Օտվոցկ

Օտվոցկ (լեհ.՝ Otwock), քաղաք Լեհաստանում։ Նույնանուն շրջանի (պովիատի) վարչական կենտրոնն է Մազովեցյան վոևոդությունում։ Մտնում է Վարշավայի ագլոմերացիայի մեջ։ Զբաղեցնում է 47,31 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2017 թվականի տվյալներով եղել է 44.873, խտությունը՝ 948,5 մարդ յուրաքանչյուր քառակուսի կիլոմետրի վրա։ Օտվոցկում է գտնվում Լեհաստանի միակ գիտահետազոտական միջուկային ռեակտորը՝ «Մարիա»-ն։


== Աշխարհագրություն ==
Օտվոցկը գտնվում է Մազովեցյան վոևոդության կենտրոնական մասում, Վարշավայից մոտավորապես 25 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք, Վիսլայի աջակողմյա վտակ Սվիդերի ձախ ափին, Վիսլայի միջին հոսանքի գետահովտի և Գարվոլինյան դաշտավայրի սահմանագծին։ Վիսլա գետը ծառայում է որպես քաղաքի բնական սահմանագիծ արևմուտքում։


== Պատմություն ==
Պատմական փաստաթղթերում Օտվոցկը առաջին անգամ հիշատակվել է 15-րդ դարում՝ Otwosko տեղանվանաձևով։ Պահպանվել է միջնադարում այստեղ կառուցված ամրոցը։ 1877 թվականին բնակավայրը երկաթուղով կապվել է Վարշավայի, Մլավայի, Լյուբլինի, Խելմնոյի հետ, և դա նոր թափ է հաղորդել նրա զարգացմանը։ Այստեղ կառուցվել են մի շարք առողջարաններ, ուր այցելել են նաև նշանավոր մարդիկ, այդ թվում՝ Յուզեֆ Պիլսուդսկին, Վլադիսլավ Ռեյմոնտը, որը Նոբելյան մրցանակի արժանացած իր Chłopi վեպը այստեղ է գրել։
Օտվոցկը քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1916 թվականին։ 1936 թվականին Վարշավա-Օտվոցկ գիծը դարձել է Լեհաստանում առաջինը էլեկտրիֆիկացված երկաթուղին։


=== 2-րդ աշխարհամարտ ===

Լեհաստանը նվաճած գերմանացի ֆաշիստները Օտվոցկում 1939 թվականի դեկտեմբերին հրեական գետտո են հիմնել; Բացի այդ, քաղաքի հոգեբուժական Zofiówka առողջարանում իրականացրել են Action T4 գործողությունը՝ բուժվող հոգեկան հիվանդների էֆթանազիայով։ Գետտոն լուծարվել է 1942 թվականի օգոստոսից մինչև սեպտեմբերի 19-ը ընկած ժամանակամիջոցում, երբ շրջակա բնակավայրերի 12.000–15.000 հրեա բնակչության 75%-ին՝ շուրջ 8.000 մարդու նացիստները խումբ-խումբ կուտակել են Օտվոցկում ստեղծված ժամանակավոր հավաքավայրում և ապրանքատար վագոններով տեղափոխել Տրեբլինկայի ու Օսվենցիմի համակենտրոնացման ճամբարներ, որտեղ նրանց բոլորին տանջամահ են արել։ Մնացած հրեաներին խումբ-խումբ գնդակահարել են Ռեյմոնտա փողոցում։
Օտվոցկը հայրենի քաղաքն է Իրենա Սենդլերի (1910 – 2008) և Քրիստինա Դանկոյի, ովքեր հազարավոր հրեա մանուկներ են մահից փրկել հոլոքոստի տարիներին (նրանք երկուսն էլ իսրայելական Yad Vashem-ի կողմից արժանացել են «Արդարամիտներ աշխարհի ժողովուրդների մեջ» տիտղոսի)։ Ֆաշիստական լծից Լեհաստանի ազատագրումից հետո Օտվոցկում հիմնվել է հոլոքոստից փրկված երեխաների մանկատուն։ Ծնունդով Օտվոցկից էր նաև հրեական գետտոյի վերակացու պոլիցայ Ցալեկ Պերեխոդնիկը, ով հետագայում դարձել է գրող, գրել Bin ich ein Mörder? Das Testament eines jüdischen Ghetto-Polizisten («Մարդասպա՝ն եմ ես. գետտոյի հրեա պոլիցայի կտակարանը») գիրքը։


=== Քույր քաղաքներ ===
Օտվոցկը բարեկամական ու գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

 Սենտ Աման Մոնրոն, Ֆրանսիա
 Լենենշտադ, Գերմանիա
 Օարաի, Ճապոնիա
 Շումսկ, Ուկրաինա


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Անվանի անձինք ==
Իրենա Սենդլեր (լեհ.՝ Irena Stanisława Sendlerowa,օրիորդական ազգանունը՝ Կժիժանովսկա լեհ.՝ Krzyżanowska; 1910—2008) — հակաֆաշիստական ընդհատակհա շարժման ակտիվիստուհի, արժանացել է «Արդարամիտ՝ աշխարհի ժողովուրդների մեջ» տիտղոսի հոլոքոստի ժամանակ շուրջ 2500 հրեա երեխաների փրկելու համար
Կարոլ Օլպինսկի (լեհ.՝ Karol Mieczysław Olpiński; 1876—1944) — լեհ իրավագետ, պետական, քաղաքական գործիչ, տերնոպոլյան առաջին վոևոդա, մահացել է նախկին Սվիդեր բնակավայրում (լեհ.՝ Świder),, որը ներկայումս ընդգրկված է Օտվոցկի սահմաններում
Սլավա Պշիբիլսկա (լեհ.՝ Sława Przybylska;  1931) — լեհ էստրադային երգչուհի, ապրում է Օտվոցկում.
Մարեկ Յարոշևսկի (* 1944), լեհ գերմանագետ, գրականագետ
Աննա Գրոձկա (* 1954), լեհ հասարակական-քաղաքական գործիչ
Ցալեկ Պերեխոդնիկ (1916–1944), հրեա պոլիցայ Օտվոցկի գետտոյում։ Հեղինակել է Bin ich ein Mörder? Das Testament eines jüdischen Ghetto-Polizisten գիրքը
Պավել Վիպիխ (լեհ.՝ Paweł Wypych; 1968—2010) — լեհ պաշտոնյա, որ զոհվել է Սմոլենսկի մերձակայքում նախագահական  Ту-154 ինքնաթիռի կործանման ժամանակ
Ուրշուլա Կելան (լեհ.՝ Urszula Kielan,  1960) — լեհ թեթևաթլետուհի, բարձրացատկորդուհի, 1980 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր
Լեոն Շատցշնայդեր (լեհ.՝ Leon Szatzsznajder; 1881—1972) — գերմանական ծագմամբ լեհ գեղանկարիչ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Գրականություն ==
Otwock, in: Guy Miron (Hrsg.): The Yad Vashem encyclopedia of the ghettos during the Holocaust. Jerusalem : Yad Vashem, 2009 ISBN 978-965-308-345-5, S. 564–566
Paweł Ajdacki, Przedmoście Warszawa, PTTK Oddział Otwock, Otwock 2007.
Paweł Ajdacki, Jacek Kałuszko, Otwock i okolice, Rewasz, Pruszków 2006.
Paweł Ajdacki, Zbigniew Wiliński, Miejsca Pamięci Narodowej. Otwocka, Mazowieckiego PK i okolic, PTTK Oddział Otwock, Otwock 2008.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Town of Otwock, Պաշտոնական կայքէջը
Otwock info site including local news
Młody Otwock - The Young Otwock [organization], Otwock culture. Events(չաշխատող հղում)
Otwock Photo Gallery
Photo gallery
Jewish Community in Otwock on Virtual Shtetl
O Otwocku. (լեհ.)
Portał miasta Otwocka . (լեհ.)