Բրունո Շուլց

Բրունո Շուլց (լեհ.՝ Bruno Schulz, հուլիսի 12, 1892(1892-07-12)[…], Դրոգոբիչ, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - նոյեմբերի 19, 1942(1942-11-19)[…], Drohobych Ghetto, Դրոգոբիչ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ և Դրոգոբիչ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հրեական ծագումով լեհ գրող, նկարիչ։ Հայտնի է «Շագանակագույն կրպակներ» և «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» պատմվածքների ժողովածուներով։ Ապրել ու աշխատել է Դրոգոբիչում, որտեղ նրան նվիրված գրական թանգարան կա։


== Վերնագրի տեքստ ==

Բրունո Շուլցը ծնվել է 1892 թվականի հուլիսի 12-ին Դրոգոբիչ քաղաքում (այն ժամանակ Ավստրո-Հունգարիայի տարածք, ներկայումս Արևմտյան Ուկրաինա)։ 1914-1915 թվականներին գեղանկարություն է ուսանել Վիեննայում։ Դրոգոբիչում նկարչության ուսուցիչ է աշխատել Վլադիսլավ Յագելոնիի թագավորական գիմնազիայում։ «Շագանակագույն կրպակներ» (1934) և «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» (1937) պատմվածքների ժողովածուների հեղինակն է։
Նրա տեքստերը, որոնցում գավառական փոքրիկ քաղաքի առօրյա կյանքը դառնում է աշխարհի ճակատագրի մասին ֆանտաստիկ դատողությունների առարկա, բեմադրվել են թատերական բեմերում ( Թադեուշ Կանտոր, «Մեռած դասակարգ»), դարձել են ֆիլմերի հիմք (Վոյցեխ Եժի Հաս, «Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ»), անիմացիոն ֆիլմերի նյութ (Սթիվեն և Թիմաթի Կուայ, «Կոկորդիլոսների փողոց»), երաժշտական ստեղծագործությունների հիմք են հանդիսացե  (Ջ. Վուլրիչ, «Կոկորդիլոսների փողոց» օպերա)։
1938 թվականին Լեհաստանի գրականության ակադեմիան նրան պարգևատրել է ակադեմիայի ոսկե դափնիով։
1941 թվականի հունիսի 30-ին գերմանական զորքերը գրավել են Դրոգոբիչը։ Շուլցը գեստապոյականների կողմից Դրոգոբիչի գետտոյում գնդակահարվել է 1942 թվականի նոյեմբերի 19-ին։
Նրա գեղարվեստական շատ ստեղծագործություններ և նկարներ անհետացել են։


== Մահվան հանգամանքներ ==
Բրունո Շուլցին հովանավորել է հաուպտշարֆյուրեր Ֆելիքս Լանդաուն։ 1942 թվականի նոյեմբերին Լանդաուն սպանել է ՍՍ-ի սպա Կառլ Գյունտերի անձնական ատամնաբույժին։ Ի պատասխան դրան, վիժառությունից դրդված՝ Գյունտերը սպանել է Բրունո Շուլցին՝ Լանդաուին ասելով. «Դու սպանեցիր իմ հրեային, ես էլ սպանեցի քոնին»։


== Հետմահու ճանաչում ==

Ամերիկացի գրող Սինտիա Օզիկի «Ստոկհոլմի մեսիան» գիրքը (1987) նվիրված է Շուլցի իբր թե հայտնաբերված «Մեսիա» վեպին։ Շուլցի մասին վեպ է գրել իսրայելցի գրող Դավիթ Գրոսսմանը («Բրունո», 1986), Բորիս Խազանովը («Հրաշագործը», 1990), իտալացի արձակագիր Ուգո Ռիկարելին («Կարծես թե Շուլց անունով մարդը», 1998)։ Նրա ազդեցությունն իրենց ստեղծագործության վրա ընդունել են Բոհումիլ Հրաբալը, Դանիլո Կիշը, Ֆիլիպ Ռոթը, Իսահակ Բաշևիս Զինգերը։ ԱՄՆ-ում սահմանվել է Բրունո Շուլցի մրցանակ արտասահամանյան լավագույն գրողի համար, որի լավագույն մրցանակակիրներից մեկը եղել է Դանիլո Կիշը։
Դրոգոբիչում գործում է Բրունո Շուլցի թանգարան։ 2001 թվականի սկզբին հայնաբերվել են Գրիմ եղբայրների հեքիաթների մոտիվներով ֆրեսկոներ, որոնք Շուլցը 1941-1942 թվականներին հաուպտշարֆյուրեր Ֆելիքս Լանդաուի որդու համար նկարել է նրա՝ Դրոգոբիչի առանձնատան պատերին։ 2001 թվականի մայիսին երեք ֆրեսկոները Յադ Վաշեմի աշխատակիցները հանել և ապօրինի ձևով տեղափոխել են Ուկրաինայի սահմաններից դուրս, իսկ մնացած հինգը շարունակում են մնալ Դրոգոբիչում և քաղաքի գլխավոր տեսարժանություններից են։


== Ստեղծագործությունների էկրանավորում ==
«Առողջարանը ջրի ժամացույցի տակ» (Sanatorium pod klepsydrą), Լեհաստան, 1973, ռեժիսոր՝ Վոյցեխ Եժի Հաս


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բրունո Շուլց, վեբ-հավաքածու(լեհ.)
Մատենագրություն Archived 2021-11-29 at the Wayback Machine.(լեհ.)
Բրունո Շուլցի գեղանկարչությունն ու գրաֆիկան
Շուլց կամ աշնան ընդհանուր համակարգ, «Չայկա» ամսագիր
Ն. Կամենևա։ «Բրունո Շուլցի դիցաբանական արձակը»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-10-23-ին  
«Բրունո Շուլցի տապանը»։ 06.01.2013։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-17-ին  
Ա. Դորոշենկո։ «Բրունո Շուլց, Օրվա կամ ընթացող գիշերվա վկան»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-06-ին  
Շպակով Վ. (2001)։ «Արարիչը Դրոգոբիչից»։ Знамя, № 3։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-04-04-ին  
Գրառումներ Բրունո Շուլցի գրաֆիկայի ու արձակի մասին Archived 2018-05-07 at the Wayback Machine.