Յուրի Սուվարյան

Յուրի Միքայելի Սուվարյան (մայիսի 25, 1943(1943-05-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ տնտեսագետ, տնտեսագիտության դոկտոր (1984 թ.), պրոֆեսոր (1986 թ.), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (2010 թ., թղթակից անդամ՝ 2006 թ.)։ Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2014 թ.):


== Կրթություն ==
1960 թ. ավարտել է Ավետարանոց գյուղի միջնակարգ դպրոցը։
1965 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։
1965-1968 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ասպիրանտուրան։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1991-1992 թթ. - համատեղությամբ աշխատել է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի խորհրդական։
1987-1994 թթ. - Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի գիտական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, տնտեսագիտական աստիճաններ շնորհող խորհրդի նախագահի տեղակալ։:
1994 թվականից բուհի կառավարման ամբիոնի վարիչն է։
2006-2011 թթ. - Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտոր։
2012 թվականից - Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտորի խորհրդական։
ՀՊՏՀ-ում գործող գիտական աստիճաններ շնորհող մասնագիտական խորհրդի նախագահն է։
Մենեջմենթի հայկական ընկերակցության նախագահն է։ Հայերենի բարձրագույն խորհրդի անդամ, տնտեսագիտական եզրաբանության ճյուղային հանձնաժողովի նախագահը։
Եղել է «Բանբեր ՀՊՏՀ» տեսական հանդեսի գլխավոր խմբագիրը։


== Գիտական գործունեությունը ==
1970 թ. պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Աշխատանքի արտադրողականության և աշխատավարձի աճի տեմպերի հարաբերակցությունը» թեմայով։
1983 թ. պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն՝ «Ամբողջական աշխատանքի արտադրողականությունը Հայաստանի արդյունաբերության մեջ» թեմայով։
1984 թ. շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։
2006 թ. ընտրվել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ։
2010 թ. ընտրվել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի իսկական անդամ (ակադեմիկոս)։Հեղինակել է ավելի քան 220 հրատարակված գիտական աշխատանք, այդ թվում՝ 30 մենագրություն տնտեսագիտության ու կառավարման հիմնարար խնդիրների վերաբերյալ։:
Նրա ընդհանուր խմբագրմամբ և համահեղինակությամբ հրատարակվել են «Մենեջմենթ» հայերեն բնագիր բուհական առաջին դասագիրքը (Եր., 1999 թ., 2002 թ., 2009 թ.), «Հայ կառավարչական մտքի պատմության ուրվագծեր» (Եր., 2005 թ.)` տվյալ ասպարեզին վերաբերող առաջին մեծածավալ հետազոտությունը։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2011 թ.)
Անանիա Շիրակացու մեդալ (2000 թ.)
ԼՂՀ «Մայրական երախտագիտություն» մեդալ (2007 թ.)
Միջազգային փիլիսոփայական ակադեմիայի «Դավիթ Անհաղթ» մեդալ (2010 թ.)
Հայաստանի Հանրապետության գիտության վաստակավոր գործիչ (2014 թ.)
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան, 2017 թ.


== Աշխատություններ ==
Ազգային տնտեսություն; Խմբագիր՝ Յու. Սուվարյան.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 2017. - 502 էջ ;
Ականավոր գիտնական-մանկավարժը․- Երևան ։ Գիտություն, 2018.- 87 էջ ;
Անդրկովկասյան միութենական հանրապետությունների տնտեսական համագործակցությունը.- Երևան ։ Գիտելիք, 1982.- 28 էջ ;
Աննա Ասատրյան.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 2018.- 73 էջ ;
Աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման նյութական խթանումը արդյունաբերության մեջ․- Երևան ։ Երևանի համալս. հրատ., 1976.- 199 էջ ;
Աշխատանքի արտադրողականությունը և արտադրության արդյունավետությունը․-Երևան ։ Հայաստան, 1976.- 114 էջ ;
Աշխատանքի արտադրողականության աճի կառավարումը արդյունաբերությունում, Երևան, 1987 թ., ռուսերեն ;
Աշխատանքի արտադրողականությունը. տարածաշրջանային հիմնախնդիրներ, համահեղինակությամբ, Մոսկվա, 1988 թ. ;
Աշխատանքի վարձատրության ֆոնդի կազմավորումը արդյունաբերության մեջ լրիվ տնտհաշվարկի պայմաններում.- Երևան ։ ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1990.- 152 էջ ;
Արարատ Աղասյան-60․- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 2016.- 175 էջ ;
Արդյունաբերական արտադրության պլանավորումը.- Երևան ։ Երևանի համալս. հրատ., 1985.- 96 էջ ;
Բաժնետիրացման մեխանիզմը և նրա բաղկացուցիչ մասերը.- Երևան ։ Հակոբ Մեղապարտ, 1995.- 80 էջ. ;
Բանվորի տնտեսագիտական բառարան-տեղեկատու.- Երևան ։ Հայաստան, 1980.- 292 էջ ;
Գիտակրթական համակարգը և տնտեսական զարգացումը.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2011.- 150 էջ ;
Գիտակրթական համակարգի և տարածքային տնտեսական զարգացման փոխառնչությունները.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 2016.- 180 էջ ;
Գիտակրթական համակարգի կառավարման ռազմավարությունը.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2013.- 232 էջ ;
Գիտատեխնիկական առաջադիմության էկոնոմիկա.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 1995.- 252 էջ ;
Գործարարության ծրագրի մշակման հիմունքները.- Երևան ։ Ապոլոն, 1996.- 78 էջ ;
Զբոսաշրջության մրցունակությունը և զարգացման ուղղությունները Հայաստանի Հանրապետությունում.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 2014.- 134 էջ ;
Էկոնոմիկայի ինտենսիվացման տնտեսական մեխանիզմը.- Երևան ։ Հայաստան, 1990.- 143 էջ ;
Լեռնային Ղարաբաղ.- Երևան ։ Լույս , 1990.- 303 էջ ;
Ծախսեր-արդյունք վերլուծություն.- Երևան ։ Պետական ծառայություն, 2005.- 216 էջ ;
Կառավարման տեսության արդի հիմնախնդիրներ.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2020.- 162 էջ ;
Կիրառական մենեջմենթ.- Երևան ։ ԱՌՏ, 2004.- 176 էջ ;
Համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամ. պատճառներ, հակաճգնաժամային միջոցառումներ և դասեր. - Երևան ։ Գիտություն, 2009.- 145 էջ ;
Հայաստանի և Թուրքիայի միջև առևտրատնտեսական հարաբերությունները.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 2010.- 104 էջ ;
Հայաստանի Հանրապետության արտաքին տնտեսական կապերը.- Երևան ։ Զանգակ-97, 2002.- 271 էջ ;
Հայաստանի Հանրապետության տեղական բյուջեները տնտեսության ինքնակառավարման համակարգում.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 1995.- 64 էջ ;
Հայկական լեռնաշխարհի պատմամշակութային ժառանգությունը.- Երևան ։ ԵՊՀ հրատ., 2012.- 230 էջ ;
Հայկական ՍՍՀ աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը արդի փուլում.- Երևան ։ Հայաստան, 1978.- 188 էջ ;
Հայոց ցեղասպանություն -100. Ճանաչումից` հատուցում.- Երևան ։ ՀՀԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2015.- 399 էջ ;
Հայ կառավարչական մտքի պատմության ուրվագծեր, Երևան, 2005 թ. ;
Հանրային կառավարման ենթահամակարգը և արդյունավետությունը.- Երևան ։ Ա. հ., 2021․- 227 էջ ;
Հանրային կառավարման տեսություն և պատմություն.- Երևան ։ Գիտություն, 2013.- 368 էջ ;
Հանրային կառավարման տեսության և պատմության ուրվագծեր, Երևան, 2004 թ. ;
Հասարակական աշխատանքի արտադրողականությունը. չափումը, վերլուծությունը, խթանումը, Երևան, 1980 թ., ռուսերեն ;
Հասարակական արտադրության արդյունավետության պլանավորման կատարելագործումը.- Երևան ։ Գիտելիք, 1983.- 32 էջ ;
Հարկեր և հարկագանձում.- Երևան ։ Գիտություն, 2010.- 599 էջ ;
ՀՀ տնտեսական քաղաքականությունը և էկոնոմիկայի վրա դրա ազդեցության վերլուծությունը.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 1994.- 112 էջ ;
Մարդկային գործոնը էկոնոմիկայում.- Երևան ։ Գիտելիք, 1989.- 30 էջ ;
Մենեջմենթ.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 2009.- 608 էջ ;
Մենեջմենթ.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 2016.- 672 էջ ;
Մենեջմենթ.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 2002.- 560 էջ ;
Մենեջմենթ.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 1999.- 360 էջ ;
Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2012.- 136 էջ ;
Պետական և մունիցիպալ կառավարում.- Երևան ։ Լիմուշ հրատարակչատուն, 2017.- 708 էջ ;
Պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման զարգացման հիմնախնիրները Հայաստանի Հանրապետությունում.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 2014.- 164 էջ ;
Պետական ձեռնարկությունների ապապետականացման կառավարում.- Երևան ։ Լույս, 1997.- 447 էջ ;
Ռազմավարական կառավարում.- Երևան ։ Գիտություն, 2015.- 283 էջ ;
Ռազմավարական կառավարում.- Երևան ։ Տնտեսագետ, 1996.- 150 էջ ;
Սեփականաշնորհման և ապապետականացման գործընթացը.- Երևան ։ Հակոբ Մեղապարտ, 1995.- 124 էջ ;
Սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում.- Երևան ։ Գիտություն հրատ., 2018 ;
Սոցիալ-տնտեսական զարգացման արդի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2009.- 556 էջ ;
Սոցիալիստական ապրելակերպի բնորոշ գիծը մարդու աշխատանքային գործունեությունն է.- Երևան ։ Ա. հ, 1983.- 40 էջ ;
Սոցիալիստական ընկերակցության երկրների տնտեսավարման մեխանիզմի կատարելագործման փորձից.- Երևան ։ Գիտելիք, 1982.- 34 էջ ;
Տնտեսության տարածքային կառավարում.- Երևան ։ ԱՌՏ, 2007.- 312 էջ ;
Տնտեսություն, գիտություն, կրթություն.- Երևան ։ ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատ., 2014.- 370 էջ ;
Производительность общественного труда.- Ереван : Айастан , 1980. - 148 с. ;
Управление ростом производительности труда в промышленности.- Ереван : Айастан , 1987. - 228 с. ;
Public administration.- Yerevan : Gitutyun, 2014. - 301 p. ;


== Ծանոթագրություններ ==