Ալթե Սելբերգ

Ալթե Սելբերգ (նորվ.՝ Atle Selberg, հունիսի 14, 1917(1917-06-14)[…], Կանգեսուն, Telemark, Նորվեգիա - օգոստոսի 6, 2007(2007-08-06)[…], Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), նորվեգացի գիտնական, մաթեմատիկոս։ Հայտնի է հատկապես թվերի տեսության և ավտոմորֆների տեսության բնագավառում իր ահռելի ավանդի համար։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Ալթե Սելբերգը ծնվել է 1917 թվականի հունիսի 14-ին նորվեգական Լանգեսուն քաղաքում (Langesund): Կրթությունը ստացել է Օսլոյի համալսարանում։ Այն ավարտեց 1943 թվականին և դարձավ փիլիսոփայության դոկտոր։
1942 թվականին նա ապացուցեց, որ Ռիմանի ձետա-ֆունկցիայի բոլոր զրոների վերջնական հաշիվը ընկած է Re(s)=½ կրիտիկական ուղիղի վրա։ 1947 թվականին Ալթե Սելբերգը մշակեց այսպես կոչված «Սելբերգի մեթոդը»։ Այն վերաբերում էր թվերի անալիտիկ տեսության հարցերին։ 1948 թվականին Պալ Էրդյոշի հետ զուգահեռ ստացան պարզ թվերի էլեմենտար ասիմպտոտիկ օրենքի ապացույցը։ Այս աշխատությունը հրապարակվեց 1950 թվականին և արժանացավ գերմանական Ֆիլդսյան մրցանակի։
Գիտնականը ապացուցել է Դիրիխլիի պարզ թվերի թվաբանական պրոգրեսիայի թեորեմը։
Հետո Ալթե Սելբերգը տեղափոխվում է Միացյալ Նահանգներ։ Այստեղ սկսում է աշխատել Նյու Ջերսի նահանգի Փրինսթոնի Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտում։ 1956 թվականին Սելբերգը հրապարակում է իր ամենակարևոր գործերից մեկը, որտեղ ապացուցում է աֆտոմորֆ ֆունկցիայի բանաձևը. այդ ապացույցը գիտության մեջ մտավ «Սելբերգի հետագծի բանաձև» անվանումով:.
1986 թվականին նրան, թվերի տեսության բնագավառում աշխատանքների համար, շնորհեցին Վոլֆի մրցանակ։
Ալթե Սելբերգը Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիայի, Դանիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիայի և ԱՄՆ-ի հումանիտար և ճշգրիտ գիտությունների ակադեմիաների անդամ էր։
Սելբերգն ամուսնացած էր և ուներ երկու երեխաներ։
Ալթե Սելբերգն իր մահկանացուն կնքեց իննսուն տարեկան հասակում՝ Փրինսթոնում՝ 2007 թվականի օգոստոսի 6-ին։


=== Ալթե Սելբերգի հիպոզեզ ===
1984 թվականին գիտնականը առաջ քաշեց նոր հիպոթեզ և ապացուցեց Անատոլի Կարացուբայի ցարդ անապացուցելի հիպոթեզը։
Ըստ գիտնականի հիպոթեզի 
  
    
      
        T
        →
        +
        ∞
      
    
    {\displaystyle T\to +\infty }
  :
1992 թվականին էլ Անատոլի Կարացուբա ապացուցեց, որ Սելբերգի հիպոթեզի համակերպըգործում է բոլոր միջակայքների համար՝ 
  
    
      
        (
        T
        ,
        T
        +
        H
        ]
      
    
    {\displaystyle (T,T+H]}
  , 
  
    
      
        H
        =
        
          T
          
            ε
          
        
      
    
    {\displaystyle H=T^{\varepsilon }}
  , որտեղ 
  
    
      
        ε
      
    
    {\displaystyle \varepsilon }
   ՝ որքան հնարավոր է փոքր թիվ է։


== Ընտիր աշխատանքներ ==
 Collected papers cop. 1989 1991
Contributions to the theory of Dirichlet's L functions 1947
On an elementary method in the theory of primes 1947
Contributions to the theory of the Riemann zeta function 1946
On the remainder in the formula for N(T), the number of zeros of ζ (s) in the strip O[t[T  – Oslo, 1944
On the normal density of primes in small intervals, and the difference between consecutive primes – Oslo, 1944
On the zeros of Riemann's zeta function 1943
On the zeros of the Zetafunction of Riemann 1943
On the zeros of Riemann's zeta function on the critical line 1942
Über ganzwertige ganze transzendente Funktionen 1941
Über einen Satz von A. Gelfond 1941
Über ganzwertige ganze transzendente Funktionen 1941
Beweis eines Darstellungssatzes aus der Theorie der ganzen Modulformen 1941
Über die Fourierkoeffizienten elliptischer Modulformen negativer Dimension 1939


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Atle Selberg в архиве Mac Tutor (անգլ.).