Բարամ (ազգային պարկ)

Բարամ (եբրայերեն՝ ברעם‎), ազգային պարկ Իսրայելում։ Անվանվել է հռոմեա-բյուզանդական շրջանի հին հրեական բնակավայրի անունով, որի տարածքում էլ այն ստեղծվել է։ Հիմնադրվել է 1966 թվականին։
Գտնվում է լեռնային վերին Գալիլեայում՝ Մերոն լեռան և Լիբանանի հետ սահմանի միջև։ Նրա կողքին է գտնվում համանուն Կիբուցը։


== Պատմություն ==
Հրեական բնակավայր Բարամը հիմնադրվել է անտիկ ժամանակներում։ Նրա տեղում հայտնաբերված սինագոգի մնացորդները պատկանում են մեր թվարկության 2-րդ դարին։ Բարամը հիշատակել են հրեա ճանապարհորդներ Շմուել Բեն Շիմշոնը (1210), Մոշե Բասուլան (1523), անհայտ ճանապարհորդ, Ռամբամի աշակերտը (14-րդ դարասկիզբ) և ուրիշներ։ Նրանց կարծիքով՝ մեծ սինագոգում է եղել Շիմոնա բար Յոհայի ռաբբի եշիվան։
19-րդ դարում նրա տեղում գտնվում էր քրիստոնեական Բիրիմ գյուղը, որը կառուցվել էր հրեական բնակավայրի ավերակների վրա և գրեթե ամբողջությամբ ժառանգել էր նրա անունը։ Գյուղը հիմնադրել են դրուզների հետ կոնֆլիկտի արդյունքում Լիբանանից փախած մարոնիտները։
Բիրիմի բնակիչները 1948 թվականի արաբա-իսրայելական պատերազմի ընթացքում ստիպված են եղել հեռանալ գյուղից, գյուղն ավերվել է 1949 թվականին՝ սահմանին մոտ 2 կմ հեռավորության և Լիբանանի կողմից ահաբեկչական խմբերի ներթափանցման վտանգի պատճառով։ Բնակիչների հիմնական մասը տեղափոխվել է Գուշ Հալյավ (Ջիշ) գյուղ, որը գտնվում է Բիրմայից հարավ։ Գյուղի վերականգնման մասին նրանց ներկայացրած հայցերը բավարարված չեն եղել։ Բարամ զբոսայգում պահպանված եկեղեցին նախկինի պես մարոնիտների հոգևոր կենտրոնն է։
1949 թվականին գյուղի մնացորդների մոտ ստեղծվել է Բարամ կիբուցը։


== Տեսարժան վայրեր ==

Այգու ցուցադրության հիմնական մասը թալմուդյան շրջանի լավ պահպանված «Մեծ սինագոգն» է։ Այլ հնագիտական գտածոների հետ միասին այն վկայում է մեր թվարկության 2-4-րդ դարերում այստեղ բնակվող ծաղկուն հրեական համայնքի մասին։ Մեծ սինագոգի տարածքը 15,2 × 20 մ է, այն կառուցված է մեծ մշակված քարերից, պահպանվել են նաև մեծ բարձր սյուներ։ Սինագոգում հայտնաբերվել է եբրայերեն երկու արձանագրություն․ «Կառուցվել է Էլազար բար Իուդանի կողմից» և «Այո, խաղաղություն կլինի այս վայրում և բոլոր վայրերում, ուր իր ժողովուրդը` Իսրայելը, բնակվում է. Յոսե հա Լևի բար Լևին կառուցել է այս քիվը, թող օրհնվեն նրա գործերը, ամեն»։ Լավ պահպանված ճակատն ունի դեպի Երուսաղեմ շրջված երեք գեղեցիկ քանդակված դուռ՝ զարդարված քարե փորագրություններով։
Մեծ սինագոգի կողքին գտնվել է նաև փոքր սինագոգ, որը գործնականապես ամբողջովին ավերվել է 19-րդ դարում։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել է գրություն. «Թող խաղաղություն լինի այս վայրում և Իսրայելի յուրաքանչյուր տանը։ Յոսե բար Լևին կառուցել է այս շեմքը։ Թող օրհնվի նրա աշխատանքը։ Շալոմ»։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերված դռան փակոցները ներկայումս ցուցադրվում են Լուվրում։
Այգու կազմի մեջ մտնում են նաև Բարիմ մարոնիտ գյուղի մնացորդները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
C.R. Conder and H.H. Kitchener The survey of western Palestine : memoirs of the topography, orography, hydrography, and archaeology. — Committee of the Palestine exploration fund, 1881. — Т. 1. — 493 p.


== Արտաքին հղումներ ==
«Բարամ անտառը և հնագույն սինագոգը»։ parkingfree.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-01-06 
«Բարամ ազգային պարկ»։ guide-israel.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-01-06 
«Bar'am National Park» (անգլերեն)։ Իսրայելի բնության և պարկերի ղեկավարում (Nature and Parks Authority)։ 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-01-06 
«Բարամ»։ izrail.pro։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-01-06 
Jacqueline Schaalje. (2001)։ «Ancient synagogues in Bar'am and Capernaum» (անգլերեն)։ Jewish Magazine, June 2001։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-01-07 
Joe Yudin. (2012)։ «Off The Beaten Track: Baram's ancient synagogue» (անգլերեն)։ The Jerusalem PostJ (Post.com), 02/16/2012։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-01-07 
Ryan Jones. (2014)։ «Israeli Christians Urge Israel to Rebuild Their Village» (անգլերեն)։ Israel Today, May 27, 2014։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-27-ին։ Վերցված է 2013-01-07 


=== Տեսանյութ ===
גן לאומי ברעם ՅուԹյուբում רשות הטבע והגנים  էջը Յություբ տեսահոսթինգում (եբրայերեն)