armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Գիորգի Չիտաիա

Գիորգի Չիտաիա (վրաց.՝ გიორგი ჩიტაია, նոյեմբերի 23 (դեկտեմբերի 5), 1890, Փոթի, Քութայիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 24, 1986(1986-08-24), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի ազգագրագետ, Վրաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1969), Թբիլիսիի բացօթյա ազգագրական թանգարանի հիմնադիր։ Հետազոտել է վրացիների և կովկասյան այլ ժողովուրդների ծագումնաբանություն-ազգաբանությունը, նյութական ու հոգևոր մշակույթը,  ուսումնասիրել Անդրկովկասի հողագործական համակարգերն ու գործիքները, ինչպես նաև գյուղական ճարտարապետությունը։ Միաժամանակ զբաղվել է ազգագրության ընդհանուր հիմնահարցերով, մշակել ազգագրական հետազոտությունների ընդհանուր մեթոդաբանություն։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1890 թվականի նոյեմբերի 10-ին (նոր  տոմարով՝ 23-ին), Փոթիում։ 1907 թվականին ավարտել է ծննդավայրի քաղաքային ուսումնարանը, որից հետո ուսումը շարունակել է Թիֆլիսի արական գիմնազիայում։ 1911 թվականին ընդունվել է Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի հայ-վրացական բաժինը, 1913-ին՝ Քյոնիգսբերգի համալսարանը, որտեղ ունկնդրել է գերմանացի անվանի ազգագրագետ Կառլ Բրոկելմանի դասախոսությունները։ Ազգագրության հիմունքներն ուսումնասիրել է Պետերբուրգի համալսարանի պրիվատ-դոցենտ Իվանե Ջավախիշվիլու ղեկավարությամբ։
Համալսարանն ավարտելուց հետո՝ 1916 թվականին վերադարձել է Փոթի, դասավանդել հայրենի բնօրրանի գիմնազիայում, որտեղ էլ ընդունվել է Վրաստանի սոցիալ-դեմոկրատական (մենշևիկյան) կուսակցության շարքերը։
1918—1921 թթ. պաշտոնավարել է որպես Փոթու քաղաքային խորհրդի նախագահ։ Վրաստանի խորհրդայնացումից հետո դադարեցրել է քաղաքական գործունեությունը և ամբողջովին նվիրվել գիտական աշխատանքի։
1920-ական թվականներին Չիտաիան մի շարք ազգագրական գիտարշավներ է կազմակերպել Վրաստանի տարբեր տարածաշրջանների ճարտարապետական հուշարձանների ուսումնասիրման, գիտական որոշարկման ու փաստաթղթավորման նպատակով։ 1966 թվականին Թբիլիսիում նրա նախաձեռնությամբ բացվել է իր տեսակի մեջ եզակի, բացօթյա ազգագրական թանգարան, որտեղ այսօրվա դրությամբ հավաքված է 17-20-րդ դարերի ավելի քան 70 տնային տնտեսություն՝ Վրաստանի տարբեր ծայրերից բերված տներով, դրանց կահկարասիով, գործիքներով հանդերձ։
Վաստակաշատ գիտնականը վախճանվել է 79 տարեկան հասակում՝ 1969 թվականին։ Հուղարկավորվել է Դիդուբեի պանթեոնում։
Նրա ծննդյան 120-ամյա տարելիցի կապակցությամբ սկսվել է «Վրաց ժողովրդի ավանդական մշակույթը» խորագրով գիտահանրամատչելի մատենաշարի հրատարակությունը։ Այդ մատենաշարի շրջանակներում, անվանի գիտնականի գործընկերների, մասնավորապես՝ համբավավոր քանդակագործ Զուրաբ Ծերեթելու, ինչպես նաև ազգագրական թանգարանի ներկայիս ղեկավար, պրոֆեսոր Տամիլա Ցագարեիշվիլու աջակցությամբ, լույս է ընծայվել Գիորգի Չիտաիայի գիտական աշխատությունների հինգհատորյակը։


== Ուշագրավ փաստ ==
1960-ական թվականներին Գ. Չիտաիայի կազմակերպած ազգագրական բոլոր գիտարշավներին անխտիր մասնակցել է Զուրաբ Ծերեթելին, ով ներկայումս Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի նախագահն է։


== Պարգևներ ==
Կարմիր դրոշի շքանշան (27.01.1971)
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան (1980)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Статья в Большой Советской Энциклопедии
Տանձուտ (Էրզրումի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տանձուտ (այլ կիրառումներ)Տանձուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Աշկալա գյուղաքաղաքից 8 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արևմտյան Եփրատի աջակողմյան վտակներից մեկի աջ ափին, լեռնալանջի վրա։


== Բնակչություն ==
1880 թվականին ուներ 31 տուն՝ 234 թուրք բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուդսկոե

Ուդսկոե (ռուս.՝ Удское), գյուղ Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Տուգուրո-Չումիկանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 415 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սեքերփունար

Սեքերփունար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(1507) Վաասա

(1507) Վաասա (անգլ.՝ Vaasa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,330868 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7598 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9019 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1299,79 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,276967 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,24° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1507) Վաասա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տոլստիկի (գյուղ, Դուխովշչինսկի շրջան)

Տոլստիկի (ռուս.՝ Толстики), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կլյուչովկա

Կլյուչովկա (ուկրաիներեն՝ Ключівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կլյուչովկա գյուղում բնակվում էր 383 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1043 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 367,21 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դդմասար (լեռնագագաթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դդմասար (այլ կիրառումներ)Դդմասար, լեռնագագաթ Հայաստաննի Արագածոտնի մարզում, Արագածի լեռնահամակարգի հարավային կողմը, Արևուտ գյուղից 1,5 կմ հարավ-արևելք։ Տեղադրման կոորդինատներ 40°21′30″ հս․. լ. 43°49′50″ ավ. ե.։ Բարձրություն 1618 մ ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծապատիվ մուրացկաններ

«Մեծապատիվ մուրացկաններ», Հակոբ Պարոնյանի վեպը, որը գրվել է 1887 թվականին։ Այն հայ գեղարվեստական արձակի դասական երկերից է։ Դեպքերի հանգուցակետում Աբիսողոմ աղան է՝ ամուսնանալու նպատակով Տրապիզոնից Կոստանդնուպոլիս եկած մի մեծահարուստ, որը զուրկ է հոգեկան ու մտավոր հետաքրքրություններից, անտարբեր՝ ազգի և մարդկության ճակատագրի հանդեպ. նրան հետաքրքրում են միայն իր կենսաբանական պետքերը։ Եվ այս սահմանափակ անձնավորությանը սպասարկելու են գալիս «մեծապատիվ մուրացկանները»՝ կյանքի սոցիալ-հասարակական պայմանների բերումով իրենց անհատականությունը կորցրած ու հոգեպես սնանկ, գումար վաստակելու համար ամեն ինչի ընդունակ հայ «մտավորականության» ներկայացուցիչները՝ թերթի խմբագիրը, քահանան, բանաստեղծը, լուսանկարիչը, բժիշկը, ուսուցիչը, փաստաբանը, դերասանը։
Վեպի առերևույթ կենցաղային երգիծանքը հասարակական շատ ավելի ընդգրկուն խնդիրներ է արծարծում, հանձին Աբիսողոմ աղայի և մյուս հերոսների՝ Պարոնյանը ներկայացնում է իրականության համապատկերը՝ մասնավոր անձերի ճակատագրում վեր հանելով հայության հիվանդագին կացությունը Թուրքիայի տիրապետության տակ։
Շեստոյ Կիլոմետր

Շեստոյ Կիլոմետր (ռուս.՝ Шестой километр), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 44 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օեսե (գյուղ, Հալինգա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕեսեՕեսե (էստ․՝ Oese), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Հալինգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Խուդոտինո

Խուդոտինո (ռուս.՝ Худотино), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Յարցևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 26 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հենրի Մանգասարյան

Հենրի Վիլենի Մանգասարյան (օգոստոսի 21, 1947(1947-08-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 29, 2003(2003-12-29), Երևան, Հայաստան), հայ դիրիժոր։


== Կենսագրություն ==
Հենրի Մանգասարյանը ծնվել է 1947 թվականի օգոստոսի 21-ին Երևանում։ Սովորել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում, որն ավարտել է 1974 թվականին։ Դասավանդել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայում և ՀՊՄԻ-ում։ 1980-1987 թվականներին եղել է Հայաստանի ժողովրդական գործիքների անսամբլի դիրիժոր, 1987 թվականին դարձել է գեղարվեստական ղեկավար, իսկ 1996 թվականին՝ Թեհրանի «Արարատ» ժողովրդական և էստրադային վոկալ-գործիքային խմբի ղեկավար։
Գրել է երգեր, նվագախմբային երկեր, մշակել ժողովրդական և աշուղական երգեր։
Հենրի Մանգասարյանը մահացել է 2003 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Երևանում։


== Մրցանակներ ==
«Մայիսյան խաղեր» միջազգային փառատոնի արծաթե մեդալ (Վիսբադեն, Գերմանիա),
Բաբելոնյան փառատոնի Մեծ մրցանակ (Իրաք),
Ժողովրդական գործիքների նվագախմբերի փառատոնի դափնեկիր (Ֆրանսիա),
«Սայաթ-Նովա» համահայկական երգի փառատոնի 1-ին մրցանակ (2000, Երևան)։


== Ծանոթագրություններ ==
Թամիլներ

Թամիլներ(թամիլերեն՝ தமிழர்), ժողովուրդ Հարավային Հնդկաստանում, Թամիլնադ նահանգի հիմնական բնակչությունը։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 76 միլիոն։ Ապրում են նաև Շրի Լանկայում, Մալայզիայում, Մյանմայում, Սինգապուրում, Օվկիանիայում։ Լեզուն թամիլերենն է։ Մեծ մասը դավանում է շիվայական հինդուիզմ, որոշ մասը՝ իսլամ։
Միխայիլ Ղամբարով

Միխայիլ (Առաքել) Իսրայելի Ղամբարով (ռուս.՝ Михаил (Аракел) Израилевич Гамбаров, նոյեմբերի 11, 1908(1908-11-11), Դոնի Ռոստով, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - 1991), ծագումով հայ խորհրդային դասական ոճի ըմբիշ, ՌԽՖՍՀ չեմպիոն, ԽՍՀՄ 1946 թվականի առաջնության արծաթե մեդալակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1938), ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ (1958)։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ըմբշամարտով հետաքրքրվել է 1925 թվականից։ Մարզվել է Ա. Էյսբերգի և Ա. Պուստիննիկովի ղեկավարությամբ։ 1938 թվականին լրացրել է ԽՍՀՄ սպորտի վարպետի նորմատիվը։ 1931 թվականից սկսել է զբաղվել մարզչական գործունեությամբ։ Ղամբարովը պատրաստել է ԽՍՀՄ սպորտի ավելի քան 70 վարպետի, ԽՍՀՄ առաջնությունների 33 մրցանակակրի, որոնցից 13-ը դարձել են ԽՍՀՄ չեմպիոններ։


== Անվանի աշակերտներ ==
Անատոլի Իվանովիչ Վիննիկ, դասական ոճի ըմբշամարտի մարզիչ, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ։
Միխայիլ Իվանովիչ Կլիմաչով, ԽՍՀՄ առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ։
Գեորգի Մանուկի Տերմոլաև, ազատ և դասական ոճի ըմբիշ, ԽՍՀՄ առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ, ՌԽՖՍՀ վաստակավոր մարզիչ։
Գրիգորի Վասիլևիչ Տկաչենկո, ազատ և դասական ոճի ըմբիշ, ԽՍՀՄ առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։ Մարզիչ։ Համամիութենական կարգի մրցավար։
Լուսպարոն Համբարձումի Խանտիմերյան, սամբիստ, ազատ և դասական ոճի ըմբիշ, ԽՍՀՄ առաջնությունների չեմպիոն և մրցանակակիր, ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ։ Մարզիչ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Գուրգեն Իսահակի Շատվորյան, ԽՍՀՄ կրկնակի չեմպիոն, աշխարհի չեմպիոն, միջին քաշային կարգում դասական ոճի ըմբշամարտի աշխարհի առաջին խորհրդային չեմպիոնը։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ։
Նիկոլայ Իվանովիչ Յակովենկո, օլիմպիական կրկնակի արծաթե մեդալակիր, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն, աշխարհի առաջնության մրցանակակիր, Եվրոպայի չեմպիոն, ԽՍՀՄ առաջնությունների բազմակի չեմպիոն ու մրցանակակիր։ ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ, ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչ։
ԽՍՀՄ վաստակավոր մարզիչներ Ս. Պետրենկո և Յ. Զայաց։


== Հիշատակ ==
Դոնի Ռոստով քաղաքի Սոլյանոյ զառիթափի 9-րդ տան պատին, որտեղ նա ապրել է 1916-1991 թվականներին, փակցվել է հուշատախտակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Гамбаров Михаил Израэлович»։ банки.рф։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-04-11-ին։ Վերցված է 2016-10-02 
«Гамбаров Аракел Израилевич»։ ru.hayazg.info։ Энциклопедия фонда «Хайазг»։ Վերցված է 2016-10-02
Աստերոիդների ցանկ (252601-252700)

Աստերոիդների ցանկ (252501-252600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (252701-252800)
 Աստերոիդների ցանկ (252501-252600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (252701-252800)
Ուոլտեր Բրենան

Ուոլտեր Բրենան (անգլ.՝ Walter Brennan, հուլիսի 25, 1894(1894-07-25)[…], Լինն, Մասաչուսեթս - սեպտեմբերի 21, 1974(1974-09-21)[…], Օքսնարդ, Կալիֆոռնիա), ամերիկացի դերասան, Օսկարի եռակի դափնեկիր։
Խաղացել է 200-ից ավելի գեղարվեստական ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում, ստացել է 3 Օսկար երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում, 1 անգամ ներկայացվել է Էմմիի, 1960 թվականին Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում բացվել է նրա անվան աստղը։
Առավել նշանավոր ֆիլմերն են

1933 - «Անտեսանելի մարդը»
1935 - «Ֆրանկենշտեյնի հարսնացուն»
1936 - «Ցասում»
1938 - «Կենտուկի»
1940 - «Մարդը Արևմուտքից»
1941 - «Սերժանտ Յորք»
1941 - «Ծանոթացեք Ջոն Դոուի հետ»
1943 - «Հյուսիսային աստղ»
1944 - «Ունենալ և չունենալ»
1946 - «Գողացված կյանք»
1946 - «Իմ թանկագին Կլիմենտինա»
1948 - «Կարմիր գետը»
1955 - «Վատ օր Բլեք Ռոքում»
1959 - «Ռիո Բրավո»
1962 - «Ինչպես է նվաճվել Արևմուտքը»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
409-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիա

409-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիա, կազմավորվել է 1941 թվականի հուլիս-օգոստոսին՝ Հայաստանում։ Հրամանատար՝ գնդապետ Ա. Վասիլյան։
1942 թվականի փետրվարին վերակազմվեց զուտ հայկականի։ Հրատարակում էր «Մարտական դրոշով» հայերեն թերթը։ 1942 թվականի մայիսին դիվիզիան Հայկական ՍՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահությունից ստացավ մարտական դրոշներ, նոյեմբերին մեկնեց Հյուսիսային Կովկաս, մարտերի մեջ մտավ Մոզդոկի շրջանում։ 1943 թվականի հունվար-ապրիլին հարձակողական մարտերով անցավ մոտ 800 կմ, մասնակցեց Մոզդոկի, Գեորգիևսկի, Միներալնիե վոդիի և այլ բնակավայրերի ազատագրմանը։ Ամրանալով Միլերովո քաղաքում՝ օգոստոսից մասնակցեց Ձախափնյա Ուկրաինայի համար մղված մարտերին, գործուն դեր խաղաց Խսրկովի, Զմիևի, Դնեպրոպետրովսկի, Դնեպրոձերժինսկի ազատագրման և Դնեպրի գետանցման ժամանակ։ 1944 թվականի հունվարին Կիրովոգրադի մատույցներում շրջանցեց թշնամուն և թիկունքային գրոհով ազատագրեց քաղաքը, որի համար արժանացավ «Կիրովոգրադյան» պատվանվանը։ 1944 թվականի օգոստոս-սեպտեմբերին դիվիզիան II և III Ուկրաինական ռազմաճակատների զորքերի շարքերում մասնակցեց Ցասսի-Քիշնևյան օպերացիային, Մոլդավիայի և Ռումինիայի ազատագրմանը, 1944 թվականի հոկտեմբեր-դեկտեմբերին՝ Դեբրեցենյան և Բուդապեշտյան օպերացիաներին. հայ ռազմիկները հատկապես աչքի ընկան Տիսսա գետի ափերին մղած մարտերում՝ Խատվանի և Բուդապեշտի գրոհների ժամանակ։ 1945 թվականին 409-րդ դիվիզիան մասնակցեց Չեխոսլովակիայի և Ավստրիայի ազատագրմանը։ Բրատիսլավայի գրավման համար արժանացավ «Բրատիսլավյան» պատվանվանը, պարգևատրվեց Բոգդան Խմելնիցկու շքանշանով։ Դիվիզիան իր մարտական ուղին ավարտեց Պրահայի մատույցներում։ Դիվիզիայի 1 700 ռազմիկներ պարգևատրվել են շքանշաններով ու մեդալներով։
Օկտյաբրսկի (քաղաքատիպ ավան, Վանինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕկտյաբրսկիՕկտյաբրսկի (ռուս.՝ Октябрьский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Խաբարովսկի երկրամասի Վանինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6264 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անժելանդիա

Անժելանդիա (պորտ.՝ Angelândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի Հարավ-արևելյան մարզում։ Մտնում է Կապելինյա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9457 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 184,882 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 51,2 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1995 թվականի դեկտեմբերի 21-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 22.578.019,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 2.642,25 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,635 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Սերխի Բարխուան

Սերխի Բարխուան (կատ.՝ Sergi Barjuan, կատալոներեն արտասանություն՝ [ˈsɛrʒi βərʒuˈan], դեկտեմբերի 28, 1971(1971-12-28), Լաս Ֆրանկեսաս դել Վալյես, Վալլես Օրիենտալ, Բարսելոնայի պրովինցիա, Կատալոնիա, Իսպանիա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, որ  հանդես է եկել ձախ պաշտպանի դիրքում 


== Խաղացողի կարիերա ==


=== Ակումբային կարիրեա ===
Սերխին «Բարսելոնայի» սան է։ Նա իր նորամուտը նշել է «Բարսելոնայի» հիմնական կազմում Գալաթասարայի դեմ խաղում, որ անցկացվել է Չեմպիոնների Լիգայի շրջանակում։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել 1993 թվականից նոյեմբերի 24-ին և ավարտվել է 0:0 հաշվով։ Գլխավոր մարզիչ Յոհան Կրոյֆն այդ պատասխանատու խաղում դաշտ է դուրս բերել Բարխուանին, չնայած վերջինս Լա Լիգայում խաղալու փորձ չուներ։ Այդ ժամանակից ի վեր նա դարձել է հիմնական կազմի խաղացող։ «Բարսելոնայի» կազմում Սերխին հաղթել է 3 առաջնությունում, նվաճել Իսպանիայի 2 գավաթ և 2 սուպերգավաթի, ինչպես նաև Գավաթակիրների գավաթը ու Եվրոպայի Սուպերգավաթը։ Բոլոր տիտղոսների նա նվաճել է երիտասարդական «Բարսելոնայի» ակադեմիայի մեկ այլ շրջանավարտ Ալբերտ Ֆերերի հետ, որը հանդես է եկել աջ պաշտպանի դիրքում։
Համարվում է, որ 2002 թվականին Սերխին «Ատլետիկո» (Մադրիդ) է տեղափոխվել մարզիչ Լուի վան Գալի հետ ունեցած տարաձայնությունների պատճառով։ Ըստ Բարխուանի՝ նա չափազանց շատ պահանջներ էր ներկայացնում ֆուտբոլիստներին։ «Ատլետիկոյի» կազմում խաղացողն անցկացրել է 3 հաջող մրցաշրջան, չնայած այն հանգամանքին, որ 85 հանդիպումներում ստացել է 33 դեղին քարտ։


==== Ակումբային վիճակագրություն ====


== Կարիերան հավաքականում ==
1994 թվականի փետրվարի 9-ին Սերխին նշել է իր նորամուտը Իսպանիայի ազգային հավաքականում՝ մասնակցելով Լեհաստանի հավաքականի հետ ընկերական խաղին։
Բարխուանը մասնակցել է Եվրոպայի երկու և աշխարհի երկու առաջնությունների։ Ընդհանուր առմամբ Իսպանիայի հավաքականի կազմում նա անցկացրել է 56 հանդիպում, որոնցում խփել է 1 գնդակ։


==== Գոլերն ու խաղերն Իսպանիայի հավաքականում ====

Ընդհանուր՝ 50 խաղ, 1 գոլ, 30 հաղթանակ, 20 ոչ-ոքի, 6 պարտություն
ըստ 2013 փետրվարի 13-ի տվյալների


== Մարզչական կարիերա ==
Մարզական կարիերայի ավարտից հետո Սերխին սկսել է աշխատել «Բարսելոնայի» երիտասարդական թիմի հետ, իսկ 2012-2014 թվականներին ղեկավարել է «Ռեկեատիվոն»։ 2015 թվականի Ապրիլի 6-ից գլխավորել է «Ալմերիան»։


== Ձեռքբերումներ ==
Բարսելոնա
Իսպանիայի առաջնություն 1993/94, 1997/98, 1998/99
Իսպանիայի գավաթակիր 1996/97, 1997/98
Իսպանիայի սուպերգավաթակիր 1994, 1996
ՈՒԵՖԱ գավաթների գավաթ դարփնեկիր 1996/97
Եվրոպայի սուպեր գավաթակիր 1997


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը National team data կայքում Archived 2012-03-29 at the Wayback Machine.
Ֆուտբոլիստի էջը BDFutbol կայքում
Բարխուանի խաղերը Իսպանիայի հավաքականում, www.rsssf.com
Ժողովածու (1752)

Ձեռագրի անվանումը (1752), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1752 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1651 թվականին Դավիթ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Հովսեփը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,7×11,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 268 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսացազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 98բ, 191բ, հետագայի՝ 191բ (1738 թ․), կազմի վրա (XVIII դար)։


== Բովանդակություն ==
Դաւթի սահմանք իմաստասիրութեան, մեկնութիւն ի Վերլուծականն Արիստոտէլի
Ամենայն չար տանջելի
Պորփիւրի ներածութիւն ստորողութեանցն Արիստոտէլի
Արիստոտէլի ստորոզութիւնք, Պերի արմենիաս, Յաղագս աշխարհի, յաղագս առաքինութեանց
Բանք իմաստնոց
Խրատք Նուշրվանայ
Անուանք փիլիսոփայից
Գրիգոր Մագիստրոսի Չափաբերականք


== Ծանոթագրություններ ==
Մաշուրյան (այլ կիրառումներ)

Մաշուրյան, կարող է վերաբերել

Մկրտիչ Մաշուրյան, Հայաստանում Մայիսյան ապստամբության և քաղաքացիական կռիվների մասնակից (1897-1920)։
Սերգեյ Մաշուրյան, հայ խորհրդային մաթեմատիկոս, ֆիգիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու (1910-1941)։
Ագա-Խանգիլ

Ագա-Խանգիլ (ռուս.՝ Ага-Хангил), գյուղ Ռուսաստանի Անդրբայկալյան երկրամասի Մոգոյտույսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1326 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վոնսան

Վոնսան (կորեերեն՝ 원산시 - Վոնսանսի), քաղաք Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետությունում։ Խոշոր նավահանգիստ է Ճապոնական ծովի ափին, ձկնորսական բազա։ Կանվոնդո նահանգի վարչական կենտրոնն է։
2000 թվականի տվյալներով ունի 94 003 բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Զարգացած են մեքենաշինությունը, քիմիական, տեքստիլ, սննդի արդյունաբերությունը։


== Քույր քաղաքներ ==
 Վլադիվոստոկ, Ռուսաստան


== Ծանոթագրություններ ==
Առանկյուլա

Առանկյուլա (էստ․՝ Aranküla), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Ռապլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Համբարձում (տոն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Համբարձում (այլ կիրառումներ)Համբարձում (հուն․՝ Ανάληψις τοῦ Σωτήρος; լատ.՝ ascensio), քրիստոնեական տոն։ Սահմանվել է ի հիշատակ Հիսուս Քրիստոսի երկրային կյանքի վերջին օրերի (ըստ քրիստոնեական եկեղեցու ուսմունքի՝ Քրիստոսը խաչելությունից 3 օր անց հարություն է առել և իր աշակերտներին 40 օր այցելելուց հետո, համբարձվել երկինք)։ Համբարձումը պատկանում է շարժական տոների թվին, ունի 35 օրվա շարժականություն (ապրիլի վերջից մինչև հունիսի սկիզբը), տոնվում է Զատկի 40-րդ օրը, հինգշաբթի։ Ծագումով կապվում է նախաքրիստոնեական տոնացույցին (արտահայտել է մեռնող և հառնող Աստծու, բնության զարթոնքի, վերածնության գաղափարները)։


== Հայաստանում ==

Հայաստանում Համբարձումը վերածվել է ժողովրդական տոնակատարության. երիտասարդ տղաներն ու աղջիկները Համբարձման առթիվ հավաքում են 7 գույնի ծաղիկ, կժի մեջ լցնում 7 աղբյուրի ջուր, իրենց նշանները գցում ջրի մեջ և Համբարձման գիշերը «աստղունք» դնում, այսինքն՝ դրանք հանձնում աստղերի խորհրդին, որից հետո, ըստ այդ նշանների՝ կատարում գուշակություններ։ Համբարձման կիրակի օրը տոնականորեն զարդարված երիտասարդներն ու աղջիկները կազմակերպում են տոնախմբություններ՝ Համբարձմանը նվիրված երգերի, պարերի (հատկապես վերվերիների՝ որպես հասակի աճի հետ կապված հմայական պարերի), խաղերի ու մրցույթների զուգակցությամբ։
Հայ Առաքելական Ս. Եկեղեցին Քրիստոսի Համբարձման տոնի օրը հիշատակում է նաև 1441 թվականին Հայոց Կաթողիկոսական Աթոռը Սսից տեղափոխելու և Ս. Էջմիածնում վերահաստատելու պատմական դեպքը։


== Պատկերներ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մեգնա Մալիք

Մեգնա Քաուր (Գիլ) Մալիք (անգլ.՝ Meghna Kaur (Gill) Malik, հոկտեմբերի 28, 1971(1971-10-28) կամ հոկտեմբերի 3, 1971(1971-10-03), Sonipat, Rohtak division, Հարյանա, Հնդկաստան), հնդիկ կինոդերասանուհի, որը հայտնի է Ամմաջիի դերակատարմամբ Na Aana is Des Laado սերիալում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Սոնիպատում, Դելի քաղաքում։ Հայրը՝ Ռանդհիր Սինգհ Մալիքը, լեյտենանտ է։ Մայրը Քամլեշ Մալիքն է։
Մեգնա Մալիքն ավարտել է Կուրուկշետրա քաղաքի համալսարանը՝ ստանալով անգլերենի մագիստրոսի աստիճան։ Այնուհետև տեղափոխվել է Դելի, որտեղ 1997 թվականին ավարտել է «Դրամայի ազգային դպրոցը» / «National school of drama» (NSD)։ 1997-2000 թվականներին խաղացել է տարբեր պիեսներում։ Դրանից հետո տեղափոխվել է աշխատել հեռուստատեսությունում և կինոյում։
Հեռուստատեսության «աստղը» դարձել է «Na Aana Is Des Laado» / «Մի ծնվիր այս դաժան աշխարհում» հեռուստասերիալում Ամաջիի դերի շնորհիվ (2009-2012)։
2000 թվականից ամուսնացած է Ռիջա Բաջաջի հետ։


== Ֆիլմագրություն ==


== Մրցանակներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Мегнa Малик (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Մեգնա Մալիքի կենսագրությունը Dictionaries.com-ում(չաշխատող հղում).
Победители «Indian Telly Popular Awards» 2010 года.
Neha Maheshwri. I am not a feminist: Meghna Malik Archived 2013-11-05 at the Wayback Machine.. //The Times of India. Aug 28, 2012.
Veenu Singh. Malik has a compulsive disorder Archived 2013-01-25 at Archive.is. // Hindustan Times.New Delhi, January 14, 2011.
Ջեյ Քոուլ

Ջերմեյն Լամար Քոուլ (անգլ.՝ Jermaine Lamarr Cole), ամերիկյան հիփ հոփ կատարող և երաժշտական պրոդյուսեր, ավելի հայտնի է J. Cole մականվամբ։ Լայն ճանաչում է ձեռք բերել դեբյուտային The Come Up միքսթեյփի թողարկումից հետո։ Այնուհետև աշխատելով Roc Nation ձայնագրման ընկերության հետ` թողարկում է երկու միքսթեյփ՝ The Warm Up և Friday Night Lights:
Քոուլի դեբյուտային ստուդիական Cole World: The Sideline Story ալբոմն առաջին անգամ ներկայացվել է Billboard 200 հիթ շքերթի առաջին հորիզոնականներում` արդյունքում ստանալով պլատինե սերտիֆիկատ։ Կատարողի հաջորդ երկու նախագծերը՝ Born Sinner և 2014 Forest Hills Drive, երաժշտության քննադատների կողմից դրական արձագանքների են արժանացել և հետագայում երկու ալբոմներն ստացել են պլատինե սերտիֆիկատներ։ Ավելին, Գրեմմիի 58-րդ մրցանակաբաշխության ժամանակ առաջադրվել է Best Rap Album («Լավագույն ռեփ ալբոմ») անվանակարգում, ինչպես նաև դարձել է վերջին 25 տարիների առաջին ռեփ ալբոմը, որը ստացել է պլատինե սերտիֆիկատ` առանց ալբոմում հյուրերի համար նախատեսված քառատների։
Դրանից բացի, Քոուլն իր ողջ կարիերայի ընթացքում եղել է ոչ միայն իր սեփական ստեղծագործությունների, այլև այլ կատարողների, օրինակ Քենդրիկ Լամարի և Ջանեթ Ջեքսոնի պրոդյուսերը։ Նաև նա Dreamville Records լեյբլի հիմնադիրն է։ 2015 թվականի հունվարին կատարողը որոշում է միայնակ մայրերին անվճար տրամադրել այն տունը, որտեղ նա անց է կացրել իր մանկությունը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Քոուլը թողարկում է իր չորրորդ ստուդիական ալբոմը` 4 Your Eyez Only անունով, իսկ 2018 թվականի ապրիլի 20-ին ներկայացնում է իր 5-րդ ստուդիական KOD ալբոմը։


== Երիտասարդ տարիներ ==
Քոուլը ծնվել է Գերմանիայի Ֆրանկֆուրտ քաղաքի ամերիկյան ռազմաբազայում։ Քոուլի հայրը աֆրոամերիկացի զինվոր էր ԱՄՆ-ից, իսկ մայրը եղել է սպիտակամորթ գերմանացի, ով աշխատում էր ԱՄՆ-ի փոստային ծառայությունում։ Քոուլը ունի Զաք անունով եղբայր։ Արդյունքում Ջերմեյնի հայրը հեռացել է ընտանիքից, ինչն ստիպել է Քոուլի մորը տեղափոխվել Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի Ֆեյեթվիլ քաղաքը։ Երիտասարդ ժամանակ Քոուլը զբաղվում էր բասկետբոլով և երաժշտությամբ։ 12 տարեկան հասակում նա սկսում է ռեփ կարդալ, իսկ որոշ ժամանակ անց Սուրբ ծննդյան առթիվ մայրը նրա համար գնում է ASR-X սեմփլեր։ Քոուլը սովորել է Terry Sanford High School-ը և ավարտել է այն 2003 թվականին։ Դպրոցը ավարտելուց հետո ընդունվել է St. John’s University-ն, որը ավարտել է գերազանց գնահատականներով։ Երիտասարդ ժամանակ Քոուլը թերթեր է վաճառել, աշխատել է որպես կոլեկցիոներ և արխիվի աշխատող։


== Անձնական կյանք ==
2016 թվականի հունվարին Ռայան Քուգլերի հետ հարցազրույցի ժամանակ Քոուլը խոստովանել է, որ ամուսնացած է։ Ապագա կնոջ հետ ծանոթացել է St. John’s University-ում. նրանք երկար հանդիպել են։ Այժմ նրա կինը՝ Մելիսա Հիելթը, Dreamville Foundation-ի գործադիր տնօրենն է։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ստուդիական ալբոմներ ===
Live ալբոմներ

Համատեղ ալբոմներ


=== Մինի ալբոմ ===


=== Միքսթեյփեր ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջեյ Քոուլ Թվիթթերում
Ֆան-կայք J. Cole
Գռզիկ (անձնանուն)

Գռզիկ, հայկական արական անուն։ Ըստ Հրաչյա Աճառյանի՝ ոչ թե անուն, այլ մականուն է, իբրև գռուզիկ՝ «գռուզ մազերով» կամ ժողովրդական գռզիկ՝ «դաշտային բույսի տեսակ» բառից։


== Գործածություններ ==
Գռզիկ Այրիվանեցի, միայնակյաց, նշանավոր երգիչ, մեսեդի կոչվող երգերի հեղինակ (11-րդ դար)։


== Ծանոթագրություններ ==
Թեմական կենտրոնական դպրոց

Թեմական կենտրոնական դպրոց, միջնակարգ, երկսեռ դպրոց։ Հիմնադրվել է 1909 թվականին, Թավրիզում՝ թեմակալ առաջնորդ Կարապետ եպիսկոպոս Տեր-Մկրտչյանի ջանքերով, կովկասաբնակ բարերարներ Զոհրաբյանների կտակով և ժողովրդական հանգանակությամբ գոյացած միջոցներով։ Գործել է մինչև 1936 թվականը։ Այստեղ են իրենց կրթությունը շարունակել Արամյան-Աննայան և Հայկազյան-Թամարյան տարրական դպրոցների աշակերտ-աշակերտուհիները։ Դասավանդվել են հայերեն, պարսկերեն, անգլերեն, հայերենի քերականություն, հայոց պատմություն, մաթեմատիկա, քիմիա, ֆիզիկա և այլ առարկաներ։ Ուսուցումը հայերեն էր։
Տումի

Տումի՝ համայնք Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Այն տեղաբախշված է հանրապետության հարավային մասում։ Հադրութը շրջկենտրոնից գտնվում է 31 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 67 կմ հեռավորության վրա։


== Աշխարհագրություն ==
Համայնքը լեռնային է, ունի 5673,14 հա տարածք, որից 1930,56 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 3550,05 հա անտառային հողեր։ Տումիում առկա են հանքային ջրերի պաշարներ։ Համայնքի տարածքում առկա են թվով 8 աղբյուրներ` «Թաղաղամի», «Սահակ», «Նադա», «Գյոլեն», «Քարեն», «Տաղար», «Վարար» և «Թթու ջուր»։


=== Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020) ===

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո։


== Բնակչություն ==
Տումի համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում է 746 մարդ, կա 204 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։


== Պատմամշակութային հուշարձաններ ==
Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են` «Կարմիր» եկեղեցի (1000 թ.), գերեզմանոց (IX–XIX դդ.), խաչքար (XII-XIII դդ.), կամուրջ (XII-XIII դդ.), աղբյուր (XIXդ.), ամրոց «Դիզափայտ» (Ղլեն քար) (XIII–XIX դդ.), հաշվառված է 19 հուշարձան։


== Հասարարակական կառույցներ ==
Համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 111 աշակերտներ։ 2001 թվականից Սերգեյ Աբրահամյանի անվամբ է կոչվում Տումու միջնակարգ դպրոցը։


== Հայտնի տումեցիներ ==
Սերգեյ Աբրահամյան - լեզվաբան։
Թևան Ստեփանյան - 20-րդ դարասկզբի Արցախի ազատագրական պայքարի հերոս


== Տես նաև ==
Տումիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Հադրութի շրջան)
Տումիի հուշարձանները


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.
Տիգրան Հովհաննիսյան (թարգմանիչ)

Տիգրան Ներսեսի Հովհաննիսյան (մարտի 1, 1865, Թիֆլիս- 1921, Երևան), հայ թարգմանիչ, գրական գործիչ, իրավաբան։
1885 թվականին ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, 1894 թվականին՝ Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական բաժինը։ Երևանում եղել է թեմական դպրոցի տեսուչ (1895-1897 թթ.), աշխատել է Թիֆլիսի և Բաքվի օկրուգային դատարաններում, կյանքի վերջին տարիներին ծառայել ՀՍԽՀ ժողկոմխորհի իրավաբանական բաժնում։ Վարել է Թիֆլիսի Հայոց դրամատիկական ընկերության և Բաքվի Գրասերների ընկերության նախագահի պաշտոնները։ Գրականագիտական, իրավաբանական, թարգմանական գրվածքներով հանդես է եկել «Մշակ», «Գործ», «Մուրճ» պարբերականներում։ Ռուս և համաշխարհային գրականությունից կատարել է թարգմանություններ (Լև Տոլստոյի «Հարություն», Հենրիկ Սենկևիչի «Առանց դավանանքի» վեպերը և այլն)։


== Թարգմանություններ ==
Անտիգոնե։ Սոֆոկլես
«Թարգմանչաց արվեստ» շտեմարան։
Վլադիմիր Տարաբրին

Վլադիմիր Տարաբրին (ռուս.՝ Владимир Евгеньевич Тарабрин, հունվարի 10, 1957(1957-01-10)), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է ԽՍՀՄ Արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը (1979)։ 1979 թվականից դիվանագիտական աշխատանք է կատարում։ Տիրապետում է ֆրանսերենին և անգլերենին։

1995-1998 թվականներին եղել է ՌԴ ԱԳՆ իրավական դեպարտամենտի բաժնի պետ, տնօրենի տեղակալ։
1998-2002 թվականներին՝ ՄԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցչության ավագ խորհրդական։
2002 թվականի օգոստոսից մինչև 2008 թվականի սեպտեմբեր՝ ՌԴ ԱԳՆ իրավական դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
2008 թվականի սեպտեմբերի 16-ից մինչև 2013 թվականի հունիսի 25-ը Գաբոնում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան է։
2013 թվականից մինչև 2017 թվականի հուլիս՝ ՌԴ ԱԳՆ հատուկ հանձնարարությունների գծով դեսպան։
2017 թվականից ՌԴ ԱԳՆ Իրավիճակային-ճգնաժամային կենտրոնի դեպարտամենտի տնօրենն է։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2011 թվականի փետրվարի 21)։
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2018 թվականի հունիսի 13)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը ՌԴ ԱԳՆ կայքէջում
Արսեն Օձելաշվիլի

Արսեն Օձելաշվիլի, (վրաց.՝  არსენა ოძელაშვილი, 1797, Քարթլի-Կախեթի թագավորություն - 1842, Մցխեթ), ավելի հայտնի է որպես Մարաբդի Արսեն, 19–րդ դարի առաջին կեսի գյուղացիական շարժման հերոս Վրաստանում։


== Կենսագրություն ==
Փաստագրական տեղեկություններ Արսենի գործունեության վերաբերյալ չեն պահպանվել։ Հայտնի է, որ նրան սպանել են ցարական ոստիկանները։ 1840-ական թվականներն Արսենի մասին ստեղծվել է ժողովրդական պոեմ, որը անվանեցին «Երգ Արսենի մասին», որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1872 թվականին և վերահրատարակվել է 50 անգամ։ Արսենի կերպարը մարմնավորվել է սովետական թատրոնում և կինոյում (Ս․ Շանշիաշվիլու «Արսեն» դրաման և Մ․ Ճիաուրելու «Արսեն» կինոնկարը և այլն)։


== Ծանոթագրություններ ==
Տափավանք

Տափավանք (քրդ.՝ Tepewank), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խլաթի գավառակում։ Գտնվում էր Խլաթ քաղաքից 20 կմ արևմուտք, Նազիկ լճից հարավ։
20-րդ դարի սկզբին ուներ 873 (90 տուն) հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին հացահատիկի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ, արհեստներով։
1895 թվականին գյուղը կողոպտել են համիդեական հրոսակները։ 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ այն հիմնահատակ կործանվել է։ Թուրքական կոտորածներից փրկվել են մի քանի հոգի, որոնք ապաստանել են Արևելյան Հայաստանում, մնացածը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շեղանկյունանիստ

Շեղանկյունանիստ (շեղանկյուն և հունարեն՝ ἕδρα՝ հիմք, նիստ), զուգահեռանիստ (սովորաբար թեք), որի նիստերը հավասար շողանկյուններ են։ Շեղանկնունանիստի գոնե երկու գագաթներն այնպիսին են, որ նրան հենված անկյունները հավասար են միմյանց։ Զուգահեռանիստը կոչվում է շեղանկյունանիստ այն և միայն այն դեպքում, եթե ունի երրորդ կարգի համաչափության առանցք։


== Շեղանկյունանիստային վանդակավոր համակարգ ==


== Հատուկ դեպքեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
"Ոսկե" շեղանկյունանիստ Archived 2012-02-13 at the Wayback Machine.
"Արծաթե" շեղանկյունանիստ Archived 2012-02-13 at the Wayback Machine.
Մեծեր և փոքրեր

«Մեծեր և փոքրեր» (ռուս.՝ «Большие и маленькие»), 1963 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Մարիա Ֆեոդորովան Մաքսիմ Գորկու անվան կինոստուդիայում։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը հոգեբանական ընտանեկան դրամա է, որը նկարահանվել է Անտոն Մակարենկոյի «Գիրք ծնողների համար» աշխատության հիման վրա, որը նվիրված է դժվար երեխաների կյանքին։ Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են ծնողական ժողովում։ Ֆիլմն ինքնին բաղկացած է երեք նովելից։ Յուրաքանչյուր նովել ներկայացնում է իր ընտանիքում դեռահաս երեխայի կյանքի պատմությունը։
Առաջին նովելը պատմում է տաղանդավոր նկարիչ երեխայի մասին, երկրորդը երես առած աղջկա մասին, որն իր քմահաճույքներով մորը հասցնում է հուսահատության, իսկ երրորդը՝ մի տղայի մասին, որի հայրը ստում է, և ծնողները, ի վերջո, ամուսնալուծվում են։


== Դերերում ==
Օլեսյա Իվանովա – Մարիա Պետրովնա Գորոխովա
Վասիլի Գորչակով – Բորյա Գորոխով
Նիկոլայ Բարմին – Նիկոլայ Իվանովիչ
Վիտյա Կլիմով – Կոստյա, Նիկոլայ Իվանովիչի որդին
Նինա Մենշիկովա – Վերա Իգնատևնա Կորոբովա
Լև Սվերդլին – Անդրեյ Ստեպանովիչ
Վլադիմիր Տրոշին – Կորոբով
Վասիլի Լիվանով – Սերգեյ Սերգեևիչ, դասղեկ
Սոֆյա Պավլովա – Եվգենյա Ալեքսեևնա Սոկոլովա
Յուրի Պուզիրյով – Յուրի Նիկոլաևիչ Վասիլև
Լյուբով Վիրոլայնեն – Թամարա Կորոբովա
Սաշա Չիժիկ – Պավլուշա Կորոբով
Մանիֆա Սոբոլևսկայա – մայր դպրոցական ժողովում
Գենադի Նեկրասով – Նիկոլայ Ալեքսեևիչ Սոկոլով, Օլյայի և Իգորի հայրը
Յուրա Շարով – Իգոր Սոկոլով
Ալյոնա Սեպլյանսկայա – Օլյա Սոկոլովա
Զոյա Տոլբուզինա – Նյուրկա
Հարություն Հակոբյան – աճպարար սրճարանում
Ալեքսանդր Գրավե – Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ
Նատալյա Գիցերոտ – Ռիտա, սղագրող
Կլավդիա Լեպանովա – Զինաիդա Միխայլովնա, Վարյայի մայրը
Լիդիա Կորոլյովա – մայր դպրոցական ժողովում
Կլավդիա Խաբարովա – Կոստյայի մայրը
Արկադի Ցինման – Յակով Սեմյոնովիչ
Յուրի Չեկուլաև – Կատյա Բեսպալովայի հայրը
Զոյա Վասիլկովա – Զոյա Նիկոլաևնա, Լյուսյայի մայրը
Նիկոլայ Ռոմանով – Մուխինի հայրը
Սվետլանա Ստարիկովա – Տասյա, մեքենագրուհի
Վալերի Ռիժակով – ընթերցող
Ալեքսանդրա Դանիլովա – Սոկոլովի աշխատակիցը
Զինաիդա Սորոչինսկայա – հարևան


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Իոսիֆ Մանևիչ
Ռեժիսոր՝ Մարիա Ֆեոդորովա
Օպերատոր՝ Միլիցա Բոգատկովա
Նկարիչ՝ Պյոտր Գալաջև
Կոմպոզիտոր՝ Էմիլի Զախարով


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Մեծեր և փոքրեր» ֆիլմը Наше Кино կայքում (ռուս.)
Ա. Մակարենկո «Գիրք ծնողների համար» (ռուս.)
«Մեծեր և փոքրեր» ֆիլմն Ա․ Մակարենկոյին նվիրված կայքում (ռուս.)
Կրեմլ

Կրեմլ (ռուս.՝ кремль), հրակնատներ ու աշտարակներ ունեցող բերդապարիսպներով շրջապատված քաղաք հին Ռուսիայում։ Բազմաթիվ քաղաքներում կան կրեմլի պատից դուրս գտնվող արվարձաններ, որոնց պաշտպանության համար կառուցվում էին լրացուցիչ արտաքին ամրություններ և այդ դեպքում «կրեմլ» էին կոչում պատերով շրջապատված քաղաքի կենտրոնական մասը։ Ռուսիայում միայն այն բնակավայրերն էին քաղաքում համարում, որոնք նման բերդեր ունեին։
Մինչև 14-րդ դարը «կրեմլ» բառի փոխարեն օգտագործվում էր «դետինեց» տերմինը։ Նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում նման ամրությունները կոչում էին կրոմ, գորոդ, գորոդոկ, գրադ, կրեպոստ և այլն։
Կրեմլի պատերը սկզբնական շրջանում եղել են փայտից և հողից, XI դարից՝ քարից և աղյուսից (Նովգորոդում, սկսվել է 1044-ին, Հին Լադոգայում՝ 1116-ին, Պսկովում՝ XIII դարից)։ Սովորաբար կառուցվել է բարձրադիր տեղում, գետափին կամ լճավփն։ Կրեմլում էին իշխանի պալատը, տաճարը, բոյարների և եկեղեցական վերնախավի բնակարանները։ Կրեմլները եղել են հին ռուս. քաղաքի կազմավորման կորիզը, որոշել նրա ուրվագիծը, իսկ դեպի դարպասները տանող ճանապարհները հաճախ կից բնակելի շրջանների շառավղաձե կամ հովհարաձև հատակագծման հիմքն են հանդիսացել։ XVI –XVII դդ. կառուցվել են մեծ թվով քարե կրեմլներ (Տուլա, Կոլոմնա, Կազան, Սմոլենսկ և այլ քաղաքներում), լավագույն օրինակը Մոսկովյան կրեմլն է (տես Մոսկովյան Կրեմլ )։ Ռուս. քաղաքների վերահատակագծման ժամանակ (XVIII դ. 2-րդ կես – XIX դ. 1-ին քառորդ) Կ., կորցնելով ռազմա–ստրատեգիական նշանակությունը, ընդգրկվել է քաղաքի համալիրի մեջ, որպես վարչական կենտրոն և պատմագեղարվեստական համալիր։


== Գրականություն ==
Раппопорт П. А. Древние русские крепости. М.: Наука, 1965. (ռուս.)
Сурмина И. О. Самые знаменитые крепости России. М.: Вече, 2002.(ռուս.)
Тихомиров М. Н. Древнерусские города. М.: Гос. изд. полит. лит-ры, 1956.(ռուս.)
Яковлев В. В. Эволюция долговременной фортификации. М.: Воениздат, 1931.(ռուս.)
Կոշկեբի

Կոշկեբի (վրաց.՝ კოშკები), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 780 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 9 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 176 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դրոմ (այլ կիրառումներ)

Դրոմ, կարող է վերաբերել՝

Դրոմ - կոմունա Ֆրանսիայում՝ Ռոն Ալպեր մարզում
Դրոմ - դեպարտամենտ Ֆրանսիայի հարավարևելյան մասում
Շեպչուլ

Շեպչուլ (ռուս.՝ Шепчул, խակ.՝ Сип чул), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 38 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սոսնովեց

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սոսնովեց (այլ կիրառումներ)Սոսնովեց (լեհ.՝ Sosnowiec), քաղաք Լեհաստանի Սիլեզյան վոևոդությունում։ Տարածքը կազմում է 91,26 կմ², իսկ բնանկության թիվը՝ 218.422 մարդ։ Բնակչության մեծամասնությունը լեհերն են, սակայն կան նաև մեծ քանակությամբ գերմանացիներ։ Տարածված են լեհերեն և գերմաներեն լեզուները, իսկ քաղաքի հեռախոսային կոդը՝ (+48)32:


== Հայտնի բնակիչներ ==
Էդվարդ Գերեկ – լեհ քաղաքական և պետական գործիչ։ Կրթությամբ հանքային ինժեներ է։ 1923-1934 թվականներին ապրել է Ֆրանսիայում, աշխատել ածխահանքերում, 1931 թվականին մտել է Ֆրանսիայի կոմկուսի շարքերը։
Ալեքսանդր Գինսբերգ – լեհ արվեստագետ, դիզայներ, օպտիկական գործիքների ինժեներ։
Յան Քեփուրա – լեհ հայտնի երգիչ՝ հրեական արմատներով։ ծնվել և իր մանկությունը անցկացրել է Սոսնովեց քաղաքում, սակայն հետո տեղափոխվել է Վարշավա։
Վլադիսլավ Շաֆեր – լեհ կենսաբան և բուսաբան։


== Քույր քաղաքներ ==
 Ֆրանսիա, Լես Մուրեաու (ֆր.՝ Les Mureaux)
 Ֆրանսիա, Ռուբե (ֆր.՝ Roubaix)
 Ռումինիա, Սուչավա (ռումիներեն՝ Suceava)
 Հունգարիա, Կոմարոմ (հունգ.՝ Komárom)
 Ուկրաինա, Դերգաչի (ուկրաիներեն՝ Дергачі)


== Ծանոթագրություններ ==
Պոտապովո (գյուղ, Գագարինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոտապովոՊոտապովո (ռուս.՝ Потапово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գագարինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 294 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ախսախ Թոուզ

Ախսախ Թոուզ, ավերակ գյուղ Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառում։ Գտնվում է Սևանա լճի հյուսիսարևելյան կողմում, Տավուշ գետի հովտում, Արեգունի լեռների շրջանում։
Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լորագետ (գետակ, Շիրակի մարզ)

Լորագետ, գետակ Հայաստանի Շիրակի մարզում։ Սկիզբ է առնում Զարիշատի լեռների լանջերից և հոսելով Լորասար գյուղի արևելյան եզրով, Ծաղկուտ գյուղի հարավային մասում թափվում Արփա լճի ջրամբար։ Երկարությունը՝ 6,5 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոմանիխա (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)

Ռոմանիխա (ուկրաիներեն՝ Романиха), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1720 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռոմանիխա գյուղում բնակվում էր 179 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 455,1 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,39 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սև հովազ կամավորական ջոկատ

«Սև հովազ» կամավորական ջոկատ։ Կազմավորվել է 1989 թվականին Ջանֆիդա գյուղի (այժմ՝ ՀՀ Արմավիրի մարզում) կամավորական ջոկատի հիմքի վրա և շրջանի այլ գյուղերի ջոկատների միավորմամբ։ Ունեցել է շտաբ, զինանշան։ 1990 թվականներին ջոկատի 69 ազատամարտիկ անդամագրվել է «Հատուկ գնդին»՝ ստեղծելով Արմավիրի կամավորական վաշտը, իսկ 1993 թվականին վաշտի հիմքի վրա կազմավորել գումարտակ։ Ջոկատը, վաշտը և գումարտակը մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Երասխ), Գորիսի (Խնձորեսկ, Կոռնիձոր), Իջևանի (Կիրանց), Սիսիանի (Իշխանասար), Կապանի (Խդրանց) և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Հայ Պարիս, Կարաչինար), Քաշաթաղի (Դեյխան, Թարխանլու, Բալդրղանլու, Ղոչազ, «Տիգիկ-1», «Կոբրա» դիրքեր), Հադրութի (Մելիքաշեն), Կուբաթլուի (Մաղդարա, Փարաջան, Աշաղի Փարաջան, Մուրադխանլու), Քարվաճառի (Օմարի լեռնանցք), Ֆիզուլիի (Հորադիզ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հայաստանի Հանրապետության «Արիություն» մեդալով պարգևատրվել է 9, «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով՝ 7 ազատամարտիկ։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Ս. Պողոսյան, Ս. Սրեյանը, Ռուստամ Գասպարյանը, շտաբի պետ՝ Մ. Պետրոսյանը։ Ջոկատից զոհվել է 11 ազատամարտիկ։
Կոցուպիևկա

Կոցուպիևկա (ուկրաիներեն՝ Коцупіївка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոցուպիևկա գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Փուփուլավոր ճուռակ

Փուփուլավոր ճուռակ (լատ.՝ Accipiter trivirgatus) Ճուռակների ընտանիքի գիշատիչ թռչուն, որը լայնորեն տարածված է Ասիայում։


== Բնութագիր ==
Փուփուլավոր ճուռակն ունի կարճ ու լայն թևեր և երկար պոչ։ Այս թռչունն ունի 30-46 սմ երկարություն։ Էգ թռչուններն ավելի մեծ են, քան՝ արուները։ Թռչնի առանձնահատկությունը կարճ սանրն է։
Արուները ունեն մուգ շագանակագույն գունավորում։ Էգ թռչունը արուից տարբերվում է նրանով, որ էգի մարմնի միայն ստորին մասն է շագանակագույն։


== Կենսակերպ և տարածվածություն ==
Փոփուլավոր ճուռակը տարածված է Ասիայի հարավում, մասնավորապես Հնդկաստանում, Շրի Լանկայում, Չինաստանի հյուսիսում, Ինդոնեզիայում և Ֆիլիպիններում։ Այդ թռչունն ապրում է ցածրադիր գոտիներում՝ նախընտրելով արևադարձային և մերձարևադարձային տաք շրջանները։
Այս անտառային թռչունը հարձակվում է անտառապատ տարածքում գտնվող փոքր թռչունների, կաթնասունների և սողունների վրա՝ անակնկալի բերելով նրանց։ Այս թռչունը բնադրում է ծառերի վրա և երկու կամ երեք ձու է դնում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Dalgleish, R.C. (ed.) (2003): Birds and their associated Chewing Lice: Accipitridae. Version of 2003-AUG-30. Retrieved 2009-JUN-23.
Elbel, Robert E. & Price, Roger D. (1973): Three new Oriental and New Guinean Degeeriella (Mallophaga: Philopteridae). Pacific Insects 15(1) : 95-101. PDF fulltext
Grimmett, Richard; Inskipp, Carol, Inskipp, Tim & Byers, Clive (1999): Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives. Princeton University Press, Princeton, N.J.. ISBN 0-691-04910-6
Inskipp, Carol; Inskipp, Tim & Sherub (2000): The ornithological importance of Thrumshingla National Park, Bhutan. Forktail 14: 147-162. PDF fulltext Archived 2008-10-11 at the Wayback Machine.
Singh, A.P. (2002): New and significant records from Dehra Dun valley, lower Garhwal Himalayas, India. Forktail 18: 151-153. PDF fulltext
Հինգ հարսնացու (ֆիլմ)

Հինգ հարսնացու (ռուս.՝ Пять невест), 2011 թվականին նկարահանված ռուսական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
1945 թվականի մայիսն է։ Հաղթանակ տարած ռազմիկները, որ հասել են մինչև Բեռլին, անհամբեր սպասում են, թե երբ են իրենց թույլատրելու վերադառնալ տուն։ Սակայն նրանց արձակել չեն շտապում։ Այս հանգամանքից անչափ մտահոգված են օդաչուներ Վադիկը, Լյոշան, Գարիկը, Վանյան ու Միշան։ Չէ՞ որ նրանց բացակայության ժամանակ բոլոր գեղեցիկ աղջիկներն արդեն կամուսնանան։ Լյոշա Կավերինի բախտը բերում է. նրան հանձնարարությամբ ուղարկում են հայրենիք՝ Սմոլենսկի մարզ։ Եվ ընկերները կազմում են մի պլան. Լյոշան պիտի ընկերների համար հարսնացուներ գտնի ու ամուսնանա նրանց հետ՝ օգտագործելով տղաների վկայականները։ Իսկ այդ ամենի համար նա ունի ընդամենը մեկ օր։
Ֆիլմը նկարահանվել է իրական իրադարձությունների հիման վրա, սակայն ի տարբերություն ֆիլմի, իրականում հարսնացուները ոչ թե հինգն էին, այլ երկուսը։


== Դերերում ==
Դանիիլ Կոզլովսի - ավագ լեյտենանտ Ալեքսեյ Կավերին
Ելիզավետա Բոյարսկայա - Զոյա Սկվորցովա
Արթուր Սմոլյանինով - ավագ լեյտենանտ Վադիմ Դոբրոմիսլով
Սվետլանա Խոդչենկովա - Նաստյա Կարպովա
Վլադիմիր Յագլիչ - կրտսեր լեյտենանտ Միխայիլ Լոմախին
Յուլյա Պերեսիլդ - Կատյա ու Ասյա
Ալեքսանդր Լոյե - կապիտան Իվան Մազաև
Քսենյա Ռոմենկովա - Մարուսյա
Խորեն Լևոնյան - ավագ լեյտենանտ Գարիկ Մարգարյան
Իրինա Պեգովա - Լիլյա Սինիցինա
Մարինա Գոլուբ - մայոր Գալինի Նիկիշինա
Անդրեյ Ֆեդորցով - մայոր Վիխրիստյուկ
Աննա Տաբանինա - Ալլա
Միխայիլ Գորևոյ - Կուզիչև
Վալերի Զոլոտուխին - Դեդաս
Իգոր Սավոչկին - Անդրեյ
Կոնստանտին Վորոբյով - Նաստյայի հայրը
Ալեքսեյ Դմիտրիև - Եգոր
Աննա Ցուկանովա - չկայացած հարսնացու


== Նկարահանող անձնակազմ ==
Ռեժիսոր - Կարեն Հովհաննիսյան
Պրոդյուսերներ - Ռուբեն Դիշդիշյան, Սերգեյ Դանիելյան, Դենիս Ֆրոլով, Արամ Մովսեսյան
Սցենարի հեղինակներ - Յուրի Կորոտկով, Իրինա Պիվովարովա, Սերգեյ Կալուժանով
Օպերատոր - Իլյա Դեմին
Հնչյունային ռեժիսոր - Սերգեյ Չուպրով


== Պարգևներ ու անվանակարգեր ==
2011 - ռուսական կինոյի փառատոն «Окно в Европу»
«Золотая ладья» մրցանակ - Կարեն Հովհաննիսյան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմի պաշտոնական կայքը Archived 2011-09-25 at the Wayback Machine.
«Հինգ հարսնացու»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Կալիկ Ներքին

Կալիկ Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հղկող հաստոցների գործարան (Լենինական)

Հղկող Հաստոցների գործարան խորհրդային շարջանի արդյունաբերական ձեռնարկություն Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի)։ 
Հիմնադրվել է 1954-ին, սկզբնապես կոչվել է «մետաղյա մահճակալների», ապա՝ «կարի մեքենաների գործարան», 1958 թվականից՝ «Հղկող հաստոցների գործարան»։ 
Թողարկել է «ՅԲ12», «ՅԿ12» մակնիշի հատուկ (օպտիկական ապակու) հղկիչ հաստոցներ։ 1978-ից յուրացվել է նաև դարբնոցամամլիչ սարքերի, սառը նստեցման ավտոմատ և պարուրակագլոցման հաստոցների արտադրությունը։ Ունեցել է մեխանիկական, ձուլման, ջերմամշակման, հավաքման և այլ արտադրամասեր։ 1978 թվականին, 1954-ի համեմատ, համախառն արտադրանքի ծավալն աճել է 28,6 անգամ, կազմելով 10,3 միլիոն խորհրդային ռուբլի։ 
Արտադրանքն առաքվել է Խորհրդային Միության տնտեսական բոլոր շրջանները և արտասահմանյան 16 երկիր՝ Կուբա, Հունգարիա, Հարավսլավիա, Իտալիա, Ալժիր և այլն։ 
Կոոպերացված կապերի մեջ է եղել Երևանի, Մոսկվայի, Լենինգրադի և Զարկովի հաստոցաշինական ձեռնարկությունների ու գիտահետազոտական կազմակերպությունների հետ։