Հեշտոցի պլաստիկա

Հեշտոցի պլաստիկա կամ վագինոպլաստիկա, ցանկացած վիրահատական միջամտություն, որի նպատակը հեշտոցի վերակառուցումը կամ նոր հեշտոցի ստեղծումն է։ Այն հանդիսանում է գենիոպլաստիկայի տարատեսակ։ Կոնքի օրգանների արտանկումը շատ հաճախ բուժվում է հեշտոցի վրա իրականացվող մեկ կամ ավելի վիրահատությունների միջոցով։ Երբեմն չարորակ նորագոյացությունների կամ թարախակույտերի հեռացումից հետո կարիք է լինում իրականացնել վագինոպլաստիկա՝ հեշտոցի նորմալ կառուցվածքը և ֆունկցիան վերականգնելու համար։ Հեշտոցի վրա վիրահատություններն իրականացվում են ուղղելու համար հեշտոցի, միզուկի, կամ ուղիղ աղիքի բնածին դեֆեկտները։ Հեշտոցի պատերի պլաստիկան կարող է շտկել միզապարկի իջեցումը (ցիստոցելե) կամ ուղիղ աղիքի իջեցումը (ռեկտոցելե) դեպի հեշտոց։ Հաճախ հեշտոցի պլաստիկան օգտագործվում է վնասվածքների հետևանքով հեշտոցի և նրան շրջապատող կառույցների խեղաթյուրումները շտկելու նպատակով։ Լաբիոպլաստիկան, որը շտկում է ամոթույքի տեսքը, կարող է կիրառվել որպես առանձին վիրահատություն, ինչպես նաև կազմել վագինոպլաստիկայի մաս։
Որոշ բնածին արատներ, ինչպիսին է օրինակ մակերիկամի բնածին հիպերպլազիան, կարող են ազդել հեշտոցի կառուցվածքի և ֆունկցիայի վրա, երբեմն անգամ բերելով հեշտոցի բացակայության․ այս կառուցվածքային արատները կարող են շտկվել վագինոպլաստիկայի միջոցով։ Հեշտոցի պլաստիկայի այլ թեկնածուներ են միկրոֆալուսով (շատ փոքր առնանդամ) ծնված երեխաները, Մյուլերյան ագենեզիայով հիվանդները, երբ այն հանգեցրել է հեշտոցի հիպոպլազիայի (թերզարգացում), տրանս կանայք, և այն կանայք, որոնց հեշտոցը հեռացվել է չարորակ գոյացության կամ տրավմայի հետևանքով։ Հեշտոցի պլաստիկան կարող է փոքրացնել հեշտոցամուտքի չափսը կամ փոխել ամոթույքի տեսքը։


== Կիրառում ==
Հեշտոցի պլաստիկան ներառում է հետևյալ վիրահատական միջամտությունները․

Որոշ դեպքերում հեշտոցի ստեղծման համար անհրաժեշտ է լինում կիրառել հավելյալ հյուսվածք։ Վագինոպլաստիկայի ժամանակ օգտագործվող գրաֆտերը կարող են լինել ալոգեն, հետերոգրաֆ, աուտոգրաֆտ, քսենոգրաֆտ կամ աուտոլոգ մատերիալ։ Վերակառուցվող հեշտոցի լորձաթաղանթը կազմելու համար կարելի է օգտագործել նույն կնոջ հեշտոցի նախադռից վերցված և լաբորատոր պայմաններում աճեցված աուտոլոգ հյուսվածքը։ Վերակառուցված կամ նոր ստեղծված հեշտոցը կոչվում է նեովագինա։


=== Հեշտոցի պլաստիկան երեխաների մոտ ===
Մակերիկամի կեղևի բնածին հիպերպլազիան, որը առաջանում է 21-հիդրօքսիլազ ֆերմենտի անբավարարության հետևանքով, բերում է իգական սեռի երեխաների արականացման (վիրիլիզացիայի)։ Այս դեպքում բուժումը իրականացվում է հետևյալ քայելրով՝ ծլիկի փորքացում, լաբիոպլաստիկա, տեսքի վերականգնում, հեշտոցի ստեղծում, հեշտոցային լայնիչների կիրառում։ Հեշտոցի ատրեզիան, կամ հեշտոցի բնածին բացակայությունը համարվում է վագինոպլաստիկայի մեկ այլ ցուցում, որի ժամանակ ստեղծվում է նորմալ գործող հեշտոց։ Վագինոպլաստիկան նաև հանդիսանում է միզապարկի էքստրոֆիայով (երբ միզապարկը տեղակայված է որովայնի խոռոչից դուրս) ծնված կանանց և աղջիկների վիրահատական բուժման մի էտապ։ Վերականգնումից հետո կանայք կարող են բնական ճանապարհով ծննդաբերել, սակայն մեծանում է կոնքի օրգանների արտանկման ռիսկը։
Կան մարդու իրավունքների հետ կապված որոշակի խնդիրներ, երբ խոսքը գնում է վագինոպլաստիկայի կամ սեռական օրգանների հետ կապված այլ վիրահատությունների իրականացմանը այն տարիքի երեխաների մոտ, որոնք ունակ չեն տալ իրենց համաձայնությունը, ինչպես նաև հետվիրահատական սեռական ֆունկցիայի և սեռական կողմնորոշման հետ կապված հարցերում։ Բժիշկների մեջ չկա կոնսենսուսային կարծիք կապված նրա հետ, թե որ դեպքերում, երբ և ինչ մեթոդով է պետք կրառել այս վիրահատությունները երեխաների մոտ։ Վագինոպլաստիկան կարելի է կիրառել միջսեռական խանգարումներ և սեռական զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների և դեռահասների մոտ։


== Տեխնիկաներ ==
Նախկինում, հեշտոցի բնածին բացակայության բուժման համար, օգտագործվել է հեշտոցի ոչ-վիրահատական ստեղծումը։ Այս միջամտությունը իրենից ներկայացրել է թամբաձև սարքավորման կրում և տրամագիծը մեծացնող լայնիչների կիրառում։ Այն կարող է տևել մի քանի ամիս և երբեմն անգամ ցավոտ լինել։ Այս միջամտությունը ոչ միշտ է արդյունավետ եղել։ Հեշտոցի գոյացությունների, կիստաների և միջնապատերի բուժումը, որոնք հազվադեպ են հանդիում, նույնպես կարող են հեշտոցի պլաստիկայի կարիք ունենալ։


=== Քաղցկեղի բուժումից հետո վերակառուցողական բուժում ===
Քաղցկեղի ճառագայթային բուժումը կարող է բերել հեշտոցային հյուսվածքի քայքայման և ձևախախտման։ Այս դեպքում շատ հաճախ օգտագործվում է վագինոպլաստիկա՝ հեշտոցի և շրջակա կառույցների կառուցվածքը վերականգնելու նպատակով։ Որոշ դեպքերում նաև հնարավոր է լինում վերականգնել հեշտոցի նորմալ սեռական ֆունկցիան։


=== ՄըքԻնդոուի վիրահատական եղանակ ===
Կոնքի առաջային հատվածի և ուղիղ աղիքի շրջանում վիրահատական եղանակով ստեղծվում է խողովակ՝ միզապարկի և միզուկի միջև։ Պաիցենտի մարմնի այլ հատվածից վերցվում է մաշկային գրաֆտ։ Գրաֆտը կարելի է վերցնել ազդրերից, հետույքից կամ աճուկային շրջանից։ Հեշտոցի պատերի ստեղծման համար կարելի է նաև օգտագործել այլ մատերիալներ, օրինակ՝ մաշկային լաթ, ամնիոտիկ թաղանթ կամ այտերի ներքին մակերեսի լորձաթաղանթ։


=== Սեռափոխության վիրահատություններ ===
Կան bազմաթիվ տեխնիկաներ՝ սեռափոխության վիրահատության ժամանակ նեովագինա ստեղծելու համար։


==== Առնանդամի արտաշրջում ====
Սեռափոխության վիրահատություն իրականացնող բժիշկների մեծ մասը նեովագինա ստեղծելու համար օգտագործում են առնանդամի մաշկի արտաշրջման տեխնիկան։ Առնանդամի արտաշրջված մաշկը որովայնի մաշկի հետ միասին օգտագործվում է նեովագինայի ներքին շերտը կազմելու համար։ Մաշկը այնպես է կտրվում, որ ստեղծվի անհրաժեշտ չափսի լաթ։ Առնանդամի մաշկի լաթը երբեմն համակցվում է փոշտի կամ միզուկի լաթի հետ։
Առնանդամի մաշկի ատրաշրջման տեխնիկան առաջին անգամ կիրառվել ա Ժորժ Բյուռուի կողմից 1950-ականներին՝ Մարոկկոյի իր կլինիկայում։ 1970-ականների նա արդեն իրականացրել էր հարյուրավոր նմանատիպ վիրահատություններ և առաջին անգամ այս տեխնիկան ներկայացրել է հանրությանը 1973 թվականին Սթենֆորդի Համալսարանում տեղի ունեցած կոնֆերանսի ժամանակ, ինչից հետո այս տեխնիկան աստիճանաբար դարձավ աշխարհում ամենատարածվածը։


==== Աղիքային վագինոպլաստիկա ====
Աղիքային վագինոպլաստիկան սեռափոխության վիրահատության ժամանակ նեովագինա ստեղծելու մեկ այլ շատ տարածված եղանակ է։


==== Այլ եղանակներ ====
Նեովագինա ստեղծելու համար նաև կիրառվում են առնանդամ-փոշտային մաշկային լաթեր։ Մարմնի այլ հատվածներից վերցված լաթեր նույնպես կարող են կիրառվել։


=== Ընտրողական վագինոպլաստիկա ===
Հեշտոցի երիտասարդացումը ընտրողական պլաստիկ վիրահատություն է, որի նպատակն է վերականգնել կամ լավացնել հեշտոցի կոսմետիկ տեսքը։


=== Կուսաթաղանթի վրա իրականացվող վիրահատություններ ===

Կուսաթաղանթի ատրեզիան իրենից ներկայացնում է հեշտոցային բացվածքը ամբողջությամբ ծածկող թաղանթ։ Այն հատվում է կարճատև վիրահատական միջամտության շնորհիվ, որպեսզի դաշտանային արյունը կարողանա դուրս գալ արգանդի խոռոչից։ Հիմենոռաֆիան վիրահատական միջամտություն է, որի միջոցով վերականգնվում է կուսաթաղանթի ամբողջականությունը։


=== Բալոնային վագինոպլաստիկա ===
Այս միջամտությանը ժամանակ Ֆոլեի կաթետրը լապարոսկոպիկ եղանակով անցկացվում է արգանդի հետին հատված և փչվում է, ինչից հետո աստիճանաբար ձգվում և լայնացվում է՝ նեովագինա ստեղծելու նպատակով։


=== Վեչիետտիի վիրահատություն ===
Մյուլերյան ագենեզիայի բուժման համար օգտագրծվում է Վեչիետտիի վիրահատությունը՝ լապարոսկոպիկ վիրահատական եղանակով ստեղծվում է նորմալ հեշտոցի չափսեր (տրամագիծ և խորություն) ունեցող նոր հեշտոց (8 սմ խորությամբ)։ Փոքր, պլաստիկ գունդը կարվում է վիրաբուժական թելերով, այնուհետև թելերը անցկացվում են հեշտոցի մաշկի և որովայնի խոռոչի միջով և դուրս բերվում պորտից։ Պորտի հատվածում թելերի ծայրերը ամրացվում են հատուկ ձգող սարքավորմանը, ինչից հետո ամեն օր ավելի են ձգվում, այնպես, որ գունդը ներհրվի հեշտոցի մեջ և ձգի այն, օրեկան մոտավորապես 1 սանտիմետրով, ինչի շնորհիվ 7 օրվա ընթացքում հնարավոր է լինում ստեղծել մոտ 8 սմ խորությամբ և 7 սանտիմետր լայնությամբ հեշտոց։ Վեչետտիի վիրահատության միջին տևողությունը կազմում է մոտ 45 րոպե, սակայն, կախված պացիենտից և ցուցումներից՝ վիրահատությունը կարող է ավելի երկար տևել։ Լապարոսկոպիկ եղանակով Վեչիետտիի վիրահատության արդյունավետությունը գրեթե նույնն է ինչ լապարոտոմիկ եղանակով վիրահատություններինը։ Հեշտոցի հիպոպլազիայի դեպքում ձգումային վագինոպլաստիկան, ինչպիսին է Վեչիետտիի տեխնիկան, ունի արդյունավետության ամենամեծ ցուցանիշը, ինչպես անատոմիորեն (99%), այնպես էլ ֆունկիցոնալ (96%) առումով՝ ի համեմատ առկա այլ եղանակների։
Կան մշակված նաև այլ վիրահատական եղանակներ՝ զստաղիքային նեովագինա (Մոնտիի տեխնիկա), Կրեատսասի վագինոպլաստիկա, Վարթոն-Շիարս-Ժորժի նեովագինոպլաստիկա, Դավիդովի վիրահատություն։ Ամենից հաճախ օգտագործվողը Վեչիետտիի լապարոսկոպիկ վիրահատությունն է։ Երբեմն սեռական հարաբերությունը կարող է լայնացնել նոր ստեղծված հեշտոցը։


=== Հեշտոցային լայնիչներ և ընդարձակիչներ ===

Վագինոպլաստիկայի տեխնիկաների մեծ մասում կիրառվում են հեշտոցային փչվող ընդարձակիչներ կամ ստենտեր՝ հեշտոցի տրամագիծը և երկարությունը կարգավորելու համար։ Միջամտության վերջում սարքավորումը տեղադրվում է հեշտոցում, որպեսզի նոր ստեղծված հեշտոցը սեղմվի կոնքի պատերին, ինչը նաև նպաստում է միկրոսկոպիկ վերաանոթավորմանը և նվազեցնում է արյունազեղման ռիսկը։ Հետվիրահատական շրջանում ընդարձակիչը կարող է պարբերաբար օգտագործվել՝ կանխարգելելու համար հեշտոցի հետվիրահատական արտանկումը։ Անմիջապես վիրահատությունից հետո և դանցի հետո պարբերաբար կարելի է օգտագործել նաև հեշտոցային պինդ լայնիչներ՝ կպումները կանխարգելելու և նոր ստեղծված հեշտոցի կոնսունակությունը պահպանելու նպատակով։ Այս սարքավորումների օգտագործման հաճախականությունը ժամանակի հետ նվազում է, սակայն մինչև կյանքի վերջ նրանց օգտագործումը պարտադիր է։


== Ռիսկեր և բարդություններ ==
Երեխաների ը դեռահասների մոտ վերակառուցողական վագինոպլաստիկան կարող է բարդանալ «սուպերինֆեկցիայով»։
Սեռափոխման վիրահատություն տարած մեծահասակների մոտ բարդությունների հաճախականությունը և տեսակները փոփոխական են։ Ծլիկային հատվածի մեռուկացումը հանդիպում է դեպքերի 1-3%-ում։ Վիրահատական եղանակով ստեղծված հեշտոցի մեռուկացումը կազմում է 3,7-4,2%։ Նոր ստեղծված հեշտոցի փոքրացում առաջանում է բուժվածների 2-10%-ի մոտ։ Կպումներ կամ հեշտոցամուտքի նեղացումներ հանդիպում են դեպքերի 12-15%-ում։ Այն հիվանդների 41%-ը, որոնք գանգատվել են կպումներից, ենթարկվել են կրկնակի վիրահատական միջամտություն՝ շտկելու համար առաջացած խնդիրը։ Կան փոշտային լաթի մեռուկացման նկարագրված դեպքեր։ Սեռական օրգանների ցավից գանգատվում են պացիենտների 4-9%-ը։ Ուղիղ աղիք-հեշտոցային խուղակները նույնպես հազվադեպ են հանդիպում՝ դեպքերի 1%-ում։ Հեշտոցի արտանկում առաջանում է 1-2%-ի մոտ։
Այս միջամտությունից հետո միզապարկը դատարկելու ունակությունը փոխվում է՝ 13%-ը նշում են լավացում, 68%-ը պնդում են, որ չկա որևէ փոփոխություն, իսկ 19%-ի մոտ միզապարկի դատարկումը վատացել է։ Անմիզապահության հանդիպման հաճախականությունը կազմում է մոտ 19 տոկոս։ Միզուղիների ինֆեկցիաներ առաջացել են բուժվածների 32%-ի մոտ։


== Գրականություն ==
Baggish Michael (2016)։ Atlas of pelvic anatomy and gynecologic surgery։ Philadelphia, PA: Elsevier։ ISBN 9780323225526 
Emans Herriot (2011)։ Emans, Laufer, Goldstein's pediatric & adolescent gynecology։ Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins Health։ ISBN 9781608316489 electronic book, no page numbers.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==