Գունատ կապույտ կետ

Գունատ կապույտ կետ (անգլ.՝ Pale Blue Dot), Վոյաջեր-1 տիեզերանավի կողմից 1990 թվականի փետրվարի 14-ին մոտ 6 միլիարդ կիլոմետր (40.5 ա.մ.) հեռավորության վրայից լուսանկարած Երկրի պատկերը, որը Արեգակնային համակարգի լուսանկարների շարքի մի մասն է կազմում։
Այս լուսանկարում, Երկրի տեսանելի մեծությունը մեկ պիքսելից փոքր է. մոլորակը երևում է աննշան կետի տեսքով՝ տիեզերքի ընդարձակ դատարկության մեջ լուսանկարչական սարքի օբյեկտիվի վրա ընկած արևի ճառագայթների մեջ։
Վոյաջեր-1-ը, որն արդեն իրականացրել էր իր առաջնային առաքելությունը և դուրս էր գալիս Արեգակնային համակարգի սահմաններից, ՆԱՍԱ-ի կողմից ղեկավարվելով և Կարլ Սագանի խնդրանքով շրջում է իր օբյեկտիվը և լուսանկարում Երկիրը՝ տիեզերական հսկայական տարածության մեջ։


== Նախապատմություն ==

1977 թվականի սեպտեմբերին ՆԱՍԱՆ տիեզերք արձակեց Վոյաջեր-1-ը, որը ուներ 722 կգ զանգված՝ արտաքին Արեգակնային համակարգը և ապա նաև՝ միջաստղային տարածությունը ուսումնասիրելու համար։ 1979-ին այն ուսումնասիրել է Յուպիտերի, իսկ 1980-ին՝ Սատուրնի համակարգը և իր նախնական առաքելությունն ավարտվել է նույն տարվա նոյեմբերին։ Վոյաջեր-1-ը առաջին տիեզերանավն էր, որ մանրամասնորեն լուսանկարեց Յուպիտերը և Սատուրնը և դրանց մեծ արբանյակները։
Վոյաջեր 1-ը ճանապարհորդել է 64000 կմ/ժ արագությամբ և համարվում է Երկրից ամենահեռու գտնվող մարդու կողմից ստեղծված առարկան, որը դուրս է եկել Արեգակնային համակարգի սահմաններից։ Վոյաջերի առաջելությունը ընդլայնվել և շարունակվում է մինչ օրս, որը ներառում է Կոյպերի գոտու երկնային օբյեկտների, արտարեգակնային համակարգի, հելիոսֆերայի և միջաստղային տարածության ուսումնասիրությունը։
Վոյաջեր 1-ը սկզբնապես ստեղծվել էր Սատուրնի համակարգի ուսումնասիրման համար։ Երբ տիեզերանավը 1980-ին անցավ Սատուրնի կողքով, Սագանը առաջարկեց, որ տիեզերանավը վերջին անգամ նկարի Երկիրը։ Նա նշեց, որ այդ լուսանկարը չի ունենա մեծ գիտական արժեք, քանի որ Երկիրը շատ չնչին կլինի, բայց այն նշանակություն կունենա գաղափարական առումով՝ ցուցադրելով Երկրի չափսը տիեզերքի համեմատությամբ։
Չնայած որ ՆԱՍԱ-ի Վոյաջեր ծրագրի մասնակիցների մեծ մասը կողմ էին այդ մտքին, կասկածներ կային, որ Արեգակին այդքան մոտ լուսանկարը կարող է վնասել տիեզերանավի լուսանկարչական սարքերը։ 1989-ին միայն Սագանի գաղափարը ի կատար ածվեց։


== Լուսանկար ==

Սկզբնապես լուսանկարվել է 3 լուսանկար՝ երեք տարբեր ֆիլտրերով՝ կապույտ, կանաչ և մանուշակագույն` 0.72, 0.48 և 0.72 վայրկյան լուսապահմամբ։ Ապա երեք լուսանկարները միացվել են մեկի մեջ և ստացվել է «գունատ կապույտ կետը»։
640,000 պիքսելներից Երկիրը գրավում է տեսադաշտի 0.12 պիքսելը։ Լուսանկարի վրայի լուսային ճառագայթները լույսի ճառագայթների ցրման արդյունք են՝ Արեգակի և Երկրի հարաբերական մոտիկության պատճառով։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ Վոյաջերը նաև հայտնաբերել է Լուսինը, չնայած որ, այն շատ փոքր է լուսանկարում հայտնվելու համար։
Կետի գունատ կապույտ գույնը Երկրից անդրադարձվող լույսի բևեռացման և ցրման արդյունքն է։ Բևեռացումն էլ իր հերթին կախված է տարբեր գործոններից՝ ամպերից, օվկիանոսներից, անտառներից, անապատաներից, սառացադաշտերից և այլն։


== Կարլ Սագանի արձագանքը ==
1994 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Կոռնելի համալսարանում ունեցած իր հանրային դասախոսության ժամանակ Կարլ Սագանը ներկայացրեց լուսանկարը՝ կիսելով իր գաղափարները «գունատ կապույտ կետի» շուրջ։
Սագանը իր 1994 թվականի գիրքն անվանել է «Գունատ կապույտ կետ։ Մարդու ապագան տիեզերքում»։


== Տես նաև ==
Կապույտ մարբլ
Երկրի ծագելը


== Ծանոթագրություններ ==