Սոցիալական ազդեցություն

Սոցիալական ազդեցություն, սոցիալ-հոգեբանական գործընթաց, որի ժամանակ անձի վարքագծի, զգացմունքների, էմոցիաների կամ կարծիքի մեջ տեղի են ունենում փոփոխություններ՝ կախված նրանից, թե ինչպես են իրեն վերաբերվում այլ մարդիկ, այդ թվում՝ նպատակաուղղված ազդեցության և մանիպուլյացիայի արդյունքում։ Սոցիալական ազդեցությունը կարող է ընդունել տարբեր ձևեր, կարող է ընդունվել հանրային համաձայնության շրջանակներում, հանդես գալ որպես ճնշման ձև, լինել ենթարկվելու, առաջնորդող ազդեցության, համոզմունքի պատճառ և արդյունք, ինչպես նաև մարքեթինգի հետևանք։


== Ազդեցության տեսակներ ==
1958 թվականին Հարվարդի համալսարանի հոգեբան Հերբերթ Քելմանը ի հայտ բերեց և նկարագրեց ազդեցության երեք հիմնական տեսակները․

կոնֆորմիզմ՝ թվում է, թե անհատն ընդունում է ուրիշների կարծիքը, սակայն իրականում պահպանում է իրենը,
նույնականացում՝ անհատը գտնվում է հեղինակության ազդեցության տակ,
Ինտերնալիզացիա (ընդունում)՝ մարդիկ ընդունում են ազդեցության արդյունքում պարտադրված համոզմունքները և համաձայնվում ինչպես ներքուստ, այնպես էլ արտաքուստ։


== Հետազոտական ​​ուղվածություն ==
Ջոն Թերները նկարագրել է ազդեցության սոցիալական հոգեբանության հետևյալ խնդիրները․ 

Կոնֆորմիզմ, սոցիալական կոնֆորմիզմ՝ խմբի անդամների կողմից գաղտնի կամ բացահայտ ճնշման արդյունքում խմբից տարբերվող անձի շարժումն է դեպի խմբային նորմերը։
Խմբային բևեռացում՝ խմբային որոշումներ կայացնելու գործընթացում տարբեր բևեռների հանգելու ֆենոմենն է։
Փոքրամասնության ազդեցություն՝ մեծամասնության վրա փոքրամասնության ընդունած համոզմունքների կամ վարքագծի ազդեցությունն է։ Ավելի հաճախ ազդում է ինֆորմացիոն սոցիալական ազդեցության միջոցով՝ ի տարբերություն նորմատիվային սոցիալական ազդեցության (Մորթոն Դոյչի և Հարոլդ Ջերարդի ինֆորմացիոն և նորմատիվային ազդեցության տեսությունը բաժանում է կոնֆորմիզմը երկու բաղադրիչի։ Նրանք նկարագրում են երկու հոգեբանական պահանջմունք, որոնք հանգեցնում են ուրիշների սպասումներին մարդու հարմարվելուն։ Այդ պահանջմունքներն են՝ սեփական ես-ի դրական կերպարի պահպանման (տեղեկատվական ազդեցություն՝ անգլ.՝ informational social influence) և սոցիալապես ընդունելի լինելու պահանջմունք (նորմատիվային ազդեցություն՝ անգլ.՝ normative social influence)։
Իշխանության ազդեցություն՝ ճնշում գործադրելու ունակությունն է։ Սա ներառում է հնազանդությունը (հեղինակությանը), զիջողականությունը (համաձայնվել ուրիշների հետ) և տպավորության կառավարումը։ Սա իր մեջ ներառում է հնազանդությունը(հեղինակությանը), զիջելու ունակությունը(համաձայնվել ուրիշների հետ) և տպավորությունների կառավարումը («ինքնարտահայտում, որն ուղղված է ուրիշների աչքերում բարենպաստ կերպարի ստեղծմանը»)։
Համոզմունք՝ ազդեցության միջոցով դիրքորոշումների փոփոխությունն է։


== Ազդեցության սկզբունքներ ==
Ռոբերտ Չալդինին առանձնացրել է վեց «ազդեցության գործիք»․

Փոխադարձ փոխանակման կանոն՝ խոստովանության զգացումը արթնացնում է մարդուն փոխհատուցելու (զիջելու) ցանկություն,
պարտավորություն և հետևողականություն՝ մարդիկ չեն սիրում հակասություններ, երբ նրանք համաձայնվում են գաղափարի կամ վարքի հետ, հավատարիմ են մնում դրանց,
սոցիալական ապացույց՝ «արեք այնպես, ինչպես մյուսները, և չեք սխալվի»,
բարեհաճություն՝ մարդիկ հակված են ենթարկվելու նրանց, ովքեր իրենց դուր են գալիս,
հեղինակություն՝ մարդիկ հակված են կուրորեն հետևելու հեղինակության հրամաններին,
դեֆիցիտ․ ռեսուրսների ընկալված սահմանափակումն առաջացնում է պահանջարկ։


== Ծանոթագրություններ ==