Օույան Սյու

Օույան Սյու (չինարեն ավանդ. 歐陽修, հեշտ. 欧阳修 , պինին: Ōuyáng Xiū, օգոստոսի 6, 1007(1007-08-06), Միանյան, Չինաստան - սեպտեմբերի 22, 1072(1072-09-22), Ֆույան, Անհոյ, Չինաստան), Սուն կայսրության դարաշրջանի  չինացի պետական գործիչ, պատմագիր, ուրվագծագիր և պոետ։ Նրա բազմակողմանի տաղանդը դասվում է եվրոպական վերածննդի գործիչների շարքին հավասար։.Հայտնի է նաև իր երկրորդ Յունշու անունով,իսկ կյանքի վերջին տարիներին հենց իր կողմից  հորինված  «ծեր հարբեցող» 醉翁 մականունով,ինչպես նաև որպես «Ճգնավոր Լյու» 六一居士, ինչ-որ տեղ էլ Լյու-ն կազմված է «վեց» և «մեկ» թվականներից, այսինքն՝ «վեցից մեկը»։ Այն հարցին, թե ինչ «վեցի»  մասին է խոսքը, մի անգամ նա իր հյուրին պատասխանեց, որ իր տանը ընդամենը կա 10 000  գրքեր, 1 000՝ այդ թվում նաև այդ ժամանակների արքայատոհմ Սյա, Շան և Արևմտյան Չժոու  հնագույն տղամարդու վերնազգոստներ, մեկ գուցին, մեկ շախմատի հավաքածու և մի թեյնիկ գինի։ Անցկացնելով կյանքը այս հինգի մեջ,նա վեցերորդն էր։ 
Իր ուսուցչի, Ֆան Չժունյանի հետ միասին,  ղեկավարում էր 1040-ական թվականներին  երգված բարեփոխումները, Վան Անշիի կանխագործման բարեփոխումները։ 1053 թվականին իր ղեկավարությամբ  կազմվում է  «Պատմական գրառումներ հինգ տոհմերի մասին » ժամանակագրությունը, իսկ 1060 թվականին՝ «Տան տոհմի նոր պատմություն» կարևորագույն չինական ժամանականգրության աշխատություններից մեկը։
Օույան Սյուն հայտնի է որպես արձակագիր և պոետ,  այդ դարաշրջանի երկու՝ (շի և ցի) բանաստեղծական ժանրերի վարպետ էր։ Նա հարստացրել է ուրվագծագրությունը ժիուխա (քննարկում բանաստեղծությունների մասին) ժանրի ստեղծմամբ։ Ինչպես նաև եղել է այդ դարաշրջանի խոշորագույն հնագրագիտական աշխատության «Հնագույն մակագրությունների հավաքածուներ՝ պարզաբանմամբ», որոնցում գրի է առել և մեկնաբանել է հարյուրավոր հնագույն մակագրություններ մետաղների և քարերի վրա։ Ռուս ընթերցողին ավելի հայտնի են նրա ինքնակենսագրական արձակ տեքստերը՝  «Գինովցած ծերուկի գրառումները» (1046 թվական) և «Ճգնավոր Լյու-ի կենսագրությունը» (1070 թվական)։ Նրա որոշ երկեր տպագրվել են ռուսերենով 1959 թվականին «Չինական դասական արձակ» և «Սուն դարաշրջանի պոեզիան» ժողովածուներում։
Օույան Սյու-ին, որպես խոշորագույն պատմագիրին է պատկանում լեգիտիմոստի ժխտման առաջնությունը, չինական տոհմի  գերբնական  նշան-«խորհրդանշանը» և «հինգ տարրերի» տեսությունը։ Դրա փոխարեն նա ղեկավարում է չինական տարախքները։ Նրա առարկությունները «Խմբավորումների մասին» (朋黨論) դարձել է որպես  գաղափարախոսական մի փաստաթուղթ,որին էին դիմել Դունլինսկյան շարժման կողմնակիցները  (東林黨, Մին դարաշրջան),  1724 թվականին կայսր Յունչժեն նույնպեսՂ։
Օույան Սյու  անվան ընդօրինակման համար մտածված էր  Օույանցև-Սյու անունը Խոլմ վան Զայչիկ , խուզարկու գործակալում(դետեկտիվում), դա ռուս-չինական դետեկտիվ է, «Վատ մարդիկ չկան» շարքի կերպարներում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Желоховцев А. Н., Лисевич И. С., Рифтин Б. Л., Соколова И. И., Сухоруков В. Т., Черкасский Л. Е., Эйдлин Л. З. Философская проза X—XIII вв.: [Китайская литература] // История всемирной литературы: В 9 томах / АН СССР; Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. М.: Наука, 1983—1984. Т. 2. С. 143—146.
Алимов И. А. Вслед за кистью: Материалы к истории сунских авторских сборников бицзи. Исследования, переводы. Часть 1. СПб., 1996. (фрагмент)
Ouyang Xiu \\ in Chevalier, Tracy. Encyclopedia of the essay. Taylor & Francis, 1997. ISBN 1-884964-30-3, ISBN 978-1-884964-30-5 (pp. 615–617)
Egan, Ronald C. The Literary Works of Ou-yang Hsiu. — Cambridge, 1984.
Կաղապար:Нп3 Կաղապար:Нп3. — Cambridge, MA, USA: Harvard University Press, 1999. — С. 119—126, 135—138. — ISBN 0674012127
James T.C. Liu in Franke, Herbert, Sung Biographies, Wiesbaden, 1976,vol. 2, pp. 808–816. ISBN 3-515-02412-3
Carpenter, Bruce E., 'Confucian Aesthetics and Eleventh Century Ou-yang Hsiu' in Tezukayama University Review (Tezukayama Daigaku Ronshu) Nara, Japan, 1988, no. 59, pp. 111–118. ISSN 0385-7743


== Հղումներ ==
Оуян Сю.։ «Из сборника «Записи вернувшегося к полям»»։ И. А. Алимов. Вслед за кистью: Материалы к истории сунских авторских сборников бицзи. Исследования, переводы. Часть 1. СПб., 1996։ Центр «Петербургское Востоковедение»։ Վերցված է 2010-09-21  
«Ouyang Xiu»։ Encyclopædia Britannica (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-16-ին։ Վերցված է 2010-09-21  
Biographical profile
English translations of the ten «West Lake is Good» poems