Տրանսպորտն Իսպանիայում

Իսպանիայում առկա են կոմերցիոն և հասարակական տրանսպորտի բոլոր հիմնական տեսակները։ Լավ զարգացած են ավտոմոբիլային, երկաթուղային, ջրային ճանապարհներն ու ուղիները։


== Երկաթուղային տրանսպորտ ==

Իսպանիայում առաջին երկաթգիծը կառուցվել է 1848 թվականին։ 2008 թվականին ռելսային գծերի երկարությունը կազմել է 15293 կիլոմետր, որոնցից 9058 կիլոմետրը էլեկտրաֆիկացված է։ Երկաթուղային գծերով տեղափոխվում է ցամաքային տրանսպորտային բեռների 6,5 %-ը և ուղևորների 6 %-ը։

Լայն երկաթուղագիծ (1668 մմ) 11919 կմ (3 кВ մշտական լարման հոսանքով էլեկտրականացված է 6950 կմ),
Ստանդարտ երկաթուղագիծ (1435 մմ) 1392 կմ (25 кВ մշտական լարման հոսանքով էլեկտրականացված է 1054 կմ),
Նեղ երկաթուղագիծ (1000 մմ) 1954 կմ (էլեկտրականացված է 815 կմ),
Նեղ երկաթուղագիծ (914 մմ) 28 կմ (ամբողջն էլեկտրաֆիկացված է)։Ներկա դրությամբ Իսպանիան ունի 1272 կիլոմետր գերարագ երկաթուղային գծեր, որոնք իրար են կապում Մալագա, Սևիլյա, Մադրիդ, Բարսելոնա և Վալյադոլիդ քաղաքները։ Գերարագ ճանապարհներից 1053 կիլոմետրը կահավորված է Գնացքների շարժի կառավարման եվրոպական համակարգով։ Եթե արագընթաց երկաթուղային հաղորդակցության հետ կապված հավակնոտ նախագիծն իրականանա, ապա 2020 թվականին Իսպանիան կունենա 7000 կիլոմետր (4300 միլ) գերարագ երկաթուղային գծեր, որոնք հնարավորություն կտան երկրի ծայրամասերից ժամանել Մադրիդ 3 ժամից քիչ և Բարսելոնա մոտավորապես 4 ժամ ժամանակահատվածում։ Երկաթուղային գծերի մեծ մասը պատկանում է «Administrador de Infraestructuras Ferroviarias de España» (Adif) պետական ընկերությանը։ Երկաթուղային գծերով շարժը կարգավորում է RENFE պետական հաստատությունը։ Երկաթուղային շուկայում մասնակցում են նաև տարածաշրջանային ընկերություններ, որոնցից են FEVE-ն, FGC-ն, Euskotren-ը, FGV-ն, SFM-ը։
Իսպանիայում մետրոպոլիտեն առկա է Բարսելոնայում, Մադրիդում, Բիլբաոյում, Պալմա դե Մալյորկա, Սևիլյայում, Վալենսիայում, Մալագայում։


== Ավտոմոբիլային տրանսպորտ ==

Իսպանիան ունի ավտոմոբիլային ճանապարհների զարգացած ցանց։ Դրանց ընդհանուր երկարությունը 681298 կիլոմետր է (համաձայն 2008 թվականի տվյալների)։ Արագընթաց մայրուղիների երկարությունը 16204 կմ է (համաձայն 2012 թվականի տվյալների)։ Երկրում առկա է շուրջ 19 միլիոն ավտոմեքենա։ Նախատեսված էր, որ 2014 թվականին երկիրն ունենա շուրջ 1 միլիոն էլեկտրական ավտոմեքենա։ Այդ ծրագիրը կառավարության մշակած էներգիայի տնտեսման ու շրջակա միջավայրի բարելավման նախագծի մաս է։
Ավտոմոբիլային ճանապարհներով իրականացվում է ուղևորափոխադրումների 90 %-ը և բեռնափոխադրումների 79 %-ը։
Իսպանիայի ճանապարհային ցանցը հիմնականում կենտրոնացված է 6 մայրուղիների շուրջ, որոնք մայրաքաղաք Մադրիդը կապում են Բասկերի երկրի, Կատալոնիայի, Վալենսիայի, Անդալուզիայի, Էստրեմադուրայի և Գալիսիայի հետ։ Բացի այդ, արագընթաց ճանապարհներ են անցնում նաև ատլանտյան ու միջերկրական առափնյա տարածքներով։


== Ջրային տրանսպորտ ==

2010 թվականի դրությամբ Եվրոպական միությունում բեռնափոխադրումների ծավալով Իսպանիան գտնվում է չորրորդ հորիզոնականում։ Կոնտեյներներոով բեռնափոխադրումների ծավալը կազմել է 112 միլիոն տոննա, ինչը այս չափորոշիչով Իսպանիային բարձրացրել է մինչև առաջին հորիզոնական։ Նիդերլանդների, Բելգիայի, Ռումինիայի, Սլովակիայի և Բուլղարիայի հետ միասին Իսպանիան հանդիսանում է Եվրոպական միության տարածքից դուրս բեռնափոխադրումների ամենամեծ ծավալն ապահովող երկրներից մեկը։


=== Առևտրային նավատորմ ===
Իսպանիայի ծովային տրանսպորտի ոլորտում շահագործվում են 1,511 տոննա ընդհանուր բեռնատարողությամբ շուրջ 300 նավ։  Իսպանական դրոշի ներքո նավարկող նավերով տեղափոխող ներքին բեռնափոխադրումների ծավալը 30 միլիոն տոննա է։ 24 ծովային նավահանգիստներ վերահսկում են իսպանական բեռնափոխադրումների շուկայի գրեթե 93 %-ը։
2010 թվականի ցուցանիշներով իսպանական Ալխեսիրաս և Վալենսիա նավահանգիստները ընդգրկվել են բեռնատարողության տեսակետից Եվրոպայի 20 խոշոր նավահանգիստների շարքում։ Զբոսաշրջային ուղևորափոխադրումների ծավալով այդ դասակարգման մեջ են ընդգրկվել Ալխեսիրաս և Պալմա դե Մայորկա նավահանգիստները։ Իսպանիայի նավահանգիստների ուղևորափոխադրումները տարեկան 20 միլիոն մարդ են։ Այս ցուցանիշով այն հեղինակությամբ Եվրոպայի 8-րդ երկիրն է համարվում,:
Ստորև ներկայացված է 2010-2011 թվականներին իսպանական նավահանգիստների ցուցանիշները։


=== Նավահանգիստներ ===

Իսպանիան հանդիսանում է մասամբ ծովային պետություն, քանի որ օվկիանոսի ու ծովերի հետ ունի ընդարձակ սահմաններ։ Այդ է պատճառը, որ երկիրն ունի զարգացած նավահանգստային տնտեսություն։ Ստորև թվարկված է Ատլանտյան օվկիանոսի առափնյա առավել նշանակալի նավահանգիտսները՝

Բիլբաոյի նավահանգիստ,
Կադիսի նավահանգիստ,
Լաս Պալմաս դե Գրան Կանարիայի նավահանգիստ,
Սանտա Կրուս դե Տեներիֆեյի նավահանգիստ,
Ֆերոլի նավահանգիստ։Ստորև թվարկված է Միջերկրական ծովի առափնյա առավել նշանակալի նավահանգիտսները՝

Ալխեսիրասի նավահանգիստ,
Բարսելոնայի նավահանգիստ,
Վալենսիայի նավահանգիստ,
Կարթախենայի նավահանգիստ,
Մալագայի նավահանգիստ,
Պալմա դե Մալյորկայի նավահանգիստ։


== Խողովակաշարեր ==
Իսպանիայում առկա է նաև խողովակաշարային տրանսպորտը։ 
Ստորև ներկայացված է Իսպանիայում առկա տարբեր տեսակի նշանակության խողովակների երկարությունը՝

գազի (մեծ տրամաչափի) խողովակներ՝ 9,359 կմ,
հում նավթի խողովակներ՝ 560 կմ,
զտված նավթի կամ գազամթերքի խողովակներ՝ 3,441 կմ (2010 թվականի դրությամբ)։


== Օդային տրանսպորտ ==

Իսպանիայում զարգացած է օդային տրանսպորտի, հատկապես ինքնաթիռներով ուղևորափոխադրումների ոլորտը։ Այդ հանգամանքը պայմանավորված է նաև երկրի՝ զբոսաշրջային կենտրոն հանդիսանալու հետ։ Իսպանիայի օդային ուղևորափոխադրումների 2011 թվականի դրությամբ գերազանցել են 204 միլիոն մարդ։
Ստորև ներկայացված է Իսպանիայի խոշորագույն օդանավակայանների վիճակագրությունն ըստ 2011 թվականի ցուցանիշների՝

Իսպանիայում ընդհանուր հաշվով գործում է 152 օդանավակայան:Իսպանիայի պետական օդանավակայանները ենթարկվում են «Իսպանական օդանավակայաններ և աերոնավիգացիա» (Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea (Aena) հասարակական կազմակերպությանը, որն էլ իր հերթին ենթարկվում է Իսպանիայի զարգացման նախարարությանը։ Կատալոնիայի ինքնավարության մասին օրենքի համաձայն 2006 թվականից կատալոնական երեք օդանավակայաններ հանձնվեցին Կատալոնիայի ժեներալիտետի կառավարմանը, որն էլ այդ օդանավակայանները կառավարում է «Aerocat» հասարակական կազմակերպության հետ համատեղ։
Իսպանական են այնպիսի ավիացիոն խորո ընկերություններ, ինչպիսիք են «Air Europa»-ն, «Air Nostrum»-ը, «Air Pullmantur»-ը, «Binter Canarias»-ը, «Iberia LAE»-ն, «Islas Airways»-ը, «Vueling Airlines»-ը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Mapa de la red de ferrocarril de España.(իսպ.)
Ley 16/1987, de 30 de julio, de Ordenación de los Transportes Terrestres (LOTT) Y Reglamento.(իսպ.)
Informe de tranvías y metros ligeros en España.(իսպ.)