Ջորջե Վայֆերտ

Ջորջե Վայֆերտ (սերբ.՝ Đorđe Vajfert / Ђорђе Вајферт, 15 հունիսի, 1850, Պանչևո, Ավստրիական կայսրություն - 12 հունվարի, 1937, Բելգրադ, Հարավսլավիայի Թագավորություն), գերմանական ծագմամբ սերբ արդյունաբերող, Սերբիայի ազգային բանկի (հետագայում՝ Հարավսլավիայի ազգային բանկ) նախագահ։ Համարվում է Սերբիայում ժամանակակից հանքարդյունաբերության հիմնադիրը և խոշոր մեկենաս։


== Կենսագրություն ==
Ջորջե Վայֆերտը ծնվել է 1850 թվականի հունիսի 15-ին Պանչևո քաղաքում. այն գտնվում է Բանատ պատմական շրջանում, որտեղ մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը գերմանացիները կազմում էին բնակչության զգալի մասը։ Ջորջե Վայֆերտի ընտանիքը Դանուբի շվաբներից էր։ Վաղ տարիքից Ջորջե Վայֆերտը աշխատել է իր հոր՝ Իգնաց Վայֆերտի հետ, ով Բելգրադում զբաղվում էր գարեջրագործությամբ։ Վայֆերտներին է պատկանել գարեջրի առաջին գործարանը Սերբիայի թագավորությունում։ Ջորջե Վայֆերտը գարեջրագործության մասին գիտելիքները հարստացրել է Վայնշտեֆանում, որ տեղակայված է Մյունխենի մոտակայքում։ Դրանից հետո նա վերադարձել է Սերբիա և շարունակել հոր գործը՝ զարգացնելով այն ու դարձնելով Բալկանների ամենամեծ գարեջրագործարանը, որ գոյություն է ունեցել մինչև 2008 թվականը։ Իր վաստակած գումարով Ջորջե Վայֆերտը գնել է ածխի հանք Կոստոլացում, իսկ հետագայում ձեռք է բերել պղնձի հանք Բորում, քարհանք Զաեչարում և ոսկու հանք։ Հանքարդյունաբերությունից ստացված շահույթի շնորհիվ Ջորջե Վայֆերտը դարձել է իր ժամանակի Սերբիայի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը, ինչպես նաև ապագա Հարավսլավիայի խոշորագույն արդյունաբերողներից մեկը։
1890 թվականին Ջորջե Վայֆերտը նշանակվել է Սերբիայի թագավորության արտոնյալ ազգային բանկի նախագահ։ Այդ պաշտոնը նա զբաղեցրել է երկու անգամ՝ 1890 թվականից մինչև 1902 թվականը և 1912 թվականից մինչև 1918 թվականը։ Այդ ընթացքում նա վաստակել է բրի համբավ՝ պատերազմի տարիներին կարողանալով պահպանել սերբական դինարի փոխարժեքն ու բանկի վարկունակությունը։ Դրա շնորհիվ էլ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո նա նշանակվեց Հարավսլավիայի ազգային բանկի նախագահ։ Ջորջե Վայֆերտի՝ որպես բանկի նախագահի կատարած ամենահայտնի գործը եղել է անցումը նոր հարավսլավական դինարի, ինչը նաև շատ քննադատությունների տեղիք է տվել, քանի որ սերբական դինարը նորով փոխարինվել է 1:1 հարաբերությամբ այն դեպքում, երբ ավստրո-հունգարական կրոնը փոխարինվել է 4:1 հարաբերությամբ, ինչը դարձել է նախկին Ավստրո-Հունգարիայի բազմաթիվ բնակիչների սնանկացման պատճառ։

Ջորջե Վայֆերտը վաստակել է նաև մեկենասի ու բարեգործի համբավ։ Անտիկ մետաղադրամների իր թանկարժեք հավաքածուն ու անձնական գրադարանը նա նվիրել է Բելգրադի համալսարանին, Իր հայրենի Պանչևո քաղաքում նա կառուցել է Սուրբ Աննային նվիրված փոքր զանգակատուն ունեցող կաթոլիկական եկեղեցի՝ ի հիշատակ իր մոր, ում անունը եղել է Աննա։
Իր միջոցներով կաթոլիկական գերեզմանատուն է բացել Պանչևոյում, որտեղ թաղված են Վայֆերտ ընտանիքի շատ ներկայացուցիչներ։
Ջորջե Վայֆերտը մահացել է 1937 թվականի հունվարի 12-ին Բելգրադում գտնվող իր առանձնատանը։ Հունվարի 14-ին Պանչևոյի եկեղեցում տեղի է ունեցել հոգեհանգստի արարողությունը, և նա թաղվել է հայրենի քաղաքի կաթոլիկական գերեզմանատանը։ Ջորջե Վայֆերտի ունեցվածքը ժառանգել է նրա զարմիկը՝ Ֆերդինանդ Գրամբերգը։ 2001 թվականին շրջանառության մեջ է դրվել 1000 սերբական դինար արժողությամբ թղթադրամը, որի վրա պատկերված է Ջորջե Վայֆերտը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Über Georg Weifert, von Mira Sofronijević, Gesellschaft für serbisch-deutsche Zusammenarbeit (գերմ.)
70 Years from death of Great Freemason Bro.∙. GEORGE WEIFERT Archived 2013-03-26 at the Wayback Machine. at djordje-vajfert.org