Մելիք-Բեգլարյաններ

Բեգլարյաններ,( Մելիք / Իշխան  Բեգլարյաններ), իշխան Գյուլիստանի, տեր Գյուլիստանի և Թարինջի, միջնադարյան հայ ազնվական տոհմ։  
XVI - XIX դարերում եղել են Գյուլիստանի Մելիքները։ Տոհմի իշխանությունն առաջացել է XVI դարի վերջին։ Րաֆֆին գրում է ,- Մեր ձեռքում գտնված մի գրչագիր պատմություն , Մելիք Բեգլարյանների ծագումը դուրս է բերում Հայոց Աղվանքի նահապետներից մեկից՝ Առանից, որն իր հերթին սերում էր Սիսակյաններից (այս ենթադրությունը ստուգման կարիք ունի): 
ԲԵԳԼԱՐՅԱՆՆԵՐ                                         

  
Տեսակ- Արքայատոհմ / Իշխանատոհմ
Տիրույթ-Գյուլիստան / Թալիշ 
Սահմաններ- Կուրակ գետից՝ Գանձակի սահմաններից մինչեւ Թարթար գետը։
Ծագում- Ուտիք
Տիտղոս- Մելիք / Իշխան
Հիմնադիր- Մելիք Աբով I
Ազգային պատկանելիություն- Հայ
Իշխանանիստը- Գյուլիստան ամրոց ( Հոռեկա վանքի մելիքական ապարանք)


== ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ==
Մելիք Բեգլարյանները ,- գրում է Րաֆֆին,- բնիկ Ուտեացիներ են, Նիժ գյուղից։ 
Թե ի՞նչ համգամանքներ ստիպեցին նրանց թողնել Ուտիքը եւ գալ Արցախ - այդ մասին լռում է պատմությունը։ Գյուլիստանի գավառում բնակություն հաստատած այս տան առաջին ներկայացուցիչը « Հայերի մեջ հայտնի էր Սեւ Աբով անունով, որը հասարակ մարդ չեր.Նա իր հայրենիքում ժողովրդի կառավարիչ էր, հարուստ էր» ։
Սեւ Աբովի տոհմը Արցախ է եկել XVI դարի վերջին եւ բնակություն հաստատել այժմյան Թալիշ  գյուղի մերձակայքում։ Շատ շուտով, շնորհիվ իր մի քաջագործության, Սեւ Աբովը Նվեր է ստանում Հին Թալիշ գյուղը։ Հայտնի է, որ Սեւ hարյուրապետը վախճանվհլ է 1632 Թ. եւ թաղվել Հոռեկա վանքի մոտ, ուր գտնվում է Մելիք Բեգլարյանների տոհմական գերեզմանատունը։
Սեւ Աբուվին հաջորդում է որդին՝ Մելիք Յավրին,ապա մյուս որդին՝ Մելիք Բեգլար I-ը ։ Վերջինս հիմնում է Գյուլիստանի մելիքությունը եւ ընդարձակում տիրապետության սահմանները։

Տիտղոսը ժառանգաբար փոխանցվում էր իշխանից (մելիքից)՝ անդրանիկ որդուն։ Տոհմի իշխանությունը պահպանվեց մինչեւ XIX դար։
Ընդհուպ մինչեւ XIX դարի երկրորդ կեսը Մելիք-Բեգլարյանների իշխանության տակ էին գտնվում Գյուլիստանի գավառի 18 գյուղեր։
Մելիք-Բեգլարյանների ժառանգներն մինչ օրս շարունակում են անձնվիրաբար ծառայել Հայրենիքին։


== ԲԵԳԼԱՐՅԱՆՆԵՐԻ ՏՈՀՄԱՑԱՆԿԸ ==
Աբով I  ( Սեւ Աբով + 1632)Մելիք Յավրի (հիշվ 1650)Մելիք Բեգլար IՄելիք Աբով II (Կաղ Աբով + 1728)Թամրազ (+1750)Իսայ (+1751)Մելիք Հովսեփ (+1778/80)Սարուխան-բեկ (հիշվ 1723)ԴանիելՄելիք Բեգլար II (+1781)Մելիք Աբով III (+1808)Մելիք Ֆրեյդուն (1768-1808)Սամ , Բադիր, ԱղաբեկՌոստոմ-բեկ (+1805)Սայի-բեկ (Եսաի)Մանաս-բեկ (1789-1817/18)Մելիք Հովսեփ II (+1843)Շամիրխան (1790-1850)Դավիթ (1795-1884)Թամրազ II (1803-1878)Բեգլար-բեկՆոյ, Աբով, Ալեքսանդր, ՔաթեւանՍողոմոն-բեկԱբովՄեծ պարոն ՖրեյդունՍողոմոնՀովսեփ, Սարգիս, Ջումշուդ, Ֆրեյդոն,Գրիգոր ՇամիրՀովսեփ-բեկ-


== ՆՇԱՆԱՎՈՐ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆՆԵՐ ==
մելիք-Բեգլարյաններից են սերում մի շարք ականավոր քաղաքական, գիտութեան եւ մշակութային գործիչներ։
Մելիք-Բեգլարյանների տոհմի ճյուղավորումից են սերում նաեւ Մելիք-Հովսեփյանների (Օսիպյանների) տոհմը։

Արեստ ԲեգլարյանԵրեւանի Ճարտարապետության եւ շինարարության Համալսարանի առաջին ռեկտոր։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ 
ԵՃՇՊՀ խորհրդի նախագահ(2010-2011)
եղել է ԱՊՀ շինարարական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահը
Պարգեւներ - Անանիա Շիրակացի Մեդալ
ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
ԽՍՀՄ ոսհծկե եւ արծաթե մեդալ

Իլյիչ ԲեգլարյանԱրձակագիր, առակագիր, հրապարակախոս
« Զորավար Անդրանիկ» թանգարանի հիմնադիր-տնօրեն։

Հրաչյա ԲեգլարյանՀրապարահախոս, խմբագիր եւ բանաստեղծ


== ԱՎԱՆԴԱՊԱՏՈՒՄՆԵՐ ==
Մելիք Աբով III-ը  խելացի կառավարիչ էր եւ լուսավոր հետք է թողել հայոց մելիքությունների պատմության մեջ։ Իր կառավարման տարիներից մի օրինակ։
1784 թ. Նոյեմբերի 5-ին, մի պատրվակով պարսիկ Իբրահիմ-խանը իր մոտ է հրավիրում Մելիք Աբով III-ին , Ջրաբերդի Մելիք Մեջլումին, Դիզակի Մելիք Բախտամին, ու Գանձասարի կաթողիկոս Հովհաննես Հասան-Ջալալյանին եւ դավադրորեն կալանավորում նրանց։ Ուխտադրուժ խանը մելիքներին եւ Հովհաննես կաթողիկոսին նետում է Շուշիի բերդը (վերջինս 1786 թ.-ին սպանվում է բերդում)։ Բայց Մելիք Մեջլումի զորապետ Թյուլի Արզումանը , Դալի Մահրասան (Ավագ Վարդապետ) եւ շուշեցի Մելքումը խորտակում են զնդանի դռներն եւ ազատում հայ մելիքներին։


== Գրականություն ==
Արտակ Մաղալյան Արցախի Մելիքությունները եւ Մելիքական տները XVII - XIX ԴԴ.Րաֆֆի, Երկերի ժողովածու , հատոր 9-րդ