Ալեքսանդր Ագասիս

Ալեքսանդր Ագասիս (անգլ.՝ Alexander Emanuel Agassiz, դեկտեմբերի 17, 1835(1835-12-17)[…], Նևշատել, Շվեյցարիա - մարտի 27, 1910(1910-03-27), RMS Adriatic), ծնունդով Շվեյցարիայից ամերիկացի գիտնական և լեռնային ինժեներ, ծովի կենդանաբանության մասնագետ, Շվեյցարիայի բնագետ Լուի Ագասիսի և Էլիզաբեթ Կաբոտ Ագասիսի խորթ որդին։
Այն զգալի ազդեցություն է ունեցել ժամանակակից կենդանաբանական համակարգի զարգացման վրա։ Եղել է նշանավոր երկրաբան և լեռնային ինժեներ, զգալի հարստություն է կուտակել Հյուսիսային Ամերիկայում օգտակար հանածոների հետազոտման և զարգացման գործում, ինչպես նաև կատարել է օվկիանոսի հատակի կարևոր ուսումնասիրություններ։
Եղել է ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1866) և նախագահ (1901-1907), Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1891), Փարիզի գիտությունների ակադեմիայի (1904, 1887 թվականից՝ թղթակից) օտարերկրյա անդամ։


== Կենսագրություն ==
1849 թվականին հոր՝ Լուի Ագասիզի հետ գաղթել է ԱՄՆ։ Այնտեղ սկսել է սովորել ճարտարագիտություն և քիմիա՝ ավարտելով բակալավրի աստիճանը։ Այնուհետև մինչև 1859 թվականը աշխատել է որպես ասիստենտ Ազգային գեոդեզիայի ծառայությունում, 1865-1869 թվականներին Հարվարդի համալսարանում սովորել է կենսաբանություն։
Նրա հայրը՝ Լուի Ագասիսը, հիմնել է Հարվարդի Համեմատական կենդանաբանության թանգարանը։ 1873 թվականին նրա որդին փոխարինեց նրան թանգարանի կուրատորի պաշտոնում։ Ի տարբերություն իր հոր՝ Ալեքսանդր Ագասիսը աշխարհի Դարվինյան համակարգի կողմնակից էր։ Նա իր աշխատանքի մեծ մասը նվիրել է էվոլյուցիայի ուսումնասիրությանը։
Ալեքսանդր Ագասիսը ոչ միայն ձկնաբան էր, այլ որպես տեսուչ և երկրաբան նա նաև պատասխանատու էր պղնձի հանքերի համար։ Նա գլխավորել է ամերիկյան խոշոր արշավախմբեր, ինչպես նաև 1875 թվականին Պերուի և Չիլիի պղնձի հանքերը։ Նա կատարել է ծովային արշավներ, այդ թվում՝ դեպի Կարիբյան ավազան, Ֆիջի, Պանամա, Գալապագոսյան կղզիներ, Ավստրալիա և Մեծ արգելախութ։
Եղել է Լեոպոլդինայի անդամ (1882), Բավարիայի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից (1886), Լոնդոնի կենդանաբանական ընկերության արտասահմանյան անդամ (1874)։


== Պատիվներ ==
1902 թվականին նա ստացել է Pour le Mérite շքանշան՝ գիտությանը և արվեստին մատուցած ծառայությունների համար։
1913 թվականին ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիան սահմանել է Ալեքսանդր Ագասիսի մեդալը, որը շնորհվում է օվկիանոսագիտության զարգացման գործում ունեցած ինքնատիպ ավանդի համար։


== Հրապարակումներ ==
A. Agassiz։ Selections from embryological monographs։ Crustacea. Band 3։ Acalephs and polyps, Cambridge, 1884.
A. Agassiz, E. C. Agassiz։ Seaside Studies in Natural History., Boston J.R. Osgood & Co., 1865
A. Agassiz, E. C. Agassiz։ North american Acephalae., Boston Harvard College, 1865
A. Agassiz։ On the embryology of echinoderms. In։ Mem. Ann. Acad. Arts and Sci. Vol.9, 1864


== Գրականություն ==
G. L. Goodale։ Biographical memoir of Alexander Agassiz 1835—1910. In։ Nat. Acad. Sciences Biographical memoirs, Part of Vol. 7
A. H. Duppen։ Alexander Agassiz. In։ Dictionary of Scientific Biography, Charles Scribner’s Son, New York, 1970, Part 1, S. 71-72.
R. R. Agassiz։ Alexander Agassiz. Letters and Recollections of Alexander Agassiz։ With a Sketch of his Life and Work, Mifflin Comp., 1913


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Dupree A. Hunter (1970)։ «Alexander Agassiz»։ Dictionary of Scientific Biography 1։ New York: Charles Scribner's Sons։ էջեր 71–72։ ISBN 978-0-684-10114-9 
Murray, John (1911). «Alexander Agassiz: His Life and Scientific Work». Bulletin of the Museum of Comparative Zoology 54 (3). pp 139—158(անգլ.)