Իվան Կլիմա

Իվան Կլիմա (չեխ.՝ Ivan Klíma, իսկական ազգանունը՝ Կուդերս (չեխ.՝ Kauders, սեպտեմբերի 14, 1931(1931-09-14)[…], Պրահա, Չեխոսլովակիա[…] և Բրատիսլավա, Չեխոսլովակիա), չեխ ժամանակակից արձակագիր, դրամատուրգ և հրապարակախոս, որի ստեղծագործությունները թարգմանված են գրեթե բոլոր հնարավոր լեզուներով՝ անգլերեն, գերմաներեն, ռուսերեն, հունարեն, նորվեգերեն, ճապոներեն, թուրքերեն և շատ այլ։


== Կենսագրություն ==
Լինելով 10-ամյա երեխա՝ երեք ու կես տարի անցկացրել է հրեաների համար Տերեզին ֆաշիստական համակենտրոնացման ճամբարում։
Պատերազմից հետո ավարտել է գիմնազիան և Կարլովի համալսարանի արվեստի ֆակուլտետը։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը նվիրված էր Կարել Չապեկի արվեստին։ Դարձել է լրագրող և համագործակցել «Ческе новины» թերթի հետ։
1956 թվականից «Кветы» թերթում աշխատել է որպես խմբագիր, 1959-1963 թվականներին Československý spisovatel (Չեխոսլովակյան գրող) հրատարակչությունում։ 1963—1969 թվականներին եղել է մշակութային-քաղաքական «Literární noviny» և «Literárních listů» ամսագրերի գլխավոր խմբագրի տեղակալ։
1953 թվականին ընդունվել է Չեխոսլովակիայի Կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1960-ական թվականներին չեխ այլ մտավորականների հետ ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Պրահայի գարնան կազմակերպման մեջ։ 1967 թվականին հեռացվել է կուսակցությունից։
1969 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ աշխատել է Միչիգանի համալսարանում որպես հրավիրված դասախոս։ Հայրենիք է վերադարձել 1970 թվականին։
1990-ական թվականների կեսերին Իվան Կլիման դարձել է չեխական ՊԵՆ ակումբի նախագահի տեղակալ։


== Ստեղծագործության ընդհանուր բնութագիր ==
Իվան Կլիման չեխ հոգեբանական արձակի հեղինակ ստեղծողներից է։ Ճանաչում ձեռք է բերել որպես այլախոհ գրող, որի ստեղծագործությունները 1967 թվականից մինչև 1989 թվականի «Թավշե հեղափոխություն» չէր կարող հայտնվել պաշտոնական չեխական մամուլում։ Իվան Կլիմայի գործերը տպվում էին սամիզդատ (տնայնագործական տպագրությամբ) և ընթերցողից ընթերցող էին փոխանցվում։ Նա մեծ ճանաչում ուներ չեխ տարագիրների շրջանում։
Արձակ ստեղծագործությունների, փիլիսոփայական վեպերի, դրամաների, պատմվածքների, ակնարկների, էսսեների, մանկական գրքերի հեղինակ է։


== Ստեղծագործություններ ==
Հույս անունով նավը. երկու պատմվածք (1970)
Milostné léto (1979)
Ma veselá jitra (1985)
Moje první lásky (1985)
My Merry Mornings: Stories from Prague (1985)
Սեր և աղբ (Láska a smetí) (1986)
Իմ առաջին սերերը (1986)
Soudce z milosti (1986)
Ամառային ընդհարում (1987)
Milenci na jednu noc (1988)
Իմ առաջին սերերը (1988)
Už se blíží meče: Eseje, Fejetony, Rozhovory (1990)
Ministr a anděl (1990)
Rozhovor v Praze (1990)
Moje zlatá řemesla (1990)
Hry: Hra o dvou dějstvích (1991)
Դատավորը դատին (1991)
Իմ ոսկե զբաղմունքները (1992)
Ostrov mrtvých králů (1992)
Čekání na tmu, čekání na světlo (1993)
Սպասելով մթին, սպասելով լույսին (1994)
Պրահայի ոգին և այլ էսսեներ (1994)
Իմ ոսկե զբաղմունքները (1994)
Milostné rozhovory (1995)
Սպասելով մթին, սպասելով լույսի (1995)
Jak daleko je slunce (1995)
Պրահայի ոգին և այլ էսսեներ (1995)
Čekání na tmu, čekání na světlo (1996)
Poslední stupeň důvěrnosti (1996)
Առավելագույն մտերմություն (1997)
Loď jménem Naděje (1998)
Երբ ես եկա տուն (1998)
Kruh nepřátel českého jazyka: Fejetony (1998)
O chlapci, který se nestal číslem (1998)
Հերյուրանք և պատմություններ (1998)
Մի գիշերվա սիրահարները (1999)
Ոչ սրբերը կամ հրեշտակները (Ani svatí, ani andělé) (1999)
Անվտանգության և անապահովության միջև (2000)
Velký věk chce mít též velké mordy (2001)
Premiér a anděl (2003)
Moje šílené století («Իմ խելագար դարը») (2009)


== Մրցանակներ ==
2002 թվականին պարգևատրվել է Ֆրանց Կաֆկայի մրցանակով։
2010 թվականին պարգևատվել է Magnesia Litera մրցանակով գիտական գրականության ոլորտում։
2002 թվականին պարգևատրվել է «Մատուցած ծառայությունների համար» առաջին կարգի մեդալով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Spisovatel Ivan Klíma převzal Cenu Karla Čapka, tomu i poděkoval (Lidové noviny) (չեխ.)