Հիդրոստատիկ ճնշում

Հիդրոստատիկ ճնշում, հեղուկի կշռով պայմանավորված, տրված մակարդակից վեր գտնվող հեղուկի շերտերի կշռով պայմանավորված ճնշում։
Լրիվ ազատ շարժողունակության շնորհիվ կաթիլանման և գազային հեղուկների ճնշումը հաղորդվում է բոլոր ուղղություններով հավասարաչափ։ Այդ ճնշումն ազդում է տարայի բոլոր պատերին P, ճնշմամբ, որը համեմատական է մակերևույթի մակերեսին և ուղղված է մակերևույթին տարված նորմալով։ Միավոր մակերեսին բաժին ընկնող ճնշման ուժը կոչվում է ճնշում։

Այս P = pw պարզ բանաձևը կարող է օգնել հաշվել հիդրոստատիկ ճնշումը, բայց տարբեր ջերմաստիճանի հեղուկների ճնշումները տարբեր են և ավելի ճշգրիտ հաշվելու համար օգտվում են հատուկ բանաձևերից։


== Հաշվում ==
Յուրաքանչյուր հեղուկում գոյություն ունի իր կշռով պայմանավորված ճնշում 
  
    
      
        p
        =
        G
        
          /
        
        S
        =
        m
        g
        
          /
        
        S
      
    
    {\displaystyle p=G/S=mg/S}
  , քանի որ 
  
    
      
        m
        =
        ρ
        V
      
    
    {\displaystyle m=\rho V}
  , ապա 
  
    
      
        p
        =
        ρ
        g
        V
        
          /
        
        S
      
    
    {\displaystyle p=\rho gV/S}
  ։Քանի որ 
  
    
      
        V
        =
        S
        h
      
    
    {\displaystyle V=Sh}
   կստանանք, որ 
  
    
      
        p
        =
        ρ
        g
        h
      
    
    {\displaystyle p=\rho gh}
  ։
Կենցաղային հաշվարկների համար կարելի է ընդունել, որ յուրաքանչյուր 1 մետր քաղցրահամ ջրի սյանը համապատասխանում է 0,1ՄՊա (1 մթնոլորտ)։


== Հայտնագործության պատմություն ==

Հեղուկների այս հատկությունը հայտնագործվել և փորձով ստուգվել է Բլեզ Պասկալի կողմից 1653 թվականին, չնայած, մինչ այդ դա հայտնի էր Սթևինին։


== Հաշվարկման միավոր ==
Ճնշման միավորը՝ Միավորների միջազգային համակարգում, հանդիսանում է Պասկալը։ Գործնականում, հաճախ հիդրոստատիկ ճնշումը հաշվում են մթնոլորտներով։ Ընդունելով 1 մթնոլորտը, որպես 760 մմ. սնդիկի սյան հիդրոստատիկ ճնշմանը, որով ազդում է հեղուկը միավոր մակերեսի վրա։


== Հիդրոստատիկական պարադոքս ==

Հաշվարները ցույց են տալիս, որ հիդրոստատիկ ճնշումը կախված չէ տարայի ձևից։ Տարբեր ձև ունեցող տարաների համար հաշվարկները ցույց են տվել, որ հիդրոստատիկ ճնշումը կախված է հեղուկի սյան բարձրությունից և հատակի մակերեսից։ Իսկապես, առաջին հայացքից դա թյուրիմացության է նման, բայց բազմիցս ստուգվել է փորձերով։ Այս հասկացությունը հայտնի «Հիդրոստատիկ պարադոքս» անունով և բացատրվել է Պասկալի կողմից։


=== Պասկալի օրենք ===
Անշարժ հեղուկի (գազի) վրա գործադրված ճնշումը, փոխանցվում է հեղուկի (գազի) բոլոր կետերին առանց փոփոխության։ 

Ծանրության ուժի համասեռ դաշտում հաստատուն խտության հեղուկի (չսեղմվող հեղուկ) հիդրոստատիկ ճնշումը ենթարկվում է Պասկալի օրենքին։

  
    
      
        p
        (
        h
        )
        =
        ρ
        
        g
        
        h
      
    
    {\displaystyle p(h)=\rho \,g\,h}
  որտեղ.

  
    
      
        ρ
      
    
    {\displaystyle \rho }
   — խտություն [քաղցրահամ ջրի։ ρ ≈ 1000 կգ/մ³]

  
    
      
        g
      
    
    {\displaystyle g}
   — ազատ անկման արագացում [Եվրոպայի համար g ≈ 9,81 մ/վ²]

  
    
      
        h
      
    
    {\displaystyle h}
   — սյան բարձրություն (հեղուկի) [մ]

  
    
      
        p
      
    
    {\displaystyle p}
   — ճնշում [Պա]⇒ 
  
    
      
        p
        (
        h
        )
      
    
    {\displaystyle p(h)}
  հիդրոստատիկ ճնշումը կախված է հեղուկի սյան (h) բարձրությունից և  (ρ) խտությունից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
В. В. Лермантов (1890–1907)։ «Гидростатическое давление »։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ