Խնջույք Լևիի տանը (Վերոնեզե)

«Խնջույք Լևիի տանը» (իտալերեն՝ Cena a Casa di Levi), իտալացի նկարիչ Պաոլո Վերոնեզեի հսկայական նկարն է (555×1280 սմ), որը  նկարել է 1573 թվականին՝ կտավի վրա։  Ցուցադրված է Վենետիկի ակադեմիայի պատկերասրահում։ Կտավը պատկանում է Վերոնեզեի բացառիկ, բազմանձ կտավների շարքին, որոնք արտացոլում  են Քրիստոսի մասնակցությամբ խնջույքներ («Ամուսնությունը Գալիլեյան Կանում» և «Խնջույք Սիմոն Փարիսեցու մոտ»-ի երկու տարբերակը)։ Սկզբում կտավը կոչվում էր «Խորհրդավոր ընթրիք», սակայն Սուրբ ինկվիզիցիայի միջամտությունից հետո նկարիչը ստիպված էր նոր անվանում տալ նկարին։


== Նկարի պատմությունը ==

1571 թվականին Դոմինիկյան Սանտի Ջովաննի Պաոլո եկեղեցում բռնկված հրդեհի ժամանակ այրվել է Տիցիանի «գաղտնի ընթրիք» կտավը։ Այրված կտավը փոխարինելու համար Պաոլո Վերոնեզեն պատվեր է ստանում և 1573 թվականին կտավ է գրում աստվածաշնչյան նույն  սյուժեով և նույն անվանումով։ Վրոնեզեն հայտնի աստվածաշնչյան սյուժեն պատկերել է համաձայն սեփական բացահայտումների և Քրիստոսի դարաշրջանի մասին պատկերացումների։ Նկարում նկարիչը պատկերել է Վերածննդի ճարտարապետությունը, կորնթոսյան օրդերի շքեղ կամարաշարը։ Կամարների բացվածքներում բացահայտվում է ֆանտաստիկ ճարտարապետական բնապատկեր։ Կտավի կենտրոնում՝ նկարի սիմետրիայի առանցքի վրա, սեղանի մոտ պատկերված է Հիսուս Քրիստոսը։ Քրիստոսի կողմերում առաքյալների կերպարներն են, առաջին ձախ ֆիգուրը համարում են նկարչի ինքնադիմանկարը։ Սյուների միջև նկարիչը պատկերել է հյուրերին, որոնք իր կարծիքով միանգամայն կարող էին ներկա գտնվել «Խորհրդավոր ընթրիքին», սկուտեղներով, կերակրատեսակներով, շշերով ու կժերով ծառաներին, մավրներին, սակրատեգով մարտիկներին, երեխաներին և նույնիսկ շներին, որոնք սպասում են խնջույքի մնացորդներին։
Կտավի վրա աշխատանքն ավարտելուց երեք ամիս անց բիբլիական սյուժեի նման ազատ մեկնաբանությամբ հետաքրքրվել է Սուրբ ինկվիզիցիան և նկարչին կանչել տրիբունալ։ Մեր ժամանակներին է հասել այդ տրիբունալի՝ 1573 թվականի հուլիսի 18-ի նիստի արձանագրությունը։ Արձանագրությունից պարզ է դառնում, որ Վերոնեզեն բավականին ազատ է վերաբերվել պատմական ճշմարտությանը և պարզապես իր պատկերացումներով ու երևակայություններով կտավի ազատ տեղերն է լրացրել.

Դատավորները որոշեցին, որ նկարիչը պետք է շտկի նկարը դատավճիռը կայացնելուց երեք ամսվա ընթացքում՝ իր ֆինանսների հաշվին։ Վերոնեզեն այստեղ էլ բավականին հնարամիտ է մոտեցել խնդրի լուծմանը, նա միայն փոխել է անվանումը, «Խորհրդավոր ընթրիք»-ի փոխարեն բազրիքի հեծանի վրա մակագրություն է արել. Լեվին խնջույք է կազմակերպել Տիրոջ համար ( FECIT D COVI MAGNV. LEVI., կրճատ լատ.՝  Fecit Domino Convivium Magnum Levi)։ Բազրիքի աջ կողմից Վերոնեզեն գրել է DIE-ն։ XX APR., ապրիլ, 20-րդ օր և հղում է տվել LVCA-ի մեջբերմանը։ CAP.V. (լատ.՝ Evangelio de Lucas, capitulo V), Լուկասի ավետարանը, գլուխ V, հավանաբար, որ Սուրբ ինկվիզիցիան այլևս կասկած չունենա.

Կտավը խիստ վնասվել է XVII դարում բռնկված հրդեհի ժամանակ, որպեսզի հրդեհից հանեն կտավը, այն կտրել են երեք մասի և թրջել ջրով։ Երբ Նապոլեոն Բոնապարտը 1797 թվականին գրավել է Վենետիկը, նկարը այլ գլուխգործոցների հետ միասին տարել են Փարիզ՝ Լուվր։ 1815 թվականին, Նապոլեոնի անկումից հետո, նկարը վերադարձվել է։ Այժմ կտավն առանձին պատ է զբաղեցնում Վենետիկի ակադեմիայի պատկերասրահում։
Կտավը վերականգնել են 1827 թվականին։ Ներկայումս ներկերը խամրել են, և նկարը չի գործում այնպիսի տպավորություն, որը հավանաբար գործում էր ժամանակակիցների վրա։ Կտավի մասշտաբային վերականգնումն իրականացվել է 1990 թվականների կեսերին։

		
		


== Ֆիլմագրություն ==
«Դատաստանային նկար», ռեժիսոր Ալեն Ջոբեր[en] (Ֆրանսիա , 1997)։ Ֆիլմը նկարահանվել է կտավի վերականգնման ժամանակ և դարձել է առաջինն «պալիտրա» 50 մասանի ցիկլում։


== Գրականություն ==
«Калиари»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 


== Ծանոթագրություններ ==