Ֆեմինիզմի տեսություն

Ֆեմինիզմի տեսություն, գենդերային անհավասարության բնույթը պարզելու համար փիլիսոփայական տրամասություն է։ Հետազոտում է սոցիալական դերերը, փորձը, շահերը, պարտականությունները և քաղաքականությունը այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են մարդաբանությունը և սոցիոլոգիան, հաղորդակցությունները, մեդիա-հետազոտությունները, հոգեվերլուծությունը, գրականությունը, կրթությունը և փիլիսոփայությունը:
Ֆեմինիզմի տեսության կողմից ուսումնասիրվող գրականությունը, կրթությունը և փիլիսոփայությունը, ներառում են խտրականությունը, օբյեկտիվությունը (հատկապես սեռական օբյեկտիվությունը), ճնշումն ու պատրիարքությունը, ինչպես նաև կարծրատիպերը, արվեստի պատմությունը, ժամանակակից արվեստը և գեղագիտությունը:


== Պատմություն ==
Ֆեմինիզմի տեսության առաջին ուսումնասիրությունները հայտնվել են 18-րդ դարի վերջին այնպիսի հրապարակումներում, ինչպիսիք են «Կանանց իրավունքների պաշտպանությունը» Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ, «Փոփոխվող կինը» և «Միթե ես կին չեմ», «Խոսքը անօրինական քվեարկության համար կալանքից հետո» և այլն: 1851 թվականին Սոջորներ Տրութն անդրադարձել է կանանց իրավունքների խնդիրներին իր «Միթե ես կին չեմ» հրապարակման մեջ։ Անօրինական քվեարկության համար կալանքից հետո Սյուզան Էնթոնին դատարանում հանդես է եկել ելույթով, որում նա անդրադարձել է սահմանադրության շրջանակներում լեզվական հարցերին, որոնք արտացոլված են նրա «խոսքը անօրինական քվեարկության համար կալանքից հետո» (1872 թվական) հրապարակման մեջ: Էնթոնին կասկածի տակ է դրել սահմանադրության սկզբունքները և նրա տղամարդկային լեզուն։ Նա բարձրացրել է այն հարցը, թե ինչու են կանայք պատասխանատվություն կրում օրենքով պատիժ կրելու համար, բայց չեն կարող օգտագործել օրենքը սեփական պաշտպանության համար: Նա նաև քննադատել է սահմանադրությունը գենդերային կողմնակալությամբ իր լեզվի համար և հարցրել, թե ինչու կանայք պետք է պահպանեն այն օրենքները, որոնք չեն հիշատակում կանանց:
Հարվարդի պրոֆեսոր Նենսի Կոտը տարբերություն է դնում ժամանակակից ֆեմինիզմի և նրա նախորդների միջև, հատկապես ընտրական իրավունքի համար պայքարի դեպքում: Նա նշում է, որ ԱՄՆ-ում շրջադարձային պահը տեղի է ունեցել 1920 թվականին (1910-1930 թվականներ) կանանց ձայնի իրավունք ստանալու պահից տասնամյակներ առաջ և հետո: Նա պնդում է, որ կանանց նախորդ շարժումը պայքար էր կանանց համար ունիվերսալիզմի համար, մինչդեռ 20-ամյա այս ընթացքում այն վերածվել է սոցիալական տարբերակման և անհատականության շարժման: Նոր հարցերն ավելի շատ վերաբերում էին սոցիալական կառուցվածքի և գենդերային ինքնության շրջանակներում տիրող վիճակին: Քաղաքական տեսանկյունից տեղի է ունեցել ֆեմինիստուհիների անցումը աջերից դեպի ձախ։
Պրոֆեսոր Սյուզան Քենթը կարծում է, որ միջպատերազմյան տարիներին ֆեմինիզմի ազդեցության նվազումը տեղի է ունեցել Ֆրոյդի պատրիարքության պատճառով: Բրիտանացի հոգեվերլուծաբան Ջուլիետա Միտչելը նման մոտեցումը չափազանց պարզեցված է համարում, քանի որ Ֆրոյդի տեսությունը լիովին անհամատեղելի է ֆեմինիզմի հետ: Ֆեմինիստ գիտնականների ուշադրությունը ընտանիքի ծագման հետազոտություններից տեղափոխվել է պատրիարքարանի առաջացման վերլուծության։ Հետպատերազմյան շրջանում Սիմոնա դե Բովուարը դեմ է հանդես եկել «կինը տանը» կերպարին։ Դե Բովուարը ֆեմինիզմին էկզիստենցիալիստական չափումներ է հաղորդել Le Deuxième Sexe («Երկրորդ սեռը») հրապարակման մեջ 1949 թվականին: Ամերիկացի ֆեմինիստուհիների առաջնորդ Բեթի Ֆրիդանը պնդում է, որ կանանց թերարժեքության մասին պատկերացումը միֆ է, որը հորինել են տղամարդիկ՝ ճնշված վիճակում կանանց պահելու համար: Նրա կարծիքով, կանանց համար հարցը ոչ թե կանանց մասին հայտարարելն է, այլ լիարժեք մարդ դառնալը: Ըստ Թորիլ Մոյի, «կինն ինքն իրեն բնորոշում է այն բանի միջոցով, թե ինչպես է ապրում իր հատուկ իրավիճակում»: Ուստի ուրիշի դերից խուսափելու համար կինը պետք է վերականգնի իր սուբյեկտիվությունը:
Ֆեմինիստական ակտիվիզմի վերածնունդը 1960-ական թվականների վերջին ուղեկցվում էր շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը նվիրված գրականության առաջացմամբ: Դա, իր հերթին, ստեղծել է մթնոլորտ, որը նպաստում է մայրության վերաբերյալ հետազոտությունների և բանավեճերի վերածնմանը։ Հայտնի ֆեմինիստուհիները, ինչպիսիք են Էդրիեն Ռիչը և Մերիլին Ֆրենչը դեմ են արտահայտվել դետերմինիզմին, մինչդեռ սոցիալիստական ֆեմինիստուհիները, ինչպիսիք են Էվելին Ռիդը, մատնանշել են տղամարդկանց սեռական հարաբերությունները կապիտալիզմի հետ: Հոգեբան ֆեմինիստուհիները, ինչպիսիք են Ջին Բեյքեր Միլլերը, ձգտում էին ֆեմինիստական վերլուծությունը կիրառել հայտնի հոգեբանական տեսությունների նկատմամբ՝ պնդելով, որ «խնդիրը կանանց մեջ չէ, այլ այն, թե ինչպես է ժամանակակից մշակույթն իրենց մեկնաբանում»:
Հայտնի ֆեմինիստ և գրական քննադատ Էլեյն Շոուոլթերը նկարագրում է ֆեմինիզմի տեսության զարգացման մի քանի փուլեր: Առաջինը նա անվանում է «ֆեմինիստական քննադատություն», որը գրական ստեղծագործությունները դիտարկում է ֆեմինիզմի տեսանկյունից։ Երկրորդ փուլը Շոուոլտերն անվանում է «գինոքրիտիկա»՝ գրական քննադատության բաժին, որը հասկանում է կանացի ստեղծագործության հոգեբանությունը, լեզվաբանությունը և կանանց լեզվի խնդիրը, գրականության պատմության մեջ անհատական կամ կոլեկտիվ կանացի գրական կարիերայի հետագիծը: Վերջին փուլը նա անվանում է «գենդերային տեսություն», որտեղ հետաքննվում են «գաղափարական մարմնավորում և գրական էֆեկտներ, որոնք բխում են գենդերային կամ սեռային տարբերություններից»: Այս մոդելը քննադատվել է վերը նշված Թորիլ Մոյի կողմից, որը դիտում է այն որպես կանանց սուբյեկտիվության էսենցիալիստական և դետերմինիստական մոդել: Նա նաև քննադատում է ֆեմինիզմի տեսությունը այն բանի համար, որ այն հաշվի չի առնում արևմուտքի սահմաններից դուրս կանանց դիրքորոշումը: Քանի որ 1970-ականներին, որոշիչ ազդեցություն ֆեմինիստական տեսության ունեցել հոգեվերլուծական ֆրանսիական ֆեմինիզմի գաղափարներ առաջացած ոլորտում: Ֆեմինիստական հոգեվերլուծությունը ժխտել է անգիտակից ֆալլուսային վարկածը: Ջուլիա Կրիստևան, Բրահա Էթինգերը և Լյուսի Իրիգարերը մշակել են հատուկ հասկացություններ, որոնք վերաբերում են անգիտակից սեռական տարբերություններին, կանանց սկզբին և մայրությանը, որոնք մեծ նշանակություն ունեն կինոյի և գրականության վերլուծության համար:


== Կարգապահություններ ==
Փորձագետները հաճախ իրենց ոլորտներում կիրառում են ֆեմինիստական ​​մեթոդներ և սկզբունքներ: Այս առարկայական ոլորտներից մի քանիսը՝


=== Մարդու մարմինը ===
Արևմտյան փիլիսոփայության մեջ մարմինը պատմականորեն ասոցացվում էր բացառապես կանանց հետ, մինչդեռ տղամարդիկ ասոցացվում էին բանականության հետ: Փիլիսոփա ֆեմինիստ Սյուզան Բորդոն իր աշխատություններում զարգացնում է մտքի և մարմնի միջև կապի երկակի բնույթը, հետազոտելով Արիստոտելի, Հեգելի և Դեկարտի գաղափարները, և ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր երկուական տարրերը, ինչպիսիք են ոգին, նյութը և տղամարդկանց գործունեությունը կամ կանանց պասիվությունը հանգեցրել գենդերային հատկանիշների և դասակարգումների ամրապնդմանը: Բորդոն նշում է, որ տղամարդիկ պատմականորեն կապված են ինտելեկտի, մտքի կամ ոգու հետ, մինչդեռ կանայք երկար ժամանակ ասոցացվում են մարմնի և զգացմունքների հետ: Այն պատկերացումը, որ կանանց հետ ասոցացվում է մարմինը, այլ ոչ թե միտքը, արդարացում էր կանանց օբյեկտիվացման համար, այսինքն` նրանց որպես սեփականություն և նույնիսկ ապրանք ընկալելու համար։ Այս մոտեցումը հակասում է տղամարդկանց դերին, որպես բարոյական գործակալ, որը պատասխանատու է աշխատանքի, պատերազմների մասնակցելու համար և այլն:


=== Լեզու ===
Կին գրողները ուշադրություն են դարձնում տղամարդկանց գենդերային լեզվի գայթակղությանը, որը կարող է չհամապատասխանել կանանց կյանքի հասկացությանը: Ֆեմինիզմի այս տեսակի տեսաբանները բերում են Աստվածաշնչում օգտագործված «Հայր Աստված» արտահայտության օգտագործումը: Ֆեմինիստ տեսաբանները փորձում են շտկել իրավիճակը լեզվի վերակազմավորման միջոցով: Օրինակ՝ ներմուծելով այնպիսի նեոլոգիզմներ, ինչպիսիք են՝ «womyn» և «womxn»-ը: Որոշ ֆեմինիստ տեսաբաններ առաջարկում են օգտագործել մասնագիտական ​​անուններ առանց սեռի, օրինակ՝ ոստիկանության աշխատակից, այլ ոչ թե ոստիկան: Որոշ ֆեմինիստ տեսաբաններ վերանայել և վերասահմանել են ժարգոնային բառերը, ինչպիսիք են «dyke» (լեսբիներ) և bitch («քած») և դրանց նոր սահմանումները կատարել ֆեմինիստական ​​բառարաններում


=== Հոգեբանություն ===
Ֆեմինիստական հոգեբանությունը հոգեբանության ձև է, որը կենտրոնացած է գենդերային հարցերի վրա: Ֆեմինիստական հոգեբանությունը քննադատում է այն փաստը, որ պատմականորեն հոգեբանական հետազոտություններն իրականացվել են տղամարդկանց տեսանկյունից՝ ենթադրելով, որ հենց տղամարդիկ են նորմ։ Իրենց կողմից ֆեմինիստ հոգեբանները կենտրոնանում են ֆեմինիզմի արժեքների և սկզբունքների վրա: Առաջին հայտնի կին հոգեբանը Էթել Դենչ Պաֆֆեր Հոուզն էր։ Հիմնական հոգեբանական տեսություններից մեկը՝ հարաբերությունների և մշակույթի տեսությունը, հիմնված է Ջին Բեյքեր Միլլերի աշխատանքի վրա։ Ֆեմինիստական հոգեբանությունը ձգտում է ապացուցել, որ «խնդիրը կանանց մեջ չէ, այլ այն, թե ժամանակակից մշակույթն ինչպես է մեկնաբանում նրանց»:


=== Հոգեվերլուծություն ===
Թեև ֆեմինիստական հոգեվերլուծությունը հիմնականում հիմնված է Ֆրոյդի աշխատանքների և նրա հոգեվերլուծական տեսությունների վրա, կարևոր վերապահում է արվում: Այն է, որ մարդու սեռի հասկացությունը ոչ թե կենսաբանական է, այլ հիմնված է մարդու հոգեսեռական զարգացման վրա: Ֆեմինիստ-հոգեվերլուծողները կարծում են, որ գենդերային անհավասարությունը բխում է վաղ մանկության փորձառություններից, որոնք տղամարդկանցից պահանջում են տղամարդկային լինել, իսկ կանանցից` կանացի: Այնուհետև պնդվում է, որ գենդերը տանում է դեպի սոցիալական համակարգ, որտեղ գերիշխում են տղամարդիկ, ինչն իր հերթին ազդում է անհատական հոգեսեռական զարգացման վրա: Որպես լուծում՝ ոմանք առաջարկում էին խուսափել համատեղ ուսուցման գենդերային յուրահատուկ կառուցվածքից։ 20-րդ դարի վերջին 30 տարիների ընթացքում ժամանակակից ֆրանսիական հոգեվերլուծական տեսությունները ներկայացված են այնպիսի հոգեվերլուծողների կողմից, ինչպիսիք են Յուլիա Կրիստևան, Մոդ Մաննին, Լյուս Իրիգարայը և Բրահ Էթինգերը: Այս գիտնականները հիմնականում ազդել են ոչ միայն ֆեմինիստական տեսության, այլև ֆեմինիզմի փիլիսոփայական մեկնաբանության և ընդհանուր առմամբ հոգեվերլուծության վրա: Այս ֆրանսիացի գիտնականները հիմնականում հետևում են Ժակ Լականի ուսմունքին։ Ֆեմինիզմի մյուս հոգեվերլուծողներն ու տեսաբանները, որոնք հարստացրել են հոգեվերլուծությունը, Ջեսիկա Բենջամինն են, Ժակլին Ռոուզը, Ռեյնջան Հաննան և Շոշանա Ֆելմանը:


=== Գրական քննադատություն ===
Ֆեմինիստական գրական քննադատությունը գրական քննադատություն է, որը հիմնված է ֆեմինիստական տեսությունների վրա: Այս քննադատությունը ներկայացված է կին հեղինակների դասական աշխատանքներով, ինչպիսիք են Ջորջ Էլիոտը, Վիրջինիա Վուլֆը և Մարգարետ Ֆուլերը, ինչպես նաև «ֆեմինիզմի երրորդ ալիքի» ներկայացուցիչների կանանց հետազոտությունների և գենդերային հետազոտությունների ժամանակակից աշխատանքներով:
Ընդհանուր առմամբ, ֆեմինիստական գրական քննադատությունը մինչև 1970-ական թվականները կապված էր կանանց հեղինակության քաղաքականության և գրականության մեջ կանանց վիճակի վերլուծության հետ: Գենդերի և սուբյեկտիվության ավելի բարդ հասկացությունների ի հայտ գալով՝ ֆեմինիստական ​​գրական քննադատությունը ուսումնասիրում է շատ տարբեր թեմաներ: Սեռը դիտարկվում է ֆրոյդական և լաքանական հոգեվերլուծության տեսանկյունից՝ որպես առկա ուժային հարաբերությունների ապամոնտաժման մաս:


=== Ֆիլմի տեսություն ===
Շատ ֆեմինիստական կինոքննադատներ, ինչպիսիք են Լաուրա Մալվին, մատնանշել են «տղամարդկանց հայացքը», որը գերակշռում է դասական հոլիվուդյան կինոարտադրության մեջ: Տարբեր կինեմատոգրաֆիկ տեխնիկայի օգտագործման միջոցով, օրինակ` բեքֆիրինգով, հեռուստադիտողներին ներկայացվում է տղամարդ գլխավոր հերոսի տեսակետը: Հատկանշական է, որ կանայք գործում են որպես այդ հայացքի օբյեկտներ շատ ավելի հաճախ, քան հանդիսատեսի համար վստահված անձինք։ Վերջին քսան տարվա ֆեմինիստական ​​կինոյի տեսության վրա մեծապես ազդել է գեղագիտական ​​ոլորտում ընդհանուր վերափոխումը, ներառյալ հայացքի ձևավորման նոր հնարավորություններ, որոնք առաջարկում է հոգեվերլուծական ֆրանսիական ֆեմինիզմը, ինչպիսիք են Բրահա Էտինգերի կանացի, մայրական և մատրիցային հայացքները:


=== Արվեստի պատմություն ===
Լինդա Նոհլին և Գրիզելդ Պոլլոկը հայտնի արվեստի պատմաբաններ են, որոնք գրում են ժամանակակից արվեստագետների մասին և ձևակերպելով արվեստի պատմությունը ֆեմինիստական տեսանկյունից: Պոլոկը աշխատում է ֆրանսիական հոգեվերլուծության և մասնավորապես, Քրիստևոյի և Էտտինգերի տեսությունների հետ, առաջարկելով նոր հեռանկարներ, ինչպես արվեստի պատմության, այնպես էլ ժամանակակից արվեստի վերաբերյալ՝ կենտրոնանալով կին նկարիչների աշխատանքում վնասվածքների և վերարտադրողական հիշողության վրա, որոնցից են` Նորմա Բրաուդենը, Մերի Հարարդը, Ամելիա Ջոնսը, Միկե Բալը, Քերոլ Դունկանը, Լինդա Նիդը, Լիզա Թիքները, Թամար Գարբը, Ռոբինսոնը, Հիլարին և Քեթի Դիփուելը։ 


=== Պատմություն ===
Ֆեմինիստները կարծում են, որ մարդկության պատմությունը, որը հիմնականում գրվել է տղամարդկանց կողմից, տառապում է գենդերային կողմնակալությունից: Օրինակ՝ բրիտանացի հայտնի ֆեմինիստ Քերոլայն Պերեսը գրում է.

Մարդկության ողջ պատմությունը զգալի բաց է պարունակում: Արական որսորդի պատմությունից ի վեր, մատենագիրներն ու պատմաբանները քիչ ուշադրություն են դարձրել կանանց և նրանց դերին մարդկային ցեղի էվոլյուցիայում: Մարդկությունը կարծես բաղկացած էր միայն տղամարդկանցից: Մարդկության երկրորդ կեսի պատմությունը ծածկված է լռության շղարշով:
Ֆեմինիստական պատմությունը զբաղվում է ֆեմինիստական տեսանկյունից պատմության վերաիմաստավորմամբ։ Դա նույն պատմությունը չէ, ինչ ֆեմինիզմի պատմությունը, որը ուրվագծում է ֆեմինիստական շարժման ծագումը և էվոլյուցիան: Այն նաև տարբերվում է կանանց պատմությունից, որտեղ հիմնական շեշտը դրվում է պատմական իրադարձությունների մեջ կնոջ դերի վրա: Ֆեմինիստական պատմության նպատակն է ուսումնասիրել և լուսաբանել պատմության մեջ կանանց տեսակետը կանանց գրողների, նկարիչների, փիլիսոփաների և այլնի վերաբացման միջոցով ' անցյալում կանանց դերի վերաբերյալ արդարությունը վերականգնելու համար:
Ֆեմինիստական պատմությունը զբաղվում է ֆեմինիստական տեսանկյունից պատմության վերաիմաստավորմամբ: Սա նույնը չէ, ինչ ֆեմինիզմի պատմությունը, որն ուրվագծում է ֆեմինիստական ​​շարժման ծագումն ու զարգացումը: Այն նաև տարբերվում է կանանց պատմությունից , որը կենտրոնանում է կանանց դերի վրա պատմական իրադարձություններում: Ֆեմինիստական պատմության նպատակն է ուսումնասիրել և լուսաբանել պատմության մեջ կանանց տեսակետը կին գրողների, նկարիչների, փիլիսոփաների և այլնի վերաբացման միջոցով` անցյալում կանանց դերի վերաբերյալ արդարությունը վերականգնելու համար:


=== Աշխարհագրություն ===
Ֆեմինիստական աշխարհագրությունը հաճախ դիտվում է, որպես առարկայի նկատմամբ ավելի լայն հետխորհրդային մոտեցման մաս, որը որպես այդպիսին հիմնականում կապված չէ հայեցակարգային տեսության զարգացման հետ, այլ ավելի շուտ կենտրոնանում է մարդկանց և խմբերի իրական փորձի վրա իրենց սեփական վայրերում, աշխարհագրական շրջաններում, որտեղ նրանք ապրում են իրենց համայնքների ներսում: Բացի իրական աշխարհի վերլուծությունից, ֆեմինիստական աշխարհագրությունը քննադատում է գոյություն ունեցող աշխարհագրական և սոցիալական հետազոտությունները, պնդելով, որ գոյություն ունեցող գիտությունը վարակված է պատրիարքության կողմից, և որ ժամանակակից հետազոտությունները նաև արտացոլում են արական սեռի տղամարդկանց կողմնակալությունը:


=== Փիլիսոփայություն ===
Ֆեմինիստական ​​փիլիսոփայությունը վերաբերում է ֆեմինիստական ​​տեսանկյունից իրականացված հետազոտություններին: Նման փիլիսոփայությունը օգտագործում է փիլիսոփայության մեթոդները ֆեմինիզմի գործը առաջ տանելու համար, և այն նաև փորձում է քննադատել և (կամ) վերագնահատել ավանդական փիլիսոփայության գաղափարները ֆեմինիզմի տեսանկյունից: Այս քննադատությունը բխում է երկփեղկումից, որը արևմտյան փիլիսոփայությունը բերում է մտքի և մարմնի երևույթների ուսումնասիրությանը: Ի տարբերություն այլ գիտական առարկաներից, ֆեմինիստական փիլիսոփայության հատուկ դպրոց գոյություն չունի: Ֆեմինիստ փիլիսոփաների տեսակետները կարելի է գտնել տարբեր ավանդույթներում: Ֆեմինիստ փիլիսոփաները տարբեր տեսակետներ ունեն այդ ավանդույթների շրջանակներում փիլիսոփայական հարցերի վերաբերյալ: Ֆեմինիստ փիլիսոփաները կարող են պատկանել ֆեմինիզմի բազմաթիվ տարբեր տեսակների: Առավել կարևոր ազդեցություն ժամանակակից ֆեմինիստական փիլիսոփայության մեջ ունեցել են Ջուդիթ Բատլեր, Ռոզի Բրայդոտի, Դոննա Հարաուայ, Բրահա Էթթինջեր և Ավիթալ Ռոննել:


=== Քաղաքագիտություն ===
Ֆեմինիստական քաղաքական տեսությունը վերջերս հայտնված քաղաքական գիտության ոլորտն է, որտեղ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնանում է պետության, հասարակական ինստիտուտների և քաղաքականության ուսումնասիրության գենդերային և ֆեմինիստական թեմաների վրա: Այն կասկածի տակ է դնում «ժամանակակից քաղաքական տեսությունը, որում գերիշխում է գենդերային կամ ինքնության այլ տարբերությունների նկատմամբ անտարբերության համընդհանուր լիբերալ գաղափարը և, հետևաբար, չի շտապում ուսումնասիրել այդ հարցերը»:
Ֆեմինիստական տեսակետները մտել են միջազգային հարաբերություններ 1980-ականների վերջին, մոտավորապես միևնույն ժամանակ, երբ սառը պատերազմը ավարտվեց: Այս համընկնումը պատահական չէր, քանի որ նախորդ քառասուն տարիների ընթացքում միջազգային քաղաքականության գլխավոր թեման ԱՄՆ-ի և ԽՍՀՄ-ի միջև հակամարտությունն էր: Սառը պատերազմի ավարտից հետո միջազգային հարաբերությունների օրակարգում բազմաթիվ նոր հարցեր են հայտնվել: Ֆեմինիստուհիները սկսել են ընդգծել, որ թեև կանայք միշտ միջազգային համակարգում նկատելի խաղացողներ են եղել, նրանց մասնակցությունը հաճախ ասոցացվում է ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ: Սակայն նրանք կարող էին մասնակցել միջպետական մակարդակով որոշումների կայացման գործընթացին, ինչպես տղամարդիկ: Մինչև վերջերս միջազգային քաղաքականության մեջ կանանց դերը կայանում էր նրանում, որ լինեն դիվանագետների կանայք, դայակներ, որոնք մեկնում են արտասահման` աշխատանք փնտրելու կամ սեքս-աշխատողներ, որոնց վաճառում են միջազգային սահմաններում: Կանանց ներդրումը չի նկատվել այն ոլորտներում, որտեղ կարևոր դեր է խաղում կոպիտ ուժը, օրինակ, ռազմական ոլորտում: Ներկայումս կանայք ավելի ու ավելի մեծ նշանակություն են ձեռք բերում միջազգային հարաբերությունների ոլորտում ` զբաղեցնելով նշանավոր պաշտոններ կառավարություններում, դիվանագիտությունում և այլն: Չնայած ծառայողական առաջխաղացման խոչընդոտներին, ներկայումս կանայք զբաղեցնում են ԱՄՆ սենատի միջազգային հարաբերությունների կոմիտեում տեղերի 11%-ը և ներկայացուցիչների պալատում տեղերի 10,8%-ը: ԱՄՆ պետդեպարտամենտում կանայք կազմում են ԱՄՆ առաքելությունների ղեկավարների 29%-ը և ղեկավար պաշտոնների 29%-ը։ 


=== Տնտեսություն ===
Ֆեմինիստական տնտեսությունը լայն իմաստով վերաբերում է տնտեսության զարգացող ճյուղին, որը ֆեմինիստական գաղափարներ է կիրառում տնտեսության նկատմամբ: Ուսումնասիրությունները այս ոլորտում հաճախ միջդիսցիպլինար և (կամ) ոչ ուղղափառ: Տնտեսության այս ճյուղը ներառում է բանավեճ ֆեմինիզմի և տնտեսության միջև բազմաթիվ մակարդակներում հարաբերությունների մասին. հիմնական տնտեսական մեթոդների կիրառումից մինչև ցածր «կանանց» ոլորտները, մինչև հիմնական տնտեսությունը գնահատում է վերարտադրողական ոլորտը, ինչպես նաև տնտեսական էպիստեմոլոգիայի և մեթոդաբանության փիլիսոփայական քննադատությունը:
Ֆեմինիստ տնտեսագետների ուսումնասիրած կարևոր խնդիրներից մեկն այն է, որ համախառն ներքին արդյունքը (ՀՆԱ) չի կարող համարժեք կերպով չափել այն չվճարվող աշխատանքը, որը կատարվում է հիմնականում կանանց կողմից, ինչպիսիք են տնային աշխատանքը, երեխաների խնամքը և տարեցների խնամքը: Ֆեմինիստ տնտեսագետները նաև քննադատում են տնտեսական տեսության մեթոդական մոտեցումները, ներառյալ հոմո տնտեսական մոդելը: «Տնային տնտեսուհու տեղեկատուում» Բեթսի Ուորիորը համոզիչ փաստարկ է բերում այն բանի օգտին, որ կանանց վերարտադրությունն ու տնային աշխատանքը տնտեսական գոյատևման հիմք են կազմում: Սակայն այդ աշխատանքը մնում է առանց վարձատրության և չի ներառվում ՀՆԱ-ում: «Տնտեսությունն այն տեսքով, որով այն ներկայացված է այսօր, զուրկ է որևէ իրական հիմքից, քանի որ այն հաշվի չի առնում տնտեսական կյանքի բուն հիմքը: Այս հիմքը, որը կառուցվել է կանանց աշխատանքի հիման վրա, նախ նրա վերարտադրողական աշխատանքը, որը արտադրում է յուրաքանչյուր նոր աշխատող (և առաջին ապրանքը, որը հանդիսանում է մայրական կաթ և որը սնուցում է յուրաքանչյուր նոր, սպառող/ բանվոր»), երկրորդ հերթին, կանանց աշխատանքը բաղկացած է բերքահավաքից, ճաշից, սոցիալական կայունության և դաստիարակության մասին բանակցություններից, որը պատրաստվում է նոր աշխատողների շուկա դուրս գալ: Առանց այդ հիմնական աշխատանքի և ապրանքի չէր լինի տնտեսական գործունեություն»: Ուորիորը նաև նշում է, որ անօրինական գործունեությունից ստացված եկամուտը, ինչպիսիք են զենքի, թմրանյութերի և մարդկանց առևտուրը, քաղաքական կաշառակերությունը և ընդհատակյա գործունեության այլ տեսակները, որոնք հիմնականում տղամարդիկ են, նույնպես հաշվի չեն առնվում վիճակագրության կողմից, ինչն էլ ավելի է նվազեցնում ՀՆԱ-ի ցուցանիշները: Նույնիսկ ստվերային տնտեսության այն ճյուղերում, որտեղ կանայք գերակշռում են թվերով, օրինակ՝ մարմնավաճառության և տնային ստրկության մեջ, եկամուտների մեծ մասը բաժին է ընկնում տղամարդկանց (կավատներին, կազմակերպված հանցագործությունների պարագլուխներին և այլն):
Այս տեսության կողմնակիցները կարևոր դեր են խաղացել այլընտրանքային մոդելների ստեղծման գործում, ինչպիսիք են ն կարողությունների մոտեցումը և գենդերային ասպեկտների ներառումը տնտեսական տվյալների վերլուծության մեջ:


== Գրականություն ==
Кэролайн Криадо Перес Невидимые женщины. Почему мы живем в мире, удобном только для мужчин. Неравноправие, основанное на данных. = Caroline Criado Perez. Invisible Women: Exposing Data Bias in a World Designed for Men. — М., 2020. — 496 p. — ISBN 978-5-9614-3762-1


== Ծանոթագրություններ ==