Ջեյսոն Ռայթման

Ջեյսոն Ռայթման (անգլ.՝ Jason Reitman, հոկտեմբերի 19, 1977(1977-10-19), Մոնրեալ, Քվեբեկ, Կանադա)՝ ամերիկացի և կանադացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ և դերասան։ 
Ռեժիսոր Իվան Ռայթմանի որդին է։


== Պատանեկություն ==
Ջեյսոն Ռայթմանը ծնվել է Քվեբեկի Մոնրեալում, կանադական ընտանիքում. ծագումով հրեա ռեժիսոր Իվան Ռայթմանի և ֆրանկո-կանադացի դերասանուհի Ռոբեր Ժենեվևի առաջին երեխան է։ Ջեյսոն Ռայթմանn ունի երկու կրտսեր քույրեր, Քեթրին և Քերոլայնը։ Նրա հայրը նկարահանել է «Երկվորյակներ», «Ջունիոր» և մի շարք այլ հաջող ֆիլմեր։ 80-ականների վերջում Ռայթմանը սկսեց հայտնվել ֆիլմերում փոքր դերերում և դարձավ իր հոր օգնականը ֆիլմերի արտադրության մեջ։ Նա շատ ժամանակ է անցկացրել մոնտաժային սենյակում, ուսումնասիրելով վերջինիս բոլոր նրբություններն ու գաղտնիքները։ Երբ Ռայթմանն արդեն 20 տարեկան էր, նրան առաջարկեցին դառնալ մի քանի առևտրային նախագծերի ռեժիսոր, բայց նա հրաժարվել է ամեն ինչից, հանուն սեփական կարճամետրաժ ֆիլմի և գովազդի ստեղծման։ Մասնավորապես, նրան առաջարկվեց ֆիլմ նկարահանել «Որտեղ է իմ մեքենան, պճնամոլ» երկու մասից, բայց նա այդ առաջարկը չի հավանել։


== Կինոկարիերա ==
2005 թվականին մեծ էկրաններ դուրս եկավ Ռայթմանի առաջին լիամետրաժ «Այստեղ ծխում են» ֆիլմը։ Ռայթմանը, հարմարեցնելով Քրիստոֆեր Բակլիի համանուն վեպի սցենարի հետ, ի վերջո, ստեղծել է ֆիլմը։ Ֆիլմը ունեցել է կոմերցիոն հաջողություններ, ամբողջ աշխարհի տոմսարկղերից ստանալով 39 միլիոն դոլար եկամուտ, և արժանացել է երկու «Ոսկե գլոբուս» անվանակարգին։ «Այստեղ ծխում են» ֆիլմի հաջողությունից հետո Ռայթմանը հարցազրույցում նշեց, որ հաջորդ ֆիլմը կլինի մեկ այլ գրքի հարմարեցում։ Նա նաև ասել է, որ մտադիր է շարունակել համագործակցել Բակլիի հետ։ Ծրագրի առաջին մասը նա իրականացրել է, նկարահանելով «Երկնքում լինեի» ֆիլմը, իսկ Բակլիի մասնակցությամբ ծրագիրը դեռևս չի իրականացվել։
Նրա երկրորդ ծրագիրը, «Ջունո», հիացրել է հանդիսատեսին իր պրեմիերային շոուով 2007 թվականին Տորոնտոյի կինոփառատոնում։ Նույն տարվա դեկտեմբերին ֆիլմը թողարկվել է վարձույթի։ «Ջունոն» շատ բարձր գնահատականներ է ստացել կինոքննադատների կողմից (այս ֆիլմը հայտնի կինոքննադատ Ռոջեր Էբերթի ամենասիրած ֆիլմն էր 2007 թվականին), և «Օսկար» է ստացել Լավագույն ֆիլմ, Լավագույն կանացի դեր (Էլլեն Փեյջ), լավագույն օրիգինալ սցենար (Դիաբլո Քոդի) և Ռոջեր Էբերթ «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգերում։ Բացի այդ, Ռայթմանը այս կինոնկարի ռեժիսուրայի համար ստացել է բազմաթիվ այլ մրցանակներ և պարգևներ։ Ֆիլմը համաշխարհային վարձույթում ներկա դրությամբ հավաքել է ավելի քան 230 միլիոն դոլար։
2006 թվականի մարտին Ռայթմանը պրոդյուսեր Դան Դուբիչկիի հետ միասին ստեղծել են «Hard C Productions» կինո ընկերությունը, որտեղ մշակել են մի քանի ծրագրեր։ Ընկերությունը համագործակցության մասին պայմանավորվածություն ունի Fox Searchlight Pictures հետ, կինոստուդիա որտեղ ստեղծվել է Ռայթմանի առաջին երկու ֆիլմերը։ Նա ինքը հայտարարել է, որ իր ընկերությունների միջոցով նա կփորձի ստեղծել «փոքրիկ պայթուցիկ կատակերգություն, որը անկախ կլինի, բայց հասանելի»։ Ռայթմանը նաև ասել է, որ նա և Դուբիչկին ուզում են նկարահանել անսովոր ֆիլմեր և ինչ-որ բան, որը կարող է շրջել ժանրը 180° վրա։ Ռայթմանի հաջորդ ծրագրերից մեկը կիրականացվի իր կինոստուդիայում։ Դա կոչվում է Banzai Shadowhands՝ կատակերգություն «մի հսկա նինձիայի մասին, որն այժմ ապրում է, ինչպես ուղղակի մարդը»։ Սցենարը տրամադրել է Օֆիս հեռուստասերիալի ստեղծողներից մեկը՝ Ռեյն Ուիլսոնը։ Նրանք ծանոթացել են «Իմ նախկին սուպեր» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, որտեղ Ուիլսոնի եղել է երկրորդական դերում։ Ֆիլմի աշխատանքի մեկնարկի մասին ճշգրիտ ամսաթիվ չի հայտարարվել, ընդհանրապես անհասկանալի է, սկսում է Ուիլսոնը սցենարը գրել, թե ոչ։
Hard C Productionsը, մասնավորապես, ստեղծել է «Ջենիֆերի մարմինը» սև կատակերգությունը, որտեղ սցենարիստը Դիաբլո Քոդին էր, իսկ գլխավոր դերերում նկարահանվել է Մեգան Ֆոքսը։

Ջեյսոն Ռայթմանի երրորդ ծրագիրը դարձել է «Երկնքում լինեի» ֆիլմը։ Այս կինոնկարի սցենար գրելու պատմությունը շատ հետաքրքիր է։ Համանուն գիրքը հրատարակվել է 2001 թվականին։ Շելդոն Թուրները, ընթերցելով գիրքը, դրա հիման վրա գրել է սցենարը, որը վաճառվել է DreamWorks 2003 թվականին։ Ռայթմանը ավելի ուշ է իմացել վեպի մասին, գայթակղվել է Լոս Անջելեսի գրախանութում։ Ռայթմանը համոզել է հորը գնել գրքի էկրանավորման իրավունքները, և Իվան Ռայթմանը պատվիրել է Թեդ Գրիֆինի սցենարը, հետագայում որոշ տարրեր օգտագործելով Շելդոն Թուրների աշխատանքից։ Ջեյսոն Ռայթման այնուհետև մշակել է իր սեփական սցենարը, հիմք ընդունելով Գրիֆինի սցենարից ամենակարևոր հատվածները։ Թուրների կողմից հորինված մասերը, որոնք օգտագործվել են ֆիլմի ավարտին, ներառում է իր մեջ Ռայան Բինգեմի եզրափակիչ ելույթը.։

2009 թվականի դեկտեմբերին «Երկնքում լինեի» ֆիլմը դուրս եկավ վաճառքի։ Կինոնկարը պատմում է կորպորատիվ իրավաբան Ռայան Բինգեմի մասին, ով իր ամբողջ ժամանակը անցկացնում է մշտական թռիչքների և գործուղումների մեջ։ Այս ֆիլմի սցենարն արժանացել է «Ոսկե գլոբուս» և BAFTA մրցանակների, նաև 2010 թվականին առաջադրվել է «Օսկար»–ի։ Պարգևներ և անվանակարգեր ստացել են Շելդոն Թուրներն ու Ջեյսոն Ռայթմանը։


== Այլ նախագծեր ==
Լիամետրաժ ֆիլմերից բացի, Ռայթմանը ունի 6 կարճամետրաժ ֆիլմ։ Նրանցից առաջինը («Օպերացիա») նա ստեղծել է գումար, որը վաստակել է սեղանի օրացույցների վաճառքից։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել Սանդենս կինոփառատոնում 1998 թվականին։
Ջեյսոն Ռայթմանը նաև զբաղվել է գովազդներ ստեղծմամբ։ Նա, մասնավորապես, գովազդներ է արել Wal-Mart, Burger King, Nintendo, BMW և Buick համար։ Հեռուստաընկերությունում Ռայթմանը Օֆիս հեռուստասերիալի երկու դրվագների և NBC շոու–ի համար «Շաբաթ երեկոյան ուղիղ եթերում» եռասերիալ սկետչի ռեժիսորն է եղել, որը կոչվում է «Մահ շոկոլադից»։ Վերջինիս գլխավոր դերերում հանդես է եկել Էշթոն Քաթչերը։


== Անձնական կյանք ==
2004 թվականին ամուսնացել է Միշել Լիի հետ, ովքեր ծանոթացել են իր «Համաձայնություն» կարճամետրաժ ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ, որտեղ Լին Ռայթմանի հետ միասին եղել է սցենարի համահեղինակը։ 2006 թվականին զույգը երեխա է ունեցել։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջեյսոն Ռայթման (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Jason Reitman at MySpace