Անգելիկա Քաուֆման

Մարիա Աննա Անգելիկա Կատարինա Քաուֆման (գերմ.՝ Maria Anna Angelika/Angelica Katharina Kauffmann, հոկտեմբերի 30, 1741(1741-10-30)[…], Քուր (Շվեյցարիա), Շվեյցարիա - նոյեմբերի 5, 1807(1807-11-05)[…], Հռոմ, Պապական մարզ), գերմանացի նեոդասական նկարչուհի։ Նա Լոնդոնի Թագավորական ակադեմիայի հիմնադիր երկու կանանցից մեկն է (1768)։


== Կենսագրություն ==

Անգելիկա Քաուֆմանը նկարիչ Յոհան Յոզեֆ Քաուֆմանի դուստրն է, մեծացել է Ֆորարլբերգում (Ավստրիա)։ Ինքնուրույն սովորել է մի քանի լեզուներ, շատ է կարդացել, հետաքրքրվել է երաժշտությամբ։ Նկարել սկսել է 6 տարեկանից, 12 տարեկանից աշխատել է որպես պրոֆեսիոնալ նկարիչ։ 1754 թվականին մայրը մահացել է, հայրը որոշել է աղջկա հետ տեղափոխվել Միլան։ 1764 թվականից ապրել է Իտալիայում (Հռոմ, Վենետիկ)։ Հռոմում ծանոթացել է գերմանացի արվեստագետ Յոհան Յոախիմ Վինկելմանի հետ, որը դարձել է նրա ուսուցիչը։

1766 թվականին Անգլիայի դեսպանի և նրա կնոջ առաջարկությամբ մեկնել է Լոնդոն, որտեղ ապրել է 15 տարի։ Անգելիկա Քաուֆմանի դիմանկարը նկարել է Ռեյնոլդսը (1766), Անգելիկան էլ ի պատասխան նկարել է Ռեյնոլդսին։
Եղել է Թագավորական գեղարվեստական ակադեմիայի հիմնադիրների շարքում, մասնակցել է Սուրբ Պողոսի տաճարի նկարազարդմանը։ 1781 թվականին ամուսնացել է նկարիչ Անտոնիո Զուչիոյի հետ և վերադարձել Հռոմ։ այնտեղ ընկերացել է Գյոթեի հետ, նկարել նրա դիմանկարը։ Անգելիկա Քաուֆմանի վերջին ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1797 թվականին Հռոմում։


== Ստեղծագործություն ==
Քաուֆմանի կտավները (դիմանկարներ, աստվածաշնչյան, պատմական, գրական և անտիկ դիցաբանական սյուժեներով) պատկանում են կլասիցիզմի ոճին։


== Ճանաչում ==
Անգելիկա Քաուֆմանը եվրոպական ճանաչում ձեռք է բերել շատ վաղ։ 1762 թվականին դարձել է Ֆլորենցիայի գեղարվեստի ակադեմիայի անդամ, 1765 թվականին՝ Հռոմում Սուրբ Լուկայի ակադեմիայի անդամ, 1768 թվականից՝ Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի թագավորական ակադեմիայի անդամ։ 1810 թվականին իտալացի հայտնի պատմաբան Ջովաննի Բատիստա դե Ռոսսին գրել է Քաուֆմանի կենսագրությունը, այդ պահից սկսած նրա կյանքը մեկ անգամ չէ, որ դարձել է վեպերի սյուժե։
Փորագրանկարիչներ Ֆ. Բարտոլոցցին և Գ. Սկորոդումովը Քաուֆմանի աշխատանքները տիրաժավորել ու, այդպիսով, Եվրոպայում հանրամատչելի են դարձրել կետագծման տեխնիկայով (կտավի նրբերանքներն առավել հարմար փոխանցելու համար)։ Նկարչուհու երկրպագուն էր Ֆալկոնեն (Ռեյնոլդսի նախկին ընկերն ու ստեղծագործությունների երկրպագուն)։ Ֆալկոնեն 1774 թվականին՝ Պետերբուրգում Պետրոս I-ի արձանի վրա աշխատելիս, անգլիացի ճանապարհորդ Ռեքսելլի հետ կիսվել է նկարչուհու աշխատանքներից ստացած տպավորություններով և հաղորդել, որ «սեփականատերն է նրա գրեթե բոլոր ստեղծագործությունների»։ Մեծ կոմսուհի, այնուհետև կայսրուհի Մարիա Ֆյոդորովնան՝ Պետրոս I-ի կինը, ապակու վրա նկարել է Քաուֆմանի աշխատանքների մանրանկարները։
Քաուֆմանի ստեղծագործությունների փորագրանկարները նմուշ են ծառայել քանդակների ստեղծման համար։ Մասնավորապես, դրանք օգտագործել է քանդակագործ Ֆ. Շուբինը Պետերբուրգի Մարմարե պալատի Մարմարե սրահի մեդալիոնների շարքի վրա աշխատելիս։

Անգելիկա Քաուֆմանի պատվին է անվանվել Վեներայի հրաբխային խառնարաններից մեկը։


== Ցուցադրություններ ==
Retrospektive Angelika Kauffmann (270 աշխատանք), Դյուսելդորֆ, Կունստպալաստ (նոյեմբերի 15, 1998 – հունվարի 24, 1999),
München, Haus der Kunst (փետրվարի 5 – ապրիլի 18, 1999),
Chur, Bündner Kunstmuseum (մայիսի 8 – հուլիսի 11, 1999)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Smidt I. Angelika Kauffmann, Goethes Freundin in Rom. Ein Lebensbild nach ihren Briefen und nach Berichten ihrer Zeitgenossen. Wien: Bergland-Verlag, 1968
Angelika Kauffmann und ihre Zeit: Graphik und Zeichnungen von 1760—1810. Düsseldorf: C.G. Boerner, 1979
Obermeier S. Die Muse von Rom: Angelika Kauffmann und ihre Zeit. Frankfurt/Main: Oberon,1987
Omaggio a Angelika Kauffmann/ Oscar Sandner, ed. Milano: Società per le belle arti ed esposizione permanente, 1992
Maierhofer W. Angelica Kauffman. Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1997.
Sandner O. Angelika Kauffmann e Roma. Roma: De Luca, 1998
Rosenthal A. Angelica Kauffman: art and sensibility. New Haven: Yale UP, 2006.
Федотова Е. Д. Ангелика Кауфман. М.: Белый город, 2004
Bettina Baumgärtel (ed.): Retrospective Angelika Kauffmann, Exh. Cat. Dusseldorf, Kunstmuseum; Munich, Haus der Kunst, Chur, Bündner Kunstmuseum, Ostfildern, Hatje 1998, ISBN 3-7757-0756-5.
Angelica Kauffman Research Project: Forthcoming catalogue raisonné by Bettina Baumgärtel


== Արտաքին հղումներ ==
Information Angelika Kauffmann in Schwarzenberg ((գերմ.)
Vorarlberg Landesmuseum in Bregenz Archived 2013-05-17 at the Wayback Machine.
Index to the edition of her correspondence on the publisher's site
Angelica Kauffman Research Project