Օլավ Դուուն

Օլավ Դուուն (նորվ.՝ Olav Duun, նոյեմբերի 21, 1876(1876-11-21)[…], Jøa, Fosnes, Նուր Տրյոնդելագ, Նորվեգիա - սեպտեմբերի 13, 1939(1939-09-13)[…], Հոլմեսթրանդ, Վեստֆոլ, Նորվեգիա), նորվեգացի գրող, հրապարակախոս: 20-րդ դարի առաջին կեսի նորվեգական գրականության ամենակարկառուն ստեղծագործողներից մեկն է:


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Օլավ Դուունը ծնվել է 1876 թվականի նոյեմբերի 21-ին Ֆուսնեսում: Դպրոց գնացել է Թրյոնելագում: Երբ քսանվեց տարեկան էր, Օլավ Դուունը սկսել է մանկավարժություն ուսումնասիրել:
Բանաստեղծը 1904 թվականից սկսել է իր մանկավարժական գործունեությունը՝ դասավանդելով Հոլմեսթրան փոքրիկ քաղաքում՝ մայրաքաղաք Օսլոյից ոչ շատ հեռու: 1927 թվականից որոշում է թողնել այս ոլորտը: Օլավ Դուունը իրեն ամբողջությամբ նվիրում է գրական գործունեությանը:
Օլավ Դուունն իր մահկանացուն կնքել է վաթսուներեք տարեկան հասակում՝ 1939 թվականի սեպտեմբերի 13-ին՝ Հոլմեսթրանդում:


== Ստեղծագործական կյանք ==
Օլավ Դուունն իր ստեղծագործությունները գրում էր նորնորվեգերենով՝ նյունորսկով: Նրա գրքերը համեմված են տեղական բարբառով, գյուղացիներին, ձկնորսներին, ֆերմերներին բնորոշ բառապաշարով, ազգային հումորի տարրերով: Այստեղ նկարագրված հերոսները ներկայացված են տեղի կոլորիտով:
Օլավ Դուունը մի շարք հոգեբանական ստեղծագործությունների հեղինակ է, որոնցից նշանավոր են հատկապես՝ «Մարյանա» (1908), «Երեք ընկերներ» (1914), «Հարալ» (1915), «Մաքուր խիղճ» (1916):
«Յուվիկի բնակիչները» (1918-1923 թվականներ) վեցհատորյա աշխատությունը նկարագրում է ծնունդով Թրյոննելագի գյուղական մի ընտանիքի չորս սերունդների մասին 1814-ից 1920 թվականներին: Այստեղ ներկայացված է այդ ժամանակին բնորոշ Նորվեգիայի ողջ պատմությունը: Այդ վեցհատորյակի մեջ տեղ են գտել հետևյալ ստեղծագործությունները՝ «Juvikingar» (1918, Ալիքների իջվածքը), «I blinda» (1919, Կույրը), «Storbrylloppe» (1920, Մեծ հարսանիք), «I eventyre» (1921, Հեքիաթային աշխարհում), «I ungdommen» (1921, Երիտասարդության ժամանակ), «I stormen» (1923, Փոթորիկ):
Օլավ Դուունը գրել է նաև այս շարքի շարունակությունը երեք վեպերից բաղկացած, որոնք թղթին են հանձնվել 1929-ից 1933 թվականներին: Այդ երեք վեպերն են՝ «Medmenneske» (1929, Մոտիկը), «Ragnhild» (1931, Ռագնհիլ), «Siste leveåre» (1933, Կյանքի վերջին տարին):


== Ընտիր ստեղծագործություններ ==
Løglege skruvar og anna folk (1907)
Marjane / Մարյանա(1908)
På tvert (1909)
Nøkksjøliga (1910)
Gamal Jord (1911)
Hilderøya, Storbåten (1912)
Sigyn, Sommareventyr (1913)
Tre venner / Երեք ընկերներ (1914)
Harald / Հարալդ(1915)
Det gode samvite (1916)
På Lyngsøya (1917)
Juvikfolket / Յուվիկի բնակիչները (1918—1923)
Juvikingar (1918)
I Blinda (1919)
Storbybryllope (1920)
I eventyret (1921)
I Ungdommen (1922)
I Stormen (1923)
Blind-Anders (1924)
Straumen og evja (1925)
Olsøygutane (1927)
Carolus Magnus / Կառլոս Մեծ (1928)
Medmenneske (1929)
Vegar og villstig (1930)
Ragnhild (1931)
Ettermæle (1932)
Siste leveåre (1933)
Gud smiler (1935)
Samtid (1936)
Menneske og maktene (1938)


== Օլավ Դուունի մասին գրքեր ==
Sivert Fløttum. Olav Duun – dikteren på Rambergfjellet. 2003
Otto Hageberg. Forboden kjærleik, spenningsmønster i Olav Duuns dikting. Samlaget, 1996
Otto Hageberg. Olav Duun, biografiske og litteraturhistoriske streiflys. Samlaget, 1996
Heming Gujord. Olav Duun : sjøtrønder, forteller. Aschehoug, 2007
Kåre Holt. «Olav Duun, maktene og mennesket». I: Forfatternes litteraturhistorie, bd 3. 1981
Liv Marit Idsø. Duun – eit omriss. Lea as, 2000 (hovedkilde til artikkelen)
Olav Solberg. «Olav Duun som barnebokforfattar». I tidsskriftet Syn og segn, 1976
Bjarte Birkeland. Olav Duuns soger og forteljingar. Samlaget, 1976
Rolv Thesen. Mennesket og maktene : Olav Duuns dikting i vokster og fullending. Norli, 1942, revidert utgave 1945, ny utgave 1969
Arnulf Øverland. Olav Duun. Det Norske Studentersamfunds Folkeskrifter nr 13. Norli, 1926. Ny utgave Aschehoug, 1955.
Alv G. Schjelderup. Dikteren Olav Duun. Norli, 1945
Rolv Thesen. Olav Duun. Norske folkeskrifter nr 88, Noregs boklag, 1946
Rolv Thesen (utg.) Seks unge om Olav Duun, Norli, 1950
Daniel Haakonsen. Olav Duun – tre essays.Det Norske Studentersamfunds Kulturuvalg, 1958
Kari Johanne Dalen. Olav Duuns samtid – en analyse. Universitetsforlaget, 1971
Pål Espolin Johnson. Mennesket i motgang – en innfallsport til Olav Duuns diktning". Cappelen, 1973
Olav Dalgard (red.). Olav Duun – ei bok til 100-årsjubiléet. Noregs boklag, 1976
Åsfrid Svensen. Mellom Juvika og Øyvære – tre artikler om Olav Duuns romaner. Novus forlag, 1978
O.M. Høystad. Odin i Juvikfolke – Olav Duuns språk og menneskesyn. Aschehoug, 1987
Lars Groven. Frå Olav Jakobsson Høyem til Olav Duun – fire nynorske føregangsmenn i Trøndelag. Tapir, 1994
Lars Groven. På sporet av Olav Duun – artiklar og kommentarar. Tapir, 1998
Reidar Astås. Barndommens eventyrland? Duun: 'I eventyre' som kilde. Tano Aschehoug, 1998
Bjørn Paulsen Nordheim. Lys over Olav Duun. Nidaros trykkeri & forlag, udatert [ca 1980]
Grethe Fatima Syéd. Nådeløs omsorg : kjærlighet, selvmord, kunst og overskridelse i Olav Duuns fiksjonsverden. Doktoravhandling, Universitetet i Bergen, 2012. (pdf)
Grethe Fatima Syéd. Olav Duun. Kunsten, døden og kjærlighetens dikter. Vidarforlaget, 2015. ISBN 9788279902980


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Nord-Trøndelag fylkesbibliotek, Fosnes kommune og Olav Duun-stiftelsen i Namdalens nettside om Olav Duun.
Olav Duun videregående skole sitt nettsted om Olav Duun Archived 2016-01-11 at the Wayback Machine.
Dagbladet – Forfatterside om Olav Duun
Digitaliserte bøker av Duun hos Nasjonalbiblioteket.