Բրեթ Ուայթլի

Բրեթ Ուայթլի (անգլ.՝ Brett Whiteley, ապրիլի 7, 1939(1939-04-07)[…], Սիդնեյ, Ավստրալիա - հունիսի 15, 1992(1992-06-15)[…], Վուլոնգոնգ, Նոր Հարավային Ուելս, Ավստրալիա), ավստրալիացի նկարիչ և գրաֆիկ, աբստրակտ էքսպեսիոնիզմի  ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկը։

Բրեթ Ուայթլին Ավստրալիայի ամենահայտնի նկարիչներից մեկն է։ Իր քնարական էքսպրեսիոնիզմի և զսպվածության պակասի շնորհիվ համարվում է Ավստրալիայի ավանգարդ արվեստի շարժման առաջատար։ Արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների և պարգևների։ Նրա աշխատանքները ցուցադրվում են բազմաթիվ պատկերասրահներում, այդ թվում՝ Ավստրալիայի ազգային պատկերասրահում (Կանբերայի),  Թեյթ պատկերասրահում (Լոնդոն) և Նյու Յորքի ժամանակակից արվեստի թանգարանում։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Բրեթ Ուայթլին ծնվել է 1939 թվականի ապրիլի 7-ին, Սիդնեյում, Նոր Հարավային Ուելս նահանգում։ Մանկությունն անցել է Սիդնեյի հյուսիսային արվարձանում գտնվող Լոնգուվիլում։ Յոթ տարեկան հասակում առաջին անգամ մասնակցել է նկարչական մրցույթի և հաղթել է։ Նախնական կրթությունը ստացել է Բաթուրսթի Շոտլանդական բոլոր սրբերի քոլեջում (անգլ.՝ Scots All Saints' College) և Բելեվյու Հիլլի շոտլանդական քոլեջում։ Ավարտել է 1955 թվականին։
1950-ական թվականների վերջին Բրեթ Ուայթլին հաճախել է Ջուլիանա էշտոնի արվեստի դպրոցի, ինչպես նաև Արևելյան Սիդնեյի Ազգային արվեստի դպրոցի երեկոյան դասընթացները։ Ապագա վարպետը երկարատև ուսումնական շրջագայություն է կատարել նաև Իտալիայում, որտեղ էլ ուսումնասիրել է Դուչչո դի Բուոնինսենիա և Պիեռո դելլա Ֆրանչեսկայի աշխատանքները։ 1960-ական թվականներին արժանացել է միջազգային ճանաչման։


== Ստեղծագործություն ու ձեռքբերումներ ==
Ուայլթլիի աշխատանքներ ցուցադրվել են Լոնդոնյան Մալբորո պատկերասրահում, որից հետո ճանաչման է արժանացել՝ Մեծ Բրիտանիայում ունենալով մեծաթիվ երկրպագուներ։ Նկարիչը 1964 թվականին Կասելում ցուցադրվել է ժամանակակից արվեստի documenta  III ցուցահանդեսում (նկարչության բաժնում)։
1985 թվականին Ուայթլին Սիդնեյում ձեռք է բերել մեծ պահեստային տարածք, որը նա վերազինել և դարձրել է արվեստանոց-ստուդիա և նրան կից ցուցահանդեսների սրահ։ Աշխատանքներն ավարտելուց հետո, 1988 թվականից մինչև 1992 թվականը՝ մինչև իր կյանքի վերջը, Ուայթլին ապրել է այդ արվեստանոցում։ Այժմ այս տարածքներն ունեն ազատ մուտք և ծառայում են տարբեր մշակութային ծրագրերի իրականացման համար, այդ թվում ցուցահանդեսների և այլն։ Այստեղ նաև ցուցադրված է Ուայթլիի նկարների, գրաֆիկական աշխատանքների և քանդակների հավաքածուն։


== Մահ ==
Բրեթ Ուայթլին մահացել է 1992 թվականի հունիսի 15-ին։ Նրա մահը վրա է հասել Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Վուլոնգոնգում, Թիրուլ ծովափնյա արվարձանի մոթելում օպիատների գերդոզավորումից, որն ըստ դատաբժշկական քննության արդյունքների, նա «ինքնուրույն էր ներարկել»։


== Պարգևներ ու մրցանակներ ==
Ուայթլիի ստեղծագործություններն արժանացել են տարբեր պարգևների և մրցանակների։ Նրա աշխատանքները կարելի է տեսնել աշխարհի խոշորագույն թանգարաններում, ինչպիսիք են Թեյթ Մոդեռն պատկերասրահը Լոնդոնում, Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանը, Ավստրիալիայի ազգային պատկերասրահը Կանբերայում և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Whiteley Brett (1958)։ «Portrait study for 'The soup kitchen'»։ AGNSW collection record։ Art Gallery of New South Wales (NSW)։ Վերցված է ապրիլի 12, 2016 
Whiteley Brett (1963)։ «Woman in bath»։ AGNSW collection record։ Art Gallery of New South Wales։ Վերցված է ապրիլի 12, 2016 
Whiteley Brett (1971–72)։ «The night café»։ AGNSW collection record։ Art Gallery of New South Wales։ Վերցված է ապրիլի 12, 2016  Վան Գոգի Գիշերային սրճարանը նկարի հիման վրա
Whiteley Brett (1972–73)։ «Alchemy»։ AGNSW collection record։ Art Gallery of New South Wales։ Վերցված է ապրիլի 12, 2016 
Whiteley Brett (1975)։ «The balcony 2»։ AGNSW collection record։ Art Gallery of New South Wales։ Վերցված է ապրիլի 12, 2016 
Whiteley Brett (1976)։ «Interior with time past'»։ National Gallery of Australia։ National Gallery of Australia, Canberra, 2008։ Վերցված է հունիսի 5, 2017 
Whiteley Brett (1966)։ «The bush»։ AGNSW collection record։ Art Gallery of New South Wales։ Վերցված է ապրիլի 12, 2016 
Whiteley Brett (1971)։ «Self portrait after three bottles of wine»։ AGNSW collection record։ Art Gallery of New South Wales։ Վերցված է ապրիլի 12, 2016