Էստերսունդ

Էստերսունդ (շվեդերեն՝ Östersund, [œstəˈʂɵnd]), քաղաք կենտրոնական Շվեդիայում, տեղակայված է Շվեդիայի՝ մեծությամբ հինգերորդ լճի՝ Ստուրշյոնի (շվեդերեն՝ Storsjön) ափին, համանուն կոմունայի և Եմթլանդ լենի կենտրոնն է։ Էստերսունդը Եմթլանդ պատմական շրջանի մշակութային ու տնտեսական կենտրոնն է և առևտրի ու կոմերցիայի ավանդական կենտրոն։ Լինելով Շվեդիայի ամենակենտրոնական քաղաքը՝ Էստերսունդն իրեն ներկայանցում է որպես Շվեդիայի կենտրոն։
Քաղաքում տեղակայված է Կենտրոնաշվեդական համալսարանը, որը նախատեսված է մոտավորապես 15 000 ուսանողի համար (երեք համալսարանական քաղաքներ, 2006/2007 թվականներ)։
Ագլոմերացիայի 58 914 մարդ բնակչությամբ (2008 թվականի դրությամբ) Էստերսունդը Շվեդիայի քաղաքների շարքում զբաղեցնում է 36-րդ տեղը բնակչության թվով։


== Ընդհանուր բնութագիր ==

Էստերսունդը գտնվում է Սկանդինավիայի կենտրոնում՝ Շվեդիայի կենտրոնում, Եմթլանդի լենի կենտրոնում և Էստերսունդի կոմունայի կենտրոնում։ Ըստ էության, այն  Շվեդիայի կենտրոնն է։
Մունիցիպալ իշխանությունների և քաղաքի գործարարների համատեղ նախագծի շրջանակներում Էստերսունդը ներկայանում է որպես Vinterstaden՝ Ձմեռային քաղաք։
Էստերսունդը ձմեռային սպորտի կենտրոն է․ անմիջապես քաղաքում է գտնվում դահուկավազքի ժամանակակից մարզադաշտ և լեռնադահուկային սպորտի ուղի։ Էստերսունդում պարբերաբար անցկացվում են ձմեռային տարբեր մարզաձևերի աշխարհի առաջնություններ ու գավաթի էտապներ, ինչպիսիք են դահուկավազքը, բիաթլոնը, չմշկավազքը և այլն։


== Պատմություն ==
Էստերսունդը հիմնադրվել է 1786 թվականին որպես Եմթլանդի լենի առևտրային մոնոպոլիա։ Քաղաքի ստեղծման նպատակը կենտրոնական իշխանությունների ցանկությունն էր՝ տեղացի ֆերմերներին ստիպել իրենց ապրանքը մատակարարել Էստերսունդի միջնորդ վաճառողներին, այլ ոչ թե ուղղակի առևտուր անել հարևանների հետ։ Սակայն այս նախաձեռնությունը չի հանդիպել բնակչության աջակցությանը, և Էստերսունդը մնացել է փոքր քաղաք մինչև 19-րդ դարի վերջը, երբ երկաթուղու կառուցումը խթան է հանդիսացել քաղաքի զարգացման համար։


== Կլիմա ==
Էստերսունդում տիրում է մերձարկտիկական կլիմա (ըստ Կյոպպենի կլիմաների դասակարգման՝ Dfc)։ Քաղաքի շուրջն ընկած տարածքը, որը Ստուրշյոն լճի անունով կոչվում է Ստուրշյբյուգդեն, հաճախ նկարագրվում է որպես աշխարհի առավել հյուսիսային գյուղատնտեսական տարածաշրջանը ցամաքային կլիմայի տարածքում։


== Մշակույթ ==
Էստերսունդում են գտնվում «Յամտլի» թանգարանը, կոմպոզիտոր Վիլհելմ Պետերսոն-Բերգերի տուն-թանգարանը, ինչպես նաև կենդանաբանական այգի։


== Սպորտ ==
Քաղաքը եղել է 1994, 1998, 2002 և 2014 թվականների Ձմեռային օլիմպիական խաղերի անցկացման հավակնորդ, սակայն մինչ օրս ոչ մի հայտ հաջողության չի հասել։ Սակայն 20-րդ դարի սկզբին Ստոկհոլմում ձյան բացակայության պատճառով մի քանի անգամ Էստերսունդում անցկացվել են Հյուսիսեվրոպական խաղերը, որոնք համարվում են Ձմեռային օլիմպիական խաղերի նախորդներ։
Էստերսունդում 1989, 1993, 1995-1997, 2000, 2002-2006, 2008-2017, 2020-2021 թվականներկն անցկացվել են Բիաթլոնի աշխարհի գավաթի էտապները, իսկ 2008 և 2019 թվականներին՝ նույն մարզաձևի աշխարհի առաջնությունները։
Էստերսունդում կա համանուն ֆուտբոլային ակումբ, որը 2017 թվականին հասել է պատմական հաջողության՝ նվաճելով Շվեդիայի գավաթը՝ եզրափակիչում հաղթելով «Նորչյոպինգին» 4:1 հաշվով և ստացել Եվրոպայի լիգայի ուղեգիր, որտեղ անցել է երեք ընտրական փուլ և դուրս եկել խմբային փուլ։


== Քույր-քաղաքներ ==
 Գիրին, ՉԺՀ
 Սանոկ, Լեհաստան
 Թրոնհեյմ, Նորվեգիա
 Օդենսե, Դանիա
 Կայաանի, Ֆինլանդիա


== Ծանոթագրություններ ==