Շոթա Վարդանյան

Շոթա Արսենի Վարդանյան (հունվարի 6, 1946(1946-01-06), Ձորաշեն, Ղուկասյանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դատական բժիշկ-փորձագետ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1989), բժշկագիտության և իրավունքի պրոֆեսոր (1990):


== Կենսագրություն ==
Շոթա Վարդանյանը ծնվել է 1946 թվականին Ձորաշեն գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Շիրակի մարզ)։ 1970 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի բուժական ֆակուլտետը։ Ուսմանը զուգահեռ աշխատել է Երևանի Յոլյանի անվան հիվանդանոցի վիրաբուժության բաժնում։ 1970-1976 թվականներին աշխատել է ավագ լաբորանտ դատական բժշկության ամբիոնում և IV բուժվարչության վիրաբուժության բաժնում որպես վիրաբույժ, 1976-1982 թվականներին՝ ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության դատական բժշկության Հանրապետական բյուրոյի Երևան քաղաքի դատաբժշկական փորձագետ, 1982 թվականին Երևանի բժշկական ինստիտուտի դատական բժշկության ամբիոնի ասիստենտ, 1989 թվականին՝ նույն ամբիոնի դոցենտ, նաև դատական բժշկության և իրավունքի ամբիոնի վարիչ, 1993 թվականին՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր դատաբժշկական փորձագետ, 1993-2012 թվականներին՝ ՀՀ առողջապահության նախարարության Դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոնի տնօրեն։ 1993 թվականին ընտրվել է Հայաստանի դատական բժիշկների գիտական ընկերության նախագահ, 1996 թվականին նշանակվել ՀՀ առողջապահության նախարարության դատական բժիշկների լիցենզիոն հանձնաժողովի նախագահ։ Եղել է ռուսաստանյան «Դատաբժշկական փորձաքննություն» ամսագրի խմբագրական կոլեգիայի անդամ։
Աշխատանքները վերաբերում են արևի ակտիվության 11-ամյա պարբերաշրջանների հետ կապված սպանությունների, ինքնասպանությունների, դժբախտ պատահարների, հանկարծամահությունների հարցերին, գերհզոր լազերի ազդեցությունը մարդու հյուսվածքների և հանգույցների վրա։ Զբաղվել է նաև մարդու վրա անաղմուկ և գազային զենքերի ազդեցության հարցերով։


== Անդամակցություն ==
Մերձբալթյան երկրների և Ռուսաստանի դատական բժիշկների միությունների պատվավոր անդամ (1992)
Հայաստանի դատական բժիշկների ընկերության նախագահ (1993)
Եվրոպայի երկրների և Ռուսաստանի դատական բժիշկների ընկերությունների պատվավոր անդամ (1994)
Բալթիայի երկրների մանկավարժական ակադեմիայի թղթակից անդամ (1995)
Էներգատեղեկատվության միջազգային ակադեմիայի իսկական անդամ (1995)
Դատական բժշկության, իսկ 1997թ.-ին քրեագիտության մասնագիտական լիցենզավորման հանձնաժողովի նախագահ (1996)
Հայաստանի վիրաբույժների միության հանձնաժողովի նախագահ (2000)
Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի իակական անդամ և Ռուսաստանի բժշկական իրավունքի ասոցիացիայի անդամ (2001)
Միջերկրյա ծովի շրջակա երկրների դատական բժշկության ակադեմիայի պատվավոր անդամ (2008)
Եվրոպայի դատական բժիշկների ակադեմիայի պատվավոր անդամ (2012)
Հայաստանի բժշկական ակադեմիայի իսկական անդամ (2014)


== Պարգևներ ==
ՀՀ ԱՆ պատվոգիր (2003)
ՀՀ գլխավոր դատախազի շնորհակալագիր (2003)
ՀՀ ԱՆ պատվոգիր (2005)
Հաննովերի դատական բժիշկների Ակադեմիայի Ռենտգենի անվան մեդալ, 2005 թ.
ՀՀ ԱՆ շնորհակալագիր (2006)
ՌԴ Բժշկատեխնոլոգիական ակադեմիայի Ոսկե մեդալ, 2006 թ.
Երևանի Մխիթար Հերացու անվան ԵրՊԲՀ-ի Ոսկե մեդալ, 2010 թ.
ՀՀ ոստիկանության «Համագործակցության ամրապնդման համար» մեդալ, 2012 թ.
Քննչական վարչության մեդալ (2013)
ՀՀ բանակի 20-ամյակին նվիրված մեդալ (2012)


== Երկեր ==
Դատական բժշկություն։ Ուսումնական ձեռնարկ, Վարդանյան Շ. Ա, Խոստիկյան Ն. Գ, Մկրտչյան Լ. Ն, Սուքիասյան Հ. Վ. , Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարան, Դատական բժշկության ամբիոն, Երևան, հեղինակային հրատարակություն, 2010։
Դատական բժշկություն։ Դասագիրք, Վարդանյան Շոթա Արսենի, Նազարեթյան Կոստանդին Լևոնի, Չալիկյան Է. Պ., Երևան, «Լույս», 1995։
Բարձրությունից վայր ընկնելու հետևանքով առաջացած մարմնական վնասվածքների դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Ուսումնա-մեթոդական ցուցումներ գործնական պարապմունքների համար, Թորոսյան Ա. Ս, Վարդանյան Շ. Ա., Պետական բժշկական ինստիտուտ, Դատական բժշկության ամբիոն, Երևան, Ա. հ., 1987:
ռուս.՝ Скоропостижная смерть и нескоропостижная смерть от острого нарушения коронарного кровообращения при атеросклерозе и гипертонической болезни, ее связь с метеорологическими факторами г.Еревана. Варданян Ш.А., Аракелян Л.А. Общество “Знание”, Ереван, 1977г. 248 стр.
Բարձունքից և հարթության վրա վայր ընկնելու հետևանքով առաջացած վնասվածքների դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Մեթոդական ցուցում ուսանողների համար, Վարդանյան Շ.Ա., Թորոսյան Ա.Ս.Երևան, 1985, 21 էջ։
ռուս.՝ Судебно-медицинская экспертиза острого алкогольного опьянения у живых лиц и его количественное определение в трупном материале. Метод. рекомендация для студентов и преподавателей. Варданян Ш.А., Торосян А.С. Ереван, 1986г. 28 стр.
ռուս.՝ Судебно-медицинская экспертиза повреждений при падениях с высоты и на плоскости. Методич. указание для студентов. Варданян Ш.А., Торосян А.С. Ереван, 1987г. 25 стр.
Դատաբժշկական ստոմատոլոգիա։ Ուսումնամեթոդ. ձեռնարկ։ Վարդանյան Շ.Ա. “Հայաստան” հր. Երևան, 1990, 155 էջ։
ռուս.՝ Скропостижная и насильственная смерть городкого населения Армении и ее зависимость от гелиофизических, метеорологических и др. факторов. Варданян Ш.А. Монография. Ереван, 1990, изд-во «Гителик», 50 стр.
ռուս.՝ Судебно-медицинская экспертиза при электротравме Варданян Ш.А. Методич. рекомен. для студентов и преподавателей. Ереван, 1991г. 25 стр.
Էլեկտրահարության դատաբժշկական փորձաքննությունը. Վարդանյան Շ.Ա. Մեթոդական ցուցում։ Երևան, 1991, 25 էջ.
Լազերը և դատական բժշկությունը։ Մենագրություն։ Վարդանյան Շ.Ա., Առաքելյան Լ.Ա. Երևան, 1996, 222 էջ
Դատական բժշկություն։ Դասագիրք։ Վարդանյան Շ.Ա. Նազարեթյան Կ.Լ. Երևան, 1996, 527 էջ։
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տեխնիկան և փորձագետի եզրակացության հիմնավորումը։ Վարդանյան Շ.Ա. Ուսումնական ձեռնարկ։ Երևան, 1996, 107 էջ։
ռուս.՝ Медико-криминалистическая характеристика применения огнестрельного оружия, снабженного глушителем. Варданян Ш.А., Исаков В.Д., Бабаханян Р.В. и др. Монография. Санкт-Петербург, 1998, 204 стр.
ռուս.՝ Морфо-функцональные изменения при отравлении псилоцибинсодержащими грибами. Варданян Ш.А., Бабаханян Р.В. и др.Монография. Санкт-Петербург, 1998, 20 стр.
ռուս.՝ Повреждения предметов одежды и их описание. Исаков В.Д , Варданян Ш.А., Бабаханян Р.В. Учебно-методическое пособие. Ереван, 2000 г., 123 стр.
ռուս.՝ Повреждения дробью из газового ствольного оружия. Монография. Санкт-Петербург. 2002г. 132 стр
ռուս.՝ Отравление псилоцибинсодержащими грибами. Варданян Ш.А.Монография. Санкт- Петербург. 2002г. 112 стр.
ռուս.՝ Идентификация личности и пограничные с ней вопросы. Варданян Ш.А. Методическая рекомендация. Ереван, 2002, 35 стр.
Փսիլոցիբին պարունակող սնկեր. Վարդանյան Շ.Ա., Հարությունյան Գ.Կ. Մեթոդական ցուցում։ Երևան, 2002, 17 էջ։
Հրազենային վնասվածքների դատաբժշկական փորձաքննություն. Դասախոսություններ։ Վարդանյան Շ.Ա., Բաբայան Ա.~; և ուրիշ. Երևան, 2002, 28 էջ.
Առողջությանը պատճառած վնասի ծանրության աստիճանի դատաբժշկական փորձաքննության կանոնները։ Վարդանյան Շ.Ա. Մենագրություն, Երևան, 2004, 40 էջ։
անգլ.՝ Forensic Medicine. Handout for students. Vardanyan Sh., Avagyan K., Hakobyan S. Yerevan, 2006, 117 p.
ռուս.՝ Наркотические средства, психотропные и сильнодействующие вещества. Бабаханян Р.В., Варданян Ш.А. и др. Монограгия. Санкт-Петербург, 2008 г. 273 стр.
Դատական բժշկություն։ Ուսումնական ձեռնարկ։ Վարդանըան Շ.Ա. Երևան, 2010, 304 էջ։
Ստորին ծնոտի կազմաչափական ուսումնասիրությունները անձի ոսկրաբանական նույնականացման փորձաքննություններում։ Վարդանյան Շ.Ա., Հարությունով Ս.Դ., Դալլաքյան Վ.Ֆ. Մեթոդական ցուցում։ Երևան, 2013, 88 էջ։
անգլ.՝ Forensic Medicine. Handout for foreign students. Vardanyan Sh., Arsenyan K. Yerevan, 2015, 166 p.
Դատական բժշկություն։ Դասագիրք։ Վարդանյան Շ.Ա. Երևան, 2019թ. 686 էջ։Հեղինակ է նաև 130 գիտական հոդվածների, որոնք տպագրվել են Հայաստանում, Ռուսաստանի Դաշնությունում,
Եվրոպայում, Ասիայում, Աֆրիկայում։


== Տես նաև ==
Դատական բժշկագիտությունը Հայաստանում


== Ծանոթագրություններ ==