Հրանուկազգիներ

Հրանուկազգիներ կամ գորտնուկազգիներ (լատ.՝ Ranunculaceae), բույսերի հրանուկածաղկավորներիի կարգի ընտանիք։ Թփեր, կիսաթփեր կամ խոտաբույսեր են՝ հերթադիր կամ հակադիր ռերևադասավորությամբ։ Առավելապես խոտաբույսեր են, երբեմն փայտացողուն (լիաններ), հազվադեպ միամյա։


== Ձևաբանություն ==
Տերևները հերթադիր են, ավելի հազվադեպ՝ հակադիր։ Ծաղիկները կանոնավոր և անկանոն են, պարուրաձև - շրջանաձև և գերազանցապես փոշոտվում են միջատներով։ Ծաղկապատը պարզ է կամ կրկնակի, պսականման կամ բաժականման, 4 – 6 – 9 թերթավոր։ Տերևները հասարակ են, ամբողջաեզր կամ կտրտված, դասավորված պարուրաձև։ Պսակաթերթերը հաճախ փոխարկված են զանազան ձևի նեկտարանոցների։ Ծաղիկները մեկական են կամ սակավածաղիկ ծաղկաբույլերով։ Առէջները շատ են, վարսանդները շատ, երբեմն 1 ապոկարպային։ Պտուղը պարկուկ է (հաճախ բազմապարկուկ) կամ բազմակտիկ, երբեմն հատապտուղ։ Ծաղկի ընդհանուր բանաձևն է՝ 
  
    
      
        ∗
        
          P
          
            ∞
          
        
        
        
          A
          
            ∞
          
        
        
        
          G
          
            ∞
          
        
      
    
    {\displaystyle \ast P_{\infty }\;A_{\infty }\;G_{\infty }}
  -ից մինչև 
  
    
      
        ∗
        
          K
          
            5
          
        
        
        
          C
          
            
              5
            
            −
            
              ∞
            
          
        
        
        
          A
          
            ∞
          
        
        
        
          G
          
            
              ∞
              _
            
          
        
      
    
    {\displaystyle \ast K_{5}\;C_{{5}-{\infty }}\;A_{\infty }\;G_{\underline {\infty }}}
   (կա 
  
    
      
        ↑
      
    
    {\displaystyle \uparrow }
  )
Սերմը ունի յուղալի էնդոսպերմ։
Ընտանիքը ընդգրկում է 48 ցեղ և մոտ 1400 տեսակ, որոնք տարածված են Հարավային և Հյուսիսային կիսագնդերի բարեխառն մարզերում։ Ծառաթփային ներկայացուցիչները պատկանում են քաջվարդ, աթրագեն և մամրիչ ցեղերին։
Հրանուկազգիների ընտանիքի ներկայացուցիչների մեծ մասը թունավոր, իսկ որոշ մասն էլ բուժիչ բույսեր են։


== Պատկերասրահ ==


=== Ծաղիկներ ===

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


=== Պտուղ ===

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==

Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website. Version 7, May 2006 [and more or less continuously updated since]. [1]
Sandro Pignatti, Flora d'Italia, Edagricole, Bologna 1982. ISBN 88-506-2449-2
Tamura, M.։ "Ranunculaceae.", en Kubitzki, K., Rohwer, J.G. & Bittrich, V. (Editores). The Families and Genera of Vascular Plants. II. Flowering Plants - Dicotyledons..- Springer-Verlag։ Berlín, 1993.- ISBN 3-540-55509-9
Strasburger, Noll, Schenck, Schimper։ Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 4. Auflage, Gustav Fischer, Jena 1900, p. 459 (flower diagrams)


== Գրականություն ==
Агапова Н. Д. Семейство лютиковые (Ranunculaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 1. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.։ Просвещение, 1980. — С. 210—216.
ФлораСССР, Кречетович В. И., Семейство LVIII. Лютиковые — Ranunculaceae том 7, стр=20
Сост. Т. В. Егорова, В. В. Петровский, А. И. Толмачёв, В. А. Юрцев; Под ред. А. И. Толмачёв, Арктическая флора СССР. Вып. VI, Л. էջ 123-124։
Никифоров Ю. В.,  Алтайские травы-целители, Горно-Алтайск, «Юч-Сумер – Белуха»։