armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Չարլի ԷքսՍիԷքս

Շարլոտա Էմմա Էյթչիսոն (անգլ.՝ Charlotte Emma Aitchison, ծնվ. 1992 թ. օգոստոսի 2, Քեմբրիջ), ավելի հայտնի է որպես Չարլի ԷքսՍիԷքս (անգլ.՝ Charli XCX), բրիտանացի երգչուհի և երգերի հեղինակ։ Իր դեբյուտային «14» կոչվող ստուդիական ալբոմը նա հրապարակել է 2008 թվականին, սակայն վաճառքի դուրս գալու համար այն երբեք չի թողարկվել։ 2010 թվականին իր դեբյուտային «You're the One» մինի ալբոմի «Stay Away», «Nuclear Seasons» և «You're the One» սինգլները թողարկելու համար, նա պայմանագիր է կնքում This Is Music և IAMSOUND Records լեյբլների հետ, սակայն մինի ալբոմը թողարկվում է 2012 թվականի հունիսին։ Իր «True Romance» կոչվող երկրորդ ստուդիական ալբոմը նա թողարկել է 2013 թվականի ապրիլի 12-ին, իսկ «Sucker» անվանումը կրող նրա թվով երրորդ ստուդիական ալբոմը թողարկվել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 15-ին։
Չնայած իր սեփական թողարկումներով Չարլին հաջողակ կատարող է, սակայն նրա մասնակցությամբ ամենահաջողված երգերը (Icona Pop-ի «I Love It» և Իգի Ազալիայի «Fancy») այլ կատարողների են պատկանում։ Որպես անհատ կատարող նա մեծ ճանաչում ձեռք բերեց 2014 թվականին, իր «Boom Clap» երգի թողարկումից հետո։


== Կատարողական արվեստ ==
Չարլիի երգերը հիմնականում փոփ փանկ և էլեկտրոփոփ ժանրերի են, սակայն նաև ներառում են տարրեր դարքվեյվ, ինդատրոնիկա և վիտչ հաուս ժանրերից։ Նրան ոգեշնչող կատարողների թվին են պատկանում Դեբի Հարին և Էմինեմը։ Չարլին նշել է, որ լավագույն արտիստները նրանք են, ովքեր անընդհատ փոխում են իրենց ոճը, իսկ ըստ Չարլիի՝ այդ արտիստների թվին են պատկանում Մադոննան և Դեյվիդ Բոուին։ Չարլիի երաժշտական ոճը համեմատել են Սյու Սյուզիի և Մադոննայի 1980-ականների երաժշտության հետ։ Հարցազրույցներից մեկում նա ասել է, որ երազում է համագործակցել Բյորկի, Քեյթ Բուշի և Դայոն Ուորվիքի հետ։ Չարլիին ոգեշնչող կատարողների թվին են պատկանում նաև Բրիթնի Սփիրսը, Ավրիլ Լավինը, Լիլ Ուեյնը, Uffie-ը և Բրուք Քենդին, ինչպես նաև Spice Girls, Weezer, The Hives և Ramones խմբերը։
Երգչուհին տարբեր հարցազրույցներում նշել է, որ իր բեմական կեղծանվան մեջ օգտագործվող «XCX» մասնիկը իր մեջ որևէ առանձնահատուկ նշանակություն չի պարունակում և դա միայն ներկայացնում է այն ամենը, ինչ նա կատարել է մինչև այժմ։ Երգչուհին ընտրել է դա, քանի որ կարծում է, որ այն պարզապես «հնչում է գրավիչ»։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ստուդիական ալբոմներ ===
Սալուցո

Սալուցո (իտալերեն՝ Saluzzo  [saˈlutso], պիեմ.՝ Salusse) , պատմական քաղաք Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում, Ալպերի լանջին, Թուրինից հարավ-արևմուտք։
Մինչև 1630 թվականը քաղաքում հաշվվում էր մոտավորապես 30 հազար բնակիչ, իսկ ժամանակակից բնակչությունը երկու անգամ քիչ է՝ 17,2 հազար մարդ (2011)։ Բնակչության խտությունը՝ 230 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 75 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12037։ Հեռախոսային կոդ՝ 0175։
Քաղաքի հովանավորն է համարվում սուրբ Թեոֆրեդը։ Հիշատակության օրը սեպտեմբերի 7-ն է։
Բեխ

Բեխ, գյուղ Մեծ Հայքի Սյունիք աշխարհի Կովսական գավառում, իսկ ապա գյուղ Հայկական ԽՍՀի Ղափանի շրջանում, Ղափան քաղաքից 4 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ողջի գետի աջ կողմում,  Խուստուփ լեռան լանջին, բարձրադիր, անտառապատ, գեղատեսիլ վայրում։
Գյուղի մոտով անցնում է Ողջիի աջակողմյան վտակ Բեխ գետակը։
Նույն անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Անունը ծագել է շրջակայքի անտառներում բոխի ծառի առատության համար։


== Պատմություն ==
Առաջին անգամ բնակավայրի մասին հիշատակվել է 871 թվականին՝ այն Բաղք գավառի Արուքս գյուղի հետ փոխանակելու առնչությամբ։ Երկար ժամանակ բնակավայրը եղել է Տաթևի վանքի սեփականությունը։
Ուշ ժամանակներում Բեխը պատկանում էր Մելիք Փարսադանյաններին և հանդիսանում էր նրանց աթոռանիստը։ Վերջիններս համարվում էին Տաթևի նույն տոհմի ճյուղերից մեկը։
Ունի թեք տանիքներով տներ։ Գյուղը շրջապատող անտառներում կան մրգատու ծառեր՝ տանձենի, խնձորենի, սալորենի, ընկուզենի, հոնի, իսկ բացատներում ամենուր տարածված էր մոշը։
1960-ական թվականներին ձուլվել է Ղափան քաղաքի հետ։


== Բնակչություն ==
Բնակիչները հայեր էին։
324ի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը Ղափանի հանքավայրերում աշխատելն էր։ Զբաղվում էին նաև երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ և շերամապահությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղում կար XVIII դարի անշուք կանգուն եկեղեցի։ Մոտակայքում են գտնվում Հալիձորի բերդը, Հալիձոր գյուղի, Հալիձոր հանքավայրի ավերակները, Փառուտա վանքի ավերակները։


== Կրթություն ==
Գյուղն ուներ ութամյա դպրոց, ակումբ, գրադարան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Hey Ma (երգ)

«Hey Ma», ամերիկացի ռեփեր Պիտբուլի և կոլումբիացի երգիչ Ջեյ Բալվինի երգը` գրված «Ֆորսաժ 8» ֆիլմի համար, կուբա-ամերիկացի երգչուհի Կամիլա Կաբելոյի հետ համատեղ։ Այն գրել են Sermstyle, Tinashe Sibanda, Philip Kembo, Soaky Siren և Johnny Yuko-ը, ստեղծվել է Sermstyle-ի, T-Collar-ի, Pip Kembo-ի և Yukon-ի հետ։ Վոկալի վրա աշխատել է Matt Beckley-ը։ Երգը ունի երկու տարբերակ, դրանցից մեկը գրված է անգլերեն։ Երգը ներառվել է Կամիլա Կաբելոյի «The Hurting. The Healing. The Loving.» դեբյուտային ալբոմի մեջ, այն թողարվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 21-ին։


== Քննադատություն ==
Billboard և Spotify ընկերությունները երգը կոչել են որպես «գոլորշացող սինգլ» և առանձնացրել են Կաբելոյի հմայքը։


== Հաջողություն ==
Hot Latin Songs հիթ շքերթում 14 000 նեբեռնումով զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը։ Այս հիթ շքերթում բոլոր ժամանակների լավագույն դեբյուտը արել է Պիտբուլը և համապատասխանաբար իր դեբյուտը արել է նաև Ջեյ Բալվինը՝ ներկայացնելով իր «Ginza» երգով։ Երգը նաև հանդիսանում է այս հիթ շքերթում Կամիլա Կաբելոյի առաջինը։


== Տեսահոլովակ ==
«Hey Ma» երգի երաժշտական տեսահոլովակը նկարահանվել է Մայամիում, Ֆլորիդա։ Ինչպես ցուցադրված է գովազդային վահանակի վրա, «հրապուրիչ» տեսահոլովակը նկարահանվել է «վառ ու հագեցած» տեսարաններով, որտեղ ներկայացվում է կուբական մշակույթը, ինչպես է շարժվում եռյակը փողոցներով բազմության մեջ և պարում են «տպավորիչ» մեքենանների առաջ։ Ինչպես նաև տեսահոլովակում երևում է «Ֆորսաժ 8» ֆիլմից տեսարաններ։


== Կենդանի կատարումներ ==
Ջեյ Բալվինը, Կամիլա Կաբելոն և Պիտբուլը «Hey Ma» երգը կատարել են MTV Movie & TV Awards 2017-ում։ Billboard ամսագրի լրագրողուհի Գրիզելդա Ֆլորեսը գովաբանել է նրանց ելույթը։


== Հիթ-շքերթներ ==


=== Շաբաթական հիթ-շքերթներ ===


=== Տարեվերջյան հիթ-շքերթներ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Ողջերն ու մեռածները

Ողջերն ու մեռածները (խորվ.՝ Živi i mrtvi), խորվաթական լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմ՝ նկարահանված 2007 թվականին Յոսիպ Մլակիչի վեպի հիման վրա։ Ֆիլմի նկարահանումներն անցկացվել են Բոսնիա և Հերցեգովինայում և Խորվաթիայի Հանրապետությունում։ Ֆիլմում զուգահեռ զարգանում են սյուժետային երկու գծեր, որոնցից մեկը ներկայացնում է Բոսնիական պատերազմի դեպքերը (1993 թվական), մյուսը՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1943 թվական)։


== Սյուժե ==
1943 թվականին խորվաթ դոմոբրանների (չեխ․՝ domobrana, խորվ.՝ domobrani, սլովեն.՝ domobranci, բառացի՝ «տան (հայրենիքի) պաշտպաններ») մի խումբ հրաման է ստանում ոչնչացնել հարավսլավական պարտիզանական ջոկատը, որ թաքնվում էր Բոսնիայի լեռներում ու անտառներում։ Խորվաթ մարտիկներն ուղևորվում են դեպի Սև ջրեր կոչվող վայրը, բայց ընկնում են պարտիզանների շրջափակման մեջ, ու մի քանի կարճատև մարտերից հետո նրանց ջոկատից գրեթե ոչ ոք կենդանի չի մնում։
Ուղիղ հիսուն տարի անց Խորվաթիայի պաշտպանության խորհրդի մի խումբ զինվորներ հանձնարարություն են ստանում գրավել ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող բարձունք այդ նույն վայրում։ Պատմությունը միստիկորեն կրկնվում է։ Ընդ որում՝ Խորվաթիայի պաշտպանության խորհրդի մարտիկներից մեկի պապը եղել է այն դոմոբրանների շարքում, ովքեր 1943 թվականին կռվել են հարավսլավական պարտիզանական ջոկատի դեմ։


== Դերերում ==
Ֆիլիպ Շովագովիչ – Տոմո / Մարտին
Վելիբոր Տոպիչ – Վիյալի
Սլավեն Կնեզովիչ – Չորո
Մարինկո Պրգա – Մալի
Բորկո Պերիչ – Ռոբե
Միրո Բարնյակ – Իվո
Բոժիդար Օրեշկովիչ – հրամանատար
Էնես Վեյզովիչ – Ֆերիդ / Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Հանրապետության մարտիկ
Իզուդին Բայրովիչ – Ստոյան
Լյուբոմիր Յուրկովիչ – Սեմին
Ռոբերտ Ռոկլիցեր – հրամանատար Դանե Բորո
Զվոնկո Զեչևիչ – ավագ լեյտենանտ Կնեզ
Նինո Սորիչ – Պեյո
Ներմին Օմիչ – դոմոբրան


== Մրցանակներ ==
Ֆիլմն 2007 թվականի Պուլայի կինոփառատոնում արժանացել է մրցանակների «Լավագույն ռեժիսոր», «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան», «Լավագույն մոնտաժ» և այլ անվանակարգերում։


== Փաստեր ==
Ֆիլմի նկարահանումներն անցկացվել են Բոսնիա և Հերցեգովինայի Գորնի Վակուֆ Ուսկոպլե և Պրոզոր Ռամա համայնքներում։
2010 թվականի նոյեմբերին բրիտանական The Independent թերթում տպագրվել է նացիստական հանցագործ Սամուել Կունցի մահվան մասին լուրը, և սխալմամբ նյութին կցվել է դերասան Լյուբոմիր Յուրկովիչի նկարը «Ողջերն ու մեռածները» ֆիլմի հերոսներից մեկի կերպարում։ Լյուբոմիր Յուրկովիչը դատի է տվել թերթին և հաղթել գործը, իսկ թերթի խմբագիրներն ստիպված են եղել ներողություն խնդրել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ողջերն ու մեռածները(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Y (լատինական)

Y, լատինական այբուբենի 25-րդ տառը։


== Անուն ==
Ռոմանական լեզուներում անունը նման է լատինականին, ֆրանսերեն՝ «իգրեք», իսպաներեն՝ «ի գրիեգա», ինչը նշանակում է «հունական ի» (լատիներեն՝ Y Graeca)։ Գերմաներենում պահպանվել է տառի հունական «ուփսիլօն» անունը։


== Կիրառություն ==
Մաթեմատիկական հավասարումներում նշանակվում է երկրորդ անհայտ փոփոխականը,
Տարածաչափությունում նշանակվում է օրդինատների առանցքը։


== Անգլերենում ==
Անգլերենում կրում է [ուայ] անունը։


=== Հապավումներ ===


== Ներկայացումներ ==


== Նման գրեր և նշաններ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Անիեր սյուր Սեն

Անիեր սյուր Սեն (ֆր.՝ Asnières-sur-Seine. ֆրանսերեն արտասանութամբ՝  ( )), քաղաք և համայնք  Ֆրանսիայի կենտրոնական հատվածի հյուսիսային մասում՝ Իլ դը Ֆրանս երկրամասի Օ դը Սեն դեպարտամենտում, Սեն գետի ձախ ափին, Փարիզի կենտրոնից մոտավորապես 8 կիլոմետր հեռավորության վրա, Ֆրանսիայի մայրաքաղաքի հյուսիսարևմտյան Բանյո արվարձանում։ Զբաղեցնում է 4,82 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2011 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 83.376։
Բնակիչները կոչվում են Asniérois, Asniéroises։


== Պատմություն ==
Բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է Հռոմի պապի 1158 թվականի բուլլայում, Asnerias անվանումով (առաջացել է միջին լատիներեն asinaria բառից, որ նշանակում է ավանակապահական ֆերմա)։ Մինչև 1968 թվականի փետրվարի 15-ը կոչվել է Անիեր. ներկայիս անվանումը, որը ֆրանսերենից թարգմանած՝ նշանակում է Սենի Անիեր, ստացել է Անիեր անվանումը կրող ֆրանսիական այլ բնակավայրերից տարբերակելու նպատակով։
20-րդ դարի սկզբներին Սեն գետի անիերյան հատվածը դարձել է մակույկներով թիավարության սիրված վայր փարիզեցիների համար, տեղացիներն էլ վարպետացել են նավակներ պատրաստելու գործում։


== Ուշագրավ փաստեր ==
Քաղաքի տեսարժան վայրերից է շների գերեզմանատունը, որը բացվել է 1899 թվականին և համարվում է հանրությանը մատչելի ամենահին կենդանական գերեզմանատունը։
Նորաձևության նշանավոր դիզայներ Լուի Վիտոնը Անիերում է բացել իր առաջին արվեստանոցը, այս քաղաքում է ապրել մինչև իր մահը։ Արվեստանոցն ու որոշ խորհրդանշական տարրեր (մանեկեններ, կաշվե մոդելներ և այլն) պահպանվել են մինչև օրս։
Ռուանդայի հութու ցեղի ներկայացուցիչ գործարար և պատերազմի հանցագործ Ֆելիսիեն Կաբուգան ձերբակալվել է այստեղ 2020 թվականի մայիսի 16-ին՝ ռուանդական ցեղասպանության ժամանակ ոճիր գործելուց 26 տարի անց (նա մեղադրվել է ցեղասպաններին ֆինանսավորելու, թութսիների զանգվածային սպանությունների գործիք դարձած հազարավոր մաչետեներ նրանց մատակարարելու համար)։


== Ժողովրդագրություն ==


== Քույր քաղաքներ ==
Անիեր սյուր Սենի քույր քաղաքներն են՝

 Գերմանիա, Շպանդաու
 Անգլիա, Սթոքտոն օն Թիզ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Lucienne Jouan (lauréate de l'Académie française), Asnières et Bois-Colombes à la Belle Époque, Asnières, UNAL, 1980.
Jacques-Antoine Dulaure, Adolphe Joanne et Émile de La Bédollière, Asnières, Éditions du Bastion, 1992.
Le Patrimoine des communes des Hauts-de-Seine, Flohic Éditions, 1994.
François Martin et Michel Toulet, Asnières-sur-Seine, Éditions Alan Sutton, 1996, coll. « Mémoire en images ».
Le guide municipal d'Asnières-sur-Seine, édition 2007-2008.
Antoine Cassan, « Le château d'Asnières-sur-Seine », in Sites et monuments, décembre 1978.
Collectif AACA, « Asnières et son château », in La Gazette du château, Կաղապար:N°, 1980.
Edme Perier, Notes sur la ville d'Asnières, Asnières, 1890.
Joseph Petit, Asnières, jadis Belle-Isles, aujourd'hui Կաղապար:47e ville de France, 1939.
Ned Rival, Album du cinquantenaire de l'usine Astra-Calvé à Asnières, éd. J. Grancher, 1993.
Luc Corlouër, La Chapelle des Chiffonniers d'Asnières (Roman). Feuillage, 2020


== Արտաքին հղումներ ==
Site de la mairie
։ RGP https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-92004  .
 https://www.cohesion-territoires.gouv.fr/asnieres-sur-seine/92004  .
Ագրեգատային հաստոց

Ագրեգատային հաստոց, բազմաիլային մետաղահատ հաստոց՝ նորմալացված հանգույցներից կազմված և անհատական հաղորդակներ ունեցող ուժային գլխիկներով, որոնք կատարում են իրենց վրա տեղակայված մետաղահատ գործիքների (գայլիկոնների, կտրիչների, ֆրեզների և այլն) պտտումն ու մատուցումը։
Միևնույն ուժային գլխիկներով կարելի է կառուցել տարբեր տիպի ու հատուկ նշանակության ագրեգատային հաստոցներ։


== Տեսակներ ==
ԽՍՀՄ-ում ընդունված են փոքր (ուժային գլխիկների հզորությունը 0,5-3 կվտ), միջին ու խոշոր (ուժային գլխիկների հզորությունը՝ 3,0-28 կվտ) ագրեգատային հաստոցներ։ Խոշոր ագրեգատային հաստոցները պատրաստվում են նաև նորմալացված հորիզոնական և ուղղաձիգ հենոցներով, սյուներով, պտտվող սեղաններով, թմբուկներով և այլն։ Որպես կանոն, իրն անշարժ ամրացվում է հաստոցի սեղանին տեղակայված հարմարանքում և մշակվում մեկ կամ մի քանի կողմերից։
Խոշոր ագրեգատային հաստոցի գործիքը մատուցվում է ուժային գլխիկի՝ ուղղորդիչներին տեղակայված իրանի տեղաշարժմամբ, իսկ փոքր ուժային գլխիկների դեպքում՝ անշարժ իրանի նկատմամբ իլի տեղաշարժմամբ։ Ուժային գլխիկները կարող են աշխատել միաժամանակ (միադիրք ագրեգատային հաստոցի) և հաջորդաբար (բազմադիրք ագրեգատային հաստոց)։
Սրանք կենտրոնացնում են ավելի մեծ քանակությամբ գործողություններ։ Ագրեգատային հաստոցներից հավաքվում են ավտոմատ գծեր։ Ունեն բարձր արտադրողականություն, էժան են, նախագծման ու պատրաստման համար կարճ ժամանակ են պահանջում, հեշտ են ենթարկվում վերակառուցման։


== Կիրառում ==
Օգտագործվում են մասսայական և խոշոր սերիական արտադրություններում։
Երկի (այլ կիրառումներ)

Երկի, կարող է վերաբերել՝

Երկի - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում
Երկի - քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինայի Չերկասիի մարզի Կատերինոպոլի շրջանում
Աստերոիդների ցանկ (307801-307900)

Աստերոիդների ցանկ (307701-307800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (307901-308000)
 Աստերոիդների ցանկ (307701-307800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (307901-308000)
BBC Radio 1

BBC Radio 1, BBC-ի երկու առաջատար ռադիոկայաններից մեկը (մյուսը՝ BBC Radio 2), որը մասնագիտանում է ժամանակակից ժողովրդական երաժշտության և ընթացիկ հիթ-շքերթների վրա։ Երաժշտության և ներկայացման ոճի ընտրությունը լիովին պատկանում է ծրագրի վարողին, սակայն նրանք, ովքեր ներկա են ցերեկային ժամերին, պետք է շաբաթական փոխարինեն որոշակի քանակությամբ երգեր (8, 13 կամ 15)։ Այն գործարկվել է 1967 թվականին՝ ռադիոկայանների կողմից ստեղծված երաժշտության պահանջարկը բավարարելու համար, երբ Մեծ Բրիտանիայի բնակչության միջին տարիքը 27 տարեկան էր։


== Պատմություն ==
BBC Radio 1-ը ստեղծվել է 1967-ին, որպես BBC Light ծրագրի իրավահաջորդ, որը 1945-ից հեռարձակել է հայտնի երաժշտություն և այլ զվարճանքներ։ Radio 1-ը ծրագրվել է որպես ուղղակի պատասխան օֆշորային ծովահեն ռադիոկայանների ժողովրդականությունը, ինչպիսիք են Radio Caroline-ը և Radio London-ը։ Նոր կայարանում ելույթ ունեցած առաջին դիսկ-ժոկեյը Թոնի Բլեքբեռնն էր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
www.bbc.co.uk/radio1 BBC Radio 1. պաշտոնական կայք
BBC Radio 1 Playlist
Radio Rewind – Radio 1 History
Բուգաս

Բուգաս (ուկրաիներեն՝ Бугас), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բուգասու, Բուգաս, Մակսիմովնա։ Հիմնադրվել է 1802 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուգաս գյուղում բնակվում էր 1 449 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լյուդվիկ Սոլսկի

Լյուդվիկ Սոլսկի (Լյուդվիկ Նապոլեոն Սոսնովսկի), (լեհ.` Ludwik Solski), (մարտի 20, 1855 - դեկտեմբերի 19, 1954), լեհ դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ։
1876 թվականից խաղացել է Կրակովի, Վարշավայի, Լոձի, Լյուբլյանայի և այլ քաղաքների թատրոններում։ Սոլսկին եղել է լեհական բեմի ռեալիստական ավանդույթների կրողը, խաղացել է մոտ 1000 դեր։ Լավագույններից են՝ Գորշտինսկի (Սլովացկու «Գորշտինսկի»), Պետրուչիո (Շեքսպիրի «Անսանձ կնոջ սանձահարումը), Հարպագոն (Մոլիերի «Ագահը»), Ֆիրս (Չեխովի «Բալենու այգին»), Պերչիխին, Դերասան (Գորկու «Քաղքենիներ», «Հատակում»)։
Ալեքսեյ Աղաջանյան

Ալեքսեյ Աղաջանյան (18 հոկտեմբերի, 1952, Մարտակերտ - 20 հունվարի, 1994, Երևան), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսեյ Աղաջանյանը ծնվել է 1952 թ. հոկտեմբերի 18-ին Մարտակերտ քաղաքում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը։ Զինվորական պարտադիր ծառայությունն անցել է Չեխոսլովակիայում։ Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել Մարտակերտի շրջանային հիվանդանոցում՝ որպես վարորդ, բնակություն է հաստատել Ստեփանակերտում և աշխատել ավտոպարկում։ Արցախյան գոյապայքարի տարիներին աշխատում էր ներքին գործերի վարչությունում։ 1992 թ. Շուշիի ազատագրումից հետո ծառայել է Շուշիի գնդում։ Վիրավորվել է Շահբուլաղում։ Մահացել է 1994 թ. հունվարի 20-ին Երևանի հիվանդանոցներից մեկում։ Հետմահու պարգևատրվել է ՀՀ «Արիության համար» մեդալով։ Ամուսնացած էր, ունի երեք երեխա։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տելբես (այլ կիրառումներ)

Տելբես, կարող է վերաբերել՝

Տելբես - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կոնդոմա գետի աջ ափին՝ 317 կմ հեռավորության վրա
Տելբես - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մունդիբաշ գետի աջ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա
Ելես

Ելես  (իսպ.՝ Yeles), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայում՝ Կաստիլիա Լա Մանչ ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Լա Սագրա շրջանի կազմում։ Տարածքը կազմում է 20 կմ²։ Բնակչությունը կազմում է 4841 մարդ (ըստ 2010 թվականի)։ Վարչական կենտրոնի հեռավորությունը կենտրոնից՝ 35 կմ։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)
Նեղտերևի

Նեղտերև (լատ.՝ Chamaenerion), ապուզանազգիների (իշախուտազգիներ) ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 20 տեսակ։


== Կենսաբանական նկարագիր ==

Ցողունն ուղղաձիգ է, երբեմն՝ թույլ ճյուղավորվող՝ ծածկված խիտ տերևներով, բարձրություն՝ 50-150 սմ։ Տերևները նստադիր են, նշատարաձև, ամբողջաեզր, մուգ կանաչ, ստորին մասում՝ գորշակապտավուն։ Ծաղկաբույլը ողկուզանման է, ծաղիկները՝ բաց մանուշակագույն, վարդագույն կամ ծիրանագույն, երբեմն՝ սպիտակ։ Ծաղկում է հունիս-օգոստոսին։ Պտուղը քառափեղկ, պատիճանման տուփիկ է։ Սերմերը փուփուլավոր են։


== Հայաստանում ==
Հայաստանում՝ 3 տեսակ՝

Նեղտերև նեղատերև (C.angustifolium),
Նեղտերև Ստևենի (C. stevenii),
Նեղտերև Դոդոնի (C.dodonaei)։


== Տարածում ==
Տարածված է Գեղարքունիքի, Լոռու, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է անտառի բացատներում, մարգագետիններում, խոնավ վայրերում, առվակների ափերին և այլն (վերին լեռն, գոտուց մինչև ենթալպյանը)։


== Տաքսոնոմիա ==
Դասը մտնում է Onagroideae ենթաընտանիքի, Onagraceae ընտանիքի և Myrtales կարգի մեջ։


== Տեսակներ ==

Դասը ընդգրկում է 14 տեսակ։

Chamerion angustifolium (L.) Holub — Иван-чай узколистный
Chamerion caucasicum (Hausskn.) A.I.Galushko
Chamerion colchicum (Alboff) Holub
Chamerion conspersum (Hausskn.) Holub
Chamerion danielsii (D.Löve) S.K.Cherepanov
Chamerion dodonaei (Vill.) Holub
Chamerion fleischeri (Hochst.) Holub
Chamerion iranicum (Raven) Holub
Chamerion latifolium (L.) Holub
Chamerion platyphyllum (Daniels) A.Löve & D.Löve
Chamerion prantlii (DallaTorre et Sarnth.) Holub
Chamerion speciosum (Decaisne) Holub
Chamerion stevenii (Boiss) Holub
Chamerion subdentatum (Rydb.) A.Löve & D.Löve


== Նշանակություն ==
Դեղաբույս է. պարունակում է ասկորբինաթթու, կարոտին (A-նախավիտամին), աղաղանյութեր։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես կապող, արյունահոսությունը դադարեցնող, վերքամոքիչ միջոց։ Տերևներից և արմատներից պատրաստում են աղցաններ և այլն։ Մեղրատու է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Барабанов Е. И. Ботаника: учебник для студ. высш. учеб. заведений.. — М.: Академия, 2006. — 298-448 с. — ISBN 5-7695-2656-4
Bleeker, Walter; Schmitz, Ulf & Ristow, Michael (2007)։ Interspecific hybridisation between alien and native plant species in Germany and its consequences for native biodiversity. Biological Conservation 137(2)։ 248-253. doi:10.1016/j.biocon.2007.02.004 (HTML abstract, appendix reserved for subscribers)
Steenkamp, V; Gouws, M.C; Gulumian, M; Elgorashi, E.E. & van Stade, J. (2006)։ Studies on antibacterial, anti-inflammatory and antioxidant activity of herbal remedies used in the treatment of benign prostatic hyperplasia and prostatitis. Journal of Ethnopharmacology 103(1)։ 71-75. doi:10.1016/j.jep.2005.07.007 PDF fulltext


== Արտաքին հղումներ ==
Botánica sistemática
Smithsonian Institution: clasificación de Epilobium(չաշխատող հղում)
Կարապետ Գևորգյան

Կարապետ Հարությունի Գևորգյան (1925, Վերնաշեն, Հայաստան), հայ մանկավարժ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից։ 


== Կենսագրություն ==
Կարապետ Գևորգյանը ծնվել է 1925 թվականին, Եղեգնաձորի շրջանի Վերնաշեն գյուղում։ 1942 թվականին ավարտել է շրջկենտրոնի միջնակարգ դպրոցը և աշխատել պիոներական ավագ ջոկատավար և մաթեմատիկա է դասավանդել Շատին և Գետափ գյուղերի դպրոցներում։ 
1943 թվականին զորակոչվել է գործող բանակ, պանտոնային կամրջաշինարարական զորամասերում մասնակցել է Գերմանա-խորհրդային պատերազմի ծանր մարտերին։ Հակառակորդի ռմբակոծության տակ պանտոնային կամուրջներ էին անցկացնում խորհրդային հարձակվող զորամասերի գետանցման համար։ Օդերի վրա կամուրջ անցկացնելու պահին ռմբակոծությունից խափանվել է էլեկտրականությունը։ Գևորգյանը դիմելով համարձակ քայլի, լողալով անցել է մեծ լայնություն ունեցող գետը և ապահովել էլեկտրականությունը։ Ստորաբաժանումը ժամանակին ավարտել է պանտոնային կամրջի անցկացումը։ Կարապետ Գևորգյանը պարգևատրվել է Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշանով։ Նա մարտերով անցել է Ռումինիայով, Հունգարիայով, Չեխոսլովակիայով և պատերազմի ավարտը դիմավորել է Ավստրիայում։
Պատերազմից հետո երկու տարի ևս շարունակել է զինվորական ծառայությունը։ Զորացրվելուց հետո 1947 թվականից Գևորգյանը մանկավարժական աշխատանքի է անցել Եղեգնաձորի շրջանի դպրոցներում, դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։ Պարգևատրվել է բազմաթիվ մարտական ու հոբելյանական մեդալներով։


== Պարգևներ ==
Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
(2983) Պոլտավա

(2983) Պոլտավա (անգլ.՝ Poltava), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,845275 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6714 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0192 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1753,01 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,205361 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,27° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2983) Պոլտավա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բեգութլու

Բեգութլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սերգեյ Դանիլով

Սերգեյ Եվլամպիևիչ Դանիլով (ռուս.՝ Сергей Евлампиевич Данилов, հոկտեմբերի 5, 1895, Նեչաևկա, Ռուսական կայսրություն - մարտի 1, 1944, Ֆլոսենբյուրգ, Բավարիա), խորհրդային զորապետ, գեներալ-մայոր, 1-ին կազմավորման 280-րդ հրաձգային դիվիզիայի հրամանատար, Կարմիր դրոշի շքանշանի ասպետ։


== Կենսագրություն ==
1907 թվականին հոր հետ ժամանում է Մոսկվա՝ փող վաստակելու։ 1914 թվականին ավարտել է ռեալական ուսումնարան։


== Զինվորական ծառայություն ==


=== Առաջին համաշխարհային պատերազմ ===
1915 թվականի սեպտեմբերին ծառայության է անցել և որպես յունկեր ընդունվել Ալեքսեևսկոեի զինվորական ուսումնարան, որը 1916 թվականի հունվարին ավարտելուց հետո կրտսեր սպա է նշանակվում Սիմբիրսկ քաղաքի պահեստային գումարտակում։ 1916 թվականի մայիսին գործուղում են Կիևի 5-րդ գրենադերական գունդ, որտեղ զբաղեցնում է կրտսեր սպայի և վաշտի հրամանատարի, ուսումնական թիմի պետի, գումարտակի հրամանատարի պաշտոնը։ Մասնակցել է Բարանովիչի շրջանի Արևմտյան ճակատի մարտերին, որտեղ գերմանական զորքի կողմից ենթարկվել է գազային հարձակումների և կոնտուզիահար է եղել։ Մարտական գործողություններում աչքի ընկնելու համար պարգևատրվել է Սուրբ Աննայի 4-րդ աստիճանի և Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշաններով։ 1918 թվականի փետրվարին դեմոբիլիզացվել է շտաբս-կապիտանի կոչումով և վերադարձել հայրենիք։


=== Քաղաքացիական պատերազմ ===
Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եղել է վաշտի հրամանատար՝ կռվելով կարմիրների կողմից։ Պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով։ Երկու անգամ ծանր վիրավորվել է։ Եղել է Յարոսլավլի 18-րդ հրաձգային դիվիզիայի վաշտի, այնուհետև Ռիբինսկի նույն դիվիզիայի 53-րդ հրաձգային գնդի գումարտակի հրամանատարը։


=== Միջպատերազմական շրջան ===
Ավարտելով Մ․ Ֆրունզեի անվան Բանվորա-գյուղացիական Կարմիր բանակի ակադեմիան՝ ծառայել է Մոսկվայի զինվորական շրջանի շտաբում։ 1934 թվականից եղել է Վ․ Պոդբելսկու անվան կապի ինժեներատեխնիկական ակադեմիայի ռազմական ֆակուլտետի ուսումնական մասի ղեկավարը, իսկ ավելի ուշ՝ Մ․ Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիայի ամբիոնի վարիչը։ Միաժամանակ ընդհանուր մարտավարություն է դասավանդել Գլխավոր շտաբի ռազմական ակադեմիայում։ 1939 թվականին 97-րդ հրաձգային գնդի հիման վրա ստեղծել է 137-րդ հրաձգային դիվիզիան և դարձել դրա առաջին հրամանատարը։


=== Հայրենական մեծ պատերազմ ===
1941 թվականի սեպտեմբերին գլխավորելով 3-րդ բանակի 280-րդ հրաձգային դիվիզիան՝ դուրս գալով պաշարումից վիրավորվում է, մնում գերմանացիների թիկունքում և հանձնվում։ Պահվել է Բոբրույսկի բանտում՝ Մոլոդեչնոյի ճամբարում։ Հիտլերականների հետ չհամագործակցելու համար տեղափոխում են Նյուրնբերգի բանտ։ Այնուհետև տեղափոխում են Ֆլոսենբյուրգի ճամբար։
1944 թվականի փետրվարի վերջին նրան կասկածում են ընդհատակների հետ կապեր ունենալու մեջ և Հիտլերի հրամանով հատուկ դաժանությամբ մահապատժի է ենթարկվում։ Նրան մահացու ծեծեցին փայտերով և նա 1944 թվականի մարտի 1-ին մահացավ՝ գիտակցության չգալով։ Թաղված է Ֆլոսենբյուրգի համակենտրոնացման ճամբարում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պուզիրևո (գյուղ, Մոնաստիրշչինսկի շրջան)

Պուզիրևո (ռուս.՝ Пузырево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բախչա վանք

Բախչա վանք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։ Գտնվում է Սպեր քաղաքից 14 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 22 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շապկինո Յունկո

Շապկինո Յունկո (ռուս.՝ Шапкино-Юнко), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Շապկինա/Մեծ շապկինո (լիճ)ի վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Ուստ-Ցիլմա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000081946
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103008194
Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Հովհաննես Այվազյան (երգիչ)

Հովհաննես Վիգենի Այվազյան (մարտի 3, 1983(1983-03-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), երգիչ (տենոր), Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մեներգիչ, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ։


== Կենսագրություն ==
Հովհաննես Վիգենի Այվազյանը ծնվել է 1983 թվականի մարտի 3-ին, Երևան քաղաքում։
2011 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան՝ Սերգեյ Դանիելյանի դասարան։ Կատարելագործվել է երգի «Մարիո դել Մոնակո-Ռենատա Տեբալդի» միջազգային ակադեմիայում, 1997–2001 թվականներին՝ Երևանի Սպայի տան երգի անսամբլում, ապա՝ Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում։ 2010 թվականից Տորոնտոյի «Opera Belcanto of South Simcoe» թատրոնի մեներգիչ է (Տուրիդու՝ Պիետրո Մասկանյիի «Գեղջկական պատիվ» և այլն)։ 2013 թվականից երաժիշտը հանդես է եկել Մոսկվայի «Նոր օպերա», Մեծ, ապա՝ Սանկտ Պետերբուրգի Մարիինյան (1-ին դերերգը՝ Կավարադոսսի, Ջակոմո Պուչինիի «Տոսկա»), Թաթարստանի օպերայի և բալետի թատրոններում, նրա դերերգերից են՝ Խոսե (Ժորժ Բիզեի «Կարմեն»), Ռադամես, Ալֆրեդ, Դոն Ալվարո, Դոն Կառլոս (Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա», «Տրավիատա», «Ճակատագրի ուժը», «Դոն Կառլոս»), Կանիո (Ռուջերո Լեոնկավալոյի «Պայացներ»), Լենսկի (Պյոտր Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին»)։
2012 թվականին Հովհաննես Այվազյանը մասնակցել է Պլասիդո Դոմինգոյի անվան «Օպերալիա» միջազգային մրցույթին։


== Մրցանակներ ==
Մեներգիչների միջազգային մրցույթ, գլխավոր մրցանակ, (2005, Փհենյան, Հյուսիսային Կորեա),
ՀՀ նախագահի մրցանակ, (2009)
Գոհար Գասպարյանի անվան օպերային մեներգիչների հանրապետական մրցույթ, 1-ին մրցանակ, (2008, Երևան)
Մեներգիչների Տաթևիկ Սազանդարյանի անվան երիտասարդ կատարողների հանրապետական մրցույթի 2-րդ մրցանակ (2007, Երևան)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հովհաննես Այվազյան
Հարցազրույց Ալ. Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մեներգիչ, տենոր Հովհաննես Այվազյանի հետ
Կլյուչ Ժիզնի

Կլյուչ Ժիզնի (ռուս.՝ Ключ Жизни), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ելեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1198 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տրուբենկա

Տրուբենկա (ռուս.՝ Трубенка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Շանյա գետի ձախ ափին՝ 87 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ուգրա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010100412110000021504
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110002150
Ավազանի կոդը - 09.01.01.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Սամվել Երկնափեշյան

Սամվել Արտիկի Երկնափեշյան (1962, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ սրնգահար, շվիահար։ 


== Կենսագրություն ==
Սամվել Երկնափեշյանը ծնվել է 1962 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան ուսումարանի ակորդեոնի բաժնում (դասատու՝ Ա. Համբարձումյան)։ 1990 թվականին ավարտել է Երևանի պետական կոնսերվատորիան (սրինգ, Ա. Պետրոսյանի, Ս. Թորոսյանի դասարաններ), 1993 թվականին՝ ասպիրանտուրան (դիրիժորություն, ղեկ.՝ Հ. Ոսկանյան)։ 1978 թվականից նվագել է տարբեր պարախմբերում, 1985-1986 թվականներին՝ «Մարաթուկ» անսամբլում։ «Ղարս» անսամբլի հետ հանդես է եկել Իրանում (1993), «Կակաչ» պարախմբի հետ՝ Լիբանանում (1995)։ Համերգներով շրջագայել է նաև Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իսպանիայում։ Մասնակցել է մի շարք փառատոների՝ որպես մենակատար և նվագակցող։ 
1981 թվականին սկսել է դասավանդել երաժշտական դպրոցներում, 2001 թվականից՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիայում (շվի և սրինգ)։ 
Կազմել է «Փոխադրումներ, մշակումներ և օրիգինալ ստեղծագործություններ շվիի և սրնգի համար» (2008) ժողովածուն, համահեղինակ է «Երաժշտական և արվեստի դպրոցների ժողովրդական նվագարանների մասնագիտական ծրագրեր»-ի (2000)։ 


== Մրցանակներ ==
1987 թվականին Սամվել Երկնափեշյանն արժանացել է Սայաթ-Նովայի անվան հանրապետական մրցույթի 3-րց մրցանակի (Երևան)։
Միխեիլ Ասաթիանի

Միխեիլ Ասաթիանի (վրաց.՝ მიხეილ მიხეილის ძე ასათიანი, մայիսի 10, 1882(1882-05-10), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 20, 1938(1938-01-20), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային հոգեբույժ, Վրաստանում գիտական հոգեբուժության հիմնադիրներից մեկը


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Թիֆլիսի երկրորդ գիմնազիան, որտեղ անդամագրվել էր ուսուցիչ Գեորգի Գեխտմանի կազմակերպած պատմափիլիսոփայական խմբակին։ Ընկերական սերտ հարաբերություններ է ունեցել Ալեքսանդր Ելչանինովի, Վլադիմիր Էռնի, Պավել Ֆլորենսկու հետ (ի դեպ, վերջինիս քրոջ հետ ամուսնացած է եղել մի որոշ ժամանակ. 1911 թվականին ամուսնալուծվել են)։
1907 թվականին Միխեիլը բարձր գնահատականներով ավարտել է Մոսկվայի կայսերական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, որից հետո նրան պահել են դասախոսներից Վլադիմիր Սերբսկու կլինիկայում՝ որպես օրդինատորի։
1909 թվականի ամռանը մեկնել է Շվեյցարիա, որտեղ հանդիպումներ է ունեցել ցյուրիխցի հոգեբույժների ու հոգեվերլուծաբանների, այդ թվում՝ Կառլ Յունգի հետ։ Օյգեն Բլոյլերի և Պոլ Դյուբուայի ղեկավարությամբ կատարելագործել է իր գիտելիքներն ու հմտությունները։
Եղել է Մոսկվայում 1910-1914 թթ. լույս տեսած «Психотерапия. Обозрение вопросов психического лечения и прикладной психологии» ամսագրի խմբագիրներից մեկը, 1912 թվականին դարձել է մոսկովյան «Малые пятницы»(«Փոքր ուրբաթներ») հոգեբուժական խմբակի հիմնադիրներից և բյուրոյի անդամներից մեկը։ Միաժամանակ, մինչև 1914 թվականը աշխատել է մերձմոսկովյան նյարդահոգեբուժական առողջարանում, իսկ 1914-1918 թվականներին՝ մոսկովյան թիվ 1 հոգեբուժական հիվանդանոցում, ինչպես նաև՝ կենտրոնական հոգեբուժական հոսպիտալում։
1918-ից 1920 թվականներին Մոսկվայի պետական համալսարանի հոգեբուժական կլինիկայում աշխատել է որպես ասիստենտ, այնուհետև եկել է Վրաստան, Թիֆլիսի նորաբաց համալսարանում կազմակերպել հոգեբուժության ամբիոն և ղեկավարել այն մինչև իր կյանքի ավարտը։
1925-ից 1938 թվականներին որպես տնօրեն՝ ղեկավարել է իր ակտիվ մասնակցությամբ հիմնադրված հոգեբուժական գիտահետազոտական ինստիտուտը, որին 1948 թվականին շնորհվել է Միխեիլ Ասաթիանիի անունը։
Նրա ղեկավարությամբ երեք հարյուրից ավելի գիտական աշխատություն է գրվել ընդհանուր հոգեբուժության, դատա-հոգեբուժական փորձաքննության, վարակիչ փսիխոզների կլինիկայի, հոգեկան հիվանդների բուժման տարաբնույթ հարցերի վերաբերյալ։
Մ. Ասաթիանին Վրաստանի նյարդաբույժների և հոգեբույժների գիտական ընկերության հիմնադիրներից մեկն էր։


== Աշխատությունների ընտրանի ==
Միխեիլ Ասաթիանին 40-ից ավելի գիտական աշխատություն է հեղինակել կլինիկական հոգեբուժության և հոգեբուժական օգնության կազմակերպման վերաբերյալ։

Метод репродуктивных переживаний в лечении психоневрозов и роль так называемых сигнальных симптомов психоневрозов. — Клин, 1926. — Т. 4.
Условные рефлексы в приложении к симптомам психоневрозов. — Медицинский вестник. — 1926. — Т. 1. — С. 19.
Психоневрозы. — Тифлис, 1932.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Зурабашвили А. Д. Проф. М. М. Асатиани, 1881—1938, Невропат. и психиат., т. 7, № 4, с. 158, 1938;
Зурабашвили А. Д. и Ментешашвили И. Т. Выдающийся психиатр М. М. Асатиани, Шурн. невропат, и психиат., т. 52, № 4, с. 72, 1952;
Шенгелая Г. М. Концепция проф. Асатиани о психоневрозах, Сб. трудов Ин-та психиат. НКЗГ, с. 16, Тифлис, 1939.
Շաուրս (այլ կիրառումներ)

Շաուրս, կարող է վերաբերել՝

Շաուրս - Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Շամպան-Արդեն շրջանում
Շաուրս - ֆրանսիական փափուկ պանիր՝ պատրաստված կովի կաթից
Բենյամին Սավշեկ

Բենյամին Սավշեկ (սլովեն.՝ Benjamin Savšek, մարտի 24, 1987(1987-03-24), Լյուբլյանա, Սլովենիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), սլովենացի կանոեիստ (սլալոմ), Տոկիոյում կայացած 2020 թվականի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, աշխարհի առաջնությունների բազմակի մեդալակիր, Եվրոպայի առաջնությունների մեդալակիր։ Միջազգային մակարդակում սկսել է հանդես գալ 2002 թվականին։


== Սպորտային կենսագրություն ==
Սավշեկի թիավարությամբ զբաղվել սկսել է Սավա գետի վրա 1996 թվականին։ 2002 թվականից Բենիամինը սկսել է հանդես գալ պատանիների աշխարհի առաջնություններում։ Աշխարհի մեծահասակների առաջնություններում սլովենացի մարզիկը սկսել է հանդես գալ 2009 թվականից, սակայն երկար ժամանակ մեդալ նվաճել չի հաջողվել։ Սավշեկի համար լավագույն արդյունքները դարձել են 4-րդ և 5-րդ տեղեր թիմային հաշվարկում, որոնք նա զբաղեցրել է 2009 և 2010 թվականների առաջնություններում։ 2009 թվականի աշխարհի առաջնության արդյունքներով Սավշեկն զբաղեցրել է բարձր 2-րդ տեղը, հաջորդ անգամ սլովենացին այդ նվաճումը կրկնել է միայն 2015 թվականի արդյունքներով։ 2012 թվականի գարնանը Բենիամինը նվաճել է Եվրոպայի առաջնությունների իր առաջին մեդալը՝ դառնալով երրորդը անհատական առաջնությունում։
Լոնդոնի Ամառային օլիմպիական խաղերում Սավշեկը հանդես է եկել միայնակ կանոեիստների մրցումներում։ Նախնական փուլի առաջին փորձից հետո Բենիամինը, որն անցել է առանց սխալների, գրավել է առաջատարի դիրքը։ Երկրորդ փորձի ժամանակ Սավշեկը անհաջող է հանդես եկել և երկու փորձերի լավագույն արդյունքով գրավել է երկրորդ տեղը։ Կիսաեզրափակիչ փուլը բաղկացած էր մեկ փորձից։ Մրցատարածությունում Սավշեկը ցույց է տվել մրցատարածությունն անցնելու երկրորդ ժամանակը, ինչը տուգանային միավորների բացակայության դեպքում նրան թույլ է տվել երկրորդ տեղով դուրս գալ վճռորոշ փուլ։ Սակայն մմրցումների եզրափակիչը սլովենացին անհաջողությամբ է ավարտել։ Մրցատարածությունն անցնելու ժամանակ Սավշեկը բաց է թողել երկու դարպաս և վաստակել է 108 միավոր տուգանք, ինչի արդյունքում հետ է մղվել վերջին 8-րդ տեղը։
2013 թվականի աշխարհի առաջնությունում Սավշեկը նվաճել է աշխարհի առաջնությունների առաջին մեդալը, որը դարձել է նրա երրորդ մեդալն անձնական հաշվարկում։ Մեկ տարի անց աշխարհի առաջնությունում Բենիամինը կարողացել է բարելավել իր ցուցանիշները՝ դառնալով արծաթե մեդալակիր անհատական մրցաշարում և բրոնզե մեդալակիր թիմային մրցաշարում։ Այդ նույն արդյունքը սլովենացին կրկնել է նաև 2015 թվականի աշխարհի առաջնությունում։
2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում Սավշեկը մասնակցել է Ս-1 կարգի մրցումներին, որտեղ գրավել է 8-րդ տեղը։ Չորս տարի անց՝ 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած Ամառային օլիմպիական խաղերում նա զբաղեցրել է 6-րդ տեղը նույն մրցաշարում։ Տոկիոյում 2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերում ավելի է բարելավել իր արդյունքները Ս-1 կատեգորիայում՝ նվաճելով ոսկե մեդալ։


== Մրցանակներ ==
Տարվա մարզիկ Լյուբլյանայում (2013, 2014)


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի դուստր՝ Անայան (2011) և որդի՝ Առնեյը (2015)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բենյամին Սավշեկի էջը ICF կայքում (անգլ.)
(7367) Ջիոտո

(7367) Ջիոտո (անգլ.՝ Giotto), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 26-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,194511 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7979 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5911 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2085,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,172623 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,72° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7367) Ջիոտո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լիբացե

Լիբացե (էստ․՝ Libatse), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Հալինգա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 388 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
(3123) Դանհամ

(3123) Դանհամ (անգլ.՝ Dunham), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 30-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,461918 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1329 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,791 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Դանհամ աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,1258 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1410,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,255149 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,99° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է F դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3123) Դանհամ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սլոբոդիշչե (գյուղ, Իլինեցկոեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍլոբոդիշչեՍլոբոդիշչե (ուկրաիներեն՝ Слободище), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Իլինեցկոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սլոբոդիշչե գյուղում բնակվում էր 988 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,42 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 184,51 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Իժախոտ

Իժախոտ, քարբախոտ, օձի գլուխ, ախիոն ՝ (լատ.՝ Echium), գաղտրիկազգիների ընտանիքի երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի, հազվադեպ՝ թփերի ցեղ։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Ցողունը բութանկյունավոր է, հաստ, ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ մինչև 100 սմ։ Տերևները հերթադիր են, նշարաձև, ամբողջական։ Բույսն ամբողջովին պատված է կոպիտ, փշանման մազմզուկներով։ Ծաղկաբույլը խիտ հասկանման կամ ողկուգանման ոլորք է։ Ծաղիկները սկզբում վարդագույն են, հետո՝ կապույտ։ Պտուղը գորշ սպիտակավուն կամ թուխ, կնճռոտ, ձվաձև քառընկուզիկ է։


== Տեսակներ ==
Հայտնի է մոտ 50 (այլ տվյալներով՝ 40), ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝ 

իժախոտ ռուսաստանյան (E. armsicum),
իժախոտ սովորական (E. vulgare)
իժախոտ իտալական (E. italicum)։


== Տարածում ==
Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերի միջին լեռն, գոտիներում։ Աճում է խոտածածկ լանջերին, մարգագետիններում, անտառեզրերին, չոր վայրերում և այլն։


== Նշանակություն ==
Դեղաբույս է. պարունակում է ալկալուդներ, սապոնիններ, կարոտին (A-նախավիտամին), վիտամիններ C, E, կարմիր գունակ։ Պատրաստուկներն օգտագործում են որպես խորխաբեր, հազը հանգստացնող միջոց։


== Ծանոթագրություններ ==
Ղազիքյոյ (Կարաքիլիսայի գավառ)

Ղազիքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանի գետի վերին հոսանքի ձախ ափին, Կարաքիլիսա քաղաքից 12 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օվեր սյուր Ուազ

Օվեր սյուր Ուազ (ֆր.՝ Auvers-sur-Oise), մունիցիպալիտետ Ֆրանսիայում՝ Իլ-դը-Ֆրանս երկրամասի Վալ-դը-Ուազ դեպարտամենտում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Փարիզից 27 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք և 9 կմ՝ Սերժիից դեպի հյուսիս-արևելք։ Զբաղեցնում է 12,69 կմ² մակերես տարածք, գտնվում է ծովի մակարդակից 111 մ բարձրության վրա։ Բնակչությունը 2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում է 6 846 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 539 մարդ/կմ²։
Քաղաքի պատմության մի մասը կապված է 19-րդ դարի հայտնի նկարիչների անվան հետ, ինչպիսիք են՝ Վինսենթ վան Գոգ, Պոլ Սեզան, Կամիլ Պիսսարո։ Վան Գոգը, ապա նաև նրա եղբայրը՝ Թեոն թաղված են այստեղ։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճի ցուցանիշ (Cassini և INSEE):


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մունիցիպալիտետի պաշտոնական կայք
Նիկուլչինո (գյուղ, Սլոբոդսկոյ շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆիկուլչինոՆիկուլչինո (ռուս.՝ Никульчино), գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Սլոբոդսկոյ շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լը Բոսկ (Արյեժի գավառ)

Լը Բոսկ (ֆր.՝ Le Bosc), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Ֆուա Ռուրալ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ֆուա շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09063։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 108 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 73 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 47-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 26-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 64,4 %, 1999 թվականին եղել է՝ 60,0 %)։ 47 աշխատունակ բնակիչներից 34-ը աշխատում էին (17 տղամարդ և 17 կին), անաշխատանք էին 13-ը (10 տղամարդ և 3 կին)։ 26 անգործունակ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 4-ը թոշակառու, 18-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Լը Բոսկ» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-24-ին։ Վերցված է 2012-2-26 
«Լը Բոսկ» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-04-ին։ Վերցված է 2013-01-26
Իրաֆսկի շրջան

Իրաֆսկի շրջան (ռուս.՝ Ирафский район, օսերեն՝ Ирæфи район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Հյուսիսային Օսիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1944 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Չիկոլա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1376 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15242 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,08 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա

Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա (իտալերեն՝ Santa Francesca Romana), եկեղեցի Հռոմում, որը գտնվում է Կամպիտելլի շրջանում Հռոմի ֆորումի կողքին։ Նախկինում հայտնի է եղել որպես Սանտա Մարիա Նովա։ Եկեղեցին տիտղոսակիր է։ 1991 թվականի հունիսի քսանութից եկեղեցու կարդինալ քահանան Անջելո Սոդանոն է։


== Պատմություն ==

Եկեղեցին կառուցվել է 10-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ ներառելով նաև 8-րդ դարի աղոթատեղին, որը Պողոս I պապը պեղել էր Վեներայի և Ռոմայի տաճարի սրահում։ Այն անվանվեց Սանտա Մարիա Նովա ( կամ "Nuova"՝ նոր Ս․ Մարիա ) որպեսզի տարբերակվի Հռոմի ֆորումում գտնվող մյուս Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցուց։ 13-րդ դարում Ոնորիոս III պապը վերանորոգեց եկեղեցին, կառուցվեց զանգակատուն, աբսիդը ձևավորվեց «Maestà»-ի խճանկարներով։ 1352 թվականից եկեղեցին գտնվել է Օլիվետանների հովանու ներքո։ 16-րդ դարում եկեղեցին նվիրաբերվել է Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանային (Francesca Buzzi), որը սրբացվել է 1608 թվականին։ Վերջինիս մասունքները գտնվում են եկեղեցու նկուղում։
Եկեղեցու տրավերտինապատ գավիթը և ճակատամասը կառուցել է Կարլո Լամբարդին 1615 թվականին։
Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա եկեղեցում գտնված արձանագրությունները արժեքավոր աղբյուրներ են, որոնք արտացոլում են եկեղեցու պատմությունը։ Դրանք հավաքագրվել և հրատարակվել են Վինչենցո Ֆորչելլայի կողմից։
Ինտերիերը՝ նավը կողային կապելլաների հետ միասին, վերակառուցվել է Լոմբարդիի կողմից, Ֆրանչեսկա Բուցցիի սրբադասվելու նախորդող տարիներին, սկսած 1595 թվականից։ Նավի կենտրոնում հին եկեղեցու schola cantorum, որը պատված է «կոսմատեսկո» ոճով արված խճանկարներով։ Ուշագրավ առանձնահատկության է արժանի խոստովանարանը, որը ձևավորվել է Լորենցո Բերնինիի կողմից (1638–1649)։ Այն պատված է գունագեղ մարմարով, իսկ կողային չորս սյուները երեսապատված են հասպիսով։
Եկեղեցում է պահվում թանկարժեք Madonna Glycophilousa՝ 5-րդ դարի սրբապատկերը, որն այստեղ է բերվել Սանտա Մարիա Անտիկվա եկեղեցուց։ 20-րդ դարի «Աստվածածինն ու Մանուկը», որը պատկերված էր նրա վերևում, վահանակից զգուշությամբ հեռացվել է և այժմ պահվում է ավանդատանը։

Անտիկ աղոթատեղին, որի վրա կառուցվել է ներկայիս եկեղեցին, տեղակայված է այն վայրում, որտեղ մահացել է Սիմոն Մոգը։ Ըստ լեգենդի, Սիմոն Մոգը ցանկանալով ապացուցել իր հզորությունը Պողոս և Պետրոս առաքյալների առջև, վեր է բարձրանում։ Երկու առաքյալները խրատելով ծնկի են իջնում, և Սիմոնն ընկնելով մահանում է։ Այն տեղը, որտեղ առաքյալները ծնկի իջնելիս հետք են թողնում, բազալտե քարերով ներդրված է հարավային տրանսեպտում, պատի մեջ։
Գրիգոր XI պապի դամբարանը, որը վերաձևավորվել է Պաոլո Օլիվիերիի կողմից (թվագրվում է 1584 թ․) գտնվում է եկեղեցու հարավային տրանսեպտում։
Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանան անվանվել է ավտոմեքենաների վարորդների պաշտպան, քանի որ ըստ լեգենդի, մի հրեշտակ լուսավորում էր նրա ճանապարհը, երբ նա ճանապարհորդում էր գիշերը։
Իռլանդիայի Դուբլին քաղաքի Սուրբ Երրորդության քոլեջի (հոգևոր համալսարան) ճակատամասը Սանտա Ֆրանչեսկա Ռոմանա եկեղեցու կրկնօրինակն է։ Այն ձևավորել է գոթական ճարտարապետ Ջ․ Ջ․ ՄքՔարտին։


== Ծանոթագրություններ ==