Հեդինգթոնյան շնաձուկ

Հեդինգթոնյան շնաձուկը (անգլ.՝ Headington Shark, նախկին անունը Անվերնագիր 1986) Անգլիայի Օքսֆորդ քաղաքի Հեդինգթոն արվարձանի Նյու Հայ սթրիթ 2 հասցեի տան տանիքին տեղադրված արձան է, որ պատկերում է մի խոշոր շնաձկան, որ գլխովի խրվել է տան տանիքի մեջ։ Սա բողոքի արվեստի նմուշ է, որ տեղադրվել է առանց թույլտվության և խորհրդանշում է շենքերն ավերող ռումբերը։


== Նկարագրություն և դիրք ==

Շնաձուկն առաջին անգամ հայտնվել է 1986 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ որպես տան սեփականատեր, տեղական ռադիոհաղորդավար Բիլ Հեյնի պատվեր։ Հեյնը ներշնչվել էր արձանի գաղափարով, երբ լսել էր ամերիկյան ռազմական օդանավերի թռիչքը Օքսֆորդի մոտով, երբ դրանք Լիբիայի ահաբեկչական խմբավորումներին ռմբակոծելու իրենց ծրագիրն իրագործելու ճանապարհին էին։ արձանը տեղադրվեց ի նշան ռմբակոծության և միջուկային զենքի դեմ բողոքի՝ շնաձուկը ներկայացնելով որպես շենքերի վրա թափվող ռումբեր։
Շնաձուկը նախագծել է քանդակագործ Ջոն Բաքլին և տեղադրել է Անտոն Կաստիոն՝ լեղացի ատաղձագործ և Բաքլիի ընկերը։ Հեյնը ասել է. «Տանիքի մեջ խրված շնաձուկը պետք է արտահայտեր մեկին, որն իրեն լիովին անզոր է զգում տանիքի մեջ բացված անցքի մտքից՝ լցվելով անզորությամբ, զայրույթով ու հուսահատությամբ։ Դա ինչ-որ բան է ասում ՄԶԱ-ի, միջուկային էներգետիկայի, Չեռնոբիլի և Նագասակիի մասին։ Քանդակը տեղադրվել է ի հիշատակ Նագասակիի Fat Man ատոմային ռումբի արձակման 41-րդ տարելիցի։:
Ներկված ապակեպլաստե քանդակը կշռում է 200 կգ, ունի 7.6 մետր բարձրություն և սկզբում կոչվում էր Անվերնագիր 1986, որը գրված էր տան դարպասին։ Արձանը պատրաստելը տևել է երեք ամիս։ Արձանը կարծես դիտավորյալ հակադրվում է արվարձանային սովորական միջավայրին։ 2007 թվականի օգոստոսին, շնաձկան 21-րդ տարեդարձի առթիվ քանդակագործը մի շարք բարելավումներ ավելացրեց դրան՝ հետևելով քանդակի և տան վիճակի մասին ավելի վաղ հնչած բողոքներին։ 2016 թվականի օգոստոսի 26-ին Հեյնի որդին՝ Մագնուս Հանսոն Հեյնը գնեց ամբողջ շենքը, որպեսղի պահպանի շնաձկան արձանը։ 2017 թվականի հուլիսին տան նախկին սեփականատիրոջ մոտ լեյկեմիա ախտորոշվեց։ Նա մահացավ 2019 թվականի ապրիլի 2-ին։
2018 թվականից ի վեր տունը դարձել է Airbnb հյուրատուն։ Մագնուսը նաև կայք է վարում՝ շնաձկան մասին ընդհանուր տեղեկությունների և հարցումների համար։ 2022 թվականին Օքսֆորդի քաղաքային խորհուրդը, հակադրվելով Հանսոն Հեյնին, արձանը ներառեց քաղաքի մշակութային ժառանգության ցանկում՝ «յուրահատուկ ներդրման» համար, որ քանդակն ունեցել է համայնքի համար։ Հանսոն Հեյնը հայտարարեց, որ «պլանավորման ապարատի օգտագործումը պլանավորման օրենքի հակասության պատմական խորհրդանիշը պահպանելու համար անհեթեթ է»։


== Խորհրդի ընդդիմություն ==
Երբ առաջին անգամ տեղադրվեց, շնաձուկը հակասական մեկնաբանությունների տեղիք տվեց։ Օքսֆորդի քաղաքային խորհուրդը փորձում էր արձանը իջեցնել տալ և տեղադրել գետնին, որպեսզի շնաձկանը պլանավորման թույտվություն տալու հարկ չլինի։ Նրանք առաջարկեցին նույնիսկ շնաձկանը «տեղավորել» տեղական լողավազանում, սակայն բնակիչները հակադրվեցին՝ ի աջակցություն շնաձկան։ Ի վերջո, գործը հասավ կենտրոնական կառավարությանը, որտեղ Թոնի Բելդրին, շրջակա միջավայրի հարցերով պետքարտուղարը, որը գործը գնահատել էր պլանավորման հիմքերով, 1992 թվականին որոշեց, որ շնաձկանը կթույլատրվի մնալ, քանի որ դա չի վնասում տեսողական հարմարությանը։

«Մայքլ Հեզելթայնի պլանավորման  տեսուչը՝ Փիթեր Մըքդոնալդը, ուսումնասիրեց և վերջիվերջո հանդես եկավ քանդակի պահպանման օգտին, պաշտոնական որոշմամբ, որը քաղաքաշինական նախագծողների շրջանում լեգենդար կարգավիճակ է ձեռք բերել արվեստի պաշտպանության համար»։
«Այս դեպքում անվիճելի է, որ շնաձուկը ներդաշնակ չէ իր շրջապատի հետ, բայց մի՞թե այն նախատեսված է նրանց հետ ներդաշնակ լինելու համար»,- գրել է Մըքդոնալդն իր պաշտոնական որոշման մեջ։ «Խորհուրդը, հասկանալի է, որ մտահոգված է այստեղ նախադեպով՝ մտահոգությունը պարզ է. շնաձկների բազմացումը (և Աստված գիտի, թե ուրիշ ինչ) և բախումը քաղաքի բոլոր տանիքներին։ Այս վախը չափազանցված է։ Շնաձկան տեղադրումից հետո հինգ տարվա ընթացքում այլ օրինակներ չեն եղել։ Կառավարման ցանկացած համակարգ պետք է փոքր տեղ հատկացնի դինամիկ, անսպասելի, ուղղակի տարօրինակ նախագծերի համար։ Հետևաբար, ես խորհուրդ եմ տալիս, որ Հեդինգթոնյան շնաձկանը թույլատրվի մնալ»։


== Արձանը մեդիայում ==
Բիլ Հեյնը մի համառոտ գիրք է գրել շնաձկան մասին, որը լույս է տեսել 2011 թվականին։ 2013 թվականին «Օքսֆորդ մեյլը» ապրիլմեկյան մի հոդված հրատարակեց արձանի մասին, որտեղ պատմում էին 200.000 ֆունտ ստեռլինգանոց մտացածին մի ֆոնդ ստեղծելու մասին, որը պիտի տարածքի բոլոր տների տանիքներին նմանատիպ արձաններ տեղադրեր։ 2018 թվականին Օքսֆորդի Բրուքս համալսարանը, ոգեշնչված Հեդինգթոնյան շնաձկան արձանից, «Շնաձուկ» անվամբ ամսագիր ստեղծեց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հեդինգթոնյան շնաձկան համայնքային կայքէջ
Քանդակագործ Ջոն Բաքլիի կայքէջ
Բիլլ Հեյնի գիրքը (օգոստոս, 2011թ.) բացահայտելով ինչու և ինչպես շնաձուկը հանգրվանեց նրա տանիքին:
Հեդինգտոնյան շնաձուկ, 360° համայնապատկեր
Պլանավորման բողոքարկման որոշում, օգոստոսի 1, 2005թ.
Կառավարությունը հավանություն է տալիս շնաձկանը, Թոմ Սքոթը YouTube-ով