Ժան Ժոզեֆ Ռաբեարիվելու

Ժան Ժոզեֆ Ռաբեարիվելու (մալագաս. Jean-Joseph Rabearivelo, մարտի 4, 1901(1901-03-04) կամ մարտի 4, 1903(1903-03-04), Անտանանարիվու, Մադագասկար - հունիսի 23, 1937(1937-06-23), Անտանանարիվու, Մադագասկար), մադագասկարցի գրող և թարգմանիչ:


== Կենսագրություն ==
Ժան Ժոզեֆ Ռաբեարիվելուն ծնվել է 1901 կամ 1903 թվականի մարտի 4-ին Անտանանարիվուում, անդրիանայի՝ նախագաղութային ազնվականության ներկայացուցչի որդի է։ Վաղ թողնելով դպրոցը՝ փոխել է մի քանի աշխատանք, մինչև տեղավորվել է տեղական ասժդմինիստրացիայում, իսկ հետո հրատարակչությունում։ Ամուսնացած է եղել, ունեցել է հինգ երեխա, որոնցից մեկը վաղ է մահացել։ Ինչպես իր սիրելի անիծյալ բանաստեղծները, Ռաբեարիվելուն եղել է հարբեցող, թմրամոլ և ցոփակյաց։
Կյանքի վերջին տարիներին գրողի հարաբերությունները գաղութային իշխանությունների հետ վատացել են։ 1937 թվականին նրան չեն ընդգրկել Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսի մեկնող պատվիրակությունում։ Ինչպես գրում է Գ. Չխարտիշվիլին, «Ուղևորությունը Ֆրանսիա՝ մի երկիր, որը Ռաբեարիվելուի համար մեծ գրականության հեքիաթային թագավորությունն էր, դժբախտ բանաստեղծին թվացել է փրկության միակ հնարավորություն, մուտք այլ՝ կախարդական աշխարհ»։ Այս հիասթափությանը միացել է հիվանդությունը (հավանաբար, տուբերկուլյոզ)։ Նույն թվականին գրողը թունավորվել է ցիանիդային կալիումով։


== Ստեղծագործություն ==
Ռաբեարիվելուի առաջին տպագիր ստեղծագործությունները եղել են բանաստեղծություններ։ 1924 թվականին հրատարակել է «Մոխրի գավաթ» առաջին ժողովածուն, որը տոգորված է դեկադանսի ոգով։ «Սիլֆա» և «Գրքեր» ժողովածուներում նա հեռանում է սիմվոլիզմից, իսկ 1931 թվականից զբաղվել է սյուրռեալիզմով։ Բանաստեղծը շատ ժամանակ է հատկացրել Մալթայի բանահյուսությունը ֆրանսերեն, իսկ եվրոպական քնարերգությունը՝ մալագասերեն թարգմանելուն։
Ռաբեարիվելուն ուժերը փորձել է արձակում, նրա վեպերը նվիրված են կղզու ֆրանսիական գաղութացմանը։
1935 թվականին բանաստեղծը գրել է «Իմաիթսուանալա» առաջին ազգային օպերայի լիբրետոն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Рабеаривелу Жан Жозеф // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Г. И. Потехина. Рабеаривелу // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
Чхартишвили Г. Ш. Писатель и самоубийство.


== Գրականություն ==
Auzias Dominique, Labourdette Jean-Paul (2007)։ Petit Futé 2008–2009: Madagascar (ֆրանսերեն)։ Paris: Petit Futé։ ISBN 978-2-7469-1982-2 
Fox Leonard (1990)։ Hainteny: the traditional poetry of Madagascar։ Lewisburg, PA: Bucknell University Press։ ISBN 978-0-8387-5175-6 
Parekh Pushpah, Jagne Siga (1998)։ Postcolonial African Writers: A Bio-bibliographical Critical Sourcebook։ Westport, CT: Greenwood Publishing Group։ ISBN 978-0-313-29056-5 
Rabearivelo Jean-Joseph (2007) [1936 (translation by Robert Ziller)]։ Translated from the Night։ Pittsburgh, PA: Lascaux Editions։ ISBN 978-1-60461-552-4 
Ranaivoson Dominique (2004)։ Iza moa?: bref dictionnaire historique de Madagascar (ֆրանսերեն)։ Antananarivo: Tsipika։ ISBN 978-1-60461-552-4 
Senghor Léopold Sédar (1948)։ Anthologie de la nouvelle poésie nègre et malgache de langue française: Précédée de Orphée noir (ֆրանսերեն)։ Paris: Presses Universitaires de France 
Serrano Richard (2006)։ Against the Postcolonial: 'Francophone' Writers at the Ends of the French Empire։ New York: Lexington Books։ ISBN 978-0-7391-2029-3