Բայթ

Բայթ (անգլ.՝ byte), ինֆորմացիայի քանակի չափման միավոր, բիթերի համախմբություն, վերամշակված համակարգչի կողմից միաժամանակ։ Ժամանակակից հաշվարկման համակարգերում բայթը կազմված է ութ հաջորդական բիթերից, և, համապատասխանաբար, նրա օգնությամբ կարող ենք կոդավորել 256 միմյանցից տարբեր պայմանանշաններ (28)։
Հաշվարկային ճարտարապետության մեծամասնության մեջ բայթը համարվում է անկախ հասցեավորված տվյալների ամբողջություն։
Համակարգչում ներկայացվող ցանկացած պայմանանշան երկուական կոդի վերածվելով՝ուղիղ մեկ բայթ է զբաղեցնում։ Հետևաբար՝ 13 տառ պարունակող կոմբինատորիկա բառը կզբաղեցնի 13 բայթ կամ 10 տառ պարունակող կոդավորում բառը կզբաղեցնի 10 բայթ։ Այսպես, օրինակ, եթե ենթադրենք, որ դասագրքի մեկ էջը պարունակում է տեքստի 34 տող, իսկ յուրաքանչյուր տողում կա 65 պայմանանշան, ապա դասագրքի մեկ էջը կզբաղեցնի 34x65=2210 բայթ։ Իսկ եթե դասագիրքը բաղկացած է տեքստի 200 էջից, ապա այն կզբաղեցնի 2210x200=442000 բայթ ծավալով հիշողություն։


== Պատմություն ==
«Բայթ» անվանումն առաջին անգամ կիրառվել է 1956 թվականին Վերներ Բուխհոլցի (գերմ.՝ Werner Buchholz) կողմից, ով նախագծել է առաջին սուպերհամակարգիչը IBM 7030 Stretch` նախատեսված մուտք-ելքի սարքերով միաժամանակ 6 բիթ ինֆորմացիայի փոխանցման համար։ Ավելի ուշ, նույն նախագծի սահմաններում, բայթն ընդլայնվեց մինչև ութ բիթ։
Հիշողության մեջ առաջին անգամ բայթային հասցեավորումը կիրառվել է IBM System/360 համակարգում։
Ավելի վաղ համակարգիչներում կարելի էր հասցեավորել միայն մեքենայական բառերով` կազմված մի քանի բայթից, որը դժվարացնում էր տեքստային ինֆորմացիայի վերամշակումը։
Աստիճանաբար, 8 բիթային բայթը դարձավ ստանդարտ։ 1970 թվականից սկսած համակարգիչների մեծամասնությունում բայթը կազմված էր 8 բիթից, իսկ մեքենայական բառի չափը կրճատվեց մինչև 8 բիթ։


== Արտահամակարգային միավոր ==
Միավորների միջազգային (ՍԻ) համակարգի տասնապատիկ և բաժնեմասային միավորների անվանումները։
Արտահամակարգային միավոր

		


== Վիճակների (կոդերի) քանակը բայթում ==
Դիրքային կոդավորմամբ մեկ բայթի ընդունած վիճակների (կոդերի, արժեքների) քանակը որոշվում է կոմբինատորիկայում` հավասար փոփոխությունների կրկնությունների քանակությանը և որոշվում է հետևյալ բանաձևով.

  
    
      
        
          N
          
            p
          
        
        =
        
          
            
              A
              ¯
            
          
        
        (
        n
        ,
        k
        )
        =
        
          
            
              
                A
                ¯
              
            
          
          
            n
          
          
            k
          
        
        =
        
          n
          
            k
          
        
        =
        
          2
          
            8
          
        
        =
        256
      
    
    {\displaystyle N_{p}={\bar {A}}(n,k)={\bar {A}}_{n}^{k}=n^{k}=2^{8}=256}
   հնարավոր վիճակները (կոդերը, արժեքները), որտեղ
  
    
      
        
          N
          
            p
          
        
      
    
    {\displaystyle N_{p}}
   — մեկ բայթում վիճակների (կոդերի, արժեքների) քանակն է,

  
    
      
        
          
            
              A
              ¯
            
          
        
        (
        n
        ,
        k
        )
        =
        
          
            
              
                A
                ¯
              
            
          
          
            n
          
          
            k
          
        
      
    
    {\displaystyle {\bar {A}}(n,k)={\bar {A}}_{n}^{k}}
   — փոփոխությունների կրկնությունների քանակությունը,

  
    
      
        n
      
    
    {\displaystyle n}
   — մեկ բիթում վիճակների (կոդերի, արժեքների) քանակն է, բիթն ունի 2 վիճակ` 0 կամ 1 (n=2),

  
    
      
        k
      
    
    {\displaystyle k}
   — բայթում բիթերի քանակը, 8 բիթանոց բայթում k=8 և նրանում կարող է լինել 0-ից մինչև 8 միատեսակ բիթեր (կրկնություններ)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Բիթ
Բայթ
Կիլոբայթ
Մեգաբայթ
Գիգաբայթ
Տերաբայթ
Պետաբայթ