armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բույսերի քաղցկեղ

Քաղցկեղ բույսերի, մշակովի և վայրի բույսերի հիվանդություն, երբ արմատների, բների, ճյուղերի, արմատապտուղների, պալարների վրա առաջանում են նորագոյացություններ և ուռուցքներ։ Հարուցիչները հիմնականում սնկերը և բակտերիաներն են։ Երբեմն մեխանիկական վնասվածքի պատճառով բույսերի վրա առաջանում են խոցեր, որոնց նույնպես պայմանականորեն անվանում են քաղցկեղ։ Կարտոֆիլի քաղցկեղ, վտանգավոր ներքին կարանտինային հիվանդություն է։ Տարածված է ԽՍՀՄ եվրոպական մասում, ՀԽՍՀ-ում միայն գրանցվել է Կրասնոսելսկի շրջանի Արծվաշեն գյուղում (1983)։ Պալարների, ստոլոնների, ավելի հազվադեպ ցողունների, տերևների վրա առաջանում են անհարթ, իրար վրա կուտակված, մսալի, դարչնագույն ուռուցքներ, երբեմն ավելի խոշոր, քան պալարները։ Վարակված պալարները կորցնում են իրենց ապրանքային արժեքը, պիտանի չեն օգտագործման համար։ Տարածվում է վարակված պալարների, բուսական մնացորդների միջոցով։ Պայքարի միջոցառումները. կարանտին, սև ցել, պայքար մոլախոտերի դեմ, հողի վարակազերծում սնկասպաններով։ Լոլիկի բակտերիալ քաղցկեղ, հարուցիչը փոխանցվում է սերմերի, վարակված մնացորդների, վեգետացիայի ընթացքում՝ բծատման, ոռոգման ջրի, միջատների, քամու միջոցով։ Վնասում է պտուղները, տերևները, անոթային համակարգը։ Բույսերի տերևները և ճյուղերը թառամում են, պտուղը փտում է։ Պայքարի միջոցառումները.սերմերի ախտահանում, հողի հականեխում սնկասպաններով, բերքահավաքից հետո բուսական մնացորդների ոչնչացում, խորը վար, ցանքաշրջանառության կիրառում։ Պտղատու կուլտուրաների արմատային բակտերիալ քաղցկեղն առավել վնասակար է տնկարաններում։ Հարուցիչը վարակում է հնդավորներին և կորիզապտղավորներին, ինչպես նաև խաղողի վազին, ճակնդեղին, գազարին, լոլիկին, արևածաղկին, անտառային զարդարիկ (դեկորատիվ) ծառատեսակներին, ծաղկաբույսերին և այլն։ Բակտերիան մեխանիկական վնասվածքներից ներթափանցում է բույսերի արմատների, ինչպես նաև արմատավզիկի (պտղատու բույսերի բների, ճյուղերի) մեջ և առաջացնում տարբեր ձևի ու չափի, սկզբում փափուկ, հետագայում փայտացած, կարծր ուռուցքներ, որոնք արգելակում են սննդանյութերի բնականոն հոսքը դեպի բույսի օրգանները։ Բույսերն աստիճանաբար դեղնում և չորանում են։ Պայքարի միջոցառումները․ տնկարանների հիմնում չվարակված հողամասերում, վարակված տնկարանում հաջորդ 3-4 տարում չվարակվող բույսերի մշակում (առվույտ, հասկավոր հացաբույսեր, եգիպտացորեն և այլն)։ Վարակված տնկանյութի խոտանում։ Նախքան տնկելը արմատային համակարգի վարակազերծում պղնձարջասպի 1%-անոց, ցինկ-սուլֆատի 0,1%-անոց կամ բորաթթվի լուծույթով։ Խնձորենու սև քաղցկեղ։ Վարակվում են հնդավորները (խնձորենի, տանձենի, սերկևիլենի), հազվադեպ՝ կորիզապտղավորները, հնդկական ընկույզը և այլն։ Հարուցիչը մեխանիկական վնասվածքներից թափանցում է բույսի օրգանները և վնասում ճյուղերը, բույնը, տերևները, պտուղները։ Հիվանդ մասը օղեպատում է ճյուղը, բունը, և ծառը չորանում է։ Տերևների, պտուղների վրա առաջանում են դարչնագույն բծեր, պտուղները փտում են։ Վարակված մասերի վրա նկատվում են բազմաթիվ սև կետիկներ, գնդաձև գոյացություններ և այլն։ Պայքարի միջոցառումներ, վաղ գարնանը, մինչև վեգետացիայի սկիզբը՝ վերքերի բուժում, վարակազերծում, սրսկում սնկասպաններով, վերքերի պատում այգու մածիկով, աշնանը բնի և կմախքային ճյուղերի սպիտակեցում կրակաթով (30%-ը)։
Վելիո (կոմունա)

Վելիո (իտալերեն՝ Veglio), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Բիելլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 659 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 87,43 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 6,76 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 13050։ Հեռախոսային կոդ՝ 015։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է հունիսի 24-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine. ]
Տերցիա (ինտերվալ)

Տերցիա (լատ.՝ tertia՝ երրորդ), երաժշտական ինտերվալ երեք աստիճան լայնությամբ, նշանակվում է 3 թվով։


== Տերցիայի տարատեսակները ==

Մեծ տերցիա, երեք աստիճան պարունակող ինտերվալ, որ պարունակում է երկու տոն, նշանակվում է՝ մ. 3։ Մեծ (մաժորային) եռահնչյունի ստորին ինտերվալն է և երբեմն կարող է փոխարինել նրան՝ թողնելով գրեթե նույն տպավորությունը։
Փոքր տերցիա, երեք աստիճան պարունակող ինտերվալ, որ ներառում է մեկուկես տոն, նշանակվում է՝ փ. 3։ Փոքր (մինորային) եռահնչյունի ստորին ինտերվալն է և ինչպես մեծ տերցիան, երբեմն կարող է փոխարինել նրան։
Մեծացված տերցիա, երեք աստիճան պարունակող ինտերվալ, որ ներառում է երկուսուկես տոն, էնհարմոնիկորեն հավասար է մաքուր կվարտային։ Կառուցվում է մաժորի և մինորի II իջեցված աստիճանին (երկու դեպքերում էլ IV բարձրացված աստիճանի մասնակցությամբ) և լուծվում է մաքուր կվինտայի մեջ։
Փոքրացված տերցիա, երեք աստիճան պարունակող ինտերվալ, որ ներառում է մեկ տոն, էնհարմոնիկորեն հավասար է մեծ սեկունդային։ Կառուցվում է մաժորի և մինորի կայուն աստիճանների շուրջ, այսինքն՝
մաժորում և հարմոնիկ մինորում VII աստիճան վրա (երկու դեպքերում էլ II իջեցված աստիճանի մասնակցությամբ), լուծվում է I աստիճանի մաքուր պրիմայի մեջ,
մաժորի II բարձրացված աստիճանին և մինորի II աստիճանին (IV իջեցված աստիճանի մասնակցությամբ), լուծվում է III աստիճանի մաքուր պրիմայի մեջ,
հարմոնիկ մաժորի, բնական մինորի և հարմոնիկ մինորի IV բարձրացված աստիճանի վրա, լուծվում է հինգերորդ աստիճանի մաքուր պրիմայի մեջ։


== Տերցիայի ակուստիկա ==
Տարբեր համակարգերում ձայնի հաճախությունները կարող են տարբեր կերպ հարաբերվել.

Պյութագորական համակարգ՝ մեծ տերցիա 64։81, փոքր տերցիա 27։32։
Հավասարաչափ տեմպերացված համակարգ՝ մեծ տերցիա 
  
    
      
        1
        :
        
          
            2
            
              3
            
          
        
      
    
    {\displaystyle 1:{\sqrt[{3}]{2}}}
  , փոքր տերցիա 
  
    
      
        1
        :
        
          
            2
            
              4
            
          
        
      
    
    {\displaystyle 1:{\sqrt[{4}]{2}}}
   (ժամանակակից երաժշտական սարքերի ճնշող մեծամասնության դեպքում)։
Բնական համակարգ՝ մեծ տերցիա 4։5, փոքր տերցիա 5։6։


== Հնչողություն ==
Փոքր տերցիա.Մեծ տերցիա.
Չերնացկոե (գյուղ, Սերեդինա-Բուդայի շրջան)

Չերնացկոե (ուկրաիներեն՝ Чернацьке), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինա-Բուդայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերնացկոե գյուղում բնակվում էր 811 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոշուլյանի

Կոշուլյանի (ուկրաիներեն՝ Кошуляни), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Նովոսելիցայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոշուլյանի գյուղում բնակվում էր 1 141 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վիլգոթ Շյոման

Վիլգոթ Շյոման,(շվեդերեն՝ Vilgot Sjöman, դեկտեմբերի 2, 1924(1924-12-02)[…], Ստոկհոլմ - ապրիլի 9, 2006(2006-04-09)[…], Ստոկհոլմ), շվեդ կինոռեժիսոր և գրող։


== Կենսագրություն ==
Վիլգոթ Շյոմանը ծնվել է 1924 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Ստոկհոլմում՝ բանվորի ընտանիքում։ Սովորել է Ստոկհոլմի համալսարանում։ 1948 թվականից հանդես է եկել թերթերում որպես գրական թատերակաան քննադատ։ Նա աշխատել է Ինգմար Բերգմանի մոտ, որպես ռեժիսորի օգնական։
1962 թվականին բեմադրել է իր առաջին «Սիրուհի» ֆիլմը (Բիբի Անդերսոն և Մաքս ֆոն Սյուդով) որի հերոսուհին սիրային կապի մեջ է երկու տղամարդու հետ։
Իր երկրորդ ֆիլմում՝ «491» (1964), մի խումբ երիտասարդներ ենթարկում են մարմնավաճառին զանազան նվաստացումների (մասնավորապես, ստիպելով նրան սեռական հարաբերություններ ունենալ շան հետ)։ 1782 թվականին նկարահանված «Անկողին քրոջ և եղբոր համար» ֆիլմը, որտեղ նկարահանվել է նաև Բիբի Անդերսոնը, սյուժեն հիմնված է եղբորից հղիացած քրոջ հարաբերությունների վրա։
Սկանդալային համբավ ձեռք բերեց նրա երկխոսությունը Լենա Նյումանի հետ «Ես հետաքրքրասեր եմ (դեղին)» (1967) ֆիլմում և «Ես հետաքրքրասեր եմ (կապույտ)» (1968) ֆիլմում, որտեղ մի ուսանող հարցազրույց է վերցնում տարբեր մարդկանցից (այդ թվում` Ուլոֆ Պալմե, Մարտին Լյութեր Քինգ, Եվգենի Եվտուշենկո)։ Պոռնոգրաֆիկ տեսարաններ պարունակելու պատճառով արգելվեց ֆիլմը ցուցադրել ԱՄՆ-ում։


== Ֆիլմագրություն ==
1964 — Հագուստ / Klänningen
1964 — 491  / 491
1966 — Անկողին քրոջ և եղբոր համար, 1782 / Syskonbädd 1782
1967 — Ես հետաքրքրասեր եմ (դեղին)
1968 — Ես հետաքրքրասեր եմ (կապույտ)


== Արտաքին հղումներ ==
Вильгот Шёман (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Вильгот Шёман на сайте журнала «Сеанс» Archived 2008-08-04 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Էլդի

Էլդի, լեռ Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Օրդուբադի շրջանի Ցղնա գյուղի մոտ, Սյունյաց լեռների հարավային մասում, Գիլանչայ և Չանանաբ գետերի ջրբաժանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բելլա (կոմունա)

Բելլա (իտալերեն՝ Bella), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Պոտենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5396 մարդ (2004 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 55 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 99 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 85051։ Հեռախոսային կոդը՝ 0976։


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Խրիսոէլեֆանտինային քանդակագործություն

Խրիսոէլեֆանտինային քանդակագործություն (ոսկե - փղոսկրե քանդակագործություն) ( հուն․՝ χρυσός - ոսկի և ελεφάντινος - փղոսկր), ոսկու և փղոսկրի կիրառմամբ քանդակագործություն։
Մ. թ. ա. 5-րդ դարում Հին Հունաստանում այդ տեխնիկայով ստեղծվել են աստվածների վիթխարի արձաններ՝ քանդակագործ Ֆիդիասի Օլիմպիական Զևսը, Աթենաս Պարթենոսը և այլն։ Մերկ մարմին պատկերելու համար փղոսկրե թերթերը փակցնում էին փայտե հիմնակմախքին, իսկ ոսկուց պատրաստում էին մազերն ու հագուստը։
Ռոս Բաղդասարյան Կրտսեր

Ռոս Տիգրան Բաղդասարյան Կրտսեր (անգլ.՝ Ross Dickran Bagdasarian, հոկտեմբերի 25, 1949(1949-10-25), Ֆրեզնո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ ), ամերիկացի պրոդյուսեր, երգիչ և կոմպոզիտոր։ «Էլվինը և բուրունդուկներ» մուլտսերիալի արտադրող Ռոս Բաղդասարյան ավագի որդին։


== Կենսագրություն ==
Ունի հայկական ծագում, Օսմանյան կայսրությունից գաղթածի ժառանգ է։ Հանդիսանում է հայտնի գրող Վիլյամ Սարոյանի զարմիկը։ Որպես երեխա՝ դեռ վաղ տարիքում մասնակցել է  «Էլվինայի շոուին»։ Հոր հետ հիմնադրել է  «Bagdasarian Productions»  ընկերությունը, որը մուլտսերիալի ունեցած հաջողության հիման վրա  մինչ օրս  ստեղծում է անիմացիոն սերիալներ՝ «Էլվինն ու շերտավոր սկյուռերը (մուլտսերիալ)»։
1972 թվականին՝  հոր մահից հետո, Ռոսը ղեկավարել է «Bagdasarian Productions»  ընկերությունը, շարունակել է նրա գործը՝ որպես «Էլվին և Բուրունդուկներ» հորինված երաժշտական խմբի  պրոդյուսեր։  1979 թվականին Ռոսի և նրա կնոջ կողմից  մտահաղացվել է աղջիկ-շերտավոր սկյուռերը կոնցեպտը։ 2007-2016 թվականներին Ռոսը մասնակցել է  «Էլվինը և բուրունդուկները 2։ Պիսկվել» լիամետրաժ ֆիլմի ստեղծմանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
History at Chipmunks.com
Կրուպոդերինցի (այլ կիրառումներ)

Կրուպոդերինցի, կարող է վերաբերել՝

Կրուպոդերինցի - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում
Կրուպոդերինցի - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պոգրեբիշչեի շրջանում
Պռեեկսա

Պռեեկսա (էստ․՝ Preeksa), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Նիկոլաս Գիլյեն

Նիկոլաս Գիլյեն (Գիլյեն Բատիստա, իսպ.՝ Guillen Batista, հուլիսի 10, 1902(1902-07-10)[…], Կամագուեյ, Կուբա - հուլիսի 16, 1989(1989-07-16)[…], Հավանա, Կուբա), կուբացի բանաստեղծ։ 
Սկսել է տպագրվել 1919 թվականից։ Որպես բանաստեղծ հայտնի դարձավ «Սոնի մոտիվները» (1930) և «Սոնգորո Կոսոնգո» (1931) բանաստեղծական շարքերով։ «Վեստ-Ինդյան կոմպանիա» (1934) ժողովածուում հիմնականը համանուն պոեմն է։ 1937 թ. մասնակցել է Իսպանական հանրապետությունում ֆաշիզմի դեմ պայքարին։․ Այստեղ էլ գրել է «Իսպանիա․ Պոեմ չորս տխրությամբ և մեկ հույսով» գործը։ 1961 թ. ընտրվել է Կուբայի գրողների և նկարիչների միության նախագահ։ 1964 թ. լույս տեսած «Բոլորն իմն է» ժողովածուն նոր հայրենիքի գովքն է։ 1969 թ. այցելել է Խորհրդային Հայաստան, մասնակցել Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան 100-ամյակի հանդիսություններին։ 1950 թվականին դարձել է Խաղաղության համաշխարհային խորհրդի անդամ։ 1954 թ. արժանացել է «ժողովուրդների միջև խաղաղության ամրապնդման համար» միջազգային լենինյան դափնեկրի կոչման։


== Ծանոթագրություններ ==
Բանդուրա

Բանդուրա, (ուկրաիներեն՝ бандура), ուկրաինական բազմալար կսմիթային երաժշտական գործիք։ Հայտնի է 16-րդ դարից։ Իրանը կլոր է կամ ձվաձև, լարերը ձգված են վզիկի (բասեր՝ նվագակցելու համար) և հնչերեսի կողքի վրա («ենթալարեր», որոնցով կատարվում է մեղեդին)։ Նվագելիս լարերը սեղմելով չեն կարճացվում։ Ձայնն ուժեղացնելու նպատակով հաճախ կսմիթվող մատներին հագցնում են փայտյա կամ մետաղյա կնտնտոց։ Հին բանդուրան կոչվում էր կոբզա։ Ժողովրդական երգիչ-երաժիշտները բանդուրայով նվագակցում էին իրենց երգեցողությանը։ Ներկայումս բանդուրան կատարելագործվել է, ստեղծվել են նվագախմբային տարբերակներ, ասպարեզ են եկել բանդուրահարների կապելլաներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Նադո Մախմուդով

Նադո Խուդոյի Մախմուդով (հունվարի 1, 1907(1907-01-01), Մարտունու շրջան, Արցախ - 1990, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քուրդ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1980 թվականից, ԽՄԿԿ անդամ 1929 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Նադո Մախմուդովը ծնվել է 1907 թվականի հունվարի 1-ին, Երևանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառի Ներքին Ղարանլուղ գյուղում։ Մինչև 1925 թվականը եղել է բատրակ, 1925-1927 թվականներին եղել է շինարար բանվոր։ 1927-1928 թվականներին սովորել է Լենինականի կուսդպրոցում։ 1929-1930 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Հաջի Խալիլի (Արագածի շրջան) շրջգործկոմի նախագահը։ 1930-1933 թվականներին սովորել է Անդրկովկասյան (Թիֆլիսի) կոմունիստական համալսարանում, աշխատել է ՀԿԿ Աշտարակի շրջկոմում որպես ագիտմասսայական բաժնի վարիչ։ 1937 թվականին որպես հրահանգիչ աշխատել է Հայաստանի Կենտգործկոմում։ 1937-1938 թվականներին եղել է ՀԿԿ Ապարանի շրջկոմի առաջին քարտուղարը, 1938 թվականին՝ հրահանգիչ ՀԿԿ Կենտկոմում, 1938-1939 թվականներին՝ Ալագյազի կուսշրջկոմի առաջին քարտուղար, 1939 թվականին ՀԽՍՀ կոմունալ տնտեսության ժողկոմ։ Սովորել է ԽՄԿԿ Կենտկոմին առընթեր բարձրագույն կուսակցական դպրոցում։ 1940-1944 թվականին եղել է ՀԽՍՀ Հոկտեմբերյանի կուսժրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1950 թվականին ավարտել է (էքստեռն) Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ 1944-1955 թվականներին աշխատել է որպես Հայբամբակտրեստի կառավարիչ, 1955 թվականին՝ ՀԽՍՀ լայն սպառման ապրանքների արդյունաբերության նախարարի տեղակալ, այնուհետև ՀԽՍՀ տեքստիլ արդյունաբերության նախարարի տեղակալ, 1956 թվականին՝ ՀԽՍՀ թեթև արդյունաբերության նախարարի տեղակալ։ 1958-1960 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ժողտնտխորհի տրանսպորտի վարչության պետ, 1960-1961 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ավտոմոբիլային տրանսպորտի նախարարի տեղակալ, 1961-1979 թվականներին՝ առաջին տեղակալ։ Եղել է ԽՍՀՄ առաջին գումարման (1937) և ՀԽՍՀ երկրորդ և չորրորդ գումարումների Գերագույն խորհուրդների պատգամավոր։ Քրդերեն լույս են տեսել նրա «Կաքավի սիրտը», «Ճամփորդական նոթեր», ռուսերեն՝ «Փոքրիկ Դուաժոն» գրքերը։


== Պարգևներ ==
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (№ 7168, 01.12.1940)
«Պատվո նշան» շքանշան (№ 41887, 20.02.1941, № 480815, 05.10.1966)
«Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ(III № 015765, 09.07.1945)
«Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ (A № 289646, 22.02.1946)
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 30-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ (1976)
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 40-ամյակին» նվիրված հոբելյանական մեդալ (01.10.1985)


== Երկեր ==
Քուրդ ժողովուրդը, Երևան, 1959, էջ 259։
Կաքավի սիրտը, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 65 էջ։
Պատմվածքներ, երևան 1964։
Փոքրիկ Դուաժոն, Երևան, «Հայաստան», 1965, 175 էջ։
Մարած օջախները ծխացին, Երևան, «Հայաստան», 1971, 184 էջ։
Հարազատ վայրերում, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 332 էջ։
Անմոռաց հանդիպումներ, Երևան, «Սովետական գրող», 1987, 246 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Քրիստոֆեր Բանչ

Քրիստոֆեր Բանչ (անգլ.՝ Christopher R. (Chris) Bunch), դեկտեմբերի 22, 1943(1943-12-22), Ֆրեզնո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - հուլիսի 4, 2005(2005-07-04), Ilwaco, Pacific County, Վաշինգտոն, ԱՄՆ), ամերիկացի գիտաֆանտաստիկ ֆենտեզի գրող և հեռուստասցենարիստ։ Որպես հեղինակ և համահեղինակ գրել է 30 վեպ։


== Կենսագրություն ==
Բանչը ծնվել է Կալիֆորնիայի Ֆրեզնո քաղաքում։ Իր ստեղծագործական գործունեության ընթացքում «Սթենի խրոնիկա» գրքերի շարքի վրա աշխատելիս նա համագործակցել է Ալան Քոուլի հետ (Քոուլն ամուսնացած է Բանչի քրոջ՝ Քեթրինի հետ)։
Բանչը ծառայել է Վիետնամում՝ որպես պարեկային հրամանատար։ Նա նաև գրել է «Rolling Stone» ամսագրի համար և եղել «Stars and Stripes» լրագրի թղթակիցը։


== Մատենագիտություն ==


=== Սեփական վեպեր և գրքերի շարք ===


==== Եռապատում կանխագուշակ թագավորի մասին ====
«Կանխագուշակ թագավորը» (1997)
«Դևերի թագավորը» (1998)
«Ռազմիկ թագավորը» (1999)


==== Եռապատում «Վիշապների տիրակալներ» ====
«Փոթորկի թևեր» (2002)
«Վիշապի վեհանձնությունը» (2003)
«Ճակատամարտ» (2004)


==== Վերջին զորագունդ ====
«Վերջին զորագունդ» (1999)
«Կրակի դեմքեր» (2000)
«Փոթորկի ուժը» (2000)
«Աստղերի կործանումը» (2001)


==== Անտեսանելի ռազմիկ / Ստվերային ռազմիկ ====
«Անտեսանելի ռազմիկ» / Քամին ժամանակից հետո (1996)
«Ճակատամարտ երկնքի հետ» / Երկինքների որս (1996)
«Անտեսանելի աստվածություն» / Աստծո խավար (1997)


==== Աստղային վտանգներ ====
«Աստղային վտանգներ»
«Սրիկա աշխարհներ»
«Կրկնակի ծրագիր»
«Շունը դժոխքից», ավարտին են հասցրել Բանչի ընկեր Սթիվ Փերին և նրա որդին


==== Վեպեր ====
«Կայսրության քարը» (2000)
«Ծովահեն» (2001)


=== Ալան Քոուլի հետ համահեղինակած վեպեր և գրքերի շարքեր ===


==== «Սթենի խրոնիկաներ» շարք ====
Հայտնի որպես «Սթենի խրոնիկաներ» (կամ ուղղակի «Սթեն», «Սթենի արկածները»)՝ այս շարքը պատմում է հեռավոր ապագայի մասին։ Հիմնական առանձնահատկությունները գործողությունն ու հումորն են, որոնք երբեմն պարունակում են նաև քաղաքական քննադատություն։ Հեղինակները ցույց են տվել քաղաքական կյանքի իրականությունը և աշխատավոր դասակարգի սովորական ներկայացուցչի մուտքն այնտեղ՝ ընթերցողին ցույց տալով իրավիճակի նրա ընկալումը, ինչը գլխավոր հերոսին թույլ է տալիս դառնալ լիովին իրատես։

1982: «Սթեն» (ISBN 0-345-32460-9)
1984: «Գայլային երկրներ» (ISBN 0-345-31229-5)
1985: «Հավերժական կայսեր բակում» (ISBN 0-345-31681-9)
1988: «Կորուսյալների նավատորմը» (ISBN 0-345-33172-9)
1989: «Անիծվածների վրեժխնդրությունը» (ISBN 0-345-33173-7)
1990: «Կայսեր վերադարձը» (ISBN 0-345-36130-X)
1992: «Պտտահողմ» (ISBN 0-345-37151-8)
1993: «Կայսրության վերջը» (ISBN 0-345-37696-X)


==== Anteros ====
«Հեռավոր թագավորությունները» (1985) (ISBN 0-345-38056-8)
«Ռազմիկի հեքիաթը» (1994) (ISBN 0-345-38734-1)
«Գիշերվա թագավորությունները» (1995) (ISBN 0-345-38732-5)


==== Վեպեր ====
«Փոխհատուցում թագավորների համար» (1987) (ISBN 0-689-11707-8)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը Лаборатория Фантастики կայքում
Chris Bunch Internet Speculative Fiction Database-ում
Հարցազրույց SFFWorld.com-ում
Բրունիերա

Բրունիերա  (իտալերեն՝ Brugnera), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Պարդենոնե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 9025 մարդ 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների, բնակչության խտություն՝ 309 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 29 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33070։ Հեռախոսային կոդ՝ 0434։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0434 616711
Էլեկտրոնային փոստ՝ segreteria@com-brugnera.regione.fvg.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.brugnera.pn.it/ Archived 2007-04-28 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.) Archived 2007-04-28 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Երկրաջերմային գրադիենտ

Երկրաջերմային գրադիենտ (լատ.՝ gradiens-քայլող), ապարների ջերմության բարձրացման չափը Երկրի ընդերքում յուրաքանչյուր 100 մ խորանալիս։ Երկրաջերմային գրադիենտը տատանվում է 0,5-20 °C սահմաններում և կախված է տեղանքի գեոտեկտոնական դիրքից, ապարների ջերմահաղորդականությունից, ընդերքից եկող ջերմային հոսքի խտությունից, հրաբխային օջախների կամ սառչող ինտրուզիաների առկայությունից, ռելիեֆի բնույթից և երկրաբաևական այլ գործոններից։ Երկրակեղևում երկրաջերմային գրադիենտի միջին արժեքը 3 °C է իսկ Հայաստանի տարածքի որոշ մասերում՝ 5 °C։


== Տես նաև ==
Երկրաջերմություն
Մալայա Կուժելևկա

Մալայա Կուժելևկա (ուկրաիներեն՝ Мала Кужелівка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մալայա Կուժելևկա գյուղում բնակվում էր 285 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1892 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 150,63 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սամվել Շահրամանյան

Սամվել Սերգեյի Շահրամանյան (դեկտեմբերի 1, 1978, ԼՂԻՄ, Ստեփանակերտ), հայ քաղաքական և պետական գործիչ ԱՀ ԱԱԾ նախկին տնօրեն, ԱՀ ռազմահայրենասիրության, երիտասարդության, սպորտի և զբոսաշրջության նախարար, գեներալ-մայոր։


== Կրթություն ==
1995 թվականին ընդունվել է Երևանի Գրիգոր Զոհրապի անվան համալսարանի Միջազգային տնտեսագիտություն ֆակուլտետը։1998 թվականին տեղափոխվել է ԱրՊՀ տնտեսագիտություն բաժինը և 1999 թվականին ավարտել այն։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1999-2008 թթ. ծառայել է ԼՂՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում։
2008-2010 թթ. աշխատել է ԼՂՀ ԿԱ Հարկային պետական ծառայությունում` օպերատիվ հետախուզության վարչության պետի պաշտոնում։
2010-2013 թթ. ծառայել է ԼՂՀ Արդարադատության նախարարությունում, որպես ԼՂՀ Գլխավոր հարկադիր կատարող։
2013 թվականին նշանակվել է ԼՂՀ Ոստիկանության Ստեփանակերտի քաղաքային վարչության պետ, այնուհետև` քրեական հետախուզության վարչության պետ։
2014-2018 թթ. ծառայել է ԼՂՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում` վարչության պետի պաշտոնում։
2018-2020 թթ. ԱՀ ԱԱԾ տնօրեն։
2018 թվականի հուլիսի 16-ին նշանակվել է ԱՀ գերիների, պատանդների և անհայտ կորածների հարցերով հանձնաժողովի նախագահ։
2020 թվականի մայիսի 29-ին ԱՀ նախագահի հրամանագրով շնորհվել է գեներալ-մայորի զինվորական կոչում։
2020 թվականի մայիսի 29-ին ԱՀ նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ԱՀ ռազմահայրենասիրության, երիտասարդության, սպորտի և զբոսաշրջության նախարար։


== Այլ տվյալներ ==
1996-1999 թթ. ծառայել է ԼՂՀ պաշտպանության բանակում։


== Ընդհանուր տեղեկատվություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Նովիե Կարյավդի (գյուղ, Շարանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նովիե ԿարյավդիՆովիե Կարյավդի (ռուս.՝ Новые Карьявды, բաշկիրերեն՝ Яңы Ҡаръяуҙы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Շարանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 149 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հենդերսոն շրջան (Իլինոյս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հենդերսոն շրջան (այլ կիրառումներ)Հենդերսոն շրջան (անգլ.՝ Henderson County), ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 982 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.331 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Օկուակա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1841 թ.։
Վոզնիվցի

Վոզնիվցի (ուկրաիներեն՝ Вознівці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վոզնիվցի գյուղում բնակվում էր 328 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1118 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 293,38 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լուկյանովկա (գյուղ, Շկոտովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼուկյանովկաԼուկյանովկա (ռուս.՝ Лукьяновка), գյուղ Ռուսաստանի, Պրիմորիեի երկրամասի Շկոտովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 113 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Յագանովկա (գյուղ, Լիպովա Դոլինայի շրջան)

Յագանովկա (ուկրաիներեն՝ Яганівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լիպովա Դոլինայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Յագանովկա գյուղում բնակվում էր 222 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Չեպելի (գյուղ, Զոլոչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉեպելիՉեպելի (ուկրաիներեն՝ Чепелі), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1916 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չեպելի գյուղում բնակվում էր 222 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,219 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1013,7 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարկ Էսպեր

Մարկ Էսպեր (անգլ.՝ Mark Thomas Esper, ապրիլի 26, 1964(1964-04-26), Յունիոթաուն, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի պետական գործիչ, ԱՄՆ պաշտպանության նախարարը 2019 թվականի հուլիսի 23-ից։ Ավելի վաղ զբաղեցրել Է ԱՄՆ բանակի նախարարի պաշտոնը (2017-2019)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է ԱՄՆ ռազմական ակադեմիան (1986), Հարվարդի համալսարանի Ֆ․ Ջոնի անվան կառավարման դպրոցը (1995) և Ջորջ Վաշինգտոն համալսարանը (2005)։ Ծառայել է 101-րդ օդադեսանտային դիվիզիայում որպես սպա, Իրաք-քուվեյթյան պատերազմի մասնակից։
1996-1998 թվականներին Էսպերը գլխավորել է Heritage Foundation պահպանողական վերլուծական կենտրոնի աշխատակազմը։ Այնուհետև աշխատել է որպես Սենատի միջազգային հարաբերությունների և կառավարական գործերի կոմիտեների հաստիքային աշխատակից, ինչպես նաև եղել է սենատոր Չակ Հեյգելի օգնականը։ 2002 թվականին նա դարձել է պաշտպանության նախարարի օգնականի տեղակալ՝ բանակցություններ վարելու պլանների մշակման համար, պատասխանատու էր միջուկային զենքի չտարածման, սպառազինությունների վերահսկողության և միջազգային անվտանգության հարցերի համար։ 2004 թվականին Էսպերը վերադարձել է Սենատ, եղել է մեծամասնության առաջնորդ Բիլ Ֆրիստի խորհրդականը ազգային անվտանգության գծով։ 2007 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2008 թվականի փետրվար նա աշխատել է Ֆրեդ Թոմփսոնի նախագահական ընտրարշավի վրա։
2008-2010 թվականներին Էսպերը եղել է ԱՄՆ Առևտրի պալատի Եվրոպայի և Եվրասիայի փոխնախագահը, իսկ 2010 թվականի հուլիսին նա դարձել է Raytheon ռազմարդյունաբերական ընկերությունում պետական մարմինների հետ կապերի գծով փոխնախագահ։
2017 թվականի հուլիսի 19-ին ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը Էսպերին առաջադրել էր բանակի նախարարի պաշտոնում, ընդ որում նա դարձել էր այդ պաշտոնի արդեն երրորդ թեկնածուն։ Նոյեմբերի 15-ին Սենատը նրան 89 կողմ, 6 դեմ ձայների հարաբերակցությամբ հաստատեց, իսկ նոյեմբերի 20-ին Էսպերը պաշտոնապես ստանձնեց պաշտոնը։
Պատրիկ Շենահենի հրաժարականից հետո զբաղեցրել Է ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարի ժամանակավոր պաշտոնակատարի պաշտոնը։
2019 թվականի հուլիսի 15-ին Նախագահ Թրամփը պաշտոնապես ներկայացրել է Մարկ Էսպերի թեկնածությունը՝ որպես պաշտպանության նոր նախարար, իսկ ռազմածովային ուժերի նախարար Ռիչարդ Սփենսերին նշանակել է պաշտպանության նախարարի պաշտոնակատար։
2019 թվականի հուլիսի 23-ին Մարկ Էսպերի թեկնածությունը պաշտոնապես հաստատվել է ԱՄՆ Սենատի կողմից` 90 կողմ և 8 դեմ ձայներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Կույբիշևո (գյուղ, Օրոժիցյայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿույբիշևոԿույբիշևո (ուկրաիներեն՝ Куйбишеве), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կույբիշևո գյուղում բնակվում էր 1 346 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3388 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 397,28 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դոբրոկամենկա

Դոբրոկամենկա (ուկրաիներեն՝ Доброкамянка), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բաշտանկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դոբրոկամենկա գյուղում բնակվում էր 158 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,192 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Չարլզ Դիս

Չարլզ Դիս (անգլ.՝ Charles Deas,դեկտեմբերի 22, 1818(1818-12-22), Ֆիլադելֆիա, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - մարտի 23, 1867(1867-03-23), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի ռեալիստ նկարիչ՝ հայտնի  Վայրի արևմուտքի թեմայով նկարներով։


== Կենսագրություն ==

Չարլզ Դիսը ծնվել է Փենսիլվանիա նահանգի Ֆիլադելֆիա քաղաքում։ Նա փորձում է ընդունվել ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիա, սակայն չի հաջողվում։ Դիսը ծանոթացել է արվեստին՝ այցելելով նկարիչ Թոմաս Սալիի արվեստանոց, ինչպես նաև՝ Փենսիլվանիայի Գեղարվեստի ակադեմիայի թանգարան։ 1836-37-ին սովորել է Նյու Յորքի Դիզայնի ազգային ակադեմիայում։ 1837 թվականին Դիսը տեսնում է ժամանակի հայտնի նկարիչ Ջ .Քաթլինի «Հնդիկների պատկերասրահը»:40-ականներին նա ճանապարհորդում է Արևմուտք, որտեղից էլ իր նկարները ուղարկում է Նյու Յորք։

1849 թվականին Սենտ Լուիսում տեղի ունեցած հրդեհի ժամանակ նրա ստեղծագործությունների մեծ մասը այրվում են, ուստի նրա գործերից միայն մի քանիսն են հասել մեր օրեր։ 1859 թվականին նրա մոտ նյարդային խանգարումներ են ի հայտ գալիս, ընդունվում է հիվանդանոց, որտեղ մնում էմինչև իր մահը՝ 1867 թվականի մարտի 23-ը։


== Գրականություն ==
Thomas W. Gaethgens: Bilder aus der Neuen Welt . Amerikanische Malerei des 18. und 19. Jahrhunderts Prestel-Verlag 1988; Seite 309. ISBN 3-7913-0879-3
Moreau-Nélaton, Etienne in Grove Dictionary of Art (Onlineangebot), Oxford University Press 2007—2009


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Deas in der Artcyclopedia
Ազորդ (այլ կիրառումներ)

Ազորդ, կարող է վերաբերել՝

Ազորդ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում
Ազորդ - գետակ Ճորոխի ավազանում, հոսում է Համանունգոտի միջով
Կենսաշերտագրություն

Կենսաշերտագրություն, շերտագրության բաժին, զբաղվում է նստվածքային ապարների շերտերի հարաբերական հասակի որոշմամբ՝ նրանց մեջ հանդիպող բրածո օրգանիզմների ուսումնասիրման հիման վրա։


== Կենսաշերտագրությունը կիրառում ==
Կենսաշերտագրությունը կիրառում է հնէաբանական մեթոդը, որի հիմքում ընկած է էվոլյուցիայի անդարձելիությունը, այսինքն պատմական զարգացման ընթացքում կենդանիների և բույսերի միատեսակ ձևերի անկրկնելիությունը։ Բրածո օրգանիզմների բազմաթիվ տեսակների լայն տարածումը հնարավորություն է ընձեռում համադրել իրարից բավականաչափ հեռու վայրերի նույնահասակ շերտերը։ Զոնաների սահմանազատման համար առավել կարևոր են բրածո օրգանիզմների այն խմբերը, որոնք ունեցել են կարճատև կյանք, սակայն շատ լայն աշխարհագրական տարածում և բազմազանություն (օրինակ, Բելեմնիտները, Նումուլիտները)։
Լեոնիդ Սաֆոնով

Լեոնիդ Սաֆոնով (ռուս.՝ Леони́д Алексе́евич Сафо́нов, մարտի 14, 1947(1947-03-14) - հունվարի 2, 2019(2019-01-02)), խորհրդային և ռուսական դիվանագետ։ Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1996)։


== Կենսագրություն ==
1970 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Տիրապետում է սվահիլի և անգլերեն լեզուներին։
ԱԳՆ համակարգում 1970 թվականից աշխատել է տարբեր դիվանագիտական պաշտոններում նախարարության կենտրոնական ապարատում և արտերկրում։

1970-1974 թվականներին՝ Ուգանդայում ԽՍՀՄ դեսպանատան կցորդ։
1978-1984 թվականներին՝ Քենիայում ԽՍՀՄ դեսպանատան առաջին քարտուղարը։
1987-1991 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում ԽՍՀՄ դեսպանատան խորհրդական
1992-1994 թվականներին՝ վարչության պետի տեղակալ, վարչության պետի առաջին տեղակալ, Աֆրիկայի և Մերձավոր Արևելքի դեպարտամենտի վարչության պետ։
1994-1996 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ Աֆրիկայի դեպարտամենտի տնօրեն։
1996 թվականի օգոստոսի 8-ից-2001 թվականի հուլիսի 24-ը՝ Զիմբաբվեում և Մալավիի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան՝ համատեղության կարգով։
2001-2002 թվականներին՝ ՌԴ ԱԳՆ հատուկ հանձնարարություններով դեսպան։
2002-2004 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ անվտանգության դեպարտամենտի տնօրեն։
2004 թվականի օգոստոսի 26-ից-2010 թվականի օգոստոսի 27-ը՝ Տանզանիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։2010 թվականից անցել է թոշակի։ Մահացել է 2019 թվականի հունվարի 2-ին։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1992 թվականի հոկտոմբերի 16)։
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1994 թվականի հունվարի 24)։
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (1996 թվականի օգոստոսի 8)։


== Պարգևներ և պատվավոր կոչումներ ==
Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության պատվավոր աշխատակից։


== Ծանոթագրություններ ==
Արջի կղզի

Արջի կղզի (նորվ.՝ Bjørnøya), կղզի Բարենցի ծովում, Նորվեգիայի տարածքում։ Զբաղեցնում է 180 կմ² տարածք, բարձրությունը՝ մինչև 536 մ։
Կղզին հայտնագործել և անվանակոչել է Վիլեմ Բարենցը՝ 1596 թ.։ Անվանել են Արջի՝ նկատի ունենալով, որ այնտեղ ինքը սպանել է սպիտակ արջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրիգոր Ղարագյոզյան (այլ կիրառումներ)

Գրիգոր Ղարագյոզյան անունը կարող է վերաբերել՝

Գրիգոր Վաղինակի Ղարագյոզյանին - հայ ազատամարտիկ
Գրիգոր Ղարագյոզյանին - հայ գիտնական և թարգմանիչ։
Xfce

Xfce (Էքս-Էֆ-Սի-Ի), «թեթևաշարժ» գրաֆիկական միջավայր Լինուքս, Սոլարիս, BSD և այլ յունիքսատիպ օպերացիոն համակարգերի համար։ Xfce-ի նպատակներից մեկն է լինել քիչ համակարգչային ռեսուրսներ օգտագործող, սակայն արագ աշխատող և գրավիչ տեսք ունեցող աշխատանքային միջավայր։ Անունը ծագում է XForms Common Environment բառերի սկզբնատառերից (Xforms-ը այժմ այլևս Xfce-ում չի օգտագործվում)։
Ստանդարտ ներառված է Էքսուբունտու ՕՀ-ի մեջ։


== Արտաքին հղում ==
Նախագծի կայքէջը
Խորոստկով

Խորոստկով (ուկրաիներեն՝ Хоростків), քաղաք Ուկրաինայի Տերնոպոլի մարզի Գուսյատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1564 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Խորոստկով քաղաքում բնակվում էր 7 304 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9,51 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 767,87 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Անտոնիու Շամպալիմո

Անտոնիու դե Սոմմեր Շամպալիմո (մարտի 19, 1918(1918-03-19), Լիսաբոն, Պորտուգալիա - մայիսի 8, 2004(2004-05-08), Լիսաբոն, Պորտուգալիա), պորտուգալացի գործարար, ֆինանսիստ և բարերար, ով իր մահվան պահին Պորտուգալիայի ամենահարուստ մարդն էր։
Նրա հարստության հիմքը ապահովագրությունն էր, բանկային գործը և ցեմենտի արտադրությունը։ 1974 թվականի Կարմիր մեխակների հեղափոխությունից հետո Շամպալիմոյի ամբողջ ֆինանսական և արդյունաբերական խումբն ազգայնացվել է, նրան աքսորել են Բրազիլիա, որտեղ յոթ տարի անցկացնելուց հետո վերադարձել է հայրենիք և վերականգնել իր բիզնեսը։


== Ընտանիք ==
Անտոնիու Դե Սոմմեր Շամպալիմոն ծնվել է Ալտու-Դորուից ֆրանս-գերմանական ծագում ունեցող նշանավոր ընտանիքում։ 19-րդ դարի սկզբին՝ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ, նրա հոր նախնիները (senors Champalimaud de Nussane) Պորտուգալիա են տեղափոխվել Ֆրանսիայից, իսկ մոր նախնիները (von Sommer բարոնները)՝ Գերմանիայից։
1941 թվականին Շամպալիմոն ամուսնացել է Մարիա Քրիստինա դա Սիլվա Ժոզե դե Մելոյի հետ։ Նա հայտնի և հարուստ ընտանիքից էր, հայրը «Grupo CUF» քիմիական ընկերության ղեկավարն էր։ Ամուսնության արդյունքում ծնվել է յոթ երեխա, սակայն 1957 թվականին, այն բանից հետո, երբ Շամպալիմոն ապահովագրության և բանկային գործի բնագավառում սկսել է մրցակցել իր կնոջ եղբայրների հետ, ամուսնությունը փլուզվել է։


== Բիզնես ==
Չնայած Շամպալիմոն սկսել է քիմիա ուսումնասիրել Լիսաբոնի համալսարանում, ուսումը ավարտել չի հաջողվել, քանի որ 19 տարեկանում՝ հոր մահից հետո, ստիպված է եղել գլխավորել ընտանեկան շինարարական ձեռնարկությունը։ Ավելի ուշ՝ 28 տարեկանում, նա հորեղբորից ժառանգել է «Empresa de Cimentos de Leiria» ցեմենտի մեծ բիզնեսը։ Շամպալիմոն զգալիորեն ընդլայնել է այդ ընկերությունը և մինչև 1946 թվականը Պորտուգալիայում հասել մենաշնորհին մոտ դիրքի։ Նա նաև ցեմենտի արտադրություն է հիմնել պորտուգալական գաղութներում՝ Անգոլայում և Մոզամբիկում։
1960-ականների սկզբին Անտոնիուն գնել է «Banco Pinto & Sotto Mayor» բանկը և «Confiança», «Mundial» և «Continental Resseguros» ապահովագրական ընկերությունները։ 1969 թվականին նա ստիպված է եղել փախչել Մեքսիկա, որպեսզի խուսափի հորեղբոր ընկերության բաժնետոմսերը ժառանգելու գործով ձերբակալությունից։ Շամպալիմոն կարողացել է վերադառնալ հայրենիք միայն 1973 թվականին՝ հրամանագրի չեղարկումից հետո։
1975 թվականին՝ Կարմիր մեխակների հեղափոխությունից մեկ տարի անց, Անտոնիուի ընկերություններն ազգայնացվել են նոր կառավարության կողմից։ Նա սկզբում արտագաղթել է Ֆրանսիա, հետո՝ Բրազիլիա, որտեղ ամեն ինչ սկսել է զրոյից։ 1992 թվականին վերադարձել է Պորտուգալիա և սկսել հետ գնել իր նախկին ընկերությունները։
Կյանքի ավարտին Շամպալիմոն իր խումբը վաճառել է իսպանական «Santander» բանկին։


== Բարեգործություն ==
Շամպալիմոն 500 մլն եվրո Է կտակել իր անվան հիմնադրամի ստեղծմանը, որը զբաղվում է կենսաբժշկական հետազոտություններով։
Հիմնադրամը նաև տարեկան 1 մլն եվրոյի չափով մրցանակ է հանձնում ակնաբուժության բնագավառում ակնառու հետազոտությունների համար, քանի որ կյանքի վերջում Շամպալիմոն կորցրել է տեսողությունը։


== Տես նաև ==
Շամպալիմոյի հիմնադրամ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Antunes, José Freire Champalimaud. — Lisboa: Temas e Debates, 1997. — ISBN 972-759-095-0
Վռամ Հովսեփյան

Վռամ Միքայելի Հովսեփյան (մայիսի 15, 1925(1925-05-15), Դաշտադեմ, Արագածոտնի մարզ - նոյեմբերի 24, 1991(1991-11-24), Դաշտադեմ, Արագածոտնի մարզ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ (1958)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1925 թվականի մայիսի 15-ին ՀՀ Ներքին Թալին (այժմ՝ Դաշտադեմ) գյուղում։ 1941-1945 թվականներին մասնակցել է Հայրենական մեծ պատերազմին և պարգևատրվել է շքանշաններով։ 1955 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1955-1974 թվականներին Վռամ Հովսեփյանն աշխատել է «Հայգրքի» վարչությունում, Հայպետհրատում, «Մետաքսագործ» թերթի և «Պիոներ» ամսագրի խմբագրություններում, հանրապետական ժողովրդական ստեղծագործության տանը։


=== Ստեղծագործական ուղի ===
Վռամ Հովսեփյանի առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1950 թվականին «Գրական թերթում», առաջին գիրքը («Արագածի լանջից» խորագրով)՝ 1956 թվականին։ 1958 թվականից Վռամ Հովսեփյանն եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ 17 գրքերի հեղինակ է։
Վռամ Հովսեփյանի գրեթե բոլոր, այդ թվում նաև՝ անտիպ ժողովածուների ու գրքերի մասին դրականորեն են արտահայտվել ժամանակի անվանի մտավորականները՝ Գուրգեն Մահարին, Հովհաննես Շիրազը, Համո Սահյանը և ուրիշներ։
Վռամ Հովսեփյանի ծնողներն ու ողջ ազգուտոհմը 1915 թվականին բռնագաղթվել էին Մշո Ծղակ գյուղից։ Խոսում և գրում էր Մշո բարբառով։ Վռամ Հովսեփյանի ստեղծագործությունների բնօրինակները դեռևս կենդանության օրոք պահպանության են վերցվել ՀՀ պետական կենտրոնական արխիվի թիվ 145 ֆոնդում։
Հովսեփյանի բանաստեղծությունները գրված են քնարական շնչով. հիմնական թեման սերն է։ Առավել ուշագրավ են «Արագածի լանջից» (1956), «Ծափ ու ծիծաղ» (1971), «Կանաչ մամուռ» (1975), «Տոհմածառ» (1980), «Կանաչ աշխարհ» (1985) ժող-ները, «Գուռգուռա» (1969) պոեմը։ Հովսեփյանի արձակի նյութը ժամանակակից կյանքն է («Տեղատարափ», 1984, պատմվածքներ, նովելներ, «Արևածագ», 1987, վիպակ, «Դիմանկար», 1988, ակնարկներ)։
Մահացել է երկարատև հիվանդությունից 66 տարեկանում՝ 1991 թվականի նոյեմբերի 24-ին։


== Թարգմանություններ ==
«Թարգմանչաց արվեստ» շտեմարան։
Սևտիկին

Սևտիկին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մելնիկի-Մոստիշչե

Մելնիկի-Մոստիշչե (ուկրաիներեն՝ Мельники-Мостище), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մելնիկի-Մոստիշչե գյուղում բնակվում էր 756 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2638 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 286,58 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մինիաթյուրք

Մինիաթյուրք (թուրքերեն՝ Miniatürk), մանրակերտերի այգի, որը գտնվում է Ստամբուլի Սյութլյուջե թաղամասում՝ Ոսկեղջյուրի ափին։ Այգու տարածքում, որն ունի ավելի քան 60 000 մ² տարածք, գտնվում են Թուրքիայի և այլ երկրների տարածքներում գտնվող պատմամշակութային կառույցների մանրակերտեր։ Այգում գործում է երկաթգծի, շարժվող տրանսպորտային միջոցներով ավտոգծի, ինքնաթիռների մոդելներով օդանավակայանի, ջրանցքներով հոսող նավերի մանրակերտեր։ Համարվում է Ստամբուլի ամենաշատ այցելվող վայրերից մեկը։


== Մանրակերտեր ==
Այգում առկա են ավելի քան 100 մանրակերտեր, որտեղ կարելի է տեսնել Այա Սոֆիայի տաճարը, Գալաթայի աշտարակը, Կույսի աշտարակը, Բոսֆորի կամուրջը, Կապույտ մզկիթը, Սուլեյմանիե մզկիթը, Թոփքափը ամրոցը, Դոլմաբահչեն, Կոստանդնուպոլսի պարիսպները և այլն։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք էջ
High Level Shader Language

HLSL (անգլ.՝ High Level Shader Language) — C-բարձր կարգի ծրագրավորման լեզու։

Թողարկված է Microsoft ընկերության կողմից և աշխատում է DirectX 9.0 փաթեթում։


== Տվյալների տիպեր ==
HLSL- ն աջակցում է սկալյար տեսակներ, վեկտորային տեսակ, մատրիցներ և կառուցվածքներ։


=== Սկալյար տիպեր ===
bool — բուլյան տեսակ
int — ամբողջ մեծություն 32 բիթ ամբողջ մեծություն
half — սողացող կետով 16 բիթ մեծություն
float — սողացող կետով 32 բիթանոց մեծություն
double — սողացող կետով 64 վիթանոց մեծություն


=== Վեկտորային տիպեր ===
Օրինակ՝ vector <float, 4> color;
Օրինակ՝ float4 newcolor;
Օրինակ՝ float oldcolor[4]
Օրինակ՝ newcolor = float4(oldcolor[0], oldcolor[1], oldcolor[2], oldcolor[3])


=== մատրիցներ ===
Օրինակ՝ matrix <float, 4> view_matrix;
Օրինակ՝ float 4x4 view_matrix;


=== Կառուցվածքներ ===
struct vs_input
{

float4 pos:POSITION;
float3 nor:NORMAL;
float2 uv:TEXCOORD0;};
struct ps_input
{

float4 pos:POSITION;
float3 nor:NORMAL;
float2 uv:TEXCOORD0;
float CustomVar;
texture2D CustomTexture;
//и так далее… :POSITION :NORMAL и т. д. это сентиматики, о них ниже.};


== Օպերատորներ ==


== Պայման ==
if (արտհյտություն) <օպերատոր> [else <օպերտոր>]


== Ցիկլեր ==
HLSL կոդում տարբերում են ցիկլի երեք գրռումներ։

do <օպերտոր> while (<րտահայտություն>);
while (<արտահայտություն>) <օպերատոր>;
for (<արտահայտություն1>; <արտահայտություն2>; <արտահայտություն3>) <օպերտոր>


== Ֆունկցիաներ ==


=== Մաթեմատիկական ֆունկցիա ===


=== Ֆունկցիներ գրվածքների հետ աշխատելու համար ===


== Մուտքի և ելքի տվյալներ ==
Վերին և ֆրագմենտային շեյդերը ունենում են երկույալներ՝ 'varying և uniform.
Uniform —տվյալներ, որոնք անընդհատ են շեյդերի բազմակի կիրառման համար։ uniform տվյալների հայտարարում HLSL-ում կարելի է կատարել երկու եղանակով.
1)Հայտարարել տվյալները որպես extern փոփոխականներ, օրինակ.

float4 value;

float4 main () : COLOR
{
  return value;
}

2)Հայտարարել տվյալները uniform որոշիչի միջոցով, օրինակ.

float4 main (uniform float4 value) : COLOR
{
  return value;
}

Uniform փոփոխականները սահմանվում են հաստատուն աղյուսակում։ Հաստատուն աղյուսակը պարունակում է այն բոլոր ռեգիստորները, որոնք մշտապես օգտագործվում են shader- ում։
Varying — Տվյալներ, որոնք յուրահատուկ են յուրաքանչյուր shader կանչի համար։ Օրինակ։ դիրք, նորմալ և այլն։ 
Հիմնական մուտքային semantic տիպեր։
Կիրառելով varying անցում է կատարվում այլ վիճակի.
Հիմնական մուտքային semantic տիպեր։

Մուտքային տվյալներ։

Արտածման տվյալներ։


== Օրինակներ ==


=== Պարզագույն շեյդեր «Texture mapping» ===
Այս ծրագրային կոդն աշխատում է ATI Rendermonkey և Nvidia FX composer ծրագրային ապահովումներում։
Շարժվող պատկեր ստեղծելու համար պետք է հայտարարել SamplerState և technique:


=== պարզագույն շեյդեր «Գլխապտույտ» ===


=== Էլեկտրական հոսանքի մոդել ===
\


=== Պլաստիլինե մոդել ===


=== Փայտե մակերևույթի իմիտացիա ===


== Ծանոթագրություններ ==
Համադ բին Իսա Ալ Խալիֆա

Համադ բին Իսա Ալ Խալիֆա  (արաբ․՝ حمد بن عيسى بن سلمان آل خليفة‎‎‎, հունվարի 28, 1950(1950-01-28), Ռիֆֆա, Հարավային մուհաֆազա, Բահրեյն), Բահրեյնի արքան։ 1971 թվականին դարձել է Բահրեյնի պաշտպանության նախարար, և պաշտոնավարել մինչև 1988 թվականը։ 1999 թվականի մարտի 6-ին դարձել է Բահրեյնի Էմիր և պաշտոնավարել մինչ 2002 թվականի փետրվարի 14-ը։ 2002 թվականից մինչև այժմ նա Բահրեյնի արքան է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆա Archived 2015-03-09 at the Wayback Machine.
Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆա
Համադ Բին Իսա Ալ-Խալիֆա
Օլինդա Բեժա

Օլինդա Բեժա (պորտ.՝ Olinda Beja, դեկտեմբերի 8, 1946(1946-12-08), Guadalupe, Սան Տոմե և Պրինսիպի), սանտոմեացի և պորտուգալացի բանաստեղծուհի, արձակագիր և թարգմանիչ։ Ֆրանսիսշկու Ժոզե Տենրեյրուի անվան գրական մրցանակի դափնեկիր (2013):


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1946 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Գվադալուպայում՝ Սան Տոմե կղզում, պորտուգալացի Ժոզե դե Բեժա-Մարտինշի և սանտոմեուհի Մարիա դա Տրինդադե-Ֆիդիպեի ընտանիքում։ Մանկությունից զբաղվել է գրականությամբ, շատ է կարդացել։ 1949 թվականին հոր կողմից Պորտուգալիա էրուղարկվել Մանգուալդիի քաղաք։ Ընդունվել է Պորտուի համալսարան, որն ավարտել է ֆրանսերեն և պորտուգալերեն լեզուների և գրականության դիպլոմներով։ Լսել է Լիսաբոնի Աբերտայի համալսարանի աֆրիկյան գրականության դասընթացը պորտուգալերեն լեզվով։ 1976 թվականին, ընտանեկան ավանդույթի համաձայն, աշխատանքի է ընդունվել որպես ուսուցիչ՝ միաժամանակ զբաղվելով գրական գործունեությամբ։ Բեժան բազմիցս ասել է․ «Գրողի գործը իմ կյանքի խարիսխն է։ Առանց նրա ես վաղուց խեղդվել էի»։
1985 թվականին վերադարձել է Սան Տոմե և Պրինսիպիում։ 1992 թվականին անդամակցել է Սան Տոմե և Պրինսիպիի գրողների և նկարիչների միությանը (UNEAS)։ 2000 թվականին տեղափոխվել է Շվեյցարիա, որտեղ դասավանդել է պորտուգալերեն ու մշակույթ և ծառայել է որպես մշակույթի կցորդ Շվեյցարիայում Սան Տոմե և Պրինսիպիի դեսպանատանը։ 2005 թվականին Բրազիլիայի նախագահը գրողին պարգևատրել է Բրազիլիայի ու Սան Տոմե և Պրինսիպիի եղբայրական երկրների Երախտագիտության շքանշանով։ 2005 և 2007 թվականներին արժանացել է «Գրական ստեղծագործություն» մրցանակի՝ «Ոտքերի օծանելիք» և «Գրավանայի պատմությունը» գրքերի համար։ 2012 թվականին առաջադրվել է Պորտուգալական գրական մրցանակի «Գրավանայի պատմությունը» գրքի համար։
Ստացել է Պորտուգալիայի քաղաքացիություն։ Բնակություն է հաստատել Վիզեու քաղաքում։ 2013 թվականին արժանացել է Ֆրանսիսշկու Ժոզե Տենրեյրուի անվան գրական մրցանակի «Օկայի ստվերում» բանաստեղծական ժողովածուի համար։ 2015 թվականին գրել է «Հատիկավոր սուրճ» գիրքը, որը ներառվել է Պորտուգալիայում դպրոցական կրթության ծրագրում։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Պոեզիա ===
«Լավ միտո՞ւմ» (պորտ.՝ Bô Tendê?, 1992)
«Լույս, լույս» (պորտ.՝ Leve, Leve, 1993)
«Չիլոլիի երկրում» (պորտ.՝ No País do Tchiloli, 1996)
«Ալեկոծություն» (պորտ.՝ Quebra-Mar, 2001)
«Կրեոլյան ջուր» (պորտ.՝ Água Crioula, 2002)
«Կախամանգայի բույրերը» (պորտ.՝ Aromas de Cajamanga, 2009)
«Հարավային խաչ» (պորտ.՝ O Cruzeiro do Sul, 2011)
«Օկայի ստվերում» (պորտ.՝ À Sombra do Oká, 2015)


=== Արձակ ===
«Տասնհինգօրյա վերադարձը» (պորտ.՝ 15 Dias de Regress, 1994)
«Վիլլա Նովայի քարը» (պորտ.՝ A Pedra de Villa Nova, 1999)
«Անձրևի կաթիլներ» (պորտ.՝ Pingos de Chuva, 2000)
«Իզունարի կղզին» (պորտ.՝ A Ilha de Izunari, 2003)
«Օծանելիք ոտքերի համար» (պորտ.՝ Pé-de-Perfume, 2004)
«Հատիկավոր սուրճ» (պորտ.՝ Um grão de café, 2013)
«Տոմե Բոնբոն» (պորտ.՝ Tomé Bombom, 2016)
«Արքայազնի թեյ» (պորտ.՝ Chá do Príncipe, 2017)


== Ծանոթագրություններ ==
Եկատերինա Արագոնացի

Եկատերինա Արագոնացին (իսպ.՝ Catalina de Aragón y Castilla; Catalina de Trastámara y Trastámara, անգլ.՝ Catherine of Aragon, գործածվում է նաև Katherine կամ Katharine; դեկտեմբերի 16 1485  - հունվարի 7 1536), Իսպանական պետության հիմնադիր Ֆերդինանդ II-ի և Իզաբելլա I-ի դուստրն է։ Նա եղել է Անգլիայի թագավոր Հենրի VIII-ի առաջին կինը և Մարիա I-ի մայրը։ 24 տարվա ամուսնական կյանքի ընթացքում չունենալով արու զավակ Հենրի VIII-ը նրանից բաժանվեց։ Այս քայլը կոնֆլիկտ առաջացրեց Հենրի VIII-ի և Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու միջև։ Եկատերինա Արագոնացին ակտիվ հերոս է Ուիլյամ Շեքսպիրի Հենրի Ութերորդ պիեսում։
Հրանտ Քեշիշյան

Հրանտ Մինասի Քեշիշյան (1947, Կահիրե, Եգիպտոս), հայ գեղանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
1962 թվականին ավարտել է Կահիրեի Գալուստյան ազգային վարժարանը՝ նկարչություն սովորելով Նորա Իփլեքչյանի մոտ։ Աշակերտել է Բյուզանդ Կոջամանյանին։ 1966 թվականին սովորել է «Գեղարվեստի դասընթացներում»։


== Ստեղծագործություններ ==
Կոմիտասի դիմանկարը
«Հայաստան»


== Ցուցահանդեսներ ==
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Կահիրեում (1969, 2010) և Երևանում (1969)։


== Մատենագրություն ==
Լ. Մանուկյան, Երգով, վրձնով, գրչով. «Ավանգարդ», 1971, 20 մարտի, № 33։


== Ծանոթագրություններ ==