Նատրիումի պերիոդատ

Նատրիումի պերիոդատ - անօրգանական բարդ, սոդայի մետաղական պարբերական թթու, նատրիումի բանաձև NaIO4, անգույն բյուրեղներով, ջրի մեջ լուծվող, խոնավացած ձևեր։


== Ստացում ==
Էլեկտրոլիզմ իոդատա նատրիումը ծծմբային թթվի մեջ՝
  
    
      
        
          
            N
            a
            I
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    e
                    
                      −
                    
                  
                
              
            
             
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {NaIO_{3}+H_{2}O\ {\xrightarrow {e^{-}}}\ NaIO_{4}+H_{2}}}}
  Դիգիդրոորտոպերիոդատա նատրիումի արձագանքը ազոտական թթվի լուծման սենյակային ջերմաստիճանում՝
  
    
      
        
          
            N
            
              a
              
                3
              
            
            
              H
              
                2
              
            
            I
            
              O
              
                6
              
            
            +
            2
            H
            N
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    20
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            N
            a
            I
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            N
            a
            N
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Na_{3}H_{2}IO_{6}+2HNO_{3}\ {\xrightarrow {20^{o}C}}\ NaIO_{3}+2NaNO_{3}+2H_{2}O}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Նատրիումի պերիոդատը անգույն, քառանկյուն բյուրեղ է, տիեզերական խումբը՝ I 41/a։ Բջջային պարամետրերը a = 0,5322 նմ, c = 1,193 նմ, Z = 4։ Այն լուծելի են ջրում, ինչպես նաև մասնակի փոփոխության է ենթարկվում։ Ձևավորում է բյուրեղային կառուցվածք՝ NaIO4•3H2O։


== Քիմիական հատկություններ ==
Անջուր բյուրեղային աղ, պատրաստում են վակումային չոր տեղում՝
  
    
      
        
          
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            ⋅
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    110
                    
                      o
                    
                  
                  C
                  ,
                  v
                  a
                  c
                  u
                  u
                  m
                
              
            
             
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {NaIO_{4}\cdot 3H_{2}O\ {\xrightarrow {110^{o}C,vacuum}}\ NaIO_{4}+H_{2}O}}}
  Ջեռուցվում է օդում և առաջացնում է բաժանում՝
  
    
      
        
          
            2
            (
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            ⋅
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
            )
             
            
              
                →
                
                  
                    175
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            2
            N
            a
            I
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              O
              
                2
              
            
            +
            6
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2(NaIO_{4}\cdot 3H_{2}O)\ {\xrightarrow {175^{o}C}}\ 2NaIO_{3}+O_{2}+6H_{2}O}}}
  Քայաքայվում է, երբ ջեռուցվում է՝
  
    
      
        
          
            2
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                  300
                  −
                  
                    325
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            2
            N
            a
            I
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              O
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2NaIO_{4}\ {\xrightarrow {300-325^{o}C}}\ 2NaIO_{3}+O_{2}}}}
  Ջրային լուծույթներ ենթարկվում է շրջելի փոփոխությունների՝
  
    
      
        
          
            I
            
              O
              
                4
              
              
                −
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            ⇄
             
            
              H
              
                3
              
            
            I
            
              O
              
                6
              
              
                2
                −
              
            
            +
            
              H
              
                3
              
            
            
              O
              
                +
              
            
             
             
             
             
             
            p
            K
            =
            9
            ,
            73
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {IO_{4}^{-}+3H_{2}O\ \rightleftarrows \ H_{3}IO_{6}^{2-}+H_{3}O^{+}\ \ \ \ \ pK=9,73}}}
  

  
    
      
        
          
            I
            
              O
              
                4
              
              
                −
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            ⇄
             
            
              H
              
                4
              
            
            I
            
              O
              
                6
              
              
                −
              
            
            +
            
              H
              
                3
              
            
            
              O
              
                +
              
            
             
             
             
             
             
             
            p
            K
            =
            1
            ,
            43
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {IO_{4}^{-}+2H_{2}O\ \rightleftarrows \ H_{4}IO_{6}^{-}+H_{3}O^{+}\ \ \ \ \ \ pK=1,43}}}
  Հակազդում է տաք ազոտային թթվին՝
  
    
      
        
          
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            +
            H
            N
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    80
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            
              H
              
                5
              
            
            I
            
              O
              
                6
              
            
            +
            N
            a
            N
            
              O
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {NaIO_{4}+HNO_{3}+2H_{2}O\ {\xrightarrow {80^{o}C}}\ H_{5}IO_{6}+NaNO_{3}}}}
  Զգայուն է ջիկացած նատրիումի հիդրօքսիդին՝
  
    
      
        
          
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            +
            2
            N
            a
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                3
              
            
            
              H
              
                2
              
            
            I
            
              O
              
                6
              
            
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {NaIO_{4}+2NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Na_{3}H_{2}IO_{6}\downarrow }}}
  Ուժեղ օքսիդացնող թթու է՝
  
    
      
        
          
            5
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            +
            2
            M
            n
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
              
            
             
            2
            H
            M
            n
            
              O
              
                4
              
            
            +
            5
            N
            a
            I
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {5NaIO_{4}+2MnSO_{4}+3H_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ 2HMnO_{4}+5NaIO_{3}+2H_{2}SO_{4}}}}
  Գրանցված է փոխանակման ռեակցիաների նիտրատների այլ ալկալիական մետաղներ մեջ՝
  
    
      
        
          
            5
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            +
            K
            N
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
              
            
             
            K
            I
            
              O
              
                4
              
            
            ↓
            +
            N
            a
            N
            
              O
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {5NaIO_{4}+KNO_{3}\ {\xrightarrow {}}\ KIO_{4}\downarrow +NaNO_{3}}}}
  Եռակալելիության ընթացքում ձևավորել է նատրիումի օքսիդ, նատրիումի օրտոպերիոդատ՝
  
    
      
        
          
            N
            a
            I
            
              O
              
                4
              
            
            +
            2
            N
            
              a
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                5
              
            
            I
            
              O
              
                6
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {NaIO_{4}+2Na_{2}O\ {\xrightarrow {}}\ Na_{5}IO_{6}}}}
  


== Գրականություն ==
Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 2-е изд., испр. — М.-Л.։ Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
Справочник химика / Редкол.։ Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.։ Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ։ Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.։ Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.


== Ծանոթագրություններ ==