Մուլեն Ռուժ (ֆիլմ, 1952)

«Մուլեն Ռուժ» (անգլ.՝ Moulin Rouge), երաժշտական ֆիլմ ռեժիսոր Ջոն Խյուստոնի սեփական սցենարով, հիմնված նույնանուն Պյերա Լա Մյուրա վեպի վրա (1950), նվիրված նկարիչ Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկի կենսագրությանը։ Ֆիլմը ստեղծվել է John Woolf and James Woolf of Romulus Films-ի կողմից և թողարկվել United Artists կինոստուդիայի կողմից։ Օպերատորը Օսվալդ Մորիսն է, կոմպոզիտորը՝ Ջորջ Օրիկը, նկարիչ-կարգավորողները և զգեստը պատրաստողները՝ Մարսել Վերտեն և Պոլ Շերիֆֆը, այս աշխատանքի համար  «Օսկար» մրցանակի են արժանացել, ինչպես նաև մոդելավորող Էլզա Սկիապարելլին։
Ֆիլմում նկարահանվել է Խոսե Ֆերրերը (Տուլուզ-Լոտրեկը և նրա հայրը, կոմս Ալֆոնս դը Տուլուզ-Լոտրեկը), Ժա Ժա Գաբորը (Ժաննա Ավրիլ), Կատրին Կատը (Լա Գուլյու), ինչպես նաև Սյուզան Ֆլոնը, Էրիկ Պոլմանը, Կոլետ Մարշանը, Քրիստոֆեր Լին, Մայքլ Բելֆուր Փիթեր Քաշինգը, Թեոդոր Բիկելը և Մյուրիել Սմիթը։


== Սյուժե ==
1890 թվական, Փարիզ։ Հավաքվածների երեկոն լցնում է Մուլեն Ռուժը, երիտասարդ նկարիչ Անրի դը Տուլուզ-Լորտեկը` նստած սեղանի առաջ կոնյակ է խմում, նկարելով պարեկների էսքիզները սփռոցներին։ Հիմնադրամի սեփականատերը Տուլուզ-Լոտրեկին առաջարկում է մեկ ամսվա անվճար ըմպելիք, եթե նա իր համար պաստառ նկարի։ Իր բնակարանի ճանապարհին՝ Մոնմարտրում, Տուլուզ-Լորտեկը հիշում է իր տգեղության պատճառ դարձած իրադարձությունները․ երջանիկ մանկությունը փլուզվում է, երբ նա ընկնում է աստիճաններից և կոտրում ոտքերը, որոնք հետագայում սխալ են աճում։ Դա շտկելու փորձերը անհաջող էին, քանի որ նրա ծնողները զարմիկներ էին, և դա գենետիկական բարդությունների է հանգեցնում։ Նրա ոտքերը դադարում են աճել և Լոտրեկին ցավ են պատճառում, իսկ նրա հայրը տեղեկացնում է կնոջը, որ նրանք էլ երեխաներ չեն ունենա, որպեսզի չկրկնվի այն, ինչ պատահեց իրենց որդու հետ։ Երիտասարդ տարիներին Լոտրեկը առաջարկություն է անում մի երիտասարդ կնոջ, ում նա սիրում էր, բայց նա մերժում է ու ասում, որ ոչ մի կին նրան չի սիրի, և Անրին լքում է հարազատ տունը հուսահատությունից և ուղևորվում Փարիզ, որպեսզի սկսի նոր կյանք այնտեղ, որպես նկարիչ։
Վերադառնալով հիշողություններից, Լոտրեկը հանդիպում է երիտասարդ կնոջ՝ Մարի Շարլետին, ով խնդրում է փրկել իրեն ոստիկանական սերժանտ Պատոյից։ Անրին վախեցնում է ոստիկանին՝ ձևացնելով, թե Մարիի ուղեկիցն է, որից հետո նա պնդում է, որ քայլելու է նրա հետ՝ անվտանգության համար։ Նրանք մոտենում են տանը և այնտեղ շարունակում շփվել, Անրին թողնում է նրան մնալ։ Անրին նկարում է նրան և տալիս գումար զգեստի համար, իսկ նա խոստանում է վերադառնալ գիշերելու։ Անրին սպասում է նրա վերադարձին, բայց նա չի գալիս։ Մարին հայտնվում է առավոտյան, իսկ Անրին նրան ասում է, որ նա արագ հեռանա։ Հասկանալով, որ Անրին սիրում է իրեն, նա երդվում է մնալ և սիրել նրան, և նա թողնում է նրան մնալ։ Մի անգամ, ճաշի ժամանակ նա ասում է, որ չի կարող երբեք դառնալ իսկական կին և հեռանում է։ Առավոտյան Մարին խնդրում է իրեն կրկին հետ ընդունել, բայց Անրին հրաժարվում է։ Նա սկսում է խմել և չի դադարում՝ մինչև նրա տան տիրուհին դիմում է մորը, որը կոչ է անում պահպանել իր առողջությունը և գտնել Մարիին։
Անրին նրան փնտրում է աշխատավայրում և վերջապես իմանում է, որ նա ժամանակն անց է կացնում մի սրճարանում, որտեղ արբած պատմում է, որ մնացել է Անրիի հետ միայն փողերի՝ իր փեսացուի համար։ Երբ Մարին ասում է, որ իրեն զզվեցնում է իր հպումները, Անրին գնում է տուն և միացնում գազը։ Երբ նա նստած սպասում էր մահվան, հանկարծ ոգեշնչվում է և ավարտում Մուլեն Ռուժ պաստառը, ու անջատում լամպերի գազը։ Հաջորդ օրը նա տանում է պաստառը Մուլեն Ռուժ և ցույց է տալիս հաստատության սեփականատիրոջը, նա ասում է, որ ոճը սովորական չէ, բայց նա համաձայն է։ Անրին մի քանի օր է անցկացնում տպագրական արտադրամասում, որտեղ նա զբաղված էր պաստառի թանաքը խառնելով։ Փակցված պաստառները սենսացիա են դառնում, դրանք հակասական հայտարարություններ են հրահրում` զզվանքից մինչև հիացմունք։
Տասը տարվա ընթացքում Անրին նկարում է փայլուն նկարներ։ 1900 թվականին նա հայտնի էր, բայց դեռ սարսափելի միայնակ։ Մի անգամ նա հանդիպում է Միրիամ Խամին, կանգնած Սեն կամրջի վրա, և մտածելով, որ նա պատրաստվում է թռչել, նա կանգնում է, որպեսզի խոսի նրա հետ։ Նա մերժում է Անրիին, բանալին գցում գետը և հեռանում։ Մի քանի օր անց Անրին ուղեկցում է Ջեյնին, ճանապարհին նա հանդիպում է Միրիամին, ով Ջեյնի ընկերուհին էր։ Պարզվում է, որ Միրիամը Անրիի կտավների մեծ երկրպագու է, և նրանք սկսում են հանդիպել։ Վերջում նա պատմում է Անրիին, որ Սեն նետած բանալին հարուստ ամուսնացած տղամարդուց էր, ով խնդրել էր նրան  լինել իր սիրուհին։ Չնայած Անրին շարունակում էր դատապարտել իրական սիրո հնարավորությունները, բայց նա սիրահարվում է Միրիամին։ Երբ նրանք փողոցում տեսնում են հարբած Լա Գուլյուին, որը պատմում է, որ նա ժամանակին աստղ է եղել, Անրին հասկանում է, որ քանի Մուլեն Ռուժը դարձել է հարգելի, նա այլևս չի կարող այնտեղ լինել ինչպես տանը։
Միրիամը ավելի ուշ տեղեկացնում է Անրիին, որ նրան կրկին առաջարկություն են արել։ Վստահ լինելով, որ նա սիրում է ավելի գեղեցիկ տղամարդկանց, Անրին վիրավորված շնորհավորում է նրան։ Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ նա Անրիին հարցրեց, արդյոք նա սիրում է իրեն, Անրին մտածում է, որ նա միայն փորձում է խնայել իրեն և պնդում է, որ ոչ, չի սիրում։ Ավելի ուշ նա նամակ է ստանում, որը հաստատում է, որ Միրիամը սիրում է իրեն, նա չի կարողանում սպասել։ Միրիամն արդեն լքել էր, նա չկարողացավ գտնել նրան։ Մեկ շաբաթ անց, շարունակելով խմել, նա անընդհատ կարդում էր նրա նամակը։ Մի անգամ տեսուչ Պատոն օգնում է նրան տուն վերադառնալ, բայց զառանցանքների ծանր վիճակում նա տեսնում է խավարասերներ և` փորձելով նրանց դուրս հանել, նա ընկնում է աստիճաններից։ Մահվանից քիչ առաջ Անրիին բերում են իր ընտաեկան կալվածք։
Քահանայի կարդացած ծեսերից հետո կոմս Անրին արցունքոտ հայտարարում է, որ կլինի առաջինն, ում նկարները կցուցադրվեն Լուվրում իր կյանքի ընթացքում, և ներողություն է խնդրում։ Անրին պտտում է գլուխն ու տեսնում, որ իր Մուլեն Ռուժ նկարի հերոսները, նաև Ժաննա Ավրիլը, պարում են սենյակում՝ հրաժեշտ տալով իրեն։


== Դերերում ==
Խոսե Ֆերեր - Անրի դե Թուլուզ-Լաոտրեկ և նրա հայրը ՝ կոմս Ալֆոնս դը Թուլուզ-Լոթրեկ
Ջա ջա Գաբոր - Ժաննա Ավրիլ
Քեթրին Քաթ - Լա Գուլու
Սյուզան Ֆլոն
Տաթի Լեմկով
Էրիկ Պոլման
Կոլետտ Մարշան — Մարի Շարլեթ
Քրիստոֆեր Լի - Ժորժ Սյորա
Մայքլ Բելֆուր
Փիթեր Կաշինգ
Թեոդոր Բիկել
Մյուրիել Սմիթ


== Նկարահանող խումբ ==
Օպերատոր ՝ Օսվալդ Մորիս
Սցենարի հեղինակ ՝ Էնթոնի Ուեյլեր, Ջոն Խյուստոն
Պրոդյուսեր՝Ջոն Խյուստոն
Խմբագիր ՝ Ռալֆ Քեմպլեն
Կոմպոզիտոր ՝ Ժորժ Օրիկ
Նկարիչ ՝ Փոլ Շերիֆ, Մարսել Վերտե
Կոստյումերներ ՝ Մարսել Վերտե և Էլզա Սկիապարելլի (հանդերձանքները Ջա Ջա Գաբորի համար)
Ստեղծագործող ՝ Պիեռ Լա Մուր


== Արտադրություն ==
Ֆիլմը նկարահանվել է  «Շեպերտոն» ստուդիայում, նկարահանումներն անց են կացվել Շեպպերտոն քաղաքում (Սուրեյ, Մեծ Բրիտանիա), ինչպես նաև Լոնդոնում և Փարիզում։
Խոսե Ֆերերրը խաղացել է երկու դեր՝ Անրի դե Թուլուզ-Լոտրեկի և հայր նկարիչ, կոմս Ալֆոնս դե Թուլուզ-Լոտրեկի։ Նրա դերասանական գործը բարձր գնահատվեց։ Գլխավոր հերոսի վերածելու համար (նկարիչը ունեցել է ֆիզիկական թերություն․ կոտրվածքների արդյունք, դեռահաս տարիքում, նրա ոտքերը դադարել են աճել)։ Օգտագործվել են բարձրահարթակներ և խորություններ, նկարահանման հատուկ անկյուն, հատուկ դիմահարդարում և զգեստներ։ Ֆերերը օգտագործել էր ծնկների մի շարք հավաքածուներ, իսկ ոտքերը կապում էին ազդրին, ինչը նրան թույլ էր տալիս քայլել ծնկերի վրա՝ քայլքի ավելի հուսալի փոխանցման համար։


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


=== Օսկար (1953) ===
Կինոնկարը առաջադրվել էր յոթ անվանակարգերում, հաղթել դրանցից երկուսում․

Լավագույն ֆիլմ
Տղամարդու լավագույն դերակատար (Խոսե Ֆերերր)
Կանացի լավագույն դերակատարը երկրորդ պլանում (Կոլետտ Մարշան)
Լավագույն ռեժիսոր (Ջոն Խյուտսո)
Լավագույն մոնտաժ
Նկարչի լավագույն աշխատանքը (գունավոր ֆիլմեր)  - հաղթել է
Հանդերձարարի լավագույն աշխատանք (գունավոր ֆիլմեր)  - հաղթել է


=== BAFTA (1954) ===
Ֆիլմն առաջադրվել է երեք կարգի.

Լավագույն ֆիլմ
Լավագույն բրիտանական ֆիլմ
Առավել խոստումնալից նորեկ (Կոլետ Մարշան)


=== Ոսկե գլոբուս (1953) ===
Ֆիլմը շահել է անվանակարգում.

Առավել խոստումնալից նորեկ կանանց մեջ  (Կոլետ Մարշան)


=== Վենետիկի կինոփառատոն (1953) ===
Ֆիլմը առաջադրվել է երկու անվանակարգում․ մեկում հաղթել է

Արծաթե առյուծ
Ոսկե առյուծ


== Տես նաև ==
Մուլեն Ռուժ (ֆիլմ, 1928)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Մուլեն Ռուժ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Մուլեն Ռուժ»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
«Մուլեն Ռուժ» ՎիդեոԳիդ կայքում Archived 2017-10-04 at the Wayback Machine.
«Մուլեն Ռուժ» ֆիլմը World Art կայքում
«Մուլեն Ռուժ» Turner Classic Movies կայքում