Օսբորնի ցուլ

Օսբորնի ցուլ (իսպ.՝ Toro de Osborne ավելի հազվադեպ` Օսբորնա կամ Օսբորն ցուլ), սև ուրվագծով բնորոշ մարտական ցուլի պատկեր, որ համարվում է Veterano խերեսային բրենդիի ապրանքանիշ: Միաժամանակ Իսպանիայի ազգային ոչ պաշտոնական խորհրդանիշ է:


== Պատմություն ==

1956 թվականին Sahuquillo գովազդային գործակալությունը մշակել է ապրանքանիշ Veterano խերեսային բրենդիի համար, որն արտադրում էր Osborne առևտրական տունը: Ենթադրվում էր ապրանքանիշն օգտագործել և' որպես պիտակ շշերի վրա, և' գովազդային վահանակներում, որոնք տեղադրված էին ավտոճանապարհների երկայնքով: Այդ նպատակով դիզայներ Մանոլո Պրիետոյի (իսպ.՝ Manolo Prieto) ստեղծած մարտական ցուլի պատկերն անփոփոխ է մնացել մինչ օրս:
1958 թվականի նոյեմբերին իսպանական մայրուղիների երկայնքով տեղադրվեցին ցուլի առաջին պատկերները: Սև ուրվապատկերները պատրաստվել էին փայտից: Նրանց բարձրությունը հասնում էր 4 մետրի, իսկ ցուլերի կողային հատվածներում առկա էր կարմիր ներկով մակագրություն` Veterano:

:
1961 թվականին սկսել են ցլերը պատրաստել մետաղաթերթից, որպեսզի խուսափեն եղանակային պայմանների հարուցած վնասվածքներից: Այդ ժամանակ ցլերի բարձրությունը հասցվել է 7 մետրի:

:
1962 թվականին Իսպանիայում ընդունվել է ճանապարհային գովազդի մասին առաջին օրենքը, որում ասվում էր, որ գովազդային վահանակները պետք է ճանապարհից առնվազն 125 մ հեռավորության վրա գտնվեն: Այդպիսի զգալի տարածությամբ հեռացվելով` ցլերի ուրվագծերը սկսեցին հազիվ նշմարելի լինել: Ստեղծված իրավիճակը շտկելու նպատակով պատկերների բարձրությունը հասցվեց 14 մետրի:
1988 թվականին ընդունված նոր օրենքով արգելվում էր ճանապարհների երկայնքով որևէ գովազդի տեղադրումը, այդ պատճառով Veterano առևտրական ապրանքանիշի անունը ցլերի կողային հատվածներում ներկվեց, սակայն ցլերի ուրվապատկերները շարունակեցին մնալ ճանապարհների երկայնքով:
1994 թվականին ուժի մեջ է մտնում ավտոմոբիլային ճանապարհների համընդհանուր կարգավիճակի հարցը, որի համաձայն գովազդային բոլոր վահանակները առանց բացառության պետք է հեռացվեին ավտոճանապարհներից: Սակայն Իսպանիայի տարբեր ինքնավար համայնքները, բազմաթիվ քաղաքապետարաններ, մշակութային միություններ, մտավորականներ, քաղաքական գործիչներ և ԶԼՄ-ներ ելույթ ունեցան ցլերի ուրվագծերի պահպանման օգտին: Կազմակերպվում են ստորագրահավաքներ` ի պաշտպանություն ցլերը «երկրի մշակութային ու գեղարվեստական խորհրդանիշ» համարելու, որպեսզի այդ եղանակով ցլերը փրկվեն օրենքի պահանջից: Անդալուզիայի կառավարությունը պահանջել է ցլերն ընդունել մշակութային արժեք, Նավառայի կառավարությունն էլ ընդունել է հատուկ օրենք, որը թույլ է տալիս Օսբորնի ցուլերի տեղադրումը ինքնավար համայնքի ճանապարհների երկայնքով:
1994 թվականի նոյեմբերին Իսպանիայի կոնգրեսն ընդունել է հատուկ օրենք, որով ցուլերը համարվում են «իսպանական բնապատկերի մշակութային ու գեղարվեստական  տարր»:
1997 թվականի դեկտեմբերին Իսպանիայի Գերագույն դատարանը կարճել է ցլի հետ բազմամյա «կորիդան» և ցլերի ուրվապատկերները համարել երկրի մշակութային ժառանգության մաս. «Նրանք (ցլերը) արդեն կորցրել են իրենց սկզբնական գովազդային նշանակությունը` ամբողջովին ձուլվելով բնապատկերին: Նրանց պահպանման համար հիմք է հանդիսանում գեղագիտական ու մշակութային հետաքրքրությունը, որ նրանք են ներկայացնում»:
Սկսած 1998 թվականից` այն բանից հետո, երբ Օսբորնի ցուլը ճանաչվել է Իսպանիայի ոչ պաշտոնական ազգային խորհրդանիշ, Կատալոնիայի տարածքում (Բրուք) տեղադրված ցլի միակ ուրվապատկերը բազմիցս երթակվել է վանդալիզմի դրսևորումների նրանց կողմից, ովքեր կողմնակից են Կատալոնիան Իսպանիայից անջատելուն: Հետագայում Կատալոնիայի անկախության համար քաղաքական պայքարը հանգեցրեց սեփական խորհրդանիշի` կատալոնական ավանակի ստեղծմանը:


== Արդի ժամանակներ ==
Ներկայումս Իսպանիայում գոյություն ունի Veterano մակագրությամբ երկու ցուլ միայն, որոնք երկուսն էլ գտնվում են Անդալուզիայի Կադիս նահանգում. մեկը գտնվում է Խերես դե լա Ֆրոնտերա օդնավակայանում, մյուսը` Էլ Պուերտո դե Սանտա Մարիա քաղաքից ոչ հեռու, որտեղ տեղակայված է Osborne առևտրական տան գլխավոր գրասենյակը:
Էլ Պուերտո դե Սանտա Մարիա քաղաքում են գտնվում նաև Խոսե և Ֆելիքս եղբայրների (իսպ.՝ José y Félix Tejada Prieto) վարպետանոցները, որոնց պատկանում է Օսբորնա ցուլերի արտոնագիրը:
Չընդունելով ցլերի պատկերները առևտրական նպատակներով գործածելու արգելքը` 2005 և 2006 թվականներին դատական գործընթացներ են տեղի ունենում, որոնց արդյունքում Osborne առևտրական տան սեփականատերերն ապացուցում են իրենց` ցլի ուրվապատկերի օգտագործման բացառիկ իրավունք ունենալը: Իսպանիայի զբոսաշրջային կենտրոններում վաճառվում են ազգային խորհրդանիշը ներկայացնող հուշանվերներ: Օսբորնա ցուլի պատկերն առկա է Իսպանիայի դրոշին և լայնորեն օգտագործվում է մարզական երկրպագուների կողմից:


== Ցուլերի տեղակայում ==
Ներկայումս Իսպանիայի տարածքում առկա է Օսբորնի ցուլի 91 ուրվապատկեր: Դրանք տեղաբաշխված են հետևյալ կերպ.


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Osborne առևտրական տունը հիմնադրվել է 1772 թվականին և համարվում է աշխարհի հնագույն ընկերություններից մեկը, որն աշխատում է առ այսօր:
14 մ բարձրությամբ Օսբորնի ցլերը կշռում են 4 տ, իսկ մակերեսը կազմում է մոտ 150 մ²:


== Տես նաև ==
Կատալոնական ավանակ


== Ծանոթագրություններ ==