armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կոպտև (գյուղ, Միրգորոդի շրջան)

Կոպտև (ուկրաիներեն՝ Коптів), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոպտև գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անդրոիդ

Անդրոիդ, օպերացիոն համակարգ սմարթֆոնների, պլանշետների, էլեկտրոնային ընթերցիչների, թվային նվագարկիչների, Ժամացույցների, խաղային ավտոմատների, նեթբուքերի, սմարթբուքերի, Google-ի ակնոցների և այլ հարմարանքների համար. Հիմնվել է Լինուքս միջուկի վրա։ Աշխատում է Սամսունգ Գալաքսիի, Google Nexus-ի, Google Glass-ի, և մի շարք այլ սմարթֆոնների վրա։ Վերջին թարմացումը եղել է Pie տարբերակը։ Իսկ օպերացիոն համակարգերի ընտանիքը ստեղծվել է 2008 թ. սեպտեմբերի 23-ին։
2005 թվականին Գուգլ ընկերությունը գնել է օպերացիոն համակարգը Անդրոիդ ընկերությունից։ Առաջին անգամ այն թողարկվել է 2008 թ. հոկտեմբերի 22-ին։ Անդրոիդի նախնական կոդի (անգլ.՝ source code) լիցենզիան թողարկվել է Ապաչի (անգլ.՝ Apache) լիցենզիայի ներքո և ազատորեն կարող է փոփոխվել գրեթե բոլորի կողմից։ Նրա օգտագործողի ինտերֆեյսը (անգլ.՝ user interface) հիմնված է անմիջական մանիպուլյացիայի վրա և օգտագործում է իրական կյանքի մարդկային ժեստերին մոտ ժեստեր (swiping, tapping, pinching)։ Դա հնարավորություն է տալիս տարբեր ծրագրային հավելվածների ունենալ դինամիկ ինտերֆեյս և օգտագործողի հետ դինամիկ հաղորդակցություն։


== Հիշողության կազմակերպումը ==

Քանի որ Անդրոիդ օպերացիոն համակարգով աշխատող սարքերը հիմնականում սնուցում ստանում են մարտկոցներից, Անդրոիդի համար նախատեսված է այնպիսի հիշողության կազմակերպում, որ նվազագույնի հասցնի էներգիայի ծախսը։ Դրա հակառակ պատկերը աշխատանքային համակարգիչներն են (անգլ.՝ desktop computer), որոնք իրենց աշխատանքի ընթացքում միացված են հոսանքի աղբյուրին։ Երբ ծրագրային հավելվածը այլևս չի օգտագործվում, ապա Անդրոիդ օպերացիոն համակարգը ավտոմատ ձևով այն սառեցնում է։ Այս դեպքում, հավելվածը տեխնիկապես մնում է բացված, բայց այն այլևս ռեսուրս չի սպառում և մնում է այդպես մինչև որ նորից օգտագործվի։ Սրանով միանգամից երկու կարևոր հարց է լուծվում՝ նախ հավելվածները ամեն անգամ չեն փակվում և բացվում զրոյական վիճակից, բայց և չեն սպառում ռեսուրս։ Անդրոիդը ավտոմատ ձևով կարգավորում է հիշողությունում գտնվող հավելվածները՝ երբ հիշողությունում քիչ ազատ տեղ է մնացել (խոսքը օպերատիվ հիշողության մասին է), ապա օպերացիոն համակարգը կդադարեցնի որոշ ժամանակվա ընթացքում ոչ ակտիվ եղած պրոցեսները։ Այս ողջ գործընթացը թաքցված է օգտագործողից և նա կարիք չունի այդ մասին մտածելու և ինքնուրույն հիշողությունը մաքրելու։ Չնայած կան նաև այնպիսի հավելվածներ, որոնք հնարավորություն են տալիս օգտագործողին պրոցեսները դադարեցնելու։
Անդրոիդ հավելվածները աշխատում են ավազախցում (անգլ.՝ sandbox), որն իրենից ներկայացնում է ընդհանուր համակարգից առանձնացված տարածք, որտեղից դրանք հասանելիություն չեն ունենում համակարգային ռեսուրսներին, քանի դեռ բացահայտ ձևով չեն ստացել դրա իրավունքը օգտագործողի կողմից։ Այդպիսի իրավունքներ են, օրինակ, ելք դեպի ինտերնետ, գրել-կարդալ հիմնական հիշողությունից, վիբրացիայի իրագործում, հասանելիություն հեռախոսագրքին և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անդրոիդ ծրագրավորման դասընթաց
Դենիս Բիրյուկով

Դենիս Բիրյուկով (ռուս.՝ Денис Сергеевич Бирюков, դեկտեմբերի 8, 1988(1988-12-08), Վոլգոգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ և Բելգորոդ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս վոլեյբոլիստ, Լենինգրադի մարզի Սոսնովի Բոր քաղաքի «Դինամո» թիմի և Ռուսաստանի հավաքականի խաղացող։ Արժանացել է միջազգային կարգի սպորտի վարպետի տիտղոսին։


== Մարզական նվաճումներ ==


=== Ռուսաստանի հավաքականների կազմում ===
Համաշխարհային լիգայի չեմպիոն - 2011
Համաշխարհային լիգայի արծաթե մեդալակիր - 2010
Աշխարհի գավաթակիր - 2011
Համաշխարհային համալսարանական խաղերի (ունիվերսիադաների) հաղթող - 2009, 2013
Աշխարհի երիտասարդական առաջնության արծաթե մեդալակիր - 2007
Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության հաղթող - 2006


=== Ակումբային ===
Ռուսաստանի առաջնության արծաթե (2009/2010, 2015/2016, 2016/2017) և բրոնզե (2014/2015) մեդալակիր
Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության հաղթող - (2011), արծաթե (2013) և բրոնզե մրցանակակիր (2015)
Եվրոպայի չեմպիոնների լիգայի հաղթող (2012/13).
Եվրոպայի վոլեյբոլի կոնֆեդերացիայի գավաթի խաղարկության հաղթող (2014/15)


=== Անհատական ===
Ռուսաստանի վոլեյբոլի աստղերի մրցախաղերի մասնակից (2012, 2013, 2014)2013 թվականին Կազանում անցկացված համալսարանական խաղերին լավագույն ձևով մասնակցելու համար Դենիս Բիրյուկովը պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պատվոգրով։


== Արտաքին հղումներ ==
Տվյալներ
Տվյալներ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ատոմյանք

Ատոմյանք առաջինք (նահատակվել է 449 թվականին), 5-րդ դարի տոնելի նահատակ զորականների երկու գունդ՝ շուրջ 1000 հոգի (ըստ այլ աղբյուրների՝ ավելի քիչ)։ Մարտիրոսական պսակ են ընդունել Հիսուս Քրիստոսին չուրանալու համար։ Եղել են հայ նախարարական գնդեր, որոնք Վարդանանց շարժումից առաջ ծառայել են պարսկական բանակում, Պարսից Հազկերտ արքայի (439–457 թվականներ) օրոք, բնիկ տերերի՝ Ատոմ Գնունու և Մանաճիհր Ռշտունու առաջնորդությամբ։ Վկայաբանության մեջ, հիշյալ երկուսից բացի, հանվանե հիշատակված են Ատոմ Գնունու որդին՝ Վարսը, ապա Վարս Ոստանիկը, Ներսեհ Երվանդունին և Վարձավոր Արծրունին։
Ատոմյանքը կանխազգալով հայ զինվորներին դավանափոխ անելու Պարսից արքունիքի մտադրությունը, հանուն քրիստոնեական հավատի խուսափել են Պարսից արքայի հրամանը կատարելուց և, փոխանակ մեկնելու հրամայված վայրը, ուղղվել են դեպի Հայաստան։ Պարսկական զորքը հետապնդել է նրանց և Ատոմյանց մի մասին շրջապատել Անձևացյաց գավառում, լեռների մեջ։ Ատոմ Գնունուն այնտեղ սքանչելի տեսիլք է երևացել՝ կամարաձև լույս և «ահատեսիլ մարդ», որը բաժանել է վարդերից հյուսված պսակներ՝ նշանակ սուրբ նահատակության, որը և կատարվել է շուտով։ Մարտիրոսված գնդի զինվորների մասունքների ամփոփման վայրում կառուցվել է Ձիակալ անունով եկեղեցի։ Իսկ մյուս գունդը Մանաճիհր Ռշտունու գլխավորությամբ պարսից զորքի կողմից նահատակվել է Ռշտունյաց գավառում։ Նահատակման վայրում, ի հիշատակ նրանց, կառուցվել է Ոչխարանից կոչվող եկեղեցին։


== Ատոմյանց վկայաբանություն ==
Ատոմյանց վկայաբանությունը, որը գրի է առնվել 5-րդ դարին, 7–րդ-8-րդ դարերին, թարգմանվել է վրացերեն։ Հայսմավուրքները Ատոմյանց հիշատակի օրը նշանակել են օգոստոսի 19-ին. Հայ եկեղեցին նրանց տոնը նշում է Բուն Բարեկենդանից երկու շաբաթ առաջ՝ երկուշաբթի օրը։ Ունեն «Մանկունք» կոչվող մի շարական. «Աղաչեմք զքեզ, Տէր, բարեխոսութեամբ Սրբոց Ատովմեանց...»։


== Ատոմյանք երկրորդք ==
Ատոմյանք երկրորդք, Նոր Ատոմյանք (նահատակվել է 853 թվականին, քաղաք Դվին), 9-րդ դարի տոնելի քրիստոնյա նահատակներ՝ 150 հոգի։ Անվանումը ստացել են իրենց առաջնորդ Ատոմ Անձևացու (Աղբակ գավառի Որսիրանք գյուղից) անունից։ Նահատակվել են արաբական տիրապետության շրջանում, ոստիկան Բուղայի ձեռքով, հավատուրացության առաջարկից հրաժարվելու համար։ Վկայաբանությունը (Հովհաննես Դրասխանակերտցի, Պատմութիւն, 1867 թվական, գլուխ 25։ Ասողիկ, Պատմութիւն տանն Արծրունեաց, 1887 թվական, դպր. 3-րդ, գլուխ 8) մանրամասն նկարագրել է նրանց չարչարանքներն ու մարտիրոսական պսակ ընդունելը։ Հանվանե հիշատակվել են Ատոմ Անձևացու 6 կամ 7 հավատակիցներից երեքը՝ Մլեհ Վարաժնունին, Գեորգ Բողկացին և Վասակ Ակեացին։ Հովհաննես Դ Ովայեցին այս Ատոմյանց համար նշանակել է հիշատակության հատուկ օր՝ նոյեմբերի 19-ը։ Ներկայումս Հայ եկեղեցին նրանց հիշատակը տոնում է առաջին Ատոմյանց հետ։
Կարակազելևկա

Կարակազելևկա (ուկրաիներեն՝ Караказелівка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կարակազելևկա գյուղում բնակվում էր 92 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նուրագուս

Նուրագուս (իտալ. Nuragus ), կոմունա Իտալիայում՝ Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։ Սահմանակից է Ջենոնի, Ջեստուրի, Իզիլի, Լակոնի, Նուրալլաո համայնքներին։
Բնակչության թվաքանակը 2014 թվականի տվյալներով եղել է 918, բնակչության խտությունը կազմում է 52 մարդ/կմ²։ Համայնքն զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 8030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0782 ։
Բնակչության հովանավոր հանդիսանում է Մարիամ Մագդաղենացին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0782 82101
Էլեկտրոնային փոստ՝ comunenuragus@tiscali.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comunenuragus.com Archived 2006-08-10 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comunenuragus.com Archived 2006-08-10 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Գիորգծմինդա

Գիորգծմինդա (վրաց.՝ გიორგწმინდა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 2000 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Դուշեթից հեռու է 110 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հուլիսի 25

Հուլիսի 25, տարվա 206-րդ (նահանջ տարիներին՝ 207-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 159 օր։


== Դեպքեր1897 տեղի է ունեցել Խանասարի արշավանքը ==
1895 - Պիեռ Կյուրիի և Մարիա Սկլոդովսկայի ամուսնությունը
1857 - Թունիսում վերացվում է միապետական կարգը, հաստատվում է հանրապետություն
1995՝ իսլամիստները Փարիզի մետրոյում իրականացնում են ռումբերի պայթյուններ, զոհվում է ութ մարդ


=== Շոու-բիզնես ===
1965 - Բոբ Դիլանն առաջին անգամ նվագում է էլեկտրակիթառ և հաջողություն չի ունենում


== Ծնունդներ ==
1848 - Արթուր Ջեյմս Բալֆուր Arthur Balfour Միացյալ Թագավորության 33-րդ վարչապետը (մ. 1930)
1883 - Ալֆրեդո Կազելլա Alfredo Casello իտալացի դաշնակահար, կոմպոզիտոր և դիրիժոր (մ. 1947)
1894 - Ուոլտեր Բրենան Walter Brennan ամերիկացի դերասան և երգիչ (մ. 1974)
1975 - Արմեն Աշոտյան, քաղաքական գործիչ
1983 - Նենադ Կրստիչ Ненад Крстић սերբ բասկետբոլիստ
1986 - Հալք Hulk բրազիլացի ֆուտբոլիստ
1988 - Պաուլինիո Paulinho բրազիլացի ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==
373 - Ներսես Ա Մեծ, ամենայն հայոց կաթողիկոս, Հայ Առաքելական Եկեղեցու տոնելի սրբերից մեկը
1471 - Թովմա Գեմբացի, գերմանացի հոգևորական (* 1380)
1826 - Պյոտր Կախովսկի ռուս ազնվական, դեկաբրիստ (* 1799)
1834 - Սամուել Քոլրիջ Samuel Taylor Coleridge անգլիացի փիլիսոփա (* 1772)
1875 - Նիկողայոս Հովհաննիսյան Ալադաթյան, հասարակական, քաղաքական, պետական գործիչ
1972 - Լեոնիդ Ենգիբարյան, կրկեսի դերասան, ծաղրածու (* 1935)
1980 - Վլադիմիր Վիսոցկի Владимир Высоцкий ռուս դերասան, երգիչ (* 1938)
1989 - Նատալյա Մելիքյան կենսաբան, պրոֆեսոր (* 1906)
1996 - Միքայել Թարիվերդիև, հայ կոմպոզիտոր (* 1931)
2011 - Միխալիս Կակոյանիս Μιχάλης Κακογιάννης հույն ռեժիսոր և դրամատուրգ
2017 - Էդուարդ Դանիելյան, հայ պատմաբան


== Տոներ ==
 Իսպանիա - Գալիսիայի օր
 Հին Հռոմ - Ֆուրինալիա


== Ծանոթագրություններ ==
Պլոտիննայա (կայարան, Կամենսկի շրջան)

Պլոտիննայա (ռուս.՝ Плотинная), կայարան Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Կամենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 830 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օրհնյալներն ու անիծվածները (շարք, Բոսխ)

«Օրհնյալները և անիծվածները» նիդեռլադացի նկարիչ Հիերոնիմ Բոսխի նկարներից է, այն իրենից ներկայացնում է քառանկար (полиптих), որի փեղկերի կենտրոնական մասը կտրված է։ Կա ենթադրություն, որ այս քառանկարը անվանվել է «Ահեղ դատաստան»: Նկարների մասերը վերնագրված են իրենց բովանդակությանը համապատասխան՝ «Երկրային դրախտ», «Մեղսավորների անկումը», «Համբարձում յոթերորդ երկինք», «Դժոխք»: Առաջին երկուսը ամբողջական նկարի կենտրոնական մասի ձախ կողմում են գտնվում, մյուս երկուսը՝ աջ։ Դրանցից շատ թե քիչ ճանաչում է ձեռք բերել «Համբարձում յոթերորդ երկինք» նկարը, որում պահապան հրեշտակները թունելի միջով անդրշիրիմյան խավարից դուրս են բերում արդարներին, ովքեր արժանացել են հավերժական արքայության։ Թունելը բաղկացած է լույսի թափանցիկ կոնցետրիկ օղակներից, որոնք ձգվում են դեպի հավերժության ոչ երկրային փայլը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Franca Varallo, Bosch, Skira, Milano 2004.
Koldeweij, A.M., P. Vandenbroeck en B. Vermet (2001) Jheronimus Bosch. Alle schilderijen en tekeningen, Rotterdam: Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam: NAi Uitgevers [enz.]. ISBN 9056622196
Tolnay, Charles de (1984) Hieronymus Bosch. Het volledige werk, Alphen aan den Rijn: ICOB. ISBN 9061131642 -->
Պիեռպոն (Էնայի գավառ)

Պիեռպոն (ֆր.՝ Pierrepont), կոմունա Ֆրանսիայում՝ Պիկարդիա մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Մարլ կանտոնայի կազմի մեջ։ Կոմունայի շրջանը՝ Լան։
INSEE կոդը՝ 02600:


== Բնակչություն ==
2010 թվականին բնակչությունը կազմել է 394 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 246 աշխատունակ բնակիչներից 184-ը (15-64 տարեկան) տնտեսապես ակտիվ են, 62-ը՝ պասիվ (ակտիվության ինդեքսը՝ 74,8 %, 1999 թվականին 70,3 % էր)։ 184 ակտիվ բնակիչներից 172-ը (98 տղամարդ և 74 կին) աշխատում են, գործազուրկ էր 12-ը (4 տղամարդ և 8 կին)։ 62 պասիվներից 14-ը աշակերտներ և ուսանողներ են, 25-ը՝ թոշակառուներ, 23-ն էլ պասիվ են այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ — Պիեռպոն (ֆր.)
Ժողովրդական արվեստի թանգարան (Դիլիջան)

Դիլիջանի ժողովրդական արվեստի թանգարան, Հայաստանի ժողովրդական արվեստի պետական թանգարանի Դիլիջանի մասնաճյուղ։ Ստեղծվել է 1979 թվականին` բանահավաք և գեղանկարիչ  Հովհաննես Շարամբեյանի անմիջական նախաձեռնությամբ ու մասնակցությամբ։


== Պատմություն ==
Թանգարանը գտնվում է Դիլիջան քաղաքի կենտրոնում, Աղստև գետի հարևանությամբ։ Տան վերջին բնակիչը եղել է Հովհաննես Շարամբեյանը, ում  նախաձեռնությամբ էլ շենքը վերածվել է ժողովրդական արվեստի թանգարանի։ 1979 թվականին Հովհաննես Շարամբեյանը իր հավաքածուն նվիրել է Դիլիջանի ժողովրդական արվեստի թանգարանին՝ համալրելով թանգարանի ֆոնդը։ Շրջելով Հայաստանի տարբեր վայրերում՝ Շարամբեյանն ստեղծել է պղնձյա կենցաղային իրերի մեծ հավաքածու։


== Հավաքածու ==
Թանգարանում ներկայացված են հայ ժամանակակից ժողովրդական վարպետների և ինքնուս ստեղծագործողների աշխատանքներ, ազգագրական արժեք ներկայացնող ցուցանմուշներ, կենցաղային իրեր` գորգեր, կարպետներ։  Թանգարանը ունի 9 սրահ, պատշգամբ, որը նույնպես ծառայում է ցուցադրության համար։ Թանգարանի ֆոնդը կազմում է 847 ցուցանմուշ, որից ցուցադրության է ներկայացված 547-ը։ 
Թանգարանի ֆոնդը ձևավորվել է նաև նվիրատվություններից ձեռք բերված բազմազան կիրառական արվեստի ցուցանմուշներով։


== Թանգարանի շենքը ==
19-րդ դարի վերջում (1896) կառուցված թանգարանի շենքը Դիլիջանի ամենահին շինություններից է։ Տունը կառուցել է Սամսոն Բեկ-Հարությունյանը։ Այն եղել է իշխանուհի Մարիամ Թումանյանի ամառանոցը, ով բնակվել է Թիֆլիսում, իսկ ամռան ամիսներն անց է կացրել այս շենքում։ Մարիամ Թումանյանը 1913-1915 թվականներին Դիլիջանում ստեղծել է մանկական ակումբ, 1919-1920 թվականներին՝ հիմնել է գորգագործարան, որբանոց։ Սամսոն Հարությունյանը և Մարիամ Թումանյանը խորհրդային իշխանության տարիներին Դիլիջանում գտնվող ամառանոցը նվերել են Հայաստանին։
Երկհարկանի, փայտե նախշազարդ պատշգամբով այս տանն են հյուընկալվել հայ մշակույթի և գրականության բազմաթիվ հայտնի գործիչներ՝ Հովհաննես Թումանյան, դերասանուհի Ազնիվ Հրաչյա, Սիրանույշ, Եղիշե Չարենց, Ֆրիտյոֆ Նանսեն, բանասեր Սերգեյ Վարդանյան։
Ընդգրկված է Դիլիջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (հուշարձան՝ 10.3/5):


== Համագործակցություն ==
Թանգարանը համագործակցում է Հովհաննես Շարամբեյանի անվան գեղարվեստի դպրոցի հետ, Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի Դիլիջանի մասնաճյուղի դեկորատիվ կիրառական արվեստի ֆակուլտետի ուսանողների հետ։ Կազմակերպվում են ինքնուս և ժողովրդական վարպետների, պրոֆեսիոնալ գեղանկարիչների ցուցահանդեսներ, որոնք ներկայացնում են տարբեր ժանրեր։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տես նաև ==
Ժողովրդական արվեստի թանգարան


== Ծանոթագրություններ ==
Խոշոր հայը

«Խոշոր հայը», հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից։


== Պատմություն ==
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1913 թվականին։
Հովհաննես Թումանյանն այս հոդվածը գրել է մշակութային-քաղաքական գործիչ Կոստանդին Խատիսյանի մահվան առիթով։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1913 թվականին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի (№ 240) հոկտեմբերի 25-ի համարում։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 7-րդ հատորում արտատպվել է Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթից։


== Ծանոթագրություններ ==
Հրեաները Բյուզանդիայում

Հրեաները Բյուզանդիայում (հին հունարեն՝ Ἰουδαίοι, Ἑβραίοι, ), կազմում էին խոշորագույն և կարևորագույն ազգային փոքրամասնություններից մեկը կայսրության։ Մինչ 7-րդ դարի կեսերը հրեաները Բյուզանդիայում երկու հիմնական խմբով էին՝ Պաղեստինում ապրող հրեաներ, որտեղ նրանց տրված էր ինքնավարության իրավունք սեփական առաջնորդների ենթակայության տակ նեսիմների գլխավորությամբ, և սփյուռքի հրեաներ՝ տեղակայված կայսրության շատ քաղաքներում, առավելապես Հունաստանում և Հարավային Իտալիայում։
Վենիամին Տուդելսկիի տվյալների համաձայն՝ 12-րդ դարում կայսրության ողջ տարածքով կատարված ճանապարհորդությամբ հայտնի են դարձել հրեական համայնքներ Հունաստանի շատ քաղաքներում, որոնցից խոշորագույնները գտնվում էին Կոստանդնուպոլսում և Թեբեում։ Հրեաների հիմնական զբաղմունքը արհեստն ու առևտուրն էր։ Օրենսդրության տեսանկյունից հրեաները ենթարկվում էին սահմանափակումների շարքին. նրանց արգելված էր ունենալ քրիստոնյա ստրուկներ, քարոզել իրենց հավատը, զբաղեցնել պետական պաշտոններ և ներկա լինել հասարակական արարողություններին։ Նրանք զգալիորեն շատ սահմանափակումների են ենթարկվել կենցաղում։ Համապատասխանաբար հրեաները չեն եղել կայսրերի վստահելի հպատակներ և հնարավորության դեպքում հանդես են եկել արիացիների, ովքեր խոստանում էին իրավահավասարություն, ընդիմադիրների և նույնիսկ ներքին թշնամիների կողմից։ Հուստինիանոս Ա-ի ժամանակ նրանք օժանդակել են բարբարոսներին և օստգոթերին, ինչպես նաև մասնակցել են Նիկայի ապստամբությանը։ 7-րդ դարի սկզբին նրանք անցնում են Սասանյանների կողմը և պարսիկների կողմից Երուսաղեմի գրավումից հետո՝ 614 թվականին հարձակվում են քրիստոնյանների և նրանց վանքերի վրա։ Սակայն Աֆրիկայում, որտեղ բյուզանդացիների կողմից բարբարոսների պետության լիկվիդացիայից հետո փաստացի նկատվում է նրանց իրավահավասարությունը, նրանք, ընդհակառակը, գլխավորում են բյուզանդացիների դիմադրությունը արաբների նկատմամբ։
Արաբական նվաճումների սկսվելուց հետո հրեաների մեծ մասը հայտնվում է խալիֆայության տարածքում։ Այդ ժամանակից՝ հատկապես Հերակլիոս Ա–ի (610-641), Լև III Իսավրի (717-741) և Բարսեղ Ա Մակեդոնացու (867-886) կառավարման ընթացքում, ուժեղացավ օրենսդրական ճնշումը հրեաների վրա նրանց մկրտություն ընդունելու նպատակով, սակայն ընդհանուր առմամբ փորձերը անհաջող էին։ Վերջ ի վերջո, հրեաները տրամադրված էին իրենք իրենց, ապրելու համար նրանց առանձնացված էր մեկուսի թաղամասեր։ Նրանց նկատմամբ հալածանքը հաճախակի չէր, իսկ որոշ կայսրեր, օրինակ՝ Միխայիլ VIII-ը (1261-1282) և Անդրոնիկ II-ը (1282-1328), բավականին բարյացակամ էին։
Մամլայե

Մամլայե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։


== Օգտակար հանածոներ ==
Գյուղում կար աղահանքեր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հադրութի պաշտպանական շրջան

Հադրութի պաշտպանական շրջան (Հադրութի ՊՇ), Արցախի Հադրութի շրջանում տեղակայված զորամաս։ Կազմավորվել է 1992 թվականի սեպտեմբերին՝ համաձայն Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանության կոմիտեի նախագահի 1992 թվականի օգոստոսի 14-ի «Պաշտպանական շրջանների և շրջանային ուժերի ու միջոցների լրակազմի հաստիքակազմակերպչական կառուցվածքի կազմակերպման մասին» հրամանի։ Հրամանատար է նշանակվել Ա.Աղաբեկյանը։ Զորամասն իր ուղղությամբ վարած տևական պաշտպանական և հարձակողական մարտերին զուգընթաց մասնակցել է մի շարք կարևոր նշանակության ռազմական գործողությունների՝ հատկապես հարավային ռազմագոտում, Քարվաճառի ռազմական հենակետի վնասազերծմանը, Բերձորի մարդասիրական միջանցքի պաշտպանությանը և այլն։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ զոհվել են պաշտպանական շրջանի շուրջ 300 ազատամարտիկ, որոնցից շատերը հետմահու արժանացել են մարտական շքանշանների և մեդալների։
Գևորգ Գանդահարյան

Գևորգ Գանդահարյան (1914, Այնթապ, Այնթապի սանջակ, Հալեպի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - 1948), հայ քանդակագործ։


== Կենսագրություն ==
Դպրոցն ավարտելուց հետո զբաղվել է քանդակագործությամբ։ 1935 թվականից մեկ տարի հաճախել է Հռոմի քանդակագործության դպրոցը։ Ապրել է Հալեպում։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ Գևորգ Գանդահարյանի աշխատանքներում գերիշխում են խաչքարերի ոճով կոմպոզիցիաները։ Ունի Ախթամար վանքից վերարտադրված բարձրաքանդակներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժեֆոս Ֆոնտենե

Ժեֆոս Ֆոնտենե (ֆր.՝ Géfosse-Fontenay), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 137 մարդ, բնակչության խտությունը` 12.33 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.11 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 260 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 60 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 70 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 57-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 13։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 81,4 %։ 57 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 54 անձ (33 տղամարդ և 21 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (2 տղամարդ և 1 կին)։ 13 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վերզոն (շրջան)

Վերզոն  (ֆր.՝ Vierzon), շրջան (ֆր.՝ Arrondissement) Ֆրանսիայում, գտնվում է Լուարի հովիտ երկրամասում։ Շրջանի դեպարտամենտ՝ Շեր (դեպարտամենտ)։ Սուպերֆեկտուրա՝ Վերզոն։ Շրջանի բնակչությունը 2006 թվականին կազմել է 72 044 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 41 մարդ/կմ²։ Շրջանի տարածքը կազմում է 1767 կմ²։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Վերզոն շրջան (ֆր.)
Նինովա

Նինովա (էստ․՝ Nõnova), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Լասվա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ալ-Աշարա

Ալ-Աշարա (արաբ․՝ العشارة‎‎), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության տարածքում՝Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Քաղաքը գտնվում է Եփրատ գետի ափին։ Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի Ալ-Աշարայի բնակչությունը կազմում է 17 537 մարդ, հիմնականում՝ սուննի մուսուլմաններն։


== Պատմություն ==
Քաղաքը կառուցվել է արամեա-ասորական Թերկա բնակավայրի տեղում։ Ասորեստանի թագավոր Թուկուլթի-Նինուրտա II-ը մ.թ.ա. 883 թվականին հիմնադրել է այն։ Պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են նաև զանազան անտիկ իրեր, որոնք պահվում են Հալեպի ազգային թանգարանում։ Մինչև 19-րդ դարը շրջանը համարվում էր քաղաքատիպ ավան՝ փոքր տնակներով, առանց արդյունաբերական ձեռնարկությունների։ 1917 թվականին այս տարածքն ազատվեց թուրքական լծից և սկսվեց շրջանի զարգացման գործընթացը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տլյաումբետովո

Տլյաումբետովո (ռուս.՝ Тляумбетово, բաշկիրերեն՝ Теләүембәт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 473 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խորհրդատու

Խորհրդատուն (լատ.՝ consultare "քննարկել") բառից՝ մասնագետ է, ով մասնագիտական կամ փորձագիտական խորհուրդ է տալիս այնպիսի բնագավառներում ինչպիսիք են՝ կառավարում, հաշվապահություն, օրենք, մարկետինգ, սննդի արդյունաբերություն, բժշկություն, ֆինանսներ, տնտեսություն, հասարակական կառավարում և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Տնային բվիկ

Տնային բվիկ (լատ.՝ Athene noctua ), թռչունը պատկանում է բվիկների ընտանիքին։
Տարածված է Եվրոպայում, Աֆրիկայում, Մերձավոր-Արևելքում, Միջին Ասիայում, Կորեայում և Չինաստանում։
Մեջքի մասը բաց գորշագույնից մինչև շիկաավազագույն է։ Գլխի վրա ունի բաց գույնի բծիկներ, ոտքերը փետրավորված են մինչև մագիլների հիմքը, իսկ աչքերը դեղին են։ Էգերի քաշը 182 գրամ է, արուներինը 158 գրամ։ Էգերի թևերի բացվածքը 59-61 սմ է, արուներինը 56-59 սմ։
Հանդիպում է մասնավորապես բաց տարածություններում, խուսափում է խիտ անտառներից։ Բնադրվում է ժայռերի քիվերին կամ խորշերում, քարերի կույտերում հաճախ կավե զառիթափ պատերի մեջ։ 

Ձվադրում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, դնում է 3-8 սպիտակ ձվեր։ Սնվում է դաշտամկներով, ճագարամկներով, թռչուններով, միջատներով։ Զոհին որսում է թաքստոցից կամ թռիչքի ընթացքում, այն արագ է, ալիքաձև գծով։ Այս կենդանիներին հաճախ կարող ենք տեսնել էլեկտրասյուներին նստած հանգստանալիս։


== Արտաքին հղումներ ==
Տվյալների բազա « Ռուսաստանի ողնաշարավոր կենդանիներ»։ Տնային բվիկ Archived 2021-10-25 at the Wayback Machine.
Տնային բվիկ «Ալթայի թռչուններ»
«Ղազախստանի համաշխարհային թռչուններ»։ Տնային բվիկ Archived 2009-07-15 at the Wayback Machine.


== Գրականություն ==
Մ.Ս. Ադամյան- «Հայաստանի թռչուններ», Երևան, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, 1985, 232 էջ
Սան Կաշիանո ին Վալ դի Պեզա

Սան Կաշիանո ին Վալ դի Պեզա (իտալերեն՝ San Casciano in Val di Pesa), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Ֆլորենցիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 16 802 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 156 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 108 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 50026։ Հեռախոսային կոդ՝ 055։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչություն


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար՝ 055 82561
Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.san-casciano-val-di-pesa.fi.it
Պաշտոնական կայքը՝ http://www.comune.san-casciano-val-di-pesa.fi.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Վիճակի դիագրամ

Վիճակի դիագրամ, ֆազային հավասարակշռության դիագրամ, թերմոդինամիկական համակարգի բոլոր հնարավոր ֆազային վիճակների գրաֆիկական պատկերումը վիճակի հիմնական պարամետրերի (ջերմաստիճան, ճնշում, բաղադրություն ևն) տարածության մեջ։ Վիճակի դիագրամում համակարգի յուրաքանչյուր իրական վիճակին համապատասխանում է որոշակի կետ (ֆիգուրատիվ կետ), Վիճակի դիագրամ բնորոշում է համակարգի ֆազային հավասարակշռությունը։ Վիճակի դիագրամների կառուցման և մեկնաբանման համար որպես տեսական հիմք ծառայում են ֆազերի կանոնը և ֆազային հավասարակշռության ընդհանուր պայմանը (բաղադրիչներից յուրաքանչյուրի քիմիական պոտենցիալի հաստատուն արժեքը ողջ համակարգում)։ Վիճակի դիագրամի ճշգրիտ կառուցումը տեսականորեն դժվար է, այդ պատճառով օգտագործվում են փորձնական արդյունքներ։ Պարզագույն դեպքում, երբ համակարգը միաբաղադրիչ է, Վիճակի դիագրամ սովորաբար կառուցում են ջերմաստիճան-ճնշում հարթության վրա։ Ֆազերից յուրաքանչյուրին համապատասխանում է որոշակի դաշտ (I, II, III, երկվարիանտ հավասարակշռություն), որը սահմանափակված է երկու ֆազերի համատեղ գոյության վիճակի կորերով (1, 2, 3, 4, միավարիանտ հավասարակշռություն)։ Կորերը հատվում են եռակի կետում (ազատության աստիճանը 0 է), որը համապատասխանում է երեք ֆազերի համատեղ հավասարակշռային գոյության վիճակին։ Գոլորշիացման կորը ավարտվում է կրիտիկական կետում (Կ), որտեղ վերանում է հեղուկի և գոլորշու հատկությունների տարբերությունը։ Եթե նյութը պինդ վիճակում առաջացնում է պոլիմորֆ ձևափոխություններ, ապա նրանցից յուրաքանչյուրին համապատասխանում է որոշակի դաշտ։ Երկբաղադրիչ և եռբաղադրիչ համակարգերի Վիճակի դիագրամներն արտահայտում են առանձին ֆազերի և նրանց համատեղ գոյության մարզերը համակարգում։ Վիճակի դիագրամի լրիվ պատկերը պահանջում է բազմաչափ տարածության օգտագործում; Պարզության համար վիճակի դիագրամ կառուցում են եռաչափ կամ ավելի հաճախ երկչափ տարածության մեջ (մյուս պարամետրերի հաստատուն արժեքների համար)։ Երկբաղադրիչ կոնդենսված համակարգի համար սովորաբար կառուցում են բաղադրություն-ջերմաստիճան (հազվադեպ՝ ճնշում) Վիճակի դիագրամ, որը եռաչափ Վիճակի դիագրամ հատում է որոշակի ճնշման (և այլ պարամետրերի) համապատասխանող հարթությամբ։ Հաճախ կառուցում են նաև հատկություն-բաղադրություն իզոթերմերը։ Բյուրեղացման սկզբին համապատասխանող ջերմաստիճանների կորը կոչվում էլիկվիդուսի կոր, բյուրեղացման ավարտին համապատասխանողը՝ սոլիդուսի կոր։ Լիկվիդուսի կորերի վրա ջերմաստիճանի նվազագույն արժեքը (Е) համապատասխանում է էվաեկաիկային։ Եթե բաղադրիչներն իրար մեջ լուծվում են պինդ վիճակում, ապա առաջացնում են պինդ լուծույթներ, եթե առաջացնում են քիմիական միացություն, լիկվիդուսի կորը անցնում է լավ արտահայտված մաքսիմումով։ Վիճակի դիագրամները լայնորեն կիրառվում են տեխնոլոգիական պրոցեսների, հատկապես քիմիական, մետալուրգիական, հաշվարկների և կառավարման համար։


== Տես նաև ==
Ֆիզիկաքիմիական վերլուծություն
Թել-Էլ-Իսաուր

Թել-Էլ-Իսաուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Յահյա Անտիոքացի

Յահյա Անտիոքացի (արաբ․՝ يحيى بن سعيد الأنطاكي‎‎, մոտ 980, Ֆաթիմիդների խալիֆայություն - մոտ 1066), քրիստոնյա արաբ պատմիչ և բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Ապրել է Անտիոքում։ Գրել է պատմական երկ, որը Եգիպտոսի մելքիտ (քաղկեդոնական) պատրիարք Եվտիքիոսի «Տիեզերական պատմության» շարունակությունն է։
Կարևոր սկզբնաղբյուր է Ֆաթիմյանների ժամանակաշրջանի պատմության ուսումնասիրութւան համար։ Արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդում Հայաստանի 10-11-րդ դարերի պատմության վերաբերյալ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիաննա Կարակեյան

Մարիա Կարակեյան (օգոստոսի 5, 1988(1988-08-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժիշտ։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Կարակեյանը ծնվել է 1988 թվականի օգոստոսի 5-ին Երևանում։ 1994 թվականին ընդունվել է Երևանի Պյոտր Չայկովսկու անվան միջնակարգ երաժշտական դպրոցի դաշնամուրային բաժին, որն ավարտել է 2004 թվականին։  Նույն թվականին ընդունվել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժինը։
Ուսանողական տարիներին մասնակցել է կոմպոզիտոր, դիրիժոր Էմին Խաչատրյանի անվան երիտասարդ դաշնակահարների մրցույթին և արժանացել 2-րդ մրցանակի։ Երևանում մասնակցել է լեհ կոմպոզիտոր Ֆրեդերիկ Շոպենի ծննդյան 200-ամյակին նվիրված դաշնակահարների փառատոնին։
Երևանում և Հայաստանի մարզերում մի շարք ելույթներ է ունեցել՝ «Դպրոցականի ֆիլհարմոնիա» ծրագրի շրջանակներում, կատարել է հայ ժամանակակից կոմպոզիտորների երաժշտությունները։ 
Մարիա Կարակեյանը 2009 թվականին մասնակցել է «Grac Chopina» առաջին միջազգային վարպետության դասերին, որը տեղի է ունեցել Վարշավայում։
Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի մագիստրատուրան ավարտել է 2010 թվականին, ինչից հետո զբաղվել է երաժշտահասարակական գործունեությամբ։
2011-2012 թվականներին մշակույթի մենեջմենթ է սովորել Լեհաստանի Պոզնան քաղաքում։ Ծրագիրն իրականացվել է լեհ-ամերիկյան «Kirkland Fulbright» կրթաթոշակային ծրագրի շրջանակներում։ 
Մինչև Լեհաստան մեկնելը եղել է «Նեմրա» ռոք-խմբի անդամ։ Լեհաստանից վերադառնալուց հետո շարունակել է գործունեությունը նույն խմբում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Nemra at Mezzo… Again Archived 2021-08-05 at the Wayback Machine.
Մ.թ.ա. 633


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ալեքսանդր Բելոյ

Ալեքսանդր Բելոյ (ռուս.՝ Алекса́ндр Серге́евич Бело́й, հոկտեմբերի 6, 1882(1882-10-06), Պոլտավա, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 9, 1938(1938-05-09), Կոմմունարկայի կրակահրապարակ), խորհրդային ռուս զորահրամանատար, ռազմական պատմաբան, բրիգադայի հրամանատար։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Պոլտավայում, կրթություն է ստացել Պետրովսկի Պոլտավյան կադետական կորպուսում։ 1903 թվականին ավարտել է Միխայիլովյան հրետանային ուսումնարանը, ստացել պոդպորուչիկի կոչում և ծառայության անցել 9-րդ հրետանային բրիգադում։ Հետագայում ծառայել է լեյբ-գվարդիայի 2-րդ հրետանային բրիգադում, 1906 թվականի օգոստոսի 10-ին ստացել պորուչիկի կոչում։ 1909 թվականին ավարտում է Գլխավոր շտաբի նիկոլաևի ակադեմիան առաջին կարգով։ 1909 թվականի ապրիլի 30-ին ստանում է կապիտանի կոչում, վաշտի հրամանատարական ցենզը անցնում է Իզմայլովյան գնդի լեյբ գվարդիայում (27.10.1909-08.11.1911): 1911 թվականի նոյեմբերի 26-ից Վիլենյան ռազմական օկրուգի շտաբի ավագ համհարզի օգնականն էր (2 տարի 8 ամիս)։ Եղել է Գլխավոր շտաբի գլխավոր վարչության բաժանմունքի պետի օգնականի պաշտոնակատար (4 ամիս), 2-րդ հեծելազորային կորպուսի շտաբի ավագ համհարզ (3 ամիս), 49-րդ հետևակային դիվիզիայի շտաբի ավագ համհարզ (1 ամիս)։
1915 թվականի հունիսի 15-ին ստանում է փոխգնդապետի կոչում և նշանակվում է Հարավարևմտյան ռազմաճակատի շտաբի զորաբնակավորման վարչության բաժնի պետի օգնական։ 1916 թվականի սեպտեմբերի 21-ից, 2-րդ հրաձգային դիվիզիայի շտաբի պետի պաշտոնակատարն էր։ 1916 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ստանում է գնդապետի կոչում և նշանակվում Գլխավոր շտաբի գլխավոր վարչության գործավար։
Կամավոր մտնում է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակ։ 1918 թվականի նոյեմբերի 5-ից մինչև 1919 թվականի հունվարի 31-ը եղել է 4-րդ բանակի շտաբի պետը։ 1920 թվականին 3-րդ բանակի հրամանատարն էր։ 1921 թվականի փետրվարի 11-ից մինչև 1921 թվականի մարտի 25-ը 4-րդ բանակի հրամանատարն էր։ 1919 թվականի հուլիսի 15-ին և 1920 թվականի օգոստոսի 7-ին ընդգրկվել է Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Գլխավոր շտաբի ցուցակներում։ 1922 թվականի հոկտեմբերի 19-ից ГУВУЗ-ի շտաբի պետն էր։ Հետագայում Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի Գլխավոր շտաբի Ակադեմիայի ռազմա-պատմական ֆակուլտետի ավագ ղեկավարն էր, դասախոս, դոցենտ և կոմբրիգ։ Բնակվել է Մոսկվայում Բ. Սադովայա շենք 6 բնակարան 12 հասցեում։ Ձերբակալվել է 1938 թվականի մարտի 17-ին։ 1938 թվականի 3-ին առաջին կարգով (գնդակահարություն), դատապարտման ենթակա անձանց ցուցակները, որոնցում ընդգրկված էր Բելոյը ստորագրված էին Ստալինի, Մոլոտովի և Վորոշիլովի կողմից։ 1938 թվականի մայիսի 9-ին դատապարտվել է ԽՍՀՄ գերագույն դատարանի ռազմական կոլեգիայի կողմից հակահեղափոխական, տեռորիստական կազմակերպությունում մասնակցության մեղադրանքով։ Գնդակահարվել է նույն օրը «Կոմունարկա» հրաձգարանում, որտեղ էլ թաղված է։
Արդարացվել է ԽՍՀՄ Գլխավոր շտաբի գլխավոր վարչության 1959 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշմամբ։


== Պարգևներ ==
Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան


== Աշխատություններ ==
Галицийская битва, М.-Л. 1929;
Выход из окружения 19-го армейского корпуса у Томашова в 1914 г. М. 1937.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Белой, Александр Сергеевич на сайте «Русская армия в Великой войне»
Սպարտակ Հարությունյան

Սպարտակ Արտեմի Հարությունյան (ապրիլի 1, 1956(1956-04-01), Եղվարդ, Ղափանի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ, նկարիչ։


== Գործունեություն ==
Սպարտակ Հարությունյանը ծնվել է 1956 թվականին։ Դեռ մանկուց սիրել է քարերից եղնիկներ քանդակել։ Սովորել է Մարատ Նուրիջանյանի արվեստանոցում, այնուհետև Ղափանի ճարտարագիտական ուսումնարանում։ 1980 թվականից գործունեությունը շարունակել է Մինսկում։ Ցուցահանդեսներ է ունեցել Բելառուսում, Գերմանիայում,Լեհաստանում, Հայաստանում և այլ երկրներում։ Մասնակցել է Մինսկում կայացած առաջին միջազգային բիենալեին։ Սպարտակ Հարությունյանը իր աշխատանքներից նվիրել է Արցախի ազգային պատկերասրահին։ Նրա աշխատանքներից կան նաև Իսրայելի, ԱՄՆ-ի, Բելառուսի, Լեհաստանի և այլ երկրների թանգարաններում։


== Պատկերասրահ ==
Սպարտակ Հարությունյանի անհատական ցուցահանդեսը՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին։ Մինսկ, 22.03.2015 թ.։

		
		
		
		
'


== Ծանոթագրություններ ==
Էլեն Գերտրուդ Կոհեն

Էլեն Գերտրուդ Կոհեն (անգլ.՝ Ellen Gertrude Cohen, 1846), բրիտանացի նկարիչ և պատկերազարդող։


== Կենսագրություն ==
Կոհենը ծնվել է 1846 թվականին։ Նա հաճախել է Սլեյդ գեղարվեստի դպրոց և Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա։ Նա նաև սովորել է Փարիզում, Ժոն-Ժոսեֆ Բենիամին-Կոնստանի և Ժան Պոլ Լորանի մոտ։
Նա իր աշխատանքները ցուցադրել է Թագավորական ակադեմիայում, Water and Oil Colors նկարիչների թագավորական ինստիտուտում և Փարիզյան սալոնումԿոհենը իր աշխատանքները ցուցադրել է Չիկագոյի գիտության և արդյունաբերության թանգարանում, 1893 թվականի [Կոլումբիական համշխարհային ցուցադրության ժամանակ։
Կոհենը պատկերազդումներ է արել Բրիտանական տարբեր պարբերականների համար, որոնց թվում է The Strand Magazine ամսագիրը։
Կոհենի մահվան տարեթիվը անհայտ է։


== Պատկերազարդումներ Illustrated London News-ից ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
images of Ellen Gertrude Cohen's paintings on artNET
Կրեսպի դ'Ադդա

Կրեսպի դ'Ադդա (իտալերեն՝ Crespi d'Adda), պատմական բնակավայր Կապրիատե Սան Ջերվազիո կոմունայում, Լոմբարդիա մարզում, Իտալիայի` հյուսիսում։ Իրենից ներկայացնում է 19-20-րդ դարերի գործարանային քաղաքի վառ օրինակ, որը կառուցել են ձեռներեցները՝ Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում աշխատողների վերաբնակեցման համար։ Գյուղը պահպանվել է մինչև մեր օրեր, և մասամբ օգտագործվում է արտադրության շարունակության նպատակով, սակայն ներկայիս սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության հետ կապված նրա պահպանումը վտանգի տակ է։ Ներառված է 1995 թվականի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։


== Պատմություն ==

1875 թվականին ձեռնարկատեր Քրիստոֆորո Բենինյոն Կրեսպին և Բուստո Արսիցիոն գնեցին ընդարձակ հողատարածք Բրեմբո և Ադդա գետերի միջև՝ նպատակ ունենալով կառուցել բամբակագործական գործարան։ 1878 թվականին արդյունաբերական շենքերի կողքին սկսվեց բանավանի շինարարություն, փոքր սոցիալական ենթակառուցվածքներով, ինչպիսիք են հիվանդանոց, դպրոց, թատրոն, բաղնիքներ, եկեղեցի և գերեզմանոց։ 1897 թվականին ավարտվեց ընտանեկան ամրոցի շինարարությունը, որը կառուցված էր նեոգոթական ոճով։ Մոտավորապես 1906 թվականին արտադրության կարիքների համար Ադդա գետի երկայնքով կառուցվել է հիդրոէլեկտրակայան։
Երբ 1889 թվականին Անգլիայից վերադարձավ Կրիստոֆորա Սիլվիո Կրեսպիի որդին, նա սկսեց աշխատել որպես նոր տնօրեն։
Նա մերժեց բազմաբնակարան բնակելի շենքերի նախագիծը և փոխարինելով դրանք այգիներով մասնավոր տների։ Նա կարծում էր, որ դա կնպաստի աշխատողների ներդաշնակ հարաբերություններին։ Այդ տները կառուցվեցին 1892 թվականից սկսած, և արդյունքն ակնհայտ էր։ Շուրջ 50 տարի Կրեսպի ընտանիքի ղեկավարությանը չի խոչնդոտել որևէ ապստամբություն կամ այլ տեսակի զանգվածային անկարգություններ։
1929 թվականի Մեծ ճգնաժամից ֆաշիստական ​​կառավարության կողմից հարկումը ի վերջո, հանգեցրել է այն փաստին, որ Կրեսպի ընտանիքը վաճառեց գյուղը իտալական տեքստիլ ընկերությանը։ Հետագայում անցել է Լեգլար ընկերության և ապա - արդյունաբերական խումբ Փոլլիին։ Վերջինս, որպեսզի պահպանի արտադրությունը, վարձել է 600 աշխատող, իսկ առավել ակտիվության տարիներին այս ցուցանիշը հասել է մինչև 3200 մարդ։
2004 թվականին ֆաբրիկայի գործունեությունը գրեթե դադարել է։ Այսօր, գյուղում են նրանք, ովքեր իրենցից ներկայացնում են այն աշխատավոր ընտանիքները, ովքեր այստեղ են եկել ամենասկզբից։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Կրեսպի դ'Ադդան առաջին գյուղն էր Իտալիայում, որ ուներ ժամանակակից լուսավորման համակարգ։
Տեղի դպրոցի պահպանման համար բոլոր ծախսերը հոգացել է գործարանը։
Կրեսպի ընտանեկան ամրոցը ունեցել է առանձին հեռախոսագիծ Միլանի հետ։
Կրեսպի դ'Ադդա եկեղեցին կառուցվել է Բուստո Արսիցիոյի եկեղեցու օրինակով, որտեղից էլ ծագել են Կրեսպիները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Villaggio Crespi Archived 2010-07-06 at the Wayback Machine.
Crespi d'Adda Archived 2011-05-11 at the Wayback Machine.
Պապա ռելյենա

Պապա ռելյենա, կարիբյան խոհանոցի ուտեստ։


== Պատրաստման եղանակ ==
Հիմնականում պատրաստվում է կարտոֆիլի պյուրեից և աղացած մսից։ Պյուրեից պատրաստված գնդիկները լցոնվում են աղացած մսով և համեմվելով տարբեր համեմունքներով տապակվում բուսայուղով։ Խճողակի բաղադրիչները տարբեր երկրներում կարող են լինել տարբեր։ Կարող է լինել նաև կաղամբով, բրնձով լցոնված գնդիկներ։ Գնդիկները կարելի է թաթախել պաքսիմատի մեջ և տապակել։


== Տարածվածություն ==
Պապա ռելյենա ճաշատեսակը բավականին տարածված է Միացյալ Նահանգներում, հատկապես այն քաղաքներում, որտեղ առավել մեծ է Կարիբյան սփյուռքը, ինչպիսիք են օրինակ Մայամին և Տամպան։
Ավստրալիայի բաց առաջնության կանանց մենախաղ 2015

Ավստրալիայի բաց առաջնության կանանց մենախաղ 2015, թենիսի կանանց մրցաշար, թենիսի հիմնական՝ Մեծ Սաղավարտի, մրցաշարերից մեկը։ Անց է կացվել 2015 թվականի հունվարի 19-ից մինչև փետրվարի 1-ը, Մելբուրնի «Melbourne Park» («Մելբուրն պարկ») համալիրում, Ավստրալիա։
Կանանց մենախաղի մրցաշարը հավաքել էր համաշխարհային դասակարգման Թոփ 20-ի տասնինը ներկայացուցիչների, առաջատարներից չէր մասնակցում միայն նախորդ տարվա մրցաշարի հաղթող Նա Լին, ով նախորդ մրցաշրջանից հետո ավարտել էր պրոֆեսիոնալ կարիերան։ Նրանցից յոթը հասել են մինչև քառորդ եզրափակիչ։ Գլխավոր անակնկալը եղել է ամերիկուհի Մեդիսոն Կիսի ելույթը, ով մրցաշարի ընթացքում հաղթել է նաև Պետրա Կվիտովային (№ 4) և Վենուս Ուիլյամսին (№ 18) և դուրս եկել կիսաեզրափակիչ։ Այդ փուլում ամերիկուհուն հարկ եղավ մրցակցել իր հայրենակցուհի և դասակարգման առաջին համար Սերենա Ուիյամսի հետ, մյուս կիսաեզրափակիչի զույգը կազմեցին ռուսաստանցիներ Մարիա Շարապովան (№ 2) և Եկատերինա Մակարովան (№ 10)։ Այդյունքում եզրափակիչ դուրս եկան մրցաշարի առաջին երկու դասակարգվածները՝ Ուլյամսը և Շարապովան։ Ամերիկուհին նախկինում մրցաշարում հաղթել էր հինգ անգամ (2003, 2005, 2007, 2009 և 2010 թվականներին) և երբեք պարտություն չէր կրել եզրափակիչում։ Իսկ ռուսաստանցին Ավստրալիայի եզրափակիչ դուրս էր եկել չորրորդ անգամ (մինչ այդ 2007, 2008 և 2012 թվականներին) և մեկ անգամ շահել էր տիտղոսը 2008 թվականին։ Ավստրալիայի բաց առաջնության եզրափակիչում Շարապովան և Ուիլյամսը հանդիպել են երկրորդ անգամ, մինչ այդ խաղալով 2007 թվականին, երբ հաղթանակ էր տարել Ուիլյամսը։ Այս անգամ ևս ամերիկուհին կարողացավ հաղթանակ տանել և շահել մրցաշարի հաղթողի տիտղոսը, մրցաշարում հաղթանակ տանելով արդեն 6-րդ անգամ և 19-րդ անգամ Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում, այդ ցուցանիշով հավասարվելով Հելեն Ուիլս Մուդիին։ Այդ ցուցանիշով նա հավասարվեց Նենսի Ուին-Բոլտոնին, ով հաղթել էր դեռ Բաց դարաշրջանից առաջ, իսկ նրանցից ավել մրցաշարում հաղթել էր միայն Մարգարետ Կորտը, ով ընդհանուր առմամբ արժանացել էր 10 տիտղոսի։
Բոլոր չորս վերին դասակարգված թենիսիստուհիները (Սերենա Ուիլյամս, Մարիա Շարապովա, Սիմոնա Հալեպ և Պետրա Կվիտովա) մրցակցության մեջ էին մտել աշխարհի թիվ 1 ռակետի կոչման համար։ Սերենա Ուիլյամսը հասնելով եզրափակիչ, պահպանել է առաջատար դիրքերը։
Այս մրցաշարը վերջինն էր Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերում աշխարհի նախկին թիվ 2 ռակետ Վերա Զվոնարյովայի համար։


== Դասակարգում ==


== Հատուկ հրավիրվածներ (WC) ==


== Որակավորման մրցաշարի հաղթողներ ==


== Հիմնական ցանց ==
Հապավումներ
Q - Որակավորված
WC - Wild card, Ջոկեր
LL - Երջանիկ անհաջողակ
PR - Պաշտպանված վարկանիշ


=== Քառորդ եզրափակիչ ===


=== Կիսաեզրափակիչ ===


=== Եզրափակիչ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2016-09-25 at the Wayback Machine.
Կանանց մենախաղի արդյունքներ Archived 2016-01-21 at the Wayback Machine.
Մրցաշարի պրոֆիլը ATP կայքում
Ավստրալիայի բաց առաջնության կանանց մենախաղի մրցաշարի հաղթողներն ու եզրափակիչի մասնակիցները
Ստավնոե

Ստավնոե (ուկրաիներեն՝ Ставне), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վելիկոբերեզնյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1544 թվականին։
Չճշտված տվյալներով Ստավնոե գյուղում բնակվում էր 1 623 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 36866 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 44,02 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոշելևո (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոշելևոԿոշելևո (ռուս.՝ Кошелево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հադրո

Հադրո, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ստրիժյովկա (գյուղ, Կորոստիշևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտրիժյովկաՍտրիժյովկա (ուկրաիներեն՝ Стрижівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստրիժյովկա գյուղում բնակվում էր 1 310 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2434 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 538,21 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռոգաչյովո (գյուղ, Նովայա Զեմլյայի քաղաքային օկրուգ)

Ռոգաչյովո (ռուս.՝ Рогачёво), գյուղ Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Նովայա Զեմլյայի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 457 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հարի Սթայլզի սկավառակագրություն

Անգլիացի երգիչ Հարի Սթայլզի սկավառակագրությունն ներառում է` երկու ստուդիական ալբոմ, մեկ վիդեո ալբոմ, յոթ սինգլ, հինգ երաժշտական տեսահոլովակ և մեկ գովազդային սինգլ։ 2017 թվականի ապրիլի 7-ին Սթայլզը թողարկել է իր առաջին` «Sign of the Times» սոլո սինգլը, որը զբաղեցրել է UK Singles Chart չարթի առաջին հորիզոնականը։ Նրա նույնանուն դեբյուտային ստուդիական ալբոմը թողարկվել է 2017 թվականի մայիսի 12-ին, որից հետո այն առաջին հորիզոնականն է զբաղեցրել տարբեր երկրների, ներառյալ ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի և Ավստրալիայի չարթերում։
2019 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Հարի Սթայլզը թողարկել է իր քամբեք սինգլը` «Lights Up»-ը նրա սպասվող` «Fine Line» ալբոմից։ Երգը դեբյուտ է կատարել Billboard Hot 100 չարթի 17-րդ հորիզոնականում և երրորդ հորիզոնականում UK Singles Chart-ում։ Նոյեմբերին և դեկտեմբերին թողարկվել են երկրորդ` «Watermelon Sugar» և երրորդ` «Adore You» սինգլները Սթայլզի երկրորդ ալբոմից և զբաղեցրել են UK Singles Charts-ի 17-րդ և յոթերորդ հորիզոնականները համապատասխանաբար։ «Fine Line» ալբոմը թողարկվել է 2019 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, դեբյուտ կատարելով Billboard 200 չարթի առաջին հորիզոնականում, նշելով Սթայլզի երկրորդ համար մեկ ալբոմը ԱՄՆ-ում նրա նույնանուն ալբոմի թողարկումից հետո և առաջին բրիտանացի արտիստը, ով իր առաջ երկու ալբոմներով դեբյուտ է կատարել առաջին հորիզոնականում։


== Ալբոմներ ==


=== Ստուդիական ալբոմներ ===


=== Վիդեո ալբոմներ ===


== Մինի ալբոմներ ==


== Սինգլներ ==


=== Որպես գլխավոր արտիստ ===


=== Գովազդային սինգլներ ===


== Չարթերում ընդգրկված այլ երգեր ==


== Տեսահոլովակներ ==


== Տես նաև ==
One Direction խմբի սկավառակագրություն


== Ծանոթագրություններ ==
Գնել Սանոսյան

Գնել Սանոսյան (հոկտեմբերի 7, 1983(1983-10-07), Ծակքար, Մարտունու շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պետական և քաղաքական գործիչ, աշխարհագրագետ, բնապահպան, ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար  (02.08.2021), Գեղարքունիքի նախկին մարզպետ։ «Հայկական աշխարհագրական ընկերություն» գիտական-հասարակական կազմակերպության անդամ է։


== Կենսագրություն ==
2000-2004 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության ֆակուլտետում՝ ստանալով աշխարհագրություն մասնագիտության բակալավրի աստիճան։ 
2004-2006թթ. սովորել է նույն ֆակուլտետում՝ ստանալով մագիստրոսի աստիճան (մասնագիտացումը՝ բնօգտագործում և բնապահպանություն)։
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
2004-2010թվականներին որպես աշխարհագրության ուսուցիչ աշխատել է  «Մակսեդան» օտար լեզուների վարժարանում։ 2007-2010 թվականներին որպես դասախոս աշխատել է Երևանի հյուսիսային համալսարանում։ 2006-2018թվականներին աշխատել է  Արտաքին տնտեսական կապերի համալսարանում` որպես դասախոս։ 
2018 թվականի հունիսի 4-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ նշանակվել է ՀՀ բնապահպանության փոխնախարար։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 10-ին ՀՀ կառավարության որոշմամբ Գնել Սանոսյանը նշանակվել է Գեղարքունիքի մարզպետ, 2021 թվականի օգոստոսի 2-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռուբեն Չալթիկյան

Ռուբեն Հովհաննեսի Չալթիկյան (մարտի 25, 1949(1949-03-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆիզքիմիկոս։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1988), պրոֆեսոր (2008)։
Ֆիզքիմիկոս, ՀԽՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ Հովհաննես Չալթիկյանի որդին է, ֆիզիկոս-տեսաբան Վիգեն Չալթիկյանի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
1966 թվականին ավարտել է թիվ 71 դպրոցը, 1971 թվականին՝ Երևանի պետական համալսարանի քիմիայի ֆակուլտետը և աշխատանքի անցել ֆիզիկական քիմիայի ամբիոնում։ 1973 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն։ 1975 թվականից նույն ամբիոնում զբաղվել է լազերաքիմիայով՝ հիմնելով Հայաստանում առաջին գիտահետազոտական լաբորատորիան, որը զբաղվում էր կոնդեսացված միջավայրերում ընթացող լազերաքիմիական պրոցեսներով։
1980 թվականից կատարել է ԽՍՀՄ Գիտության և տեխնիկայի պետական կոմիտեի կողմից ֆինանսավորվող աշխատանքներ։ 1990-2008 թվականներին եղել է ֆիզիկական և կոլոիդային քիմիայի ամբիոնի պրոֆեսորի պաշտոնակատար։ 2008 թվականից նույն ամբիոնի պրոֆեսոր է։


== Գործունեություն ==
Հեղինակ է շուրջ 100 գիտական հոդվածների, արտոնագրերի և թեզիսների՝ նվիրված ամին գերօքսիդ համակարգերերի քիմլուսարձակման կինետիկայի և լազերային աղբյուրներով խթանված ռադիկալային պոլիմերման պրոցեսների ուսումնասիրությանը, պինդ մակերևույթների ձևափոխմանը, նոր համապոլիմերների, լցոնված պոլիմերային և չլցոնված նոր սոսինձների ստացմանը։ Նա նաև վեց ուսումնամեթոդական աշխատանքների հեղինակ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Խունարկտորի վանք

Խունարկտորի վանք, վանք Փոքր Հայքի Սեբաստիայի նահանգի Ակնա գավառի Հացկնի գյուղի մոտ։


== Ծանոթագրություններ ==