Ամբրոուս Դադլի

Ամբրոուս  Դադլի   (անգլ.՝ Ambrose Dudley, 3rd Earl of Warwick 1520-ականներ կամ 1530 - փետրվարի 21, 1590(1590-02-21) կամ 1590, Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն), Ուորիկի կոմս, անգլիացի արիստոկրատ և զինվորական գործիչ, «իննօրյա թագուհու» ամուսնու` Գիլֆորդ Դադլիի և թագուհու սիրելիի՝ Ռոբերտ Դադլիի, եղբայրը։
Ամբրուսը Նորտումբերլենդի դքսի՝ Ջոն Դադլիի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Գիլֆորդի, չորրորդ տղան է։ Տղայի հայրը Էդվարդ VI-ի տիրապետության ժամանակ գլխավորել է անգլիական կառավարությունը, իսկ դրանից հետո անհաջող կերպով փորձում էր իր հարսնացուին՝ Ջեյն Գրեյին, նստեցնել անգլիական գահին։ Ամբրուսը մասնակցել է հոր ինտրիգներին, 7 եղբայրների հետ միասին հայտնվել է Տաուրեում, որտեղից ազատվել է 1554 թվականի վերջին և 1555 թվականի սկզբին մոր, փեսայի և իր երկրորդ կնոջ ջանքերի շնորհիվ։ Դադլին ազատվելուց հետո մեկնել է զինվորական ծառայության Մարի I-ի ամուսնու՝ Ֆիլիպ II-ի մոտ։
Կաթոլիկ Մարի I մահից հետո գահին հայտնվում է բողոքական Եղիսաբեթ I-ը և Դադլիների ընտանիքը, որոնցից այդ ժամանակ ողջ էին մնացել միայն Ամրոուսը, Ռոբերտը, Մերին և Քեթրինը, ունենալով մեծ շնորհներ՝ հարուստ հողեր, տիտղոսներ և կարևոր պետական պաշտոններ։ Ռոբերտ Դադլին դառնում է թագուհու սիրելին, Մերին` նրա մերձավոր պալատական ազնվական օրիորդը։ Ամրոուզին վերադարձվում են հոր ժառանգական տիտղոսն ու սեփականությունը, որ բռնագրավվել էին 1553 թվականին։ Նա շարունակել է զինվորական ծառայությունը, 1562-1563 թվականներին հուգենոտական առաջին պատերազմում գլխավորել է անգլիական ուժերը և 1569 թվականին մասնակցել Հյուսիսային աբստամբության ճնշմանը։
Չնայած 3 ամուսնություններին Ամբրոուսը մահացել է առանց երեխաների։ Նրա երկու երեխաները` տղան և աղջիկը, մահացել են 1552 թվականին։ Ամբրոուսը ընկերություն էր անում իր եղբոր` Ռոբերտի հետ, ում հետ պաշտպանել է Անգլիական մաքրակրոնական շարժումը։ Նա մահացել է 1590 թվականին, առաջին հուգենոտական պատերազմի ժամանակ ստացած վնասվածքի պատճառով ոտքի անդամահատումից հետո։


== Ծագում և վաղ տարիներ ==
Դադլի Ամբրոուսը ծնվել է մոտ 1530 թվականին  և եղել է ապագա Նոտումբերլենդի դուքս Ջոն Դադլիի և նրա կնոջ՝ Ջեյն Գիլֆորդի ընտանիքի 13 երեխաներից չորրորդը։ Հոր կողմից Ամբրոուսը պատկանել է Դադլիների ընտանիքին, որոնց տոհմը ծագել է Սաթոնի Ռոլանդի՝ Հարվիի որդու ազգից, որը որպես բրետոնական նվաճողների Ալեն Կարմրամազի սերունդ՝ Սաթոնում ժառանգել է ավատական կալվածքներ։ XIV դարի սկզբին Սաթոնայի ընտանիքը, որի ժառանգը պապի կողմից Ամբրոուսն էր, ստացել է բարոն Դադլիի տիտղոսը։ Նրա պապը՝ ապագա Հենրի VII-ի խորհրդատու Էդմունդ Դադլին, թագավորի մահից հետո եղել է գանձապետ։ Հորական կողմից իր տատիկի՝ Եղիսաբեթ բարոնուհի Լեյլի միջոցով, Ռոբերտը Հարյուրամյա պատերազմի հերոսներ Ռիչարդ դե Բոշանի, կոմս Ուորիկի, Ջոն Տաբլոտի և Շրուսբերի կոմսի ժառանգորդն էր։
Ամբրոուսի ծնվելու ժամանակ հայրը ասպետ է եղել։ 1537 թվականին Ջոն Դադլին դարձել է փոխծովակալ, ավելի ուշ՝ լորդ–ծովակալ, իսկ արդեն 1542 թվականին նա ստացել է Լայլի դերկոմսի տիտղոս, որը մի ժամանակ պատկանել է նրա մորը։ Էդվարդ VI-ի կառավարման սկզբում Ամրոուսի հայրը ստացել է Ուորիկի դքսի տիտղոս, 1550 թվականին նա գլխավորել է Գաղտնի խորհուրդը, իսկ մեկ տարի անց Ջոնը ստացել է Նորտումբերլենդի դքսի տիտղոսը։ Ռոբերտի մայրը Աննա Բոլեյնի և Աննա Կլևացու կառավարման ժամանակ եղել է պալատական ազնվական օրիորդ։ Բոլեյնների արքունիքում նա հետաքրքրված էր ռեֆորմիստական կրոնով, և 1530–ական թվականների կեսերին ընտանիքը հայտնվել է ավետարանչական շրջանակներում։ Դադլին իր երեխաներին դաստիարակել է վերածնության հումանիզմի ոգով։ Ամբրոուսի ուսուցիչների մեջ էին մաթեմատիկոս և հերմետիստ Ջոն Դին և ճառախոս Թոմաս Ուիլսոնը։
1549 թվականի օգոստոսին Ամբրոուսը հոր և եղբոր հետ մասնակցել է Ռոբերտ Քեթի գյուղական բանակի ապստամբության ճնշմանը։ Լոնդոն վերադառնալով` Ամբրոուսը ձեռնադրվել է ասպետ  և ամուսնացել արդարադության հանգուցյալ նախարարի դստեր` Էն Հորվուդի հետ։ Ենթադրվում է, որ Ամբրոուսն առաջին ամուսնությունից ունեցել մեկ որդի, Ջոն անունով՝ ծնված մոտ 1545/1550 թվականներին և մահացած 1552 թվականին, ինչպես նաև մեկ աղջիկ, ով նույնպես մահացել է 1552 թվականին։ Այդ տարի անգլիական քրտինք հիվանդությունից մահացել է նաև Ամբրոուսի կինը։ Էն Դադլիի մահից հետո կարճ ժամանակ անց Ամբրոուսն ամուսնացել է երկրորդ անգամ, նրա ընտրյալը դարձել է Եղիսաբեթ Թեյլբոյզը՝ Թեյլբոյզի հարուստ բարոնուհին Կայմայից։ Ինչպես Ամբրուսի ավագ եղբայրը՝ Ջոնը, այնպես էլ Ամբրոուսը, վարում էին ակտիվ կյանք արքունիքում, մասնակցելով մրցախաղերի և ուրիշ միջոցառումների։


== Ծագումնաբանություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Adams, Simon (1995): Household Accounts and Disbursement Books of Robert Dudley, Earl of Leicester, 1558–1561, 1584–1586 Cambridge University Press 0-521-55156-0
Adams, Simon (2002): Leicester and the Court: Essays in Elizabethan Politics Manchester University Press 0-7190-5325-0
Adams, Simon (2008a): "Dudley, Ambrose, earl of Warwick (c.1530–1590)" Oxford Dictionary of National Biography online edn. Jan 2008 (subscription required) Retrieved 2010-04-06
Adams, Simon (2008b): "Dudley, Anne, countess of Warwick (1548/9–1604)" Oxford Dictionary of National Biography online edn. Jan 2008 (subscription required) Retrieved 2010-06-11
Adams, Simon (2008c): "Dudley, Robert, earl of Leicester (1532/3–1588)" Oxford Dictionary of National Biography online edn. May 2008 (subscription required) Retrieved 2010-04-03
Bruce, John (1844): Correspondence of Robert Dudley, Earl of Leycester, during his Government of the Low Countries, in the Years 1585 and 1586 Camden Society
Chamberlin, Frederick (1939): Elizabeth and Leycester Dodd, Mead & Co.
Duke A. C., Tamse C.A., eds. (1977)։ Britain and the Netherlands: Volume VI War and Society Paper Delivered to the Sixth Anglo-Dutch Historical Conference։ Martinus Nijhoff 
French, Peter (2002): John Dee: The World of an Elizabethan Magus Routledge 0-7448-0079-X
Hammer, P.E.J. (2003): Elizabeth's Wars: War, Government and Society in Tudor England, 1544–1604 Palgrave Macmillan 978-0-333-91943-9
Ives, Eric (2009): Lady Jane Grey: A Tudor Mystery Wiley-Blackwell 978-1-4051-9413-6
Jenkins, Elizabeth (2002): Elizabeth and Leicester The Phoenix Press 1-84212-560-5
Loades, David (1996): John Dudley, Duke of Northumberland 1504–1553 Clarendon Press 0-19-820193-1
Loades, David (2008): "Dudley, John, duke of Northumberland (1504–1553)" in Oxford Dictionary of National Biography online edn. Oct 2008 (subscription required) Retrieved 2010-04-04
Owen, D.G. (ed.) (1980): Manuscripts of The Marquess of Bath Volume V: Talbot, Dudley and Devereux Papers 1533–1659 HMSO 0-11-440092-X
Stone, Lawrence (1967): The Crisis of the Aristocracy, 1558–1641: Abridged Edition Oxford University Press 0-19-500274-1
Warwick, Frances Countess of (1903): Warwick Castle and its Earls Vol. I Hutchinson & Co.
Wilson, Derek (1981): Sweet Robin: A Biography of Robert Dudley Earl of Leicester 1533–1588 Hamish Hamilton 0-241-10149-2