armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սալաիր (Տոմայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սալաիր (այլ կիրառումներ)Սալաիր (ռուս.՝ Салаир), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տոմ գետի ձախ ափին՝ 545 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Կսավերովկա (ավան, Լիպովեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿսավերովկաԿսավերովկա (ուկրաիներեն՝ Ксаверівка), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիպովեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կսավերովկա ավանում բնակվում էր 11 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,12 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 91,67 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Պլա դել Պանադես

Պլա դել Պանադես (իսպաներեն՝ El Pla del Penedès), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Բարսելոնա պրովինցիայի, Կատալոնիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ-Պենեդես շրջանում։ Տարածքը զբաղեցնում է 9.57 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1103 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Dades estadístiques
Informació del Consell Comarcal
Կանո Տանյու

Կանո Տանյու (ճապ.՝ 狩野 探幽, մարտի 4, 1602(1602-03-04), Կիոտո, Ճապոնիա - նոյեմբերի 4, 1674(1674-11-04), Էդո, Ճապոնիա), ճապոնացի նկարիչ, Կանո գեղարվեստի դպրոցի վարպետ։ Ծննդյան անունը եղել է Կանո Մորինոբու։ 
Կանո Տանյուն նկարիչ Կանո Տականոբուի ավագ որդին է և Կանո Էյտոկուի թոռը։ Կանո Տանյուի թոռնուհին 17-րդ դարի հայտնի նկարչուհի Կիյոհարա Յուկինոբուն է։
1617 թվականին Կանո Տանյուի (այդ ժամանակ Կանո Կաձիբասի) հատուկ հրամանով դարձավ Տոկուգավա սյոգունատի առաջին պաշտոնական գեղանկարիչը։ Այդ կարգավիճակում նա հնարավորություն ունեցավ ծանոթանալ Տոկուգավա տոհմին պատկանող գեղանկարչության հարուստ հավաքածուին։ Հետագա տարիներին ստացել է աշխատանքի բազմաթիվ հեղինակավոր պատվերներ։ 1620-1630-ական թվականներին նա Էդո, Նիձյո, Օսակայի և Նիկկո Տոսյո-գու ամրոցների համար ստեղծեց մեծաքանակ մասշտաբային թղթագլաններ` ձևավորելով ճապոնական ազնվականության ճաշակը և գեղանկարչության չափանիշները։
Կանո Տանյուն աշխատել է բազմաթիվ ոճերով և ձևերով, բայց առավել հայտնի են նրա լայնամասշտաբ ստեղծագործությունները։ Դրանցից են առաջակալները, շարժական դռները և վահանակները Մոմոյամա ժամանակաշրջանի ոճով, որոնցում պատկերված են բնական տեսարաններ, վագրեր, ծաղիկներ և թռչուններ, բուսականություն և այլն, որոնք ստեղծվել են ոսկեջրած թղթի և վառ գույնի ներկերի միջոցով։ Ոսկին նրա կողմից հաճախ օգտագործվում էր ամպերի, ջրի և ֆոնի այլ տարրերի պատկերման նպատակով, ոսկին անդրադարձնում էր լույսը, որը ընկնելով ամրոցի մութ սենյակների մեջ դրանք դարձնում էր ավելի լուսավոր։ Տոկուգավա սյոգունատի խիստ ռեժիմի պատճառով Կանո Տանյուի աշխատանքները ավելի զուսպ էին, քան Մոմոյամայի «հին վարպետների» աշխատանքները։
Արվեստում դեպի խիստ ոճի կողմնորոշման շնորհիվ Կանո Տանյուն զարգացրեց սևաներկով միագույն գեղանկարչությունը, հենվելով Մուրոմատիի ժամանակաշրջանի ավանդական պատկերների վրա։ Յամատո-է ժանրում նրա ստեղծագործությունները միաժամանակ հիշեցնում էին Տոսա դպրոցի հետևորդների և չինական դասական գեղանկարչության ստեղծագործությունները։ Յամատո-է ժանրում նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից մեկը համարվում է առաջին Տոկուգավա սյոգուն, Իեյասու Տոկուգավայի կյանքի տեսարաններից պատկերված թղթագլանը։ Այդ աշխատանքները կատարելուց հետո, նկարիչը ստանում է Տանյու անունը։ Հետագայում նա նկարազարդումներ է կատարում Նիկկոյի Տոսյո-գու տաճարում գտնվող Տոկուգավա Իէյասուի դամբարանի համար։
Կանո Տանյուն հայտնի է նաև որպես չինական գեղանկարչության ստեղծագործությունների գիտակ և կոլեկցիոներ։ Նա պատրաստում էր ուրվանկարներ, հաշվառում էր չինական արվեստի ստեղծագործությունները և կատարում դրանց փորձաքննություններ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Նելլի Ուվարովա

Նելլի Վլադիմիրի Ուվարովա (ռուս.՝ Не́лли Влади́мировна Ува́рова, մարտի 14, 1980(1980-03-14), Մաժեյկայ, Լիտվական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), թատրոնի և կինոյի ռուսական հայազգի դերասանուհի, Յախոնտովի և Սմոլենսկու անվան մրցույթների դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Նելլի Ուվարովան ծնվել է Լիտվայի Մաժեկյայ քաղաքում 1980 թվականի մարտի 14-ին խառը ռուս-հայկական ընտանիքում։
Ավարտել է Գերասիմովի անվան կինոմատոգրաֆիայի համառուսաստանյան պետական համալսարանը (ռուս.՝ ВГИК)։
1999 թվականից Ուվարովան սկսել է նկարահանվել կինոֆիլմերում, որոնց թվում է հայտնի «Բումեր» ֆիլմը։
2001 թվականից Ռուսական ակադեմիական երիտասարդական թատրոնի (ռուս.՝ РАМТ) առաջատար դերասանուհի է, որտեղ խաղում է բազմապլանային դերեր։
2004 թվականին «Ծիածան» (ռուս.՝ Радуга) Միջազգային փառատոնում ստացել է մրցանակ կանացի լավագույն դերակատարման համար։
2005 թվականին դերասանուհուն հրավիրում են «Մի ծնվիր գեղեցիկ» (ռուս.՝ «Не родись красивой») սերիալի գլխավոր կանացի դերի կատարման համար, որտեղ Նելլին կատարում է «սքանչելի տգեղուհու»՝ Եկատերինա Պուշկարյովայի դերը։ Նկարահանման հրապարակում աշխատում է իր հարազատ քրոջ Ելենա Ուվարովայի հետ, որն էր զգեստների վարպետը։
2006 թվականին էկրաններին առաջին անգամ դուրս էգալիս հայտնի ռեժիսոր և պրոդյուսեր Կարեն Հովհաննեսյանի (Ռուսաստանում հայտնի է որպես Կարեն Օգանեսյան) Նելլի Ուվարովայի մասնակցությամբ (հաշվի չառնելով էպիզոդային դերը «Բումերում») լիամետրաժ «Ես մնում եմ» (ռուս.՝ «Я остаюсь» ) ֆիլմը։
2007 թվականին Նելլի Ուվարովան հրավեր է ստանում 40-սերիանոց «Ատլանդիտա» սերիալում Վերայի դերա համար, որը հաջողությամբ է անցել է ՍՏՍ (Ռուսաստան) և 1+1 (Ուկրաինա) հեռուստաալիքներով։


== Ծանոթագրություններ ==
(3795) Նիգել

(3795) Նիգել (անգլ.՝ Nigel), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի ապրիլի 8-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,389888 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9547 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8251 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1349,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26677 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,82° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3795) Նիգել աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բեզենցոնե

Բեզենցոնե (իտալերեն՝ Besenzone), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզում՝ Պիաչենցա գավառում։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների, կազմում է 988 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 42 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 23 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 29010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0523։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0523 836465
Էլեկտրոնային փոստ՝ comune.besenzone@libero.it


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Եղնիկ (այլ կիրառումներ)

Եղնիկ եզրը կարող է վերաբերել՝

Եղնիկ (Արագածոտնի մարզ), գյուղ ՀՀ Արագածոտնի մարզում։
Եղնիկներ պարտիզանական ջոկատ, կազմավորվել է 1992 թվականի հունիսի 25-ին՝ Շահումյանի անկումից հետո, Հաթերք գյուղում՝ շրջանի գյուղերի ինքնապաշտպանական ջոկատների հիմքի վրա։
Եղնիկ (անձնանուն), հայկական իգական անուն։
Եղնար (անձնանուն), հայկական իգական անուն։
Եղնիկ, կազմում են երկկճղակավոր կաթնասունների մեծ ընտանիքը։
1394

1394 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1394 թվականն է, 
XIV դարի 94-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Վալիսաարի

Վալիսաարի (ֆիններեն՝ Vallisaari, շվեդերեն՝ Skanslandet, մինչև 1917 թվականը՝ Ալեքսանդրովսկի), կղզի, որը գտնվում է Սուոմենլինա ամրոցի մոտակայքում՝ Հելսինկիում։
Մինչև 1917 թվականը, երբ Ֆինլանդական Մեծ իշխանությունը Ռուսական կայսրության մի մասն էր կազմում, կղզին կոչվում էր Ալեքսանդրովսկի՝ Ալեքսանդր 2֊րդի պատվին։
Կղզում դեռևս կան ռազմական գործիքների և զորանոցների մնացորդներ։ 20֊րդ դարում կղզու տարածքը պատկանում էր Ֆինլանդիայի զինված ուժերին և փակ էր այցելուների համար։
2016 թվականին պլանավորված է դարձնել կղզին հասանելի տուրիզմի համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Գալինա Կուկլևա

Գալինա Ալեքսեևնա Կուկլևա (ռուս.՝ Галина Алексеевна Куклева, նոյեմբերի 21, 1972(1972-11-21), Ishimbay, Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս բիաթլոնիստ, Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն և աշխարհի եռակի չեմպիոն։ ԽՍՀՄ սպորտի վարպետ (1990), Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ (1998)։ ԽՍՀՄ (1990 թվականից) և Ռուսաստանի (1993 թվականից, մարզիչ՝ Լ. Գուրև) ազգային հավաքականների անդամ։
Իշիմբայ քաղաքի բիաթլոնի հանրապետական օլիմպիական ռեզերվի մանկապատանեկան մարզադպրոցի սան է։ Մարզիչը եղել է Վ. Նովոժիլովը։
2002-2003 մրցաշրջանի վերջում հայտարարել է պրոֆեսիոնալ սպորտից հեռանալու մասին։


== Կարիերա ==


=== Ձմեռային օլիմպիական խաղեր ===
1998 թվականին Նագանոյում կայացած Ձմեռային օլիմպիական խաղերում Գալինա Կուկլևան 7,5 կմ սպրինտում դարձել է օլիմպիական չեմպիոն, ինչպես նաև Ռուսաստանի թիմի կազմում նվաճել է արծաթե մեդալ փոխանցումավազքում։ 2002 թվականի Ձմեռային օլիմպիական խաղերում փոխանցումավազքում դարձել է բրոնզե մեդալակիր։


=== Աշխարհի առաջնություններ ===
Գալինա Կուկլևան Ռուսաստանի թիմի կազմում երեք անգամ դարձել է աշխարհի չեմպիոն փոխանցումավազքում 2000, 2001 և 2003 թվականներին։ 2000 թվականին զանգվածային մեկնարկում և 1999 թվականին Օսլոյում նվաճել է արծաթե մեդալներ փոխանցավազքում։ 1997 թվականին փոխանցավազքում արժանացել է բրոնզե մեդալի։


=== Աշխարհի գավաթներ ===
Հաղթել է աշխարհի գավաթի 9 էտապներում (1996-2000, 2002-2003), նվաճել արծաթե (1996, 2000, 2002-2003) և բրոնզե (1993-1994, 1996-1999, 2002) մեդալներ։


=== Եվրոպայի առաջնություն ===
1996 թվականին դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն փոխանցումավազքում։ 1996 թվականին սպրինտում նվաճել է բրոնզե մեդալ։


=== Աշխարհի և Եվրոպայի առաջնություններ (պատանեկան) ===
1990 թվականին դարձել է աշխարհի չեմպիոն, 1992 թվականին՝ աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր։ 1991 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում նվաճել է արծաթե մեդալ։


=== Ռուսաստանի առաջնություններ ===
1996 թվականին դարձել է Ռուսաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր։
1997 թվականին ճանաչվել է ամառային բիաթլոնի Ռուսաստանի չեմպիոն։


== Կրթություն ==
Իշիմբայի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցի շրջանավարտ է։ 1998 թվականին ավարտել է Տյումենի պետական համալսարանը։
Տյումենի պետական համալսարանի պրոֆեսոր է։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Պատվո շքանշան
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան (5 մայիսի, 2003) – ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի, 2002 թվականին Սոլթ Լեյք Սիթիի Օլիմպիական խաղերում մարզական բարձր նվաճումների համար
Ռուսաստանի սպորտի վաստակավոր վարպետ
Իշիմբայայի պատվավոր քաղաքացի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Куклева Галина Алексеевна Archived 2020-08-14 at the Wayback Machine. // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
Профиль IBU(անգլ.)
Профиль на официальном сайте празднования 450-летия добровольного вхождения Башкирии в состав России
Նիկոլայ Էրդման

Նիկոլայ Ռոբերտովիչ Էրդման (նոյեմբերի 3 (16), 1900, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 10, 1970(1970-08-10), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս դրամատուրգ, պոետ, կինոսցենարիստ։ Ստալինյան մրցանակի դափնեկիր (1951)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հաշվապահի ընտանիքում, սովորել է Պետրոպավլովյան առևտրային ուսումնարանում։ 1919 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։
1924 թվականին նա գրեց “Մանդատ” պիեսը, որը մեծ հռչակ բերեց հեղինակին։ 1928 թվականին Էրդմանը գրեց “Ինքնասպանը” պիեսը։
1933 թվականին ձերբակալվել է և աքսորվել Սիբիր։ Հետագայում մասնակցել է պատերազմին։ 1960-ականներին գրել է ինտերմեդիաներ Տագանկայի թատրոնի համար։
Էրդմանը «Ուրախ տղաներ», «Վոլգա–Վոլգա», «Կայեն XVIII» ֆիլմերի ու «Ոսկե այծքաղ», «Ձյունե թագուհին» մուլտֆիլմների սցենարների հեղինակներից էր։
Մահացել է 1970 թվականին, թաղված է Մոսկվայում։


== Գրքեր ==
Эрдман Н. Р. Пьесы. Интермедии. Письма. Документы. Воспоминания современников. — М.։ Искусство, 1990. — 522 с. ISBN 5-210-00175-X.
Эрдман Н. Р. Киносценарии Archived 2014-07-04 at the Wayback Machine.. — СПб.։ Мастерская «Сеанс», 2010. — 784с. Тираж 2000 экз. ISBN 978-5-901586-30-3.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էրդման Archived 2020-10-28 at the Wayback Machine.
Պիեսներ
Էրդմանի կինոսցենարները
Վանք (Կարկառի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վանք (այլ կիրառումներ)Վանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Կարկառի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Զատոնսկի (Շոլոխովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զատոնսկի (այլ կիրառումներ)Զատոնսկի (ռուս.՝ Затонский), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Շոլոխովսկի շրջանում։ Մտնում է Մերկուլովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ուղղահայաց (ֆիլմ)

«Ուղղահայաց» (ռուս. "Вертикаль"), ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1967 թվականին ԽՍՀՄ-ում "Одесская киностудия" կինոընկերության կողմից։ Ֆիլմի ռեժիսորներն են ՝ Ստանիսլավ Գովորուխինը և Բորիս Դուրովը։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է լեռնագնացների խմբի մասին, որոնք մեկնում են Սվանեթ, որպեսզի բարձրանան Օր-Տաու լեռը։ Խումբը ղեկավարում էր փորձառու լեռնագնաց Վիտալի Լոմովը։ Ժամանելով Սվանեթ՝ խումբը իջևանում է Լոմովի ընկեր տեղացի Վիսսարիոնի մոտ։ Վերջինիս ավագ տղան ևս լեռնագնաց էր եղել և մահացել էր Օր-Տաու լեռը բարձրանալիս։ Վերելքից առաջ Վիսսարիոնը խնդրում է Լոմովին գտնել որդու դին, որը 1 տարի առաջ էր վախճանվել։ Խումբը կիսվում է երկու մասի՝ երկու հոգի մնում է լեռան ստորոտին, իսկ չորսը բարձրանում են։ Ստորոտին մնում է խմբի հետ կապը պահող Վոլոդյան և բժիշկ Լարիսան։ Վոլոդյան հաղորդագրություն է ստանում, որ մոտենում է ցիկլոն և հայտնում է ընկերներին դրա մասին, բայց հաղորդագրությունը ստացած լեռնագնացը չի հայտնում խմբին արհավիրքի մասին։ Խումբը հասնում է լեռան գագաթին, սակայն վերադարձի ճանապարհին նրանք ընկնում են ցիկլոնի մեջ։ Նրանցից մեկը շանթահարվում է, իսկ մյուսը ժամանակավոր կորցնում է տեսողությունը (ձյան պատճառով)։ Խմբի ղեկավարը ստիպված է լինում միայնակ վերադառնալ ճամբար։ Բարեբախտաբար բոլորը փրկվում են և վերադառնում են տուն։


== Դերասաններ ==
Վլադիմիր Վիսոցկի (ռուս. Владимир Высоцкий) - Վոլոդյա
Լարիսա Լուժինա (ռուս. Лариса Лужина) - Լարիսա
Գեորգի Կուլբուշ (ռուս. Георгий Кульбуш) - Լոմով
Գենադի Ոռոպաև (ռուս. Геннадий Воропаев) - Գենադի
Մարգարիտա Կոշելևա (ռուս. Маргарита Кошелева) - Ռիտա
Ալեքսադր Ֆադեև (ռուս. Александр Фадеев) - Նիկիտին
Բուխութի Զակարիաձե (ռուս. Бухути Закариадзе) - Վիսսարիոն


== Երաժշտություն ==
Ֆիլմը հայտի է իր երգերով/երաժշտությամբ։ Երգերի հեղինակն ու կատարողն է հանրահայտ պոետ և կատարող Վլադիմիր Վիսոցկին։
Ֆիլմում հնչում են Վիսոցկու հետևյալ երգերը ՝

«Песня о друге» Երգ ընկերոջ մասին
«Свои обиды каждый человек…» Ամեն մարդ իր վիրավորանքները...
Вершина («Здесь вам не равнина, здесь климат иной…») Գագաթ
Баллада об альпийских стрелках («Мерцал закат, как блеск клинка…») Բալլադ ալպիական հրաձիգների մասին
Прощание с горами Հրաժեշտ լեռների հետ


== Ծանոթագրություններ ==
Նոր ցասումնալից բռունցքը

«Նոր ցասումնալից բռունցքը» (չին.՝ 新精武門, անգլ.՝ New Fist of Fury), հոնկոնգյան մարտաֆիլմ, գլխավոր դերում՝ Ջեքի Չան, ռեժիսոր՝ Լո Վեյ, ֆիլմն էկրան է բարձրացել 1976 թվականին։


== Սյուժե ==
Ճապոնացիները ռազմական ուժերով գրավել, օկուպացրել էին Չինաստանը։ Փողոցային գող Լունը պատահմամբ գողանում է շատ կարևոր իր, որը պատկանում էր ճապոնական դիմադրության հերոսներից մեկին, և այս ամենից հետո ճակատագիրը կապում է նրան այդ հերոսի ընկերների հետ, որոնք իրենց հերթին հանդիսանում էին կունգ ֆուի վարպետներ, նրանք ունեին նաև կունգ ֆուի իրենց դպրոցը։ Սակայն Թայվանի բոլոր ճապոնական մարտարվեստի դպրոցները փակվել էին։ Լունը սկզբում անգամ չէր էլ մտածում կունգ ֆու պարապելու մասին, բայց նա տանել չէր կարողանում օկուպանտներին և պարտավոր էր պահել իր ընկերների պատիվը՝ ստիպված լինելով մարտնչել ճապոնական մարտարվեստի վարպետի հետ։


== Դերերում ==


== Նկարահանող խումբ ==
Կինոընկերություն։ Lo Wei Motion Picture Co.
Պրոդյուսեր։ Լյուի Լիխուա, Լո Վեյ (կատարողական)
Ռեժիսոր։ Լո Վեյ
Ռեժիսորի օգնական։ Սյուի Սյոլուն, Չիու Լոուսան
Նկարիչ։ Պհան Վամաու
Մարտերի բեմադրող։ Հան Ինցզե (Չինարեն)
Օպերատոր։ Չէն Չժունյուան, Չարլի Չէն, Չան Վինսյու
Կոմպոզիտոր։ Ֆրենկի Չան (Չինարեն)
Հագուստների դիզայներ։ Ցին Վենֆու
Գրիմարար։ Կամ Օյլան
Մոնտաժոր։ Լեյ Իմխոյ


== Տես նաև ==
Վրեժի բռունցքը (1972) Լո Վեյի ֆիլմը, գլխավոր դերում Բրյուս Լի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Նոր ցասումնալից բռունցքը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Նոր ցասումնալից բռունցքը» (անգլ.) կայքում hkmdb.com
Ֆորում (այլ կիրառումներ)

Ֆորում (զրույց) — մասսայական զրույցների հրապարակ Հռոմի ֆորումի նման։
Հռոմի ֆորում — Հին Հռոմի կենտրոնական մաս։
Կայսրական ֆորում — Հռոմում ճարտարագիտական կոթողներ, որոնց ստեղծումը տևեց մոտավորապես 150 տարի ( մ. թ. ա. 46 - 113 մ. թ.), Հռոմեական կայսրության վաղ ժամանակաշրջանում։
Վեբ-ֆորում — Վեբկայք (կամ համապատասխան ԾԱ) համացանցում զրուցելու համար։
Ֆորում (կազմակերպություն)
Սելիմագետ

Սելիմագետ, Սելիմ, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։
Սկիզբ է առնում Վարդենիսի լեռների հարավային լանջերից և Շատին գյուղում աջից միախառնվում Եղեգիս գետին։ Երկարությունը 22 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Էմլիկ

Էմլիկ լեռնագագաթ Կիլիկիայում, Կիլիկիան Տավրոս լեռնաշղթայում, Ալադաղ լեռների հյուսիսային հատվածում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պուստոմի

Պուստոմի (ֆր.՝ Pousthomy), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 216 մարդ, բնակչության խտությունը` 12.46 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.33 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 560 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 100 կմ արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 55 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 143 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 109-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 34։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,2 %։ 109 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 100 անձ (52 տղամարդ և 48 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (6 տղամարդ և 3 կին)։ 34 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 11-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Լավասսաառե

Լավասսաառե (էստ․՝ Lavassaare), քաղաքատիպ ավան Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Լավասաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 460 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը Էստոնիայի վիճակագրություն պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Դենվեր

Դենվեր (անգլ.՝ Denver), քաղաք ԱՄՆ-ի արևմտյան մասում, Կոլորադո նահանգում։ Կոլորադոյի նահանգակենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 579, 7 հազար մարդ(2005 թ-ի տվյալներով), իսկ արվարձանների հետ միասին 2 600 000 մարդ։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1858 թ-ին Կանզասում, սակայն հետո Կանզասը բաժանվել է 2 մասի՝ առաջանալով Կոլորադո և Կանզաս նահանգները։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1858 թվականին՝ որպես ոսկու լվացազատման ավան և կոչվել Ոսկյա (լատ.՝ Auraria)։ 1860-ական թվականներին վերանվանվել է ընդարձակ տարածքի նահանգապետ գեներալ Դենվերի անունով։


== Քույր քաղաքներ ==
 Աքսում (անգլ.՝ Axum), Եթովպիա
 Բրեստ (ֆր.՝ Brest), Ֆրանսիա
 Կարմիել (եբրայերեն՝ כַּרְמִיאֵל‎), Իսրայել
 Կուեռնավակա (իսպ.՝ Cuernavaca), Մեքսիկա
 Կունմին, Չինաստան
 Նայրոբի (անգլ.՝ Nairobi), Քենիա
 Պոտենցա (իտալերեն՝ Potenza), Իտալիա
 Տակայամա (ճապ.՝ 高山市), Ճապոնիա
 Ուլան Բատոր (մոնղ.՝ Улаанбаатар), Մոնղոլիա
 Չենաի, անգլ.՝ Chennai), Հնդկաստան


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Դենվերի պաշտոնական կայք էջ
Դենվերի պաշտոնական զբոսաշրջիկային կայք էջ
Դենվերի ինտերնետ համակարգ
Դենվերի քաղաքային գրադարան
Աբալուկունու

Աբալուկունու (նաև՝ Աբլիուկնու, մ.թ.ա. 8-րդ դար - մ.թ.ա. 8-րդ դար), Վանի թագավորության ռազմական և քաղաքական գործիչ, Մուսասիրի նահանգապետ, Վանի թագավորության երկրորդ տուրտան (սպարապետ) Ուրծինեի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Ասորեստանի Սարգոն Բ (մ․թ․ա․ 722-705) թագավորին ուղղված նամակում հետախույզ Աշշուրրիսուանը հաղորդում է, որ Վանի թագավորությանը պատկանող Ուրմիա լճի առափնյա նահանգի բիայնական քաղաքներում մանեացիներն ընդվզել են, կատարել կողոպուտներ և բարձրացել սարերը։ Այդ պատճառով, Մուսասիրի նահանգապետ Աբալուկունուն և Կարսիպարի նահանգապետ Թուննաունը գնացել են Մանա երկրի սահմանները՝ հսկողություն կատարելու համար։ Ըստ Նիկողայոս Ադոնցի, Ուրմիա լճի առափնյա շրջանը և լճի ափին գտնվող Մեիշտա քաղաքը պատկանում էին Վանի թագավորությանը։
Ըստ մեկ այլ նամակի, այս անգամ ապստամբություն է սկսվում Վանի թագավորության կենտրոնական նահանգներում, սակայն Ռուսա Ա-ն կարողանում է ճնշել այն և խեղդամահ անել է տալիս այն 20 հրամանատարներին, որոնք դուրս էին եկել թագավորի դեմ, իսկ թագավորության երկրորդ տուրտանը` Ուրծինեն, ով Աբբալուկունուի (բնագրում՝ Աբլիկուկնու) եղբայրն է, ձերբակալվում է Տուշպայում։ 
Այս երկու իրադարձությունների թվականը Իգոր Դյակոնովը ենթադրաբար դնում է մ․թ․ա․ 720 թվականին՝ Վանի թագավորության արքա Ռուսա Ա-ի կառավարման շրջանում (մ․թ․ա․ 735-714 թթ․)։


== Ծանոթագրություններ ==
Sunlight (երգ)

Sunlight (հայերեն՝ արևի ճառագայթ), իռլանդացի երգիչ, հաղորդավար, Westlife խմբի անդամ՝ Նիքի Բիրնի երգը, որը ներկայացվել է 2016 թվականի Եվրատեսիլ երգի մրցույթում։ 2016 թվականի փետրվարի 12-ին «Sunlight» երգը թողարկվեց, որպես Նիքի առաջին սինգլ։


== Տեղեկություն ==
2016 թվականի հունվարի 13-ին Իռլանդիայի պետական հեռուստառադիոընկերությունը հայտարարեց, որ Նիքի Բիրնը «Sunlight» երգը կներկայացնի Եվրատեսիլ 2016 մրցույթում։
«Sunlight»՝ առաջին սինգլը Նիքի Բիրնի առաջին ալբոմում։ Երգը օնլայն տարբերակով թողարկվել է 2016 թվականի մայիսի 6-ին։


== Երգացանկ ==
«Sunlight» (Radio Edit) — 2:59
«Sunlight» — 3:38
«Sunlight» (Instrumental) — 3:38


== Դիրքը չարթերում ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մայմունա

Մայմունա (իսկական անունը՝ Մայմունա Ամադու Մուրաշկո, բելառուս․՝ Маймуна Амаду Мурашка, ռուս.՝ Маймуна Амаду Мурашко, մայիսի 28, 1980(1980-05-28), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ)՝ ռուս-բելառուսցի ջութակահարուհի է, ով Յուզարիի հետ միասին ներկայացրել է Բելառուսը Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում "Time" (Ժամանակ) երգով։


== Կյանքը և կարիերան ==
Մայմունան ծնվել է 1980 թվականի մայիսի 28-ին Սանկտ Պետերբուրգում, Ռուսաստան, բելառուսցի մորից և մալիացի հորից։ Փոքր հասակում նա իր ընտանիքի հետ միասին տեղափոխվել է Մալի բնակվելու, սակայն չհարմարվելով տեղի շոգ կլիմային Մայմունան վերադառնում է իր հայրենիք՝ Մոգիլյովի մարզ, Բելառուս, որտեղ էլ նա մեծանում է։ Իր կարերայի ընթացքում Մայմունան մասնակցել է մի քանի միջազգային մրցույթների, այդ թվում՝ 1990 թ.-ին Կիևում «Երիտասարդ վիրտոուզ» մրցույթին, իսկ 1996 թվականին՝ «Հույսի երաժշտություն» մրցութին։ 2014 թվականի դեկտեմբերի 5-ին նա Յուզարիի հետ հաղթանակ տոնեց Եուրոֆեսթ 2015 թվականում իրենց "Time" (Ժամանակ) երգով։ Նրանք հաղթեցին 76 միավորով՝ զբաղեցնելով 1-ին հորիզոնականը ժյուրիի և 3-րդը հեռուստադիտողի քվեարկությամբ և իրավունք ստացան ներկայացնելու Բելառուսը Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում։


== Ծանոթագրություններ ==
Քաշանլի (այլ գյուղ)

Քաշանլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Զաբորե (գյուղ, Ստաբենսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶաբորեԶաբորե (ռուս.՝ Заборье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 19 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կրուկ (գյուղ, Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջան)

Կրուկ (ուկրաիներեն՝ Крук), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Վոլոդարսկ-Վոլինկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1900 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրուկ գյուղում բնակվում էր 120 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,58 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 75,95 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աբրահամ Մինիոն

Աբրահամ Մինիոն, (գերմ.՝ Abraham Mignon, հունիսի 21, 1640(1640-06-21)[…], Ֆրանկֆուրտ, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն - մարտի 27, 1679(1679-03-27), Ուտրեխտ), գերմանալեզու նիդերլանդացի նկարիչ, նատյուրմորտի վարպետ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1640 թվականի հունիսին,  գերմանացի վաճառականի ընտանիքում, մկրտվել է հունիսի 21-ին։ Երբ փոքրիկը դարձավ 7 տարեկան, հայրը, որպես օգնական, նրան տեղավորեց նկարիչ Յակոբ Մարելի մոտ։ Մարելը նատյուրմորտի ստեղծման գործում մասնագիտացված էր, Աբրահամը նրա լավագույն աշակերտներից էր։
Հետագայում Մարելը Գերմանիայից տեղափողվեց Հոլանդիա, իր հետ վերցնելով Մինիոնին։ Նկարիչները բնակեցվեցին Ուտրեխտում, այստեղ Մինիոնը ուսուցանեց տեղացի նկարիչ Յան Դեվիդս դե Հեմի արվեստանոցում (1606-1684), իսկ 1669 թվականին դարձավ Գիլդի Լուկի անդամ։ 1676 թվականին նկարիչը վերադարձավ Ֆրանկֆուրտ։ Մինիոնի աշակերտն էր Էլիաս վան դեն Բրուկը։ 1679 թվականին Աբրահամը Մինիոնը մահացավ Ուտրեխտ քաղաքում։


== Ստեղծագործություն ==
Մինիոնը հիմնականում աշխատում էր բացառապես նատիուրմորտ ոճում, մերթընդմերթ անդրադառնում էր նաև դիմանկարչությանը։ Նրա կտավներում վառ, գունեղ ծաղիկներն ու մրգերը հակադրության  մեջ են մուգ ֆոնի հետ։ Նկարչի ստեղծագործություններին հատուկ են կոմպոզիցիաների  նրբագեղությունն ու կշռադատվածությունը, ինչպես նաև նկարի դետալների մանրակրկիտությունը։
Մինիոնի նկարները հայտնի էին գեղանկարներ հավաքագրողների շրջանում, որոնց թվում էր ֆրանսիացի թագավոր Լյուդովիգ XIV: Նկարչի մահից հետո նրանք ցաք ու ցրիվ եղան աշխարհի թանգարաններով։ Նրանց մեծ մասը գտնվում է Դրեզդենի պատկերասրահում, 6 նկար գտնվում են Լուվրում, 4 նկարն էլ՝ Էրմիտաժում։


== Լավագույն ստեղծագործությունների ցուցակը ==
«Կատվի և ընկնող ծաղիկներով լի ծաղկամանի նատյուրմորտ»
«Ոստրեով, մրգերով և ճենապակով նատիուրմորտ»
«Կնոջ կազմվածքով տոնդո ծաղիկների ծաղկաշղթայում»
«Ծաղկային նատյուրմորտ մկներով և միջատներով»
«Որսորդական ռազմաավարով նատյուրմորտ»
«Մրգերով, բանջարեղենով և թռչնի բույնով նատյուրմորտ»


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
«Работы в музеях мира»։ Artcyclopedia։ Վերցված է 2017-12-31 


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Կարապետ վանք (Խոզաթի գավառակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Կարապետ (այլ կիրառումներ)Սուրբ Կարապետ վանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խոզաթի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հոկտեմբերի 1

Հոկտեմբերի 1, տարվա 274-րդ (նահանջ տարիներին՝ 275-րդ) օրն է։ 

Տարվա ավարտին մնում է 91 օր։


== Դեպքեր ==
մ.թ.ա. 331 - Գավգամելայի ճակատամարտում Ալեքսանդր Մեծը հաղթում է Դարեհ III-ին
1387՝ Երկու տարի Հայաստանը ասպատակելուց հետո Լենկ-Թեմուրը վերադառնում է Սամարղանդ
1795 - Ֆրանսիան նվաճում է Բելգիան
1827 - Իվան Պասկևիչի գլխավորությամբ ռուսական բանակը գրավում է Երևանը


=== Գիտություն և տեխնոլոգիաներ ===
1880 - Թոմաս Էդիսոնը բացում է ելեկտրալամպերի առաջին գործարանը


== Ծնունդներ ==
208 - Ալեքսանդր Սևերոս,Հռոմի կայսր (222-235)
1878 - Ստեփան Շահումյան, հայ հեղափոխական (մ. 1918)
1883 - Ռոմանոս Մելիքյան, հայ երգահան, երաժշտագետ, խմբավար և մանկավարժ
1886 - Արշակ Ֆեթվաճյան, հայ նկարիչ (մ. 1947)։
1912 - Լև Գումիլյով, ռուս գիտնական, պատմաբան-ազգագրագետ, պատմական և աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (մ. 1992)
1924՝
Շահեն Թաթիկյան, հայ գրող (վ. 1992)
Ջիմի Քարտեր Jimmy Carter Միացյալ Նահանգների 39-րդ նախագահը
1927 - Օլեգ Եֆրեմով,ռուս խորհրդային դերասան և ռեժիսոր
1956 - Գառնիկ Ալեքսանյան (բժիշկ),վիրաբույժ
1966 - Ջորջ Վեա George Weah Լիբերիացի ֆուտբոլիստ և քաղ. գործիչ
1980 - Կիմ-Լիան,հոլանդացի երգչուհի, երգահան, դերասանուհի և հաղորդավարուհի
1981 - Ժուլիո Բապտիստա,բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
1983 - Միրկո Վուչինիչ, չերնագորցի ֆուտբոլիստ
1993 - Նիկոլաս Լոպես,ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող


== Մահեր ==
959 - Էդվիգ Eadwig անգլիական թագավոր (ծն. 941)։
1883 - Ռոմանոս Մելիքյան, հայ նշանավոր երգահան, երաժշտագետ, խմբավար և մանկավարժ (ծն. 1935)
1905 - Արշակ Ագապյան,հայ գյուղագիր, մանկավարժ, հրապարակախոս
1911 - Վիլհելմ Դիլթայ, գերմանացի փիլիսոփա (ծն. 1833)
1958 - Ռոբերտ Ֆալկ Роберт Рафаилович Фальк ռուս նկարիչ (ծն. 1886)։
2009 - Օթար Ճիլաձե, վրացի բանաստեղծ (ծն. 1933)
2018 - Շառլ Ազնավուր, ֆրանսահայ նշանավոր երգիչ, երգահան, գրող, կինոդերասան և հասարակական գործիչ (ծն. 1924)


== Տոներ ==
Ծերերի միջազգային օր
Բուսակերների համաշխարհային օր
ՅՈՒՆԵՍԿՕ՝ Երաժշտության միջազգային օր (1975 թվականից)
Անկախության օր
Կիպրոս՝ 1960 թ. Միացյալ Թագավորությունից
Նիգերիա՝ 1960 թ. Միացյալ Թագավորությունից
Տուվալու՝ 1978 թ. Միացյալ Թագավորությունից
Կամերուն՝ Միավորման օր
Հարավային Կորեա՝ Զինված ուժերի օր
Ճապոնիա - Սակեի օր
Ուզբեկստան՝ Ուսուցիչների օր
Չինաստան՝ Կազմավորման օր
Հայաստան՝ Ընթերցողի օր, տոնը հաստատվել է 2017թ-ի հոկտեմբերի 1-ին ԵԳԳԱ-ի Երիտասարդ գրողների գրական ակումբի անդամների քվեարկության արդյունքում, նպատակն է արժևորել ընթերցողի դերն ու նշանակությունը գրականության պահպանման և զարգացման աստվածահաճո գործում։ ԵԳԳԱ-ն հիմնադրվել է 2015թ-ի հոկտեմբերի 1-ին, մի քանի երիտասարդ ստեղծագործողների ջանքերով, հիմնադիր՝ Սոնա Վանյան։
Ամբար-Հաջի

Ամբար-Հաջի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։ Գտնվում էր Տիգրիս գետի Ամբարչայ վտակի ձախ ափին, Դիարբեքիր քաղաքից 22 կմ հյուսիս՝ սարահարթի վրա։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սինգապուրի նեղուց

Սինգապուրի նեղուց, Մալակկա թերակղզու հարավային վերջավորության, Սինգապուր կղզու (հյուսիսում) և Ռիաու կղզեխմբի (հարավում) միջև։ Միացնում է Հարավ-Չինական ծովը Մալակկայի նեղուցին։ Երկարությունը 110 Կմ է, լայնությունը՝ 4.6— 21 Կմ, առավելագույն խորությունը նավարկուղում՝ 22 մ։ Խոշոր նավահանգիստը Սինգապուրն Է։
Չոռնի Կլյուչ (այլ կիրառումներ)

Չոռնի Կլյուչ, կարող է վերաբերել՝

Չոռնի Կլյուչ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Չոռնի Կլյուչ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բալոբան

Բալոբան (լատ.՝ Falco cherrug), բազեների կարգի գիշատիչ թռչուն։ Բալոբանը շիկամոխրագույն է, նստակյաց, հանդիպում է լեռնատափաստաններում, մերձարևադարձային շրջաններում, ձմռանը՝ նաև Արարատյան դաշտում։ Ունի սուր ձայն։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Արևելյան Եվրոպայի տափաստանային և անտառատափաստանային գոտիներում՝ մինչև Նախակովկաս, Ղազախստան, Միջին Ասիա, Արևմտյան Սիբիր, Ալթայ, Տուվա, Անդրբայկալ։ Հայաստանում նստակյաց, բնադրող տեսակ է, հանդիպում է Երևանի շրջակայքում, Գավառի, Վայքի, Արարատի, Վարդենիսի, Ճամբարակի, Ստեփանավանի, Թալինի, Էջմիածնի շրջաններում։


== Էկոլոգիա ==
Ապրում են Ախուրյանի հովտի՝ ծառերից զուրկ կիսանապատային տեղամասերով շրջապատված ժայռային զանգվածներում։ Ներկայումս ապրելավայրերն ինտենսիվորեն օգտագործվում են որպես արոտավայրեր։ Բները սովորաբար տեղադրված են ժայռեզրերին և խորշերում։ Բնադրում են ծառերի վրա, ձվադրում են ապրիլին՝ դնելով 1-6, ավելի հաճախ՝ 3-4 ձու։ Թխսումը տևում է 30 օր, մասնակցում են ինչպես էգը, այնպես էլ արուն։ Ձվադրման շրջանը՝ 40-45 օր, հուլիսի առաջին կեսին նկատվում են երիտասարդ թռչունները։ Սնվում են միջին չափերի կաթնասուններով և թռչուններով։


== Պահպանություն ==
Հայաստանի համար անհետացող տեսակ է։ Գրանցված է նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Թվաքանակը և դրա փոփոխման միտումները հայտնի չեն։
Վտանգման հիմնական գործոնները հայտնի չեն։
Պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» արգելոցում և «Սևան» ազգային պարկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սաբունչի

Սաբունչի
Սաբունչի (ադրբ.՝ Sabunçu), քաղաքային բնակավայր Ադրբեջանում,  Աբշերոնի թերակղզում, Բաքվի ագլոմերացիայի Սաբունչի շրջանի վարչական կենտրոնը։


== Պատմություն ==
18-րդ դարում Սաբունչի գյուղը, Զաբրատ գյուղի հետ միասին, փոխանցվել է Աշուրբեկով ընտանիքի նախնի՝ Սարդարի ասոր բեյ Աֆշարի տիրապետությանը։ . Մինչև 1825 թվականը գյուղը Աբշերոնի հիմնական նավթային արտադրամասերից էր։ 1880 թվականին կառուցվում է Բաքու–Սաբունչի 26 կիլոմետր  երկարությամբ երկաթգիծը՝  արտահանվող նավթը քաղաքային գործարաններ տեղափոխելու համար։ 1900 թ.-ին Սաբունչիում հիմնվել է մեքենաշինական  վարպետության «Բենկենդորֆ» ընկերությունը, որը խորհրդային ժամանակներում վերափոխվել է  «Բաքվի աշխատավորը» մեքենաշինական գործարանի։ 1926 թվականին  Բաքու–Սաբունչի ավտոմոբիլային ճանապարհով  մեկնարկեց  ԽՍՀՄ–ում  առաջին էլեկտրական գնացքը։
Գյուղի ազգային-համապետական կազմը միատարր էր մինչև XIX դարի երկրորդ կեսը, սակայն նավթային արդյունաբերության արագ զարգացումը ներգրավեց տարբեր ազգությունների և կրոնների մարդկանց։ 1892 թվականին  Յոհան Էդելի նախագծի համաձայն, կառուցվել է Եգիպտոսի Ս. Մակարոսի փայտե եկեղեցին։ Այն հետագայում այրվել է։ 1904 թվականին եկեղեցին կրկին վերակառուցվում է, սակայն այս անգամ  քարից։ ⟨1936 թվականին այն ոչնչացվել է բոլշևիկների կողմից⟩։ XIX դարի վերջին Սաբունչիում  եղել է նաև լեռնային հրեաների ժողովարան։  1900-1931 թվականներին Սաբունչիում գործում էր իրանական «Թամադոն» դպրոցը և իրանական հյուպատոսարանը։


== Բնակչություն ==
1893 թվականի վիճակագրության համաձայն  Սաբունչիում բնակվում էր 814 մարդ։ Նրանք բոլորը  թաթեր էին։
Բնակչությունը 1975 թվականին կազմել է  25,700 մարդ ,  իսկ  2008 թվականին `22100 մարդ։


== Հայտնի մարդիկ ==
Գյուղի հայտնի բնակիչները․

Ռիխարդ Զորգե
Նիկոլայ Բաիբակով


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆեգերսայմ

Ֆեգերսայմ (ֆր.՝ Fegersheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում:
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 4173 մարդ, բնակչության խտությունը` 667.68 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.25 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 12 կմ հարավ-արևմուտք:


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 3520 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 2710-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 810: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 77,0 %: 2710 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 2541 անձ (1327 տղամարդ և 1214 կին): Գործազուրկ են եղել 169 անձ (77 տղամարդ և 92 կին): 810 անաշխատունակներից 308-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 314-ը` թոշակառուներ, իսկ 188-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Բոլորն հանգել են—ոչ մեկը չըկան…

«Բոլորն հանգել են—ոչ մեկը չըկան…», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից։ Գրության թվականը ստույգ հայտնի չէ։


== Պատմություն ==
Ձեռագրից երևում է, որ այն գրվել է 1900-ական թվականերին։
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդի 55-րդ համարում պահվում է մեկ ինքնագիր։
Առաջին անգամ տպագրվել է Հովհաննես Թումանյանի «Գեղարվեստական երկեր» ժողովածուի 117-րդ էջում, այնուհետև՝ «Երկերի լիակատար ժողովածու»-ի առաջին հատորի 519-րդ էջում։


== Ծանոթագրություններ ==
Տոլորսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Տոլորս գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 27 հուշարձան (2 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Հուլիոս Պոմպոնիուս Լաետուս

Հուլիոս Պոմպոնիուս Լաետուս՝ (լատ.՝ Julius Pomponius Laetus), նախահեղափոխական գրություններում Լետո (իտալ. Giulio Pomponio Leto, 1428[…], Տեջանո, Սալեռնո, Կամպանիա, Իտալիա - հունիսի 9, 1498 կամ 1497[…], Հռոմ, Պապական մարզ), իտալացի հումանիստ և պատմաբան։ 
Արքայազն Ջովաննի Սանսեվերինոյի ապօրինի որդին։


== Կենսագրություն ==
Հուլիոս Պոմպոնիուս Լաետուսը ծագումով Կալաբրիայից է, Հռոմում սովորել է Լորենցո Վալլայի մոտ, ապա դասավանդել Հռոմի համալսարանում։ 1465 թվականին Հռոմում հիմնել է հումանիստների «Հռոմեական ակադեմիա»-ն, որտեղ նա ուսումնասիրել է հին փիլիսոփայությունը, քննադատել միջնադարյան սխոլաստիզմը և կաթոլիկ եկեղեցին։ Պողոս Երկրորդը, համարելով այս Ակադեմիայի անդամներին դավադիրներ և անբարոյական աթեիստներ, ձերբակալել է նրանց և փակել Ակադեմիան։ Պոմպոնիուսը փախել է Վենետիկ, բայց արտահանձնվել Հռոմի պապին, բանտարկվել ու խոշտանգվել։ Սիքստոս IV-ի օրոք ակադեմիկոսներն ազատ են արձակվել, և Պոմպոնիուսը շարունակել է իր նախկին գործունեությունը։
1472-1473 թվականներին Պոմպոնիուսը շրջել է Ռուսաստանի հարավային մասում, և իր տպավորությունները ներկայացրել Վերգիլիոսի «Գեորգիկների» մեկնաբանություններում:Պատմական աշխատության մեջ «Կեսարը» ուրվագծել է Հռոմեական կայսրության և Բյուզանդիայի III-ից VII-րդ դարերի պատմությունը։


== Աշխատություններ ==
Գրություններ Հռոմեական պատմության մասին.
«De jurisperitis»,
«De Romanorum magistratibus»,
«De legibus»,
«De romanae urbis հնություն»,
Compendium historiae Romanae ab interitu Gordiani usque ad Justinum III;
քերականության վերաբերյալ տրակտատ,
մեկնաբանություններ Վերգիլիոսի և այլոց վերաբերյալ։
«Opera omnia» խմբ. 1521 թ.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Помпонио Лэто, Джулио»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
Ֆորսթի Հոլցհայմ

Ֆորսթի Հոլցհայմ (գերմ.՝ Holzheim am Forst), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Պֆալցի վարչական կենտրոնին։ Մտնում է Ռեգենսբուրգ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 994 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 15,63 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 3 75 153։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
Սանպդիատ Բագրատունի

Սանպդիատ Բագրատունի, հայ իշխան 5-րդ դարի վերջին՝ Բագրատունիների տոհմից։
Հավանաբար եղել է Սահակ Բ Բագրատունու որդին։ Իշխանական կալվածն է եղել Բարձր Հայքի Սպեր գավառը։ Ավանդաբար շարունակում էր կրել թագադիր ասպետի տիտղոսը։ Մահացել է 505 թվականին։
Համարվում է Վարազ-Տիրոց Ա Բագրատունու հայրը։ Այլ տեղեկություններ չեն պահպանվել։


== Տես նաև ==
Բագրատունիների տոհմածառ


== Գրականություն ==
Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au xixe siècle։ Tables généalogiques et chronologiques, Rome,‎ 1990, p. 122.
Վսևոլոդ Իվանով

Վսևոլոդ Վյաչեսլավովիչ Իվանով (փետրվարի 12 (24), 1895, Q47961?, Semipalatinsk County, Semipalatinsk Oblast, Ստեփան նահանգապետ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 15, 1963(1963-08-15)[…], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գրող։
Իվանովի «Պարտիզաններ» (1921), «Զրահագնացք 14-69» (1922), «Դունավոր քամիներ» (1922) վիպակների թեման քաղաքացիական կռիվներն են։ Հայտնի են նաև «Առեղծվածների առեղծվածը» (1927), «Առանձնատուն» (1928), «Խաբու» (1925), «Ճանապարհորդություն այն երկիրը, որը դեռ չկա» (1930) վիպակները և «Զրահագնացք 14-69» (1927) պիեսը։ Գրել է «Ֆաքիրի արկածները» (1934-1935) ինքնակենսագրական, և «Պարխոմենկո» (1939) վեպերը, «Լոմոնոսով» (1953) դրաման։


== Ծանոթագրություններ ==
Նարինջ (պտուղ)

Նարինջ նարնջենու պտուղ։ Նարիջի հայրենիքը համարվում է Չինաստանը։ Քաղցր նարնջի ամենավաղ հիշատակումը չինական գրականության մեջ է եղել մ.թ.ա. 314 թվականին։
Իրենից ներկայացնում է բազմափունջ պտուղ։ Ծածկված է ոչ ողորկ նարնջագույն ցիտրուսակեղևով։ Սերմերը գտնվում են միջուկի մեջ։ Կեղևի չափը, ձև ու գույնը տարբերվում են՝ կախված բույսի տեսակից։ Նարինջն օգտագործվում է թարմ վիճակում, խոհարարության, նարնջի հյութ, նարնջի մուրաբա, ջեմ, շաքարածո, մարմելադ պատրաստելու համար հումք է հանդիսանում։
Պետք է նշել,որ նարինջն իր մեջ պարունակում է C վիտամին,որը բարձրացնում է դիմադրողականությունը:Այդ պատճառով մրսածության հետ կապված հիվանդությունների դեպքում նարինջն օգտագործվում է որպես վիտամինների աղբյուր։ Պարունակում է մինչև 12% շաքար, 0,6—2% կիտրոնաթթու, մինչև 50— 65 մգ վիտամին C, տիամին, վիտամին P, կալցիումի աղեր, կալիում, ֆոսֆոր և այլն։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Артюшенко З. Т., Фёдоров Ал. А. Атлас по описательной морфологии высших растений. Плод / АН СССР; Бот. ин-т им. В. Л. Комарова. — Л.: Наука (Лен. отд.), 1986. — С. 81, 97. — 392 с.
Նուկուտսկի շրջան

Նուկուտսկի շրջան (ռուս.՝ Нукутский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Իրկուտսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1972 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Նովոնուկուտսկիյ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2400 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 16809 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Մոդուս Վիվենդի հետազոտական կենտրոն

Մոդուս Վիվենդի հետազոտական կենտրոն (անգլ.՝ Modus Vivendi Center for Social Science), Հայաստանում գործող ոչ կառավարական գիտահետազոտական հաստատություն։ Կենտրոնի հիմնադիր-տնօրենն է դիվանագետ Արա Պապյանը։


== Առաքելություն ==
Կենտրոնի առաքելությունն է գտնել տարածաշրջանային խնդիրների խաղաղ լուծումը միջազգային իրավունքի միջոցով։


== Պատմություն ==
Կենտրոնը հիմնադրել է 1999 թվականի ապրիլի 30-ին հայ իրավաբան, պատմաբան և դիվանագետ Արա Պապյանը։


== Անձնակազմ ==
Կենտրոնում աշխատում են.

Արա Պապյան, կենտրոնի հիմնադիր-տնօրեն,
Լուսին Կտիկյան,
Լիլիթ Միքայելյան,
Դավիթ Աբրահամյան,Կամավորների կազմում են.

Ալմաստ Մուրադյան,
Վարդուհի Աղաբեկյան,


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Ալժիրի ժեստերի լեզու

Ալժիրի ժեստերի լեզու (Algerian Sign Language; ֆր.՝ Langue des signes algérienne, արաբ․՝ لغة الإشارة الجزائر‎‎, թամազիգխտ. Tamslayt Tadugamt n Lezzayer), ժեստերի լեզու, որը տարածված է Ալժիրի խուլերի շրջանում։ Լեզուն պաշտոնապես ընդունվել է Ալժիրի հաշմանդամների օգնության և աջակցության օրենքով 2002 թվականի մայիսի 8-ին։
Բարբառների մասին ոչինչ հայտնի չէ։ Լեզվի վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Ուջա քաղաքի խուլերի միությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
CARVALHO, Paulo Vaz de. breve História dos Surdos no Mundo. [S.l.]։ SurdUniverso, 2007. 140 p.
Glottolog 2.2 Resources for Algerian Sign Language. n.a. 2013. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
Algerian Sign Language։ a language of Algeria. n.a. 2013. SIL International.


== Արտաքին հղումներ ==
Ալժիրի ժեստերի լեզու Ethnologue-ում
Joshua Project
Օբրոկ (այլ կիրառումներ)

Օբրոկ, կարող է վերաբերել՝

Օբրոկ - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Օբրոկ - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բելևրեն

Բելևրեն (բուլղար․՝ Белеврен), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Սրեդեցի համայնքի կազմի մեջ։ 2010 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 16 մարդ։


== Քաղաքական դրություն ==
Բելևրենի տեղական քմեթությունում, որի կազմի մեջ է մտնում Բելևրենը, գյուղում անցկացված ընտրությունների արդյունքում քմեթի պաշտոնը զբաղեցնում է Կերա Պենևեան (Շարժում իրավունքի և ազատության համար)։
Սրեդեցի համայնքի քմեթի պաշտոնը համայնքում անցկացված ընտրությունների արդյունքում զբաղեցնում է Շարժում իրավունքի և ազատության համար կուսակցության անդամ Տոդոր Պրոյկովը։


== Տես նաև ==
Բուլղարիայի համայնքներ
Սրեդեցի համայնք


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակչության վիճակագրություն
Աստերոիդների ցանկ (218901-219000)

Աստերոիդների ցանկ (218801-218900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (219001-219100)
 Աստերոիդների ցանկ (218801-218900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (219001-219100)
Ժապարատուբայի գավառ

Ժապարատուբայի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Japaratuba), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սեարա նահանգի մեջ։ Մտնում է Սերժիպի նահանգի գյուղատնտեսական շրջան (մարզ)ի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 53 914 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 1464,7  կմ²։ Բնակչության խտությունը 36,81  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 840 274 179,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2004 թվականին կազմում է 16 042,81 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,622։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Ժապոատան
Պակատուբա
Պիրամբու
Մ.թ.ա. 653


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Լլոյդ Շեփլի

Լլոյդ Շեփլի (անգլ.՝ Lloyd Stowell Shapley, հունիսի 2, 1923(1923-06-02), Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - մարտի 12, 2016(2016-03-12), Թուսոն, Արիզոնա, ԱՄՆ), ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ տեղաբաշխման տեսության մշակման և շուկայական ծրագրման մեջ գործնական կիրառման համար (2012)։


== Կենսագրություն ==
Լլոյդ Շեփլին ծնվել է աստղագետներ Հարլոու և Մարթա Բեց Շեփլիների ընտանիքում։
1943-1945 թվականներին ծառայել է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերում։ 1948 թվականին Հարվարդի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան, իսկ 1953 թվականին՝ դոկտորի աստիճան Փրինստոնի համալսարանում։ 1948-1949 և 1954-1981 թվականներին աշխատել է RAND կազմակերպությունում, 1981 թվականից դասավանդում է Լոս Անջելեսի Կալիֆորնիայի համալսարանում։ 1944 թվականին պարգևատրվել է Բրոնզե աստղ ռազմական մեդալով։ 1974 թվականից ԱՄՆ գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի, իսկ 1979 թվականից՝ ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս։ 2007 թվականից ԱՄՆ տնտեսագիտական ասոցիացիայի պատվավոր անդամ։ 2012 թվականից ԱՄՆ մաթեմատիկական միության իսկական անդամ։
2012 թվականին ամերիկացի տնտեսագետ Էլվին Էլիոթ Ռոթի հետ ստացել է Նոբելյան մրցանակ տնտեսագիտության բնագավառում՝ տեղաբաշխման տեսության մշակման և շուկայական ծրագրման մեջ գործնական կիրառման համար։


== Աշխատություններ ==
Gale D., Shapley L.S. College Admission and the Stability of Marriage // American Mathematical Monthly. — 1962. — Т. 69. — С. 9—14.
Shapley L.S. The St. Petersburg Paradox: A Con Game? // Journal of Economic Theory. — 1977. — Т. 14. — С. 439—442.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լլոյդ Շեփլիի մասին Կալիֆորնիայի համալսարանի կայքում (անգլ.)
Աճառյանի օրենք

Աճառյանի օրենք, հնչյունական օրենք, որ հայտնաբերել է հայագետ Հրաչյա Աճառյանը՝ Վանի բարբառի հնչյունական երևույթների քննության ժամանակ։ Օրենքի ձևակերպումը Աճառյանը տվել է «Քննություն Վանի բարբառի» աշխատության մեջ։ Օրենքը փաստում է, որ Վանի բարբառում ա ձայնավորը, գտնվելով գրաբարի թրթռուն պայթականից առաջացած խուլի մոտ, դառնում է ä, իսկ խուլից առաջացած խուլի մոտ մնում է ա։ Օրինակ՝ բան-պäն, բարի-պäրի։ Օրենքը առնչվում է հայերենի հնչյունական համակարգի պատմական զարգացման հարցերին։
Հայ բարբառային միավորներում ձայնեղ բաղաձայններից հետո ձայնավորների քմայնացումը՝ Աճառյանի օրենքը, պատմական հնագույն հնչյունական օրենքներից է, որ մոտավորապես միջին դարերից ի վեր դադարել է գործել։


== Ծանոթագրություններ ==
Չերմասան (գյուղ, Բելեբեևսկի շրջան)

Չերմասան (ռուս.՝ Чермасан, բաշկիրերեն՝ Сәрмәсән), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելեբեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)