armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Միխայիլ Տուխաչևսկի

Միխայիլ Նիկոլաևիչ Տուխաչևսկի (ռուս.՝ Михаил Николаевич Тухачевский, փետրվարի 16, 1893(1893-02-16) կամ փետրվարի 4 (16), 1893, Սլեդնևո, Dorogobuzhsky Uyezd, Սմոլենսկի գավառ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 12, 1937(1937-06-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռազմական գործիչ, զորավար, Խորհրդային Միության մարշալ (1935), ԽՄԿԿ անդամ (1918), 1930-ականների ստալինյան բռնաճնշումների զոհերից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Սմոլենսկի նահանգում, ազնվականի ընտանիքում։ Ավարտել է Ալեքսանդրյան ռազմական ուսումնարանը (1914 թ.)։ Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914 - 1918), 1915 թվականին գերի է ընկել, 1917 թվականին փախել Ռուսաստան։ 1918 թվականին մտել է կարմիր բանակ։ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եղել է արևելյան ռազմաճակատի 1-ին, հարավային ռազմաճակատի 8-րդ բանակների, արևելյան ռազմաճակատի 5-րդ բանակի (որը մյուս բանակ ների հետ հաջողությամբ կռվել է Կոլչակի զորքերի դեմ Ուրալն ու Սիբիրն ազատագրելու համար) հրամանատար։ Կովկասյան ռազմաճակատի զորքերի հրամանատարն Էր (1920 թվականի փետրվար-ապրիլ) դենիկինյան զորքերի ջախջախման ժամանակ, արևմտյան ռազմաճակատի հրամանատարը (1920 - 1921) սովետա-լեհական պատերազմում, 7-րդ բանակի հրամանատարը Կրոնշտադտի խռովության ճնշման (1921 թվականի մարտ) և ջախջախման (1921 թվականի ապրիլ-մայիս) ժամանակ։
Քաղաքացիական պատերազմից հետո գործուն մասնակցություն է ունեցել 1924 - 1925 թվականների ռազմական ռեֆորմին։ Եղել Է ԲԳԿԲ ռազմական ակադեմիայի պետ (1921), արևմտյան ռազմական օկրուգի զորքերի հրամանատար, 1925 - 1928 թվականներին՝ ԲԳԿԲ շտաբի պետ, 1928 - 1931 թվականներին՝ Պետերբուրգի ռազմական օկրուգի զորքերի հրամանատար, 1934 թվականից՝ Տուխաչևսկին եղել է պաշտպանության ժողկոմի տեղակալ, 1936 թվականից՝ 1-ին տեղակալ և մարտական պատրաստության վարչության պետ։ Մեծ դեր է խաղացել կարմիր բանակի տեխնիկական վերազինման, զորքերի կազմակերպական կառուցվածքի փոփոխման, նոր զորատեսակների և զինված ուժերի տեսակների (ավիացիա, մեքենայացված և օդա-դեսանտային զորքեր, ռազմածովային ուժեր և այլն) զարգացման, բանակի հրամանատարական կազմի պատրաստման գործում։ Եղել է մի շարք ինքնուրույն ռազմական ակադեմիաների (մեքենայացման և մոտորավորման) ստեղծման նախաձեռնող։ Տուխաչևսկին մեծ ներդրում է կատարել ռազմավարության, օպերատիվ արվեստի, տակտիկայի և ընդհանրապես ռազմական գիտության մշակման մեջ։
Տուխաչևսկու գործունեությունը, հատկապես զինվածության պետի և պաշտպանության ժողկոմի տեղակալի պաշտոնում, կարևոր նշանակություն է ունեցել ապագա պատերազմին ԽՍՀՄ Զինված ուժերի կազմակերպական և տեխնիկական նախապատրաստման գործում։ 1930-ականների երկրորդ կեսին խորհրդային իշխանությունները Տուխաչևսկուն մեղադրեցին դավաճանության մեջ, ով իր վրա դրված մեղադրանքն ընդունելուց հետո 1937 թվականին մահապատժի ենթարկվեց։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է Լենինի և Կարմիր դրոշի շքանշաններով։


== Գրականություն ==
Избр. произв., т. 1 - 2, М., 1964.
Тодорский А. И., Маршал Тухачевский, М., 1966.


== Ծանոթագրություններ ==
Հոֆ Վիմ

Հոֆ Վիմ (հոլ.՝ Wim Hof, ապրիլի 20, 1959(1959-04-20), Սիթարդ, Լիմբուրխ, Նիդերլանդներ), հայտնի հոլանդացի։ Կարողանում է դիմանալ չափազանց սառը ջերմաստիճանի պայմաններում։ Հայտնի է «Սառցե մարդ» մականունով։ Սահմանել է համաշխարհային 9 ռեկորդ։
73 րոպե շարունակ մնացել է սառը ջրով և սառույցով լցված թափանցիկ խողովակում։ Կիսավարտիքով բարձրացել է Մոնբլան լեռը (Ֆրանսիայի կողմից)։ Գրեթե մեկ րոպե սուզված է մնացել սառցեպատ ծովում։
Հոֆ Վիմն իր կարողությունն առաջին անգամ նկատել է 17 տարեկանում։ Փորձագետների կարծիքով Հոֆը արտասովոր մարդ է։ Դրա հետ հոլանդացին երբեմն չի համաձայնվում։ Նրա կարծիքով ամբողջի էությունը կայանում է ամենօրյա մշտական մարզումներում։ Նրա գերմարդկային ունակությունները երկար մարզումների արդյունք են։ Ներկայումս Հոֆ Վիմը շարունակում է մարզվել՝ նոր ռեկորդներ սահմանելու և ինքնակատարելագործվելու համար։


== Արտաքին հղումներ ==
Отмороженный. Достижения морозоустойчивого голландца - Lenta.ru
Website Wim Hof
peoples.ru — Вим Хоф
YouTube — Вим Хоф бъёт собственный рекорд
Քեռու երազը

«Քեռու երազը» (ռուս.՝ «Дядюшкин сон»), 1966 թվականի խորհրդային ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Կոնստանտին Վոինովը Ֆեոդոր Դոստոևսկու համանուն վիպակի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Մորդասով գավառական քաղաք է ժամանում ծեր հարուստ արքայազն Կ-ն։
Տեղացի կանանցից մեկը՝ Մարիա Ալեքսանդրովնա Մոսկալյովան, ձգտում է նրա հետ ամուսնացնել իր դստերը՝ Զինային։ Այդպես Մարիա Ալեքսանդրովնան ցանկանում է ջնջել Զինայի և իր կրտսեր եղբոր ուսուցչի անհաջող սիրավեպի մասին հիշողությունը Մորդասովի հասարակության մեջ։
Սկզբում դիմադրություն ցույց տված Զինան, այնուամենայնիվ, համաձայնում է մասնակցել մոր ինտրիգին։
Այնուամենայնիվ, Մարիա Ալեքսանդրովնայի խորամանկ ծրագիրը ոչնչացվում է Մոզգլյակովի կողմից, որը խնդրել էր Զինայի ձեռքը և մերժում ստացել. նա հիմար արքայազնին հավատացնում է, որ  աղջկա հետ նրա հարսնախոսությունը պարզապես երազ է։


== Նկարահանումներ ==
Ֆիլմի փողոցային տեսարանների նկարահանումները տեղի են ունեցել Վոլոգդայում։ Մոսկալյովայի տունը դարձել է այսպես կոչված «Բարշի տունը»՝ 6-րդ բանակի առափնյա 101 հասցեում։ Քաղաքային թատրոնի արտաքին տեսքի համար նկարահանվել է նույն փողոցում գտնվող թիվ 129 զգալիորեն զարդարված տունը՝ Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման եկեղեցու հարևանությամբ։ Քաղաքի բամբասող աղջիկների տեսարանը նկարահանվել է Կրեմլի հրապարակում՝ Ալեքսանդր Նևսկու եկեղեցու ֆոնին (Կրեմլի հրապարակում հասարակության տիկնանց հետ Սմիրնովայի և Մորդյուկովայի հերոսուհիների հանդիպման ժամանակ, այնուամենայնիվ, նրանց սայլակները շարժվում են Պրեդտեչենսկայա և Սովետսկայա փողոցների խաչմերուկից՝ Հովհաննես Մկրտչի գլխատման եկեղեցու ֆոնին)։


== Դերերում ==
Սերգեյ Մարտինսոն – իշխան Կ.
Լիդիա Սմիռնովա – Մարիա Ալեքսանդրովնա Մոսկալյովա, Մորդասով քաղաքի առաջին տիկին
Ժաննա Պրոխորենկո – Զինաիդա Աֆանասևնա Մոսկալյովա, նրա դուստրը
Նիկոլայ Ռիբնիկով – Պավել Ալեքսանդրովիչ Մոզլյակով, Զինայի փեսացուն, իշխանի հեռավոր ազգականը
Նիկոլայ Կրյուչկով – Աֆանասի Մատվեևիչ Մոսկալյով, Մարիա Ալեքսանդրովնայի ամուսինը
Լյուդմիլա Շագալովա – Նաստասյա Պետրովնա Զյաբլովա, Մարիա Ալեքսանդրովնայի հեռավոր ազգականը
Ալլա Լարիոնովա – Նատալյա Դմիտրիևնա Պասկուդինա
Կլարա Լուչկո – Աննա Նիկոլաևնա Անտիպովա, դատախազ
Նոնա Մորդյուկովա – Սոֆյա Պետրովնա Կարպուխինա (բնօրինակում՝ Ֆարպուխինա), գնդապետ
Վալենտին Զուբկով – Վասյա, դպրոցի ուսուցիչ
Նինա Ագապովա – Ֆելիսատա Միխայլովնա
Ալեքսանդրա Դանիլովա – Լուիզա Կառլովնա
Կլավդիա Խաբարովա – Ակուլինա Պերֆիլևնա Պետրուխինա
Լիդիա Դրանովսկայա – տիկին
Սվետլանա Կոնովալովա – տիկին
Վալենտինա Ուշակովա – տիկին
Թամարա Յարենկո – տիկին
Զոյա Ստեպանովա – տիկին
Զոյա Վասիլկովա – տիկին շան հետ
Գավրիիլ Բելով – Գրիշկա, Մոսկլայովայի լակեյը
Անտոնինա Կոնչակովա – տիկին


== Նկարահանող խումբ ==

Սցենարի հեղինակ՝ Կոնստանտին Վոինով, Լիդիա Վիլվովսկայա
Ռեժիսոր՝ Կոնստանտին Վոյկով
Օպերատորներ՝ Նիկոլայ Նեմոլյաև, Գեորգի Կուպրիյանով
Նկարիչ՝ Բորիս Բլանկ
Զգեստների դիզայներ՝ Լիդիա Նաումովա
Կոմպոզիտոր՝ Ռոման Լեդենյով


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Питляр И. Достоевский развлекательный // Искусство кино. — 1967. — № 5. — С. 43-45.


== Արտաքին հղումներ ==
«Քեռու երազը» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
Բուլանըք

Բուլանըխ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պետրինյա

Պետրինյա (խորվ.՝ Petrinja), քաղաք Խորվաթիայի կենտրոնական մասում։ Սիսացկո-Մոսլավինսկայա ժուպանության երրորդ ամենամեծ քաղաքն է։  Բնակչությունը կազմում է 15683 մարդ (2011), որոնցից 84,8 %-ը խորվաթներ են, 11 %-ը՝ սերբեր ։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
Պետրինյան գտնվում է Զագրեբի հարավ-արևելքում (հեռավորությունը մայրաքաղաքից 50 կմ), 10 կմ հարավ-արևմուտք Սիսակ քաղաքն է։ Պետրինյայից 20 կմ հարավ-արևմուտք գտնվում է Գլինա քաղաքը։ Քաղաքի միջով հոսում է Պետրինչիցա գետակը։ Քաղաքի միջոցով անցնում է Սիսակ-Կարլովաց երկաթուղին և Պետրինյան բոլոր հարևան քաղաքների հետ կապող Զագրեբ-Խրվաթսկա-Կոստայնիցա և Սիսակ-Գլինա մայրուղիները։
Պետրինյան գտնվում է Բանովինա պատմական տարածաշրջանում։ Այստեղ պատմականորեն զարգացած է եղել գյուղատնտեսությունը։ Պետրինյայի արևմուտքում գտնվում է Պետրովի լեռը, որը նախկինում կոչվել է Գվոզդ լեռ։ Լեռը իր ներկայիս անունը ստացել է 1097 թվականին Գվոզդ լեռան վրա զոհված Խորվաթիայի թագավոր Պետար Սվաչիչի անունից։


== Պատմություն ==
Քաղաքը առաջին անգամ հիշատակվել է 1240 թվականին։ 16-րդ դարի վերջում Պետրինյան գրավվել էր թուրքերի, 17-րդ դարում՝ ավստրիական բանակի կողմից։ 1744 թվականին քաղաքում գործում էր մսի վերամշակման ֆաբրիկա։ 19-րդ դարում արդեն գույություն ուներ սննդի զարգացած արդյունաբերություն։
Պետրինյան խիստ տուժել է 20-րդ դարի 90-ական թվականների քաղաքացիական պատերազմների ժամանակ։ Խորվաթական բնակչության մոտ 44 %-ը աքսորվել են։ Քաղաքի վերականգման աշխատանքները ներկայումս գրեթե ավարտված են։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայք
Երնջակ (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Երնջակ (այլ կիրառումներ)Երնջակ, Ալենջիչայ, Ալընճաչայ, Ալընճիչայ, Ալընջաչայ, Ալընճաչայ, գետ է Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։ Սկզբնավորվում է Զանգեզուրի լեռնաշղթայի 2800 մ բարձրություն ունեցող ձորակներից, Երնջակ լեռնագագաթից լանջերից։ Արաքսի ձախափնյա այս գետը սնող վտակները Զավաչրիի ու Անկուզիբի ոչ մեծ գետակներն են։ Ունի 62 կմ երկարություն։ Հոսում է հարավ-արևմտյան կողմից Երնջակ ձորահովտով Ջուղա քաղաքի մոտ միախառնվում է Արաքսին։ Լեռնային է, արագահոս։ Ունի խիստ ռեժիմ։ Երնջակը Նախիջևանի գետերից երկարությամբ երկրորդ երկար գետն է։ Անունը առաջացել է Երնջակ ամրոցի անունից։
Գետի վրա՝ Շահկերտ գյուղի մոտ, կառուցվում է ջրամբար, որը ունենալու է մոտ 14 միլիոն խորանարդ ջրատարողունակություն։ Գետի ջրերով է ոռոգվում ավելի քան 2500 հա տարածք։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ասթոն Մարտին ԴԲ5

Ասթոն Մարտին ԴԲ5, բրիտանական մեքենա, բրենդ Ասթոն Մարտին, արտադրվել է 1963 - 1965 թվականներին։ Այս մոդելը փոխարինելու էր ԴԲ4-ին, որը հայտնի է որպես Ջեյմս Բոնդի մեքենան։ ԴԲ-ն առաջին անգամ թողարկվել է 1963 թվականին՝ սահմանափակ քանակով. վաճառվել է մեքենայի 1021 օրինակ։


== Պատմություն ==

Ծագում է Ասթոն Մարտին բրենդից, այն ավելի փառահեղ չէր, քան նախորդ թողարկումները, տվյալ ապրանքանիշի առքուվաճառքով զբաղվող մենեջերների, ինչպես նաեւ բրենդի սխալ կառավարման պատճառով։
Պատերազմի ավարտից հետո պայմանները կրկին բարենպաստ էին։ Դեյվիդ Բրաունը մշակում է մեքենայի սպորտային ու բուրժուական մոդելներ։ Մինչեւ 1958 թվականը արտադրված Ասթոն Մարտինիի տարբեր մոդելները կրում էին Դեյվիդ Բրաունի անվան առաջին տառերը (ԴԲ), որոնք արտադրվում էին քիչ քանակությամբ։ Այս նոր բարդ մոդելներն ունեին բարձր հեղինակություն։ Սպառողներն ավելին էին սպասում բրենդի արտադրողներից, որը Ասթոն Մարտին բրենդի արտադրողներին ստիպում է մոդելավորել Ասթոն Մարտին ԴԲ5-ը։ ԴԲ5-ի մոդելավորման ծրագիրը ղեկավարում էր Ջոն Էյրը։


== Առաջխաղացում ==
Ջեյմս Բոնդի ԴԲ5-ը սկզբում ուներ կարմիր գույն, հետո ներկեցին մի գույն որը կոչվում է "Silver Birech"։ Ֆիլմում այն հագեցած էր շատ գործիքներով։ Շուտով ԴԲ5-ը դարձավ Ջեյմս Բոնդի մեքենան։ Ասթոն Մարտինին վաճառել է լիցենզիա "Corgi Toys" խաղալիքների արտադրությանը։ Այդ արտադրության խաղալիք ԴԲ5-երը վաճառվել են միլիոնավոր մոդելներով։ Այս մոդելը առաջարկվել է Ելիզաբեթ 2-րդ թագուհու երեխաներին։ Հետագայում այդ մոդելը, որպես Նորին Մեծության սեփականություն, ներկայացվել է Փարիզում, ցուցահանդեսի ժամանակ ՝ 2011- 2012 թվականներին։


== Տեխնիկական առանձնահատկություններ ==


=== Տեխնիկա ===
Հիմնական տարբերությունը ԴԲ4-ի եւ ԴԲ5-ի միջեւ շարժիչն է։ ԴԲ5-ի շարժիչը ունի վեց մխոց երկակի օդային գիծ։ Շարժիչի առավելագույն արաքությունը 230 կմ/ժ է։


== Աղբյուրներ ==
(fr) (չաշխատող հղում) « DB5 - James Bond Car ! » [archive], sur L'automobile Sportive
(fr) « Aston Martin DB5 »
[https://web.archive.org/web/20170220175602/http://acn.com.ve/ Archived 2017-02-20 at the Wayback Machine. De la taille d'une voiture à pédales, mais mue par une batterie électrique]
Ալկանտարա (նյութ)

Ալկանտարա, վերամշակման նյութ։ Նաև հայտնի է որպես արհեստական ​​թավշ։ Նյութը արտոնագրված և արտադրված է իտալական Alcantara SpA ընկերության կողմից։


== Պատմություն ==
Նյութը մշակվել է 1970 ական թվականներին գիտնական Միյոսի Օկամոտոնի (Miyoshi Okamoto) կողմից, ով աշխատում էր ճապոնական Տորայ քիմիական ընկերությունում։ 1972 թվականին իտալական Eni և Տորայ համատեղ ձեռնարկությունը սկսեց ալկանտարայի վաճառքն ու արտադրությունը։ Հիմնված է նույն տեխնոլոգիայի վրա, ինչ Toray Industries-ի մեկ այլ արտադրանք, որը կոչվում է Ultrasuede (Ուլտրազամշ)։
Ալկանտարայի արտադրության գաղտնիքը թաց մածուցիկ բամբակի մանման մեջ է (շատ բարակ երկբաղադրիչ մանրաթելի արտադրություն «islands in the sea»՝ «կղզիներ ծովում»), քիմիական և տեքստիլ արտադրության գործընթացների համակցությամբ և փոխազդեցությամբ ( պերֆորացիա, հարդարում, ներծծում, վիրակապ, մշակում, ներկում)։ Ալկանտարան պատրաստված է պոլիեսթերից և պոլիուրեթանային մանրաթելից և հանդիսանում է թավշի սինթետիկ անալոգը։
Ալկանտարայի արտադրության համար պահանջվող միկրոֆիբրային նյութ ստանալու համար օգտագործվում է պլաստիկ, որը ենթարկվել է երկար քիմիական մշակման։


== Կիրառությունն այսօր ==
.Ալկանտարան օգտագործվում է բազմաթիվ ոլորտներում՝ կահույքի, ոսկերչական իրերի, մոտոցիկլետների և սպորտային սաղավարտների արտադրության մեջ, ավտոսրահների և զբոսանավերի ինտերիերի ձևավորման մեջ, ինտերիերի ձևավորման մեջ։ Այն նաև օգտագործվում է որոշ ֆիրմաների կողմից որպես փայտե փողային գործիքների բարձերի արտադրության նյութերից մեկը՝ փականներով անցքերի հերմետիկ փակման համար անհրաժեշտ մաս։
Արտաքինով և զգացողությամբ Ալկանտարան երբեմն շփոթվում է զամշի հետ։ Իր գործնականության, բարձր դեկորատիվության և կաշվի հետ նմանության շնորհիվ ալկանտարան հաճախ օգտագործվում է մեքենաների թյունինգի մեջ՝ նստատեղերի և խցիկի վահանակների ներդիրների համար։
SpaceX-ը հայտնել է, որ Dragon V2-ի ինտերիերը, որը ակնկալվում էր, որ տիեզերագնացներ կհասցնի ՄՏԿ-ին 2017 թվականին, կազմակերպված է անձնակազմի համար առավելագույն հնարավոր հարմարավետությամբ։ Այսպիսով, օդաչուի նստատեղերը դրա մեջ պատրաստված են ամենաբարձր որակի ածխածնային մանրաթելից՝ ալկանտարա զարդարանքով։


== Ալկանտարայի հիմնական առավելությունները ==
Փափուկ, թավշյա և հաճելի է դիպչել։ Երկարակյաց է։ Դիմացկուն է մաշվելուն (չի փայլում, չի սրբում մեկ տարի աշխատելուց հետո)։ Դիմացկուն է արտաքին ազդեցություններին (հրդեհից հետո ալկանտարայով փափուկ կահույքը, իհարկե, կկորցնի իր տեսքը, բայց եթե մի կայծ դիպչի մակերեսին, այն չի բռնկվի)։ Ալկանտարան հնարավոր է վերանորոգել առանց տեսանելի հետևանքների։ Կտրման ժամանակ ոչ մի թափոն (ինչն էապես ազդում է պատրաստի արտադրանքի գնի վրա)։
Ալկանտարան ավելի առաձգական է, քան բնական կաշվից, ինչը հնարավորություն է տալիս օգտագործել այս նյութը ամենաբարդ ձևերի և մանրանկարչական արտադրանքի կահույքի պաստառագործության համար։ Այս նյութով փափուկ կահույքը մաքրելու համար հարմար են կաշվե կահույքի պարզ մաքրող միջոցները։ Այն կարող է նույնիսկ լվացվել մեքենայով։


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт Alcantara


== Ծանոագրություներ ==
Փենդենիս ամրոց

Փենդենիսը (անգլ.՝ Pendennis Castle ) հրետանային ամրոց է, որը կառուցվել է Հենրի VIII-ի կողմից 1540-1542 թվականներին։ Այն գտնվում է Անգլիայի Քորնըվոլ թերակղզու Ֆելմըստ քաղաքի մոտ։ Այն կառուցվել է Ֆրանսիայի ներխուժումից, հռոմեական կայսրությունից պաշտպանվելու համար։ Օրիգինալ, շրջանաձև հրանոթատեղը ընդարձակվել է դարի վերջում։ Անգլիական քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում ռոյալիստները գրավում են ամրոցը, իսկ 1646 թվականին, երկար պաշարումից հետո, այն վերցնում են պառլամենտականները։ 1600 թվականին Չարլզ II գահին նստելուց հետո վերանորոգում է բերդը։
21-րդ դարում, ամրոցը տնօրինվում է անգլիական Ժառանգության կողմից որպես տուրիստական ատրակցիոն։ 2011-2012 թվականներին ամրոցն ունեցել է 74,230 այցելու։ Ամրոցը համարվում է երկրի հետմիջնադարյան հիանալի օրինակներից մեկը։

		


== Ճարտարապետություն ==
Ամրոցը գտնվում է թերակղզու ծայրամասում, նայելով Քարիք Ռոուդս ծովախորշին և ծովին։

Այն ներառում է 16-րդ դարի Դիվայս Ֆորթսի բնօրինակը, շրջապատված է օղակաձև արտաքին պաշտպանությամբ, որը հիմնված է Էլիզաբեթյան բերդապատնեշով, իսկ հետագայում՝ 18-րդ, 19-րդ և 20-րդ դարերի ընթացքում վերափոխվում է։ Հետագա հրանոթային մարտկոցները և փայտաշեն տունը կառուցում են ափին մոտ։ Պատմական Անգլիայի ժառանգության մեջ Փենդենիսը համարում է  երկրի լավագույն պաշտպանական ամրոցներից մեկը նախամիջնադարում։


== 18-19-րդ դարեր ==
Ամերիկյան հեղափոխության ընթացքում Ֆրանսիան դարձավ հեղափոխականների դաշնակիցը, որի արդյունքում 1778 թվականին Բրիտանիան  պարտություն կրեց։ Պատերազմի ընթացքում Ֆելմըսթը դարձավ կարևոր ռազմական ճամբար։ 1795 թվականին թագավորը Քիլիգրյու ընտանիքից գնեց ամրոցի տարածքը, ամրացրեց, զարգացրեց այն սպառնալի ներխուժումներից դիմադրելու համար։ Կառուցվեցին օժանդակ շենքեր ամրոցի ներսում։ Գագաթին տեղադրվեցին 48 հրանոթներ, ավելացրեցին զենքեր և տարբեր զինամթերքներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նամիբիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում Նամիբիան հանդես է գալիս 2 օբյեկտով, որը կազմում է Համաշխարհային ժառանգության ընդհանուր թվաքանակի 0.2%-ը ⟨1073-ը՝ 2017 թվականի դրությամբ⟩։ Ընդ որում՝ 2017 թվականի դրությամբ՝ Նամիբիայի տարածքում գտնվող 8 օբյեկտ հայտնվել  են Համաշխարհային ժառանգության ցանկ մտնելու թեկնածուների ցանկում։


== Ցանկ ==
Այս աղյուսակում օբյեկտները տեղադրված են ՝ ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու հերթականության


=== Օբյեկտների աշխարհագրական տեղադրվածությունը ===


== Թեկնածուների ցանկ ==
Աղյուսակում օբյեկտները տեղադրված են՝ ըստ նախնական ցուցակում ընդգրկվելու հերթականության։ Այս օբյեկտների ցանկն առաջադրել է Նամիբիայի կառավարությունը՝ որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու թեկնածուներ։


=== Օբյեկտների աշխարհագրական տեղադրվածությունը ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Список объектов всемирного наследия в Намибии» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-11-ին։ Վերցված է 2010-12-06
Շարաֆ

Շարաֆ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Արդահան քաղաքից 36 կմ հարավ, Կուրի ակունքների շրջանում, պատմական Տայք աշխարհի Կող գավառում։


== Պատմություն ==
Մեծ եղեռնի տարիներին Շարաֆից գաղթել է մոտ 500 բնակիչ։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 75 տուն հայ և հույն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Կալացովա

Կալացովա (էստ․՝ Kalatsova), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Դիրեստույ (գյուղ, Ջիդինսկի շրջան)

Դիրեստույ (ռուս.՝ Дырестуй), գյուղ Ռուսաստանի Բուրյաթիա հանրապետության Ջիդինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Յասմին Բելմադի

Յասմին Բելմադի  (ֆր.՝ Yasmine Belmadi, հունվարի 26, 1976(1976-01-26), Aubervilliers - հուլիսի 18, 2009(2009-07-18), Փարիզ), ալժիրյան ծագմամբ ֆրանսիացի կինո և հեռուստադերասան։


== Կենսգրությունը ==
Յասմին Բելմադիը ծնվել է 1976 թվականի հունվարի 26-ին Ֆրանսիայի Օբերվիլե համայնքի Սեն Սեն Դենի դեպարտամենտում։ Մինչև 2000 թվականն ապրել է իր տատիկի և քրոջ հետ Սեն Դենի համայնքում, որից հետո տեղափոխվել են Փարիզ։
Բելմադին սկսել է իր դերասանական կարիերան 1998 թվականից Սեբաստիան Լիֆշիցի «Բաց մարմիններ» կարճամետրաժ ֆիլմում՝ խաղալով նույնասեռականի դեր։ Ֆիլմը բազմաթիվ քննադատությունների է ենթարկվել և 1998 թվականին արժանացել երկու մրցնակի՝ Բեռլինի կինոփառատոնի ժամանակ Kodak մրցանակին և Ժանա Վիգո մրցանակին՝ որպես լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ։ Բելմադի մասնակցությամբ այլ հայտնի ֆիլմերից են Սեբաստեն Լիֆշիցի «Խելագարություն»-ը (2004), Ֆրանսուա Օզոնի «Քրեական սիրահարները»-ը (1999) և Յումբերա Բալսանի «Ավագ դպրոց»-ը (2003)։
2009 թվականին Յասմին Բելմադին գլխավոր դեր է խաղացել Նասիմ Ամաուշի «Մնաս բաով, Գարի» ֆիլմում, որը քննադատությունների շաբաթվա Գրան պրի է ստացել 2009 թվականի Կաննի 62-րդ միջազգային կինոփառատոնում։ «Մնաս Բարով, Գարի» ֆիլմը Ֆրանսիայի էկրաններին է հայտնվել 2009 թվականի հուլիսի 22-ին՝ Բելմադիի մահից 4 օր անց։ Բելմադին իր վերջին դերը խաղացել է Canal+ հեռուստաալիքի «Գիշերային Պիգալ» սերիալում, որի նկարահանումներն ավարտվել են 2009 թվականի հուլիսի 17-ին՝ իր մահից մեկ օր առաջ։


== Մահ ==
2009 թվականի հոլիսի 18-ին Յասմին Բելմադին «Գիշերային Պիգալ» սերիալի նկարահանումներից հետո մոտոռոլլերով դուրս է եկել տանից։ Երեկոյան 6-ին, դերասանը, նետելով ծխախոտը, չի կարողացել կառավարել և բախվել է Փարիզի Հենրիխ 6-րդի և Պոն դը Սյուլլիի ծառուղիների խաչմերուկի լուսասյանը։ Բելմադին տեղափոխել են Պիտե Սալպետրիեր հոսպիտալ, որտեղ և ստացված վնասվածքներից 33 տարեկանում մահացել է։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հովարդ Կարագյոզյան հաստատություն

Հովարդ Կարագյոզյան հաստատությունը (Հաուըրտ Գարակյոզյան հիշատակի հիմնարկ է, որը Լիբանանում գործում է 1941 թվականից։ 2001 թվականին տարեկան բյուջեն կազմել է 556 հազար դոլար։ Ունի շուրջ 50 հոգանոց անձնակազմ՝ բժիշկներ, բուժքույրեր, ընկերային ծառայողներ եւ այլն։
Խնդիրն է բարելավել մինչև 14 տարեկան հայ պատանիների ֆիզիկական, բարոյական ու հոգեկան վիճակը։ Ունի ընկերա-բժշկական կենտրոն (7 դարմանատներով) Բուրջ Համուդի Նոր Մարաշ թաղամասում և մի մանկաբուժական դարմանատուն՝ Այն ճարում։ Լիբանանի հայկական դպրոցներում հետևում է աշակերտների առողջությանը, թերավարտ հայ երիտասարդների, կանանց և մայրերի համար կանոնավոր կազմակերպում լեզվի, կարի, նկարչության, հարկաշինության, մեքենագրության, առաջին օգնության և այլ դասընթացներ։
Մասնակցել է Բեյրութի արվարձաններից Ֆանար և Ռաուդա թաղամասերում հայերի համար բնակարանների կառուցման աշխատանքներին։
Էլեուտերոկոկուս փշավոր

Էլեուտերոկոկուս փշավոր (լատ.՝ E. senticosus), արալիազգիների ընտանիքի, էլեուտերոկոկուս ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Թուփ է՝ 1-3, հազվադեպ 7 մ բարձրությամբ, բաց մոխրագույն, երկարավուն, ակոսավոր կեղևով և բաց գորշավուն կամ դեղնագորշավուն ընձյուղներով, որոնք, ինչպես և ճյուղերը, ծածկված են խիտ, բարակ, սուր, փուխր, ուղիղ և դեպի ցած ծռված անկանոն փշերով, երբեմն՝ առանց փշերի։ Տերևները բարդ թաթաձև են, կազմված 5 տերևիկներից, 6-12 սմ երկարությամբ կոթուններով, ծածկված նուրբ փշիկներով և շիկավուն մազմզուկներով։ Տերևիկները հակառակ ձվաձև են, էլիպսաձևից մինչև երկարավուն, կարճ կամ երկարավուն սրածայր, սեպաձև հիմքով, կրկնակի սղոցաեզր, վերևի կողմից՝ մուգ կանաչ, ներքևի կողմից՝ բաց գույնի, երկու կողմերից էլ մերկ կամ ծածկված կոշտ մազիկներով (հատկապես՝ ջղերի ուղղությամբ)։ Վերին տերևիկը ավելի խոշոր է՝ 6-12,5 սմ երկարությամբ և 3-7 սմ լայնությամբ, կողմնայինները մանր են, կարճ կոթունավոր։ Հովանոցները գտնվում են ընձյուղների ծայրին, նոսր են, գնդաձև, տեղավորված միայնակ, զույգերով կամ 3-ական, երկար, մերկ ծաղկակիցներով։ Կենտրոնական հովանոցը բազմածաղիկ է և խոշոր, երկար (8-10 սմ) կոթունավոր, կրում է ստերջ ծաղիկներ։ Բաժակաթերթիկներն ունեն մանր ատամիկներ։
Պսակաթերթիկները շուտ են թափվում, իգական ծաղիկներինը դեղնավուն են, իսկ երկսեռ և առէջային ծաղիկներինը՝ մանուշակագույն։ Նորմալ զարգացած առէջները կրկնակի երկար են պսակաթերթիկներից։ Սերմնարանը 5 բնանի է, սռնակները սերտաճած են, սպին ազատ է։ Պտուղը համարյա գնդաձև է, սև 0,7-1 սմ տրամագծով, կողքերից խիստ սեղմված 5 կորիզներով։
Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտուղները հասունանում են սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Հեռավոր Արևելքում, Կորեայում (բացառությամբ հարավային շրջանների), Ճապոնիայում (Հոկայդո), Չինաստանում (Մանջուրիա, Հեբեյ)։ Աճում է փշատերև և խառը անտառներում, խմբերով և փոքր մացառուտներով, անտառաեզրերում, բացատներում։ Մանջուրական ֆլորայի բնորոշ տարրերից մեկն է։
Մերձծովյան երկրամասում լեռներն է բարձրանում ծովի մակերևույթից մինչև 600—800 մետր։


== Կիրառություն ==
Քչապահանջ, դեկորատիվ թուփ է, որը պիտանի է նաև կենդանի ցանկապատների համար։ Ստվերատար է, պահանջկոտ է հողի և օդի խոնավության նկատմամբ։ Բազմանում է սերմերով և արմատային մացառներով։ Բնափայտը ամուր է, պիտանի է մանր խառատային իրերի պատրաստման համար։
Էկոլոգիական խումբը' XII: Մշակության հավանական շրջանները' 5—7, 9—17, 21, 29, 31:


== Ծանոթագրություններ ==
Կոսիե Խարչևնի

Կոսիե Խարչևնի (ռուս.՝ Косые Харчевни), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Բոկսիտոգորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 39 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սերգո Կլդիաշվիլի

Սերգո Կլդիաշվիլի (վրաց.՝ სერგო კლდიაშვილი, հոկտեմբերի 6, 1893(1893-10-06), Զեդա Սիմոնեթ, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 14, 1986(1986-10-14), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի արձակագիր, դրամատուրգ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1893 թվականին։ 1917 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Գեղարվեստական երկեր տպագրել է 1911 թվականից։ Պատմվածքների առաջին ժողովածուն լույս է տեսել 1927 թվականին։ Կլդիաշվիլին նաև բեղմնավոր դրամատուրգ է։ Նրա պիեսները ներկայացվել են բազմաթիվ թատրոններում։


== Աղբյուրներ ==
Անկեճիկ

Անկեճիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Միխեիլ Մրևլիշվիլի

Միխեիլ Նիկոլայի Մրևլիշվիլի (վրաց.՝ მიხეილ ნიკოლოზის ძე მრევლიშვილი, 6 (19) օգոստոսի, 1904, Օնի, Վրաստան, Ռուսական կայսրություն - 1 մարտի, 1980), վրացի խորհրդային գրող, դրամատուրգ։ Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961)։


== Կենսագրություն ==
Միխեիլ Մրևլիշվիլին ծնվել է 1904 թվականի օգոստոսի 6-ին (օգոստոսի 19) Արևմտյան Վրաստանի Օնի քաղաքում։
Միխեիլ Մրևլիշվիլին ստեղծագործել է գրական տարբեր ժանրերով։ Գրել է «Իննո» վեպը, «Խորաթելի օջախը» (1947) վիպակը, «Թբիլիսյան նովելներ» (1964) ժողովածուն, «Վտանգավոր շրջադարձ» (1964) վեպը, «Նիկոլոզ Բարաթաշվիլի» (1949), «Հեղեղ» (1956) պիեսները, ինչպես նաև «Կրակոտ երազողը» (1957) ստեղծագործությունը Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի մասին։
Միխեիլ Մրևլիշվիլու պիեսները բեմադրվել են Վրաստանի տարբեր թատրոններում. 1958 թվականին Թբիլիսիի Ա. Գրիբոյեդովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում բեմադրվել է «Կրակոտ երազողը» պիեսը։
Կոմունիստական կուսակցության անդամ է եղել 1951 թվականից։ Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։ 1961 թվականին արժանացել է Վրացական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչման։
Միխեիլ Մրևլիշվիլին մահացել է 1980 թվականի մարտի 1-ին։


== Ստեղծագործությունները հայերեն ==
Խառատանց օջախը (վիպակ), Ե., Հայպետհրատ, 1952, 133 էջ։ Վրացերենից թարգմ.՝ Արմենակ Մուրվալյան։


== Ծանոթագրություններ ==
Նուբար Օզանյան

Նուբար Օզանյան (արմտ. հայ.՝ Նուպար Օզանեան, ի ծնե՝ Ֆերմուն Չըրաք, 1956, Յոզգաթ, Թուրքիա - օգոստոսի 14, 2017(2017-08-14), Ալ-Ռակկա, Սիրիա), նաև հայտնի Օրհան Բաքըրջյան (Պաքըրճեան) մականվամբ,  հայազգի հեղափոխական և ռազմական գործիչ։ «Թուրքիայի կոմունիստական կուսակցություն/Մարքս-լենինյան» (ԹԿԿ/ՄԼ) ընդհատակյա կազմակերպության զինված թևի հրամանատարներից մեկը։ Որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ Արցախյան ազատամարտի մասնակից է եղել։ Զոհվել է 2017 թվականին Իսլամական պետության դեմ մղվող Ալ-Ռակկայի ճակատամարտի ժամանակ։


== Կենսագրություն ==
Օզանյանը ծնվել է 1956 թվականին աղքատ հայի ընտանիքում՝ Թուրքիայի Յոզգաթ քաղաքում։ Փոքր հասակում մորն է կորցրել։ Սովորել է Քարագյոզյան դպրոցում, այնուհետ Ստամբուլի «Սուրբ Խաչ դպրեվանք» լիցեյում, որտեղ ծանոթացել է հայազգի կոմունիստ Արմենակ Բաքըրջյանի հետ, որի պատվին Օզանյանը հետագայում կրել է Օրհան Բաքըրջյան կեղծանունը։ Որդեգրել է արմատական ձախաթևյան գաղափարախոսություն է միանում է ԹԿԿ/ՄԼ շարքերին։ 1980 Թուրքիայում պետական հեղաշրջումից հետո ստիպված մեկնել է Ֆրանսիա, որտեղ, որոշ աղբյուրների համաձայն, եղել է ռեժիսոր Յըլմազ Գյունեյի թիկնապահը։
1980-ական թվականներին Օզանյանը միացել է ԹԿԿ/ՄԼ ռազմական թևին՝ Թուրքիայի բանվորների և գյուղացիների ազատագրական բանակին (ԹԻՔՔՕ/TİKKO)։ 1988 թվականին իբր մեկնել է Պաղեստին, առաջին պաղեստինյան «ինթիֆադայի» ժամանակ Պաղեստինի ազատագրության ժողովրդական ճակատի շարքերում կռվել է իսրայելական զինված ուժերի դեմ։ 1990 թվականին մեկնել է Լիբանան, Բեքաայի հովտում վարժությունների է մասնակցել տեղի զինյալների հետ, մասնակցել է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին։ Որոշ աղբյուրներում հաղորդվում է, որ 1991-1992 թվականներին հայկական բանակի կազմում Օզանյանը մասնակցել է Արցախյան պատերազմին։ 1992 թվականին վերադառնում է Թուրքիա, մասնակցել է Թունջելիի (Դերսիմ) մարզում մաոիստական ամպստամբությանը։ Այդ ընթացքում Օզանյանն աչքի է ընկում ԹԿԿ/ՄԼ-ի շարքերում, դառնում կարևոր կազմակերպիչ, գաղափարախոս, մարզիչ և հրամանատար։
2013 թվականին անցել է Իրաքյան Քուրդիստան, որտեղ մարզել է ԹԻՔՔՕ-ի մարտիկներին։ 2015 թվականի հուլիսին դարձել է նորաստեղծ «Միջազգային ազատության գումարտակի» հրամանատարներից մեկը, որի կազմում եղել են տարբեր երկրներից եկած կամավորներ և որը կռվել է քրդական «Պաշտպատության ժողովրդական ջոկատներ» (YPG) զինված խմբավորման շարքերում ընդդեմ Իսլամական պետության ուժերի։ 2017 թվականին նշանակվել է ԹԻՔՔՕ-ի Սիրիայում մարտական գործողությունների հրամանատար։ Զոհվել է Ալ-Ռակկայում՝ Իսլամական պետության ուժերի հետ մարտի ընթացքում։ Աճյունը հողին է հանձնվել Սիրիայի Ալ-Մալիքիա քաղաքում։ Նուբար Օզանյանի մահվանը հետևեց մի շարք ցավակցական հայտարարություններ աշխարհի տարբեր հեղափոխական կազմակերպությունների կողմից։ 
2019 թվականի ապրիլի 24-ին ստեղծվել է «Նահատակ Նուբար Օզանյան գումարտակը»՝ հայերից կազմված զինված խմբավորում, որը կռվում է Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի շարքերում։ 


== Անձնական կյանք ==
Օզանյանը գիտեր հայերեն, թուրքերեն և ռուսերեն։ Թարգմանել էր որոշ ձախաթևյան աշխատություններ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նուպար Օզանեան
Սպասարկու բառեր

Սպասարկու բառեր, նյութական (առարկայի, հատկանիշի) իմաստ չունեցող բառեր, որոնք արտահայտում են քերականական (առավելապես շարահյուսական) հարաբերություններ։ Սպասարկու բառերն առաջանում են նյութական իմաստ ունեցող բառերից, երբ սրանք աստիճանաբար կորցնում են նյութական իմաստը, և հարաբերության իմաստը դառնում է առաջնային, հաճախ՝ միակը։ Իրենց իմաստային ու կիրառական յուրահատկության պատճառով սպարարկու բառերը նախադասության անդամ չեն լինում։ Սպասարկու բառեր են կապերը, շաղկապները, բառ-մասնիկները, օժանդակ բայերը, անկախ գործածություն ունեցող հոդերը։ Սպասարկու բառերի առանձին տեսակներ ունեն նաև իմաստաքերականական յուրահատկություններ։ Կապերն արտահայտում են բառերի ստորադասական հարաբերություններ (պայքարել հանուն առաջադիմության), շաղկապները՝ բառերի, բարդ նախադասության բաղադրիչների, ինչպես և ինքնուրույն նախադասությունների հարաբերություններ։ Սպասարկու բառերի կա՛մ նյութական իմաստ ունեցող բառի հետ միասին հանդես են գալիս որպես քերականական վերլուծական միավորի բաղադրիչ (կապ, օժանդակ բայ, հոդ), կա՛մ առհասարակ չեն մտնում նախադասության անդամի կազմի մեջ (շաղկապ)։ Սպասարկու բառերը գերազանցապես ունեն գործածության մեծ հաճախականություն և խոշոր դեր են կատարում նախադասության կառուցվածքի մեջ։ Նախադասության ձևավորման գործում առանձնապես մեծ է օժանդակ բայերի դերը [եմ, ես, է, դառնալ (վարպետ դառնալ՝ վարպետանալ), տալ (վազել տալ՝ վազեցնել)]։ Բայական համակարգում սպասարկու բառերը կարելի է համարել անջատ հանդես եկող եղանակիչները (պիտի, որը բարբառներում ունի իր տարբերակները՝ տի, պտի և այլն)։ Սպասարկու բառեր առանձնապես մեծ դեր ունեն վերլուծական կառուցվածքի լեզուներում և համեմատաբար փոքր դեր՝ թեքական լեզուներում։
Բելալակայա

Բելալակայա (ռուս.՝ Белалакая), գծավոր ժայռ Մեծ Կովկասում՝ վերին արևմտյան մասի գլխավոր ծայրում։ Անունը ստացել է իր սպիտակ բծերի համար։
Բարձրությունը 3861 մետր է։ Դեպի արևելք հիմնական գագաթաժողովին գտնվում է Փոքր Բելալակայան, որի բարձրությունը 3740 մետր է։


== Արտաքին հղումներ ==
dombai.info կայքում
Պոլոզ Մուկուչ

Պոլոզ Մուկուչ (Մկրտիչ Ղազարոսի Մելքոնյան, հունվարի 7, 1881(1881-01-07) կամ 1881, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 15, 1931(1931-02-15), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), գյումրեցի զվարճաբան-առակախոս։


== Կենսագրություն ==

Ծնվել է արհեստավորի ընտանիքում։ Եղել է Ավետիք Իսահակյանի դասընկերը։ «Պոլոզ» է կոչվել բարձրահասակ լինելու պատճառով։ Պոլոզ Մուկուչի անվան հետ են կապվել հայկական միջավայրում ստեղծված շատ առակներ և սրախոսություններ, որոնք մինչ այդ վերագրվում էին օտար առակախոսների։ Այս առումով Պոլոզ Մուկուչը ինչ-որ չափով նպաստել է հայ բանավոր երգիծանքի ազգայնացմանը։
Ըստ հասած տեղեկությունների՝ առևտրական միջնորդի դեր է կատարել։ Նաև շուկայում ձմերուկ ու սեխ է վաճառել։ Ժամանակակիցները պատմում են, որ ուրախ-զվարթ բնավորություն ուներ, բայց աշխատանքի ժամին ուշքումիտքը ապրանքների վաճառքն էր, գնորդներին գոհ սրտով բավարարելն ու ճանապարհելը։ Նա չափազանց սրամիտ մարդ էր, սակայն կատակներն անում էր լուրջ դեմքով և ինքը չէր ծիծաղում, իսկ դիմացինները ծիծաղից ուշաթափվում էին։


== Պոլոզ Մուկուչն արվեստում ==
Նա, որպես գունագեղ անձնավորություն, գրավել է արվեստի մի շարք գործիչների ուշադրությունը։ Պոլոզ Մուկուչի ժողովրդականության մասին կարող են խոսել նաև հետևյալ փաստերը։ Երբ 1931-ին նա հեռացավ կյանքից, նրա հուղարկավորությանը մասնակցում էր գրեթե ողջ Լենինականը։ Ավետիք Իսահակյանը նրա գերեզմանին մահարձան է կանգնեցրել։ Այդ առիթով Խ. Դաշտենցը գրել է. 

Նկարիչ Հակոբ Անանիկյանը ստեղծել է դիմանկարների շարք, որոնց համար նախատիպ է ծառայել Պոլոզ Մուկուչը։ Խաչիկ Դաշտենցն իր «Ֆայտոն Ալեքը» պոեմի հերոսի նախատիպ է ընտրել հենց նրան։
Ավետիք Իսահակյանը Պոլոզ Մուկուչի մասին գրել է. 

2012-ի հոկտեմբերի 7-ին Գյումրու Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու բակում բացվեց Պոլոզ Մուկուչի արձանը, որի հեղինակը Նարեկ Սամվելյանն է


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հրաչյա Իկիլիկյան, «Գյումրին, Պոլոզ Մուկուչը և երգիծական մանրապատումներ», Երևան, «Հայաստան» հրատ., 1989
Կուալիուցո

Կուալիուցո (իտալերեն՝ Quagliuzzo), կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզում։ Զբաղեցնում է 1 կմ² տարածք։ Բնակչությունը 2008 թվականի տվյալներով՝ 321 մարդ։ Հեռախոսային կոդը՝ 0125։ Փոստային ինդեքս 10010։ Խտությունը՝ 321 մարդ/կմ²։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Ժիլբերտ դը Կլեր (Գլոքեստերի 7-րդ կոմս)

GԺիլբերտ դը Կլեր, Հարտֆորդի 6-րդ կոմս, Գլոքեստերի 7-րդ կոմս, Գլամորգանի 3-րդ լորդ, Կլերի 9-րդ լորդ (սեպտեմբերի 2, 1243, Christchurch, Bournemouth, Christchurch and Poole, Դորսետ, Անգլիա - դեկտեմբերի 7, 1295, Մոնմութ, Մոնմութշիր, Ուելս, Անգլիայի թագավորություն), անգլիացի մեծ իշխանություն ունեցող ազնվական։ Նա նաև հայտնի էր որպես «Կարմիր» Ժիլբերտ դը Կլեր կամ «Կարմիր կոմս», հավանաբեր նրա մազերի գույնի կամ արյունաբեր ճակատամարտների պատճառով։ Նա տիրեց  Գլամորգանի լորդությանը, որը Ուելսի սահմանի լորդություններից ամենահզորն էր 200 անգլիական տնտեսություններով։


== Ծագում ==
Ժիլբերտ դը Կլերը ծնվել է Հեմպշիրի Կրայսչըրչում, Հերտֆորդի և Գլոքեստերի կոմս Ռիչարդ դը Կլերի և Մուդ դը Լասիի ընտանիքում։ Ժիլբերտը ժառանգեց հոր ունեցվածքը 1262 թվականին։ Նրան բաժին հասան նաև տիտղոսները, ներառյալ Գլամորգանի լորդ 1263 թվականից։


== Հրեաների կոտորած Քենթերբերիում ==
Երկրորդ բարոնական պատերազմի ընթացքում 1264 թվականի ապրիլին Ժիլբերտը գլխավորեց հրեաների կոտորածը Քենթերբերիում, ինչպես Սիմոն դը Մոնֆորի աջակիցները իրականացրեցին այլ վայրերում։ Ժիլբերտ դը Կլերի ամրոցներ Քինգսթոնը և Թոնբրիջը վերցվեցին Հենրի III թագավորի կողմից։ Սակայն թագավորը թույլատրեց Կլերի կնոջը, ով վերջին ամրոցում էր, ազատ արձակել, որովհետև իր զարմուհին էր, սակայն մայիսի 12-ին Մեյ դը Կլերը և դը Մոնֆորը հայտարարվեցին հանցագործներ։


== Լյուիսի ճակատամարտ ==
Երկու օր անց, Լյուիսի ճակատամարտից առաջ, դը Կլերին և նրա եղբայր Թոմասին շնորհվեց ասպետի կոչում։ Կոմսը ղեկավարեց Բարոնական բանակի կենտրոնական մասը և տեղակայվեց Լյուսիսց արևմտուք Դոունսում։ Երբ Մոնֆորի ճնշման ներքով արքայազն Էդուարդը լքեց դաշտը, թագավորը և Կորնուելի կոմսը հետ մղվեցին դեպի քաղաք։ Հենրին գերի ընկավ Սուրբ Պանկրասի մոտ և Ժիլբերտը գերևարեց Կորնուելի կոմսին։ Դրանից հետո Մոնֆորը և Կլերը մեծ իշխանություն ձեռք բերեցին, Մոնֆորը  դե ֆակտո դարձավ Անգլիայի թագավոր։


== Եկեղեցուց վտարում ==
1264 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Ժիլբերտը և նրա կողմնակիցները հեռացվեցին եկեղեցուց Հռոմի պապ Կլիմենտ IV-ի կողմից և նրա հողերի դրվեցին ինտերդիկտի տակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տոռելիա (Իտալիա)

Տորելիա (իտալերեն՝ Torreglia), կոմունա Իտալիայում՝ Վենետո մարզի Պադովա գավառում։
Բնակչությունը՝ 5.978 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 327 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 18 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 35038։ Հեռախոսային կոդ՝ 049։


== Անվանի անձինք ==
Յակոպո Ֆաչոլատի (1682-1769) իտալացի բառարանագիր և բանասեր
Ռոբերտո Ֆեռուցի (1853-1934) իտալացի նկարիչ


== Ծանոթագրություններ ==
(438) Զեուքսո

(438) Զեուքսո (անգլ.՝ Zeuxo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1898 թվականի նոյեմբերի 8-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,553343 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3787 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,728 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1490,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241569 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,38° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(438) Զեուքսո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ջեֆերսոն շրջան (այլ կիրառումներ)

Ջեֆերսոն շրջան, կարող է վերաբերել՝

Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Ալաբամա նահանգի շրջաններից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Այդահո նահանգի 44 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Այովա նահանգի 99 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Արևմտյան Վիրջինիա նահանգի 55 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Լուիզիանա նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգի 82 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Օրեգոն նահանգի 36 վարչական միավորներից մեկը
Ջեֆերսոն շրջան - ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը
Հերբերտ Հուվեր

Հերբերտ Քլարկ Հուվեր (անգլ.՝ Herbert Clark Hoover, օգոստոսի 10, 1874(1874-08-10)[…], West Branch, Այովա, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 20, 1964(1964-10-20)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկյան պետական և քաղաքական գործիչ, խոշոր արդյունաբերող, ԱՄՆ 31-րդ նախագահ (1929-1933)։ Ծնվել է Այովա նահանգում, Քվակերների ընտանիքում։
Ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը։
1919-1923 թվականներին գլխավորել է «Ամերիկյան օգնության վարչությունը», 1921-1928 թվականներին՝ առևտրի նախարար, 1929-1933 թվականներին՝ ԱՄՆ նախագահ (հանրապետական կուսակցությունից)։ 1938 թվականին հանդիպել է Հիտլերի հետ և ողջունել «մյունխենյան քաղաքականությունը»։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո աշխատել է որպես նախագահի հատուկ հանձնակատար։


== Ծանոթագրություններ ==
Խավեյվար

Խավեյվար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր Չիֆլիկ գյուղաքաղաքից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ Արածանիի աջակողմյան վտակ Գոյնուկսու գետի աջ վտակ Դերեիթալ գատի աջ ափին։ Գյուղը սփռված էր անտառազուրկ սարալանջին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կաստելդանս

Կաստելդանս  (իսպ.՝ Castelldans), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնցում է Լիեյդա պրովինցիայում, Կատալոնիա ինքնավար համայքնի կազմում։
Տարածքը կազմում է 65,07 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1009 մարդ։


== Արտաքին հղումներ ==
Página oficial del Ayuntamiento Archived 2006-12-08 at the Wayback Machine.
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Եվր լը Պտի

Եվր լը Պտի (ֆր.՝ Yèvres-le-Petit), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2013 թվականի դրությամբ կազմում է 63 մարդ, բնակչության խտությունը` 7.54 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.35 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 55 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 37 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 40 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 27-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 13։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,5 %։ 27 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 26 անձ (14 տղամարդ և 12 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (0 տղամարդ և 1 կին)։ 13 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սյուր

Սյուր  (ռուս.՝ Сюрь), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Սուրիկ (քիմիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրիկ (այլ կիրառումներ)
Սուրիկ, սուսր, կապարի ենթօքսիդօքսիդ, կապարի (2-4) օքսիդ, միներալ, Pb3O4։ Բյուրեղագիտական համակարգը տետրագոնային է։ Առաջացնում է հողանման, փոշեցման, միկրոթեփուկավոր, երբեմն խիտ կուտակներ։ Գույնը՝ վառ կարմիր, գորշ կարմիր։ Կարծրությունը՝ 2,5, խտությունը՝ 9200 կգ/մ3։ Դյուրահալ է, լուծվում է թթուներում։ Սուրիկը օգտագործվում է մետաղները կոռոզիայից պաշտպանող ներկեր ստանալու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Սերբիա և Չեռնոգորիան Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթում

Սերբիա և Չեռնոգորիան Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթին մասնակցել է միայն 2005 թ.-ին։ 2006 թ.-ին երբ փլուզվեց պետությունը, Սերբիան առաջնելույթ կատարեց, որպես անկախ պետություն, իսկ Չեռնոգորիան առաջնելույթ կատարեց 2014 թ.-ին։


== Մասնակցումներ ==
Ուրմաևո (գյուղ, Կոմսոմոլսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՈւրմաևոՈւրմաևո (ռուս.՝ Урмаево, չուվաշերեն՝ Урмай), գյուղ Ռուսաստանի Չուվաշիա հանրապետության Կոմսոմոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2938 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տրնավա (Յագոդինա)

Տրնավա, գյուղ Սերբիայի Հանրապետության Յոգոդինա երկրամասում։ Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների բնակչությունը կազմում է 2,237 մարդ։


== Ծանոթագրություներ ==
Իմերուխութի

Իմերուխութի (վրաց.՝ იმერუხუთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Վանի շրջան‎‎ում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 500 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Վանից հեռու է 22 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 223 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեփան Նալբանդյան

Ստեփան Ժորայի Նալբանդյան (նոյեմբերի 4, 1958(1958-11-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 24, 2021(2021-01-24), Երևան, Հայաստան), հայ վերականգնող-ճարտարապետ, Պատմական հուշարձանների ճարտարապետների հայկական ասոցիացիայի համանախագահ, Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1958 թվականի նոյեմբերի 4-ին, Երևանում։ Սովորել և ավարտել է Ճարտարապետության և շինարարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի (նախկինում Կ. Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտ) ճարտարապետության ֆակուլտետը։
1988 թվականի Սպիտակի երկրաշարժից հետո եղել է «Երկիր և մշակույթ» հայաստանյան մասնաճյուղի նախագահը և այդ կազմակերպության միջոցներով իրականացրել է Հայաստանի տարածքում գտնվող մի շարք հուշարձանների ուսումնասիրման, պեղման, ամրակայման, նորոգման և վերականգնման աշխատանքներ։
Հայաստանի Հանրապետությունում և Արցախի Հանրապետությունում պատմության ու մշակույթի մի շարք անշարժ հուշարձանների ամրակայման, նորոգման և վերականգնման գիտանախագծերի հեղինակ է, Պատմական հուշարձանների ճարտարապետների հայկական ասոցիացիայի համանախագահ, Հայաստանի ճարտարապետների միության անդամ, ԿԳՄՍ նախարարության գիտամեթոդական խորհրդի անդամ։
Մահացել է 2021 թվականի հունվարի 24-ին, Երևանում։


== Պարգևներ ==
Հայաստանի և այլ պետությունների կողմից արժանացել է մի շարք պատվոգրերի և շնորհակալագրերի։


== Ծանոթագրություններ ==
Դիէլեկտրիկների կողմնորոշային բևեռացում

Կողմնորոշային բևեռացում, էլեկտրական դաշտում կամայական բևեռային մոլեկուլ (երկբևեռ մոլեկուլ), կիրառված ուժազույգի պտտող մոմենտի ազդեցությամբ, ձգտում է շրջվել այնպես, որ նրա էլեկտրական մոմենտը կողմնորոշված լինի դաշտի ուժագծերի երկայնքով։ Բևեռային դիէլեկտրիկներին բնորոշ բևեռացման այս մեխանիզմն անվանում են կողմնորոշային բևեռացում։ Էլեկտրական դաշտում դիէլեկտրիկի բևեռացման աստիճանը, որը կողմնորոշված բևեռային մոլեկուլների թվի հարաբերությունն է մոլեկուլների լրիվ թվին, կախված է ինչպես էլեկտրական դաշտի լարվածությունից, այնպես էլ ջերմաստիճանից։ Հավանականությունն այն բանի, որ T բացարձակ ջերմաստիճան ունեցող դիէլեկտրի կիաբևեռային մոլեկուլի պոտենցիալ էներգիան E լարվածությամբ էլեկտրական դաշտում W է, որոշվում է նույն բանաձևով, ինչ բանաձևով որոշվում է օդի մոլեկուլների կոնցենտրացիան Երկրի մակերևույթից h բարձրությամբ մակարդակում։

  
    
      
        W
        +
        
          e
          
            −
          
        
        W
        
          /
        
        k
        g
        T
      
    
    {\displaystyle W+e^{-}W/kgT}
  
Որտեղ 
  
    
      
        W
        =
        −
        
          P
          
            e
          
        
        E
        cos
        ⁡
        α
      
    
    {\displaystyle W=-P_{e}E\cos \alpha }
  , իսկ 
  
    
      
        
          K
          
            b
          
        
      
    
    {\displaystyle K_{b}}
   -ը Բոլցմանի հաստատունն է։


== Տես նաև ==
Դիէլեկտրիկների դեֆորմացիոն բևեռացում


== Գրականություն ==
Ֆիզիկա-11։ Ավագ դպրոցի 11-րդ դասարանի դասագիրք ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքերի համար։ Հեղինակներ՝ Է. Ղազարյան, Ա. Կիրակոսյան, Գ. Մելիքյան և այլք։ Երևան, 2010 թվական։
1645

1645 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 1645 թվականն է, 
XVII դարի 45-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Տագումաա

Տագումաա (էստ․՝ Tagumaa), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 61 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Hate Me (մինի ալբոմ)

Hate Me, ռուս ռեփեր և բլոգգեր Մորգենշտերնի դեբյուտային մինի ալբոմը։ Թողարկվել է 2018 թվականի փետրվարի 17-ին՝ իր ծննդյան օրը, Yoola Music լեյբլում, և պրոդյուսեր է հանդիսացել հենց ինքը՝ Մորգենշտերնը։ Մինի ալբոմի թողարկման հետ միասին անց է կացվել «RIP Morgenstern Tour» շրջագայությունը։


== Պատմություն ==
2018 թվականի փետրվարի 6-ին Մորգենշտերնը թողարկել է Happy B-Day մինի ալբոմի «Hermit» երգի թարմեցված տարբերակը, որը 2017 թվականի հուլիսի 1-ին թողարկվել էր Ալիշերի կողմից 1st July կեղծանվան տակ։
2018 թվականի փետրվարի 17-ին՝ մինի ալբոմի թողարկման օրը, նա հրապարակեց նաև «Дикий» և «Insomnia» երգերի համար տեսահոլովակները։ Տեսահոլովակում հանդես են գալիս Մորգենշտերնի երկու մարմնավորումները՝ որպես զվարճացնող և ստեղծող կերպարներ։
2018 թվականի նոյեմբերի 16-ին Մորգենշտերնը թողարկում է «Уфф… Деньги…» երգի տեսահոլովակը, որտեղ, ըստ Մորգենշտերնի խոսքերի, նա վերջնականապես թաղում է իր հին կերպարը և առաջին անգամ հանդես է գալիս առանց իր դռեդլոկների։


== Արձագանքներ ==
InterMedia-ի գրախոս Ալեքսեյ Մաժաևը ասել է, որ Hate Me սկավառակն ընկալվել է որպես «ներկայիս ժամանակակից ռեփերների ծաղրերգություն՝ իրենց ամբողջ խիզախությամբ», նշելով, որ Մորգերնշտերնը «լավ է ծաղրել նրանց, սակայն ոչ բոլորն են նկատել դրա հեգնական միտքը», այնուամենայնիվ նկատելով, որ «այս շաբլոնները ծաղրելով նա միայն նպաստել է դրանց քանակի ավելացմանը»։


== Ստեղծագործությունների ցանկ ==


== Շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==