armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Տաշլի-Ելգա (գյուղ, Բալտաչևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տաշլի-ԵլգաՏաշլի-Ելգա (ռուս.՝ Ташлы-Елга, բաշկիրերեն՝ Ташлыйылға), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 114 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կարագյան

Կարագյան, հայկական ազգանուն


== Ազգանունը կրողներ ==
Աշոտ Հակոբի Կարագյան (ծնվ. 1951), հայ սուսերամարտիկ, աշխարհի կրկնակի չեմպիոն։
Արա Ալբերտի Կարագյան (ծնվ. 1963), հայ դերասան։
Կարպիս Պողոսի Կարագյան (1908-1992), հայ տնտեսագետ։


== Ծանոթագրություններ ==
(6594) Տասման

(6594) Տասման (անգլ.՝ Tasman), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի հունիսի 25-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,778995 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3296 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2284 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1692,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,212751 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,77° անկյուն։
Տասման աստերոիդը պատկանում է Գեֆյոնի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 766 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,74 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,82 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6594) Տասման աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բլինդհայմ

Բլինդհայմ (գերմ.՝ Blindheim), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Դանուբի Դիլինգենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1709 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 26.39 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 73 119։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Չերվոնի Կուտ (գյուղ, Վոլոչիսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չերվոնի ԿուտՉերվոնի Կուտ (ուկրաիներեն՝ Червоний Кут), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վոլոչիսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնի Կուտ գյուղում բնակվում էր 119 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,346 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 343,93 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալլերհայլիգենշտրիցել

Ալլերհայլիգենշտրիցել (գերմ.՝ Allerheiligenstriezel, նաև՝ Strietzel, Allerseelenzopf, Seelenspitze, Seelenbrot կամ Allerseelenbreze), խմորիչով պատրաստված ավստրիական և գերմանական հյուսած թխվածք։ Անվանումը թարգմանվում է որպես «բոլոր սրբերի հյուս»։ Բաղադրության մեջ մտնում է ալյուր, ձու, խմորիչ, կարագ, չամիչ, կաթ, աղ, շաքարի փոշի կամ կակաչի սերմ։ Որոշ շրջաններում օգտագործում են նաև ռոմ կամ կիտրոնի հյութ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տուլիո Սերաֆին

Տուլիո Սերաֆին (իտալերեն՝ Tullio Serafin, սեպտեմբերի 1, 1878(1878-09-01), Rottanova, Կավարձերե, Վենետիկ, Վենետո, Իտալիա և Կավարձերե, Վենետիկ, Վենետո, Իտալիա - փետրվարի 2, 1968(1968-02-02), Հռոմ, Իտալիա), իտալացի դիրիժոր։ Հայտնի է հատկապես որպես օպերային դիրիժոր։ 1909-14 թթ. զբաղեցրել է Միլանի «Լա Սկալա» օպերային թատրոնի գլխավոր դիրիժորի պաշտոնը, 1924-34 թթ. ղեկավարել է Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա» թատրոնի նվագախումբը։ Սերաֆինը իտալական դիրիժորական դպրոցի նշանավոր ներկայացուցիչ է. նրա կատարումները առանձնանում են հնչեղության հավասարակշռությամբ և վառ արտահայտչականությամբ։ Դիրիժորի բազմաթիվ ձայնագրությունները հասանելի են ձայնասկավառակների միջոցով։ Սերաֆինը նպաստել է օպերային երգչուհիներ Ռոզա Պոնսելի և Մարիա Կալլասի բեմական կարիերայի առաջխաղացմանը։


== Ստուդիական սկավառակագրություն ==
Վերդիի Ռեքվիեմ (Caniglia, Stignani, Gigli, Pinza 1939) EMI
Պարահանդես–դիմակահանդես (Caniglia, Barbieri, Gigli, Bechi 1943) EMI
Սևիլյան սափրիչը (de los Ángeles, Monti, Bechi, Rossi-Lemeni 1952) EMI
Լյուչիա դի Լամերմուր (Callas, di Stefano, Gobbi, Arié 1953) EMI
Պուրիտաններ (Callas, di Stefano, Panerai, Rossi-Lemeni 1953) EMI
Գեղջկական ասպետություն (Callas, di Stefano, Panerai 1953) EMI
Նորմա (Callas, Stignani, Filippeschi, Rossi-Lemeni 1954) EMI
Պայացներ (Callas, di Stefano, Monti, Gobbi, Panerai 1954) EMI
Ճակատագրի ուժը (Callas, Tucker, Tagliabue, Rossi-Lemeni 1954) EMI
Աիդա (Callas, Barbieri, Tucker, Gobbi 1955) EMI
Ռիգոլետտո (Callas, di Stefano, Gobbi, Zaccaria 1955) EMI
Տրավիատա (Stella, di Stefano, Gobbi 1955) EMI
Տուրանդոտ (Callas, Schwarzkopf, Fernandi, Zaccaria 1957) EMI
Մանոն Լեսկո (Callas, di Stefano, Fioravanti 1957) EMI
Մեդեա (Callas, Scotto, Pirazzini, Picchi, Modesti 1957) Ricordi
Քույր Անջելիկա (de los Ángeles, Barbieri 1957) EMI
Տոսկա (Stella, Poggi, Taddei 1957) Philips
Սիրո ըմպելիք (Carteri, Alva, Panerai, Taddei 1958) EMI
Մադամ Բատերֆլայ (Tebaldi, Cossotto, Bergonzi, Sordello 1958) Decca
Լյուչիա դի Լամերմուր (Callas, Tagliavini, Cappuccilli, Ładysz 1959) EMI
Բոհեմ (Tebaldi, d'Angelo, Bergonzi, Bastianini, Siepi 1959) Decca
Նորմա (Callas, Ludwig, Corelli, Zaccaria 1960) EMI
Օթելլո (Rysanek, Pirazzini, Vickers, Gobbi 1960) RCA
Տրուբադուր (Stella, Cossotto, Bergonzi, Bastianini 1962) Deutsche Grammophon


== Ծանոթագրություններ ==
Լիներոլ

Լիներոլ (ֆր.՝ Lignairolles), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 37 մարդ, բնակչության խտությունը` 5.06 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.31 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 640 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 165 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 32 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 23 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 12-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 11։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 52,2 %։ 12 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 10 անձ (5 տղամարդ և 5 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (2 տղամարդ և 0 կին)։ 11 անաշխատունակներից 1-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 6-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Տենգինսկայա

Տենգինսկայա (ռուս.՝ Тенгинская), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Ուստ-Լաբինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2706 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
13-րդ առաքյալը

13-րդ առաքյալը, խորհրդային ֆանտաստիկ ֆիլմ։ Էկրանավորվել է Ռեյ Բրեդբերիի «The Martian Chronicles» գրքի հիման վրա։


== Ֆիլմագրություն ==
Տիեզերական արշավախմբի աշխատակազմի անդամները մահացան անհայտ պատճառներով։ 15 տարի անց տեսուչը ուսումնասիրում է հեռանկարային մոլորակի փակման պատճառները։ Դրա համար նա այցելում է արշավախմբի միակ ողջ մնացած անդամին՝ կապիտան Ամոսին, որը հիմա ապրում է պաշտոնաթող տիեզերագնացների համար նախատեսված ապաստանում։ Զեկույցում նա արդարացրեց մոլորակի հետագա ուսումնասիրության արգելքը։ 
Պարզվում է, որ այդ մոլորակի բնակիչները ընդունել են արշավախմբի մահացած անդամների հարազատների կերպարները, որպեսզի թաքցնեն այն միտքը, թե այնտեղ պարտադիր են կարանտինային ռեժիմները։ Բացի դրանից, կապիտանի հետ վերադառնում է մի արարած («առաքյալ»), որն ապրում է Աոեսալոմայում։


== Դերերում ==
Յուոզաս Բուդրայտիս - կապիտան Ամոս
Անդրեյ Բոլտնև - տեսուչ
Վլադաս Բագդոնաս - առաքյալ
Արմեն Ջիգարխանյան - Դավիթ, կացարանի տեր
Դոնատաս Բանիոնիս - հայր
Ալգիս Մատուլյոնիս - քահանա
Վալենտինաս Մասալկիս - արշավախմբի անդամ
Յուրիս Ռիինիեքս - արշավախմբի անդամ
Միկ Միկիվեր - արշավախմբի անդամ
Կարեն Ջանիբեկյան - արշավախմբի անդամ
Վլադիմիր Քոչարյան
Լևոն Ներսեսյան
Ինգեբորգա Դապկունայտե - Մարիա
Էլլե Կուլլ - Էլմա, կացարանի բուժքույր
Իռենա Կուկսենայտե
Նեոլե Գելժինիտե
Իռենա Կռեզուոյտե
Իլոնա Բալսիտե
Ժոզեֆ Նալբանդյան
Գեորգի Սիչկար
Միքայել Դովլաթյան


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Գեորգի Նիկոլաև, Սուրեն Բաբայանի մասնակցությամբ
Ռեժիսոր՝ Սուրեն Բաբայան
Օպերատոր՝ Արտյոմ Մելքումյան
Գեղարվեստական ռեժիսոր՝ Վարդան Սեդրակյան
Հնչյունային օպերատոր՝ Ռոլանդ Ղազարյան
Կոմպոզիտոր՝ Էդուարդ Հայրապեյան
Ռեժիսորներ՝ Հայկ Խանջյան, Կարեն Բորյան
Օպերատոր՝ Ս. Սարգսյան
Նկարիչ-դիզայներ՝ Ռաշիտ Սաֆիուլլին
Զգեստները՝ Զ. Գուստենե
Մոնտաժը՝ Լ. Երյոմենկո
Դիմահարդարներ՝ Արմեն Այվազյան, Տ. Մարգարյան
Խորհրդատու՝ օդաչու-տիեզերագնաց Գեորգի Գրեչկո
Խմբագիր՝ Գագիկ Հախվերդյան
Տնօրեն՝ Վարդան Բադալյան
Բելայա (այլ կիրառումներ)

Բելայա, կարող է վերաբերել՝

Բելայա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանում
Բելայա - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կիցմանի շրջանում
Բելայա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիպովեցի շրջանում
Բելայա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Յամպոլի շրջանում
Բելայա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վորոնեժի մարզում
Բելայա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում
Բելայա - գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում (Բաշկորտոստան)
Բելայա - գետ Կամչատկա թերակղզի՝ Ռուսաստանում
Բելայա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Սվեչինսկի շրջանում Կիրովի մարզում
Բելայա - գետ Կամչատկա թերակղզի՝ Ռուսաստանում
Բելայա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով
Բելայա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օմուտինսկի շրջանում, Կիրովի մարզում
Բելայա - գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում (Մուրմանսկի մարզ)
Բելայա - գետ Կամչատկա թերակղզու հյուսիսարևելյան մասում
Բելայա - գետակ Կուրի ավազանում, Չյոռնայա գետակի ձախակողմյան վտակը
Բելայա - գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Բոկսիտոգորսկի շրջանի կազմում
Գրոսգլոկներ

Գրոսգլոկկներ (գերմ.՝ Großglockner), Ավստրիայի ամենաբարձր լեռը (3798 մ)։ Տեղակայված է Կարինտիայի և Արևելյան Տիրոլի սահմանագծին։
Ունի երկու գագաթ՝ Գրոսգլոկեր և Կլայնգլոկեր (3770 մ)։ Նրա ստորոտին փռված է Ավստրիայի ամենաընդարձակ սարահարթը՝ Պաստերցե։ Առաջին անգամ ժայթքել է 1800 թվականի հուլիսի 28-ին։ Գագաթ բարձրացել են Մարտին Ռայխերոմը, Մաթիաս Խաուտցենդորֆերը և այլ արշավականներ։ Հարևանությամբ ունի գարնանային բնապատկեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Շպակովո (գյուղ, Նովոմիրգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇպակովոՇպակովո (ուկրաիներեն՝ Шпакове), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոմիրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շպակովո գյուղում բնակվում էր 366 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Թանգարան «ՏԱՊԱՆ»

«ՏԱՊԱՆ», թանգարան նվիրված հայկական մշակույթին, կրոնին և պատմությանը։ Թանգարանը գտնվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի հայկական տաճարային համալիրում։


== Պատմություն ==
Թանգարանի բացումը կապված է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի 300-ամյակի հետ։ «Տապան»-ը կառուցվել է թեմի Եզրաս արքեպիսկոպոս Ներսիսյանի անմիջական նախաձեռնությամբ և օրհնությամբ։ Առաջին ցուցադրանմուշները նվիրաբերել են հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչներ՝ Սամվել և Էթերի Կարապետյանները, Դաշյան ընտանիքը՝ փոխանցեց XVII դարի ձեռագիր Ավետարան։ Ս. Հարությունյանը նվիրեց վարդապետ Առաքել Դավրիժեցու 1669 թվականին լույս տեսած «Պատմութիւնը» գիրքը, Ր. Մ. Կնադյանը նվիրեց XVIII դարի Ավետարան, Ա. Ղուկասյանը՝ հին հայկական մանրանկարներ։


== Ցուցադրանմուշներ ==
Թանգարանի ցուցադրանմուշների շարքում ներկայացված են Հովհաննես Այվազովսկու, Գևորգ Բաշինջաղյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Գրիգոր Խանջյանի, Մինաս Ավետիսյանի և հայ այլ նկարիչների աշխատանքներ։
Քրիստոնեական իրեր՝ խաչ Տիրոջ խաչի մասունքներով, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կաթղիկոսության շրջանի մասունքներ։ Պատմական մասում ներկայացված են այնպիսի իրեր, որոնք արտահայտում են նախաքրիստոնեկան ժամանակաշրջանից սկսած մինչև մեր օրերը:։


=== Կաշվե կազմով Ավետարան (1680) ===
Ավետարանի առաջին էջի արձանագրությունը վկայում է այն մասին, որ ձեռագիրը ստեղծվել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Հակոբ IV Ջուղայեցու (1655-1680 թվականներ) ժամանակ արքեպիսկոպոս Հովհաննեսի օրհնությամբ։ Գիրքը գրվել է դպիր Սարգիսի կողմից՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցում, որը ըստ արձանագրության գտնվում է Ձագաձոր շրջանի Գորիս գյուղում։


=== Խաչ տիրոջ խաչի մասունքներով ===
Սուրբ խաչը Էջմիածնի մայր տաճար բերվեց և տաճարին նվեր մատուցեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի կողմից։ Հիմա մեծ սրբությունը կարելի է տեսնել «Տապան» թանգարանի քրիստոնեական մասունքների շարքում։


=== Մեծ Հայքի թագավոր Տիգրան Մեծի արծաթե մետաղադրամ ===
Տիգրան Մեծի թագի աստղը պատկերված համանուն մետաղադրամի վրա՝ Հալլեյի գիսաստղ է, որը երկնքում նկատել են նրա զոհվելու ժամանակ։

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Сокровища Армянской церкви: эксклюзив от музея «Тарпан» Youtube.com
Քարաշամբ

Քարաշամբ, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում, մարզկենտրոնից 26 կմ հարավ-արևմուտք, Արագետի հովտում։


== Բնակչություն ==
Քարաշամբի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, պտղաբուծությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Քարաշամբից 3 կմ արևելք Հրազդան գետի աջ ափին գտնվում են Սբ. Գևորգ եկեղեցու ավերակները (VII դար)։ Եկեղեցին կառուցվել է սրբատաշ սև և բաց դարչնագույն տուֆից։ Շքամուտքը արևմուտքից է։ Ճարտարապետական հորինվածքով նման է Թալինի Կաթողիկե եկեղեցուն։ Գյուղից դուրս, ձորալանջին, գտնվում են VI դարի վանքի ավերակներ։ Գյուղի տարածքում պահպանվել են նաև VII դարի քարայրներ, կիկլոպյան  ամրոց


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Քարաշամբի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Օրեդեժ (գետ)

Օրեդեժ (ֆիններեն՝ Ortešjoki), գետ Ռուսաստանում (Լենինգրադի մարզ)։


== Աշխարհագրություն ==
Օրեդեժ գետը սկիզբ է առնում Կյուրլևյան քարհանքից և թափվում է Լուգա։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Գետի ափին են գտնվում Սույդա, Կրեմենկա, Տեսովա։


== Հիդրոգրաֆիա ==
Օրեդեժ գետի երկարությունը կազմում է 192 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 3220 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 20 մ3։


== Տես նաև ==
Գետ
Ակունք և Գետաբերան
Թափախան

Թափախան, գետ Հայկական Լեռնաշխարհում, Եփրատի ավազանում։ Մայր գետին է միանում Քարաջուր լեռան մոտ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վթար Այկայի ալյումինի գործարանում

Վթար Այկայի ալյումինի գործարանում, էկոլոգիական աղետ, որ տեղի է ունեցել 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Ajkai Timfoldgyar Zrt գործարանում, որ զբաղվում էր ալյումինի արտադրությամբ։ Գործարանը տեղակայված է արևմտյան Հունգարիայում՝ Այկա քաղաքի մոտ՝ Բուդապեշտից 160 կմ հեռավորության վրա։ Գործարանում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով ավերվել է ամբարտակը, որ փակում էր թունավոր մնացորդների հավաքման ջրամբարը։ Արդյունքում տեղի է ունենում շուրջ 1,1 միլիոն խոր. մետր ընդհանուր ծավալով թունավոր նյութ՝ կարմիր շլամ։ Թունավոր ջուրը ողողում է երեք մարզեր՝ Վեսպրեմ, Վաշ և Դյեր Մոշոն Շոպրոն։ Հունգարական կառավարության կողմից հայտարարվում է արտակարգ դրություն։ Նոյեմբերի 5-ի տվյալներով՝ աղետի զոհ են դարձել 10 մարդ, իսկ աղետից տուժել է ընդհանուր առմամբ 150 մարդ։


== Ժամանակագրություն ==
Այկա քաղաքի մոտ գտնվող Ajkai Timfoldgyar Zrt ալյումինի գործարանում 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ տեղական ժամանակով 12:25 տեղի է ունեցել ամբարտակի ձեղքվածք։ Ամբարտակի ավերման հետևանքով տեղի է ունեցել շուրջ 700 հազար խորանարդ մետր ծավալով թունավոր նյութի արտահոսք։
Հոկտեմբերի 7-ին Հունգարիայի ջրային ռեսուրսների վերահսկման ծառայության կատարած անալիզը ցույց է տվել, որ Դանուբ գետում ալկալիի պարունակությունը գերազանցում է թույլատրելի սահմանը, ինչը վտանգ է ներկայացնում գետի ողջ էկոհամակարգի համար։
Հոկտեմբերի 9-ին հունգարական կառավարությունը սկսեց բնակչության տարհանումը Կոլոնտար քաղաքից, քանի որ նոր արտահոսքի վտանգ կար։ Մասնագետները զգուշացնում էին, որ ջրամբարը, որտեղից տեղի է ունեցել արտահոսքը, կարող է շարունակել քանդվել։
Հոկտեմբերի 11-ին Հունգարիայի Շրջակա միջավայրի պահպանության հանձնաժողովի նախագահ Զոլտան Իլլեշը հայտարարել է, որ թունաքիմիկատների նոր արտահոսքն անխուսափելի է։
Հոկտեմբերի 12-ին երկրի կառավարությունը որոշում ընդունեց պետականացնել MAL Zrt ընկերությունը, որին պատկանում էր գործարանը։ Որոշվեց նաև բոլոր տուժածներին վճարել փոխհատուցում։
Հոկտեմբերի 14-ին Հունգարիայի դատարանը չկարողացավ մեղադրանք առաջադրել գործարանի տնօրեն Զոլտան Բակոնիին, ով կալանքի տակ էր վերցվել 14 այլ աշխատակիցների հետ։ 2016 թվականի հունվարին նրանք բոլորն արդարացվել են։
2010 թվականի հոկտեմբերի 16-ին գործարանը վերսկսել է աշխատանքը։ Տարհանված բնակչությունը սկսել է վերադառնալ տուն։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==

Место разлива на Google Maps
Сайт, посвященный техногенной катастрофе в Венгрии
Photos of the aftermath taken December 27, 2010(չաշխատող հղում)
Ajka alumina plant accident. Photos with the damage (ռուսերեն)
"Redsludge" tragedy – Official Website of the Hungarian Government
Official site of MAL Magyar Alumínium Archived 2010-10-07 at the Wayback Machine.
Google map showing the breach and the affected villages
Photographs available under the Creative Common licence agreement 3.0
Aerial pictures of the dam and the damages
Photos with the damage
Photos taken from helicopter Archived 2012-10-21 at the Wayback Machine.
Aerial photographs
Սինտ-Միխիլսխեստել (համայնք)

Սինտ-Միխիլսխեստել (հոլ.՝ Sint-Michielsgestel ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Բրաբանտ մարզում։ Տարածքը 58,97 կմ² է, բնակչությունը՝ 27.916 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.800 եվրո է։
Ստարոե Իստոմինո

Ստարոե Իստոմինո (ռուս.՝ Старое Истомино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ժողովածու (20)

Ժողովածու (20), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 20 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1497-1614 թվականներին Սիմեոն եպիսկոպոս, Յովհաննէս երեց, Նիկոլ Լովց, Ղազար, Թորոս Նոտար գրիչների կողմից, ենթադրաբար Սուչավայում կամ Լվովում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,5x15 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 408 թերթից։ Գրված է երկսյուն, միասյուն, բոլորգրով, նոտրգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 46ա, 49ա, 54ր, 59բ, 66ա, 76ա, 143ա, 152ա, 185ա (1497 թվական), 374ա (1614 թվական), 15ա, 21ա, 248ա, 331ա, 405ա և այլուր (17-րդ դար)։


== Բովանդակություն ==
Արիստոտէլի Յաղադս առաքինութեան
Թէ ո՞յք են դտողք Զ սահմանացն
Յովհ. Դամասկացւոյ ճառք
Ի կանոնդրաց
Մխ. Սկեռացյւոյ Յաղագս հոմապատուութեան 12 առաքելոցն
Պատմութիուն Դիոն. Արիսպադացւոյ
Գր. Տաթեացւոյ Քարողք, թուղո վասն Աղթամուրայ եպիսկոպոսաց
Հարցմունք և պատասխանիր, Մատթ. Հաւաթումն ի Ղուկասու գլխոյ և քարողբ Հոյովք
Վարդանայ Աշխարհագոյց
Յովհ. Երզնկացւոյ Յաղադս երկնի
Մովս. Երզնկացւոյ Պատասխանիք թղթոյն Տրապիզոնի
Լինոսի կր-ի Գիր վասն հինգ պատրիարգացն աթոռաց
Քարողք (Աս. Սիւնեցի, Տիրատուր վրդ., Գէորգ Երզնկացի, անանունք)
Զրոյցք
Օրհնութիւնք
Ողրք
Ի հանրանց վարուց
Երկրաչափութիւն
Մանունք


== Ծանոթագրություններ ==
Բյուելլա

Բյուելլա (ֆր.՝ Buellas), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Վիրյա կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01065։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 370 կմ հարավ-արևելք, Դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 8 կմ արևմուտք Բուրկ ան Բրեսից։
Կոմունայի տարածքում հոսում է Իրանս և Վել գետերը։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1669 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 1104 մարդկանցից 816-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 288-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 73,9% է, 1999 թվականին՝ 76,2%)։ 816 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 775-ը (395 տղամարդ, 380 կին), գործազուրկ եղել են 41 -ը (26 տղամարդ, 15 կին)։ 288 պասիվներից 107 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 140-ը՝ թոշակառու, 41 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սբ. Մարտինայի եկեղեցի (XII դար)։


== Եղբայրական քաղաքներ ==
Կովասնա ( Ռումինիա) 1926 թվականից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ֆր.)
«Բյուելլա» (ֆրանսերեն)։ Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ։ Վերցված է 2014-03-24 
«Բյուելլա» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-06-21-ին։ Վերցված է 2014-03-24
Փեթար

Փեթար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում է Մուշ քաղաքից 7-8 կմ հարավ՝ Սիմ լեռան հյուսիսային լանջին։
Գյուղի հարավ արևմտյան կողմում գտնվում էր Ս. Կարապետ եկեղեցին։


== Բնակչություն ==
1880 թվականին ուներ 65 տուն՝ 1200 բնակչով, 1890 թվականին՝ 65 տուն, իսկ 1909 թվականին՝ 30 տուն հայ բնակիչ։


== Անվանի մարդիկ ==
Փեթարում է ծնվել ազգային-ազատագրական շարժման մարտիկ ֆիդայի Փեթարա Մանուկը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բեյթ Յաշուտ

Բեյթ Յաշուտ (արաբ․՝ بيت ياشوط‎‎), քաղաքատիպ ավան Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արևմուտքում՝ Լաթակիայի մարզում։ Ջաբլեի գավառում համանուն Բեյթ Յաշուտի շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Քաղաքն ունի 6,115 բնակչություն։


== Աշխարհագրություն ==
Քաղաքն գտնվում է մարզի արևմտյան մասում, մոտակա բնակավայրերն են հարավում՝ Լաթակիա, արևմուտքում՝ Այն ալ-Շարկիա, հարավում՝ Ալ-Դալիա։ Քաղաքն տեղակայված է Ալ-Նուսայրիայի լեռներով ծովի մակարդակից 500 մետր բարձրության վրա։ Ամենամոտ քաղաքացիական օդանավակայանն Բասիլ ալ-Ասադի անվան միջազգային օդանավակայանն է, որը գտնվում է Լաթակիայում։


== Բնակչություն ==
2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչությունն կազմում է 6,115 մարդ։ Իսկ համանուն շրջաննի բնակչություն իր 11 բնակավայրերով կազմում է 10,086 մարդ։ Հիմնական մեծամասնությունը մուսուլմաններ են՝ ալավիներ։
Այստեղ է ծնվել սիրիացի ռազմական գործիչ Մուհամադ ալ-Խուլին։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Գնեդինցի

Գնեդինցի (ուկրաիներեն՝ Гнідинці), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Գնեդինցի գյուղում բնակվում էր 1 049 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 311,28 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սյուդյուրլանդ

Սյուդյուրլանդ (իսլ.՝ Suðurland  - «Հարավային տարածաշրջան»)  - Իսլանդիայի 8 տարածաշրջաններից մեկը, որը գտնվում է երկրի հարավային մասում։ Վարչական կենտրոնը Սելֆոսսն է։


== Բնակչություն ==


== Տես նաև ==
Իսլանդիայի վարչական բաժանում
Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան (Կարբի)

Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձան, Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հուշարձան Արագածոտնի մարզի Կարբի գյուղում։


== Տվյալներ ==
Տուֆակերտ հուշահամալիրը գտնվում է գյուղի մեջ՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու հարևանությամբ։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1986 թվականին։ Ընդգրկված է Կարբիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։
Հուշարձանը կազմված հայկական նախշազարդերով քանդակված հուշասյունից, հուշապատերից և զինվորական սաղավարտը վրան կոթողից։
Հուշարձանի հուշապատի աջ հատվածում փորագրված է.


== Հեղինակներ ==
ճարտարապետ՝ Արեգ Իսրայելյան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Հենրիկ վան Գենտ

Հենրիկ վան Գենտ (հոլ.՝ Hendrik van Gent, սեպտեմբերի 14, 1900(1900-09-14), Ռոտերդամ, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ - մարտի 29, 1947(1947-03-29), Ամստերդամ, Նիդերլանդներ), նիդերլանդացի աստղագետ։
Ծնվել է Նիդերլանդներում։ 1928 թվականին մեկնել է Հարավային Աֆրիկա բնակվելու, որտեղ աշխատել է Յոհանեսբուրգի աստղադիտարանի Լեյդենյան հարավային կայանում։ Վան Գենտը հետազոտել է փոփոխական աստղերը, ինչպես նաև հայտնաբերել է 39 աստերոիդ և 3 գիսաստղ։
Նրա պատվին են անվանվել (1666) վան Գենտ աստերոիդը և Վան Գենտ խառնարանը Լուսնի հակադարձ կողմում։


== Տես նաև ==
Լյուբոշ Կոհոուտեկ
Լուբոշ Պերեկ
Լուի Բոյեր


== Արտաքին հղումներ ==
Հենրիկ վան Գենտի մասին տեղեկություն (անգլ.)
254

254 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 254 թվականն է, 
III դարի 54-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Լոնատո դել Գարդա

Լոնատո դել Գարդա (իտալերեն՝ Lonato del Garda), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 13 571 մարդ, խտությունը՝ 173 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 70 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25017։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։
Բնակավայրի հովանավորն է Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչը։ Տոնը նշվում է ամեն տարի հունիսի 24-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
7,5-դյույմանոց Mk VI ծովային զենք

7,5-դյույմանոց Mk VI ծովային զենք (անգլ.՝ BL 7,5 inch Mark VI), բրիտանական ծովային զենք, որի փողի երկարությունը 45 տրամաչափի է։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ եղել է «Հոքինս» տիպի ծանր հածանավերի հիմնական զենքը։ Այս զենքերը մեծ դեր են խաղացել Բրիտանական նավատորմիղում` կապված Վաշինգտոնի ծովային պայմանագրով սահմանաված սահմանափակումների հետ։


== Նկարագրություն ==
Մետաղալարային տիպի զենքը կազմված է լցամասը խոշորացրած երկու խողովակներով փողից և Էշբերի զեռքի կառավարման մեխանիզմից։
Վառոդի լիցքի զանգվածը 31 ֆունտ է (14 կգ), դրանից անհրաժեշտ է կրակ բացել 200 ֆունտանոց ռումբերով։ Կրակոցի հեռավորությունը 19 կմ, վերելքի առավելագույն անկյունը` 30 աստիճան։ Զենքը նախատեսված է եղել 650 անխափան կրակոցի համար։


== Կիրառում ==
Բացի «Հոկինս» հածանավերի վրա տեղադրվելը զենքը օգտագործվել է նաև որպես առափնյա պաշտպանության համակարգի մաս։ Նմանատիպ զենքեր տեղադրվել են նաև Նիդեռլանդների Անթիլայան կղզիներում (7 հատ), Մոզամբիկում (5 հատ), Կանադայում (3 հատ) և բրիտանական Սաութ-Շիլդս քաղաքում (3 հատ)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Campbell, John Naval Weapons of World War Two. — United States Naval Institute, 1985. — ISBN 0-87021-459-4
Lenton, H.T.; Colledge, J.J British and Dominion Warships of World War Two. — Doubleday and Company, 1968.
Preston, Anthony Cruisers. — Нп3, 1980. — ISBN 013-194902-0
Whitley, M.J. Cruisers of World War Two. — Нп3, 1995. — ISBN 1-86019-8740


== Արտաքին հղումներ ==
Tony DiGiulain, Britain 7.5"/45 (19 cm) Mark VI
Արամոյի բարբառ

Արամոյի բարբառ - հայերենի այսպես կոչված հա ճյուղին պատկանող բարբառ։
Նշվում են հետևյալ հատկանիշները՝ ներկան կազմվում է հա մասնիկով (հäյհäմբրէյմ-համրում եմ). պայթական բաղաձայնների համակարգը ենթարկվում է տեղաշարժ-տեղափոխության (բ→պ, դ→տ, պ→բ, տ→դ և այլն). որոշյալ հայցականը կազմվում է զ նախդիրով. ձայնավորական համակարգով խիստ տարբերվում է գրաբարից. ունի էյր, նէյր, ա՛ք, ա՛ունք և այլ հոգնակիներ. հիմնականում պահպանել է ուղղական, սեռական, բացառական հոլովները։
Խոսվում է Արամո գյուղում, որը գտնվում է հյուսիսային Սիրիայում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ղարիբյան Ա․, Հայերենի նորահայտ բարբառների մի նոր խումբ, Երևան, 1958։
Ջահուկյան Գ․, Հայ բարբառագիտության ներածություն, Երևան, 1972։
Նյուտոնի ճոճանակ

Նյուտոնի ճոճանակ, մեխանիկական համակարգ՝ անվանակոչված Իսահակ Նյուտոնի պատվին էներգիայի տեսակների փոխակերպումը ցուցադրելու համար. կինետիկը` պոտենցիալի և հակառակը։ Հակազդող (շփման) ուժի բացակայության պարագայում համակարգը կարող էր հավերժ գոյություն ունենալ, սակայն իրականում այն անհնարին է։


== Ստեղծում ==

Այս գյուտը, որ մտածել է անգլիացի դերասան Սայմոն Պրեբլը 1967 թվականին, ինչը այժմ հաճախ հանդիպում ենք գրասենյակներում, կարելի է ներառել ֆիզիկայի թանգարանում։ Այն, որ ճոճանակը ցույց է տալիս իմպուլսի պահպանման օրենքը և էներգիայի պահպանման օրենքը, ոչ միայն չի խանգարում, այլև հատուկ իմաստ է տալիս այն դիտելուն։
Տրված համակարգի առաջին գնդի շեղման, այնուhետև սկզբնական դիրք նրա վերադարձի ժամանակ նրա էներգիան և իմպուլսը մեջտեղում գտնվող երեք գնդերով առանց փոփոխության փոխանցվում են վերջինին, որը նույն արագությունն է ձեռք բերում և նույն բարձրությանն է հասնում։ Այն էլ իր հերթին իր իմպուլսն ու էներգիան շղթայով կրկին փոխանցում է առաջին գնդին։ Շփման և առաձգականության ուժերի աշխատանքի հետևանքով մեխանիկական էներգիայի կորստի պատճառով ճոճանակի թրթիռը թուլանում է, քանի որ իրական մեխանիկական համակարգերում միշտ գործում են դիմադրության ուժեր։
Առաձգական բախումից հետո գնդերի արագությունը գտնելու համար պետք է գրառել այսպիսի համակարգի իմպուլսի պահպանման օրենքի հավասարումը և էներգիայի պահպանման հավասարումը և լուծել հավասարումների համակարգը։ Արդյունքը հայտնի է. շարժվող գունդը կանգնում է, իսկ չշարժվողը` ձեռք է բերում առաջինի արագությունը։
Նյուտոնի ճոճանակի մեջ առաջին գունդը երկրորդ գնդին իմպուլս է փոխանցում և կանգնում է։ Երկրորդ գունդը ստանում է պոտենցիալ էներգիայի իմպուլսը առաջինից, սակայն պոտենցիալ էներգիայի՝ կինետիկ փոխվելու հնարավոր չլինելու պատճառով իմպուլսը երկրորդ ճոճանակից տեղափոխվում է երրորդ, չորրորդ, հինգերորդ։ Վերջին գունդը իր կողքին չունի ինչ-որ գունդ, որին կկարողանա տալ իր ողջ իմպուլսը, այդ պատճառով էլ շարժվում է՝ հասնելով h բարձրության, այնուհետև հետ է վերադառնում, և ամեն ինչ կրկնվում է հակառակ ուղղությամբ։


== Պատրաստում ==
«Նյուտոնի ճոճանակը» կարելի է պատրաստել ինքնուրույն։ Գնդերը պետք է կախել երկու թելերից, որոնք իրար հետ անկյուն կկազմեն, որպեսզի գնդերի ճոճումների հարթությունը պահպամնվի մշտապես և որպեսզի հարվածները կենտրոնական լինեն։


== Աշխարհում ==
Աշխարհում Նյուտոնի ամենամեծ ճոճանակը գտնվում է Կալամազոյում (Միչիգան, ԱՄՆ)։ Այն բաղկացած է բոուլինգի 16 գնդերից, որոնցից յուրաքանչյուրը 6,8 կգ է, որոնք կախված են 6,1 երկարություն և գետնից 1 մետր բարձրություն ունի։


== Տարատեսակներ ==


=== Քվանտային ===
Լազերայի լույսերի շնորհիվ ստեղծվում են հազարավոր ձող-թակարդներ։ Յուրաքանչյուր ձողի մեջ, որ ստեղծվում են լազերային ճառագայթով, տեղավորվում են մոտավորապես 150 ատոմներ (ձողի մեջ դրանք կարող են շարժվել միայն մի ուղղությամբ)։ Այնուհետև լազերով սառեցվում են մինչև միլիարդ աստիճան (Կելվինի սանդղակով)։ Այնուհետև ատոմների կեսին լազերով հաղորդվում է մեկ իմպուլս, իսկ մյուս կեսին՝ հակադիր իմպուլս։ Արդյունքում ստացվում է, որ նույնիսկ 10 000 բախումներից հետո յուրաքանչյուր ատոմ ճոճվում է սկզբնական ամպլիտուդայով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ճոճանակը ֆիզիկայի դպրոցական թանգարանում Archived 2016-03-08 at the Wayback Machine.
Մյունխսմյունսթեր

Մյունխսմյունսթեր (գերմ.՝ Münchsmünster), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Իլմեի Պֆաֆենհոֆեն շրջանում։ 
Ենթարկվում է Իլմեի Պֆաֆենհոֆեն շրջանին։ Բնակչությունը կազմում է 2794 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010) ։ Զբաղեցնում է 15,81 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 86 122։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Հայաստանում Եվրոպական միության առաքելություն

Հայաստանում Եվրոպական միության առաքելություն (ՀԵՄԱ) (անգլ.՝ European Union Mission in Armenia (EUMA)), Եվրոպական միության Անվտանգության և պաշտպանության ընդհանուր քաղաքականության) շրջանակներում Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող եվրոպական քաղաքացիական առաքելություն):


== Պատմություն ==
Առաքելությունը հիմնադրվել է ադրբեջանական բանակի Հայաստան ներխուժման համատեքստում 2023 թվականի հունվարի 23-ին Հայաստանում ԵՄ նախկին երկու առաքելությունների՝ Հայաստանում Եվրոպական միության մշտադիտարկման կարողության և Հայաստանում Եվրոպական միության պլանավորման աջակցության թիմի բազայի հիման վրա։


== Մասնակցող պետություններ ==
Առաքելության գործարկումից ի վեր անձնակազմ են ուղարկել հետևյալ պետությունները
 Ֆրանսիա
 Գերմանիա
 Լիտվա
 Լյուքսեմբուրգ
 Նիդերլանդներ
 Շվեդիա


== Ծանոթագրություններ ==


== External links ==
European Union Mission in Armenia
European Union Mission in Armenia announcement on European Council
Սահմանային վիճակ

Սահմանային վիճակ շինարարական տեխնիկայում, շինարարական կոնստրուկցիայի կամ շենքի (կառույցի) հիմնատակի վիճակ, երբ դրանք այլևս չեն բավարարում շահագործման պահանջները։ Ըստ սահմանային վիճակի հաշվարկի, մեթոդն ունի մի շարք առավելություններ նախկինում կիրառվող մեթոդների նկատմամբ։ Այն աչքի է ընկնում կոնստրուկցիաների կրող հատկության և հուսալիության գնահատման լիարժեքությամբ։ Վերջինս պայմանավորված է նրանով, որ հաշվի են առնվում կոնստրուկցիաների վրա ազդող բեռնվածքների և այդ բեռնվածքներին դիմադրող ուժի հավանականային հատկությունները, կոնստրուկցիաների առանձին տեսակների աշխատանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նյութի պլաստիկ հատկությունները։
Ալթայցիներ

Ալտայցիներ, (1922-ից մինչև 1948 անվանվել են նաև օյրոտներ), ազգություն, բնակվում են Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Լեռնային Ալթայի Ինքնավար Հանրապետությունում։ Ընդհանուր թիվը՝ 56 000  մարդ (1970) խոսում են ալթայերեն։ Անցյալում ալտայցիներ ընդհանուր անունով անվանել են Լեռնային Ալթայի և մասամբ Կուզնեցկի Ալա–Թաուի թյուրքալեզու ցեղերին։ Նախքան Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը ալտայցիներ ընդհանուր ինքնանվանում չունեին և բաժանվում էին երկու խմբի՝ հյուսիսային և հարավային։ Հավատացյալ ալտայցիներ քրիստոնյա ուղղափառներ են, մի մասը՝ մոնղոլական լամայականություն հետևորդներ։ 


== Հղումներ ==
Ալթայցիներ russia.rin.ru կայքում
Թակու

Թակու, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Վանա լճի հարավային կողմում, Ռշտունյաց լեռների արևելյան հատվածում, Առնոս լեռան մոտ։ Բարձր մոտ՝ 3500 մետր։


== Ծանոթագրություններ ==
Արաուկո (նահանգ)

Արաուկո (իսպ.՝ Provincia de Arauco), նահանգ Չիլիի Բիոբիո տարածաշրջանում։ Վարչական կենտրոնն է Լեբու քաղաքը։ Նահանգը ղեկավարում է նախագահի կողմից նշանակված նահանգապետը։ Որպես նահանգ Արաուկոն հանդիսանում է Չիլիի երկրորդ մակարդակի վարչական միավոր, որը իր հերթին բաժանվում է համայնքների (comunas)։ Ներառում է 8 համայնք.


== Աշխարհագրությունը և բնակչություն ==
Չիլիի Ազգային վիճակագրական ծառայության 2002 թվականին կատարված մարդահամարի տվյալներով նահանգում բնակվում է 157 255 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 28, 82 մարդ/կմ²։
Արաուկո նահանգի տարածքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 5 457, 2 կմ²։


== Տես նաև ==
Չիլիի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արաուկո նահանգի պաշտոնական կայքը (իսպ.)
Բրագանտինայի գավառ

Բրագանտինայի  (պորտ.՝ Microrregião Bragantina)՝ գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Մինաս Ժերայս նահանգի մեջ։ Մտնում է Ագլոմերացիա նահանգի Բելու Օրիզոնտի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 364 759 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 8710,774  կմ²։ Բնակչության խտությունը 41,9  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 720 427 598,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 2 064,78 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,662։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Բոնիտու
Բրագանսա
Կուատիպուրու
Տուպեևո

Տուպեևո (ռուս.՝ Тупеево, բաշկիրերեն՝ Тыпый), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 450 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սեն Պիեռմոն (Արդենների գավառ)

Սեն Պիեռմոն (ֆր.՝ Saint-Pierremont), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 95 մարդ, բնակչության խտությունը` 4.81 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 19.77 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 75 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 36 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 55 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 34-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 21։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 61,8 %։ 34 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 31 անձ (19 տղամարդ և 12 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 21 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Զոլթան Ռիբլի

Զոլթան Ռիբլի (անգլ.՝ Zoltán Ribli, սեպտեմբերի 6, 1951(1951-09-06), Մոհաչ, Բարանյա, Հունգարիա), հունգարացի շախմատի գրոսմայստեր և միջազգային արբիտր (1995 թվական)։ Նա երկու անգամ եղել է Շախմատի աշխարհի առաջնության թեկնածու և երեք անգամ Հունգարիայի շախմատի առաջնության հաղթող։


== Կարիերան շախմատում ==
Որպես պատանի, Զոլթան Ռիբլին երկու անգամ դարձել է Եվրոպայի շախմատի պատանեկան առաջնության հաղթող 1968/69 և 1970/71 թվականներին։ 
Երկրի ներսում տեղի ունեցած առաջնություններում երեք անգամ դարձել է Հունգարիայի ազգային չեմպիոն 1973, 1974 և 1977 թվականներին։
ՖԻԴԵ-ի վաստակավոր մարզչի և գրոսմայստերի կոչումները Զոլթան Ռիբլիին շնորհվել են համապատասխանաբար 1970 և 1973 թվականներին։
Իր կարիերայի գագաթնակետին եղած ժամանակ, Ռիբլին երկու անգամ դարձել է Շախմատի աշխարհի առաջնության թեկնածու 1984 և 1986 թվականներին։ 1984 թվականին, Լոնդոնում, նա մասնակցել է ԽՍՀՄ-ի և մնացած երկրների միջև տեղի ունեցած շախմատային մրցաշարին` նեղ շրջանակում հաղթելով իր գործընկեր Ռաֆայել Վահանյանին։
1983 թվականին, Ռիբլին թեկնածուական մրցաշարի քառորդ եզրափակչում հաղթում է Թորեին (+3-1=6), բայց կիսաեզրափակչում պարտվում Սմիսլովին (+1-3=7): Սմիսլովը, եզրափակիչ փուլում խաղալով Հարրի Կասպարովի դեմ, պարտվում է նրան։
Ռիբլին 1970-1983-ական թվականներին եղել է միջազգային մրցաշարի արժանի մրցակից՝ հաղթանակներ ունենալով Կեչկեմետում (1972 թվական, ընդդեմ Ալեքսեյ Սուետինի), Բուդապեշտում (1975 թվական, ընդդեմ Լև Պոլուքաևսկիի), Մեխիկոյում (1980 թվական), Բադեն-Բադենում (1981 թվական, ընդդեմ Թոնի Մայլսի), Պորտորոզում (1985 թվական, ընդդեմ Թոնի Մայլսի և Լայոշ Պորտիշի) և Դորտմունդում (1986 թվական)։ Երկրորդ տեղի համար իրականացվող մրցաշարերը տեղի ունեցան Ամստերդամում (1978 թվական), Պորտորոզում/Բլեդում (1979 թվական), Բուգոյնոյում (1983 թվական) և Թիլբուրխում (1984 թվական)։
Մինչդեռ, ոչ այնքան ակտիվ լինելով 1990-2000-ական թվականների մրցաշարերին, Ռիբլին այնուամենայնիվ պահպանում էր իր վարկանիշը (2006 թվականի հուլիսին նրա վարկանիշը Էլո վարկանշային համակարգում կազմել է 2589) և ցույց տալիս, որ նա դեռևս կարող է հաղթել գրոսմայստերների մրցաշարերում, ինչպես՝ 2002 թվականի Խորվաթիայի Կաստավ քաղաքում տեղի ունեցած մրցաշարում։
Որպես շախմատային թեմաներով գրող, նրա վերլուծություններն ու մրցաշարային հաղորդումները հրապարակվել են ամսագրի հոդվածներում ամբողջ աշխարհով մեկ։ Բացի այդ, նա Գաբոր Կալլայի հետ երկու գրքի համահեղինակ է։
Զոլան Ռիբլին ամուսնացել է Կանանց միջազգային առաջնության մարզիչ Մարիա Գրոշչի հետ։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Hooper, David and Whyld, Kenneth (1984)։ The Oxford Companion to Chess։ Oxford University։ ISBN 0-19-217540-8 
Olimpbase - Olympiads and other Team event information


== Արտաքին հղումներ ==
Zoltán Ribli շախմատիստի էջն ու խաղերը Chessgames.com կայքում
Պրիդորոժնայա (Կրասնոդարի երկրամաս)

Պրիդորոժնայա (ռուս.՝ Придорожная), ստանիցա Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Կանևսկայայի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բեմբա (լեզու)

Բեմբա (chibemba [tʃiβɛmba]), Բանտու խմբի լեզու է, տարածված է Զամբիայի հյուսիսում։ Բեմբա լեզուն բեմբա ազգի էթնիկ լեզուն է, բայց տարածված է նաև շատ քաղաքներում։ Բեմբա լեզուն տարածված է նաև Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում, ինչպես նաև Զիմբաբվեում, Մալավիում և Բոտսվանայում։ Հիմնական բարբառներից են՝ բվիլեն (Զամբիայի և ԿԴՀ սահմանին), աուշին, տաաբվան, ռունգուն (հիմնականում ԿԴՀ-ում) և շիլան (հարավային շրջաններում)։ Բեմբայի քաղաքային տարբերակն անվանում են  chiKopabeeluti (Կոպպերբելտ նահանգի անունից), chiTauni («քաղաքային»).


== Նշումներ ==


== Հղումներ ==
Debra Spitulnik and Mubanga E. Kashoki. 2001. Archived 2006-09-08 at the Wayback Machine. // "Bemba բառարան." Facts about the World's Languages: An Encyclopedia of the World's Մայոր Languages, Past and Ներկա. J. Garry and C. Rubino, eds. Pp. 81-85. Archived 2006-09-08 at the Wayback Machine.
Գլխավոր էջ. Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine. Кула Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine. -բեմբա լեզվի մասին մի շարք հրապարակումներ


== Գրականություն ==
Givón, Talmy. Studies in ChiBemba and Bantu Grammar. — Studies in African Linguistics, Supplement 3. — 1969.
Hoch, E. 1983 [1960]. Bemba Pocket Dictionary: Bemba-English and English-Bemba բառարան. Lusaka: National Educational Company of zambia-ը.
Hyman, Larry M. 1995 Թ. Minimality and the Prosodic Morphology of Cibemba Imbrication // Journal of African Languages and Linguistics 16(1):3-39.
Kula, Nancy-ը The Phonology of Verbal Derivation in Bemba Archived 2007-03-06 at the Wayback Machine. PhD thesis, Universiteit Leiden, 2002
Kula, Nancy-ը & Cheng, Lisa Syntactic and Phonological Phrasing of Bemba relatives // ZAS Working Papers in Linguistics43, pp. 31-54 Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.
Mann, Michael. 1977. An Outline of Bemba Grammar. // Language in zambia-ը։ Grammatical Sketches, Volume I. Lusaka: University of Zambia, Institute for African Studies.
Oger, Louis. 1982 թ. Learn Bemba the Easy Way. Ilondola, Chinsali, Zambia-Ը։ Language Centre.
Spitulnik, Debra. 1998. The Language of the City: Town Bemba as Urban Hybridity // Journal of Linguistic Anthropology 8(2).
Van Sambeek, J. 1955. A Bemba Grammar. London: Longmans, Green and Company.
Աղաթափա (լեռնագագաթ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղաթափա (այլ կիրառումներ)Աղաթափա, լեռնագագաթ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հյուսիս հատվածում։ Մասրիկ գետի ձախակողմյան վտակ Քեթրի ակունքի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Էնվեր Խոջա

էնվեր Հալիլ Խոջա (ալբ․՝ Enver Halil Hoxha, հոկտեմբերի 16, 1908(1908-10-16), Գիրոկաստրա - ապրիլի 11, 1985(1985-04-11)[…], Տիրանա, Ալբանիա), ալբանացի կոմունիստ հեղափոխական և քաղաքական գործիչ, Ալբանիայի աշխատանքի կուսակցության (ԱԿԿ) կենտկոմի գլխավոր քարտուղարը 1941 թվականից մինչև մահը՝ 1985 թվականը։
1942-1945 թվականներին եղել է Ալբանիայի Ազգային-ազատագրական ճակատի նախագահ, 1944-1954 թվականներին՝ Ազգային-ազատագրական բանակի առաջին հրամանատար, 1944-1946 թվականներին՝ ժամանակավոր դեմոկրատական կառավարության ղեկավար, 1944-1953 թթ.-ին՝ ազգային պաշտպանության նախարար, 1946-1954 թվականներին՝ Նախարարների խորհրդի նախագահ, 1948-1954 թվականներին՝ ԱԱԿ գլխավոր քարտուղար։
Շուրջ 40 տարի տևած կառավարման ընթացքում Խոջային հաջողվել է լայնամասշտաբ բարեփոխումներ իրականացնել Ալբանիայում, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո գտնվում էր խիստ ճգնաժամային վիճակում։ Խոջայի կառավարման տարիներին կառուցվել է երկրի առաջին երկաթգիծը, չափահասների շրջանում գրագիտության մակարդակը 5-ից հասցվել է 90%-ի, վերացվել համաճարակը, կատարվել համատարած էլեկտրաֆիկացում, խոշոր բարեփոխումներ իրականացվել գյուղատնտեսության ոլորտում։ Միևնույն ժամանակ քաղաքացիների համար անօրինական է դարձել կրոնի դավանումը, երկրից դուրս գալը և մասնավոր սեփականությունը։ Խոջայի ռեժիմը պատասխանատու է հազարավոր այլախոհների գնդակահարության, ինչպես նաև տասնյակ հազարավորների աքսորի համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Զախարկինո (այլ կիրառումներ)

Զախարկինո, կարող է վերաբերել՝

Զախարկինո - գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Զախարկինո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դուխովշչինսկի շրջանի կազմում։
(2012) Գուո Շոու-Ջինգ

(2012) Գուո Շոու-Ջինգ (անգլ.՝ Guo Shou-Jing), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1964 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Մանուշակագույն լեռան աստղադիտարանի կողմից Նանկինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,327899 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9098 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,746 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1297,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,277497 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2012) Գուո Շոու-Ջինգ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սոսնովի (գյուղ, Լոուխսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍոսնովիՍոսնովի (ռուս.՝ Сосновый), գյուղ Ռուսաստանի Կարելիայի հանրապետության Լոուխսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1500 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Փոսթմյունսթեր

Փոսթմյունսթեր  (գերմ.՝ Postmünster), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ռոտալ Ին շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 2296 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 43,49 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 77 139։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ալլան Ջեդ

Ալլան Ջեդ Բրաուն (անգլ.՝ Jed Allan, մարտի 1, 1935(1935-03-01), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - մարտի 9, 2019(2019-03-09), Palm Desert, Ռիվերսայդ շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հեռուստասերիալների, ֆիլմերի և թատրոնի ամերիկացի դերասան։


== Կենսագրություն ==
Նրա հայրը եղել է պրոֆեսիոնալ երաժիշտː Ալլանի նախնիները եղել են Բարանովսկի ազգանունով ուկրաինացիներ, որոնք 1910 թվականին արտագաղթել են ԱՄՆː Նրանցից դերասանը ստացել է իր երկրորդ ազգանունը՝ Բրաունը։ Փոքր հասակում Բրաունը երազում էր գնալ հոր հետքերով, սակայն հետո մտափոխվել է և որոշել է դառնալ ռադիոհաղորդավարː Սովորել և ավարտել է դրամատիկական արվեստի ֆակուլտետըː
Շնորհիվ վառ արտաքինի և բարձր հասակի (191 սմ) ֆակտուրայի դերասանը առանց խնդիրների դեր ստացավ կինոյում և բեմում ː
Ալլանը, նախ և առաջ, հայտնի է որպես սերիալների դերասան։ Իր նորամուտը կատարել է 1964 թվականին, CBS-ի «Սերը կյանքին» ֆիլմում, Էյս Հաբարդի դերով։ Հետո «Գաղտնի փոթորիկ» ֆիլմում, ստացել է Քոլջի պրոֆեսոր Փոլ Բրիթոնի դերը։ Նրան ավելի մեծ ճանաչում բերեց Սանտա-Բարաբարա հեռուստասերիալում Կեպվել Սիսի գերդաստանի պատրիարքի դերը։ Ալլանը դերեր ստացավ նաև «Լեսսի», «Մեր կյանքի օրերը» (երկու տարի շարունակ, Soapy Awards-ում ճանաչվել է սերիալի լավագույն դերասան, առաջադրվել է «Էմմի» և «Բեվերլի Հիլիզ 90210» մրցանակներիː
Ալլանի ամենահայտնի հեռուստատեսային դերը եղել է սերիալներից դուրս, երբ նա նկարահանվել է Lassie ֆիլմում 1968-1970 թվականներին։ Այստեղ նա խաղացել է անտառապետ Սքոթ Թերների դերը, ով իր կոլեգա-ռեյնջեր Բոբ Էրիկսոնի հետ (որը Խաղացել է Ջեկ Դե Մեյֆը) կատարել է այդ շրջանում կոլլի շան ուղեկցող մարդու գլխավոր դերը։
1997 թվականին խաղացել է ֆրանսիական Արլետ կատագերգությունում, տպավորիչ ամերիկացու դերում։
Ալլանը իր 50 տարվա դերասանական որակների և ուրիշ դերասանների հետ շփումների մասին գիրք է գրել, որը թողարկվեց 2004 թվականի նոյեմբերին։


== Անձնական կյանք ==
1958 թվականին ամուսնացել է դերասն Տոբի Բրաունի հետ։ Զույգը ունի 3 որդի՝ Միտչը, Դինը և Ռիկը։ Կինը մահացել է 2001 թվականին։ Ալլան Ջեդ ապրել է Պալմ անապատում, որը գտնվում է Հարավային Կալիֆոռնիայում ː Տարված է եղել երաժշտությամբ (ռոյալ և բանջո), ճանապարհորդություններով, բոուլինգով և գոլֆով։ Մահացել է 2019 թվականի մարտի 9-ին՝ իր 84-րդ ամյակից 7 օր անց։


== Ընտրյալ ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Герои «Санта-Барбары» 30 лет спустя
Jed Allan: Russian vodka best in the world Archived 2019-01-21 at the Wayback Machine.
Ադայի շրջան

Ադա (սերբ.՝ Ада, հունգ.՝ Ada, եբրայերեն՝ אדא‎‎), շրջան և քաղաք Սերբիայի Հանրապետության հյուսիսում։
Շրջանը գտնվում է Վոյեվոդինա երկրամասում՝ Տիսա գետի ափին։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ շրջանի բնակչությունը կազմում է 16,991 մարդ։
Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը հունգարներն են։ Կան նաև մեծ քանակությամբ սերբեր, ռումինացիներ և հրեաներ։


== Ծանոթագրություններ ==
(2624) Սամիտչել

(2624) Սամիտչել (անգլ.՝ Samitchell), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1962 թվականի սեպտեմբերի 7-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,945236 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,4884 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,402 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2862,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,125775 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,8° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2624) Սամիտչել աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կուդինով (Դուբովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կուդինով (այլ կիրառումներ)Կուդինով (ռուս.՝ Кудинов), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Դուբովսկի շրջանում։ Մտնում է Անդրեևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։