armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արտադրության ռացիոնալացում

Արտադրության ռացիոնալացում, արտադրության պրոցեսի բոլոր տարրերի և դրանց զուգակցման մեթոդների կատարելագործման միջոցառումներ, որոնց նպատակն արտադրության արդյունավետության բարձրացումն է։ Կապիտալիստական Արտադրության ռացիոնալացումը ձեռնարկատիրոջ համար առավելագույն շահույթի ստացման ուղիներից է։ Այն ուժեղացնում է աշխատավորների շահագործումը, բարձրացնում աշխատանքի ինտենսիվությունն ու վատթարացնում դրա պայմանները, դառնում գործազրկության աճի պատճառ։ Սոցիալիստական Արտադրության ռացիոնալացումը պլանաչափ պրոցես է, ծառայում է աշխատավորների շահերին, ամբողջ ժողովրդի նյութական ու կուլտուրական մակարդակի բարձրացմանը։ Ռացիոնալացման հիմնական ուղղություններն են․ 1․ աշխատանքի միջոցների ու տեխնոլոգիական պրոցեսների կատարելագործում՝ մեքենաների ու սարքավորումների կոնստրուկցիաների առաջադիմական փոփոխություն, սարքավորումների նորացում, արտադրական պրոցեսների համալիր մեքենայացման ու ավտոմատացման հիման վրա ձեռնարկությունների տեխնիկական վերազինում։ 2․ Աշխատանքի առարկաների կատարելագործում՝ թողարկվող արտադրանքի հատկությունների բարելավում, տեսականու և անվանացանկի կարգավորում, ստանդարտացում, միասնականացում և նորմալացում, նաև ելանյութերի ու հումքի որակական բնութագրերի բարձրացում, հումքի միավորից թողարկվող արտադրանքի ավելացում և այլն։ 3․ Աշխատանքի կատարելագործում, որը կապված է աշխատանքի գիտական կազմակերպման միջոցառումների հետ՝ աշխատանքի առավել նպաստավոր պայմանների ստեղծում, ֆիզիկական և նյարդային լարվածության վերացում։ Այդ նպատակին են ծառայում աշխատանքի և հանգստի ռացիոնալ ռեժիմների սահմանումը, անվտանգության տեխնիկայի, սանհիգիենայի, արտադրական գեղագիտության և այլնի բարելավումը։ Ամբողջ ժողտնտեսության մասշտաբով հասարակական աշխատանքի կազմակերպման ու արտադրության կառավարման ձևերի կատարելագործումը ձեռք է բերվում արտադրության ճյուղային կառուցվածքի բարելավման, մասնագիտացման խորացման ու համակենտրոնացման ուժեղացման, արտադրողների ու սպառողների միջև ռացիոնալ կոոպերացված կապերի հաստատման ուղիով։ Արտադրության ռացիոնալացման համար մեծ նշանակություն ունեն սոցիալիստական մրցությունը, աշխատանքային նախաձեռնությունների և առաջավոր փորձի տարածումը (տես Գյուտարարություն)։
Մաևիցա

Մաևիցա, ոչ բարձր լեռնաշղթա և պատմական տարածք Բոսնիայի և Հերցեգովինայի հյուսիս-արևելքում։ Սահմանակցում է Պասավինա և Սեմբերիա շրջաններին հյուսիսում և Սպրեչ գետի հովտում՝ հարավից։
Ամենաբարձր կետը Ստոլիցե լեռն է (916 մ)՝ Տուզլա քաղաքից 16 կմ արևելք։ Այդ գագթին նախկինում տեղակայված է եղել հեռուստատեսային ալեհավաք (ավերվել է 1995 թվականին ՆԱՏՕ-ի ռմբակոծության ժամանակ)։ Մի քանի այլ լեռներ գտնվում են 800-ից 900 մ բարձրության վրա։ Լեռնաշղթան հիմնականում գտնվում է Բոսնիայում և Հերցեգովինայում և մասամբ Սերբիայի Հանրապետությունում։ Մաեվիցա լեռնաշղթայի մեծ մասը ծածկված է անտառներով։
Հիմնական լեռնաշղթան ձգում է հյուսիս-առևմուտքից հարավ-արևելք(Սրեբրենիկից Զվորնիկի ուղղությամբ)։ Լեռնաշղթայի գագաթները՝ Օկրեսնիցա (815 մ), Օպակովիցա (690 մ), Ստուբլիչ(721 մ), Տաբակովե-Ստրանե(572 մ), Կիցել (673 մ), Գավրանիչ (720 մ), Գրեդա (803 մ), Մեդժեդնիկ (842 մ), Բուսյա (845 մ), Դրագանովաց (779 մ), Կոնից (903 մ), Ստոլիցե (916 մ), Մալա-Ելիցա (879 մ), Վելիկա-Ելիցա (878 մ)։ Արևմուտքում և արևելքում լեռնաշղթայի լեռնային մասն անցնում է և ձգվում դեպի Դրինա և Տինա գետերի հովիտներ։ Կազմված է հիմնականում Էոցենից, Օլիգոցենից, Միոցենից և Պլիոցենից։ Տրիասովյան, Յուրայի և Մելովյան ժամանակաշրջանները և Մագմայական ապարները հանդիպում են ավելի ուշ։ Մաեվիցա լեռնաշղթայի անմիջական հարևանությամբ տարածվում են ածխային և նավթային հանքավարեր։ Լեռնաշղթայով անցնում է ջրբաժան Սավա, Դրինա և Սպրեչա գետերի միջև։


== Բանահյուսություն ==
Մաեվիցայի լեռներում ապրող սերբերն ունեին իրենց սովորույթները։ Օրինակ, երբ մոտենում էին կակտաբեր ամպերը, նրանք տան առաջ դնում էին փոքր սեղան, վրան քիչ քանակությամբ աղով լցված կավե խեցաման և խաչաձև կրակխառնիչ։ Նրանք համարում էին, որ այդ առարկաները կարող են քշել ամպերը։ Տեղի բնակչությունն ուներ նաև սովորություն՝ գուշակելու բերքը. եզի աջ շչակի վրա դրվում էր ժապավեն և եզն այդ ժապավենը ինչքան հեռու նետեր իրենից, այդքան ավելի շատ կլիներ բերքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Priboj — Majevica
Էդեսայի ջրվեժներ

Էդեսայի ջրվեժները կամ Էդեսիսի ջրվեժներ, գտնվում են Հունաստանի Էդեսա քաղաքում։ Բնական երևույթ է, որն առաջացել է ուժեղ երկրաշարժից հետո, որը հարվածել է հարակից տարածքին 14-րդ դարում։ Այդ ժամանակից ի վեր նրանց ձևաբանության մեջ շատ փոփոխություններ են տեղի ունեցել ավելի փոքր մասշտաբի երկրաշարժերի պատճառով։
Այս ջրվեժների հիմնական աղբյուրը Ագրա-Նիսիուն է, որից հոսում է հիմնական գետը՝ Էդեսայոսը։ Էդեսայոսի ճյուղերը ջրվեժներն են։ Ավելին, ջրվեժների գեոպարկը տարածվում է ավելի քան 100,000 քառակուսի մետր տարածքի վրա և ժայռի վրա գտնվող արահետի վրա 1,1 կմ հեռավորության վրա։
Ջրվեժները Էդեսա այցելողների հիմնական գրավչությունն են։ Տարածքում կա տասներկու ջրվեժ, որոնցից չորսը տեսանելի է։ 
Ջրվեժի զբոսայգու արահետները ներառում են քարե սալիկապատ արահետը դեպի Հին էդեսա քաղաքի հարթավայրով։ Այս հատվածը մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Հին Էդեսան, Էդեսայի ակրոպոլիսը (Վարոսի շրջան) և Սալոնիկն իրար կապող հին Էգնատիա ճանապարհի մի մասն էր։


== Պատմություն ==


=== Ձևավորում ===

Էդեսայի ջրվեժները ձևավորվել են 14-րդ դարում երկրաբանական կամ եղանակային երևույթից հետո։ Սկզբնապես ջրի մեծ մասը պահվում էր քաղաքից արևմուտք ընկած ավազանում։ Հետագայում ջրերը սկսեցին անցնել քաղաքի միջով և սկսեցին տպավորիչ կերպով հոսել բարձր ժայռերից` ստեղծելով բազմաթիվ փոքր գետեր և ջրվեժներ։ 


=== Արդյունաբերական շահագործում ===
19-րդ դարի վերջին մի շարք գործարաններ կառուցվեցին քաղաքի ժայռի վրա, քանի որ ջրվեժները կարող էին օգտագործվել առանց ծախսերի էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, ստեղծվեցին տեքստիլ գործարանի հինգ խոշոր գործարաններ և մի քանի լաբորատորիաներ և կաշեգործարաններ։ Յուրաքանչյուր գործարան օգտագործում էր ջրվեժը` արտադրություն իրականացնելու և ինքնավար էլեկտրական համակարգ ստեղծելու համար։ 


=== Զբոսաշրջություն ===

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից և Էդեսայի քաղաքապետարանի վերահաստատումից հետո ջրվեժի տարածքն անցավ պետության ձեռքը։ Քաղաքապետարանը հավաքագրել է համագործակիցներ և այգեպաններ` տարածքը վերակառուցելու և առանձնացնելու համար, և կառուցվել են մեծ այգիներ և արահետներ։ Աշխատանքներն ավարտվել են 1953 թվականին։ Երկու մեծ ջրվեժների արանքում գտնվող կղզու վրա տեղադրվել է քաղաքային ռեստորան, որը կոչվում էր «Կետեր»։ 1960-ականներին արահետներ և նշաններ կառուցվեցին, որպեսզի այցելուները կարողանան անվտանգ մոտենալ։
2003 թվականից ի վեր գիշերները ջրվեժները լուսավորվում են ծիածանի գույներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Բինենհոֆ

Բինենհոֆ (հոլ.՝ Binnenhof, ներքին բակ), Հաագայի կենտրոնում շենքերի համալիր, որտեղ գտնվում է Նիդերլանդների Ազգային ժողովը և վարչապետի նստավայրը։ Բինենհոֆի մոտակայքում են գտնվում բազմաթիվ թանգարաններր և պատմական հուշարձաններ, այդ թվում Մաուրիցհեյս պատկերասրահը։


== Պատմություն ==
Բինենհոֆի պատմությունը սկսում է 1230 թվականից, երբ Հոլանդիայի կոմս Ֆլորիս IV-ը հողատարածք գնեց, որի վրա հետագայում կառուցվեց Հաագա քաղաքը։ Նրա որդի Վիլեմ II-ը 1247 այս տարածքում կառուցել է որսորդական ամրոց, իսկ թոռան Ֆլորիս V-ի օրոք Գերարդ վան Լեյդենի նախագծով կառուցվել է Ռիդերզաալ ամրոցը (հոլ.՝ Ridderzaal)։
1815 թվականից մեկ շինություն ևս օգտագործվել է ազգային ժողովի համար։ 1992 թվականին ազգային ժողովի ստորին պալատը տեղափոխվել է ժամանակակից շենք, որը նույնպես Բինենհոֆի համալիրի մեջ է։ Աշտարակներից մեկը օգտագործվում է որպես վարչապետի նստավայր։ Պաշտոնական նստավայր է համարվում Կատսհեյս առանձնատունը։


== Ռիդերզաալ ==

Ռիդերզաալը եռանկյունի ճակտոնով և կողքերին երկու աշտարակով գոթական ոճի շենք է։ Մուտքի վերևում մեծ կլոր վարդակ պատուհան է, որը զարդարված է Նիդերլանդները ղեկավարած հարստությունների զինանշաններով։ 16-րդ դարի վերջին Մորից Օրհանացին Ռիդերզաալը վերածում է Նիդերլանդների շտատհալտերների նստավայր։ Այժմ Ռիդերզաալը ծառայում է տոնակատարությունների և պաշտոնական միջոցառումների իրականացմանը։


== Աղբյուրներ ==
Արքայական պալատը և Բինենհոֆը, Հաագա Archived 2010-06-13 at the Wayback Machine. (ռուս.)


== Արտաքին աղբյուրներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2012-07-18 at the Wayback Machine.
Բինենհոֆի մասին The Hague Tourism & Conventions կայքում Archived 2009-03-04 at the Wayback Machine.
Ղուշչու Այրում

Ղուշչու Այրում (ադրբ.՝ Quşçu Ayrım), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Ղազախի շրջանում։


== Պատմություն ==
1999 թվականին ՀՀ Զինված ուժերը զբաղեցրել են գյուղը շրջապատող լեռները, որի շնորհիվ տեղաշարժը գյուղում գտնվում է հայկական կողմից վերահսկողության ներքո։


== Բնակչություն ==
2009 թվականի մարդահամարի համաձայն գյուղում բնակվում է 1069 մարդ, այդ թվում՝ 522 տղամարդ և 547 կին։


== Տես նաև ==
Ղազախի շրջան


== Ծանոթագրություններ ==
Բարի (քաղաք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բարի (այլ կիրառումներ)Բարի (իտալերեն՝ Bari), քաղաք և նահանգիստ Իտալիայի հարավում, Ադրիատիկ ծովի ափին։ Ապուլիա մարզի գլխավոր քաղաքն է։ Սև մետալուրգիայի, մեքենաշինության, նավթավերամշակման, քիմիական, սննդի արդյունաբերության կենտրոն և ձկնորսական բազա է։ Ունի 322 751 բնակչություն (2013)։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Անվանում ==
Հիմնադրել են հռոմեացիները․ կոչվել է Barium։ Ոմանք ենթադրում են, որ անվանումն առաջացել է լատիներեն baris «նավակ, բարկա» բառից, իսկ ոմանք էլ գտնում են, որ այն առաջացել է հին իլլիրացիների լեզվի «խոտավետ վայր» իմաստն արտահայտող արտահայտությունից։

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ուուեմեռեռհու

Ուուեմեռեռհու էստոնական փոքր կղզի Բալթիկ ծովում։ Զբաղեցնում է 2,3 հա տարածք։ Ընդգրկված է Հիյումաա նահանգի Պյուհալեպա շրջանի կազմում և Հիյումաա կղզուց գտնվում է մոտավորապես 3 կմ արևելք։


== Գրականություն ==
Eelis, Keskkonnainfo. Infoleht(չաշխատող հղում)


== Ծանոթագրություններ ==
Բրետանի ազատագրության ճակատ

Բրետանի ազատագրության ճակատ (բրետ. Talbenn Diebiñ Breizh, ֆր. Front de Libération de la Bretagne), 1963 թվականին ստեղծված բրետան ժողովրդի ազգայնական կազմակերպություն, որի նպատակն է Բրետանի տարածքում սեփական անկախ պետության ստեղծումը։ Ունեցել է երկու ռազմական ճյուղ՝ Բրետանի ձախ արմատական հեղափոխական և հանրապետական բանակներ։
Տոլստոյի փողոց (Յալթա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տոլստոյի փողոց (այլ կիրառումներ)Տոլստոյի փողոց (ռուս.՝ Улица Толстого), փողոց Ղրիմի Յալթա քաղաքում։ Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյի (1828-1910) պատվին։ Սկիզբ է առնում Սվերդլովի փողոցից և ավարտվում Մատրոսկի նրբանցքի հետ հատումով։ Երկարությունը 330 մետր է։


== Նկարագրություն ==
Յալթա քաղաքի Տոլստոյի փողոցը սկսվում է Սվերդլովի փողոցից, հատում Նագոռնայա, Պոլիկուրովսկայա փողոցները, Մատրոսկի նրբանցքը և ավարտվում նույն նրբանցքի հետ հատումով։ Փողոցում կա համարակալված 17 շինություն։ Կարճ փողոց է. երկարությունն ընդամենը 330 մետր է։
Տոլստոյի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 298600։
Փողոցն անվանվել է ռուս նշանավոր գրող Լև Նիկոլաևիչ Տոլստոյի (1828-1910) պատվին։ Լև Տոլստոյը ռուս և համաշխարհային խոշորագույն գրողներից ու մտածողներից մեկն է, 1854-1855 թվականների Սևաստոպոլի պաշտպանության մասնակից։ Լուսավորական, հրապարակախոս, կրոնական մտածող էր, որի հեղինակավոր կարծիքն առաջացրել է կրոնաբարոյական նոր հոսանք՝ տոլստոյականություն։ Կայսերական Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից-անդամ էր (1873), բելետրիստիկայի պատվավոր ակադեմիկոս (1900)։


== Պատմություն ==

Տոլստոյի փողոցում կա ընդամենը մեկ տեսարժանություն՝ Սուրբ Հովհան Ոսկեբերան տաճարը, սակայն այն ուշագրավ է նրանով, որ հենց այդ տաճարի շինարարությամբ է դրվել քաղաքի պատմության հիմքը։
Տաճարի պատմությունն անխզելիորեն կապված է անմիջականորեն Նովոռոսիյսկի երկրամասի գեներալ-նահանգապետ Միխայիլ Վորոնցովի հետ։ Նա որոշել էր ապագա քաղաքի համար պետական միջոցներով կառուցել մայր տաճար։ Օծումը տեղի է ունեցել 1837 թվականի սեպտեմբերի 16-ին, կայսր Նիկոլայ I-ի ներկայությամբ, հաջորդ օրը Յալթային շնորհվել է քաղաքի կարգավիճակ։ Տաճարի հասցեն է Տոլստոյի փողոց, 10։
Տոլստոյի փողոցը եկեղեցու շնորհիվ նախկինում կոչվել է Ցերկովնայա (Եկեղեցական)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Улица Толстого в Ялте
Подробная карта улица Толстого, город Ялта со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карта


== Արտաքին հղումներ ==
Почтовый индекс улица Толстого, г. Ялта
Նիկոլա Վլաշիչ

Նիկոլա Վլաշիչ (խորվ.՝ Nikola Vlašić, հոկտեմբերի 4, 1997(1997-10-04), Սպլիտ, Խորվաթիա), խորվաթ ֆուտբոլիստ, Էվերթոն ակումբի և Խորվաթիայի հավաքականի կիսապաշտպան և հարձակվող։


== Ակումբային կարիերա ==

Վլաշիչը Սպլիտի Հայդուկ ակումբի սան է։ 2014 թվականի հուլիսի 20-ին ընդդեմ Իստրա 1961 ակումբի դեմ խաղում նա իր նորամուտը կատարեց թիմի կազմում։ Նոյեմբերի 2-ին Նիկոլան Զադարա ակումբի դեմ խաղում խփեց իր առաջին գոլը Սպլիտի ակումբում։ 2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Վլաշիչը տեղափոխվել է Անգլիայի Էվերտոն ակումբ պայմանագիր կնքելով 5 տարի ժամկետով։  Փոխանցման գումարը կազմել է 10 մլն ֆունտ ստերլինգ ։


== Միճազգային կարիերա ==
Մայիսի 28-ին Մեքսիկայի ազգային հավաքականի հետ ընկերական հանդիպման ժամանակ նա իր նորամուտը կատարեց Խորվաթիայի ազգային հավաքականի կազմում։


== Անձնական կյանք ==
Նիկոլայի հայրը՝ Ջոշկո Վլաշիչը, հանդես է եկել տասնամարտում և սահմանել է Խորվաթիայի ռեկորդ այդ մարզաձևում, իսկ մայրը՝ զբաղվել է բասկետբոլով և դահուկավազքով։ Նիկոլան ընտանիքի կրտսեր երեխան է․ Նա ունի ավագ քույր՝ Բլանկան (բարձրացատկորդ,  Պեկինի Օլիմպիական խաղերի փոխչեմպիոն, աշխարհի քառակի չեմպիոն, Եվրոպայի չեմպիոն) և երկու ավագ եղբայրներ՝ Մարինն ու Լուկան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
ֆուտբոլիստի էջը sports.ru կայքում
Nikola Vlašić at hajduk.hr
Nikola Vlašić at Croatian Football Federation site
Թայսոն Քիդ

Թեոդոր Ջեյմս (Թի Ջեյ) Ուիլսոն (անգլ.՝ Theodore James "TJ" Wilson, հուլիսի 11, 1980(1980-07-11), Կալգարի, Ալբերտա, Կանադա), կանադացի նախկին պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Հանդես է եկել «WWE» կազմակերպությունում` Թայսոն Քիդ ռինգային անվամբ։ Ներկայումս այդ նույն կազմակերպությունում աշխատում է որպես պրոդյուսեր։


== Մարզական նվաճումներ ==
AWA Pinnacle Wrestling
AWA Pinnacle Heavyweight Championship (1 անգամ)
Florida Championship Wrestling
FCW Florida Tag Team Championship (1 անգամ) — Հարրի Սմիթի հետ
FCW Southern Heavyweight Championship (2 անգամ)
Great Canadian Wrestling
GCW National Championship (1 անգամ)
Prairie Wrestling Alliance
PWA Tag Team Championship (1 անգամ) — Հարրի Սմիթի հետ
PWA Heavyweight Championship (2 անգամ)
PWI|Pro Wrestling Illustrated
PWI-ն Քիդին հատկացրել է 73-րդ տեղը 500 լավագույն ռեստլերների՝ 2009 թվականին իր կազմած ցանկումPWI Քիդին հատկացրել է 111-րդ տեղը 500 լավագույն ռեստլերների՝ 2013 թվականին իր կազմած ցանկումStampede Wrestling
Stampede British Commonwealth Mid-Heavyweight Championship (1 անգամ)
Stampede International Tag Team Championship (2 անգամ) — Բրյուս Հարտի հետ (1) և Ջագերնաուտի հետ (1)
Stampede North American Heavyweight Championship (1 անգամ)
World Wrestling Entertainment
Թիմային հաշվարկով աշխարհի չեմպիոն (1 անգամ) — Հարրի Սմիթի հետ
Թիմային հաշվարկով WWE-ի չեմպիոն (2 անգամ) — Դևիդ Հարտ Սմիթի հետ(1 անգամ) և Սեզարոյի հետ(1 անգամ)
WWE-ի միացյալ թիմային չեմպիոն (1 անգամ) — Դևիդ Հարտ Սմիթի հետ
Թիմային հաշվարկով WWE-ի չեմպիոն (վերակազմավորված մրցապայքար տիտղոսի համար) (1 անգամ) — Դևիդ Հարտ Սմիթի հետ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
T.J. Wilson Internet Movie Database կայքում
Online World of Wrestling profile
Stampede Bulldogs' Online World of Wrestling profile Archived 2012-07-19 at the Wayback Machine.
Նովոռակիտնի (Կագալնիցկի շրջան)

Նովոռակիտնի (ռուս.՝ Новоракитный), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կագալնիցկի շրջանում։ Մտնում է Մոկրոբատայսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Պետրովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրովկաՊետրովկա (ուկրաիներեն՝ Петрівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ձեռժինսկի քաղաքային խորհուրդում։
2012 թվականի տվյալներով Պետրովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 1 114 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Սաֆիթայի շրջան

Սաֆիթայի շրջան (արաբ․՝ ناحية صافيتا‎‎), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Սաֆիթայի գավառի 6 շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Սաֆիթա քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանը ունի 60 172 բնակչություն։


== Ծանոթագրություններ ==
Ակադեմիական թիավարությունն ամառային II Օլիմպիական խաղերում

Ամառային II Օլիմպիական խաղերում ակադեմիական թիավարության մրցումներն անցկացվել են օգոստոսի 25-ին և 26-ին Սեն գետի վրա։ Մրցումներին մասնակցել են 8 երկրի 108 մարզիկ, որոնք մրցել են 4 մրցաձևում։


== Մեդալներ ==


=== Մեդալների ընդհանուր հաշվարկ ===
(Թավատառերով ըստ կատեգորիաների առանձնացված է մեդալների առավելագույն քանակը, ինչպես նաև ընդունող երկիրը)


=== Մեդալակիրներ ===


== Երկրներ ==

Ակադեմիական թիավարության մրցումներում մասնակցել են 8 երկրների 108 մարզիկներ (ներառյալ ղեկորդները), սակայն 9 ղեկորդների քաղաքացիությունն անհայտ է։Փակագծերում մարզիկների քանակն է

 Բելգիա(9)
 Մեծ Բրիտանիա(1)
 Գերմանիա(21)
 Իսպանիա(5)
 Իտալիա(1)
 Նիդերլանդներ(13)
 ԱՄՆ(9)
 Ֆրանսիա(40)


== Արտաքին հղումներ ==
ՄՕԿ-ի կայքում մրցումների մեդալակիրները (անգլ.)
Մրցումների արդյունքները Archived 2011-07-19 at the Wayback Machine. (լեհ.)
Խերսոնի օդանավակայանի ռմբակոծություն

Խերսոնի օդանավակայանի ռմբակոծություն, ավիահարվածների շարք, որը տեղի է ունեցել 2022 թվականի ռուս-ուկրաինական պատերազմի շրջանակներում՝ մարտի 16-ին։ Ուկրաինական օդային գրոհներ թիրախում եղել է Խերսոնի միջազգային օդանավակայանը, որը Խերսոնի ճակատամարտից հետո անցել էր Ռուսաստանի Դաշնության օկուպացիոն վերահսկողության ներքո և օգտագործվում էր որպես ռազմաբազա։ 
The Wall Street Journal-ը հաղորդում է, որ «Ուկրաինան ավիահարվածներ է հասցրել Խերսոնի օդանավակայանին, որն օգտագործվում է որպես ռուսական ավիաբազա։ Արբանյակային պատկերները ցույց են տվել յոթ ոչնչացված կամ խոցված ռուսական ուղղաթիռներ, որոնցից մի քանիսը բռնկվել են կրակի մեջ»։
Ուկրաինացիները պնդում էին նաև, որ ռմբակոծությունների ժամանակ սպանվել է ՌԴ գեներալ-լեյտենանտ Անդրեյ Մորդվիչևը։ Ըստ ուկրաինացիների՝ Մորդվիչևը արդեն Ռուսաստանի հինգերորդ գեներալն է, որը չեզոքացվել է պատերազմի ժամանակ (մինչ այժմ ամենաբարձր կոչում ունեցող)։ Ռուսական աղբյուրները, սակայն, չեն հաստատում գեներալի մահը։ Մարտի 28-ին ի հայտ են գալիս կադրեր, որոնցում իբր երևում էր, թե ինչպես է Չեչնիայի առաջնորդ Ռամզան Քադիրովը Մարիուպոլում հանդիպում Մորդվիչևի և այլ հրամանատարների հետ։


== Նախապատմություն ==
Խերսոնի ճակատամարտի ընթացքում ռուսական ուժերին հաջողվում է գրավել Խերսոնի միջազգային օդանավակայանը, որից հետո այն ՌԴ-ի կողմից սկսվում են օգտագործվել որպես ավիաբազա։


== Ծանոթագրություններ ==
Օքսալատներ

Օքսալատներ, թրթնջկաաներ, թրթնջկաթթվի թթու և չեզոք աղերի անվանումը։ Բյուրեղական նյութեր են։ Ալկալիական մետաղների չեզոք աղերից բացի մյուս օքսալատները ջրում վատ են լուծվում։


== Բնության մեջ ==
Լայնորեն տարածված են բնության մեջ․ թթու կալիումական աղը՝ KOOCCOOH•(COOH)2•2H2O, պարունակում է ավելուկի և թթվառվույտի տարատեսակներում, տարներ բույսեր պարունակում են Са-ի, Na-ի և Mg-ի օքսալատներ։
Աստերոիդների ցանկ (137501-137600)

Աստերոիդների ցանկ (137401-137500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (137601-137700)
 Աստերոիդների ցանկ (137401-137500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (137601-137700)
Նիժնեե Կալտյաևո

Նիժնեե Կալտյաևո (ռուս.՝ Нижнее Кальтяево, բաշկիրերեն՝ Түбәнге Кәлтәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 41 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վրեժ Մարկոսյան

Վրեժ Վարանցովի Մարկոսյան (մարտի 15, 1950(1950-03-15), Ապարան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 12, 2023(2023-01-12)), Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր։


== Կենսագրություն ==
Վրեժ Մարկոսյանը ծնվել է 1950 թվականի մարտի 15-ին Ապարանում։ 1973-1974 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։
1972 թվականին ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի տնտեսագիտական ֆակուլտետը։ Տնտեսագետ-հաշվապահ։
1972-1973 թվականներին ՀԽՍՀ ֆինանսների մինիստրությունում աշխատել է վերահսկիչ։ 1974-1976 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ ՆԳ մինիստրության Ապարանի ՆԳ բաժնի ավագ օպերտեսուչ։ 1976-1991 թվականներին ՀԿԿ կենտկոմի հրատարակչությունում աշխատել է ապրանքագետ, մատակարարման բաժնի պետ, տպարանի տնօրեն, հրատարակչության տնօրեն։ 1997-2012 թվականներին եղել է «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն ՓԲԸ գլխավոր տնօրեն։
2012 թ. մայիսի 6-ին ԱԺ  պատգամավոր է ընտրվել թիվ 14 ընտրատարածքից։ 


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ


== Պարգևներ ==
2006 թվականին Պարգևատրվել է Հայ առաքելական եկեղեցու «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բարձրագույն շքանշանով, 2007 թվականին՝ Թեքեյան մշակութային կենտրոնի «Ադամանդակուռ Արարատ» շքանշանով, 2010 թվականին՝ «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Սումալանթրակ

Սումալանթրակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մանազկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Մանազկերտ գյուղաքաղաքից 20 կմ հյուսիս՝ Արածանի գետի ձախ ափի շրջանում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբում ուներ 22 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ախտածին մանրէներ

Ախտածին մանրէներ, միկրոօրգանիզմների տեսակներ, որոնք էվոլյուցիայի ընթացքում հարմարվելով կենդանի օրգանիզմներին, մակաբուծում և առաջացնում էին վարակիչ հիվանդություններ։


== Ախտածնություն ==
Մանրէների ախտածնությունը տեսակային հատկություն էր. զանազան շտամների մոտ լինում էր տարբեր աստիճանի և ցույց տալիս տվյալ շտամի վիրուլենտաթյունը։
Ախտածին մանրէներին բնորոշ էին՝

ագրեսիվությունը (ապրում, բազմանում էին կենդանի օրգանիզմներում, առաջացնում պատիճ, արտադրում էին ֆագոցիտոզի պրոցեսը թուլացնող ագրեսիններ),
թունավորությունը (արտադրում էին թունավոր նյութեր՝ էքսոտոքսին և էնդոտոքսին)։Ախտածին մանրեների յուրաքանչյուր տեսակ առաջացնում էր որոշակի վարակիչ հիվանդություն։
Իլի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իլի (այլ կիրառումներ)Իլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավաշի գավառակում, Վանա լճից հարավ, Արտոս լեռան ստորոտում։ 
1909-ին ուներ 20 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ, խաղողի մշակությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղի մոտակայքում էր Իլու կամ Քառասուն խորան Ս. Աստվածածին վանքը, որը կառուցվել է Գագիկ Արծրունի թագավորի (908–մոտ 943) օրոք՝ ճարտ. բարձր արվեստով։ Վանքը ավերակ է։ Բնակիչները տեղահանվել են 1915-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ, նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։ 


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կրուզալտենիս

Կրուզալտենի (պորտ.՝ Cruzaltense) համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Էրեշինի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2 482 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 165,717 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 15,0 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 32 042 436,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 12 750,67 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Հասանդոլու

Հասանդոլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վանա-Վիգալա

Վանա-Վիգալա (էստ․՝ Vana-Vigala), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Վիգալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 288 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Արոս (թռչուն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արոս (այլ կիրառումներ)

Արոս (Otis tetrax), արոսների կարգի թռչուն։ Հայտնի է արոսի 23 տեսակ, որից 3-ը (սովորական, փոքր և գեղեցկուհի արոս)՝ նաև Հայկական լեռնաշխարհում։
Տարածված են Արևմտյան Եվրոպայի հարավային մասերի տափաստաններում, Միջերկրական ծովի արևմտյան ափերին։
Մարմնի երկարությունը՝ 43-50 սմ, քաշը՝ 600-950 գ։ Ոտքերը երկար և ամուր, մատները՝ կարճ։ Պոչուկային գեղձ չունի։ Արագավազ է և արագաթռիչ։ Արոսները նստակյաց են կամ քոչվոր։ Ձմռանը չվում է Հյուսիսային Աֆրիկա, Մերձավոր Արևելք, Հնդկաստան, երբեմն՝ նաև Ղրիմ, Միջին Ասիա, Հարավային Կովկաս։
Սնվում է մորեխներով, բզեզներով, փափկամարմիններով, բույսերի կանաչ մասերով։ Բնադրում է գետնին, դնում 3-5 ձու։ Թխսում է միայն էգը։ Արդյունագործական թռչուններ են, ունեն համեղ միս։ Հայաստանի տարածքում փոքրաքանակ են, ուստի որսն արգելված է։
Անիզի

Անիզի (ֆր.՝ Anisy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 702 մարդ, բնակչության խտությունը` 167.54 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.19 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 8 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 451 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 342-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 109։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,8 %։ 342 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 320 անձ (153 տղամարդ և 167 կին)։ Գործազուրկ են եղել 22 անձ (14 տղամարդ և 8 կին)։ 109 անաշխատունակներից 50-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 53-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Շուամթա (Գուլրիփշի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շուամթա (այլ կիրառումներ)Շուամթա  կամ Սամաա ( աբխազ.` Самаа, վրաց.՝ შუამთა) գյուղ Աբխազիայի, Գուլրիփշի շրջանում, Կոդոր գետի աջ ափին, Գուլրիփշից 30 կմ հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 520 մ բարձրության վրա։


== Բնակչությունը ==
1959 թվականի տվյալներով, Շուամթա գյուղում ապրում էր 225 մարդ, հիմնականում վրացիներ, նաև հայեր, իսկ 1989 թվականին գյուղում բնակվում էր 175 մարդ, հիմնականում վրացիներ և հայեր։
Բնակիչներն զբաղվում են ծխախոտի և եգիպտացորենի մշակությամբ, այգեգործությամբ, ինչպես նաև մեղվաբուծությամբ։
Գյուղը հիմնադրվել է 1897 թվականին, Սամսունի շրջակայքից եկած հայերի կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Հոգեհան

Հոգեհան, բալլադ, որը գրել է Հովհաննես Թումանյանը։


== Պատմություն ==
Բալլադի ակունքը վերցրված է ժողովրդական բանահյուսությունից։
Գրվել է 1901 թվականի ամռանը, Ուրավելում։
Այս մասին հեղինակը պատմում է Մարիամ Թումանյանին ուղղված 1901 թվականի հուլիսի 2 նամակում։
Ավետիք Իսահակյանին 1902 թվականի նոյեմբերի 9-ին գրված նամակում Թումանյանը կրկին խոսում է լեգենդի մասին. «Ահարոնյանը ոտանավոր է ուզել «Մուրճի» համար։ Այս օրերս մի բան եմ ուղարկելու և այն էլ լեգենդ... երևի հիշում ես անցյալ տարվա պատմությունները...»: Այս նամակի ինքնագիրը պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի ֆոնդում։
Առաջին անգամ «Լեգենդա» ենթավերնագրով տպագրվել է «Մուրճ» ամսագրի 1902 թվականի, 12-րդ համարի 35-37 էջերում, որտեղ հեղինակը ծանոթագրություն է տվել «հոգեհան» բառի վերաբերյալ։ Տպագրության ամիսը նշված է դեկտեմբեր։ Հավանաբար հենց այդ ժամանակ էլ բանաստեղծը վերջացրել բալլադի մշակումը։ Դրանից հետո տպագրվել է Երկիր  ժողովածու առաջին հատորի 299-300 էջերում և այլևս չի ընդգրկվել Թումանյանի որևէ ժողովածուի մեջ և ոչ մի փոփոխություն չի կրել։


== Սյուժե ==
Բալլադը պատմում է սիրահար Համոյի ու նրա սիրո առարկայի` Շամոյի մասի։ Վերջինս չէր հավատում տղայի սիրուն, և նրան այնպիսի փորձության է ենթարկում իր սերն ապացուցելու համար, որ տղան չի դիմանում և ի վերջո մահանում է։


== Ծանոթագրություններ ==
Վոյբոկալո (գյուղ, Կիրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎոյբոկալոՎոյբոկալո (ռուս.՝ Войбокало), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 33 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Փսիխոդելիկ ռոք

Փսիխոդելիկ ռոք, (անգլ.՝ psychedelic rock) երաժշտական ժանր է, որն առաջացել է 1960-ական թվականներին Արևմտյան Եվրոպայում և Կալիֆոռնիայում (Սան Ֆրանցիսկո և Լոս-Անջելես)։ Փսիխոդելիկ ռոքը կապված է պսիխոդելիայի և պսիխոդելիկների (հալյուցինոգենների՝ հալյուցինածինների, մասնավորապես LSD-ի) հետ։ Սերտ կապեր ունի նաև հիպպիների ենթամշակույթի և արևելյան (հնդկական) փիլիսոփայության հետ։ Փսիխոդելիկ ռոքն առաջացել է՝ բլյուզ-ռոքի, ֆոլք-ռոքի և ջազի միաձուլումից։
Փսիխոդելիկ ռոք ոճի երգերում հիմնականում օգտագործվում են բաս կիթառ, հարվածային գործիքներ, Էլեկտրական կիթառ, մելոտրոն, սիթառ։ Փսիխոդելիկ ռոքը բարդ, էքսպրեսիվ երաժշտություն է, որն ուժեղ ազդեցություն է գործում լսողների վրա։ Փսիխոդելիկ ռոքի վառ ներկայացուցիչներ են հետևյալ խմբերը. (Pink Floyd, The Beatles, Cream, Syd Barrett, Grateful Dead, Ջիմի Հենդրիքս, The Yardbirds, The Byrds, Jefferson Airplane) և այլք։
Այս ոճի ստեղծագործություններում հաճախ լինում է որևէ գործիքի երկար սոլո հատված։ Փսիխոդելիկ խմբերի համերգները շատ հաճախ լինում են շոուի տեսքով, որտեղ օգտագործվում են լույսեր, ծուխ և այլ հետաքրքիր էֆեկտներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պերեսլավիչի (գյուղ, Իվանիչևի շրջան)

Պերեսլավիչի (ուկրաիներեն՝ Переславичі), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Իվանիչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1583 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պերեսլավիչի գյուղում բնակվում էր 646 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10,3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 62,72 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոնտրաբաս (այլ կիրառումներ)

Կոնտրաբաս կարող է վերաբերել․

Կոնտրաբաս (լարային նվագարան) - Ջութակի ընտանիքի երաժշտական նվագարան է։
Կոնտրաբաս (երաժշտական գործիքներ) - մի շարք երաժշտական գործիքներ են, ձայնային ռեգիստրով ամենացածրը։
Կոնտրաբաս օպերա - օպերա է ըստ Ա. Չեխովի «Կոնտրաբասով սիրավեպ» պատմվածքի։
Բերուշ

Բերուշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գտնվում էր գավառակի հյուսիսային մասում՝ սահմանին մոտ։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ժանգազերծում

Ժանգազերծում, առարկաներից ժանգի հեռացումը, որի համար օգտագործում են թթուներ պարունակող հատուկ նյութեր՝ փոշիներ, մածուկներ, հեղուկներ։ Փոշիների և մածուկների՝ բաղադրության մեջ կան հղկանյութեր և լվացանյութեր, որոնք մաքրում են ոչ միայն ժանգը, այլև մակերևույթի աղտոտվածքը։ Ժանգազերծման համար թողարկվող որոշ միջոցներ նաև սանիտարահիգիենիկ սարքավորանքի հականեխիչներ են։
Պետրոս II

Պետրոս II Ալեքսեևիչ (ռուս.՝ Пётр II Алексеевич, հոկտեմբերի 12 (23), 1715, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական թագավորություն - հունվարի 19 (30), 1730, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), Ռուսաստանի կայսր 1727 թ. մայիսի 17-ից, հաջորդել է Եկատերինա I-ին։ Պետրոս I-ի թոռը, արքայազն Ալեքսեյ Պետրովիչի և գերմանացի իշխանուհի Սոֆիա-Շառլոտա Բրաունշվեյգ-Վոլֆենբյուտերսի որդին, Ռոմանովների արքայական տան արական սեռի վերջին ներկայացուցիչը։ Մահացել է ծաղկախտից 14 տարեկան հասակում։ Չի հասցրել ցուցաբերել հետաքրքրություն պետական գործերի նկատմամբ և ինքնուրույն գրեթե չի կառավարել։ Իրական իշխանությունը գտնվել է Գերագույն գաղտնի խորհրդի և հատկապես կայսրի ֆավորիտներ՝ Ալեքսանդր Մենշիկովի, այնուհետև՝ Դոլգորուկովների ձեռքերում։
Ջերմաէլեկտրական երևույթներ

Ջերմաէլեկտրական երևույթներ, ջերմաէլեկտրականություն, ֆիզիկական երևույթներ, որոնք պայմանավորված են մետաղներում և կիսահաղորդիչներում ջերմային և էլեկտրական երևույթների փոխադարձ կապով։
Հայտնի են՝

Զիիբեքի,
Պելտյեի
Թոմսոնի երևույթները։


== Գրականություն ==
Сивухин Д. В. Общий курс физики. — Изд. 4-е, стереотипное. — М.։ Физматлит; Изд-во МФТИ, 2004. — Т. III. Электричество. — 656 с. — 5000 экз. — ISBN 5-9221-0227-3; ISBN 5-89155-086-5..
Նենիա

Նենիա (վրաց.՝ ნენია), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Շուախևի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Շուախևից 7 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 604 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Աթաթուրքի արձան (Մերսին)

Աթաթուրքի արձան(Մերսին), Թուրքիայի հանրապետություն հիմնադիր Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի արձանը, որը գտնվում է Թուրքիայի Մերսին քաղաքում։


== Աշխարհագրություն ==
Արձանը գտնվում է Մերսին մարզի Հանրապետության հրապարակում (Cumhuriyet Square), արձանի հյուսիս-արևելքում Մերսին Հալքեվիի փողոցն է, իսկ հարավ-արևմտյան մասում Իսմեթ Ինյոնյու Բոուլեվարդիի փողոցը։ Մինչև 1960 թվականը Միջերկրական ծովափը արձանին շատ մոտ էր, բայց Մերսին Հարբեր փողոցի կառուցումից հետո ծովափի հեռավորությունը մոտավորապես դարձել է 250 մետր։


== Պատմություն ==
1943-1947 թվականների ընթացքում Մերսին մարզի կառավարիչ Թևֆիք Սըրրը Գյուրը ձեռնամուխ է եղել  արձանի կառուցմանը։ Այն կառուցվել է Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադրման 24 ամյակին՝  1944 թվականի ապրիլի 23-ին։ Արձանի քանդակագործը եղել է թուրք պրոֆեսոր Քենան Յոնթունչը, որը Աթաթուրքի բազմաթիվ արձանների հեղինակն է։


== Տեխնիկական մանրամասնություններ ==
Արձանը կառուցված է մարմարից և բրոնզից։ Բարձրությունը 3,3 մետր է։


== Տես նաև ==
Աթաթուքի հուշարձան


== Ծանոթագրություն ==
Ժողովածու (3281)

Ժողովածու (3281), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3281 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1759-1774  թվականներին Ղունկիանոս Աշտարակեցի գրիչի կողմից Երուսաղեմում։ Ստացողը եղել է Ղունկիանոս Աշտարակեցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,4X14,4 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 241 թերթից։ Գրված է երկսյուն նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան մանրանկարներ։ Կազմը` կաշվեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ նախագաղափար՝ 233ա (1530 թվականին), գրչի՝ 8ա, 12բ, 15ա, 29ա, 103բ, 232ա, 233ա և այլուր, կնիք՝ 8ա (1771 թվականին)։


== Բովանդակություն ==
Ճառք, Խրատք (Եփրեմ, Ան․ Նարեկացի, Վարդ․ Այգեկցի, Անանիա վրդ․, Յովհ․ Մանդակունի)։
Պետ․ Բերթումեան Աղբիւր բացեալ։
Խրատք իմաստնոց։
Օրհնութիւն։
Վկայութիւնք ի պէտս քարոզութեան (Ածտր․ Համադանցի, Սիմ․ Երևանցի, Աղէքս, Ջուղայեցի)։
Յակ․ Շամախեցւոյ Նախերգանք քարոզից, Ցանկ կանոնդրոց։
Գր․ Խլաթեցւոյ Շարական։
Խրատ գրմըզ եփելոյ։


== Ծանոթագրություններ ==
Շամբրի (Էնայի գավառ)

Շամբրի (ֆր.՝ Chambry), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Լան 1 կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02157:


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 718 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին համայնքի 453 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 307-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 146-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 67,8%, 1999 թվականին եղել է 69,9%)։ 307 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 272-ը (135 տղամարդ և 137 կին), գործազուրկ էին մարդ (35 տղամարդ և 19 կին)։ 16 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 146-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 30-ը՝ թոշակառուներ, 78-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Շամբրի (ֆր.)
Սենտ Էնյան դը Կրամենիլ

Սենտ Էնյան դը Կրամենիլ (ֆր.՝ Saint-Aignan-de-Cramesnil), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 496 մարդ, բնակչության խտությունը` 71.78 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.91 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 195 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 14 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 304 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 239-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 65։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,6 %։ 239 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 227 անձ (116 տղամարդ և 111 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (7 տղամարդ և 5 կին)։ 65 անաշխատունակներից 32-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Դեֆլեկտուր (այլ կիրառումներ)

Դեֆլեկտոր( լատ.՝ deflecto — խոտորում եմ, արտուղղում եմ),

արտաձգիչ սարք, որը դրվում է խողովակի (հանքահորի) արտաքին ծայրամասում, հիմնականում տարբեր շինություններից, ինչպես նաև երկաթուղային վագոններից կեղտոտված օդի արտածծման համար։
Մագնիսական կողմնացույցների շեղումները չափող և դրանք վերացնող սարք։
Սեն Լեոն

Սեն Լեոն (ֆր.՝ Saint-Léons), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 347 մարդ, բնակչության խտությունը` 10.55 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 32.89 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 520 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 145 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 36 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 244 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 182-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 62։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,6 %։ 182 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 172 անձ (91 տղամարդ և 81 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (6 տղամարդ և 4 կին)։ 62 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 23-ը` թոշակառուներ, իսկ 33-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ակիրա Տորիյամա

Ակիրա Տորիյամա, (ճապ.՝ 鳥山 明, ապրիլի 5, 1955(1955-04-05)[…], Նագոյա, Ճապոնիա), ճապոնացի մանգա նկարիչ։


== Կարիերա ==
Դեռ վաղ հասակից Ակիրա Տորիյաման հետաքրքրված էր նկարչությամբ և ցանկանում էր զբաղվել այդ մասնագիտությամբ։ 1974 թվականին նա ավարտեց պրեֆեկտուրայի արհեստագործական ուսումնարանի դիզայնի բաժինը։ Գովազդային գործակալությունում կարճատև աշխատանքից հետո 1977 թվականին ընդունվեց Ճապոնիայի ամենամեծ Shueisha մանգայի հրատարակչություն` որպես նկարիչ։ 1978 թվականին նա հանդես եկավ իբրև պրոֆեսիոնալ մանգակա Shonen Jump ամսագրում` «Հեքիաթային կղզի» աշխատությունով։ Այն չունեցավ մեծ հաջողություն, բայց Ակիրան տեսավ, որ իր աշխատանքներով հետաքրքրվում են։ Այնուհետև Shonen Jump-ում հրապարակեց  «Tomato Girl Detective» և «Todays ' Hightlight Island» աշխատանքները։ Բայց նա հաջողության հասավ միայն Dr.Slump (1980—1985) մանգայով։ Նրա առաջին հրատարակությունը «Հրաշք կղզի» (անգլ.՝ Wonder Island) (1978) մանգան է Shounen Jump ամսագրում։ Առաջին իսկ աշխատանքներից, Տորիյաման հետաքրքրություն ցուցաբերեց տարօրինակ, անհեթեթ, ծաղրերգական աշխարհների և ռիսկային «անիմաստ» հումորի ստեղծմանը։ Տորիյաման հայտնի դարձավ 1980 թվականին «Դոկտոր Սլամպ» (1980-1985) մանգայի հրապարակումից հետո, որը գիտնականի արկածների և նրա ստեղծած աղջիկ-ռոբոտ Արալայի մասին էր։ Այդ հեռուստասերիալը հայտնվեց էկրանին ընդամենը հրատարակությունը սկսելուց հինգ շաբաթ անց։ 1993 թվականից հրատարակվեց «Փոքրիկ Արալե և դոկտոր Սլամպ» մանգայի շարունակությունը։
1985 թվականից Shounen Jump-ում սկսվեց լույս տեսնել Տորիյամայի ամենահայտնի մանգա շարքը` «Վիշապի մարգարիտ» (1985-1995), որը հիմնված էր Ճապոնիայի  շատ հայտնի լեգենդի` Սոն Գոկուի հիման վրա։
Այդ մանգա շարքը պատմում էր, ոչ թե Սոն Գոկուի արկածների պատմությունը հասուն տարիքում, որի մասին սովորաբար գրում էին, այլ դեռահաս Սոն Գոկուի կյանքի պատմությունը այն մասին, թե ինչպես էր նա հավաքում վիշապի մարգարիտները և ինչպես դարձավ Տիեզերքի մեծագույն մարտիկը։
Ճապոնիայի պատմության մեջ ամենահայտի մանգաներից «Վիշապի մարգարիտ»-ն է, որն ունի բարդ սյուժե, յուրահատուկ հումոր և բազմաթիվ մարտական տեսարաններ։ Դրա հիման վրա ստեղծվել է 3 մեծ անիմե-սերիալ և 20 լիամետրաժ ֆիլմեր։
Բացի մանգա ստեղծելուց, Տորիյաման նաև համակարգչային խաղերի կերպարներ կերտող դիզայներ է։ Նրա ամենահայտնի աշխատանքները «Dragon Quest» և «Chrono Trigger» RPG-խաղերն են։
Ներկայումս Տորիյաման Ճապոնիայի ամենահայտնի մանգա ստեղծողներից է։ Նրա գործերը ցուցադրվում են անգամ ժամանակակից արվեստի թանգարաններում և հավաքում են միլիոնավոր այցելուներ։ Մինչ նա, նման պատվի էր արժանացել միայն Տեձուկան` այն էլ հետմահու։


== Մանգա ==
Կախարդական կղզի
Tomato Girl Detective
Todays ' Hightlight Island
Dr.Slump
Dragon Ball
Sand Land
Mister Ho
Neko Majin
Cowa
Kajika
Dragon Ball x One Piece: Cross Epoch
Jaco the Galactic Patrolman


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Հասակ` 174 սմ,
Կինը` Յոսիմի Տորիյամա,
Ընտանի կենդանիներ` կատու, շուն, թռչուն,
Երեխաներ` տղա և աղջիկ


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль(անգլ.) на MobyGames:


== Ծանոթագրություններ ==
The Devil Cried (երգ)

«The Devil Cried» (ռուս.՝ Սատանայի լաց), անգլիական Black Sabbath խմբի երգը։ Երգը մտնում է Black Sabbath: The Dio Years ալբոմի մեջ, որը թողարկվել է 2007 թվականին։ Այս ստեղծագործությունը Hot Mainstream Rock Tracks չարթում հասել է 38-րդ հորիզոնականին։
Այս երգը երեք նոր երգերից մեկն է («Shadow of the Wind» և «Ear in the Wall»), որոնք հատուկ գրվել են այս ալբոմի համար։ Թոնի Այոմին բնութագրել է երգը այսպես. «Միջին տեմպով և հիասքանչ վոկալով երգ է։ Ես մտածում եմ, որ այն իրոք լավ երգ է»։ Երգ գրելը Այոմիի մոտ հղացել է 2006 թվականի աշնանը` հատուկ Դիոյի համար։ Սկզբնական դեմո երգը ձայնագրել են Ռոնի Դիոն, Այոմին և Բատլերը, որից հետո այն փոխանցել են Բիլլի Ուորդին, որպեսզի գրի հարվածային մասն ու փորձի այն։ Սակայն վերջինս ձգձգեց գործը և ի վերջո հրաժարվեց մասնակցել հաջորդիվ կայանալիք հյուրախաղերին։ Դրա հետ կապված որոշում կայացվեց հրավիրել հարվածային գործիքներ նվագող Վիննի Ապպիսին։
Համաձայն Ռոնի Ջեյմս Դիոյի հայտարարության, որը տրվեց Live from Radio City Music Hall ձայնասկավառակի բուկլետի հետ, այս երգը «հնարավորություն է հոգու համար, որպեսզի այն հայտնվի դրախտում, եթե նույնիսկ այժմ այն դժոխքում է. այն ստիպում է սատանային, որպեսզի լաց լինի»։


== Ձայնագրման մասնակիցներ ==
Թոնի Այոմի` կիթառ
Ռոնի Ջեյմս Դիո` վոկալ
Գիզեր Բատլեր` բաս կիթառ
Վիննի Ապպիսի` հարվածային գործիքներ


== Ծանոթագրություններ ==
Շեյխ Իբրահիմ մզկիթ

Շեյխ Իբրահիմ մզկիթ (ադրբ.՝ Şeyx İbrahim məscidi), 15-րդ դարի մզկիթ է, որը գտնվում է Բաքվի Իչարի Շահար տարածքում։ Պատկանում է Իչարի Շահար պետական պատմական արգելավայրը Շեյխ Իբրահիմ մզկիթ։


== Պատմություն ==

Շատ պատմական մզկիթների պես , նաև  Շեյխ Իբրահիմ մզկիթի պատի վրա կա տապանագիրը։ Գրությունում գրված է, որ, մզկիթը կառուցվել է 1415—1416 թվականներին։ Մզկիթը կառուցվել է Հաջի Ամիրշահ Յակուբ օղլի կողմից։ Մզկիթը գտնվում է Շիրվանշահերի ապարանքների մոտ։ Ներքին մուտքի մոտ կանգնած է լայնածավալ Միհրաբը։ Մեկ այլ վիմագրութային գրառումը ցույց է տալիս, որ, Շեյխ Իբրահիմ մզկիթը վերականգնվել է Աղա Գաֆար Հաջի Մուրադ օղլի կողմից։ Մզկիթը զուգահեռանիստ է։ Մզկիթի շինարարությունը պատկանում է Շիրվան-Ապշերոնի ճարտարապետական դպրոցի։ Մզկիթը գործում է Իչարի Շահար պետական պատմական արգելավայրի Կառավարումի վերահսկողության ներքո։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Իչարի Շահար (Բաքվի թաղամաս)
Ջումա մզկիթ (Բաքու)
Շիրվանշահերի ապարանքներ


== Ծանոթագրություններ ==
Նաոխրեբ

Նաոխրեբ կամ Նորխեբ (Մորխեբ, վրաց.՝ ნაოხრები), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Սամցխե-Ջավախք մարզի Ախալցխայի շրջանում՝ Ախալցխա քաղաքից 11 կմ դեպի հարավ-արևմուտք, փոքր-ինչ թեք արևմտահայաց սարահարթին, ծովի մակերևույթից 1130-1240 մ բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Գյուղի բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները, ըստ որոշ տեղեկությունների, տեղափոխվել են Կարինի գավառի Արծաթի, Կամպիր, Ղարակեպակ և Հինձք գյուղերից։
Նաև հայտնի է, թե որ ազգատոհմի նախնիները որ բնակավայրից են տեղափոխվել Նաոխրեբ։ Պապոյենք կամպիրցիներ են, Փիլոսենք, Ղազարենք և Մելքոնենք` արծաթցիներ, Ղևենենք` ղարակեպակցիներ, իսկ Նազարեթենք և Փաշենք` հինձքցիներ։
Գյուղի բնակիչները հիմնականում զբաղվում են հացահատիկային բույսերի և կարտոֆիլի մշակությամբ, այգեգործությամբ, ինչպես նաև անասնապահությամբ։ Գյուղի մոտակայքում արդյունահանվում է գորշ ածուխ։


== Եկեղեցական կյանք ==
Գյուղի հավատավոր բնակչությունը հիմնականում Հայ Կաթողիկե եկեղեցու հետևորդներ են։
Հայտնի է, որ գյուղի առաջին քահանան եղել է տեր Սահակ Ղազարյանը, ում շիրմաքարը գտնվում է եկեղեցու արևելյան կողմում։ 1991 թվականին քահանայագործելիս է եղել Սարգիս Մելքոնյանը, ում շիրմաքարը նույնպես գտնվում է եկեղեցու արևելյան կողմում։ 1915 թվականին գյուղի եկեղեցու քահանա է նշանակվել Բագրատ Տեր-Սիմոնյանցը, ով այդ պաշտոնում հիշվում է նաև 1916 թվականին։ 1936 թվականին հիշատակվում է Սարգիս քահանան, ում շիրմաքարը գտնվում է եկեղեցու արևելյան կողմում։ 1965 թվականին հիշվում է տիրացու Պետրոս Մուրադյանը։ 1994 թվականի մարտից մինչև 2003 թվականը գյուղի բնակչության հոգևոր կարիքները սպասարկում էր Էմմանուել վարդապետ Տապպաղյանը, ով պատարագ էր մատուցում նաև Աբաթխև, Ղուլալիս, Ծինուբան և Սուխլիս գյուղերում։ 2008 թվականից գյուղի քահանան է տեր Պողոս Գրիգորյանը, ով հովվում է նաև Աբաթխև, Ծինուբան և Ղուլալիս գյուղերին։
Գյուղում գործում է Սուրբ Փրկիչ հայ կաթողիկե եկեղեցին (կառուցված` 1860 թ.) և նորակառույց Սուրբ Մարիամ Աստվածածին մատուռը։


== Պատմական հուշարձաններ ==
Նաոխրեբը հարուստ է պատմական հուշարձաններով, այդ թվում եկեղեցի, հին գերեզմանոցներ և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Բազմաբյուրեղ

Բազմաբյուրեղ, որևէ նյութի բյուրեղների զանգված (ագրեգատ) (ի տարբերություն միաբյուրեղի`առանձին բյուրեղի)։ Բազմաբյուրեղներ կազմող բյուրեղներն անկանոն ձևի պատճառով կոչվում են բյուրեղային հատիկներ կամ բյուրեղներ։ Բազմաբյուրեղներ են համարվում շատ բնական և արհեստական ​​նյութեր (հանքանյութեր, մետաղներ, համաձուլվածքներ, կերամիկա և այլն), որոնց ֆիզիկական հատկանիշների վրա մեծ ազդեցություն ունի նյութի բազմաբյուրեղության չափը։


== Հատկություններ և ստացում ==
Բազմաբյուրեղների հատկությունները պայմանավորված են դրանց բաղադրիչ բյուրեղային հատիկների հատկություններով, դրանց միջին չափսով (որը տատանվում է 1-2 միկրոմետրից մինչև մի քանի մմ, իսկ որոշ դեպքերում՝ մինչև մի քանի մետր), հատիկների բյուրեղագիտական ​​կողմնորոշումով և միջհատիկային սահմանների կառուցվածքով։ Եթե հատիկները կողմնորոշված ​​են քաոսային, և դրանց չափերը փոքր են բազմաբյուրեղի չափի համեմատությամբ, ապա բազմաբյուրեղում չկա ֆիզիկական հատկությունների անիզոտրոպիա, որով օժտված են միաբյուրեղները։ Եթե ​​բազմաբյուրեղը ունի հատիկների գերակշռող բյուրեղագիտական կողմնորոշում, ապա բազմաբյուրեղը հյուսված է և ունի անիզոտրոպ հատկություններ։
Հատիկների սահմանների առկայությունը զգալիորեն ազդում է  բազմաբյուրեղների ֆիզիկական, հատկապես մեխանիկական հատկությունների վրա, քանի որ սահմաններում կատարվում է հաղորդականության էլեկտրոնների, ֆոնոնների ցրում,տեղաշարժերի արգելակում և այլն։
Բազմաբյուրեղները ձևավորվում են բյուրեղացման, բազմատեսակ վերափոխումների ընթացքում և բյուրեղային փոշիների եռակալման արդյունքում։ Բազմաբյուրեղը պակաս կայուն է, քան միաբյուրեղը, հետևաբար, բազմաբյուրեղի երկարատև թրծման դեպքում տեղի է ունենում վերաբյուրեղացում (ուրիշների հաշվին առանձին ​​հատիկների գերակշռող աճ), ինչը հանգեցնում է խոշոր բյուրեղային բլոկների ձևավորմանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տե՛ս նաև ==
Բյուրեղագիտություն


== Աղբյուրներ ==
Поликристалл // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Իզումիոցու

Իզումիոցու (ճապ.՝ 泉大津市 Իզումիոցու-սի), Ճապոնիայի Օսակա պրեֆեկտուրայում գտնվող քաղաք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 13,26 կմ², բնակչությունը՝ 76 106 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 5739,52 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Քաղաքը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Օսակա պրեֆեկտուրայում։ Այս քաղաքի հետ սահմանակցում են Տակաիսի, Իզումի քաղաքները և Տադաոկա ավանը։


== Բնակչություն ==
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 76 106 մարդ (2014 թվականի հունիսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 5739,52 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.


== Սիմվոլիկա ==
Իզումիցոու քաղաքը խորհրդանշող ծառ է համարվում կամֆորայի ծառը, ծաղիկ՝ Rhododendron indicum-ը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ճապոնական Իզումիոցու քաղաքի պաշտոնական վեբկայք(ճապոներեն)
Մ.թ.ա. 652


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Մեսեթուրմ

Մեսեթուրմ (գերմ.՝ Messeturm՝  «Տոնավաճառային աշտարակ») Գերմանիայի  Մայնի Ֆրանկֆուրտում գտնվող երկնաքեր, տեղակայված է Ֆրանկֆուրտի տոնավաճառի հարևանությամբ, սակայն նրա հետ որևէ առնչություն չունի։ Աշտարակն իր բարձրությամբ երրորդն է Գերմանիայում և Եվրոպական միությունում։ Ճարտարապետը գերմանական ծագում ունեցող ամերիկացի Հելմունտ Յանն է։
Մեսեթուրմը հանդիսանում է գրասենյակային շինություն, նրա բարձրությունը  256 մետր է։ Շինությունն ունի 55 հարկ։ Շենքի բրգաձև տանիքը Մեսեթուրմի տարբերակվող հատկանիշներց մեկն է։ Այդ մասի բարձրությունը 36,3 մետր է։ Շենքի ստորգետնյա տարածքում գործում է ավտոկայանատեղի՝ մոտ 900 ավտոմեքենայի համար։ Մինչև 1997 թվականը շենքը համարվել է Եվրոպայի ամենաբարձր շենքը։
Մեսեթուրմը կառուցումից հետո՝ 1990 թվականին, դարձել է Եվրոպայի ամենաբարձր շինությունը՝ առաջ անցնելով Մոսկվայի պետական համալսարանի շենքից։ Նա այդ կարգավիճակով մնաց մինչև  1997 թվականը, երբ ավարտվեց Կոմերցբանկ-Թաուերի շինարարությունը (նույնպես գտնվում է Ֆրանկֆուրտում), իսկ ավելի ուշ՝ 2007 թվականին՝ Մոսկվայի առափնյա աշտարակը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт(անգլ.)(գերմ.)