Աբրահամ Նեմեթ

Աբրահամ Նեմեթ (անգլ.՝ Abraham Nemeth, հոկտեմբերի 16, 1918(1918-10-16), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 2, 2013(2013-10-02), Սաութֆիլդ, Օկլենդ շրջան, Միչիգան, ԱՄՆ), ամերիկացի մաթեմատիկոս և գյուտարար։ Նա Դետրոյթում և Միչիգանում  Դետրոյթի Բարեգթության Համալսարանի մաթեմատիկայի   պրոֆեսոր էր։ Նեմեթը եղել է կույր։ Առավել հայտնի է դարձել կույրերի համար մաթեմատիկա կարդալու և գրելու համակարգը զարգացնելու շնորհիվ։ Աբրահամը շնորհալի երեխա էր և սովորեց դաշնամուր նվագել, օգտագործելով բրայլի գրերը։ Նրան աներևակայելիորեն հմայեց այն, ինչը հետո նա անվանեց «մաթեմատիկայի գեղեցկությունը»։


== Կենսագրություն ==


=== Մանկություն և երիտասարդություն ===
Նեմեթը ծնվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Նյու Յորքում Ստորին Իստ Սայդում (Մանհեթեն)՝  հունգարիացի հրեա ներգաղթյալների մի մեծ ընտանիքում, որանք խոսում էին իդիշ։ Նա կույր է ծնվել։
Սկզբում նա հաճախել է հանրային դպրոցներ, բայց նախնական և միջնակարգ կրթության մեծ մասը ստացել է Նյու Յորքի Յոնկերսի հրեական գիլդիայի կույրերի համար նախատեսված դպրոցում։


=== Բարձրագույն կրթություն ===
Աբրահամն ավարտել է Բրուքլինի քոլեջը, որտեղ սովորել է հոգեբանություն։ Ուսանողական տարիներին՝ 1930-ական թվականներին, նրան մի քանի անգամ մերժել են, որն ընտրել էր մաթեմատիկան որպես հիմնական մասնագիտությունուն։
Այն ժամանակ կարծում էին, որ կույր մարդը չի կարողանա հետևել գրատախտակին գրված հավասարումներին և լուծումներինՉնայած 1940-ին ավարտելուց հետո նա չէր կարողանում աշխատանք գտնել որպես հոգեբան, բայց նրան խորհուրդ տվեցին ավելի մասնագիտորեն կատարելագործվել։ 1942 թվականին նա ավարտել է Կոլումբիայի համալսարանը՝ հոգեբանության արվեստի մագիստրոսի կոչումով։
Այնուամենայնիվ, Կոլումբիայի համալսարանի նման հեղինակավոր հաստատության նույնիսկ ամենաբարձր աստիճանը չի օգնել նրան աշխատանք գտնել այդ ոլորտում։


=== Հետագա կյանք ===
1944 թվականրն ամուսնացել է Ֆլորենս Ուայզմանի հետ։
Դեռ գործազուրկ լինելով՝ նրան կույրերի ամերիկյան հիմնադրամից մի քանի առաջադրանք հանձնարարվեց, այդ թվում՝ գործարանում բարձ կարելը, բեռնատար մեքենաներում տուփեր բեռնելը և ծրարներում գրամոֆոնային ասեղները հաշվելը։
Խոսակցություններից դրդված՝ նա թողել է իր ցերեկային աշխատանքը և սկսել աշխատել Կոլումբիայի համալսարանի մաթեմատիկայի դոկտորի գիտական աստիճանի վրա։
Նեմեթը սկսել է հաճախել մաթեմատիկայի երեկոյան դասընթացների՝ հաշվարկներ կատարելով իր սեփական կարճ ոճով։
Նա նաև կամավոր հանդես է եկել որպես Բարձրագույն մաթեմատիկայի ուսուցիչ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո զորացրված  զինվորների համար։
Աբրահամը սկսեց ոչ ֆորմալ կերպով կիսվել իր խորհրդանիշներով ուրիշների հետ, նրա ծածկագիրն արագորեն տարածվեց և ընդունվեց։
1950 թվականին նա տպագիր տառերը ներկայացրեց Ամերիկյան բրայլյան կոմիտեին։
1950-ականների կեսերին Նեմեթի օրենսգիրքն ընդունվեց ազգային խմբերի կողմից և ընդգրկվեց գրքերում՝ գյուտարարին հաղորդելով կարիերայի նոր մակարդակ։
1955 թվականին Նեմեթին հրավիրեցին Դեթրոյթի համալսարան՝ կավիճ օգտագործող տեսողություն չունեցող ուսանողներին մաթեմատիկա դասավանդելու համար։ Նա շարունակեց դասավանդել մինչ իր կենսաթոշակը `1988 թվականը։
Թոշակի ընթացքում Նեմեթը շարունակել է աշխատել ծածկագրի վրա։ Նա մանկուց եղել է հրեական կազմակերպության ակտիվ անդամ, իսկ թոշակի անցնելուց ի վեր եբրայերեն աղոթքների գրքերը բրայլյան լեզվով է արտագրել։
Եղել է Կույրերի ազգային ֆեդերացիայի անդամ։ Նա գրել է մի քանի պատմվածքներ և խոսել NSF-ի համար՝ խոսելով կույր մաթեմատիկոսի իր կյանքի մասին։
2006-ի փետրվարին նա սրտի կաթված է ստացել։ 
2009-ի հուլիսի 9-ին նա արժանացել է «Jacob Bolotin» մրցանակի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Profile of Abraham Nemeth at the MathSpeak Initiative web site Archived 2017-06-09 at the Wayback Machine.
North Carolina Conference on Visual Impairment and Blindness page with a biographical section on Nemeth
Interview with Abraham Nemeth at nextbook.org
Information on the origins and rules of MathSpeak
“To Light A Candle with Mathematics”: a short story by Nemeth published in the short story collection “As The Twig Is Bent”, part of the NFB Kernel Book series.
Nemeth's Braille Award
«Speech by Nemeth»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-09-21-ին։ Վերցված է 2018-03-21  
Photo Blog to Nemeth's 3 day visit to The New York Institute for Special Education (October 2007)