armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բիգորսկի վանք

Բիգորսկի սուրբ Հովհաննես Մկրտչի վանք  (մակեդոներեն՝ Бигорски манастир), Մակեդոնիայի ուղղափառ եկեղեցու անկանոն վանք՝ տեղակայված Մակեդոնիայի հյուսիս-արևմուտքում, Դեբար-Գոստիվարի ուղիղ ճանապարհի մոտ, ընկած է Բիստրի լանջին, Ռադիկա գետի ափին՝ Ռոստուշե, Վելեբրդո, Բուտիշե և Տրեբիշտա գյուղերի միջև։ «Բիգորսկ» անվանումը կապված է վանքի տուֆից կառուցված լինելու հետ (մակեդոներեն՝ «бигор»)։


== Պատմություն ==
Վանքը հիմնադրվել է 1020 թվականին։ Ըստ լեգենդի վանքը հայտնվել է այն տեղում, որտեղ վանական Հովհաննեսը գետից հանել է հրաշագործ Հովհաննես Մկրտիչի սրբապատկեր։

16-րդ դարում վանքը ավերվեց թուրքերի կողմից։ Թուրքական տիրակալությունից հետո վանքի տարածքում մնացել էր միայն ոչ մեծ եկեղեցի։ Հովհաննես Մկրտիչի սրբապատկերը խորհրդավոր ձևով անհայտացավ, ըստ լեգենդի ամբողջականորեն պահպանված տեսքով վերադարձվել է ավելի ուշ՝ այն նույն տեղում, որտեղից հայտնաբերվել էր։
Վանքի վերականգնումը սկսվեց միայն 1743 թվականին Իլարիոն վանահոր կողմից։
Վանքի տաճարի պատկերակալը ամենահայտնին է Մակեդոնիայում։ Այն ստեղծվել է 1829—1835 թվականներին։ Պատկերակալի ստեղծողներն են Պյոտր Ֆիլիպով-Գարկատան և նրա եղբայր Մարկոն Գարի գյուղից, Մակրարիջ Ֆրկովսկին Գալիկնիկ գյուղից և Ավրամ Դիկովը Վազիլ ու Ֆիլիպ որդիների հետ Օզոի գյուղից։ Պատկերակալը բաժանված է վեց աստիճանների։ Գեղարվեստական փորագրումն իրենից ներկայացնում է բուսական զարդաքանդակ։ 1885 թվականին ստեղծվեց Հովհաննես Մկրտիչի արծաթե սրբապատկերի շրջանակը, որում այն պահպանվում է մինչ օրս։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Մակեդոնիայի եկեղեցիների ցանկ


== Հղումներ ==
The Iconostasis of St. John Bigorski Archived 2001-03-18 at the Wayback Machine.
Monastery «Saint Jovan Bigorski»
Bigorski Archived 2012-12-06 at Archive.is
Бигорский монастырь
St. Jovan Bigorski Church interior


== Գրականություն ==
Димитров Б. Християнството в българските земи. Български манастири. София, 2001
Միջին Փարցխմա

Միջին Փարցխմա (վրաց.՝ შუა ფარცხმა՝ շուա փարցխմա), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Գուրիայի մարզի Չոխատաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 260 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Չոխատաուրից հեռու է 1 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 653 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Չոխատաուրի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Հարևան Լանչխութի շրջանով անցնում է Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ նավահանգիստը Փոթին է, իսկ ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։


== Տես նաև ==
Վերին Փարցխմա


== Ծանոթագրություններ ==
Տասներեք (այլ կիրառումներ)

Տասներեք, կարող է վերաբերել՝

Տասներեք - բնական թիվ է, գտնվում է 12-ի և 14-ի միջև։
Տասներեք - ամերիկյան ֆիլմ՝ ռեժիսոր ու սցենարիստ Գելա Բաբլուանիի կողմից։ Նկարահանվել է ֆրանսիական օրիգինալ ֆիլմի պրեմիերայից 5 տարի անց։
Լա Նևիլ Բոմոն

Լա Նևիլ Բոմոն (ֆր.՝ La Neuville-Bosmont), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Մարլ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02545:


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 183 մարդ։ 


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին համայնքի 124 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 70-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 54-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 56,5%, 1999 թվականին եղել է 55,5%)։ 70 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 61-ը (30 տղամարդ և 31 կին), գործազուրկ էին 9 մարդ (3 տղամարդ և 6 կին)։ 54 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը՝ թոշակառուներ, 39-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրություն ազգային ինստիտուտ, Լա Նևիլ Բոմոն (ֆր.)
Մերձանտարկտիկական գոտի

Մերձանտարկտիկական գոտի, աշխարհագրական գոտի Հարավային կիսագնդում, բարեխառն և անտարկտիկական գոտիների միջև։ Օվկիանոսային գոտի է անտարկտիկական մթնոլորտային ճակատի սեզոնային տեղաշարժերի սահմանում՝ հարավային լայնության 65—67° և 58—60° միջև։ Զմռանը գերակշռում են անտարկտիկական, ամռանը՝ բարեխառն լայնությունների օդային զանգվածները։ Զմռանը օդի միջին ջերմաստիճանը —5 °C-ից մինչև —15°С է, ջրինը՝ —1, 5 °C-ից մինչև -2°С։ Ամռանը օդի և ջրի ջերմաստիճանը 0-2°С է։ Զմռանը ամբողջ տարածությունն զբաղեցնում են ձևով ծածկված լողացող սառույցները, շատ են այսբերգները։ Հաճախակի են հողմերը, ձնաբքերը և մառախուղները։ Կլիմայի դաժանությանը նպաստում են օդի բարձր խոնավությունը և փոթորկային քամիները, որոնք առաջանում են ցուրտ մայրցամաքի և համեմատաբար տաք ծովի միջև եղած ճնշման մեծ գրադիենտի հետևանքով։ Տեղումների տարեկան քանակը 500 մմ է, գլխավորապես՝ ձնային։ Ամռանը տարածքն ազատվում է սառույցներից։ Ջրի աղիությունը տարվա ընթացքում քիչ է փոփոխվում (33—34%)։ Բնորոշ է ծովի ալիքայնությունը (ալիքների բարձրությունը՝ 2—5 մ/ից մինչև 10 մ)։ Զարգացած է պլանկտոնը, որի շնորհիվ հարուստ է ձկներով և թռչուններով։ Մերձանտարկտիկական գոտին կետորսության հիմնական շրջանն է։ Կղզիները ծածկված են մամուռներով, քարաքոսերով և թփուտներով։
Ժանվիլ (Կալվադոսի գավառ)

Ժանվիլ (ֆր.՝ Janville), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 372 մարդ, բնակչության խտությունը` 83.78 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.44 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 16 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 255 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 176-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 79։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,0 %։ 176 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 166 անձ (90 տղամարդ և 76 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (5 տղամարդ և 5 կին)։ 79 անաշխատունակներից 25-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 37-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Էտրիտ Բերիշա

Էտրիտ Բերիշա (ալբաներեն`Etrit Berisha), ալբանացի ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում և հռոմեական Լացիո ֆուտբոլային ակումբում։ Ծնվել է 1989 թվականի մարտի 10-ին Հարավսլավիայի Պրիշտինա քաղաքում։


== Միջազգային կարիերա ==
2012 թվականին դուրս է եկել պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլի ասպարեզ և ուղևորվել Իրան և Կատար։ Մայիսի 22-ին անցկացրել է առաջին հանդիպումը Կատարի դեմ։ Այդ հանդիպումը ավարտվել է Ալբանիայի հաղթանակով։ Հաջորդ Իրանի դեմ խաղում կատարում է դեբյուտ։ Ալբանիան հաղթում է նվազագույն հաշվով։


== Լացիո ==
2013 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Էտրիտ Բերիշան պայմանագիր է կնքում իտալական Լացիո-ի հետ։ Ակումբում առաջին պաշտոնական հանդիպում անցկացրել է Եվրոպա-Լիգայի նախընտրական փուլի Կիպրոսի Ապոլլոն ՖԱ-ի դեմ խաղում։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Եվրոպա-Լիգայի Տրաբզոնսպորտի դեմ խաղում ոչ մի գնդակ չի ընդունում իր դարպասը, պահելով 0-0 հաշիվը։


== Ակումբ ==


=== Միջազգային ===


== Ծանոթագրություն ==
Շահբա

Շահբա (արաբ․՝ شهبا‎‎‎‎), հնագույն քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հարավ-արևմուտքում՝ Ալ-Սուեյդայի մարզի համանուն գավառում։
Նախկինում եղել է Հռոմեական կայսրության Արաբիա նահանգի կենտրոնը։
Ըստ 2002 թվականի Սիրիայի Արաբական Հանրապետության կենտրոնական բյուրոյի մարդահամարի տվյալների, Շահբա քաղաքի բնակչությունը կազմում է 14,784 մարդ, որոնց ճնշող մեծամասնությունը արաբներն են։
Քաղաքի պաշտոնական լեզուն արաբերենն է։ Տարածված կրոնը՝ իսլամը։


== Ծանոթագրություններ ==
Բուդյոննովսկի շրջան

Բուդյոննովսկի շրջան (ռուս.՝ Будённовский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ստավրոպոլի երկրամասում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Բուդյոննովսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3060,08 կմ²։


== Բնակչություն ==
2012 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 117804 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 38,5 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Սուլավեսի

Սուլավեսի (Sulawesi), Ցելեբես (Celebes), կղզի Մալայան կղզեխմբում, Ինդոնեզիայի տարածքում։ 
Տարածությունը 170 հզ․ կմ2 է։ Կազմված է գրանիտներից, գնեյսներից, մեզոզոյան կրաքարերից, նստվածքային և հրաբխային ապարներից։ Ափերը առավելապես զառիթափ են, նրանց երկարությամբ տեղ-տեղ զարգացած են կորալային խութերը։ Գերակշռում են լեռները, կան գործող հրաբուխներ։ Հաճախակի են երկրաշարժերը։ Կլիման մերձհասարակածային է, մուսսոնային, հյուսիսում՝ հասարակածային։ Գետերը կարճ են, արագահոս։ Շատ կան լճեր։ Տարածված են հասարակածային անտառները, թփուտային մացառուտներն ու սավաննաները։ Կենդանական աշխարհը բնութագրվում է հնդկա-մալայական և ավստրալիական տեսակների բարդ համակցությամբ և էնդեմիկների մասնակցությամբ։ Օգտակար հանածոներից կան նիկել, երկաթ, թանկարժեք մետաղներ։ Հիմնական նավահանգիստներն են Ուջունգպանդանգը, Մանադոն։
Ազատաշեն (այլ կիրառումներ)

Ազատաշեն, կարող է վերաբերել՝

Ազատաշեն - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում
Ազատաշեն - գյուղ Արարատի մարզի Արարատի տարածաշրջանում, արգավանդ հարթավայրում
Ազատաշեն - լքված գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզում
I’m Not the Only One

«I’m Not the Only One», բրիտանացի հեղինակ-կատարող  Սեմ Սմիթի երգը։ Թողարկվել է 2014 թվականին որպես նրա In the Lonely Hour դեբյուտային ստուդիական ալբոմի չորրորդ սինգլ։ Երգի հեղինակներն են Սեմ Սմիթն ու Ջիմի Նապերը։


== Երգի մասին ==
«I’m Not the Only One» սինգլը Միացյալ Նահանգներում թողարկվել է 2014 թվականի հուլիսի 2-ին, Մեխ Բրիտանիայում՝ նույն թվականի օգոստոսի 31-ին։ Սեպտեմբերի 9-ի ն թողարկվել է երգի ռեմիքսը, որ ձայնագրվել է ռեփեր A$AP Rocky-ի մասնակցությամբ։ Երգը բրիտանական UK Singles Chart հիթ-շքերթում հասել է մինչև երրորդ հորիզոնական, իսկ ամերիկյան Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում՝ յոթերորդ։
«I’m Not the Only One» երգի հիման վրա նկարահանված տեսահոլովակի ռեժիսորն է Լյուկ Մոնախանը։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2014 թվականի օգոստոսի 1-ին։ Հոլովակում նկարահանվել են դերասանուհի Դիաննա Էյգրոն, որ հայտնի է «Glee» հեռուստասերիալից ու «Ես չորրորդն եմ» ֆիլմից, և դերասան Քրիս Մեսինան, որ հայտնի է «Մինդի նախագիծ» սերիալից։


== Երգացանկ ==


== Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ ==


=== Հավաստագրումներ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Ճգնավորի մատուռ (Ռինդ)

Ճգնավորի մատուռ, վիմափոր կրոնական կառույց Վայոց ձորի մարզի Ռինդ գյուղի տարածքում, երկրաբանական ժայռ-մնացուկ Սպիտակ քարից 200 մետր հարավ-արևելք։


== Նկարագրություն ==
Մատուռը գտնվում է մեկուսի ժայռի արևմտյան կողմում։ Դուռն արևմուտքից է, ունի 1,5 բարձրություն։ Մատուռի ներսի պատերին փորագրված են խաչեր։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տես նաև ==
Ռինդի վիմափոր եկեղեցի
Ռինդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Մելանեզիա

Մելանեզիա, Օվկիանիայի կղզեխմբերից մեկը Խաղաղ օվկիանոսի հարավարևմտյան մասում։


== Աշխարհագրություն ==
Երկարությունը մոտ 5000 կմ է։ Գլխավոր կղզիներն ու կղզիախմբերն են՝ Նոր Գվինեա, Ֆիջի, Բիսմարկի կղզեխումբ, Սողոմոնյան Նոր Հեբրիդյան, Նոր Կալեդոնյան։ Տարածությունը 956,3 հզ կմ է, բնակչությունը՝ մոտ 4 միլիոն (1980 թ.)՝ պապուասներ, մելանեզիացիներ, միկրոնեզիացիներ։
Կղզիներն ունեն մայրցամաքային և հրաբխային ծագում, լեռնային մակերևույթ (բարձրությունը՝ մինչև 5029 մ, Նոր Գվինեա կղզում)։ Կազմված են բյուրեղային, փոխակերպված և նստվածքային ապարներից։ Ծանծաղուտներում շատ են կորալային խութերը։ Առկա է ժամանակակից հրաբխականությունը, հաճախակի են երկրաշարժերը։ Կլիման հասարակածային և մերձհասարակածային է, հարավային կղզիներում՝ արևադարձային։ Գետային ցանցը խիտ է։ Հյուսիսային կղզիները ծածկված են հասարակածային անտառներով։ Շատ են էնդեմիկ տեսակները։ Կենդանական աշխարհը մոտ է ավստրալիականին։ Կան կոկոսյան արմավենու, կաուչուկատուների, շաքարեղեգի, կակաոյի, սուրճի պլանտացիաներ։ Զբաղվում են անասնապահությամբ ու ձկնորսությամբ։ Կա փայտամթերում, խեցիների ու սադափի որս և հավաք, նիկելի, կոբալտի, քրոմի, մանգանի, ոսկու հանույթ։


== Տե՛ս նաև ==
Մելանեզիացիներ
Օվկիանիա
Կարդ

Կարդ (նախկին անվանումը` Գյարդ),
կիսալքված գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Կապանի տարածաշրջանի արևմտյան մասում, Գեղի գետի վտակ, Կարդ գետակի ձախ ափին, Գեղի գյուղից 3-4 կմ արևմուտք։ Վերանվանվել է Կարդ 1991 թ. ապրիլի 3-ին։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների Կարդը բնակչություն չի ունեցել։ Մինչև 1988-1989 թթ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով։
Կարդի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Խորհրդային տարիներին միավորված է եղել Գեղիի պետական տնտեսության հետ, որը զբաղվել է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։


== Պատմամշակութայինկառույցներ ==
Կարդից 2-3 կմ հյուսիս-արևմուտքում է գտնվել Վերին Կարդ գյուղը, որի ավերակները պահպանված են։ Ունի 17 դարի եկեղեցի, որի բեմի տակից բխում է հանքային աղբյուր։


== Տես նաև ==
Կարդի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Գեղազնիկ Միքայելյան

Գեղազնիկ Արմենակի Միքայելյան (նոյեմբերի 16, 1951(1951-11-16), Լեռնարոտ - օգոստոսի 29, 1990(1990-08-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Արցախյան առաջին ազատամարտի մասնակից, ազգային-ազատագրական պայքարի նվիրյալ, առաջին կամավորական ջոկատների կազմակերպիչներից, հետմահու ՀՀ ազգային հերոս (1996)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1951 թվականին՝ Աշտարակի շրջանի (Արագածոտնի մարզ) Լեռնարոտ գյուղում։ Ավարտել է տեղի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև ստացել գյուղատնտեսական միջնակարգ մասնագիտական կրթություն։ ՀՀ արևելյան սահմանների պաշտպանության ակտիվ մասնակից և կազմակերպիչներից էր (Կոռնիձոր, Երասխ, Ոսկեպար, և այլն)։
1990 թվականի օգոստոսի 29-ին Վիտյա Այվազյանի հետ սպանվել է Երևանում։ 1996 թվականին ստացել է ՀՀ ազգային հերոսի կոչում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ԻՆՁ ԹՈՒՐՔԻ ԳՆԴԱԿ ՉԻ ԿՊՉԻ
Արյունոտ կիրակի (1969)

Արյունոտ կիրակի (թուրքերեն՝ Kanlı Pazar), ԱՄՆ-ի նավատորմի ժամանման դեմ բողոքի գագաթնակետը և 1969 թվականի փետրվարի 16-ին Ստամբուլի բնակիչների ցույցի դեմ ծայրահեղ աջ զինյալների հարձակումը։


== Պատմություն ==
1960 թվականի պետական հեղաշրջումը, որը թույլ է տվել իշխանության գալ մի խումբ զինվորական սպաների, դժգոհություն է առաջացրել Թուրքիայի բնակչության շրջանում։ Արհմիութենական շարժման ճնշումն ու տարածաշրջանում ԱՄՆ քաղաքականությանը ենթարկվելը հակակառավարական ու հակաամերիկյան տրամադրություններ են առաջացրել աշխատանքային ու երիտասարդական միջավայրում։ 1960-ականների երկրորդ կեսին այդ տրամադրությունները սկսեցին տարածվել ամերիկյան քաղաքականության դեմ բաց բողոքի ակցիաների մեջ։
ԱՄՆ-ի 6-րդ նավատորմի ժամանումը Թուրքիա առաջացրել է զանգվածային բողոքներ, այդ թվում՝ Ստամբուլի բնակիչների երեսունհազարանոց ցույցը, որը շարժվել է դեպի Թաքսիմ հրապարակ։ Մի քանի հազար ցուցարարներին հաջողվել է ճեղքել ոստիկանական պատնեշները, սակայն ճեղքվածների վրա անմիջապես հարձակվել է ծայրահեղ աջակողմյան զինյալների մի մեծ խումբ, որոնք զինված են սառը զենքով։ Բախման ժամանակ սպանվել են երկու ցուցարարներ՝ Ալի Թուրգութն ու Դուրան Էրդողանը։ Ավելի ուշ հետազոտող Ֆերոզ Ահմադը արյունալի կիրակի տեղի ունեցած իրադարձությունները բնորոշել է որպես կազմակերպված ֆաշիստական բռնության օրինակ։
Աջերի և ձախերի բախումները Թուրքիայում հաճախակի են եղել 1960-1970-ական թվականներին։ Նման հարձակումների բազմիցս ենթարկվել են ձախ, կանացի, արհմիութենական և աշխատանքային կազմակերպություններն ու հրատարակությունները։ Ծայրահեղ աջակողմյան բռնությունների ևս մեկ գագաթնակետ է դարձել 1977 թվականին Թաքսիմ հրապարակում տեղի ունեցած սպանդը, որը համարվում է Թուրքիայում երկրորդ արյունալի կիրակի։


== Ծանոթագրություններ ==
Աբիլքենդ

Աբիլքենդ, գյուղ, Երևանի նահանգի Երևանի գավառում։ 1980 թ.-ի դրությամբ գյուղն ունեցել է Կալինինի անվան սովխոզ անվանումը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չիվեննա

Չիվեննա (իտալերեն՝  Civenna), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում։ Բնակչությունը հասնում է 672 մարդու, 2008 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Հեռախոսային կոդն Է 031, իսկ փոստային ինդեքսը 22030։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune-civenna.it/ Archived 2008-10-12 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար։ 031 963108
Էլեկտրոնային հասցե։ info@comune-civenna.it
Պաշտոնական կայք։ http://www.comune-civenna.it/ Archived 2008-10-12 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ինդոլ

Ինդոլ, 2,3-բենզապիրոլ, օրգանական միացություն, անդուր հոտով անգույն բյուրեղային նյութ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 52 °C, եռմանը՝ 254 °C։ Ինդոլը լուծվում է տաք ջրում և օրգանական լուծիչներում։ Պարունակվում է քարածխի խեժում, որից էլ անջատում են ալկալիական մետաղների աղերի ձևով։ Ինդոլի բազմաթիվ ածանցյալներ ունեն կենսաբանական ակտիվություն։ Կիրառվում է օրգանական սինթեզում և օծանելիքի արտադրության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տոմաժ Շալամուն

Տոմաժ Շալամուն (սլովեն.՝ Tomaž Šalamun, 4 հուլիսի, 1941, Զագրեբ, Հարավսլավիա — 27 դեկտեմբերի, 2014, Լյուբլյանա, Սլովենիա), սլովենացի գրող։ Հրատարակել է բանաստեղծությունների 34 գիրք սլովեներենով։


== Կենսագրություն ==
Տոմաժ Շալամունը ծնվել է 1941 թվականի հուլիսի 4-ին Զագրեբ քաղաքում, սակայն շուտով ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Լյուբլյանա, որտեղ ավարտել է Լյուբլյանայի համալսարանի արվեստների պատմության բաժինը։ Տոմաժ Շալամունի առաջին բանաստեղծությունները հրատարակվել են 1963 թվականին «Հեռանկար» ամսագրում, որտեղ Շալամունն աշխատում էր որպես խմբագիր։ Նրա ստեղծագործությունների նկատմամբ կոմունիստական կուսակցության արձագանքը, սակայն բացասական էր, ինչի պատճառով ամսագիրը փակվում է, իսկ Տոմաժ Շալամունը ձերբակալվում է։ Հասարակության միջամտության շնորհիվ Շալամունին մի քանի օր անց ազատեցին։ 1969 թվականին նա աշխատել է Ժամանակակից արվեստի թանգարանում (Լյուբլյանա)։ 1970-ական թվականներին շատ է ճանապարհորդել։
Տոմաժ Շալամունի գրական ստեղծագործությունները հայտնի են ոչ միայն նրա հայրենիքում, այլև արտասահմանում։
1996-1999 թվականներին Տոմաժ Շալամունը եղել է Սլովենիայի մշակութային ներկայացուցիչը Նյու Յորքում։
Բնակվել է Լյուբլյանայում, որտեղ էլ մահացել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։


== Մատենագրություն ==
1966 — Poker
1968 — Namen pelerine
1971 — Romanje za Maruško
1972 — Bela Itaka
1972 — Amerika
1973 — Arena
1974 — Sokol
1975 — Imre
1975 — Druidi
1975 — Turbine
1976 — Praznik
1977 — Zvezde
1978 — Metoda angela
1979 — Po sledeh divjadi
1979 — Zgodovina svetlobe je oranžna
1980 — Maske
1981 — Balada za Metko Krašovec
1982 — Analogija svetlobe
1983 — Glas
1984 — Sonet o mleku
1985 — Soy realidad
1986 — Ljubljanska pomlad
1987 — Mera časa
1988 — Živa rana, živi sok
1990 — Otrok in jelen
1993 — Glagoli sonca
1995 — Ambra
1997 — Črni labod
1997 — Knjiga za mojega brata
1999 — Morje
2000 — Gozd in kelihi
2000 — Platna
2002 — Table
2003 — Od tam
2005 — Kaj je kaj
2005 — Sončni voz
2007 — Sinji stolp


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
An article on Salamun in The Guardian].
Translator and poet Phillis Levin on Šalamun Archived 2014-02-27 at the Wayback Machine.. Transom Journal.
Poet Brian Henry on translating Šalamun Archived 2014-02-28 at the Wayback Machine.. Transom Journal
Miklavž Komelj on Tomaž Šalamun Archived 2015-08-16 at the Wayback Machine. Transom Journal.
Lukács, Zsolt (2010) Tomaž Šalamun in mistično izkustvo ։ diplomsko delo (diploma at University of Ljubljana).
Poznanovič Omers, Tjaša (2002) Pesniške zbirke Tomaža Šalamuna iz mehiškega obdobja ։ diplomsko delo (diploma at University of Ljubljana).
Kušar, Meta (1999) Metafizična inteligenca in pesnik prekucuh ։ Tomaž Šalamun։ Morje, Nova revija, Ljubljana.
Kušar, Meta (1982) Tomaž Šalamun ։ diplomsko delo (diploma at University of Ljubljana).
http://www.culture.in.mk/story_mk.asp?id=27651&rub=58(չաշխատող հղում)
2010 թվականի № 1 պարային հիթերի ցանկ (ԱՄՆ)

2010 թվականի № 1 պարային հիթերի ցանկը ընդգրկում է BIllboard-ի պարային սինգլները, որոնք Hot Dance Club Songs հիթ շարքում առաջին հորիզոնականն են զբաղեցրել։


== № 1 սինգլների ցանկը ==


== Ծանոթագրություններ ==
Քրիս Հիփքինս

Քրիստոֆեր Ջոն (Քրիս) Հիփքինս (անգլ.՝ Christopher John Hipkins, սեպտեմբերի 5, 1978(1978-09-05), Վելինգտոն, Նոր Զելանդիա), նորզելանդացի քաղաքական և պետական գործիչ։ 2023 թվականից Նոր Զելանդիայի վարչապետ, 2017-2023 թվականներին կրթության նախարար, 2022-2023 թվականներին՝ ոստիկանության նախարար։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Քրիստոֆեր Ջոն Հիփքինսը ծնվել է Հաթ հովտում 1978 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Դագ և Ռոզմարի Հիփքինսների ընտանիքում։ Նրա մայրը Նոր Զելանդիայի Կրթական հետազոտությունների խորհրդի գլխավոր հետազոտողն է։ Հիփքինսը սովորել է Վաթերլոյի տարրական և Հաթի միջնակարգ դպրոցներում։ Նա եղել է Հաթ Վալի մեմորիալ քոլեջի (հետագայում Պեթոն քոլեջ) ղեկավար տղան (Head boy) 1996 թվականին։ Հետագայում նա սովորել է Վելինգթոնի Վիկտորիա համալսարանում, որտեղ 2000 և 2001 թվականներին եղել է ուսանողական խորհրդի նախագահ։
1997 թվականի սեպտեմբերին, Վելինգթոնի Վիկտորիա համալսարանի առաջին կուրսի ուսանող Քրիստոֆեր Ջոն Հիփքինսը, տասնյակ այլ ուսանողների հետ ձերբակալվել էր խորհրդարանում Երրորդական վերանայման Կանաչ օրինագծի դեմ բողոքի ժամանակ։ Գործն անցել դատարան։ 10 տարի անց ցուցարարներից ներողություն են խնդրել և ավելի քան 200,000 դոլար պարգևատրություն են բաժանել 41՝ նախկին ցուցարարների միջև։ Դատավորը վճռեց, որ չնայած ոստիկանության պնդումներին, որ ցուցարարները բռնի ուժ են կիրառել՝ բողոքի ակցիան խաղաղ է եղել և ձերբակալման հիմքեր չեն եղել։ Հիփքինսը Վելինգթոնի Վիկտորիա համալսարանից ստացել է արվեստի բակալավրի կոչում քաղաքականության և քրեագիտության բնագավառում։ Այնուհետև նա զբաղեցրել է մի շարք պաշտոններ, այդ թվում՝ աշխատել է որպես քաղաքականության խորհրդատու Արդյունաբերության ուսուցման ֆեդերացիայում և որպես վերապատրաստման մենեջեր Todd Energy-ում Տարանաքիում։ Հիփքինսը նաև աշխատել է խորհրդարանում՝ որպես Թրևոր Մալարդի և Հելեն Քլարկի խորհրդական։


=== Կարիերա ===
Քրիս Հիփքինսը 2008 թվականի համընդանուր ընտրություններից հետո եղել է Ռեմուտակայի պատգամավոր։ Հիփքինսը եղել է ընդդիմադիր լեյբորիստական կուսակցության կրթության խոսնակ։ Լեյբորիստական վեցերորդ կառավարությունում Հիփքինսը եղել է կրթության, ոստիկանության, հանրային ծառայության նախարար և Ներկայացուցիչների պալատի ղեկավար։ Նոր Զելանդիայում COVID-19 համաճարակի ժամանակ՝ 2020 թվականի հուլիսից նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում ստանձնել է առողջապահության նախարարի և 2020 թվականի նոյեմբերից մինչև 2022 թվականի հունիսը COVID-19 համաճարակի արձագանքման նախարարի պաշտոնները։
2023 թվականի հունվարի 20-ից, Նոր Զելանդիայի վարչապետ Ջասինդա Արդերնի հրաժարականից հետո, դարձել է Լեյբորիստական կուսակցության միակ թեկնածուն։ Նա դարձել է կուսակցության ղեկավարը և 2023 թվականի հունվարի 25-ին Գեներալ նահանգապետը նրան նշանակել է Նոր Զելանդիայի 41-րդ վարչապետԱկնկալվում է, որ Քրիս Հիփքինսը գլխավորելու է Լեյբորիստական կուսակցությունը 2023 թվականի համընդհանուր ընտրություններում։ Նրա վարչապետության սկիզբը համընկնել է 2023 թվականի Հյուսիսային կղզու ավերիչ ջրհեղեղներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Զորավար Անդրանիկ կամավորական ջոկատ (Երևան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զորավար Անդրանիկ կամավորական ջոկատ (այլ կիրառումներ)«Զորավար Անդրանիկ» կամավոր ջոկատ, կազմավորվել է 1989 թվականին Երևանում։ Ունեցել է շտաբ, զինանշան։ 1989-1994 թվականներին ջոկատը մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), Տավուշի (Մովսեսգյուղ, Ներքին Կարմիրաղբյուր, Պառավաքար), Նոյեմբերյանի (Ոսկեպար), Ճամբարակի (Արծվաշեն, Վահան), Իջևանի, Վայքի, Սիսիանի և Արցախի Հանրապետության Շահումյանի (Բուզլուխ, Էրքեջ, Մանաշիդ, Վերինշեն), Մարտունու (Վարանդա), Ասկերանի (Մալիբեկլու, Խոջալու), Մարտակերտի (Կարմիրավան, Մարաղա, Մարտակերտ, Հոռաթաղ), Քաշաթաղի շրջան («Մարդասիրական միջանցք»), Կուբաթլուի, Աղդամի (Փափրավենդ, Շահբուլաղ) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Ջոկատի հրամանատարն է եղել Ավետիս Գրիգորյանը, շտաբի պետը՝ Հովհան Ավագյանը, հետախուզության պետը՝ Վարազդատ Գասպարյան։ Ջոկատից զոհվել է 3 ազատամարտիկ։
Շպիցբերգենի տրակտատ

Շպիցբերգենի տրակտատ, 1920 թվականի փետրվարի 9-ին Փարիզում ստորագրված տրակտատ, որը վերաբերում է Շպիցբերգենի կղզեխմբի միջազգային-իրավական կարգավիճակին։ Ներկայումս կղզեխմբում իրենց ներկայությունն ունեն Նորվեգիան, Ռուսաստանը, մասամբ նաև Լեհաստանն ու Չինաստանը։


== Բովանդակություն ==
Շպիցբերգենի տրակտատի համաձայն` Շպիցբերգենում, որը նախկինում ազատ տարածք էր, իր իշխանությունն է հաստատում Նորվեգիան, իսկ համաձայնագրի մասնակից պետություններին հավասար իրավունք է վերապահվում շահագործելու Շպիցբերգենի բնական ռեսուրսները, ջրերը։ Պայմանագրի 9-րդ կետով Նորվեգիան պարտավորվում էր կղզեխումբը չօգտագործել ռազմական նպատակներով` այնտեղ ռազմական բազաներ տեղակայելով։ 1925 թվականին Նորվեգիան կղզեխումբը պաշտոնապես հռչակում է Նորվեգիայի Թագավորության մաս։ ԽՍՀՄ-ը Շպիցբերգենի տրակտատին է միացել 1935 թվականին։
Ներկայումս տրակտատի մասնակից են համարվում ավելի քան 50 պետություն` Ռուսաստան, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Ճապոնիա, Հոլանդիա, Բուլղարիա, Հունգարիա, Դանիա, Նորվեգիա, Լեհաստան, Չեխիա, Սլովակիա, Ռումինիա, Իտալիա, Շվեդիա և այլն։ Նորվեգիայի Ստորտինգը 1947 թվականի փետրվարի 15-ին ընդունել է, որ ԽՍՀՄ-ը Շպիցբերգենում ունի Նորվեգիային հավասար տնտեսական հետաքրքրություններ։


== Շպիցբերգենի թեման ռուս-նորվեգական հարաբերություններում ==
Քանի որ ԽՍՀՄ-ը, իսկ նրա փլուզումից հետո ՌԴ-ն Նորվեգիայից հետո միակ երկիրն է, որ զգալի ներկայություն ունի Շպիցբերգենում, ռուս-ներվեգական հարաբերությունները բավական լարված բնույթ են կրել։ Նորվեգական կողմի մտավախությունները հանգեցրել են այն բանին, որ երկիրը դարձել է ՆԱՏՕ-ի անդամ։ Լարումը փոքր-ինչ թուլացել է, երբ կղզեխմբից դատարկվել են ռուսական մի քանի բնակավայրեր, սակայն կրկին սրվել է այն բանից հետո, երբ 2011 թվականի դեկտեմբերին ռուսական կառավարությունը նոր մարտավարություն է մշակել ռուսների ներկայությունը Շպիցբերգենում մեծացնելու ուղղությամբ։ Այդ նպատակով Բարենցբուրգ քաղաքում կառուցվել են մի շարք նոր շինություններ։ Դա առաջացրել է նորվեգական կողմի զայրույթը։
2015 թվականի ապրիլի 15-ին Շպիցբերգեն է այցելել ՌԴ կառավարության փոխվարչապետ Դմիտրի Ռոգոզինը, ինչի առթիվ նորվեգական դիվանագիտությունը իր բողոքն է հայտնել, քանի որ Ռոգոզինը Նորվեգիայի և Եվրամիության մուտքի արտոնագրի սանկցիայի ցուցակում է եղել։ Սակայն ռուսական կողմը չի ընդունում մեղադրանքը` պատճառաբանելով, որ Ռուսաստանի քաղաքացիներին Շպիցբերգեն այցելելու համար մուտքի արտոնագիր հարկավոր չէ։


== Հրապարակում ==
«Օտար երկրների հետ կնքված գործող պայմանագրերի, համաձայնագրերի, կոնվենցիաների ժողովածու», в. 9, Մոսկվա 1938


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շպիցբերգենի տրակտատ
Աղջկաքար

Աղջկաքար, ժայռ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Աղնջա գետի աջափնյակում, Այգեձոր գյուղից 3,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 945 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
RQ-5 Hunter

IAI RQ-5 Hunter (թարգմանաբար՝ Որսորդ), հետախուզական ԱԹՍ, նախագծվել է իսրայելական Israel Aircraft Industries կազմակերպությունների կողմից, և նախատեսվել է օգտագործել ԱՄՆ բանակի կողմից։


== Շահագործում ==
1995 թվականին ԱՄՆ բանակի առաջին ստորաբաժանումը ստացավ RQ-5 Hunter տեսակի ԱԹՍ-ներ։ 1999 թվականին այս սարքերը ակտիվորեն կիրառվել են Մակեդոնիայի Հանրապետությունից իրականացվող ՆԱՏՈ-ի գործողություններում Կոսովոյի տարածքում։ 7 ամիս տևած գործողությունների ընթացքում Hunter ԱԹՍ-ները օդում են եղել ընդհանուր առմամբ 4000 ժամ։ Հետագայում ԱԹՍ-ն օգտագործվել է նաև Իրաքում և այլ մարտական գործողություններում։ Այս ԱԹՍ-ները օգտագործվել են նաև որպես հարվածային միջոցներ, նրանց վրա ավելացնելով ռումբեր։ ԱԹՍ-ի մարտական տարբերակը ունի MQ-5A/B նշանակումը։
2004 թվականին, Hunter տեսակի ԱԹՍ-ներ կիրառվել են ԱՄՆ սահմանների հսկողություն իրականացնելիս։ Այս ծրագրի իրականացման ժամանակ Hunter ԱԹՍ-ները օդում են եղել ընդհանուր առմամբ 329 ժամ, որի արդյունքում կատարել են 556 հայտնաբերումներ։
2012 թվականի հոկտեմբերի դրությամբ ԱՄՆ բանակը ուներ 20 հատ MQ-5B Hunter ԱԹՍ-ներ։ ԱԹՍ-ների շահագործումից հանումը նախատեսվում էր 2013 թվականին, սակայն Northrop-ը ստացավ այս ԱԹՍ-ների սպասարկման նոր պայմանագիր, որը թույլ տվեց շարունակել կիրառել Hunter տիպի ԱԹՍ-ները 2014 թվականի ընթացքում։
1996-ից 2014 թվականը MQ-5B Hunter ԱԹՍ-ները ԱՄՆ բանակի կազմում իրականացրել են ընդհանուր առմամբ 100000 ժամ թռիչք։
2014 թվականի մարտի 14-ին հայտարարվեց RQ-5 տեսակի ԱԹՍ-ի ոչնչացման մասին Ղրիմի ինքնապաշտպանական ուժերի կողմից հանրապետության օդային տարածքում, չնայած, որ Ռուսաստանը ժխտում է այս լուրը, ինչպես և Պենտագոնը ժխտում է այս տարածքում իրականացված թռիչքների փաստը։
2015 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Ֆորտ Հութում տեղի ունեցավ Hunter ԱԹՍ-ի վերջին թռիչքը ԱՄՆ բանակի կազմում։
ԱՄՆ բանակը Hunter-ի փոխարեն սկսեց օգտագործել ավելի մեծ և հզոր MQ-1C Grey Eagle ԱԹՍ-ները։


== Միջազգային օգտագործում ==
1998 թվականի Բելգիայի ռազմաօդային ուժերը գնել են 6 B-Hunter ԱԹՍ համակարգեր և երկու վերգետնյա կառավարման կենտրոններ։


== Տակտիկա-տեխնիկական առանձնահատկություններ ==

Երկարությունը՝ 7,01 մ
Թևերի բացվածքը՝ 10,57 մ
Բարձրությունը՝ 1,9 մ
Օգտակար բեռի զանգվածը՝ 90 կգ
Առանց բեռի զանգվածը՝ 727 կգ
Առավելագույն թռիչքային զանգվածը՝ 885 կգ


=== Թռիչքային առանձնահատկություններ ===
Առավելագույն արագությունը՝ 167 կմ/ժ
Թռիչքի առավելագույն տևողությունը՝ 21 ժամ
Թռիչքի հեռավորությունը՝ 125 ժամ
Գործնական թռիչքի առավելագույն բարձրությունը՝ 5500 մ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Hunter RQ-5A / MQ-5B Archived 2006-02-13 at the Wayback Machine. (անգլ.)
E Hunter / Hunter II Archived 2006-02-13 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Հելենա Գոտլիբ

Հելենա Գոտլիբ (1885, Գրոդնո, Վիլնայի գլխավոր նահանգապետարան, Ռուսական կայսրություն - 1943, Վարշավա, Գեներալ-նահանգապետություն, Նացիստական Գերմանիա), թատրոնի և կինոյի լեհ դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1885 թվականին, մտավորականի ընտանիքում՝ Գրոնդոյում։ Կարճ ժամանակ անց ընտանիքը տեղափոխվել է Վարշավա, որտեղ Հելենան սովորել է վարժարանում։ Նախապատերազմյան շրջանում նա խաղացել է Ավրում Իցխոկա Կամինսկի թատերախմբում և նկարահանվել «Kosmofilm» կինոստուդիայում ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նա աշխատել է Ռուսաստանում։ Այնուհետև վերադարձել է Լեհաստան և Վարշավայում  ելույթ ունեցել  «Ցենտրալ» հրեական  թատրոնում։ 1923 թվականին ամուսնու՝ Այզիկ Սամբերգի հետ տեղափոխվել է «Վիլենսկական թատերախումբ», որն այդ ժամանակ տեղակայված էր  Բուխարեստում։ Այդտեղ նա խաղացել է մինչև 1929 թվականը։
1943 թվականին նացիստների կողմից Լեհաստանի գրավման ժամանակ նա մահացել է Վարշավայի գետտոյում։


== Ֆիլմագրություն ==
«Աստծո պատիժը» (1913)
«Մերժված դուստրը» (1915)
«Երեսունվեց» (1925)
«Լեհական անտառներում» (1929)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Хелена Готлиб (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
«Helena Gotlib» (լեհերեն)։ Film Polski։ Վերցված է 2015-4-4 
Helena Gotlib
Yiddish Empire: The Vilna Troupe, Jewish Theater, and the Art of Itinerancy
Բարձինք

Բարձինք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից 21 կմ արևելք՝ Թիլ գյուղի մոտակայքում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆլորենցիայի համալսարան

Ֆլորենցիայի համալսարան (իտալերեն՝ Università degli Studi di Firenze, UNIFI), Իտալիայի ամենահին և խոշոր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններից մեկը: Գտնվում է Ֆլորենցիայում: Համալսարանում սովորում է ավելի քան 60 000 ուսանող: 2010 թվականին համալսարանների վարկանիշային ցանկում զբաղեցրել է 328-րդ տեղը, որը կազմել էր Times Higher Education-ը:


== Պատմություն ==
Studium generale-ն («համընդհանուր դպրոց») բացվել է 1321 թվականին Ֆլորենցիայում: 15-րդ դարի վերջին և 16-րդ դարի սկզբին ուսումնական հաստատությունը մի քանի անգամ Ֆլորենցիայից տեղափոխվել է Պիզա: 1859 թվականին վերակազմակերպվել է որպես Պրակտիկ զբաղվածության և որակավորման բարձրացման ինստիտուտի, որը գործել է մինչ 1923 թվականը: 1923 թվականին վերակազմակերպվել է Ֆլորենցիայի համալսարանի:


== Ֆակուլտետներ ==
Համալսարանում գործում են 12 ֆակուլտետներ

Ճարտարագիտական
Ինժեներական
Արվեստների
Մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և բնական գիտությունների
Բժշկական
Մանկավարժական
Քաղաքագիտության
Հոգեբանության
Ագրարային
Դեղագործական
Տնտեսագիտության
Իրավաբանության


== Հայտնի դասախոսներ և շրջանավարտներ ==
Ջիլբերտո Գովի - իտալացի ֆիզիկոս, ռիսորջիմենտոյի մասնակից
Ջովաննի Սարտորի - իտալական ծագմամբ ամերիկացի փիլիսոփա, քաղաքագետ և սոցիոլոգ
Ջովաննի Սպադոլինի - իտալացի լրագրող, պատմաբան, քաղաքական և պետական գործիչ
Ալեսանդրո Պերտինի - իտալացի սոցիալիստ քաղաքական գործիչ, 1978- 1985 թթ Իտալիայի նախագահ
Էնրիկո Ֆերմի - հանրաճանաչ իտալացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1938)


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (169801-169900)

Աստերոիդների ցանկ (169701-169800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (169901-170000)
 Աստերոիդների ցանկ (169701-169800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (169901-170000)
Դիզափայտ

Դիզափայտ, լեռ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Այն ծովի մակարդակից բարձր է 2478 մետր։ Լեռան երկրորդ անվանումը Զիարաթ է։ Դիզափայտի գագաթին հիմնված է եղել Կատարո վանքը։ Լեռնագագաթն Արցախի գլխավոր ու պատմական սրբավայրերից է։ Լեռնագագաթից երևում են Մուղանի դաշտավայրը, Իրանի սահմանը՝ Արաքսի հովիտը, Զանգեզուրի լեռնաշխարհը, Մռովի կատարները, իսկ ավելի մոտիկից՝ հյուսիսային կողմում, Հարոս լեռնաշղթան է։ Սյունանց աշխարհի դիմաց Մեծ քար սարն է, որի ստորոտում են գտնվում Քարինգ, Սպիտակաշեն, Փարաջանց գյուղերը։ Դրանցից հարավ՝ Զինգյանակապ գետի ձախ ափին, խոյացել է հսկա Ամու կոչվող տեղամասը, որի կողերին փռված են Արևշատ, Թեզխարաբ, Պետրոսաշեն բնակավայրերը։ Բարձունքից երևում են նաև Տումի, Մոխրենես, Հին Թաղեր, Խանձաձոր, Ծամձոր, Քարագլուխ, Սարինշեն, Բանաձոր, Առաքել, Ցոր, Սարալանջ, Ջրաբերդ, Կարմրակուճ գյուղերը։


== Պատմություն ==

Ըստ ավանդության, սարի գագաթին, հինավուրց Կատարո վանքի տեղում, 330-ականներին նահատակվել են մազքթաց արքա Սանեսանի զավակներն ու բազմաթիվ քրիստոնյաներ, որոնց դարձի էր բերել Ս. Գրիգոր Լուսավորչի թոռը' Արցախ աշխարհի առաջին եպիսկոպոս Ս. Գրիգորիսը։ Նորահավատներին դիզել են ինչպես փայտը և այրել (այստեղից էլ լեռան անունը)։ Նահատակների մասին հյուսվել են նաև այլ ավանդազրույցներ։ Հայաստան ներխուժած արաբները լեռն անվանել են Զիարաթ, որն արաբերեն նշանակում է «սրբավայր» (սրբատեղի, ուխտավայր)։ 4-5-րդ դարերում լեռան կատարին կառուցվել է Կատարավանքը (Կատարո վանք)։ Լեոն գրում է, որ այն եղել է Դիզակ գավառի առաջնորդանիստը։ Պատմական աղբյուրների վկայությամբ, ժայռը սրբացված է եղել վաղնջական ժամանակներից, իսկ ուխտագնացության մասին հիշատակությունները վերաբերում են դեռևս արաբական, գուցե և ավելի վաղ ժամանակների։ Ինքը՝ «Զիարաթ» անվանումը, որ կոչում էին օտարները Դիզափայտին, նույն սրբատեղի, սրբավայր իմաստն է արտահայտում։


== Դիզափայտի հուշարձանները ==
 
Դիզափայտը նշանավոր է իր լայն բացվածք ունեցող անձավներով, սառնորակ աղբյուրներով, վայրի սննդաբույսերով։ Այս հանգամանքը զգալիորեն ազդել է լեռնածերպերի վրա գտնվող բնական և ձեռակերտ ամրոցների պաշտպանության համակարգի վրա։ Լեռներն ու դրանց լանջերն ակոսող կիրճերն այնպիսի տպավորություն են թողնում, որ ասես Հադրութի շրջանի այս հատավածում հողը մեծ դժվարությամբ է տրվում մարդուն։ Հողն իսկապես խլվել է բլուրների, սարերի, անդնդախոր կիրճերի, անտառների, խիստ թեքադիր ձորալանջերի արանքներում ընկած քարակուտակ թփակալած տարածքներից և, պարզ է, թե ինչու Դիզափայտի հարավարևմտյան, մասամբ նաև արևելյան լնջերը, որտեղ տեղադրված են շրջանի 82 բնակավայրերը, չունեն ընդարձակ հողատարածություններ։ Դարեր ընթացքում հողազուրկ շինականը զբաղվել է դարավանդային հողագործությամբ։ Աճեցրել են միրգ և բանջարեղեն, հացահատիկ ու անասնակներ՝ դրա համար քարերի մեջ ստեղծելով մեկուկես, երկու մետր բարձրությամբ, խուրջինների մեջ իրենց ուսերի վրա դժվարանցանելի կածաններով կրել են կիրճերի հատակով հոսող գետակների ափերից։ Այժմ էլ պահպանվում են հազարավոր դարավանդային հողակտորները՝ լաքերը, որոնք, ասես, տեղաբնակ հայության մարտահրավերն են խստաշունչ բնությանը։ Եվ սա է պատճառը, որ վեղ հազարից ավելի մշակովի հողերը տարածված են շուրջ ինը հազար հողակտորների վրա։ Բացի “Կատարո վանք” եկեղեցուց, այստեղ պահպանվում են կից շինությունների, պարսպապատերի ավերակները, որն էլ ավելի է կարևորում այդ նշանավոր սրբավայր - ուխտատեղիի դերը տարածաշրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ախոռիկ Փոքր

Ախոռիկ Փոքր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։ Գտնվում էր գավառի արևելյան մասում՝ թուրք-պարսկական սահմանի մոտ գտնվող Սարայի շրջանում։ Գյուղի մոտ էր գտնվում Ախոռիկ Մեծ գյուղը։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Անվանումը հավանաբար ծագում է ախոռ բառից։


== Պատմություն ==
Ախոռիկը թուրքերի կողմից թալանվել և ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1850-ական թվականներին ուներ 15 տուն՝ 100 հայ բնակչով։ XX դարի սկզբին ուներ 10 տուն քուրդ և 3 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործություն և երկրագործությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Ախոռիկն ուներ Սուրբ Հովհաննես անունով եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղում կար վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շեյն Ուորդ

Շեյն Ուորդ (անգլ.՝ Shayne Thomas Ward, հոկտեմբերի 16, 1984(1984-10-16), հոկտեմբերի 15, 1984(1984-10-15) կամ հոկտեմբեր 1984, Մանչեսթեր, Մեծ Մանչեսթեր, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի երգիչ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
BBC Berkshire:Հարցազրույց Շեյն Ուորդի հետ
Կատերինա Օմելչուկ

Կատերինա Վլադիմիրովնա Օմելչուկ (ուկրաիներեն՝ Омельчук Катерина Володимирівна, մարտի 17, 1982(1982-03-17), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի նկարչուհի, կիևցի գեղանկարիչ, Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության անդամ։


== Կրթություն ==
1992-2000 թվականներին սովորել է  Տարաս Շևչենկոյի անվան պետական  գեղարվեստական միջնակարգ դպրոցի գեղանկարչության դասարանում։ Գեղանկարչության դասատուներն են եղել Յուրի Եվգենևիչ Գոնչարենկոն և Տատյանա Վլադիմիրովնա Դավիդովան։
1996-1998 թվականներին սովորել է Կիևի պետական համալսարանին կից մշակույթի և արվեստի գեղարվեստական ձևավորման արվեստանոցում։ Ստացել է գեղարվեստական ձևավորման ուսուցչի մասնագիտություն։
2000-2006 թվականներին սովորել է Կերպարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիայի գեղանկարների վերականգնման ֆակուլտետում։
2004 թվականից՝ Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության Կիևյան բաժանմունքի երիտասարդական միավորման անդամ։
2008 թվականից՝ Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության անդամ։Ակադեմիայում ուսումնառության ընթացքում մասնակցել է Գ. Մ. Յագոդկինի և Ի. Յու. Մելնիչուկի ղեկավարությամբ կազմակերպված գեղարվեստական  ստեղծագործության համաժողովներին, ինչպես նաև 2004 թվականի ընթացքում սովորել է պրոֆեսոր Վասիլի Զաբաշտայի  բնանկարների արվեստանոցում։ Մանկավարժներից նրա ստեղծագործական գործունեության ձևավորման վրա հատկապես մեծ ազդեցություն են ունեցել գեղանկարչության այնպիսի վարպետներ, ինչպիսիք են  Ալեքսանդր Պետրովիչ Շերեմետը, Հենրիխ (Գենադի) Նիկոլաևիչ Յագոդկինը, Նատալյա Վյատչեսլավովնա Զոզուլյան, Վասիլի  Իվանովիչ Զաբաշտան և  Իգոր Յուլյանովիչ Մելնիչուկը։ 


== Ստեղծագործական գործունեություն ==
Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել մրցանակաբաշխությունների, ֆորումների, ստեղծագործական հավաքների, գեղարվեստական ակցիաների։ Ցուցահանդեսային գործունեությունը սկսել է 2000 թվականից, «Բնապատկերներ» անհատական ցուցահանդեսի բացմամբ, որը կազմակերպվել է  Կիևի Դարնիցկի շրջանային մշակութային գեղարվեստական կենտրոնում։ Կիևի ստեղծագործող երիտասարդության ֆորումի բազմակի մրցանակակիր է «Գեղանկարչություն, գծանկարչություն, քանդակագործություն» անվանակարգում (2005-2008)։ Ավելի քան 40 համաուկրաինական, միջազգային, անհատական գեղարվեստական ցուցահանդեսների մասնակից է, որոնցից նշանակալիներն են՝

Գեղարվեստական ակցիա «Կիևյան սյուիտ», որը կազմակերպվել էր Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության նախագահ Հրանտի միջոցներով, ք. Կիև (2005)։
Ուկրաինայի և Իտալիայի նկարիչների միջազգային ցուցահանդես «Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետի թևերի ներքո», Կիև-Հռոմ (2006)։
Միջազգային գեղարվեստական լվովյան աշնանային սալոն «Բարձր ամրոց-2008 թվական», Արվեստի պալատ, ք. Լվով։
Համաուկրաինական տրիեննալե «Գեղանկարչություն-2007 թվական», կազմակերպված Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միության կողմից, ք. Կիև (2007)։
«Ուկրաինան տրիպոլյաից մինչև մեր ժամանակները» (2008), Ուկրաինայի նկարիչների ազգային միություն, Կիև։


=== Նկարչուհու աշխատանքները ===
Կատերինան աշխատում է բնանկարի, նատյուրմորտի, դիմանկարի գեղանկարչության բնագավառում, ինչպես նաև պատկերավոր սիմվոլիզմի ոճով։  
Նկարչուհու ստեղծագործությունները գտնվում են Ուկրաինայի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Ֆրանսիայի, Հոլանդիայի, Կանադայի, ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի և այլ երկրների մասնավոր հավաքածուներում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Գարեգետ

Գարեգետ, գետ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ավազանում, նրա աջակողյան վտակը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վահան Գևորգյան

Վահան Գևորգյան (լեհ.՝ Wahan Geworgian, դեկտեմբերի 19, 1981(1981-12-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ և Erewan), ծագումով հայ լեհ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։


== Ֆուտբոլիստի կարիերան ==
Գևորգյանը Լեհաստանում խաղացել է «Վիսլա» Պլոցկ, «Յագելոնիա» Բելոստոկ և «Լոդզ» թիմերում։
2003 թվականից ունի Լեհաստանի քաղաքացիություն։ Հանդես է եկել Լեհաստանի ֆուտբոլի երիտասարդական թիմերում։ 2004 թվականին անցկացրել է մեկ խաղ ազգային հավաքականում։


== Ձեռքբերումներ ==
Վիսլա (Պլոցկ)2006 թվականի Լեհաստանի գավաթի գավաթակիր
2006 թվականի Լեհաստանի սուպերգավաթի գավաթակիրՅագելոնիա2010 թվականի Լեհաստանի գավաթի գավաթակիրԶավիշա2014 թվականի Լեհաստանի գավաթի գավաթակիր
2014 թվականի Լեհաստանի սուպերգավաթի գավաթակիր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում(անգլ.)Профиль на footballdatabase.eu(անգլ.)
Профиль на сайте 90minut.pl(լեհ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Դեոդապոլիս

Դեոդապոլիս (պորտ.՝ Deodápolis), համայնք Բրազիլիայում՝ Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու Գրոսու դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Բնակչությունը կազմում է 9603 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 831,263 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 11,6 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1976 թվականի մայիսի 13-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 67.163.207,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 6.455,52 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,739 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Բլոնվիլ սյուր Մեր

Բլոնվիլ սյուր Մեր (ֆր.՝ Blonville-sur-Mer), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2013 թվականի դրությամբ կազմում է 1549 մարդ, բնակչության խտությունը` 227.79 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.8 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 180 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 34 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 927 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 652-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 275։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 70,3 %։ 652 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 582 անձ (294 տղամարդ և 288 կին)։ Գործազուրկ են եղել 70 անձ (32 տղամարդ և 38 կին)։ 275 անաշխատունակներից 59-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 123-ը` թոշակառուներ, իսկ 93-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սենեգալ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սենեգալ (այլ կիրառումներ)Սենեգալ (ֆր.՝ République du Sénégal), պետություն Արևմտյան Աֆրիկայում։ Արևմտյան ափը ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Հարթավայրային երկիր է, կան հանգած հրաբուխներ։


== Ընդհանուր տվյալներ ==
Ընդերքում կան ֆոսֆորիտների, երկաթի հանքաքարի, կերակրի աղի պաշարներ։ Կլիման մերձհասարակածային է։ Խոշոր գետերն են Սենեգալը, Գամբիան և Կազամանսը։ Տարածված են կիսաանապատներն ու սավաննաները, հարավային սահմանամերձ գոտում՝ հասարակածային մշտադալար անտառները։
Կենդանական աշխարհն աղքատ է. հանդիպում են այծքաղներ, կրծողներ, թռչուններ, սողուններ։ Ափամերձ ջրերը հարուստ են ձկներով։


== Պատմություն ==
Միջնադարում Սենեգալը լրիվ կամ մասամբ մտել է Գանա, Մալի, Սոնգհայի պետությունների կազմի մեջ, այնուհետև նրա տարածքում կազմավորվել են մի շարք պետություններ։ 15-րդ դարում Սենեգալի տարածք են թափանցել պորտուգալացիները, որոնք այստեղից արտահանել են փղոսկր և զբաղվել ստրկավաճառությամբ։ 17–19-րդ դարերի ընթացքում Սենեգալի տարածքը նվաճել է Ֆրանսիան։ Երկիրն անկախություն է ձեռք բերել միայն 1960 թվականին։
Սենեգալի բնակչությունը կազմում են ատլանտյան լեզվաընտանիքի (վոլոֆ, ֆուլբե, դիոլա) և մանդե լեզվով խոսող (բամբարա, մալինկե, սոնինկե) ժողովուրդները։
Խոշոր քաղաքներն են Դաքարը, Թիեսը, Կառլաքը։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն է. մշակում են գետնանուշ (մշակվող հողերի 50 %-ը), կորեկ, սորգո, եգիպտացորեն, բրինձ, շաքարի ճակնդեղ, ադամաթուզ, մանիոկ, բատատ, բամբակենի։
Համեմատաբար զարգացած են արդյունաբերության հանքարդյունահանող և վերամշակող ճյուղերը։ Կան կահույքի, պարարտանյութերի, տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկություններ։


== Աշխարհագրություն ==


=== Վարչական բաժանում ===

Սենեգալը վարչական առումով բաժանված է 14 շրջանների։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Սենեգալը հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)
Սենեգալը BBC-ի կողմից


== Աղբյուրներ ==
Հայաստանի հանրագիտարան
Էյստրե Սլիդրե

Էյստրե Սլիդրե (նորվ.՝ Øystre Slidre), կոմունա Նորվեգիայի Օպլանդ ֆյուլքեյում։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Հեգենես քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն նյունորսկն է։ Զբաղեցնում է 963.1   կմ² տարածք։ Որպես Նորվեգիայի ֆյուլքե՝ ստեղծվել է 1838 թվականին։


== Էյստրե Սլիդրեի զինանշանը ==
Էյստրե Սլիդրե կոմունայի զինանշանը հաստատվել է 1989 թվականին և իրենից ներկայացնում է կապույտ և մոխրագույն բնական շիֆերներ պատկերող  վահան, ներքևի մասը սուր։ Այն խորհրդանշում է կոմունայի տարածքում շիֆերի արտադրության ոլորտը, որը մեծ զարգացում է ապրել։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Էյստրե Սլիդրե կոմունայում բնակվում է 3176 մարդ։ Կոմունայի բնակչության քանակը վերջին 60 տարում հիմնականում պահպանվել է նույն մակարդակի վրա՝ դրական շեղումով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Աղբյուրներ ==
Store norske leksikon.(նորվ.)


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Archived 2007-10-01 at the Wayback Machine.(նորվ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Վի Կիմ Վի

Վի Կիմ Վի ((Չինարեն), նոյեմբերի 4, 1915(1915-11-04), Straits Settlements և Սինգապուր - մայիսի 2, 2005(2005-05-02), Siglap, Սինգապուր), սինգապուրցի քաղաքական և պետական գործիչ, լրագրող, դիվանագետ։ Սինգապուր քաղաք-պետության 4-րդ նախագահը, որը կառավարել է 1985 թվականի սեպտեմբերի 2-ից մինչև 1993 թվականի սեպտեմբերի 1-ը։


== Կենսագրություն ==
Վի Կիմ Վին ծնվել է սահմանափակ բյուջեով չինական ընտանիքում։ Հայրը մահացել է, երբ նա ութ տարեկան էր։ Ավարտել է Օրթամի պետական դպրոցը և հեղինակավոր Raffles Institution-ը։
Պատանեկությունից աշխատել է որպես The Straits Times թերթի աշխատակից, ավելի ուշ դարձել է հիմնականում քաղաքական իրադարձությունները լուսաբանող լրագրող։
1941-1950 թվականներին աշխատել է United Press International — ի աշխատակից, Սինգապուրի գծով գլխավոր թղթակից։ 1959 թվականին վերադարձել է The Straits Times և դարձել գլխավոր խմբագրի տեղակալ, ավելի ուշ՝ գլխավոր խմբագիր։  1973 թվականին դարձել է Սինգապուրի մամուլի ակումբի նախագահ։
1973 թվականին թողել է լրագրությունը և անցել դիվանագիտական ծառայության։ Նշանակվել Է Մալայզիայի գերագույն կոմիսար, որի պաշտոնը զբաղեցրել է յոթ տարի։
Այնուհետև դեսպան Է ուղարկվել Ճապոնիա (1980-1984)։ 1981-1984 թվականներին ՝ դեսպան Կորեայի Հանրապետությունում։
Դիվանագիտական առաքելության ավարտից հետո 1984 թվականին նշանակվել է Սինգապուրի հեռարձակող կորպորացիայի նախագահ։
1985 թվականի սեպտեմբերի 2-ից մինչև 1993 թվականի սեպտեմբերի 1-ը եղել է Սինգապուրի Հանրապետության նախագահ, ընտրվել է Օրենսդիր ժողովի կողմից։ Դարձել Է Սինգապուրի առաջին նախագահը չինական ծագմամբ։ Պաշտոնը զբաղեցրել է երկու ժամկետի ընթացքում ՝ ունենալով բարձր հեղինակություն հասարակության մեջ։
Նախագահի պաշտոնից հեռանալուց հետո դարձել է համաշխարհային դատավոր (1966-ից) ։  Հասարակական գործունեության և Սինգապուրի համալսարանի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար 1994 թ. արժանացել է Սինգապուրի ազգային համալսարանի գրականության պատվավոր դոկտորի կոչման, 1985-1993 թվականներին եղել է Սինգապուրի կանցլերը։
2004 թվականին հրատարակել է "Հայացքներ և մտորումներ" ("Glimpses and Reflections") հուշերի գիրքը։ Որպես բարերար նվիրաբերել է կես միլիոն սինգապուրյան դոլար ութ բարեգործական կազմակերպություններին։
Մասնավոր կյանքում եղել է ակտիվ մարզիկ և մարզական պաշտոնյա։ 1934 թվականին հիմնադրել է բադմինտոնի բաժինը, 1937 թվականին եղել է պատանիների չեմպիոն այս մարզաձևում։ Եղել է նաև Սինգապուրի բադմինտոնի ասոցիացիայի նախագահ և փոքր բադմինտոնի ասոցիացիայի փոխնախագահ։
Մահացել է շագանակագեղձի քաղցկեղից։


== Ընտանիք ==
1936 թվականին ամուսնացել է Կո Սոկ Խիոնգի հետ։ Ունեցել են յոթ երեխա՝ մեկ որդի և վեց աղջիկ։


== Մրցանակներ ==
Օրդեն Բանի ՄԵծ խաչի ասպետ
Բրունեյի թագի առաջին դասի թագավորական ընտանիքի շքանշան (Royal Family Order of Laila Utama)
Թեմասեկի Շքանշան
"Պետական ծառայության աստղ" մեդալ (1973)
Ծառայության համար պատվո մեդալ (1963)
Սինգապուրի ազգային համալսարանի գրականության պատվավոր դոկտոր (1994)
Սինգապուրի մամուլի ակումբի լրագրության մեջ գերազանց ծառայության համար հատուկ մրցանակ (1996)
Մրցանակ Ասիախաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի սկաուտական կոմիտեի ակնառու վաստակի համար (1998)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսարգւոյթւոն(անգլ.)
Why not Wee Kim Wee? Archived 2017-08-31 at the Wayback Machine.(անգլ.)