Մ1944 100-միլիմետրանոց դաշտային թնդանոթ (ԲՍ-3)

ԲՍ-3 (ՀԳՎ ինդեքս՝ 52-Պ-412), 100 մմ տրամաչափով խորհրդային թնդանոթ։
Թնդանոթի պաշտոնական լրիվ անվանումն է Մ1944 100-միլիմետրանոց դաշտային թնդանոթ (ԲՍ-3)։ Այն ակտիվորեն և հաջողությամբ կիրառվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ, առաջին հերթին Pz.Kpfw.VI Ausf.Е «Վագր» և Pz.Kpfw.V «Հովազ» ծանր տանկերի, այդ թվում նաև Pz.Kpfw.VI Ausf.В «Թագավորական վագր» ավելի ծանր տանկերի դեմ պայքարելու համար, և այն հնարավորություն է ունեցել նաև արդյունավետորեն օգտագործվել որպես կորպուսային թնդանոթ փակ դիրքերից կրակելու համար։ Պատերազմի ավարտից հետո այն երկար ժամանակ եղել է Խորհրդային բանակի սպառազինության մաս, հիմք հանդիսացել ներկայումս Ռուսաստանի զինված ուժերում օգտագործվող հզոր հակատանկային թնդանոթների ընտանիքի ստեղծման համար։ Այս թնդանոթը վաճառվել կամ փոխանցվել է այլ պետությունների, որոնցից որոշներում այն մինչ օրս շարունակում է սպառազինության մաս կազմել։


== Ստեղծման պատմություն ==
ԲՍ-3 թնդանոթը Բ-34 ծովային թնդանոթի ադապտացիան է ցամաքային գործածության համար։ Այն մշակվել է խորհրդային հայտնի կոնստրուկտոր-զինագործ Վասիլի Գավրիլովիչ Գրաբինի ղեկավարությամբ։


== Կազմակերպահաստիքային կառուցվածք ==
ԲՍ-3-ը ներառված է եղել տասներկու կործանիչ-հակատանկային հրետանային բրիգադի, որ ձևավորվել են մինչև 1945 թվականի հունվարի 1-ը, և երեք գնդերից կազմված վեց թեթև հրետանային բրիգադի սպառազինության մեջ, որ մտել են տանակային բանակների կազմի մեջ (ԶԻՍ-3 32 թնդանոթ և ԲՍ-3 12 թնդանոթ), որ ձևավորվել են 1944 թվականի օգոստոսի 26-ից։ ԲՍ- թնդանոթների մի որոշ քանակություն օգտագործվել է այդ տարիների Կարմիր բանակի կորպուսային հրետանու կողմից։ Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում թնդանոթի քարշակման համար սովորաբար օգտագործվել է կիսազրահապատ հրետանային ԱՏ-Պ քարշակ։
Որպես ԲՍ-3-ի քարշակ օգտագործվել է նաև ՄՏ-ԼԲ (ՄՏ-ԼԲՎ)։ Դրանից առաջ օգտագործվել է ԱՏ-Լ քարշակ, ԶԻՍ-151 և ԶԻԼ-157 ավտոմեքենաներ կամ ԲՏՌ-152 զրահափոխադրիչ, իսկ պատերազմի վերջին տարիներին՝ ՅԱ-12 և Մ2 կիսաթրթուրավոր զրահապատ քարշակ (ըստ այլ տվյալների՝ Ստուդեբեքքեր US-6)։


== Արտադրություն ==


== Մարտական կիրառություն ==
ԲՍ-3-ը, իր կրակի բարձր հասողության շնորհիվ, Հայրենական մեծ պատերազմի վերջնական փուլում հաջողությամբ օգտագործվել է որպես հզոր հակատանկային թնդանոթ բոլոր հեռավորությունների վրա թշնամու տանկերի դեմ պայքարի համար և որպես կորպուսային թնդանոթ հեռավոր հակամարտկոցային կրակոցի համար։


== Թնդանոթի բնութագրերն ու հատկությունները ==


== Օպերատորներ ==

 Վիետնամ – որոշակի քանակությամբ 2018 թվականի դրությամբ
 Կիպրոս – 20 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
 Ղրղզստան – 18 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
 Մոզամբիկ – 20 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
 Մոնղոլիա – որոշակի քանակությամբ 2018 թվականի դրությամբ
 Նիկարագուա – 24 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
 Կոնգո – 10 միավոր 2018 թվականի դրությամբ
 Սուդան – որոշակի քանակությամբ 2018 թվականի դրությամբ


=== Նախորդներ ===
 ԽՍՀՄ – անցել է Ռուսաստանին և նորաստեղծ հանրապետություններին
 Բուլղարիա – 89 միավոր 2007 թվականի դրությամբ
 Եմեն – 20 միավոր 2007 թվականի դրությամբ
 Մալի – 6 միավոր 2007 թվականի դրությամբ
 Ռուսաստան – 2016 թվականի դրությամբ հանված է սպառազինությունից
 Ուկրաինա – 2012 թվականի դրությամբ հանված է սպառազինությունից


== Որտեղ կարելի է տեսնել ==
 Ռուսաստան – Հայրենական ռազմական պատմության թանգարան Մոսկվայի մարզի Իստրինսկի շրջանի Պադիկովո գյուղում
 Ռուսաստան – Փառքի հուշահամալիր Մոսկվայի մարզի Կորոլյով քաղաքում
 Ռուսաստան – Ֆրունզեի հրապարակի հուշահամալիր Իվանովոյի մարզի Շույա քաղաքում
 Ռուսաստան – Կենտրոնական հրապարակ Մոսկվայի մարզի Լիտկարինո քաղաքում
 Ռուսաստան – Ռազմական տեխնիկայի թանգարան Սվերդլովսկի մարզի Վերխնայա Պիշմա քաղաքում
 Ուկրաինա – Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչ քաղաքի քաղաքային այգու դիմացի հրապարակ


== Պատկերասրահ ==
ԲՍ-3 Մ1944 100-միլիմետրանոց դաշտային թնդանոթը թանգարաններում
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Шунков В. Н., Оружие Красной Армии. — Мн.: Харвест, 1999. — 544 с., ISBN 985-433-469-4


== Արտաքին հղումներ ==
Нестареющая БС-3. Моделист-конструктор