armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սև ամպը (գիրք)

Սև ամպ, 
գիտաֆանտաստիկ բրիտանական վեպ է աստղագիտության մասին` գրված Ֆրեդ Հոյլի կողմից։ Հրատարակվել է 1957 թվականին։ Պատմվում է հսկայական մոլեկուլային ամպերի մասին, որոնք մտնում են արևային համակարգ և պատրաստվում են ոչնչացնել կյանքի մեծ մասը մոլորակի վրա` արգելելափակելով արևի ճառագայթները։


== Սյուժե ==
1964 թվականին աստղաֆիզիկներին հայտնի է դառնում, որ աստղագազի կամ աստղափոշու զանգված է շարժվում։ Սկզբում կարծվում է, թե գունդ է, որ շարժվում է դեպի Արևային համակարգ։ Ամպը, եթե գտնվեր Երկրի և Արևի միջև, կարող էր ոչնչացնել կյանքի մեծ մասը երկրի վրա` արգելափակելով ճառագայթները` վերացնելով ֆոտոսինթեզը։ Աստղագետները և ուրիշ գիտնականներ համախմբվում են Nortonstow-ում` Անգլիայում ` հաղորդելու բրիտանական կառավարությանը հետևանքների մասին։ Սակայն ամպն անսպասելի կանգ է առնում մոտեցման չափերով և անցնում է հանգստի վիճակի Արևի շուրջը` առաջ բերելով կատաստրոֆիկ կլիմայական փոփոխություններ Երկրի վրա, հսկայական չափի մարդկային կորուստ և տառապանք։ Սկզբում թվում էր, թե ամպն անհնար էր կառավարել, հետո հասկանում են, որ դա կենսակերպ է գիտական աստիճանով։
Գիտնականները փորձում են շփվել ամպերի հետ, և ամեն ինչ ստացվում է։ Ամպերը, պարզվում է, որ գազանման սուպերմարմիններ են, շատ անգամ ավելի խելացի, քան մարդիկ։ Ամպը վերակարգավորում է իրեն` թույլ տալով արևի լույսին վերադառնալ երկիր, և մարդկությունը պահպանվում է։ Թեև նրա վտանգավոր ազդեցությունը մարդկության վրա դադարել էր, բայց որոշ կառավարություններ,  չվստահելով ամպերին, պատրաստում են նրանց դեմ միջուկային գրոհ։ Երբ գիտնականները հայտնում են ամպին այդ մասին, նա ետ է ուղարկում հրթիռները։ Աստղագետները հարցնում են ամպին, թե նա ինչպես է առաջացել, վերջինս պատասխանում է, որ ինքը միշտ է եղել։ Անձերից մեկը ավելացնում է, որ դա կապ չունի «Մեծ Պայթյունի» թեորիայի հետ։ Ամպը հայտարարում է, որ եղել են նաև այլ չափերի ամպեր,  ավելի ինտելեկտուալները, որոնք դադարել են կապի մեջ մտնել և, հնարավոր է, անհայտացել են։ 
Այդպես,  ինչպես երևում է, բազմաթիվ անգամներ եղել է նախկինում, և դա ամպերի վաղնջական գաղտնիքն է։ Մի քանի օրվա ընթացքում այդ երկու գիտնականները շփվում են ամպի հետ, որպեսզի. ծանոթանան ամպագիտության այդ հսկայական պահեստին օդային ազդանշանների միջոցով և առավել լիարժեք տեղեկատվություն ստանան տիեզերքի մասին, բայց փորձերի ընթացքում մահանում են։


== Ընդունելություն ==
Հանդիսատեսի կարծիքով վեպում իրադարձությունները նկարագրված են «սքանչելի և հետաքրքրաշարժ», չնայած «թեթևակի տագնապին», որը կապված է զոհված գիտնականների հետ
 : Ս․Գալը հայտարարել է, որ ինքը չէր ակնկալում, որ Հոյլը, լինելով արձակագիր, կարող էր այդպիսի տիեզերաբանական թեորիաներ ներկայացնել բարձր որակով, և որ Հոյլի գրիչը օժտված է նաև հումորով։
Վեպը ստեղծված էր առավել վարպետորեն և համոզիչ, քան ստեղծված պատմություններից շատերը ․ այն գիտության մասին երբևէ գրված լավագույն վեպերից մեկն էր։
,


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
«Чёрное облако» в библиотеке Мошкова (OCR, есть неверные передачи имён и фамилий)
Կոպիտառ

Կոպիտառ, Այլասեռ քար (լատիներեն՝ Cupido սիրո աստծո անունով), բերդ Կիլիկիայում։ Հսկել է Սիս քաղաքի մատույցները։
Կոպիտառի մասին տեղեկությունները կցկտուր են։ 1149-1151 թվականներին եղել է Հայոց կաթողիկոսանիստը, երբ Գրիգոր Գ Պահլավունին և իր եղբայր Ներսես Շնորհալին Ծովքից առժամանակ տեղափոխվել են Կոպիտառ՝ խույս տալով Իկոնիայի սուլթանի հարձակումից։
Կիլիկյան Հայաստանի եպիսկոպոսական թեմի կենտրոններից էր։ Կիլիկիայի Հայոց իշխաններն ու թագավորները ըմբոստ իշխաններին հաճախ բանտարկել են Կոպիտառում։
Աղդաղ (լեռ, Հայկական Պար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղդաղ (այլ կիրառումներ)Աղդաղ, լեռնագագաթ Հայկական Պար լեռնահամակարգում, նրա արևելյան հատվածում, Գայլատու լճի հարավային կողմում։ Ինչպես ենթադրում է Ղ. Ալիշյանը Աղդաղ է կոչվել տարվա մեծ մասը ձյունածածկ լինելու պատճառով։ Ալիշանը նույնացնում է Փիրիլի կամ Փիրլուն լեռան հետ («Այրարատ» էջ 3), մինչդեռ հենց իր գծած քարտեզում դրանք նշանակված են իբրև տարբեր լեռներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կվաշխիեթի

Կվաշխիեթի (վրաց.՝ კვაშხიეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Օնի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 960 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Օնից հեռու է 9 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 30 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոկեն

Բոկեն (ֆր.՝  Beauquesne), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 1342 մարդ, բնակչության խտությունը` 66.97 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 20.04 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 22 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին կար 869 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 618-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 251։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 71,1 %։ 618 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 552 անձ (302 տղամարդ և 250 կին)։ Գործազուրկ են եղել 66 անձ (30 տղամարդ և 36 կին)։ 251 անաշխատունակներից 89 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 81-ը` թոշակառուներ, իսկ 81-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վեսելովկա (գյուղ, Կորոստենի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎեսելովկաՎեսելովկա (ուկրաիներեն՝ Веселівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստենի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1814 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վեսելովկա գյուղում բնակվում էր 628 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,84 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 341,3 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Իսյանովո

Իսյանովո (ռուս.՝ Исяново, բաշկիրերեն՝ Иҫән), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 197 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գրիչք

Գրիչք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 12 կմ հյուսիս-արևմուտք, Եփրատ գետի հովտում, Շամբ Կարնո լճակի հյուսիսային կողմում։


== Պատմություն ==
Բնակիչները կոտորվել կամ տեղահանվել են 1915-1918 թվականների Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1880-ականներին ուներ 63 տուն, որից 50-ը՝ 591 բնակչով՝ հայեր։ 1912 թվականին ուներ 100 տուն, որի մեծամասնությունը հայեր էին։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, հյուսնություն և որմնադրությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գրիչքն ուներ Քրիստափոր Թագավոր անունով եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղում գործում էր հայկական վարժարան, որն 1914 թվականին ուներ 50 տղա և 10 աղջիկ աշակերտ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մարտին շրջան (Ինդիանա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարտին շրջան (այլ կիրառումներ)Մարտին շրջան (անգլ.՝ Martin County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 870 կմ² է, բնակչությունը՝ 10.369 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Շոլս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1820 թ.։
Յուհա Սիպիլյա

Յուհա Պետրի Սիպիլյա (ֆիններեն՝ Juha Petri Sipilä, ապրիլի 25, 1961(1961-04-25), Veteli, Կենտրոնական Օստրոբոտնիա, Western and Central Finland Regional State Administrative Agency, Ֆինլանդիա), Ֆինլանդիայի քաղաքական գործիչ, Ֆինլանդիայի կենտրոնի կուսակցության նախագահ (2012-2019), գործարար, Ֆինլանդիայի վարչապետ (2015-2019):


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1961 թվականի ապրիլի 25-ին Ֆինլանդիայում։ 1980-1986 թվականներին սովորել է Օուլուի համալսարանում, որտեղ ստացել է ինժեների դիպլոմ։ 1998 թվականին սկսել է իր սեփական բիզնեսը Fortel Invest Oy-ում, սակայն ավելի ուշ վաճառել է այն։
2011 թվականին Օուլուի ընտրատարածքով ընտրվել է Ֆինլանդիայի խորհրդարան (ստացել է 543 ձայն)։
2012 թվականի ապրիլին հայտարարեց Ռովանիեմիում կայացած համագումարում իր թեկնածությունը առաջադրելու Ֆինլանդիայի կենտրոն կուսակցության նախագահի պաշտոնում։ Վերջին՝ 2012 թվականի հունիսի 8-ից 9-ը կուսակցական համաժողովը քվեարկության երկրորդ փուլում ստացել է 1251 ձայն և, առաջ անցնելով Տուոմո Պուումալից (որը հավաքել է 872 ձայն), ընտրվել է կուսակցության նոր առաջնորդ։ Նրա կուսակցությունը հաղթել է 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում, որից հետո նա գլխավորել Է Ֆինլանդիայի կառավարությունը (այսպես կոչված Սիպիլի կաբինետը)։
2019 թվականի ապրիլի 16-ին հայտարարել Է «Կենտրոն» կուսակցության նախագահի պաշտոնից հեռանալու մասին։
2019 թվականի հունիսի 6-ին Ֆինլանդիայի նախագահն ընդունել է Սիպիլի կառավարության հրաժարականը և հաստատել կառավարության նոր կազմը՝ Անտի Ռինեի գլխավորությամբ։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է։ Ունի հինգ երեխա, չորս թոռ։

Որդին` Տուոմոն (18 փետրվարի 2015 թվական), մահացավ հետվիրահատական բարդությունների արդյունքում։Սիպիլյան իրեն նկարագրում է որպես «չափավոր պահպանողական», «քրիստոնեական աշխարհայացք» ունեցող մարդ։ Նա Rauhan sana լյութերական կրոնական համայնքի անդամ է, որը մոտ է Հին ստադիական շարժմանը։ Տառապում է թոքային թրոմբոզից։ Բազմիցս անձամբ ղեկավարել է ինքնաթիռը գործուղումների ընթացքում, որոնք իրականացվել են նաև անձնական հաշվին։
Չնայած նրան, որ 2015 թվականի սեպտեմբերին քաղաքական գործիչն ինքն է առաջարկել իր դատարկ տունը տրամադրել Քեմփելում՝ փախստականներին տեղավորելու համար, 2016 թվականի մարտի 21-ին տունը վաճառվել է 570 հազար եվրոյով։ Ինքը՝ Սիպիլյան, իր ընտանիքի հետ ներկայումս ապրում է այսպես կոչված Սիպուում գտնվող Մեծ Հելսինկիում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Страница Юхи Сипиля на сайте Парламента Финляндии(ֆին.)
Личный сайт Юхи Сипиля(ֆին.)
Էշպինել

Էշպինել (պորտ.՝ Espinhel), Պորտուգալիայում գտնվող շրջան (Ֆրեգեզիա), մտնում է նաև Ավեյրու շրջանի կազմի մեջ։ Համարվում է Ագեդա մունիցիպալիտետի առանցքային շրջաններից մեկը։ Մտնում է Պորտուգալիայի քաղաքական խոշոր ագլոմերացիայի (Մեծ Ավեյրուի) կազմի մեջ։ Հին վարչական բաժանմամբ մտնում է Բեյրա-Լիտորալ նահանգի մեջ։ Բնակչության թիվը կազմում է 2799 մարդ։ Զբաղեցնում է 11,95 կմ² տարածք։
(3476) Դոնգուան

(3476) Դոնգուան (անգլ.՝ Dongguan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,161828 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5406 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7831 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2053,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175306 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,62° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3476) Դոնգուան աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռուան (ֆուտբոլային ակումբ)

«ՖԱ Ռուան» (ֆր.՝  Football Club de Rouen 1899 կամ FC Rouen), 1899 թվականին Նորմանդիայի Ռուան քաղաքում հիմնված ֆրանսիական ֆուտբոլային ակումբ։
Հիմնադրման առաջին տարիներից Ռուանը դառնում է ֆրանսիական առաջնության առաջատար ակումբներից մեկը և նորմանդական Հավր Ատլետիկ ֆուտբոլային ակումբի հիմնական մրցակիցը։ 1910 թվականից Ռուան ակումբի մարզադաշտն է դառնում «Բրույերը», որը հետագայում վերանվանվում է «Ռոբեր Դիշոն»՝ ի պատիվ ակումբի հիմնադիր- նախագահ Ռոբեր Դիշոնի։
1933 թվականին նորմանդական երկու ակումբները հավակնում են  ստանալ պրոֆեսիոնալ ակումբի կարգավիճակ  և սկսում են հանդես գալ Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնության 2-րդ դիվիզիոնում՝ Լիգա 2-ում։ 1936 թվականին Ռուանին հաջողվում է դառնալ Լիգա 2-ի չեմպիոն և բարձրանալ առաջին դիվիզիոն։ Այդ շրջանում ակումբում հանդես էին գալիս ինչպես  Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի, այնպես էլ արտասահմանյան մի շարք հայտնի ֆուտբոլիստներ, ինչպես օրինակ՝ Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի լավագույն ռմբարկու Ժան Նիկոլասը։
Սուրբ Հակոբ վանք (Ակոռի)

Ակոռիի Սուրբ Հակոբ վանք, հայկական վանքային համալիր պատմական Այրարատ նահանգում, ժամանակակից Թուրքիայի Իգդիր նահանգում, որը գտնվում է Ակոռիից 4.7 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Կառուցվել է 341 թվականին։ Ակոռի գյուղն այժմ անվանվում է Ագրի կամ Արգուրի, իսկ ժամանակին կոչվել է Ղարաքիլիսա և 1840 թ. ավերվել է երկրաշարժի հետևանքով և վերածվել ավերակների։ Հետագայում այն վերակառուցվել է և այժմ այն քրդական փոքր գյուղ է Յենիդողան անունով։


== Պատմություն ==
Վանքը հիմնվել է 341 թ. Հակոբ Մծբնացու` Մծբինի երկրորդ եպիսկոպոսի կողմից։ Այն կառուցվել է Հայկական թագավորության Այրարատ նահանգի Մասյացոտն գավառում` Արարատ լեռան հյուսիսարևելյան լանջին։ Ասում են՝ վանքում եղել են Նոյան տապանի փայտի մասունքներ։ 1840 թ. հուլիսի 2-ի հզոր երկրաշարժի հետևանքով ավերվեցին Սբ. Հակոբի վանքը, Ակոռիի հարևան գյուղում գտնվող Առաքելոց վանքը և գյուղն ամբողջությամբ։


== Ֆոլկլոր ==
Լեգենդի համաձայն՝ Սուրբ Հակոբը բազմաթիվ անգամներ փորձել է բարձրանալ Արարատի գագաթը՝ գտնելու Նոյան տապանը, որը թաղված է սառույցի հաստ շերտի տակ։ Նա բարձրանում էր լեռը, ննջում և արթնանում էր լեռան ստորոտում, որտեղից սկսել էր բարձրանալ։ Մի քանի անհաջող փորձերից հետո երազում Աստված նրան ասում է. «Այլևս մի փորձիր գտնել Տապանը։ Ես քեզ կտամ մի կտոր այն փայտից, որից Տապանը կառուցվել է»։ Երբ արթնանում է, ի զարմանս իրեն, կողքին գտնում է փայտը։ Սուրբ Հակոբը որոշում է վանք կառուցել այնտեղ, որտեղից գտել էր փայտը։


== Ծանոթագրություններ ==
Քրիստինե Սահակյան

Քրիստինե Սահակյան, հայ օպերային երգչուհի, Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1972 թվականի հուլիսի 5-ին Երևան քաղաքում։ Երևանի Թաթուլ Ալթունյանի անվան Հայաստանի երգչախմբային ընկերությունում ստացել է նախնական երաժշտական կրթություն։ 1990-1999 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի մեներգեցողության բաժնում, իսկ դրանից հետո ընդունվել է ասպիրանտուրա, որտեղ նրա դասախոսը եղել է Գոհար Գասպարյանը ։ 1998 թվականին կայացած մենահամերգից հետո՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի ղեկավարության կողմից հրավեր է ստացել՝ Փառանձամի դերերգով Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ» օպերայում հանդես գալու համար։ 1998 թվականից սկսած հանդես է գալիս Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և  բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում որպես առաջատար մեներգչուհի։ Իր մասնակցությունն է ունեցել Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ», Ալեքսանդր Սպենդիարյանի «Ալմաստ», Ջուզեպպե Վերդիի «Աիդա», «Տրավիատա», Ռոսսինիի «Սևիլյան սափրիչ» և մի շարք օպերային ներկայացումների առաջնախաղերի ժամանակ։ Դերերգով հանդես է եկել Չուխաճյանի «Արշակ Բ» (Փառանձեմ), Սպենդիարյանի «Ալմաստ» (Ալմաստ), Վերդիի «Աիդա» (Ամներիս), «Տրուբադուր» (Ազուչենա), Բելլինիի «Նորմա» (Ադալջիզա), Մասկանիի «Գեղջկական ասպետություն» (Սանտուցցա) և այլ օպերային ներկայացումներում։ Երգացանկում ներառվում է բազմաթիվ համերգային աշխատանքներ՝
Մոցարտի «Ռեքվիեմ», Վերդիի «Ռեքվիեմ», Դվորժակի «Ռեքվիեմ», Պերգոլեզիի «Stabat Mater», Ռոսսինիի «Stabat Mater», Բախի «Մատթեոսի չարչարանքները»։ Երգչուհին ելույթներ է ունեցել Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Լեհաստանում, Լիբանանում, Հունաստանում և մասնակցել է մի շարք հեղինակավոր փառատոների։ Պետական նշանակության համերգային բազմաթիվ ծրագրերում ունեցել է իր մասնակցությունը։ 2013 թվականին Աստանայում կայացած ԱՊՀ երկրների նախագահների գագաթնաժողովի ժամանակ ներկայացրել է Հայաստանը։ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առթիվ Մոսկվայի Երաժշտության միջազգային տան Սվետլանովյան դահլիճում, Սանկտ Պետերբուրգի Շոստակովիչի անվան մեծ ֆիլհարմոնիայի դահլիճում, երևանյան «Սպիվակովը հրավիրում է...» խորագրով փառատոնում մասնակցել է մի շարք համերգների՝ «Հիշում եմ և պահանջում» խորագրի ներքո։ Հայաստանի հանրային ռադիոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի, Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ, պետական երիտասարդական, պետական կամերային «Սերենադ», պետական կամերային նվագախմբերի հետ ունեցել է մի շարք ելույթներ, որտեղ հանդես է եկել որպես մեներգչուհի։ Ունեցել է բազմաթիվ ելույթներ հանրահայտ դիրիժորների հետ, ինչպիսիք են Վլադիմիր Սպիվակովը, Կոնստանտին Օրբելյանը, Յուրի Կոչնևը, Լիոր Շամբադալը, Վահան Մարտիրոսյանը, Յարեմա Սկիբինսկին, Օհան Դուրյանը, Բայրոն Ֆիդետցիսը, Կարեն Դուրգարյանը, Սերգեյ Սմբատյանը, Էդուարդ Թոփչյանը։ 2002 թվականից որպես դասախոս աշխատում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում։ 2015 թվականին ստացել է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստի կոչում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կզավոր (լեռ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կզավոր (այլ կիրառումներ)Կզավոր, լեռ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Վայքի լեռներում, համանուն գետի աջափնյակում, Գնիշիկ գյուղից 2,5 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 2641 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոման ՖԱ

«Ռոման» կամ «Ռոմայի Ֆուտբոլային Ակումբ» (իտալերեն՝ Foot Ball Club di Roma), իտալական նախկին սպորտային ակումբ Հռոմի Պարիոլի համայնքից, որը առավել հայտնի էր իր ֆուտբոլային գործունեությամբ։ Երբ նոր էր մեկնարկել Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնությունը, Ռոմանը համարվում էր առաջնության ուժեղ թիմերից մեկը։ 1927 թվականի հուլիսի 22-ին միավորվելով ևս 2 ակումբի հետ, ստեղծվեց Հռոմի Ռոմա ֆուտբոլային ակումբը, Ռոմանը իր գույները տվեց նոր ակումբին։


== Պատմություն ==
Foot Ball Club di Roma-ն ստեղծվել է 1901 թվականին, որպես սպորտային ակումբ, սակայն 2 տարի անց՝ 1903 թվականին ավելացվեց նաև ֆուտբոլային ակումբը։
Իտալիայի ֆուտբոլի առաջնության վաղ ժամանակահատվածում, մրցաշարին մասնակցում էին միայն հյուսիսային Իտալիայի ակումբները, Ռոմանը սպասեց մինչև 1912/13 մրցաշրջանը, որպեսզի իր անդրանիկ հանդիպումն անցկացնի մրցաշարում, Ռոմանը տեղ էր գրավել «Լացիո» խմբում։ Հենց առաջին մրցաշրջանում Ռոմանը հայտնվեց աղյուսակի միջին հատվածում, սակայն Հռոմի մեկ այլ թիմ՝ Լացիոն ավելի ուժեղ էր քան Ռոմանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տրիբուսովկա

Տրիբուսովկա (ուկրաիներեն՝ Трибусівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պեսչանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1815 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Տրիբուսովկա գյուղում բնակվում էր 987 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 421,79 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սոնի (Ճապոնիա)

Սոնի (ճապ.՝ 曽爾村 Սոնի-մուրա), Ճապոնիայի Նարա պրեֆեկտուրայի Յոսինո գավառում գտնվող գյուղ։ Գյուղի մակերեսը կազմում է 47,84 կմ², բնակչությունը՝ 1 646 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), բնակչության խտությունը՝ 34,41 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==

Սոնի գյուղը տեղակայված է Հոնսյու կղզու Կինկի տարածաշրջանի Նարա պրեֆեկտուրայում։ Այս գյուղի հետ սահմանակցում են Ուդա, Նաբարի, Ցու քաղաքները և Միցուե, Հիգասիյոսինո գյուղերը։


== Բնակչություն ==
Տենկավա գյուղի բնակչությունը կազմում է 1 646 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1-ի տվյալների համաձայն), իսկ խտությունը՝ 34,41 մարդ/կմ²։ Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունը՝ 1980-2005 թվականներին.


== Սիմվոլիկա ==
Սոնի գյուղը խորհրդանշող ծառ է համարվում կրիպտոմերիան, ծաղիկ՝ մրտավարդը, թռչուն՝ Zosterops japonicus-ը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ճապոնական Սոնի գյուղի պաշտոնական վեբկայք(ճապոներեն)
Ագարակաձորի սելավ

Ագարակաձորի սելավ, սելավ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արփայի ձախ վտակը։ Սկիզբ է առնում Վայքի լեռնաշղթայի արևմտյան լանջերից։ Երկարությունը 14 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 45 կմ²։ Ագարակաձորի սելավի ավազանում սելավային երևույթները կրկնվում են 3-10 տարին մեկ։ Ավերիչ են եղել հատկապես 1974 թվականի օգոստոսի 28-ի և սեպտեմբերի 2-ի սելավները, որոնք առաջացել են տեղատարափ անձրևներից և հողի նախնական գերխոնավությունից։ Սելավն անվտանգ դարձնելու նպատակով կառուցվել են հակասելավային, քարալիցքային ցանցարկղերով ափապաշտպան հենապատեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Waterline (երգ)

«Waterline» (Շրագիծ) իռլանդիական Ջեդվարդ դուետի երգն է Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթի համար։ Երգը մրցույթի եզրափակիչ փուլում զբաղեցրել է 19-րդ հորիզոնականը 46 միավորով։
Վահան Հապեշյան

Վահան Հապեշյան (1876, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - 1953), հայ թատերական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Վահան Հապեշյանը ծնվել է 1876 թվականին, Պոլսում։ Կրթություն է ստացել է Էսայան վարժարանում։ Գրականությամբ սկսել է զբաղվել օսմանյան երկրորդ  սահմանադրության ընդունման տարիներին (1908-1914)։
Թղթակցել է  թերթերի։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ապրել է Եգիպտոսում։
1926 թվականին Հայ գեղարվեստասիրաց միության առաջարկով հիմնել է թատերախումբ,  ունեցել է ներկայացումներ։ Մոլիերի «Ժորժ Դանտենը» տեղայնացնելով պատրաստել է «Մերկերիոս Ապտալյան»  կատագերգությունը, որը հետագայում բեմադրվել է։
Պիեսի է վերածել Վիկտոր Հյուգոյի «Թշվառները» վեպը։  Ֆրանսերենից թարգմանել է Գարեգին Մելոյանի  «Արմանույշ» ստեղծագործությունը։
Թղթակցել է սփյուռքահայ մի շարք թերթերի։
Վահան Հապեշյանն իր ստեղծած օտարալեզու թատերական գրականությա հավաքածուն նվիրել է Հայաստանին, որն այժմ պահվում է Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում։
Մահացել է 1953 թվականին։


== Աշխատություններ ==
«Դաստիարակություն և ժառանգականություն» (Բեյրութ, 1947)
«Կյանքը կենսաբանական հայացքով» Վան (Նիկոզիա, 1947)
«Ճանապարհը» (Բեյրութ, 1948)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աշակերտը ի՞նչպէս հասկնալով սորվելու առաջնորդել
Բոլշայա Յազովկա

Բոլշայա Յազովկա (ռուս.՝ Большая Язовка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 130 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մերի Ռիդ (այլ կիրառումներ)

Մերի Ռիդ, կարող է վերաբերել՝

Մերի Ռիդ – անգլիացի ծովահեն,
Մերի Ռիդ – լրագրող, միջազգային իրավունքի մասնագետ, բանաստեղծ և թարգմանիչ։
Ֆունկցիայի զրո

Մաթեմատիկայում իրական, կոմպլեքս կամ վեկտորական 
  
    
      
        f
      
    
    {\displaystyle f}
   ֆունկցիայի զրոն (նաև արմատ) 
  
    
      
        f
        (
        x
        )
      
    
    {\displaystyle f(x)}
   ֆունկցիայի այն 
  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
   արժեքն է, որում ֆունկցիան հավասար է 0-ի, այլ կերպ ասած՝ 
  
    
      
        f
        (
        x
        )
        =
        0
      
    
    {\displaystyle f(x)=0}
  ։ Այլ կերպ ասած՝ 
  
    
      
        f
        (
        x
        )
      
    
    {\displaystyle f(x)}
   ֆունկցիայում տեղադրելով «զրոն»՝ ելքում ստանում ենք 0։
Բազմանդամի արմատը համապատասխան բազմանդամ ֆունկցիայի զրոներն են։ Հանրահաշվի հիմնական թեորեմը ցույց է տալիս, որ յուրաքանչյուր 0-ից տարբեր բազմանդամի արմատների առավելագույն քանակը հավասար է բազմանդամի աստիճանին: Բազմանդամի արմատները և աստիճանը հավասար են լինում այն դեպքում, երբ հաշվի են առնվում կոմպլեքս արմատները։ Օրինակ՝ երկրորդ աստիճանի

  
    
      
        f
        (
        x
        )
        =
        
          x
          
            2
          
        
        −
        5
        x
        +
        6
      
    
    {\displaystyle f(x)=x^{2}-5x+6}
  

  
    
      
        f
      
    
    {\displaystyle f}
   բազմանդամը ունի երկու արմատ՝ 2-ը և 3-ը, քանի որ՝

  
    
      
        f
        (
        2
        )
        =
        
          2
          
            2
          
        
        −
        5
        ⋅
        2
        +
        6
        =
        0
        ,
        f
        (
        3
        )
        =
        
          3
          
            2
          
        
        −
        5
        ⋅
        3
        +
        6
        =
        0
      
    
    {\displaystyle f(2)=2^{2}-5\cdot 2+6=0,f(3)=3^{2}-5\cdot 3+6=0}
  ։
Երբ ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցում ենք կոորդինատային հարթության վրա, տեսնում ենք, որ դրա զրոները այն 
  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
   կոորդինատներն են, որոնց դեպքում ֆունկցիայի գրաֆիկը համընկնում է աբսցիսների առանքցի հետ։ Ֆունկցիայի զրոյի կոորդինատը գրվում է 
  
    
      
        (
        x
        ,
        0
        )
      
    
    {\displaystyle (x,0)}
   ձևով։


== Հավասարման լուծում ==

  
    
      
        x
      
    
    {\displaystyle x}
   անհայտով կամայական հավասարում կարելի է ներկայացնել հետևյալ տեսքով՝

  
    
      
        f
        (
        x
        )
        =
        0
      
    
    {\displaystyle f(x)=0}
  ՝
հավաքելով բոլոր անդամները հավասարման ձախ հատվածում։ Այդպիսի հավասարման բոլոր լուծումները 
  
    
      
        f
      
    
    {\displaystyle f}
   ֆունկցիայի զրոներն են։ Այլ կերպ ասած՝ ֆունկցայի զրոները և հավասարման լուծումները նույնաբար համապատասխանում են։


== Հաշվել արմատներ ==
Ֆունկցիայի, օրինակ՝ բազմանդամի, արմատները հաշվելը պահանջում է հատուկ կամ մոտարկման մեթոդներ (օրինակ՝ Նյուտոնի մեթոդը): Որոշ բազմանդամ ֆունկցիաների լուծումները, որոնց աստիճանը բարձր չէ չորսից, կարող են արտահայտված լինել իրենց անդամների գործակիցներով:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Weisstein, Eric W., "Root", MathWorld.
Կարինե (օպերետ)

Կարինե (հայտնի է նաև Լեբլեբիջի անունով /Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա/), հայկական երաժշտության դասական Տիգրան Չուխաջյանի օպերետը։


== Ստեղծման պատմություն ==

«Լեբլեբիջի» («Ոլոռ վաճառողը») օպերետը գրվել է 1875 թվականին։
Պրեմիերան կայացել է 1875 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Կոստանդնուպոլսում։
Ռուսական և խորհրդային բեմում օպերետը ներկայացվել է «Կարինե» անվամբ։


== Սյուժե ==
Երիտասարդ, աշխույժ Արմենը երազում է իր հայրենի Կոստանդնուպոլիսում ստեղծել առաջին մեծ թատրոնը։ Առաջին ներկայացումն սկսելուց առաջ գլխավոր դերակատարուհին անսպասելիորեն հեռանում է թատրոնից։ Արժանի փոխարինող գտնելը գրեթե անհնար է դառնում։ Փողոցային դերասան Մարգարը փորձում է օգնել լավագույն ընկերոջը` փողոցային ակրոբատների խմբից դերասանուհի առաջարկելով։ Ի վերջո Արմենն ու Մարգարը հայտնաբերում են գրավիչ ձայնով երիտասարդ ու չքնաղ մեկ այլ կնոջ` Կարինեին, որը նավակ էր քշում։ Պատմությունը բարդանում է Կարինեի հոր` ոլոռ վաճառող Հոր-հոր աղայի ստեղծած խոչընդոտներով. հայրն արգելում է աղջկան թատրոնով զբաղվել` խոսելով դերասանների «անբարոյականության» մասին։ Արմենը փորձում է համոզել Կարինեին, որ թատրոնը հրաշալի վայր է, որտեղ բեմի վրա մարմնավորվում են պոեզիան ու գեղեցիկ պատմությունները։ Երիտասարդները զուգերգ են կատարում, և այդպիսով սկսվում է նրանց սիրո պատմությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
G. Papasian. Garine ou Leblebidji Hor-Hor Agha (ֆր.)
Թաղ (Խութի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թաղ (այլ կիրառումներ)Թաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում։ Գտնվում էր սեպաձև անտառապատ բարձունքում։
Թաղն հայնտի էր իր խնձորի, տանձի և ընկույզի ընտիր տեսակներով։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աբուզեթ (այլ կիրառումներ)

Աբուզեթ, կարող է վերաբերել՝

Աբուզեթ, բերդ Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Բագրևանդ գավառում։
Աբուզեթ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Ալաշկերտի գավառակում։
Թորգոմ Գուշակյան

Թորգոմ Իյաչերեսի Գուշակյան (իսկական անունը՝ Մկրտիչ Պիլիճյան, սեպտեմբերի 27, 1874(1874-09-27), Պարտիզակ - փետրվարի 10, 1939(1939-02-10), Երուսաղեմ, Միացյալ Թագավորություն), հայ բանասեր, թարգմանիչ, հոգևորական գործիչ։ Սովորել է ծննդավայրի Ներսես-Շուշանյան դպրոցում, ապա՝ Արմաշի դպրեվանքում։
Վարել է հոգևորական տարբեր պաշտոններ Արմաշում, Կոստանդնուպոլսում, Եգիպտոսում։ 1931 թվականին ընտրվել է Երուսաղեմի հայոց պատրիարք, միաժամանակ վարել «Սիոն» ամսագիրը։ Աշխարհաբար է թարգմանել Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմը (1926 թ.), ֆրանսերենից՝ Ֆլոբերի «Հերովդիա»-ն, Բուալոյի «Արվեստ քերթողական»-ը։ Գուշակյան Թորգոմը նպաստել է եգիպտահայ գաղութի հասարակական մշակութային կյանքի աշխուժացմանը։ Գլխավորել է Խորհրդային Հայաստանին ցույց տրվող օգնության գործը (1920-1921, 1926 թթ.)։


== Գրականություն ==
Արմաշու վանքը, ԿՊ, 1914 թ.
Խրիմյան Հայրիկ (իր ծննդյան հարյուրամյակին առթիվ), Փարիզ, 1925 թ.
Հուշարձան Աստվածաշունչի հայերեն թարգմանության հազար հինգ հարյուրամյակի, Երուսաղեմ, 1938 թ.
Հազարտողյակ փորագրություն, հ․ 1, Վնտ․, 1939 թ.
Ցուցակ հայերեն ձեռագրաց Ս․ Նշանի վանուց ի Սեբաստիաւ Վնն․, 1961 թ.
Ալպոյաճյան Ա․, Թորգոմ պատրիարք Գուշակյան, Կահիրե, 1940 թ.


== Ծանոթագրություններ ==
Միզանյութ պարունակող քսուք

Միզանյութ (այլ կերպ կարբամիդ) պարունակող քսուք, դեղանյութ, որը քսվում է մաշկին՝ մաշկի չորությունն ու քորը բուժելու նպատակով։ Օգտագործվում է այնպիսի հիվանդությունների դեպքում, ինչպիսիք են պսորիազը, դերմատիտը կամ իխթիոզը։ Այն կարելի է օգտագործել նաև եղունգները փափկեցնելու համար։
Մեծահասակների մոտ կարող են հանդիպել մի քանի կողմնակի ազդեցություններ։ Այն կարող է առաջացնել մաշկի գրգռում։ Միզանյութը մասամբ աշխատում է նաև չորացած մաշկը թուլացնելու համար։ Պրեպարատները սովորաբար պարունակում են 5-50% միզանյութ։
Միզանյութ պարունակող քսուքները օգտագործվում են 1940թ.-ից սկսած։ Այն ներկայացված է ԱՀԿ-ի հիմնական դեղերի ցանկում և պատկանում է ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղերի շարքին, որոնք անհրաժեշտ են առողջապահական համակարգում։ Դեղանյութը կարելի է ձեռք բերել առանց բժշկի դեղատոմսի։ Միացյալ թագավորությունում 10%-անոց 100գ դեղի արժեքը կազմում է 4.37 ֆունտ։


== Բժշկական կիրառություններ ==
Միզանյութ պարունակող քսուքը օգտագործվում է մաշկի գերեղջերացած հատվածների բնականոն վերականգնումը խթանելու համար, հատկապես այն դեպքում, երբ այդ տեղամասի լավացումը դանդաղել է տեղային մաշկային ինֆեկցիաների, մաշկի նեկրոզի, ֆիբրինոզ կամ քոր առաջացնող մասնիկների կամ մահացած մաշկի (էսխար) առկայության արդյունքում։ Հիպերկերատոզի սպեցիֆիկ արտահայտումները, որոնց դեպքում միզանյութը օգտակար է, հանդիսանում են՝

չոր մաշկ և կոպիտ մաշկ
դերմատիտ
պսորիազ
իխթիոզ
էկզեմա
կերատոզ
կերատոդերմա
կոշտուկներ
վնասված, ներաճած և անկենդան եղունգներ։


== Կողմնակի ազդեցություններ ==
Միզանյութ պարունակող քսուքի հիմնական կողմնակի ազդեցություններ են՝

մաշկի թույլ գրգռվածություն
այրոցի ժամանակավոր զգացում
ծակծկոցի զգացում
քոր։Որոշ դեպքերում կարող են դիտվել ալերգիկ ռեակցիաներ։ Ալերգիայի նախանշաններն են մաշկի ցանը, շնչառության դժվարացումը, բերանի, դեմքի, շուրթերի կամ լեզվի այտուցները։


== Ազդեցության մեխանիզմ ==
Միզանյութը լուծում է մաշկի եղջերային շերտի միջբջջային մատրիքսը՝ նպաստելով չորացած մաշկի թուլացմանը։ Այս ամենը հանգեցնում է նրան, որ մաշկի գերեղջերացած հատվածները փափկում են։ Միզանյութը փափկեցնում է եղունգները և նպաստում է եղունգի թիթեղի «նորոգմանը»։


== Ծանոթագրություններ ==
Նոմի (Տրենտոյի գավառ)

Նոմի (իտալերեն՝ Nomi), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1278 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 213 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 6 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 38060։ Հեռախոսային կոդ՝ 0464։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Մադոննա դելլա Կոնսալազիոնեն։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0464 834107


== Արտաքին հղումներ ==
Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Աբհիսիտ Վետչաչիվա

Աբհիսիտ Վետչաչիվա (թաի.՝ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ, օգոստոսի 3, 1964(1964-08-03), Նյուքասլ-ափոն-Թայն, Միացյալ Թագավորություն), թաիլանդացի պետական և քաղաքական գործիչ, Թայլանդի նախկին վարչապետը (2008 թվականի դեկտեմբերի 15-ից մինչև 2011 թվականի օգոստոսի 5-ը)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է չինական ծագում ունեցող թաիլանդացիների ընտանիքում։ Եղել է Թաիլանդի դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդը 2005 թվականի փետրվարից։ 2008 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Ներկայացուցիչների պալատը նրան նշանակել է Թաիլանդի վարչապետ։ Վարչապետի և կուսակցության առաջնորդի պաշտոնները թողել է 2011 թվականի ընտրություններում Յինգլակ Չիննավատի գլխավորությամբ Պխիա Տխայի կուսակցությանը պարտվելուց հետո։ 
Եվս մեկ անգամ դեմոկրատական կուսակցության նախագահի պաշտոնը թողել է 2019 թվականի մարտի 24-ին, վատ արդյունքների պատճառով, որը ստացել է խորհրդարանական ընտրություններում։


== Ընտանիք ==
Քույրը գրող և թարգմանիչ Նգամբհան Վետչաչիվան է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Лентапедия/Апхисит Ветчачива в Лентапедии


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.abhisit.org Աբհիսիտ Վետչաչիվա Ветчачива. պաշտոնական կայք
In-depth interview from the BBC(անգլ.)
Abhisit Vejjajiva short bio Archived 2021-04-23 at the Wayback Machine.
3 (թիվ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 3 (այլ կիրառումներ)
3 (երեք), բնական թիվ, որը գտնվում է 2-ի և 4-ի միջև։


== Մաթեմատիկայում ==
Երեքը՝

առաջին կենտ պարզ թիվն է։
եռանկյունու կողմերի և անկյունների քանակն է։
Պյութագորասի թվերից ամենափոքրն է։
թվի խորանարդի և խորանարդ արմատի ցուցիչն է՝ (3)։


== Գիտության մեջ ==
Երեքը՝

լիթիումի ատոմային թիվն է։


== Պատմության մեջ ==


== Այլ ոլորտներում ==

հայերենի այբուբենի տառերից երեք թվին համապատասխանում է Գ (գիմ) տառը։
շաբաթվա երկրորդ օրվա անունն է՝ երեքշաբթի։
հեքիաթների վերջում ասվում է, որ «երկնքից ընկավ երեք խնձոր»։
ձյութերի նույնականացման կոդերում գործածվում է պոլիվինիլքլորիդների նույնականացման համար։
297×420 մմ չափսերի գծագրական թուղթը համարվում է A3 ֆորմատի։
03-ը Ֆրանսիայի Ալյե դեպարտամենտի կարգային թիվն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Վրաստանի ժողովրդական պարի անսամբլ

Վրաստանի ժողովրդական պարի անսամբլ, պարարվեստի կոլեկտիվ՝ հիմնված Թբիլիսիում (Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում), 1945 թվականին։ Անսամբլի առաջին ղեկավարներն, ինչպես նաև մենակատարներն էին Նինո Ռամիշվիլի (պարել է մինչև 1972 թվականը) և Իլյա Սուխիշվիլի (պարել է մինչև 1954 թվականը) ամուսինները։
Անսամբլում աշխատում էին Վրացական ԽՍՀ վաստակավոր արտիստներ Մ. Մխեիձեն, Գ. Սուրվիլաձեն, Ն. Լորդկիպանիձեն, Շ. Բարամիձեն, Վ. Կանադաձեն, Ի. Տակայշվիլին։
Նրա պարացանկում Վրաստանի, Օսեթիայի տարբեր ազգությունների ժողովրդական պարեր են, ինչպես նաև՝ երաժշտական բեմականացումներ վրացական ժողովրդական գործիքներով։ Անսամբլի կատարմամբ պարերից են «Քարթուլին» (վրաց.՝ ქართული), կանացի պար «Սամայան» (վրաց.՝ სამაია), «Կինտաուրի», «Դավլուրի», աջարական պարեր «Գանդագան» և «Խորումի», հայկական և ադրբեջանական պար «Ջեյրանի», օսեթական «Սիմդ» և «Կատակ պար», «Իլոուրի», «Հևսուրյան պար» և այլ համարներ։
Սկսած 1948 թվականից անսամբլն սկսեց հյուրախաղերով հանդես գալ ԽՍՀՄ տարբեր քաղաքներում, այնուհետև դուրս եկավ Լեհաստան, Ռումինիա, ԱՄՆ, Ֆինլանդիա, Ֆրանսի, Չեխոսլովակիա, Ավստրիա, Բուլղարիա, Դանիա, Վենեսուելլա, Կոլումբիա, Կուբա։
1967 թվականին անսամբլը հանդես եկավ Իտալիայում, Միլանի «Լա Սկալա» թատրոնի բեմում։ Թերթերն այդ մասին գրում էին.

Մինչև 2007 թվականն անսամբլը ղեկավարում էր առաջին գեղարվեստական ղեկավարներ Սուխիշվիլիների որդին։ Նրա մահից հետո անսամբլի ղեկավարներ դարձան նրա զավակներ Նինո և Իլյա (կրտսեր) Սուխիշվիլիները, թոռներ Նինո Ռամիաշվիլին և Իլյա Սուխիշվիլին։


== Ֆիլմագրություն ==
1954 թվական — «Վրաստանի ազգային պարի պետական անսամբլ», վավերագրական ֆիլմ, ռեժիսոր Թենգիզ Աբուլաձե.


== Հղումներ ==
Georgian National Ballet Sukhishvili // официальный сайт ансамбля
Золотой запас. Грузинский ансамбль танца еще хранит остатки традиций // «Ведомости»
Первый танцевальный по-грузински(չաշխատող հղում)


== Ծանոթագրություններ ==
Արամ Հակոբյան (ֆուտբոլիստ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արամ Հակոբյան (այլ կիրառումներ)Արամ Հակոբյան (օգոստոսի 15, 1979(1979-08-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, որը հանդես է գալիս «Էրեբունի-Դիլիջան» մարզական ակումբի «Իմպուլս» ֆուտբոլային թիմում որպես հարձակվող։


== Նվաճումներ ==


==== Անձնական ====


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արամ Հակոբյանի բաժինը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում (հայ.), (անգլ.), (ռուս.)
Պուսեյիտ

Պուսեյիտ, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։ Գտնվում էր Շապին Գարահիսար քաղաքի հյուսիս-արևմտյան կողմում, զառիթափի վրա։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 50-60 տուն՝ 700 հայ բնակչով։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գնչուների միջազգային օր

«Գնչուների միջազգային օր», միջազգային տոն, որն ամեն տարի՝ ապրիլի 8-ին, նշվում է ամբողջ աշխարհի գնչուների կողմից։


== Պատմություն և տոնակատարություն ==
«Գնչու»-ն մոտ 80 էթնիկ խմբի հավաքական անունն է, որոնք միավորված են ծագման ընդհանրությամբ և «գնչուների օրենքի» ընդունմամբ։ Բոլոր այս էթնիկ խմբերը յուրահատուկ մշակութային ժառանգության կրողներն են, որի պահպանման համար 1971 թվականի ապրիլի 8-ին Լոնդոնում տեղի է ունեցել Առաջին համաշխարհային գնչուական կոնգրեսը, որին ներկա էին աշխարհի երեսուն պետություններից գնչու պատվիրակներ։
Նույն թվականին անգլիական մայրաքաղաքում ստեղծվել է Գնչուների միջազգային միությունը։ Գնչուների առաջին համաշխարհային կոնգրեսի կարևոր արդյունքներից էր գնչուներին՝ որպես միասնական տարածք չունեցող ազգի ճանաչումը և գնչուական ազգային խորհրդանիշների՝ դրոշի և օրհներգի ընդունումը։
Գնչուների առաջին համաշխարհային Կոնգրեսի մեկնարկի օրը, ազգի ինքնորոշման օրը, գնչուական դրոշի և հիմնի օրը, ըտս էության, կարելի է նշել ապրիլի 8-ին, սակայն Գնչուների միջազգային միությունը որոշել է միավորել այդ բոլոր անվանումները մեկ օրվա մեջ՝ «Գնչուների օր»։ Այս օրն է ծնվել նաև Անաստասիա Բուրակը` գնչու հայտնի շանսոնյեն։
«Գնչուների միջազգային օրը» իրադարձություն է ոչ միայն գնչուների համար, այլ նաև գնչուական մշակույթի երկրպագուների համար, քանի որ այդ օրն ամբողջ աշխարհում անցկացվում են տարբեր տեսակի համերգներ, շնորհանդեսներ, փառատոններ, որտեղ բոլոր ցանկացողները կարող են ծանոթանալա գնչուական ժողովրդի ինքնատիպ ֆոլկլորին։
Որոշ գնչուներ սովորույթ ունեն «Գնչուների օրը»՝ երեկոյան որոշված ժամին, փողոցով տանել վառած մոմ։


== Տես նաև ==
Գնչուների դրոշ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գնչուների միջազգային օր
Աստերոիդների ցանկ (159601-159700)

Աստերոիդների ցանկ (159501-159600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (159701-159800)
 Աստերոիդների ցանկ (159501-159600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (159701-159800)
(5786) Տալոս

(5786) Տալոս (անգլ.՝ Talos), աստերոիդ ապոլոնի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ռոբերտ ՄաքՆոտի կողմից Սայդինգ Սփրինգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,081479 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 0,1874 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,9756 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Տալոս աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,1891 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 410,8 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,876349 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,23° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5786) Տալոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գևորգ Միրիմանյան

Գևորգ Միրիմանյան (1831, Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1853, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), հայ բանաստեղծ, մշակութային գործիչ։ Մասնագիտությամբ տնտեսագետ։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Լազարյան ճեմարանում, ապա Դորպատի համալսարանում (1849-1853)՝ Ռ․ և Ք․ Պատկանյանների, Գ․ Դոդոխյանի հետ։ Ուսումնառության տարիներից զբաղվել է գրականությամբ, ձեռագիր վիճակում ուսանողության շրջանում տարածել է Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպը։
Գրել է երգեր, որոնցից լայն ճանաչում է գտել «Հայոց աղջիկներ, ձեր հոգուն մատաղ» երգը։
Մոլչանի (այլ կիրառումներ)

Մոլչանի, կարող է վերաբերել՝

Մոլչանի - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Խարկովի շրջանում
Մոլչանի - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանում
Մոլչանի - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում
Տաշլի

Տաշլի (ռուս.՝ Ташлы, բաշկիրերեն՝ Ташлы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ալշեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 566 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(9131) 1998 JV

(9131) 1998 JV, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1998 թվականի մայիսի 1-ին NEAT ծրագրի կողմից Հալեկալայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,383993 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8594 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9086 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1344,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267761 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,53° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9131) 1998 JV աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ավիաշինական (մետրոյի կայարան)

«Ավիաշինական» (թաթ.՝ Авиатөзелеш, Aviatözölöş), Կազանի մետրոպոլիտենի 10-րդ կայարանը։ Կենտրոնական գծի վերջին կայարանը, որի բացումը կայացել է 2013 թվականի մայիսի 9-ին։ 2012 թվականի մայիսին քաղաքապետարանի կայքում կայարանի վերանվանման վերաբերյալ անցկացված ինտերնետ հարցման  արդյունքում զգալի քանակի ձայներ հավաքեցին կայարանի «Սոցգորոդ» նախագծային անվանումը և այլ առաջարկները։ Կայարանի անվանումը համապատասխանեցվեց Ավիաշինական շրջանի հետ։


== Նկարագիր ==
Տեղակայված է համանուն շրջանի սկզբում, Սոցգորոդ միկրոշրջանում, Կոպիլովի փողոցի երկանքով, Պոբեժիմովի և Բելինսկու փողոցների միջև։ Սպասարկում է մոտակա բնակելի զանգվածները։
Կայարանը միակամար է, կամարի առավելագույն բարձրությունը հարթակի մակարդակից կազմում է 6 մ, ունի երկու ստորերկրյա նախասրահ և սպասարկման տարածքներ։ Կայարանը կառուցված է մոնոլիտ երկաթբետոնից։ Բարձր տեխնոլոգիական հայ թեկ ոճով  կառուցապատված  նախասրահում ներկայացված է ավիաշինության թեման (ինքնաթիռի ֆյուզելյաժ և այլն)։ Կայարանի դիմաց դեպի պիկետաժ գնացող անցումում տեղակայված են խաչաձև մուտքեր փակուղիներով շարժակազմի տեխնիկական սպասարկման և գիշերը կայանելու համար։


== Շինարարություն ==
2009 թվականի դեկտեմբերի 27-ին սկսվեցին միջկայարանային թունելների հորատանցման աշխատանքները դեպի   «Հյուսիսային կայարանի» ուղղությամբ։ 2011 թվականի նոյեմբերին երկու միջկայարանային թունելները պատրաստ էին և սկսվեց կառամատույցի կառուցապատման աշխատանքները։ 2012 թվականի ապրիլի 2-ից նախասրահում ամբողջ թափով ընթանում էին ներքին հարդարման աշխատանքները։ Կայարանա-քարշակային ենթակայանը պատրաստ էր սարքավորումների ընդունմանը։
2012 թվականի հուլիսի 13-ին կայարանի շինարարության ընթացքում մեկ բանվոր զոհվեց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Фотографии и информация о станции на сайте «Мир метро»
Ֆեդորցև (Կամենսկի շրջան)

Ֆեդորցև (ռուս.՝ Федорцев), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կամենսկի շրջանում։ Մտնում է Բոգդանովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Սիբիլև (Կամենսկի շրջան)

Սիբիլև (ռուս.՝ Сибилев), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կամենսկի շրջանում։ Մտնում է Պիխովսկինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Արտավազդ Դարբինյան

Արտավազդ Դարբինյան, (օգոստոսի 4, 1951(1951-08-04), Թալինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1951 թվականի Օգոստոսի 4-ին Թալինի շրջանի Արեգ գյուղում։ 1968 թվականին ոսկե մեդալով ավարտել է Թալինի շրջանի Արտենի գյուղի դպրոցը։ 1968-1971 թվականներին ուսանել է Երևանի պետական համալսարանում, 1971-1974 թվականներին՝ Մոսկվայի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետում։ 1974 թ. ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի Պատմության ֆակուլտետի ասպիրանտուրան։ 1975-1976 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1976-1978 թվականներին շարունակել է ուսումը Մոսկվայի պետական համալսարանի ասպիրանտուրայում։ 1978 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն «Անդրկովկասյան մինչկոլտնտեսային գյուղի սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունները 1920-ական թվականներին» թեմայով։ 1978 թվականին աշխատանքի է անցել ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետում որպես լաբորանտ։ 1982 թվականից ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետ-ում աշխատել է որպես ԽՍՀՄ Պատմության ամբիոնի դասախոս։ 1980-1988 թվականներին եղել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի Հայաստանի Կոմունիստական (բոլշևիկյան) կուսակցության կազմակերպության առաջին քարտուղար։ 1989 թվականին ստացել է դոցենտի գիտական կոչում։ 1991 թվականից մտել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության շարքերը։ 1991-1994 թվականներին եղել է ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ։ 2002-2004 թվականներին եղել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Գերագույն Խորհրդի անդամ։ 2005 թվականից ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի մեթոդ-խորհրդի նախագահն է։ Մեկ տասնյակից ավելի գիտական հոդվածների և ուսումնամեթոդական ձեռնարկների հեղինակ է։


== Գրականություն ==
Երևանի պետական համալսարանի 90-ամյա պատմության ֆակուլտետը, խմբ. Էդիկ Գ. Մինասյան, Երևան, 2009, էջ 206։


== Արտաքին հղումներ ==
Արտավազդ Դարբինյան
Նավսաքար

Նավսաքար, Նավսա լեռ, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզում, Մեղրու լեռների արևելյան ճյուղավորություններում, Ծավ գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 1949 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
Գոհարշադ մզկիթ

Գոհարշադ մզկիթ (պարսկերեն՝  مسجد گوهرشاد), մզկիթ Իրանի Մաշհադ քաղաքում։ Հանդիսանում է «Իմամ Ռեզայի դամբարան» համալիրի մի մասը։


== Պատմություն ==
Մզկիթը կառուցվել է 1418 թվականին ճարտարապետ Գավամեդդին Շիրազի կողմից։ Շինարարությունը ֆինանսավորել է Գոհարշադ թագուհին։ Վերջինս Շահրուհ թագավորի կինն էր։
Մզկիթում որոշ վերանորոգումներ կատարվել են Սեֆյանների և Ղաջարիների իշխանության օրոք։ Այն ունի չորս այվաններ՝ կամարասրահներ, բակ (50 մ × 55 մ) և մի քանի շաբեստաններ (իրանական ճարտարապետությանը բնորոշ՝ ծածկով ազատ տարածք)։
Մզկիթի երկշերտ գմբեթը էապես վնասվել է 1911 թվականին, Ռուսական կայսրության զորքերի ռմբակոծություններից։


== Ձևավորում ==
Իրանական ճարտարապետության 15-րդ դարի առաջին և լավագույն պահպանված հուշարձանը Գոհար Շադի գեղեցիկ մզկիթն է։ Այն այժմ կազմում է  Մաշհադում գտնվող Իմամ Ռեզայի դամբարանի մի մասը։ Կառուցված է սամարղանդյան ոճով։ Երկու աշտարակաձև մինարեներ են վեր խոյանում գմբեթին հարող արտաքին անկյուններում, որոնք մարմարե հիմքի հետ միասին ստեղծում են համակողմանի տպավորություն։ Մզկիթի ճակատամասը ձևավորված է արծնապատ աղյուսով և բարձրորակ խճանկարապատ հախճապակիով։
Գույների ողջ պնակը ներառում է գերիշխող կապույտի և փիրուզագույնի, սպիտակի, թափանցիկ կանաչի, դեղինի և մուգ թանաքագույնի մի շարք երանգներ։ Ձևավորման մեջ մեծ դերակատարումներ ունեն ծաղիկներն ու երկրաչափական պատկերները, կամարային շեշտադրումները, բաց սրահներն ու խորքային հանգույցները, ինչպես նաև այվանները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Archnet’s entry on Goharshad Mosque (անգլ.)
Գոհարշադ մզկիթ(չաշխատող հղում) irib.ir
Բաքոսուհիներ (Եվրիպիդես)

«Բաքոսուհիներ» (հին հունարեն՝ Βάκχαι, Bakchai)՝ հին հույն ողբերգակ Եվրիպիդեսի ողբերգություններից։ Այն դրվել է Ք․ա․ 405 թվականին և զբաղեցրել է ողբերգությունների մրցույթում առաջին տեղը։ Հայաստանում, ըստ պատմիչների, ներկայացվել է Արտավազդ Բ-ի ժամանակ։ Ք․ա․ 53 թվականի հայաստանյան ներկայացմանը մասնակցել է հույն դերասան Յասոնը։


== Սյուժե ==
Եվրիպիդեսի ողբերգությունը ներկայացնում է Դիոնիսոսի մասին առասպելը։ Դիոնիսոսը՝ Զևսի և թեբեացի Սեմելեի որդին, հաստատում է իր սրբազան խորհուրդները Ասիայում և վերադառնում է Հունաստան լիդիացի բաքոսուհիների երգչախմբի ուղեկցությամբ։ Առաջին իսկ քաղաքը, որտեղ նա ոտք է դնում, նրա մոր հայրենի Թեբեն է, որը հրաժարվում է ճանաչել իրեն։ Դրա համար Դիոնիսոսը պատժում է Թեբեի կանանց խելահեղությամբ. վերջիններս լքում են իրենց տները և բաքոսական համակվածության մեջ շրջում են Կիթերոնի լեռան անտառոտ լանջերում։
Արքա Պենթևսը՝ Ագավայի որդին (Ագավան Սեմելեի քույրերից մեկն է), մտադիր է ուժով վերջ դնել այդ խելագարությանը, որի մեջ բացառապես սանձարձակություն է տեսնում։ Ծերունիները զուր են փորձում զգուշացնել արքային։ Պենթևսը որոշում է շղթայել և բանտարկել Դիոնիսոսին, որը հանդես է գալիս լիդիացի մարգարե-հրաշագործի տեսքով։ Սակայն Դիոնիսոսը մթագնում է բերում Պենթևսի վրա, և վերջինս, բաքոսուհու զգեստներ հագած, ինքն է գնում դիտելու բաքոսական խնջույքները։ Համակված ու մոլեգին բաքոսուհիները, որոնց առաջնորդում է Ագավան, պատառոտում են Պենթևսին՝ դնելով նրան առյուծի տեղ, իսկ Ագավան, ցնծալով վերադառնում է տուն՝ ձեռքում բռնած որդու գլուխը։ Նա սթափվում է շատ ուշ։ Պենթևսի մարմնի վրա Ագավայի ողբը ողբերգության ձեռագրում բացակայում է։
Երգչախմբի շուրթերով Եվրիպիդեսը փառաբանում է բաքոսական էքստասիսի ցնծությունը և կյանքի վայրկենական լիությունը։ Ավանդական իմաստնությանը երգչախումբը նախընտրում է պարզ զանգվածի չխորհրդածող հավատը։ Երբ Ագավան Դիոնիսոսին է նետում մեղադրանք, որ աստվածներին հարիր չէ վրեժնդրությունը, Դիոնիսոսը թողնում է այդ խոսքը առանց բավարար պատասխանի։


== Գործող անձինք ==
Դիոնիսոս
Բաքոսուհիների երգչախումբ, լիդիացի կանայք
Թիրեսիաս, կույր ծերունի, գուշակ
Կադմոս, Փյունիկիայի նախկին արքա
Ծառա
Լրաբեր հովիվ
Լրաբեր ծառա
Ագավա, Հերմոնիայի և Կադմոսի դուստր


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (оригинальная версия) // Вакханки. Трагедия Эврипида. — СПб., 1894.
Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (в редакции Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддея Зелинского) // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1969. — Т. 2. — С. 427-492. — (Библиотека античной литературы).
Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (в редакции Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддея Зелинского) // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1980. — Т. 2. — С. 375-434.
Анненский, Иннокентий Фёдорович|Иннокентия Анненского (оригинальная версия) // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1999. — Т. 2. — С. 388-447. — (Литературные памятники).
Зелинский, Фаддей Францевич|Фаддея Зелинского // Еврипид. Трагедии: В 2 тт. — М., 1999. — Т. 2. — С. 612-667. — (Литературные памятники).


== Արտաքին հղումներ ==
Дионис и Пенфей Archived 2016-04-01 at the Wayback Machine.
ԵՎՐԻՊԻԴԵՍ «ԲԱՔՈՍՈՒՀԻՆԵՐ», թարգ․ Արամ Թոփչյան