Սոնի Լաբու Տանսի

Սոնի Լաբու Տանսի (ֆր.՝ Sony Lab’ou Tansi, իրական անունը՝ Մարսել Նտսոնի (ֆր.՝ Marcel Ntsoni, հունիսի 5, 1947(1947-06-05), Kimwenza, Բելգիական Կոնգո - հունիսի 14, 1995(1995-06-14)[…], Բրազավիլ, Կոնգոյի Հանրապետություն), կոնգոլեզացի վիպասան, պատմվածքների հեղինակ, դրամատուրգ և բանաստեղծ։ Չնայած այն հանգամանքին, որ նա մահացել է 47 տարեկանում, Տանսին շարունակում է մնալ Աֆրիկայի առավել բեղմնավոր գրողներից և «նոր Աֆրիկյան գրի» հայտնի պրակտիկներից մեկը։ Նրա «L'Anté-peuplerufr» վեպն արժանացել է Grand prix littéraire d'Afrique noirerufr մրցանակի 1983 թվականին։ Հետագա տարիներին նա ղեկավարել է թատերախումբ Բրազավիլում (Կոնգոյի Հանրապետությունում)։


== Կյանք և կարիերա ==
Ծնվել է 1947 թվականի հուլիսի 5-ին Լեոպոլդվիլից հարավ գտնվող Կիմվաանզա գյուղում (այժմ՝ Կինշասա, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն), եղել է ընտանիքի ավագ երեխան։ Սկզբում կրթություն է ստացել տեղական կիկոնգո լեզվով և սկսել է խոսել ֆրանսերեն միայն տասներկու տարեկանում, երբ նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Բրազավիլ (Ֆրանսիական Կոնգո)։ Տանսին սովորել է Բրազավիլի կենտրոնական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում, որտեղ սովորել է գրականություն, իսկ 1971 թվականին՝ կրթությունն ավարտելուց հետո, դարձել է Կինդաուբում ֆրանսերենի և անգլերենի ուսուցիչ։ Նույն թվականին նա սկսել է գրել սցենարներ թատրոնի համար և վերցրել է «Սոնի Լաբու Տանսի» կեղծանունը՝ որպես հարգանքի տուրք Չիկայա Ու Տամսիին՝ կոնգոլեզացի գրողին, որը պետության ռեպրեսիվ բնույթի մասին քաղաքական ենթատեքստով բանաստեղծություններ է գրել։
Իր կարիերայի սկզբում Տանսին շարունակել է անգլերեն դասավանդել Պուենտ Նուարի Չիկայա Պիեռ քոլեջում՝ աշխատելով առաջին երկու վեպերի և մի քանի պիեսների վրա։ 1979 թվականին նա հիմնադրել է Ռոկադո Զուլու թատրոնը և իր պիեսները բեմադրել Աֆրիկայում, Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, ինչպես նաև պարբերաբար հանդես է եկել Լիմոժի ֆրանսախոս երկրների միջազգային փառատոնում։
Երկար տարիներ դասավանդելուց հետո Տանսին անցել է պետական աշխատանքի՝ աշխատելով որպես ադմինիստրատոր Բրազավիլ քաղաքի մի քանի նախարարություններում։ 1980-ականների վերջին նա համաձայնության է եկել ընդդիմության առաջնորդ Բեռնար Կոլելասի հետ, որպեսզի ստեղծի Կոնգոլեզական շարժում հանուն ժողովրդավարության և ինտեգրալ զարգացման (MCDDI) քաղաքական կուսակցությունը, որը դեմ է հանդես եկել նախագահ Դենի Սասսու Նգեսսոյի և նրա Կոնգոլեզիայի աշխատանքի կուսակցության կոմունիստական ռեժիմին։ 1992 թվականին Տանսին ընտրվել է պատգամավոր Բրազավիլի Մակելեկելյան շրջանից։ Ըննդիմության քաղաքականությանը մասնակցելու համար զրկվել է անձնագրից 1994 թվականին։
Շուտով Տանսին հայտնաբերել է, որ վարակված է ՁԻԱՀ-ի վիրուսով, սակայն ուղևորությունների սահմանափակումը թույլ չի տվել նրան արտասահման մեկնել իր և իր կնոջ բուժման համար։ Տանսին մահացել է ՁԻԱՀ-ից 1995 թվականի հունիսի 14-ին՝ կնոջ մահից 14 օր անց։


== Աշխատանքներ ֆրանսերեն ==
Conscience de tracteur (Դաքար, Nouvelles Éditions Africaines / Yaoundé: Clé, 1979)
La vie et demie, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1979)
Je soussigné cardiaque (Փարիզ, Haitier, 1981)
L'état honteux, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1981)
La parenthèse de sang (Փարիզ, Haitier, 1981)
L’anté-peuple, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1983)
Les sept solitudes de Lorsa Lopez, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1985)
Cinq ans de littératures africaines: 1979—1984 (Փարիզ, C.L.E.F, 1985).
Un citoyen de ce siècle (Փարիզ, Equateur, 1986), ներառում է «Lettre ouverte à l’humanité» և Antoine m’a vendu son destin.
Francophonie, երկու պիես (Փարիզ, L’avant-scène, 1987), ներառում է Տանսիի Moi, veuve de l’empire պիեսը
Le coup de vieux: Drâme en deux souffles (Փարիզ և Դաքար, Présence Africaine, 1988).
Les yeux du volcan, վեպ (Փարիզ, Seuil, 1988).
Qui a mangé Madame d’Avoine Bergotha? (Կառնիեր, Բելգիա, Lansman, 1989)
Une chouette petite vie bien osée (Կառնիեր, Բելգիա, Lansman, 1992)
Théâtre, երեք հատորով (Կառնիեր, Բելգիա, Lansman, 1995—1998), առաջին հատորում՝ Qu’ils le disent, qu’elles le beuglent և Qui a mangé Madame d’Avoine Bergotha?, երկրորդ հատորում՝ Bevat: Une vie en arbre et chars . . . bonds և Une chouette petite vie bien osée, երրորդ հատորում՝ Monologue d’or et noces d’argent և Le trou
Le commencement des douleurs (Փարիզ, Seuil, 1995)
Poèmes et vents lisses (Փարիզ, Le Bruit des Autres, 1995)
L’autre monde: Écrits inédits, edited by Nicolas Martin-Granel and Bruno Tilliette (Փարիզ, Revue Noire, 1997)
L’atelier de Sony Labou Tansi, ed. Martin-Granel and Greta Rodriguez-Antoniotti' (Փարիզ, Revue Noire, 2005)--comprises v1, Correspondance: Lettres à José Pivin (1973—1976) and Lettres à Françoise Ligier (1973—1983); v2, Poésie; and v3, Machin la hernie: Roman.


== Ծանոթագրություններ ==