Վատ սովորություններ

Վատ սովորություններ, սոցիալ-հոգեբանական  հայեցակարգ, որը ներառում է սոցիալական վարքի մի շարք տարբեր ձևեր, որ պարբերաբար կատարվում են անձի կողմից և վնաս են պատճառում նրան։ Դրանք անհատի հոգեկան և հոգեբանական անհանգստության դրսևորումներ են, որ առաջանում են միկրոսոցիալական, սոցիալ-հոգեբանական և անհատական կենսաբանական գործոնների բացասական հետևանքների արդյունքում, որոնք խոչընդոտում են անձի` որպես տվյալ հասարակության ներկայացուցչի հաջող ինքնաիրացմանը և վնաս են հասցնում մարդու առողջությանը և նրա շրջակա միջավայրին։


== Սահմանումներ ==
Վատ սովորություն հասկացության միանշանակ և միասնական մեկնաբանություն չկա։
Համաձայն ԳՕՍՏ Ռ 52495-2005 «Սոցիալական ծառայություններ բնակչության համար։ Տերմիններ և սահմանումներ»՝ վատ սովորություն է.

Բորիս Բիմ-Բադի խմբագրությամբ լույս տեսած մանկավարժական հանրագիտարանային բառարանում վատ սովորությունները սահմանում են որպես մոլուցքային գործողություններ, որոնք բացասաբար են անդրադառնում երեխայի վարքի, ֆիզիկական և մտավոր զարգացման վրա։ Մոստիցկու ունիվերսալ լրացուցիչ գործնական բացատրական բառարանը վնասակար սովորությունը բնութագրում է որպես «ավտոմատ կրկնվող» և «բոլորի համար «վնասակար» գործողություն։ Հոլանդացի հոգեբան և սոցիոլոգ Հագերը կենտրոնանում է տվյալ պահին վատ սովորության «դրական արդյունքի» և «հեռավոր ապագայում կործանիչ ազդեցության» վրա։


== Վատ սովորությունների տեսակներ ==
Վատ սովորությունների հստակ ցանկ չկա։ Վատ սովորություններին նվիրված որոշ աշխատանքներ ներառում են ծխելը, ալկոհոլիզմը և թմրամոլությունը, չնայած այլ հետազոտողներ կարծում են, որ դրանք կախվածություններ են։ Ըստ հոգեբան Մարիաննա Վալվերդեի՝ վատ սովորության և կախվածության կամ հոգեկան հիվանդության հիմնական տարբերությունը մարդու կամքի ուժի ունակությունն է՝ վերահսկելու իր գործողություններն այդ սովորության իրականացման գործընթացում։ Ըստ հոլանդացի հոգեբաններ Ֆաեսի և Վերպլանկենի ուսումնասիրության՝ վատ սովորությունների ինքնատիրապետումը կարող է նվազեցնել դրանց կործանիչ ազդեցությունը, այնուամենայնիվ, ինքնատիրապետման և վատ սովորությունից ազատվելու միջև կաճը թույլ է և չի կրում ֆունկցիոնալ բնույթ։ Այսպիսով, ինքնատիրապետումը ճնշում է վատ սովորությունները, բայց մարդուն չի ազատում դրանցից։ Վատ սովորությունների թվին են պատկանում.


== Տես նաև ==
Սովորություն
Մեղք


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Suzanne LeVert, Gary R. McClain The Complete Idiot's Guide to Breaking Bad Habits. — Alpha Books, 2001. — ISBN 0028639863
Mariana Valverde Disease or Habit? Alcoholism and the Exercise of Freedom // Diseases of the Will: Alcohol and the Dilemmas of Freedom. — 1998. — ISBN 0521644690
Bas Verplanken, Suzanne Faes (21 Jun 1999), «Good intentions, bad habits, and effects of forming implementation intentions on healthy eating», European Journal of Social Psychology 29 (5-6):  591–604, doi:10.1002/(sici)1099-0992(199908/09)29:5/6<591::aid-ejsp948>3.0.co;2-h, արխիվացված  օրիգինալից 2013-01-05-ին, https://archive.today/20130105190009/http://www3.interscience.wiley.com/journal/62002770/abstract?CRETRY=1&SRETRY=0, վերցված է 2020-04-04 
Bill Borcherdt Making Families Work and What to Do When They Don't. — Haworth Press, 1996. — С. 172. — ISBN 0789000733
Herbert Fensterheim, Jean Baer Don't Say Yes When You Want to Say No. — Dell, 1975. — ISBN 0440154138
How are habits formed: Modelling habit formation in the real world†