Ղազախստանի եվրոպական հատված

Ղազախստանի եվրոպական հատված, կամ Ղազախստանի եվրոպական տարածք, կամ Եվրոպական Ղազախստան (ղազ.՝ Қазақстанның еуропалық бөлігі, ղազ.՝ Qazaqstannyñ europalyq bölıgı), Ղազախստանի տարածքի արևմտյան մասը, որը աշխարհագրորեն պատկանում է Եվրոպային։
Եթե Եվրոպայի և Ասիայի միջև սահմանը անցնում է Ուրալյան լեռներով և Ուրալ գետով (Ժայիկ), Ղազախստանի եվրոպական մասը ներառում է Արևմտյան Ղազախստանի և Ատիրաուի շրջանների արևմտյան (աջ ափի) մասերը (ներառյալ Ուրալսկի և Ատիրաուի շրջանների վարչական կենտրոնները), որոնց ընդհանուր բնակչությունը 1 միլիոնից մի փոքր պակաս է, ինչը ավելին է, քան նման եվրոպական պետությունների բնակչությունը, ինչպիսիք են Իսլանդիան և Չեռնոգորիան։


== Աշխարհագրություն ==

Տարածքը կազմում է մոտ 148,000 կմ², որով Ղազախստանը զբաղեցնում է Եվրոպայում 14-րդ տեղը (ըստ սովետական դասակարգման՝ համապատասխանաբար 381,567 կմ² և 7-րդ տեղ)։ Ղազախստանի եվրոպական մասը գտնվում է հիմնականում Կասպյան լեռնաշխարհում և Օբշի Սիրտ բարձունքներում։ Արևմտյան և հյուսիսային կողմերում այն սահմանափակվում է Ռուսաստանի Դաշնության տարածքով, արևելյան կողմում այն ողողված է Ուրալ գետով, հարավից այն ողողված է Կասպից ծովով և Վոլգայի Դելտայի մի փոքր մասով։


== Վարչական միավորներ Ղազախստանի եվրոպական մասում ==
Ղազախստանը պետություն է, որը գտնվում է աշխարհի երկու մասերում՝ Եվրոպայի և Ասիայի սահմանին, երկրների մեծ մասը գտնվում է Ասիայի արևմտյան մասում, ինչպես նաև նրա կենտրոնական մասում, իսկ ավելի փոքրը՝ Արևելյան Եվրոպայում։ Ընդ որում, Եվրոպայի և Ասիայի միջև սահմանի անցկացման տարբեր տարբերակներ կան։
Հաճախ սահմանը ընկնում է Ուրալյան լեռների և Մուգոդժարի արևելյան եզրի երկայնքով, Էմբա գետով և Կասպից ծովի հյուսիսային ափով։
Այլ աղբյուրների համաձայն՝ սահմանը կարող է անցնել Ուրալյան լեռներով և Ուրալ գետով (Ժայիկ)։ Այս դեպքում Ղազախստանի եվրոպական մասը ամբողջությամբ ներառում է Արևմտյան Ղազախստանի շրջանի Բոկեյորդինսկի, Ժանգալինսկի, Ջանիբեկսկի, Բայտերեկի, Կազտալովսկու, Տասկալինսկի շրջանները, ինչպես նաև շրջանի տարածաշրջանային կենտրոնը՝ Ուրալսկ քաղաքը։ Ակժայիկի շրջանը մտնում է իր աջափնյա հատվածը։ Ատիրաուի շրջանում Իսաթայի և Կուրմանգազինի շրջանները ամբողջությամբ մտնում են Ղազախստանի եվրոպական մասի մեջ, ինչպես նաև Ատիրաու քաղաքի շրջանի տարածաշրջանային կենտրոնի արևմտյան մասը և Ինդերսկի և Մահամբետի շրջանների աջ ափին գտնվող մասերը։ Ատիրաուի շրջանի արևելյան մասում տեղակայված են Ատիրաուի շրջանի արևելյան մասը, իսկ արևելյան մասում՝ Ատիրաուի շրջանի արևելյան մասը։

		


== Քաղաքական հետևանքներ ==
Եվրամիությունը Ղազախստանի ամենամեծ տնտեսական գործընկերն է, որը կազմում է իր ընդհանուր առևտրի մոտավորապես 30%-ը և ստանում է Ղազախստանի արտահանման 41%-ը։ Ղազախստանը նաև ԵՄ-ից օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների խոշոր ստացող է ։
Ղազախստանում եվրոպական տարածքի առկայությունը ծանրակշիռ փաստարկ է նրա եվրոպական կարգավիճակի օգտին աշխարհագրական տեսանկյունից և Եվրամիությանը հնարավոր անդամակցության օգտին։ 2009 թվականին Ռուսաստանում Ղազախստանի դեսպան Ադիլբեկ Ջաքսիբեկովը հայտարարել է․ «Մենք կցանկանայինք ապագայում միանալ Եվրամիությանը, բայց միանալ ոչ թե որպես Էստոնիա և Լատվիա, այլ որպես իրավահավասար գործընկեր»։
Եվրամիության հետ երկկողմ հարաբերությունները կարգավորվում են 1994 թվականին կնքված Գործընկերության և համագործակցության համաձայնագրով։ Եվրամիության և նրա անդամ պետությունների հետ Ղազախստանի գործընկերության և համագործակցության ընդլայնումը երկրի խորհրդարանում վավերացվել է 2016 թվականի մարտին։ Ղազախստանը նաև ԵՄ Կենտրոնական Ասիայի նոր գործընկերության ծրագրի մի մասն է։
Ներկայումս Ղազախստանը դիտորդ Է Եվրոպայի խորհրդում, ժողովրդավարության միջոցով իրավունքի Եվրոպական հանձնաժողովի (Վենետիկի հանձնաժողով) լիիրավ անդամ, բարձրագույն կրթության եվրոպական տարածքի, Եվրոպական ֆուտբոլային ասոցիացիաների միության (ՈւԵՖԱ) անդամ և այլն։ Ղազախստանը հանդիսանում է Եվրոպայի խորհրդի անդամ։
Չնայած դրան, Ղազախստանն այս պահին պակաս սերտ աշխարհաքաղաքական և տնտեսական կապեր ունի Եվրոպայի հետ, ի տարբերություն Եվրոպայի և Ասիայի միջև տեղակայված Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Կիպրոսի, Ադրբեջանի, Հայաստանի և Վրաստանի (Եվրոպայի խորհրդի և եվրոպական բազմաթիվ այլ կազմակերպությունների ու ինստիտուտների անդամներ)։


== Տես նաև ==
Արևմտյան Ղազախստան
Ղազախստան-Եվրոպական միություն հարաբերություններ


== Ծանոթագրություններ ==