Օսկար Իխուելոս

Օսկար Իխուելոս (անգլ.՝ Oscar Hijuelos, օգոստոսի 24, 1951(1951-08-24), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք - հոկտեմբերի 12, 2013(2013-10-12), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), նորագույն ժամանակների ամերիկացի գրող, «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր 


== Կենսագրություն ==
Ծագումով կուբացի է։ Ծնվել է Նյու Յորքի Մորնինգսայթ Հայթս թաղամասում։ Մանուկ հասակում հիվանդության պատճառով շուրջ մեկ տարի Քոնեքթիքութի հիվանդանոցում բուժվելիս կտրված է եղել ընտանիքից և գրեթե իսպառ մոռացել է իր ծնողների մայրենի լեզուն՝ իսպաներենը, անգլերեն վարժ խոսել է սովորել":
Օսկարը սովորել է նյույորքյան իրենց թաղամասի Corpus Christi դպրոցում, ուսումը շարունակել Նյու Յորքի Սիթի քոլեջում, որտեղ գրական վարպետության դասեր է առել Սյուզան Սոնտեգից, Ֆրեդերիկ Թութենից, Դոնալդ Բարթելմից (վերջինս դարձել է ապագա գրողի հովանավորն ու ընկերը), ստացել է արվեստների բակալավրի, ապա՝ նաև մագիստրոսի որակավորում։ Դեռ սովորելու տարիներին Օսկարը կատարել է գրական իր առաջին փորձերը. գրել է պատմվածքներ, գովազդային հոլովակների սցենարներ։ Իխուելոսի առաջին մեծածավալ արձակ երկը՝ «Մեր տունը վերջին աշխարհում» վեպը, ջերմորեն է ընդունվել թե՛ ընթերցողների և թե՛ գրաքննադատների կողմից, արժանացել արվեստների և գրականության ամերիկյան ակադեմիայի «Հռոմ» մրցանակին, իսկ երկրորդ՝ 1989 թվականին լույս ընծայված «Մամբոյի արքաները» վեպի համար1990-ին նրան շնորհվել է հեղինակավոր գրական պարգև՝ Պուլիտցերյան մրցանակ։ Երկու տարի անց՝ 1992 թվականին այդ վեպի հիման վրա գեղարվեստական ֆիլմ է նկարահանվել, որտեղ գլխավոր հերոսներին մարմնավորել են անվանի կինոդերասաններ Արմանդ Ասանտեն ու Անտոնիո Բանդերասը, 2005-ին էլ մյուզիքլ է գրվել ու բենադրվել։ Վեպը պատմում է ԱՄՆ ներգաղթածների կյանքի, նրանց փորձությունների ու հաջողությունների մասին։ Այդ թեման կրկնվում է Իխուելոսի շատ ստեղծագործություններում։ New York Times-ում լույս տեսած գրախոսության մեջ ընդգծված է, որ «վեպում հիմնականում իշխում է էլեգիական տոնայնությունը, այն կարծես չեխովյան ողբերգ լինի բաց թողնված հնարավորություններով, չիրականացած երազանքներով կյանքի մասին»։
Օսկար Իխուելոսի ստեղծագործություններն ուսումնասիրած գրականագետներից ոմանք նշում են, որ նրա գործերում նկատվում են Կառլոս Ֆուենտեսի, Խոսե Լեսամա Լիմայի, Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի ազդեցության հետքեր։
Իխուելոսը գրական գործունեության հետ մեկտեղ զբաղվել է մանկավարժական աշխատանքով. դասավանդել է Հոֆսթրա և Դյուք համալսարաններում։
Անվանի գրողն ու մանկավարժը մահացել է 62 տարեկան հասակում՝ 2013 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ինֆարկտից, Մանհեթենի Ռիվրսայդ Փարքում թենիս խաղալիս։ Թենիսի այդ խաղահրապարակը հետագայում կոչվել է նրա անունով։


== Պարգևներ ==
1990 թվականին «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում ստացած Պուլիտցերյան մրցանակից բացի, Օսկար Իխուելոսն արժանացել է գրական այլ պարգևների ևս. Ingram Merrill հիմնադրամի մրցանակ՝ 1983 թ., Հռոմում ամերիկյան ակադեմիայի Հռոմ մրցանակ՝ 1985 թ., «Գրականություն» անվանակարգում «Իսպանական ժառանգություն» հիմնադրամի մրցանակ՝  2000 թ., Luis Leal մրցանակ՝ Chicano/Latino գրականության մեջ ներդրած ավանդի համար՝ 2003 թ.:


== Մատենագրություն ==
Our House in the Last World (1983)
The Mambo Kings Play Songs of Love (1989)
The Fourteen Sisters of Emilio Montez O'Brien (1993)
Mr. Ives' Christmas (1995)
Empress of the Splendid Season (1999)
A Simple Habana Melody (from when the world was good) (2002)
Dark Dude (2008)
Beautiful Maria of My Soul (2010)
Thoughts Without Cigarettes: A Memoir (2011)
Twain & Stanley Enter Paradise (2015) (ձեռագիրը խմբագրվել ու հրատարակվել է հետմահու)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Smith, Dinitia, "'Sisters' Act: Oscar Hijuelos, Mr. 'Mambo Kings', Plays a Different Song of Love", New York Magazine, March 1, 1993, pp. 46–51
Pérez Firmat, Gustavo. "Rum, Rump, and Rumba," in Life on the Hyphen: The Cuban-American Way. Austin: The University of Texas Press, 1994. Rpt. 1996, 1999. Revised and expanded edition, 2012.


== Արտաքին հղումներ ==
Օսկար Իխուելոս Internet Movie Database կայքում
Օսկար Իխուելոսի ձեռագրերը at the Rare Book & Manuscript Library at Columbia University
Օսկար Իխուելոսի կայքէջը Archived 2006-03-17 at the Wayback Machine. at HarperCollins
Biography of Oscar Hijuelos from Thomson Gale
1990 Real Audio interview with Oscar Hijuelos at Wired for Books.org by Don Swaim
"Author Oscar Hijuelos Tackles His Toughest Subject: Himself" Archived 2014-01-21 at the Wayback Machine., Ray Suarez interview with Oscar Hijuelos, PBS NewsHour, Friday, June 24, 2011.
Հեղինակի կայքէջը New York Journal of Books with link to book review