Մարիա Ռոլնիկայտե

Մարիա Գրիգորևնա Ռոլնիկայտե (լիտ.՝ Marija Rolnikaitė, իդիշ՝ מאַשע ראָלניק՝ Մաշե Ռոլնիկ, հուլիսի 21, 1927(1927-07-21), Կլայպեդա, Լիտվա - ապրիլի 7, 2016(2016-04-07), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), հրեա, ռուս և լիտվացի գրող, հրապարակախոս, հուշավիպագիր, հասարակական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Ռոլնիկայտեն ծնվել է 1927 թվականի հուլիսի 21-ին Լիտվայի Պլունգե քաղաքում։
Տասնչորս տարեկանում Մարիա Ռոլնիկայտեն հայտնվել է Վիլնյուսի գետտոյում։ Այնտեղ մահացել է նրա ընտանիքը՝ մայրը, քույրը և եղբայրը։
1943-1945 թվականներին նա եղել է Շտրասդենգոֆի և Շտուտգոֆի համակենտրոնացման ճամբարների կալանավոր։ Մասնակցել է հակաֆաշիստական ընդհատակին։ Հեղինակն է իդիշ լեզվով գրված «Շտրասդենգոֆի հիմն» բանաստեղծության, որը դարձել է դիմադրության մարտական երգը։
Գետտոյում և ճամբարներում Մարիա Ռոլնիկայտեն օրագիր է պահել և բանաստեղծություններ գրել իդիդշ լեզվով։

— Մարիա Ռոլնիկայտե
Ազատ արձակվելուց հետո՝ 1945 թվականի մարտին, վերադարձել է Վիլնյուս։
1955 թվականին Մարիա Ռոլնիկայտեն ավարտել է Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի հեռակա բաժինը։ Ապրել է Վիլնյուսում։
Լիտվական ԽՍՀ Նախարարների խորհրդի արվեստի գործերի վարչությունում աշխատել է որպես խմբագիր, իսկ Վիլնյուսի ֆիլհարմոնիայի գրական բաժնում՝ որպես վարիչ։ Լիտվերեն թարգմանել է խորհրդային գրողների ստեղծագործությունները։
1964 թվականից ապրել և աշխատել է Լենինգրադում։ Երկար տարիներ Մարիա Ռոլնիկայտեն եղել է Լենինգրադի միակ գրողը, որն իր ստեղծագործություններում արտացոլել է հոլոքոստի թեման և հրեա ժողովրդի սխրանքը։ Ակտիվորեն մասնակցել է հակաֆաշիստական շարժմանը և Սանկտ Պետերբուրգում հրեական համայնքի կյանքին։
Գետտոյի մասին նրա «Ես պետք է պատմեմ» գիրքը, որը հիմնված է անձնական օրագրերի ու հիշողությունների վրա, սկզբում՝ 1963 թվականին, տպագրվել է լիտվերեն, իսկ այնուհետև հեղինակային թարգմանությամբ հրատարակվել է իդիշ լեզվով և ռուսերեն։ Ավելի ուշ գիրքը թարգմանվել է աշխարհի 18 լեզուներով։
Մարիա Ռոլնիկայտեն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նվիրված հրապարակախոսական հոդվածների և էսսեների հեղինակ է։
Մարիա Ռոլնիկայտեն մահացել է 2016 թվականի ապրիլի 7-ին՝ կարճատև հիվանդությունից հետո։ Թաղված է Սանկտ Պետերբուրգի Պրեոբրաժենսկայա հրեական գերեզմանատանը՝ ամուսնու կողքին։


== Մատենագրություն ==
1965 – «Ես պետք է պատմեմ» – հուշեր, հուշագրություն
1970 – «Երեք հանդիպում» – զինվորական վիպակ
1974 – «Ընտելացիլ լույսին» – զինվորական վիպակ
1981 – «Երկար լռություն» – զինվորական վիպակ
1990 – «Հարսանեկան նվեր, կամ Սև օր» – վիպակ
2002 – «Եվ այդ ամենը ճիշտ է» – հուշեր
2013 – «Մենակ հիշողության հետ» – հուշագրություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Продолжаю помнить о гетто… // Народ Книги в мире книг. 2002. № 39.
Фрезинский Б. Илья Эренбург и дневник Маши Рольникайте // Народ Книги в мире книг. 2009. № 82.
Фрезинский Б. Поздравления Марии Григорьевне (с фрагментами воспоминаний и сожалений) // Народ Книги в мире книг. 2012. № 98.
In memoriam: Маша Рольникайте (1927—2016) // Народ Книги в мире книг. 2016. № 121.
Типпнер А. Записки советской Анны Франк? Воспоминания Маши Рольникайте «Я должна рассказать» и их место в советской литературе // Народ Книги в мире книг. 2016. № 121.
Opac der DNB, alle Werke von M.R.(գերմ.)
Buchbesprechung bei Deutschlandradio(գերմ.)
Rolnikaitė, Marija(լիտվ.)
Центр современной литературы и книги Archived 2006-09-28 at the Wayback Machine.(ռուս.)
Кантор Ю. Что было потом // Невское время. 8 мая 1998
Щеглова Е. Продолжение ада; Бытие как бремя // Нева. 2003, № 9
Холокост и художественная литература. Мария Рольникайте
 Ռոլնիկայտե Մարիա՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում