Նոամ Էլկիս

Նոամ Դեյվիդ Էլկիս (անգլ.՝ Noam David Elkies, օգոստոսի 25, 1966(1966-08-25), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի մաթեմատիկոս, մաթեմատիկայի պրոֆեսոր Հարվարդի համալսարանում։ Հիմնական գործերը եղել են թվերի տեսության և կոմբինատորիկայի բնագավառներում։
ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է (2017 թվականից)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1966 թվականին Նյու Յորքում, բայց 1970-1978 թվականներին ընտանիքի հետ ապրել է Իսրայելում, ԱՄՆ վերադառնալուց հետո նա ստիպված է եղել յուրացնել անգլերենը։ 1982 թվականին Էլկիսը ավարտել է Նյու Յորքի դպրոցը, ընդ որում ավարտելուց մի տարի առաջ (1981) նա պարգևատրվել է ոսկե մեդալով՝ մաթեմատիկայի 22-րդ միջազգային օլիմպիադայում։
Այնուհետև Էլկիսը ընդունվել է Կոլումբիայի համալսարան, որտեղ նա դարձել է Վիլյամ Լոուել Պատնեմի անվան մաթեմատիկայի օլիմպիադայի ամենաերիտասարդ հաղթողը։ 1987 թվականին Էլկիսը ստացել է դոկտորական աստիճան՝ Հարվարդի համալսարանում, ղեկավարները եղել են Բենեդիկտ Գոսսը և Բարրի Մազուրը։  Դոկտորական աստիճանը պաշտպանելուց հետո նա որպես դասախոս մնացել է Հարվարդում։
Էլկիսի կողմից մի քանի արդիական մաթեմատիկական խնդիրների հաջող լուծումը նրան բերեց ճանաչում և Հարվարդի դոցենտի պաշտոնը (1990)։ Երեք տարի հետո (1993) 26-ամյա Էլկիսը դարձավ ամենաերիտասարդ հաստիքային պրոֆեսորը Հարվարդի պատմության մեջ։


== Գիտական գործունեություն ==
1987 թվականին իր դիսերտացիայում ապացուցել է, որ ցանկացած էլիպտիկ կորագիծ ռացիոնալ թվերի հանդեպ պարունակում է անվերջ մեծ սուպերսինգուլար պարզ թվեր։
1988 թվականին նա ուսումնասիրել է Էիլերի հիպոթեզը չորրորդ աստիճանի հավասարման համար, ինչից հետևում է, որ 
  
    
      
        
          a
          
            4
          
        
        +
        
          b
          
            4
          
        
        +
        
          c
          
            4
          
        
        =
        
          d
          
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle a^{4}+b^{4}+c^{4}=d^{4}}
   հավասարումը լուծում չունի ամբողջ թվերի հետ (ընդհանրացում՝ Ֆերմայի մեծ թեորեմ)։ Էլկիսը հերքել է այս՝ գտնելով հակաօրինակը։

  
    
      
        
          2682440
          
            4
          
        
        +
        
          15365639
          
            4
          
        
        +
        
          18796760
          
            4
          
        
        =
        
          20615673
          
            4
          
        
        .
      
    
    {\displaystyle 2682440^{4}+15365639^{4}+18796760^{4}=20615673^{4}.}
  Զարգացնելով անգլիացի մաթեմատիկոս Արթուր Էթկինի աշխատանքները, Էլկիսը ընդլայնել է գաղտնագրության մեջ կարևոր Շուֆայի ալգորիթմը, լրացված տարբերակը հիմա անվանվում է ալգորիթմ Շուֆա-Էլկիս-Էթկին։
1994 թվականին Էլկիսը որպես զեկուցող հրավիրված է եղել Մաթեմատիկայի միջազգային կոնգրեսին՝ Ցյուրիխում։


== Հետաքրքրություններ ==
Էլկիսի հետաքրքրությունների մեջ են մտնում երաժշտությունը և շախմատը։ Էլկիսը ուսումնասիրել է երաժշտության և մաթեմատիկայի մեջ եղած կապը, նա մտնում է «Journal of Mathematics and Music» ամսագրի խորհրդակցական խորհրդի մեջ։
Նա հանդիսանում է շախմատի վարպետ, բացի այդ, նա փորձառու շախմատային կոմպոզիտոր է։ 1996 թվականին Էլկիսը դարձել է Շախմատի կոմպոզիցիաների լուծման աշխարհի առաջնության հաղթող (Թել Ավիվ)։
Էլկիս՝ Կոնվեյի «Կյանք» խաղի էնտուզիաստ, նա հայտնաբերել է շատ նոր հաստատուն դիրքեր և ուսումնասիրել է նատյուրմորտի մաթեմատիկան վանդակային ավտոմատների այս տարբերակում։


== Մրցանակներ և մեծարանք ==
2004 թվականին ստացել է Լեստեր Ֆորդի և Կոնտանտի մրցանակ՝ Ամերիկյան մաթեմատիկական ընկերության կողմից։
2017 թվականին ընտրված է եղել ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի կողմից։


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Персональный сайт
Endgame Explorations
Ноам Элкис Archived 2011-05-02 at the Wayback Machine.