Էռնեստ Առուշանով

Էռնեստ Կոնստանտինի Առուշանով (փետրվարի 4, 1941(1941-02-04), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և մոլդովացի փորձարարական ֆիզիկոս։ Ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1984), պրոֆեսոր (1987): Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ (2000): ԽՄԿԿ անդամ։


== Կենսագրություն ==
Էռնեստ Առուշանյանը ծնվել է 1941 թվականի փետրվարի 4-ին, Բաքվում (Ադրբեջան)։ 1958 թվականին ավարտել է ավագ դպրոցը։ Ավարտելուց անմիջապես հետո մեկնել է Քիշնև, որտեղ ընդունվել է Քիշնևի պետական համալսարանի ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1963 թվականին։ 1967-1986 թվականներին աշխատել է Մոլդովայի ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի կիրառական ֆիզիկայի ինստիտուտի լաբորատորիայի վարիչ, գիտաշխատող՝ Սերգեյ Իվանովիչ Ռադաուցանի հսկողության ներքո։ 1984 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ 1986-1988 թվականներին եղել է իր ստեղծած նեղ բաց նյութերի լաբորատորիայի վարիչ։ 1988 թվականին նշանակվել է Կիրառական ֆիզիկայի ինստիտուտի փոխտնօրեն։ 1989 թվականին Առուշանովին շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, 1992 թվականին ընտրվել է Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ։
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Էռնեստ Առուշանովը մեծ ներդրում է ունեցել ինստիտուտի կարողությունների պահպանման գործում՝ ներգրավելով օտարերկրյա ներդրումներ` ընդհանուր առմամբ մոլդովական գիտության հետագա զարգացման և մասնավորապես ֆիզիկայի զարգացման համար։ 1993-1994 թվականներին Առուշանովը Գերմանիայի Կոնստանցի համալսարանում անցկացրել է սեմինարներ կիսահաղորդչային ֆիզիկայի վերաբերյալ, որին հաջորդել են Ֆրանսիա կատարած հրավերները, որտեղ Առուշանովին առաջարկվել են դասընթաց վարել 1995 և 1996 թվականներին` Թուլուզի Պոլ Սաբատյեր համալսարանում, 1997 թվականին թողել է փոխտնօրենի պաշտոնը և դարձել արևային բջիջների նյութերի և կառույցների լաբորատորիայի վարիչ։
2000 թվականին Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի ասամբլեայի ընդհանուր ժողովում Էռնեստ Առուշանովն ընտրվել է նրա լիիրավ անդամ։ Առուշանովը նաև տարբեր ժամանակներում դասախոսել է Ավստրիայի, Անգլիայի, Հոլանդիայի, Իսպանիայի, Կանադայի, Լեհաստանի, Սինգապուրի և Շվեյցարիայի մասնագիտացված ինստիտուտներում և համալսարաններում։
Առուշանովի գիտական հետաքրքրությունները ծայրաստիճան բազմազան են, բայց, այնուամենայնիվ, նրա ստեղծագործությունների հիմքում ընկած է կիսահաղորդչային տարբեր միացություններում տրանսպորտային երևույթների տեսության վերաբերյալ աշխատանքը։ Աշխատանքները վերաբերում են կիսահաղորդիչների և դիէլեկտրիկների ֆիզիկային։ Մշակել է П3У3 և ПУ2 տիպի կիսահաղորդիչների միաբյուրեղների աճեցման մեթոդները, որոշել դրանց գոտիական կառուցվածքը, լիցքակիրների ցրման մեխանիզմները։ Առաջարկել և պատրաստել է ջերմառեզիստորներ, ջերմային հոսքի դետեկտորներ, ճառագայթման ենթակարմիր զտիչներ և ենթակարմիր ճառագայթման ընդունիչներ։
Բազմաթիվ գիտական աշխատանքների հեղինակ է։


== Անդամակցություն ==
Մոլդովայի գիտությունների ակադեմիայի լիիրավ անդամ (2000)։


== Պարգևներ ==
Մոլդովայի ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր գիտության և տեխնիկայի բնագավառում՝ կիսահաղորդիչների նյութերի գիտության և ֆիզիկայի բնագավառում նվաճումների համար (1983)։
Գիտական և տեխնոլոգիական ոլորտում Մոլդովայի ազգային մրցանակի հաղթող՝ եռակի և բազմազան միացությունների ոլորտում նվաճումների համար (1998)։
«Om Emerit» տիտղոսը` մոլդովական գիտության զարգացման գործում ցուցաբերած ծառայությունների համար (2001)։


== Երկեր ==
Арушанов Э. К., Исследование бинарных полуроводников, Кишинев, 1983 (համահեղինակ).


== Ծանոթագրություններ ==