Լելիո Լեգորիո

Լելիո Լեգորիո (իտալերեն՝ Lelio Lagorio,նոյեմբերի 9, 1925(1925-11-09), Տրիեստ, Իտալիա - հունվարի 7, 2017(2017-01-07), Ֆլորենցիա, Իտալիա), իտալացի քաղաքական և պետական գործիչ, Սոցիալիստական կուսակցության առաջնորդներից մեկը։ 1965 թվականին եղել է Ֆլորենցիայի քաղաքապետը, 1970-1978 թվականներին Տոսկանա տարածաշրջանի վարչակազմի ղեկավարն էր։ 1980-1983 թվականներին ստանձնել է Իտալիայի պաշտպանության նախարարի պաշտոնը, իսկ 1983-1986 թվականներին զբաղվել է զբոսաշրջության և դիտարժան միջոցառումների կազմակերպման հարցերով։


== Պատերազմի ժամանակ և դրանից հետո ==
Ծնվել է սպայի ընտանիքում։ 1937-1942 թվականներին նա ֆաշիստական վարչակարգի տակ պարտադիր պատանեկան ռազմական պատրաստություն էր անցնում։ 1943 թվականին զորակոչվել է Սալոյի Հանրապետության բանակ, սակայն թաքնվել է ռազմական իշխանություններից և համագործակցել հակառակորդի հետ։
Պատերազմից հետո նա աշխատել է գործարանում։ Ավարտել է Ֆլորենցիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Զբաղվել է լրագրությամբ, հրատարակչությամբ, եղել է Felice Le Monnier հրատարակչության տնօրեն։


== Ֆլորենցիայի և Տոսկանայի կառավարիչ ==
1943 թվականից ի վեր Լելիո Լագորիոն միացավ ձախակողմյան ժողովրդավարական կազմակերպություններին։ Պատերազմից հետո միացավ Եվրոպական ֆեդերալիստական շարժմանը, այնուհետև Ժողովրդի միասնություն կուսակցությանը։ 1955 թվականից Իտալիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ էր։ Նա սերտորեն համագործակցել է Պետրո Նենիի հետ։ Նա ղեկավարում էր Ֆլորենցիայում գտնվող սոցիալիստական կազմակերպությունը, խմբագրում էր La Defense թերթը։
1960 թվականին, քաղաքական սուր ճգնաժամի ժամանակ, Լագորիոն կանխեց Ֆլորենցիայում ցուցարարների դեմ ոստիկանության ուժի օգտագործումը։ Եղել է 1960-ականների առաջին կեսի գավառական վարչակազմում, վերահսկել է իրավական քաղաքականությունը և տրանսպորտային հաղորդակցությունը։ Նա հիմնել է La Regione տարածաշրջանային ամսագիրը։ Չնայած սոցիալիստական հայացքներին՝ Լագորիոն պահպանեց բարեկամական հարաբերությունները կաթոլիկ եպիսկոպոսի հետ, նորմալացրեց հարաբերությունները աշխարհիկ իշխանությունների և եկեղեցու միջև։
1965 թվականին Լելիո Լագորիոն մի քանի ամիս եղել է Ֆլորենցիայի քաղաքապետ։ Այնուհետև մինչև 1969 թվականը ստանձնել է փոխքաղաքապետի պաշտոնը։ Մեծ դեր է խաղացել 1966 թվականի նոյեմբերի 4-ին տեղի ունեցած ջրհեղեղի հետևանքների վերացման գործում։ 1970-1978 թվականներին Լագորիոն ղեկավարում էր Տոսկանա շրջանի վարչակազմը։ 1968 թվականից ընդգրկված է եղել Իսպանիայի ղեկավար մարմիններում։


== Իտալիայի կառավարության անդամ ==
1979-ից ի վեր, Լելիո Լագորիոն կենտրոնացած էր Իսպանիայի իրականացվող Համազգային քաղաքականության վրա։


=== Պաշտպանության նախարար ===
1980 թվականի ապրիլի 4-ին Լելիո Լագորիոն ստանձնեց Պաշտպանության նախարարի պաշտոնը քրիստոնյա-դեմոկրատ Ֆրանսիսկո Կոսիգիի կառավարությունում։ Նա այս պաշտոնում մնաց մինչև 1983 թվականի օգոստոսի 4-ը։ Այս կառավարությունները զբաղեցրեցին կենտրոնամետ կամ անկեղծ պահպանողական դիրքերը։
Լագորիոյի գլխավորությամբ Իսպանիան վարում էր  «Ատլանտյան համերաշխության» ամերիկամետ և հակախորհրդային արտաքին քաղաքականություն։ Մասնավորապես, Լագորիոն աջակցել է Օլիմպիադա-1980 թվականի բոյկոտին՝ արգելելով զինծառայող մարզիկներին մեկնել Մոսկվա։ Դրա համար Լագորիոն անձնական քննադատության է ենթարկվել խորհրդային մամուլում։
Լագորյոյի օրոք Սիցիլիայի և Տոմագավկի միջև տեղակայվեց ամերիկյան միջին հեռահարության միջուկային հրթիռներ։ Միևնույն ժամանակ, Լագորիոն առաջնորդվում էր ոչ միայն Պենտագոնի, այլև արևմտաեվրոպական դաշնակիցների կողմից, ձգտում էր Եվրոպայի ինքնապաշտպանությանը և առավելագույն փոխազդեցություն էր հաստատում Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Մեծ Բրիտանիայի ռազմական գերատեսչությունների հետ։ Լագորիոն ղեկավարում էր ՆԱՏՕ-ի նախարարների խորհուրդը։
Լագորիայի օրոք ուժեղացավ Իտալիայի արտաքին ռազմական գործունեությունը։ Երկրորդ աշխարհամարտից հետո առաջին անգամ իտալական ռազմական առաքելությունները մեկնեցին արտերկիր՝ Լիբանան և Կարմիր ծով։
Իտալիայի պաշտպանության բյուջեն զգալիորեն աճել է և զինված ուժերը ինտենսիվորեն արդիականացվել են։ 1983 թվականին գործարկվեց Garibaldi իտալական առաջին ավիափոխադրողը։ Այնուհետև Հռոմում վերականգնվեց ռազմական շքերթների ավանդույթը։ Իտալական բանակը կարևոր դեր խաղաց 1980-ական թվականների երկրաշարժի հետևանքները վերացնելու գործում։ Ներքին բանակային համակարգում առկա էր հարաբերությունների էական ժողովրդավարացում, շարքային կադրերի իրավունքների ընդլայնում և ծառայության պայմանների բարելավում։
Լագորիայի նախարարության ընթացքում Ուստիկում տեղի է ունեցել մեծ աղետ։


== Սոցիալիստական կուսակցությունից հետո ==
Լելիո Լագիորիոն չորս անգամ՝ 1979, 1983, 1987, 1989 թվականներին, ընտրվեց Եվրախորհրդարանի պատգամավոր։ Իր կազմով անցել է մինչև 1994 թվականը։ 1986-1994 թվականներին ղեկավարել է սոցիալիստական խմբակցությունը։ 1986-1988 թվականներին Լագորիոն Իտալիայի խորհրդարանի հատուկ ծառայությունների և պետական գաղտնիքների կոմիտեի նախագահն էր։
Մերժելով իտալացի սոցիալիստների ավանդական արմատական հռետորաբանությունը՝ Լագորիոն մեծ դեր է խաղացել եվրոպական սոցիալ-ժողովրդավարության ուղղությամբ Իսպանիայի էվոլյուցիայի գործում։ Լագորիոն ակտիվորեն նպաստել է սոցհարցման ուղղմանը և Իտալիայի հակակոմունիստական ուժերի կոնսոլիդացմանը։
«Մաքուր ձեռքեր» գործողության ընթացքում Իտալիայի քաղաքական համակարգի սուր քաղաքական ճգնաժամից և ամբողջ համակարգի վերափոխումից հետո Իսպանիան դադարեցրել է իր գոյությունը։ Ընդ որում, Լելիո Լագորիոն սոցիալիստական քաղաքական գործիչներից մեկն է, որոնց նկատմամբ որևէ կոռուպցիոն կոմպրոմատ չի հայտնաբերվել։ Լուծարումից հետո Լագորիոն հեռացավ քաղաքականությունից։ Նա զբաղվել է պատմական հետազոտություններով, հրատարակել է Տոսկանայի պատմության վերաբերյալ մի շարք աշխատություններ, վարչական և նախարարական պաշտոններում իր գործունեության վերաբերյալ հուշագրություններ։ Նրա հայտնի և արժեքավոր գրքերից են L’Esplosione: storia della disgregazione del PSI («Պայթյուն։ Իսպանիայի Սոցիալիստական Հանրապետության փլուզում»), L’Ora di Austerlitz («Աուստրելիցի ժամ»), Una regione da costruire («Տարածաշրջանային շինարարություն»)։
Լելիո Լագորիոն եղել է Իտալիայի խորհրդարանի, եվրոպացի խորհրդարանականների և Տոսկանայի քաղաքային ավագանիների միությունների անդամ։ Նա նաև «Սոցիալիզմ 2000» կազմակերպության ակտիվ անդամ էր։ Այնուհետև մտավ իտալական Ռոտարի ակումբ։


== Պարգևներ ==
Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար 1978 թվականի դեկտեմբերի 27-ի Իտալիայի նախագահ, սոցիալիստ Ալեսանդրո Պերտինի  հրամանագրով պարգևատրվել է «Մեծ խաչի ասպետ» շքանշանով։


== Մահ ==
Լելիո Լագորիոն մահացավ Ֆլորենցիայում՝ 91 տարեկան հասակում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Lelio Lagorio