Զոյա Բարանցևիչ

Զոյա Բարանցևիչ (ռուս.՝ Зоя Фёдоровна Баранцевич, 1896, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 1, 1952(1952-12-01), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս և խորհրդային դերասանուհի։ Համր կինոյի աստղ։ Սցենարիստ, գրականագետ։ Բավականին երիտասարդ սկսել է հանդես գալ գավառական և մայրաքաղաքային ձեռնարկություններում։ Եղել է Կ. Ա. Մարջանովի աշակերտուհին։ Խաղացել է Դոնի Ռոստովի դրամատիկական թատրոնում։


== Կենսագրություն ==
Դեբյուտը կինոյում տեղի է ունեցել 1914 թվականին Վլադիմիր Գարդինի «Աննա Կարենինա» ֆիլմում Կիտիի դերով։ Դրանից հետո դերասանուհին անմիջապես ձեռք է բերել հանրաճանաչություն։ Խաղացել է հիմնականում երիտասարդ աղջիկների դերեր, որոնք հակված են անձնազոհության և առեղծվածային տրամադրությունների։
14-ամյա կինոկարիերայի ընթացքում Զոյա Բարանցևիչը նկարահանվել է այն ժամանակվա լավագույն ռեժիսորների նկարահանած ավելի քան քառասուն ֆիլմերում, այդ թվում էին Պյոտր Չարդինինը, Եվգենի Բաուերը, Ալեքսանդր Խանժոնկովը, Բորիս Չայկովսկին, Ալեքսանդր Չարգոնինը, ինչպես նաև Պ. Թիմանի և «Ռուս» առևտրի տան կինոբեմադրություններում։
Բացի կինոյում խաղալուց՝ Զոյա Բարանցևիչը հանդես է եկել նաև որպես կինոդրամատուրգ, զբաղվել է գրական գործունեությամբ, գրել է սցենարներ, բանաստեղծություններ և արձակ։ Նա ստեղծել է մի քանի սցենար (կեղծանունը՝ Լյուդմիլա Սլուչայնայա), այդ թվում՝ այնպիսի յուրօրինակ, բանաստեղծական ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են՝ «Ո՞վ կործանեց» (ռեժիսոր՝ Ն. Տուրկին), «Մեռնող կարապը», «Օ՜, եթե ես կարողանայի արտահայտել հնչյուններով...»: Վերջին երկու սցենարներն իրականացվել են Եվգենի Բաուերի կողմից։ Ֆիլմերը բավականին մեծ հաջողություն ունեցան։ Գրել է «Կարմիրը և սևը. (19-րդ դարի երիտասարդի պատմ.)» դրաման, որը հիմնված է Ստենդալի վեպի վրա։ Հեղինակել է նաև անավարտ հիշողություններ «Մարդիկ և հանդիպումները կինոյում» (գրքում՝ «Կինո և ժամանակ», Մ., 1965: Հր. 4, էջ 153-162)։
1928-ին նա ստիպված հեռացել է մասնագիտությունից և ծառայել որպես տեխնիկ Համառուսաստանյան թատերական ընկերության խորհրդում։
1939 թվականին Սերպուխովի դրամատիկական թատրոնի դերասանուհի էր։
Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատան 10-րդ հատվածում։
«Դերասանի և կինոռեժիսորի նոթեր» (1965) հուշերի գրքում Համո Բեկնազարյանը Զոյա Բարանցևիչի մասին գրում է.


== Ընտրված ֆիլմագրություն ==


=== Դերեր կինոյում ===
1914. Աննա Կարենինա. իշխանադուստր Կիտի Շչերբացկայա
1914. Աղջիկը նկուղից
1915. Խոշտանգված Լեհաստանի դուստրը
1916. Կապույտ լճի մոտ
1916. Որդի՛ս, ո՞ւր ես. Կիտի՝ Կարնեևի աշակերտուհի
1916. Սիրո տորնադո. Վիկտա՝ ինժեներ Նալկովսկու կինը
1916. Կապույտ ծովի հեքիաթը. Եվա՝ խաղողագործի դուստրը
1916. O՜, կախարդական գիշեր՝ լի երանությամբ.... Լիզա՝ Գարդենինայի դուստրը երկրորդ ամուսնությունից
1916. Նինա. Նինա Աստաֆևա՝ գլխավոր դերակատարում
1916. Նելլի Ռաինցևա. Նելլի Ռաինցևա՝ գլխավոր դերակատարում
1916. Ռոքի խամաճիկները. Վիկտորյա
1916. Ուսանողուհի Տանյա Սկվորցովա. Տանյա Սկվորցովա՝ գլխավոր դերակատարում
1916. Ո՞վ կործանեց. Լյուբա՝ անտառապահի դուստր
1916. Կյանքից փշրված հոգիներ
1916. Խորհրդավոր աշխարհ. Վանդա՝ գլխավոր դերակատարում
1917. Սև սեր. Ագնի
1917. Մթնշաղ. Հանկա՝ գլխավոր դերակատարում
1917. Հեղափոխականը. հեղափոխականի դուստր
1917. Նաբաթ. Զոյա՝ Ժելեզնովի դուստրը
1917. Իշխանադուստր Լարիսա. իշխանադուստր Լարիսա՝ գլխավոր դերակատարում
1917. Այրին. Մարիանա
1918. Նաստյա-բոսյաչկա. Նաստյա՝ գլխավոր դերակատարում
1918. Թերեզա Ռաքեն. Թերեզա Ռաքեն՝ գլխավոր դերակատարում
1918. Բանաստեղծն ու ընկած հոգին. Սոնյա Մուրատովա՝ գլխավոր դերակատարում
1918. Սիրո դրվագ. Իրինա՝ գլխավոր դերակատարում
1918. Միսս Մերի. Մերի Ֆալքլենդ
1919. Քավության բաժակ. Եվգենյա Ալեքսանդրովնա
1919. Իսկական կինը. Թես դը Էրբերվիլ՝ գլխավոր դերակատարում
1919. Մենք վեր ենք վրեժխնդրությունից (կարճամետրաժ). գեներալի դուստրը
1919. Սերը միշտ հաղթում է. Ժաննա դը Օրա
1919. Ֆաուստ
1919. Երկու հուսար. Աննա Ֆյոդորովնա Զայցևա՝ գլխավոր դերակատարում, 2-րդ դեր՝ նրա դուստրը՝ Լիզան
1919. Գերասիմը և Մումուն. լվացարարուհի
1919. Վոլոդյան և Վոլոդկան
1919. Դոկտոր Պասկալ
1920. Վերջին վալսը
1920. Գեղջկական հողի վրա
1920. Ժողովուրդն ինքն է իր երջանկության դարբինը (կարճամետրաժ). հարս
1921. Ամեն ինչ մեր ձեռքերում է. Դեմյանի կինը
1922. Հեղափոխության հորձանուտում. Կլավդիա՝ Աբականովի դուստրը
1922. Ուրվականը շրջում է Եվրոպայում. կայսրուհի
1923. Ատաման Խմել. Աննա Զագարինա՝ Գեորգիի կինը
1923. Պարոն Էնիոկի վերջին խաղադրույքը, Կարմեն Ռեջ՝ կուրտիզանուհի
1923. Բռնված չէ, գող չէ. Նորիս՝ Նիկոլո Օրնանոյի կինը
1923. Սև ժայռերի տերը. Արմելա՝ խելագար կին
1924. Փականագործը և կանցլերը. կոմսուհի Միցի
1928. Երեքը՝ Ժուրավկովի կինը


=== Սցենարներ ===
1916. Սատանայի անիվ
1916. Ո՞վ կործանեց
1916. Մեռնող կարապը
1916. Կապույտ ծովի հեքիաթը
1916. O՜, կախարդական գիշեր՝ լի երանությամբ...
1916. Սև ժայռերի լեգենդը
1916. Ռոքի խամաճիկները
1916. Օ՜, եթե ես կարողանայի արտահայտել հնչյուններով...
1916. Գարնանն էր
1917. Դատախազի կինը
1917. Դևի իշխանությունը


== Գրականություն ==
Кино: Энциклопедический словарь/Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др.- М.: Сов. энциклопедия, 1987.- 640 с.
Бек-Назаров, А. И. «Записки актёра и кинорежиссёра» (М., 1965)
Баранцевич З. Люди и встречи в кино // Кино и время. М., 1965. Вып. 4


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Զոյա Բարանցևիչ, դերասանուհի, սցենարիստ