Անաստասյա Գոլովինա

Անաստասյա Անգելովնա Գոլովինա, օրիորդական ազգանունը՝ Նիկոլաու (ռուս.՝ Анастасия Ангеловна Головина, Николау, հոկտեմբերի 17, 1850(1850-10-17), Քիշնև, Ռուսական կայսրություն - մարտի 5, 1933(1933-03-05), Վառնա, Բուլղարիա), ռուսական ծագմամբ բուլղարացի բժշկուհի, հոգեբույժ։ Բուլղարիայի առաջին կին բժիշկը, որն ունեցել է բարձրագույն կրթություն, հիմադրել է առաջին մանկական կենտրոնը Վառնայում։ Ալեքսանդր Գոլովինի կինն է, որը ռուս և բուլղարացի աստիճանավոր էր։


== Կենսագրություն ==

Ծնվել է 1850 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Քիշնևում։ Հայրը Անգել Պետրովիչ Նիկոլաուն է՝ Քիշնևի քաղաքային ղեկավարը։ Մորեղբայրը՝ Կիրիլ Մինկովը, ծնունդով Կալոֆերից էր, քիշնևյան առևտրական։ Ավարտել է հայրենի քաղաքի ֆրանսիական դպրոցը, հետագայում աշխատել է որպես սղագրուհի։ Հոր մահից հետո մեկնել է Ցյուրիխ, որտեղ ընդունվել է համալսարան և սովորել է բժշկություն։ Եղել է ռուսական ուսանողական հեղափոխական շարժման անդամ, որի համար հեռացվել է համալսարանից և շարունակել ուսումը Փարիզում։ Ավարտել է Փարիզի համալսարանը 1878 թվականին, Սորբոնում պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Զարկերակների պատերի հյուսվածքաբանական ուսումնասիրությունը» թեմայով, ինչով տպավորել է հոգեբույժ Ժան-Մարտին Շարկոյին և դարձել Սորբոնի առաջին բուլղարացի կին շրջանավարտ։
Այնուհետև Անաստասյան տեղափոխվել է Բուլղարիա, որտեղ տարբեր կազմակերպություններում աշխատել է որպես բժիշկ-հոգեբույժ, եղել է Տիրնովի համայնքի առողջապահական ծառայության աշխատակից, Սոֆիայի աղջիկների առաջին վարժարանի բժիշկ և Ալեքսանդրովյան հիվանդանոցի բժիշկ-օրդինատոր։ 1888 թվականին աշխատել է Պլովդիվում, այնուհետև վերադարձել Վառնա, որտեղ աշխատել է 1889-1893 թվականներին։ Առաջին Բալկանյան պատերազմի և Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ Եղել է Վառնայի հնագիտական ընկերության և կանանց «Գթություն» բարեգործական միության անդամ։ 1922 թվականին պարգևատրվել է Բուլղարական կարմիր խաչի պատվավոր շքանշանով։


== Հետազոտական գործունեություն ==
Գոլովինան հետաքրքրված է եղել տարբեր հոգեկան խանգարումների նախապայմաններով և ախտանշաններով, նկարագրել է այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են ապուշությունը, մեծության մոլորությունը, դեմենցիան, Հենտինգտոնի հիվանդությունը և այլն։ Նրա նորամուծությունները կիրառել են Բուլղարիայի դատաբժշկական փորձագետները՝ մահվան պատճառների բացահայտման և ճշտման ժամանակ։ Գոլովինան բժշկության բնագավառում բազմաթիվ գիտական և գիտահանրամատչելի աշխատանքների հեղինակ է, որոնք հրատարակվել են բուլղարական և արտասահմանյան հրատարակություններում։


== Բարեգործություն ==
Գոլովինան զբաղվել է հասարակական և բարեգործական գործունեությամբ։ 1915 թվականին որպես կանանց «Գթություն» բարեգործական ընկերության նախագահ աջակցել է Վառնայում որբանոցի բացմանը։ 1919 թվականին նվիրատվություն է կատարել ի հիշատակ իր ամուսնու՝ Ալեքսանդր Ֆյոդորովիչ Գոլովինի՝ Ֆերդինանդ I-ի անվան Վառնայի տղամարդկանց վարժարանի կարիքավոր և տաղանդավոր աշակերտներին պահելու համար։ 1919 թվականի մայիսի 27-ին նրա ջանքերով բացվել է բարեգործական հիմնադրամ։ Գլխավորել է վարժարանի ուսուցչական խորհուրդը, նրա ֆոնդն ընդգրկվել է «Կտակարարներ և նվիրատուներ» հիմնադրամի կազմում։ 1944 թվականին հիմնադրամում եղել է 13 350 բուլղարական լև։ Մինչև 1940 թվականը հիմնադրամն ամեն տարի 380-ից մինչև 780 լևի չափով օգնություն է տրամադրել Վառնայի տղամարդկանց վարժարանի կարիքավոր սաներին։ Օգնություն ստացողների թվում են եղել Տոդոր Ստոիչկովը, Գեորգի Տրիպչևը, Յանակի Վատևը, Իվան Դոբրևը և ուրիշներ։ 1941-1943 թվականներին միջոցներ չեն հատկացվում, 1948 թվականին հիմնադրամը փակվել է։
1927 թվականին նրա տունը նվիրվել է Վառնայի Երեխաների պաշտպանության միության մասնաճյուղին, իսկ տանը բացվել է երեխաների համար բժշկական խորհրդատվություն, որտեղ երիտասարդ աղջիկների և մայրերի համար անցկացվել են բժշկական գրագիտության դասընթացներ։ Խորհրդատվությանն աջակցել է «Բժիշկ Անաստասյա Գոլովինա» բարեգործական ընկերությունը, որը հիմնադրվել է 1933 թվականի դեկտեմբերի 12-ին (դրան մասնակցել է Անաստասյայի խորթ որդին՝ Յուրին), սնունդ և հագուստ է մատակարարել կարիքավոր երեխաներին և հղի աղքատ կանանց։ Կյանքի վերջում Անաստասյա Գոլովինայի միջոցների մի մասը փոխանցվել է Բելորեցկ գյուղի (Բաշկիրական ինքնավար խորհրդային սոցիալիստական հանրապետություն), որտեղ սովորել էր նաև նրա ամուսինը Ալեքսանդրը։ Իշխան Ալեքսանդր I Բաթենբերգի և այլ քաղաքական գործիչների հետ նամակագրությունը փոխանցվել է Կյուրեղի և Մեթոդիոսի անվան Բուլղարիայի ազգային գրադարան։ Բժշկական գրականության զգալի մասը կտակել է Պենչո Սլավեյկովի անվան Վառնայի քաղաքային գրադարանին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
К. Кълчев Една забранена българка. — Велико Търново, 1996.
R. J. Crampton Bulgaria. — Oxford University Press, 2007. — ISBN 978-0-19-151331-2


== Արտաքին հղումներ ==
«Придворна дама цери луди и прави плаж за бедни деца» (բուլղարերեն)։ blitz.bg։ 2015-09-22։ Վերցված է 2020-04-01