Անջեյ Սապկովսկի

Անջեյ Սապկովսկի, (հունիսի 21, 1948(1948-06-21), Լոձ, łódzkie Voivodeship, Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն), ֆենտեզի ժանրի լեհ գրող։ Առավել հայտնի է իր «Կախարդը» գրքի շարքի համար։ Նրա գրքերը թարգմանվել են 20 լեզուներով։


== Կենսագրություն ==
Սապկովսկին ուսումնասիրել է տնտեսագիտություն Լոձի համալսարանում և մինչ գրականությամբ զբաղվելն նա աշխատել է որպես մեծ վաճառքների ներկայացուցիչ արտաքին առևտրական ընկերության համար։ Նա սկսել է իր գրական կյանքը որպես գիտաֆանտաստիկայի թարգմանիչ։ Նա ասում է, որ գրել է իր առաջին «Կախարդը» (լեհ.՝ Wiedźmin) պատմվածքը, որպեսզի մասնակցի լեհական գիտական ֆանտաստիկայի և «Ֆանտաստիկա» ֆենտեզի ամսաթերթ կողմից անցկացվող մրցույթին։ Հարցազրույցի ժամանակ նա նշել է, որ այդ ժամանակ բիզնեսմեն լինելը և մարքետինգին ծանոթ լինելը նրան հնարավորություն տվեց իմանալու ինչպես վաճառել և իսկապես նա արժանացավ երրորդ մրցանակին։ Պատմությունը հրատարակվել է Ֆանտաստիկայում 1986 թվականին և մեծ հաջողություն էր և՛ կարդացողների, և՛ քնննադատների առումով։ Սապկովսկին գրել է հեքիաթների շարք հիմնված «Կախարդը» գրքի բովանդակության վրա՝ ներառելով պատմվածքների երեք ժողովածու և հինգ վեպ։ Այս շարքը և նրա այլ աշխատանքներ 1990-ական թվականներին Լեհաստանում նրան լայն ճանաչում բերեց ֆենտեզի հեղինակների շրջանում։
«Կախարդ» գրքի գլխավոր կերպարը Ռիվիայի Գերալտն էր՝ դեռ մանկուց հրեշներ որսացող։ Գերալտը ապրում է կասկածելի աշխարհում, սակայն դա նրան չի խանգարում հետևել էթիկայի կանոններին։ Միևնույն ժամանակ ցինիկ և ազնվական Գերալտը համեմատվել է Ռեյմոնդ Չենդլերի Ֆիլիպ Մարվել կերպարին։ Սլավոնական դիցաբանությունը մեծ ազդեցություն է թողել այն աշխարհի վրա, որտեղ տեղի են ունենում արկածները։


== Գրքերի թարգմանություններ և այլ ածանցյալ աշխատանքներ ==
Սապկովսկու գրքերը թարգմանվել են չեխերեն, հունգարերեն, ռուսերեն, լիտվերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, ֆրանսերեն, չինարեն, ուկրաիներեն, պորտուգալերեն, ֆիններեն, սլովակերեն, բուլղարերեն, սերբերեն, անգլերեն, իտալերեն, գերմաներեն, թուրքերեն, էստոներեն, ռումիներեն, և շվեդերեն։ «Վերջին ցանկությունը» գրքի  անգլերեն թարգմանությունը Գոլանցի կողմից հրատարակվել է 2007 թվականին։ 2008 թվականին Գոլանցը հրատարակեց «Կախարդը» սագան։ Սեպկովսկու «Էլֆերի արյուն» վեպի անգլերեն թարգմանությունը 2009 թվականին արժանացավ Դեյվիդ Գեմմել լեգենդ մրցանակին։
2001 թվականին Լեհաստանում և ամբողջ աշխարհում հրատարակվեց հեռուստատեսային սերիալներ հիմնված «Կախարդ» գրքի շարքի վրա, որի անունն էր Wiedźmin: Ֆիլմը կարծիքների արժանացավ փորձագետների կողմից, բայց մեծ մասամբ քննադատական էին։
Լեհաստանում խաղ ստեղծող՝ CD Projekt Red ընկերությունը ստեղծեց  խաղ հիմնված «Կախարդը» գրքի վրա։ Առաջին խաղը ուղղակի կոչվեց «Կախարդը», որը դուրս եկավ 2007 թվականի հոկտեմբերին։ Շարունակությունը՝ «Կախարդ 2:Թագավորներ սպանողները» դուրս եկավ 2011 թվականին։ Երրորդ և վերջին խաղը՝ «Կախարդ 3:Վայրի որսորդը» դուրս եկավ 2015 թվականի մայիսին։
2017 թվականի մայիսին Նետֆլիքսը սկսեց ցուցադրել «Կախարդը» գրքի հիման վրա նկարահանված հեռուստատեսային սերիաներ։


== Մրցանակներ և ճանաչում ==
Սեպկովսկին բազմաթիվ մրցանակներ է ստացել լեհական ֆանդոմի կողմից։ Նա ստացել է հինգ Զաժդել մրցանակ "Mniejsze zło" ("Փոքրագույն չարիք") (1990), "Miecz przeznaczenia" ("Ճակատագրի թուրը") (1992) և "W leju po bombie" ("Ռումբի խառնարանում") (1993) պատմվածքների և Krew elfów (Էլֆերի արյունը) (1994) և Narrenturm (2002) վեպերի համար։ Նա նաև հաղթել է իսպանական Իգնոտոս մրցանակը, լավագույն անթոլոգիան  2003 թվականի «Վերջին ցանկություն» գրքի համար և Muzykanci (Երաժիշտներ), լավագույն օտար պատմվածքի համար այդ նույն տարին։ 2003 թվականին նա առաջադրվել է Լեհաստանի ամենահեղինակավոր գրական մրցանակների Նայք մրցանակաբաշխությանը։ Նա նաև ստացել է ռուսական ֆանդոմի կողմից տարբեր մրցանակներ։
2008 թվականից նա համարվում է Łódź քաղաքի պատվավոր քաղաքացի։

2016: Աշխարհի ֆենտեզի մրցանակ- կյանքի ձեռքբերում
2014: Արվեստագետների գլորիայի արծաթե մրցանակ, Լեհական Հանրապետության մշակույթի և ազգային ժառանգության նախարարություն
2012: Արվեստագետների գլորիայի արծաթե մրցանակ, Լեհական Հանրապետության մշակույթի և ազգային ժառանգության նախարարություն
2010: Եվրոպական գիտական ֆանտաստիկայի հասարակություն, "Եվրոպական մեծն վարպետ" պատվավոր մրցանակ
2009: Դեյվիդ Գեմմելի լեգենդի մրցանակ
1997:  Polityka's Passport մրցանակ, որը տրվում է ամեն տարի միջազգային հաջողության հեռանկար ունեցողին
1996: Եվրոպական գիտական ֆանտաստիկայի հասարակություն, հայտնի դառնալու հնարավորություն։ հեղինակ


== Մատենագրություն ==


=== «Կախարդը» սագան ===


==== Պատմվածքների ժողովածուներ ====
Կախարդը (Wiedźmin, 1990), 5 պատմվածք (չորսը տպագրվել են «Վերջին ցանկության» մեջ, մեկը՝ «Մի բան վերջանում է, մյուսը սկսում»-ի)։
Ճակատագրի թուրը (Miecz przeznaczenia, 1992), 6 պատմվածք։
Վերջին ցանկությունը (Ostatnie życzenie, 1993), 7 պատմվածք։
Կախարդողը  կարճ պատմվածքը հրեշների լեհական գրքում (տպագրված և թարգմանված Միքայել Կանդելի կողմից, 2010) «Կախարդի» մեկ այլ թարգմանությունն է։
Մի բան վերջանում է, մյուսը՝ սկսում (Coś się kończy, coś się zaczyna, 2000), 8 պատմվածք (միայն երկուսն են առնչվում «Կախարդը » սագային)։
Մալադիե և այլ պատմվածքներ (Maladie i inne opowiadania, 2012), 10 պատմվածք (միայն երկուսն են առնչվում «Կախարդը» սագային)։


==== Պենտոլոգիա ====
Էլֆերի արյունը (Krew elfów, 1994):
Արհամարհանքի ժամը(Czas pogardy, 1995)։
Կրակով մկրտություն (Chrzest ognia, 1996)։
Ծիծեռնակի աշտարակը (Wieża Jaskółki, 1997):.
Լճի տիկինը (Pani Jeziora, 1999:


=== Այլ վեպեր ===
Իժը (Żmija, 2009), վեպ՝ նվիրված սովետա-աֆղանական պատերազմին


=== Այլ աշխատանքներ ===
Ըրհեդեսի աչքը (Oko Yrrhedesa, 1995):
Արթուր թագավորի աշխարհը. Մալադիե (Świat króla Artura. Maladie, 1995):
Ձեռագիր՝ հայտնաբերված վիշապի քարայրում (Rękopis znaleziony w Smoczej Jaskini, 2001):


== Ծանոթագրություններ ==