armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մայամիի համալսարան

Մայամիի համալսարան (անգլ.՝ The University of Miami, ոչ պաշտոնական անվանումներ՝ UM, U of M, U Miami, Miami), մասնավոր համալսարան ԱՄՆ-ում՝ ստեղծված 1925 թվականին։ Հիմնական կամպուսը գտնվում է Ֆլորիդա նահանգի Կորալ Գեյբլզ քաղաքում։ Բժշկական դպրոցը գտնվում է Մայամիում, իսկ օվկիանոսային հետազոտական ստորաբաժանումները Վիրջինիա Կիում (անգլ.՝ Virginia Key):
2010 թվականին համալսարանի 12 քոլեջներում (ներառյալ բժշկական դպրոցը, իրավունքի դպրոցը և օվկիանոսաբանության ուսուցման դպրոցը) սովորում էին 15.629 ուսանողներ 115 բակալավրիատի, 108 մագիստրոսական, 53 դոկտորական (որոնցից 49-ը՝ հետազոտական և 4-ը՝ պրոֆեսիոնալ) ծրագրերում։
2010-2011 ուսումնական տարվա դրությամբ համալսարանի բյուջեն կազմել է $2,5 միլիարդ (ինչից $1,7 միլիարդը՝ բժշկական ստոաբաժանումների բյուջե), այդ թվում՝ հետազոտությունների համար՝ $338,9 միլիոն։ Նպատակային կապիտալը (էնդաունմենթ) 2010 ֆինանսական տարվա վերջի դրությամբ կազմել է $618,2 միլիոն։


== Շրջանավարտներ ==
Միխայիլ Սաակաշվիլի՝ վրացի և ուկրաինացի պետական և քաղաքական գործիչ։
Ալեսանդրա Մեյեր Վյոլդեն՝ գերմանացի մոդել, դերասանուհի, ոսկե զարդերի դիզայներ։
Ուորեն Սամուելս՝ ամերիկացի գիտնական, տնտեսագետ, տնտեսագիտական մտքի պատմաբան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համալսարանի պաշտոնական կայք։ (անգլ.)
Սաուդյան Արաբիայի վարչական բաժանում

Սաուդյան Արաբիան բաժանված է 13 էմիրությունների (կամ մինթաքաների), իսկ ամեն էմիրությունը գտնվում է էմիրի հսկողության տակ (էմիր ընտրվում է թագավորական ընտանիքից)։
Հասմիկ Ղազարյան

Հասմիկ Արմենի Ղազարյան (նոյեմբերի 4, 1946(1946-11-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարչուհի-գոբելենագործ։


== Կենսագրություն ==
1962-1964 թվականներին սովորել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական ուսումնարանում։ 1969 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Ստրոգոնովի անվան պետական գեղարվեստա-արդյունաբերական ակադեմիայի ինտերիերի ֆակուլտետը։ 1970 թվականից դասավանդում է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանում, 1989-1994 թվականներին՝ ՀՊՄԻ-ում, 2003 թվականից՝ Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում։ 1979 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։
Հասմիկ Ղազարյանի աշխատանքները գտնվում են Սարդարապատի թանգարանում, Մոսկվայի Ռուսական դեկորատիվ արվեստների թանգարանում, մասնավոր հավաքածուներում (Երևան, Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ, Նյու Յորք, Լոս Անջելես, Կիև և այլն)։


== Ստեղծագործություններ ==
Հասմիկ Ղազարյանի «Հայաստանի քարեր» (1987), «Ճանապարհորդություն» (1991) շարքերը, «Երևան» (2002) եռանկարը, «Զանգեզուր» (1976), «Ժամանակակից Հայաստան» (շարք, 1981 թվականից, ՌԴ Գեղարվեստի ակադեմիայի դիպլոմ, 1987), «Ուռենիներ » (1997), «Վարդեր» (2001) աշխատանքներն արժևորվում են նրանով, որ հաստատում են ժամանակակից որմնագորգի (tapestry) ազգային ձևը։
Կարապետ Եղիազարյանի հետ ստեղծել է «Երգ Հայաստանի» (1984) գոբելենը (Գյումրիի դրամատիկ. թատրոն), «Շախմատ» շարքը (1985, Երևանի շախմատի տուն), Թեղենիք գյուղի Սրբոց Նահատակաց եկեղեցու խորանի (2003), «Ծաղկիր իմ երկիր» (Ուստ Կամենոգորսկ քաղաքի թատրոն, ՌԴ գեղարվեստի ակադեմիայի դիպլոմ, 1979) վարագույրները, մասնակցել (Գրիգոր Խանջյանի, Կարապետ Եղիազարյանի հետ) «Վերածնունդ» գոբելենային վարագույրի (1986, Երևանի Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիր) ստեղծմանը։


== Ցուցահանդեսներ ==
1970 թվականից Ղազարյանը մասնակցում է ցուցահանդեսների Հայաստանում և արտերկրում (Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ, Թիֆլիս, Ռիգա, Լոս Անջելես, Հնդկաստան, Գերմանիա, Շվեդիա և այլն)։
Ղազարյանը մասնակցել է մի շարք ցուցահանդեսների Հայաստանում, ինչպես նաև միջազգային սիմպոզիումների /Էրֆուրտ (1978), Լոզան (1979), Սոմբատհեյ (Հունգարիա, 1983), տեքստիլ ցուցահանդեսների (Քյոսեգ, Բուդապեշտ 1983), 1984 թվականին Ռիգայում կայացած 2-րդ միջազգային տեքստիլ արվեստի սիմպոզիումին։


=== Անհատական ցուցահանդեսներ ===
Մոսկվա (1994)
ԱՄՆ (2001)
Երևան (2002)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հասմիկ Ղազարյան
Բեռնուլի (ընտանիք)

Բեռնուլի ընտանիք (Bernoulli) —շվեցարարական-բողոքական ընտանիք, որի անդամներից շատերը  XVII-XVIII դարերում նշանակալի ներդրում են ունեցել գիտության մեջ։ Մասնավորապես այս դինաստիան տվել է 9 ականավոր մաթեմատիկոսներ և ֆիզիկոսներ (նրանցից 3-ը՝ հանճարեղ), ինչպես նաև հայտնի պատմաբաններ, արվեստի գործիչներ, ճարտարապետներ, իրավաբաններ և այլոց։ 17-18-րդ դարերում Բեռնուլի շվեցարարական բազմանդամ ընտանիքը  նշանակալի ներդրում ունեցավ գիտության մեջ։
Գիտության և մշակույթի մեջ  պատմաբանները հաշվել են Բեռնուլի ընտանիքի առնվազն 30 հայտնի ներկայացուցիչներ։ Սանկտ Պետերբուրգի Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոսների թվում հինգը Բեռնուլի ընտանիքից է։ 105 տարի շարունակ առանց ընդմիջումների Բեռնուլիի ընտանիքի ներկայացուցիչները զբաղեցնում էին Բազելի համալսարանի մաթեմատիկայի ամբոնը։


== Պատմություն ==
Բեռնուլի ընտանիքը սերում է  դեռևս 15-րդ դարից,  նրա ներկայացուցիչը ՝ Բերնուիլա անունով, բնակվում էր Ֆլանդերում (Հարավային Նիդեռլանդներ, այժմ ՝ Բելգիա)։ 1582 թվականին Իսպանիայի Կաթոլիկ իշխանությունների կրոնական ճնշումների պատճառով բողոքական վաճառական Հակոբ Բեռնուլին ընտանիքի հետ հեռացավ Անտվերպենից և տեղափոխվեց Ֆրանկֆուրտ։ Քանի որ կրոնական բաժանումները չէին դադարել Գերմանիայում, 1622-ին  Յակոբի թոռը, կրելով նույն անունը (1598-1634), հաստատվել է Բազելում (Շվեյցարիա) և ստացել Շվեյցարիայի քաղաքացիություն։
Յակոբի որդիՆ, որին պատմաբանները անվանում են «Նիկոլայ ավագ» (1623-1708), կազմակերպել է դեղագործական ապրանքների առևտուրը և շուտով դարձել է քաղաքի հարուստ  բնակիչ, Բազելի քաղաքային խորհրդի անդամ։ Նա ուներ 11 երեխա, որոնք էլ Բեռնուլի դինաստիայի հիմքը հանդիսացան։
Բեռնուլի ընտանիքի երեք սերունդ տվել է 9 հիմնական մաթեմատիկոսներ և ֆիզիկոսներ, որոնցից ամենահայտնիներն են։

Յակոբ Բեռնուլի (1654—1708)
Յոհան Բեռնուլի (1667—1748), Յակոբի փոքր եղբայրը
Դանիել Բեռնուլի (1700—1782), Յոհանի որդին
Յակոբ II Բեռնուլի (1759—1789), Դանիելի  բարեկամըՆույն ընտանիքից է նաև Մարիա Բեռնուլին՝ Հերման Հեսսեի  առաջին կինը։
Բեռնուլիի սերնդի ներկայացուցիչները այսօր հիմնականում բնակվում են Բազելում։


== Օբյեկտներ, ընտանիքի անդամների անուններ ==
Բեռնուլիի դիֆերենցիալ հավասարումը՝ ի պատիվ Յակոբի
Բեռնուլիի հավասարում հիդրոդինամիկայում՝ ի պատիվ Դանիելի
Բեռնուլիի լեմինսկատ՝ ի պատիվ Յակոբի.
Բեռնուլիի բազմանդամներ՝ ի պատիվ Յակոբի.
Բեռնուլիի անհավասարություն՝ ի պատիվ Յակոբի.
Բեռնուլիի բաշխում, Բեռնուլիի սխեման հավանականության տեսության մեջ՝ ի պատիվ Յակոբի.
Բեռնուլիի հերթափոխ՝ ի պատիվ Յակոբի.
Բեռնուլիի բանաձև՝ ի պատիվ Յակոբի.
Բեռնուլիի թիվերը՝ ի պատիվ Յակոբի.Փարիզի 8-րդ շրջանում ի պատիվ այս ընտանիքի  կա  փողոց՝ Rue Bernoulli,ի պատիվ ի պատիվ Դանիելի,  Մոսկվայի պետական ​​համալսարանի համալիր համակարգերի մաթեմատիկական հետազոտությունների ինստիտուտում ՝ՄՊՀ-ում լաբորատորիան անվանվեց Բեռնեուլիի անունով։


== Տոհմածառ ==
Տես ավելի մանրամասն ՝ Բեռնուլիի տոհմածառը(գերմ.).


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Բեռնուլի»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Նիկիֆուովսկի Վ.Ա. Բեռնեուլի հանճարեղ մաթեմատիկ. — մ.: գիտություն, 1984. — 177 с. — (գիտության և տեխնիկայի պատմություն).
Գեներալկա (Բաշչելակի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գեներալկա (այլ կիրառումներ)Գեներալկա (ռուս.՝ Генералка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բաշչելակ գետի աջ ափով՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010200312115100009297
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100929
Ավազանի կոդը - 13.01.02.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մինսկի մարզ

Մինսկի մարզը (բելառուս․՝ Мінская вобласць), մարզ Բելառուսի Հանրապետության կենտրոնական մասում։
Կազմավորվել է 1938 թվականի հունվարի 15-ին Սահմանադրության փոփոխության և լրացման մասին 15.01.1938-ի ԽՍՀՄ օրենքով։ Սահմանակցում է Բելառուսի բոլոր մարզերին, որի պատճատով միակ մարզն է, որը պետական սահման ելք չունի։ 
Վարչական կենտրոնը Մինսկ քաղաքն է, որը չի մտնում մարզի կազմի մեջ։
Բնակչությունը՝ 1, 422 000 մարդ (2009)։


== Աշխարհագրություն ==


=== Տարածքը ===
Առանց Մինսկ քաղաքի տարածքը 39 854 կմ² է։ Մարզը Բելառուսի կենտրոնական մասում է։ Ամենամեծ երկարությունը հյուսիսից հարավ 315 կմ է, արևմուտքից արևելք՝ 240 կմ։ Տարածքը, ներառած նաև Մինսկը, 40 196 կմ² է (Բելառուսի տարածքի 19,4 %-ը)։ Մարզի և ամբողջ երկրի ամենաբարձր կետը Ձերժինսկայա լեռն է (345 մետր՝ ծովի մակարդակից)։


=== Ջրային համակարգը ===
Առավել խոշոր գետերն են Բերեզինան, Նեմանը և Վիլիան։ Մարզում կան մոտ 60 խոշոր լճեր ավելի քան 0,1 կմ² մակերեսով։ Ամենամեծ լիճը Նարոչն է, որի մակերեսը 80 կմ², ամենամեծ խորությունը՝ 24,8 մետր։


=== Կլիմա ===
Մինսկի մարզում կլիման չափավոր-չորային է։ Միջին ջերմաստիճանը հունվարին −6,8 °C է, իսկ հուլիսին՝ +17,5 °C.


=== Բուսականությունը ===
2018 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ Մինսկի մարզի 38,4% ծածկված է անտառներով։ Մարզի չորս շրջանների կեսից ավելին անտառապատ է՝ Բերեզինի շրջան (50,8%), Բորիսովի շրջան (51,5%), Կրուպկի շրջան (50,7%), Ստարոդարոժի շրջան (50,5%)։ Մինսկի մարզում ամենաքիչ անտառները Նեսվիժի շրջանում (11,1%) է։ Քիչ են անտառները նաև Կոպիլի շրջանում (18,1%) և Սլուցկի շրջանում (22,1%)։


== Պատմություն ==


== Տես նաև ==
Բելառուսի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==
Էզեկիաս Պապաիոաննու

Էզեկիաս Պապաիոաննու (հոկտեմբերի 8, 1908(1908-10-08), Կելակի, Լիմասոլի շրջան, Կիպրոս - ապրիլի 10, 1988(1988-04-10), Կիպրոս), կիպրացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ։ 
Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում։ Կիպրոսի հանքերում աշխատելու ժամանակ ընդգրկվել է բանվորական շարժման մեջ։ 1930 թվականին մեկնել է Անգլիա։ 1931 թվականին ընդունվել է Անգլիայի կոմունիստական կուսակցության շարքերը։ 1936 թվականին մասնակցել է Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին։ 1943 թվականին ընտրվել է Լոնդոնի կիպրոսյան կոմիտեի քարտուղար, 1944 թվականին՝ Կիպրոսի աշխատավոր ժողովրդի առաջադիմական կուսակցության (ԱԿԷԼ) Լոնդոնի կազմակերպության քարտուղար։ 1946 թվականից եղել է ԱԿԷԼ-ի կենտրոնական օրգան «Դիմոթվական կրատիս» թերթի գլխավոր խմբագիրը։ 1947 թվականից՝ ԱԿԷԼ-ի ԿԿ անդամ, 1947-1949 թթ.՝ ԿԿ քարտուղար, 1949 թվականի օգոստոսից՝ քաղբյուրոյի անդամ և գլխավորի քարտուղար։ 1955 թվականին ձերբակալվել է, 1956 թվականին՝ փախել բանտից և մինչև 1959 թվականի դեկտեմբերն աշխատել ընդհատակում։ 1960 թվականին ընտրվել է Կիպրոսի Հանրապետության պառլամենտի անդամ։ Գլխավորել է ԱԿԷԼ-ի պատվիրակությունները ԽՄԿԿ 21-26 համագումարներում։ Պարգևատրվել է «Հոկտեմբերյան հեղափոխության» շքանշանով (1978 թվական)։


== Ծանոթագրություններ ==
Տալդի Բուկալ (գետ)

Տալդի Բուկալ  (ռուս.՝ Талды-Булак), գետ Ռուսաստանում, հոսում Բաշկորտոստան հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իկ գետի աջ ափին՝525 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  10010101312111100027698
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111102769
Ավազանի կոդը - 10.01.01.013
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Con Altura

«Con Altura», լատինաամերիկյան երաժշտության կատարողներ Ռոսալիայի (Իսպանիա), Ջեյ Բալվինի (Կոլումբիա) և էլ Գուինչոյի (Իսպանիա) երգը, որը թողարկվել է 2019 թվականի մարտի 28-ին Sony Music լեյբլում։ Սինգլը հասել է առաջին հորիզոնականին Արգենտինայի, Վենեսուելայի, Իսպանիայի, Կոլումբիայի, Մեքսիկայի հիթ-շքերթներում։ Տեսահոլովակը դիտել են ավելի քան 1,5 մլրդ անգամ։ Երաժշտական տեսահոլովակը MTV Video Music Awards երկու մրցանակ է շահել Best Latin և Best Choreography անվանակարգերում՝ Ռոսալիային դարձնելով առաջին իսպանուհին, որն արժանացել է այդ մրցանակին։ Billboard ամսագիրը երգն անվանել է 5-րդ լավագույն հիթ 2019 թվականի արդյունքներով (խմբագրության №5 ընտրությունը 100 Best Songs of 2019 ցանկում)։


== Պատմություն ==
2019 թվականի մարտին լուրեր տարածվեցին այն մասին, որ Ռոսալիան իր համերգային շրջագայության ժամանակ նոր երգ կկատարի։ Այդ լուրերը հաստատվել են Ռոսալիայի կողմից, երբ նա հայտարարել է 2019 թվականի մարտի 27-ին երգի թողարկման մասին սոցիալական մեդիայի միջոցով։ Հեղինակներն են Ռոսալիան, Ջեյ Բալվինը, ինչպես նաև Mariachi Budda, Frank Dukes, Teo Halm, Alejandro Ramírez և El Guincho։
Թողարկումից հետո երգը դրական է ընդունվել քննադատների կողմից՝ Pitchfork, Rolling Stone։


=== Մրցանակներ և անվանակարգեր ===


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 «Con Altura» (անգլ.)
Մոնտան Պելե

Մոնտան Պելե (ֆր.՝ Montagne Pelée), հրաբուխ Փոքր Անտիլյան կղզիների Մարտինիկա կղզում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 1397 մետր է, հիմքի տրամագիծը՝ 15 կմ։
Տխուր հռչակ ունի 1902 թ. մայիսի 8-ի ժայթքման պատճառով, որի հետևանքով մահացավ կղզու վրա գտնվող Սան Պեր քաղաքի 20 000-ից ավելի բնակիչ։ Այդպիսի ժայթքումով հրաբուխները վերագրում են պելեյան տիպին։ Ավելի թույլ գործել է 1929—1932 թվականներին։ Լեռան ստորոտը դարձել է հրաբխային յուրատեսակ թանգարան։
Վահրամ Պողոսյան

Վահրամ Սերգեյի Պողոսյան (1965 հուլիսի 16, Ստեփանակերտ - 1994 հունվարի 10, Հորադիզ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1965 թվականի հուլիսի 16-ին Ստեփանակերտ քաղաքում։ Ավարտել է թիվ 8 միջնակարգ դպրոցը, Երևանի պետական համալսարանի ֆիզկուլտուրայի ֆակուլտետը, աշխատել Ստեփանակերտի սպորտկոմիտեում՝ որպես մարզիչ, սպորտի վարպետ էր։
1988 թվականից Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակից էր։ Կամավորագրվել է ԼՂՀ ինքնապաշտպանության ուժերում, մասնակցել է բազմաթիվ մարտերի։ Այնուհետև ծառայել է թիվ 1 վաշտի առաջին դասակում, շարքայինից հասել մինչև ավագ լեյտենանտի կոչման։ 1993 թվականից Հադրութի գնդում գումարտակի հրամանատարի տեղակալ էր։ Աշխատել է ԼՂՀ Ազգային Անվտանգության վարչությունում։
Զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 10-ին, Հորադիզում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության համար», «Մարտական ծառայություն» և «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու տղա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի գերեզմանատանը։


== Տես նաև ==
Արցախյան պատերազմում զոհված ազատամարտիկների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Ռամպարդոս

Ռամպարդոս (անգլ.՝ Rampardos, ճապ.՝ ラムパルド), պոկեմոն Նինթեմդոից։ Ունի զարգացման երկու ձև։ Առաջին ձևը Կրանիդոսն է, որը զարգանալով դառնում է Ռամպարդոս։ Զարգացման ժամանակ հատկությունները չեն փոխվում։ Ռամպարդոսը ամենաարագ պոկեմոններից է։ Նրա մոտ բարձր է հատկապես գրոհը և պաշտպանությունը։ Ընդհանուր հասակը կազմում է 140 սմ, իսկ քաշը 51 կգ։


== Անվանում ==
Պոկեմոնի անգլերեն անվանումը թարգմանաբար նշանակում է կատաղություն, իսկ բնօրինակ ճապոներեն անվանումը նշանակում է կրակոց։ Գերմաներեն անվանումը նշանակում է ոսկրային, իսկ ֆրանսերեն անվանումը կարող է նշանակել ունիվերսալ։


== Ծագում ==

Ռամպարդոսը ոսկրային դինոզավր է։


== Վիճակագրություն ==
Ստատիկա

HP (նվազագույն՝ 398)
գրոհ (նվազագույն՝ 471)
պաշտպանություն (նվազագույն՝ 240)
գրոհի արագություն (նվազագույն՝ 251)
պաշտպանության արագություն (նվազագույն՝ 218)
ցատկ  (նվազագույն՝ 236)


== Տես նաև ==
Կրանիդոս
Շիելդոն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պոկեդեքս
Դուբյանա

Դուբյանա (ռուս.՝ Дубяна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օռլովսկի շրջանում (Կիրովի մարզ)
Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մոլոմա գետի ձախ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կամա, գետի ենթաավազանը՝ Կամից մինչև Սպիտակ գետի վտակները։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 10010300312111100036086
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111103608
Ավազանի կոդը - 10.01.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Lichtgestalt

Lichtgestalt (հայերեն՝ Լուսավոր կերպար), շվեյցարական Lacrimosa խմբի իններորդ ալբոմն է։ Ալբոմը ձայնագրվել է 2004 թ. նոյեմբերից մինչ 2005 թ. փետրվարը Համբութգում, Մինսկում և Շվեյցարիայում։ Թողարկվել է 2005 թ. մայիսի 5-ին Hall of Sermon լեյբլի կողմից։ Բոլոր երգերի հեղինակն է Թիլո Վոլֆը։


== Երգացանկ ==
Sapphire - 11։14
Kelch der Liebe (Սիրո բաժակ) - 06։05
Lichtgestalt (Լուսավոր կերպար) - 05։18
Nachtschatten (Գիշերվա շողեր) - 07։08
My Last Goodbye (Իմ վերջին հրաժեշտը) - 08։18
The Party Is Over (Երեկույթը ավարտված է) -05։29
Letzte Ausfahrt։ Leben (Վերջին ելքը։ Կյանք) - 05։44
Hohelied der Liebe (Սիրո հիմնը) - 14։30


== Սինգլներ ==
The Party Is Over (2005)


== Charts ==


== Աղբյուրներ ==
Discogs
Musicbrainz
Darklyrics
Lacrimosa.ch


== Ծանոթագրություններ ==
Պարբերական աղյուսակի բլոկ

Պարբերական համակարգի բլոկներ, քիմիական տարրերի համակցություն, որոնք ատոմի վալենտային շերտում ունեն էլեկտրոնների նման դասավորություն։ Նմանությունն այն է, որ առավելագույն էներգիայով օժտված վալենտային էլեկտրոնները զբաղեցնում են նույն տիպի օրբիտալ։ Տերմինն առաջին անգամ կիրառվել է ֆրանսիացի ֆիզիկոս Շառլ Ժանեի աշխատանքներում։ Պարբերական համակարգի նույն բլոկի մեջ մտնում են նրա հարակից խմբերի տարրեր։ Բլոկի անվանումը համընկնում է բնութագրող օրբիտալի անվան հետ, որում գտնվում են վալենտային էլեկտրոնները։ Բլոկների անվանումները հետևյալն են՝

s-բլոկ
p-բլոկ
d-բլոկ
f-բլոկ
gs-բլոկ։Բլոկների և օրբիտալների անվանումները (s, p, d, f և gs) առաջացել են ատոմային օրբիտալների հետ կապված սպեկտրալ գծերի որակական բնութագրից՝ sharp (սուր), principal (գլխավոր), diffuse (անորոշ), fundamental (հինարար)։ Հաջորդական անվանումները տրվում են այբբենական կարգով։ Տարրերի բլոկները երբեմն անվանում են նաև ընտանիքներ։
Ստորև բերվում է ենթամակարդակների լրացում Կլեչովսկու կանոնի համաձայն, ինչը նույնպես տալիս է բլոկների գծային դասավորությունը (կարգաթվի աճմանը զուգընթաց) Մենդելեևի աղյուսակում.
1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s, 4f, 5d, 6p, 7s, 5f, 6d, 7p, …


== Պարբերական աղյուսակ ==
Հելիումը տեղավորված է ջրածնից հետո, այլ ոչ նեոնի վերևում, քանի որ այն մտնում է s2 խմբի մեջ։ Բացի պարբերական համակարգում նշված բլոկներից, կա նաև հիպոթետիկ g-բլոկը, որն այստեղ պատկերված չէ։ G բլոկի տարրերը կարելի է տեսնել Մենդելեևի ընդլայնված աղյուսակում։ Բացի դրանից, լյուտեցիումը և լոուրենսիումը գտնվում են սկանդիումի և իտրիումի տակ՝ հաշվի առնելով, որ նրանք d-բլոկի տարրեր են։


== Ծանոթագրություններ ==
Մախով Կոլոդեզ

Մախով Կոլոդեզ (ռուս.՝ Махов Колодезь), գյուղ Ռուսաստանի Կուրսկի մարզի Բոլշեսոլդատսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վորոնի (գյուղ, Կոտելվայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վորոնի (այլ կիրառումներ)Վորոնի (ուկրաիներեն՝ Ворони), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոտելվայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վորոնի գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կրյուչկովո (գյուղ, Անդրեապոլսկի շրջան)

Կրյուչկովո (ռուս.՝ Крючково), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Անդրեապոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 75 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վիետնամագիտություն

Վիետնամագիտություն, արևելագիտության ճյուղ, որը ուսումնասիրում է Վիետնամի լեզուները, պատմությունը, էկոնոմիկան, մշակույթը, արվեստը, կրոնը, փիլիսոփայությունը, էթնոգրաֆիան, նյութական և հոգևոր մշակույթի հուշարձանները։ Գիտնականը, որը ուսումնասիրում է վիետնամագիտություն կոչվում է վիետնամագետ։


== Տես նաև ==
Արևելագիտություն
Հարավարևելյան դիվիզիոն (NBA)

Հարավարևելյան դիվիզիոն (անգլերեն` Southeast Division), Բասկետբոլի ազգային ասոցացիայի (NBA) արևելյան կոնֆերենցիայի 3 դիվիզիոններից մեկն է, որը բաղկացած է 5 թիմերից` «Ատլանտա Հոքս», «Շառլոթ Բոբքեթս», «Մայամի Հիթ», «Օռլանդո Մեջիք» և «Վաշինգթոն Վիզարդս»։
Այս բաժանմունքը գործում է 2004-05 խաղաշրջանից, երբ լիգայի 29 թիմերին ավելանում է երեսուներորդը՝ «Շառլոթ Բոբքեթսը»։
Բոլոր հարավարևելյան տիտղոսները հաղթել են Ֆլորիդա նահանգի ակումբները՝ «Մայամի Հիթը» և «Օռլանդո Մեջիքը»։


== Թիմերը ==
Բրագանսա Պաուլիստայի գավառ

Բրագանսա Պաուլիստայի (պորտ.՝ Microrregião de Bragança Paulista), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլու նահանգի մեջ։ Մտնում է Բաուրու մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 486 724 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 3131,807  կմ²։ Բնակչության խտությունը 155,4  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 4 113 307 528,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 9 040,29 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,810։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Ատիբաիա
Բոն Ժեզուս դուս Պերեդոիս
Բրագանսա Պաուլիստա
Իտատիբա
Ժարինու
Ժոանոպոլիս
Մորունգաբա
Նազարե Պաուլիստա
Պիրակայա
Տիյուտի
Վարժեն
Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի

Աստարա-Ռաշթ-Ղազվին երկաթուղի, կառուցվող երկաթուղի, որը կկապի Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Իրանի գործող երկաթուղային ճանապարհները։ Նախագիծը իրականցվում է «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի շրջանակներում, որի նպատակն է Ռուսաստանի, Ադրբեջանի, Իրանի, Հնդկաստանի և Օմանի տրանսպորտա-տեղեկատվական մայրուղիների ինտեգրացիան։


== Ծանոթագրություններ ==
Ահմադչայ

Ահմադչայ, գետ Արածանիի ավազանում։ Հոսում է Ալաշկերտի շրջանով։ Վերին հոսանքի տարբեր հատվածները կրում են տարբեր անուններ (Զամլու, Կալխ և այլն)։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոտլինո

Կոտլինո (ռուս.՝ Котлино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 11 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարիա Բլյումենտալ-Տամարինա

Մարիա Միխայլովնա Բլյումենտալ-Տամարինա (ռուս.՝  Мария Михайловна Блюменталь-Тамарина, հուլիսի 4 (16), 1859, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 16, 1938(1938-10-16), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային դերասանուհի։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1936)։


== Կենսագրություն ==
1890–1933 թվականներին աշխատել է Թիֆլիսի, Դոնի Ռոստովի, Մոսկվայի թատրոններում, 1933–1938 թվականներին՝ Փոքր թատրոնում։
Լավագույն դերերից են՝ Գալչիխա, Դոմնա Պանտելևնա, Անֆուսա (Ա․ Օստրովսկու «Անմեղ մեղավորներ», «Տաղանդներ և երկրպագուներ», «Գայլեր և ոչխարներ»), Պոշլյոպկինա (Գոգոլի «Ռևիզորը»), Արինա Իվանովնա (Նայդյոնովի «Վանյուշինի զավակները»), Կնյազևա (Տրենյովի «Նևայի ափին») և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Պահպանող (նախագծման ձևանմուշ)

Պահպանող (անգլ.՝ Memento pattern), վարքագծային նախագծման ձևանմուշ, որը հնարավորություն է տալիս վերականգնել օբյեկտի նախնական վիճակը՝այն հետ գլորելու միջոցով։
Պահպանող ձևանմուշն օգտագործվում է երեք օբյեկտների հետ միասին՝originator, caretaker և memento: Originator-ը օբյեկտ է, որն ունի ներքին վիճակ։ Caretaker-ը պատրաստ է գործողություն իրականացնել originator-ի հետ, բայց այն պետք է հնարավորություն ընձեռնի գործողությունները հետ շրջել։ Caretaker-ը Memento օբյեկտի հետ աշխատելիս սկզբում դիմում է originator-ին։ Դրանից հետո կատարվում է նեյտրալ գործողություն։ Որպեսզի գործողությունը հետ վերադարձվի նախորդ վիճակին, memento օբյեկտը վերադարձվու է originator-ին։ Memento օբյեկտն ինքն իրենով համարվում է ոչ թափանցիկ օբյեկտ և caretaker-ն ինքըչի կարող փոփոխություն ենթարկել memento-յին։ Ձևանմուշի օգտագործման ժամանակ պետք է հոգ տանել, որ originator-ը կարող է փոփոխել օբյեկտները կամ ռեսուրսները։


== Օրինակներ ==


=== Ձևանմուշի ոչ ստանդարտ տարբերակ C++ լեզվով ===


=== Ստանդարտ տարբերակ С#: ===


=== Ստանդարտ տարբերակ Java լեզվով ===


== Ծանոթագրություններ ==
Զիմնիկ (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)

Զիմնիկ (ռուս.՝ Зимник), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Իստոմինո (գյուղ, Զավյալովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԻստոմինոԻստոմինո (ռուս.՝ Истомино), գյուղ Ռուսաստանի, Ուդմուրթական հանրապետության Զավյալովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 97 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(4201) Օրոշչ

(4201) Օրոշչ (անգլ.՝ Orosz), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1984 թվականի մայիսի 3-ին Բրայան Սկիֆի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,158764 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4356 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8819 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2050,57 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175561 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,87° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4201) Օրոշչ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կյանքի կայծ

«Կյանքի կայծ» (գերմ.՝ Der Funke Leben), գերմանացի գրող Էրիխ Մարիա Ռեմարկի վեպը, որը լույս է տեսել 1952 թվականին։ Նվիրված է գրողի քրոջը՝ Էլֆրիդա Շոլցին։  


== Նվիրում ==
Գրողն ուներ երկու քույր, Էռնան և Էլֆրիդան։ Փոքրը, Էլֆրիդա Ռեմարկը (ծնված 1903 թվականի մարտի 25-ին), ամուսնանալով՝ կրել է ամուսնու ազգանունը՝ Շոլց։ Պատերազմն սկսվելուց հետո նա մնացել է Գերմանիայում, 1943 թվականին ձերբակալվել է հակառազմական ու հակահիտլերյան ելույթների պատճառով։ Դատարանում նա մեղավոր է ճանաչվել և դեկտեմբերի 16-ին մահապատժի է ենթարկվել գլխատման միջոցով։ Էռնա Ռեմարկին հաշիվ է ներկայացվել Էլֆրիդային բանտում պահելու, դատական պրոցեսի ու հենց գլխատման համար, գումարը կազմել է 450 մարկ, 80 պֆենիգ, որը նրանից պահանջվել է փոխանցել գոյություն ունեցող բանկային հաշվին մեկ շաբաթվա ընթացքում։ Ըստ գոյություն ունեցող վկայությունների, դատավորն ասել է նրան. «Ձեր եղբայրը, դժբախտաբար, թաքնվել է մեզնից, սակայն դուք չեք խուսափի»։ Պատերազմից հետո Ռեմարկն իմացել է Էլֆրիդայի մահվան մասին, իսկ 1952 թվականին հրատարակելով «Կյանքի կայծ» վեպը, գրողն այն նվիրել է քրոջը։


== Սյուժե ==
Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում պատերազմի ավարտին, Գերմանիայում, Մելերն քաղաքի մոտ գտնվող համակենտրոնացման ճամբարում։ Բանտարկյալների մեծ մասը կորցնում է երբևէ նորից ազատության մեջ հայտնվելու հույսը։ Սակայն կան նաև այնպիսիք, որ հավատում են փրկությանը։ Եվ դա նրանց հնարավորություն է տալիս ապրել և երազել ապագայի մասին։ Չէ՞ որ քանի դեռ նրանց մեջ առկայծում է կյանքի կայծը, նրանք շարունակում են իրենց մարդ զգալ։ 
Իրականում նման ճամբար գոյություն չի ունեցել, սակայն դրա նկարագրության համար Ռեմարկն օգտագործել է Բուխենվալդի մասին եղած տվյալները։ Մելերն քաղաքի հիմքում էլ իր հայրենի քաղաքն էր՝ Օսնաբրյուկը։ Ինքը՝ Ռեմարկը, երբեք չի եղել համակենտրոնացման ճամբարում, սակայն նկարագրությունների համար օգտագործել է պաշտոնական զեկույզներն ու ականատեսների վկայությունները։


== Ստեղծման պատմություն ==
Այս վեպում Ռեմարկն առաջին անգամ անդրադարձել է մի թեմայի, որի մշակման ժամանակ ինքը չէր կարող հիմնվել իր սեփական փորձի վրա։ Գրքի կոնցեպտը պատրաստ էր 1944 թվականին, իսկ դրա վրա նա սկսել է աշխատել 1946 թվականի հուլիսին, «Հետպատերազմյան Գերմանիայում գործնական դաստիարակչական աշխատանքի մասին» էսսեն ավարտելուց հետո, երբ իմացել է քրոջ դատապարտման մասին։ Հնգամյա աշխատանքի ընթացքում Ռեմարկը հասկացել է, որ խախտում է այդ ժամանակվա ԳԴՀ-ում այդ թեմաների վրա գործող տաբուն (որի մասին նա ավելի ուշ խոսել է նաև անավարտ «Ստվերները դրախտում» վեպում)։ Ձեռագրին ծանոթանալուց հետո շվեյցարական «Շերց» հրատարակչատունը խզել է պայմանագիրը գրողի հետ։ Նոր հրատարակիչը՝ Յի. Կ. Վիչը, չնայած սկզբնական լավատեսությանը, ստիպված էր արձանագրել, որ գիրքը դժվարությամբ է վաճառվել և ԳԴՀ-ում բացառապես բացասական գնահատական է ստացել գրական քննադատության կողմից, սակայն նացիզմի նախկին զոհերի արձագանքը դրական է եղել։ Սրա հետ կապված՝ հեղինակը մի քանի նախաբան է գրել, որոնք բացատրում էին վեպի կոնցեպտն ու թեմայի մշակումը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալմուրադ

Ալմուրադ, գյուղ Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում էր Ղափան քաղաքից 42 կմ արևելք, իսկ Աղալու գյուղից մոտ 10 կմ հարավ-արևելք՝ Որոտանի գետաբերանից 4 կմ հեռու՝ Արաքսի աջ ափին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեկ Ջորջ

Ջոն Էդվին «Ջեկ» Ջորջ կրտսեր (անգլ.՝ John Edwin "Jack" George, Jr., նոյեմբերի 13, 1928(1928-11-13), Swissvale, Ալեգինի շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - հունվարի 30, 1989(1989-01-30), Lee, Մեդիսոն շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ։ «Ֆիլադելֆիա Ուորիորս» ակումբի կազմում 1956 թվականին դարձել է NBA-ի չեմպիոն։


== Խաղացողի կարիերա ==
Խաղացել է խաղարկողի դիրքում։ Սովորել է Լա Սալյայի համալսարանում։ 1953 թվականի NBA դրաֆթի ժամանակ ընտրվել է «Ֆիլադելֆիա Ուորիորս» ակումբի կողմից՝ 102-րդ համարի ներքո։ Հետագայում հանդես է եկել «Նյու Յորք Նիքս» ակումբի կազմում։ NBA-ում, ընդհանուր առմամբ, անցկացրել է 8 մրցաշրջան։ 1955/1956 թվականների մրցաշրջանի ժամանակ Ջորջը, «Ուորիորս»-ի կազմում, դարձել է NBA-ի չեմպիոն։ Երկու անգամ մասնակցել է NBA բոլոր աստղերի խաղին (1956-1957)։ Մեկ անգամ ընդգրկվել է NBA բոլոր աստղերի երկրորդ հավաքականի մեջ (1956)։ Մեկ անգամ եղել է NBA պարբերական առաջնության հարթակի վրա անցկացրած ժամանակի քանակի առաջնորդ (1956)։ NBA կարիերայի ընթացքում, ընդհանուր առմամբ, խաղացել է 506 խաղ, որոնց ժամանակ հավաքել է 5153 միավոր (10,2 մ/խ), կատարել 2129 անդրադարձ և 2169 փոխանցում։


== NBA կարիերայի ցուցանիշներ ==


=== Ամենամյա մրցաշրջան ===


=== Փլեյ Օֆ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը NBA.com կայքում(անգլ.)
Օիդռեմա

Օիդռեմա (էստ․՝ Oidrema), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Կոոնգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 114 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ֆրունզե (գյուղ, Սակիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՖրունզեՖրունզե (ուկրաիներեն՝ Фрунзе, Ղրիմի թաթարերեն՝ Bağaylı), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սակիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ֆրունզե գյուղում բնակվում էր 3 107 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պիկասիլլա (այլ կիրառումներ)

Պիկասիլլա անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Պիկասիլլա - գյուղ Էստոնիայի Պիդռալա շրջանի կազմում։
Պիկասիլլա - գյուղ Էստոնիայի Լասվա շրջանի կազմում։
Միլուոքի

Միլուոքի (անգլ.՝ Milwaukee), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսային մասում, Վիսկոնսին նահանգում։ Վիսկոնսինի ամենամեծ քաղաքն է։ Գտնվում է Միչիգան լճի ափին։ 2005 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 579000 մարդ։


== Քույր քաղաքներ ==
 Գոլուէյ
 Մորոգորո
 Նուեվիտաս
 Օմսկ
 Կարորա
 Տվերիա
 Շվերին
 Բելոստոկ
 Մանիսա
Ռոբերտ Անանյան

Ռոբերտ Անանյան (15 հունիսի, 1966, Մարտակերտ - 22 նոյեմբերի, 1992, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ռոբերտ Անանյանը ծնվել է 1966 թ. հունիսի 15-ին Մարտակերտ քաղաքում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը, ուսումը շարունակել Ղափանի շինարարական տեխնիկումում։ Երբ սկսվում է Արցախյան շարժումը, տեխնիկումի ուսանողների հետ ստեղծում են «Նժդեհականների խումբ» ջոկատն ու գնում Ղարաբաղ։ Ջանյաթաղի ջոկատի հրամանատարի տեղակալն էր։ Մասնակցել է Սրխավենդի, Կիչանի, Մարաղայի համար մղված մարտերին։ 1992 թ. հուլիսի 4-ին՝ Մարտակերտի բռնագաղթումից հետո, ջոկատը ցրվել է։ Կորցրել է ծնողներին։ Զոհվել է 1992 թ. նոյեմբերի 22-ին՝ ռմբակոծության ժամանակ։ Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած չէր։ Հանգչում է Մարտակերտի գերեզմանատանը։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Էմիկա

Էմա Ջոլի (անգլ.՝ Ema Jolly), առավել հայտնի Էմիկա (անգլ.` Emika) բեմական անվամբ, չեխական ծագմամբ անգլիացի երգչուհի և էլեկտրոնային ժանրի երաժիշտ։ Ջոլիի «Emika» դեբյուտային ալբոմը թողարկվել է 2011 թվականին՝ «Ninja Tune» լեյբլի միջոցով։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1986 թ. հունվարի 8-ին Չեխիայում, մեծացել է Մեծ Բրիտանիայի Բրիստոլ քաղաքում։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմները ===
Emika (Ninja Tune, 2011)
Dva (Ninja Tune, 2013)


=== Սինգլները և մինի-ալբոմները ===
«Drop the Other» (Ninja Tune, 2009)
«Double Edge» (Ninja Tune, 2010)
«Count Backwards» (Ninja Tune, 2011)
«Pretend»/«Professional Loving» (Ninja Tune, 2011)
«3 Hours» (Ninja Tune, 2012)
«Chemical Fever» (Ninja Tune, 2012)
Klavirni EP (2013)
«Searching» (Ninja Tune, 2013)
«Centuries» (Ninja Tune, 2013)


=== Համագործակցությունները ===
Price Tag EP (MyMy & Emika, AUS Music, 2009)
«2012» (Pinch & Emika, Tectonic, 2011)
«I Mean» (Paul Frick feat. Emika, Doppelschall, 2011)
«Make You Sleep» (Kryptic Minds vs. Emika, Black Box, 2011)


== Պաշտոնական կայքը ==
Էմիկայի պաշտոնական կայքը


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոսիա 2

Ռոսիա 1 (ռուս.՝ Россия 2 ), Ռուսաստանի դաշնային հանրային հեռուստաալիք պետական ՎԳՏՌԿ մեդիաընկերության կազմում։ Հեռարձակվում է 2003 թվականի հունիսի 12-ից։ Եթերի 40%-ը կազմված է մարզական հանդիպումների հեռարձակումներից։ Հիմնադրված օրվանից մինչ 2009 թ. դեկտեմբերի 31-ը հեռուստաալիքը կոչվում էր «Սպորտ», իսկ 2010 թ. հունվարի 1-ից ստացել ներկայիս անվանումը։ 2015 թվականի նոյեմբերի 1-ին հեռուստաալիքը փոխարինվեց Матч ТВ-ով։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովիե Սարտի

Նովիե Սարտի (ռուս.՝ Новые Сарты, բաշկիրերեն՝ Яңы һарт), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 36 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
505

505 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 505 թվականն է, 
VI դարի 5-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Երաժշտական հնագրություն

Երաժշտական հնագրություն, պատմական երաժշտագիտության, միաժամանակ պատմա-բանասիրական հնագրության բնագավառ, երաժշտապատմական դիսցիպլին, որն ուսումնասիրում է երաժշտական գրության հին համակարգերը, երաժշտական նշանների էվոլյուցիայի օրինաչափությունները, նրանց գծագրական ձևերի փոփոխությունը, ինչպես նաև երաժշտական գրության հին հուշարձանները՝ նրանցում կիրառված նոտային համակարգերի բովանդակության և նրանց գրության ժամանակի ու վայրի առումով։ 


== Երաժշտական հնագրության խնդիրը ==
Հիմնական խնդիրն է՝ երաժշտական գրության մոռացված համակարգերի վերծանումը և նրանցով գրառված երաժշտության փոխադրությունը ժամանակակից գծային նոտագրության։ Բուն հնագրության մեթոդներից բացի, օգտագործում է երաժշտա-տեսական ու պատմական հետազոտություններ նաև վիճակագրության, ինֆորմացիայի տեսության ու այլ գիտությունների տեսական վերլուծումներ։ 


== Ձևավորումը ==
Որպես ինքնուրույն գիտություն ձևավորվել է XIX դարի կեսերին։ Արևմտաեվրոպական և բյուգանդական նևմային գրության ուսումնասիրության և վերծանության ուղղությամբ մեծ ներդրում ունեն է.Կուսմակերը, Հ.Ռիմանը, Օ.Ֆլայշերը, նոր ժամանակներում՝ է.Վելեսը, Հ.Տիլյարդը, Կ.Հյոհեգը (փորձել են տալ միջին-բյուզանդական նևմագրությաև լիակատար վերծաևությունը)։ Ռուսական միջնադարյան եկեղեցական երգարվեստի («Զնամենյան ռասպև») և կրյուկային նոտագրության ուսումնասիրության բնագավառում նշանակալից են Մ.Սմոլենսկու, Վ.Մեքալլովի, Ա. Պրեոբրաժենսկու, սովետական հետազոտողներ Վ.Բելյաևի, Մ.Բրաժնիկովի, Ն.Ուսպենսկու աշխատությունները։ Որոշակի աշխատանք է տարվում վրացական հին նոտագրության («Նիշանի») ուսումնասիրության ուղղությամբ։ Հայկական խազային նոտագրության ուսումնասիրության բնագավառում աշխատել են բազմաթիվ եվրոպացի երաժիշտ-միջնադարագետներ։ Նշանակալից են հայ հետազոտողներ Ե.Տնտեսյանի և Կոմիտասի, խորհրդային երաժշտագետներ Ռ.Աթայանի և Ն.Թահմիզյանի աշխատությունները։ Վերջին ժամանակներում զգալի նվաճումներ կան մասնավորապես հին երաժշտական ձեռագրերի հայտնաբերման, նրանց թվագրման, ընդհանրապես հայ երաժշտական հնագրության սկզբունքների մշակման, խազագրության համակարգերի պատմության, էվոլյուցիայի ուսումնասիրման նաև որոշ տեսական-հևագրականհարցերի մշակման գործում (տե՛ս խազագրություն)։ Սակայն միջնադարյան նոտագրության բոլոր համակարգերն էլ դեռևս հեռու են վերջնականորեն վերծանված լինելուց։


== Տես նաև ==
Խազագրություն
Նոտագրություն


== Գրականություն ==
Կոմիտաս, Տողվածներ և ուսումնասիրություններ, Երևան, 1941։
Ռոբերտ Աթայան, Հայկական խազային նոտագրությունը, Երևան, 1959։
Միյոկո Վատաի

Միյոկո Վատաի (ճապ.՝ 渡井 美代子, հունվարի 8, 1945(1945-01-08), Սայտամա, Ճապոնիա), ճապոնացի շախմատիստուհի, կանանց միջազգային վարպետ (1994), միջազգային մրցավար (1983)։ Ճապոնիայի հավաքականի կազմում մասնակցել է տասներկու օլիմպիադայի (1972-1986, 1996-2002)։ Մասնակցել է  Ալիկանտեի  միջփնջայի մրցաշարին։ Մասնագիտությամբ դեղագործ է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1945 թվականին։ 1997 թվականին ՖԻԴԵ-ն նրան շնորհել է կանանց միջազգային վարպետի կոչում։ Եղել է Ճապոնիայի կանանց քառակի չեմպիոն։ 
1973 թվականին նա հանդիպել է այն ժամանակվա շախմատի աշխարհի չեմպիոն Ռոբերտ Ֆիշերին և հաջորդ 30 տարիներին մի քանի անգամ այցելել նրան։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 2000 թվականից սկսած նրանք Վատաիի տանը միասին ապրել են դե ֆակտո ամուսնության մեջ։  2004 թվականի հուլիսի 13-ին Բոբի Ֆիշերին կալանավորելուց հետո ճապոնուհին քարոզարշավ է անցկացրել նրան ազատ արձակման համար։
Ըստ Վատաիի՝ նա ամուսնացած է եղել Ռոբերտ Ֆիշերի հետ 2004 թվականից մինչև նրա մահը՝ 2008 թվականը։ 2005 թվականի ապրիլից մինչև Ֆիշերի մահը նրանք ապրել են Իսլանդիայում։ Իսլանդիայի Գերագույն դատարանը 2009 թվականի դեկտեմբերին Վատաիի հայցը Ֆիշերի հետ ամուսնության վերաբերյալ անվավեր է ճանաչվել՝ ամուսնության բնօրինակ փաստաթուղթը չներկայացնելու համար։
2011 թվականի մարտի 3-ին Իսլանդիայի շրջանային դատարանը վճռել է, որ Միյոկո Վատաին, որպես Ֆիշերի այրի և ժառանգորդ, իրավունք ունի ժառանգել նրա ունեցվածքը։ Դատարանը նաև վճռել է, որ Վատաին և Ֆիշերը օրինական ամուսնացել են 2004 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։


== Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը  ՖԻԴԵ֊ի կայքում
Miyoko Watai chess games at 365Chess.com
Միյոկո Վատաի շախմատիստի էջն ու խաղերը Chessgames.com կայքում
«Chess News - We want to live together forever»։ ChessBase.com։ September 2004։ Վերցված է 19 March 2005 
«Keep Fischer in the News»
Տուկանու (Բաիա)

Տուկանու (պորտ.՝ Tucano), համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Բաիա նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Բաիա նահանգի հյուսիսարևելյան մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Էուկլիդիս դա Կունյաի գավառի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 54 106 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 3 214,8 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 19,3 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 94 769 827,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)։
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 1 799,83 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)։
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,582։


== Ծանոթագրություններ ==
Էլ Ջեմ

Էլ Ջեմ (թունիսյան արաբերեն` الجمّ), քաղաք Թունիսի արևելքում՝ ալ-Մահդիայի վիլայեթում։ Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Էլ Ջեմի բնակչությունը կազմում է 21 576 մարդ։
Այստեղ են գտնվում Աֆրիկայի հռոմեական ժառանգության ամենատպավորիչ օբյեկտները, որոնցից առանձնացվում է Էլ Ջեմի ամֆիթատրոնը։


== Պատմություն ==
Հռոմեական Թիսդրոսը, ինչպես նաև այս ժամանակահատվածում Հին Թունիսում կառուցված մյուս հռոմեական շինությունները, կառուցվել են փյունիկյան (կարթագենական) բնակավայրերի հիմքի վրա։ Ներկայիս Էլ Ջեմը, որպես Հռոմեական կայսրության Բիզացենայի նահանգի վարչական կենտրոն, զարգացել ու բարգավաճել է հատկապես 2-րդ դարում, երբ այն դարձավ ձիթապտղի արտադրության կարևոր կենտրոն։ Հետագա տարիներին այն դառնում է Հյուսիսային Աֆրիկայի քրիստոնեական եկեղեցու եպիսկոպոսանիստը։
Քաղաքի պատմամշակութային ժառանգության կարևորագույն մասնիկն է մ․թ․ա․ 3-րդ դարի սկզբին կառուցված հռոմեական ամֆիթատրոնը։ Համաշխարհային պատմության մեջ քաղաքը հայտնի է նաև, որպես հռոմեահպատակ Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրորդ ամենանշանավոր քաղաք (Կարթագենից հետո)։ Սակայն, մ․թ․ա․ 238 թվականին այստեղ տեղի է ունենում ապստամբություն, որի շարժառիթը Հռոմի կայսր Գորդիանոս I-ի ինքնասպանությունն էր։ Դրանից հետո հռոմեական զորքերը հավատարիմ մնալով կայսր Մաքսիմինոս Թրակիացուն, ստիպված են լինում ավերել քաղաքը։ Էլ Ջեմը իր հին անվանումով հիշատակված է նաև 4-րդ դարի Պևինգերյան քարտեզում։


== Տեսարժան վայրեր ==


=== Հռոմեական ամֆիթատրոն ===
Էլ Ջեմի հռոմեական ամֆիթատրոնը քաղաքի ամենահայտնի տեսարժան վայրն է։ Այն կառուցվել է Աֆրիկայի պրոկոնսուլ Մարկոս Գորդիանոսի հրամանով՝ Կոլիզեյի նմանությամբ։ Շինարարական աշխատանքներն ընթացել են մ. թ. ա. 232-238 թվականներին։
Ամֆիթատրոնի ասպարեզը 65 մ է, լայնությունը` 39 մ, տարողունակությունը` 30.000 մարդ։ Այն մեծությամբ երկրորդ խոշորագույն ամֆիթատրոնն է Կոլիզեյից հետո։ Ամենայն հավանականությամբ ամֆիթատրոնի շինարարությունն սկսվել է մ. թ. ա. 230 թվականին՝ տևելով ութ տարի։ Եվ չնայած այն հասցրել են զարդարել բազմագույն խճանկարով, շինարարությունն ընդհատվել է։ Ամֆիթատրոնն օգատագործել են կարճ ժամանակ, իսկ նրա կառուցումը վերջնականապես չի ավարտվել։
Մինչև 7-րդ դարը հին հռոմեական ճարտարապետների կառույցը մնացել է անխաթար։ Քաղաքի արաբ բնակիչները սկսել են ոչ պիտանի ամֆիթատրոնն օգտագործել, որպես անվճար շինանյութի աղբյուր։ Կառույցը պատրաստվել էր դեղնավուն ավազաքարից, որ հեշտ է մշակվում։ Քարի մեծ բեկորները օգտագործվել են Էլ Ջեմ և Քայրուան քաղաքների մզկիթների կառուցման համար։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսին կառույցն օգտագործվել է խանութի, բնակարանի, ցորենի պահեստի նշանակությամբ։
20-րդ դարում պատահականորեն պահպանված հինհռոմեական խճանկարները տեղափոխվել են տեղի հնագիտական թանգարան։ 1979 թվականին ամֆիթատրոնի մնացորդները ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (15501-15600)

Աստերոիդների ցանկ (15401-15500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (15601-15700)
 Աստերոիդների ցանկ (15401-15500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (15601-15700)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (15001)-(20000)»։ www.minorplanetcenter.net
Նեպոգոդիխա

Նեպոգոդիխա (ռուս.՝ Непогодиха), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վարնավինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բորիս Օկրեստին

Բորիս Սեմյոնի Օկրեստին (փետրվարի 18, 1923(1923-02-18), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - հուլիսի 6, 1944(1944-07-06), Minsk District, Մինսկի մարզ, Բելառուսական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս։


== Կենսագրություն ==
Բորիս Օկրեստինը ծնվել է 1923 թվականի փետրվարի 18-ին Մոսկվայում, բանվորի ընտանիքում։ Յոթերորդ դասաւրանն ավարտելով ընդունվել է «Մետրոստրոյ»-ի աերոակումբ, հետո, այնտեղ էլ աշխատել է որպես ավիատեխնիկ և օդաչու-հրահանգիչ։ 1942 թվականին Կարմիր բանակ է զորակոչվել։ 1943 թվականին ընդունվել է Համամիութենական կոմունիստական կուսակցություն։
Ստալինգրադի ճակատամարտի ընթացքում, գիշերային ռմբակոծիչների գնդի կազմում ՊՕ-2 ինքնաթիռով ավելի քան 300 մարտական թռիչք է կատարել։ Հետո թռիչքները կատարել է Իլ-2 ինքնաթիռով։ Ծանր վիրավորվել է, բուժվելուց հետո գունդ է վերադարձել և շարունակել թռիչքները։ 
1943 թվականի դեկտեմբերին կատարել է 381 մարտական թռիչք, որոնց ընթացքում ոչնչացրել է 40 տանկ, երկու զրահամեքենա, երկու ինքնաթիռ և այլ ռազմական տեխնիկա և հակառակորդի կենդանի ուժ։
ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության 1944 թվականի ապրիլի 13-ի թիվ 3370 հրամանագրով՝ գերմանական զավթիչների դեմ պայքարի առաջին գծում, հրամանատարության  մարտական ​​առաջադրանքների օրինակելի կատարման և հերոսության համար  գվարդիայի ավագ լեյտենանտ Բորիս Սեմյոնի Օկրեստինին շնորհվել  «Խորհրդային ​​Միության հերոսի կոչում», Լենինի շքանշան և «Ոսկե աստղ» մեդալ։
Զոհվել է 1944 թվականի հուլիսի 6-ին Մինսկից 20 կմ հեռու՝ վառվող ինքնաթիռը ուղղելով թշնամու կենդանի ուժի կուտակման վրա։ 1944 թվականի օգոստոսի 20-ին Առաջին օդային բանակի թիվ 51/ն հրամանով հետմահու պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» 1-ին աստիճանի շքանշանով։
Թաղվել է Մինսկի ռազմական գերեզմանոցում։


== Հիշատակ ==
Բորիս  Օկրեստինի հիշատակին անվանված են՝ 

փողոց Մինսկում
գիմնազիա, որտեղ կառուցվել է Օկրեստինի հուշահամալիր
փողոց Գրոդնոյի մարզի Լիդա բնակավայրում
դպրոց Սարանկա գյուղում


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Դվինի երկրաշարժ (863)

Դվինի երկրաշարժ (863), երկրաշարժ, որը տեղի է ունեցել  863 թվականի փետրվարի 13-ին Դվին քաղաքում։
9-րդ դարի ընթացքում Դվինը միակ «մարդաշատ» քաղաքն էր մուսուլմաններով գերակշռություն ունեցող Հայաստանում։ Քաղաքը մաս էր կազմում Աբբասյան խալիֆայության և ուներ բազմազգ բնակչություն։ 
Պատմաբան Հովհաննես Դրասխանակերտցին (X դ.) հայտնում է, որ երկրաշարժը ազդել է Դվինի թագավորական նստավայրի վրա։ Նա երկրաշարժը թվագրում է որպես իշխանաց իշխան Աշոտ Բագրատունու մահվանը հաջորդած իրադարձություն:  Հովհաննեսի պատմածի համաձայն՝ երկրաշարժը մեծ վնաս հասցրեց քաղաքի տներին, պաշտպանական պատերին և պալատներին։ Ստորգետնյա ցնցումները ավերածություններ առաջացրին քաղաքում։ Շատ մարդիկ զոհվեցին առաջնային ցնցումից։ Կենդանի մնացածները փախան քաղաքի շուկաներ և փողոցներ՝ վախենալով, որ իրենց բնակության վայրերը կփլուզվեն։ Եղանակային պայմանների պատճառով երկրաշարժը վերապրածներից շատերը տառապում էին նաև ցրտահարությունից։ 
Պատմաբան Ստեփանոս Ասողիկը (X-XI դդ.) երկրաշարժը թվագրում է Աշոտ Բագրատունու գահակալության տարիներին։ Ըստ պատմաբանի, երկրաշարժը տեղի է ունեցել Մեծ պահքի շրջանում՝ Փոքր շաբաթ օրը։ Նրա վկայության համաձայն՝ երկրաշարժը շատ մարդկանց կյանք խլեց և քանդեց «շքեղ» տները։ Նա հայտնում է, որ ցնցումները տևել են երեք ամիս։ 
Իսկ պատմաբան Մովսես Կաղանկատվացին (10-ից 11-րդ դար) պնդում էր, որ ցնցումները տևել են մի ամբողջ տարի, որին զոհ է գնացել 120,000 մարդ։ Նա իրադարձությունը թվագրում է հայկական տոմարի 318-րդ տարեթվով, որը համապատասխանում է քրիստոսից հետո 869 և 870 թվականներին։ 
Փետրվարի 13-ի ամսաթիվը վերցված է գրիգորյան օրացույցի X դարի պատարագային տեքստից։ Նշվում է, որ երկրաշարժը տեղի է ունեցել Դեմետրիոս Սալոնիկցու տոնի ընթացքում։ Բյուզանդական պատարագային օրացույցում Դեմետրիոս Սալոնիկցու տոնը հոկտեմբերի 26-ին է և ոչ թե փետրվարի 13-ին։ Կոստանդնուպոլսում եղել է երկու երկրաշարժ, որոնք թվագրվել են Դեմետրիոս Սալոնիկցու տոնի օրը. մեկը՝ 740 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, իսկ մյուսը՝ 989 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։ Երկու երկրաշարժերն էլ հիշատակվել են բյուզանդական պատարագի ժամանակ։ 
Պատմաբան Թովմա Արծրունին (11-րդ դար) համեմատել է այս երկրաշարժը 893 թվականի Դվինի երկրաշարժի հետ՝ հաղորդելով, որ այն 893 թվականի երկրաշարժից պակաս կործանարար էր։ Նա երկրաշարժը թվագրում է որպես Զաքարիա Ա-ի Ձագեցու կաթողիկոսության շրջանի իրադարձություն, Հայաստանի գերության յոթերորդ տարին։ Դա կհամապատասխանի քրիստոսից հետո 859 և 860 թվականներին։ 
Պատմաբան Սամուել Անեցին (12-րդ դար) երկրաշարժը թվագրում է հայկական օրացույցի 312 թվականով։ 
Առաջնային աղբյուրներում երկրաշարժը թվագրվում է 861-ից 869 թվականներին։  Ժամանակագրության անորոշությունները կարող են պայմանավորված լինել այդ ժամանակ Հայաստանում օգտագործվող տարբեր ժամանակագրական համակարգերով։ Միջնադարյան պատմաբանները դժվարանում էին որոշել այս երկրաշարժի ստույգ ամսաթիվը։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Guidoboni, Emanuela; Traina, Giusto (1995), A new catalogue of earthquakes in the historical Armenian area from antiquity to the 12th century, Annals of Geophysics, https://www.annalsofgeophysics.eu/index.php/annals/article/view/4134
Սրեդնիե Ադամ-Ուչի

Սրեդնիե Ադամ-Ուչի (ռուս.՝ Средние Адам-Учи), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1985 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բելի (այլ կիրառումներ)

Բելի, կարող է վերաբերել՝

Բելի - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի շրջանում
Բելի - գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Բոլոգովսկի շրջանի կազմում
Բելի - խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Լենինգրադսկայայի շրջանի կազմում
Բույմերովկա (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)

Բույմերովկա (ուկրաիներեն՝ Буймерівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բույմերովկա գյուղում բնակվում էր 42 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)