Էլեկտրամագնիսական պոտենցիալ

Ժամանակակից ֆիզիկայում Էլեկտրամագնիսական պոտենցիալ անվանում են այն քառավեկտոր ֆիզիկական մեծությունը, որը թույլ է տալիս ամբողջությամբ որոշել էլեկտրամագնիսական դաշտի բաշխումը տարածությունում։

Էլեկտրամագնիսական պոտենցիալը սովորաբար նշանակվում է` 
  
    
      
        
          A
          
            i
          
        
      
    
    {\displaystyle A_{i}}
   կամ 
  
    
      
        
          ϕ
          
            i
          
        
      
    
    {\displaystyle \phi _{i}}
   , որը ենթադրում է մեծությունը ինդեքսով,որն ունի չորս բաղադրիչ 
  
    
      
        
          A
          
            0
          
        
        ,
        
          A
          
            1
          
        
        ,
        
          A
          
            2
          
        
        ,
        
          A
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle A_{0},A_{1},A_{2},A_{3}}
   կամ 
  
    
      
        
          ϕ
          
            0
          
        
        ,
        
          ϕ
          
            1
          
        
        ,
        
          ϕ
          
            2
          
        
        ,
        
          ϕ
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle \phi _{0},\phi _{1},\phi _{2},\phi _{3}}
  :
Ժամանակակից գրականության մեջ կարող է ունենալ նաև ուրիշ նշանակման ձևեր։Ցանկացած որոշակի իներցիոն համակարգում էլեկտրամագնիսական պետենցիալը 
  
    
      
        (
        
          A
          
            0
          
        
        ,
         
        
          A
          
            1
          
        
        ,
         
        
          A
          
            2
          
        
        ,
         
        
          A
          
            3
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle (A_{0},\ A_{1},\ A_{2},\ A_{3})}
   տրոհվում է 
  
    
      
        (
        i
         
        ϕ
        ,
         
        
          A
          
            x
          
        
        ,
         
        
          A
          
            y
          
        
        ,
         
        
          A
          
            z
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle (i\ \phi ,\ A_{x},\ A_{y},\ A_{z})}
   սկալյար 
  
    
      
        (
        ϕ
        ≡
        
          A
          
            0
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle (\phi \equiv A_{0})}
   և եռաչափ վեկտորական 
  
    
      
        
          
            
              A
              →
            
          
        
        ≡
        (
        
          A
          
            x
          
        
        ,
        
          A
          
            y
          
        
        ,
        
          A
          
            z
          
        
        )
        ≡
        (
        −
        
          A
          
            1
          
        
        ,
        −
        
          A
          
            2
          
        
        ,
        −
        
          A
          
            3
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle {\vec {A}}\equiv (A_{x},A_{y},A_{z})\equiv (-A_{1},-A_{2},-A_{3})}
   պոտենցիալների,որոնք օգտագործվում են էլեկտրոդինամիկայի հիմնական սահմանումներում։
Լարվածության և էլեկտրամագնիսական պոտենցիալի միջև կապը բնորոշվում է հետևյալ բանաձևով`

  
    
      
        
          
            
              E
              →
            
          
        
        =
        −
        ∇
        ϕ
        −
        
          
            
              ∂
              
                
                  
                    A
                    →
                  
                
              
            
            
              ∂
              t
            
          
        
        ,
      
    
    {\displaystyle {\vec {E}}=-\nabla \phi -{\frac {\partial {\vec {A}}}{\partial t}},}
  

  
    
      
        
          
            
              B
              →
            
          
        
        =
        ∇
        ×
        
          
            
              A
              →
            
          
        
        ,
      
    
    {\displaystyle {\vec {B}}=\nabla \times {\vec {A}},}
   ,
որտեղ 
  
    
      
        
          
            
              E
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {E}}}
   - էլեկտրական դաշտի լարվածություն, 
  
    
      
        
          
            
              B
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {B}}}
   - մագնիսական ինդուկցիա, 
  
    
      
        ∇
      
    
    {\displaystyle \nabla }
   - «նաբլա» օպերատոր, ընդ որում 
  
    
      
        ∇
        ϕ
        ≡
        
          g
          r
          a
          d
        
        
        ϕ
      
    
    {\displaystyle \nabla \phi \equiv \mathrm {grad} \,\phi }
   - սկալյար պոտենցիալի գրադիենտն է, իսկ 
  
    
      
        ∇
        ×
        
          
            
              A
              →
            
          
        
        ≡
        
          r
          o
          t
        
        
        
          
            
              A
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle \nabla \times {\vec {A}}\equiv \mathrm {rot} \,{\vec {A}}}
   - վեկտորական պոտենցիալի ռոտորն է։
Որոշ առավել ժամանակակից քառաչափ սահմանումից կարելի է գտնել չորս վեկտոր ունեցող էլեկտրամագնիսական պոտենցիալը`

  
    
      
        
          F
          
            μ
            ν
          
        
        =
        
          ∂
          
            μ
          
        
        
          A
          
            ν
          
        
        −
        
          ∂
          
            ν
          
        
        
          A
          
            μ
          
        
        ,
      
    
    {\displaystyle F_{\mu \nu }=\partial _{\mu }A_{\nu }-\partial _{\nu }A_{\mu },}
   ,
որտեղ 
  
    
      
        
          F
          
            μ
            ν
          
        
      
    
    {\displaystyle F_{\mu \nu }}
   - էլեկտրամագնիսական դաշտի տենզորն է,որի բաղադրիչներն են` 
  
    
      
        
          E
          
            x
          
        
        ,
        
          E
          
            y
          
        
        ,
        
          E
          
            z
          
        
        ,
        
          B
          
            x
          
        
        ,
        
          B
          
            y
          
        
        ,
        
          B
          
            z
          
        
      
    
    {\displaystyle E_{x},E_{y},E_{z},B_{x},B_{y},B_{z}}
  :
Բերված արտահայտությունը համարվում է քառաչափ վեկտորական դաշտի համար ռոտորի սահմանման ընդհանրացված տարբերակը։
Մի իներցիալ համակարգից մյուսին անցնելու դեպքում 
  
    
      
        
          A
          
            0
          
        
        ,
        
          A
          
            1
          
        
        ,
        
          A
          
            2
          
        
        ,
        
          A
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle A_{0},A_{1},A_{2},A_{3}}
   բաղադրիչները ձևափոխվում են ըստ Լորենցի գծային ձևափոխման։