armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ադել Իբրաիմով

Ադել Աբուկաևիչ Իբրաիմով  (ռուս.՝ Ади́ль Абука́евич Ибраги́мов, ապրիլի 23, 1989(1989-04-23), Մախաչկալա, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան։


== Մասնագիտական գործունեություն ==
Ունի կումիկյան ծագում։ Սկսել է ֆուտբոլով զբաղվել հայրենի Մախաչկալայում՝ Սեմյոն Վալյավսկու ղեկավարությամբ։ Այնուհետև տեղափոխվել է Մոսկվա և ընդունվել «Տորպեդո» ֆուտբոլային դպրոց։ Մեկ տարի անց Կոբզարի ղեկավարությամբ տեղափոխվել է «ԲԿՄԱ» ակումբի դպրոց, 2007 թվականին ավարտել է այն, ճանաչվել է որպես մրցավարտի լավագույն պաշտպան։ Նա փորձաշրջան է անցել Մոսկվայի «Դինամոյում»,  ինչից հետո պայմանագիր է կնքել մերձմոսկովյան «Խիմկի» ակումբի հետ։
2008 թվականի օգոստոսի 6-ին Ռոստովի «ԲՄԱ»-ի դեմ ֆուտբոլի Ռուսաստանի գավաթի 1/16-րդ խաղում առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել «Խիմկիի» հիմնական կազմում։
Ռուսաստանի առաջնությունում նորամուտը նշել է 2009 թվականի հունիսի 13-ին «Սպարտակ» ՝ «Խիմկի»  խաղում»։2012-ի մարտին տեղափոխվել է «Սկոնտո»։ 2013 թվականի հուլիսի 2-ին պայմանագիր է կնքել ադրբեջանի Պրեմիեր լիգայի «Սումգայիթ» ակումբի հետ։ 2016-ի ամառվանից Գերմանիայի ցածր լիգաների խաղացող է։


== Անձնական կյանք ==
Հայրը ՝ Աբուկայ Ջամալուդինովիչ Իբրահիմովը, Դաղստանի պետական մանկավարժական համալսարանի զարգացման և նորարարական գործունեության գծով պրոռեկտոր է։ Մայրը՝ Մոլլաևա Այնան, «Ստոլիցա»  ՍՊԸ-ի թոփ մենեջեր է։ ԽՍՀՄ վաստակավոր բժշկական աշխատողի, դոնորի, աշխատանքային կարմիր դրոշի (1974թվական) շքանշանի ասպետ Մոլաևայ Պատիվ Աբդուլլաևայի (ծնված 1937 թվականին) թոռն է։ Ադիլ Իբրահիմովի հարազատները Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից են (1941-1945 թվականներ), փառքի շքանշանի ասպետ, Չեխոսլովակիայի ազատարարը ֆաշիզմից, Պրահայի պատվավոր քաղաքացի Ակավով աջակ Աբդուլմաժիդովիչը (1925-2012 թվականներ), Դաղստանի վաստակավոր նկարիչ, ՌՍՖՍՀ վաստակավոր նկարիչ Յուսուպ Ահմեդաջիևիչ Մոլլաև (1899-1964 թվականներ)։ Նրա զարմիկ  Էլդար Մամաևը նաև պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է։
2015 թվականի հունիսին Իբրահիմովը երեխա է ունեցել, որը ծանր հիվանդացել է։ 2015 թվականի հոկտեմբերին  ԲԿՄԱ Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ անձնակազմը, «Չեմպիոնատ» մարզական հրատարակությունը և  բանակային մանկապատանեկան մարզական դպրոցի սաները  երեխայի բուժման համար դրամահավաք են անցկացրել։


== Ձեռքբերումներ ==
Նա Լատվիայի Գավաթակիր է դարձել 2011 թվականի դեկտեմբեր ամսին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль на сайте ФК «Химки»
(530) Տուրանդոտ

(530) Տուրանդոտ (անգլ.՝ Turandot), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1904 թվականի ապրիլի 11-ին Մաքս Վոլֆի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,184943 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,484 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8859 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2076,11 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173401 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,56° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(530) Տուրանդոտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սինյուխա (Սեյկայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սինյուխա (այլ կիրառումներ)Սինյուխա, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում։ Գետաբերանը գտնվում է Սեյկա գետի ձախ ափից 1 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կիլոմետր է։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետը պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, Բիա գետի ջրօգտագործման մասն է, Բիա և Կատուն գետերի գետային ենթաավազանն է։ Վերին Օբի գետային ավազանն է մինչև Իրտիշ թափվելը։
Աշխարհատեղեկատվական համակարգի ՌԴ տարածքի ջրատնտեսական շրջանացման տվյալներով՝

Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100212115100020258
Հիդրոլոգիական ստուգման կոդ՝ 115102025
Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության ծավալի համար՝ 15
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրության թողարկում՝ 1։


== Ծանոթագրություններ ==
Սադկի (գյուղ, Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍադկիՍադկի (ուկրաիներեն՝ Садки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1932 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սադկի գյուղում բնակվում էր 340 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 170 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մահտեսի (անձնանուն)

Մահտեսի, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն մահտեսի՝ «Երուսաղեմ ուխտի գնացած» բառից, որը փոխառություն է արաբերեն muqdasi հոմանիշից և որը հետագայում հայերենում ձևափոխվել է։


== Գործածություններ ==
Մղտեսի, որպես արական անուն հիշատակված է անթվական մի հիշատակարանում։
Մահդասիպապ, գործածվել է 1624 թվականին։
Տեր Մահտեսի, 1649 թվական։


== Ծանոթագրություններ ==
Չարեքա անապատի վիմական արձանագրություններ

Ստորև ներկայացված է պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գավառում՝ Փիփ գյուղից 10 կմ հեռավորության վրա՝ Շամխոր գետի ձախ ափին գտնվող Չարեքա անապատի վիմական արձանագրությունները՝


== Արձանագրություններ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Նիկոլայ Սոբոլև

Նիկոլայ Սոբոլև (հունիսի 18, 1993(1993-06-18), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), ռուս տեսաբլոգեր։ SOBOLEV (մինչև 2016 թվականի նոյեմբեր՝ «Жизнь Ютуб») YouTube–ալիքի հեղինակ և հաղորդավար, որում նա պատմում է արդիական հասարակական իրադարձությունների մասին։ Rakamakafo և Ready Steady Go կոլեկտիվների հիմնադիրներից մեկը։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Նիկոլայ Սոբոլևը ծնվել է 1993 թվականի հունիսի 18–ին Սանկտ Պետերբուրգում։ Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պօլիտեխնիկ համալսարանի տնտեսության և մենեջմենթի ֆակուլտետը։
Համացանցում հայտնի է դարձել, նկարահանելով սոցիալ էքսպերիմենտներ և ծաղրումներ Rakamakafo նախագծի համար Գուրամ Նարմանիայի հետ՝ նրա համալսարանաի ընկերոջ հետ։ Տվյալ նախագծում 2015 թվականի հունիսին նրանք դարձել են «Собака.ru» ամսագրի մրցանակակիր «Մեդիա» անվանակարգում։ Չորս ամիս անց՝ «ВКонтакте» – «Жизнь Ютуб» միության հետ բացում է նույնանուն ալիք, որի մեջ լուսաբանում էր ռուս տեսաբլոգերների և Ռունետի արդիական իրադարձությունների մասին։ 2016 թվականին վերանվանել է ալիքը SOBOLEV և կենտրոնացել հասարակական թեմաների քննարկման վրա։ Լայն հռչակ է ստացել Դիանա Շուռիգինայի բռնաբարությունը քննարկելուց հետո։ Այդ թեման քննարկելու ժամանակ նրա ալիքը աշխարհի ամենաարագ աճողն էր։
2017 թվականի մարտի 9–ին ուրիշ բլոգերների հետ միասին մասնակցել է Ռուսաստանի մշակույթի նախարար Վլադիմիր Մեդինսկիի հետ հանդիպմանը։ Նիստի նպատակն էր երիտասարդության հետ համագործակցության տարբերակներ քննարկել։
«YouTube։ Ճանապարհ դեպի հաջողություն։ Ինչպես շատ լայքեր և փողեր ստանալ» գրքի համահեղինակն է։
2017 թվականի օգոստոսի 10–ին հայտնի է դարձել Սոբոլևի հայտնի մարդկանց հետ ամենշաբաթյա շոուի թողարկման մասին։ Շոուն թողարկվելու է «Սոբոլևը ռմբակոծում է» անվան տակ մենակ «ВКонтакте» սոցիալական ցանցի համար։ Արտադրությամբ զբաղում է WildJam ընկերությունը, իսկ գլխավոր հովանավոր է դարձել «Յանդեքս․ Տաքսին»։ Այն նման է «Տաքսի» տեսախաղին, որը ցուցադրում էր ՏՆՏ հեռուստաալիքով 2005–ից 2009 թվականներին։


== Հրատարակություններ ==
Նիկոլայ Սոբոլև, Ռոման Նազարչուկ, Կիրիլ Ժուկովսկի YouTube։ Ճանապարհ դեպի հաջողություն։ Ինչպես շատ լայքեր և փողեր ստանալ. — АСТ, 2017. — 384 с. — (YouTube աստղ). — 6000 экз. — ISBN 978-5-17-100750-8


== Ծանոթագրություններ ==
Միեդակա

Միեդակա (էստ․՝ Mõedaka), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Ռեգավեռե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Լիալուսին

Լիալուսին (լատ.՝ Luna plena, plenilunium), Լուսնի փուլ, որի ժամանակ Արեգակի և Լուսնի խավարածրային երկայնությունը հավասար է 180°-ի։ Դա նշանակում է, որ հարթությունը, որ անցկացվում է Արևի, Երկրի ու Լուսնի միջև, ուղղահայաց է խավարածիրի հարթությանը։ Երբ երեք մարմինները հայտնվում են մի գծի վրա, տեղի է ունենում Լուսնի խավարում։ Լուսինը լիալուսնի փուլում ունենում է լուսավորված շրջանի տեսք։
Աստղագիտության մեջ Լիալուսնի պահը հաշվարկվում է մեծ ճշգրտությամբ։ Կենցաղային մակարդակում լիալուսինը դիտարկվում է մի քանի օր շարունակ, որոնց ընթացքում այն տեսողական մակարդակում գրեթե չի տարբերվում գիտականորեն հաշվարկված լիալուսնից։
Լիալուսնի ժամանակ մի քանի ժամվա ընթացքում կարող է դիտարկվել այսպես կոչված Զելիգերի էֆեկտը, որի ժամանակ սկավառակի պայծառությունը մեծանում է` չնայած երկնային մարմնի չափերի հաստատուն լինելուն։ Էֆեկտը բացատրվում է երկրային դիտողի համար Լուսնի մակերևույթի ստվերների լիակատար անհետացմամբ, ինչպես նաև մի քանի այլ պատճառներով։ Լուսնի առավելագույն փայլը լիալուսնի ժամանակ կազմում է −12,7m:


== Տես նաև ==
Գերլուսին


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գիտնականների կարծիքով լիալուսնի ժամանակ մոտոցիկլավարները սովորականից ավելի հաճախ են մահանում // Газета.Ru, 1 հունվարի, 2018
Ոստիկանությունը բրիտանական Բրայթոնում մտադիր է ուժեղացնել փողոցային հսկողությունը լիալուսնի և աշխատավարձ ստանալու օրերի ժամանակ // 6 հունիսի, 2007
Լիալուսին. օրացույց
Գեմիլե կղզի

Գեմիլե (թուրքերեն՝ Gemile), կղզի Թուրքիայի հարավարևմտյան հատվածում, Մուղլայի մարզում։ Գտնվում է Ֆեթհիյե քաղաքի մոտակայքում։ Կղզում առկա են եկեղեցիների և վարչական կառույցների ավերակներ, որոնք կառուցվել են IV-VI դարերում։ Հնագետները ենթադրում են, որ կղզում կարող է թաղված լինել Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացին։


== Աշխարհագրություն ==
Կղզին գտնվում է Ֆեթհիյեից 9 կիլոմետր դեպի հարավ՝ թուրքական ափից 200 մետր հեռավորության վրա։ Կղզին անբնակ է։ Կղզու ափերը ժայռոտ են։


== Տուրիզմ ==
Դեպի կղզի են նավարկում բազմաթիվ տուրիստական նավեր՝ հիմնականում Օլյուդենիզից։ Կղզում առկա է նաև նավահանգիստ բարձրակարգ նավերի համար։ Ամռանը կղզում գործում է ոչ մեծ ռեստորան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Father Christmas’ Mediterranian Island Escape, , BBC (անգլ.)
Նովի Շևրիեռ

Նովի Շևրիեռ (ֆր.՝ Novy-Chevrières), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 651 մարդ, բնակչության խտությունը` 37.85 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 17.2 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 170 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 65 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 33 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 427 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 314-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 113։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,5 %։ 314 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 283 անձ (159 տղամարդ և 124 կին)։ Գործազուրկ են եղել 31 անձ (19 տղամարդ և 12 կին)։ 113 անաշխատունակներից 40-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 42-ը` թոշակառուներ, իսկ 31-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կուտրասովկա

Կուտրասովկա (ռուս.՝ Кутрасовка, բաշկիրերեն՝ Ҡутрас), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դուվանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 23 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զարյա (գյուղ, Վեսելինովոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶարյաԶարյա (ուկրաիներեն՝ Зоря), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վեսելինովոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ալտ-Ռորբախ։ Հիմնադրվել է 1944 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զարյա գյուղում բնակվում էր 185 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,948 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալլիա

Ալլիա  (իտալերեն՝ Allia, լատ.՝ Allia) իտալական փոքր գետ Լացիոյի շրջանում, որը հոսում է Տիբերի ձախակողմյան մասում։ Գետը սկիզբ է առնում հին հռոմեկան Կրուստումերիա (լատ. ՝ Crustumerium) քաղաքի լեռներից՝ հասնելով Մոնտերոտոնդո և թափվում Հռոմից 10 կմ հեռու գտնվող Տիբեր գետ։


== Պատմություն ==
Այս գետը առավել հայտնի է նրանով, որ այստեղ հռոմեացիները պարտություն են կրել (բանակը կազմված էր շուրջ 40000 զիվորից) այն գալերի կողմից, որոնց առաջնորդում էր Բրեննան 364 թվականի հուլիսի 18-ին քաղաքի հիմանդրումից  հետո (ըստ հին տվյալների պատերազմը տեղի է ունեցել մեր թվարկությունից առաջ 387-390 թվականներին)։ Այդ պարտությանը հաջորդեց Հռոմի գրավումը և թալանումը գալերի կողմից, ովքեր քաղաքը լքեցին միայն փրկագին ստանալուց հետո։ Այս իրադարձությունը Հռոմում պատճառ հանդիսացավ հուլիսի 18-ը համարելու դժբախտ օր։


== Գրականություն ==
« Ալլիա»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 


== Արտաքին հղումներ ==
«il fiume Allia»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-24-ին։ Վերցված է 2013-05-22 


== Ծանոթագրություններ ==
Ամաջուակ

Ամաջուակ լիճ (անգլ.՝ Amadjuak Lake), լիճ Կանադայի Նունավուտ տարածքում։ Գտնվում է Բաֆինի Երկիր կղզու հարավային մասում։ Կանադայի ամենամեծ լճերից մեկն է, ջրի մակերեսը 3058 կմ², ընդհանուր մակերեսը` 3115 կմ², երրորդ ամենամեծ լիճն է Նունավուտի տարածքում։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է113 մետր։
Սնվում է Մինգո լճից և հարավից և հարավ-արևելքի մի քանի գետերից՝ Ամադջուակ գետը հոսում է հյուսիս՝ դեպի Նեթիլլինգ լիճ, որն իր հերթին հոսում է Ֆոքսի ծոց։
Նեթիլլինգ և Ամաջուակ լճերի միջև ընկած տարածքը կարիբու եղջերուի բնակավայրերից մեկն է։ Լիճը տարվա մեծ մասը ծածկված է սառույցով։ Ձկների սակավաթիվ տեսակներից մեկը, որը կարողանում է գոյատևել լճի սառը ջրերում, արկտիկական քարն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Վեպ

Վեպ, գրական ժանր, էպիկական արձակ ստեղծագործություն։


== Վեպի սահմանում ==
Վեպը պատմողական գրական տեսակ է։ Այն արձակ մյուս տեսակներից տարբերվում է իր ծավալով և ներքին ընդգրկումով։
Վեպի մասին «Հայ վեպի պատմություն» գրքի հանձնարարականում (անոտացիա) գրված է, որ «վեպը արվեստի ինտելեկտուալացման ամենաբարձր աստիճանն է»։ Ժանրի միջազգային ռոման անվանումը վերագրվում է 11 - 12-րդ դարերում եվրոպական միջավայրի բոլոր այն ստեղծագործություններին, որոնք գրվել են ռոմաներեն լեզվով՝ ի հակադրություն լատինական գրականության։ Վեպը «էպիկական ստեղծագործություն է, որի մեջ պատումը կենտրոնացված է առանձին անհատի ճակատագրի վրա, նրա բնավորության և ինքնագիտակցության ձևավորման և զարգացման վրա»։ Սակայն հանրագիտարանային այս ձևակերպումը երևույթի արտաքին կողմն է միայն։
Հեգելը գեղարվեստի պատմությունը բաժանում է երկու ձևի՝ դասական (անտիկ) և ռոմանտիկական։ Ամբողջ միջնադարյան արվեստը հատկացնում է ռոմանտիկական ձևին։ Վեպը վերագրելով արվեստի ռոմանտիկական ոճին՝ այն անվանում է «բուրժուական էպոպեա»։ Համեմատելով էպոսն ու վեպը Հեգելը գրում է. «...փոխվում է նորագույն վեպերում գործող հերոսների ասպետականությունը։Որպես անհատներ, օժտված իրենց անձնական նպատակներով՝ սիրով, պատվով, բարեգործությամբ կամ աշխարհի բարեկարգման իդեալով, նրանք հակադրվում են տիրող կարգերին ու իրականության պրոզային, որն ամենուրեք դժվարություններ է դնում նրանց ճանապարհին»։
Ըստ Բելինսկու՝ «մեր ժամանակի էպոսը վեպն է», որն իր մեջ կրում է էպոսի բոլոր հատկանիշները, միայն այն տարբերությամբ, որ վեպում չկան աստվածներ ու կյանքի միֆոլոգիական չափերը, այլ սովորական կյանքն է, քանզի նորագուն արվեստի համար մասնավոր մարդու ճակատագիրն էական է։ «Վեպը,-գրում է Բելիսկին,- ծագել է քրիստոնեական ժողովուրդների նորագույն քաղաքակրթությունից՝ մարդկության պատմության այն դարաշրջանում, երբ բոլոր քաղաքացիական, հասարակական, ընտանեկան և առհասարակ մարդկային հարաբերությունները դարձել էին բազմաբարդ ու դրամատիկ, կյանքը տարածվել էր անսահման տարրերի խորությամբ ու լայնքով։ Բացի հետաքրքրաշարժությունից և բովանդակային հարստությունից, վեպը ոչնչով ցածր չէ էպիկական պոեմից՝ նաև որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն»։


== Հայ վեպի սկզբնավորումը (19-րդ դարի 40-ական թթ.) ==
Հայ առաջին վեպը «Վերք Հայաստանի»-ն է, հեղինակի բնորոշմամբ՝ պատմական վեպ։ Հայ վիպասանության խոշորագույն ներկայացուցիչներից են Րաֆֆին, Ծերենցը, Պերճ Պռոշյանը, Մուրացանը, Շիրվանզադեն, Նար-Դոսը և ուրիշներ։


== Տես նաև՝ ==
Հայ դասական վեպի ժամանակագրություն


== Աղբյուրներ ==
Պրոխորի (այլ կիրառումներ)

Պրոխորի, կարող է վերաբերել՝

Պրոխորի - ավան, Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում
Պրոխորի - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բորզնայի շրջանում
Դվորիշչե (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴվորիշչեԴվորիշչե (ռուս.՝ Дворище), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 31 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զարեչե (գյուղ, Խիսլավիչսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶարեչեԶարեչե (ռուս.՝ Заречье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 41 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
5-րդ դար

Հայկական այբուբենի ստեղծումը։5–րդ դարը կոչվել է Ոսկեդար։ Այդ ժամանակահատվածում զարգացում է ապրում պատմագրությունը, փիլիսոփայությունը, թարգմանական և կրոնական գրականությունը, քերականությունը, ճարտախոսությունը և վարքագիտությունը։ Առաջին հերթին դա հայոց գրերի գյուտն էր՝ 405թ֊ին։ 5րդ դարում ազգային դպրությունը, հայ հին գրականությունը հասել են շատ բարձր մակարդակի, ստեղծվել են հին գրականության դասական նմուշներ՝ Ագաթանգեղոսի, Կորյունի, Եղիշեի, Փավստոս Բուզանդի, Մովսես Խորենացու, Ղազար Փարպեցու պատմությունները, Եզնիկ Կողբացու աստվածաբանափիլիսոփայական երկը, որոնք մեծ ազդեցություն են ունեցել հին և միջին դարերի գրականության ընթացքի վրա։
Խորոլ (քաղաք, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽորոլԽորոլ (ուկրաիներեն՝ Хорол), քաղաք Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Խորոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1083 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Խորոլ քաղաքում բնակվում էր 14 643 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7,45 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1965,5 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Լաուրա Գրուսենեկեն

Լաուրա Գրուսենեկեն (հոլ.՝ Laura Groeseneken, ապրիլի 30, 1990(1990-04-30), Լյուվեն, Լյովեն, Բրաբանտ նահանգ, Բելգիա), բելգիացի երգչուհի և երգահան։ Նա է ներկայացրել Բելգիան Եվրատեսիլ 2018 մրցույթում։ Հայտնի է նաև SENNEK կեղծանվամբ։


== Կենսագրություն ==
Լաուրան սկսեց իր կարիերան, AKS-ի դուբստեպ խմբում, որտեղ նա միավորեց հոգու գեղեցիկ տարրերը՝ փոփ երաժշտության հետՆա վոկալով զբաղվել է Լևենում գտնվող Het Depot երաժշտական կենտրոնում :
2014 թվականին նա դուետով հանդես է եկել Օզարք Հենրիի հետ, նրա հետ մասնակցելով բազմաթիվ երաժշտական փառատոներին։
Ավելի ուշ Ալեքս Քալլիի հետ միասին հանդես է եկել հայտնի բելգիական Hooverphonic խմբում, որպես խմբի անդամ, և խմբի հետ միասին ձայնագրել է «Gravity» երգը։


== Սինգլեր ==
2017 - «Kaleidoscope»
2017 - «Butterfly»
2018 - «A Matter Of Time»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լաուրա Գրուսենեկեն Թվիթթերում
Ազատության կամուրջ (այլ կիրառումներ)

Ազատության կամուրջ մի քանի կամուրջների անվանում է՝

Ազատության կամուրջ (Բուդապեշտ)
Ազատության կամուրջ (Նովի Սադ)
Ազատության կամուրջ (Ուլյանովսկ)
Ազատության կամուրջ (Սանկտ Պետերբուրգ)
Ցվետան Ռադոսլավով

Ցվետլան Ռադոսլավով Հադջիդենկով (բուլղար․՝ Цветан Радославов Хаджиденков) (ապրիլի 19, 1863(1863-04-19), Սվիշտով, Վելիկո Տիրնովոյի մարզ, Բուլղարիա - 1931, Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի մանկավարժ, Բուլղարիայի պետական օրհներգի՝ «Միլա Ռոդինոյի» հեղինակը։


== Կենսագրություն ==
Ցվետլան Ռադոսլավովը ծնվել է 1863 թվականին Սվիշտովում։ Ավարտել է Գաբրովոյի գիմնազիան, Վիեննայի համալսարանում ուսանել է սլավոնական լեզուներ, 1897 թվականին Լայպցիգի համալսարանում պաշտպանել է դոկտորական աստիճանը բանասիրության գծով։ 1885 թվականին՝ սերբ-բուլղարական պատերազմի ժամանակ, կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ և այդ ժամանակահատվածում ստեղծել է «Горда Стара планина» երգի բառերն ու երաժշտությունը, որը 1905 թվականին մշակվել է կոմպոզիտոր Դոբրի Խրիստովի կողմից և 1964 թվականին դարձել է Բուլղարիայի պետական օրհներգ՝ Միլա Ռոդինո անվանումով։
Վիեննայում, Լայպցիգում և Պրահայում որպես ուսուցիչ աշխատելու հրավերը մերժելով՝ Ռադոսլավովը վերադարձել է Բուլղարիա, եվրոպական և հին լեզուներ, հոգեբանություն, էթիկա և տրամաբանություն դասավանդել Գաբրովոյի, Ռուսեի, Սոֆիայի ուսումնական հաստատություններում։ Ռադոսլավովը կատարել է հետազոտական աշխատանք հոգեբանության բնագավառում և համարվում է 3 բուլղարացիներից մեկը, ով իր դոկտորական աստիճանը ստացել է Վիլհելմ Վունդտի ղեկավարությամբ։
Ռադոսլավովն ապրել է Անգել Կանչև 3 հասցեի փոքրիկ բնակարանում, որտեղ այժմ փակցված է նրա անվան հուշատախտակը։


== Ծանոթագրություններ ==

Овчарова Мария (1997-08-17)։ «Мила Родино...» (Bulgarian)։ Сатира։ Վերցված է 2007-06-10 
«Биографични бележки — Цветан Радославов» (Bulgarian)։ Словото։ Վերցված է 2007-06-10
Տետերինո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏետերինոՏետերինո (ռուս.՝ Тетерино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դեյնեկին (Նեկլինովսկի շրջան)

Դեյնեկին (ռուս.՝ Дейнекин ), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Ֆեդերովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Միկիտամյաե (Էստոնիայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միկիտամյաե (այլ կիրառումներ)Միկիտամյաե շրջան (էստ․՝ Mikitamäe vald), շրջան Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Միկիտամյաե գյուղը։


== Բնակչություն ==
2009 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 998 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 9,6 մարդ/կմ²։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շրջանի վարչության պաշտոնական վեբ կայքը Archived 2015-10-09 at the Wayback Machine. (էստոներեն)
Ոսկան Մարտիկյան

Ոսկան Մարտիկյան (1867, Երզնկա, Օսմանյան կայսրություն - 1947), հայկական ծագումով օսմանցի քաղաքական գործիչ, գրող և խմբագիր։


== Կյանք ==
Ոսկան Մարտիկյանը ծնվել է Երզնկայում, հայկական ընտանիքում։ Երիտասարդ տարիքում բարձրագույն կրթություն ստանալու համար տեղափոխվել է Ստամբուլ։
Կրթություն ստանալուց հետո նա բազմաթիվ պաշտոններ է ստացել օսմանյան կառավարությունում և նախարարություններում։ Նա ղեկավարում էր Օսմանյան փոստ հեռագրային ծառայությունը և բազմաթիվ բարեփոխումներ է արել, որոնք մեծ հակազդեցություն գտան։ Օսմանյան խորհրդարանի ընտրություններից հետո ընտրվել է պատգամավոր։
«Թանին» թերթի ազգայնական խմբագիր Հուսեյն Քահիթ բեյը զրպարտել է Մարտիկյանին՝ պնդելով, որ նա օսմանյան նոր թղթադրամների նախագիծը կազմել է հայի համար, և որ նրա տպագրության մեջ եղել են գաղտնագրված հայկական ծածկագրեր։ Օսմանյան հանձնաժողովը հետաքննել է մեղադրանքները և հերքել է Մարտիկյանի դեմ զրպարտությունները։ Այնուամենայնիվ, նրա հեղինակությունը որպես վստահելի քաղաքական գործիչ խիստ վնասվեց երիտթուրքերի շրջանում։ 1914-ին առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբում, երբ Օսմանյան խորհրդարանը քննարկում էր, թե արդյոք պետք է երկիրը մտնի պատերազմի մեջ, Մարտիկյանը չէր թաքցնում իր, որ հավանություն չի տալիս այդ մասնակցությանը։ Սա հետագա պառակտում ստեղծեց Օսմանյան իշխանությունների և իր միջև։ Մեծ ճնշումների ներքո նա հրաժարական տվեց խորհրդարանում իր մանդատից։
1918 թվականին Ոսկան Մարտիկյանը մեկնել է Եվրոպա և աուդիտոր դարձել տարբեր համալսարաններում։ Իրաքի նորաստեղծ կառավարությունը Մարտիկյանին հրավիրել է ծառայության և նրան շնորհվել է «Բեյ» կոչում։ Նա նաև հայ համայնքի ուժեղ կողմնակիցն էր՝ որպես Ստամբուլի Ազգային քաղաքական ժողովի անդամ։  Նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել բազմաթիվ գրական և հասարակական նախաձեռնություններում։


== Ծանոթագրություններ ==
Միրոսլավկա (գյուղ, Բերդիչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիրոսլավկաՄիրոսլավկա (ուկրաիներեն՝ Мирославка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Բերդիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1593 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Միրոսլավկա գյուղում բնակվում էր 973 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2527 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բոդենի լիճ

Բոդենի լիճ (գերմ.՝ Bodensee), լիճ Նախաալպերներում՝ Գերմանիայի, Շվեյցարիայի և Ավստրիայի սահմանին։ Մակերեսը 538 կմ2 է, խորությունը մինչև 252 մ։ Լճափերին են Կոնստանց, Ֆրիդրիխսհաֆեն, Բրեգենց քաղաքները։
Ափը կազմված է հիմնականում խճաքարից, որոշ հատվածներում կարելի է հանդիպել իսկական ավազե ափերի։


== Կլիմա ==
Տարածաշրջանի կլիման մեղմ է։ Լճի սառեցումը հարյուր տարին մեկ է տեղի ունենում, երբ լիճն այնքան է սառչում, որ ոտքով կարելի է ացնել նրա վրայով։ Վերջին երեք սառեցումները եղել են 1963, 1880, 1830 թ.-ին։
Ջրի ջերմաստիճանը հուլիսին կազմում է 20 °C, հոկտեմբերին՝ 15 °C, սակայն շատ շոգ օրերին այն կարող է բարձրանալ մինչև 25 °C։


== Անվանում ==
Անվանումը ստացել է Bodman կայսերական հնագույն ամրոցի անունից։ Հայտնի է նաև Կոնստանցի լիճ անվամբ, որն էլ ստացել է Կոնստանց քաղաքի անունից։


== Կենդանական աշխարհ ==
Բոդենի լճում մինչ այժմ հայտնի են 412 տեսակի թռչուններ և 45 տեսակի ձկներ։ Տարածքում ամենից շատ հանդիպող թռչնատեսակներից են կեռնեխը, սերինոսը, սարյակը, շիկահավը, կապույտ երաշտահավը, ինչպես նաև բադերի և սագերի տեսակներ։
Ձկնորսության տարեկան եկամուտը կազմում է 1,5 մլն. կգ։ Ձկնորսության համար կարևոր նշանակություն ունեցող ձկնատեսակներից են Բոդենի լճի սիգը, պերկեսը, գայլաձուկը, շիղաձուկը, օձաձուկը, իշխանը։


== Տես նաև ==
Ավիավթար Իբերլինգենի երկնքում


== Ծանոթագրություններ ==
Դոնա Էուզեբիա

Դոնա Էուզեբիա (պորտ.՝ Dona Eusébia), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Զոնա դա Մատայի մարզում։ Մտնում է Կատագուազիսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5774 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 54,47 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 106,0 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1928 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 17.338.882,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 3.104,55 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,743 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Ամերիկայի հայկական թանգարան

Ամերիկայի հայկական թանգարան (անգլ.՝ Armenian Museum of America, AMA, Հայկական գրքերի և արվեստի թանգարան), Հայաստանի պատմության թանգարանից և Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքության թանգարանից հետո հայկական թանգարանային ամենակարևոր հավաքածուն է։ Հիմնադրվել է 1971 թվականին։ Ունի եռահարկ շենք, որի բաժանմունքներում պահպանվում են հայերեն և օտար լեզուներով գրքեր, հայկական հին գորգեր, սափորներ, հայ նկարիչների գործեր։ Կազմակերպում է դասախոսություններ, ցուցահանդեսներ, գրական ու մշակութային երեկոներ։


== Պատմություն ==
Թանգարանը նախկինում կոչվել է Ամերիկայի հայկական գրադարան և թանգարան (անգլ.՝ Armenian Library and Museum of America, ALMA)։ 2013 թվականին թանգարանը վերանվանվել են և կոչվում է Ամերիկայի հայկական թանգարան՝ ի նշան խոշոր թանգարանի դրա կարգավիճակի ճանաչման։ Թանգարանի նպատակն է հավաքել և պահպանել հայկական մշակութային արժեքները, ապահովել դրանց փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։ Ամերիկայի հայկական գրադարանի և թանգարանի պատմությունը սկսվել է դեռևս 1971 թվականին, երբ մի խումբ հայեր նախաձեռնեցին հայերեն գրքերի ու հայկական եկեղեցուն պատկանող տարբեր իրերի հավաքագրումը Մասաչուսեթս նահանգի Բելմունտ քաղաքում։ 1985 թվականին, երբ արդեն հավաքվել էր հարուստ հավաքածու, այն ներկայացվեց հանրության դատին։ Իր ներկայիս հասցե թանգարանը տեղափոխվել է 1988 թվականին՝ զբաղեցնելով քաղաքի կենտրոնում գտնվող չորսհարկանի շինություն՝ ի հիշատակ Ստեփան Բաբկեն Մուգարի և նրա կնոջ՝ Մարիամ Մուգարի։


== Թանգարան ==
Թանգարանն ունի շուրջ 20 հազար նմուշ (այդ թվում՝ 5000 հնադարյան և միջնադարյան հայկական մետաղադրամներ, ազգային տարազներ, ավելի քան 3000 գործվածք, 180 հայկական գորգեր, ուրարտական և կրոնական նմուշների ընդարձակ հավաքածուներ, ձեռագրեր, նոտաներ, քարտեզներ, լուսանկարներ)։ Թանգարանի հավաքածուն մշտապես ընդլայնվում է։ Այն խոշոր հավաքածուներ է ձեռք բերել Բեդուկյան ընտանիքից, մեծ թվով նշագրված հայկական գորգեր Արթուր Գրեգորյանից, Ղարաբյան ընտանիքից՝ Քյոթահիայի՝ Կուտինայի  խեցեգործական ապրանքներ։ Թանգարանը ձեռք է բերել լուսանկարիչ Յուսոֆ Քարշի հավաքածուն, Նորթան Դոձի հավաքածուից հետխորհրդային շրջանի նկարներ, Ջեք Գևորգյանի կտավներից և շատ այլ ցուցանմուշներ։


== Գրադարան ==
Մեսրոպ Բոյաջյանի անվան հետազոտական գրադարանում առկա է շուրջ 27 հազար անուն գիրք հայերեն, անգլերեն և այլ լեզումներով, պարբերականներ, պաստառներ, փաստաթղթեր և քարտեզներ։ Գրադարանի հպարտությունը և առավել նշանակալից նմուշը 1915-ի Մեծ Եղեռնից փրկվածների պատմածների աուդիոձայնագրության հավաքածուն է։


== Միջոցառումներ ==
Թանգարանն ստեղծել է շարժական մի շարք ցուցահանդեսներ, որոնցից հիմնական երեքը կրում են «Ովքեր են հայերը», «Կամավոր» և «Հայոց շարունակվող ցեղասպանություն. մահ, հերքում և պղծում» անվանումները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ամերիկայի հայկական թանգարանի պաշտոնական կայքը
ԱՄԱ
Լիվերի դրոշ

Լիվերի դրոշը ուգրո-ֆիննական ծագումով լիվեր ցեղի նշանն է։ Այն օգտագործվում է լիվերի կողմից սկսած հին ժամանակներից։ Դրոշի գույների հարաբերությունը 2։1։2 է, իսկ դրոշի լայնքի և երկայնքի հարաբերությունը 1։2։ Կանաչ գույնը խորհրդանշում է անտառները, սպիտակ գույնը՝ Ռիգայի ծոցին հարող տարածքը, իսկ կապույտ գույնը՝ օվկիանոսը։ Դրոշը օգտագործվել է 1923 թվականի մարտի 2-ից։


== Աղբյուրներ ==
Flag of Livonians (անգլ.)
Աննա Հարությունյան

Աննա Պետրոսի Հարությունյան (հուլիսի 5, 1968(1968-07-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու (2009)։


== Կենսագրություն ==
Աննա Հարությունյանը ծնվել է 1968 թվականի հուլիսի 5-ին Երևանում։ 1984 թվականին ավարտել է Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցը (դաշնամուր), 1987 թվականին՝ Պ. Ի. Չայկովսկու անվան  երաժշտական դպրոցը (տեսություն)։ 1992 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիայի երաժշտագիտության և կոմպոզիցիայի բաժինները (Ս. Լուսիկյանի դասարան)։ 
1993 թվականին սկսել է դասավանդել Ա. Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոցում, 2004 թվականին՝ Սայաթ-Նովայի անվան երաժշտական դպրոցում։  2003 թվականին սկսել է դասավանդել ՀՊՄՀ-ում (2012 թվականից՝ դոցենտ, ամբիոնի վարիչ)։ 
Ուսումնասիրությունները վերաբերում են նոր և նորագույն շրջանի հայ երաժշտության պատմությանը, տեսությանը, երաժշտության դասավանդման մեթոդիկային։ Հեղինակել է ուսումնամեթոդական ձեռնարկներ («Սոլֆեջիո», 2010, 2013), երաժշտական դպրոցների աշակերտների համար աշխատանքային տետրեր (1–7-րդ դասարաններ, 2013-2017)։


== Ծանոթագրություններ ==
Առնասկո

Առնասկո (իտալերեն՝ Arnasco), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լիգուրիա մարզի Սավոնա գավառում։
Բնակչությունը 586 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 98 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 6 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 17032, հեռախոսային կոդ՝ 0182։
Առնասկոն սահմանակից է Ալբենգա, Կաստելբիանկո, Սիզանո սուլ Նևա, Օրտովերո, Վենդոնե և Ցուկարելլո մունիցիպալիտետներին։
Օգոստոսի 15-ին կոմունայում հատկապես նշվում է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ Archived 2010-12-22 at the Wayback Machine. (իտալ.)
Վլադիմիր Սամսոնով

Վլադիմիր Սամսոնով (ռուս.՝ Самсонов, Владимир Анатольевич, օգոստոսի 11, 1936(1936-08-11), ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուս մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի ռեժիսոր։ «Բարի գիշեր, երեխաներ» գրադրվագի հեղինակն է, որն օգտագործվել է 1986-1994 թվականներին։


== Կենսագրություն ==
1968 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը (Իվան Իվանով-Վանոյի արվեստանոցը)։
1971 թվականին Սոյուզմուլտֆիլմ ստուդիայում որպես ռեժիսոր նկարահանել է իր առաջին մուլտֆիլմը։ 1975–1995 թվականներին աշխատել է Էկրան ստեղծագործական միության «Մուլտտելեֆիլմ» ստուդիայում։
Աշխատել է նկարչական և գեղանկարչական մուլտիպլիկացիայում։ 
Եղել է Մուլտիպլիկացիոն կինոյի միջազգային ասոցիացիայի անդամ։


== Ֆիլմագրություն ==


==== Ռեժիսոր ====


== Մրցանակներ ==
1979` «Շատ կապույտ մորուքը», Բիլբաոյի 1981 թվականի միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ (Իսպանիա)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сергей Капков Энциклопедия отечественной мультипликации. — М.: Алгоритм, 2006. — С. 569. — 816 с. — 3000 экз. — ISBN 5-9265-0319-4


== Արտաքին հղումներ ==
Վլադիմիր Սամսոնովովը IMDB-ում
Վլադիմիր Սամսոնովը Animator.ru կայքում
Բախչի (գյուղ, Չիշմինսկի շրջան)

Բախչի (ռուս.՝ Бахчи, բաշկիրերեն՝ Баҡса), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 70 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռոզա Եղիազարյան

Ռոզա Եղիազարյան (ապրիլի 17, 1949(1949-04-17), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, հրապարակախոս, մանկագիր, թարգմանիչ,սցենարիստ։


== Կենսագրություն ==
Ռոզա Եղիազարյանը ծնվել է 1949 թվականի ապրիլի 17-ին, Լենինականում։ 1971 թվականին ավարտել է Տարտուի պետական համալսարանի (Էստոնիա) բանասիրական ֆակուլտետը։
1974-1977 թվականներին եղել է «Литературная Армения» ամսագրի գրական աշխատակից, 1977-1980 թվականներին՝ «Комсомолец" հանրապետական թերթի թարգմանիչ, թղթակից, 1980-1982 թվականներին՝ «Կոմսոմոլեց» թերթի նամակների բաժնի վարիչ, 1983-1992 թվականներին՝ Հեղինակային իրավունքների համամիութենական գործակալության Հայկական հանրապետական մասնաճյուղի խորհրդական՝ հայ հեղինակների ստեղծագործությունները արտասահմանում  ներկայացնելու հարցերով, 1992-1995 թվականներին՝ «Զերկալո» հանրապոտական շաբաթաթերթի բաժնի խմբագիր, 1998-2000 թվականներին՝ «Республика Армения» թերթի թղթակից, մեկնաբան։ 2002 թվականից Հայ-ռուսական (սլավոնական) համալսարանում դասավանդել է ժուռնալիստիկայի հոգեբանություն։
Ռոզա Եղիազարյանի ստեղծագործությունները տպագրվել են հայկական և արտերկրյա մամուլում,։ Հրատարակվել են նրա «Զրույցներ լրագրության հոգեբանության մասին» (2004), «Վարդագույն մտքերի քաղաքը» (2008), «Սկիզբ կամ ինքնակենսագրության փորձ» (2009), " Дневник ворчуньи"վիպակը " Современная армянская женская проза" ժողավածույում  («Ի՞նչ, ինչո՞ւ, ինչպե՞ս» (2012), «Մեդեա Աբրահամյան։ Մեներգ թավջութակի համար։Վավերագրական վիպակ» (2016), գրական կինոսցենարների ժողովածու " Два гения и дура"(США.Сан_Франциско. изд-во "Lulu", 2019) և այլ գրքեր։


== Մրցանակներ ==
«Գարուն» ամսագրի և բաց հասարակության ինստիտուտի մրցանակ՝ «Գարուն»-ի «Համաստեղություն» ծրագրի էստոնական համարի կազմող և թարգմանիչ, 2000


== Անդամակցություն ==
Հայաստանի ժուռնալիստների միության անդամ, 1979
Հայաստանի գրողների միության անդամ, 2007
Երևանի մամուլի ակումբի անդամ, 1995-1998
Հայաստանի սցենարիստների միության անդամ,2022


== Ծանոթագրություններ ==
Մոլլա Վալադլու

Մոլլա Վալադլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում։ Գտնվում է Ելիզավետպոլ քաղաքից 30 կմ հարավ-արևելք, Կաչաչայ գետի միջին հոսանքում, Կարաչինար գյուղի մոտ։


== Բնակչություն ==
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 426 հայ, իսկ 1908-ին՝ 623 հայ բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղն ուներ քարաշեն հայկական եկեղեցի։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ցզյու Վենցզյուն

Ցզյու Վենցզյուն (չինարեն՝ 居文君, Ju Wenjun, հունվարի 31, 1991(1991-01-31), Շանհայ, Չինաստան), չինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (2014)։ Շախմատի կանանց աշխարհի չեմպիոն (2018 թվականից)։


== Կարիերա ==
Ցզյու Վենցզյունը մանկուց նախընտրել է խաղալ մեծահասակների հետ՝ հաճախ չմասնակցելով շախմատի պատանեկան առաջնություններին։ 13 տարեկանում չինացի շախմատիստուհին նախ զբաղեցնում է Ասիայի շախմատի կանանց առաջնությունում երկրորդ տեղը, ապա հաղթում է ազգային առաջնությունում և դառնում բարձրագույն կարգի մրցաշարերի մասնակից։
2010 և 2014 թվականներին նա դարձել է Չինաստանի շախմատի կանանց առաջնության հաղթող։
2011 թվականի հուլիսին հաղթել է Հանչժոուում կայացած գրոսմայստերների առաջնությունում՝ առաջ անցնելով կանանց աշխարհի չեմպիոն Հոու Յիֆանից։
2011 թվականի հոկտեմբերին Նալչիկում կայացած ՖԻԴԵ-ի Գրան պրիում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ զիջելով միայն Ժաո Սյուեին։
2018 թվականի նոյեմբերի 23-ին դարձել է կանանց աշխարհի չեմպիոն՝ թայ-բրեյքում հաղթելով ռուս Եկատերինա Լագնոյին։
2020 թվականի հունվարին չինուհին պահպանել է իր տիտղոսը՝ կրկին թայ-բրեյքում հաղթելով ռուսաստանցի Ալեքսանդրա Գորյաչկինային։


=== Թիմային մրցումներ ===
Ցզյու Վենցզյուն Չինաստանի կանանց ազգային հավաքականում է խաղում 2008 թվականից։ Նրա թիմը 2016 թվականին հաղթել է շախմատի 42-րդ օլիմպիադան, 2009 և 2011 թվականներին՝ Աշխարհի կանանց թիմային առաջնությունում, 2012, 2014 և 2016 թվականներին՝ Ասիայի կանանց ազգային գավաթը և 2010 թվականին՝ Ասիական խաղերում։
2013 թվականին Դուբայում Շանհայ թիմի հետ արծաթե մեդալ է նվաճել Ասիայի քաղաքների առաջնությունում։
Նա Շանհայ թիմում մասնակցել է նաև Չինաստանի շախմատային լիգային։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կաղապար:ՖԻԴԵ
Ցզյու Վենցզյուն շախմատիստի էջն ու խաղերը Chessgames.com կայքում
Անձնական քարտը Իվան Սոկոլով 365chess.com կայքում
Ելույթները  շախմատային օլիմպիադաներում
Նովորայչիխինսկ

Նովորայչիխինսկ (ռուս.՝ Новорайчихинск), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Ամուրի մարզի Պրոգրես քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2143 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կոշելևո (այլ կիրառումներ)

Կոշելևո, կարող է վերաբերել՝

Կոշելևո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
Կոշելևո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Կոշելևո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Կոշելևո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Կոշելևո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Քնած գեղեցկուհի (բալետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քնած գեղեցկուհին (այլ կիրառումներ)Քնած գեղեցկուհի (ռուս.՝ Спящая красавица), Պյոտր Չայկովսկու 1829 թվականին գրած բալետն է։ Լիբրետոն գրել է Իվան Վսևոլոժսկին, իսկ խորեոգրաֆիան արել է բալետմայստեր Մարիուս Պետիպան ըստ Շարլ Պերրոյի համանուն հեքիաթի։ 
Բալետը հանդիսատեսին ներկայացվել է 1890 թվականի հունվարի 15-ին Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան թատրոնում։
Աշխատանքը դարձել է դասական խաղացանկի ամենահայտնի բալետներից մեկը։ 


== Պատմություն ==
Մինչ Չայկովսկու այս բալետի ստեղծումը, միևնույն անվամբ բալետ է ստեղծել ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ֆերդինան Հերոլդը, որի լիբրետոն գրել է դրամատուրգ Էժեն Սկրիբը, իսկ բալետմայստերը եղել է Ժ.Պ. Օմերը։ Բալետի պրիմերիան տեղի է ունեցել 1829 թվականի օգոստոսի 29-ին Փարիզի Օպերայում։ Չայկովսկու բալետի այս նոր տարբերակն իր ուրույն տեղն ունի բալետային արվեստի համաշխարհային գլուխգործոցների շարքում։
Բալետի ամենահայտնի համարը վալսն է` առաջին գործողությունից։


=== Ներկայացման պատմություն ===
 
Սանկտ Պետերբուրգ համաշխարհային պրիմերիա

Ամիս/ամսաթիվ       --- հունվարի 15, 1890 թվական
Վայր               --- Մարինյան թատրոն
Բալետմայստեր       --- Մարիուս Պետիպա
Խմբավար            --- Ռիկարդո Դրիգո
Բեմական հագուստներ --- Իվան ՎսևոլոժսկիՄոսկվա պրիմերիա

Ամիս/ամսաթիվ       --- հունվարի 17, 1899 թվական
Վայր               --- Մեծ թատրոն
Բալետմայստեր       --- Ալեքսանդր Գորսկի
Խմբավար            --- Անդրեյ Արենդս
Բեմական հագուստներ --- Իվան ՎսևոլոժսկիԱյլ

1896 թվական, Միլան, Լա Սկալա, բեմադրությունը՝ Ջորջիո Սարակոյի
1921 թվական, Լոնդոն, Ալհամբրա թատրոն, բեմադրությունը՝ Նիկոլայ Սերգեյևի
1937 թվական, Ֆիլադելֆիա, բեմադրությունը՝ Քեթրին Լիթլֆիլդ
1946 թվական, Լոնդոն, Կովենտ գարդեն արքունական թատրոն
1968 թվական, Լոնդոն, Արքայական փառատոնի սրահ
1990 թվական, Սան Ֆրանցիսկո
1992 թվական, Շվեյցարիա, Բազելի թատրոն
1995 թվական, Լենինգրադ, Մ․ Մուսորգսկու անվան օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոն
2011 թվական, Լենինգրադ, Մ․ Մուսորգսկու անվան օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոն, նոր բեմադրություն՝ երեք գործողությամբ և նախաբանով, լիբրետո՝ Նաչո Դուատո։


== Գործող անձիք ==
Բալետի գլխավոր գործող անձիք են․

թագավոր Ֆլորեստան XXIV
թագուհին, նրա կինը
արքայադուստր Ավրորան, քնած գեղեցկուհին՝ նրանց դուստրը
յոթ փերիները (Սիրեն, Կանդիդ, Ֆլյոր դե Ֆարին, Կապույտ թռչուն, Կոլանդ, Վիոլանթ, չար Կարաբաս)
արքայազն Դեզիրը


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Русский балет. Энциклопедия / Гл. редакторы П.А. Марков, Е. Белова, Галина Добровольская, Вера Красовская. — Согласие, 1997. — 632 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85270-099-1


== Արտաքին հղումներ ==
Описание балета Archived 2008-10-17 at the Wayback Machine.
Спящая красавица Archived 2009-01-25 at the Wayback Machine. — либретто и фотографии балета в постановке Театра классического балета п/р Н. Касаткиной и В. Василёва
Музыковедческий анализ Бориса АсафьеваThe Sleeping Beauty - Choreography by Rudolf Nureyev Archived 2008-10-08 at the Wayback Machine.
The Ballet Soloist (aka Russian Ballerina) Archived 2008-02-01 at the Wayback Machine. – 1947 Soviet musical film with scenes from Tchaikovsky's Swan Lake and The Sleeping Beauty. With subtitles in Esperanto.
Solo of Prince Désiré from Pas de deux (Act 3) danced by Rudolf Nureyev (from YouTube)
Tchaikovsky Research
Ուռիտա

Ուռիտա (էստ․՝ Urita), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Կոոնգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 4 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ատամանովո (գյուղ, Սուխոբուզիմսկի շրջան)

Ատամանովո (ռուս.՝ Атаманово), գյուղ Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասի Սուխոբուզիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2275 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մաիթրեյի Ռամակրիշնան

Մաիթրեյի Ռամակրիշնան (անգլ.՝ Maitreyi Ramakrishnan, դեկտեմբերի 28, 2001(2001-12-28), Միսիսոգա, Regional Municipality of Peel, Օնտարիո, Կանադա), թամիլ ծագմամբ կանադացի դերասանուհի, ով հայտնի է դարձել Նեթֆլիքսի «Ես երբեք չեմ․․․» (2020) հեռուստասերիալի գլխավոր դերում հանդես գալուց հետո։


== Վաղ տարիներ և կրթություն ==
Ռամակրիշնանը ծնվել և մեծացել է Օնտարիո նահանգի Միսիսոգա քաղաքում։ նրա ընտանիքը Կանադա է տեղափոխվել որպես փախստականներ Շրի Լանկայի քաղաքացիական պատերազմից հետո, և այդ պատճառով Ռամակրիշնանը ասել է, որ ինքն իրեն նույնականացնում է որպես թամիլ և կանադացի և չի ցանկանում, որ նրան ճանաչեն որպես շրիլանկացի։ Նա սկսել է դերասանական կարիերայով զբաղվել 10-րդ դասարանից՝ հանդես գալով տարբեր դպրոցական ներկայացումներին։ Ռամակրիշնանն ավարտել է Միդոուվեյլի միջնակարգ դպրոցը։
2019 թվականին Ռամակրիշնանը իմպուլսիվորեն մասնակցում էր «Ես երբեք չեմ․․․» սերիալի լսումներին։ Նա և նրա ընկերը գնացել էին տեղի գրադարանը, պարզել, թե ինչպես օգտնվել իր մոր տեսախցիով և հոլովակ ուղարկել լսումների համար։ Մեկ շաբաթ անց, նրանց խնդրել են ևս 4 հոլովակ ուղարկել։ Ռամակրիշնանը 17 տարեկանում արդեն մասնակցում էր իր ավագ դպրոցի ներկայացումներին, սակայն մինչ այդ նա երբեք ոչ մի տեղ չի աշխատել։ Այդ 4 հոլովակներն ուղարկելուց մեկ շաբաթ անց, նրանց խնդրել են գալ Լոս Անջելես էկրանային թեստավորման համար։ Լոս Անջելեսում լսումներին մասնակցելուց հետո, Ռամակրիշնանին հայտնել են, որ նա ընտրվել է սերիալի գլխավոր դերի համար։


== Կարիերա ==
Ռամակրիշնանը կատարում է Դևիի դերը Նեթֆլիքսի «Ես երբեք չեմ․․․» հեռուստասերիալում։ Նա ընտրվել է Մինդի Քալինգի կողմից ավելի քան 15,000 թեքնածուներից, որոնք մասնակցել են շոուի բաց քասթինգին։ Ռամակրիշնանի քասթինգն արժանացել է մեդիայի ուշադրությանը, հատկապես Կանադայում, ինչպես բաց քասթինգի բնույթի շնորհիվ, այդպես էլ դերասանուհու թամիլ կանադացի լինելու։
2019 թվականին Today-ն անվանել է նրան տասնութ «Ռահվիրաներից» (անգլ.՝ Groundbreakers) մեկը, ինչը նշանակում է, որ նա այն աղջիկներից է, որոնք ոչնչացնում են արգելքները և փոխում են աշխարհը։ Նրա ելույթը հեռուստաշոուում դրական գնահատականների է արժանացել քննադատների կողմից։ Variety ամսագիրն ասել է, որ այն «բեկումնային ելույթ» էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մաիթրեյի Ռամակրիշնան Internet Movie Database կայքում
Բենին

Բենին, պետություն Արևմտյան Աֆրիկայում՝ Գվինեական ծոցի ափին։ Տարածքի մեծ մասը մինչև 500 մ բարձրության սարավանդ է, հարավում Մերձծովյան դաշտավայրն է, հյուսիս-արևմուտքում՝ Ատակորա լեռները։ Կլիման մերձհասարակածային է։ Խոշոր գետերն են Վեմեն և Մեկրուն։ Օգտակար հանածոներից աղքատ է։


== Պատմություն ==
XV–XVII դարերում երկրի տարածք են թափանցել եվրոպական (առաջինը՝ պորտուգալացի) ստրկավաճառներն ու վաճառականները։ XVII դարում այստեղ ձևավորվել է Դահոմեա պետությունը, որը 1890-ական թվականներին զավթել են ֆրանսիացի գաղութարարները։ Անկախություն է ձեռք բերել 1960 թ-ի օգոստոսին՝ Դահոմեայի Հանրապետություն անունով։ Այժմյան անունն ստացել է 1975 թ-ին։ Բնակչությունը կազմված է 4 հիմնական էթնիկ խմբերից (աջաներ, սոմբաներ, յորուբաներ, ֆուլբեներ)։


== Տնտեսություն ==
Երկրի տնտեսության հիմքը գյուղատնտեսությունն է։ Արտահանության համար մշակում են կոկոսյան արմավենի, բամբակենի, կակաո, տեղական սպառման համար՝ եգիպտացորեն, սուրճ, յամս, բատատ, սորգո, գետնանուշ և այլն։ Վեմե գետի հովտում զբաղվում են նաև բրնձի մշակությամբ։ Կան արմավենու յուղի և բամբակազտիչ ձեռնարկություններ։ Զբաղվում են անասնապահությամբ, ափամերձ գոտում՝ ձկնորսությամբ։
Բենինում ապրող ժողովուրդներն ունեն ինքնատիպ մշակույթ, որի մեջ զգալի տեղ են գրավում երկրի պատմությունն արտացոլող լեգենդները։ Բենինի ժողովուրդները սեփական գիր չունեն։ Տարածված են թատերական ներկայացումները, որոնց հիմքում ընկած են կրոնական ծիսակատարությունները և կենցաղային պարերը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հայկական հանրագիտարան
Պիեռ Լուի դը Մոպերտյուի

Պիեռ Լուի Մորո դը Մոպերտյուի (ֆր.՝ Pierre-Louis Moreau de Maupertuis, հուլիսի 17, 1698(1698-07-17), Սեն Մալո - հուլիսի 27, 1759(1759-07-27)[…], Բազել, Շվեյցարիա), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, փիլիսոփա։
1723 թվականից՝ ֆրանս․ ԳԱ, 1743 թվականից՝ ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Գլխավորել է Պրուսական ԳԱ (1746-1753 թթ.)։ 1736-1737 թվականներին Մոպերտյուի ղեկավարած «Լապլանդյան» արշավախումբը միջօրեականային չափումների հիման վրա պարզել է, որ Երկիրը բևեռներում սեղմված գունդ է։ Մոպերտյուի, ղեկավարվելով մետաֆիզիկական դատողություններով, ձևակերպել է (1740) փոքրագույն գործողության սկզբունքը, այն համարել համապարփակ մեխանիկական օրենք, որից կարելի է դուրս բերել շարժման բոլոր օրենքները։ Ըստ Մոպերտյուի, այդ սկզբունքը աստծու գոյության ամենահամոզիչ ապացույցն է։ Մոպերտյուի փիլիսոփայական հայացքները անհետևողական են, միջանկյալ դիրք է գրավել դեիզմի և թեիզմի միջև, քրիստոնեության նկատմամբ ցուցաբերել հաշտվողական վերաբերմունք։ Առանձին հարցերում մոտենում է XVIII դարի ֆրանսիական մատերիալիզմին, քննադատել է Լայբնիցի իդեալիստական մոնադավանությունը, ընդունել Լոկի սենսուալիզմը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռունովշչինա (գյուղ, Զաչեպիլովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՌունովշչինաՌունովշչինա (ուկրաիներեն՝ Рунівщина), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զաչեպիլովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռունովշչինա գյուղում բնակվում էր 857 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2443 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 350,8 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Տարնոյտայոլ (Ձյոլյա Կուրեննիի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տարնոյտայոլ (այլ կիրառումներ)Տարնոյտայոլ (ռուս.՝ Тарнойтаёль), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Ձյոլյա Կուրեննի գետի ձախ ափին՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 12 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000063474
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006347
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ավազյաց խոռ

Ավազյաց Խոռ, վայր Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Հաբանդ գավառում։ Ղևոնդ Ալիշանը տեղադրում է Խոտ ու Շինուհայր գյուղերի մոտ և ուղղում Ավազախոռ ձևով։


== Ծանոթագրություններ ==