Ուեյման Թիսդեյլ

Ուեյման Լոուրենս Թիսդեյլ (անգլ.՝ Wayman Lawrence Tisdale, հունիսի 9, 1964(1964-06-09), Ֆորտ-Ուերտ - մայիսի 15, 2009(2009-05-15), Թալսա), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ և սմութ ջազ բաս կիթառահար։


== Վաղ տարիներ ==
Ուեյման Թիսդեյլը ծնվել է Տեխասի Ֆորտ-Ուերտ քաղաքում, սովորել է Բուքեր Վաշինգտոնի անվան Թալսայի դպրոցում, որտեղ խաղացել է տեղի բասկետբոլի թիմում։ 1985 թվականին ավարտել է Օկլահոմի համալսարանը, որտեղ երեք տարվա ընթացքում ծանր հարձակվողի դիրքում խաղացել է «Օկլահոմա Սուներսի» կազմում, այստեղ հաջող կարիերա է ունեցել՝ արդյունքում հավաքելով 2661 միավոր, 1048 հավաք և 209 բլոկ շոտ։


== Բասկետբոլի կարիերա ==
1985 թվականին Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի դրաֆտում ընտրվել է Ինդիանա Փեյսերսի երկրորդ համարի մարզաշապիկով։ Ավելի ուշ հանդես է եկել Սակրամենտո Քինգսում և Ֆինիքս Սանսում։ Ընդամենը NBA-ում անցկացրել է 12 մրցաշրջան։ 1982 թվականին ավագ դպրոցի աշակերտների շրջանում դարձել է լավագույն բասկետբոլիստ։ Երեք տարի անընդմեջ ճանաչվել է Big Eight կոնֆերանսի ուսանողների շրջանում տարվա բասկետբոլիստ, ինչպես նաև ընդգրկվել է NCAA-ի (1983-1985) Համաամերիկյան 1-ին հավաքականում։ Ընդհանուր կարիերայի ընթացքում NBA-ում խաղացել է 840 խաղ, որոնցում վաստակել է 12 878 միավոր (միջինը 15.3 միավոր մեկ խաղում), կատարել է 5117 հավաք, 1077 գոլային փոխանցում, 464 գողանում և 500 բլոկ շոտ։
1983 թվականին Թիսդեյլը ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում դարձել Է Կարակասի Պանամերիկյան խաղերի չեմպիոն։ 1984 թվականին ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում դարձել է Լոս Անջելեսի Ամառային օլիմպիական խաղերի օլիմպիական չեմպիոն։


== Երաժշտական կարիերա ==
Թիսդեյլն իր երաժշտական կարիերան սկսել է 1995 թվականին՝ Motown Label ձայնագրման ստուդիայում ձայնագրելով իր առաջին՝ «Power Forward» (Ծանր հարձակվող) ալբոմը։ Բ աս կիթառահարի իր ջազային կարիերայի ընթացքում նա ձայնագրել է ութ ալբոմ, 2001 թվականին Face to Face (Դեմ առ դեմ) ռելիզի թողարկումից հետո Թիսդեյլը բարձրացել Է Billboard շաբաթաթերթի ժամանակակից ջազային հիթ շքերթի առաջին հորիզոնական։ 2002 թվականին նա պարգևատրվել է «Legacy Tribute Award» մրցանակով և ընդգրկվել Օկլահոմի Ջազի փառքի սրահում։ ESPN-ի ինտերնետ-զրուցարանում Թիսդեյլը նշել է, որ իր երաժշտական նախասիրությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել 1970-ականների ֆանկ խմբի վրա։ Նրա վերջին ալբոմը՝ Rebound (Ընտրություն), գրվել և թողարկվել է 2008 թվականին, արդեն այն բանից հետո, երբ նրա մոտ քաղցկեղ էր ախտորոշվել։


== Հիվանդություն և մահ ==
2007 թվականի մարտին Թիսդեյլը ծնկի (Օստեոսարկոմա) քաղցկեղից բուժման կուրս էր անցել, որը նրա մոտ հայտնաբերվել էր այն բանից հետո, երբ փետրվարի 8-ին նա վայր էր ընկել իր տան աստիճաններից և կոտրել ոտքը։ Մայիսին նա իր կայքում հայտարարել էր, որ լիովին վերականգնվել է կիստայի հեռացման ընթացակարգից հետո։ Հետագայում պարզվել է, որ քիմիաթերապիայի առաջին կուրսն անհաջող է եղել, որից հետո ստիպված են եղել կրկնակի պրոցեդուրա անցկացնել։ Սակայն 2008 թվականի օգոստոսին Թիսդեյլին, այնուամենայնիվ, անդամահատել էին աջ ոտքի մի մասը՝ ոսկրային քաղցկեղի կրկնության պատճառով։ Իր կայքում Ուեյմանը նշել է, որ ոտքի մի մասի հեռացումը բուժման լավագույն միջոցն է, որպեսզի վստահ լինի, որ քաղցկեղը այլևս չի վերադառնա։
Վիրահատությունից կարճ ժամանակ անց Թիսդեյլի համար հատուկ պրոթեզ են պատրաստել։ Կլինիկայի տնօրեն Սքոթ Սաբոլիչը նշել է, որ իր 21-ամյա կարիերայի ընթացքում իր հաստատությունում երբեք չեն ստեղծել այնպիսի մեծ պրոթեզներ, ինչպես այդ մեկը, որը մշակվել է նախկին բասկետբոլիստի համար։ Սաբոլիչը նաև նշել է, որ սովորաբար պրոթեզին ընտելանալը տևում է երեքից վեց ամիս, իսկ Թիսդեյլի մոտ այդ պրոցեդուրան տևել է ուղիղ մեկ ամիս։ Ուեյմանը նաև սովորել է արագ քայլել իր նոր վերջույթի վրա, որից հետո նրա ֆիզիոթերապևտը ասել է, որ այս առումով նա մի քանի ամիս առաջ է անցել նմանատիպ հիվանդներից։ Այդ դեպքից հետո նա ստեղծել է Ուեյման Թիսդեյլի հիմնադրամը՝ օրթոպեդիկ վիրահատություններից հետո հիվանդներին օգնություն ցուցաբերելու միջոցներ հավաքելու համար, որոնք միշտ չէ, որ փակվում են բժշկական ապահովագրությամբ։
Թիսդեյլը մահացել է 2009 թվականի մայիսի 15-ի առավոտյան Տալսա քաղաքի Սուրբ Ջոնի բժշկական կենտրոնում, որտեղ նրա կինը՝ Ռեգինան, նրան տարել էր, երբ դժվարությամբ էր շնչում։ Թիսդեյլի գործակալն ասել է, որ իր մահը մեծ ցնցում էր բոլորի համար և նշել, որ հաջորդ շաբաթ Ուեյմանը ծրագրում էր գնալ ձայնագրման ստուդիա՝ ջազային կիթառահար Նորման Բրաունի հետ նախագիծ իրականացնելու համար։ Դեռևս հայտնի չէ, թե արդյոք նրա մահը կապված է քաղցկեղի հետ։ Թիսդեյլն և Ռեգինան 4 երեխա են ունեցել։
2009 թվականի մայիսի 21-ին Տալսա քաղաքի ԲՈԿ կենտրոնում հոգեհանգստի և Թիսդեյլի հուղարկավորության արարողությանը ներկա էր մոտ 4000 մարդ։ 2009 թվականի հունիսին Օքլահոմի համալսարանի կայքում հայտարարվել էր, որ Թալսայի հյուսիսում նոր հատուկ բժշկական կլինիկան կկոչվի Թիսդեյլի պատվին։


== Սկավառակագրություն ==
«Power Forward» (1995)
«In The Zone» (1996)
«Decisions» (1998)
«Face to Face» (2001)
«Presents 21 Days» (2003)
«Hang Time» (2004)
«Way Up!» (2006)
«Rebound» (2008)
«Fonk Record: Featuring Tiz & Fonkie Planetarians» (2010)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Статистика на сайте Basketball-Reference.com (անգլ.)
Статистика на сайте NBA.com (անգլ.)
Официальный сайт Уэймена Тисдейла (անգլ.)
Wayman Tisdale biography (անգլ.)
The Wayman Tisdale Story (անգլ.)