Նիկ Հոլոնյակ

Նիկ Հոլոնյակ (անգլ.՝ Nick Holonyak, ուկրաիներեն՝ Микола Голоняк, նոյեմբերի 3, 1928(1928-11-03), Zeigler, Ֆրանկլին շրջան, Իլինոյս, ԱՄՆ և ԱՄՆ - սեպտեմբերի 20, 2022(2022-09-20), Ուրբանա, Իլինոյս, ԱՄՆ), ամերիկացի գիտնական և գյուտարար, Իլինոյսի համալսարանի պրոֆեսոր, ԱՄՆ Գիտությունների ազգային և Ազգային ճարտարագիտական ակադեմիաների անդամ։ Նրան անվանում են ժամանակակից լուսադիոդների հայր՝ տեսանելի լույսի առաջին կիսահաղորդչային LED-ի գյուտի համար։ Այն նաև կարևոր ներդրում է կատարել սիլիկոնային p-n-p-n բանալիների և կառավարվող սիլիկոնային ուղղիչների (տիրիստորների) ստեղծման գործում։ Էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների զարգացման գործում անգնահատելի ներդրման համար Նիկ Հոլոնյակը 2003 թվականի ապրիլին դարձել է Գլոբալ էներգիա Միջազգային էներգետիկ մրցանակի առաջին դափնեկիրը։


== Գյուտեր ==
Բացի LED-ի գյուտից, Նիկ Հոլոնյակը ստացել է այլ գյուտերի 41 արտոնագիր։ Դրանք ներառում են կարմիր կիսահաղորդչային լազերային, սովորաբար կոչվում է լազերային դիոդ (այն օգտագործվում է CD-և DVD-նվագարկիչների և բջջային հեռախոսների) և p-n-p-n բանալին փակ թողարկողի (օգտագործվում է dimmers և էլեկտրական գործիքներ)։ Նա ուղղակիորեն մասնակցել է General Electric ընկերության առաջին դիմերի ստեղծմանը։
2006 թվականին ֆիզիկայի Ամերիկյան ինստիտուտն իր 75-ամյակի կապակցությամբ ընտրել է իր ամսագրերում հրապարակված հինգ ամենակարևոր հոդվածները։ Այս հինգ հոդվածներից երկուսը, որոնք հրապարակվել են Applied Physics Letters ամսագրում, գրվել են Հոլոնյակի համահեղինակությամբ։ Առաջինը, որը գրվել է Ս. Ֆ. Բևակուայի համահեղինակությամբ 1962 թվականին, հաղորդել Է տեսանելի լույսի առաջին LED-ի ստեղծման մասին։ Երկրորդը, որը գրվել է 2005 թվականին Միլթոն Ֆանգի համահեղինակությամբ, հաղորդել է տրանզիստորային լազերի ստեղծման մասին, որն աշխատում է սենյակային ջերմաստիճանում։ 1963 թվականի Reader-ի Digest-ի փետրվարյան համարում Cholonyak-ը կանխատեսել է, որ LED-ները կփոխարինեն ավանդական շիկացած լամպերը, քանի որ դրանք գերազանցում են իրենց որակով և արդյունավետությամբ։


== Կենսագրություն ==
Հոլոնյակի ծնողները՝ ռուսիններ են, Զակարպատյայից (այժմ՝ Ուկրաինա) գաղթել են Միացյալ Նահանգներ և հաստատվել Իլինոյս նահանգի հարավում։ Հայրը աշխատել է ածուխի հանքում։ Նիկը ընտանիքի անդամներից առաջինն է ստացել դպրոցական կրթություն։ Մի անգամ նա ստիպված էր աշխատել 30 ժամ շարունակ երկաթուղում, և նա հասկացավ, որ ծանր աշխատանքը այն չէ, ինչ իրեն դուր է գալիս, նա փոխարենը կգերադասեր գնալ դպրոց։ Ինչպես սրամիտ նկատել են Knight Ridder հրատարակչության հրապարակման մեջ, էժան և հուսալի կիսահաղորդչային լազերները, առանց որոնց անհնար են DVD-նվագարկիչները, շտրիխ ընթերցողները և բազմաթիվ այլ սարքեր, իրենց գոյության համար որոշակի չափով պարտական են երկաթուղային բրիգադների վրա մի քանի տասնամյակ առաջ մեծ ծանրաբեռնվածությանը։
Հոլոնյակը Ուրբանի Իլինոյսի համալսարանի Ջոն Բարդինի և Շամպեյնի առաջին ասպիրանտն էր։ Նա ստացել է բակալավրի, մագիստրոսի և գիտությունների դոկտորի աստիճան (1954) նույն համալսարանում։ Նա ստեղծել է տեսանելի լույսի առաջին կիսահաղորդչային լազերը 1960 թվականին։ 1963 թվականին նա կրկին սկսել է համագործակցել Բարդինի, տրանզիստորի գյուտարարի հետ և զբաղվել քվանտային փոսերի և քվանտային փոսերի լազերների խնդիրներով։
2007 թվականից նա ղեկավարել է Բարդինից ժառանգած էլեկտրատեխնիկայի, հաշվողական տեխնիկայի և ֆիզիկայի ամբիոնը Իլինոյսի Ուրբանի և Շամպեյնի համալսարանում և քվանտային կետերի վրա լազերային հետազոտություններ է իրականացնում։ Հոլոնյակը իր կնոջ՝ Եկատերինայի հետ ապրել է 51 տարի։ Նա այլևս դասեր չի վարում, բայց հետազոտություններով զբաղվում է լրիվ դրույքով։ Նրանք Միլթոն Ֆանգի հետ միասին սկիզբ են դրել համալսարանին կից տրանզիստոր լազերների հետազոտական կենտրոնին, որը ֆինանսավորում է ԱՄՆ-ի հեռանկարային պաշտպանական գիտահետազոտական մշակումների գործակալությունը (DARPA):
60 ասպիրանտներից 10-ը զբաղվում են Սիլիկոնյան հովտում գտնվող Ֆիլիպս ֆիրմայի լուսավորության սարքերի ընկերությունում նոր լուսադիոդային տեխնոլոգիաների մշակմամբ։


== Հասարակական գործունեություն ==
1992 թվականին ստորագրել է «Նախազգուշացում մարդկությանը»։


== Ծանոթագրություններ ==