ԵՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև առևտրի և համագործակցության համաձայնագիր

«ԵՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև առևտրի և համագործակցության համաձայնագիր» (անգլ.՝ EU–UK Trade and Cooperation Agreement (TCA)), Եվրոպական միության, Ատոմային էներգիայի եվրոպական համայնքի և Մեծ Բրիտանիայի միջև 2020 թվականի դեկտեմբերի 30-ին կնքված առևտրի և համագործակցության համաձայնագիր։ Այն ժամանակավորապես կիրառվում է 2021 թվականի հունվարի 1-ից՝ Եվրամիությունից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալու մասին համաձայնագրով նախատեսված անցումային շրջանի ավարտի ամսաթվից։
Համաձայնագրի ստորագրման արարողությունը տեղի է ունեցել Բրյուսելում` Եվրամիության խորհրդի գլխավոր գրասենյակում, այն բանից հետո, երբ երկու կողմերը դեկտեմբերի 24-ին` երկար բանակցությունների ընթացքում, առևտրի և համագործակցության մասին համաձայնության են հասել Եվրամիությունից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալուց հետո։ Փաստաթղթերը ստորագրել է նաև Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Բորիս Ջոնսոնը։ Համաձայնագիրը վավերացրել Է Եվրախորհրդարանը, ինչպես նաև հավանության է արժանացրել բրիտանական խորհրդարանը։
Դեկտեմբերի 31-ի գիշերը Եղիսաբեթ Երկրորդ թագուհին հաստատել է ԵՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի միջև առևտրի և համագործակցության համաձայնագիրը։
Համաձայնագիրը կարգավորում է Եվրոպական Միության և Մեծ Բրիտանիայի հարաբերությունները Եվրամիությունից Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալուց հետո։ Այն ստորագրվել է ութամսյա բանակցությունների արդյունքում։ Համաձայնագիրը նախատեսում է ապրանքների առևտրի ազատություն և ծառայության շուկաների փոխադարձ սահմանափակ հասանելիություն, ինչպես նաև քաղաքականության տարբեր ոլորտներում համագործակցության մեխանիզմներ, անցումային դրույթներ բրիտանական ջրերում ձկնորսության նկատմամբ ԵՄ երկրների մուտքի վերաբերյալ և Մեծ Բրիտանիայի մասնակցությունը Եվրամիության որոշ ծրագրերին։ 2021 թվականի հունվարի 1-ից դադարել են գործել այն պայմանները, որոնք նախատեսված էին Մեծ Բրիտանիայի՝ որպես ԵՄ անդամ պետության նախկին կարգավիճակով և չեն մտել ոչ այդ համաձայնագրի մեջ, ոչ էլ Բրեքսիթի մասին նախորդ համաձայնագրում. մարդկանց տեղաշարժի ազատությունը Մեծ Բրիտանիայի և Եվրամիության մնացած տարածքի միջև, Մեծ Բրիտանիայի անդամակցությունը Եվրոպական միասնական շուկային և ԵՄ Մաքսային միությանը, Մեծ Բրիտանիայի մասնակցությունը Եվրամիության ծրագրերի մեծամասնությանը, իրավապահ մարմինների և կողմերի անվտանգության ծառայությունների, պաշտպանության և արտաքին քաղաքականության ոլորտում համագործակցությանը։ Համաձայնագրերի կարգավորման ոլորտում Եվրոպական դատարանի իրավասությունն այլևս չի տարածվում Մեծ Բրիտանիայի վրա, բացառությամբ հյուսիսիռլանդական արձանագրությամբ նախատեսված դեպքերի։
Առևտրի և համագործակցության մասին համաձայնագիրն ակնկալում է Եվրոպական խորհրդարանի և Եվրամիության խորհրդի վավերացում, ինչպես նաև պետք է անցնի իրավական վերստուգում (անգլ.՝ legal revision)՝ ուժի մեջ մտնելուց առաջ։ Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանն արդեն վավերացրել է այդ համաձայնագիրը 2020 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, Եվրախորհրդարանը ծրագրում է նախագիծը քննարկել 2021 թվականի սկզբին։


== Տես նաև ==
Մեծ Բրիտանիայի՝ Եվրոպական միությունում անդամակցության հարցով հանրաքվե
Բրեքսիթ
Եվրոպական միության անդամ պետություններ
Եվրատոմ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Trade and Cooperation Agreement: provisional English text, including annexes and protocols and declarations.
Nuclear Cooperation Agreement and Agreement on Security Procedures for Exchanging and Protecting Classified Information.
European Commission publication: EU-UK Trade and Cooperation Agreement – Overview of consequences and benefits (24 December 2020)
European Commission publication: EU-UK Trade and Cooperation Agreement – Infographic (24 December 2020)
United Kingdom government: Summary Explainer of the TCA (24 December 2020)
European Union initial draft: EU – UK CFTA (Draft) (20 March 2020)
United Kingdom initial draft: UK – EU CFTA (Draft) (undated, public release 19 May 2020)
UK Draft European Union (Future Relationship) Bill 29 December 2020:[1]