Էլինոր Մարգրետ Բրբիջ

Էլինոր Մարգրետ Բրբիջ (ծնված՝ Փիչի (անգլ.՝ Eleanor Margaret Burbidge, օգոստոսի 12, 1919(1919-08-12), Davenport, Stockport, Մեծ Մանչեսթեր, Միացյալ Թագավորություն - ապրիլի 5, 2020(2020-04-05), Սան Ֆրանցիսկո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), անգլո-ամերիկյան աստղագետ։
Լոնդոնի թագավորական ընկերության  (1964) և ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1978), արժանացել է ԱՄՆ Ազգային գիտական շքանշանի (1983)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջը (1939) և 1943 թվականին այնտեղ էլ ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ 1943-1951 թվականներին եղել է Լոնդոնի համալսարանի աստղադիտարանի տնօրեն։ 1951—1953 և 1957—1959 թվականներին աշխատել է  Յորքյան աստղադիտարանում, 1955—1957 թվականներին՝ Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում , 1959—1962 թվականներին՝ Չիկագոյի համալսարանում ։ 1962 թվականից աշխատել է Կալիֆոռնիայի Սան Դիեգոյի համալսարանում(1964-ից՝ պրոֆեսոր, 1979-ից՝  Աստղաֆիզիկայի և տիեզերական գիտությունների կենտրոնի տնօրեն)։  1972—1973 թվականներին եղել է Գրինվիչի աստղադիտարանի տնօրեն։
1976—1978 թվականներին եղել է Ամերիկյան աստղագիտական ընկերության (առաջին կինն այդ պաշտոնում), իսկ 1982 թվականին՝ Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցիացիայի նախագահ։ Արվեստների և գիտության ամերիկյան ակադեմիայի և ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1978) անդամ։
1948 թվականին ամուսնացել է աստղաքետ Ջեֆրի Բյորբեջի հետ, այդ միությունից ծնվել է դուստրը՝ Սարան (ծնվ. 1956 թվականին)։ Հետագայում աշխատել է ամուսնու հետ։
1977 թվականից ԱՄՆ քաղաքացի է։
Բյորբեջ ամուսինների հիմնական գիտական աշխատանքները վերաբերվում են միջուկային Աստղաֆիզիկային, ներքին կառուցվածքի և Աստղերի էվոլյուցիայի, Գալակտիկաների ֆիզիկայի և Քվազարրի տեսություններին։ Ուիլյամ Ալֆրեդ Ֆաուլերի և Ֆրեդ Հոյլի հետ 1955—1957 թվականներին կատարել են աստղերի ընդերքում միջուկային ռեակցիաների ժամանակ ծանր էլեմենտների գոյացման հիմնադիր հետազոտություններ։ Գալակտիկաներին նվիրված աշխատանքների մեծ ցիկլում ուսումնասիրել են դրանց քիմիական և աստղային կազմը, պտույտը, առաջին անգամ որոշել են շատ Գալակտիկաների զանգվածները, հետազոտել են ոչ սովորական գալակտիկաներ, որորնցում տեղի են ունենում պայթյունային երևույթներ։ 1960-ական թվականներին առաջիններից մեկը սկսեցին քվազարների ուսումնասիրությունները, ստացել են շատ քվազարների սպեկտրեր և չափել են դրանցում Սպեկտրալ գծերի Կարմիր շեղումը։ Մի շարք աշխատանքներ վերաբերվում են Ռադիոգալակտիկարի, քվազարների, Պուլսարներրի ճառագայթման տեսությանը։ Է. Մ. Բյորբեջը հանդիսացել է տիեզերական Աստղադիտակի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը, ղեկավարել է աստղագիտությունում հետազոտությունների համալսարանների Ասոցիացիային կից տիեզերական աստղադիտակի Կոմիտեն։


== Պարգևներ և ճանաչում ==
1959 — Հելենա Ուորների մրցանակ՝ Ամերիկյան ասղագիտական ընկերությունից  (ամուսնու Ջէֆրի Բյորբեջի հետ)
1977 — Կարլ Յանսկու դասախոսություն
1982 — Քեթրին Բրյուսի շքանշան՝ Խաղաղօվկիանոսյան ասղագիտական ընկերությունից  (առաջին պարգևատրված կինը)
1983 — ԱՄՆ Ազգային գիտական շքանշան
1984 — Հենրի Նորրիս Րասսելի մրցանակ
1988 — Ալբերտ Այնշտայնի մրցանակ
2005 — Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե շքանշան (ամուսնու հետ)Նրա պատվին անվանակոչվել է № 5490 աստղակերպը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. Астрономы. Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1986.
Boksenberg A. Eleanor Margaret Burbidge (1919–2020)(անգլ.) // Science. — 2020. — Vol. 368. — P. 947. — 
Trimble V. E. Margaret Burbidge (1919–2020)(անգլ.) // Nature. — 2020. — Vol. 580. — P. 586. —