Կաշվեգործ (թափառաշրջիկ)

Կաշվեգործ (անգլ.՝ The Leatherman, 1839 - 1889, Վեստչեստեր շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), 19-րդ դարի հայտնի ամերիկյան թափառաշրջիկ, որը հագել է ձեռագործ կաշվից հագուստ և կոշիկ։ Մոտ 1857-1858 թվականներից մինչև 1889 թվականը նա պարբերաբար շրջել է Կոնեկտիկուտ գետից մինչև Հուդզոն գետ և հակառակ ուղղությամբ, դրանով իսկ անցնելով տարեկան մոտ 365 մղոն և մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել տարածաշրջանում՝ արժանանալով մամուլի և քաղաքային իշխանությունների ուշադրությանը։ Կաշվեգործի ծագումը մնացել է անհայտ. նրա մահից հետո, հագուստի գրպանից գտել են ֆրանսերենով գրված աղոթագիրք։ Նա ազատ տիրապետել է ֆրանսերենին, խոսել է «կոտրված» անգլերեն, այս ամենի պատճառով նրան հաճախ համարել են ֆրանսիացի կամ ֆրանսիացի-կանադացի։ Ամենամյա ճամփորդությունների ընթացքում նա պարբերաբար այցելում էր արևմտյան Կոնեկտիկուտի և արևելյան Նյու Յորքի միևնույն քաղաքները (ընդհանուր առմամբ մոտ 48 բնակավայր)։ Վերադառնում էր այդ քաղաքները հեռանալուց 34-36 օր հետո։


== Կյանք ==

Իր ամենամյա ճանապարհորդությունների ընթացքում Կաշվեգործը գիշերել է տարածաշրջանի ժայռոտ քարանձավներում (այժմ ոչ պաշտոնապես երբեմն անվանում են «Կաշվեգործի քարանձավներ»), իր 365 մղոնանոց շրջանաձև երթուղու քաղաքներից յուրաքանչյուրում նա կանգ է առել մոտ հինգ շաբաթը մեկ անգամ՝ սնունդ և այլ պաշարներ հայթայթելու համար։ Նրա ամբողջ հագուստը, այդ թվում կոշիկները, գլխարկն ու շարֆըպատրաստված են եղել ձեռագործ կաշվից, որի պատճառով ստացել է «Կաշվեգործ» մականունը։
1870 թվականի ապրիլի 7-ին, «Burlington Free Press» լրագրում հրապարակված ակնարկում նա նշվում է որպես «Leather-Clad Man» (բառացիորեն՝ «կաշվե հագուստով մարդ»)։ Ակնարկում ասվում է նաև, որ նա հազվադեպ է խոսել, և որևէ մեկին դիմելիս, օգտագործել է առավելագույնը միավանկ արտահայտություններ։ Սա Կաշվեգործի մասին տեղեկատվության ամենավաղ գրավոր աղբյուրն է։ Այն ժամանակ լուրեր են պտտվել նրա պիկարդյան ծագման մասին։
Կաշեգործը սահուն խոսել է ֆրանսերեն, իսկ շրջապատի հետ հիմնականում շփվել է անորոշ ձայներով և ժեստերով՝ շատ հազվադեպ անցնելով «կոտրված» անգլերենի։ Երբ նրան իր անցյալի մասին հարցրել են, նա միշտ կտրուկ ընդհատել է խոսակցությունը։ Մահից հետո նրա հագուստի մեջ հայտնաբերվել է ֆրանսերենով աղոթագիրք։ Հայտնի է, որ ուրբաթ օրերին նա ձեռնպահ է մնացել միս ուտելուց, ինչը Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցուն պատկանելու մասին խոսակցությունների տեղիք է տվել։
Թե ինչպե՞ս է Կաշվեգործը ապրուստի համար վաստակել, անհայտ է։ Խանութներից մեկում, որտեղից նա գնումներ է արել, պահպանվել է պատվերի մասին գրառումը՝ «մեկ բոքոն հաց, մի բանկա սարդինա, մեկ ֆունտ կրեկեր, կարկանդակ, երկու լիտր սուրճ, մեկ ջիլ բրենդի և մեկ շիշ գարեջուր»։
Մարդիկ մեծ ճշգրտությամբ կռահել են նրա այս կամ այն քաղաք ժամանելու օրը, ուստի նրա համար սնունդ են թողել, որը հաճախ կերել է հենց նրանց տների շքամուտքերում։ Կաշվեգործի երթուղու տասը քաղաքների իշխանությունները հատուկ հրամանագրեր են ընդունել, որով նա ազատվել է 1879 թվականին ընդունված «Թափառաշրջանների մասին պետական օրենք»-ին ենթարկվելու վտանգից։


== Առողջություն ==
Կաշվեգործը ձնաբքերից ու այլ եղանակային վատ պայմաններից պաշտպանվել է ժայռոտ անձավներում՝ խարույկի մոտ տաքանալով։ Որոշ աղբյուրների համաձայն, նրա դեմքի հաճախ նկատել են ցրտահարության հետքեր, սակայն մահվան պահին, ի տարբերություն այդ նույն ժամանակահատվածում, նույն տարածքում ապրող թափառաշրջիկների մեծամասնությանը, ցրտահարությունից ոչ մի մատ չի կորցրել։ 1888 թվականին կոնեկտիկուտի Հումանիտար հասարակության կողմից բերման է ենթարկվել և ստիպողաբար հոսպիտալացվել։ Հետազոտող բժիշները եզրակացրել են, որ «հաշվի չառնելով հոգեկան տառապանքները, նա առողջ է»։ Արդյունքում նա դուրս է գրվել հիվանդանոցից, քանի որ գումար է ունեցել և ազատություն տենչացել։ Կաշվեգործը մահացել է բերանի խոռոչի քաղցքեղից, որն առաջացել է ծխախոտի չարաշահումից, նրա դին հայտնաբերվել է 1889 թվականի մարտի 24-ին՝ Նյու Յորք նահանգի Օսսինինգ քաղաքից քիչ հեռու Մաունտ-Պլեզանտ քաղաքի արվարձանում գտնվող Ջորջա Դելլա ագարակի մոտ քարանձավներից մեկում, որը նա օգտագործել է որպես ապաստան ։


== Գերեզման ==

Կաշվեգործի գերեզմանը գտնվում է Օսինինգի Սպարտա գերեզմանատանը, Նյու Յորք նահանգ, 9 -րդ մայրուղու մոտակայքում։ 1937 թվականին նրա հուղարկավորությունից հետո տեղադրված գերեզմանաքարը փորագրվել է հետևյալ մակագրությամբ. «Այստեղ իր վերջին հանգրվանն է գտել «Կաշվեգործը»՝ Ժյուլ Բյուրգլեյը Լիոնից, Ֆրանսիա, որը պարբերաբար ճամփորդել է Ուեստչեստերի և Կոնեկտիկուտի 365 մղոնանոց շրջանաձև երթուղով, Կոնեկտիկուտ գետից մինչև Հուդզոն՝ ապրելով քարանձավներում, 1857-1889 թվականներ»։ Սալաքարի վրա նշված Ժյուլ Բյուրգլեյ անունը հայտնվել է բազմաթիվ աղբյուրներում, միաժամանակ, ըստ մի շարք հետազոտողների կարծիքի, այդ թվում՝ Դեն Վ. Դելուկայի, թափառաշրջիկի իրական անունը պետք է համարել չպարզված, ինչը, ի թիվս այլ բաների, հաստատվում է նրա մահվան վկայականով։ Ժյուլ Բյուրգլեյ անունն առաջին անգամ նշվել է 1884 թվականին «Waterbury Daily American»-ում հրապարակված հոդվածում, երբ Կաշվեգործը դեռ ողջ է եղել, բայց հետո, նրա մարմնի հայտնաբերումից գրեթե անմիջապես հետո, «The Meriden Daily Journal» հրատարակչության 1889 թվականի մարտի 25, 26 և 27 լրագրերում և նույն թվականի մարտի 29 -ի լրագրում հրապարակվել են նրա ինքնությունը հերքող ակնարկներ։
2011 թվականին որոշվել է աճյունը տեղափոխել գերեզմանատան մեկ այլ հատված՝ ճանապարհից հեռու, քանի որ մայրուղու ընդլայնումից հետո այն գտնվել է դրանից ընդամենը 16 ոտնաչափ հեռավորության վրա, առաջարկվող արտաշիրիմման մեկ այլ պատճառ է եղել գենետիկական հետազոտության օգնությամբ Կաշվեգործի էթնիկ ծագումը որոշելու ցանկությունը, քանի որ նրա ֆրանսիական արմատներ ունենալու վարկածը որոշ հետազոտողների կողմից քննադատության էր ենթարկվել։ Արտաշիրիմման ժամանակ չի հայտնաբերվել նրա աճյունի և ոչ մի հետք, միայն ընդամենը դագաղից մի քանի մեխ, որոնք, ի վերջո, նորից վերաթաղվել են նոր սոճու տուփի մեջ մի քանի բուռ հողով, որը վերցվել է նախկին գերեզմանից։ Կոնեկտիկուտի համալսարանի հնագետ Նիկոլաս Բելլանտոնին, որը ղեկավարելէ գերեզմանի տեղափոխման աշխատանքները, ներկայացրել է աճյունի անհետացման տարբեր վարկածներ. «թաղումից հետո անցած ժամանակից, մակերեսային գերեզմանի վրա գետնի վրա ինտենսիվ շարժման մնացորդների հնարավոր ոչնչացում» և «ճանապարհի հարթեցման աշխատանքների ընթացքում աճյունի ոսկորների և փափուկ հյուսվածքների լիակատար ոչնչացում»։ 2011 թվականի մայիսի 25-ին տեղադրված նոր գերեզմանաքարի վրա գամված է պղնձե ցուցանակ, որի վրա, ի տարբերություն նախկինի, գրված է միայն թափառաշրջիկի մականունը՝ «The Leatherman»։
Կոնեկտիկուտ և Նյու Յորք նահանգներում Կաշվեգործի ճամփորդության երթուղով անց են կացնում գեոքեշինգի և լեթթերբոքսինգի խաղեր։


== Ծանոթագրություններ ==