Սոֆիա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սոֆիա (այլ կիրառումներ)Սոֆիա (բուլղար․՝ Со́фия), ծագում է՝ հուն․՝ σοφία - «վարպետություն», «իմաստություն»), Բուլղարիայի մայրաքաղաքը, Սոֆիայի քաղաքային մարզի և նրա միակ Ստոլիչնա համայնքի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Սոֆիայի գոգավորության հարավում, Վիտոշա լեռնազանգվածի ստորոտին։ Քաղաքի արևելյան ծայրամասով հոսում է Իսկիր գետը։


== Հակիրճ տեղեկատվություն ==
Ընկած լինելով Բալկանյան թերակղզու կենտրոնում՝ քաղաքը գտնվում է Սև ծովից Ադրիատիկ ծով տանող ճանապարհի մեջտեղում և բավականին մոտ է Էգեյան ծովին։
Այստեղ առաջին բնակավայրը հիմնվել է մեր թվականությունից առնվազն 7 հազար տարի առաջ։ Իսկ քաղաքի՝ արձանագրություններով վկայված պատմությունն սկսվում է մ. թ. ա. 29 թվականից, երբ Հռոմեական հանրապետությունը նվաճել է կելտական սերդի ցեղի կողմից այստեղ կառուցված Սերդիկա բնակավայրը, որի վրա հետագայում արշավել են հոնները (343-347 թվականներ և 447 թվական), վեստգոթերը (376-382 թթ.), ավարներն ու սլավոնները (617 թ.): 809 թվականի ապրիլի 9-ին էլ Սերդիկան պաշարել են բուլղար խան Կրում զորքերը։ 1018-ի Բյուզանդական կայսրությունը 22 տարով այստեղ վերջ է տվել բուլղարների տիրապետությանը, որը կարճ ժամանակով վերականգնվելուց հետո դարձյալ զիջել է քաղաքը, այս անգամ արդեն՝ պեչենեգներին (1048 և 1078 թթ.): Հետագայում Սերդիկային տիրել են հունգարները (1183 թ.), խաչակիրները (1095 և 1190 թթ.): Բուլղարական երկրորդ թագավորության իշխանությունն այստեղ ձգվել է 1194-ից մինչև 1382 թվականը, երբ քաղաքը նվաճել են օսմանցիները ։ 1520-ից 1836 թթ. Սոֆիան եղել է Եվրոպայում օսմանյան կայսրության առանցքային մարզի՝ Ռումելիա էյալաթի կենտրոնը։ Բուլղարացիների տիրապետությունն այստեղ վերահաստատվել է 1878 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ բրիտանական օդուժն ու ամերիկյան ռազմական ավիացիան ռմբակոծել են քաղաքը։ Պատերազմի ավարտին մոտ՝ խորհրդային զորքերը գրավել են Սոֆիան, որը դեռ 19-րդ դարի վերջերից հռչակվել էր թուրքական լծից ազատագրված, անկախություն նվաճած Բուլղարիայի մայրաքաղաք։
Ներկայումս Սոֆիան Բուլղարիայի տնտեսական, առևտրային, մշակութային, կրթական կենտրոնն է, որտեղ գործում են երկրի խոշորագույն արդյունաբերական ձեռնարկությունները, առևտրական ընկերությունները, մշակութային օջախները, համալսարանները։ Այն տեղ է գրավել ձեռնարկատիրական գործունեություն (հատկապես տեղեկատվական տեծնոլոգիաների բնագավառում) սկսելու համար աշխարհում լավագույն պայմաններ տրամադրող քաղաքների առաջին տասնյակի մեջ։ Սոֆիան համարվում է նաև Եվրոպայի առավել հյուրընկալ քաղաքը։
Քաղաքի բնակչության թիվը 18-րդ դարի վերջերին եղել է մոտավորապես 70 հազար, 1870 թվականին նվազել մինչև 19,000, 1878-ին ավելի նվազելով՝ հասել 11,649-ի և անկախության նվաճումից որոշ ժամանակ անց սկսել է աճել։ Ներկայումս այստեղ 482 քառակուսի կիլոմետր տարածքի վրա ապրում է 1.23 միլիոն մարդ, այսինքն՝ Բուլղարիայի ողջ բնակչության 17.5 տոկոսը։


== Անվան ծագումնաբանություն ==
Այդպես կոչվեց Սուրբ Սոֆյային նվիրված տաճարի անունով։ Իսկ Սոֆիա բառը Բյուզանդիայում նշանակում էր «իմաստություն» և դարձել էր կրոնական տերմին։


== Քույր-քաղաքներ ==
 Ալժիր, Ալժիր
 Անկարա, Թուրքիա (1992)
 Բրատիսլավա, Սլովակիա
 Բեռլին, Գերմանիա
 Բրատիսլավա, Սլովակիա (2008)
 Բրյուսել, Բելգիա
 Բուխարեստ, Ռումինիա
 Բուդապեշտ, Հունգարիա
 Բուրսա, Թուրքիա (1998)
 Հելսինկի, Ֆինլանդիա
 Կիև, Ուկրաինա (1997)
 Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա
 Մադրիդ, Իսպանիա
 Միլան, Իտալիա
 Փարիզ, Ֆրանսիա (1998)
 Փիթսբուրգ, ԱՄՆ
 Պրահա, Չեխիա
 Պրահա, Չեխիա
 Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան
 Մարաշ, Թուրքիա
 Սկոպյե, Մակեդոնիա (2006)
 Թել Ավիվ, Իսրայել (1992)
 Տիրանա, Ալբանիա (2008)
 Երևան, Հայաստան (2008) (գործընկեր քաղաք)
 Վարշավա, Լեհաստան


=== Համագործակցության պայմանագրեր ===
Ի հավելումն վերոնշյալի՝ Սոֆիան համագործակցության պայմանագրեր ունի հետևյալ քաղաքների հետ.

 Բուդապեշտ, Հունգարիա
 Փարիզ, Ֆրանսիա
 Լիսաբոն, Պորտուգալիա


== Գրականություն ==
«Sofia in Figures» (Bulgarian, English)։ National Statistical Institute of Bulgaria։ 2016։ Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 26 
Gigova Irina (March 2011)։ «The City and the Nation: Sofia’s Trajectory from Glory to Rubble in WWII»։ Journal of Urban History 37 (2): 155–175 The 110 footnotes provide a guide to the literature on the city
«Sofia in Figures 2009»։ Regional Statistical Office of Sofia։ 2009։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հոկտեմբերի 11-ին 
«Sofia — 130 Years Capital» (Bulgarian)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հունվարի 28-ին 


== Պատկերասրահ ==
Ճարտարապետական ոճերը Սոֆիայում
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Статистика населения(բուլղ.)
https://www.sofia.bg/en/web/sofia-municipality/ Սոֆիա. պաշտոնական կայք
Online guide to Sofia
Official Site of Sofia Public Transport Archived 2010-05-25 at the Wayback Machine.
Սոֆիա հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)
Archival images of Sofia
Sofia by Night Light: A Photographic Exhibition
Virtual Guide to Ancient Serdica
More than 25 live webcams from Sofia
Pictures from Vitosha mountain