Զեյթուն (Մալթա)

Զեյթուն (մալթ.՝ Iż-Żejtun), քաղաք Մալթայի հարավարևելյան մասում։ 2016 թվականի վերջերին բնակչության թվաքանակը եղել է 11,218։ Ավանդաբար կրում է Città Beland պատվանունը, մի տիտղոս, որ նրան շնորհել է Մալթայի ասպետների ուխտի ղեկավար (Grand Master) Ֆերդինանդ ֆոն Հոմպեշ ցու Բոլհայմը 1797 թվականին։ Բնակավայրը մինչ այդ հայտնի էր Casale Santa Caterina անվանումով, որը տրվել էր ի պատիվ բնակավայրի և եկեղեցական ծխի հովանավոր սրբի՝ Կատերինա Ալեքսանդրիացու։


== Պատմություն ==
Քաղաքի՝ միջնադարյան ժամանակներից պահպանված միջուկը՝ Bisqallin և Ħal Bisbut թաղամասերով, մնացել է իր նախկին սահմաններում և հին ու նեղ փողոցներով։ 19-րդ դարի վերջերից Żejtun կամ Casale Zeitoun անվանումն է տրվել այդ երկու թաղամասերի շուրջը ձևավորված բնակավայրին։ Այն, շրջակա մի քանի գյուղակների հետ միասին, կազմավորել է Զեյթուն քաղաքը, որը կառավարվում է քաղաքագլխի և տեղական խորհրդի կողմից։ 20-րդ դարի 70-80-ական թվականներին քաղաքային տնտեսության զարգացման, անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների ստեղծման ու կատարելագործման բնագավառում շեշտակի տեղաշարժ է կատարվել, իրականացվել են մի շարք նախագծեր, որոնց նպատակը եղել է թեթևացնել հարևանությամբ գտնվող քաղաքների եռյակի վրա ծանրացած բնակարանային չբավարարվող պահանջմունքների ճնշող բեռը։ Արդյունքում նշանակալի չափով աճել է հենց իր՝ Զեյթուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը։ Քաղաքում և շրջակա արբանյակ-գյուղերում բնակիչները կենցաղավարում են մալթայական գյուղական կյանքին բնորոշ սկզբունքներով։
Զեյթունը մեծ ավանդ է ներդրել երկրի պատմության, արվեստների, առևտրի բնագավառներում։ Նրա սահմաններում է գործում Մալթայի կարևորագույն արտադրական ձեռնարկություններից մեկը՝ Bulebel Industrial Estate-ը։ Քաղաքը հարուստ է նաև պատմամշակութային հուշարձաններով, որոնցից շատերն ընդգրկված են Մալթայի հոգևոր ու նյութական ժառանգության ցանկում։ Դրանց թվում են սբ. Կատերինա ծխական եկեղեցին, սբ. Կատերինա հին եկեղեցին, որ վերակոչվել է սբ. Գրեգորիի անունով, բազմաթիվ մատուռներ (այդ թվում՝ 1670 թ. կառուցված սբ. Անյոլայի, 1658 թ. կառուցված սբ. Կլեմենսի մատուռները), հինհռոմեական վիլլայի ավերակները։ Զեյթունի եկեղեցական ծուխը հնագույնն է Մալթայում, իսկ ծխական եկեղեցին հիմնադրվել է տասներկուերորդ դարում և վերակառուցվել 1492 թվականին։   Ներկայիս քաղաքապետը Դորիս Աբելան է, ծխական քահանան՝ Նիկոլաս Պեյսը։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Քաղաքի անվանումն առաջացել է սիցիլյան արաբերեն zaytun (արաբ․՝ الزيتون‎‎) բառից, որ նշանակում է ձիթապտուղ (հնում Մալթայում ձիթենու ընդարձակ այգիներ են եղել)։ Սիցիլյան արաբերենում zaytun-ը վերաբերում է  ձիթապտղին, ոչ թե ձիթենի ծառին, որն անվանվում է zabbūğ/zanbūğ.:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Գրականություն ==
Abela Giovanni Francesco (1647)։ Della descrittione di Malta isola nel mare Siciliano con le sve antichita: ed altre notitie, libri quattro։ Malta: P. Bonacota։ էջեր 364–365 
Badger George Percy (1838)։ Description of Malta and Gozo։ England: M. Weiss։ էջեր 100–101 
Bonanno Anthony (2005)։ Malta: Phoenician, Punic, and Roman։ Malta: Midsea books։ էջ 83։ ISBN 9993270350 
Borg V. (1967)։ Fabio Chigi, Apostolic Delegate in Malta, 1634-1639. An edition of his official correspondence (with Francesco Barberini, Cardinal Nephew)։ Vatican: Biblioteca Apostolica Vaticana։ էջ 308 }
Bruno Brunella (2009)։ Roman and Byzantine Malta: Trade and Economy։ Malta: Midsea Books։ էջ 42։ ISBN 978-9993272458 
Bruno Brunella (2009)։ Roman and Byzantine Malta: Trade and Economy։ Malta: Midsea Books։ էջ 120։ ISBN 978-9993272458 
Ciantar G.A. (1772)։ Malta illustrata... accresciuta dal Cte G.A. Ciantar։ Malta: Mallia։ էջեր 316–317 
Dalli Charles (1993)։ 'Medieval Communal Organization in an Insular Context: Approaching the Maltese Universitas', The Making and Unmaking of the Maltese Universitas (A Supplement of Heritage)։ Malta: Midsea։ էջեր 1–12 
de Boisgelin de Kerdu Pierre Marie Louis (1805)։ Ancient and modern Malta, as also, the history of the Knights of St. John of Jerusalem։ էջ 58 
Ghio (1867)։ The cholera in Malta and Gozo in 1865։ Malta։ էջ 36 
Ferris Achille (1866)։ Descrizione storica delle chiese di Malta e Gozo։ Malta։ էջ 367 
Fiorini Stanley (2001)։ Documentary sources of Maltese history: Documents at the Vatican ; No. 1, Archivio Segreto Vaticano, Congregazione Vescovi e Regolari, Malta: Visita Apostolica n. 51, Mgr Petrus Dusina, 1575, Page 4, Issue 1։ Malta: Malta University Press։ էջ 499։ ISBN 9990945268 
Fiorini Stanley (1983)։ Status Animarum I : A unique source for 17th and 18th century Maltese demography։ Malta: Melita Historica։ էջ 344 
Hoppen Alison (1980)։ The Fortification of Malta, 1530-1798 : The Impact on the Maltese։ Malta: Hyphen։ էջ 109 
Hoppen Alison (1980)։ The Fortification of Malta, 1530-1798 : The Impact on the Maltese։ Malta: Hyphen։ էջ 110 
Lloyd's Register of British and Foreign Shipping (Firm) (1833)։ Lloyd's Register of British and Foreign Shipping։ England: Cox and Wyman 
Martin Robert Montgomery (1838)։ Statistics of the Colonies of the British Empire from the Official Records of the Colonial Office։ England: W.H. Allen and Company։ էջ 588 
Martin Robert Montgomery (1838)։ Statistics of the Colonies of the British Empire from the Official Records of the Colonial Office։ England: W.H. Allen and Company։ էջ 589 
Mdina Cathedral Archives (1494)։ Cathedral Archives։ Malta։ էջ Ms. 34, f.110 v.(1494) 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Żejtun Local Council
Żejtun Parish Archived 2011-01-11 at the Wayback Machine.