Պելլեգրինո Տիբալդի

Պելլեգրինո Տիբալդի (իտալերեն՝ Pellegrino Tibaldi, հայտնի է նաև որպես ՝ իտալերեն՝ Pellegrino di Tibaldo de Pellegrini, 1527, Puria, Վալսոլդա, Կոմո, Լոմբարդիա - մայիսի 27, 1596(1596-05-27), Միլան, Միլանի դքսություն), իտալացի մաներիստ ճարտարապետ, քանդակագործ, որմնանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Տիբալդին ծնվել է Վալսոլդայում, որն այն ժամանակ եղել է Միլանի դքսության կազմում։ Մեծացել է Բոլոնյայում։ Հայրը եղել է քարտաշ։ Հավանական է, որ աշակերտել է Բարտոլոմեո Ռամենգիին և Իննոչենցո դա Իմոլային։ Առաջին փաստագրած կտավը՝ «Սուրբ Կատարինեի ամուսնությունը», ստեղծել է տասնհինգ տարեկան հասակում։

1547 թվականին մեկնել է Հռոմ՝ ուսանելու Պերինո դել Վագայի մոտ։ Հռոմում ներգրավվել է Սուրբ Հրեշտակի ամրոցի խորհրդակցական սենյակի (Sala del Consiglio) ձևավորման աշխատանքներում։ 1547 թվականին Պերինոյի մահից հետո Տիբալդին պալատական լայնածավալ որմնանկարչության մեջ առաջատար դիրք է զբաղեցրել (1547-1549)։ Որմնանկարների վրա զգալի է եղել Միքելանջելոյի ազդեցությունը։
Բոլոնյայում տարբեր աշխատանքներ է կատարել կարդինալ Ջովանի Պոջջիի համար։ Պոջջիի պալատում ստեղծել է Ուլիսի պատմության որմնանկարների շարք, Պոջջիի մատուռում՝ տեսարաններ Մկրտչի կյանքից, Հռոմի Սաչետի պալատում՝ տեսարաններ Մովսեսի կյանքից։ Իր հովանավորությամբ Ջակոմո Մաջջորե եկեղեցում կառուցել է մատուռ, որի համար ստեղծել է «Սուրբ Հովհաննեսը քարոզում է անապատում» և «Ընտրյալների տարանջատումը անիծյալներից» տեսարանները։ Կարդինալ Պոջջինին նրան է հանձնարարել ստեղծելու Լորետոյի Բազիլիկա դելլա Սանտա Կազա եկեղեցու մատուռը, որտեղ ստեղծել է «Սուրբ Ծնունդ», «Տաճար ներկայանալը», «Այլակերպություն», «Սուրբ Հովհաննեսի գլխատումը» որմնանկարները։
1558-1561 թվականներին Տիբալդին ապրել է Անկոնայում, որտեղ որմնանկարներ է ստեղծել Անկոնայի պատմական Loggia dei Mercanti և Ֆերետտի պալատների համար։ 1561 թվականին հանդիպել է կարդինալ Կառլո Բորրոմեոյին, ում հանձնարարությամբ Միլանում աշխատել է որպես ճարտարապետ, աշխատանքներ է կատարել տաճարում, արքեպիսկոպոսի պալատի բակում (1564-1570), Սան Ֆեդելե ( 1569-1579) և Սան Սեբաստիանո (1577) եկեղեցիներում։ Միլանում աշխատել է նաև որպես քաղաքացիական ճարտարապետ, նախագծել Spinola, Erba Odescalchi և Prospero Visconti պալատները։ 1575 թվականին կարդինալ Տոլոմեո Գալյոյի հանձնարարությամբ Կոմո լճի ափին սկսել է Villa d'Este վերածննդի դարաշրջանի արիստոկրատ նստավայրի շինարարությունը։
1586 թվականին Տիբալդին մեկնել է Իսպանիա, որտեղ փոխարինել է պալատական նկարիչ Ֆեդերիկո Ցուկկարոյին։ Ֆիլիպ II Հաբսբուրգի խնդրանքով նկարազարդել է Էլ Էսկորիալ պատմամշակութային համալիրի ստորին կամարակապ սրահները։ Նրա ամենամեծ աշխատանքը գրադարանի որմնանկարներն են [1][2]: Վերադառնալով Միլան՝ մինչև կյանքի վերջ եղել է Միլանի տաճարի ճարտարապետը։
Պելլեգրինոյի եղբայրը՝ Դոմենիկո Պելլեգրինո Տիբալդին, եղել է փորագրող վարպետ, ով ակտիվ գործունեություն է ծավալել Բոլոնյայում։ Նրա աշակերտներից են եղել Օրանցիո Սամաչինին, Լորենցո Սաբբատինին և Ջիրոլամո Միրուոլին։ Որդին՝ Դոմենիկո Տիբալդին, Բոլոնյայում ճարտարապետ է եղել։


== Ստեղծագործությունների անթոլոգիա ==
«Սուրբ Կատարինեի ամուսնությունը»,  Բոլոնյայի պատկերասրահ
«Սուրբ Միքայելի որմնանկարը»,  Սուրբ Հրեշտակի ամրոց
«Հովիվները երկրպագում են Քրիստոսին», Բորգեզե պատկերասրահ[3] Archived 2005-03-12 at the Wayback Machine.
«Հովհաննես Մկրտչի կոնցեպցիան» (1555),  Սան Ջորջե Մաջջորե, Բոլոնյա
«Ամբոխի քարոզը», (Սան Ջորջե Մաջջորե, Բոլոնյա)
«Սուրբ ընտանիք և Հովհաննես Մկրտիչը»,  Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարան
«Քրիստոսի մկրտությունը», Անկոնա
Խորանի նկար, Սուրբ Ագոստինո, Անկոնա
«Թովմասի կասկածամտությունը»(1565),  գծանկար, 1565, Ամրոզինա, Միլան[4] Archived 2005-04-07 at the Wayback Machine.
«Թովմասի կասկածամտությունը» (recto), «Թովմասի կերպարի ուսումնասիրությունը» (verso, գծանկար, Փոլ Գեթթի թանգարան [5] Archived 2005-11-21 at the Wayback Machine.
«Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի գլխատումը»  Բրերա պատկերասրահ, Միլան 
«Մադոննան մանկան հետ», մասնավոր հավաքածու[6] Archived 2005-06-18 at the Wayback Machine.
«Սուրբ ընտանիք և սուրբ Եղիսաբեթ»[7]
«Լռության այլաբանություն»(1569),  Բոլոնյայի քաղաքացիական թանգարան
«Պոլիֆեմի կուրացումը», Բոլոնյայի միջազգային թանգարան և երաժշտական գրադարան[8] Archived 2006-01-10 at the Wayback Machine.
«Սուրբ կույսի կյանքը»,  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
«Քրիստոսի չարչարանքները»,  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
«Ecce Homo» (1589),  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ
«Սուրբ Միքայել»  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ[9] Archived 2013-01-17 at Archive.is
«Սուրբ Լորենսի նահատակությունը»  Էլ Էսկորիալ, Մադրիդ[10]
«Հովսեփի պատմությունը», Մոնրեալի գեղարվեստի թանգարան, Մոնրեալ, Կանադա


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
The Age of Correggio and the Carracci: Emilian Painting of the 16th and 17th Centuries (exh. cat., Washington, N.G.A.; New York, Met.; Bologna, Pinacoteca; 1986)
Painting in Italy 1500–1600, S.J. Freedberg, (Penguin History of Art, 2nd Edition, 1983). 567–572.
Pellegrino Tibaldi – Catholic Encyclopedia article
Bryan, Michael (1889). Walter Armstrong & Robert Edmund Graves, ed. Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical (Volume II: L-Z). York St. #4, Covent Garden, London; Original from Fogg Library, Digitized May 18, 2007: George Bell and Sons. p. 571.