Բևեռացվելիություն

Բևեռացվելիություն, արտաքին էլեկտրամագնիսական դաշտում նյութի էլեկտրական կամ մագնիսական դիպոլային մոմենտ ձեռք բերելու ֆիզիկական հատկություն։
Բևեռացվելիություն տերմինը բնութագրում է նաև ատոմի, մոլեկուլի ինդուցված դիպոլային մոմենտի գծային կախման գործակիցը բևեռայնություն ստեղծած արտաքին դաշտից, իսկ միջավայրի համար այն հանդիսանում է նրա մասնիկների միջին բևեռացվելիություն կամ դիէլեկտրական ընկալունակության հարաբերությունը միավոր ծավալում գտնվող մասնիկների թվին.։


== Դասակարգում ==


=== Էլեկտրական բևեռացվելիություն ===
Միջավայրի էլեկտրական բևեռացվելիությունը բնութագրվում է դիէլեկտրական ընկալունակության 
  
    
      
        
          χ
          
            e
          
        
      
    
    {\displaystyle \chi _{e}}
   մեծությամբ, որը դիէլեկտրիկի P բևեռացման և փոքր արտաքին E էլեկտրական դաշտի գծային կապն արտահայտող մեծությունն է։

  
    
      
        
          
            
              P
              →
            
          
        
        =
        
          χ
          
            e
          
        
        
          
            
              E
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {P}}=\chi _{e}{\vec {E}}}
  Ընկալունակությունը կախված է դիէլեկտրիկական թափանցելիությունից (ε) հետևյալ բանաձևով

  
    
      
        ε
        =
        1
        +
        4
        π
        
          χ
          
            e
          
        
      
    
    {\displaystyle \varepsilon =1+4\pi \chi _{e}}
  


=== Մագնիսական բևեռացվելիություն ===
Մագնիսական բևեռացվելիությունը բնութագրվում է մագնիսական ընկալունակության 
  
    
      
        
          χ
          
            m
          
        
      
    
    {\displaystyle \chi _{m}}
   մեծությամբ, որը J մագնիսականության և փոքր արտաքին H մագնիսական դաշտի գծային կապն արտահայտող մեծությունն է։

  
    
      
        
          
            
              J
              →
            
          
        
        =
        
          χ
          
            m
          
        
        
          
            
              H
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {J}}=\chi _{m}{\vec {H}}}
  


== Բևեռացվելիության թենզոր ==
Անիզոտրոպ բյուրեղներում էլեկտրական (մագնիսական) բևեռացվելիությունը բնութագրվում է դիէլեկտրիկ (մագնիսական) ընկալունակության 
  
    
      
        
          χ
          
            e
          
          
            i
            j
          
        
        
          (
          
            χ
            
              m
            
            
              i
              j
            
          
          )
        
      
    
    {\displaystyle \chi _{e}^{ij}\left(\chi _{m}^{ij}\right)}
   թենզորով, հետևաբար մագնիսականության վեկտորը և էլեկտրական (մագնիսական) դաշտի լարվածության վեկտորը ընդունում են հետևյալ արժեքները

  
    
      
        
          P
          
            i
          
        
        =
        
          χ
          
            e
          
          
            i
            j
          
        
        
          E
          
            j
          
        
      
    
    {\displaystyle P_{i}=\chi _{e}^{ij}E_{j}}
  

  
    
      
        
          J
          
            i
          
        
        =
        
          χ
          
            m
          
          
            i
            j
          
        
        
          H
          
            j
          
        
      
    
    {\displaystyle J_{i}=\chi _{m}^{ij}H_{j}}
  Էներգիայի պահպանման օրենքից կարելի է դուրս բերել, որ 
  
    
      
        
          χ
          
            e
          
          
            i
            j
          
        
      
    
    {\displaystyle \chi _{e}^{ij}}
   և 
  
    
      
        
          χ
          
            m
          
          
            i
            j
          
        
      
    
    {\displaystyle \chi _{m}^{ij}}
   թենզորները սիմետրիկ են։

  
    
      
        
          χ
          
            e
          
          
            i
            j
          
        
        =
        
          χ
          
            e
          
          
            j
            i
          
        
      
    
    {\displaystyle \chi _{e}^{ij}=\chi _{e}^{ji}}
  

  
    
      
        
          χ
          
            m
          
          
            i
            j
          
        
        =
        
          χ
          
            m
          
          
            j
            i
          
        
      
    
    {\displaystyle \chi _{m}^{ij}=\chi _{m}^{ji}}
  Իզոտրոպ բյուրեղներում թենզորի ոչանկյունագծային բաղադրիչները հավասար են զրոյի, իսկ բոլոր անկյունագծայինները իրար հավասար են։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сивухин Д.В., Электричество, 1977