը հագեցած է բարդ խաչմերուկներով և արտաքին հղումներով։
Հենց գործողությունը ընթանում է ոչ թե Երկրի վրա, այլ Անտի-Տերրեում (Երկրի հակոտնյա-համանմանը), որտեղ շշուկներ են պտտվում Տերրիի գոյության մասին։ Բոլոր երկրները գտնվում են ոչ Երկրի վրա («Տերրեի»), իսկ էլեկտրականությունն արգելված է, նույնիսկ դա անվանել պետք է. «ալաբիր»։ Հեռախոսն աշխատում է ջրի տակ, դրա համար «ալլոյի» փոխարեն ասում են «ջրի մոտ» (բառախաղ. ֆրանսերենում «allô!»-ն և «à l'eau»-ն միանման են հնչում)։
Մոլորակում ղեկավարում են անգլիալեզու ազգեր. արևելյան կիսագնդում Բրիտանական կայսրությունն է, արևմտյան մասում՝ ինչ-որ Էստոտիա, Ռուսաստանի համադրումը և ԱՄՆ-ը։ Հենց հեղինակի կողմից վեպում արած խմբագրումը ասում է, որ Էստոտիան ստեղծվել է Էստոտի-Էստոտիլանդիի մասին լեգենդից, որտեղ ապրում են շատ խելացի մարդիկ, իսկ հենց ինքը գտնվում է Լաբրադոր թերակղզում։ Գործնականում ԽՍՀՄ-ին պատկանող տարածքի մասը զբաղեցված է Ոսկե հորդայով, որը մնացած աշպարհից առանձնացված է «Ոսկե վարագույրով»։ Ոսկե հորդայի բնակիչները թաթարներ են, նրա դաշնակիցը Չինաստանն է։ Ռուս-անգլո-սաքսոնական խաղաղությունը նրա դեմ է բերում այսպես կոչված «Ղրիմի երկրորդ պատերազմը»։
Վանը խելագարների ցնդաբանություններով վեպ է կազմում անհայտ Երկրի մասին, որտեղ կա ֆաշիզմ, սակայն չկա Ոսկե հորդան։ Այդ շարադրությունը համարվում է նույն ժանրի ստեղծագործություն, ինչ «Ադան» է՝ այլընտրանքային պատմություն։
Սեփական սյուժեն ընտանեկան երկար առասպել է, որը պատմում է Վանի և Ադայի կյանքի մասին։ «Արգելված» սերը, որը առաջացավ բառացիորեն մանկական տարիքում, ամբողջ կյանքի ընթացքում անցավ կարմիր կտորով։ 1000 պատճառ՝ ներքին և արտաքին, խանգարում են, որ եղբայրը և քույրը կարողանան ապրել միասին և սիրել միմյանց։ Եվ միայն խոր ծերության շրջանում են Վանը և Ադան գտնում միմյանց։


== Վեպում դժվար ալյուզիայի օրինակ ==
Հնչում է «անկրկնելի հանճարի» երգը.
Nadezhda, then I shall be back, when the true batch outboys the riot.
Թարգմանությունը գրեթե անիմաստ է. մոտավորապես հետևյալ կերպ. Հույս, ես կվերադառնամ, երբ արդար տեսակի մարդիկ ավելի բազմաքանակ կլինեն, քան խռովարարները։ Սակայն իրականում հնչունաբանորեն ասվում է Բուլատ Օկուջավայի հայտնի տեքստը.
true batch outboys the riot = փողահարը նահանջ է երգում։


== Ազդեցություն ==
«Արդիս», կալվածքի անվանումը, որտեղ անցել է Ադայի մանկությունը, օգտագործվել է Կարլ Փրոֆֆերի կողմից իր հրատարակչության անվանման համար, որտեղ առաջին անգամ ռուսերեն հրատարակվել են Վ. Նաբոկովի շատ անգլիալեզու վեպեր և վերահրատարակվեցին ռուսալեզու ստեղծագործությունների մինչպատերազմյան ժամանակներում։
Կալվածքի, ինչպես և հերոսուհու անունը, «Իլիոն» վեպում փոխառել է Դեն Սիմմոնսը։


== Ծանոթագրություններ ==
ԱՄՆ քաղաքացու անձնագիր

ԱՄՆ քաղաքացու անձնագիր, փաստաթուղթ, որը հաստատում է արտասահմանում ԱՄՆ քաղաքացիությունը պետական դեպարտամենտի կողմից։ Համապատասխանում է ICAO չափանիշներին։ Կապույտ դիմերեսին պատկերված Է ԱՄՆ-ի մեծ կնիքը։
Հայտը ներկայացնելուց և վճարը վճարելուց հետո, ըստ քաղաքացիության մասին օրենքի, Միացյալ Նահանգներում ծնված կամ բնականաբար վերաբնակված անձանց, ինչպես նաև Պուերտո Ռիկոյի, Գուամի և Հյուսիսային Մարիանյան կղզիներում գտնվող կղզու տարածքներում ծնվածներին (16 տարեկանից`սովորաբար 10 տարի ժամկետով)։ Ամերիկյան օրենսդրությունը չի ճանաչում երկքաղաքացիությունը, սակայն չի արգելում ԱՄՆ քաղաքացիներին երկրորդ քաղաքացիություն ունենալ, սակայն նրանք կարող են ԱՄՆ սահմանը հատել միայն ԱՄՆ անձնագրով։
Գոյություն ունեն ԱՄՆ անձնագրերի հինգ տեսակ` սովորական, ծառայական, պաշտոնական, դիվանագիտական, սովորական՝ հատուկ պիտակներով։ Լիարժեք անձնագրից բացի, գոյություն ունի նաև US Passport Card նույնականացման քարտ, որը թույլ է տալիս ճանապարհորդել նաև ծովով WHTI նախաձեռնության երկրների միջև․ ԱՄՆ, Կանադա, Մեքսիկա և Արևմտյան կիսագնդի մի շարք կղզի պետություններ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մադեևկա (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)

Մադեևկա (ռուս.՝ Мадеевка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խոր Վիրապ (այլ կիրառումներ)

Խոր Վիրապ եզրը կարող է վերաբերել.

Խոր Վիրապ - վանական համալիր Արարատի մարզում
Խոր Վիրապ - արգելավայր
Խոր Վիրապ - հանքավայր
Խոր Վիրապ - միջնադարյան վանական դպրոց
Խոր Վիրապ - կամավորական ջոկատ 1988-1994 թվականներին
Ժուիս դի Ֆորայի գավառ

Ժուիս դի Ֆորայի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Juiz de Fora), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Մինաս Ժերայս նահանգի մեջ։ Մտնում է Մինաս Ժերայս նահանգի հարավային և հարավարևմտյան մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 724 273 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 8923,426  կմ²։ Բնակչության խտությունը 81,2  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 4 653 911 680 00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 6 693,58 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,805։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Բիկաս
Շիադոր
Դանկովկա (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴանկովկաԴանկովկա (ուկրաիներեն՝ Даньківка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1550 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դանկովկա գյուղում բնակվում էր 659 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,65 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 399,39 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աբդիի արկածները

Աբդիի արկածները (անգլ.՝ The Adventures of Abdi), ամերիկացի երգչուհի, երգերի հեղինակ, երաժշտական պրոդյուսեր, պարուհի, գրող, դերասանուհի, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, գործարար և մարդասեր Մադոննայի երեխաների համար գրված չորրորդ գիրքը։
«Աբդիի արկածները» հանրահայտ էկզոտիկ հեքիաթի գործողությունները կատարվում են Մերձավոր Արևելքում։


== Սյուժե ==
Աբդին փոքրիկ ոսկերիչ-տղա է, որին հանձնարարում են տանել թագուհուն թանկարժեք մանյակը, որը պատրաստել է իր ուսուցիչ Էլին։ Ճանապարհին Աբդիին կողոպտում են և նա գալիս է արքայի մոտ օձի հետ, որը դնում են վզնոցի փոխարեն։ Արքան հրամայում է տղային բանտ նետել։ Այնտեղ նրան հաջողվում է ընկերանալ օձի հետ։ Իր ուսուցիչ Էլիի և կախարդանքի օգնությամբ տղային հաջողվում է դուրս գալ բանտից և հաջողության հասնել իր առաջադրանքի հետ։


== Նկարազարդումներ ==
Գիրքը նկարազարդել են ռուս նկարիչներ` Անդրեյ և Օլգա Դուգիներ ամուսինները, որոնք 1992 թվականին արտագաղթել են Շտուտգարտ, որտեղ էլ ապրում են մինչ այսօր։


== Թարգմանություն ==
Գիրքը հրապարակվել է 40 լեզվով, աշխարհի ավելի քան 110 երկրում։ Համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2004 թվականի նոյեմբերի 8-ին, նոյեմերի 14-ին գիրքը հայտնվել է ռուսական գրախանութներում։ Գրքի ռուսերեն թարգմանությունը պատկանում է Լեոնիդ Յախինին։


== Աուդիոգիրք ==
2005 թվականին Մադոննայի հեղինակային ընթերցմամբ հինգ մանկական գրքերը նույնպես հասանելի դարձան CD-ի վրա աուդիոգրքի տեսքով Madonna 5 Book: Madonna 5 Audio Books for Children (лейбл Callaway Audio) անվանմամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հարավային Ամերիկայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

Այստեղ ներկայացված են Հարավային Ամերիկայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկը։


== Տես նաև ==
Միավորված ազգերի Կրթության, գիտության և մշակույթի կազմակերպություն
Համաշխարհային ժառանգություն
Ասիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
Եվրոպայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
Աֆրիկայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
Հյուսիսային Ամերիկայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
Օվկիանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական կայք (անգլ.)
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների վիճակագրություն. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական կայք (անգլ.)
Վիլլա Կոլիբա

Վիլլա Կոլիբա (լեհ.՝ Willa Koliba), Թատրովյան թանգարանի մասնաճյուղ, որը գտնվում է Լեհաստանի Մալոպոլյան վոեվոդության Զակոպան քաղաքում։ Առաջին կառույցն է զակոպանյան ոճով, որը նախագծել է լեհ ճարտարապետ և գրող Ստանիսլավ Վիտկևիչը։ Գտնվում է Կոսցելիսկա փողոցում։ Շենքը մտնում է «Փայտե ճարտարապետության ուղի» տուրիստական երթուղու կազմի մեջ։ Մալոպոլյան վոեվոդության մշակութային հուշարձան է։


== Պատմություն ==
Շենքը կառուցվել է 1893 թ.։ Նրա անվանումը ծագել է «Koliba» բարբառային բառից, որը նշանակում է հովվական հյուղակ։ Վիլլան կառուցվել է հողատեր Զիգմունտ Գնատովսկու համար, ով սկզբում ցանկանում էր կառուցել հասարակ լեռնային խրճիթ, որպեսզի այնտեղ տեղավորի իր ազգագրական հավաքածուն։ Սակայն շինարարության նախագիծը փոփոխվեց Ստանիսլավ Վիտկևիչի կողմից, ով շենքին ավելացրեց առանձին արևմտյան մաս, որի առաջին հարկում տեղավորեց հյուրասենյակը և ննջասենյակը, իսկ երկրորդ հարկում՝ ևս մեկ ննջասենյակ և սենյակ սպասավորների համար։ 1901 թ. շենքին ավելացվել է ևս մեկ փոքրիկ շինություն։
1983 թ. մայիսի 2-ին շենքը գրանցվել է Մալոպոլյան վոեվոդության մշակութային հուշարձանների ցուցակում։
1993 թ. դեկտեմբերից շենքում սկսեց գործել զակոպանյան ոճով թանգարան Ստանիսլավ Վիտկևիչի անունով, որը դարձավ Թատրովյան թանգարանի մասնաճյուղը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Stanisława Witkiewicza styl zakopiański Teresa Jabłońska, wydawnictwo BOSZ, 2008, ISBN 978-83-7576-029-3
Կրասնոգորկա (գյուղ, Մաշևկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրասնոգորկաԿրասնոգորկա (ուկրաիներեն՝ Красногірка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1781 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնոգորկա գյուղում բնակվում էր 258 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,608 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 424,34 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարտակոչ

«Մարտակոչ», խորհրդային շրջանի օրաթերթ, Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության Անդրկովկասյան երկրամասային կոմիտեի օրգան։ Լույս է աեսել 1923-1927 թվականներին, Թիֆլիսում։ Խմբագիրներ՝ Ալեքսանդր Մյասնիկյան, Հարություն Սուրխաթյան, Աշոտ Խումարյան, Արամայիս Երզնկյան, Սարգիս Խանոյան։ 
Պրոպագանդել է խորհրդային գաղափարախոսություն, քննադատել մենշևիկյան և բոլշևիզմին դեմ արտահայտված այլ կուսակցությունների գաղափարախոսությունը։ Տպագրել է մարքսիզմ–լենինիզմի դասական համարվողների աշխատությունները։ Մեծ ուշադրություն է նվիրել Անդրկովկասի և միութենական մյուս հանրապետությունների արդյունաբերության և գյուղատնտեսության՝ խորհրդային ստանդարտներով զարգացման հարցերին, կարևորել աշխատավորության գեղագիտական դաստիարակությունն ու անգրագիտության վերացումը։ Ներկայացրել է երկրամասի մշակութային կյանքը, գրականության և արվեստի նորությունները։ 
Թերթում հոդվածներով և այլ նյութերով հանդես են եկել կուսակցական և պետական գործիչներ, գիտնականներ, աշխատավորության ներկայացուցիչներ։ Տպագրել է Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հակոբ Հակոբյանի, Եղիշե Չարենցի և ուրիշների ստեղծագործությունները։ 
«Մարտակոչ»-ին զուգահեռ՝ որպես գրական–գեղարվեստական հավելված, լույս է տեսել նույնանուն շաբաթական պատկերազարդ հանդեսը (խմբագիր՝ Հարություն Սուրխաթյան), ուր լուսաբանվել են գրականության ու արվեստի տեսական հարցեր, պարբերաբար տպագրվել հայ խորհրդային հեղինակների նոր գործերը, թարգմանություններ ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրականությունից։ 
«Մարտակոչ»-ին նախորդել է «Կարմիր աստղ» (1920-1923) թերթը, հաջորդել՝ «Պրոլետարը» (1927-1938)։


== Արտաքին հղումներ ==
No.148-300 Մարտակոչ 1926 (լուսածրում)
Մացուե

Մացուե (ճապ.՝ 松江市 Matsue-shi), քաղաք Ճապոնիայում, Շիմանե պրեֆեկտուրայի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Հոնսյու կղզու վրա։ 2017 թվականի մարտի տվյալների համաձայն՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 205 402 մարդ։


== Պատմության ժամանակագրություն ==
1889 թվականի ապրիլի 1-ին հիմնադրվել է Մացուե քաղաքը։
2005 թվականի մարտի 31-ին քաղաքը իր մեջ միավորել է Հասիմա, Միհոնոսեկի, Սիմանե, Տամայու ու Յացուկա քաղաքները և Յակումո գյուղը՝ ստեղծելով նոր և ավելի ընդարձակ Մացուե քաղաքը։
2011 թվականի օգոստոսի 1-ին Մացուեի մեջ է ներառվել Հիասիձումո քաղաքը։


== Կլիմա ==
Մացուեի կլիման մերձարևադարձային մուսսոնային է։ Բնութագրվում է շոգ ամառներով և զով ձմեռներով։ Տեղումները նկատվում են ողջ տարվա ընթացքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մացուեի պաշտոնական կայք (ճապոներեն)
Պաշտոնական զբոսաշրական կայք
Մացուեն Japan Guide կայքում
Քո ձեռքերի ջերմությունը

Քո ձեռքերի ջերմությունը, 1971 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գլխավոր հերոսուհին ութսունամյա Սիդոնիան է։ Նա ապրում է լեռնային խուլ մի գյուղում։ Արդեն տարիներ շարունակ Սեդոնիան նույն արահետով իջնում է աղբյուրից ջուր բերելու։ Մի օր նա աղբյուրի մոտ է իջնում ամուսնու՝ ծեր Յասոնի հետ։ Վերջինս զգում է, որ ուժերը լքում են իրեն, ու հրաժեշտ է տալիս կնոջը։ Նրանք զրուցում են կյանքի, սիրո, մահվան, իրենց երեխաների ու թոռների մասին։


== Դերերում ==
Սոֆիկո Ճիաուրելի - Սիդոնիա
Գրիգոլ Ցիտայշվիլի
Մանուչար Շերվաշիձե
Գիվի Չիչինաձե
Գիզո Սիխարուլիձե
Գիվի Թոխաձե
Զուրաբ Ղիփշիձե - Ապրասիոն
Թենգիզ Արչվաձե - Յուլոն
Վալերյան Դոլիձե
Վիկտոր Նինիձե
Վլադիմիր Ցուլաձե
Նաիրա Դիդիա
Միխեիլ Վաշաձե
Դուդուխանա Ցերոձե


== Մրցանակներ ==
1972 – Մրցանակ ժամանակակից մարդու մասին լավագույն ֆիլմի համար – Համամիութենական V կինոփառատոն Թբիլիսիում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Քո ձեռքերի ջերմությունը» ֆիլմը youtube.com կայքում
«Քո ձեռքերի ջերմությունը» ֆիլմը kinopoisk.ru կայքում
Կազապուլլա

Կազապուլլա (իտալերեն՝ Casapulla), կոմունա Իտալիայի Կամպանիա մարզի Կազերտա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 8339 մարդ։ Բնակչության խտություն կազմում է 3933 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 2 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 81020, հեռախոսային կոդ՝ 0823։
Վերխնետիմկինո

Վերխնետիմկինո (ռուս.՝ Верхнетимкино, բաշկիրերեն՝ Үрге Тимкә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 164 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սագվազավո

Սագվազավո (վրաց.՝ საგვაზავო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Աբաշայի շրջան‎‎‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 16 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Աբաշայից հեռու է 3 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 445 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լաշքյար

Լաշքյար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում։ Գտնվում էր գավառի արևմտյան կողմում, Բայրամլի գյուղի մոտակայքում։


== Բնակչություն ==
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 276, իսկ 1908-ին՝ 267 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թորգոմյան

Թորգոմյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Լևոն Թորգոմյան (1868-1915), հայ բժիշկ։
Խաչատուր Թորգոմյան (1875-1915), հայ բժիշկ։
Ծերուն Հակոբի Թորգոմյան (1896-1986), հայ արձակագիր։
Վահրամ Թորգոմյան (1858-1942), հայ բժիշկ, բանասեր։
Վրույր Խաչատուրի Թորգոմյան (1905-1979), հայ մաթեմատիկոս։


== Գրական հերոսներ ==
Շահեն Թորգոմյան, Նաիրի Զարյանի «Պարոն Պետրոսն ու իր նախարարները» վեպի հերոսներից։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրչի

Կրչի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։ Գտնվում էր Բալախոռի դաշտում։


== Բնակչություն ==
1909 թվականին ուներ 50 տուն հայ և 30 տուն այլազգի բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Համամ (Բալուի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Համամ (այլ կիրառումներ)Համամ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից հարավ-արևելք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լիտվինովկա (այլ կիրառումներ)

Լիտվինովկա, կարող է վերաբերել՝

Լիտվինովկա - ավան, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վելիկոբուրլուկիի շրջանում
Լիտվինովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում
Հայկաբերդ (Հայոց ձոր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկաբերդ (այլ կիրառումներ)Հայկաբերդ (նաև՝ Սարդուրիխինիլի, Սարդուրիհուրդա, թուրքական անվանումն է՝ թուրքերեն՝ Çavuştepe /Չավուշթեփե/, քրդական անվանումն է քրդ.՝ Aspeşîn /Ասպեսին/), ամրոց-բնակատեղի պատմական Հայաստանի Հայոց ձոր գավառի Աստվածաշեն գյուղի հյուսիսարևելյան եզրին գտնվող բլրաշարի արևմտյան հրվանդանաձև ծայրին, ներկայի Թուրքիայի Հանրապետության Վանի նահանգի Գյուրպընար շրջանի Չավուշթեփե գյուղում։ Ամրոցը կազմված է երկու մասից՝ Վերին և Ներքին բերդերից։ Վերին բերդը գտնվում է արևելքում՝ ծովի մակերևույթից 1862 մետր բարձրության վրա։ Ներքին բերդը գտնվում է արևմուտքում ծովի մակերևույթից 1849 մետր բարձրության վրա։


== Պատմություն ==
Գոյութուն ունեն Հայկաբերդ ամրոցի հիմնադրման և ժամանակագրության մասին մի շարք տեսակետներ։ Համաձայն Մծուրք քաղաքում ծնված ասորի պատմիչ Մար Աբաս Կատինայի տեղեկության հիման վրա 18-րդ դարի հայազգի աշխարհագրագետ, Մխիթարյան միաբանության անդամ Ղուկաս Ինճիճյանը ենթադրել է, որ Հայկաբերդը այն վայրն է, որտեղ Բելի դեմ հաղթական ճակատամարտից հետո Հայկը հիմնեց Հայք դաստակերտը, որի անունով շրջակա տարածքը կոչվեց Հայոց ձոր։ Համաձայն մի այլ պատմիչների՝ Հայկաբերդը հիմնադրել է Վանի թագավորության արքա Սարդուրի Բ-ն՝ այն անվանելով Սարդուրիհուրդա կամ Սարդուրիխինիլի։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Կառուցվածք ==
Հայկաբերդը կառուցված է լեռնաճյուղի վրա և պայմանականորեն բաժանվում է երկու մասի՝ Վերին և Ներքին ամրոցներ։ Վերին ամրոցը ներքևի հատվածից բարձր է շուրջ 30 մետրով։ Այստեղ գտնվում է Խալդի աստծո տաճարը, որն ունի 80 x 65 մետր մակերես։ Ներկայում գրեթե ավերված է, մասամբ պահպանվում են հիմքերը։ Ներքին հատվածը ստորոտից բարձր է շուրջ 50 մետրով և ունի 430 x 75 մետր մակերես։ Ընդհանուր առմամբ ամրոցն ունի 1 կիլոմետր երկարություն ունեցող շրջապարիսպ, որի յուրաքանչյուր 6-10 մետրը մեկ հզորացված է եղել ուղղանկյուն որմնահեցերով։ Ամրոցի երկու հատվածները միմյանց հետ կապված են եղել մեջտեղում գտնվող դարպասով։ Ստորին հատվածում գտնվում է Վանի թագավորության դիցարանի ներկայացուցիչ բժշկության աստված Իրմուշինի տաճարի ավերակները, ինչպես նաև արևելքից արևմուտք տեղակայված մի շարք շինությունների մնացորդներ։ Շինությունների մի մասը նայելիս են եղել գլխավոր փողոցի կողմը։ Առկա են վիմափոր հորեր և կարասների սրահը, որի ներսում հսկայական կարասները դասավորված են չորս շարքով։


=== Խալդիի տաճար ===


=== Իրմուշինի տաճար ===


=== Սեպագիր արձանագրություններ ===


== Ծանոթագրություններ ==
968

968 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 968 թվականն է, 
X դարի 68-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ելիզավետա Կրուգլիկովա

Ելիզավետա Սերգեևնա Կրուգլիկովա (ֆր.՝ Elizabeth de Krouglicoff, հունվարի 31, 1865(1865-01-31), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 21, 1941(1941-07-21), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս և խորհրդային նկարչուհի, գծանկարիչ, էստամպի և սիլուետի վարպետ, մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==

Ելիզավետա Սերգեևնա Կրուգլիկովան ծնվել է 1865 թվականի հունվարի 31-ին Սանկտ Պետերբուրգում։ 1890-1895 թվականներին, որպես ազատ ունկնդիր, սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում։ Ուսումնարանում նրա հետ սովորել են նաև Սերգեյ Կորովինը և Աբրամ Արխիպովը։ 1895-1914 թվականներին ապրել է Փարիզում, որտեղ հաճախել է Կոլարոսի ակադեմիա և Ա․ Վիտիի ստուդիա։ 1909-1914 թվականներին դասավանդել է «La Pallette» ակադեմիայում։ 1922-1929 թվականներին գծանկարչություն է դասավանդել Լենինգրադի արվեստների ակադեմիայում։
1938 և 1939 թվականներին նկարիչ Մ․ Նեստերովը ստեղծել է Ելիզավետա Կրուգլիկովայի երկու դիմանկար, որոնցից առաջինը ձեռք է բերվել Տրետյակովյան պատկերասրահի կողմից, իսկ երկրորդը՝ Ռուսական պետական ​​թանգարանի կողմից։
Ելիզավետա Սերգեևնան մահացել է 1941 թվականի հուլիսի 21-ին Լենինգրադում։ Նրա աճյունը հուղարկավորվել է Վոլկովի գերեզմանոցում։


== Ընտանիք ==
Հայր՝ Սերգեյ Նիկոլաեվիչ Կրուգլիկով (1832-1910)։
Մայր՝ Օլգա Յուլեվնա Նեյման (1836-1922)։
Պապ՝ Նիկոլայ Ալեքսանդրովիչ Կրուգլիկով (1788-1868), հայտնի նկարիչ, սիրող ստվերանկարիչ։
Եղբայր՝ Նիկոլայ Սերգեևիչ Կրուգլիկով (16.11.1861-28.10.1920), ճարտարապետ։


== Նկարչուհու աշխատանքները գտնվում են հավաքածուներում ==
Մաքսիմիլիան Վոլոշինի տուն-թանգարան, Կոկտեբել։
Կալուժի շրջանային գեղարվեստի թանգարա, Կալուգա։
Ռոստովի կերպարվեստների մարզային թանգարան, Դոնի Ռոստով։


== Հրապարակումներ ==
Париж накануне войны в монотипиях Е. С. Кругликовой. 1916
Силуэты современников. 1922
Призвание поэта. 1925
Сураханы. 1931
Азнефть. 1934


== Հիշատակ ==
2009 թվականի ապրիլին Սանկտ Պետերբուրգում անցկացվել է մենատոպիայի չորրորդ միջազգային ֆեստիվալը, որը նվիրված էր Ելիզավետա Սերգեևվնա Կրուգլիկովային։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Աղբյուրներ ==
Елизавета Сергеевна Кругликова. Жизнь и творчество. — Л.: Художник РСФСР, 1969. — 132 с.
Каталог «Е. С. Кругликова и её ученики», Л. 1985
Альбом «Е. С. Кругликова», Л. 1989
Исаев В. Ю. Сокровища Дома Волошина. Альбом. — Симферополь: СОНАТ, 2004. — 400 с. — ISBN 966-8111-40-0.
И. Никонова. Михаил Васильевич Нестеров. Москва, Искусство, 1962.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Елизавета Кругликова в энциклопедии «Кругосвет»
Елизавета Кругликова на сайте «График» Archived 2009-02-03 at the Wayback Machine.
Елизавета Сергеевна Кругликова на сайте «artonline.ru» Archived 2011-09-07 at the Wayback Machine.
С. П. Фортинский. Елизавета Сергеевна Кругликова: Биографический очерк // В сб.: Елизавета Сергеевна Кругликова. Жизнь и творчество. Сборник. Ленинград, 1969.
Альманах «Тороповские Страницы», вып. 3. 2013. Елизавета Сергеевна Кругликова, стр. 19-65
Автопортрет
Անիեռ սյուր Նուեռ

Անիեռ սյուր Նուեռ (ֆր.՝ Asnières-sur-Nouère), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1103 մարդ, բնակչության խտությունը` 52.10 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 21.17 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 100 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 12 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 809 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 613-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 196։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,8 %։ 613 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 570 անձ (316 տղամարդ և 254 կին)։ Գործազուրկ են եղել 43 անձ (15 տղամարդ և 28 կին)։ 196 անաշխատունակներից 54-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 76-ը` թոշակառուներ, իսկ 66-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Յանկո Մատուշկա

Յանկո Մատուշկա (սլովակ.՝  Janko Matúška, հունվարի 10, 1821(1821-01-10), Դոլնի Կուբին, Ժիլինայի շրջան - հունվարի 11, 1877(1877-01-11), Դոլնի Կուբին, Ժիլինայի շրջան), սլովակ ռոմանտիկ բանաստեղծ, գրող, լրագրող, Սլովակիայի օրհներգի` «Տատրիի վրա կայծակն է փայլում», տեքստի հեղինակ (1993 թվականից)։


== Կենսագրություն ==

Ծնվել է արհեստավորի ընտանիքում։ Մինչև 1844 թվականը աստվածաբանություն է սովորել Բրատիսլավայի Ավետարանական լյութերական լիցեյում, որտեղ ծանոթացել և ընկերացել է չեխ-սլովակերենի և գրականության ուսուցիչ Լյուդովիտ Շտուրի հետ։
Շտուրին դասախոսական գործունեությունից հեռացնելուց և հունգարական իշխանությունների կողմից ձերբակալությունից հետո Մատուշկան մյուս սլովակ ուսանողների հետ բողոքել է հունգարների գործողությունների դեմ։ Այդ ժամանակ էլ՝ 1844 թվականին, Բրատիսլավայից Լևոչա ճեմարանի ուսանողների արշավի ժամանակ, ի նշան Լյուդովիտ Շտուրի ձերբակալության դեմ բողոքի, նա երգ է գրել, որը Սլովակիայի օրհներգն է դարձել («Փորել է ջրհորը, նայել է նրա մեջ» ժողովրդական երգի երաժշտությամբ («Kopala studienku»):
1844 թվականի մարտին նա լքել է լիցեյը՝ ի նշան բողոքի։ Նույն թվականի կեսին վերադարձել է տուն, որտեղ մինչև 1848 թվականն աշխատել է որպես տնային ուսուցիչ։ Բնակություն է հաստատել Օրավայում, որտեղ ապրել է երկար տարիներ։
1848 թվականի Ավստրիական կայսրության հեղափոխության մասնակից։
Ապստամբությունը ճնշելուց հետո ծանր հիվանդացել է։ Թաքնվել է հետապնդումներից։ 1848 թվականի հեղափոխությունից հետո նա դադարել է զբաղվել գրական ստեղծագործությամբ։
Մահացել է 1877 թվականին` իր 56-ամյակի հաջորդ օրը։


== Ստեղծագործություն ==
Բանաստեղծություններ սկսել է գրել որպես լիցեյի ուսանող։ Բանաստեղծական բալլադների և առակների հեղինակ։ Հրատարակել է մի քանի արձակ և դրամատուրգիական ստեղծագործություններ։ Զբաղվել է լեհերենից թարգմանություններով (օրինակ` սլովակերեն է թարգմանել Ադամ Միցկևիչի «Նախահայրեր» դրամատիկական պոեմը):


== Ընտրված մատենագիտություն ==


=== Պոեզիա ===
1844. Nad Tatrou sa blýska
Púchovská skala
Svätý zákon
Hrdoš
Sokolíček plavý
Preletel sokolík nad tichým Dunajom
Slepý starec
Po dolinách
Vzdychy spod Lysice
Kozia skala


=== Արձակ ===
Zhoda liptovská (նորավեպ)


=== Դրամատիկական ստեղծագործություններ ===
1846. Siroty


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Janko Matúška
Ցող

Ցող, ջրի մանր կաթիլներ, որոնք առաջանում են դրական ջերմաստիճանի դեպքում՝ երկրի մակերևույթի, բույսերի գետնամերձ առարկաների վրա՝ երեկոյան, գիշերը և առավոտյան՝ օդի սառչելու և ջրային գոլորշիների խտանալու հետևանքով (բացասական ջերմաստիճանի դեպքում առաջանում է եղյամ)։ Ցողի առաջացմանը նպաստում է պարզկա, անհողմ եղանակը։


== Հայաստանում ==
Հայաստանում ցողը դիտվում է գարնանը և աշնանը, հիմնականում արևածագից առաջ, երբ օդի ջերմաստիճանը հասնում է նվազագույնի։
Շտանս

Շտանսը (գերմ.՝ Stans), կոմունա է Շվեյցարիայում, Նիդվալդեն կանտոնի վարչական կենտրոնը։
Մերձակայքում գտնվող Շտանսհորն սարի վրա գործում է զբոսաշրջային առողջարան, ուր կարելի է հասնել շվեյցարական ամենահին երկաթուղիներից մեկի միջոցով։
Քողաքի բնակչության թվաքանակը 2006 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով եղել է 7556։
Բնակավայրի պաշտոնական կոդը՝  —  1509
Շտանսը ամբողջ Նիդվալդեն հովտի ամենահին բնակավայրն է.  Հնագիտական պեղումները վկայում են, որ մարդիկ այստեղ բնակություն են հաստատել դեռևս մեր թվականությունից առաջ երկրորդ դարում։ Սակայն բնակավայրը պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 1124 թվականին։


== Տես նաև ==
Նիդվալդեն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքէջը (գերմ.)
Stanserhorn Archived 2005-12-26 at the Wayback Machine.
Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի հուշարձան (Երևան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի հուշարձան (այլ կիրառումներ)Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի հուշարձան, գտնվում է Երևանի կենտրոնում՝ Օղակաձև զբոսայգու սկզբնամասում՝ «Ռոսիա» կինոթատրոնի դիմաց, տեղադրվել է 1974 թվականին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Հեղինակներ ==
Ճարտարապետ՝ Սպարտակ Կնտեղցյան
Քանդակագործ՝ Հովհաննես Բեջանյան


== Տվյալներ ==
Հուշարձանը կառուցված է բրոնզից և բազալտից, բարձրությունը 6,7 մետր է։


== Արձանի պղծում ==
2019 թվականի դեկտեմբերին Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի հուշարձանը պղծվել էր․ նրա վրա կարմիր ներկ էին լցրել։ Արարքը կատարել էր ակտիվիստ Շահեն Հարությունյանը։ Ըստ նրա՝ գործողությունը կատարվել էր ի պատասխան Ռուսաստանում Գարեգին Նժդեհի հուշատախտակի պղծման։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Տարրական ռեակցիաներ

Տարրական ռեակցիաներ, ռեակցիաներ, որոնք հնարավոր չէ ներկայացնել ավելի պարզ քիմիական փոխարկումներով։ Տարրական ռեակցիաները բարդ քիմիական ռեակցիաների բաղադրիչ մասերն են։ Երբեմն տարրական ռեակցիաներ տերմինի փոխարեն գործածվում են ռեակցիայի «տարրական փուլ» կամ պարզապես «փուլ» հասկացությունները։ Տարրական ռեակցիաներում, որպես կանոն, խզվում կամ առաջանում են ոչ ավելի քան 1—2 միջատոմական կապեր, օրինակ, 
  
    
      
        
          
            
              H
            
          
          
            
              2
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mbox{H}}_{\mathrm {2} }}
  +
  
    
      
        
          
            
              O
            
          
          
            

            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mbox{O}}_{\mathrm {} }}
  =
  
    
      
        
          
            
              H
            
          
          
            

            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mbox{H}}_{\mathrm {} }}
  +
  
    
      
        
          
            
              OH
            
          
          
            

            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mbox{OH}}_{\mathrm {} }}
   տարրական ռեակցիայում խզվում է 1, առաջանում՝ 1 կապ։ Բարդ ռեակցիաների դարձելի փուլերը բաղկացած են երկու տարրական ռեակցիաներից՝ ուղիղ և հակառակ, միակողմ ռեակցիաների համար «փուլը» և «Տարրական ռեակցիաներ» համընկնում են։
(452) Համիլտոնիա

(452) Համիլտոնիա (անգլ.՝ Hamiltonia), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1899 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Ջեյմս Կիլերի կողմից Մաունթ Համիլտոնում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,847584 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8098 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8854 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1755,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,205111 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,22° անկյուն։
Համիլտոնիա աստերոիդը պատկանում է Կորոնիսի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի ավել քան 300 անդամներ։ Բավականին անսովոր է հանդիսանում այն փաստը, որ այս ընտանիքի անդամները շարժվում են գործնականորեն մի ուղեծրով։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(452) Համիլտոնիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կալեյկինո (գյուղ, Ալմատևսկի շրջան)

Կալեյկինո (ռուս.՝ Калейкино, թաթ.՝ Кђлђй), գյուղ Ռուսաստանի, Թաթարստան հանրապետության Ալմատևսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գրիգոր Մկրտչյան (մարզիկ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրիգոր Մկրտչյան (այլ կիրառումներ)Գրիգոր Մկրտչի Մկրտչյան (հունվարի 3, 1925(1925-01-03), Կրասնոդար, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 14, 2003(2003-02-14), Մոսկվա, Ռուսաստան), հայ մարզիկ, մարզիչ։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ (1956), վաստակավոր մարզիչ (1968)։


== Կենսագրություն ==
1963 թվականին ավարտել է Մոսկվայի ֆիզիկական կուլտուրայի կենտրոնական պետական ինստիտուտը։ Տափօղակով հոկեյի ԽՍՀՄ իննակի (1948-1959), աշխարհի և Եվրոպայի եռակի (1954-1956), օլիմպիական խաղերի (1956) չեմպիոն։ 1965-1967 թվականներին եղել է գնդակով հոկեյի ԽՍՀՄ հավաքականի գլխավոր մարզիչ։ Նրա ղեկավարությամբ ԽՍՀՄ հավաքականը դարձել է աշխարհի եռակի չեմպիոն։ 1968-1991 թվականներին աշխատել է ԽՍՀՄ սպորտկոմիտեում՝ որպես մարզիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Իսել (Օդի գավառ)

Իսել (ֆր.՝ Issel), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 458 մարդ, բնակչության խտությունը` 25.93 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.66 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 610 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 155 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 34 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 274 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 204-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 70։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,5 %։ 204 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 179 անձ (96 տղամարդ և 83 կին)։ Գործազուրկ են եղել 25 անձ (10 տղամարդ և 15 կին)։ 70 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 33-ը` թոշակառուներ, իսկ 22-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սանդովալ շրջան (Նյու Մեքսիկո)

Սանդովալ շրջան (անգլ.՝ Sandoval County), ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգի 33 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 9.609 կմ² է, բնակչությունը՝ 113.772 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Բերնալիլո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1903 թ.։
Ամարաստան

Ամարաստան, բնակավայր Արևմտյան Հայաստանում, Վան քաղաքի մոտ, Լեզք գյուղից հարավ, մի բլրի վրա։ Ըստ ավանդության կառուցել է տվել ասորեստանյան տիրակալ Շամիրամը որպես ամառանոց։ Ամարաստանի մոտով է հոսում Մենուաի (Շամիրամի) ջրանցքը։ Ամարաստանը իբրև ունեցել է աշտարակներ և պղնձե դռներ։ Բլրի վրա կան վիմագիր արձանագրություններ։ Գրականության մեջ համարվում է քաղաք, դղյակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լենինո (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼենինոԼենինո (ռուս.՝ Ленино), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մ.թ.ա. 276


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==