armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիա

Միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին 1969 թվականի Վիեննայի կոնվենցիան միջազգային կոնվենցիա է, որն ամրագրում է հիմնարար միջազգային-իրավական նորմերը, որոնք վերաբերում են միջազգային պայմանագրերի կնքմանը, ուժի մեջ մտնելուն, կիրառմանը, չեղյալ հայտարարմանը, մեկնաբանմանը և պահպանմանը։
Կոնվենցիան նախապատրաստել է ՄԱԿ-ի միջազգային իրավունքի հանձնաժողովը։ Կոնվենցիան ստորագրվել է Վիեննայում (Ավստրիա) 1969 թվականին։ Կոնվենցիան ուժի մեջ է մտել 1980 թվականին։ Ներկայումս կոնվենցիան ունի 114 մասնակից-պետություն։
Կոնվենցիան կիրառվում է այն պայմանագրերի նկատմամբ, որոնք գրավոր են կնքվել պետությունների միջև։ Այն պայմանագրերը, որոնք կնքվել են պետությունների կողմից միջազգային կազմակերպությունների հետ, ինչպես նաև միջազգային կազմակերպությունների միջև, կարգավորվում են պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների միջև և միջազգային կազմակերպությունների՝ միմյանց միջև պայմանագրերի մասին իրավունքի 1986 թվականի Վիեննայի կոնվենցիայով։ 1986 թվականի կոնվենցիայի և միջազգային իրավունքի սովորույթային նորմերի հետ միասին՝ միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին 1969 թվականի Վիեննայի կոնվենցիան հանդիսանում է միջազգային պայմանագրերի իրավունքի կարևորագույն աղբյուրը։


== Պայմանգրերի կնքումը և ուժի մեջ մտնելը ==


=== Պայմանագրերի կնքումը ===
Յուրաքանչյուր պետություն իրավունք ունի կնքելու միջազգային պայմանագրեր, այսինքն տիրապետում է համապատասխան իրավունակության.


=== Վերապահումները ===


=== Պայմանագրերի ուժի մեջ մտնելը և դրանց ժամանակավոր կիրառումը ===


== Պայմանագրերի պահպանումը, կիրառումը և մեկնաբանումը ==


=== Պայմանագրերի պահպանումը և կիրառումը ===


=== Պայմանագրերի մեկնաբանումը ===


=== Պայմանագրերը և երրորդ պետությունները ===


== Պայմանագրերի ուղղումները և պայմանագրերի փոփոխումը ==


== Պայմանագրերի չեղարկումը, դադարեցումը և գործողության կասեցումը ==


=== Պայմանագրերի չեղարկումը ===


=== Պայմանագրերի դադարեցումը և գործողության կասեցումը ===


=== Ընթացակարգը ===


=== Պայմանագրի չեղարկման, դադարեցման և գործողության կասեցման հետևանքները ===


== Դեպոզիտարիումները, ծանուցումները, ուղղումները և գրանցումը ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
А. Н. Талалаев. Право международных договоров: действие и применение договоров. М., 1985 г.
Международное право. Учебник для вузов под ред. Г. В. Игнатенко и О. И. Тиунова. Глава 12. М., НОРМА—ИНФРА, 1999 г.[1]
И. И. Лукашук. Современное право международных договоров. М., ИГПАН, 2004 г.


== Հղումներ ==
Текст Венской конвенции о праве международных договоров
Նեուզա Բորժես

Նեուզա Բորժես (պորտ.՝ Neuza Borges, մարտի 8, 1941(1941-03-08), Ֆլիրիանոպոլիս, Բրազիլիա), բրազիլացի սևամորթ հանրահայտ դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 8 մարտի 1941 թ Սանտա-Կատարինա Բրազիլիա հեռուստասերիալներում սկսել է նկարահանվել 1970 թվականից նկարահանվել է ավելի քան 44 հեռուստասերիալներում։ Նրան համաշխարհային ճանաչում բերեց 1976 թվականի Բեռնարդո Գիմարայիշայի գրքի հիման վրա նկարահանված Ստրկուհի Իզաուրա (1976) ն որտեղ նա մարմնավորեց Ռիտայի կերպարը։ 21-րդ դարի սկզբին նկարահանվեց Ռեդե Գլոբոյի Կլոն (հեռուստասերիալ)-ում որտեղ մարմնավորեց Դալվային։ 2009 թվականին նկարահանվեց նույն հեռուստաալիքի և նույն սցենարիստի Գլորիա Պերեզի «Հնդկաստանի ճանապարհներ» հեռուստասերիալում։ Դրան հաջորդեց 2014 թվականի Խիզախ Կինը սերիալը։ Նրա հայտնի դերերն են Դալվան և Դիվան։ Նա արժանացել է Բրազիլիայի լավագույն սևամորթ դերասանուհու կոչմանը։
Նեուժա Բորժեսը հայտնի է նաև Բրազիլիայում քաղաքակրթություն սերմանող երիտասարդների մեջ նա նաև մասնակից է միասեռականների իրավունքների պաշտպանմանը։ Բրազիլիայում նա ունի հագուստի բարեգործական խանութ, որի հանգանակությունը ուղղվում է անապահով երեխաներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Սամարա (Իրաք)

Սամարա (արաբ․՝ ‎‎ سامراء‎), քաղաք Իրաքում, Տիգրիս գետի արևելյան ափին, Բաղդադից 125 կմ հեռավորության վրա։ 2002 թվականի տվյալներով նրա բնակչությունը կազմում էր 201 հազար 700 բնակիչ։ Քաղաքը 41.5 կմ տարածությամբ ձգվում է Տիգրիս գետի երկայնքով, այն արևելքից և հարավից պատերի փոխարեն պաշտպանվում է հին ոռոգման ջրատարներով։


== Պատմություն ==
Սամարայի տարածքը բնակեցված է հնագույն ժամանակներից։ Ավերակների մեջ կարելի է հանդիպել մեր թվարկությունից առաջ 5-րդ դարին վերաբերող կառույցներ։ Սամարյան մշակույթը համարվում է Էնեոլիթյան մշակույթի ժառանգորդը։ Քաղաքային բնակչությունը այստեղ ավելի ուշ է առաջացել։ Միապետներից առաջինը այս վայրը հավանության է արժանացրել Խոսրով Ա Սասանյանը, ով շրջակայքում կառուցել է որսորդական ամրոց։ 833 թվականին հնագույն նախաիսլամական բնակչության վայրում կառուցվել է ներկայիս քաղաքը։ 836 թվականին խալիֆ Մութասիմի օրոք մամլուքները (Աբբասյան խալիֆայության զինվոր-ստրուկներ) Բաղդադում ապստամբություն հրահրեցին, որը ստիպեց խալիֆին տեղափոխվել հյուսիս։ Ավելի ուշ թուրք զինվորները իրենք սկսեցին գահ բարձրացնել նոր խալիֆներ, ինչը հանգեցրեց անարխիայի։ Երբ խալիֆ Մութասիմը խալիֆայության մայրաքաղաքը նորից տեղափոխեց Բաղդադ, Սամարան շարունակում էր մնալ իսլամական աշխարհի մայրաքաղաքը մինչև 892 թվականը։
Սամարան համարվում է շիաների սրբազան քաղաք պայմանավորված նրանով, որ Ասկարիի ոսկեկատար մզկիթում հանգչում է Ասկարիի երկու իմամների աճյունները։


== Հուշարձաններ ==
Ալ-Մութասիմի իրավահաջորդ, խալիֆ ալ-Վասիկը Սամարայում հիմնել է Մեծ մզկիթ իր հայտնի պարորաձև մինարեթով 52 մետր բարձրությամբ և 33 մետր լայնությամբ։ Այն ժամանակ համարվում էր իսլամական աշխարհի ամենախոշոր կառույցը։ Խալիֆայության մայրաքաղաքից պահպանվել են քիչ թե շատ վնասված տեսքով հուշարձաններ, այդ թվում երկու պալատ, որոնց մակերեսը կազմում էր 125-211 հա, իսլամական մշակույթի պատմության մեջ խոշորագույն պալատական կառույցները։

Աբբասական դարաշրջանի ճարտարապետական հուշարձանները (42 պալատների ավերակներ, չորս մզկիթներ, երեք խալիֆների դամբարաններ, լքված հյուսիսային քաղաքի մնացորդները ութանկյան տեսքով) հանդիսանում են Համաշխարհային ժառանգության՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի օբյեկտներ։ Դրանց քիչ մասը համարվում է պեղումների օբյեկտ, որի սկիզբը դրել են գերմանացի հնագետները 1911 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Հենրի գեղարվեստի պատկերասրահ

Հենրի գեղարվեստի պատկերասրահ (անգլ.՝ Henry Art Gallery) կամ պարզապես «Հենրի» (անգլ.՝ «Henry»), գեղարվեստի թանգարան, որը գտնվում է Սիեթլ քաղաքի Վաշինգտոնի համալսարանի կամպուսի արևմտյան մասում։ ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևմուտքի ժամանակակից արվեստի գլխավոր կենտրոններից մեկն է։ Հիմնադրված լինելով 1927 թվականի փետրվարին՝ հանդիսանում է Վաշինգտոն նահանգի գեղարվեստի առաջին թանգարանը։


== Ստեղծում ==
Թանգարանը կրում է տեղացի գործարար Հորաս Հենրիի անունը, որը համոզված էր, որ արվեստը խթանում է հետազոտությունը, նպաստում է գիտելիքների զարգացմանը և թույլ է տալիս կառուցել առողջ հասարակություն։ 1926 թվականին նա Վաշինգտոնի համալսարանին նվիրաբերել է 152 նկար և 100 000 դոլարի չափով գումար գեղարվեստի պատկերասրահի կառուցման համար։


== Շենք ==
Սկզբում թանգարանը գտնվել է շենքում, որը նախագծել է ամերիկացի ճարտարապետ Կարլ Գոուլդը։ Պատկերասրահի հանդիսավոր բացումը կայացել է 1927 թվականի փետրվարի 10-ին։ 1997 թվականին 154 տեղանոց հանդիսադահլիճ կառուցելու շնորհիվ պատկերասրահի տարածքը մեծացել է չորս անգամ և հասել 3700 կմ²-ի։
2003 թվականին Ջեյմս Թարելի նախագծով պատկերասրահի կողքին կառուցվել է այսպես կոչվող «երկնային տարածություն» (անգլ.՝ skyspace), որը տանիքին կլոր պատուհանով և անփայլ ապակուց լուսավորվող պատերով իմերսիվ շինություն է։ Բացումից անմիջապես հետո այն դարձել է Սիեթլի ուսանողներին, բնակիչներին և հյուրերին ձգող կենտրոն։


== Հավաքածու ==
Պատկերասրահի հավաքածուն ներառում է ավելի քան 28 500 ցուցանմուշ։ Դրանց թվում են ինչպես պատմական, այնպես էլ ժամանակակից լուսանկարներ, տեսահոլովակներ, նկարներ և քանդակներ։ 1982 թվականին  Վաշինգտոնի համալսարանին կից կոստյումների և մանածագործվածքի ուսումնասիրության կենտրոնի լուծարումից հետո նրա ցուցանմուշների զգալի մասը ժառանգել է Հենրի պատկերասրահը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Официальный сайт» (անգլերեն) 
Художественная галерея Генри (անգլ.) Ինստագրամում
Художественная галерея Генри  (անգլ.) էջը Յություբ տեսահոսթինգում
Բալասբեկյան

Բալասբեկյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Գրիգոր Սենեքերիմի Բալասբեկյան (1894-1930), գրող, մանկավարժ։


== Տես նաև ==
Բալաբեկյան


== Ծանոթագրություններ ==
Գեորգի Սաղարաձե

Գեորգի Սաղարաձե (վրաց.՝ გიორგი საღარაძე, 24 սեպտեմբերի (7 հոկտեմբերի), 1906 - 1986, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կինոյի և թատրոնի վրացի դերասան, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1950)։


== Կենսագրություն ==
Գեորգի Սաղարաձեն ծնվել է 1906 թվականի սեպտեմբերի 24-ին (հոկտեմբերի 7-ին)։ 1925 թվականին ընդունվել է Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնին կից թատերական ստուդիա (ներկայում՝ Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան թատերական ինստիտուտ)։ Ուսումն ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել թատրոնում։
1928 թվականից հանդես է եկել էստրադային ժանրում, նկարահանվել է կինոյում։ Հայտնի են նրա կատարած դերերը «Երդում» (1946) և «Ծեր զուռնաչիները» (1972) ֆիլմերում։
Գեորգի Սաղարաձեն մահացել է 1986 թվականին Թբիլիսիում։


=== Ընտանիք ===
Որդի - Գուրամ Սաղարաձե (1929-2013), դերասան, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ
Թոռ - Մարինա Սաղարաձե (ծնվել է 1956 թվականին), Թբիլիսիի Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի


== Մրցանակներ ==
Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1950)
Ստալինյան մրցանակ գրականության և արվեստի բնագավառում, Իլո Մոսաշվիլիի «Ջրասույզ քարեր» պիեսի բեմադրության մեջ Շուկրիի դերակատարման համար (1951)


== Արվեստ ==


=== Դերերը թատրոնում ===
«Անզոր» (Սանդրո Շանշիաշվիլի) - Լարբի
«Արսեն» (Սանդրո Շանշիաշվիլի) - Արսեն
«Սալտե» (Սամսոնիձե) - Ամիրան
«Երեկվանը» (Շալվա Դադիանի) - Կիլորդավա
«Հիմար» (Շիուկաշվիլի) - Գերցինսկի
«Հերոսների սերունդը» (Սերգո Կլդիաշվիլի) - Կախիանի
«Հայրենիք» (Գեորգի Էրիսթավի) - Խիմշիաշվիլի
«Կայարանապետը» (Իլո Մոսաշվիլի) - Կուզմա
«Ջրասույզ քարեր» (Իլո Մոսաշվիլի) - Շուկրի (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951)
«Բեկում» (Բորիս Լավրենյով) - Բերսենև
«Դավաճանություն» (Սումբատով) - Դաթո
«Էդիպ արքա» (Սոֆոկլես) - Կրեոնտ
«Համլետ» (Վիլյամ Շեքսպիր) - Կլավդի
«Արքա Լիր» (Վիլյամ Շեքսպիր) - Էդմունդ


=== Ֆիլմագրություն ===
1937 - Կորուսյալ դրախտ (Թբիլիսիի կինոստուդիա)
1938 - Մեծ հրացոլք (Թբիլիսիի կինոստուդիա) - Ծերեթելի, նախարար
1946 - Երդում (Թբիլիսիի կինոստուդիա) - Գեորգի
1960 - Ասք մի աղջկա մասին (Վրացֆիլմ) - պրոֆեսոր
1972 - Ծեր զուռնաչիները (վրաց.՝ ბებერი მეზურნეები; Վրացֆիլմ) - Բուտխուզա
1973 - Աշնան տաք արև (Վրացֆիլմ) - Բիձինա
1977 - Դաթա Թութաշխիա (1-ին, 5-րդ և 6-րդ սերիաներ, Վրացֆիլմ) - Մաղալի Զարանդիա, Կոստայի ու Մուշնիի հայրը


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գեորգի Սաղարաձեն Internet Movie Database կայքում (անգլ.)
САГАРАДЗЕ, Георгий Илларионович Archived 2007-08-16 at the Wayback Machine.
Կոերցիտիվ ուժ

Կոերցիտիվ ուժ (լատ.՝ coercitio — պահպանում), նախապես մագնիսացած ֆեռոմագնիսական նյութը լրիվ ապամագնիսացնելու համար անհրաժեշտ մագնիսական դաշտի լարվածությունը։ Կոերցիտիվ ուժի Hc մեծությունից կախված՝ ֆեռոմագնիսական նյութերը բաժանվում են փափուկ մագնիսականի [Hc < (80—800) ա/մ] և կոշտ մագնիսականի [Hc> (800—8000) ա/մ]։ Կոերցիտիվ ուժի մեծությունը պայմանավորված է նյութի ջերմաստիճանի և ներքին կառուցվածքի փոփոխություններով։ Մեգնետոէլեկտրիկների կոերցիտիվ ուժ է կոչվում էլեկտրական դաշտի այն լարվածությունը, որն անհրաժեշտ է մնացորդային բևեռացումով օժտված սեգնետոէլեկտրիկը լրիվ ապաբևեռացնելու համար։
ՌԳԴ-5

ՌԳԴ-5 (Ցուցիչ՝ Հրթիռային զորքերի և հրետանու վարչություն, 57-Գ-717), ԽՍՀՄ արտադրության ձեռքի հարձակվողական նռնակ, դասվում է հարձակվողական տիպի հեռակառավարվող  հակահետևակային բեկորային ձեռքի  նռնակների շարքին։


== Պատմություն ==
1954 թվականին ՌԳԴ-5  նռնակը ներառվել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ զինանոցում՝ փոխարինելով  ՌԳ-42 հարձակվողական նռնակի։
Նռնակներն օգտագործվել են Սիրիայի ռազմական գործողությունների ժամանակ։


== Նկարագրություն ==
Նռնակը նախատեսված է պայթուցիկի ֆուգասային գործողությամբ և բեկորներով  հակառակորդի կենդանի ուժի խոցման համար, որն առաջանում է մետաղական կաղապարի պայթելու արդյունքում։ Նռնակի նպատակակետը դառնում է ձեռքով նետելու  տեղը։ Հեռակառավարում նշանակում է, որ նռնակը պայթում է որոշ ժամանակ անց (3,2—4,2 վայրկյան) այն բանից հետո, երբ այն նետում են՝ անկախ   մյուս հանգամանքներից։ Հարձակվողական նշանակում է,  որ նռնակի բեկորներն ունեն փոքր ծավալ և թռչում են ավելի  քիչ, քան նետման հեռավորությունն է։
Նռնակի արտաքին տեսքը ձվաձև է, կաղապարը՝ բարակ պողպատից։ Կաղապարը բաղկացած է վերին և ստորին հատվածներից։ Նռնակը պահելու ընթացքում բռնկիչի բացվածքը  ծածկվում է պլաստմասե խցանով։  Նռնակի զանգվածը  բռնկիչով 310 գրամ է։ Պայթուցիկ նյութը տրոտիլն է՝  110 գրամ։ Բեկորների խոցման շառավիղը 25 մետր։
Նռնակների բռնկիչները ունիվերսալ են, կարող են կիրառվել նաև ՌԳ-42 և Ֆ-1 նռնակների համար։ Բռնկիչի մակնիշն է ՈՒԶՌԳ, ՈՒԶՌԳՄ կամ  ՈՒԶՌԳՄ-2։
Նռնակը կիրառելու համար անհրաժեշտ է հանել ապահովիչը, նռնակը բռնել աջ ձեռքին այնպես, որ մատներով լծակը պահեն կաղապարի վրա։ Նռնակը նետելուց առաջ, ձախ ձեռքի ցուցամատը մտցնել օղակի մեջ, հանել պահունակը։ Նռնակը կարող է ինչքան ասես մնալ ձեռքում, քանի լծակը պահված է, բռնկիչի հարվածիչը չի կարող  վնասել  հրապատիճը։ Նպատակն ընտրելուց հետո նռնակը նետվում է Այդ պահին լծակը հարվածչի զսպանակի ազդեցությամբ շրջվում է, ազատում հարվածչին և մի կողմ թռչում։  Հարվածիչը ծակում է հրապատիճը և 3,2—4,2 վայրկյան անց պայթյուն է տեղի ունենում։
Մարտական նռնակը ներկվում է մոխրագույն կամ դեղնականաչ գույնով։


== Տեսակներ և նորացված ձևեր ==
ԽՍՀՄ ուսուցողական նռնակ ՈՒՌԳ-Ն (հարձակվողական ուսուցողական ձեռքի նռնակ) ։ Մարտական նռնակից տարբերելու համար ներկվում է սև գույնով։
RGD-5 լեհական արտադրության նռնակ
Type 59 ՉԺՀ արտադրության նռնակ


== Շահագործող երկրներ ==
 ԽՍՀՄ
 Բելառուս
 Բուլղարիա արտադրվում է՝ որպես ՌԳԴ-5
 Ղազախստան
 Ղրղզստան
 Հյուսիսային Կորեա 
 Մոլդովա
 Լեհաստան
 Ռուսաստան
 Իրաք
 Ուկրաինա
 Էստոնիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Александрова Е. Ручные наступательные гранаты РГД-5 и РГН // Томский вестник. — 2001. — Т. 139.


== Արտաքին հղումներ ==
Ручная осколочная наступательная граната РГД-5
Ручная граната РГД-5
RGD-5 hand grenade / Internet Movie Firearms Database (использование в кинофильмах и компьютерных играх)
Սքոթ Սիլվեր

Սքոթ Սիլվեր (անգլ.՝ Scott Silver), ամերիկացի սցենարիստ և ռեժիսոր։
Սիլվերը հայտնի է դարձել իր Ջոնս, Նորաձևության ջոկատը, 8-րդ մղոն և Կռվողը ֆիլմերի շնորհիվ, որի համար նա նոմինացվել է Academy մրցանակին՝ լավագույն սցենարի համար։ Նա ամերիկացի հույն է։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սքոթ Սիլվեր Internet Movie Database կայքում
Երեք մատանի (հեքիաթ)

Երեք մատանի, հնդկական ժողովրդական հեքիաթ։


== Սյուժե ==
Հեքիաթը պատմում է մի կախարդական մատանու մասին։ Ըստ սյուժեի` Աշոքա թագավորի ժամանակներում Հնդկաստանի մայրաքաղաք Դելիում մի ազնվական էր ապրում, ում անունը Սոբադևա էր։ Սոբադևան մի մատանի ուներ, որը կախարդական էր. այն կրողը դառնում էր բոլորի կողմից սիրված մարդ։ Մի օր Սոբադևան ծանր հիվանդանում է և որոշում է մատանին տալ իր երեք որդիներից մեկին։ Նա հավասարապես սիրում էր բոլոր որդիներին և չէր կողմնորոշվում, թե որ որդուն տալ այն։ Այդ պատճառով նա կանչում է իր մոտ մի ակնագործի և խնդրում է նույն մատանուց պատրաստել ևս երկու օրինակ։ Վարպետը շատ հմտորեն պատրաստում է այդ մատանուց և տալիս Սոբադևսին։ Նա երեք մատանիները տալիս է իր երեք որդիներին։ Երբ որ հայրը մահանում է տղաները մեծ հանդիսավորությամբ կատարում են դիակիզման արարողությունը։ Դրանից մի քանի օր անց տղաները իրար պատմում են այս մատանիերի մասին. նրանք չէին կարողանում հասկանալ, թէ որն է իրական կախարդական մատանին։ Եղբայրները որոշում են գնալ Աշոքա թագավորի մոտ և նրանից խորհուրդ հարցնել։ Վերջինս վերցնում է մատանիները, նայում է, բայց չի կարողանում տարբերել։ Թագավորը եղբայներին խորհուրդ է տալիս վերցնել մատանիները և հետևել, թե նրանցից ով է ավելի սիրված ժողովրդի կողմից։
Եղբայրները շնորհակալություն են հայտնում և գնում։ Ժամանակի ընթացքուն նրանք մոռանում էն մատանիների մասին և բոլորն էլ սիրված են լինում։


== Կերպարներ ==
Աշոքա թագավոր
Սոմադևա
Երեք որդիներ
Ակնագործ


== Այլ կիրառություններ ==
Մատանին որպես կախարդական իր հանդես է գալիս շատ տարբեր ժողովուրդների հեքիաթներում, մատանուն հաճախ են վերագրվում հրաշագործ հատկանիշներ


== Ծանոթագրություններ ==
Սնոֆրիսք

Սնոֆրիսք (նորվ.՝ Snøfrisk՝ «թարմ, ինչպես ձյունը», կարդացվում է նաև սնյոֆրիսկ), սերուցքային նորվեգական պանրի տեսակ։ Պատրաստվում է 80 % այծի կաթից և 20 % կովի սերուցքից։


== Պատմություն ==
Պանիրն առաջին անգամ ներկայացվել է Լիլեհամերում 1994 թվականի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ։


== Բաղադրություն ==
Նորվեգական «TINE» կազմակերպությունն արտադրում է «Սնոֆրիսքը» երկու տարբերակով՝ այծի կիսակոշտ պանիր «Սնոֆրիսք» և թարմ լոռային սերուցքային «Սնոֆրիսք»՝ կովի սերուցքի հավելումով։ Թողարկվում է բրգաձև պլաստիկ տուփերով, ինչպես դասական, այնպես էլ տարատեսակ հավելումներով՝ սնկեր, սամիթ, կարմիր սոխ և այլն։
Այծի կիսակոշտ Snøfrisk hard cheese պանիրը, որը թողարկում է նույն ապրանքանիշը, ունի մանր կլոր անցքեր, սպիտակ գույն, պատրաստվում է ամբողջությամբ պաստերիզացված այծի կաթից։ Կազմությամբ առաձգական է, համն արտահայտիչ է, փոքր-ինչ թթու, հագեցած։ Աղը կազմում է միջինը 1.5 %


== Կիրառում ==
Պանիրը հարմար է բուտերբրոդների, աղի ակրատների, «շվեդական սեղանի» համար։ Սնոֆրիսքը կարող է նաև հանդես գալ որպես սերուցքի, թթվասերի կամ սոուսներում ու շոգեխաշման ժամանակ սերուցքային կրեմի այլընտրանք։ Նաև կարող է կիրառվել սերուցքային աղանդերի և մրգերով ու հատապտուղներով կարկանդակների համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սնոֆրիսք. պատմություն, բաղադրատոմսեր
Սնոֆրիսք TINE ընկերության կայքում Archived 2010-01-26 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Ծիծեռնակի պոչը (կտավ)

Ծիծեռնակի պոչը. աղետների շարք (ֆր.՝ La queue d'aronde - Série des catastrophes), Սալվադոր Դալիի վերջին կտավն է։ Նկարիչն այն ավարտել է 1983 թվականի մայիսին որպես Ռենե Տոմի մաթեմատիկական աղետների տեսության վրա հիմնված շարքի  վերջին մաս։ Նկարը ստեղծվել է Պուբոլի ամրոցում։


== Նկարագրություն ==
Տոմն առաջարկել է քառաչափ տարածություն, որտեղ կան յոթ հնարավոր հավասարակշիռ մակերեսներ, հետևաբար, յոթ հնարավոր անընդհատություններ կամ «տարրական աղետներ»՝ ծալքերի տիպի աղետ, լուսնի եղջյուրի տիպի աղետ, ծիծեռնակի պոչի տիպի աղետ, թիթեռի տիպի աղետ, հիպերբոլիկ ումբիլիկ տիպի աղետ, էլիպսաձև ումբիլիկ տիպի աղետ, այլաբանական ումբիլիկ տիպի աղետ։ Դալիի ծիծեռնակի պոչի տեսքը վերցված է Տոմի քառաչափ գրաֆների համանուն տիպի աղետից՝ համախմբված երկրորդ աղետի գրաֆի հետ՝ s-կորը, որը Տոմն անվանում է «լուսնի եղջյուր»։ Տոմի մոդելը ներկայացված է թավջութակի էլեգանտ կորերի և երաժշտական գործիքի f-անման անցքերի հետ, և եթե նրանք չունեն f-անման փոսիկը, հավասարապես նշանակում է մաթեմատիկական անալիզի ինտեգրալի խորհրդանիշ՝ 
  
    
      
        
          ∫
          

          
          

          
        
      
    
    {\displaystyle \int _{}^{}}
  :
1979 թվականին իր ելույթում Դալին Տոմի աղետների տեսությունը նկարագրեց որպես «աշխարհի ամենագեղեցիկ գեղագիտական տեսություն»։ Նա նաև վերհիշեց Տոմի հետ իր առաջին և միակ հանդիպումը, որի ժամանակ Տոմը Դալիին ենթադրաբար ասել է, որ ինքն ուսումնասիրել է տեկտոնական սալերը, որից հետո Դալին Տոմին հարց է տվել  ֆրանսիական Պերպինյան քաղաքի երկաթուղային կայարանի մասին (Իսպանիայի սահմանի մոտ), որն ըստ արվեստագետի 1960-ական թվականներին տիեզերքի կենտրոնն էր։


== Ծանոթագրություններ ==
Սպիտակաձյունիկը և Կարմրավարդը

Սպիտակաձյունիկը և Կարմրավարդը (գերմ.՝ Schneeweißchen und Rosenrot ), գերմանական հեքիաթ է, որի առավել հայտնի տարբերակը ներկայացվում է Գրիմ Եղբայրների մոտ, որպես պատմություն №161: Ավելի հին ու կարճ տարբերակը՝ «Անշնորհակալ թզուկը» գրել է Քերոլայն Շտալը (1776-1837-ական թվականներին)։ Այն ըստ էության, համարվում է ամենահին տարբերակը, քանի որ հայտնի չէ ավելի հին բանավոր տարբերակներ։ Պատմության բանավոր տարբերակները շատ սահմանափակ են իրենց բովանդակությամբ։
Չպետք է շփոթել Գրիմ Եղբայրների «Սպիտակաձյունիկ» հեքիաթի հետ (գերմ.՝ Schneewittchen, այլ ոչ թե Schneeweißchen), որը հիմք է հանդիսացել «Ուոլթ Դիսնեյի» «Սպիտակաձյունիկը և Յոթ թզուկները» ֆիլմի համար։ Սա «Սպիտակաձյունիկ»-ի բոլորովին այլ տարբերակն է և մյուսի հետ ոչ մի ընդհանուր բան չունի, բացի անվան համընկնումը անգլերեն լեզվով և թզուկի հետ ունեցած հանդիպումով։


== Սյուժե ==
Սպիտակաձյունիկը և Կարմրավարդը երկու փոքրիկ աղջիկներ են, ովքեր ապրում են իրենց մոր՝ աղքատ այրու հետ, անտառի փոքրիկ տնակում։ Սպիտակաձյունիկը հանգիստ և ամաչկոտ է և նախընտրում է իր ժամանակը անցկացնել տանը՝ զբաղվելով տնային աշխատանքով և ընթերցանությամբ։ Իսկ Կարմրավարդը՝ անկեղծ, աշխույժ և ուրախ աղջիկ է, ով նախընտրում է իր ժամանակը անցկացնել դրսում։ Նրանք երկուսն էլ փոքրիկ լավ աղջիկներ են, ովքեր սիրում են միմյանց և իրենց մայրիկին, իսկ մայրը իր հերթին շատ է սիրում իր դստրերին։
Ձմռան մի գիշեր լսվեց դռան թխկոց։ Կարմրավարդը բացեց և տեսավ մի արջ։ Սկզբում նա սարսափեց, բայց արջը ասաց նրան, որ չվախենա։ «Ես սառել եմ և պարզապես ցանկանում է մի փոքր տաքանալ ձեր տանը»,- ասում է նա։ Նրանք ներս են թողնում արջին, և նա պառկում է կրակի առաջ։ Սպիտակաձյունիկը և Կարմրավարդը հեռացնում են ձյունը արջի վրայից և նրանք շատ արագ բարեկամանում են իրար հետ։ Աղջիկները ուրախ խաղում են արջի հետ և թողնում, որ արջը գիշերի կրակի առջև։ Իսկ առավոտյան, նա հեռանում է անտառ։ Ամբողջ ձմեռ արջը ամեն գիշեր վերադառնում է տուն և ընտանիքը սովոր էր նրան։
Երբ գալիս է ամառը արջը ասում է, որ ինքը որոշ ժամանակով պետք է հեռանա, որպեսզի պահի իր գանձը չար թզուկից։ Ամռան մի օր, երբ աղջիկները քայլում են անտառի միջով նրանք հանդիպում են մի թզուկի, որի մորուքը խրված է ծառի մեջ։ Աղջիկները փրկեցին նրան, մորուքը կտրելով, բայց թզուկը անշնորհակալ է և բղավում է նրանց վրա՝ իր գեղեցիկ մորուքը կտրելու համար։ Աղջիկները մի քանի անգամ հանդիպում են թզուկին և կրկին փրկում են նրան վտանգից, սակայն թզուկը ամեն անգամ անշնորհակալ է գտնվում։
Այնուհետև մի օր կրկին հանդիպում են թզուկին։ Այս անգամ նա սարսափած է, քանի որ արջը մտադիր է սպանել նրան։ Թզուկը աղաչում է արջին, որ չսպանի իրեն, այլ դրա փոխարեն ուտի աղջիկներին։ Սակայն արջը ոչ մի ուշադրություն չի դարձնում և մի հարվածով սպանում է թզուկին։ Անմիջապես, արջը վերածվում է արքայազնի։ Թզուկը նախկինում կախարդել էր արքայազնին` գողանալով իր թանկարժեք քարերը և դարձնելով նրան արջ։ Անեծքը անհետանում է թզուկի մահվանից հետո։ Սպիտակաձյունիկը ամուսնանում է արքայազնի հետ, իսկ Կարմրավարդը ամուսնանում է արքայազնի եղբոր հետ։

		
		


== Տես նաև ==
Գեղեցկուհին և հրեշը


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The Annotated Snow White and Rose Red featuring illustrations, variants, and more Archived 2018-03-14 at the Wayback Machine.
Full text to Snow-White And Rose-Red from "The Fairy Book"
Վալենայմ

Վալենայմ (ֆր.՝ Wahlenheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 382 մարդ, բնակչության խտությունը` 149.80 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.55 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 21 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 265 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 192-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 73։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,5 %։ 192 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 184 անձ (103 տղամարդ և 81 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (2 տղամարդ և 6 կին)։ 73 անաշխատունակներից 21-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 40-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Բյուրակն Հախվերդյան

Բյուրակն Հախվերդյան (հոկտեմբերի 4, 1985(1985-10-04), Լեյդեն, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ), հոլանդահայ ջրագնդորդուհի։ Նիդերլանդների հավաքականի կազմում 2008 թվականի Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։


== Կենսագրություն ==
Բյուրակն Հախվերդյանը ծնվել է Նիդերլանդների Լեյդեն քաղաքում Իրանից գաղթած հայերի ընտանիքում։ Ջրագնդակում առաջին քայլերն արել է հարազատ քաղաքում, որտեղ խաղացել է «ZVL» (Zwem Vereniging Leiden) թիմում։ 2000 թվականին առաջին անգամ հրավիրվել է Նիդերլանդների երիտասարդական հավաքական և արդեն երկու տարի անց դարձել է այդ թիմի ավագը։
2004-ից պարբերաբար հրավիրվում է երկրի հիմնական հավաքական։ 2005-ին Հախվերդյանը տեղափոխվում է հունական «Էթնիկոս» ակումբ, սակայն երեք ամիս անց, թիմում եղած ներքին տարաձայնությունների պատճառով, վերադառնում է Նիդերլանդներ, որտեղ պայմանագիր է կնքում «Սպիտակ արջեր» ակումբի հետ։
2008 թվականին Նիդերլանդների հավաքականի կազմում դարձել է Պեկինի ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բյուրակն Հախվերդյան Archived 2012-12-13 at the Wayback Machine.
Իզվոր

Իզվոր (բուլղար․՝ Извор), գյուղ Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։ Վարչականորեն մտնում է Բուրգասի համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի կենտրոն Բուրգաս քաղաքից գտնվում է 17 կմ դեպի հարավ։ 2011 թվականի Բուլղարիայի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ գյուղում բնակվել է 541 մարդ։


== Բնակչություն ==


== Տես նաև ==
Բուլղարիայի համայնքներ
Բուրգասի համայնք


== Ծանոթագրություններ ==
Ալմենդրալեխո

Ալմենդրալեխո (իսպ.՝ Almendralejo), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Բադախոս նահանգի մեջ, ինչպես նաև Էստրեմադուրա մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տեռա-դե-Բառռոս շրջանում։ Տարածքը 164 կմ² է։ Բնակչությունը 33975 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Հայտնի մարդիկ ==
Խոսե դե Էսպռոնսեդա - ռոմանտիկ գրող


== Ժողովրդագրություն ==


== Տես նաև ==
Միսոռի Ֆեոդոսիա


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Junta de Extremadura
Diputación de Badajoz
Ayuntamiento de Almendralejo
CB Almendralejo Archived 2015-04-03 at the Wayback Machine.
Homepage der Stadtverwaltung (spanisch)
Almendralejo-Badajoz in der Extremadura
Սեպտեմբերի 11

Սեպտեմբերի 11, տարվա 254-րդ (նահանջ տարիներին - 255-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 111 օր։
Հին եգիպտական օրացույցով տարվա առաջին՝ Թոթ ամսվա 1ին օրն է


== Դեպքեր ==
1922 - Երևանում հաստատվում է Կարսի պայմանագիրը
1988 - էստոներենը հայտարարվում է Էստոնիայի պետական լեզու
1993 - Կիևում բացվում է Հոլոդոմորի զոհերին նվիրված հուշանշան
2001 - Նյու Յորքում գտնվող առևտրի համաշխարհային կենտրոնի շենքերը ենթարկվում են ահաբեկչական հարձակումների
2005 - Իսրայելը ամբողջովին ու վերջնականորեն ետ քաշվում է Գազայից
2007 - Ռուսաստանը փորձարկում է «Բոլոր ռումբերի հայր» անունն ստացած ամենամեծ պայմանական զենքը


== Ծնունդներ ==
1865 - Յան Ռայնիս, լատիշ բանաստեղծ, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ
1875 - Տիրան Չրաքյան, (Ինտրա), արևմտահայ բանաստեղծ, գրող, նկարիչ և ուսուցիչ, Հայոց Ցեղասպանության զոհ (մ. 1921)
1862 - Դավիթ Կլդիաշվիլի, վրացի արձակագիր, դրամատուրգ
1907 - Գեդեոն Մարջանյան, հայ խորհրդային միջատաբան
1911 - Տիյտ Կուուզիկ, էստոնացի խորհրդային օպերային երգիչ
1917 - Ֆերդինանդ Մարկոս, Ֆիլիպինների նախագահը 1965-86 թթ.
1918 - Մխիթար Ջրբաշյան, հայ խորհրդային մաթեմատիկոս
1923 - Լևոն Մատինյան, հայ խորհրդային նյարդաֆիզիոլոգ
1926 - Քաջիկ (Խաչատուր) Գրիգորյան, խորհրդահայ բանաստեղծ
1930 - Հրայր Հովնանյան, ճարտարագետ-ձեռնարկատեր և բարերար
1935՝
Արվո Պյարտ էստոնացի կոմպոզիտոր
Գերման Տիտով, խորհրդային տիեզերագնաց
1937 - Իոսիֆ Կոբզոն, ռուս երգիչ
1945 - Ֆրանց Բեկենբաուեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ, մարզիչ, աշխարհի (1974) և Եվրոպայի (1972) չեմպիոն
1954 - Մկրտիչ Սուջյան, ջազային երաժիշտ, կիթառահար
Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
1962 - Արմեն Հայրապետյան
1965՝
Բաշար ալ-Ասադ, 2000 թվականից Սիրիայի նախագահ
Մոբի, ամերիկացի երգիչ-երգահան, երաժիշտ, դիջեյ և լուսանկարիչ
1978 - Դեյան Ստանկովիչ, սերբ ֆուտբոլիստ
1987 - Թայլեր Հեքլին, ամերիկացի դերասան


== Մահեր ==
1661`  Յան Ֆեյտ, ֆլամանդացի նկարիչ
1733` Ֆրանսուա Կուպերեն, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր և երգեհոնահար
1910` Լուի Բուսենար, ֆրանսիացի գրող
1916 - Սուրեն Սպանդարյան, հայ լրագրող և հասարակական գործիչ
1971 - Նիկիտա Խրուշչով, Խորհրդային Միության ղեկավար 1953-64 թթ.
1986 - Քամեր Սադըք, թուրքահայ կինոդերասան
2007` Իան Պորտերֆիլդ, շոտլանդացի ֆուտբոլիստ և մարզիչ
2009` Սուրեն Այվազյան, հայ երկրաբան


== Տոներ ==
Եթովպիա` Էնքութաթաշ
Ղպտի ուղղափառ եկեղեցի` Նայրուզ
Ռուսաստան` Ռազմական փառքի օր
Պակիստան` Ազգային օր
Կատալոնիա` Ազգային օր


=== Հիշատակի օրեր ===
Հայրենասերի օր՝
Սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչության զոհերի հիշատակին


== Ծանոթագրություններ ==
(3733) Յոշիմոտո

(3733) Յոշիմոտո (անգլ.՝ Yoshitomo), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հունվարի 15-ին Կենձո Սուզուկիի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Տոյոտայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,398714 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,936 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8614 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1356,96 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265299 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,86° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3733) Յոշիմոտո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գորյաչինսկ

Գորյաչինսկ (ռուս.՝ Горячинск, բուրյաթերեն՝ Горячинск), գյուղ Ռուսաստանի Բուրյաթիա հանրապետության Պրիբայկալսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3073 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արմեն Վարդանյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմեն Վարդանյան (այլ կիրառումներ)Արմեն Վաղարշակի Վարդանյան (1923, ապրիլի 20, Երևան - 1985, սեպտեմբերի 24, Երևան), հայ նկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967)։


== Կենսագրություն ==
1975 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ (1973 թվականից դասավանդել է նույն ինստիտուտում։ 1955-1960 թվականներին եղել է «Սանպրոսվետ» կենտրոնական ԳՀԻ-ի և նրա հրատարակչության գլխավոր նկարիչ ու գեղարվեստական խմբագիր, 1969-1974 թվականներին՝ Երևան քաղաքի գլխավոր նկարիչ, 1972-1974 թվականներին եղել է Հակոբ Կոջոյանի և Արա Սարգսյանի տուն-թանգարանի առաջին տնօրենը։
Ստեղծագործել է մոնումենտալ և հաստոցային գեղանկարչության, պլակատի, ծաղրանկարի, գրքի և հաստոցային գրաֆիկայի բնագավառներում։ Վարդանյանի գործերն աչքի են ընկնում քաղաքացիական հնչեղությամբ, կոմպոզիցիայի դինամիկությամբ։ Ուսումնասիրել է մեծ վարպետների (Լեոնարդո դա Վինչի, Տիցիան, Ռեմբրանդ, Վելասկես և ուրիշներ) գեղանկարչության տեխնիկան և տեխնոլոգիան, 1956-1957 թվականներին կրկնօրինակել Ռեմբրանդի «Ինքնանկար Սասկիայի հետ» գործը, որն արժանացել է փորձագետների բարձր գնահատանքին։ 1965-1968 թվականներին աշխատել է Հայաստանի պետական պատկերասրահում իբրև նկարիչ-վերականգնող, կատարել մի շարք եզակի վերականգնումներ։


== Ցուցահանդեսներ ==
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1944, 1963), Մոսկվայում (1962), Էջմիածնում (1965)։


== Ստեղծագործություններ ==
Մոսկվայի «Արմենիա» խանութի «Երևանի առավոտը» որմնանկարը և «Հայաստան» խճանկարը (1950-1951)
«Բանաստեղծություն սխորհրդային անձնագրի մասին» (1950, Գրականության կենտրոնական թանգարան, Մոսկվա)
«Էլիս-Այլանդ» (1950, Մայակովսկու տուն-թանգարան, Մոսկվա)
«Չե՝ս անցնի» (1965, հայրենական մեծ պատերազմի թանգարան, Երևան)


=== Նկարներ ===
«Մարդի՝կ, զգոն եղեք» նկարաշարը (1960-1962)
«Մ․ Պավլովա» (1942, հայաստանի պետ․ պատկերասրահ, Երևան)
«Գ․ Գասպարյան» (1954, Գլինկայի անվան երաժշտական մշակույթի կենտրոնական թանգարան, Մոսկվա)
«Վ․ Դավթյան» (1942)
«Ե․ Քոչար» (1975) դիմանկարները
«Թույլ չե՝նք տա» (1955)
«Օգնի՛ր» (1973) պլակատները
Դրամահատարանների ցանկ

Մետաղադրամների արտադրության համար կառուցված դրամահատարանները ստեղծվել են մետաղադրամները որպես արժույթ օգտագործումից ի վեր, որոնցից առաջինները ի հայտ են եկել Ք.ա. մոտ 600 տարի առաջ լիդիացի ժողովուրդների կողմից, որոնք բնակվում էին ժամանակակից Թուրքիայում գտնվող Անատոլիայի արևմտյան մասում։ Մետաղադրամների ժողովրդականությունը տարածվեց Միջերկրական ծովի երկայնքով այնպես, որ Աթենքի, Ագինայի, Կորնթոսի և Պարսկաստանի հարակից շրջաններում  Ք.ա. 6-րդ դարում բոլորն ստեղծեցին իրենց մետաղադրամները։
Մետաղադրամների արտադրության համար օգտագործվող մեթոդները փոխվել են, քանի որ տեխնոլոգիան զարգացել է, համեմատած և ձուլման, և դրոշմման միջոցով պատրաստված վաղ շրջանի մետաղադրամների։  Մոտավորապես 16-րդ դարի կեսերին մշակվել են մեքենայացված հատումով պատրաստված մետաղադրամներ, որոնք թույլ են տալիս ավելի բարձր որակի մետաղադրամներ պատրաստել։
Ազգային արժույթները, ընդհանուր առմամբ, հատվում են երկրի կենտրոնական բանկի կողմից կամ նրա անունից՝ անկախ դրամահատարանների կողմից։ Օրինակ, Նոր Զելանդիայի դոլարի մետաղադրամները հատվում են համատեղ՝ Մեծ Բրիտանիայի արքայական դրամահատարանի և Կանադայի արքայական դրամահատարանի կողմից  Նոր Զելանդիայի Պահուստային բանկի համար։ Նույնիսկ ազգային դրամահատարանները երբեմն սեփականաշնորհվում են՝ դառնալով պետական ձեռնարկություններ՝ թույլ տալով նրանց հետապնդել առևտրային շահեր այնպես, ինչպես հուշադրամների, մեդալների և տարբեր տեսակի ձուլածոների արտադրությունը։

Այսօր Միացյալ Նահանգների դրամահատարանը աշխարհի խոշորագույն դրամահատարաննն է, որը գործում է վեց մասնաճյուղերում և տարեկան արտադրում է ավելի քան 28 միլիարդ մետաղադրամ։ Նրա ամենամեծ մասնաճյուղը Ֆիլադելֆիայի դրամահատարանն է, որն ունի 650,000 քառակուսի ֆուտ տարածք և կարող է օրական արտադրել 32 մլն մետաղադրամ։

Աշխարհի ամենահին անընդմեջ գործող դրամահատարանը Ֆրանսիայում գտնվող Փարիզի դրամահատարանն է, որը հիմնադրվել է 864 թվականին և աշխարհի 8-րդ հնագույն ընկերությունն է։ Երկրորդը Մեծ Բրիտանիայի արքայական դրամահատարանն է, որը հիմնվադրվել է 886 թվականին և 10-րդն է հնագույն ընկերություններից։


== Պատմական և չգործող դրամահատարաններ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Mints of the World
World Mints
Ցոլակ Համբարյան

Ցոլակ Բեգոյի Համբարյան (1911, Մեղրաշեն, Հայաստան - անհայտ), հայ մանկավարժ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ցոլակ Համբարյանը ծնվել է 1911 թվականին, Արթիկի շրջանի Մեղրաշեն գյուղում։ 1933 թվականին ավարտել է Լենինականի մանկավարժական տեխնիկումը և անցել աշխատանքի Կիրովականի շրջանի Սարահարթ գյուղի յոթնամյա դպրոցում, որպես տնօրեն։ Դասավանդել է հայոց լեզու և պատմություն։ Այնուհետև եղել է Սպիտակի շրջժողկրթբաժնի դպրոցական տեսուչ։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի լեզվագրական ֆակուլտետը և օգոստոսին զորակոչվել կարմիր բանակ։
Համբարյանը եղել է 408-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիայի 68-րդ առանձին սակրավորային գումարտակում վաշտի քաղղեկի տեղակալ, այնուհետև՝ գումարտակի կուսկազմակերպիչ։ 1942 թվականի սեպտեմբերին 408-րդ դիվիզիայի կազմում տեղափոխվել է Գելենջիկ և մասնակցել Նովոռոսիյսկի ուղղությամբ մղված մարտերին։ 1943 թվականին կրտսեր լեյտենանտների դասընթացներն ավարտելուց հետո ուղարկվել է 156-րդ հրաձգային դիվիզիայի 562-րդ գունդը՝ որպես գնդացրային դասակի հրամանատար։ Լեհաստանի ազատագրման մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար Համբարյանը պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ 
Մարտերից մեկում Ցոլակը ծանր վիրավորվել է և տեղափոխվել դաշտային հոսպիտալ։ Ապաքինվելուց հետո, 1945 թվականին զորացրվել է բանակից և անցել մանկավարժական աշխատանքի։ Եղել է Մարտունու շրջանային ժողկրթբաժնի վարիչ։ Այնուհետև գործուղվել է Ղուկասյանի շրջան, նշանակվել Ղազանչի գյուղի միջնակարգ դպրոցի տնօրեն, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ 1977 թվականին Համբարյանն անցել է կենսաթոշակի։ Համբարյանը լավագույն աշխատանքի համար պարգևատրվել է «Աշխատանքային գերազանցության համար», «Աշխատանքային արիության համար», «Աշխատանքի վետերան» մեդալներով ու մի շարք պատվոգրերով։


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
«Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ
«Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Իսնա

Իսնա (Էսնա, եգիպ.՝ Jwnyt; Sn3t / Snt, ղպտ.՝ Снэ, հին հունարեն՝ Λατόπολις («Լատապոլիս» կամ «Լետապոլիս»)), քաղաք Նեղոս գետի արևմտյան ափին՝ Վերին Եգիպտոսումː Գտնվում է Լուքսորից 53 կիլոմետր հարավ և Իդֆուից 49 կիլոմետր հյուսիս-արևմուտքː Իսնա Ղպտի ուղղափառ եկեղեցու կենտրոններից մեկն էː Իսնայի մոտ է գտնվում Նեղոսի ամբարտակը, որտեղով անցնում է խճուղիː


== Տեղանուն ==
Քաղաքի հունական անվանումը ծագում է «լատես» (պերկես - ձկան տեսակ) բառիցː Այստեղ նեղոսի պերկեսը համարվում է սուրբ ձուկː Նեյթի զուգընկերուհին էː


== Պատմություն ==
Հնումի տաճարը, որը այստեղ պաշտվում Նեյթի հետ միասին, գտնվում է քաղաքի կենտրոնում։ Հնումի տաճարի շրջապատող 10 մետրանոց տարածքը նունյպես պատկանում է տաճարինː Այս հսկայական տաճարի կառուցումը սկսվել է Պլոթեմ VIII-ի ժամանակներից և ավարտվել է հռոմեական իշխանության Կլավդի և Վեսպասիան կայսրերի օրոք։
Ավելի փոքր տաճարը, որը նվիրված է միևնույն աստծուն, Լատապոլյայից գտնվում է մոտավորապես  4 կմ հեռավորության վրա՝ դեպի հյուսիս, որի հին անվանումը Էդ Դեյր էː Այստեղ, ինչպես նաև մեծ տաճարում, կան կենդանակերպի պատկերներ, ստեղծված Պտղոմեոս III Էվեռգետի ժամանակաշրջանում։ Այս տաճարը քանդել են XIX դարում, քանի որ այն գտնվում էր նոր կառուցվող ջրանցքի անցկացման գծի վրա։
Նեղոսի ափին պահպանվել են նեղոսաչափ և հռոմեական գետափեր, ոռտեղի քարերի վրա կարելի է տեսնել Մարկ Ավրելիա կայսեր զարդաքանդակներ։ Օրինակ Նեղոսի արևելյան ափից 4 կմ հեռավորության վրա դեպի հարա-արևմուտք, Սարնիխ գյուղի շուրջը հայտնաբերվել են 2 քարակոթողներ, թվագրվա Ամենխոթեփ IV-ի գահակալման սկզբին (Էխնատոն)ː


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ջրմուղ աշտարակը (պատմվածք)

«Ջրմուղ աշտարակը» (ռուս.՝ «Водонапорная башня»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1990 թվականին «Իստոկի» գրական ալմանախում։


== Բովանդակություն ==
Ըստ բովանդակության՝ սա կյանքի վառ տպավորությունների հաջորդականությունն է մի մարդու, որը 1920-1970 թվականներին ապրել է ԽՍՀՄ-ում։ Դրանք մանկության առաջին տպավորություններն են, մեծահասակների հիշողությունները Քաղաքացիական պատերազմիմասին, դպրոցը, աշխարհագրության ուսուցչուհին, պիոներական ճամբարը, ավիացիայի և օդաչուների նկատմամբ հետաքրքրությունը, 1930-ականների բռնաճնշումները, Լեոնիդ Ուտյոսովի երգերը, Հայրենական մեծ պատերազմը, երեխաները, Ստալինի մահը, աշխատանքը, տիեզերագնացները, խորհրդային «Պոբեդա» մեքենաները, կնոջ մահը, զբոսայգում մանրաքայլ վազքը, ծերության տպավորությունները և սրտի մահառաջի ցավերը։ Հերոսի առաջին և վերջին տպավորությունը Ջրմուղ աշտարակն է՝ մարդկային կյանքի խորհրդանիշը, որը, կարծես, պետք է կառուցվի անսահման բարձր, մինչև երկինք, բայց ժամանակը լրանում է, շինարարները տեղադրում են վերջին աղյուսը և հեռանում։
Պատմվածքը գրված է մեկ բարդ նախադասության ձևով, որը ձգվում է մի քանի էջ։


== Կարծիքներ և քննադատություն ==
Գրաքննադատ Իրինա Ռոդնյանսկայան «Relics։ Վաղ և չհրատարակված» ժողովածուի մասին գրախոսականում գրում է.

Ըստ «XX դարի ռուսական գրականություն» բառարանի՝ «Ջրմուղ աշտարակը» պատմվածքը «Երիտասարդ գրողների IX համամիութենական խորհրդակցությունում ճանաչվել է լավագույններից մեկը»։
«Պելևինը և դատարկության սերունդը» գրքում Սերգեյ Պոլոտովսկին և Ռոման Կոզակը «Ջրմուղ աշտարակը» պատմվածքը դասում են մի խումբ նմանատիպ պատմվածքների շարքին, որոնք ուղղված են «շրջանային կոմիտեների քարտուղարների, հերթերի, ՊԱԿ-ի և երեքկոպեկանոց գազավորված ջրի անցած-գնացած դարաշրջանին», ներառյալ՝ «ԽՍՀՄ Թայշոու Չժուան» և «Համար XII ցախատան կյանքն ու արկածները» պատմվածքները։


== Ժողովածուներ ==
Ստեղծագործությունն ընդգրկված է հետևյալ ժողովածուներում.

«Ստեղծագործություններ»
«Բյուրեղապակյա աշխարհ» (2002, ISBN 5-264-00737-3)
«Relics։ Վաղ և չհրատարակված» (2005)
«Բոլոր պատմվածքները» (2005)
«Կախարդ Իգնատը և մարդիկ» (2007)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պատմվածքի տեքստը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում
Կինոաշուն 2011

Ազգային կինոյի «Կինոաշուն» երկրորդ փառատոն, անցկացվել է Երևանում և Հայաստանի մարզերում 2011 թվականի սեպտեմբեր 24 -ից հոկտեմբեր 28-ը։


== Պատմություն ==
Ազգային կինոյի երկրորդ փառատոնը, որը նվիրված էր Հայաստանի անկախության 20-րդ հոբելյանին, անցկացվել է Երևանում և հանրապետության մարզերում Հայաստանի 3-րդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հովանու ներքո՝ ՀՀ մշակույթի նախարարության աջակցությամբ։ «Կինոաշուն 2011» կինոփառատոնի ամսվա ծրագրի բացումը տեղի է ունեցել Գորիսում՝ ռեժիսոր Արտակ Իգիթյանի «Վանա ծովուն արշալույսը» ֆիլմի ցուցադրությամբ։
Փառատոնում ներկայացված են եղել հարյուրավոր հայրենական ֆիլմեր, որոնք նկարահանված են եղել անկախության 20 տարիների ընթացքում։ Ի տարբերություն նախորդ կինոփառատոնի, որի ժամանակ կինոնկարները ցուցադրվել էին միայն հանրապետության երեք մարզերում, այս փառատոնի ֆիլմերը դիտել են Հայաստանի բոլոր մարզերի բնակիչները։
Կինոփառատոնի շրջանակներում նշվել է հանրահայտ կինեմատոգրաֆիստներ Դմիտրի Կեսայանցի և Հովիկ Հախվերդյանի հոբելյանական երեկոները, ինչպես նաև երեք գրքի շնորհանդես է կայացել։ Դրանցից մեկը «Անկրկների կինոճանապարհ» գիրքն է, որը հրատարակվել է կինոգետ Ռուբեն Մաթոսյանի կողմից։ Գիրքը պատմում է հայկական կինոյի ականավոր ներկայացուցիչների մասին։ Դրանում տեղ են գտել նաև 1920-ականներին հայկական կինեմատոգրաֆիայի հիմնադրումից մինչև մեր օրերը հանրահայտ կինեմատոգրաֆիստների կյանքի և գործունեության մասին պատմություններ։ Գրքի շնորհանդեսի ժամանակ կինոգետն առաջարկել է հանրակրթական դպրոցներում «Հայկական կինո» առարկան ներառելու գաղափարը։
Երկրորդ ազգային կինոփառատոնի փակումը տեղի է ունեցել հոկտեմբերի 28-ին Երևանի Մոսկվա կինոթատրոնում։ Փակման արարողության ժամանակ, իր ելույթում մշակույթի նախարարի տեղակալ Արթուր Պողոսյանը հույս է հայտնել, որ հետագայում ևս ծրագիրը կհավաքի լեփ-լեցուն դահլիճներ։


== Մեկնաբանություն ==
Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի տնօրեն Գևորգ Գևորգյանը փառատոնի փակման արարողության ժամանակ նշել է՝ 


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեգե

Ալեգե  (իտալերեն՝ Alleghe), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Վենետո մարզում, Բելունո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1408 մարդ (2007), բնակչության խտություն՝ 49 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 29 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 32022։ Հեռախոսային կոդ՝ 00437։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
Alleghe travel guide on Wikivoyage


== Ծանոթագրություններ ==
Պալատա (կոմունա)

Պալատա  (իտալերեն՝ Palata), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մոլիզե մարզում՝ Կոմպաբասո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1940 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 45 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 43 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 86037, հեռախոսային կոդ՝ 0875։
Բնակավայրի հովանավորն է Սան Ռոկոն։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխություն


== Կոմունային վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0875 96921


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնտևելիո

Մոնտևելիո  (իտալերեն՝ Monteveglio), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզի Բոլոնյա գավառում։
Բնակչությունը՝ 4475 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 140 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 32 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 40050։ Հեռախոսային կոդը՝ 051։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Դորիս դի Կամպուս

Դորիս դի Կամպուս (պորտ.՝  Dores de Campos), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Կամպու դաս Վերտենտիսի մարզում։ Մտնում է Պեդրա Ազուլի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 9276 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 5772,168 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 127,3 մարդ/կմ2։
Քաղաքի տոնը նշվում է դեկտեմբերի 17-ին։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1717 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 48 533 474,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 5523,33  ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,760 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Կլիման տարածքում արևադարձային է։ Համաձայն Կյոպենի դասակարգմանը, կլիման գտնվում է Cwa կարգում։
Գրունկա (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)

Գրունկա (ուկրաիներեն՝ Грунька), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրունկա գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հաջի Մանուկ

Հաջի Մանուկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 6 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 40 տուն բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Հաջի Մանուկն ուներ հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(7439) Տեցուֆուսե

(7439) Տեցուֆուսե (անգլ.՝ Tetsufuse), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,617445 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,447 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7879 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1546,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232749 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,49° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7439) Տեցուֆուսե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բաբերդի գավառակ

Բաբերդ, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ 1882 թ.-ից մտնում էր Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառի կազմում։ Կենտրոնը Բաբերդ քաղաքն էր։


== Աշխարհագրություն ==
Բաբերդն իր տարածքով ընդգրկում է Ճորոխ գետի ավազանը։ Բաբերդն ունի բարեբեր հողեր և անտառներ։


== Կլիմա ==
Գավառակի կլիման խիստ է։ Ձմեռները երկարատև են։


== Պատմություն ==
1915 թ.-ի Մեծ Եղեռնին հայերը ենթարկվեցին զանգվածային ջարդերի և գավառակը հայաթափվեց։


== Բնակչություն ==
Բաբերդի մի քանի տասնյակ գյուղեր զուտ հայաբնակ էին, իսկ մյուսներում հայերի հետ միասին ապրում էին նաև թուրքեր, հույներ և լազեր։ Բաբերդում թուրքերից հետո մեծամասնություն էին կազմում հայերը։


== Տնտեսություն ==
Հայերը զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, առևտրով և արհեստներով՝ ոսկերչություն, մետաղագործություն և գորգագործություն։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Հայերն ունեին եկեղեցիներ և վարժարաններ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պոտաշնյա (այլ կիրառումներ)

Պոտաշնյա, կարող է վերաբերել՝

Պոտաշնյա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ռոդոմիշլինսկի շրջանում
Պոտաշնյա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բերշադի շրջանում
Դոկյում

Դոկյում (ֆրիզերեն՝ Dokkum), քաղաք Հոլանդիայի հյուսիսում՝ Ֆրիզլանդ պատմական մարզում։ Dongeradeel համայնքի վարչական կենտրոնն է։ Ընկած է մարզկենտրոն Լեուվարդենից 18 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևելք և Վատտեն ծովի ափից 8 կիլոմետր դեպի հարավ։ 2018 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 12.540: 2019 թվականի հունվարի 1-ից միավորվել է մերձակա Ferwerderadiel-ի ու Kollumerland-ի հետ և կազմավորել մի նոր համայնք՝ Noardeast-Fryslân-ը։


== Պատմություն ==
Դոկյումը Ֆրիզլանդի հնագույն բնակավայրերից է; Պատմական փաստաթղթերում առաջին անգամ հիշատակվել է 754 թվականին, քրիստոնյա միսիոներ Բոնիֆացիուսի ու նրա մի քանի աշակերտների սպանվելու կապակցությամբ. նրանք եկել էին քրիստոնեությունը տարածելու այն ժամանակներում ֆրանկների թագավորության կազմում գտնվող այդ վայրերում և դաժանաբար սպանվել են Դոկյումի արվարձաններում։ 777 թվականին Սբ. Լուդգերը նահատակ սուրբի պատվին այդտեղ եկեղեցի է կառուցել։ Այդ կապակցությամբ Դոկյումը դարձել է կաթոլիկների ուխտագնացության վայր։ Հիշատակության արժանի է նաև այն փաստը, որ 1254 թվականին այդտեղ քարոզել է գերմանացի անվանի եկեղեցական գործիչ, կարդինալ Օլիվեր ֆոն Պադերբորնը։
Ֆրանկների տիրապետության շրջանում բնակավայրն անվանվել է Doccinga, Dockynchirica, Tochingea, ավելի ուշ՝ Dochingen:
1298 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ՝ ի թիվս ֆրիզյան 11 բնակավայրերի, որոնք կազմավորել են Ֆրիսլանդիայի քառաբաժիններից մեկը (1579—1795):
Ֆրիզյան մեծ պատերազմի ժամանակ՝ 1418 թվականին դաշնակիցների բանակը, Ֆոկկո Ուկենայի հրամանատարությամբ, հարձակվել է Դոկյումի վրա և քաղաքը պաշտպանող սխիրինգերների հետ զինված բախումներից հետո գրավել ու հրի մատնել այն։
Ութսունամյա պատերազմի ընթացքում Դոկյումը գտնվել է կռվող բանակների միջև՝ ռազմաճակատային գծի վրա և 1572 թվականին դարձյալ հրի է մատնվել, այս անգամ էլ՝ իսպանացիների կողմից։ Ուտրեխտյան ունիայի կազմավորումից հետո՝ 1579 թվականից անցել է խաղաղ կյանքի, աստիճանաբար վերականգնել ռազմավարական և առևտրատնտեսական իր նշանակությունը։
1581-1582 թվականներին կառուցվել է քաղաքային պարիսպը։ 1597-ին քաղաքում հիմնադրվել է Ֆրիզիայի ծովակալությունը։ Սակայն «Stroobossertrekvaart» ջրանցքի կառուցումից հետո (1654—1656 թթ.) նավատորմի կայանման վայրը տեղափոխվել է Հառլինգեն։


=== Պատմամշակութային հուշարձաններ ===
Հին քաղաքապետարանը (1610)
Սբ. Մարտին եկեղեցին (XVI դար)
Միջնադարյան բերդը՝ լավ պահպանված խրամուղիներով ու հողապատնեշներով
Երկու հին հողմաղաց՝ «De Hoop»-ը և «Zeldenrust»-ը


== Բնակչություն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Անվանի դոկյումցիներ ==
Գեմմա Ֆրիզիուս (1508(1555) - մաթեմատիկոս, քարտեզագիր, փորագրանկարող, փիլիսոփա, աստղագիտական գործիքներ պատրաստող
Դիրկ Ռաֆայելս Կամպհյոյզեն (1586-1627) - բանաստեղծ, նկարիչ, աստվածաբան
Լիուվե վան Այտզեմա (1600—1669) — պատմաբան, դիվանագետ, պետական գործիչ, բանաստեղծ
Ուլրիկ Հյուբեր (1636-1694) - Ֆրանեկեր համալսարանի պրոֆեսոր
Տակո Շոնեգեվել (1756-1819) - քաղաքական գործիչ, 1810-1814 և 1818-1819 թթ. Դոկյումի քաղաքապետ
Յան Պոստհյումա (1963)- վոլեյբոլիստ, 1996 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ոսկե մեդալակիր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Քաղաքի կայքէջը (niederländisch)
Noardeast-Fryslân-ի կայքէջը (Հոլանդերեն)