Կիրա (քաղաք)

Կիրա (անգլ.՝ Kira Town), քաղաք Ուգանդայի կենտրոնական շրջանում՝ Վակիսոյում, բնակչության թվով երկրի երկրորդ քաղաքը։ Ղեկավարվում է քաղաքային խորհրդի կողմից։
Քաղաքային խորհուրդը իր աշխատանքը սկսել է 2016 թվականից։ Քաղաքը հյուսիսում սահմանակից է Գայզայի հետ, արևելքում՝ Մուկոնոյի, արևմուտքում՝ Կամպալայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Կասանգատիի հետ, հարավից Վիկտորիա լիճն է։ Քաղաքը գտնվում է Կամպալայի կենտրոնական բիզնես թաղամասից՝ Ուգանդայի մայրաքաղաքից և երկրի ամենամեծ քաղաքից մոտ 14 կմ հյուսիս-արևելք։ քաղաքի մակերեսը 98կմ ² է։


== Վարչակազմ ==
Կիրա քաղաքում կա երեք շրջան՝ Նամուգոնգո, Կիրա և Բվեյոգերեր, որոնք իրենց հերթին բաժանված են վեց վարչական շրջանների՝ Բվեյոգերեր, Կիմվանի, Կիրա, Կիրեկա, Կիրինհա և Կյալիվիալա։
Քաղաքի ղեկավարը Յուլիուս Մուտեբի Նսուբուգան է, տեխնիկական ղեկավարը՝ Յիգա Բենոնը՝ որպես քաղաքի գործավար։ Յուրաքանչյուր շրջան ղեկավարվում է նախագահի և քաղաքային գործավարի ավագ օգնականի կողմից։ Քաղաքային խորհուրդը կազմված է 17 անդամից։


== Բնակչություն ==
Կիրան բնակչության թվով Ուգանդայի խոշորագույն քաղաքներից է, որը ունի երկրի ամենամեծ քաղաքային կենտրոնը Կամպալայից հետո։
Քաղաքի բնակչությունը համեմատաբար արագ տեմպերով աճել է վերջին տասնամյակի ընթացքում՝ հանրապետական միջին ցուցանիշի համեմատությամբ։ Արագ աճը մասամբ պայմանավորված է քաղաքի՝ երկրի մայրաքաղաք Կամպալայի հարևանությամբ։ Կիրան Կամպալայի հանրակացարանային շրջանն է։
2002 թվականի պետական մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում ապրում է 140 774 մարդ, որից 67 222-ը (47.8%) տղամարդ, իսկ 73.548-ը(52.2%)՝ կին։ Ուգանդայի վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով՝ 2010 թվականի կեսերին բնակչությունը կազմում էր 172 300 մարդ, իսկ 2011 թվականի կեսերին՝ 179 800։ 2014 թվականի օգոստոսին, ըստ հերթական պետական մարդահամարի, քաղաքում ապրում էր 313 761 մարդ։


== Տնտեսական գործունեություն ==
Երիտասարդների մեծ մասը բոդա-բոդա է վարում։ Քաղաքի բնակիչներն ավելի հաճախ աշխատում են Կամպալայում և երեկոյան վերադառնում Կիրա։ Կամպալայի բիզնես պարկը, որը մշակվել է Ուգանդայի ներդրումային մարմնի կողմից, մոտ 180 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ (մոտավորապես 470,5 մլրդ Ուգանդական շիլլինգ) գտնվում է Նամանվեում՝ Կիրայի հարավ-արևելքում։


== Հետաքրքիր վայրեր ==


=== Ուգանդացի նահատակների բազիլիկ Նամուգոնգոյում ===
Ուգանդացի նահատակների կաթոլիկ բազիլիկը կառուցվել է Նամուգոնգոյում՝ Կյալիվաջալա ծխում, որտեղ 19-րդ դարի վերջին քսաներկու կաթոլիկ ուգանդացի նահատակների մեծ մասը ողջ-ողջ այրվել է Մվանգի II սեկաբակիի հրամանով։ Անգլիական սրբատեղին, որը գտնվել է Ուգանդայի եկեղեցու տնօրինության ներքո, գտնվում է բազիլիկայից մոտ 5 կմ արևելք, այնտեղ, որտեղ սպանվել է նահատակների ևս մեկ խումբ։


=== Մանդելայի ազգային մարզադաշտ ===
Մանդելայի ազգային մարզադաշտը ամենամեծ մարզադաշտն է Ուգանդայում, որը տեղավորում է 45 202 մարդ։ Մարզադաշտը գտնվում է Նամբուլում։


== Ենթակառուցվածք ==


=== Հյուսիսային Կամպալայի շրջանցիկ մայրուղի ===
Հյուսիսային Կամպալայի շրջանցիկ մայրուղին, որը կոչվում է նաև Հյուսիսային շրջանցիկ մայրուղի, Հյուսիսային Կամպալայում կառուցված երկկողմանի երթևեկությամբ առաջին միջհանրապետական մայրուղին է։ Մայրուղին ոչ լրիվ շրջան է ձևավորում Կամպալայի հյուսիս-արևելքով, հյուսիսով և  հյուսիսարևմուտքով։ Դրա հյուսիսային և արևելյան մասերը հատում են Կիրա քաղաքի Բվեյոգերերե և Կիրեկա շրջանները։


=== Ումեմեի էլեկտրական ենթակայան ===
2015 թվականին Ումեմե էլեկտրաբաշխիչ ընկերությունը կառուցել է ենթակայան Նսասա շրջանում, որն ուներ 40 մվտ հզորություն՝ 7 մլն ԱՄՆ դոլար արժեքով (24 միլիարդ ուգանդական շիլինգ)։ Ակնկալվում էր, որ ենթակայանը կկայունացնի էլեկտրացանցը և կնվազեցնի էլեկտրաէներգիայի կորուստը այդ արագ զարգացող քաղաքային շրջանում։ Ենթակայանի շինարարությունը արժեցել է 5 միլիոն ԱՄՆ դոլար, 2 միլիոն դոլար էլ ծախսվել է սնուցող գծերի վրա ։


=== Կյանքի որոկի բարձրացման ուղիներ ===
Քաղաքի հանրային առողջապահության վարչությունը պարտավորվում է բարելավել իր քաղաքացիների կենսապայմանները՝ կենտրոնանալով սանիտարահիգիենիկ պայմանների, անվտանգ խմելու ջրի, մարդկային և այլ թափոնների հեռացման, դպրոցներում, շուկաներում և այլուր հիգիենայի պահպանման վրա։ Նախատեսվում է ձևավորել նվազագույն ընդունելի հիգիենայի ստանդարտներ մասնավոր և հասարակական շենքերի և բաց տարածքների համար։


=== Աղքատության վերացում ===
Ջանքեր են գործադրվում քաղաքացիներին օգնելու սկսել եկամուտ բերող գործունեություն, այդ թվում՝ սնկի աճեցում։


=== Կրթություն ===
Քաղաքում կա մի քանի նախնական և միջնակարգ դպրոց։
2011 թվականի հունվարին Կիտիկիֆումբա գյուղում բացվել է Շիմոնիի հիմնական մանկավարժական քոլեջը։ Քոլեջը, որը նախկինում գտնվում էր Կամպալայի Նակասերո բլրի վրա, հիմնադրվել է բրիտանական կառավարության կողմից 1952 թվականին։ 2006 թվականին նախկին շենքը վաճառվել է ներդրողին՝ Kampala Intercontinental հյուրանոցի կառուցման համար։ Նոր շենքը կարող է ընդունել մոտ 450 ուսանող։ Նոր քոլեջի շինարարությունը արժեցել է մոտավորապես 8 միլիարդ ուգանդական շիլլինգ։
2011 թվականին Սուրբ Ավգուստինի միջազգային համալսարանը, որը մասնավոր համալսարան է բազմաթիվ մասնաճյուղերով, ստացել է ժամանակավոր արտոնագիր Ուգանդայի բարձրագույն կրթության ազգային խորհրդի կողմից։ SAIU-ն 2010-2014 թվականներին հավատարմագրված մի քանի մասնավոր համալսարաններից մեկն է։ Այն մասնաճյուղ ունի Նամուգոնգոյում, որտեղ գտնվում է Գյուղատնտեսության և անասնաբուժության քոլեջը։


== Ծանոթագրություններ ==