Ելոունայֆ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ելոունայֆ (այլ կիրառումներ)Ելոունայֆ (անգլ.՝ Yellowknife, թարգ.՝ «դեղին դանակ»), Կանադայի հյուսիսում գտնվող քաղաք, 1967 թվականից հյուսիսարևմտյան տարածքների վարչական կենտրոն։
Բնակչությունը կազմում է 19,2 հազար մարդ (2011 թվական)։


== Անվան ծագումնաբանությունը ==
Քաղաքի անունը անգլերենից թարգմանաբար նշանակում է «դեղին դանակ» և գալիս է Ելոունայֆ ցեղի անունից, որին այդ անվանումը տվել էին պղնձից առարկաներ պատրաստելու կարողության համար։
Հնդկական լեզուներից մեկում քաղաքը կոչվում է «Սոմբա Քե»՝ «այնտեղ, որտեղ փող կա»։


== Պատմություն ==

Ժամանակակից Ելոունայֆի տարածքը սկսել էր բնակեցվել սպիտակամորթներով 1920-ական թվականների վերջին, իսկ քաղաքը ձևավորվել էր 1936 թվական-ի կեսերին՝ դառնալով ոսկու արդյունահանման կենտրոն։ Այն արագորեն դարձել էր տնտեսական կարևորագույն կենտրոն, իսկ 1967 թվականից՝ հյուսիսարևմտյան տարածքների մայրաքաղաք։ 1980-ական թվականներին, երբ ոսկու պաշարները սպառվել էին, քաղաքը՝ որպես հանքարդյունաբերության կենտրոն, սկսել էր կորցնել իր կարևորությունը, ինչի հետևանքով սկսվել էր բնակչության արտագաղթ, բայց 1991 թվականին քաղաքի մոտ հայտնաբերվել էր ալմաստ, և իրավիճակը սկսել էր բարելավվել։


== Աշխարհագրություն և կլիմա ==
Ելոունայֆը տեղակայված է կանադական հնագույն ժայռոտ վահանի վրա, որը գտնվում է Նորթ Արմ ծովածոցում՝ Ստրուկների մեծ լճի շրջակայքում։
Ունի մերձարկտիկական կլիմա՝ չոր, ցրտաշունչ ձմեռներ և չափավոր տաք, անձրևոտ ամառներ։ Քաղաքն ընկած է անձրևային ստվերների և ժայռոտ լեռների արանքում։


== Բնակչություն ==
2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով Ելոունայֆում բնակվող մարդկանց թիվը 19.234 էր, որից՝

սպիտակամորթներ — 67.9 %,
հնդկացիներ — 18.3 %,
էսկիմոսներ — 3.5 %,
ասիացիներ — 7.2 %,
սևամորթներ — 1.7 %:Քաղաքի բնակիչների 82%-ը տանը խոսում է անգլերեն, 4%-ը` ֆրանսերեն, իսկ մոտ 5%-ը՝ հնդկերեն և էսկիմո-ալուտյան լեզվով։
Մեկ շնչի հաշվով տարեկան եկամուտը կազմում է 57.246 կանադական դոլար։ Քաղաքացիների միջին տարիքը 32.2 տարի է։ Հանցագործության մակարդակը զգալիորեն բարձր է Կանադայի միջին ցուցանիշից։


== Տնտեսություն ==

Ելոունայֆը իր գոյության համար պարտական ​​էր քաղաքի ծայրամասում գտնվող ոսկու հանքավայրերին, բայց 1990-ական թվականների կեսերին դրանք ոչնչացվել էին (վերջին ոսկու հանքը փակվել է 2004 թվականին)։ Ներկայումս քաղաքային տնտեսության հիմքը ալմաստագործությունն է։ 1990-ական թվականների սկզբին երկրի հյուսիսարևելյան մասում հայտնաբերվել էին երկրի ամենամեծ ալմաստե հանքավայրերը՝ Դայավիկը և Էկատին։ Քաղաքի մերձակայքում զարգանում էին արծաթի և ուրանի հանքավայրերը։
Քաղաքը հանդիսանում է նաև հյուսիսարևմտյան տարածքների առևտրային, կրթական, տրանսպորտային և վարչական կենտրոն։ Տնտեսապես ակտիվ բնակչության մոտ 1/2-ը զբաղեցնում են տարբեր պաշտոններ կառավարությունում, ինչպես նաև այնտեղի ուսումնական և առողջապահական հաստատություններում։
Վերջին տարիներին Ելոունայֆի տնտեսության համար մեծ դեր է խաղում զբոսաշրջությունը (հատկապես շատ զբոսաշրջիկներ այնտեղ գնում են Ճապոնիայից)։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքային օդանավակայանը (Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիա՝ YZF, Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպություն՝ CYZF) տարեկան սպասարկում է մոտ 400 հազար ուղևորի։ Կանոնավոր թռիչքներ են իրականացվում դեպի Օտտավա, Վանկուվեր, Կալգարի և Էդմոնտոն, ինչպես նաև Կանադայի հյուսիսային շրջանի մի շարք փոքր քաղաքներ։
Ելոունայֆը տարիներ շարունակ կապ չի ունեցել Կանադայի ճանապարհային ցանցի հետ մինչև 2012 թվականը՝ «Ելոունայֆ»-ի մայրուղու շինարարության ավարտը։
Ելոունայֆի հասարակական տրանսպորտը կառավարվում է «Yellowknife Transit»-ի կողմից և ներկայացված է երկու մշտական ​​և մեկ ամառային ավտոբուսային երթուղով (երկուշաբթի-շաբաթ, առավոտյան 6.30-ից մինչև երեկոյան 7.30-ը)։


== Երկվորյակ քաղաքներ ==
 ԱՄՆ Ռինո, Նևադա, ԱՄՆ
 ԱՄՆ Ֆերբանկս, Ալյասկա, ԱՄՆ
 Ռուսաստան Յակուտսկ, Սախա-Յակուտիայի Հանրապետություն, Ռուսաստան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Йеллоунайф / А. И. Черкасов // Исландия — Канцеляризмы. — М. : Большая российская энциклопедия, 2008. — С. 261. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 12). — ISBN 978-5-85270-343-9.