Բենիամին Ժամկոչյան

Բենիամին Կարապետի Ժամկոչյան (հուլիսի 8, 1895(1895-07-08), Հայնի, Դիարբեքիրի մարզ, Թուրքիա - հունվարի 13, 1984(1984-01-13), Բեյրութ, Լիբանան), հայ կրթական գործիչ, մանկագիր, հրապարակախոս։


== Կենսագրություն ==

Բենիամին Ժամկոչյանը ծնվել է 1895 թվականին Արևմտյան Հայաստանի Տիգրանակերտի շրջանի Հայնի գյուղում, Կարապետ և Եսթեր Ժամկոչյանների ընտանիքում։ Հազիվ 40 օրական՝ կորցրել է հորը։ Մայրը գերդաստանի մեծերի ստիպմամբ երկրորդ անգամ է ամուսնանում և հեռանում իր երկու զավակներից՝ նրանց հանձնելով իրենց հորական տատի խնամքին։ Երեք տարեկան Բենիամինը և իր մեծ եղբայրը ուղարկվում են Խարբերդի մոտակա Մեզիրե (Մամիւրէթ-Իւլ-Ազիզ) կուսակալանիստ քաղաքի գերմանական որբանոցը, որը կառավարվում էր միսիոներների կողմից։ Այնուհետև նրանք ավարտում են դպրոցը, ապա մտնում են նույն միսիոներների հիմնած ուսուցչանոցը (բարձրագույն մանկավարժական կրթօջախ)։
Իր եղբոր օրինակին հետևելով, 19-ամյա Բենիամինը անդամակցում է Հնչակյան ուսանողական միությանը։ 1915 թվականի ապրիլի 21-ին ստանում է ուսուցչանոցի ավարտական վկայականը և սկսելով աշխատել որբանոցում որպես հսկիչ և հացագործ՝ ազատվում է աքսորից։ Որոշ ժամանակ անց մի քանի երիտասարդների հետ հեռանում է հաստատությունից և Երիզայում միանում զորավար Անդրանիկի զինվորներին։ Կարինի մոտ մարտի ընթացքում վիրավորվում է և բուժվելու համար տեղափոխվում Սարիղամիշ, Կարս, Թիֆլիս։ Բաթումից անգլիական նավ նստելով հասնում է Պոլիս, որտեղ գաղթականների հանձնախմբում սկսում է զբաղվել կազմակերպչական աշխատանքներով։ 1920 թվականին տեղափոխվում է Ադանա և Ազգային Աբգարյան վարժարանում անցնում աշխատանքի որպես ուսուցիչ։ 1921 թվականին Ադանայում իր առաջարկով հիմնված Հնչակյան կուսակցության Կեդրոնական վարժարանում աշխատում է որպես տնօրեն։ Կիլիկիայի հայաթափումից հետո Ժամկոչյանը հասնում է Մերսին, որտեղից բազմաթիվ այլ գաղթականների հետ 1922 թվականի վերջին օրերին նավով տեղափոխվում է Բեյրութ։ Հաստատվելով Լիբանանում՝ Բենիամին Ժամկոչյանը տարբեր տեղերում զբաղվում է ուսուցչությամբ։ 1930 թվականին հրավիրվում է աշխատելու Ազգային Սահակյան վարժարանում և մինչև 1974 թվականին մնում նրա տնօրենը։ Պատկանել է Հայ Ավետարանական եկեղեցուն, բայց մեծ հարգանքով է վերաբերվել Հայ Առաքելականին։ Լիբանանի «Սուրբ Գրոց» ընկերության կողմից նրան է վստահվում 19-րդ դարի կեսին լույս տեսած արևմտահայերեն աշխարհաբար Աստվածաշնչի առաջին լուրջ վերամշակումը, որի համար օգտագործել է իրեն մատչելի բոլոր թարգմանությունները՝ գերմաներեն, ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն։ Աշխատանքը լույս է տեսել 1981 թվականին։ 1949 թվականին ստացել է Լոս Անջելեսի «Գոլդեն Գեյթ» համալսարանի (Golden Gate University) գրականության պատվավոր դոկտորի կոչում։ 1984 թվականին Խորհրդային Հայաստանի լուսավորության նախարարության կողմից Ժամկոչյանին շնորհվել է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան մրցանակ։ Մահացել է 1984 թվականին Բեյրութում։ 1993 թվականին Երևանի թիվ 119 միջնակարգ դպրոցն անվանակոչվեց Բենիամին Ժամկոչյանի անունով (այժմ՝ թիվ 119 ավագ դպրոց)։


== Կրթություն ==
Խարբերդի գերմանական միսիոներական հաստատություն
Որբանոց – 1898-1900 թթ.
Նախակրթարան – 1900-1907 թթ. վկայական՝ 30 հունիսի, 1907 թ.
Միջնակարգ – 1907-1911 թթ. վկայական՝ 30 հունիսի, 1911 թ.
Ուսուցչանոց – 1911-1915 թթ. վկայական՝ 21 ապրիլի, 1915 թ.


== Գործունեությունը ==
Ազգային Աբգարյան վարժարան, ուսուցիչ - Ադանա, 1920-1921 թթ.
ՍԴՀԿ Կեդրոնական վարժարան, տնօրեն - Ադանա, 1921-1922 թթ.
Մերձավոր Արևելքի Նպաստամատույցի որբանոց, ուսուցիչ - Բեյրութ, 1922-1923 թթ.
ՀԲԸՄ Քելեկյան որբանոց, մարզիչ և ընդհանուր հսկիչ - Բեյրութ, 1923-1924 թթ.
Ազգային Ս.Նշան վարժարան, ուսուցիչ - Բեյրութ, 1924-1929 թթ.
Ազգային Սահակյան վարժարան, տնօրեն - Բեյրութ, 1930-1938 թթ.
Դանիական «Թռչնոց Բույն» որբանոց, կրթական տնօրեն - Ջիպեյլ, 1938-1940 թթ.
Ազգային Սահակյան վարժարան, տնօրեն - Բեյրութ, 1940-1974 թթ.


== Պարգևներ ==
1949 թ., գրականության պատվավոր դոկտորի վկայական՝ տրված Լոս Անջելեսի «Գոլդեն Գեյթ» համալսարանի կողմից
1984 թ., Մեսրոպ Մաշտոցի անվան մրցանակ՝ տրված ՀԽՍՀ լուսավորության նախարարության կողմից


== Ստեղծագործություններ ==
Սահակյան վարժարանի դասագրքեր.
Կրոն, 1-6-րդ դասարաններ
Բաղդատական կրոնագիտություն, 6-րդ դասարան
Բարոյագիտություն, 10-12-րդ դասարաններ
Հայերեն քերականություն, 1-6-րդ դասարաններ
Ազգային պատմություն, 1-6-րդ դասարաններ
Գիտություն, 1-6-րդ դասարաններ
Աշխարհագրություն, 1-6-րդ դասարաններ
Ձայնագրություն, 1-6-րդ դասարաններ
«Մանուկը բնութեան մէջ» և «Գիւղին թիթեռնիկը» թատերախաղեր՝ օպերայի վերածված Համբարձում Պերպերյանի կողմից, առաջին անգամ ներկայացվել է 1934 թ., Բեյրութում
«Վարդանանք» թատրերգություն ըստ Դերենիկ Դեմիրճյանի համանուն վեպի (1950)
«Յուշագիրք Սահակյան Վարժարանի Քսանհինգամեակին» (1948)
«Յուշագիրք Սահակյան Լիսէի Քառասունամեակին» (1963)
«Յիսնամեայ Պատմագիրք Սահակեան Լիսէի» (1973)
«Հայնի» - հայրենի գյուղագրություն (1952)
«Պատմագիրք Մամիւրէթ-Իւլ-Ազիզի Գերման Որբանոցներու» (1973)


== Խմբագրություններ ==
«Ուսանող» պաշտոնաթերթ Սահակյան վարժարանի (24 տարի)
«Տան բժիշկը» բժշկական հոդվածների ժողովածու, նախաձեռնող՝ Մարի Կիրակոսյան (1968)


== Թարգմանություններ ==
«Քրիստոսի Վարդապետութեան Հոգին» հեղինակ՝ Լէօ Թոլսթոյ (անգլերենից)
«Քրիստոսի Եօթը Խօսքերը» հոգերգություն (օրատորիա), հեղինակ՝ Թեոդոր Տյուպուա
«Եղբօրդ Արյունը» 1895 թվականի հայկական կոտորածի մասին գերմանացի անհայտ հեղինակի վեպ (գերմաներենից)
«Փոլիաննա» Բ., Գ., Ե. հատորները, մանկական պատմություններ (անգլերենից)։
Բանախոսություններ, հոդվածներ՝ տպված զանազան օրաթերթերի և պարբերականների մեջ։


== Գրականություն ==
Յովհաննէսեան Հ., Անզուգական մարդը՝ Բենիամին Ժամկոչեան, Ե., 1995։
Յուշարձան ուսուցչապետ Բենիամին Ժամկոչեանի, Ե., 2010։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«ՅՈՒՇԱՐՁԱՆ ՈՒՍՈՒՑՉԱՊԵՏ ԲԵՆԻԱՄԻՆ ԺԱՄԿՈՉԵԱՆԻ» «Արարատ» օրաթերթ, հունվար 12, 2011 (հեղ.՝ Պէպօ Սիմոնեան) Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine.