Ռեբեկա Ֆելթոն

Ռեբեկա Էնն Լատիմեր Ֆելթոն (անգլ.՝ Rebecca Ann Latimer Felton, հունիսի 10, 1835(1835-06-10), Դեկատուր, Ջորջիա, ԱՄՆ - հունվարի 24, 1930(1930-01-24), Ատլանտա), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, գրող, դասախոս։ 1922 թվականի նոյեմբերի 21-22-ը ԱՄՆ Ջորջիա նահանգից սենատոր է եղել։ ԱՄՆ-ի պատմության մեջ առաջին կինը, ով զբաղեցրել է սենատորի պաշտոն։ ԱՄՆ Կոնգրեսի երկու պալատների շարքում վերջին նախկին ստրկատիրուհին։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Ռեբեկա էնն Լաթիմերը ծնվել է 1835 թվականի հունիսի 10-ին Ջորջիայում՝ ունևոր, վաճառական և հանրախանութի սեփականատեր Չարլզ Լատիմերի (անգլ.՝ Charles Latimer) ընտանիքում։ Նրա հայրը 1820-ական թվականներին Դե Կալբ շրջանում (անգլ.՝ DeKalb County) տեղափոխված Մերիլենդի բնակիչ էր, Ռեբեկայի մայրը  Էլեոնոր Սվիֆթ Լատիմերը (անգլ.՝ Eleanor Swift Latimer), ծնվել է Ջորջիա նահանգի Մորգան քաղաքում։

Ֆելթոնը չորս երեխաներից ավագն էր։ Նրա քույրը՝ Մերի Լատիմերը (անգլ.՝ Mary Latimer), ինչպես նաև Ռեբեկան, ԱՄՆ-ում կանանց ընտրական իրավունքի համար պայքարի հայտնի ֆիգուր է դարձել։
Երբ Ռեբեկան 15 տարեկան էր, հայրը նրան ուղարկել էր իր ազգականների հետ Մադիսոն քաղաք, որպեսզի նա կարողանա մասնակցել կանանց մեթոդիստական քոլեջի դասերին։ Նա ավարտել է այն 17 տարեկանում՝ 1852 թվականին։
1853 թվականին ամուսնացել է Ուիլյամ հարել Ֆելթոնի հետ։ Հարսանիքից հետո նրանք տեղափոխվել են Քարթերսվիլի արվարձան, որտեղ ստրկատիրություն էր տիրում։ Ռեբեկան Ուիլյամին 5 երեխա է պարգևել, սակայն նրանցից միայն մեկն է ողջ մնացել՝ Հովարդ Էրվին Ֆելթոնը (անգլ.՝ Howard Erwin Felton)։
Քաղաքացիական պատերազմի ավարտից հետո Ֆելթոնը ամուսնու հետ զրկվել է ստրուկներ ունենալու հնարավորությունից։ Նրանք միասին դպրոց են բացել Քարթերսվիլում։


=== Սուֆրաժիզմ ===
1886 թվականին միանալով քրիստոնեական հավատքի կանանց միությանը (անգլ.՝ Women's Christian Temperance Union)՝ Ֆելթոնը մեծ հաջողությունների է հասել հռետորության մեջ՝ քարոզելով հավասար իրավունքներ սպիտակամորթ կանանց համար։
Ռեբեկան պնդում էր, որ տղամարդիկ թերագնահատում են կանանց և մայրերի աշխատանքի կարևորությունը, նշում էր նաև, որ կանայք պետք է ավելի մեծ իշխանություն ունենան ընտանիքում, ավելի մեծ ազդեցություն ունենան որոշումների կայացման վրա ։
1900 թվականին պաշտոնապես միացել է կանանց ընտրական իրավունքի շարժմանը (անգլ.՝ Women's Suffrage Movement)։ Դառնալով հայտնի ակտիվիստ՝ Ֆելթոնը բազմաթիվ գաղափարական հակառակորդներ է ձեռք բերել։ 1915 թվականին, կանանց համար ձայնի իրավունքի մասին օրինագծի քննարկման ժամանակ, Ֆելթոնը մասնակցել է հակահայկական սուֆրաժիստների հետ բանավեճերին։ Կոնգրեսականը, որը հանդես է եկել որպես միջնորդ, թույլ է տվել նրա հակառակորդներին 45 րոպե խոսել, իսկ Ֆելթոնը 30 րոպե անց ընդհատել է։ Նա անտեսել է զգուշացումները և շարունակել է անընդհատ խոսել ևս 15 րոպե։ Չնայած դրան՝ Ջորջիայի օրենսդիր կոմիտեն այդպես էլ չընդունեց այդ օրինագիծը։


=== Մեկ օր սենատորի պաշտոնում ===
1922 թվականին նահանգապետ Թոմաս Ուիլյամ Հարդվիկը 87-ամյա Ֆելտոնին նշանակել է Ջորջիայից սենատոր՝ փոխարինելու մահացած Թոմաս Ուոթսոնին։ Ֆելտոնի նշանակումը ավելի շատ խորհրդանշական տուրք էր կանանց իրավունքներին, ինչպես նաև Հարդվիկի քաղաքական քայլը՝ կին ընտրողուհիների ձայները ստանալու համար։
Ֆելթոնը երդում է տվել նոյեմբերի 21-ին, և թեև նրա լիազորությունների ժամկետը տևել է ընդամենը մեկ օր, նա պաշտոնապես դարձել Է ԱՄՆ-ում առաջին կին սենատորը։ Բացի այդ, Ռեբեկան մինչ այժմ պահպանում է Ջորջիայից միակ կին սենատորի կարգավիճակը։


=== Վերջին տարիներ ===
Կյանքի վերջին տարիներին Ֆելթոնը բնակվում էր Կարտերսվիլում՝ զբաղվելով գրականությամբ և ուսուցմամբ։ Մահացել է 1930 թվականի հունվարի 24-ին Ատլանտայում, նրա աճյունները տեղափոխվել են Քարթերսվիլում գտնվող Օակ-Հիլլ գերեզմանատուն։


== Ռասայական հայացքներ ==
Մինչև քաղաքացիական պատերազմը Ռեբեկա Ֆելթոնը ամուսնու հետ ստրուկներ էր պահում։ Բացի այդ, նա Կոնգրեսի երկու պալատների անդամների շրջանում վերջին նախկին ստրկատերն էր։
Ֆելթոնը հավատում էր սպիտակամորթ ռասայի գերազանցությանը։
Ֆելթոնը իրավահավասարության ձգտող երիտասարդ սևամորթներին համարում էր «կիսաքաղցր գորիլաներ»։ Ռեբեկան պայքարում էր սպիտակամորթ կանանց ձայնի իրավունքի համար, սակայն դատապարտում էր նույն հնարավորությունները սևամորթներին տրամադրելը։


== Մատենագիտություն ==


== Գրականություն ==
Litwack, Leon F. Trouble in Mind: Black Southerners in the Age of Jim Crow. — 1st. — New York, 1999. — ISBN 978-0-375-70263-1 (англ.).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆելթոն տուն պատմական նշիչ
Rebecca Latimer Felton (1835–1930) Archived 2013-04-08 at the Wayback Machine. Նոր Վրաստան հանրագիտարան