armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Նատալովկա (գյուղ, Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆատալովկաՆատալովկա (ուկրաիներեն՝ Наталівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նատալովկա գյուղում բնակվում էր 1 344 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2297 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 585,11 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կիրտայոլ (այլ կիրառումներ)

Կիրտայոլ, կարող է վերաբերել՝

Կիրտայոլ - գետ Ռուսաստանում, Բերյոզովկայի վտակը
Կիրտայոլ - գետ Ռուսաստանում, Շուգորի վտակը
Խարակա

Խարակա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Աքչեաբադի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Փոքրաքար (գետ)

Փոքրաքար, գետ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում։ Սկիզբ է առնում Ճաղատսար լեռան հարավարևելյան լանջերից և Ջերմուկ քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևելք աջից միախառնվում Արփային։ Երկարությունը 15 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեջերդա

Մեջերդա  (Ուեդ Մեջերդա, արաբ․՝ ‎‎ وادي مجردة, Բագրադի հնագույն անունը), գետ Ալժիրում և Թունիսում։
Գետի երկարությունը մոտ 460 կմ է։ Այն Թունիսի ամենաերկար գետն է։ Գետի ակունքները գտնվում են Ալժիրի հյուսիս-արևելքում (Թել Ատլաս), այնուհետև Մեջերդան հոսում է արևելքից և հյուսիս-արևելքից, ընկնելով դեպի Միջերկրածովյան Թունիս ծոց, դելտա կազմելով։
Գետը հոսում է անապատի միջով, ուստի շատ կարևոր է տեղացիների համար։ Գետի ջրերը լայնորեն օգտագործվում են գյուղատնտեսության մեջ` ոռոգման համար։ Գետի վրա կառուցվել է մի քանի ամբարտակներ` ջրամբարի կառուցման համար։
Գետից ոչ հեռու կառուցվել են այնպիսի կարևոր քաղաքներ, ինչպիսիք են Ուտիկան ու Կարթագենը։ Նաև պահպանվել են բազմաթիվ ժողովուրդների շենքերի ավերակներ (բերբերներ, փյունիկներ, մավրեր, հռոմեացիներ, վանդալներ, հույներ, բյուզանդացիներ, արաբներ, օսմաններ)։ Գետի հովտում հայտնաբերվել են այնպիսի տեսարժան վայրեր, ինչպիսիք են Ալեքսանդր Սևերոսի կամարը, Ֆորումի ավերակները և Կապիտոլը, Սատուրնի տաճարը, Յունոնի սրբարանը, մոզաիկներով տներ, ինչպես նաև լեռան վրա տեղադրված 3500 տեղանոց թատրոններ ։ Սա Հին Աշխարհի երկու` մ.թ.ա. 240 թվականին Կարթագենում վարձկանների պատերազմի և մ.թ.ա. 49 թվականին Կեսարի և Պոմպեյի միջև տեղի ունեցած քաղաքացիական պատերազմի հայտնի վայրն է։
Ջրի օգտագործումը ամռանը 3-4 մ³/ժ-ից մինչև 1500-2500 մ³/ժ է (ավելի քիչ՝ մինչև 13 հազար) ձմեռային անձրևներից հետո։ Սա Թունիսում միակ գետն է, որը ամառվա երաշտի ժամանակ ամբողջովին չորանում է ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Меджерда հոդվածը Սովետական մեծ հանրագիտարանում 
Меджерда // Словарь современных географических названий
Ստարայա Պուստին

Ստարայա Պուստին (ռուս.՝ Старая Пустынь), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Արզամասկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 40 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մ.թ.ա. 110


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Կլեոպատրա Պոնտացի, պոնտացի արքայադուստր, որի ծնողներն են եղել Միհրդատ VI Եվպատորը և նրա քույր Լաոդիկան։


== Մահեր ==
Միկլոշ Լովաս

Միկլոշ Լովաս (հունգ.՝ Miklós Lovas, հունիսի 7, 1931(1931-06-07), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - ապրիլի 18, 2019(2019-04-18)), հունգարացի աստղագետ։ Աշխատել է Կոնկոլա աստղադիտարանում 1964 թվականից 1995 թվականները։ Հանդիսանում է ՄԱՄ և ԱՓԱՀՄ անդամ։
Լովասի պատվին է անվանվել 73511 համարի աստերոիդը։


== Հայտնաբերումներ և հետազոտություններ ==
1959 թվականին դիտարկել է Լունա 2 զոնդի ազդեցությունը Լուսնի մակերևույթի վրա։
Փոքր մոլորակների կենտրոնի տվյալներով հայտնաբերել է երկու աստերոիդ 1977-ից 1982 թվականները։ Նա նաև հայտնաբերել է երկու պարբերական՝ 93P/Լովաս և 184P/Լովաս, և երեք ոչ պարբերական գիսաստղեր՝ C/1974 F1 (Լովաս), C/1976 U1 (Լովաս) և C/1977 D1 (Լովաս)։
1955 թվականից 1995 թվականները Լովասը նաև հայտնաբերել է 38 արտագալակտիկական գերնոր աստղեր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Իսկրիսկովշչինա (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)

Իսկրիսկովշչինա (ուկրաիներեն՝ Іскрисківщина), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Իսկրիսկովշչինա գյուղում բնակվում էր 646 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քիրքուք

Քիրքուք (արաբերեն՝ ‏كركوك‎, քրդերեն՝ Kerkûk‎), քաղաք Իրաքում, համանուն մուհաֆազի վարչական կենտրոնը։


== Տեղադրություն ==
Քիրքուքը գտնվում է Իրաքի հյուսիսարևելյան մասում, Իրաքի Քուրդստանում, Բաղդադից 240 կմ հեռավորության վրա, որի հետ կապված է երկաթուղով և ավտոմոբիլային խճուղիով։ Այն տեղադրված է Զագրոս լեռնաշղթայի ստորոտում, Հայկական լեռնաշխարհից հարավ, պատմական Հայաստանի սահմաններից (Կորճայքից) մոտ 220 կմ։


== Աղբյուրներ ==
Encyclopaedia Britannica, Micropaedia, 15-th edition, Vol. V, Page 834
(8029) Միլտթոմպսոն

(8029) Միլտթոմպսոն (անգլ.՝ Miltthompson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,151107 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7476 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5547 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2043,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,176201 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,55° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8029) Միլտթոմպսոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բարեկամություն թատրոն

«Բարեկամություն» խորհրդանշական թատրոն (1966 թ. Երևան) ՀԹԸ (այժմ` Հայաստանի թատերական գործիչների միություն) նախաձեռնությամբ։ Նպատակն է լայն հասարակությանը ծանոթացնել նշանավոր թատրոնների նվաճումներին, նպաստել նրա գեղագիտական պահանջմունքների բավարարմանը, ինչպես և թատերական գործիչների մասնագիտական մակարդակի բարձրացմանը։


== Գործունեություն ==
«Բարեկամություն»-ի հրավերով Երևանում ելույթներ են ունեցել Մոսկվայի Փոքր (1966, բացմանը, 1971, 1982, 1983, 1984, 1986), Վաղթանգովի անվան (1966, 1975, 1979, 1980, 1981, 1984), «Սովրեմեննիկ» (1966, 1979), Մայակովսկու անվան (1966, 1976), Գեղարվեստական (1976, 1982), Լենինգրադի Գորկու անվան (1985), Վրաստանի Ռուս Թավելու անվան (1976, 1981, 1984, 1986), Սլովակյան ազգային (1976), լեհական «Ստուդիո» (1987) և բազմաթիվ այլ թատրոններ։ Թատրոնը ՀՍՍՀ կուլտմինի և ՀԹԳՄ հետ կազմակերպում է թատերական փառատոներ («Թատերական Մոսկվա», ռուսական, սովետական դրամատուրգիայի, անդրկովկասյան, շեքսպիրյան և այլն), ինչպես և նշանավոր դերասաններին և ռեժիսորներին (ՍՍՀՄ ժողովրդական արտիստներ Ռ. Սիմոնով, Ս. Զաքարյաձե, Վ. Անջափարիձե, Մ. Ուլյանով, Գ. Տովստոնոգով, Ռ. Աղամիրզյան, Դ. Բանիոնիս և ուրիշներ) նվիրված ստեղծագործական երեկոներ։ «Բարեկամություն»-ի օրինակով նույնատիպ թատրոններ են ստեղծվել միութենական մի քանի հանրապետություններում, ինչպես և Մոսկվայում։


== Արտաքին հղումներ ==
https://books.google.am/books/about/Հայկական_համառոտ_հանր.html?id=iEUOAQAAMAAJ&redir_esc=y
Ֆեթի Ուափ

Ուիլի Մաքսվել II (անգլ.՝ Willie Maxwell II, հունիսի 7, 1991(1991-06-07), Պատերսոն, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի ռեփեր, ով ավելի հայտնի է Ֆեթի Ուափ (անգլ.՝ Fetty Wap) բեմական կեղծանվամբ։ Հայտնի է դարձել 2014 թվականին թողարկված իր «Trap Queen» սինգլով, որը 2015 թվականի մայիսին զբաղեցրել է երկրորդ հորիզոնականը Billboard Hot 100 հիթ շքերթում։ «Trap Queen» երգի հաջողությունից հետո Ուափը ստորագրեց պայմանագիր 300 Entertainment և Atlantic Records ձայնագրման լեյբլների հետ։ 2015 թվականի սեպտեմբերին նա թողարկեց իր «Fetty Wap» անվանումը կրող առաջին ալբոմը, որը գլխավորեց Billboard 200 հիթ շքերթը։


== Վաղ կյանք ==
Ուիլի Մաքսվելը ծնվել և մեծացել է 1991 թվականի հունիսի 7-ին Նյու Ջերսի նահանգի Պատերսոն քաղաքում։ Նա երաժշտությամբ սկսեց հետաքրքրվել 2013 թվականին։ Սկզբում նա միայն ռեփ էր կարդում, և հետո սկսեց նաև երգել, քանի որ ուզում էր «ինչ-որ նոր բան անել»։ Իր մականունը դարձավ Ֆեթի (խոսակցական լեզվով նշանակում է գումար)։ Ֆեթիին ավելացավ Ուափը՝ ի պատիվ ռեփեր Գուչի Մենի ԳուՈւոփ մականվան։ Երբ նա դեռ երեխա էր, իր երկու աչքի մեջ հայտնաբերվեց գլաուկոմա։ 2015 թվականի հարցազրույցներից մեկում ասաց, որ բժիշկները չկարողացան իր ձախ աչքը բուժել, սակայն նրան տվեցին արհեստական աչք։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուայզենբրուն

Ուայզենբրուն(գերմ.՝ Weißenbrunn), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Վերին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Կրոնախ շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 3011 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 26,40 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 76 185։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ (գերմ.)
Ուղիղ աղիքի արտանկում

Ուղիղ աղիքի արտանկում, ուղիղ աղիքի մասնակի կամ լրիվ արտաշրջումը (դուրս ընկնելը) հետանցքից։ Հաճախ նկատվում է երեխաների մոտ։ Ուղիղ ալիքի արտանկմանը նպաստում են աղիքն իր բնականոն դիրքում պահող ապարատի անբավարար զարգացումը, կոնքի հատակի մկանների թուլությունը, սրբոսկրի և պոչուկի թեքությունը և այլն։ Անմիջականորեն ուղիղ ալիքի արտանկում կարող են առաջացնել նաև ծանր ֆիզիկական աշխատանքը, որովայնի և կոնքի վնասվածքները, աղիքների հիվանդությունները, ծանր ծննդաբերությունները և այլն։ Երեխաների ուղիղ ալիքի արտանկում երբեմն առաջանում է երկարատև փորկապության, լուծի, երկարատև հազի հետևանքով։


== Բուժումը ==
Պատճառի վերացում, օրգանիզմը կազդուրող միջոցներ, երբեմն՝ վիրաբուժական միջամտություն։
Յուլիա Գեֆտեր

Յուլիա Մարկովնա Գեֆտեր (ռուս.՝ Юлия Марковна Гефтер, օգոստոսի 19, 1888(1888-08-19) - ապրիլի 23, 1970(1970-04-23)), խորհրդային կենսաքիմիկոս, բժշկության դոկտոր, պրոֆեսոր, Լենինգրադի 1-ին բժշկական ինստիտուտի  կենսաքիմիայի ամբիոնի վարիչ (1931-1964)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Մոսկվայում`դեղագործ Մարկ Նաումովիչ Գեֆտերի (1842-1919) և Դարիա Գրիգորիևնա Գեֆտերի (1853-1937) ընտանիքում։ Ավարտել է Պետրոպավլովյան կանանց վարժարանը։
Այն բանից հետո, երբ կառավարությունը բուհերում կանանց կրթության արգելք մտցրեց, նա բարձրագույն կրթությունն ավարտեց Մյունխենի համալսարանում, 1911 թվականին ստացավ բժշկագիտության դոկտորի կոչում։
1913-1920 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի պետական համալսարանի թերապևտիկ կլինիկայում և միաժամանակ մինչև 1915 թվականը Ն. Դ. Զելինսկու օրգանական քիմիայի լաբորատորիայում, 1915 թվականից ՄՊՀ բժշկական քիմիայի լաբորատորիայում՝ Վ. Ս. Գուլևիչի ղեկավարությամբ։
1923 թվականից՝ ղեկավար մասնագիտական ​​հիվանդությունների ինստիտուտի կենսաքիմիական լաբորատորիայում։ 1930 թվականին, երբ Մոսկվայի 1-ին պետական ​​համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը վերակազմավորվեց Մոսկվայի 1-ին բժշկական ինստիտուտի, նա սկսեց աշխատել դեղորայքային քիմիայի ամբիոնում։
1931-1964 թթ. Լենինգրադի 1-ին բժշկական ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնի ղեկավար, այնուհետև գիտական խորհրդատու։ 1938-1948 թվականներին Լենինգրադի բժիշկների կատարելագործման պետական ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնի վարիչ։
Նա պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով, «Պատվի կրծքանշանով», «Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալով։


== Գիտական գործունեություն ==
Հետազոտական ​​հետաքրքրություններ. մկանային կենսաքիմիա, սննդային խնդիրներ (ներառյալ այրոցների սննդային թերապիան), թթվածնի անբավարարության խնդիրը, հիպերտոնիան։


=== Հրապարակումներ ===
Сборник научных работ Кафедры биохимии [Текст] / Под ред. проф. Ю. М. Гефтер ; Первый Ленингр. мед. ин-т им. акад. И. П. Павлова. — Ленинград : [б. и.], 1958. — 194 с., 2 л. табл. : ил.; 23 см.
Влияние кислородной недостаточности на обмен веществ в тканях [Текст] : [Сборник статей] / [Под ред. проф. Ю. М. Гефтер и М. А. Добринской]. — Ленинград : [б. и.], 1962. — 99 с. : черт.; 22 см. — (Труды Кафедры биохимии/ 1-й Ленингр. мед. ин-т им. акад. И. П. Павлова; Вып. 2).
Анализ мочи [Текст] : Руководство при практ. занятиях в лаборатории / Акад. Вл. Гулевич ; Под ред. и с доп. проф. Ю. М. Гефтер. — 3-е изд. — [Ленинград] : Медгиз. Ленингр. отд-ние, 1945 (2-я ф-ка дет. книги Детгиза). — 240 с., 2 л. табл., схем : ил.; 22 см.


== Աղբյուրներ ==
Великие женщины прошлого. Газета Пульс, 6 марта 2009 Archived 2019-04-06 at the Wayback Machine.
ГЕФТЕР Юлия Марковна
ЖУРНАЛ «ВОПРОСЫ БИОЛОГИЧЕСКОЙ, МЕДИЦИНСКОЙ И ФАРМАЦЕВТИЧЕСКОЙ ХИМИИ»: СТРАНИЦЫ ИСТОРИИ(չաշխատող հղում)
Կալեի պաշարում

Կալեի պաշարում (ֆր.՝ Siège de Calais, անգլ.՝ Siege of Calais), անգլիացի զինվորների կողմից ֆրանսիական Կալե նավահանգստի գրավումը 1346-1347 թվականներին՝ Հարյուրամյա պատերազմի ընթացքում։
Անգլիական զորքերի հրամանատարն էր հանրահայտ զորավար Էդուարդ III-ը, իսկ Ֆրանսիայի թագավորության բանակը զեկավարում էր Ժան դե Վիենը։


== Նախապատմություն ==
Սլյոյսեի ճակատամարտում ֆրանսիական նավատորմի ջախջախումից հետո Էդուարդ III-ը արշավանքներ կազմակերպեց դեպի Նորմանդիա, որոնք ավարտվեցին 1346 թվականին Կրեսեի ճակատամարտում անգլիացիների հաղթանակով։ Ֆրանսիայում այդ ժամանակ Էդուարդի բանակը օգնություն և զորավիգ ուժ խնդրեց Ֆլանդրիայից և այդ պատճառով նրա զինվորները տեղափոխվեցին երկրի հյուսիս։ Անգլիական նավերը թողեցին Նորմանդիան և վերադարձան տուն։ Անգլիական բանակը ամրացված նավահանգստի կարիք ուներ, որտեղ նրա բանակը կարող էր համալրվել։
Կալեն միանգամայն հարմար էր Էդուարդի նպատակներին։ Քաղաքը ուներ կրկնակի բերդապարիսպներ և ամրակուռ քաղաքային պարիսպներ՝ կառուցված հարյուր տարի առաջ։ Կալեն կարևորագույն նպատակակետ էր, որի միջոցով Էդուարդը կարող էր ապահովել վերահսկողություն Լա Մանշում։


== Պաշարում ==
Էդուարդի զինվորները Կալեին մոտեցել են 1346 թվականի սեպտեմբերին։ Քաղաքի զանգվածային ամրապնդումը չի կարող լինել հեշտ հաղթահարելի։ Էդուարդը օգնություն էր ստանում Անգլիայից և Ֆլանդրիայից։ Ֆիլիպ VI-ը չի կարողացել կանխել Անգլիայից զինամթերքի մատակարարումը։
Նոյեմբերին անգլիացիները սկսեցին քաղաքի թնդակոծումը, որին հաջորդեց զինվորների կողմից բերդաքաղաքի պարիսպների ապաստակումը՝ աստիճանների միջոցով։ Սակայն այդպես էլ անգլիացիները չկարողացան հասնել առավելության։ Հուսահատված Էդուարդը ընդհատել է հարձակումը և պաշարման անցել միայն 1347 թվականին։ Այնուամենայնիվ, Ֆիլիպ թագավորը շարունակեց զորավառժություններ անցկացնել անգլիական դիրքերի մոտակայքում։ Ֆրանսիացիները չկարողացան դուրս մղել անգլիական ուժերին։
Օգոստոսի 1-ին քաղաքում վառվել են ազդանշանային լույսերը, որոնք տեղեկացնում էին անգլիացիներին, որ քաղաքի բնակիչները պատրաստ են հանձնվել։ Նախկինում Էդուարդը առաջարկել էր դադարեցնել պաշարումը այն դեպքում, երբ նրան կբերեին Կալեի քաղաքային դարպասների բանալիները, ինչպես նաև քաղաքի վեց ղեկավարներին մահապատժի ենթարկելու իրավունքը։ Նրա պայմանը կատարվել է, սակայն խորհրդականները և նրա կինը համոզել են արքային, որպեսզի նա չխնայի Կալեի բնակիչներին։


== Գրականություն ==
Jaques, Tony (2007). Dictionary of Battles and Sieges. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-33537-2.
Davis, Paul K. (2001). Besieged: 100 Great Sieges from Jericho to Sarajevo. Oxford University Press. ISBN 0-19-521930-9.
Lambert, Craig L. (2011). "Edward III’s siege of Calais: A reappraisal". Journal of Medieval History (Elsevier) 37 (3)։ 231–342
Մուրճագլուխ շնաձուկ

Չշփոթել նույն կարգին պատկանող հսկա մուրճագլուխ շնաձկան հետ
Սովորական մուրճագլուխ շնաձուկ, շնաձուկ-մուրճ կամ պարզապես մուրճաձուկ (լատ.՝ Sphyrna zygaena), մուրճագլուխ շնաձկների ընտանիքին պատկանող կռճիկային ձկնատեսակ։
Արդյունագործածական նշանակությունը այնքան էլ մեծ չէ։ Որոշ երկրներում օգտագործում են մուրճաձկան միսը, մաշկը, ինչպես նաև լյարդի ճարպը։ Մարդկանց վրա հարձակվում է։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Համաշխարհային օվկիանոսի մաս կազմող Հյուսիսային և ճապոնական ծովերում, ինչպես նաև Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հյուսիսարևելյան և Մեծ Բրիտանիա կղզու ափամերձ ջրերում։
Որոշ անկախ պոպուլյացիաներ հանդիպում են նաև Հրո երկիր հրվանդանում (Հարավային Ամերիկա) և հարակից ջրերում, Միջերկրական ծովում, Հարավային Աֆրիկայի ափամերձ հատվածում, Ցեյլոնի կղզու շրջակայքում և Ավստրալիայի ափերի մոտ։


== Նկարագրություն ==
Մարմնի երկարությունը հասնում է 6 մետրի։ Մուրճաձուկը կշռում է միջինում 450 կգ։ Բերանը գտնվում է մուրճաձև գլխի ստորին մասում, իսկ աչքերը՝ կողքերին։
Սնվում է բազմազան հատակային անողնաշարավորներով՝ փափկամարմիններով և գետնակերպերով, փոքր ձկներով, կաղամարներով, թմրաձկներով և այլով։ Հաճախ հարձակվում է նաև իր տեսակի մյուս առանձնյակների վրա։
Բավականին վտանգավոր ձուկ է։ Հարձակվում է մարդկանց վրա։


== Բազմացում ==
Կենդանածին է։ Ձագերի թիվը հասնում է 40-ի, որոնց երկարությունը կազմում է 40-50 սմ։


== Տե՛ս նաև ==
Հսկա մուրճագլուխ շնաձուկ
Կռճիկային ձկներ


== Ծանոթագրություններ ==
Գուդհյու շրջան (Մինեսոտա)

Գուդհյու շրջան (անգլ.՝ Goodhue County), ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,964 կմ² է, բնակչությունը՝ 44,127 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ռեդ Վինգ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1853 թ.։
Կոմսոմոլեց (այլ կիրառումներ)

Կոմսոմոլեց, կարող է վերաբերել՝

Կոմսոմոլեց - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոկուտի շրջանում
Կոմսոմոլեց - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Վելիկա-Պիսարևկայի շրջանում
Կոմսոմոլեց - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Եյսկի շրջանի կազմում
Կոմսոմոլեց - հանրապետական, երիտասարդական երկօրյա ռուսերեն թերթ
Բորոդինսկայա (Կրասնոդարի երկրամաս)

Բորոդինսկայա (ռուս.՝ Бородинская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Պրիմորսկո-Ախտարսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարինա Ազիզյան

Մարինա (Լյուդմիլա) Ցոլակի Ազիզյան (փետրվարի 28, 1938(1938-02-28), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բեմանկարիչ, գեղանկարիչ, գրաֆիկ։


== Կենսագրություն ==
Մարինա Ազիզյանը ծնվել է 1938 թվականին Լենինգրադում, գեղանկարիչ Ցոլակ Ազիզյանի և արվեստաբան Անաստասիա Սոկոլովի ընտանիքում։ 1959 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Չերկասովի անվան Թատրոնի, երաժշտության և կինեմատոգրաֆիայի պետական ինստիտուտի թատերական բեմադրության ֆակուլտետը (Նիկոլայ Ակիմովի դասարանը)։
Աշխատել է իր ուսուցչի՝ ռեժիսոր և նկարիչ Նիկոլայ Ակիմովի հետ, Լենինգրադի Կոմեդիայի թատրոնում (Սանկտ Պետերբուրգի Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոն)։
Ձևավորել է տասնյակ դրամատիկ, բալետային և օպերային ներկայացումներ ռուսական թատրոններում։ 30 տարի համագործակցել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայի հետ։ Որպես բեմադրող-նկարիչ, հանդես է եկել Մոսկվայի Մեծ թատրոնում բեմադրած Պուչչինիի «Բոհեմ» օպերայում, Չայկովսկու «Կարապի լիճ» բալետում, ավելի քան 25 ֆիլմերում՝ «Շատ հին հեքիաթ», «Իշխանուհին և ավազակը», «Կապույտ թռչուն», «Մարդ, ում բախտը բերում է», «Սիլվա», «Էշի կաշի», «Փլուզում», «Եվ ահա եկավ Բումբոն...», «Հյուրը» և այլն։
Աննա Ախմատովայի թանգարանում ամենամյա «Նախածննդյան երեկոների» կազմակերպիչն է։ Միջոցառումը միավորում է տարբեր սերնդի նկարիչների և հանդիսատեսի։
Հեղինակ է գրաֆիկական և գեղանկարչական ստեղծագործությունների։ Ստեղծագործությունները գտնվում են մասնավոր հավաքածուներում և տարբեր թանգարաններում։ 1959 թվականից ունեցել է անհատական ցուցահանդեսներ աշխարհի հանրահայտ ցուցասրահներում։


== Ստեղծագործույթուններ ==


=== Լենֆիլմ ===
«Կայեն XVIII» (ռեժիսորներ՝ Կոշեվերովա, Շապիրո, 1963)
«Շատ հին հեքիաթ» (1968 ), «Ինչպես էր հիմար Իվանուշկան գնում հրաշքի հետևից» (1976), «Արքայազն Պրոշան» (1974), «Սոխակը» (1979), «Էշի կաշին» (1982)
«Օրիորդն ու խուլիգանը» (ռեժիսոր՝ Դուդկո, ըստ՝ Մայակովսկու, 1970)
«Դրամա հին կյանքից» (1971), «Մենախոսություն» (1972) ռեժիսոր՝ Ավերբախ
«Կապույտ թռչուն» (ռեժիսոր՝ Կյուկոր, 1976)
«Մարդ, ու բախտը բերել է» (ռեժիսոր՝ Երշով, 1978 г)
«Սիլվա» (ռեժիսոր՝ Ֆրիդ, 1981)
«Հյուր» (ռեժիսոր՝ Կայդանովսկի, 1987)


=== Օպերաներ ===
«Բոհեմ», Պուչինի, Մեծ թատրոն
«Իոլանտա», Չայկովսկի, Դնեպրոպետրովսկի օպերայի և բալետի թատրոն
«Համլետ», Մոսկվայի թատրոն, նոր օպերա, Ա. Տոմ
«Չղջիկ» Նովոսիբիրսկի ազգային երաժշտական կոմեդիայի թատրոն, Շտրաուս


== Ծանոթագրություններ ==
Հացավան

Հացավան (նախկին անվանումը՝ Սիսիան), գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում, Սիսիան քաղաքից մոտ 7 կմ հարավ-արևմուտք։ Գյուղը գտնվում է Որոտանի ավազանի Զոհաջուր գետի ձախ ափին, մարզկենտրոնից 112 կմ հյուսիս–արևմուտք, ծովի մակերևույթից 1775 մետր բարձրության վրա։
Նախկինում Սիսիան անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից՝ Սիսիանի շրջանի։ Վերանվանվել է Հացավան 1940 թ. մարտի 2-ին։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի մեջ։
Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի, կերային կուլտուրաների, ծխախոտի մշակությամբ և անասնապահությամբ։ Այստեղ պահպանվել են «Սիրունքար» գյուղատեղին, հին կամուրջը, «Բերդ» գյուղի ավերակները։ Հացավանի շրջակայքում են գտնվում Վասակաբերդ կոչվող ամրոցի ավերակները, ինչպես նաև հին գերեզմանոց։


== Բնակչություն ==
Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Հացավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 253, առկա բնակչությունը՝ 185 մարդ։ Մինչև 1918 թ. գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ՝ հայերով։ Հացավանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև.


== Հայտնի մարդիկ ==
Աշոտ Ավագյան, հայ նկարիչ


== Տես նաև ==
Հացավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում Archived 2012-04-06 at the Wayback Machine.
Համայնքի ղեկավարի Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում
Իլմե

Իլմե (ռուս.՝ Ильме, ֆիններեն՝ Ilme), գյուղ Ռուսաստանի, Կարելիայի հանրապետության Լախդենպոխսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մալկո Տիրնովո (այլ կիրառումներ)

Մալկո Տիրնովո կարող է վերաբերվել.

Մալկո Տիրնովո, քաղաք Բուլղարիայի Բուրգասի մարզի համանուն համայնքում։
Մալկո Տիրնովո, համայնք Բուլղարիայի Բուրգասի մարզում։
Ջրախոզուկ

Ջրախոզուկ (լատ.՝ Hydrochoerus hydrochaeris), կրծողների կարգի, ջրախոզուկների ընտանիքի կաթնասուն կենդանի։ Ընտանիքի միակ տեսակն է, ժամանակակից ամենամեծ կրծողը։ Մարմնի երկարությունը 1–1,5 մետր է, քաշը 50—60 կգ։ Մարմինը պատված է կոշտ, շիկագորշ, նոսր մազերով։ Վերջավորությունները երկար են։ Մատները միացած են լողաթաղանթով և վերջանում են կճղակաձև ճանկերով։ Գլուխը երկարավուն է, դունչը՝ բութ։ Պոչ չունի։ Տարածված է Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի մերձարևադարձային անտառների գետերի ու լճերի ափին։ Սնվում է ջրային բույսերով։ Լավ լողում է և սուզվում։ Հղիությունը 4 ամիս է, ծնվում են 2–5 լրիվ զարգացած ձագեր։ Ապրում է խմբերով։ Առանձին տեղերում ջրախոզուկները վնաս են հասցնում տնկադաշտերին։ Որսորդության օբյեկտ է, օգտագործվում են միսը և մաշկը։
Խորոշենկա

Խորոշենկա (ռուս.՝ Хорошенка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլգոգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեդվեդիցա գետի ձախ ափին՝ 579 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Մեդվեդիցա գետն է, գետի ենթաավազանը Տերսա և Դեն գետերն են։ Գետավազանը՝ Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 05010300112107000008030
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 107000803
Ավազանի կոդը - 05.01.03.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 07
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Յիեպեռա (գյուղ, Մեեկսի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅիեպեռաՅիեպեռա (էստ․՝ Jõepera), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Մեեկսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 61 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կարագայ (Կիզիլ-Շինի վտակ)

Կարագայ (Կիզիլ-Շինի վտակ) (ռուս.՝ Карагай), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կիզիլ Շին գետի աջ ափով՝ 60 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերխնեոբսկոմի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կատուն գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության
Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100005278
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100527
Ավազանի կոդը - 13.01.02.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Դագ Լայման

Դուգլաս Էրիկ «Դագ» Լայման (անգլ.՝ Douglas Eric Liman, հուլիսի 24, 1965(1965-07-24), Նյու Յորք, Նյու Յորք), ամերիկացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ և օպերատոր։


== Կենսագրություն ==
Դագ Լայմանը ծնվել է Նյու Յորքում հրեական ընտանիքում, նկարչուհի և գրող Էլլենի (ծննդյամբ Ֆոգելսոն) և իրավաբան Արթուր Լ. Լայմանի որդին։
Լայմանը սկսել է կարճամետրաժ ֆիլմեր նկարահանել դեռևս միջին դպրոցի ցածր դասարանում, սովորել է Նյու Յորքում միջազգային լուսանկարչական կենտրոնում։ Հաճախել է Բրաուն համալսարանը։ Լայմանն ասպիրանտուրան ավարտել է Հարավային Կալիֆոռնիայի համալսարանում։ Որպես ռեժիսոր Լայմանի առաջնելույթը դարձել է «Ընդունելություն» ֆիլմը (1994)։
Ամբողջ կարիերայի ընթացքում Լայմանը նկարահանել է ավելի քան տասը ֆիլմ և եղել է ավելի քան քսանհինգ կինոնկարների պրոդյուսեր, ներառյալ գրեթե բոլոր ֆիլմերը, ինչպիսիք են՝ «Բորնի նույնացումը» (2002), «Խաղ առանց կանոնների» (2010) և շատ ուրիշներ։ Նաև նկարահանել է մի շարք հեռուստասերիալներ, ինչպես, օրինակ «Միայնակ սրտեր»։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Էդուարդ Գրիգորյան (բժիշկ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էդուարդ Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)Էդուարդ Հրաչի Գրիգորյան (հուլիսի 27, 1936(1936-07-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ստամոքսաղիքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1981), պրոֆեսոր (1993), ՀՀ ԲԳԱ ակադեմիկոս (2000), ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (2011)։


== Կենսագրություն ==
1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը։ 1979 թվականից՝ Երևանի կուրորտաբանության և ֆիզիոլոգիական բժշկության ԳՀԻ գիտական ղեկավար, 1988-2002 թվականներին, միաժամանակ՝ ստամոքսաղիքաբանության բաժանմունքի վարիչ, 2003 թվականից՝ Ստամոքսաղիքաբանության կենտրոնի ղեկավար։ ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ստամոքսաղիքաբան (1988 թվականից)։ Տեղեկատվայնացման (1997), էկոլոգիայի և կենսագործունեության անվտանգության գիտական (1999) միջազգային ակադեմիաների անդամ։
Աշխատանքները վերաբերում են մարսողական, ներզատական համակարգերի, երիկամների հիվանդությունների, պարբերական հիվանդության հարցերին. հետազոտել է ենթաստամոքսային գեղձի վիճակը մարսողական օրգանների տարբեր հիվանդությունների ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էդուարդ Գրիգորյան
Զավեն Աբրահամյան

Զավեն Աբրահամյան (օգոստոսի 13, 1948(1948-08-13), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 27, 2020(2020-11-27)), հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ։


== Կենսագրություն ==
Զավեն Աբրահամյանը ծնվել է 1948 թ. օգոստոսի 13-ին, Երևանում։ 
1966 թ. ավարտել է Երևանի Մուրացանի անվան թիվ 18 միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Հայաստանի թատերական ընկերությանը կից նորաստեղծ թատրոն-ստուդիա։ 
1967 թ. ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժին։ 
1972 թ. աշխատել է Երևանի Պատանի հանդիսատեսի պետական թատրոնում։ 
Հյուրախաղերով մեկնել է տարբեր երկրներ։


== Խաղացած դերեր Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում ==
Ա. Լինդգրենի «Մանչուկն ու Կառլոսը» (Կառլսոն)
Վ. Մովսիսյանի «Եղիցի Երկիր» (Հայկ Նահապետ)
Ժ. Անանյանի «Տեր, մի թող մեզ անտեր» (Սուրեն)
Սանինի «Ես մարդ եմ» (Կառլ Մարքս)
Հ. Պարոնյանի «Ատամնաբույժն արևելյան» (Թովմաս)
Վ. Շեքսպիրի «Ոչինչից մեծ աղմուկ» (Դոն Պեդրո)


== Խաղացած դերեր Հ. Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում ==
Զավեն Աբրահամյանը 1994 թ-ից աշխատում է Երևանի Հ. Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում, որտեղ խաղացել է՝

Կ. Գոլդոնիի «Հյուրանոցի տիրուհին» (Կավալեր)
Ֆիգեյրեդոյի «Եզոպոս» (Եզոպոս),
Ա. Նիկոլայի «Սեր մինչ մահ» (Մայիս)
Ֆ. Վեբերի «Ընթրիք հիմարի հետ» (Պիեռ Ռոշան)
Գ. Սունդուկյանի «Խաթաբալա» (Իսայի), «Էլի մեկ զոհ» (Սարգիս)
Ա. Ցագարելիի «Խանումի արարքները» (Միկիչ)
Ն. Գոգոլի «Ամուսնություն» (Բոչկարյով)
Հակոբ Պարոնյան 《Ատամնաբույժն արևելյան》
Արամաշոտ Պապայան 《Գնա մեռի, արի սիրեմ》(Տարոն)
Գուրգեն Խանջյան 《Ինձնից պրծում չկա》(Հայր)
Հակոբ Պարոնյան 《Երկու տերով ծառա մը》(Տեր)
Վ. Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշեր» (Էգյուչիկ) և այլ ներկայացումներում


== Ֆիլմեր ==
«Բոռը»
«Բանտախույց 2016»
«Աշակ»
«Աշնանային ծիրան»
«Վաղվա օրը»


== Հեռուստասերիալ ==
«Բացի՛ր աչքերդ»
«Բալենի»
«Վերջին ուսուցիչը» (2019)


== Մրցանակներ, կոչումներ ==
2004 թ. արժանացել է ՀԹԳՄ «Արտավազդ» մրցանակի, 2005 թ.` Հայաստանի վաստակավոր արտիստի կոչման, ապա` ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի։


== Ծանոթագրություններ ==
Պատարա Քանդա

Պատարա Քանդա (վրաց.՝ პატარა ქანდა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Մցխեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 530 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 432 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուզահավեր

Սուզահավեր (Gaviiformes), թռչունների կարգ։ Ընդգրկում է 1 ընտանիք, 1 սեռ, 5 տեսակ։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Խոշոր թռչուններ են։ Մարմինը ձգված է, մինչև 70 սմ երկարությամբ, զանգվածը 1,2-4,5 կգ է։ Կտուցն ուղիղ է, սուր, պոչը կարճ։ Առջևի մատները միացած են լողաթաղանթով։ Փորը սպիտակ է, մեջքը՝ սև, սպիտակ բծերով կամ գորշ։ Ջրային, լավ լողացող և սուզվող թռչուններ են։


== Սննդառություն ==
Սնվում են հիմնականում ձկներով, ինչպես նաև, փափկամորթներով խեցգետնակերպերով, որդերով, երբեմն՝ բույսերով։


== Բնադրում ==
Մոնոգամ են։ Դնում են սովորաբար 2 ձու։ Թխսում են և՝ էգը, և՝ արուն (25-29 օր)։ Ձմռանը չվում են։


== Տարածվածություն ==
Տարածված են Եվրոպայի, Ասիայի և Ամերիկայի տունդրայի և անաաոային գոտիներից մինչև ամենահեոավոր հյուսիսային կղզիները (Ասիայում նաև տափաստանային լճերում և հարավային սիբիրյան լեռներում)։
Հայաստանում որպես հազվագյուտ ձմեռող տեսակներ գրանցված են Սևանի ավազանում։
Մանիլի (գյուղ, Պենժինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանիլի (այլ կիրառումներ)Մանիլի (ռուս.՝ Манилы), գյուղ Ռուսաստանի Կամչատկայի երկրամասի Պենժինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 767 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Միթուա

Միթուա (ֆր.՝ Mittois), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 168 մարդ, բնակչության խտությունը` 22.76 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.38 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Սեն Պիեռ սյուր Դիվ, Բուասե, Բրետվիլ սյուր Դիվ, Իևիլ, Մոնվիեթ, Լ'Ուդոն, Ուվիլ լա Բիեն Տուրնե, Սենտ Մարգերիտ դը Վիեթ, Սեն Ժորժ ան Օժ, Տիևիլ, Վոդլոժ և Վիե Պոնտ ան Օժ համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Սեն Պիեռ ան Օժ համայնքի մաս։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 35 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 99 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 68-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 31։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,7 %։ 68 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 65 անձ (30 տղամարդ և 35 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (2 տղամարդ և 1 կին)։ 31 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 6-ը` թոշակառուներ, իսկ 19-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Արալեզի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արարատի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արարատի մարզի Արալեզ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Վակե (Թեթրի Ծղարոյի շրջան)

Վակե (վրաց.՝ ვაკე), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Թեթրի Ծղարոյի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1020 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դավժան

Դավժան (ֆր.՝ Davejean), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 109 մարդ, բնակչության խտությունը` 8.16 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.36 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 130 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 35 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 66 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 43-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 23։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 65,2 %։ 43 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 33 անձ (20 տղամարդ և 13 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (7 տղամարդ և 3 կին)։ 23 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 12-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Եկմալ (Բերկրի-Աբաղայի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Եկմալ (այլ կիրառումներ)Եկմալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մարին Արլենդ

Մարին Արլենդ (անգլ.՝ Marin Ireland, օգոստոսի 30, 1979(1979-08-30), Կամարիլյո, Վենտուրա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, որը մեծ հաջողությունների է հասել շնորհիվ հակասական կերպարների Բրոդվեյի և օֆֆ-Բրոդվեյան բեմերում։


== Կենսագրություն ==
Արլենդը ծնվել է Նյու Յորքում, բայց մեծացել է Հարավային Կալիֆորնիայում։ Ավարտել է Կոնեկտիկուտ նահանգի Հարթֆորդի համալսարանը։ Թատերական բեմում դեբյուտը կայացել է 2001 թվականին։ 2009 թվին տեղափոխվել է Բրոդվեյ՝ խաղալով «Reasons To Be Pretty» պիեսում։ Այն Մարինին բերեց «Theatre World Award» և  «Թոնի» մրցանակ՝ պիեսում կնոջ լավագույն դերի համար։
Հեռուստատեսությունում Արլենդը հայտնվել է հիմնականում հեռուստասերիալներում՝ «Օրենք և կարգ», «Օրենք և կարգ։ Հատուկ կորպուս», «Օրենք և կարգ։ Քրեական մտադրություն», «Լավ կին», «Սպանություն» և «Հետևորդները»։ Երկրորդական դերեր է խաղացել «Բոսս» և «Հայրենիք» հեռուստասերիալներում։ Դերասանուհին գլխավոր դեր է խաղացել «WE tv» հեռուստաալիքի «Բաժանում» դրամատիկական սերիալում։
Մեծ էկրաններին Արլենդը հայտնվել է «Մանջուրիայի թեկնածուն» (2004 թ.) ֆիլմում, «Տարածաշրջանայինը» (2007 թ.), «Ռեյչելն ամուսնանում է» (2008 թ.), «Գարնանային հույսեր» (2012 թ.) այլ ֆիլմերում։ Նաև նկարահանվել է անկախ դրամաներում՝ «Կրկնադերասան» (2008 թ.), «28 ննջասենյակ» (2012 թ.) և «Գլոբալ տաքացում» (2012 թ.)։


== Ֆիլմագրություն ==
Կարգ ու կանոն։ Քրեական մտադրություն (2003 թ.)
Մանջուրիայի թեկնածուն  (2004 թ.)
Կարգ ու կանոն։ Քրեական մտադրություն (2006 թ.)
Կարգ ու կանոն։ Հատուկ կորպուս (2006 թ.)
Տարածաշրջանայինը (ֆիլմ) (2007 թ.)
Ես լեգենդ եմ (2007 թ.)
Կարգ ու կանոն (2008 թ.)
Կրկնադերասան (2008 թ.)
Ռեյչելն ամուսնանում է (2008 թ.)
«Արցունք» ադամանդի կորուստը (2008 թ.)
Եթե կարելի է ասել բառերով (2008 թ.)
Կարճ ճեպազրույց սրիկաների հետ (2009 թ.)
Միլդրեդ Փիրս (մինի-սերիալ)
Լավ կինը (2011 թ.)
Տաղանդավոր մարդը 2011 թ.)
Գլխավոր կասկածյալ (2011 թ.)
28 ննջասենյակ (2012 թ.)
Հիշել ամեն ինչ (2012 թ.)
Գլոբալ տաքացում (2012 թ.)
Սպանություն (2012 թ.)
Գարնանային հույսեր (2012 թ.)
Հետապնդում (2012 թ.)
Ճնճղուկների պարը
Բոսս (2012 թ.)
Հայրենիք (2011-2012 թթ.)
Կողմնակի ազդեցություն (2013 թ.)
Փակի տակ (2013 թ.)
Պահպանի՛ր (2014 թ.)
Ապակե կզակ (2014 թ.)
Որոշ խելագարներ (2014 թ.)
Բաժանում (2014 թ.)
Խարդախ Փիթը (2015-2017 թթ.)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Марин Айрленд (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Марин Айрленд Internet Off-Broadway Database կայքում
Նելլի Աղաջանովա

Նելլի Գրիգորի Աղաջանովա (հունիսի 3, 1940(1940-06-03), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բժիշկ, սրտաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1983)։


== Կենսագրություն ==
Նելլի Աղաջանովան ծնվել է 1940 թվականի հունիսի 3-ին, Թբիլիսիում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1986-1992 թվականներին ղեկավարել է ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի վիրաբուժության համամիութենական գիտական կենտրոնի հեմոդինամիկայի և էլեկտրամեխանասրտագրության լաբորատորիան։ 1983 թվականից բժշկական գիտությունների դոկտոր է։ 1992 թվականից բնակվում է ԱՄՆ-ում։ 1993 թվականից Նելլի Աղաջանովան ղեկավարում է Լոս Անջելեսի Վերմոնտ բժշկական կենտրոնը։
Աշխատանքները վերաբերում են սրտամկանի ֆունկցիոնալ վիճակի և վիրահատության ցուցումների որոշման նպատակով նրա պահուստային հնարավորությունների և վիրաբուժության կարգավորման արդյունքների գնահատման հարցերին։ Բազմաթիվ գիտական աշխատությունների հեղինակ է։


== Գրականություն ==
Айриян А. П. Армянские учёные-медики. Ер., 1998 276 с.


== Ծանոթագրություններ ==
Կրակային պատրաստություն

Կրակային պատրաստություն, մարտական պատրաստության կարևորագույն մասերից մեկը, անձնակազմի ուսուցման համակարգ՝ հաստիքային զենքի կիրառման գիտելիքների և հմտությունների յուրացման ու կատարելագործման նպատակով։ Այս բաժինը ընդգրկում է հիմնականում զենքի հիմնական մասերի, հրաձգության հիմունքների, ձևերի ու կանոնների, մարտի դաշտի հեռավորության որոշման նռնակի հետ գործողությունների կատարման ինչպես նաև հրաձգության վարժությունների կատարման հիմունքները։ Զենքի նյութական մասի ուսուցումը ընդգրկում է զենքի մարտական հատկությունները, մասերի ու մեխանիզմների կառուցվածքը և դրանց նշանակությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ինքնաձիգի կամ որևէ մարտական զենքի պահպանությունը, խնամքը և մի շարք այլ գործողություններ։ Հրաձգության կանոնների իմացությունն ամենակարևոր պայմաններից է մարտի դաշտում։ 
Ձեռքի նռնակի նետման ուսուցումը նպատակ ունի սովորեցնել մարտական իրավիճակի տարբեր պայմաններում ճիշտ ուղղությամբ նետել նռնակը և ճիշտ նշանակետին հասցնել։
Կրակային պատրաստության մակարդակի չափանիշը հակառակորդի առաջին իսկ կրակոցով ոչնչացնելու ունակությունն է


== Անվտանգության կանոնները կրակային պատրաստությունում ==
Պարապմունքի ժամանակ

Պարապմունքից առաջ ղեկավարի հրամանով կամ ինքնուրույն ստուգել լիցքը
Կտրականապես արգելվում է զենքն ուղղել մարդկանց ուղղությամբ
քանդել-հավաքելու ժամանակ պահպանել 2 մետր հեռավորությունըՀրաձգության ժամանակ

հրաձգարանից հեռացնել շնչավոր էակներին
Զենքը թույլատրվում է լիցքավորել միայն ԿՐԱ՛Կ հրամանից հետո
Կրակի դադարեցման գծում լիցքաթափե՛լ զենքը


== Կանոններ կրակ վարելու և դադարեցնելու մասին ==
Արգելվում է կրակ վարել՝

այն ուղղությամբ որտեղ վտանգ կա
Արգելվում է կրակել ԴԱԴԱ՛Ր հրամանից հետո
մինչև կրակի վարման սահմանագծից դուրս գալը
անսարք զենքովԿրակն անմիջապես դադարեցվում է՝

թիրախային դաշտում մարդկանց կամ կենդանիների հայտնվելու պահին
սպիտակ դրոշի բարձրացման ժամանակ


== Ծանոթագրություններ ==
Զորկա Պրվանովա

Զորկա Պետրովա Պրվանովա (բուլղար․՝ Зорка Петрова Първанова, մայիսի 4, 1958(1958-05-04), Ռազլոգ, Բլագոևգրադի մարզ, Բուլղարիա), Բուլղարիայի չորրորդ նախագահ Գեորգի Պրվանովի կինը։


== Կենսագրություն ==
Զորկա Պրվանովան ծնվել է 1958 թվականին Ռազլոգում։ 1982 թվականին ավարտել է Սոֆիայի համալսարանի պատմության ֆակուլտետի Պատմության և ազգագրության բաժինը։ 1989 թվականին ստացել է պատմության դոկտորի կոչում։ 1997-1999 թվականներին դասավանդել է Վառնայի ազատ  և Սոֆիայի սլավոնական համալսարաններում։ Գիտական հետազոտությունները նվիրված են Բալկաններում 19-րդ և 20-րդ դարերի ազգային խնդիրներին։  Շուրջ 20 հրապարակումների և մենագրության հեղինակ է։ 1994 թվականից Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի Բալկանյան հետազոտությունների ինստիտուտի 1-ին աստիճանի գիտաշխատող, 2002 թվականից՝ 2-րդ աստիճանի գիտաշխատող։


== Հասարակական գործունեություն ==

Զբաղվում է կանանց և երեխաների հարցերով, մշակութային հարցերով, պայքարում թմրանյութերի տարածման դեմ։
Հանդիսանում է՝ 

Թմրադեղերի դեմ պայքարի ազգային երիտասարդական կազմակերպության պատվավոր նախագահ
«Կանայք և գիտություն» ազգային խորհրդի անդամ
Վառնայի բալետի միջազգային մրցույթի պատվավոր գործընկեր
«Ռուսալկա» ամառային երաժշտական ակադեմիայի պատվավոր գործընկեր


== Ընտանիք ==
Զորկա Պրվանովան և Գեորգի Պարվանովը ունեն երկու երեխա՝ 

Վլադիմիր Պրվանով
Իվայլո Պրվանով


== Պարգևներ, կոչումներ ==
 Լեոպոլդ I շքանշան
 Դանեբրոգի շքանշան (2006)
 Տեռա Մարիանա խաչի շքանշան, 1-ին դաս
 Երեք աստղի շքանշան, 1-ին դաս
 Քաղաքացիական արժանիքների շքանշան (07/06/2003)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունy Բուլղարիայի նախագահի կայքում
Սան Ջորջո դի Մանտովա

Սան Ջորջո դի Մանտովա (իտալերեն՝ San Giorgio di Mantova), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 8195 մարդ։ Խտությունը՝ 341 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 24 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 46030, հեռախոսային կոդ՝ 0376։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.san-giorgio-di-mantova.mn.it/ Archived 2006-09-19 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Լեպնեեմե

Լեպնեեմե (էստ․՝ Leppneeme), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Վիիմսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 464 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վիրուերեն

Վիրուերեն կամ Վիրուական բարբառ (ինքնանվանում՝ võro kiil, էստ․՝ võru keel), ուրալյան լեզվախմբի ֆիննական ճյուղին պատկանող լեզու է։


== Արտաքին հղումներ ==
Վիրուերենի այբուբենը(անգլ.)


== Տես նաև ==
Էստոներեն
Թյուրքական լեզվախումբ


== Ծանոթագրություններ ==
Պարիի կղզեխումբ

Պարիի կղզեխումբ (անգլ.՝ Parry Islands), Կանադական Արկտիկական կղզեխմբում։ Տարածությունը մոտ 100 հզ․ կմ² է։ Խոշոր կղզիներն են Մելվիլը, Արքայազն Պատրիկը և Բաթերսթը։ Ռելիեֆը հիմնականում հարթավայրային է, հարավային կղզիները՝ լեռնային (Բլու Հիլս, 1067 մ)։ Լանդշաֆտում տիրապետում են Բևեռային անապատները։ Մշտական բնակավայրերը Ռեզոլյուտը և Մոուլդ Բեյն են։ Պարիի կղզեխումբ է անվանվել ի պատիվ Արկտիկան ուսումնասիրող անգլիացի Ու․ է․ Պարիի (1790- 1855)։
Չաուսովո Վտորոե

Չաուսովո Վտորոե (ուկրաիներեն՝ Чаусове Друге), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չաուսովո Վտորոե գյուղում բնակվում էր 610 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Յոսինուրի Մուտո

Յոսինուրի Մուտո (ճապ.՝ 武藤 嘉紀, հուլիսի 15, 1992, Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Հանդես է գալիս գերմանական «Մայնց»-ի և Ճապոնիայի ազգային հավաքականի կազմում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Տոկիո» ===
Մուտոն իր ֆուտբոլային կարիերան սկսել է հարազատ «Տոկիո» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։
Թիմի հիմնական կազմում սկսել է հանդես գալ 2013 թվականին։ 2014 թվականին նա կնքել է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը։ Իր առաջին մրցաշրջանում ֆուտբոլիստը մասնակցել է 33 հանդիպման՝ դառնալով 13 գոլի հեղինակ։
2015 թվականի ապրիլին ճանաչվել է Ջեյ-լիգայի «Ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ»։


=== «Մայնց» ===
2015 թվականի մայիսի 30-ին Յոսինուրի Մուտոն տեղափոխվել է գերմանական «Մայնց»։ Նա թիմի հետ կնքել է 4-ամյա պայմանագիր։


== Միջազգային կարիերա ==
Ճապոնիայի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտը Մուտոն նշել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Ուրուգվայի հավաքականի դեմ խաղում։


== Վիճակագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում(անգլ.)
Միրզա Էլեքպեր Սաբիր

Միրզա Էլեքպեր Սաբիր (ադրբ.՝ Mirzə Ələkbər Sabir, մայիսի 30, 1862(1862-05-30), Շամախի, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 12, 1911(1911-07-12), Շամախի, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ադրբեջանցի բանաստեղծ, հասարակական գործիչ, փիլիսոփա և ուսուցիչ։


== Կենսագրություն ==
Ալեքպեր Զեյնալաբդին օղլի Թահիրզադեն ծնվել է 1862 թվականի մայիսի 30-ին Շամախիում։ Նրա հայրը փոքր ձեռնարկատեր էր։ Երբ նա ութ տարեկան էր, սկսեց ուսումնասիրել կրոնական կրթությունը մեդրեսեյում։ Սաբիրը սովորել է մադրասայում `մինչև 12 տարեկան։ 1874 թվականին նա սկսեց կրթություն ստանել Շամախի կրոնական դպրոցը։ Այդ ժամանակ նա սկսեց գրել իր առաջին բանաստեղծությունները։
Ամուսնացած է 1887 թվականին։ Նա ունեցել է 8 դուստր և մի որդի։ Սաբիրը մահացավ 1911 թվականի հուլիսի 12-ին։ Բանաստեղծը թաղված է Շամախիի «Յոթ գմբեթի գերեզմանոցներում»։
Նրա մահից մեկ տարի անց, որպես Սաբիրի հարգանքի նշան 1912 թվականին նրա բանաստեղծությունները հրատարակվել են «Հոփոպնամա» կոչման տակ։


== Ստեղծագործություններ ==

20-րդ դարի սկզբից Սաբիրի բանաստեղծությունները հայտնվեցին մամուլի էջերում։ 1903-ին նրա բանաստեղծությունը տպագրվեց Շարգի Ռուս թերթում։ Ավելի ուշ նրա բանաստեղծությունները հրատարակվել են «Կյանքը» թերթում։ 1906-ին նա դարձել է «Մոլլա Նասրադդին» ամսագրի ամենաակտիվ գրողներից մեկը։ Նա Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի ամենամոտ ընկերներից էր։ 1910 թվականի սկզբին Սաբիրը եկավ Բաքու `աշխատելու համար։ Սկզբում աշխատել է «Զանբուր» ամսագրի խմբագրական խորհրդի կազմում։ Այնուհետև նա սկսեց ուսուցանել Բալախանիի «Նիջատ» դպրոցում։


== Տես նաև ==
Ջալիլ Մամեդկուլիզադե
Միրզա Ախունդով
Աբդուլա Շահիգ


== Ծանոթագրություններ ==
Կվիտնևոե (գյուղ, Ռոժիշչեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿվիտնևոեԿվիտնևոե (ուկրաիներեն՝ Квітневе), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Ռոժիշչեի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1954 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կվիտնևոե գյուղում բնակվում էր 475 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 16,67 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 28,49 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մանուչարյան

Մանուչարյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Ազարիա Թադևոսի Մանուչարյան (1913-), մանկավարժ, անասնաբույծ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։
Ալեքսանդր Մանուչարյան (1908-1979), հայազգի խորհրդային անասնաբույծ-սելեկցիոներ։
Արամ Մանուչարյան (1893-1937), կուսակցական և պետական աշխատող։
Էդգար Վագրիկի Մանուչարյան (ծ. 1987), հայ ֆուտբոլիստ։
Լևոն Նիկոլայի Մանուչարյան (1890-1974), գեոդեզիստ։
Հովհաննես Ասլանի Մանուչարյան (1863-1909), հայ նարոդնիկ։
Միքայել Ծատուրի Մանուչարյան (1885-1963), բանվոր-հեղափոխական։
Նինա Մանուչարյան (1885-1972), հայ դերասանուհի, ՀՍՍՀ ժողովրդական արտիստ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Խաչ Քրիստոսի եկեղեցի (Մահլազան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Խաչ Քրիստոսի, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Արևմտյան Ադրբեջան նահանգի Մահլազան գյուղում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Ատրպատականի հայոց թեմին։ Գտնվում է Խոյ քաղաքից 20 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ դեպի Մակու ճանապարհին։


== Պատմություն ==
Գյուղի և եկեղեցու մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 16-րդ դարի, որի համաձայն Սեֆյան շահ Թահմասպ I-ը դեռ 1562 թվականին հրովարտակով հաստատել է սուրբ Թադեի վանքին եկեղեցական հարկեր վճարող գյուղերը, որոնցից մեկը եղել է Մահլազանը։ Տարբերակներից մեկի համաձայն, այդ նախկին հայաբնակ գյուղը համապատասխանում է Մաղխազան անունով ավանին, որը գտնվել է միջնադարյան Հայաստանի Պարսկահայք աշխարհի Հեր գավառում։ Անվանումը ծագում է Մաղխազ՝ թիկնապահ անվանումից, որի պաշտոնում եղել են Խորխոռունիները։ Եկեղեցին կառուցվել է 18-րդ դարում։ Այն Խոյ գավառի 8 եկեղեցիներից մեկն էր, որ գտնվում էր զուտ հայաբնակ Մահլազան գյուղում։ Գյուղի բնակչությունը՝ 20 ընտանիք, չի տուժել հայոց Մեծ եղեռնի տարիներին։


== Ճարտարապետություն ==
Սուրբ Խաչը քարաշեն կենտրոնագմբեթ բազիլիկ կառույց է, 25x15 մետր ներքին տարածութեամբ եւ 8 մեթր բարձրությամբ (առանց գմբեթի)։  Յուրաքանչյուր  երեք  մետր  բարձրանալու հատվածում դրված են քառակուսի երկար գերաններ։ Գմբեթն աղյուսաշեն է, ունի 12 լուսամուտներ, յուրաքանչյուրի տակ մեկական խորշով։ Ենթադրվում է, որ դրանց մեջ ամրացված պետք է լինեին 12 առաքեալների պատկերները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամ, Մահլազան գյուղի Սբ. Խաչ եկեղեցին, նկարներ(չաշխատող հղում)