Մորիս Սենդակ

Մորիս Սենդակ (անգլ.՝ Maurice Sendak, հունիսի 10, 1928(1928-06-10)[…], Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ և Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - մայիսի 8, 2012(2012-05-08)[…], Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ամերիկացի մանկագիր և նկարազարդող, որին համաշխարհային հռչակ է բերել «Այնտեղ, որտեղ ապրում են հրեշները» նկարազարդ գիրքը՝ հեղինակի նկարազարդումներով (1963)։
ՍԵնդակի գրքերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով, սակայն մեր ընթերցողին գրեթե անհայտ է մնացել, բացառությամբ մի քանի ամսագրային հրապարակումների, ռուսերեն թարգմանությունը հրապարակվել է 2014 թվականի վերջում։ ԽՍՀՄ-ում հրապարակվել է գրքի միայն մեկ թարգմանություն՝ էստոներենով։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հրեաների ընտանիքում։ Նրա ծնողները՝ Ֆիլիպ (Փինխոս) Սենդակ և Սառա Շինդլեր, ներգաղթել են Լեհաստանից (Լոմժա) և Ռուսաստանից 1913 թվականին և բնակվել են Բրուքլինում։ Նկարազարդող որոշել է դառնալ տասներկու տարեկանում՝ ոգեշնչվելով «Երևակայություն»  մուլտֆիլմից։ Հեքիաթների առաջին ժողովածուն հրապարակել է 1951 թվականին, իսկ 1963 թվականին թողարկել է իր ամենահայտնի գիրքը՝ «Այնտեղ, որտեղ ապրում են հրեշները»՝ տպագրված մի շարք երկրներում։
1999 թվականին գրող, ռեժիսոր Արթուր Յորինկսի հետ մասնակցել է Pilobolus ընկերության պարային ներկայացման ստեղծմանը՝ նվիրված Հոլոքոսթին։ 2003 թվականին «Հրեշտակներն Ամերիկայում» սերիալում խաղացել է  տարեց ռաբբի դերը, որի սցենարը գրել է Սենդակի ընկերը՝ Տոնի Կուշները։ Նույն թվականին սեփական նկարազարդումներով թողարկել է հոր՝ Ֆիլիպ Սենդակի «Պապիկի տանը» գիրքը (իդիշից անգլերեն թարգմանած)։
2009 թվականին Սենդակի «Այնտեղ, որտեղ ապրում են հրեշները» գրքի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը։


== Անձնական կյանք ==
Սենդակը եղել է համասեռամոլ, չնայած երբեք դրա մասին չի բարձրաձայնել։ Նրա խոստովանությունը հրապարակվել է միայն 2008 թվականի The New York Times ամսագրի հոդվածում։ Դա տեղի է ունեցել Սենդակի գործընկերոջ՝ հոգեվերլուծաբան Յուջինա Գլինի մահից հետո, որը մահացել է 2007 թվականի մայիսին՝ թոքերի քաղցկեղից։ Նրանց հարաբերությունները շարունակվել են 50 տարի։ Գրողի ծնողները չեն իմացել նրա կողմնորոշման մասին։ Սենդակը չի ցանկացել դա  հրապարակայնացնել իր կարիերայի ընթացքում՝ գիտակցելով, որ այս խոստովանությունը կարող հեղինակազրկել իրեն՝ որպես մանկական գրողի։


== Գրքեր ==
Սեփական գրքերը, որոնց և՛ տեքստի հեղինակն է, և՛ նկարազարդողը.

Kenny’s Window (1956)
Very Far Away (1957)
The Sign on Rosie’s Door (1960)
The Nutshell Library (1962)
Alligators All Around (An Alphabet)
Chicken Soup with Rice (A Book of Months)
One Was Johnny (A Counting Book)
Pierre (A Cautionary Tale)
Where the Wild Things Are (1963)
Higglety Pigglety Pop! or There Must Be More to Life (1967) ISBN 0-06-028479-X
In the Night Kitchen (1970)
Ten Little Rabbits: A Counting Book with Mino the Magician (1970)
Some Swell Pup or Are You Sure You Want a Dog? (совместно с Мэтью Марголисом) (1976)
Seven Little Monsters (1977)
Fantasy Sketches (1981)
Outside Over There (1981)
Caldecott and Co: Notes on Books and Pictures (сборник эссе о детской литературе) (1988)
We Are All in the Dumps with Jack and Guy (1993)
Maurice Sendak’s Christmas Mystery (1995) (книжка с приложением паззла)
Mommy? (книжка-панорама) (2006) ISBN 0-439-88050-5
Bumble-Ardy (2011) ISBN 0-06-205198-9, ISBN 978-0-06-205198-1


== Պարգևներ ==
1964, Կալդեկոտի անվան  մեդալ Where the Wild Things Are գրքի համար
1970, Հ.Ք. Անդերսենի անվան մրցանակ մանկական գրքերի նկարազարդման համար
1982,  National Book Award for Young People's Literature «նկարներով գիրք» նոմինացիայում Outside Over There գրքի համար
1983, Laura Ingalls Wilder Medal
1996, National Medal of Arts
2003, Աստրիդ Լինդգրենի անվան մրցանակ (Քրիստինե Նյոստլինգերի հետ միասին)


== Հիշողություն ==
Սենդակի հիշատակին Հյուսիսային Հոլիվուդում (Կալիֆոռնիա) անվանակոչել են դպրոց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Морис Сендак в журнале «Весёлые картинки» (1988 год)
Морис Сендак: В жизни должно быть что-то большее Archived 2010-11-20 at the Wayback Machine.
Вальтер Шерф. Морис Сендак // «Детская литература». 1972. № 8. — С. 71—75. (pdf)
Ольга Мяэотс. МОРИС СЕНДАК (MAURICE SENDAK) Archived 2010-11-25 at the Wayback Machine.
Новая история оловянных солдатиков (Морис Сендак)
Морис Сендак на сайте Philatelia.ru