Մարսել Էմե

Մարսել Էմե (ֆր.՝ Marcel Aymé, մարտի 29, 1902(1902-03-29)[…], Joigny - հոկտեմբերի 14, 1967(1967-10-14)[…], Փարիզ), 20-րդ դարի ֆրանսիացի բազմաժանր գրող։ Գրել է արձակ երկեր (վեպեր, վիպակներ, պատմվածքներ, նորավեպեր (նովելներ), էսսեներ, թատերգություններ, սցենարներ, երգիծական, գիտաֆանտաստիկ, վավերագրական, ինչպես նաև մանկական ստեղծագործություններ։ Իր ստեղծագործություններում սուր քննադատության ենթարկելով բուրժուազիայի արատավոր բարքերը և հատկապես երեսպաշտությունը՝ Էմեն  կարողացել է վարպետորեն և տպավորիչ արդյունավետությամբ միաձուլել իրականն ու երևակայականը, գրոտեսկն ու հասարակական սուր միտվածությունը, սարկազմն ու փիլիսոփայական խոհը, հեգնանքն ու ողբերգությունը։
Ուշագրավ է, որ ֆիլմեր են նկարահանվել ոչ միայն Էմեի գրած կինոսցենարների, այլև մի շարք արձակ ու թատերգական գործերի հիման վրա։ Շուրջ յոթ տասնյակ գեղարվեստական կինոնկարներից ու հեռուստաֆիլմերից հիշարժան են հատկապես «Սեղան՝ մեռածների համար» (ռեժիսոր՝ Անրի Վեռնոյ), «Ուրան» (Կլոդ Բեռի), «Փարիզի միջով» (Կլոդ Օտան-Լարա), «Մարդը, որ անցնում էր պատի միջով» ֆիլմերը։
Հայերեն լույս են տեսել Մարսել Էմեի մի շարք նորավեպեր (նովելներ), հեքիաթների մի ժողովածու («Թառած կատվի հեքիաթները» խորագրով)։


== Կենսագրություն ==
Դպրոցն ավարտելուց հետո բժշկագիտություն է ուսումնասիրել։ Աշխատել է տարբեր մասնագիտություններով, այդ թվում՝ որպես ապահովագրական գործակալ, որմնադիր, բանկի ծառայող, վիճակագիր... Լրջորեն հիվանդացել է և ստիպված է եղել տևական ժամանակ ծախսել առողջությունը վերականգնելու վրա։ Իր առաջին վեպի («La Table aux crevés») համար 1929 թվականին արժանացել է «Ռենոդո» մրցանակի։ Տասը տարի անց Մարսել Էմեին շնորհվել է ևս մեկ հեղինակավոր գրական պարգև՝ Շանտեկլերի մրցանակ։


== Հիշատակ ==
Փարիզի Մոնմարտր թաղամասում՝ Մարսել Էմեի անունը կրող հրապարակում, կանգնեցվել է նրա հուշարձանը, որն ստեղծվել է գրողի «Մարդը, որ անցնում էր պատի միջով» («Le passe-muraille») պատմվածքի մոտիվներով։
2015 թվականին նրա անունը տրվել է մի աստղակերպի (աստերոիդի)։


== Երկեր ==


=== Արձակ ===
Les Jumeaux du diable (1928)
La Table aux crevés (1929)
Brûlebois (1930)
La Rue sans nom (1930)
Le Vaurien (1931)
Le Puits aux images (1932)
La Jument verte (1933)
Maison basse (1934)
Le Nain (1934)
Le Moulin de la Sourdine (1936)
Derrière chez Martin (1936)
Silhouette du scandale (1938)
Gustalin (1938)
Le Bœuf clandestin (1939)
La Belle image (1941)
La Vouivre (1941)
Travelingue (1941)
Le Chemin des écoliers (1946)
Le Vin de Paris (1947)
Uranus (1948)
Les Bottes de sept lieues (1950)
En arrière (1950)
Les Contes du chat perché (1934-1946)
Les Tiroirs de l'inconnu (1967)
Enjambées (1967)
La fille du shérif (1987)


=== Թատերախաղեր ===
Lucienne et le boucher (1948)
Clérambard (1950)
Vogue la galère (1951),
La Tête des autres (1952)
Les Quatre Vérités (1954)
Les Sorcières de Salem (1954)
Les Oiseaux de lune (1955)
La Mouche bleue (1957)
Vu du pont (1957)
Louisiane (1961)
Les Maxibules (1961)
La Consommation (1963)
Le Placard (1963)
La Nuit de l'iguane (1965)
La Convention Belzébir (1966)
Le Minotaure (1967)


=== Պատմվածքների ժողովածուներ ===
1932 Le Puits aux images
1934-1946  Les Contes du chat perché
1938 Derrière chez Martin
1943 Le Passe-muraille
1947 Le Vin de Paris
1950 Les Bottes de sept lieues
1950 En arrière
1967 Enjambées  (հետմահու առաջին այս հրատարակությունը բովանդակում է յոթ պատմվածք)
1987 La fille du shérif


=== Էսսեներ ===
Silhouette du scandale (1938)
Le Confort intellectuel (1949)
L'Épuration et le délit d'opinion (1968)Էկրանավորումներ

1934 La rue sans nom
1935 Crime et châtiment – диалог
1935 Le domino vert – диалог
1936 Les mutinés de l'Elseneur
1941 Le club des soupirants – сценарий
1941 Nous les gosses – адаптация и диалог
1943 Le voyageur de la Toussaint – диалог
1943 Madame et le mort – адаптация
1946 Belles vacances – късометражен
1951 Garou Garou, le passe-muraille
1951 La belle image
1951 La Table-aux-Crevés – по „La Table-aux-crevés“
1953 La grâce – тв филм
1954 Papa, maman, la bonne et moi...
1955 Papa, maman, ma femme et moi...
1956 La traversée de Paris
1957 Les sorcières de Salem – превод
1959 Folio – հեռուստասերիալ, 1 դրվագը նկարահանվել է «Փարիզի միջով» („Traversée de Paris) երկի հիման վրա։
1959 Le chemin des écoliers
1959 Ein Mann geht durch die Wand – по „Le passe-mùraille“
1959 La jument verte
1960 La française et l'amour – по „La Femme seule“
1961 Le nain – հեռուստաֆիլմ
1961 Le voyage à Paris։ Peintres de l'éternel dimanche
1963 Die Mondvögel – հեռուստաֆիլմ՝ „Les oiseaux de lune“ պիեսի հիման վրա
1965 Retten på vrangen – հեռուստաֆիլմ
1966 La bourse et la vie 
1967 For Schools and Colleges։ Drama – հեռուստասերիալ, 1 դրվագ
1967 La bonne peinture – հեռուստաֆիլմ
1968 Tudje glave – հեռուստաֆիլմ, „La tête des autres“ պիեսի հիման վրա
1968 Die Konvention Belzebir – հեռուստաֆիլմ
1968 Les contes du chat perché – հեռուստաֆիլմ
1969 Clérambard
1969 Le boeuf clandestin – հեռուստաֆիլմ
1969 Le modèle – հեռուստաֆիլմ
1970 Messerköpfe – հեռուստաֆիլմ, „Les Maxibules“ պիեսի հիման վրա
1971 Les bottes de sept lieues – հեռուստաֆիլմ
1971 Kulcs a lábtörlö alatt – հեռուստաֆիլմ
1969 – 1973 Au théâtre ce soir – հեռուստասերիալ, 3 դրվագ
1973 Vogue la galère – հեռուստաֆիլմ
1974 Josse – հեռուստաֆիլմ
1974 Les oiseaux de lune – հեռուստաֆիլմ
1974 La mouche bleue – հեռուստաֆիլմ
1976 Gustalin – հեռուստաֆիլմ
1977 Le passe-muraille – հեռուստաֆիլմ
1979 La grâce – հեռուստաֆիլմ
1979 La fabrique, un conte de Noël – հեռուստաֆիլմ
1981 Hlava druhých – հեռուստաֆիլմ
1982 Estudio 1 – тв сериал, 1 դրվագ
1984 Emmenez-moi au théâtre – հեռուստասերիալ, 1 դրվագ
1989 La vouivre
1990 Clérambard – հեռուստաֆիլմ
1990 Uranus
1990 – 1991 Nouvelles de Marcel Aymé – հեռուստասերիալ, 3 դրվագ
1991 The Favour, the Watch and the Very Big Fish
1993 Le boeuf clandestin – հեռուստաֆիլմ
1993 Edwige Feuillère en scène – հեռուստաֆիլմ
1994 Les contes du chat perché – հեռուստասերիալ
2002 Les grands textes de l'enfance – մինի հեռուստասերիալ
2007 Chuan qiang ren
2011 Chat perché, opéra rural – հեռուստաֆիլմ
2012 Les contes du chat perché
2013 Le Boeuf clandestin – հեռուստաֆիլմ
2014 Travelingue – հեռուստաֆիլմ
2016 Le passe-muraille – հեռուստաֆիլմ
2021 Nebesa


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
SAMA: Société des Amis de Marcel Aymé (in French)
Մարսել Էմե Internet Movie Database կայքում
Author page at Pushkin Press
Le roman selon les romanciers: bibliographie critique de l'Université McGill (French) Archived 2011-07-06 at the Wayback Machine. Inventory and analysis of Marcel Aymé's non-novelistic writings about the novel
Link to several short stories by Marcel Ayme including The Man Who Could Walk Through Walls or Le Passe-Muraille
About Marcel Aymé (personal web site)