Ցեզիումի սուլֆիդ

Ցեզիումի քլորիդ, երկտարր, անօրգանական միացություն, կազմված ծծմբից և ցեզիումից՝ Cs2S։ Մուգ կարմիր բյուրեղներ։ Առաջացնում է բյուրեղահիդրատ՝ Cs2S•4H2O բանաձևով։


== Ստացումը ==
Ստացվում է տարրերի ուղղակի սիթեզով․
  
    
      
         
        
          
            2
             
            C
            s
            +
            S
             
            
              
                →
                
                  100
                  −
                  
                    130
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {2\ Cs+S\ {\xrightarrow {100-130^{o}C}}\ Cs_{2}S}}}
  Ստացվում է հիմքերի լուծույթի և ծծմբաջրածնի փոխազդեցությունից․
  
    
      
         
        
          
            2
             
            C
            s
            O
            H
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            2
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {2\ CsOH+H_{2}S\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}S+2\ H_{2}O}}}
  Ստացվում է ցեզիումի և սնդիկի սուլֆիդի փոխազդեցությունից․
  
    
      
         
        
          
            2
             
            C
            s
            +
            H
            g
            S
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            H
            g
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {2\ Cs+HgS\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}S+Hg}}}
  Ստացվում է բյուրեղահիդրատը ջերմաստիճանային պայմաններում քայքայելով․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            ⋅
            4
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    −
                    
                      H
                      
                        2
                      
                    
                    O
                  
                
                
                  200
                  −
                  
                    250
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            ⋅
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    −
                    
                      H
                      
                        2
                      
                    
                    O
                  
                
                
                  >
                  T
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}S\cdot 4H_{2}O\ {\xrightarrow[{-H_{2}O}]{200-250^{o}C}}\ Cs_{2}S\cdot 2H_{2}O\ {\xrightarrow[{-H_{2}O}]{>T}}\ Cs_{2}S}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Ցեզիումի սուլֆիդը առաջացնում է մուգ կարմիր բյուրեղներ (այլ տվյալներով անգույն)։
Անջուր ցեզիումի սուլֆիդը օդում ծխում է։
Լավ է լուծվում ջրում (հիդրոլիզվում է)։ Հիդրոսկոպիկ է, առաջացնում է տետրահիդրատ՝ Cs2S•4H2O բանաձևով, որը իրենից ներկայացնում է սպիտակ կամ թույլ դեղին բյուրեղներ։


== Քիմիական հատկություններ ==
Ջրային լուծույթում դիսոցվում է՝ հիդրօքսիդ անիոն առաջացնելով․
  
    
      
         
        
          
            
              S
              
                2
                −
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            H
            
              S
              
                −
              
            
            +
            O
            
              H
              
                −
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {S^{2-}+H_{2}O\ {\xrightarrow {\ }}\ HS^{-}+OH^{-}}}}
  Փոխազդում է ուժեղ թթուների հետ․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            2
             
            H
            C
            l
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            2
             
            C
            s
            C
            l
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}S+2\ HCl\ {\xrightarrow {\ }}\ 2\ CsCl+H_{2}S\uparrow }}}
  Կոնցենտրիկ ծծմբական թթվի հետ փոխազդելով ցուցաբերում է վերականգնիչ հատկություն․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            3
             
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            2
             
            C
            s
            H
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            S
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
            +
            S
            ↓
            +
            2
             
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}S+3\ H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {\ }}\ 2\ CsHSO_{4}+SO_{2}\uparrow +S\downarrow +2\ H_{2}O}}}
  Ջրային լուծույթը կամաց-կամաց օդի թթվածնով օքսիդանում է․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
             
            
              
                →
                
                  
                    −
                    C
                    s
                    O
                    H
                  
                
                
                  
                    O
                    
                      2
                    
                  
                
              
            
             
            
              
                
                  
                    
                      
                        S
                        ↓
                      
                    
                  
                
                
                  
                    
                      
                        C
                        s
                        
                          S
                          
                            n
                          
                        
                      
                    
                  
                
                
                  
                    
                      
                        C
                        
                          s
                          
                            2
                          
                        
                        
                          S
                          
                            2
                          
                        
                        
                          O
                          
                            3
                          
                        
                      
                    
                  
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}S\ {\xrightarrow[{-CsOH}]{O_{2}}}\ {\begin{matrix}{\mathsf {S\downarrow }}\\{\mathsf {CsS_{n}}}\\{\mathsf {Cs_{2}S_{2}O_{3}}}\end{matrix}}}}}
  Կարող է օքսիդանալ մինչև սուլֆատ․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            2
             
            
              O
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    500
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}S+2\ O_{2}\ {\xrightarrow {500^{o}C}}\ Cs_{2}SO_{4}}}}
  Ծծմբի հետ տաքացման պայմաններում փոխազդելով առաջացնում է պոլիսուլֆիդներ․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            
              
                n
              
            
            S
             
            
              
                →
                
                  
                    100
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            
              S
              
                n
                +
                1
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}S+{\mathit {n}}S\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ Cs_{2}S_{n+1}}}}
  
որտեղ n=2÷6.Փոխանակային եղանակով փոխազդում է ծծմբաջրածնի ջրային լուծույթի հետ՝ առաջացնելով հիդրոսուլֆիտ․
  
    
      
         
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            S
            +
            
              H
              
                2
              
            
            S
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            
              S
              
                n
                +
                1
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle ~{\mathsf {Cs_{2}S+H_{2}S\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}S_{n+1}}}}
  


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Плющев В. Е., Степин Б. Д. Химия и технология соединений лития, цезия и цезия. — М.: «Химия», 1970. — 408 с.
Химическая энциклопедия / Редкол.: Зефиров Н.С. и др.. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. — Т. 5. — 783 с. — ISBN 5-85270-310-9.