Քորա Սանդել

Քորա Սանդել՝ (դեկտեմբերի 20, 1880(1880-12-20)[…], Քրիստիանիա, Նորվեգիա - ապրիլի 3, 1974(1974-04-03)[…], Uppsala Cathedral Assembly, Ուփսալա, Ուփսալա, Շվեդիա), գրական անունը Սառա Սեսիլիա Գյորվել Ֆաբրիսիուս, նորվեգացի գրող և նկարիչ, ով իր չափահաս կյանքի մեծ մասն անց է կացրել արտասահմանում։ Նրա ամենահայտնի գործերը վեպեր են, որոնք հայտնի են որպես Ալբերտայի տրիլոգիա անունով։


== Կենսագրություն ==

Սառա Սեսիլիա Գյորվել Ֆաբրիսիուսը ծնվել է Կրիստիանիայում ՝ ներկայիս Նորվեգիայի թագավորության մայրաքաղաք Օսլոյում։ Նրա ծնողներն էին 
Յենս Շոու Ֆաբրիսիուսը (1839–1910) և Աննա Մարգարետա Գրեգը (1858–1903)։
Երբ նա տասներկու տարեկան էր, նրանց ընտանիքը ֆինանսական դժվարությունների պատճառով տեղափոխվում է Թրոմսյո, որտեղ նրա հայրը նշանակվում է նավատորմի հրամանատար։
Հարրիեթ Բաքերը Քորա Սանդելին սովորեցնում է նկարել, իսկ քսանհինգ տարեկանում մեկնում է Փարիզ՝ նկարչությամբ զբաղվելու համար։
1913 թվականին Քորա Սանդելն ամուսնանում է շվեդ քանդակագործ Անդերս Ջոնսոնի հետ (1883-1965)։ 1921 թվականին նրանք վերադառնում են Շվեդիա։ 1922 թվականին զույգը բաժանվում է, իսկ 1926 թվականին վերջնական ամուսնալուծվում։ Այդ նույն տարում հրատարակվում է «Ալբերտան և Հակոբը»։
Փարիզում եղած տարիներին Սանդելը ֆինանսապես աջակցում է ընտանիքին՝ նորվեգիայում հրատարակված կարճ պատմվածքների և ակնարկների հասույթից։ Սակայն նրա առաջին վեպն ու տրիլոգիայի առաջին հատորը՝ «Ալբերտան և Հակոբը» մինչև 1926 թվականը չի հրատարակվել։ Այդ ժամանակ նա 46 տարեկան էր։ Հեղինակն իր սեփական կյանքից և փորձից շատ տարրեր է կիրառել իր պատմվածքներում, որոնք հաճախ կենտրոնացված են եղել 19-րդ դարի հասարակության խիստ սահմանափակումների, հոգևոր և հասարակական պայքարի, կանանց հանդեպ վերաբերմունքի վրա։
«Ալբերտա» տրիլոգիան նկարագրում է բողոքականների զգացմունքայնության ի հայտ գալը, զուգադրելով տղամարդկանց հետ, իր՝ հեղինակի հասարակական միջավայրում․ որպես երեխա, նրա հարաբերությունները եղբոր՝  Հակոբի հետ, իսկ արդեն Փարիզում, որպես երիտասարդ կին, նկարիչ ընկերների և սիրողների հետ շփումը։
Այս վեպերն անմիջապես ուշադրության արժանացան, բայց անգլիախոս երկրներում դրանք ճանաչվեցին 1960-ականներից հետո։ Այդ տարիներին Քորա Սանդելն ապրում էր Շվեդիայում։
Չնայած իր մեծ գրական հաջողության,  նա թաքնված մնաց իր կեղծանվան տակ և ապրեց բավականին մեկուսի կյանքով։ 1957 թվականին նա պարգևատրվում է Սուրբ Օլաֆի նորվեգական արքայական շքանշանով։
Թրոմսյոյում գտնվող նրա տունը, որը կառուցվել էր 1838 թվականին, այժմ՝  Հեռանկարային թանգարան։
1937 թվականին պարգևատրվել է «Gyldendal's Endowment» գրական մրցանակով։


== Ստեղծագործություններ ==
«Ալբերտա և Հակոբ» -վեպ ("Alberta and Jacob", 1926)
«Կապույտ բազմոցը» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("A Blue Sofa", 1927)
«Ալբերտա և ազատություն» - վեպ ("Alberta and Freedom", 1931)
«Կարմեն և Մայա» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Carmen and Maja", 1932)
«Շատ շնորհակալություն, բժիշկ» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Many Thanks, Doctor", 1935)
«Ալբերտան միայնակ» - վեպ ("Alberta Alone", 1939)
«Կենդանիներին ես ճանաչել եմ» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Animals I've Known", 1945)
«Կրանեսի սրճարանը» - վեպ ("Krane's Café", 1945–1946)
«Պատկերներ մուգ ֆոնի վրա» - վեպ ("Figures on a dark background", 1949)
Գաբրիել Սիդոն Կոլեթի «La Vagabonde» վեպի թարգմանություն (1952)
«Մի գնի՛ր (Դոնդի) կոմիքսներ» - վեպ ("Don't Buy Dondi", 1958)
«Մեր դժվար կյանքը» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("Our Difficult Life", 1960)
«Երեխան, ով սիրում էր ճանապարհներ» - կարճ պատմվածքների հավաքածու ("The Child Who Loved Roads", 1973)


== Տես նաև ==
Sandel (disambiguation)


== Արտաքին հղումներ ==
Cora Sandel in Dagbladet
Cora Sandel in NRK
Family genealogy
Nortana reading guide for Alberta and Jacob


== Աղբյուրներ ==
Janneken Øverland  Cora Sandel : en biografi (Gyldendal 1995) 82-05-22366-1
Rees, Ellen Figurative Space in the Novels of Cora Sandel (Laksevåg: Alvheim & Eide, 2010) 978-82-90359-83-1


== Ծանոթագրություններ ==