Լևոն Մկրտչյան (գրականագետ)

Լևոն Մկրտչի Մկրտչյան (մարտի 2, 1933(1933-03-02), Ախալցխա, Վրացական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 22, 2001(2001-08-22), Երևան, Հայաստան), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1972), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983, հայ դասական քնարերգության ուսումնասիրության և պրոպագանդման բնագավառում կատարած աշխատանքի համար), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1965 թվականից։ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ախալցխա քաղաքում։ 1952-1954 թթ. ծովագնացության ուսումնարանում։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1963 թվականին «Ավետիք Իսահակյանը և ռուս գրականությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1970 թվականին «Հայ պոեզիան և 19-20-րդ դարերի ռուս բանաստեղծները» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 1958 թվականից դասախոսել է Երևանի համալսարանում։ 1973-1978 թթ. եղել է համալսարանի ռուսաց լեզվաբանության և թարգմանության տեսության ամբիոնի վարիչը, 1978 թվականից՝ ռուս գրականության ամբիոնի վարիչ։ Միաժամանակ 1975-1979 թթ. եղել է Հայաստանի գրողների միության վարչության երկրորդ քարտուղար, 1980 թվականից համալսարանի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետի դեկան։ 1965 թվականից եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ, 1996 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս։ ԽՄԿԿ անդամ 1959 թվականից։


== Ստեղծագործություններ ==
Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Ավետիք Իսահակյանը և ռուս գրականությունը» (Երևան, 1963, 1975), «Ավետիք Իսահակյանը ռուսերեն» (Երևան, 1964), «Բանաստեղծությունների ու թարգմանությունների մասին» (Երևան, 1965), «Հայ պոեզիան և 19-20-րդ դարերի ռուս բանաստեղծները» (Երևան, 1968), «Բարին ընդ ձեզ» (Երևան, 1971), «Հարազատ գծեր» (Երևան, 1973), «Քաղցր է լույսը» (Երևան, 1977), «Բուն ժամանակաց» (Մոսկվա, 1977), «Հարազատն ու մտերիմը» (Մոսկվա, 1978) գրքերը։ Նրա խմբագրությամբ, ծանոթագրություններով և մեկնաբանություններով լույս են տեսել հայ միջնադարյան բանաստեղծների և հայ նոր գրականության դասականների մի շարք գրքեր։ Նա ռուսերեն թարգմանել է հայ միջնադարյան գրականության ընտիր նմուշները։ Գրական հանրությանը ծանոթ են Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմի հատվածների, քուչակյան հայրենների, միջնադարյան տաղերգության ընտրանիի ռուսերեն հրատարակությունները։


== Պարգևներ ==
Հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրությանն ու պրոպագանդմանը նվիրված Մկրտչյանի աշխատություններն արժանացել են ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի, 1983
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1981
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ, 1979
ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր, 1980


== Երկերի մատենագիտություն ==


=== Գրքեր ===
Հայաստանի բանաստեղծը, Երևան, «Հայաստան», 1974, 144 էջ։
Եթե Բաբելոնում թարգմանիչներ լինեին, Երևան, «Սովետական գրող», 1976, 504 էջ։
Վիլյամ Սարոյանը մոտիկից, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 152 էջ։
Պոեզիայի հասակը, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1979, 196 էջ։
Քաղցր է լույսը (իրապատումներ, կարճ գրառումներ, հայտնի գրողների հուշ դիմանկարներ, էսսեներ, ճամփորդական նոթեր), Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 404 էջ։
Զրույցներ բանաստեղծի հետ (նվիրված է բանաստեղծ Համո Սահյանին), Երևան, «Սովետական գրող», 1984, 184 էջ։
Իմանալ զբանս հանճարոյ (գրականագիտական էսսեներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 416 էջ։
«Մեքսիկական էսքիզներ», Երևան, «Արևիկ», 1988, 54 էջ։


=== Մամուլ ===
Դարձյալ Բրյուսովի մասին։ «Գրական թերթ», 1969, № 6:


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Վլադիմիր Կիրակոսյան «Լևոն Մկրտչի Մկրտչյան», պատմաբանասիարակն հանդես № 1 2001, էջ 311-313