armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
(9069) Հովլանդ

(9069) Հովլանդ (անգլ.՝ Hovland), աստերոիդ աստերոիդների գոտի ներքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի հուլիսի 16-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,913172 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6867 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,1397 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Հովլանդ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,7014 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 966,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,372454 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,57° անկյուն։
Հովլանդ աստերոիդը պատկանում է Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 1,78 - 2,00 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 16-34° ուղեծրի թեքում և ոչ ավելին քան 0,18 էքսցենտրիսիտետ։ Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքը ունի միանգամից երկու մոլորակների հետ ուղեծրային ռեզոնանս՝ Մարսի հետ 3:2 և Յուպիտերի հետ 9:2։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9069) Հովլանդ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բոզլու Աղջաքենդ Մյուս

Բոզլու Աղջաքենդ Մյուս, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում, Սիսիանի տեղամասում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին գյուղը լքվել է։


== Բնակչություն ==
1886 թվականին ուներ 181, իսկ 1907 թվականին գյուղն ունեցել է 345 հայ բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Անատոլի Դորոդնիցին

Անատոլի Ալեքսեևիչ Դորոդնիցին (ռուս.՝ Анатолий Алексеевич Дородницын, դեկտեմբերի 2, 1910(1910-12-02), Q4080103?, Kashira Uyezd, Տուլայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 7, 1994(1994-06-07), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային մաթեմատիկոս, գեոֆիզիկոս, մեխանիկ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1970)։
Ավարտել է Գրոզնու նավթային ինստիտուտը (1931)։ 1955 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ հաշվողական կենտրոնի տնօրենն է։ Աշխատանքները վերաբերում են դինամիկական օդերևութաբանության, աերոդինամիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի հարցերին։ Ուսումնասիրել է ոչ գծային դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների ասիմպտոտական վարքը։ Մշակել է Նավիե-Ստոքսի հավասարման լուծման թվային մեթոդ։ Տվել է լեռնաշղթաների վրայով օդային հոսանքների շարժման տեսական նկարագրությունը։ Կառուցել է սեղմելի գազերի սահմանային շերտի տեսությունը։ Արժանացել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1946, 1947, 1951)։


== Ծանոթագրություններ ==
Սերգեյ Գալաջև

Սերգեյ Թեոդորոսի Գալաջյան (Սարգիս Հալաջյան, ապրիլի 17, 1902(1902-04-17), Նոր Նախիջևան, Ռոստովի շրջան, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 23, 1954(1954-12-23), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ զորահրամանատար, ԽՍՀՄ զինված ուժերի գեներալ-լեյտենանտ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
1920 թվականց ծառայել է Կարմիր բանակում, մասնակցել քաղաքացիական պատերազմին, կռվել Վրանգելի և Մախնոյի դեմ։  1940 թ. նշանակվել է 32-րդ դիվիզիայի ռազմաքաղաքական ղեկավար։  1941-1945 թվականներին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի գործողությունների մասնակից։ Մասնակցել է Մոսկվայի, Ստալինգրադի, Կուրսկի ճակատամարտերին, Բելառուսական ռազմական գործողությանը, Լեհաստանի ազատագրմանը, Բեռլինի գրոհին։ 1945 թ. Գերմանիայում խորհրդային զորախմբի քաղվարչությունների պետ։ 1946 թվականից՝ ԽՍՀՄ զինված ուժերի ցամաքային զորքերի քաղվարչությունների պետ։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է՝

1942 թ. դեկտեմբերի 8՝ գեներալ մայորի կոչում։
1944 թ. հուլիսի 28՝ գեներալ լեյտենանտի կոչում։
Սուվորովի 2-րդ աստիճանի շքանշան։
Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան։ԽՍՀՄ մեդալներ՝

Մեդալ «Մոսկվայի պաշտպանության համար»։
Մեդալ «Ստալնիգրադի պաշտպանության համար»։
Մեդալ «1941-1945 թվականներին Հայրենական պատերազմում Գերմանիայի հանդեպ տարած հաղթանակի համար»։
Մեդալ «Աշխատանքային-քրիստոնեական Կարմիր բանակի XX տարի»։
Մեդալ «Սովետական բանակի և նավատորմի 30 տարի»։


== Տես նաև ==
Երկրորդ Համաշխհարհային պատերազմ
Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցած հայ գեներալներ և ծովակալներ
Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Խորհրդային Միության հերոսի կոչում ստացած հայերի ցանկ


== Գրականություն ==
Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան։ Երկու հատորով), ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.1, Աբալյան-Ղուշչյան, 2005։
Մալխասյան Ա., Սովետական բանակի հայ գործիչները, 2 հրտ., Երևան, 1965։
Меружанян А. Маршалы, генералы и адмиралы армянского происхождения в Санкт-Петербурге. - Санкт-Петербург: "Роза ветров",2013, с 102.
Донская Армения. Вып.1. Ростов/Дон, 2007.
Арутюнян К.А., Погосян Г.Р. Вклад армянского народа в победу в Великой Отечественной войне. М., 2010.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Sergei Galadzhev on Hayazg.
Աֆշին Ղաֆարիան

Աֆշին Ղաֆարիան (պարսկերեն՝ افشین غفاریان, 1986, Մաշհադ, Իրան), իրանցի խորեգրաֆ, ռեժիսոր, պարող և դերասան։ Ի սկզբանե աշխատել է «Վերափոխումներ» խմբի հետ։ Անապատում պարողը ֆիլմը, որը նկարահանվել է 2014 թվականին, նվիրված է նրա կյանքին։ Ֆիլմում Ղաֆարիանի դերը մարմնավորել է Ռիս Ռիչին։


== Կենսագրություն ==
Ղաֆարիանն իր կարիերան սկսել է 1999 թվականին, Սաբա արվեստի կենտրոնում։ Ստացել է Իսլամական Ազադ համալսարանի Թեհրանի կենտրոնական մասնաճյուղի կինոյի (ավագ դպրոց) և թատրոնի (բակալավր) մասնագետի դիպլոմ։
2009 թվականի վերջին նա ԶԼՄ-ների արձագանքին է արժանացել «Տարօրինակ, բայց ճշմարիտ» ներկայացումից հետո, որը ներկայացվել է Գերմանիայում, Մյուլհայմ ան դեր Ռուր մշակութային փառատոնի շրջանակներում։ Ներկայացման ավարտին նա հայտնվել է կանաչ ապարանջանով, որը խորհրդանշում է Իրանի կանաչ շարժումը և երգել «Ո՞ւր է իմ ձայնը»։ Նա չի վերադարձել Իրան, այլ որպես փախստական մեկնել է Ֆրանսիա, որտեղ հիմնել է «Վերափոխումներ» պարային ընկերությունը։ Ֆրանսիայում սկսել է համագործակցել Շահրոխ Մոշկին Ղալամի հետ : 2010-2011 թվականներին հաճախել է Ազգային պարի կենտրոն (ֆր.՝ Centre National de la Danse):
Ղաֆարիանը «Վերափոխումներ» ընկերության հիմնադիրն է։
2014 թվականին Աֆշինը հրաժարվել է Ֆրանսիայում փախստականի իր կարգավիճակից և որոշել է մեկնել Իրան, որը վերջ կդներ նրա կյանքի 5 տարիների աքսորին։ Աֆշինը, սակայն, դեռևս ապրում է Փարիզում` սովորելով Սորբոնի համալսարանի քաղաքագիտության բաժնում։


== Գրքեր, հոդվածներ և հարցազրույցներ ==
(պարսկերեն) Hervé Pons, Le corps de l'acteur ou la nécessité de trouver un autre langage: six entretiens romains avec Pippo Delbono, թարգմանված Աֆշին Ղաֆարիանի կողմից, 2015։ 978-600-119-859-5
(ֆրանսերեն) Afshin Ghaffarian, Baptiste Pizzinat. Café Des Réformances. La Compagnie des réformances, 2013. 9782954430706.
(ֆրանսերեն) Թոմաս Ռիչարդս, Աշխատանք Գրոտովսկու հետ` ֆիզիկական գործողությունների ուղղությամբ , թարգմանված Աֆշին Ղաֆարիանի կողմից, 2011։ 978-964-341-868-7.
(ֆրանսերեն) Աֆշին Ղաֆարիան, "Ես դատապարտել եմ ինձ աքսորի". La revue 6mois Archived 2020-02-13 at the Wayback Machine., 2014.
(անգլերեն) Աֆշին Ղաֆարիան, Հարցազրույց Աֆշին Ղաֆարիանի հետ. անապատի պարողից մինչև վերափոխիչ (անգլ.՝ Interview with Afshin Ghaffarian: from desert dancer to reformancer...). Reformancers.com, 2015.
(անգլերեն) Աֆշին Ղաֆարիան, "Հարցազրույց P E O P L E F O L I O-ի հետ" (անգլ.՝ Interview with P E O P L E F O L I O). peoplefolio.com Archived 2016-02-03 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Խանըք (Այնթապի գավառ)

Խանըք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Այնթապի գավառակում։ Գտնվում էր Շառիան գետի աջ կողմում, աղբյուրաշատ տարածքում։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Անվանումն առաջացած է խան և ք կամ բք («մեկ տուն») մասերից։


== Բնակչություն ==
1909 թվականին ուներ 1 տուն հայ և 80 տուն այլազգի բնակիչ։


== Պատմամշակութային արժեքներ ==
Խանըքի շրջակայքում կան հայկական հին ավերակներ և գերեզմանոցներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլհելմ ֆոն Պոլենց

Վիլհելմ ֆոն Պոլենց (գերմ.՝ Wilhelm von Polenz, հունվարի 14, 1861(1861-01-14), Cunewalde, Bautzen District, Սաքսոնիա - նոյեմբերի 13, 1903(1903-11-13), Բաուտցեն, Սաքսոնիայի թագավորություն, Գերմանական ռայխ), գերմանացի գրող։
Սկզբնական շրջանում գրել է դրամաներ («Հայնրիխ ֆոն Քլայստ», 1891, «Անդրեաս Բոքհոլդ», 1898 և այլն)։ Կրել է Է. Զոլայի նատուրալիզմի ազդեցությունը։ Լայն ճանաչում է գտել Պոլենցի Բրայտենդորֆի
քահանան» (1893), «Գյուղացի Բյուտները» (1895, հայ․ հրտ․ 1910), «Գերեզմանափորը» (1897) եռերգությունը, որտեղ նկարագրված է նահապետական կացութաձևի կործանումը կապիտալիզմի քայքայիչ ներգործությամբ։ «Գյուղական պատմվածքներ» (1901) ժողովածուում պատկերված են աղքատ գյուղացիների, բատրակների կյանքի դրամատիկական դրվագները։ «Ապագայի երկիրը» (1903) ակնարկաշարում Պոլենցը քննադատական վերաբերմունք է ցուցաբերել ԱՄՆ-ի հասարակարգի նկատմամբ։ Գրել է նաև բանաստեղծություններ («Բերքի ժամանակը», հրտ․ 1904, ժողովածու)։


== Ծանոթագրություններ ==
Հովիկ Հայրապետյանի անվան ձիասպորտի կենտրոն

Հովիկ Հայրապետյանի անվան ձիասպորտի կենտրոն (ՀՀՁԿ) ձիասպորտի կենտրոն Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանում։


== Պատմություն ==
Ձիասպորտի կենտրոնը ստեղծվել է 2002 թվականին, 2003 թվականին վերանվանվել է Հովիկ Հայրապետյանի անունով։ Հովիկ Հայրապետյանի անվան ձիասպորտի կենտրոն ակումբը (ՀՀՁԿ) հանդիսանում է Հայաստանի Ձիասպորտի Ֆեդերացիայի լիիրավ անդամ, որի մարզական բազայի վրա էլ կազմավորվել և հիմնադրվել է Հայաստանի Ձիասպորտի Ֆեդերացիան (FEA), որի գրասենյակը գտնվում է ձիասպորտի կենտրոնում (ՀՀ, ք. Երևան, Չարբախ, Շիրակի 39)։
Ձիասպորտի ֆեդերացիայի մրցաշարերը և բոլոր տեսակի միջոցառումներն անց են կացվում ՀՀՁԿ-ի մարզաբազայում, որտեղ կան բոլոր հարմարությունները և մարզական արենաները՝ բարձր որակի մրցույթներ անցկացնելու համար։ Կենտրոնն ունի փակ արենա (32×72մ), ապահովում է շուրջտարյա մարզումներ և միջոցառումներ անցկացնելու հնարավորություններ։ Ունի 40 հեկտար տարածք, 1800 մետր երկարությամբ վազքուղի, 6 մարզադաշտ՝ 3 ավազի (80/120քմ), 2 կանաչ (60/105քմ) և մեկ փակ (30/72 քմ) դաշտ։ Կենտրոնն ունի անգլիական, անգլո-կաբարդինյան, անգլո-բուդյոնովյան, գերմանական, գանովեր-ուկրաինական, անգլոարաբական և արաբական ցեղախմբի ձիեր։ Տարածքում գործում է Jockey ռեսորանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստյուարտ Լիթլ

Ստյուարտ Լիթլ (անգլ.՝ Stuart Little), ռեժիսոր Ռոբ Մինկոֆի ֆիլմը՝ հիմնված Էլվին Բռուքս Ուայթի համանուն ստեղծագործության վրա։ Սցենարի հեղինակ՝ Մ. Նայթ Շյամալան։ Ֆիլմում կենդանի դերասանների հետ առկա է նաև 3D անիմացիա։


== Սյուժե ==
Ջորջ Լիթլը երազում էր փոքրիկ եղբոր մասին։ Եվ մի գեղեցիկ օր նրա ծնողները որոշեցին իրականացնել նրա երազանքը։ Նրանք գնացին մանկատուն և տեսան այնտեղ փոքրիկ մկնիկ Ստյուարտին, որը բավականին տարօրինակ արտաքին ուներ։ Ծնողները որդեգրեցին նրան և տարան տուն։ Շուտով Ջորջը և Ստյուարտը ընկերացան։ Ընտանիքի նոր անդամը զայրույթ է առաջացնում նրանց կատվի՝ Ձյունիկի մոտ։ Տերերից վախենալով՝ նա աշխատում է չնկատել Ստյուարտին, բայց շուտով Ստյուարտի մասին իմանում է նրա փողոցային ընկեր՝ Մոնտին։ Ձեռք բերելով փողոցային ընկերներ՝ կատուն որոշում է ազատվել մկնիկից։
Մի անգամ Լիթլների տուն են այցելում երկու մկնիկ և ասում են, որ իրենք են Ստյուարտի իսկական ծնողները։ Լիթլները որոշում են վերադարձնել մկնիկին իր իրական ծնողներին։ Բայց հետագայում պարզ է դառնում, որ Ստյուարտի ծնողները զոհվել են և Լիթլները սկսում են ամբողջ ընտանիքով որոնել մկնիկին։ Իսկ Ստյուարտին տարած մկնիկները չեն դիմանում և խոստովանում են, որ իրենք վարձված են կատուների կողմից։ Նրանք համոզում են Ստյուարտին փախչել, քանի դեռ կատուները նրան չեն գտել։ Ստյուարտը գալիս է տուն, որտեղ ոչ ոք չի լինում, բացի Ձյունիկից։ Վերջինս խաբում է նրան՝ ասելով, որ ընտանիքը որոշել է իր կյանքից ջնջել Ստյուարտին։ Մկնիկը տխուր հեռանում է տնից։
Շուտով Ձյունիկը գտնում է Ստյուարտին այգուն, փրկում է նրան կատուներից և պատմում է ողջ ճշմարտությունը։ Նոր ընկերները վերադառնում են տուն, որտեղ նրանց դիմավորում են ցնծությամբ և ուրախությամբ։


== Դերերում ==
Մայքլ Ջեյ Ֆոքս - Ստյուարտ Լիթլի ձայնը
Ջոնաթան Լիպնիկի - Ջորջ Լիթլ
Նատան Լեյն - Ձյունիկի ձայնը
Ջինա Դևիս - Էլիոնորա Լիթլ
Հյու Լորի - Ֆրեդերիկ Լիթլ
Չեզ Պալմինտերի - Դիմկայի ձայնը
Սթիվ Զան - Մոնտիի ձայնը
Ջիմ Դուգան - տեսուչ Ալեն, Լակիի ձայնը
Դեվիդ Ալլան Գրիեր - Ռեդի ձայնը
Բրունո Կյորբի - Ռեջինալդ Սթոութի ձայնը
Ջենիֆեր Տիլլի - Կամիլա Սթոունի ձայնը


== Մրցանակներ և նոմինացիաներ ==


=== Մրցանականեր ===
2000 - «Satellite Award» - լավագույն տեսողական էֆեկտներ


=== Նոմինացիաներ ===
2000 - «Օսկար» - լավագույն տեսողական էֆեկտներ
2000 - «Սատուրն» - լավագույն ֆենտեզի-ֆիլմ
2000 - «Սատուրն» - լավագույն հատուկ էֆեկտներ
2000 - «Սատուրն» - երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի - Ջինա Դևիս
2000 - «Էննի» - կերպարի անիմացիայի լավագույն ներդրում - Շոն Մուլլեն
2000 - «Էննի» - անիմացիոն էֆեկտների լավագույն ներդրում - Ռոբ Բռեդոու
2000 - «Էննի» - անիմացիոն ֆիլմի սցենարի լավագույն ներդրում - Մ. Նայթ Շյամալան, Գրեգ Բռուկեր
2000 - «Satellite Award» - լավագույն նկարչական, անիմացիոն կամ համակցված ֆիլմ


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Դերասան Նատան Լեյնը նկարահանվել է ևս մեկ ֆիլմում, որի գլխավոր հերոսը մուկ է։ Այդ ֆիլմը «Մկնային որս» կատակերգությունն է։
Էլվին Ուայթի գրքում մկնիկը ծնվել էր հենց Լիթլների ընտանիքում։


== Տես նաև ==
Ստյուարտ Լիթլ 2
Ստյուարտ Լիթլ 3


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ստյուարտ Լիթլ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Ստյուարտ Լիթլ» ֆիլմի պաշտոնական կայքը (անգլ.)
Զամբիա

Զամբիա (անգլ.՝ Zambia, պաշտոնապես՝ Զամբիայի հանրապետություն), պետություն հարավային Աֆրիկայում։ Մայրաքաղաքը Լուսական է։ Այն հյուսիսից սահմանակցում է Կոնգոյի դեմոկրատական հանրապետությանը, հյուսիս-արևելքից՝ Տանզանիային, արևելքից՝ Մալավիին, արևմուտքից՝ Անգոլային, իսկ հարավից սահմանակցում է Մոզամբիկին, Զիմբաբվեին և Բոթսվանային։ Լուսական բացի մայրաքաղաք լինելուց նաև երկրի ամենամեծ քաղաքն է։ 


== Կլիմա ==
Կլիման արևադարձային է։ Խոնավ սեզոնները ձգվում է հոկտեմբերից–ապրիլ։ Ամենատաք ամսվա միջին ջերմաստիճանը 23°- 27 °C է, ամենացուրտ ամսվանը՝ 15°-20 °C է։ Տարեկան տեղումները հարավում 600-800 մմ է, հյուսիսում՝ 1200-1400 մմ է։


== Օգտակար հանածոներ ==
Կան ոսկու, պղինձի, կոբալտի, արծաթի, ուրանի, ցինկի, կապարի, մանգանի, վանադիումի, քարածուխի պաշարներ։


== Ջրային ցանց ==
Գետային ցանցը խիտ է։ Գետերն առավելապես դանդաղահոս են, որոշ հատվածներում՝ նավարկելի։ Խոշոր լիճը Բանգվեուլուն է, այստեղ են գտնվում նաև Տանգանիկա լճի հարավային և Մվերու լճի արևելյան մասերը։ Տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են «միոմբո» չոր անտառները, իսկ ափամերձ շրջաններում՝ սավաննաները։ 


== Կենդանական աշխարհ ==
Բնորոշ կենդանիներից են աֆրիկյան փիղը, ռնգեղջյուրը, վագերաձին, ընձառյուծը։


== Պատմություն ==
XVIII դարի վերջից Զամբիայի տարածք են թափանցել առաջին եվրոպացիները։ XIX դարի 80-ական թվականների վերջին երկրի տարածքն ընկել է բրիտանական գաղութային տիրապետության տակ։ 1911 թվականից կոչվել է Հյուսիսային Ռոդեզիա (գաղութային զավթման կազմակերպիչ Ջոն Ռոդսի անունով), ապա՝ 1953–1963 թվականներին եղել է Ռոդեզիաների և Նյասալենդի Դաշնության կազմում, 1964 թվականին անկախություն ձեռք բերելուց հետո կոչվել է Զամբիայի Հանրապետություն։


== Բնակչություն ==
Զամբիայի բնակչության 98 %-ը պատկանում է բանտու լեզվաընտանիքի տարբեր խմբերի, որոնց մեծ մասը խոսում է տեղական հիմնական լեզուներով (բեմբա, նգոնի, տոնգա, բալունդա) և պահպանել է տեղական հավատքները։
Բնակչությունը ՝ 12,1 միլիոն (2010 հուլիս)


== Տնտեսություն ==
Տնտեսության հիմքը հանքարդյունաբերությունն է (առաջատար է պղնձի արդյունահանությունը)։ Գյուղատնտեսական հիմնական մշակաբույսերն են եգիպտացորենը, սորգոն, կորեկը, ծխախոտը, բամբակենին, շաքարեղեգը, գետնանուշը և այլն։ 


== Արվեստ ==
Հնուց ի վեր Զամբիայի ժողովուրդների կենցաղի մաս է կազմել երաժշտությունը։ Ցեղերի առաջնորդներն ունեցել են պալատական երաժիշտներ, նվագախմբեր, պարողներ։ 1930 թվականին այստեղ ստեղծվել է նոր պար՝ «կալելե»։ Որոշ ժամանակ անց այդ պարի ռիթմերն արդեն հանրածանոթ էին ողջ Աֆրիկայում։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2005-06-19 at the Wayback Machine.


== Աղբյուրներ ==
(990) Յերկես

(990) Յերկես (անգլ.՝ Yerkes), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1922 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ջորջ վան Բիսբրուկի կողմից Ուիլիամս Բեյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,670175 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0961 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2443 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1593,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,225889 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,78° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(990) Յերկես աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Թեյմուրազ Մուրվանիձե

Թեյմուրազ Մուրվանիձե (վրաց.՝ მურაზ (თეიმურაზ) დავითის ძე მურვანიძე, Մուրազ Դավիդովիչ Մուրվանիձե, մայիսի 10, 1939(1939-05-10), Թբիլիսի, ԽՍՀՄ), թատերական նկարիչ, բեմանկարիչ, գեղանկարիչ, քանդակագործ։ Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1978): Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի արտասահմանյան պատվավոր անդամ։


== Կենսագրություն ==
Թեյմուրազ Մուրվանիձեն ծնվել է 1939 թվականին Թբիլիսիում։ Ավարտել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիան (Պ. Լապիաշվիլու դասարան)։ Բալետների, օպերային և դրամատիկական ներկայացումների բեմական դիզայնի և բեմական հագուստի հեղինակ է։ Վրացական և ռուսական թատրոնի վարպետների լավագույն ակադեմիական ավանդույթները Մուրվանիձեն մշակել է դիզայնի գունագեղ և անսպասելի կոնցեպտուալ լուծումներով։

Կնոջ՝ Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոնի բալետի պարուհի Մակա Մախարաձեի հետ նկարահանվել է «Լողորդը» ֆիլմում։
2018 թվականին Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնում տեղադրված օպերային երգիչ Գեղամ Գրիգորյանի հուշարձանի հեղինակն է։


=== Մախարաձե-Մուրվանիձե ===


== Թատերական ներկայացումներ ==
1971 թ. - «Համլետ», Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոն, բալետմայստեր՝ Վախթանգ Ճաբուկիանի
1977 թ. - «Մծիրի» (հեռուստաբալետ)
1978 թ. - «Ռոմեո և Ջուլիետ», Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոն, բալետմայստեր՝ Լեոնիդ Լավրովսկի, բալետմայստեր-բեմադրիչ՝ Միխայիլ Լավրովսկի
1984 թ. - «Порги и Бес», Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոն, Մեծ թատրոն, «Ռոսիա» պետական կենտրոնական համերգասրահ, բալետմայստեր՝ Միխայիլ Լավրովսկի
1985 թ. - «Ընձենավորը», Մարիինյան թատրոն, Օլեգ Վինոգրադով
1986 թ. - «Պոտյոմկին», Մարիինյան թատրոն, Օլեգ Վինոգրադով
1987 թ. - «Վարպետն ու Մարգարիտան». Բորիս Էյֆմանի անվան թատրոն, պարուսույց՝ Բորիս Էյֆման
1987 թ. - «Ծովահեն», Մարիինյան թատրոն, Պյոտր Գուսև, ըստ Ժյուլ Ժոզեֆ Պեռոյի և Մարիուս Պետիպաի
1995 թ. - «Խովանշչինա», Մեծ թատրոն, երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր՝  Մստիսլավ Ռոստրոպովիչ, բեմադրությունը՝ Բորիս Պոկրովսկու, բեմանկարիչ՝ Թեյմուրազ Մուրվանիձե (Ֆեոդոր Ֆեդերովսկու էսքիզների օգտագործմամբ)
1999 թ. - «Դոն Կառլոս», Մարիինյան թատրոն,  դիրիժոր՝ Ջանանդրևա Նոզեդա,  բեմադրիչ՝ Յուրի Ալեքսնադրով
2000 թ. - ապրիլի 14-16 «Լյուչիա դի Լամերմուր», Մարիինյան թատրոն, ռեժիսոր՝ Դավիդ Դոիաշվիլի, երաժշտական ղեկավար՝ Ջանանդրևա Նոզեդա


== Պարգևներ ==
Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1978 թ.
Պիկասոյի միջազգային մրցանակի դափնեկիր


== Գրականություն ==
В. Берёзкин «Все цвета радуги», Художники грузинского театра в Москве. - «Литературная Грузия», 1977. - № 8.
Г.Коваленко «Художники грузинского театра»,  К выставке шести сценографов в Москве. ВТО. - «Декоративное искусство СССР», 1978. - № 10.
Е. Л. Луцкая. «Теймураз Мурванидзе», в сб. «Художник и сцена». - М., 1988.
Д. Канделаки «Грузинские встречи». - 1990. - № 1.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Թեյմուրազ Մուրվանիձեի մասին youtube.com կայքում
Մորսանո ալ Տալիամենտո

Մորսանո ալ Տալիամենտո (իտալերեն՝ Morsano al Tagliamento), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Պարդենոնե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2859 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտություն՝ 86 մարդ/կմ², տարածքը զբաղեցնում է 32 կմ² մակերես, փոստային ինդեքս՝ 33075, հեռախոսային կոդ՝ 0434։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար. 0434 697117
Էլեկտրոնային հասցե. անհայտ է
Պաշտոնական կայք. http://www.comune.morsano-al-tagliamento.pn.it/ Archived 2008-11-21 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ  (անգլ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ  (անգլ.)
Արքաշեն

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արքաշեն (այլ կիրառումներ)Արքաշեն, լեռնագագաթ Հայաստանի Արարատի մարզում, Խաչերի լեռների հարավարևմտյան մասում, Քաջառու և Խոսրով գետերի միջև։ Բարձրությունը 2971 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Բագարատ Հայկազունի

Բագարատ Հայկազունի նաև Անգեղ (գրաբար՝ Բագարատ Հայկազեանց, Բագարամ, ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ, մ.թ.ա. 6-րդ դար), Արքայազն Մեծ Հայքում, Հայկազունիների արքայական տոհմից, Հայոց Փառնավազ Գ Հայկազունի արքայի որդին։ Նրա որդիները ժառանգում են իրենց ժառանգված Մեծ Հայքի արևմտյան կողմերը՝ Անգեղտուն գավառը։ Գավառը կոչվեց այդպես, քանի որ Բագարատին կոչում էին նաև Անգեղ։ Ըստ Սեբեոսի նրան այն ժամանակ «բարբարոսների ազգը» աստվածացրել էր։ Բագարատի եղբայրն էր Բագամը, իսկ որդին՝ Բյուրատը։ Բագարատի թոռ Բագարատ Փառազյանից է սերվում Բագրատունիների նախարարական տոհմը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Հատոր 1, Ցուցակ 1, Էջ 355
«Պատմութիւն Սեբէոսի», թարգմ.՝ Գ.Խաչատրյան, Վ.Եղիազարյան, Երևան, 2005, Գլուխ Ա, էջ 14-15
Բայի Ռոքեթս

«Բայի Շուանլու Ռոքեթս» (չին.` 八一双鹿电池火箭, անգլ.` Bayi Shuanglu Rockets), չինական պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ, որն հանդես է գալիս Չինաստանի բասկետբոլի ասոցիացիայի (CBA) հարավային դիվիզիոնում։ Տեղակայված է Չժեցզյան երկրամասի Նինգպո քաղաքում։ Տան հանդիպումներն ակումբն անցկացնում է «Յանգոր արենա» մարզապալատում։ «Բայի» բառը չինարենից թարգանաբար նշանակում «օգոստոսի մեկ»։


== Նշմարելի բասկետբոլիստներ ==
 Յե Չան Յուն
 Ջոշ Կիմ
 Կելիս Յանգ
 Չարլզ Չիու
 Ֆան Բին
 Մու Տիեժու


== Արտաքին հղումներ ==
http://sports.sina.com.cn/cba/team/bayi/index.shtml
http://www.bsgb.com/cbaclub/cbaby.php Archived 2011-07-16 at the Wayback Machine.
Խրախճանականներ

Խրախճանականներ, հետաքրքրաշարժ բովանդակության խնդիրներ, որոնք սովորաբար առաջադրվում են խնջույքների ու զանազան հավաքույթների ժամանակ։ Խրախճանականների մեծ մասը կարելի է լուծել մեկ անհայտով առաջին աստիճանի հավասարումների միջոցով։ Սակայն, իր ժամանակին, մանավանդ երբ հավասարման գաղափարը դեռևս չկար գիտության մեջ, խրախճանականները լուծվել են բանավոր, տրամաբանորեն, կռահելով (հատկապես կատակ-խրախճանականները) կամ թե ենթադրվելիք պատասխանը փորձելու միջոցով։ Խնդիրն առաջադրողին հետաքրքրում էր ոչ թե լուծման եղանակը, այլ պատասխանը։
Հայ մատենագրությունում խրախճանականներ կան Անանիա Շիրակացու (VII դար), Նիկողայոս Արտավազդի (XIV դար), Կոստանդին Զուղայեցու (XVII դար), Զաքարիա Սարկավագի (XVII դար) և այլ հեղինակների աշխատություններում։ Շատ խրախճանականներ բերնե-բերան, սերնդե-սերունդ անցնելով հասել են մեզ՝ կազմելով հայ ժողովրդական բանահյուսության ձևերից մեկը։ Խրախճանականները կարևոր դեր են խաղացել ժողովրդի մեջ ճշգրիտ գիտությունների հանդեպ հետաքրքրություն առաջացնելու գործում։ Դրանք ունեցել են նաև դաստիարակչական նշանակություն, ժողովրդի մեջ սերմանել են հայրենասիրական զգացմունքներ, ոգևորել, վստահություն ներշնչել սեփական ուժերի հանդեպ։
Խրախճանականները կարևոր տեղեկություններ են պարունակում տարբեր դարերում ժողովրղի պատմելու ոճի ու ձևի, օգտագործած չափման միավորների, տնտեսական փոխհարաբերությունների, մարդկանց զբաղմունքների, տեղանունների, կենդանական ու բուսական աշխարհի, իրադարձությունների, մաթեմատիկական գիտելիքների տարածման աստիճանի մասին։ Ավանդաբար մեզ հասած հնագույն խրախճանականներից բացի, այժմ էլ ստեղծվում են նոր խրախճանականներ, որոնց բովանդակությունն արտացոլում է մարդկային գիտելիքների արդի մակարդակը։ Դրանք մեծապես նպաստում են հատկապես դպրոցականների մտահորիզոնի ընդլայնմանն ու մտավոր ունակությունների զարգացմանը։ Առաջ են եկել նաև նոր տեսակի՝ մասնագիտական խրախճանականներ, որոնք շոշափում են մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և այլ բնագավառների լուրջ, հաճախ առեղծվածային, հարցեր ու պրոբլեմներ։


== Գրականություն ==
Քառասուն խրախճանական (կազմ. Բ. Թումանյանը), Ե., 1970
Նովայա Ալեկսանդրովկա (գյուղ, Բերդիչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նովայա ԱլեկսանդրովկաՆովայա Ալեկսանդրովկա (ուկրաիներեն՝ Нова Олександрівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովայա Ալեկսանդրովկա գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,451 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 115,3 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շախլիխ

Շախլիխ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 563 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սեն Մորիս դը Բենո

Սեն Մորիս դը Բենո  (ֆր.՝ Saint-Maurice-de-Beynost), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն-Ալպեր երկրամասի Միրիբել կանտոնում։ Համայնքի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի կոդը՝ 01376։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 14 կմ է և 50 կմ հարավ-արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։


== Կլիմա ==
Կլիման կիսախոնավ է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Կոմունայում անձրևներ լինում են ոչ հաճախ, հիմնականում ամռան ամիսներին։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 3865 մարդ։


== Վարչակազմ ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 2457 մարդկանցից 1861-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 596-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 15,7% է, 1999 թվականին՝ 71,2%)։ 1861 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 1641-ը (841 տղամարդ, 800 կին), գործազուրկ է եղել 220 մարդ (103 տղամարդ և 117 կին)։ 596 պասիվներից 227 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 186 -ը՝ թոշակառու, 183 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք
Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (ֆր.)
cassini.ehess.fr. Проверено 8 мая 2014
Ընդդեմ իրավական կամայականության

Ընդդեմ իրավական կամայականության հասարակական կազմակերպություն։ Հիմնադրվել է 1991 թվականին, Երևանում՝ «Պատանդների պաշտպանության ֆոնդ» անվամբ։ Հիմնադիրներ՝ Ալեքսանդր Մանասյան (հիմնադիր նախագահ), Միքայել Արամյան (նախագահ), Լարիսա Ալավերդյան (գործադիր տնօրեն)։ Կազմակերպությունը անդամակցում է «Ի պաշտպանություն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության» միությանը, «Փախստականների իրավունքների և շահերի պաշտպանություն» ընկերակցությանը, «Փախստականների իրավական հ օրենսդրական պաշտպանություն» միջազգային աշխատանքային խմբին և այլ հասարակական կազմակերպությունների։ Համագործակցում է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի, միջազգային ներում (Մեծ Բրիտանիա), Մարդու իրավունքների դիտում (Հելսինկի և ԱՄՆ), Քրիստոնեական միջազգային համերաշխություն (Մեծ Բրիտանիա), Փախստականների դանիական խորհուրդ, ՄԱԿ-ի խոշտանգումների զոհերի կամավորական հիմնադրամ և այլ ազգային, միջկառավարական ու միջազգային կազմակերպությունների և պետական մի շարք հաստատությունների, ՀՀ և ԼՂՀ անհայտ կորածների հարազատների միությունների հետ են։ Խնդիրներն են՝ որոնել պատանդներին, ռազմագերիներին, անհայտ կորածներին, օժանդակել նրանց վերադարձին և կազմակերպել սոցիալական ու իրավաբանական օգնություն, բացահայտել Ղարաբաղյան հիմնախնդրի իրավական և քաղաքական կողմերը։
Կազմակերպությունը մշակել է (ղեկավար՝ Ա. Մանասյան) Ղարաբաղյան հիմնախնդրի իրավական փաթեթը (բնութագիր-դրույթներ, կարգավորում են), կազմել ու տարածել պատանդների, ռազմագերիների և անհայտ կորածների ցուցակները, հայտնաբերել շուրջ 250 պատանդի և ռազմագերիների գտնվելու վայրը։ Տարբեր հասարակական կազմակերպությունների համագործակցությամբ հայրենիք է վերադարձվել 1800 պատանդ (այդ թվում՝ 20 երեխա)։
1991-1994 թվականներին կազմակերպության միջամտությամբ և նախաձեռնությամբ ԱՀ են վերադարձել ազատագրված տարածքներում գերի վերցված մեծ թվով ադրբեջանցի խաղաղ բնակիչներ։
ԼՂՀ-ում և ՀՀ-ում ապահովում է փախստականների տեղաբաշխումը, օրենսդրական, կազմակերպչական, տեխնիկական և հումանիտար կողմերը։ Հրատարակել է Ղարաբաղյան հիմնախնդրին և տարածաշրջանային հապերին, Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ տուժածների խնդիրներին և իրավունքներին նվիրված աշխատություններ։
Նոր Բրիտանիա

Նոր Բրիտանիա (անգլ.՝ New Britain, հին գերմ.՝ Neupommern), մելանեզիական կղզի Պապուա Նոր Գվինեայի կազմում։ Համարվում է Բիսմարկի կղզեխմբի ամենամեծ կղզին, մինչև 1885 թվականը կոչվում էր բրիտանական կղզեխումբ։


== Աշխարհագրություն ==

Կղզու մակերեսը կազմում է 35 144,6 կմ², որտեղ ապրում են ավելի քան 500 հազար բնակիչներ (2011)։ Երկարությունը հասնում է 600 կմ-ի, իսկ առավելագուjն լայնությունը` 80 կմ։ 1966 թվականից ի վեր Նոր Բրիտանիան բաժանվեց երկու վարչական միավորի՝ Արևելյան Նոր Բրիտանիայի և Արևմտյան Նոր Բրիտանիայի նահանգներ։ Արևելյան նահանգը ավելի փոքր է, քան արևմտյանը, բայց գերազանցում է նրան բնակչության և նշանակության առումով։
Արևմտյան Նոր Բրիտանիայի վարչական կենտրոնը Կիմբե քաղաքն է, իսկ Արևելյան Նոր Բրիտանիայինը, մինչև 1994-ին Տավուրվյուր հրաբխի ժայթքումը, Ռաբաուլ քաղաքն էր։ Նրա բնակիչների մեծ մասը փախել և հաստատվել է Կոկոպո քաղաքում, որը հետագայում դարձել է վարչական կենտրոն, ապահով լինելու պատճառով։
Կղզու երկայնքով ձգվում է կիրճերով կտրված լեռնաշղթան, որի ամենաբարձր կետը Սինևիտի հրաբուխն է (2438 մ)։ Կղզու հիմնական մասը ծածկված է արևադարձային անտառներով։
Դամպի նեղուցը Նոր Բրիտանիան առանձնացնում է Ումբոյ կղզուց, Սուրբ Գեորգի նեղուցը` Նոր Իռլանդիա կղզուց։


== Պատմություն ==
Նոր Բրիտանիան հայտնաբերվել է միայն 1700 թվականին բրիտանական ծովագնաց Ուիլյամ Դամպերի կողմից։ 1885-ից 1899 թվականներին կղզին գտնվում էր Գերմանական Նորգվինեական Ընկերության տիրապետության տակ և կոչվում էր Նոր Պոմերանիա (Neupommern): 1899-ից 1914 թվականներին կղզին Գերմանական Նոր Գվինեայի գաղութի մաս էր կազմում։ Այս դարաշրջանում կղզու վրա արդյունաբերորեն աճեցվում էր բամբակ։ 1914 թվականին ավստրալիական զորքերը նվաճեցին Նոր Բրիտանիան և Առաջին աշխարհամարտի ավարտից հետո Ավստրալիան ղեկավարեց կղզին Ազգերի լիգայի մանդատով։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կղզին գրավեցին Ճապոնիայի կայսրության զորքերը, ովքեր 1942 թվականին հաղթեցին Ռաբաուլի ճակատամարտում։ Ամերիկացիներին հաջողվեց վայրէջք կատարել կղզու հյուսիս-արևմուտքում (Operation Dexterity), ինչպես նաև հարավ-արևմուտքում գտնվող Մերկուս հրվանդանը։ Այնուամենայնիվ, այն ժամանակվա մայրաքաղաք Ռաբաուլը չի նվաճվել մինչև պատերազմի հենց վերջը և ամերիկացիներին փոխանցվեց միայն ճապոնական կապիտալիզացումից հետո։


== Բնակչություն ==
Նոր Բրիտանիայի ամենահին էթնիկ խումբը պապուասներն են։ Կղզու ժամանակագրական կարգով երկրորդ բնակիչները եղել են Մելանեզիայից։ Ամենամեծ էթնիկ խումբը տոլայի մարդիկ են։ Բինինգի լեռնային բնակիչները ձեռք են բերել որոշակի համբավ իրենց ծիսական «կրակի պար»-ի և մարդու առնանդամի համար նախատեսված զարդերի շնորհիվ։ Բացի նրանցից, կղզին բնակեցված է կիլենգե, սուլկա և լակալայ ժողովուրդներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Nationsonline.org: Solomon Islands
Ethnologue.com: Map of languages of New Britain
Սաարեպեեդի (Էստոնիայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սաառեպեեդի (այլ կիրառումներ)Սաարեպեեդի շրջան (էստ․՝ Saarepeedi vald), շրջան Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Սաառեպեեդի գյուղը։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1234 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 12,55 մարդ/կմ²։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շրջանի վարչության պաշտոնական վեբ կայքը Archived 2013-10-08 at the Wayback Machine. (էստոներեն)
Հունիսի 24

Հունիսի 24, տարվա 175-րդ (նահանջ տարիներին՝ 176-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 190 օր։


== Դեպքեր ==
444 - Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Ծաղկոտն գավառում կայացավ Հայ առաքելական եկեղեցու Շահապիվանի ժողովը։
1916 - Դերասանուհի Մերի Փիքֆորդը պայմանագիր ստորագրեց «Paramount Pictures» ընկերության հետ 1 040 000 ԱՄՆ դոլարով։
1934 - Ուկրաինայի մայրաքաղաքը Խարկովից տեղափոխվեց Կիև։
1935 - Բացվել է Երևանի տիկնիկային թատրոնը։
1947 - Ամերիկացի օդաչու Քենեթ Առնոլդը Վաշինգտոնի մերձակայքում սարերի վրայով թռչելիս օդում տեսավ 9 տարօրինակ օբյեկտ, նա դրանք նմանեցրեց ափսեների և այդտեղից էլ եկավ «թռչող ափսե» անվանումը (ՉԹՕ)։
2006 - Հայաստանի շախմատի հավաքականը դարձավ Օլիմպիադայի չեմպիոն։
2016 - Հռոմի Պապը ուխտագնացության գնաց Հայաստան։


== Ծնունդներ ==
1908 - Արտեմ Ալիխանյան, գիտնական (մահ. 1978)
1935 - Ռոբերտ Դաունի Ավագ, ամերիկացի ռեժիսոր և դերասան, նաև սցենարիստ, պրոդյուսեր, օպերատոր
1940 - Վիտորիո Ստորարո, իտալաամերիկացի կինոօպերատոր, Օսկարի եռակի դափնեկիր
1963 - Յուրի Կասպարյան, հայազգի երաժիշտ, եղել է ռուսական «Կինո» ռոք խմբի կիթառահար
1968 - Բորիս Գելֆանդ, իսրայելցի, նախկինում՝ խորհրդային և բելառուսցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1989)
1985 - Դիեգու Ալվեշ, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
1987 - Լիոնել Մեսսի, արգենտինացի ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==
1967 - Ստեփան Քեչեկյան, հայ խորհրդային իրավաբան, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
1978 - Մստիսլավ Կելդիշ, խորհրդային մաթեմատիկոս, մեխանիկ, 1960-1961 թվականին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ փոխպրեզիդենտ, 1961-1975 թվականին՝ նախագահ
2001 - Սպարտակ Սաֆյան, հայ նկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ


== Տոներ ==
Ջերաիս

Ջերաիս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մուրադ-Ռափայելյան վարժարան

Մուրատ-Ռափայելյան վարժարան, հայկական վարժարան Վենետիկում։ Գիշերօթիկ է, 1980-ականներին սովորում էր մոտ 120 սան, որից շուրջ 45-ը՝ անվճար։ Վարժարանն ունի հարուստ գրադարան, թանգարաններ, մարզական հրապարակներ, գործում են «Սայաթ-Նովա» նվագախումբը, թատերական խմբակը։
Այնտեղ բացի հայերից, ուսանել են հայագետներ Հայնրիխ Հյուբշմանը, Մարի Բրոսսեն, Յորգանը և ուրիշներ։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1836 թվականին, Մխիթարյան միաբանության նախաձեռնությամբ, Էդվարդ Ռափայելի Ղարամյանի միջոցներով՝ Ռափայելյան վարժարան անվամբ։ 1870 թվականից կոչվում է Մուրատ-Ռափայելյան (կրթական հաստատությանն է միանում Փարիզի Մուրադյան վարժարանը, որը 1929 թվականին անջատվում և նորից բացվում է Փարիզում, սակայն Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանը պահպանում է իր անունը (Սամվել-Մուրադյան վարժարան)։
1917 թվականին տեղափոխվել է Հռոմ, 1918 թվականին՝ նորից Վենետիկ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ փակվել է, վերաբացվել 1950 թվականին։ Սկզբնական շրջանում վարժարանն առաջնորդվում էր գիմնազիական ծրագրով, ուներ 6-ամյա դասընթաց։ 1867 թվականին Ֆրանսիայի, 1879 թվականին Իտալիայի կառավարությունները Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանն օժտում են լիցեյական իրավունքներով։


== Վարժարանի դասավանդողներ ==
Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանում դասավանդել են Ղևոնդ Ալիշանը, Ս․ Թեոդորյանը, Մ․ Նուրիխանը, Վ․ Ավգերյանը, Ա․ Գասքանտիլյանը, Դ․ Նազարեթյանը, Գ․ Ճելալյանը, Գ․ Նահապետյանը, Թ․ Թովմաճանյանը, Մ․ Թաշճյանը, Վ․ Հացունին, Մ․ Ճանաշյանը, Ս․ Ագլյանը, Հ․ Ապոյանը, Սինանյանը, Հ․ Դերձակյանը, Ա․ Ճարյանը, Ա․ Ղազիկյանը, ֆրանսիացի և իտալացի ուսուցիչներ Ալեանսքը, Մ․ Տամեն, Տե-Լուգան, պրոֆեսոր Գալոն, վարժարանի «Հայկական քայլերգի» հեղինակ Ավրելիանոս Բոնձիլագուան։


== Վարժարանի շրջանավարտներ ==
Շրջանավարտներից են Դանիել Վարուժանը, Թովմաս Թերզյանը, Մ․ Աճեմյանը, Վ․ Սվաճյանը, Ա․ Արապյանը, Վահրամ Փափազյանը, Հակոբ Փափազյանը, Էդգար Շահինը, Զարեհ Մութաֆյանը, Գուրգեն Ալեմշահ, Էդգար Մանասը, Սրապիոն Հեքիմյանը, քաղաքական գործիչ Արման Բաբաջանյանը և ուրիշներ։ Վարժարանում սովորել են նաև եվրոպացիներ։ Անվանի հայագետներից Հյուբշմանը, Պ․ Ֆետտերը, Ֆ․ Նևը, Բրոսսեն, Է․ Դյուլորիեն, Ն․ Յորգան, Ֆ․ Ֆեյդին և ուրիշներ մշտական կապերի մեջ են եղել Մխիթարյանների և Մուրատ-Ռափայելյան վարժարանի հայագետների հետ։


== Գրականություն ==
Թեոդորեան Սարգիս, Պատմութիւն Մուրադեան վարժարանին, հտ․ 1, Փարիզ, 1857։
Տայեան Ղեւոնդ Վրդ., Համայնապատկեր հարիւրամեայ շրջանի Մխիթարեան դաստիարակներու գործունէութեան Մուրադեան եւ Ռափայէլեան վարժարաններու սեմերէն ներս (1836-1936), Վենետիկ - Ս. Ղազար, 1937։


== Ծանոթագրություններ ==
Թյուբինգենի համալսարան

Թյուբինգենի համալսարան, պաշտոնապես՝ Էբերհարդի և Կառլի համալսարան (գերմ.՝ Eberhard Karls Universität Tübingen), պետական համալսարան Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ նահանգի Թյուբինհեն քաղաքում։ Բժշկության, բնական և հասարակական գիտությունների ոլորտում մեծ ճանաչում ունեցող ամենահին համալսարաններից մեկն է Գերմանիայում։ Հայտնի է ազատամիտ քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ ունեցած մեծ ներդրումով։ Հիմնվել է 1477 թվականին Վյուրտեմբերգի կոմս Էբերհարդ Մորուքավորի նախաձեռնությամբ և նրա դաստիարակ ու խորհրդատու, գիտնական-մարդասեր Յոհան Նաուկլերի ջանքերով։
Թյուբինհենը Մարբուրգի, Գյոթինգենի, Ֆրայբուրգի և Հայդելբերգի հետ միասին մտնում է Գերմանիայի «համալսարանական քաղաքների» հնգյակի մեջ։ Շրջանավարտների մեջ շատ են հատկապես քիմիայի և բժշկության ոլորտներում Նոբելյան մրցանակակիրները։


== Թյուբինգենի համալսարանական հիվանդանոց ==
Յոհան Հենրիխ Ֆերդինանդ ֆոն Աութենրիթը 1905 թվականին Թյուբինհենի համալսարանին կից բացել է հոգեբուժարան։ Այն հայտնի է դարձել նրանով, որ 1806-1807 թվականներին այնտեղ է բուժվել Ֆրիդրիխ Հյոլդերլինը։
Ներկայում համալսարանական հիվանդանոցը (գերմ.՝ Universitätsklinikum Tübingen) Գերմանիայի առաջատար բժշկական կենտրոններից մեկն է։ Բուժաշխատողների թիվը կազմում է 900 մարդ։
Ներկայումս հոգեբուժության և հոգեթերապիայի ամբիոնների բժշկական ֆակուլտետները ունեն համալսարանական հոգեբուժական կլինիկաներ։ Կառուցվել են նոր շենքեր, այժմ կան Անչափահասների հոգեբուժության ֆակուլտետի շենք, «Ուայլդերմութշտրասսե» ցերեկային ստացիոնար (գերմ.՝ Wildermuthstrasse), Հոգեբուժության ինստիտուտի ամբուլատոր հիվանդների կլինիկայի շենք («PIA») և Ծերերի օրական ստացիոնար, որը ևս համարվում է այս բժշկական կոմպլեքսի մասը։


== Ֆակուլտետներ ==
ավետարանական աստվածաբանության,
կաթոլիկ աստվածաբանության,
մաթեմատիկայի և բնական գիտությունների,
տնտեսագիտության և սոցիալական գիտությունների,
բժշկական,
փիլիսոփայական,
իրավաբանական


== Հայտնի շրջանավարտներ ==


== Հայտնի պրոֆեսորներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт университета(անգլ.)(գերմ.)
Universitätsklinikum Tübingen — Сайт больницы университета и медицинского факультета(անգլ.)(գերմ.)
Тюбингенская школа богословия / О. В. Куропаткина // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
(2076) Լևին

(2076) Լևին (անգլ.՝ Levin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի նոյեմբերի 16-ին Հարվարդի աստղադիտարանի կողմից Հարվարդում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,273844 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9272 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6204 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1252,39 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,28745 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,99° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2076) Լևին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռելյացիոնիզմ

Ռելյացիոնիզմ, ռելյացիոնալիզմ, հարաբերապաշտություն, փիլիսոփայական-իմացաբանական ըմբռնում, որը բացարձակացնում է իրերի հարաբերությունը։ Ըստ ռելյացիոնիզմի՝ իրը (երևույթը) չունի այլ էություն՝ մի ինչ-որ թաքնված «մետաֆիզիկական» բովանդակություն, բացի այն հատկությունների համախմբությունից, որոնք դրսևորվում են ուրիշ իրերի հետ նրա ունեցած հարաբերությունների մեջ, կամ էլ՝ բացի այն մաթեմատիկական-տրամաբանական կապերից ու հարաբերություններից, որոնցով այն նկարագրվում է գիտական տեսության մեջ։
Ներկայացուցիչներն են Կանտը, Բերգսոնը, Պուանկարեն, տրամաբանական պոզիտիվիստները և այլն։


== Տես նաև ==
Ռելյատիվիզմ
Սպադոլա

Սպադոլա  (իտալերեն՝ Spadola)՝ կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզում՝ Վիբո Վալենտիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 819 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 91 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 88020։ Հեռախոսային կոդը՝ 0963։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք
Իջմե (Ալբիստանի գավառակ)

Իջմե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ադանայի նահանգի Ալբիստանի գավառակում։
Մոտակաքում կան ծծմբային բաղադրությամբ հանքային աղբյուրներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մեյսոն Հոլգեյթ

Մեյսոն Անտոնի Հոլգեյթ (անգլ.՝ Mason Anthony Holgate, հոկտեմբերի 22, 1996(1996-10-22), Դոնկաստեր, Հարավային Յորքշիր, Յորքշիր և Համբեր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան։ Հանդես է գալիս անգլիական «Էվերթոն»-ի և Անգլիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։ Նա նաև հանդես է գալիս որպես եզրային պաշտպան։


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Բարնսլի» ===
9 տարեկան հասակում Մեյսոնը միացել է «Բարնսլի»-ի ակադեմիային։
Ֆուտբոլային Առաջին լիգայում անգլիացին իր դեբյուտը նշել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 2-ին՝ «Դոնկաստեր Ռովերս»-ի դեմ խաղում։ Հանդիպումն ավարտվել է 1-1 հաշվով։ 2014-15 մրցաշրջանի վերջում Հոլգեյթը ճանաչվել է Տարվա լավագույն երիտասարդ ֆուտբոլիստ։ 2015 թվականի հուլիսին Մեյսոնը փորձնական հանդես է եկել «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ի կազմում։


=== «Էվերթոն» ===
2015 թվականի օգոստոսի 13-ին Մեյսոն Հոլգեյթը տեղափոխվել է «Էվերթոն»։ Տրանսֆերն արժեցել է 2 միլիոն £, իսկ ֆուտբոլիստը թիմի հետ կնքել է 4 տարվա պայմանագիր։ Պրեմիեր Լիգայի շրջանակներում իր նորամուտը նշել է 2016 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ «Տոտենհեմ Հոտսպուր»-ի դեմ խաղում, որն ավարտվել է 1-1 հաշվով։


== Միջազգային ==
2017 թվականի հունիսին Անգլիայի Մ21 հավաքականի կազմում մասնակցել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը։ Նա հանդես է եկել որպես ձախ եզրային պաշտպան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Խամիտովո

Խամիտովո (ռուս.՝ Хамитово, բաշկիրերեն՝ Хәмит), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 761 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարդպետություն

Մարդպետություն, Արշակունի Հայաստանի արքունական գործակալություն, որի գործառույթն էր տնօրինել Արշակունյաց արքաների հողային և այլ ունեցվածքը՝ ապարանքը, կանանոցը, կալվածնքները, բերդերն ու ամրոցները, եկամուտներն ու գանձերը։ Մարդպետության գործակալությունը ժառանգական հիմքով վարում էր Մարդպետունի նախարարական տոհմը, որին պատկանում էր Վասպուրական նահանգի գավառներից մեկը՝ Մարդաստանը (Մարդոցայք, Մարդոցեք, տարածվում էր Մակու քաղաքից արևմուտք, Կոտուրի լեռների արևելյան ստորոտներում)։ Մարդպետունիները, որոնք մեծարվում էին Հայր պատվանունով, նաև հոգում էին արքայազունների դաստիարակությունը, գլխավորում էին «մարդպետական» կոչվող հեծյալ գունդը։ Թեև մարդպետության գործակալությունը վերանում է Արշակունիների հարստության անկմամբ, սակայն Մարդպետունի նախարարական տոհմը որոշ ժամանակ դեռևս պահպանում է իր կալվածքները։
Մարդպետ տիտղոսի ծագման վերաբերյալ Նիկողայոս Ադոնցը գրում է, որ այն սկզբնապես եղել է մարդ կոչվող ժողովրդի առաջնորդի տիտղոսը, որը հետագայում դարձել է տոհմական տիտղոս ինչպես ասպետ, մաղխազ և սպարապետ։ Մարդերի իշխանական տոհմի վերացումից հետո մարդպետ տիտղոսն անցել է Արծրունիներին, իսկ Մարդպետականը դարձել է սովորական աշխարհագրական եզր։


== Տես նաև ==
Մարդպետունիներ


== Ծանոթագրություններ ==
Գոլենիշչևո (գյուղ, Լետիչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳոլենիշչևոԳոլենիշչևո (ուկրաիներեն՝ Голенищеве), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոլենիշչևո գյուղում բնակվում էր 727 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2171 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 334,87 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բնավորության դերասան

Բնավորության դերասան (խարակտերային դերասան) (ֆր.՝ caractère, հուն․՝ χαρακτήρ՝ դրոշմ, հետք, յուրահատկություն, բնույթ), դերասան, որը կատարում է վառ արտահայտված խոսքային, կենցաղային, արտաքին յուրահատկությամբ դերեր, ցայտուն արտահայտված ամպլուայով դերասան։ Ըստ Բրիտանիկա հանագիտարանի՝ բնավորության դերասանը նա է, ով վառ դերեր է խաղում։


== Թատրոնի պատմությունից ==
18-րդ դարի ֆրանսիական թատրոնում կատակերգության, դրամայի, մելոդրամայի մեջ հանդես եկող խարակտերային և կիսախարակտերային (ֆր.՝ demi-caractère) դերասանին որոշակիորեն տարբերում էին ողբերգության դերասանից, որի խաղը կրում էր վերկենցաղային բարձրաշունչ բնույթ։ 19-րդ դարի կեսերից բեմական արվեստում ռեալիստական սկզբունքների հաստատումն առաջադրեց գործող անձի բնավորությունը բացահայտելու պահանջ՝ անկախ պիեսի ժանրից։ Նախահեղափոխական թատրոնում ամպլուայի տարբերակումները հաստատապես մտել էին թատերական կենցաղի մեջ, առանձնապես շեշտվում էին խարակտերային դերասանի և ոչ խարակտերային (հերոս, սիրահար-հերոս և այլն) դերասանի հատկանիշները։ Ժամանակակից թատրոնում նման տարբերակումներն արվում են այս կամ այն դերասանի բնորոշ կողմը, գերիշխող հատկությունն ընդգծելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Թաբան

Թաբան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պողոս Պողոսյանի մահ

Պողոս Պողոսյանի մահ, Վրաստանի Նինոծմինդա շրջանի բնակիչ, ով սպանվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 24–ին Երևանի «Առագաստ» սրճարանում։ Նա սպանվել է այդ պահին գործող նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի թիկնապահների կողմից ծեծվելու արդյունքում։


== Մանրամասներ ==
Եվրոպայի հայկական միությունների ֆորումի նախագահ Աշոտ Գրիգորյանը, ով եղել է դեպքի ականատեսը նշում է, որ հրավիրված էր այդ օրը «Առագաստ», որտեղ էր նաև Հայաստանի գործող նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը ու ֆրանսիահայ շանսոնյե Շարլ Ազնավուրը։ Սրճարանից միասին դուրս գալուց հետո գործող նախագահն ու Ազնավուրը քայլում էին մոտ երկու մետր հեռավորության վրա։ Հանկարծ գինովցած մեկը մոտեցել է ու ասել «Պրիվետ, Շառլ», հետո պտտվելով Քոչարյանին ասել է «Պրիվետ, Ռոբ»։ Ինչից հետո անվտանգությունը մարդուն դեպի զուգարան։
Բրիտանացի դասախոս Սթիվեն Նյութոնը, ով նույնպես ներկա է եղել սրճարանում, երկու տղամարդկանց զուգարան մտցնելուց հետո մտել է ներս ու տեսել, թե ինչպես է անվտանգության աշխատակից Աղամալ Հարությունյանը ատրճանակի կոթով ծեծում երկրորդ տղամարդուն, մինչ Պողոս Պողոսյանը արդեն ընկած էր գետնին՝ անգիտակից վիճակում։ Նյութոնի բարձրացրած աղմուկից հետո ծեծը դադարել է։
Չնայած նրան, որ որոշ վկաների պնդմամբ ծեծին մասնկացել են մի քանի հոգի, Քոչարյանի թիկնազորի միայն մեկ անդամի՝ Կուկու մականունով հայտնի Աղամալ Հարությունյանի նկատմամբ դատարանը ներկայացրեց մեղադրանք և նրան դատապարտեց 2 տարվա պայմանական ազատազրկման՝ «անզգույշ սպանություն» հոդվածով։ Այս դատավճիռը առաջացրեց հանրության և Մարդու իրավունքների պաշտպանության որոշ միջազգային կազմակերպությունների խիստ դժգոհությունը, որոնք մեղադրեցին նախագահ Քոչարյանին հանցագործության մեղավորներին հովանավորելու մեջ։


== Տես նաև ==
Վահե Ավետյանի մահը
Սոնա Մնացականյանի մահ


== Ծանոթագրություներ ==
Երդիկ (ճարտարապետություն)

Երդիկ, հայկական ճարտարապետության մեջ տան կտուրին թողած բացվածք, որ ծառայում է իբրև բնական լույսի թափանցման միջոց և օդանցք։ Հայկական ավանդական կացարանի գլխատունը լուսավորվել է երդիկի միջոցով։
Երդիկի ձևն ու չափերը կախված են եղել շինության գործառական նշանակությունից։ Տներում այն սովորաբար քառակուսի է եղել` 0,5х0,5 մ, երբեմն 0,7х0,7 մ չափերով, հազարաշենում երբեմն եղել է ութանկյուն։ Գոմի օդայում (գոմատուն)երդիկը հիմնականում եղել է ուղղանկյուն` 0,5-2,2 մ երկարությամբ և 0,2-0,35 մ լայնությամբ։ Բոլոր շինություններում, կախված նշանակությունից, տեղադրվել են մեկ կամ մի քանի երդիկներ ծածկի տարբեր հատվածներում։ Վերևից երդիկի փայտե շրջանակին տեղադրել են բացվածքով քարե քառակուսի կամ ամրացրել են կոտրած տակով կուժ։ Գեղարքունիքում, երբեմն նաև Շիրակում, երդիկի շրջանակի գերաններին կիսաշրջանաձև փորվածքներ են արվել, որպեսզի լույսն ավելի լավ թափանցի։
Երդիկը փակվել է տարբեր կերպ։ Շատ տեղերում երդիկի ուղղանկյունաձև բացվածքում գողություններից զերծ մնալու նպատակով մետաղական խաչաձև ձողեր են տեղադրել։ Գիշերը այն փակել են ճիմի ծածկոցով, քարե սալիկով, փայտե վահանով, ուշ շրջանում` փայտե շրջանակով ապակիով։ Մարդկանց կեցության համար նախատեսված շինություններում երբեմն երդիկին հատուկ հարմարանք են ավելացրել, ինչի շնորհիվ հնարավոր է եղել այն փակել ներսից` առանց տան կտուրը բարձրանալու։


== Ծանոթագրություններ ==
Գուտա-Շերշնևսկայա

Գուտա-Շերշնևսկայա (ուկրաիներեն՝ Гута-Шершнівська), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տիվրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1710 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գուտա-Շերշնևսկայա գյուղում բնակվում էր 92 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 68,66 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)