Անդրեյ Մալիշկո

Անդրեյ Սամոյլովիչ Մալիշկո (ուկրաիներեն՝ Андрій Самойлович Малишко, նոյեմբերի 1 (14), 1912 կամ նոյեմբերի 14, 1912(1912-11-14), Օբուխով, Կիևի մարզ - փետրվարի 17, 1970(1970-02-17), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի խորհրդային բանաստեղծ, թարգմանիչ։ Ստալինյան երկու մրցանակների (1947, 1951), ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1969) և Ուկրաինայի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային մրցանակի դափնեկիր  (1964)։ ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից։ Հայտնի «Կիևյան վալս»-ի  (1950) տեքստի հեղինակը, որի հիման վրա երաժշտություն է գրել կոմպոզիտոր Պլատոն Մայբորոդան («Կիևյան վալսը» երբեմն շփոթում են «Києве мій» երգի հետ, որը գրել է կոմպոզիտոր Իգոր Շամոն 1962 թվականին բանաստեղծ Դմիտրի Լուցենկոյի խոսքերով)։ ԽՍՀՄ-ում «Կիևյան վալսը» դարձել է Կիևի ոչ պաշտոնական օրհներգը, իսկ կրկներգի մեղեդին («...знову цвітуть каштани, хвиля дніпровська б'є, молодість мила — ти щастя моє...»)՝ կիևյան ռադիոյի ազդականչ։  Մ. Շևչենկոյի և Մ. Ֆոկինի դուետի ձայնագրությունը համարվում է վալսի դասական կատարում և վերադաշնակում։ Երգը կատարվել է երկու տարբերակով՝ ուկրաիներեն և ռուսերեն (ուկրաիներենից հրաշալի թարգմանություն է կատարել կիևցի հայտնի թարգմանիչ, բանաստեղծ և բանահավաք Գրիգորի Լիտվակը)։
Մալիշկոն համարվում է նաև «Пісня про рушник» («Рідна мати моя, ти ночей не доспала...»)  հայտնի երգի հեղինակ։  


== Կենսագրություն ==
Անդրեյ Մալիշկոն ծնվել է 1912 թվականի նոյեմբերի 1-ին (14) Օբուխով բնակավայրում (այժմ՝ Ուկրաինայի Կիևի մարզի Օբուխով քաղաք), աղքատ կոշկակարի բազմանդամ ընտանիքում։ 1912 թվականի գրանցամատյանում կա գրառում՝ «Նոյեմբեր. ծնված - 2, մկրտված - 3. Անուն - Անդրեյ։ Հայրը - գյուղացի Օբուխովա Սամոյլո Նիկիտովիչ Մալիշկոյից և նրա օրինական կինը՝ Եվգենիա Եվստաֆիևնան (Իվգա Օստապովնա)։ Երկուսն էլ ուղղափառ»։
1920 թվականին Անդրեյն ընդունվել է Օբուխովի աշխատանքային դպրոցի առաջին դասարան։ Իր ավագ եղբայրներից՝ Վասիլիից և Պետերից, նա սովորել է կարդալ և հաշվել։ 
1927 թվականին Մալիշկոն ավարտել է Օբուխովի յոթնամյա դպրոցը և մեկնել Կիև ընդունվելու բժշկական տեխնիկում, բայց քննություններից ուշացավ։ Հաջորդ տարի նա դարձել է այդ  տեխնիկումի սան։ Անդրեյի ուսուցիչների թվում են եղել Ուկրաինական ԽՍՀ գիտության ապագա վաստակավոր գործիչներ վիրաբույժ Միխայիլ Սիդորովիչ Կոլոմիյչենկոն և նյարդաբան-ախտաբան Դմիտրի Իվանովիչ Պանչենկոն։ Այնուհետև Մալիշկոն թողեց   տեխնիկումը  և ընդունվեց  Կիևի ժողովրդական կրթության ինստիտուտի գրականության  ֆակուլտետ, որն ավարտեց   1932 թվականին։ 1932-1934 թվականներին աշխատել է որպես ուսուցիչ և վարիչ, Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչ բնակավայրի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես ուսուցիչ և ուսումնական մասի վարիչ։ 1934-1935 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում։ 1936-1939 թվականներին եղել  է «Կոմսոմոլեց ուկրաինի» թերթի գրական բաժնի վարիչ, 1939-1941 թվականներին աշխատել է ուկրաինական «Երիտասարդ բոլշևիկ» ամսագրի պատասխանատու խմբագիր,1940 թվականից  եղել է ՀամԼԿԵՄ Ուկրաինայի Կենտկոմի անդամ։                   
1941-1944 թվականներին բանաստեղծը ծառայել է որպես «Կարմիր բանակ», «Հայրենիքի պատվի համար» և «Խորհրդային Ուկրաինա» ռազմաճակատային թերթերի հատուկ թղթակից։ Ականի պայթյունից նա կոնտուզիա էր ստացել։ Հրապարակել է պոեզիայի յոթ ժողովածու, մասնավորապես՝ «Իմ Ուկրաինա»-ն (1942), որը համարվում  է պատերազմական տարիների առավել ցայտուն բանաստեղծական երևույթներից մեկը։  
1945-1947 թվականներին աշխատել է որպես «Дніпро» ամսագրի պատասխանատու խմբագիր։ 1947 թվականից եղել է «Вітчизна» ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ, Ուկրաինական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի ІІІ գումարման պատգամավոր։ Մալիշկոն եղել է Ուկրաինական ԽՍՀ գրողների միության խորհրդի, նախագահության և քարտուղարության անդամ։
Գրող Մալաշկինը քննադատաբար է վերաբերվել Մալիշկոյի ազգայնական արարմունքներին։
Անդրեյ Մալիշկոն մահացել է 1970 թվականի փետրվարի 17-ին «Ֆեոֆանիա» կլինիկական հիվանդանոցում։ Թաղված է Կիևի Բայկովո գերեզմանատանը։


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
Լենինի երկու շքանշան (11/24/1960, 11/14/1962)
Կարմիր դրոշի շքանշան (03/09/1944)
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (28.10.1967)
Կարմիր Աստղի շքանշան (09/13/1943)
«Պատվո  նշան»  շքանշան (03/05/1939)
Ստալինյան երկրորդ աստիճանի մրցանակ (1947) - «Պրոմեթևս» պոեմի (1946) և «Քնարերգություն» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար (1938)
Ստալինյան առաջին աստիճանի մրցանակ (1951) - «Կապույտ ծովի վրայով» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար (1950)
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1969) - համանուն գրքից «Ճանապարհ սպիտակ թխկիների տակ» բանաստեղծությունների շարքի  համար
Ուկրաինայի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային մրցանակ (1964) - «Հեռավոր ուղեծրեր» քնարական գրքի համար


== Հիշատակ ==

1971 թվականին բանաստեղծի անունով է կոչվել Կիևի Դնեպրովսկի շրջանում գտնվող մի փողոց։ Անդրեյ Մալիշկոյի անունով փողոցներ կան նաև Բոգուսլավ, Բորիսպոլ, Գորլովկա, Դոնեցկ, Կովել, Կոլոմիա, Կորոստեն, Լուգանսկ, Օբուխով, Սմելա, Տերնոպոլքաղաքներում։
1991 թվականին Օբուխովի այն տանը, որտեղ ծնվել է բանաստեղծը, բացվել է նրա անվան թանգարան-առանձնատունը։
2003 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Ուկրաինայի ազգային բանկը թողարկել է 2 գրիվնյա հուշադրամ` նվիրված Անդրեյ Մալիշկոյին։
2016 թվականի հունիսի 17-ին Կիևի պուրակի Մալիշկոյի փողոցի 17-19-ին (Սեվերո-Բրովարսկի զանգված) հասցեում բացվել է Անդրեյ Մալիշկոյի հուշարձանը, քանդակագործ՝ Ռոման Զախարչուկ, ճարտարապետ՝ Լեոնիդ Մալիյ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Шевченківські лауреати 1962—2007: Енциклопедичний довідник. — К., 2007. — С. 363—365.
Проценко Людмила. Київський некрополь: Путівник-довідник. — Київ, 1994. — С. 89—90.
Дем’янівська Л. С. Андрій Малишко: Життя і творчість. — Київ: Дніпро, 1977. — 116 с. — (Літературний портрет).
Автобиография // Малишко Андрій. Твори в десяти томах. — Т. 10. — Київ: Дніпро, 1974. — С. 315—329.
Костенко Анатоль. Андрій Малишко: Біографічна повість. — Київ: Дніпро, 1987. — 412 с.


== Արտաքին հղումներ ==
Произведения Андрея Малышко в электронной библиотеке ukrclassic.com.ua (ուկր.)
Малышко Андрей Самойлович / Коваленко Л. Н. // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Водолазкин Е. Г. Малышко Андрей Самойлович // Энциклопедия «Слова о полку Игореве». — Т. 3.
Некрополи Киева (сайт Игоря Сердюкова). Малышко Андрей Самойлович (1912—1970)
Сергей Сак, внук поэта: «Отец хотел, чтобы Андрей Малышко стал сапожником» // Сегодня. — 2008. — 22 октября.