armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մարզուգի (հայաբնակ)

Մարզուգի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 329 հայ բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ժուլիո Բապտիստա

Ժուլիո Սեզար Կլեմենտ Պերեյրա Բապտիստա (պորտ.՝ Júlio César Clement Pereira Baptista, հոկտեմբերի 1, 1981(1981-10-01), Սան Պաուլո, Բրազիլիա), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, հարձակողական ոճի կիսապաշտպան։ Այս պահին խաղում է Կրուզեյրո ակումբում։


== Կարիերա ==
2000-2003 թվականներին հանդես է եկել Սան-Պաուլո ակումբում։ 2003-2005 թվականներին խաղացել է իսպանական Սևւլյայի կազմում, որը գնել էր նրան 1.75 ֆունտ ստեռլինգով։ 2005-2008 թվականներին նա խաղաց իսպանական Ռեալ Մադրիդում։ 2006 թվականի օգոստոսից մինչև 2007 թվականի օգոստոսը խաղաց Արսենալի կազմում վարձավճարով։ 2008 թվականի օգոստոսի 15-ին Ժուլիոն տեղափոխվեց իտալական Ռոմա։ Տրանսֆերի գինը կազմեց 9 մլն. եվրո։
2010 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Բապտիստան տեղափոխվեց իսպանական Մալագա։ Տրանսֆերի գինը կազմեց 2 մլն. եվրո, Բապտիստան կազմեց պայմանագիր իսպանական ակումբի հետ մինչև 2014 թվականը։ 2011 թվականի հունվարի 16-ին նորամուտը նշեց Մալագայի կազմում Չեմպիոնների լիգայի շրջանակներում Բարսելոնայի դեմ հանդիպման ժամանակ։
2013 թվականի հուլիսի 24-ին տեղափոխվեց հայրենիք՝ Կրուզեյրո ակումբ։
2001-2010 թվականներին Բապտիստան խաղացել է Բրազիլիայի հավաքականում։


== Նվաճումներ ==
Սան-Պաուլոյի գավաթի հաղթող (Մ-20)։ 2000
Ռիո Սան-Պաուլոյի առաջնության հաղթող։ 2001
Սան-Պաուլոյի Սուպերառաջնության հաղթող։ 2002
Ամերիկայի գավաթի մրցանակակիր։ 2004, 2007
Կոնֆեդերացիայի գավաթի մրցանակակիր։ 2005, 2009
Իսպանիայի հաղթող։ 2008


== Ծանոթագրություններ ==
Հացենի մանջուրական

Հացենի մանջուրական (լատ.՝ Fraxinus mandschurica), բոգածաղկավորների ընտանիքի, ձիթազգիներ ցեղի բույս։ 


== Նկարագրություն ==
Խոշոր ծառ է` 25-30 (երբեմն` 35) մ բարձրությամբ և մինչև 1 մ բնի տրամագծով։ Կեղևը բաց դարչնագույն է կամ բաց մոխրավուն, ճաքճքված։ Ընձյուղները և երիտասարդ ճյուղերը կլորավուն քառանկյուն են, մուգ դեղնավուն կամ դարչնավուն, սպիտակ ոսպնյակներով։ Բողբոջները սև են, սևագորշավուն կամ մուգ դարչնագույն, մերկ։
Տերևները կազմված են 7-11 տերևիկներից, որոնք տարբեր ձևի են, երկարավուն ձվաձևից մինչև նշտարաձև, 5-12 սմ երկարությամբ, 3-5 սմ լայնությամբ, շատ կարճ կոթունով կամ համարյա նստադիր, մանր սղոցաեզր, սեպաձև հիմքով, գագաթում աստիճանաբար նեղացող, վերևի կողմից` կանաչ, ներքևի կողմից` բաց կանաչավուն կամ կապտականաչավուն, գլխավոր ջղի ուղղությամբ մազմզուկապատ։ Ընդհանուր կոթունը մուգ կարմիր է, յուրաքանչյուր զույգ տերևիկի հիմքում կա շիկավուն մազերի օղակ կամ փունջ։
Տերևները բացվում են ծաղկումից հետո` մայիսին։ Մեծ մասամբ պոլիգամ բույս է, առէջային ծաղիկները կազմված են 2 առէջներից, հավաքված կարճ փնջերում։ Վարսանդային ծաղիկները հավաքված են հուրանանման ծաղկաբույլերում։ Դրանք կազմված են եղանանման, երկբաժան սպի ունեցող վարսանդներից։ Երկսեռ ծաղիկները կազմված են 2 առէջներից և վարսանդից։ Սևապտուղները նեղ հակառակ ձվաձև են կամ երկարավուն էլիպսաձև, 3-3,5 սմ երկարությամբ և մինչև 0,8 սմ լայնությամբ, սրավուն, կլորավուն, կամ կտրված գագաթով, երբեմն` փոսիկով։ Պտուղները հասունանում են սեպտեմբերին։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Հեռավոր Արևելքում (Պրիմորսկի երկրամաս, Սախալին, Բլագովեշչենսկ, Սովետսկայա գավան), Չինաստան, Ճապոնիա (Հոնսյու, Հոկայդո)։ Լուսասեր է, ձմեռնադիմացկուն, սակայն երիտասարդ տարիքում, բարձր լեռնային շրջաններում (Սևան, Ապարան) տերևները խիստ տուժում են ուշ գարնանային ցրտահարություններից։ Արագ է աճում։ Ապրում է 300-350 տարի, մացառներ տալու ունակությունը պահպանում է մինչև 120-250 տարեկանը։ Արմատային համակարգը հզոր է, լավ զարգացած, որի շնորհիվ հողմադիմացկուն է։


== Կիրառություն ==
Բնափայտը ամուր է, ճկուն։ Օգտագործվում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, կահույքի, ֆաներայի և կաշվի արտադրություններում։
Կեղևը և սերմերը օգտագործվում են որպես խինինի սուռոգատ, սերմերը` նյարդային հիվանդությունների դեպքում և որպես ուժեղ միզամուղ միջոց։ Կեղևը օգտագործում են կաշվի դաբաղման, ինչպես նաև սև և կապույտ գույներով ներկելու համար։
Հայաստանում քիչ է տարածված, սակայն ամենուրեք հաջողությամբ է աճում, առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է, համեմատաբար բարենպաստ պայմաններում բազմանում է ինքնացանքով։


== Ծանոթագրություններ ==
Իստոկ (Չարիշի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իստոկ (այլ կիրառումներ)Իստոկ (Չարիշի վտակ),  գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի Հանրապետությունում, Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Չարիշ գետի աջ ափից 17 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 11 կիլոմետր է։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Օբ գետի ջրօգտագործման մասն է Բիա և Կատուն գետերից մինչև Բարնաուլ քաղաքը՝ առանց Ալեյ գետի, Վերին Օբի գետային ենթաավազանն է մինչև Տոմի թափվելը։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։
Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝

Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010200312115100010323
Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115101032
Ավազանի կոդ՝ 13.01.02.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։


== Ծանոթագրություններ ==
Պրիուրալե (գյուղ, Արխանգելսկի շրջան)

Պրիուրալե (ռուս.՝ Приуралье, բաշկիրերեն՝ Приуралье), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Արխանգելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 438 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գրասենդորֆ

Գրասենդորֆ (ֆր.՝ Grassendorf), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 188 մարդ, բնակչության խտությունը` 83.93 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.24 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 28 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 133 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 102-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 31։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,7 %։ 102 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 98 անձ (54 տղամարդ և 44 կին)։ Գործազուրկ են եղել 4 անձ (1 տղամարդ և 3 կին)։ 31 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 18-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ռադիոֆիզիկա

Ռադիովիզիկա, ֆիզիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է ռադիոտիրույթի (մի քանի հց֊-ից մինչև 300 Գհց և ավելի) էլեկտրամագնիսական տատանումների գրգռման, ուժեղացման ու փոխակերպման, ինչպես նաև ռադիոալիքների ճառագայթման, տարածման և ընդունման պրոցեսները։ Կազմավորվել է 20-րդ․ 20—30-ական թվականներին՝ խթանվելով ոադիոտեխնիկայի և էլեկտրոնիկայի սարքերում ընթացող ֆիզիկական երևույթների ուսումնասիրման անհրաժեշտությամբ։ Ռադիոֆիզիկայի որոշ բաժիններ (ռադիոաստղագիտություն, ռադիոսպեկտրոսկոպիա, ռադիոօդերևութաբանություն, քվանտային ռադիոֆիզիկա են), զարգանալով և ընդարձակվելով, դարձել են գիտության առանձին ենթաճյուղեր։ Ռադիոֆիզիկական հետազոտությունների հիմնական ուղղություններն են․

․ Կենտրոնացված պարամետրերով շղթաներում էլեկտրական տատանումների ու բաշխված պարամետրերով փակ և բաց համակարգերում էլեկտրամագնիսական դաշտերի գըրգըռումը, փոխակերպումը և ուժեղացումը, ինչպես նաև էլեկտրամագնիսական ալիքների ճառագայթումը և տարածումը ուղղորդող ալիքատարներում Այստեղ ռադիոֆիզիկան սերտորեն համագործակցում է տատանումների տեսության, էլեկտրադինամիկայի, երկրաֆիզիկայի, իոնոլոր տի ֆիզիկայի հետ են։
Ռադիոտեխնիկական համակարգերում գործող տարբեր բնույթի աղմուկների և խանգարումների, տիեզերքից եկող աղմկանման էլեկտրամագնիսական ազդանշանների, պատահական պարամետրերով համակարգերի, պատահական համասեռ միջավայրերի հետ ռադիո և տեսանելի տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, որ կազմում է վիճակագրական ռադիոֆիզիկայի, ռադիոաստղագիտության, քվանտային ռադիոֆիզիկայի և քվանտային էլեկտրոնիկայի բովանդակությունը։ Այս ոլորտին են վերաբերում նաև էլեկտրական և էլեկտրամագնիսական ազդանշանների հայտնաբերման, զտման, ընդունման, փոխակերպման խնդիրները, որոնք սերտորեն կապված են էլեկտրամագնիսական և էլեկտրական ազդանշանների միջոցով ինֆորմացիայի հաղորդման և պահպանման պրոբլեմների հետ։ Այս հարցերում ռադիոֆիզիկայի համագործակցում է վիճակագրական կապի և ինֆորմացիայի տեսությունների, կիբեռնետիկայի և ավտոմատ կառավարման,թերմոդինամիկայի և քվանտային էլեկտրադինամիկայի հետ՝ ներթափանցելով բժշկության, կենսաբանության մեջ են։

․ Ռադիոֆիզիկայի գաղափարների և միջոցների կիրառումը՝ պինդ, հեղուկ և գազային նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկություններն ուսումնասիրելու նպատակով (ռա-դիոսպեկտրոսկոպիա)։ Այստեղ միաձուլվել է օպտիկային, քվանտային մեխանիկային և ատոմային ֆիզիկային՝ հեղաշրջելով դրանց փորձարարական հիմքը։

Վակուումում և տարբեր միջավայրերում լիցքերի հետ էլեկտրական տատանումների և էլեկտրամագնիսական դաշտերի փոխազդեցության երևույթների ուսումնասիրումը, որ կազմում է վակուումային, պլազմային և կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայի տեսական հիմքը։
Զարգացման բոլոր Փուլերում ռադիոֆիզիկայի (ինչպես և ռադիոտեխնիկայի) հիմնական խնդիրներից մեկը եղել է էլեկտրամագնիսական տատանումների սպեկտրի ավելի ու ավելի բարձրահաճախային տիրույթների նվաճումը։ Լազերների ստեղծումը պայմանավորեց ոչ միայն ինֆրակարմիր, տեսանելի և ուլտրամանուշակագույն տիրույթների յուրացումը (դրանց ապահովումը կոհերենտ մեներանգ ճառագայթման հզոր աղբյուրներով), այլև նյութիհետ լազերային ճառագայթման փոխազդեցություններում նոր երևույթների բացահայտումը։ Այդ երևույթները նոր հորիզոններ են բացում ռադիոֆիզիկայի առանձին բաժինների (քվանտային ռադիոֆիզիկայի, քվանտային էլեկտրոնիկա) զարգացման համար։


== Տես նաև ==
Էլեկտրադինամիկա
Ռադիոտեխնիկա
Ջառմո

Ջառմո, Քալատ Ջառմո, նեոլիթյան բնակավայր (մ․թ․ա․ 13-6 հազարամյակներ) հյուսիսարևելյան Իրաքում, Քերքուք քաղաքից արլ։ Պեղել է Չիկագոյի համալսարանի արշավախումբը՝ Ռոբերտ Բրեյդվուդի ղեկավարությամբ (1948-1955)։ 
Ջառմոն բազմաշերտ արհեստական բլուր-բնակատեղի է, 1,3 հեկտար մակերեսով, մշակութային շերտի առավելագույն հաստությունը՝ ավելի քան 7 միլիոն բացվել են միմյանց վրա գտնվող 16 տարբեր շինությունների հեկտար տակներ (դիտվում են իբրև շինարարական 12 հորիզոններ)։ Ուղղանկյուն հիմքով տների (բաղկացած են բնակելի և օժանդակ կառույցներից) հարդախառն կավաշաղախով պատերը դրված են մանր քարերով շարված գետնախարսխի վրա։ Տանիքները ծածկված են եղեգներով ու ծառի ճյուղերով, ծեփված կավով։ Տների ներսում, պատերին կից, գտնվել են երկբաժին կավածև խոհանոցային վառարաններ, ինչպես նաև կավածեփ օջախներ։ Ջառմոի ստորին շերտերը ներկայացնում են նախախեցեղեն նեոլիթի մշակույթը։ Խեցեղեն ամաններ հայտնաբերվել են միայն վերին 5 հատակներից։ Դրանք պատրաստվել են հարդախառն կավից, ունեն մուգ դեղին կամ նարնջագույն, մասամբ՝ փայլեցված մակերես։ Հայտնաբերվել են նաև կավե ուլունքներ, դրոշմներ, կոնաձև խաղաքարեր, կենդանակերպ (շուրջ 1100) և մարդակերպ (180) կավե արձանիկներ։ Ջառմոում առանձնապես զարգացած է եղել քարի մշակումը, գտնվել են քարե սանդեր ու վարսանդներ, աղորիքներ, թերթաքարից պատրաստած կացիններ, կայծքարե և վանակատե շեղբեր, երկրաչափական ձերով միկրոլիթյան գործիքներ, մարմարե գալարազարդ ապարանջաններ, ուլունքներ, հղկված ձևավոր անոթներ են։ Մեծ քանակություն են կազմում նաև ոսկրե գործիքներն ու այլ առարկաները (գդալներ ևն)։
Կաղապար:Իրաք-անավարտ
Սիլնոե (այլ կիրառումներ)

Սիլնոե, կարող է վերաբերել՝

Սիլնոե - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լյուբոմլի շրջանում
Սիլնոե - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կիվերցիի շրջանում
Զաչաք

Զաչաք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբերգարիա ա Վելիա

Ալբերգարիա ա Վելիա (պորտ.՝ Albergaria-a-Velha; [aɫbɨɾgɐ'ɾiɐ ɐ 'vɛʎɐ]), գյուղական բնակավայր Պորտուգալիայում, Մեծ Ավեյրուի կազմի մեջ մտնող համանուն մունիցիպալիտետի կենտրոն։ Հին վարչական բաժանմամբ գտնվել է Բեյրա Լիտորալ նահանգում։ Բնակչության թիվը կազմում է 7,4 հազար մարդ (գյուղում), 25,9 հազար մարդ (մունիցիպալիտետում)։ Տարածքը կազմում է 155,40 կմ²։


== Գտնվելու վայրը ==
Գյուղը գտնվում է Ավեյրու քաղաքից 15 կմ դեպի հյուսիս արևելք։


=== Քաղաքապետարանը գտնվում է ===
Դեպի հյուսիս — Էշտարեժա Օլիվեյրա դե Ազեմեյշ մունիցիպալիտետից
Դեպի արևելք — Սեվեր դու Վոգա մունիցիպալիտետից
Դեպի հարավ արևելք — Ագեդա մունիցիպալիտետից
Դեպի հարավ արևմուտք — Ավեյրու մունիցիպալիտետից
Դեպի հյուսիս արևմուտք — Մուրտոզա մունիցիպալիտետից


== Պատմություն ==
Գյուղը հիմնադրվել է 1835 թվականին։


== Քաղաքապետարանի կազմը ==
Մունիցիպալիտետի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ շրջանները՝

Ալբերգարիա ա Վելիա (շրջան)
Ալկերուբին
Անժեժա
Բրանկա
Ֆրոսսուշ
Ռիբեյրա դե Ֆրագուաշ
Սան ժուան դե Լորե
Վալմայոր


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Նոր Արաբկիր (թերթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նոր Արաբկիր (այլ կիրառումներ)«Նոր Արաբկիր», տեղեկատու, ամերիկաբնակ արաբկիրցիների միության կենտրոնական վարչության, ապա՝ «Արաբկիր» միության կիսամսյա պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսել 1925-1974 թվականներին, միության նստավայրերում՝ Նյու Յորքում, Ֆիլադելֆիայում, Ուոթերթաունում, Բոստոնում։ Խմբագիր՝ Գ. Գալստյան։ Հրատարակել է միության տեղեկագրեր, պատգամավորական ժողովների արձանագրություններ, որոշումներ, բանաձևեր, Հայաստան այցելած սփյուռքահայ գործիչների տպավորություններ։ 
Ծանոթացրել է Արաբկիրի պատմական անցյալին, արաբկիրցիների կենցաղին ու ավանդույթներին։ Գրական բաժնում տպագրել է սփյուռքահայ գրողների և պատմաբանների գործեր։
(2880) Նիհոնդայրա

(2880) Նիհոնդայրա (անգլ.՝ Nihondaira), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի փետրվարի 8-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,202738 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8311 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5743 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1194,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,301481 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,74° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2880) Նիհոնդայրա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(6126) 1989 EW1

(6126) 1989 EW1, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի մարտի 5-ին Զդենկա Վավրովայի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,216369 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9461 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4867 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1205,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,298704 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,86° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6126) 1989 EW1 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մենդոսա Չիկո

Մենդոսա Չիկո (իսպ.՝ Mendoza Chico) բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Ֆլորիդա դեպարտամենտում։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 810 մարդ.

Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
План Мендоса-Чико Archived 2012-10-10 at the Wayback Machine.
Սփրայթ

Սփրայթ՝ կիտրոն-լայմի համով ըմպելիքն առաջին անգամ ներկայացվեց Միացյալ Նահանգներում 1961 թվականին։ Այսօր այն վաճառվում է 190 երկրներում և զբաղեցնում է չորրորդ տեղը աշխարհում ամենաճանաչված գազավորված ըմպելիքների շարքում։ Սփրայթ ըմպելիքը համար մեկ ապրանքանիշն է գազավորված ըմպելիքների կիտրոն-լայմ կատեգորիայում ոչ միայն Հայաստանում, այլև ամբողջ աշխարհում։ Փաթեթավորման տեսակներ՝ 250 մլ, 330 մլ, 500 մլ, 1լ, 1.5լ, 2լ։


== Տես նաև ==
Կոկա-Կոլա
Լունար օրբիտեր (ծրագիր)

«Լունար օրբիտեր» (ծրագիր) , Լուսնի ամերիկյան արհեստական արբանյակների, դրանց մշակման ու արձակման (1964- 1967) ծրագրի անվանումը։ Պատրաստվել է ընդամենը 3 փորձնական (երկրային փորձարկումների համար) և 5 թռիչքային արբանյակ։ Թռիչքային արբանյակներից առաջին երեքի հիմնական խնդիրը Լուսնի վրա «Ապոլլոն» տիեզերանավերի լուսնախցիկների, ինչպես նաե «Սերվեյոր» ապարատների համար վայրէջքի տեղամասեր ընտրելն էր (ընտրվել է 8 տեղամաս)։ Մյուս երկու արբանյակներով ստացվել են վայրէջքի համար թույլատրելի տեղամասերի, Լուսնի տեսանելի կողմի գիտական տեսակետից առավել հետաքրքրություն ներկայացնող շրջանների, ինչպես նաե չերեվացող կողմի մի շարք շրջանների (բեեռային շրջաններ) լրացուցիչ լուսանկարներ։
Հայաստանի առաջին հանրապետության զինանշան

Հայաստանի առաջին հանրապետության զինանշան, Հայաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետության պետական խորհրդանիշներից մեկը։ Հաստատվել է 1920 թվականի հուլիսին։ Հեղինակներն են ճարտարապետ, Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս Ալեքսանդր Թամանյանը և նկարիչ Հակոբ Կոջոյանը։


== Զինանշանի տարրեր ==
Զինանշանը կազմված է հետևյալ տարրերից․ վահանի կենտրոնում Արարատ լեռն է, որը հայ ազգի խորհրդանիշն է։ Լեռան գագաթին Նոյյան տապանն է, քանի որ ավանդույթի համաձայն՝ ջրհեղեղից հետո տապանը կանգ է առել հենց այդ լեռան վրա։
Վահանը բաժանված է 4 մասի, որոնք խորհրդանշում են Հայաստանի պատմության չորս անկախ հայկական թագավորությունները․ վերևից ձախ՝ Բագրատունիներ, վերևից աջ՝ Արշակունիներ, ներքևից ձախ՝ Արտաշեսյաններ, ներքևից աջ՝ Ռուբինյաններ։
Առյուծն ու արծիվը, որոնք բռնում են վահանը, կենդանական աշխարհի թագավորներն են և խորհրդանշում են իմաստություն, հպարտություն, համբերություն և ազնվություն։ Դարեր շարունակ դրանք թագավորական ընտանիքների խորհրդանիշներն էին։


== Լրացուցիչ տարրեր ==
Վահանի ներքևի մասում կա ևս հինգ կարևոր տարր․ ջարդված շղթան խորհրդանշում է ազատություն և անկախություն, թուրը՝ ազգի իշխանությունն ու ուժը, ցորենի հասկերը՝ հայերի աշխատասեր բնույթը, ճյուղը՝ հայ ժողովրդի մտավոր և մշակութային ժառանգությունը։ Եռագույն ժապավենը խորհրդանշում է Հայաստանի դրոշը։


== Զինանշանի գույներ ==
Հայաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետության զինանշանի հիմնական գույներն են ոսկեգույնն ու արծաթագույնը։ Պատմական Հայաստանի թագավորությունների գույներն են՝ վերևից ձախ՝ կարմիր, վերևից աջ՝ կապույտ, ներքևից աջ՝ կարմիր, ներքևից աջ՝ կարմիր, իսկ կենտրոնում՝ վահանի վրա պատկերված Արարատ լեռը նարնջագույն է։ Նշված գույները ավանդաբար օգտագործվել են Հայաստանի արքայատոհմերի զինանշաններում և դրոշներում և նման են Հայաստանի Հանրապետության դրոշի գույներին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի դրոշ
ՀԽՍՀ զինանշան


== Արտաքին հղումներ ==
Օրենք «Հայաստանի Հանրապետության պետական զինանշանի մասին»
Ֆրիդլանդ (Օդեր Շպրե)

Ֆրիդլանդ (գերմ.՝ Friedland), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Շարմյուտցելզեեի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 3166 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 172.95 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 137։


== Ժողովրդագրություն ==
Քաղաքնը բայանված է 16 շրջանների։
Չաժաշ

Չաժաշ (վրաց.՝ ჩაჟაში), գյուղ Վրաստանի հյուսիսարևմտյան հատվածում՝ Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթի մխարեի Մեստիայի շրջանում։
Գյուղը գտնվում է Մեծ Կովկասի լեռնաշղթայի հարավային ստորոտին՝ Ինգուրի գետի վերին հովտում՝ ծովի մակարդակից 2160 մետր բարձրության վրա։
Գյուղի միջնադարյան պատմամշակութային օբյեկտները ներառված են Վրաստանում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկի մեջ։


== Աշխարհագրություն ==
Չաժան տեղակայված է Վրաստանի հյուսիսային հատվածում՝ Սվանեթի պատմական երկրամասում։
Համարվում է Ուշգուլի սվանական համայնքի ամենամեծ գյուղը, ինչպես նաև Վրաստանի և ամբողջ Եվրոպայի ամենաբարձրադիր բնակավայրերից մեկը։
Գտնվում է ծովի մակարդակից 2160 մետր բարձրության վրա, տեղանքը ևս բարձրադիր է։ Չաժանը շրջկենտրոն հանդիսացող Մեստիա քաղաքի հետ միացված է ավտոխճուղով։ Գյուղից քաղաք ընկած հեռավորությունը կազմում է 45 մետր։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Չաժաշի բնակչությունը կազմում է 28 մարդ։
Գյուղի բնակիչները սվաններն են, որոնք համարվում են վրացիների ազգագրական խմբերից մեկը։ 2002 թվականից ի վեր գյուղի բնակիչների թիվը կրճատվել է ութ մարդով։


== Մշակութային ժառանգություն ==

Չաժաշում պահպանվել է միջնադարյան և նոր շրջանի վաղ շինությունների համալիր։ Այն ներառում է 13 լավ պահպանված սվանական աշտարակներ։ Գյուղում կան նաև միջնադարում շահագործված երեք կամ հինգ հարկանի մի շարք բնակելի շենքեր։ Այստեղ է գտնվում նաև Չաժաշի միջնադարյան ամրոցը։ Ըստ վարկածի՝ Վրաց թագավորության հզորագույն միապետը՝ Թամար թագուհին, այստեղ ունեցել է ամառանոց։
Համալիրը ներառում է նաև երկու քարե վրաց ուղղափառ եկեղեցիներ և հարակից մի քանի օժանդակ շինություններ։ Եկեղեցիները կրում են Սուրբ Գևորգի և Քրիստոս փրկչի անունները (ամենայն հավանականությամբ դրանք կառուցվել են համապատասխանաբար 10-րդ և 12-րդ դարերում)։ Սուրբ Գևորգ եկեղեցին համարվում է Թամար թագուհու ամրոցի մի մասը։ Երկրորդ եկեղեցին առատորեն զարդարված են միջնադարյան որմնանկարներով։
2000 թվականին Վրաստանի կառավարությունն ու Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի պահպանման միջազգային խորհուրդը միմյանց հետ կնքել են համաձայնագիր, համաձայն որի այդ կազմակերպությունը պետք է վերականգնողական գործողություններ իրականացնի գյուղի տարածքում։ Գյուղի միջնադարյան պատմամշակութային օբյեկտները ներառված են Վրաստանում ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկի մեջ։


== Տես նաև ==
Վրաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ
Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ
Ուշգուլի


== Ծանոթագրություններ ==
Դավիթ Կեզերաշվիլի

Դավիթ Շոթայի (Շաբթաշեվիչ) Կեզերաշվիլին (վրաց.՝ დავით კეზერაშვილი, սեպտեմբերի 22, 1978(1978-09-22), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի քաղաքական և ռազմական գործիչ է։ Կեզերաշվիլին ունի հրեական ծագում։ Եղել է Վրաստանի պաշտպանության նախարարը։ Ըստ ռուսական «Արգումենտի նեդելի» թերթի, Կեզերաշվիլին ունի Իսրայելի քաղաքացիություն։ Ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանը։ Բացի վրացերենից, Կեզերաշվիլին տիրապետում է անգլերեն, ռուսերեն, իտալերեն և եբրայերեն լեզուներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Կայա Սկոդելարիո

Կայա Ռոուզ Սկոդելարիո (անգլ.՝ Kaya Rose Scodelario, մարտի 13, 1992(1992-03-13), Haywards Heath, Անգլիա), բրիտանացի դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել մարմնավորելով Էլիզաբեթ (Էֆֆի) Սթոնեմի կերպարը «Skins» սերիալում։ Նկարահանվել է նաև «Լաբիրինթոսում վազողը» ֆիլմում (Թերեզա), «Մոլեգին հողմերի դարավանդ» (Քեթրին Էրնշո)։


== Կենսագրություն ==
Կայա Սկոդելարիո (իրական անունը՝ Կայա Ռոուզ Սկոդելարիո) ծնվել է Մեծ Բրիտանիայի Լոնդոն քաղաքում։ Հայրը՝ անգլիացի Ռոջեր Համֆրի (մահացել է 2010 թվականի նոյեմբերի 22-ին)։ Կայայի մայրը բրազիլուհի է, այդ իսկ պատճառով Կայան հմտորեն տիրապետում է պորտուգալերենին։
Ծնողները բաժանվել են, երբ Կայան դեռ երեխա էր։ Նրան մեծացրել է մայրը, և Կայան վերցրել է մոր ազգանունը։
2007 թվականին Կայան սկսել է դերասանուհու իր կարիերան՝ նկարահանվելով «Skins» երիտասարդական սերիալում։ Նկարահանվելով այս սերիալում՝ Կայան բավականին հայտնի դարձավ, նրան սկսեցին տարբեր ֆիլմերում նկարահանվելու առաջարկներ անել, դրանցից ամենահայտնին «Տիտանների մարտը» ֆիլմն էր։
Ցանկացել է ստանալ Կիտնիսս Էվերդիի դերը «Քաղցած խաղեր» հայտնի ֆիլմում։ Ի վերջո ստացել է Թերեզայի դերը «Լաբիրինթոսում վազողը» ֆիլմում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մարտիրոս գյուղի բնապատմական համալիր

Մարտիրոս գյուղի բնապատմական համալիր, երկրաբանական բնության հուշարձան Հայաստանի Հանրապետության Մարտիրոս գյուղից 2.0 հարավ-արևելք։ Այն գտնվում Նզար լեռան արևմտյան լանջին։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում
Ղազարավան

Ղազարավան, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Աշտարակ տարածաշրջանի Ղազարավան համայնքում։
Ղազարավան գյուղը գտնվում է Արագած լեռան հարավ֊արևելյան ստորոտին։
Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 7 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1200 մ։

Ղազար Փարպեցին թաղված է գյուղի հարավում գտնվող Լազարու կամ Ղազարու վանք եկեղեցու ներսում, որը պահպանվել է մինչև XIX դարի երկրորդ կեսը։


=== Անվանում ===
Նազրվանից Ղազարավան է վերանվանվել 1991 թվականին։


== Բնակչություն ==
Ղազարավանի բնակիչների նախնիները գաղթել են Մուշի, Խլաթի, Բուլանըխի գյուղերից։ Ղազարավանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, այգեգործությամբ, դաշտավարությամբ և ծխախոտագործությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Ղազարավանի մոտակայքում են գտնվում մի շարք բրոնզի դարի ամրոցներ։
Այստեղ է պահպանվել «Լազարևանի» եկեղեցին (XIX-րդ դ.)։ Գյուղից դեպի հյուսիս, Շաղվարդ գետի ափին գտնվում է «Լազրևվան» քաղաքատեղին (մ.թ.ա. 2-րդ հզմ.)։ Ղազարավանում գործում է Սուրբ Նարեկ կուսական վանքը։


== Տես նաև ==
Ղազարավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)


== Աղբյուրներ ==
Բիշելե

Բիշելե (իտալերեն՝ Bisceglie (Vəscègghiə) տեղական բարբառով), քաղաք և կոմունա Ապուլիա մարզի Բարլետա-Անդրիա-Տրանի գավառում, Իտալիայում, Ադրիատիկ ծովի ափին։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 54 374 մարդ։


== Պատմություն ==

Բիշելեի տարածքը բնակեցված է եղել վաղ ժամանակներից, որն ապացուցվում է բազմաթիվ դոլմենների առկայությամբ, որոնցից ամենահայտնին է Կյանկան (իտալերեն՝ Chianca)։ Քաղաքը հիմնադրվել է ХI դարում նորմանների կողմից, իսկ 1042 թվականին Ռոբերտ Գվիսկարը փոխանցել է այն Պյետրոյին՝ Տրանիի կոմսին։ Քաղաքը ծաղկում է ապրել Անժույական տոհմի կառավարման ժամանակ, երբ ուներ մեծ առևտրական նավատորմ և վարում էր մեծածավալ առևտուր ստորին Ադրիատիկի և խոշոր հավահանգիստներ Դալմաթիայի և Տրիեստի հետ։
1512 թվականին քաղաքը վերադարձվել է իսպանական կառավարությանը, որի ժամանակ կառուցվել է պատնեշների նոր համակարգ։ Մեծ անցյալի ապացույցն են Սանտա Մարգերիտա եկեղեցին՝ կառուցված XII դարում ռոմանական ոճով, նորմանական ամրոցը, Սուրբ Ադոնիայի աբբայությունը՝ կառուցված XI դարում, և վերջերս վերականգված մայր տաճարը՝ հիմնված 1295 թվականին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Տեսարժան վայրեր ==
Սուրբ Մարգարիտայի տաճար՝ կառուցված ռոմանական ոճով XIII դարում։
Նորմանական ամրոց
Սուրբ Ադոնիայի աբբայություն
XIV դարի մայր տաճար
4 դոլմեն


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.bisceglie.bt.it/lacitta/index.asp Archived 2012-07-24 at the Wayback Machine.
Բիշելե քաղաքի նորությունների կայքը (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Սայաջի

Սայաջի, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Դյատլովկա (այլ կիրառումներ)

Դյատլովկա, կարող է վերաբերել՝

Դյատլովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Դյատլովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Դյատլովկա - գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սովետսկիի շրջանում
Բելանկուր

Բելանկուր (ֆր.՝  Bellancourt), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 480 մարդ, բնակչության խտությունը` 80.27 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.98 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 145 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին կար 346 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 265-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 81։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 76,6 %։ 265 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 250 անձ (134 տղամարդ և 116 կին)։ Գործազուրկ են եղել 15 անձ (10 տղամարդ և 5 կին)։ 81 անաշխատունակներից 18 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 38-ը` թոշակառուներ, իսկ 25-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Հույն-ռումինական հարաբերություններ

Հույն-ռումինական հարաբերություններ, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հունաստանի և Ռումինիայի միջև։ Երկու երկրներն էլ հանդիսանում են ՆԱՏՕ-ի և Եվրոպական միության անդամներ։


== Պատմություն ==

1913 թվականին երկրները դաշնակիցներ էին Բալկանյան երկրորդ պատերազմում, որն ավարտվեց Բուլղարիայի պարտությամբ և Հունաստանի ու Ռումինիայի տարածքային ձեռքբերումներով։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում հունական և ռումինական զորքերը մարտնչել են Անտանտի կողմից։ 1934 թվականի փետրվարի 9-ին Ռումինիան Թուրքիայի, Հարավսլավիայի և Հունաստանի հետ միասին հիմնադրեց Բալկանյան Անտանտի ռազմաքաղաքական միությունը։ 1939 թվականին Բալկանյան Անտանտան, որպես ռազմաքաղաքական դաշինք, դադարեց գոյություն ունենալ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Ռումինիան կռվել է նացիստական բլոկի կողմից, իսկ Հունաստանը Հակամիջոցային կոալիցիայի անդամ էր։
Վերջին տարիներին երկու երկրների միջև բարեկամական հարաբերություններ են ձևավորվել, Հունաստանը հետևողականորեն աջակցել է ՆԱՏՕ-ին և Եվրամիությանը անդամակցելու ռումինական հայտերին։ 2015 թվականին Հունաստանն ու Ռումինիան նշել են դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 135 տարին։


== Առևտուր ==
2011 թվականին շուրջ 200 հունական ձեռնարկություններ տեղակայվել են Ռումինիայի տարածքում։ Հունաստանը Ռումինիայի տնտեսության մեջ չորրորդ խոշորագույն ներդրողն է։ 2009 թվականին հույները 720 միլիոն եվրո են ներդրել Ռումինիայում, իսկ 2010 թվականին՝ 570 միլիոն եվրո։ 2012 թվականին 500 000 ռումինացիներ զբոսաշրջային նպատակով այցելել են Հունաստան։


== Ծանոթագրություններ ==
Բրիտանիկա հանրագիտարան

Բրիտանիկա հանրագիտարան (անգլ.՝ Encyclopædia Britannica) կամ Բրիտանիկա - համեմատաբար ավելի ամբողջական և համապարփակ հանրագիտարանը՝ անգլերեն լեզվով, ինչպես նաև հրատարակչության անվանում։
Հիմնադրվել է շոտլանդացի լուսավորիչներ փորագրող Էնդրյու Բելլի (1726—1809) և տպագրիչ-գրավաճառ Քոլին Մաքֆարքուհարի կողմից։ Որպես խմբագիր հրավիրվեց Ուիլյամ Սմելլին։


== Պատմություն ==
«Բրիտանիկայի» պատմությունը նրա հրատարակությունների ստեղծման պատմությունն է, ժամանակակից հրատարակությունները՝ թվով 15 (հրատարակված 1985 թվականին)։ 1768-1771 թվականներին հանրագիտարանային բառարանի սկզբունքով լույս տեսած առաջին հրատարակությունը ուներ ընդամենը երեք հատոր։ Մինչ ութերորդ հրատարակությունը «Բրիտանիկան» լույս էր տեսնում Էդինբուրգում։ 1870 թվականին հրատարակչությունն անցնում է «The Times» թերթի հովանու տակ և տեղափոխվում է Լոնդոն, որտեղ լույս են տեսնում իններորդ և տասներորդ հրատարակությունները։ Իններորդ հրատարակությունը համալսարանական շրջանակներում հեղինակության համար ստացավ ոչ պաշտոնական «the scholar’s encyclopaedia» («ակադեմիականների հանրագիտարան») անվանումը։ Տասներորդ հրատարակությունում առաջին անգամ ի հայտ եկավ քարտեզագրական հատորը և առարկայացանկը։ Տասնմեկերորդ («Քեմբրիջյան») հրատարակությունը, որով և հանրագիտարանը ձեռք բերեց ժամանակակից տեսքը, 1500 փորձագետների մասնակցությամբ լույս ընծայեց Քեմբրիջի համալսարանը։


== Գրականություն ==
Артемьева Т. В. Науки о человеке в первых изданиях Британской энциклопедии // Человек. — 2003. — № 6. — С. 70-85.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.britannica.com/
britannicanet.com — Britannica Webshare Archived 2008-04-23 at the Wayback Machine.
Wikipedia проверили на точность
Britannica становится доступнее и открывает часть своего контента
Энциклопедия «Британника» открывает бесплатный доступ Archived 2015-03-31 at the Wayback Machine.
Интернетчикам разрешили редактировать Британнику
Сайт энциклопедии «Британника» приблизится по возможностям к Wikipedia
Կանաչ պարարտացում

Կանաչ պարարտացում (սիդերացիա), ագրոտեխնիկական միջոցառում՝ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվությունը բարձրացնելու նպատակով վարելով հողի մեջ մտցնում են բույսերի (սիդերատների) կանաչ զանգվածը։ Կանաչ պարարտացման շնորհիվ հողը հարստացվում է օրգանական նյութերով, բարելավվում են հողի ֆիզիկա-քիմիական հատկությունները, բարձրանում է օգտակար միկրոֆլորայի ակտիվությունը։ Եթե սիդերատը ընդավոր մշակաբույս է, հողում մեծանում է յուրացվող ազոտի քանակը, վարելաշերտում կուտակվում են սննդարար տարրեր, որոնք ենթավարելաշերտերից վեր են բարձրանում սիդերատների արմատներով։ Կլիմայական, հողային և տարբեր պայմաններում սիդերատների տեսակները և դրանց օգտագործման եղանակները նույնը չեն։ Պարարտացվող զանգվածն աճեցվում է վեգետացիայի շրջանի այն հատվածում, երբ դաշտն ազատ է հիմնական մշակաբույսերի ցանքից։ Որպես սիդերատ հիմնականում ցանվում են ընդավոր բույսեր։
Բորա Ջորջևիչ

Բորա Ջորջևիչ (Սերբական կիրիլիցա՝ Борисав-Бора Ђорђевић, նոյեմբերի 1, 1952(1952-11-01), Չաչակ, Սերբիա), հայտնի է նաև Բորա Չորբա (Սերբական կիրիլիցա՝ Бора Чорба), Սերբիացի երգիչ, երգահան և գրող։ Նա հայտնի է որպես Սերբիացի լավագույն վոկալիստ, Րիբլյա չորբա ռոք խմբի գլխավորը։ Ռոք ասպարեզում նա համարվում է լավագույններից մեկը և ամենաազդեցիկ երգահաններից մեկը։


== Վաղ կյանքը ==
Ջոջևիրը ծնվել է 1952 թվականին Չաչակ քաղաքում, հայրը եղել է հաստոցային բանվոր՝ Դրագոլյուբ, և մայրը՝ Ներանջա, սերբիացի պրոֆեսոր։
13 տարեկանում նա ձևավորել է իր առաջին խումբը, որն անվանվել է Հերմելինի։ Խմբում եղել են Բորկո Լիչը(կիթառ), Պրվոսլավ Սավիչը(ռիթմ կիթառ) և Ասա Դիմիտրիյևիչ(հարվածային գործիքներ)։ Ջորջևիչը նաև նվագել է բաս կիթառ։ Երկու տարի անց Ջորջևիչը նվագել է ռիթմ կիթառ և գրել իր առաջին երգը։ Նրա առաջին գրված երգերից մեկը՝ «Moje tuge» դրանից հետո ձայնագրել է «Suncokret» երգը, «Moje tuge» ալբոմը։ Հերմելինի խմբից հետո Ջորջևիչը եղել է Չուչակի բազմաթիվ ռոք խմբերում, դրանցից են՝ Vesnici Ljubavi, Safiri, Dečaci sa Morave, Čačanski Plemići: Որոշ ժամանակ նա PORS (Poslednji Ostatak Romantičnog Sveta) խմբի անդամ է եղել, որի անդամն է եղել նաև Ռադոմիր Մահալովիչ Տոչակը։


== Վաղ կարիերան ==
1970 թվականի սկզբին Ջորջևիչը ստեղծեց ակուստիկ ռոք խումբ՝ Զայեդրոն, խմբի վոկալիստները երեքն էին և նրանք իգական սեռի ներկայացուցիչներ էին, Իվանա Կաչուկովիչը և զույգեր Վուկիցա և Ջորդանա Ստեֆանովիչները։ Զայեդնոի անդամները գրում էին երգեր հանդես գալիս թատրոններում, նվագում Բոնտոն և սովորաբար ձայնագրում էին երգեր ռադիո շոուների համար։ Նրանց առաջին սինգլները «Վիզիյա» և «Գորո մոյա»-ն էին որոնք շատ հայտնիություն բերեցին խմբին։


== Սոլո կարիերա ==
1987 թվականին Թերեզիջ թատրոնում Ջորջևիչի և Արսեն Դեդիչի անավարտ ներկայացումը հանգեցրեց Արսենի և Բորա Քոբրայի հայտնի Unplugged '87 բութլեգ ալբոմին, որը ձայնագրելով 1988 թվականին, նա կազմակերպում է իր պոեզիայի երեկոն։ 1996 թվականին նա թողարկվում է Նջիհովի Դանիինը, որով նա ցույց է տալիս իր հակա Միլոսևիչ վերաբերմունքը։


== Գրական աշխատանքները ==
Ջորջևիչը իր առաջին բանաստեղծությունների գիրքը՝ «Ravnodušan prema plač» (Անտարբեր լացի հանդեպ) հրատարակել է 1985 թվականին։ 1987 թվականին գրում է իր երկրորդ՝ «Hej, Sloveni» գիրքը և 1988 թվականին դառնում է Սերբիայի գրողների միության անդամ (Udruženje književnika Srbije)։ Ջոջևիչը իր դիմումը գրում է սեղանի անձեոցիկի վրա։ Իր՝ Սերբիայ գրողների միություն ընդունվելը որոշ անդամների կողմից վատ է ընդունվել։ Հետագայում Ջորջևիչը գրում է ևս 7 գիրք։


== Ծանոթագրություններ ==
Քրոուֆորդ շրջան (Միչիգան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քրոուֆորդ շրջան (այլ կիրառումներ)Քրոուֆորդ շրջան (անգլ.՝ Crawford County), ԱՄՆ Միչիգան նահանգի 83 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,458 կմ² է, բնակչությունը՝ 14,074 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գրեյլինգ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1840 թ.։
(5683) Բիֆուկումոնին

(5683) Բիֆուկումոնին (անգլ.՝ Bifukumonin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Տակեշի Ուրատայի կողմից Օոհիրայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,212498 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7352 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6898 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1202,05 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,299488 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,79° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5683) Բիֆուկումոնին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հրազդանի պատկերասրահ

Հրազդանի պատկերասրահ, հիմնադրվել է 1981 թվականին։
Պատկերասրահը հանդիսանում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղ։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 18-ին պատկերասրահը վերաբացվել է նոր ցուցադրությամբ, որտեղ ներկայացված են 1960-ական թվականներից մինչև մեր օրերը ստեղծագործող հայ նկարիչների շուրջ 53 ստեղծագործություններ։


== Հասցե ==
Թանգարանը գտնվում է Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքում, Սպանդարյանի 2 հասցեում։


== Արտաքին հղումներ ==
Հրազդանի պատկերասրահ
Վիսարյան կղզիներ

Վիսարյան կղզիներ (անգլ.՝ Visayas), կղզախումբ, որը պատկանում է Ֆիլիպիններին։ Այն 3 կղզախմբերից մեկն է, որոնցից կազմված են Ֆիլիպինները։ Մյուս երկուսը՝ Լուսոնը և Մինդանաոն են։


== Աշխարհագրություն ==
Վիսարյան կղզեխմբի կղզիներն են՝

Բոխոլ
Սեբու
Լեյտե
Նեգրոս
Պանայ
Սամար


== Բնակչություն ==
Այս կղզու բնակիչներին անվանում են վիսայներ։ 2010 թվականի տվյալներով այստեղ բնակվում են 18 003 940 մարդ։


== Արտաքին հղումներ ==
Կազմ Archived 2015-07-18 at the Wayback Machine.
Բնակչություն(չաշխատող հղում)
Ոչ արտադրական ոլորտ

Ոչ արտադրական ոլորտ, տնտեսության ճյուղերի ամբողջություն, որտեղ իրագործվում են նյութական բարիքների բաշխումը, փոխանակությունն ու սպառումը, ստեղծվում հոգևոր արժեքներ ու կատարվում սոցիալ-մշակութային ծառայություններ։ Ոչ արտադրական ոլորտին կարող են վերագրվել բնակարանային-կոմունալ տնտեսությունը և բնակչության կենցաղային սպասարկումը (ոչ արտադրական բնույթի), մարդատար տրանսպորտը, կապը (Ոչ արտադրական ոլորտին և բնակչությանը սպասարկող), առողջապահությունը, ֆիզդաստիարակությունը և սոցիալական ապահովությունը, կրթությունը, մշակույթը, արվեստը, գիտությունը և գիտական սպասարկումը, վարկավորումը և ապահովագրությունը, կառավարումը, հասարակական կազմակերպությունները։ 
Այս ոլորտում հիմնականում աշխատանքը (բժշկի, ուսուցչի, արտիստի, պետական ապարատի աշխատողների և այլն) հանդես է գալիս ծառայությունների ձևով, որոնց կատարումն ու սպառումը տեղի են ունենում միաժամանակ, իսկ հոգևոր արժեքների ստեղծման պրոցեսում աշխատանքը (նկարչի, քանդակագործի, գրողի և այլն) ստանում է «առարկայական» ձև, և դրանց իրականացումն ու սպառումը չեն համընկնում։ Ոչ արտադրական ոլորտում աշխատանքի գործընթացը, հետևանքի տեսակետից, արտադրություն չէ, ուստի օգտագործվող նյութական միջոցներն էլ արտադրության միջոցներ չեն, այլ սպառման առարկաներ։ Ծախսված աշխատանքով մեծանում է հասարակության սպառման ընդհանուր ծավալը, բայց ոչ ազգային եկամուտը, որովհետև այն անարտադրողական է և նյութական արդյունք, արժեք չի ստեղծում։ 
Ոլորտը գործում է նյութական արտադրության մեջ ստեղծված ազգային եկամտի վերաբաշխման հաշվին, արտադրությունը դրան տալիս է գործունեության նյութական միջոցներ (շենքեր, գործիքներ, մեքենաներ, նյութեր) ու սպառման առարկաներ (սնունդ, հագուստ)։
Յան Ասելին

Յան Ասելին (հոլ.՝ Jan Asselijn, 1610[…], Դյեպ - ոչ վաղ քան սեպտեմբերի 28, 1652 և ոչ ուշ քան հոկտեմբերի 3, 1652, Ամստերդամ, Հոլանդիա, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն), հոլանդական գեղանկարչության ոսկե դարաշրջանի նկարիչ։ Ստեղծել է բնանկարներ, կենդանիների նկարներ, ռազմական տեսարաններով կտավներ։


== Կենսագրություն ==
Յան Ասելինը ծնվել է 1610 թվականին ֆրանսիական Դեպ քաղաքում ֆրանսիացի հուգենոտ Ժան Ասելինի ընտանիքում։ 1621 թվականին ընտանիքը Ֆրանսիայից տեղափոխվել է Ամստերդամ։ Յան Ասելինը սովորել է Էսայս վան դե Վելդեի (1587-1630) մոտ։ Ճամփորդել է Ֆրանսիայում, Իտալիայում, 1635-1642 թվականներին եղել է Հռոմում, որտեղ դարձել է «Չվող թռչուններ» նկարիչների ընկերության (Bentvueghels) անդամ։ Յան Ասելինի աշակերտներից են եղել Ժակ Կուրտուան, որին 1640 թվականին դասավանդել է ռազմական գեղանկարչություն և Ֆրեդերիկ դե Մուշերոն։
Ստեղծագործական գործունեության սկզբում հիմնականում ստեղծել է ձիերով, հեծելազորային հարձակումներով տեսարաններ։ Ավելի ուշ շարունակել է ռազմական, ինչպես նաև անիմալիստական նկարչության թեման` ստեղծելով կենդանիների և թռչունների կտավներ։ Բնապատկերներում հայրենի բնության մոտիվները միավորել է իտալական տեսարանների տարրերի հետ։ Ասելինի աշխատանքներում զգալի է Կլոդ Լորենի ազդեցությունը, որի հետ ընկերներ էին դարձել Հռոմում։ Ասելինի գունագեղ և ոսկեգույն կոլորիտներով բնանկարները հիշեցնում են Յան Բոտի ոճը։


== Ստեղծագործություններ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Jan Asselijn(չաշխատող հղում)


== Աղբյուրներ ==
Асселин // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 4 т. — СПб., 1907—1909.
1911 Encyclopædia Britannica/Asselijn, Hans
(4315) Պրոնիկ

(4315) Պրոնիկ (անգլ.՝ Pronik), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,973269 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0966 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8499 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1872,62 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,192244 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,69° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4315) Պրոնիկ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նեժդանովկա (գյուղ, Դվուրեչենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆեժդանովկաՆեժդանովկա (ուկրաիներեն՝ Нежданівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1890 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նեժդանովկա գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,421 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 45,13 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աստերոիդների ցանկ (97701-97800)

Աստերոիդների ցանկ (97601-97700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (97801-97900)
 Աստերոիդների ցանկ (97601-97700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (97801-97900)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (95001)-(100000)»։ www.minorplanetcenter.net
Լորինա Դիմովա

Լորինա Դիմովա (ռուս.՝ Лорина Дымова, իսկական անունը՝ Лорина Евгеньевна Никольская, մայիսի 21, 1939(1939-05-21), Եկատերինբուրգ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի (բուլղարերենից)։


== Կենսագրություն ==
1947 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Մոսկվայի արվարձաններից մեկը, որտեղ ավարտել է դպրոցը։ Սովորել է Մոսկվայի գունավոր մետաղների ինստիտուտում։ 1962 թվականից ապրել է Մոսկվայում, հինգ տարի աշխատել է ինժեներ։ Սկսում է տպագրվել մամուլում։
Սովորում է բուլղարերեն և սկսում է թարգմանել բուլղարական պոեզիա, որի համար արժանացել է Բուլղարիայի բարձր պարգևների։
Սեփական բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն հրատարակչությունում սպասում է տասնմեկ տարի և տպագրվում է 1982 թվականին, իսկ երկրորդ ժողովածուն տպագրվում է 1989 թվականին։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ է դառնում որպես թարգմանիչ (1982)։
1992 թվականին տեղափոխվում է Երուսաղեմ, որտեղ ապրում է մինչ օրս։


== Լորինա Դիմովան հայերեն ==


=== Մամուլ ===
«Կարող ես և ապրել, ապրել...»: «Գարուն», 1967, № 3, էջ 53։ Թարգմ.՝ Լևոն Միրիջանյան։


== Ծանոթագրություններ ==
Իսչիգուալաստո

Իսչիգուալաստո (իսպ.՝ Parque provincial de Ischigualasto), բնության հատուկ պահպանվող տարածք Արգենտինայում, որը գտնվում է Սան–Խուան նահանգում, երկրի հյուսիս–արևմուտքում։ Պարկը Տալամպայա ազգային պարկի հետ միասին, որը գտնվում է նույն երկրաբանական տեղանքում, մտնում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ–ի համաշխարհային ժառանգության մեջ։
Պարկի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 603,7 կմ²։ Պարկի հիմնական մասը գտնվում է Վալյե–Ֆերտիլ դեպարտամենտի տարածքում, մասամբ Խաչալ դեպարտամենտի տարածքում, ծովի մակերևույթից 1300 մ բարձրության վրա։ Պարկին բնորոշ է տիպիկ անապատային և կիսաանապատային բուսականությունը (թփեր, կակտուսներ և փոքր ծառեր)։ Կլիման չոր է, անձրևները լինում են հիմնականում ամռանը, իսկ ջերմաստիճանը տատանվում է –10 մինչև +45 °C։ Պարկի տարածքում փչում են 20—40 կմ/ժ արագություն ունեցող մշտական հարավային քամիները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2008-12-16 at the Wayback Machine.
Սան–Խուան մարզի պաշտոնական կայքը
Իսչիգուալաստո ազգային պարկը ՅՈՒՆԵՍԿՕ–ի կայքում
Լիքվացիա

Լիքվացիա (լատ. liquatio — ջրիկացում, հալում), մետալուրգիայում, համաձուլվածքների քիմիական բաղադրության անհամասեռություն, որն առաջանում է դրանց բյուրեղացման ժամանակ։ Լիքվացիա պայմանավորված է նրանով, որ ի տարբերություն մաքուր մետաղների, համաձուլվածքները բյուրեղանում են ոչ թե մեկ ջերմաստիճանում, այլ ջերմաստիճանների միջակայքում։ Այդ դեպքում պնդացման սկզբում առաջացած բյուրեղների բաղադրությունը կարող է էապես տարբերվել բյուրեղացվող մայր լուծույթի վերջին կաթիլների բաղադրությունից։ Լիքվացիա, որպես կանոն, վատացնում է մետաղի որակը։ Տարբերում են՝ դենդրիտային լիքվացիա, որը նկատվում է համաձուլվածքների՝ հատիկների չափերին մոտ միկրոծավալներում, և զոնալ, որը դիտվում է ձուլուկի ամբողջ ծավալում։
Դեղձմեր

Դեղձմեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում էր Մերքեզ գյուղախմբում՝ Մուշ քաղաքից 22 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կաղմուխուտ

Կաղմուխուտ, հայաբնակ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմ գավառակում։


== Նկարագիր ==
Կաղմուխուտ խոտորջրի յոթ թաղերից մեկն էր։ 1915 թվականին ուներ մոտ 102 տուն հայ բնակարան։ 
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղում կային վարժարան, եկեղեցի և երեք մատուռ, որոնցից մեկը, ըստ ավանդության, գոյություն է ունեցել դեռևս հեթանոսական շրջանում։ 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ Կաղմուխուտի բնակչությունը տարագրվեց և ոչնչացվեց Միջագետքի ճանապարհին։
Զուրաբ Անջափարիձե

Զուրաբ Իվանի Անջափարիձե (ապրիլի 12, 1928(1928-04-12), Քութայիս, Վրացական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 12, 1997(1997-04-12), Թբիլիսի, Վրաստան), վրացի խորհրդային օպերայի երգիչ, տենոր, թատերական ռեժիսոր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Թբիլիսիի կոնսերվատորիայում` Դավիթ Անդղուլաձեի մոտ։ Կոնսերվատորիան ավարտել է 1952 թվականին։
1952-1959 թվականներին եղել է Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատարը։ 1959-1970 թվականներին աշխատել է Մեծ թատրոնում, իսկ 1970 թվականին կրկին` Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոնում։
1972 թվականից Զուրաբ Անջափարիձեն դասախոս-պրոֆեսոր է աշխատել Թբիլիսիի կոնսերվատորիայում, այնուհետև՝ երաժշտական ոլորտի ղեկավար՝ Թբիլիսիի թատերական ինստիտուտում։ 1979-1982 թվականներին եղել է Թբիլիսիի օպերայի և բալետի թատրոնի տնօրենը։
Քութայիսի օպերայի թատրոնում ներկայացրել է Օթար Թաքթաքիշվիլիի «Մինդիա» օպերան, Ռևազ Լագիձեի «Լելա» օպերան, Զաքարիա Փալիաշվիլիի «Դայիսի» օպերան, ինչպես նաև Թբիլիսիի օպերայի թատրոնում և Երևանում (Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոն)։
Ոչ այնքան հաճախ, սակայն սիրել է հանդես գալ էստրադային համերգներով, իր լսարանին գրավելով իր պայծառ, սքանչելի ձայնով և գեղարվեստական հմայքով։ Կատարել է Չայկովսկու, Ռիմսկի-Կորսակովի, Ռախմանինովի ռոմանսները, Օթար Թաքթաքիշվիլիի երաժշտական ցիկլերը։
Եղել է ժյուրիի անդամ վոկալիստների միջազգային մրցույթում, որոնցից է Չայկովսկու անվան Միջազգային մրցույթը։ Զուրաբ Անջափարիձեն Անգուլաձեի անվան մրցույթի առաջին նախագահն է։
Թաղված է Թբիլիսիի օպերայի շենքի հրապարակում, վրացական օպերային երաժշտության լուսատուներ՝ Զաքարիա Փալիաշվիլիի և Վանո Սարաջիշվիլիի կողքին։


== Ճանաչումը և պարգևները ==
Երիտասարդների և ուսանողների 4-րդ համաշխարհային փառատոնում երկրորդ մրցանակ (Մոսկվա, 1957)
Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (1958)
Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1961)
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
Զաքարիա Փալիաշվիլիի և Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության կողմից պետական մրցանակ
Կարմիր դրոշի աշխատանքի շքանշան
Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
Թբիլիսիի պատվավոր քաղաքացի


== Վոկալային դերերգեր ==
«Пиковая дама» , Չայկովսկի - Գերման
«Յոլանտա», Չայկովսկի - Վոդեմոն
«Աիդա», Վերդի - Ռադամես
«Դոն Կարլոս», Վերդի - Դոն Կարլոս
«Օթելլո», Վերդի - Օթելլո
«Տոսկա», Ջակոմո Պուչինի - Կավարադոսի
«Պայացներ», Ռուջերո Լեոնկավալո - Քանիո
«Գեղջկական ասպետություն», Պիետրո Մասկանի - Տուրիդու
«Կարմեն», Բիզե - Խոզե
«Աբեսալոմ և Էթերի», Զաքարիա Փալիաշվիլի - Աբեսալոմ
«Դայիսի», Զաքարիա Փալիաշվիլի - Մալխազ
«Մինդիա», Օթար Թաքթաքիշվիլի - Մինդիա
«Ֆաուստ», Շառլ Գունո


== Ֆիլմագրություն ==
1960 - «Пиковая дама» - Հնչյունավորում, Գերմանի վոկալային դերերգ
1966 - Զաքարիա Փալիաշվիլիի «Աբեսալոմ և Էթերի» և «Դայիսի» օպերաների էկրանավորում
1971 - խաղացել է Նիկոլայ Սանիշվիլիի «Մայրամուտ» երաժշտական ֆիլմում
2008 - «Օլիմպոսի տենորային տիրակալ», փաստագրական ֆիլմ, սցենարիստ՝ Օլգա Ահամիրովա-Սաց, ռեժիսոր՝ Նիկիտա Տիխոնով


== Ծանոթագրություններ ==