armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Էսմերալդաս (պրովինցիա)

Էսմերալդաս (իսպ.՝ Provincia de Esmeraldas), պրովինցիա Էկվադորի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Մայրաքաղաքը Էսմերալդասն է։
Պրովինցիան աֆրո-էկվադորյան մշակույթի օրրանն է։ 


== Ժողովրդագրություն ==
Էթնիկ խմբերի 2010 թվականի Էկվադորի մարդահամարի տվյալները․

Մետիսներ 44.7%
Աֆրո-էկվադորյան 43.9%
Սպիտակ լատինաամերիկյան 5.9%
Էկվադորի բնիկ ժողովուրդ 2.8%
Մոնտուբիո 2.4%
Այլ 0.3%


== Կանտոններ ==
Պրովինցիան բաժանված է 7 կանտոնների։ Հետևյալ աղյուսակում ներկայացված են բնակչության թվականն ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների, նրա տարածքը (քառ. կմ), կանտոնի վարչական կենտրոնը կամ մայրաքաղաքը։


== Պարոկյաներ ==
Կանտոնները բաժանվում են մի շարք պարոկյաների․
Մուսնե կանտոնում՝

Բելլավիստա
Դաուլե
Մալդոնադո
Մուսնե
Պեդրո Կարլո
Տոլա
Դաուլե միություն


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Էկվադորի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆուկուսիմա (պրեֆեկտուրա)

Ֆուկուսիմա (ճապ.՝ 福島県 Ֆուկուշիմա կեն), պրեֆեկտուրա Ճապոնիայում, որը գտնվում է Տոհոկու տարածաշրջանում։ Վարչական կենտրոնը Ֆուկուսիմա քաղաքն է։
Ռուբեն Ա

Ռուբեն Ա (ոչ վաղ քան 1025 և ոչ ուշ քան 1035 - մոտ 1095, Kormogolo, Կիլիկիայի Հայկական Թագավորություն)՝ Կիլիկիայի Հայոց իշխան (1080-1095), Ռուբինյանների հարստության հիմնադիրը։


== Կենսագրություն ==
Ռուբեն Ա- ն (1025 – 1095) Կիլիկիայի Հայոց Թագավորության Ռուբինյան հարստության հիմնադիրն է։ Որոշ հայ պատմիչների համաձայն, նա ազգակից էր Արծրունիներին և Բագրատունիներին, սակայն այդ ենթադրյալ ազգակցությունը գիտականորեն ճշտված չի։
1080-ին ապստամբել է Բյուզանդիայի դեմ և Լեռնային Կիլիկիայում ստեղծել անկախ իշխանապետություն, որը հետագայում հայկական գերիշխան պետության (Կիլիկիայի Հայոց Թագավորության) հիմքը հանդիսացավ։
Ռուբենի գահը ժառանգեց իր որդին ՝ Կոստանդինը (Կոստանդին Ա)։
Ռուբեն Ա– ին գործակցել է եղբայրը՝ Թորոսը, որն իր Արտա դստերը կնության տալով Պաղտին I թագավորին՝ դաշնակցային կապեր էր հաստատել Երուսաղեմի խաչակրաց պետության հետ։ Ռուբեն Ա– ի ավագ որդին և հաջորդը՝ Կոստանդին Ա, ազատագրել է հայկական մի շարք նոր գավառներ, քաղաքներ ու բերդեր։
Ռուբեն Ա- ը վերակառուցել է Վահկա բերդը և 1098–ին հռչակել իշխանապետության մայրաքաղաքն ու գահանիստը։ Դաշնակցային կապեր է հաստատել Եդեսիայի դքսության հետ, որն ամրապնդվել է նրա դստեր և Ջոսլին I դքսի ամուսնությամբ։ Կոստանդին Ա– ի ավագ որդին և հաջորդը՝ Թորոս Ա, 1104–ին բյուզանդական տիրապետությունից մասամբ ազատագրել է Դաշտային Կիլիկիան ՝ Սիս և Անարազաբա քաղաքներով, 1107–ին իշխան Գող Վասիլի օգնությամբ Բերդուսի մոտ ջախջախել սելջուկյան թուրքերին՝ կանխելով նրանց առաջխաղացումը, 1111–ին հույներից ազատագրել է Կնդռոսկավիս բերդը։ Բյուզանդական Ալեքսիոս I կայսրը հարկադրված ճանաչել է Թորոս Ա–ի ինքնավարությունը։ Թորոս Ա որդիներ Կոստանդինը և Օշինը մահացել են հավանաբար դեռևս հոր կենդանության օրոք։ Ուստի գահը ժառանգել է Թորոս Ա–ի կրտսեր եղբայր Լևոն Ա, նրա տաղանդավոր զորավար ու գահակիցը։ Գահակալման սկզբին Լևոն Ա, հակահարված հասցնելով սելջուկյան թուրքերի և խաչակիր ասպետների ոտնձգություններին, ամրապնդել է երկրի հյուսիսային և արևելյան սահմանները, իսկ 1132–ին բյուզանդացիներից ազատագրել է Դաշտային Կիլիկիան։ Հալեպի Զանգի ամիրայի և Եդեսիայի դուքս Ջեսլին II–ի դաշնակցությամբ Լևոն Ա պարտության է մատնել Անտիոքի դքսության և Երուսաղեմի թագավորության միացյալ ուժերին, ընդարձակել երկրի սահմանները հարավ–արևելքում։ Սակայն 1137–ի ամռանը բյուզանդական նարխուժների դեմ 35–օրյա հերոսական դիմադրությունից հետո, կնոջ և որդիներ՝ Ռուբենի ու Թորոսի (Թորոս Բ) հետ գերեվարվել է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Ս.Հովսեփյան, Ա.Գյուլբուդաղյան, Ն.Տողանյան, Հայրենագիտություն 5 դասագիրք, Երևան 2013, էջ 81-86
Արթուր Լեոնարդ Շավլով

Արթուր Լեոնարդ Շավլով (անգլ.՝ Arthur Leonard Schawlow, 1921, մայիսի 5 - 1999, ապրիլի 28), ամերիկացի ֆիզիկոս, Ազգային ակադեմիայի անդամ (1970), Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1981)։
Ծնվել է Մաունտ-Վերնոյում։ Ավարտել է Տորոնտոյի համալսարանը (1942)։ 1945-1951 թվականներին աշխատել է Կոլումբիայի համալսարանում, 1951-1961 թվականներին՝ «Բելլ Տելեֆոն լաբարատորիայում»։ 1961 թվականից Ստանֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր էր։
Աշխատանքները վերաբերում են միկրոալիքային և օպտիկական սպեկտրադիտմանը, քվանտային էլեկտրոնիկային, լազերային սպեկտրադիտմանը։ 1958 թվականին Չարլզ Թաունսի հետ, առաջարկել է լազերի աշխատանքի սկզբունքը և Ալեքսանդր Պրոխորովից անկախ՝ լազերներում Ֆաբրի-Պերոյի ինտերֆերաչափի օգտագործումը։ 1959 թվականին առաջարկել է արհեստական սուտակի բյուրեղի օգտագործման գաղափարը՝ որպես լազերի աշխատանքային նյութի։
Լազերային բյուրեղների գծով աշխատանքներով հիմք է դրել լազերային սպեկտրադիտմանը։ 1970 թվականից Շավլովի աշխատանքների հիմնական ուղղությունը եղել է ոչ գծային լազերային սպեկտրադիտումը։ 1974 թվականին, Նիկոլաս Բլոմբերգենից անկախ, փորձով դիտել է նեղ երկֆոտոնային ռեզոնանսները, որը հանգեցրեց երկֆոտոնային անդոպլերային սպեկտրադիտմանը։ 1975 թվականին քննարկել է մասնիկների ռադիացիոն սառեցման հնարավորությունը մինչև գերցածր ջերմաստիճանների։ Լազերային սպեկտրադիտման բնագավառում ունեցած վաստակի համար 1981 թվականին Շավլովն արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։ Եղել է Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերության նախագահ (1981)։ Արժանացել է Թ. Յունգի մեդալի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 214-215։
Կրկնակի գրանցման եղանակ

Հաշվապահական հաշիվներում տնտեսական գործառնությունների հետևանքով առաջացած փոփոխությունները գրանցվում են կրկնակի գրանցման եղանակով, այսինքն՝ գործառնության գումարը միաժամանակ գրանցվում է 2 տարբեր հաշիվներում։ Հաշիվներում գրանցումներ կատարելու այս եղանակը յուրահատուկ է միայն հաշվապահական հաշվառմանը։ Կրկնակի գրանցման եղանակը հնարավորություն է ստեղծում ստուգելու կատարված գրանցումների ճշտությունը և ապահովում է գործառնությունների փոխադարձ կապի արտացոլումը։
Կրկնակի գրանցման եղանակի էությունը և նշանակությունը
Դիտարկված բոլոր օրինակներում յուրաքանչյուր գործառնության գումար միաժամանակ գրանցվում է 2 հաշիվներում, ընդ որում մի հաշվի դեբետում, մյուսի՝ կրեդիտում։ Հաշիվների միջև առաջացած այդպիսի կապը կոչվում է հաշիվների թղթակցություն, իսկ հաշիվները՝ թղթակցող հաշիվներ։ Տնտեսական գործառնության դեբետագրվող և կրեդիտագրվող հաշիվների և գումարի նշումը անվանում ենք հաշվապահական ձևակերպում։ Կատարված գործառնության գումարը մի հաշվի դեբետում և մյուս հաշվի կրեդիտում գրանցելը ոչ թե պատահական է, այլ օրինաչափություն։ Դա հետևանք է այն բանի, որ ակտիվները հաշվեկշռում արտացոլվում են երկակի ձևով՝ըստ կազմի և տեղաբաշխման և ըստ գոյացման աղբյուրների և նշանակման, ինչպես նաև ըստ հաշիվներում գրանցումներ կատարելու սահմանված կանոններով։ Հաշիվներում գրանցումներ կատարելու այս կարգը կոչվում է կրկնակի գրանցման եղանակ, որը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական գործառնությունները ընթացիկ հաշվառման մեջ արտացոլելու համար։ Կրկնակի գրանցման եղանակը ունի 2 կարևոր նշանակություն՝ 

Ճանաչողական
ՍտուգողականԱռաջինը այն է, որ ծանոթանալով համապատասխան հաշիվներում կատարված գրանցումներին, կարողանում ենք կռահել, թե ինչ գործարք է կատարվել։ Ստուգողական նշանակությանը կանդրադառնանք շրջանառության տեղեկագիրն ուսումնասիրելիս։ Կրկնակի գրանցման եղանակը հաշվապահական հաշվառման մեջ օգտագործվում է 500 տարուց ավելի և հանդիսանում է հաշվապահական հաշվառման մեթոդի կարևորագույն տարրերից մեկը։
Դեմյանովկա (գյուղ, Սովետսկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴեմյանովկաԴեմյանովկա (ուկրաիներեն՝ Демянівка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Azizköy), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սովետսկիի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ազիզ-Կոյ։
2001 թվականի տվյալներով Դեմյանովկա գյուղում բնակվում էր 223 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ֆուադ Նագիև

Ֆուադ Հյումբաթ օկլի Նագիև (ադրբ.՝ Fuad Hümbət oğlu Nağıyev, հուլիսի 22, 1975(1975-07-22), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Ադրբեջանի պետական գործիչ, Ադրբեջանի զբոսաշրջության պետական գործակալության ղեկավար:


== Կենսագրություն ==
Ֆուադ Նագիևը ծնվել է 1975 թվականի հուլիսի 22-ին Բաքու քաղաքում: Սովորել է Բաքվի թիվ 23 միջնակարգ դպրոցում: 1992-1997 թվականներին սովորել է Բաքվի պետական ​​համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում: 1997-2000 թվականներին ուսումը շարունակել է որպես ԱՀ Գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության և իրավունքի ինստիտուտի ասպիրանտ 1997-2000 թվականներին: 1998 թվականների սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին սովորել է Անգլիայի Բիրմինգհեմի համալսարանում: 
2004-2006 թվականներին նա աշխատել է որպես օդանավակայանի Գեյթ Բիզնես ավիացիայի վարչության պետ: 2006-2009 թվականներին եղել է «Փաշա Ինշաաթ» ընկերության տնօրեն: 2007-2009 թվականներին աշխատել է որպես «Բաքվի Դեմիր-Բետոն» ընկերության գլխավոր տնօրեն: 
2010-2014 թվականներին աշխատել է որպես ԱՀ մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության իրավաբանական հատվածի ավագ խորհրդական: 2014-2017 թվականներին աշխատել է որպես նախարարի օգնական: 
2018 թվականի ապրիլի 20-ին Նախագահ Իլհամ Ալիեւի կողմից ստորագրված հրամանագրով ստեղծվել է ԱՀ զբոսաշրջության պետական ​​գործակալություն: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի 2018 թվականի ապրիլի 21-ի հրամանով ՝ Ֆուադ Հումբաթ օղլու Նագիևը նշանակվել է գործակալության ղեկավար:


== Ծանոթագրություններ ==
Բրեյ (Էնայի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բրեյ (այլ կիրառումներ)Բրեյ  (ֆր.՝ Braye), համայնք Ֆրանսիայում, Պիկարդիա մարզի Էնա գավառում։ Մտնում է Ֆեր ան Տարդենուա համայնքի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Սուասոն։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 02118։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 120 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 128 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 84-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 44-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 65,6 %, 1999 թվականին եղել է 71,2 %)։ 84 աշխատունակ բնակիչներից 80 -ը աշխատում էին (46 տղամարդ և 34 կին), անաշխատանք էին 4-ը։
44 անգործունակ մարդկանցից 8-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 18-ը թոշակառու, 18-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինքտիտուտ - Բրեյ (ֆր.)
Զաքարիա Փալիաշվիլի

Զաքարիա Պետրի Փալիաշվիլի, (վր.` ზაქარია პეტრეს ძე ფალიაშვილი, [օգոստոսի 16, 1871(1871-08-16), Քութայիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 6, 1933(1933-10-06), Թիֆլիս, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Վրաստանի ժողովրդական արտիստ, վրացական դասական երաժշտության խոշորագույն ներկայացուցիչ, վրացական ազգային պրոֆեսիոնալ երաժշտության հիմնադիրներից։


== Վաղ կյանքը ==
Զաքարիա Փալիաշվիլին 8 տարեկանից երգել է եկեղեցում։ Երաժշտական կրթությունն ստացել է կաթոլիկական եկեղեցու դպրոցում, որտեղ սովորել է երգեցողություն և երգեհոն նվագել։ Դաշնամուրի դասեր է առել Ֆելիքս Միզանդարիից։ 1895-1899 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի երաժշտական ուսումնարանում, 1900-1903 թվականներին՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիայում։ 1905 թվականին Փալիաշվիլին մասնակցել է Թիֆլիսում Վրացական ֆիլհարմոնիկ ընկերության հիմնադրմանը, 1908-1917 թվականներին ղեկավարել է իր ստեղծած երգչախումբը, նվագախումբը, երաժշտական դպրոցը, 1919 թվականից Թիֆլիսի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր էր, 1919, 1923, 1929-1932 թվականներին՝ տնօրենը։


== Բուն կյանքը ==
Փալիաշվիլու առաջին՝ «Աբեսալոմ և Էթերի» ողբերգաէպիկական օպերան (լիբրետոյի հիմքը «Էթերիանի» էպոսն է) համազգային երևույթ էր, իսկ «Դաիսի» քնարադրամատիկական և «Լատավրա» հերոսական օպերաները վրացական երաժշտության մեջ նոր դարաշրջանի հիմքն են։ Փալիաշվիլին իր օպերաներում ընդհանրացրել է ժողովրդական բանահյուսության ազգագրական տարբեր ճյուղերի ոճական առանձնահատկությունները և ստեղծել միասնական համազգային երաժշտական լեզու, որը դարձել է վրացական դասական երաժշտության հիմքը։
Փալիաշվիլին գրել է մի շարք ռոմանսներ, խմբերգային ստեղծագործություններ, «Վրացական սյուիտը»՝ նվագախմբի համար, «Հանդիսավոր կանտատը», մշակել է վրացական պատարագը (երգչախմբի համար) և ժողովրդական երգեր։ Հավաքել և գրառել է շուրջ 300 ժողովրդական երգեր, որոնցից 40-ը հրատարակել է «Վրացական երգերի ժողովածուում» (1910 թվական)։


== Զաքարիա Փալիաշվիլու պատվին ==
1937 թվականին Փալիաշվիլու անունով կոչվել է Վրաստանի օպերայի և բալետի թատրոնը, 1971 թվականին Փալիաշվիլու պատկերով թողարկվել է ԽՍՀՄ փոստային նամականիշ, սահմանվել է Վրաստանի պետական մրցանակ, Թբիլիսիում և Քութայիսում գործում են նրա տուն-թանգարանները։ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնում բեմադրվել է «Դաիսի» օպերան (1943 և 1985 թվականներին)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Դպրոցական Մեծ Հանրագիտարան, Գիրք II


== Արտաքին հղումներ ==
www.encyclopedia.am-ում
Ջեյմս Սփեյդեր

Ջեյմս Սփեյդեր (անգլ.՝ James Todd Spader, փետրվարի 7, 1960(1960-02-07), Բոստոն, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։ «Կաննի կինոփառատոնի», «Էմմի» կինոփառատոնի, «Ոսկե գլոբուս», «Սատուրնի», «ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի» բազմակի մրցանակակիր։


== Կենսագրություն ==
Սփեյդերը ծնվել է ուսուցիչների ընտանիքում։ Սովորել է Մասաչուսեթս նահանգի, Անդովեր քաղաքի Ֆիլլիպս ակադեմիայում, բայց այն կիսատ է թողնում 11-րդ դասարանում։ Ավելի հայտնի է իր դերերով հետևյալ ֆիլմերում՝ «Վարդագույն զգեստներով աղջիկը», «Աստղային դարպասներ», «Գայլը», «Սպիտակ դղյակը», «Ավտովթար», «Քարտուղարուհին»։ 1989 թվականին Կաննի կինոփառատոնում արժանացավ «Լավագույն դերասան» մրցանակին Ստիվեն Սոդերբերգի «Սեքս, սուտ և տեսահոլովակ» ֆիլմում գլխավոր դերը խաղալու համար։ Նրան մեծ հաջողություն և հայտնիություն բերեց Դևիդ Կելլիի «Փորձաշրջան» հեռուստասերիալի 8-րդ եթերաշրջանում Ալան Շորի կերպարը և «Բոսթոնի փաստաբանները» սպին-օֆֆը։ Ջեյմս Սփեյդերը հնչյունավորել է China Revealed փաստագրական ֆիլմերի սերիաները և Discovery Atlas ալիքի «Դիսքովերի»-ի առաջին սերիան։
Ջեյմս Սփայդերի մոտ լուրջ խնդիրներ են առաջանում տեսողության հետ կապված և նա չէր կարող կրել լինզաներ։ Նա իսկապես ասել է, որ առանց ակնոցների իր համար շատ դժվար է նայել խաղընկերների դեմքերին։ Հենց դա է ստեղծում «Սփեյդերի հայացք» էֆֆեկտը՝ ուշադիր և զննող հայացքը զրուցակցին ուղղված։
Սփեյդերը խաղում է գլխավոր դերը «Սև ցուցակ» սերիալում, որը սկսել է 2013-2014 թվականներին NBC հեռուստաալիքով։
2015 թվականին մեծ էկրան դուրս եկավ «Վրիժառուները։ Ալտրոնի դարաշրջանը», որտեղ Սփեյդերը խաղում է Ալտրոնի դերը։


=== Անձնական կյանք ===
1987-2004 թվականներին Սփեյդերը ամուսնացած է եղել Վիկտորիա Կիլի հետ, ում հետ ծանոթացել է յոգայի պարապմունքների ժամանակ։ Նա ունի երեք տղա՝ Սեբաստիանը (1989) և Էլայջան (1992), ովքեր ծնվել եմ Վիկտորիայի հետ ամուսնության ժամանակ։ Երրորդ տղան՝ Նատանիելը ծնվել է 2008 թվականին, ում մայրը Լեսլի Ստեֆանսոնն է, ում հետ Ջեյմսը ծանոթացել է «Կողոպուտ» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ 2000 թվականին։


== Մրցանակներ ==
1989 «Կաննի» կինոփառատոն՝ «Սեքս, սուտ և տեսահոլովակ» ֆիլմում լավագույն դերասան
2004 «Էմմի» կինոփառատոն՝ «Փորձաշրջան» սերիալում տանող դեր
2005 «Էմմի» կինոփառատոն՝ «Բոսթոնի փաստաբանները» սերիալում լավագույն կատարող
2007 «Էմմի» կինոփառատոն՝ «Բոսթոնի փաստաբանները» սերիալում լավագույն գլխավոր կատարողշ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջեյմս Սփեյդեր Internet Movie Database կայքում
James Spader at Emmys.com
Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտ

Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտ (անգլ.՝ William Henry Fox Talbot, փետրվարի 11, 1800(1800-02-11)[…], Դորսետ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - սեպտեմբերի 17, 1877(1877-09-17)[…], Լեյկոք, Wiltshire, Ուիլտշիր, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի ֆիզիկոս, քիմիկոս, լուսանկարչության գյուտարարներից մեկը։ Հնարել է կալոտիպը, որն առաջին անգամ հնարավորություն է ընձեռել կրկնօրինակել լուսանկարները լուսազգայուն նյութի վրա  նախ ստանալով նեգատիվը, ապա անսահմանափակ թվով պոզիտիվ օրինակներ։


== Կենսագրություն ==
Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտը ծնվել է 1800 թվականին Լեքոկում (Ուիլթշիր)։ 1835 թվականին ստացել է առաջին նեգատիվը որպես պատկերի կրող օգտագործելով արծաթե նիտրատով և աղի լուծույթով ներծծված թուղթ։ Նա 8 սանտիմետր չափով օպտիկական տեսախցիկով ներսից լուսանկարել է իր գրադարանի պատուհանը։

1838 թվականին Լոնդոնի թագավորական ընկերությունը գիտնականին պարգևատրել է իր բարձրագույն պարգևներից մեկով` թագավորական մեդալով։
1840 թվականին հայտնաբերել է թղթի նեգատիվից աղի թղթի վրա պոզիտիվ պատճեն ստեղծելու ձևը, որից հետո կարելի է ստեղծել հաջորդական օրինակներ։ Այս տեխնոլոգիան համատեղել է բարձր որակը և պատկերները պատճենելու հնարավորությունը (պոզիտիվները տպագրվել են անալոգիական թղթի վրա)։ Տալբոտն այս տեխնոլոգիան անվանել է «կալոտիպի», և ոչ պաշտոնական կերպով այն գյուտարարի անունով «տալբոտիպեյ» են անվանել։ Նրա մեթոդը իրականում ստեղծել է ժամանակակից լուսանկարը, քանի որ դագերոտիպիայից առաջ օգտագործված լուսանկարը թույլ է տալիս ստանալ պոզիտիվ պատկեր մեկ օրինակով։
1841 թվականին Տալբոտը գրանցեց լուսանկարները բացասական-դրական ձևով ստեղծելու արտոնագիրը։ Լուսանկարելու համար նա օգտագործում է յոդ-արծաթե թուղթ` օգտագործելով  նաև արծաթի նիտրատ։ Սևեռակումը կատարվում է նատրիումի թիոսուլֆատի միջոցով։ Ստացված նեգատիվը իջեցվում է մոմով լցված տարողության մեջ, որը նկարը դարձնում է թափանցիկ։ Դրանից հետո նա թափանցիկ նեգատիվը տեղադրում է նկարի մաքուր յոդաարծաթային թղթի վրա, լուսակայում է ստանում պոզիտիվ պատճենի երևակումից և սևեռակումից հետո։
1844 թվականին Տալբոտը հրապարակում է «The Pencil of Nature» առաջին գիրքը նկարազարդումներով` օգտագործելով ձեռքով սոսնձված կալոտիպեր։
Նաև բացահայտում է պարբերական ցանցի պատկերման ինքնավերարտադրության Տալբոտի էֆեկտը։
«Philosophical Magazine» ամսագրում  1836 թվականին հրապարակված հոդվածում նա նկարագրում է փորձերը, որտեղ բացահայտում է գույների և դիֆրակցիոն ցանցի պարբերական փոփոխությունները դիտարկման համար` օգտագործելով ֆոկուսավորող ոսպնյակի տեղաշարժը։ Նրա աշխատանքներում չկան ոչ քանակական չափումները, ոչ էլ դիտարկման բացատրության փորձերը։ Նրա ամենամտերիմ ընկերներից և աշխատակիցներից են եղել Նիկոլաս Հեննեմանը և Անտուան Կլոդեն։ Տալբոտին նախկինում վերագրվող որոշ լուսանկարներ ներկայումս պատկանում են Կլոդեին։


== Հիշատակ ==
1976 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Տալբոտի անունով խառնարան է կոչել Լուսնի տեսանելի հատվածում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Н. Д. Панфилов, А. А. Фомин. Немного истории // Краткий справочник фотолюбителя / Н. Н. Жердецкая. - М.: «Искусство», 1985. - С. 5-13. - 367 с. - 100 000 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
Տալբոտի անվան թանգարան Archived 2008-06-08 at the Wayback Machine.
Տալբոտի նամակագրությունը
Իվան Մանեև

Իվան (Հովհաննես) Մանեև (1763 - 1790, Իզմայիլ), ռուսական բանակի հայազգի զինվորական, գնդապետ (1790)։
Ծնվել է առևտրականի ընտանիքում։ Ընդհանուր և ռազմական կրթությունն ստացել է Պետերբուրգում։ 1780 թվականից ծառայել է ռուսական կայսրության հարավային սահմանամերձ շրջանները պաշտպանող զորքերի կազմում։ 1787-1791 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ եղել է գումարտակի, ապա՝ գնդի հրամանատար, մասնակցել Սև ծովի Կինբուռնի ցամաքաշերտի կարևոր ամրոցի պաշտպանությանը և 1787 թվականի հոկտեմբեր 1-2-ի արյունահեղ ճակատամարտին, որտեղ գլխովին ջախջախվեց թուրքական վեցհազարանոց դեսանտը։ Մասնակցել է (1789 թվականի հուլիս) Ռիմնիկի-Գալացի (1789 թվականի սեպտեմբեր) ճակատամարտերին։ Մարտերում դրսևորած քաջության համար պարգևատրվել է շքանշաններով։ Զոհվել է Իզմայիլի գրավման ժամանակ (1890 թվականի սեպտեմբեր) և թաղված է քաղաքի եղբայրական գերեզմանոցում։


== Գրականություն ==
Нерсисян М., Из истории русско-армянских отношений, книга 1, Е., 1956.
Բոգդանի (գյուղ, Վարվայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲոգդանիԲոգդանի (ուկրաիներեն՝ Богдани), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Բոգդանի գյուղում բնակվում էր 250 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 190,26 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վարլամովկա (գյուղ, Բոբրինեցի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վարլամովկա (այլ կիրառումներ)Վարլամովկա (ուկրաիներեն՝ Варламівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վարլամովկա գյուղում բնակվում էր 56 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1017 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 55,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռոզա Պապո

Ռոզա Պապո (սերբ.՝ Роза Папо, փետրվարի 6, 1914(1914-02-06), Սարաևո, Ավստրո-Հունգարիա - փետրվարի 15, 1984(1984-02-15) կամ փետրվարի 20, 1984(1984-02-20), Բելգրադ, ՀՍՖՀ), հարավսլավացի բժիշկ-վարակաբան, Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի գեներալ-մայոր, Բելգրադի ռազմա-բժշկական ակադեմիայի գլխավոր ռազմական բժշկական հանձնաժողովի նախագահ։ Բժշկական ծառայության գեներալ-գնդապետ։


== Կենսագրություն ==
Ռոզա Պապոն ծնվել է 1914 թվականի փետրվարի 6-ին Սարաևոյում։ 1939 թվականին ավարտել է Զագրեբի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետը։ Նախքան պատերազմն աշխատել է Սարաևոյի, Բեգոմ-Խանի և Օլովոյի հիվանդանոցներում։ Հարավսլավիայի թագավորության օկուպացիայից հետո միացել է պարտիզանական շարժմանը, որպես բժիշկ ծառայել Օզրենսկի պարտիզանական ջոկատում (դաշտային հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ դեկտեմբերից), իսկ ավելի ուշ տեղափոխվել է 1-ին հարձակողական գումարտակ և 6-րդ արևմտաբոսնիական հարվածային բրիգադ։ 1942 թվականից եղել է Հարավսլավիայի կոմունիստական կուսակցության անդամ։
1943 թվականի մարտին Լովնիցա վանական համալիրից և Շեկովիչի տարածքից վիրավորների տարհանման ժամանակ Դոնյա-Տրնովա վայրում ձևավորովել է մեծ պարտիզանական հիվանդանոց, որը գլխավորել է Ռոզան։ 1943 թվականին Ռոզա Պապոն դարձել է 17-րդ արևմտաբոսնիական դիվիզիայի հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկ, հետագայում՝ 2-րդ բանակի վիրաբուժական դաշտային հոսպիտալի ղեկավար։
Պատերազմից հետո Հարավսլավիայի բանակում շարունակել է աշխատել որպես բժիշկ՝ մասնագիտացած  վարակիչ հիվանդությունների գծով։ Եղել է Բելգրադի ռազմաբժշկական ակադեմիայի վարակիչ հիվանդության բաժանմունքի առաջին վարիչը, վիրաբուժության պրոֆեսոր, գլխավոր զինվորական բժշկական հանձնաժողովի նախագահ։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
Պարգևատրվել է մի շարք պատվոգրերով և մեդալներով, արժանացել է 6 մեդալների, այդ թվում՝ 1941 թվականի պարտիզանական հուշամեդալ,  Ժողովրդական վաստակի շքանշան, Եղբայրության և միասնության շքանշան։ 1973 թվականին արժանացել է Հարավսլավիայի ժողովրդական բանակի բժշկական ծառայության գեներալ-մայորի կոչման. այդ ժամանակ Հարավսլավիան ավելի շատ հրեա գեներալներ է ունեցել, քան Իսրայելը և Պապոն առաջին կին գեներալն էր Բալկաններում։ Նա հայտնի էր որպես «ծամերով գեներալ»։


== Ընտանիք, մահ ==
Պապոն ունեցել է որդի, որը մահացել է 1969 թվականին և մեկ դուստր։
Ռոզա Պապոն մահացել է  1984 թվականի փետրվարի 25-ին Բելգրադում։


== Ծանոթագրություններ ==
(9352) 1991 UB4

(9352) 1991 UB4, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,649985 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3169 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,983 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1575,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,228475 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,74° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9352) 1991 UB4 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Էսթետիկա

Էսթետիկա (հունարեն՝ αἰσθητικός), գիտություն զգացմունքների մասին։ Առաջին անգամ այն ձևակերպել է գերմանացի փիլիսոփա Ալեքսանդր Բաումհարթենը։ Այս հասկացությունը ձևակերպվել է 18-րդ դարում։ Մեզ արդեն հայտնի էսթետիկայի 2500 ամյա պատմությունը։ Էսթետիկային շատ են անդրադարձել հին հունական մի շարք փիլիսոփաներ։


== Տես նաև ==
Մարդ
Արվեստ
Մշակույթ
Հասարակություն
Բնություն
Հառասթա

Հառասթա (արաբ․՝ حرستا‎‎)՝ քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավում՝ Ռիֆ Դիմաշկի մարզում։ Դումայի գավառում համանուն Հառասթայի շրջանի վարչական կենտրոնն է։


== Աշխարահագրություն ==
Քաղաքը գտնվում է մարզի հարավարևմտյան մասում։ Տեղակայված է ծովի մակարդակից 712 մ բարձրության վրա։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Դամասկոսից հյուսիս-արևելք, մոտակա օդանավակայանը գտնվում է մայրաքաղաք Դամասկոսում։


== Բանկչություն ==
Ըստ 1981 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 25 657 մարդ։ 2013 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 45,974 մարդ։ Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Դամասկոսում։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքին ամենամոտ օդանավակայանը Դամասկոսում է։ Այնտեղ է գտնվում նաև երկաթուղային հիմնական հանգույցը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիսուպեռե

Վիսուպեռե (էստ․՝ Võsupere), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վիհուլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 117 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Անանուխ (անձնանուն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անանուխ (այլ կիրառումներ)Անանուխ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն անանուխ՝ նանա, mentha բուսանունից։ Իբրև անձնանուն հազվադեպ է գործածվել։ Անանուխ բառը կրճատմամբ դարձել է նախ Աննուխ, ապա Անուխ, որը հնարավոր է եղել է մականուն և ոչ անձնանուն։


== Ծանոթագրություններ ==
Ավենո

Ավենո (իտալերեն՝ Avegno), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լիգուրիա մարզում՝ Ջենովա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2531 մարդ (2010 թվականի, դեկտեմբերի 31 համաձայն), խտությունը կազմում է 231,56 մարդ/կմ², տարածքը գրավում է 10,93 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ - 16030, հեռախոսային կոդ - 0185։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Զաուրբեկ Պլիև

Զաուրբեկ Իգորևիչ Պլիև (սեպտեմբերի 27, 1991(1991-09-27), Վլադիկավկազ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուսական և ղազախական ֆուտբոլիստ, Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի պաշտպան։ Կոնստանտին Պլիևի եղբայրն է։


== Կենսագրություն ==


=== Ակումբային կարիերա ===
Մոսկվայի «Դինամո» ակումբի ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ «Սպարտակ-Նալչիկի» կազմում նորամուտը կատարել է  2010 թվականի հուլիսի 15-ին Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության 1/16 եզրափակչի Նիժնի Նովգորոդի «Վոլգա» ակումբի դեմ խաղում (0:5): Զաուրբեկի նորամուտը ՌՖՊԼ-ում կայացել է երեք օր հետո «Սատուրնի» դեմ խաղում (1:3):
2011 թվականին տեղափոխվել է Ղազախստանի Աստանայի «Լոկոմոտիվ»։ «Լոկոյի» կազմում նորամուտը կատարել է Ղազախստանի 1-ին տուրի «Ժետիսույի»։
2011 թվականի օգոստոսին պայմանագիր է կնքել Վլադիկավկազի «Ալանիայի» հետ։ Նորամուտը կայացել է ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի փլեյ-օֆֆ փուլի «Բեշիկթաշ» ակումբի դեմ արտագնա խաղում (0:3)։
2014 թվականի հունվարից հանդես է եկել «Կայրաթում»։ Նորամուտը նշել է «Ատիրաու» ակումբի դեմ Ղազախստանի առաջնության 1-ին տուրի խաղում (0:1)։ Մրցաշրջանի սկզբից «Կայրաթի» կազմում անցկացրել է 24 հանդիպում՝ 17 խաղ ԽՄԿԿ-ում (խփել է 3 գոլ), 3 խաղ՝ Ղազախստանի գավաթի խաղարկությունում, 4 խաղ՝ ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի որակավորման փուլում։ 2014 թվականի հոկտեմբերին Պլիևը և «Կայրաթի» և չորս ֆուտբոլիստներ հեռացվել էին ակումբից մինչև մրցաշրջանի ավարտը՝ գլխավոր մրցակցի՝ Երևանի «Աստանայի» հետ խաղը ձախողելու համար (1։ 5)։
2016 թվականին հանդես է եկել Գրոզնիի «Ախմատ» ակումբում։
2019 թվականի հունիսի 9-ին տեղափոխվել է Մոսկվայի «Դինամո»։ Հուլիսի 12-ին Տուլայի «Արսենալի» դեմ խաղում (1:1) նորամուտը նշեց «Դինամոյում»։


=== Կարիերան հավաքականում ===
Հանդես է եկել Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականի կազմում։ 2011 թվականին հրավիրվել է Ղազախստանի երիտասարդական հավաքական։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը gazeta.ru կայքում(ռուս.)
Սամվել Կարապետյան (գործարար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սամվել ԿարապետյանՍամվել Սարգսի Կարապետյան (օգոստոսի 18, 1965(1965-08-18), Կալինինո, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ազգությամբ հայ, ռուսաստանցի գործարար, միլիարդատեր, Տաշիր Գրուպ ձեռնարկության սեփականատեր։ 2013 թվականին կարողությունը, ըստ Ֆորբս ամսագրի, $ 3,8 միլիարդ է, որով Ռուսաստանի 29-րդ ամենահարուստ մարդն է։
2014 թվականին Կարապետյանը Ֆորբս ամսագրի «Ռուսաստանի 200 ամենահարուստ գործարաների» վարկանիշում զբաղեցրել է 26-րդ տեղը՝ իր 4,3 միլիարդ դոլարով։
Հայտնի քաղաքական գործիչ Կարեն Կարապետյանի եղբայրն է։


== Կենսագրություն ==
Սամվել Կարապետյանը ծնվել է Հայաստանի Կալինինո (այժմ՝ Տաշիր) քաղաքում։ 1986 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի մեքենաշինության ֆակուլտետը։ 1986-1992 թթ. եղել է Տաշիրի արծնապատ ամանեղենի գործարանի տնօրեն և ավագ տեխնոլոգ։ 1989 թվականին ստեղծում է «Զենիթ» ավտոպահեստամասերի արտադրության կոոպերատիվը, կազմակերպում է նաև կարուձևի արտադրություն։ 1990-ական թվականներին տեղափոխվել է Ռուսաստանի Դաշնության Կալուգա քաղաք և սկսել զբաղվել գործարարությամբ։ 1997 թվականին ընտրվել է «Կալուգագլավսնաբ» ԲԲԸ-ի նախագահի պաշտոնում։
1999 թվականին ստեղծել է «Տաշիր» ընկերությունների խումբը, որի կազմի մեջ մտնում են արտադրական և շինարարական ձեռնարկություններ, առևտրի կենտրոններ, մատակարարման և առաքման կազմակերպություններ, հյուրանոցների, ռեստորանների և առողջարանների ցանց։ Ներկայումս Tashir Group-ը միավորում է տնտեսության տարբեր բնագավառներում գործող ավելի քան 200 ընկերություններ՝ 30 000-ից ավել աշխատակիցներով։ 2006 թվականին ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերել Ռուսաստանում Հայաստանի տարվա անցկացմանը, որն անցնում է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հովանու ներքո։ 2007 թվականին «Տաշիր» ԸԽ-ն «Forbes» ամսագրի վարկածով Ռուսաստանի անշարժ գույքի խոշորագույն սեփականատերերի ցանկում զբաղեցնում է 12-րդ տեղը։
2020 թ. մասնակցել է Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոցը փոխելու համար սահմանված 2 մլրդ դրամը վճարելուն։
Ունի գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։ Նրա կողմից հրատարակվել են ավելի քան 30 գիտական աշխատություններ։


== Պարգևներ ==
Ռուսաստանի Դաշնության բիզնեսի և ձեռնարկատիրության ոլորտում արժանանացել է «Բիզնես Օլիմպ» ազգային մրցանակի՝ որպես «Ռուսաստանի դաշնության վաստակավոր ձեռնարկատեր», 2001
Բարեպաշտ իշխան Դանել Մոսկվացու 2-րդ աստիճանի ոսկե շքանշան՝ Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակի առթիվ, 2001
Ռուսաստանի նախագահի անվանական ժամացույց, 2003
«Ռուսաստանյան ազգային Օլիմպ» գլխավոր համառուսական Պարգև՝ «Պատվի և Արիության» շքանշան և «Ոսկե Օլիմպ» կրծքանշան, 2005
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան ազգային շահերի պաշտպանման գործում նշանակալի ավանդի ներդրման, հանուն հայության բազմամյա և արգասաբեր գործունեության, Հայաստանի Հանրապետության զարգացմանը և առաջընթացին նվիրված գործունեության և մեծ վաստակի համար, 2011
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան (2015)


== Ծանոթագրություններ ==
Լեզմո

Լեզմո (իտալերեն՝ Lesmo), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մոնցա և Բրիանցա գավառում։
Բնակչությունը 6901 մարդ է (ըստ 2004 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 1288 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5, 15 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20050։ Հեռախոսային կոդը՝ 039։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Պետրովսկի Յամ

Պետրովսկի Յամ (ռուս.՝ Петровский Ям), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Մեդվեժեգորսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ֆրանետո Մոնֆորտե

Ֆրանետո Մոնֆորտե (իտալերեն՝ Fragneto Monforte), կոմունա Իտալիայի Կամպանիա մարզի Բենևենտո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1960 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 82 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 24,41 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 82020, հեռախոսային կոդ՝ 0824։
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացին, Միրայի հրաշագործը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 6-ին։
1987 թվականից ի վեր Ֆրանետո Մոնֆորտեն միջազգային կենտրոն է, որտեղ հանդիպում են օդապարիկով թռչելու սիրահարներն ամբողջ աշխարհից։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==
Կտուց կղզի

Կտուց (թուրքերեն՝ Çarpanak Adası), կղզի Վանա լճի արևելքում, ափից 1 կմ հեռավորությամբ։ Մտել է Մեծ Հայքի Վասպուրական նահանգի Առբերանի գավառի մեջ։ Կղզու անվանման պատճառը բնության երևույթն է. լճի տեղատվության ժամանակ Կտուցը դառնում է թերակղզի։
Կտուց անապատի ընդհանուր տեսքը Կտուցի թեմը կազմում էին Մարմետ, Ամենաշատ, Խավենց, Անանավանք, Եկմալ և Ճիրաշեն գյուղերը։ Նրան էին պատկանում մերձափնյա հացաբեր դաշտերը, որոնցում աշխատում էին միաբանության (100 անձ) մշակները։ Կտուցի անապատի հյուրանոցները կամ օթևանները, որոնք կոչվում էին «Դրսի տունք», կառուցված էին լճափին։ Ամայացել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Կղզում կանգուն է Կտուց անապատի համալիրը, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Գրիգոր Լուսավորիչը։ Կղզում ներկայումս կանգուն է Կտուց անապատի համալիրի մի մասը, որը, ըստ ավանդության, հիմնադրել է Գրիգոր Լուսավորիչը։ 

15-րդ դարի անապատը վերանորոգվել է, սակայն 16-րդ դարի ավերվել և ամայացել է։ 17-րդ դարի սկզբում Լիմ անապատի միաբանության մի մասը տեղափոխվել է Կտուց կղզի։ Քանդված եկեղեցիներից վերակառուցվել է միայն սուրբ Կարապետը (1712 թվականին, ճարտարապետ՝ Բաղիշեցի Խոշխաթար)։ Համալիրի հիմնական շենքերը՝ սրբատաշ սպիտակ ֆելգիտից կառուցված եկեղեցին և նրան արևմուտքից կից գավիթը (18-րդ դար), լավ են պահպանվել, եկեղեցու մեկ զույգ գմբեթակիր մույթերով աղոթասրահը ավարտվում է երկու կողմերին ուղղանկյուն ավանդատներով, բեմի յոթանիստ աբսիդով։ Ութանիստ թմբուկով գմբեթը բարձրանում է մույթերի և աբսիդի անկյունների միջև ձգվող կամարների վրա։ Արտաքին հարդարանքը զուսպ է, ինտերիերը ծածկված է որմնանկարներով։ Գրեթե քառակուսի հատակագծով գավիթն ունի չորս մույթ, որոնց և պատերին կից որմնամույթերի միջև ընկած կամարներով շենքի ներքին տարածությունը բաժանվում է ինը հատվածի։ Գավթի արևմտյան դռան առջև, զույգ մույթերի վրա բարձրանում է զանգակատունը։
Հյուսիսային պատից դուռ է բացվում դեպի ուղղանկյուն բեմով սուրբ Հրեշաակապետաց կից մատուռը, որտեղ պահվել են անապատի ձեռագրերը։ Համալիրի հյուսիսարևմտյան միջանցքի շուրջը երկշար դասավորված, մեկ կամ հազվադեպ երկու սենյականոց, մութ և ցածր խցերը, արևելյանում՝ հյուրատունը, իսկ հարավում՝ վանահոր բնակարանը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Կտուց անապատ
Վանա լիճ
Լիմ կղզի
Առտեր կղզի
Աղթամար կղզի
Սլոբոդա-Նովոսելիցկայա

Սլոբոդա-Նովոսելիցկայա (ուկրաիներեն՝ Слобода-Новоселицька), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1653 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սլոբոդա-Նովոսելիցկայա գյուղում բնակվում էր 47 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,241 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 195,02 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պատմական գեղանկարչություն

Պատմական գեղանկարչություն, Վերածննդի դարաշրջանում սկիզբ առած գեղանկարչության ժանր, ներառում է ոչ միայն իրական իրադարձությունների սյուժեներ, այլ դիցաբանական, աստվածաշնչյան և ավետարանական նկարներ։ Պատկերում է առանձին ազգերի կամ ամբողջ մարդկության համար կարևոր անցյալի իրադարձությունները։ Շատ հաճախ սյուժե են հանդիսանում ոչ թե անցած իրադարձությունների իրական ներկայացումը, այլ դրանց կանխամտածված փառաբանումը պատմական միֆ ստեղծելու համար։


== Զարգացման պատմություն ==


=== Ռուսաստանում ===
XIX դարի երկրորդ կեսը ռուսական կյանքը անցել է քննադատական ռեալիզմի՝ գեղարվեստական-ստեղծագործական մեթոդը ազգային֊դեմոկրատական կողմնորոշումով, ստվերի տակ։
Սկսած 1820֊ական թվականներից առաջանում է հետաքրքրություն և ռուսական հասարակության կյանքի ներկայի և անցյալի վերլուծություն։
Ռուս իրատեսները բացահայտում էին հասարակական հարաբերությունների բնույթը ոչ միայն սոցիալական հարաբերությունների ստեղծման միջոցով, այլ պատմական կտավների, որոնք ընդունվում էին որպես բանալի դեպի այժմեականություն։
1870-ական թվականներին որպես տարբերակող տարր  հանդես եկավ պատմական նշանակություն ունեցող անձի դիմանկարը։ 1880-ական թվականներին՝ թագավոր Ալեքսանդր II֊ի  սպանությունից հետո նարոդովոլեցների կողմից, կտավներ են թափանցում բռնության և պատժի  տեսարաններ։ Ռուսական գեղանկարչության մեջ  XIX-XX դարերի  սահմաններում երևացին աշխարհը պեյզաժային տեսնելու  գծեր(Ալեքսեյ Ալեքսանդրի Ֆյոդորով֊Դավիդովի տերմին)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Историческая живопись»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Историческая картина в русской живописи / ред. Астахова Н. В.. — Белый город, 2005. — (Энциклопедия мирового искусства). — 3000 экз. — ISBN 5-7793-0898-5


== Արտաքին հղումներ ==
Историческая живопись на сайте dic.academic.ru
Օժովերխ

Օժովերխ (ուկրաիներեն՝ Ожоверх), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Խուստի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Օժովերխ գյուղում բնակվում էր 105 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հովհաննես Ղանալանյան

Հովհաննես Տիգրանի Ղանալանյան  (փետրվարի 19, 1911(1911-02-19), Ախալցխա - մարտի 28, 1994(1994-03-28)), հայ սովետական գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1948), պրոֆեսոր (1948)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից։
ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս, բանագետ Արամ Ղանալանյանի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Հովհաննես Ղանալանյանը ծնվել է 1911 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, Ախալցխա քաղաքում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է տեղի աշխատանքային դպրոցում։ Մեկ տարի ուսուցիչ է աշխատել Ախալցխայի շրջանի Ծղալթբիլա գյուղում։ 1931 թ. տեղափոխվում է Երևան և աշխատանքի անցնում Մաքսիմ Գորկու անվան դպրոցում։ 1937 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Այնուհետև սովորել է նույն համալսարանի ասպիրանտուրայում։ 1940-1942 թվականներին «Խորհրդային գրականություն» ամսագրի բաժնի վարիչն էր։ 1942 թվականին «Իսահակյանի լիրիկան» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1947 թվականին «Ավետիք Իսահակյանի կյանքն ու ստեղծագործությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 1946-1977 թվականներին եղել է Վ․ Բրյուսովի անվան ռուսաց և օտար լեզուների մանկավարժական ինստիտուտի հայոց լեզվի և գրականության ամբիոնի վարիչը։ Հեղինակ է «Ավետիք Իսահակյան» (1955, ռուս․ 1975), «Պետրոս Դուրյան» (1957), «Միսաք Մեծարենց» (1958), «Վահան Տերյան» (1960), «Դանիել Վարուժան» (1961), «Մտերիմ դեմքեր» (1965) երկերի։ Ուսումնասիրություններ ունի Վ․ Բրյուսովի, Յ․ Վեսելովսկու, Վ․ Զվյագինցևայի, Վ․ Նեմիրովիչ Դանչենկոյի և ռուս այլ գրողների մասին։ Ռուսերեն լույս են տեսել «Ակնարկներ XIX-XX դարերում հայ քնարերգության» (1964), «Հայաստանը ռուս բանաստեղծների ստեղծագործություններում» (1972), XVIII-XX դդ․ Հայաստանի բանաստեղծները» (1976) գրքերը։


== Երկեր ==
Իսահակյանի լիրիկան, Երևան, Պետհրատ, 1940, 163 էջ։
Հ. Հովհաննիսյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1946, 42 էջ։
Նյութեր հայ գրականության պատմությունից, Երևան, հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի հրատարակչություն, 1947, 320 էջ։
Խաչատուր Աբովյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1948, 95 էջ։
Թումանյանի լիրիկան, Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 100 էջ։
Ավետիք Իսահակյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 144 էջ։
Պետրոս Դուրյան, Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 112 էջ։
Միսաք Մեծարենց, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 90 էջ։
Դանիել Վարուժան, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 195 էջ։
Մտերիմ դեմքեր, Երևան, «Հայաստան», 1965, 105 էջ։
Վահան Տերյան, Երևան, «Գիտելիք», 1960, 50 էջ։
Ավետիք Իսահակյան, Հուշեր, Երևան, «Հայաստան», 1975, 54 էջ։
Հոդվածներ և հուշեր, Երևան, «Սովետական գրող, 1979, 164 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հսկա գետակինճ

Հսկա գետակինճ, վերացած կենդանատեսակ, որն ապրել է Հարավային Չինաստանում, ըստ որոշ տվյալների այն տարածված է եղել նաև Ճավայում և Վիետնամում։ Այն հայտնվել է վաղ պլեյտոցենում և ապրել մինչև վաղ գոլոցեն։ Այն ավելի երկար էր, քան ժամանակակից գետակինճը, միջին երկարությունը եղել է 2.1 մետրից (6.9 ֆուտ) միչև 3.5 մետր (11 ֆուտ), իսկ հասակը՝ 0.9 մետրից (3.0 ֆուտ) միչև 1.5 մետր (4.9 ֆուտ)։ Նրա հավանական քաշը 500 կգ է եղել։


== Ծանոթագրություններ ==
Բերդավան

Բերդավան (նախկին անվանումը` Ղալաչա),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում, նախկին Նոյեմբերյանի շրջանում, Նոյեմբերյան քաղաքից 1 կմ հյուսիս` Կողբ գետի ափին։ Գտնվում է Ադրբեջանի հետ սահմանից մոտ 1 կմ հեռավորության վրա։ Վերանվանվել է Բերդավան 1978 թվականի հունվարի 25-ին։
Բերդավանը հայտնի է իր նշանավոր մարդկանցով, որոնցից են Սոցիալիստական Աշխատանքի հերոս Սամսոն Դաղբաշյանը, ակադեմիկոս Վարդան Գուլքանյանը, բազմաթիվ բժիշկներ, դատախազներ, մանկավարժներ ու այլ նշանավոր անձինք։
Բերդավանի մոտ է գտնվում միջնադարյան Գալինջաքար ամրոցը, կառուցվել է 10-11-րդ դդ. և վերականգնվել է 17-րդ դարում։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Նախկինում գյուղը կրում էր «Ղալաչա» անունը։ Վերջինիս ծագման մասին կան մի քանի վարկածներ։ Ըստ դրանցից մեկի գյուղն իր անունը ստացել է տարածքում գտնվող «Ղալինջաքար» ամրոցի անունից (սկզբում՝ «Ղալինջաքարա գյուղ», այնուհետև տարիների ընթացքում հոլովվել ու դարձել է «Ղալաչա»)։


== Պատմություն ==
Գյուղը նախկինում գտնվել է 1,5 կմ հարավ-արևելք ընկած Թխաձոր կոչված վայրում, իսկ 1898 թվականին տեղափոխվել և գրավել է այժմյան տարածքը։ Նախկին տեղում կան մի փոքրիկ բերդի ավերակներ, որի անունով էլ գյուղն անվանվել է Բերդա, Բերդագյուղ։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Բերդավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 2987, առկա բնակչությունը` 2851 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը XVIII-XIX դարերում գաղթել է Արցախից։
Բերդավանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և այգեգործությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Բերդավանի տարածքում կան մ.թ.ա. II հզմ. Ղալինջաքար և XIII դարի Ձիթհանքի ամրոցներ, XVIII-XIX դարերի Սբ. Նշան եկեղեցի, մատուռ և գերեզմանոց։
2022 թվականի հունվարի 9-ին բացվել է 44-օրյա պատերազմի զոհերի հուշարձանը։


== Կրթություն ==
Բերդավան գյուղն ունի մեկ դպրոց։ 


== Տես նաև ==
Բերդավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Դափնեվարդ

Դափնեվարդ (լատ.՝ Nerium), շնամեռուկազգիների (Apocinaceae) ընտանիքի բույսերի ցեղ։ Հայրենիքը Փոքր Ասիան և Հարավային Եվրոպան է (Միջեկրականի ծովեզերք)։ Մշտադալար բարձր թուփ է, իր հայրենիքում աճում է գետերի ափերին, բարձրությունը հասնում է 4-5 մետրի։ Ծաղիկները բուրավետ են,սպիտակ, կարմիր, վարդագույն և դեղին երանգներով։ Պտուղը բազմասերմ տերևապտուղ է։ Հայտնի է 3 տեսակ։ Մշակության մեջ հաճախ կարելի է հանդիպել սովորական ճփնուն (լատ.՝ N․ oleander) և նրա լիաթերթ ծաղկավոր այլատեսակին (N. o. fl. pl.):
Ծաղիկները փնջերով աճում են միամյա ճյուղերի ծայրերին։ Կաշվեկերպ տերևները նեղ են, երկարավուն-նշտարաձև, փայլատ-կանաչավուն։ Լիաթերթ այլատեսակի ծաղիկները նման են վարդին։ Արձակում է յուրահատուկ բուրմունք, որը վտանգավոր է մարդու համար, հատկապես գիշերը՝ փակ սենյակում։ Այդ բուրմունքը մարդկանց մոտ ուժեղ գլխացավ և գլխապտույտ է առաջացնում։ Ընդհանրապես ամբողջությամբ վերցրած բույսը թունավոր է, անասունները տերևները կամ ծաղիկները ուտելու դեպքում թունավորվում, սատկում են։ Պատահել են դեպքեր, երբ կտրոններ մթերելիս բույսի հյութը աչքի մեջ ընկնելով մարդուն զրկել է տեսողությունից։ Ահա թե ինչու բույսի հետ գործ ունենալուց հետո անհրաժեշտ է ձեռքերը լավ լվանալ օճառով։ Այլ վայրերում աճեցվում է որպես սենյակային բույս։ Թունավոր է․ պարունակում է գլիկոզիդներ (օլեանդրին, կորներին)։ Տերևներից ստացվում են ներիոլին, կորներին, որոնք հաբերի և լուծույթների ձևով օգտագործվում են սիրտ-անոթային հիվանդությունների ժամանակ։
Բազմացվում է սերմերով, կտրոններով և անդալիսով։ Կտրոնները ավազում կամ ջրում 20-220 ջերմության պայմաններում սովորաբար արմատակալում են 2-3 շաբաթվա ընթացքում։ Ճփնին ծաղկում է ամռանը։ Բույսերը գարնանից անհրաժեշտ է փոխադրել պատշգամբ կամ պարտեզ և պահել ուղղակի արևի տակ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ծիածանի վերջին մոտ

«Ծիածանի վերջին մոտ», 1930 թվականին Tiffany Productions-ում նկարահանված ամերիկյան վեստեռն, որի ռեժիսորն էր Ջ․Պ․ ՄքԳովենը։ Ֆիլմում երգող կովբոյի դերում նկարահանվել է Բոբ Սթիլը, ինչպես նաև Լեյֆ ՄքԿին և Ալ Ֆերգյուսոնը, թողարկվել է Միացյալ Նահանգներում 1930 թվականի հունիսի 10-ին։


== Սյուժե ==
Ագարակատեր Թագ ՈՒիլիսոնը (Ալֆրեդ Հյուսթոն) բացահայտում է իր տիրոջ դիվային ծրագիրը, որի պատճառով անմիջապես սպանվում է։ Հանցագործ ագարակատեր Բուք Ռենկինը (Ալ Ֆերգյուսոն), մեղադրվում է Բլդեսոյի անասունները սպանելու մեջ։ Բուքը Թագի վրա է բարդում Ջիմի մահը (Բոբ Սթիլ)։ Վրեժխնդիր լինելու համար Թագի դուստր Ռութը (Լուիզ Լորեյն) միանում է Բուքի գլխավորած շարժմանը՝ Ջիմին սպանելու համար։ Ջիմը խուսափում է առաջին մահափորձից, բայց գիտի, որ դա երկար չի տևի։ Բարեբախտաբար մի հովիվ ականատես էր եղել Բուքի և անասունների սպանությանը։ Ճշմարտությունը բացահայտվելուց հետո շերիֆ Հանկ Բոսլին (Հենք Բել), որը սկզբում Բուքի կողմնակիցն էր, անհապաղ ձերբակալում է մեղավորին։


== Դերերում ==
Բոբ Սթիլը ՝ որպես Ջիմ Բլեդոյին։
Լաֆե Մակկին ՝ որպես Թոմ Բլեդոյին։
Ալ Ֆերգյուսոնը որպես Բուք Ռենկին։
Ալֆրեդ Հեյսթոնը որպես Թուգ Ուիլսոն։
Լուիզ Լորեյն որպես Ռութ Ուիլսոն։
Հենք Բելը՝ որպես Շերիֆ Հենք Բոսլին։


== Մատենագրություն ==
Fagen, Herb (2003). The Encyclopedia of Westerns. New York: Facts On File. 978-0816044566.


== Տես նաև ==
Բոբ Սթիլի ֆիլմադարան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Near the Rainbow's End(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
.dm

.dm, Դոմինիկայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .dm whois տեղեկություն
Իվան Դելյանով

Իվան Դավիթի Դելյանով (դեկտեմբերի 12, 1818(1818-12-12), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 10, 1898(1898-01-10), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), հայազգի պետական գործիչ Ռուսական կայսրությունում, կոմս (1888 թվականից)։ 
Դելյանովների ազնվական տոհմից, Դավիթ Դելյանովի որդին։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը (1838)։ 1857-1897 թվականներին զբաղեցրել է պետական կարևոր պաշտոններ։ 1874 թվականից պետական խորհրդի անդամ էր։ 1861-1882 թվականներին եղել է Պետերբուրգի Կայսերական հանրային գրադարանի (այժմ՝ Սալտիկով-Շչեդրինի անվան) տնօրեն, 1882-1897 թվականներին՝ ժողովրդի լուսավորության մինիստր։ Դելյանովի օրոք մտցվեց (1884) համալսարանական նոր կանոնադրություն, որը համալսարաններին զրկում էր նախկին ինքնավարությունից, փակվեցին (1886) կանանց բարձրագույն դասընթացները։ 1887 թվականի հունիսի 18-ին նրա հրապարակած շրջաբերականով սահմանափակվում էր ազնվական ծագում չունեցող երեխաների մուտքը գիմնազիաներ, իսկ «կառապանների, լվացարարուհիների, մանր խանութպանների երեխաները» չէին կարող ընդունվել միջնակարգ ուսումնական հաստատությունները։ Սահմանվեց տոկոսային չափ ուսումնական հաստատություններ ընդունվող հրեաների համար։ Նրա օրոք փակվեցին (1885) հայկական բազմաթիվ դպրոցներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրուտոյ Բերեգ (գյուղ, Լուբնիի շրջան)

Կրուտոյ Բերեգ (ուկրաիներեն՝ Крутий Берег), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրուտոյ Բերեգ գյուղում բնակվում էր 286 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նիկոլաևկա (ավան, Պեսչանկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆիկոլաևկաՆիկոլաևկա (ուկրաիներեն՝ Миколаївка), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պեսչանկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նիկոլաևկա ավանում բնակվում էր 208 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,121 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1719,01 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (Տագանրոգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (այլ կիրառումներ)Ալեքսանդր Պուշկինի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Александру Пушкину), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքի Պուշկինի առափում, որը տեղադրվել է 1986 թվականին։ Հուշարձանի քանդակագործն է Ռուսաստանի ժողովրդական նկարիչ Գեորգի Ներոդան, ճարտարապետը` Պյոտր Բոնդարենկոն։


== Հուշարձանի նկարագրություն ==
Նյութ` բրոնզ
Քանդակագործ` Գեորգի Ներոդա
Ճարտարապետ` Պյոտր Բոնդարենկո («Սպեցպրոյեկտռեստավրացիա» ինստիտուտ)Հուշարձանի պատվանդանը բետոնե է, այն երեսպատված է գրանիտե սալիկներով։ Բանաստեղծը պատկերված է բնական հասակով։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը կառուցվել է ռուս մեծ բանաստեղծ Ալեքսանդր Պուշկինի` 1820 թվականի հունիսին Տագանրոգ կատարած այցի փաստը հավերժացնելու նպատակով։ Ալեքսանդր Պուշկինը եղել է Ռոստովի մարզի Նովոչերկասկ, Ակսայ, Դոնի Ռոստով և Տագանրոգ քաղաքներում։ Տագանրոգում ցերեկը նա զբոսնել է առափում, եղել Դուբկիում, զբոսանավով շրջել է ծովով, իսկ երեկոյան ներկա է եղել իր պատվին տրված ճաշին։ Բանաստեղծը գիշերել է քաղաքագլխի տանը (Հունական փողոց, 40), ինչի մասին վկայում է այդ շենքի պատին փակցված հուշատախտակը։
Ի սկզբանե հուշարձանը տեղադրվել էր դեմքով դեպի Պուշկինյան առափ, նրա առանցքին, Քարե աստիճաններից 10-15 մետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։
2002 թվականին Պուշկինյան առափը վերակառուցելու և Տագանրոգի 300-ամյակի հուշարձանը տեղադրելու կապակցությամբ Պուշկինի հուշարձանը տեղափոխվեց 150 մետր դեպի յախտ-ակումբ։ Տեղափոխելու ժամանակ հուշարձանի նախկին ուղղանկյուն պատվանդանը փոխարինեցին կլորով։


== Ծանոթագրություններ ==