armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Էսվատինիի պատմություն

Էսվատինիի պատմությունը, մինչև 2018 թվականը Էսվատինի երկիրը կոչվում էր Սվազիլենդ, որը  «Էսվատինի»  (Սվազի երկիր) բառի բառացի թարգմանությունն է անգլերեն։
Սվազի ժողովրդի նախնիները, մայրցամաքի կենտրոնական մասից հարավային Աֆրիկա են եկել միջնադարում։ Սկզբում նրանք բնակություն հաստատեցին Հնդկական օվկիանոսի ափին, սակայն 18-րդ դարում սվազիները այլ ցեղերի կողմից հետ մղվեցին դեպի հյուսիս՝ ներկայիս Էսվատինիի տարածք։ 19-րդ դարի սկզբին սվազիները արյունալի պատերազմներ մղեցին զուլուների և հարևան այլ ցեղերի դեմ, որոնք ասպատակեցին սվազի հողերը։
1836 թվականին Սվազի առաջնորդ Սոբուզա I-ը վճռական հաղթանակ տարավ զուլուների նկատմամբ, ներդրեց իր իշխանության կենտրոնացված համակարգը՝ ենթարկելով մյուս առաջնորդներին և փաստորեն ստեղծեց Սվազի պետությունը։
Սվազիի հաջորդ թագավորը՝ Մսվաթի I-ը, 1830-ական թվականների վերջին նոր հողերմիացրեց  երկրի հյուսիսում և ստեղծեց մի պետություն, որն իր տարածքով ավելի քան երկու անգամ մեծ էր ժամանակակից Էսվատինիի տարածքից։
1843 թվականին երկիրը հայտնվեց եվրոպական գաղութատերերի շրջապատման տակ և դարձավ նրանց զավթողական ձգտումների առարկան։ Բուրերն ավելի հաջողակ էին, քան մյուսները։ 1894 թվականին Սվազիլենդի տարածքը դարձավ Տրանսվաալի բուրերի Հանրապետության մաս։
1899-1902 թվականների անգլո-բուրյան պատերազմից հետո Բրիտանիան Սվազիլենդը հայտարարեց իր պրոտեկտորատ՝ պահպանելով այնտեղ տեղի թագավորների և առաջնորդների իշխանությունը։
1964 թվականին Սվազիլենդում տեղի ունեցան առաջին տեղական խորհրդարանական ընտրությունները։ Մանդատների մեծ մասը ստացել է այն ժամանակվա թագավոր Սոբուզա II-ի ստեղծած կուսակցությունը՝ Իմբոկոդվոյի ազգային շարժումը։
1968 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Բրիտանիան լիովին անկախություն շնորհեց Սվազիլենդի թագավորությանը։
Թեև 1972 թվականի մայիսի 16-17-ին անկախությունից հետո կայացած առաջին խորհրդարանական ընտրություններում միապետները (Իմբոկոդվո ազգային շարժում կուսակցությունը) հաղթեցին ձայների 78%-ով (30 տեղանոց խորհրդարանում 24 ընտրովի տեղերից 15-ը), ձայների մոտ 20%-ը շահել է ձախակողմյան Նգվանե ազգային ազատագրական կոնգրեսը, որը կարողացել է խորհրդարան անցկացնել 3 պատգամավոր։ Արդյունքում, 1973 թվականին թագավորը չեղյալ հայտարարեց սահմանադրությունը, ցրեց խորհրդարանը և օրենքից դուրս հայտարարեց բոլոր քաղաքական կուսակցությունների, արհմիությունների և այլ հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը։
Սոբուզա II-ը մահացել է 1982 թվականին, նրան հաջորդել է Մսվաթի III-ը։
2018 թվականի ապրիլի 19-ին Մսվաթի III թագավորը հայտարարեց, որ Սվազիլենդի թագավորությունը վերանվանվել է Էսվատինի թագավորություն՝ արտացոլելով արդեն գոյություն ունեցող Սվազի լեզվով Սվազիլենդ անունը՝ ի հիշատակ Սվազի անկախության 50-ամյակի։ Նոր անունը՝ Էսվատինին, սվազերենում նշանակում է «սվազիների երկիր»։ Երկրի նոր անվանումը վերացրեց Շվեյցարիայի հետ խառնաշփոթությունը։
2011 թվականի ապրիլին ամբողջ երկրում սկսվեցին ընդդիմության ցույցեր՝ պահանջելով Մսվաթի III-ի հրաժարականը։ Ընդդիմությունը միապետին մեղադրում էր պետական ​​գանձարանը թալանելու մեջ՝ իր և իր 13 կանանց համար շքեղ կյանք ապահովելու համար։ Ապրիլի 12-ին ոստիկանությունը, օգտագործելով հատուկ տեխնիկա, ցրել է ցույցը Սվազիլենդի մայրաքաղաքում՝ ձերբակալելով հանրահավաքի 13 կազմակերպիչներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրաձանո

Ֆրաձանո  (իտալերեն՝ Frazzanò), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 830 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 138 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98070։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 0941։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Լորենցոն Ֆրաձանոյից։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 10-ին։


== Աշխարհագրություն ==
Բնակչության աճ։


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0941 959037
Էլեկտրոնային հասցե՝ sindaco@comunefrazzano.it
Գլխավոր կայք՝ http://www.comunefrazzano.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Աստերոիդների ցանկ (307401-307500)

Աստերոիդների ցանկ (307301-307400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (307501-307600)
 Աստերոիդների ցանկ (307301-307400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (307501-307600)
Սովորական ոզնի

Սովորական ոզնի (լատ.՝ Erinaceus europaeus), ոզնիների ընտանիքի եվրասիական ոզնիներ ցեղի կաթնասուն։ Լայն տարածում ունի Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Արևմտյան Սիբիրում, Ղազախստանի և Ամուրի մարզի հյուսիսարևմտյան հատվածներում, հյուսիսային և հյուսիսարևելյան Չինաստանում։


== Արտաքին տեսք ==

Սովորական ոզնին ոչ մեծ չափերով կենդանի է։ Մարմնի երկարությունը հասնում է 20—30 սանտիմետրի, պոչը մոտ 3 սմ է զանգվածը՝ 700—800 գ։ Ականջները համեմատբար մեծ չեն (սովորաբար 3,5 սմ-ից կարճ)։ Դունչը երկարավուն է։ Կենդանու քիթը սուր է և մշտապես խոնավ։ Սովորական ոզնիների մոտ, որոնք բնակվում են Կիպրոսում, ականջներն ավելի խոշորեն։ Վերին ծնոտի վրա ունեն 20 մանր և սուր ատամներ, իսկ ստորին ծնոտի վրա՝ 16։ Վերին կտրիճները լայն առանձնացված են՝ տեղ թողնելով ստորին կտրիճներին կծելու համար։ Գլուխը համեմատաբար մեծ է։ Թաթերի վրա ունի 5 մատներ՝ սուր եղունգներով։ Ետին վերջույթներն ավելի երկար են, քան առջևի վերջույթները։ Սովորական ոզնիների փշերը կարճ են, ոչ երկար, քան 3 սմ։ Գլխի վրայի փշերը բաժանվում են 2 «հատվածների»։ Փշերի վերին մակերևույթը հարթ է, գունավորումը՝ փոփոխական՝ բաց գույնից մինչև գորշագույն։ Մեջքին, կողքերին և գլխին փշերի երկարությունը հասնում է 2 սմ-ի։ Ներսից դրանք սնամեջ են՝ լցված օդով։ Փշերն աճում են այնքան արագ, որքան մազերը։ Փշերի միջև աճում են ոչ խիտ, կարճ մազեր։ Գլուխը ծածկված է կոշտ և սսովորաբար մուգ գունավորմամբ մազերով։ Հասսուն առանձնյակներիմոտ սովորաբար հանդիպում է 5000-6000 փուշ, իսկ ավելի երիտասարդների մոտ՝ մոտ 3000։
Սովորական ոզնիների դնչի, ոտքերի և փորիկի գուբժնավորումը տատանվում է դեղնասպիտակավունի և մուգ շականակագույնի միջև։ Փշերը գորշագույն են՝ բաց երանգոավորմամբ։ Կուրծքը և պարանոցը միագույն են, առանց սպիտակ բծերի։ Իսպանիայի տարածքում հանդիպող տեսակները ունեն խամրած գույն։


== Տարածվածություն ==
Սովորական ոզնու բնական արեալն ընդգրկում է Արևմտյան Եվրոպան և Կենտրոնական Եվրոպան, Բրիտանական կղզիները, Սկանդինավյան երկրների հարավային հատվածը, Ռուսաստանի եվրոպական մասի հյուսիս-արևմուտքը, Արևմտյան Սիբիրը։ Սովորական ոզնին նաև բնակեցվել է Նոր Զելանդիայում։


=== Հայաստանում ===
Հայաստանում հանդիպում է ծովի մակարդակից 700-2500 մ բարձրության վրա։ Հանդիպում է Աշոցքից մինչև Նոյեմբերյան ընկած հատվածներում, հարավում հասնում է մինչև Մեղրու շրջան։ Հանդիպում է կիսաանապատներում, լեռնատապաստաններում, մարգագետնատափաստաններում և անտառային գոտում։
Սովորաբար հանդիպում է այգիներում, թփուտներով և բուսականությամբ առկա գետերի հովիտներում, երբեմն՝ հացահատիկային ցանքատարածքներում և բանջարանոցներում։
Հայաստանի տարածքում կատարված ուսումնասիրությունների ընթացքում երկու անգամ այս տեսակը գրանցվել է Ամուլսարի հարավային ամենաստորին հատվածում՝ Գորայք գյուղից ոչ հեռու։


== Ծանոթագրություններ ==
Հոդի անշարժություն

Հոդի անշարժություն, անկիլոզ (հունարեն` ἀγκύλος - ծռված, կորացած), շարժումների բացակայություն հոդում, առաջանում է հոդամակերեսների սերտաճման հետևանքով։ Պատճառները՝ հոդերի սուր և քրոնիկական բորբոքումները, հոդածայրերի քայքայումը ախտահանման պրոցեսների, վիրավորումների և վնասվածքների հետևանքով։ Հոդամակերեսներում զարգացող հյուսվածքի բնույթից կախված հոդի անշարժությունից լինում է ֆիբրոզ, աճառային և ոսկրային, ինչպես նաև լրիվ և մասնակի (կախված հոդում զարգացող պրոցեսի տևողությունից)։ Բուժումը՝ վիրահատական, վերջույթի հարմար դիրք ստեղծելու նպատակով՝ արթրոպլաստիկա, արթրոդեզ կամ ոսկրահատում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուսերամարտն ամառային II Օլիմպիական խաղերում — թրասուսեր վարպետների միջև

Ամառային II Օլիմպիական խաղերում սուսերամարտի վարպետների միջև տղամարդկանց թրասուսերով մրցումներն անցկացվել են հունիսի 11-ից 14-ը։ Մասնակցել են 5 երկրների 54 մարզիկ։


== Մեդալակիրներ ==


== Մրցումներ ==


=== Առաջին շրջան ===


=== Կիսաեզրափակիչ ===


=== Եզրափակիչ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Խաղերի պաշտոնական արձանագրություն Archived 2004-08-30 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Մրցումների արդյունքներ Archived 2005-01-13 at the Wayback Machine. (լեհ.)
Բուժումբուրա

Բուժումբուրան (Ֆրանսերեն՝ Bujumbura) Բուրունդիի նախկին մայրաքաղաքն է, ինչպես նաև նրա ամենամեծ քաղաքն ու նավահանգիստը։ Քաղաքից հիմնականում նավերով արտահանվում են սուրճ, բամբակ, ինչպես նաև անագի հանքաքար։ Այն գտնվում է Տանգանիկա լճի հյուսիսում, որը խորությամբ երկրորդն է աշխարհում (Բայկալ լճից հետո)։ Քաղաքի կենտրոնում կա մեծ շուկա, ազգային մարզադաշտ, մեծ մզկիթ։ Գործում են 2 թանգարաններ, 1 համալսարան և Բուրունդիի օդանավակայանը։
Բնակչությունը՝ ▲658 859 մարդ (2014)։


== Ծանոթագրություններ ==
Պալեմբանգ

Պալեմբանգ (անգլ.՝ Palembang), քաղաք Ինդոնեզիայում, Սոլմատրա կղզում, Հարավային Սումատրա պրովինցիայի վարչական կենտրոնը։ 1.708.413 բնակիչ(2014)։ Նավահանգիստ է Մուսի գետի վրա։ Կա կաուչոկի վերամշակման, տեքստիլ, սննդի, շինանյութերի, կաշվի արդյունաբերություն, նավաշինարան, ազոտային պարարտանյութերի գործարան։
Պլաջու և Սունգայգերոնգև արվարձաններում կան նավթավերամշակման գործարաններ։ Արտահանում է նավթ, նավթամթերքներ, կաուչուկ, սուրճ և գյուղատնտեսական այլ ապրանքներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեֆանո Սաբելլի

Ստեֆանո Սաբելլի (իտալերեն՝ Stefano Sabelli, ծնվել է 1993 թվականի հունվարի 13-ին Հռոմում), իտալացի ֆուտբոլիստ, Իտալիայի մինչև 21 տարեկանների հավաքականի և իտալական Բարի ֆուտբալային ակումբի պաշտպան։


== Արտաքին հղումներ ==
UEFA
FIGC Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Պրոֆիլը Սերիա B-ում Archived 2015-03-29 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ժակ Իվ Կուստո

Իվ Ժակ Կուստո (ֆր.՝ Jacques-Yves Cousteau, հունիսի 11, 1910(1910-06-11)[…], Սեն Անդրե դը Կուբզակ, Ժիրոնդ, Ֆրանսիա - հունիսի 25, 1997(1997-06-25)[…], Փարիզի 17-րդ շրջան, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի օվկիանոսագետ և ճանապարհորդ Իվ Կուստոն ստեղծել է փակ տիպի թթվածնային սարքը, կատարելագործել աքվալանգը, նախագծել ստորջրյա նկարահանման «սուզվող սկավառակ» տեսախցիկը։
Կուստոն դեռևս մանկուց է հրապուրվել ծովով, առաջին անգամ ծովի ջրում սուզվելուց հետո, նա համոզվել է, որ ինքն անբաժան է այդ աշխարհից։
Նա 1930 թվականին ավարտել է Բրեստի (Ֆրանսիա) ծովային դպրոցը, ապա սովորել Ռազմածովային թռիչքային դպրոցում, որտեղից 1936 թվականին «Ժաննա դ՛Արկ» նավով մեկնել է առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդության։
1950 թվականին նորոգելով և սարքավորումներով վերազինելով «Կալիպսո» նավը՝ նա կատարել է բազմաբնույթ հետազոտություններ Ատլանտյան օվկիանոսում, Հնդկական օվկիանոսում, Կարմիր ծովում, Սև ծովում, Արաբական ծովում ու Պարսից ծոցում։
1965 թվականին Միջերկրական ծովում մինչև 110 մ խորություն իջեցված գնդաձև մի տնակ, որտեղ 6 ջրասուզակներ Կուստոյի հետ աշխատեցին 23 օր։
1967 թվականին նա ստորջրյա նկարահանող տեսախցիկներով ուսումնասիրություններ է կատարել Կարմիր ծովում և արդյունքները մանրամասն ներկայացրել «Որպեսզի ծովում չլինեն գաղտնիքներ» և «Կալիպսոն ու բուստերը» գրքերում։
1970 թվականին «Կալիպսոն» ուղևորվեց Անտարկտիդա։ Այս անգամ Կուստոյի ուշադրության կենտրոնում էին կետերը։ Նա նկարահանել է մի ֆիլմ և գրել «Համաշխարհային օվկիանոս» գիրքը։
1957 թվականին ղեկավարելով Մոնակոյի Օվկիանոսագիտական թանգարանը՝ նա զբաղվել է նաև օվկիանոսների մայրցամաքային ծանծաղուտի, ծովային օրգանիզմների (հատկապես շնաձկների ու կետերի) և աշխարհագրական տարբեր լայնություններում դրանց օրինաչափությունների ուսումնասիրությամբ, կատարել ստորջրյա նկարահանումներ։
Իվ Կուստոն իր ամբողջ կյանքում պայքարել է նաև Համաշխարհային օվկիանոսի անաղարտության պահպանության համար։ Նա առավել հայտնի է Կապիտան Կուստո անունով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2009, էջ 511–512
Վաշ (կղզի)

Վաշ (ֆր.՝ Île à Vache ― Կովի կղզի), փոքր կղզի 13 կմ երկարությամբ, 3,2 կմ լայնությամբ և մոտավորապես 52 կմ² մակերեսով, գտնվում է Հայիթի կղզում հարավ-արևմուտք։ Մտնում է Հաիթիի Հարավային դեպարտամենտի կազմի մեջ (Լե Կե շրջան)։


== Աշխարհագրություն ==
Կղզու արևմտյան մասը բարձրադիր է, և կառուցվել է նույն ժամանակահատվածում, ինչ որ արևելյանը։ Արևելյանը ճահճոտ է և համարվում է Հայիթիի ամենախոշոր մանգլենու անտառներից մեկը։


== Զբոսաշրջություն ==
Կղզին համարվում է Հայիթիի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մեկը։ Այնտեղ են գտնվում 2 հայտնի զբոսաշրջական վայրերը՝ Պորտ Մորգանը և Աբակա-Բեյը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.ile-a-vache.com/
Գորտնուկներ

Գորտնուկներ, մաշկի վիրուսային հիվանդություն։ Հաճախ հիվանդանում են երեխաները և երիտասարդները։ Հարուցիչը փոխանցվում է հիվանդների և տնային գործածության իրերի հետ անմիջական շփումից վնասված մաշկի միջով։ Հիվանդությանը կարող են նպաստել մաշկի չնչին վնասվածքները, քրտնոտությունը և այլն։ Լինում են սովորական տափակ, ներբանային։ Գորտնուկները սովորաբար անհետանում են մեկ ամսվա ընթացքում, բայց կարող են մնալ տարիներ և կրկնվել։


== Տեսակ ==
Գորտնուկներին դասակարգում են կախված ձևից, վարակման վայրից, պատճառ հանդիսացող պապիլոմավիրուսներից։


=== Սովորական գորտնուկներ ===
Սովորական գորտնուկներ պինդ, մոխրագույն կամ մաշկագույն վերնամաշկային հանգուցիկներ են (հաճախ մի քանի հատ)՝ 3-10 մմ տրամագծով, անհարթ մակերեսով։ Որպես կանոն՝ լինում են ձեռքերի դրսային մակերևույթին և մատներին։


=== Տափակ գորտնուկներ ===
Տափակ գորտնուկներ (պատանեկան) հանգուցիկներ են (սովորաբար մի քանի հատ)՝ 0,5-3 մմ տրամագծով, հաճախ՝ կլորավուն, մաշկագույն կամ դեղնադարչնագույն, հարթ մակերեսով։ Հիմնականում լինում են դեմքին, ձեռքերի դրսային մակերևույթին, հազվադեպ՝ նախաբազուկներին։


=== Ներբանային գորտնուկներ ===
Ներբանային գորտնուկներն առաջանում են կոշիկի առավել ճնշող տեղերում։ Դրանք կոշտուկներ հիշեցնող (տարբերվում են եղջերային կուտակումների տակ կարմրավուն պտկիկային գերաճով) գորշավուն, ցավոտ գոյացություններ են, որոնք հաճախ դժվարացնում են քայլելը։


== Բուժում ==
Բուժումը նշանակում է բժիշկը։ Ինքնաբուժումը, հատկապես այրող միջոցներով (թթվով և հիմքով) կարող է առաջացնել շրջակա հյուսվածքների բորբոքում, թարախակալում, սպիներ, չնայած որ համաձայն հետազոտությունների օրինակ սալիցիլաթթվով գորտնուկի մշակումն ավելի արդյունավետ է, քան պլացեբոն։


== Ծանոթագրություններ ==
(7796) Ջարակիմրման

(7796) Ջարակիմրման (անգլ.՝ Jaracimrman), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի հունվարի 16-ին Զդենեկ Մորավեցի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,66685 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2856 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0481 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1590,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,226311 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,81° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7796) Ջարակիմրման աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (25901-26000)

Աստերոիդների ցանկ (25801-25900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (26001-26100)
 Աստերոիդների ցանկ (25801-25900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (26001-26100)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (25001)-(30000)»։ www.minorplanetcenter.net
Հեղափոխական իրադրություն

Մարքսիստական եզրաբանությունում հեղափոխական իրադրություն է կոչվում հեղափոխության հավանականության մասին վկայող քաղաքական իրավիճակը։ Տվյալ հայեցակարգն առաջին անգամ ներկայացրել է Վլադիմիր Լենինն իր «Հեղափոխական պրոլետարիատի մայովկա» (ռուս.՝ Маёвка революционного пролетариата) աշխատության մեջ Հոդվածում նկարագրված էին հեղափոխական իրադրության երկու նախապայմանպայմաններ, որոնք հետագայում համառոտ շարադրվեցին հետևյալ կերպ․ «ստորին խավերը չեն ուզում, իսկ վերիններ չեն կարող հին ձևով  ապրել»։ Հետագա աշխատություններում Լենինը մտցրեց երրորդ պայմանը` «աշխատավոր զանգվածների բարձր քաղաքական ակտիվություն, նրանց պատրաստակամություն հեղափոխական գործողություններին»։ 
1. երբ «վերնախավերը» չեն կարողանում հին ձևով կառավարել, առաջանում է տիրող դասակարգի քաղաքականության ճգնաժամ, որի հետևանքով պոռթկում են ճնշված դասակարգերի դժգոհությունն ու վրդովմունքը։ Հեղափոխության համար սովորաբար բավական չէ միայն «ստորին խավերի չուզելը», այլև պահանջվում է, որպեսզի, «վերին խավերն էլ չկարողանան» ապրել առաջվա պես։
2. Երբ ավելի է սաստկանում ճնշված դասակարգերի կարիքն ու թշվառությունը։ 
3. Նշանակալիորեն բարձրանում է մասսաների քաղաքական ակտիվությունը, մասսաներ, որոնք փոթորկահույզ ժամանակներում ճգնաժամի ողջ իրադրությամբ առաջ են քաշվում ինքնուրույն պատմականանների միջև։ Այս բոլորը վկայում են, որ երկիրը գտնվում է համազգային ճգնաժամի վիճակում, որ կոնֆլիկտ է առաջացել արտադրողական ուժերի և արտադրական հարաբերությունների միջև։ Սակայն, օբյեկտիվ պայմանների հասունացումը կարող է վերածվել հեղափոխության, եթե դրան միանա սուբյեկտիվ գործոնը՝ հեղափոխական դասակարգի ունակությունն ու պատրաստակամությունը տիրապետող դասակարգերից իշխանությունը խլելու, պատմական վերափոխումներ կատարելու։


== Ծանոթագրություններ ==
(2622) Բոլզանո

(2622) Բոլզանո (անգլ.՝ Bolzano), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի փետրվարի 9-ին Լադիսլավ Բրոժեկի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,00088 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6909 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3108 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1898,77 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189597 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,01° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2622) Բոլզանո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աշխատանքի հիգիենա

Աշխատանքի հիգիենա, հիգիենայի բաժին, որն ուսումնասիրում է մարդու աշխատանքային գործունեությունը, աշխատանքի ընթացքում օրգանիզմի կրած ազդեցությունները, մշակում է գործնական միջոցառումներ բարենպաստ և անվտանգ աշխատանքային պայմաններ ստեղծելու, աշխատավորների առողջությունն ու աշխատունակությունը պահպանելու համար։ Աշխատանքի հիգիենան ուսումնասիրում է մարմնի և դրա տարբեր մասերի կատարած շարժումները, լարվածության աստիճանը, աշխատանքի ընթացքում օրգանիզմում տեղի ունեցող ֆիզիոլոգիական պրոցեսների տեղաշարժերը, աշխատավայրի հիգիենիկ պայմանները՝ օդի ջերմաստիճանը, խոնավությունը, շարժման արագությունը, ճնշումը և փոշոտվածությունը, ճառագայթային էներգիայի տարբեր տեսակները, աղմուկը, ցնցումը և այլն, դրանց ազդեցությունը օրգանիզմի վրա և դրանց վերացման միջոցները, արտադրական թույները աշխատանքային միջավայրի օդում, դրանց ազդեցությունը օրգանիզմի վրա, վերացման ուղիները, մշակում սահմանային թույլատրելի կոնցենտրացիաների չափերը։
Աշխատանքի հիգիենան օգտվում է ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, ֆիզիկայի, քիմիայի, կլինիկական բժշկության, վիճակագրության, տեխնիկայի և գիտության այլ բնագավառների գիտելիքներից և մեթոդներից։ Աշխատանքի հիգիենայի վերաբերյալ գիտական առաջին աշխատանքը տվել է իտալացի բժիշկ Բերնարդինո Ռամացինին, ով լույս է ընծայել «Դատողություններ արհեստավորների հիվանդությունների մասին» մենագրությունը (1700)։
Նախկին Խորհրդային Միության տարիներին, 1959 թվականին Հրազդանում հիմնադրվել է աշխատանքի հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտները , իսկ 1961 թվականի մարտին այդ ինստիտուտը տեղափոխվել է Երևան և վերանվանվել Ընդհանուր հիգիենայի և պրոֆեսիոնալ հիվանդությունների հայկական գիտահետազոտական ինստիտուտ Ն. Բ. Հակոբյանի անվան։
(22829) Պայգերին

(22829) Պայգերին, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1999 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(22829) Պայգերին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Խերման Բերտերամե

Խերման Բերտերամե (իսպ.՝ Germán Berterame, նոյեմբերի 13, 1998(1998-11-13), Villa María, Կորդովա, Արգենտինա), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, «Սան Լորենսո» ակումբի հարձակվող։


== Ակումբային կարիերա ==
Խերմանը «Սան Լորենսո» ակումբի սան է։ 2016 թվականի ապրիլի 20-ին՝ Լիբերտադորեսի գավաթի շրջանակներում կայացած էկվադորական ԼԴՈՒ Կիտո ակումբի դեմ խաղի ժամանակ, նա կատարել է իր նորամուտը թիմի հիմնական կազմում։ 2017 թվականի ապրիլի 29-ին՝ «Խիմանսի Լա-Պլատա» ակումբի դեմ խաղի ժամանակ, նա կատարել է իր նորամուտը Արգենտինայի առաջնությունում։


== Միջազգային կարիերա ==
2015 թվականին Խերմանը մասնակցել է Պարագվայում կայացած Հարավային Ամերիկայի պատանեկան առաջնությանը։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Բոլիվիայի, Չիլիի, Պարագվայի, Կոլումբիայի, Բրազիլիայի, ինչպես նաև երկուական անգամ Ուրուգվայի և Էկվադորի պատանեկան հավաքականների դեմ խաղերին։ Բրազիլիայի, Պարագվայի և Էկվադորի հավաքականների դեմ խաղերում Խերմանը դարձել գոլի հեղինակ։
Նույն թվականին Խերմանը մասնակցել է Չիլիում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությանը։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Գերմանիայի, Մեքսիկայի և Ավստրիալիայի երիտասարդական հավաքականների դեմ խաղերին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ֆուտբոլիտի վիճակագրություը soccerway կայքում
ֆուտբոլիստի էջը sports.ru կայքում
Ռիկարդո Ֆրեդա

Ռիկարդո Ֆրեդա (իտալերեն՝ Riccardo Freda, փետրվարի 24, 1909(1909-02-24), Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - դեկտեմբերի 20, 1999(1999-12-20), Հռոմ, Իտալիա), իտալացի ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր և դերասան։ Հայտնի է սարսափ ֆիլմերով, բայց նաև աշխատել է արկածային, դետեկտիվ, թրիլեր, վեսթերն ֆիլմերի ժանրերում։
Ստեղծել է շատ սարսափ ֆիլմեր, իսկ ավելի վաղ ֆիլմերը իտալական սարսափ ֆիլմերի սիրահարների կողմից բնորոշվում է, որպես այս ժանրում ռեժիսորի ունեցած հաջողությունների լավագույն օրինակներ։


== Կենսագրություն ==
Ռիկարդո Ֆրեդան ծնվել է 1909 թվականի փետրվարի 24-ին Ալեքսանդրիայում։
Շատ փոքր տարիքից նրան գրավել է կինոարվեստը։
1935 թվականին Ֆրեդան տեղափոխվում է Հռոմ և սկսում է այցելել Չինեչիտայի կինոմատոգրաֆիստների նորաբաց ստուդիա։
1935 թվականին նա նկարահանում է իր դեբյուտային ֆիլմը՝ «Դոն Սեզար դե Բեզան» (1942), որի սցենարը հենց ինքն էր գրել։
Միևնույն ժամանակ Ֆրեդան շարունակում է իր գործունեությունը Չինեչիտայում՝ ավարտին հասցնելով «Սպարտակ», «Թեոդոր», «Բիզանցիո կայսրուհին», «Դահիճը դժոխքից» ֆիլմերը։
1957 թվականին թողարկվում է նրա առաջին սարսափ ֆիլմը, որը կոչվում է «Վամպիրները»։ Ֆիլմը նկարահանվել է 12 օրում Չինեչիտա ստուդիայում։ Այն Իտանլաիայում միանգամից մեծ ճանաչման չարժանացավ, ինչը չի կարելի ասել Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի մասին։
Ֆիլմի նկարահանումներին մասնակցել է հայտնի կինոռեժիսոր Մարիո Բավան՝ որպես օպերատոր և հատուկ էֆեկտների մասնագետ։
1959 թվականին Մարիո Բավայի հետ համատեղ նկարահանվում է «Կալտիկի, անմահ հրեշները» ֆիլմը։ Նույն տարում նկարահանվեց արկածայաին ֆիլմ «Խաջի Մուրադ՝ սպիտակ դևը» ֆիլմը։ Գլխավոր դերում հանդես եկավ Սթիվ Ռիվզը։ Ֆիլմը ամբողջովին հագեցած է գործողություններով և տարատեսակ կոստյումներով։  1961 թվականին նկարահանվեց «Մացիստը դժոխքում» ֆիլմը, որը առասպելական մեկնաբանություններով և գոթական սարսափով է հագեցած։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլդպոլդսրիդ

Վիլդպոլդսրիդ  (գերմ.՝ Wildpoldsried), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վերին Ալգոյ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2531 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 21.35 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 80 147։


== Ժողովրդագրություն ==


== Կանաչ քաղաք ==
Քաղաքը ունի 5 կենսագազի բույսեր, 9 հողմաէլեկտրակայաններ, 3 փոքր ՀԷԿ, տները հագեցած են արևային մարտկոցներով։


== Պատկերասրահ ==


== Գրականություն ==
Gregor Dolak։ Im grünen Zweistromland In։ Focus Magazin Ausgabe Nr. 28, 2011


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Deutsche Welle: Kluge Energievisionen in Deutschland | Global Ideas
Siemens Dokumentation Wildpoldsried
Die Strompioniere von Wildpoldsried; 131 MB-Datei zum Projekt IRENE von der Seite http://www.projekt-irene.de der Allgäuer Überlandwerk GmbH
Մարկևիչ-Եվտուշևսկու տուն (Տագանրոգ)

Մարկևիչ-Եվտուշևսկու տուն (ռուս.՝ Дом Маркевича-Евтушевского), տեղական նշանակության պատմության հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։ Շենքը կառուցվել է XIX դարի առաջին քառորդում Անտոն Գլուշկոյի նրբանցք, 40 հասցեում։ Դա հինգ պատուհաններով մեկհարկանի շենք է, որի քիվի վրա դասավորված են ատամիկներ։


== Պատմություն ==
Տունը, որը հետագայում դարձավ Տագանրոգ քաղաքի պատմական հուշարձան, կառուցվել է XIX դարի առաջին քառորդում։ Այն պատկանել է տեղացի վաճառական Ա. Ն. Կամբուրովին, այնուհետև վաճառվել է և դարձել Մարկևիչ-Եվտուշևսկու սեփականությունը։ Վերջինս պաշտոն է զբաղեցրել Տագանրոգի քաղաքագլխի գրասենյակում։ Պատմական աղբյուրներում տան սեփականատիրոջ անվան և հայրանվան սկզբնատառերի մասին տվյալներն էականորեն տարբերվում են։
Ամուսնանալուց հետո պաշտոնյան տեղափոխվել է ապրելու կնոջ տանը, իսկ Անտոն Գլուշկոյի նրբանցք, 40 հասցեի անշարժ գույքը որոշել է հանձնել վարձակալությամբ։
Տան ժառանգորդներից մեկը դարձել է Մարկևիչ-Եվտուշևսկու դուստրը` Լյուդմիլա Պավլովնան։ Նա եղել է Մ. Ե. Չեխովի կինը և ռուս մեծ գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի մորաքույրը։ Հայտնի է, որ տան վարձակալների մեջ եղել է Պավել Չեխովի ընտանիքը, և հենց այդ տանն էլ ծնվել է ապագա մանկավարժ, ժողովրդական ուսուցիչ, Անտոն Չեխովի եղբայր Իվան Չեխովը։ Ընտանիքները կապված են եղել բարեկամական հարաբերություններով. նույնիսկ տարիներ անց Անտոն Չեխովը շփվում էր Մարկևիչ-Եվտուշևսկիների հետ։ Չեխովների ընտանիքն ապրել է այդ տանը 1861-1862 թվականներին։ 

Տան պատին փակցված է հուշատախտակ, ըստ որի` Անտոն Չեխովը, դառնալով հայտնի գրող, Եվտուշևսկու համար միջնորդել է «քաղաքային գործերով պաշտոն»։ Ա. Պ. Եվտուշևսկու կյանքի դրվագներից մեկը դրվել է Չեխովի «Սառը արյուն» պատմվածքի հիմքում և հիշատակվել է «Տեղաբնիկներ» պատմվածքում (երկուսն էլ գրվել են 1887 թվականին)։
XXI դարում այն բնակելի տուն է, 1992 թվականից որպես տեղական նշանակության պատմության հուշարձան պաշտպանվում է պետության կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոալեկսանդրովկա (ավան, Պերվոմայսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոալեկսանդրովկաՆովոալեկսանդրովկա (ուկրաիներեն՝ Новоолександрівка), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոալեկսանդրովկա ավանում բնակվում էր 196 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Հայերը Ռումինիայում

Ռումինիայի հայկական համայնքը հնագույններից է Հարավարևելյան Եվրոպայում։ Այդ են վկայում հայկական բազմաթիվ տեղանունները, երբեմնի հայաշատ քաղաքներում հայկական թաղամասերի ու փողոցների առկայությունը։ Հայերի հոսքը Ռումինիա ուժեղացել է հատկապես Անիի, ապա՝ Կիլիկիայի հայկական թագավորության անկումից հետո։ Հայերը կառուցել են քարաշեն եկեղեցիներ, ունեցել իրենց հոգևոր թեմը։ 14-րդ դարի 2-րդ կեսին հայերի թիվը երկրում այնքան է աճել, որ Ալեքսանդր Բարեպաշտ հոսպոդարը հատուկ հրովարտակով Սուչավա մայրաքաղաքում նրանց համար հիմնել է եպիսկոպոսական թեմ։ Նա Լվովից հրավիրել է հայ վաճառականների և բնակեցրել Սուչավա, Սիրետ, Չեռնովցի քաղաքներում՝ շնորհելով մի շարք արտոնություններ։ 1418 թ.-ին նույն հոսպոդարի հրավերով Լեհաստանից երկիր է գաղթել 3 հզ. հայ ընտանիք։ Մեծ թվով հայեր Ռումինիա են եկել 1453 թ.-ին՝ Կոստանդնուպոլսի, 1475 թ.-ին՝ Ղրիմի թուրքական զավթումից հետո։
Հոսքը շարունակվել է 1894–1896 թթ.-ի համիդյան բռնությունների, 1909 թ.-ի Ադանայի կոտորածի և 1915 թ.-ի Մեծ եղեռնի հետևանքով։ Վերջին խոշոր գաղթը դեպի Ռումինիա տեղի է ունեցել 1922 թ.-ին, երբ քեմալական Թուրքիայի զորքերը սկսել են կոտորել Զմյուռնիայի քրիստոնյա բնակիչներին։ Ռումինիայում հայերի թիվը հասել է մոտ 30 հզ-ի։
Հայերը մասնակցել են ռումինական քաղաքների շենացմանը, առևտրի, արհեստների և մշակույթի զարգացմանը։ Հայկական կենտրոններն ունեցել են առանձնաշնորհումներ, հիմնել են իրենց քաղաքապետարանները, դատարանները, առաջնորդվել հայկական օրենքներով՝ մասնավորապես Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքով։ Երկրի ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին առևտուրը կենտրոնացած է եղել հիմնականում հայերի ձեռքին։ Կապիտալիստական հարաբերությունների զարգացմանը զուգընթաց ասպարեզ են եկել հայ մեծահարուստ վաճառական-արդյունաբերողներ։
Դեռևս միջնադարում վանքերին և եկեղեցիներին կից գործել են հայկական դպրոցներ։ Ռումինահայ համայնքն ստեղծել է գրչության կենտրոններ, տպարաններ, հրատարակել բազմաթիվ թերթեր ու ամսագրեր։ 1948–1955 թթ.-ին Ռումինիայի հայոց թեմակալ առաջնորդն էր Վազգեն Պալճյանը (1955–94 թթ.-ին՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա)։
Ռումինահայերը ռումին ժողովրդի հետ նաև պայքարել են օտար նվաճողների դեմ։ 16-րդ դարում երկրում իշխանությունն անցել է Սերպեգա հայազգի գերդաստանին։ Հոսպոդար Միհայ Վիտեազուլի (16-17-րդ դարեր) խորհրդական հայազգի Արմին Պետերը եղել է նշանավոր դիվանագետ, զորավար, պատմագիր, տիրապետել է օտար լեզուների։ Ռումինական պետության հայտնի դիվանագետներից էր Մանուկ Բեյը։ 1877–78 թթ.-ին Թուրքիայի դեմ ազատագրական պայքարում գեներալի կոչման է արժանացել հայազգի ռազմական գործիչ Միհայիլ Չերքեզը։ Նշանավոր դեմքեր են եղել լուսավորիչ Ասաքի Գեորգեն, գիտնականներ Վասիլե Կոնտան, Սպիրու Հարեթը, Պետրե Միսիրը, Աննա Ասլանը, գրողներ Յոն Բարբուն, Յոն Միսիրը, Ալեքսանդրու Շահիկյանը, նկարիչ Չիկ Տամատյանը, երգիչ Կարբիս Զոբյանը։ Հայկական ծագում է վերագրվում բանաստեղծ Միհայիլ Էմինեսկուին։
1946–48 թթ.-ին ռումինահայերի զգալի մասը ներգաղթել է Հայաստան, նրանց մի մասն արտագաղթել է նաև այլ երկրներ։
Ներկայումս Ռումինիայում բնակվում է մոտ 3 հզ. հայ՝ կենտրոնացած Բուխարեստում և Կոնստանցայում։ Հիմնականում մտավորականներ են, կան նաև ձեռնարկատերեր։
Միշել Ֆուրնիրե

Միշել Ֆուրնիրե (ֆր.՝ Michel Fourniret, ապրիլի 4, 1942(1942-04-04), Սեդան - մայիսի 10, 2021(2021-05-10)[…], Փարիզի 13-րդ շրջան, Փարիզ), ֆրանսիացի սերիական մարդասպան, ցմահ դատապարտվել է Ֆրանսիայում և Բելգիայում աղջիկների առևանգման և սպանության համար։
Ձերբակալվել է 2003 թվականի հունիսին  Բելգիայում աղջկա առևանգման  անհաջող փորձից հետո (տուժողը փախել է)։ Այն բանից հետո, երբ հետաքննությունը պարզեց իր մեղավորությունը այլ հանցագործություններում, որոնք կատարվել են Բելգիայի և Ֆրանսիայի տարածքներում, նա 2006 թվականի հունվարի 9-ին արտահանձնվել է Ֆրանսիա։
7 սպանությունների համար դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման, սակայն հետաքննությունը շարունակեց պարզել իր մասնակցությունը մի շարք այլ հանցագործություններում 1987-2001 թվականների ընկած ժամանակահատվածում։
Հանցագործությունների ժամանակ նրա հանցակիցն էր նրա կինը՝ Մոնիկ Օլիվյեն (ծնվել է 1948 թ. հոկտեմբերի 31-ին), որը  դատապարտվել է 28 տարի ազատազրկման որպես հանցակից։  2010 թվականի  հուլիսի 2-ին ընտանեկան հարցերով Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքի դատարանը խզել է  Ֆուրնիրեյի և Օլիվյեի ամուսնությունը, որը տևել է 21 տարի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Article de l’Express du 12/07/2004 Le tueur, le braqueur et le tas d’or Archived 2008-04-01 at the Wayback Machine.
Le site de Victimes en série Archived 2011-09-29 at the Wayback Machine.
Ասիական վագրակատու

Ասիական վագրակատու (լատ.՝ Acinonyx jubatus venaticus)՝ վագրակատվի տեսակի ենթատեսակներից մեկը, որը նախկինում տարածված էր Մերձավոր Արևելքի և Հնդկաստանի տարբեր շրջաններում, ներկայումս պահպանվել է միայն Իրանում ոչ մեծ պոպուլյացիաների տեսքով։


== Նկարագրություն ==
Արտաքինից գրեթե չի տարբերվում աֆրիկյան ենթատեսակից (սակայն նրանց միջև գենետիկական տարբերությունները էական են), բացառությամբ համեմատաբար ավելի կարճ մազածածկույթի, էգերը փոքր են արուներից։ Մարմնի երկարությունը միջինում կազմում է 110-150 սմ, պոչի երկարությունը՝ 60-80 սմ, քաշը տատանվում է 40-60 կգ-ի սահմաններում։


== Տարածվածություն և կենսակերպ ==
Բնակվում են հիմնականում լեռնային շրջաններում,  ինչպես նաև կիսաանապատներում և տափաստաններում, անտառային գոտիներում հազվադեպ են հանդիպում։ Նախկինում  նրանց համար որսորդության  հիմնական օբյեկտներ էին հանդիսանում  խոշոր կճղակավոր կենդանիները (լեռնային ոչխարները, այծերը, վիթեր), սակայն ներկայումս, կապված խոտակերների թվաքանակի նվազեցման հետ, ասիական վագրակատուները որսում են նաև մանր կենդանիներ և պարբերաբար հարձակվում են ընտանի անասունների վրա։ Որպես կանոն՝ վարում են միայնակ կյանք, սակայն խոշոր կենդանիների որսի համար կարող են կազմել մինչև 4 վագրակատվից բաղկացած խմբեր։ Հղիությունը տևում է  85-95 օր, ձագերը սովորաբար լինում են 2-6 հատ։ Ձագերը ինքնուրույն կյանք են սկսում  վարել 12-20 ամսականում։ Վայրի բնության մեջ ասիական վագրակատվի կյանքի միջին տևողությունը 20-25 տարի է։ Անազատության մեջ այս կենդանիները գրեթե երբեք չեն բազմանում։
Ասիական վագրակատուն տարածված է եղել Արաբիայից ու Պաղեստինից մինչև Հնկաստանի կենտրոնական մասերը և ներկայիս Ղազախստանի հյուսիսում, սակայն մորթու համար որսագողերի կողմից ինտենսիվ ոչնչացման արդյունքում,  ինչպես նաև նրանց հիմնական սնունդ հանդիսացող կճղակավորների թվի նվազման պատճառով ասիական վագրակատուները 1947 թվականին ամբողջությամբ վերացել են Հնդակաստանում, իսկ 1960-1980 ական թվականներին նաև ողջ Միջին Արևելքում (բացառությամբ Իրանի, որտեղ նույնպես նրանց պոպուլյացիան էապես նվազել է)։ 2000 թվականից Վայրի բնության պաշտպանության միությունը իրանցի գիտնականների հետ համատեղ սկսեց մշակել երկրի 5 շրջանների պաշտպանության միջոցառումը, որտեղ պահպանվում են ասիական վագրակատվի պոպուլյացիաները։


== Ծանոթագրություններ ==
Գյարով

Գյարով, գետակ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրի գետի օժանդակներից մեկը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոբին և Մերիան

«Ռոբին և Մերիան» (անգլ.՝ Robin and Marian), 1976 թվականի ամերիկյան գեղարվեստական ֆիլմ։ Սկզբում ֆիլմի խորագիրը եղել է «Ռոբին Հուդի մահը», բայց այն փոխվել է Columbia Pictures ընկերության կողմից։ Գլխավոր հերոսուհուն մարմնավորող Օդրի Հեփբերնը, նկարահանվելով այդ ֆիլմում, վերսկսել է կինոյում իր աշխատանքն ութ տարվա ընդմիջումից հետո։


== Սյուժե ==
Շատ տարիներ են անցել այն ժամանակվանից, երբ Ռոբին Լոքսլին, որը հայտնի ավազակ էր Շերվուդյան անտառից, Ռիչարդ Առյուծասիրտ թագավորի հետ գնաց խաչակրաց արշավանքի։ Բայց ահա եկել է սուրբ հողից հայրենիք վերադառնալու ժամանակը, որտեղ Ռոբինը ժամանակին ուներ ոչ միայն ընկերներ ու թշնամիներ՝ ի դեմս Նոթինգեմի շերիֆի, այլ նաև հարսնացու՝ Մերիանը։ Երբ Ռոբինը հեռացավ թագավորի հետ, Մերիանը սկզբում երկար ժամանակ սգում էր, իսկ հետո գնաց վանք, և այժմ նա մայրապետ է։
Նրանք երկուսն էլ՝ և՛ Ռոբինը, և՛ Մերիանը, այլևս երիտասարդ չեն, թվում է՝ նրանց ուղիները բաժանվել են ընդմիշտ, բայց երկար բաժանումից հետո տեղի ունեցած առաջին իսկ հանդիպումից պարզ է դառնում, որ կան երևույթներ, որոնք միշտ մնում են մարդու հետ։ Եվ դրանցից է սերը։
Արդեն հաուն հերոսների երջանկությանը խանգարում է միայն մի հանգամանք. Ռոբինն ստեղծված չէ ընտանիքի համար։ Նա ռազմիկ է, և պետք է պայքարի, ոչ թե նստի տանը։  Լոքսլին շարունակում է ապացուցել իրեն և բոլորին, որ ինքը դեռ կարող է հաղթել, թեկուզ դրա համար նույնիսկ պետք է հակառակվել սիրելի կնոջ ցանկություններին։
Նոթինգեմի շերիֆը նույնպես այլևս երիտասարդ չէ և հոգնել է կյանքի ռեժիմից։ Ռոբին Հուդի  հետ նրանց թշնամանքը մնացել է անցյալում, այժմ նա ավելի շատ հարգանքով է նայում իր մրցակցին, քան զայրույթով։ Բայց տղամարդկանց հավակնությունները հաճախ մահանում է միայն իրենց հետ, և շերիֆը չի խուսափում իր ոխերիմ թշնամու հետ վերջնական առճակատումից։
Մերիանը հուսահատության մեջ է։ Ճակատագիրը փոխելու նրա բոլոր ջանքերը մեկը մյուսի հետևից ձախողվում են։ Նա Ռոբինին խնդրում է սուրը պատյանը դնել և կանգ առնել, բայց դրան հասնել նրան չի հաջողվում։ Իր վշտի գագաթնակետին Մերիանը հասկանում է, որ եթե կյանքը բաժանում է իրեն իր սիրելիից, ապա միակ բանը, որ կարող է հավերժ միավորել նրանց, մահն է։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումններ ==
«Ռոբին և Մերիան»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
Ժակ Ենգիբարյան

Ժակ Ենգիբարյան (հունվարի 1, 1936(1936-01-01), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 12, 2021(2021-01-12)), հայ խորհրդային դերասան։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1977 )։
Դերասան Երվանդ Ենգիբարյանի հայրը։


== Կենսագրություն ==
Ժակ Ենգիբարյանը ծնվել է Լենինգրադում։ Մի քանի ամիս անց ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան։ 1953 թվականին ավարտել է Երևանի Ձերժինսկու անվան միջնակարգ դպրոցը։ 1953-1958 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետում։ 1958-1962 թվականներին եղել է Վիլնյուսի ռուսական դրամատիկ թատրոնի դերասան, մինչև 1977 թվականը որպես դերասան աշխատել է Խորհրդային միության տարբեր քաղաքներում՝ Պետրոզավոդսկ, Օմսկ, Բաքու, Թբիլիսի։ 1977 թվականից աշխատել է Երևանի Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում, 1993 թվականից՝ Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում։ Մահացել է 2021 թվականի հունվարի 12֊ին 85 տարեկան հասակում։


== Ներկայացումներ ==
Ագամեմնոն՝ «Հերակլեսի սխրանքները»
Անժելո՝ «Անժելո»
Արթուր՝ Էթել Լիլիան Վոյնիչի «Բոռը»
Դ'Արտանյան՝ Ալեքսանդր Դյումայի «Դ'Արտանյանը և երեք հրացանակիրները»
Սեյրան՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Նամուս»
Մերուժան Արծրունի՝ Պերճ Զեյթունցյանի «Արշակ թագավոր»
Օսեփ՝ Գաբրիել Սունդուկյանի «Քանդած օջախ»
Աբդուլա փաշա՝ Սերո Խանզադյանի «Մխիթար սպարապետ»
Ցիլինդր՝ Էդուարդո դե Ֆիլիպպոյի «Ցիլինդր»
Ֆերեկիս՝ Դ. Պսաֆասի «Պահանջվում է ստախոս»
Մալվոլիո՝ Ուիլյամ Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր»


== Ֆիլմեր ==
«Քայլեր մշուշում», 1959


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, 1977
Գերագույն Սովետի դիպլոմ
Պատվո շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Զատոնսկի (այլ կիրառումներ)

Զատոնսկի, կարող է վերաբերել՝

Զատոնսկի - գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում
Զատոնսկի - խուտոր Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Սերաֆիմովիչսկի շրջանի կազմում
Թեոփիլոս Կուրկուաս

Թեոփիլոս Կուրկուաս (ծն. և մահ. թթ. անհտ.), 10-րդ դարի բյուզանդական հայազգի զորավար։ Կուրկուասների տոհմից։ Հովհաննես I Չմշկիկի պապը։ 
Կրել է պատրիկի պատվաստիճան և եղել Խաղտիք բանակաթեմի զորավար։ Աչքի է ընկել արաբների դեմ մարտերում՝ Միջագետքում և Հայաստանում։ 930-ին ասպատակել է արաբների տիրապետության տակ գտնվող Բասենը և Կարինը։ 949-ին գրավել է Կարինը, կցել կայսրությանը և դարձել նրա զորավար–կառավարիչը։ Նիկեփորոս II Փոկաս կայսեր օրոք (963–969) ստացել է մագիստրոսի պատվաստիճան և սխոլերի դոմեստիկոսի (սպարապետի) պաշտոնը։ 


= Տես նաև =
Կուրկուասներ
Նատրիումի դիմոլիբդատ

Նատրիումի դիմոլիբդատ, Na2Mo2O7 քիմիական բանաձևով նատրիումի և դիմոլիբդենաթթվի աղ։ Առաջացնում է բյուրեղներ, լավ է լուծվում ջրում։


== Ստացում ==
Նատրիումի կարբոնատի և մոլիբդենի տրիօքսիդի միջև ռեակցիայից
  
    
      
        
          
            N
            
              a
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            M
            o
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    900
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                2
              
            
            M
            
              o
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Na_{2}CO_{3}+2MoO_{3}\ {\xrightarrow {900^{o}C}}\ Na_{2}Mo_{2}O_{7}+CO_{2}\uparrow }}}
  Նատրիումի մոլիբդատի և մոլիբդենի տրիօքսիդի միջև ռեակցիայից
  
    
      
        
          
            N
            
              a
              
                2
              
            
            M
            o
            
              O
              
                4
              
            
            +
            2
            M
            o
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    700
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                2
              
            
            M
            
              o
              
                2
              
            
            
              O
              
                7
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Na_{2}MoO_{4}+2MoO_{3}\ {\xrightarrow {700^{o}C}}\ Na_{2}Mo_{2}O_{7}}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Նատրիումի դիմոլիբդատը առաջացնում է շեղանկյան սինգոնիայի բյուրեղներ՝ C mca տարածական խմբով բյուրեղահիդրատներ։ Բյուրեղացանցի տարրական բջջի պարամետրերն են՝ a = 0,7164 նմ, b = 1,1837 նմ, c = 1,4813 նմ, Z = 8։
Լավ է լուծվում ջրում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Руководство по неорганическому синтезу։ В 6-ти т., Брауэр Г., 1985
Դիլան Մակդերմոտ

Մարկ Էնթոնի Մակդերմոտ (անգլ.՝ Mark Anthony McDermott, հոկտեմբերի 26, 1961(1961-10-26), Ուոթերբերի, Նյու Հեյվեն շրջան, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), առավել հայտնի է Դիլան Մակդերմոտ,  (անգլ.՝ Dylan McDermott) կեղծանունով, ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» և «Պրակտիկա» (1997—2003) հեռուստասերիալներում կատարած դերերով, որը նրան արժանացրել է «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի։


== Վաղ տարիներ ==
Մարկ Էնթոնի Մակդերմոտը ծնվել է Կոնեկտիկուտի Ուոթերբերի քաղաքում՝ Դիանա և Ռիչարդ Մակդերմոտների ընտանիքում։ Հայրը իռլանդական ծագում ունի, իսկ մայրը՝ իտալական, անգլիական, իռլանդական և ֆրանսիական արմատներ ունի։ Երբ Մարկը ծնվեց, նրա մայրը 15 տարեկան էր, իսկ հայրը՝ 17: Ավելի ուշ ծնվել է քույր Ռոբինը։ 1967 թվականին ծնողները բաժանվել են և երեխաները Դինայի հետ տեղափոխվել են Դիանայի մոր տուն։ 1967 թվականի փետրվարի 9-ին Դիանային գնդակահարել են։ Ի սկզբանե որոշվել է, որ դա դժբախտ պատահար է, ավելի ուշ ոստիկանությունը մեղադրանք է ներկայացրել Ջոն Սպոնցին, ով այդ ժամանակ ապրում էր Դիանա Մակդերմոտի հետ։ Սպոնցը պնդում էր, որ նա պատահաբար ինքնասպան է եղել զենքը մաքրելու ժամանակ։  Ի վերջո, Սպոնցը, որը ոստիկանության տվյալներով կապված է եղել կազմակերպված հանցավորության հետ, սպանվել է 1972 թվականին, նրա մարմինը գտել են կայանատեղիում՝ մեքենայի բեռնախցիկում։ Մարկը 5 տարեկան է եղել, երբ մայրը մահացել է, և նա քրոջ հետ մեծացել է տատիկի հետ։


== Կարիերա ==
Նա մեծ էկրանին առաջնախաղ է կատարել1989 թվականին «Սմերչ» ֆիլմում փոքրիկ դերով։ Ավելի ուշ նա ավելի մեծ ճանաչում է ձեռք բերել «Կրակի գծում» ֆիլմում ունեցած դերից հետո։ Նրա բեկումնային դերը եղել է «Պրակտիկա» սերիալում։ 1998 թվականին նա ընդգրկվել է «Աշխարհի 50 ամենագեղեցիկ մարդկանց» ցուցակում, կազմված «People» ամսագրի կողմից։
Տարբեր տարիների նա նաև նկարահանվել է «Պողպատե մագնոլներ» (1990) ֆիլմում Ջուլիա Ռոբերտսի հետ, «Դեսթինին միացնում է ռադիոն» (1995) ֆիլմում Նենսի Թրևիսի հետ, «Խուսափելի իդեալը» (1997) ֆիլմում Ջին Տրիպլհորնի հետ, «Տանգո երեքով» (1999) ֆիլմում Նիվ Կեմպբելի հետ և «Համեմունքների արքայադուստր» (2005) ֆիլմում Այշվարիա Ռայի հետ։
Նա նկարահանվել է երկու կարճ կյանք ունեցող սերիալներում՝ 2007 թվականին «Big Shots»-ում և 2009-2010-ին «Dark Blue»-ում։ 2011 թվականին նա ստացել է «Ամերիկյան սարսափ պատմություն» սերիալի գլխավոր դերերից մեկը։ Նրա հաջորդ նախագիծը դարձել է գլխավոր հերոսի հոր դերը 2012 թվականին «Լավ է լինել հանգիստ» վեպի Էկրանավորման մեջ։ 2013 թվականին Թոնի Քոլլեթի հետ նա նկարահանվել է «Պատանդներ» սերիալում, որը փակվել է առաջին եթերաշրջանից հետո, իսկ 2014 թվականին հիմնական դեր է ստացել «Ստալկեր» սերիալում Մեգգի Քյուի հետ։


== Անձնական կյանք ==
Մակդերմոտը հայտնի է նաև հագուստի իր նորաձև ոճի շնորհիվ, որի պատճառով դերասանը հայտնվել է այնպիսի ամսագրերի շապիկներին, ինչպիսիք են «People», «GQ», «Men's Health» և այլն։
1995 - 2007-ական թվականներին ամուսնացած է եղել դերասանուհի Ռոզա Շիվայի հետ։ Ամուսիններն ունեն երկու դուստր՝ Կոլետը և Շառլոտը։
2015 թվականի փետրվարին ամուսնացել է «Սալկեր» ֆիլմի գործընկեր Մեգի Կյուի հետ։ 2019 թվականի փետրվարին զույգը բաժանվել է։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ագացանո

Ագացանո (իտալերեն՝ Agazzano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզում՝ Պիաչենցա գավառում։
Բնակչությունը ըստ 2007 թվականի տվյալների կազմում է 2030 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 56 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 35,88 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 29010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0523։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Մարիամ Աստվածածին այգի

Մարիամ Աստվածածին այգին մի փոքր  սրբատեղի է, այգի, որտեղ կանգնեցված է Տիրամոր արձանը։ Բավական տարածված են Մայր Աստծո անունը կրող այգիները հատկապես կաթոլիկերի և անգլիացիների շրջանում, որտեղ տարածված է քրիստոնեական դավանանքը։


== Պատմություն ==

Վանքերի և մենաստանների շրջակայքում այգիներ կառուցելը սկսվել է միջնադարյան Եվրոպայում։ Միջին դարերում, մարդիկ ծաղիկներ և դեղաբույսեր էին աճեցնում Տիրամոր արձանների շուրջ։ Առաջին անգամ, 7-րդ դարում իռլանդացի մի բարերար Ֆրանսիայում կառուցում է մի հյուրատուն աղքատների և հիվանդների համար, որի շրջակայքում ստեղծում մի գեղեցիկ այգի, իսկ այգու ներսում կանգնեցնում Սուրբ Տիրամոր արձանը։ Արձանի շրջակայքում աճած ծաղիկն անվանեցին Սուրբ Մարիամ, որը հայտնի է նաև նարգիզ, վաղենակ կամ կալենդուլա անվամբ։ 1373 թվականին անգլիացիները այդ ծաղկից մի բաղադրատոմս ստեղծեցին, որը կանխում էր ժանտախտը։


== Նկարագրություն ==
Սուրբ Աստվածածին այգին կարող է լինել մի փոքրիկ հողամաս, որտեղ կարող է նաև ոչինչ չլինել։ Այն կարող է լինել դպրոցի, տան, տաճարի, վանքի կամ այլ հաստատություն շրջակայքում։  Երբեմն Տիրամոր արձանը կարող է փոքրիկ Քրիստոսին գրկած ձևով լինի, որն էլ տեղադրվում է այգու կենտրոնում։ Այգում տնկելու համար ընտրում են այնպիսի ծառեր և աճեցնում ծաղիկներ, որոնք ըստ առասպելի եղել են դրախտում։ Ընտրյալ բույսերի և ծառերի շարքն են համալրում դափնու ծառը, ելակը, շուշանը, մանուշակը, իրիսը, վարդը, քաջվարդը, որոնք բոլորն էլ խորհրդանշանական և նշանակալից պատմություն ունեն Մարիամ Աստվածածնի հետ, ինչպես նշվում է Աստվաշծաշնչում կամ այլ քրիստոնեական պատմություններում։ Այգիները կարող են ունենալ նստարաններ և լուսավորված լինեն լույսերով կամ կերոններով։ Այստեղ հավատացիալները գալիս են հանգստանալու, աղոթելու, քանի որ այն շատ հանգիստ վայր  և հոգեհարազատ միջավայր է։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Զագորյանի

Զագորյանի (ուկրաիներեն՝ Загоряни), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Նովոուշիցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զագորյանի գյուղում բնակվում էր 173 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1608 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 107,59 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հաիմռե

Հաիմռե (էստ․՝ Haimre), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 64 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)