Քլիֆ Բյորթոն

Քլիֆորդ Լի «Քլիֆ» (անգլ.՝ cliff՝ ժայռ ) Բյորթոնը (անգլ.՝ Clifford Lee "Cliff" Burton, փետրվարի 10, 1962(1962-02-10), Castro Valley, Ալամեդա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 27, 1986(1986-09-27), Dörarp),  ամերիկացի երաժիշտ է, առավել հայտնի է որպես Metallica  ամերիկյան թրեշ-մեթալ խմբի երկրորդ բաս-կիթառահար։ Խմբի կազմում նվագել է 1982 թվականի դեկտեմբերից մինչ իր մահը՝ 1986-ի սեպտեմբեր։
Բյոթոնը միացել է Metallica-ին  1982 թվականին և նվագել է խմբի առաջին երեք ստուդիո ալբոմներում՝  Kill 'Em All, Ride the Lightning և Master of Puppets: Նա նաև համարվում է խմբի չորրորդ ՝ ...And Justice for All ստուդիո ալբոմի «To Live Is to Die» երգի հեղինակը։
1986 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ Master of Puppets ալբոմին նվիրված շրջագայության ժամանակ Բյորթոնը մահացավ ավտոբուսի վթարից, երբ այն անցնում էր հարավային Շվեյցարիայի ծայրամասային Kronoberg County-ով։ Հաջորդ ամիս Բյորթոնին փոխարինում է Ջեյսոն Նյուսթեդը։ 2009-ի ապրիլի 4-ին՝ հետմահու նա ևս խմբի հետ միասին արժանանում է Rock and Roll Hall of Fame-ի։ 2011 թվականի Rolling Stone ամսագիրի կազմակերպած ընթերցողների առցանց հարցման արդյունքում նա ընտրվել է որպես բոլոր ժամանակների իններորդ մեծագույն բաս-կիթառահար։


== Կենսագրություն ==
Քլիֆորդ Լի Բյորթոնը ծնվել է Կալիֆորնայի Քաստրո Վելիում, Րեյ և Ջեն Բյորթոնների ընտանիքում:Նա ուներ ավագ քույր և եղբայր, Քոնին և Սքոթը, նաև զարմուհի՝ Նիքոլը։ Բյորթոնը սկսեց հետաքրքրվել երաժշտությամբ, երբ հայրը նրան ծանոթացրեց դասական երաժշտությանը։ Նա սկսեց հաճախել դաշնամուրի դասերի։
Պատանեկության տարիներին, Բյոթնը հետաքրքրվում է ռոքով, դասական երաժշտությամբ, և, ի վերջո, ծանր-մեթալով։ Նա սկսեց նվագել բաս տասներեք տարեկանում՝ եղբոր մահից հետո։ Ծնողները հիշատակում են նրա խոսքերը. «Հանուն եղբորս, ես կդառնամ լավագույն բասսիստը» ։ Նա պարապել է ամեն օր ավելի քան վեց ժամ (նույնիսկ Metallica-ին միանալուց հետո)։ Բյորթնի վրա ազդեցություն են ունեցել դասական, ջազ, ռոք, քանթրի, բլյուզ երաժշտական ոճերը։
Բյորթոնը առանձնացրել է Գեդի Լիյին, Ջիզեր Բաթլերին, Սթենլի Քլարքին, Լեմի Քիլմիսթերին և Ֆիլ Լինոթին, որպես իր ոճը ձևավորող հիմանական անձիք։


=== Կարիերան ===
Դեռևս Քասթրո Վելիյի ավագ դպրոցում ուսման տարիներին Բյորթոնը ստեղծեց իր առաջին խումբը՝ EZ-Street-ը։ Խումբն իր անունը վերցրել էր Բեյ Էրիայի թոփլիս բարից:EZ Street-ի այլ անդամների թվում էին ապագա Faith No More խմբի կիթառահար Մեծ Ջիմ Մարթինը, նաև Faith No More-ի և Ozzy Osbourne-ի հարվածային երաժիշտ Մայք Բորդինը։  Քալիֆորնիայի, Հեյուորդի Chabot College-ի ուսանող դառնալուց հետո ևս Բյորթոնն ու Մարթինը շարունակեցին իրենց համագործակցությունը։ Նրանց երկրորդ խումբը՝ Agents of Misfortune-ը 1981-ին ստացավ հնարավորություն մասնակցելու տարածքային մեծ երաժշտական մրցույթի։  Նրանց ելույթը տեսաձայնագրվում է և տեսահոլովակում արդեն իսկ սկսում է աչքի ընկնել Բյորթոնի նվագի և երաժշտության ոճը։ Տեսահոլովակում նաև երևում է, թե ինչպես է Բյորթոնը նվագում հատվածներ երկու երգից, որոնք ապագայում ներկայացվում են Մեթալիքայի երգացանկում, նրա հեղինակային բաս-սոլոն՝ «(Anesthesia),  Pulling Teeth» և «For Whom the Bell Tolls»-ի քրոմատիկ սկիզբը։ 1982-ին Բյորթոնը առաջին անգամ միացավ խոշար ճանաչում ունեցող խմբի՝ Trauma-ին և ձայնագրեց  «Such as Shame» գործը խմբի երկորոդ՝ Metal Massacre հավաքածույի ձայնագրության ժամանակ
1982-ին խումբը մեկնում է Լոս Էնջելես Whisky a Go Go-ում ելույթ ունենալու։ Ներկաների թվում են լինում Ջեյմս Հեթֆիլդ-ը և Լարս Ուլրիխը, նախորդ տարում կազմավորված Metallica խմբի անդամները։ Երաժիշտները փնտրում էին բաս կիթառահարի, ով կփոխարիներ խումբը լքած Րոն Մք Գովնիյին։ Նրանց հիացնում է Բյորթոնի նվագը։ Նրանք խնդրում են Բյորթոնին միանալ իրենց խմբին, Բյորթոնը համարելով, որ Trauma-ն «սկսում է մի փոքր կոմերցիոն դառնալ»,  համաձայնում է, պայմանով, որ խումբը Լոս Էնջելեսից տեղափոխվի իր հայերենի Սան Ֆրանսիսքո։ Մեթալիքայի Բյորթոնին կազմում ընդգրկելու մեծ ցանկությունը ստիպում է անդամներին համաձայնել ընդունել Բյորթոնի առաջարկը և նրանք տեղափոխվում են Սան Ֆրանսիսքոյի ծովածոցում գտնվող Էլ Սիրիթո քաղաք։
Բյորթոնի Մեթալիքայի կազմում առաջին ձայնագրությունը Megaforce-ի դեմո տարբերակն էր:No Life 'til Leather դեմո սկավառակը, որը խումբը ստեղծել էր մինչ Բյորթոնի միանալը հայտնվում է Megaforce Records-ի սեփականատեր Ջոն Զեզոլայի ձեռքերում։ Խումբն արագ տեղափոխվում է Նյու Ջերսի, Օլդ Բրիջ և պայմանագիր է կնքում։ Իրենց դեբյուտային ալբոմում՝  Kill 'Em All-ում, ընդգրկվում է Բյորթոնի հայտնի սոլոն՝ «(Anesthesia) - Pulling Teeth»-ը, որում ցուցադրվում է նրա բացառիկ wah-wah ոտնակի օգտագործմամբ ստեղծած էֆեկտները։
Առաջին դեբյուտային ալբոմը, մինչ Բյորթոնի միանալը, խմբի անդամները որոշել էին կոչել  Metal Up Your Ass, սակայն ձայնագրող կազմակերպությունը պնդում է փոխել անունը։ Իմանալով այս մասին, Բյորթոնն ասում է. "We should just kill 'em all, man," (անգլ. Նրանց բոլորին պարզապես սպանել է պետք, եղբայր:), որն էլ խմբին տալիս է  ալբոմը  Kill 'Em All կոչելու գաղափարը։ Ալբոմը 1983-ի հուլիսի 25-ին թողարկում է Megaforce Records-ը։
Խմբի երկրորդ ստուդիո ալբոմը՝ Ride the Lightning-ը ներկայացնում է խմբի մեծ աճը։ Բյորթոնի երգ գրելու կարողությունները զարգանում են։ Նրան են վերագրվում ալբոմի ութ երգերից վեցի հեղինակությունը։ Նրա յուրօրինակ նվագը ներկայացվում է «For Whom the Bell Tolls»-ի քրոմատիկ ինտրոյում և  «The Call of Ktulu»-ի լիդ-բասում։
Ride the Lightning-ը մեծ ուշադրության է արժանացնում խմբին խոշոր ձայնագրող կազմակերպությունների կողմից։ Մեթալլիքան պայմանագիր է կնքում Elektra Records-ի հետ և սկսում է իրենց երրորդ ալբոմի աշխատանքները՝ Master  of Puppets-ի, ալբոմ որը շատ քննադատներ համարում են ծանր-մեթալի հիմնաքար  Ալբոմում ներկայացվում է Բյորթոնի երաժշտական տաղանդը տարբեր ուղղություններով։ Մասնավորապես «Orion» գործիքային կատարումը ցուցադրում է Բյորթոնի լիդ-բաս նվագաոճը։ Ալբոմը նաև պարունակում է Բյորթոնի ամենասիրել Մեթալլիքայի երգը՝ «Master of Puppets»-ը։
 Master of Puppets-ը խմբի կոմերցիոն բեկումային ալբոմն էր,  ցավոք, այն կլինի վերջինը Բյորթոնի համար։
Բյորթոնի վերջին ելույթը Ստոկհոլմում էր, Շվեյցարիայում, Սոլնահալեն արենայում, 1986-ի սեպտեմբերի 26-ին, իր մահվանից մեկ օր առաջ։


=== Մահը ===

Master of Puppets ալբոմին նվիրված Damage Inc. շրջագայության Եվրոպական մասի ընթացքում խմբի անդամները գանգատվում էին, որ շրջագայության ավտոբուսի անկողիններն անհարմարավետ են։ Որոշելու համար, թե ով է քնելու համեմատաբար փոքր-ինչ ավելի հարմարավետ անկողնում Բյորթոնը Քիրք Հեմեթի հետ քարտերով գրազ է խաղում և հաղթում է՝ ace of spades-ով, ստանալով Քիրքի համար նախատեսված անկողինը։ Սեպտեմբերի 27-ին առավոտյան ժամը յոթի սահմանում, երբ Բյորթոնը քնած էր, համաձայն վարորդի ավտոբուսը սահելով դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի գոտուց (E4, 12 մղոն(19 կմ) Լյուգբիյից հյուսիս)և շրջվել խոտի վրա Kronberg County-ում, Բյորթոնը պատուհանից դուրս է ընկնում, իսկ ավտոբուսը շրջվում է նրա վրա, դառնալով մահվան պատճառ։
Ջեյմս Հեթֆիլդը նշել է, որ նա սկզբում մտածում էր, որ ավտոբուսը «սահել» է, քանի որ վարորդը ալկոհոլի ազդեցության տակ է եղել։ Հեթֆիլֆը հայտարարել է, որ երկար քայլել է այդ ճանապարհներով, սակայն սառույցի ոչ մի կտոր չի գտել։ Տեղական անկախ լուսանկարիչ Լենարդ Վենբեղգը (ով հաջորդ առավոտ այցելել է դեպքի վայր), հարցազրույցում բացառել է ճանապարհի սառցեպատ լինելու հավանականությունը, քանի որ ճանապարհը եղել է չոր, ջերմաստիճանը մոտ 2 °C (36 °F). Դա հաստատել են նաև ոստիկանները, որոնք չեն հայտնաբերել սառույց։ Լյունգբիի հետախույզ Աղն Փիթերսոնը տեղական թերթում տված հարցազրույցին նշել է, որ պատահարի հետքերը շատ նման են այն դեպքին, երբ վարորդը քնում է ղեկին, սակայն վարորդը դատարանում երդվում է, որ նախորդ օրը քնած է եղել և ամբողջովին սթափ վիճակում է եղել վթարի ժամանակ։ Մյուս ավտոբուսի վարորդը, ով տեղափոխում էր խմբի օժանդակ անձնակազմին և գործիքները, որպես վկա հաստատել է այդ խոսքերը։ Վարորդին որևէ մեղադրանք չի առաջադրվել։


== Ժառանգություն ==

Բյորթոնին դիակիզել են և մոխիրը սփռել են Maxwell Ranch-ում։ Հողարկավորության ժամանակ նվագվել է «Orion» երգը։ Բյորթոնի հուշաքարին գրված են «To Live Is to Die» երգի բառերից մի հատված՝ "...cannot the Kingdom of Salvation take me home": Բյորթոնի մահից որոշ ժամանակ անց, Flotsam and Jetsam-ից Ջեյսոն Նյուսթեդը դարձավ խմբի նոր բաս-կիթառահարը, մինչ 2001 թվականի իր հրաժարականը։ Նյուսթեդին փոխարինեց պորդյուսեր, ստուդիո-երաժիշտ Բոբ Րոքը, իսկ նրան, Suicidal Tendencies և Ozzy Osbourne խմբերի բասսիստ Ռոբերտ Թրուհիլոն։
Metallica-ն ...And Justice for All  ալբոմի «To Live Is to Die» գրել է Բյորթոնի հիշատակին նվիրելով։ Երգում Ջեյսոն Նյուսթեդը վերաձայնագրել է հատվածներ, որոնց  հեղինակը հենց Բյորթոնն էր։ Megadeth խումբը Բյորթոնին է նվիրել «In My Darkest Hour» երգը։ Համաձայն Դեյվ Մասթեյնի լսելով Բյորթոնի մահվան մասին, նա անմիջապես նստել ու գրել է երգը։ Բառերը, սակայն, կապ չունեն Բյորթոնի մահվան հետ։ Մասթեյնը Metallica-ի լիդ կիթաեահարն էր եղել և այդ օրերին Բյորթոնին մտերիմ ընկեր էր եղել։
2006-ի հոկտեմբերի 3-ին, Շվեյցարիայում, պատահարի վայրից քիչ հեռու տեղադրվեց հուշաքար։
Թրաշ մեթալ խումբ Anthrax-ը իրենց Among the Living ալբոմը և Metal Church-ը իրենց The Dark ալբոմը նվիրել են Բյորթոնին։
2009-ի ապրիլի 4-ին, Բյորթոնը ետմահու արժանացավ  Rock and Roll Hall of Fame-ի, խմբի մնացած անդամների հետ միասին՝ Ջեյմս Հեթֆիլդի, Լարս Ուլրիխի և Քիրիք Հեմմեթի։ Ապագա բասիստներ Ջեյսոն Նյուսթեդը և Ռոբերթ Թրուհիլոն նույնպես առաջադրվեցին։ Արարողության ժամանակ ներկայացավ Բյորթոնի հայրը՝ Րեյ Բյորթոնը, նա կիսեց բեմը խմբի անդամների հետ և նշեց, որ Քլիֆի մայրն իրականում Metallica-ի ամենամեծ երկրպագուն էր։
Ջոուլ Մք Այվերի կողմից գրվածTo Live Is to Die: The Life and Death of Metallica's Cliff Burton կենսագրականը հրապարակեց  Jawbone Press-ը 2009-ի հունիսին։ Գրքի համար նախաբան տրամադրել է Հեմմեթը։
2013-ի սեպտեմբերի 27-ին թողարկվեց Metallica-ի Through the Never ֆիլմը։ Ֆիլմում հերոսին՝ Trip-ին հանձնարարվում է մի պայուսակ հասցնել համերգի դահլիճ, և քանի դեռ նա ուշանում է դժբախտ դեպքեր են տեղի ունենում ու բազմաթիվ տեխնիկական խնդիրներ են առաջանում։ Ֆիլմի ավարտին հերոսին հաջողվում է պայուսակը տեղ հասցնել, նա նստում է դատարկ դահլիճում պայուսակը թողնելով բեմում, իսկ խմբի անդամները նվագում են «Orion»-ը։ Այդ պայուսակն իրականում էլ պատկանել է Քլիֆ Բյորթոնին իր վերջին շրջագայության ժամանակ։
2016-ի նոյեմբերի 18-ին թողարկվեց խմբի 'Hardwired to Self Destruct' ալբոմը։ Ալբոմում ներկայացված են մի քանի նոր լայվ կատարումներ՝ ձայնագրված Բերքլիյում, Քալիֆորնիայի լեգենդար Rasputin Music ձայնագրման խանութում։ 2016-ի ապրիլի 16-ին նշել էին Record Store Day-ը։ Այդ ընթացքում «Fade to Black»  երգն էր նվագվել և Ջեյմս Հեթֆիլֆը երգը նվիրեց Քլիֆ Բյորթոնին։ Երգի ընթացքում Հեթֆիլթը բղավում է  'Can you hear us Cliff?'(Մեզ լսու՞մ ես, Քլի՛ֆ)։


== Սկավառակագրություն ==


=== Metallica ===
Studio albums

Kill 'Em All (1983)
Ride the Lightning (1984)
Master of Puppets (1986)
...And Justice for All (1988) (Posthumous writing credit on "To Live Is to Die")Video

Cliff 'em All  (1987)Demos

No Life 'til Leather (1982) (credited but does not play)
Megaforce (1983)
Ride the Lightning (1983)
Master of Puppets (1985)Compilations

Garage Inc. (1998) (Featured on "Am I Evil?" & "Blitzkrieg" only)


=== Trauma ===
Compilations

Metal Massacre Vol.II (1982)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Metallica.com – The Official Metallica Website
Cliff In Our Minds memorial website