Ադոլֆ ֆոն Մենցել

Ադոլֆ ֆոն Մենցել (գերմ.՝ Adolph Friedrich Erdmann von Menzel, դեկտեմբերի 8, 1815(1815-12-08)[…], Վրոցլավ, Սիլեզիա, Պրուսիայի թագավորություն - փետրվարի 9, 1905(1905-02-09)[…], Բեռլին, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի գեղանկարիչ։ Կասպար Դավիդ Ֆրիդրիխի հետ մեկտեղ համարվում է 19-րդ դարի գերմանացի խոշորագույն նկարիչներից մեկը։ Նա նաև իր ժամանակի ամենահաջողակ գերմանացի նկարիչն էր, ում գործերը շտապում էին ձեռք բերել թանգարաններն ու պատկերասրահները։ Եղել է առաջին նկարիչը, ում ընդունել են Պրուսիայի բարձրագույն՝ Սև արծվի ասպետական օրդենը (1898 թվականին)։ Այդ նույն տարում նրան շնորհվել է ասպետի կոչում ու ազնվականական տիտղոս, և նա փոխել է իր անունը՝ դարձնելով Adolph von Menzel: Ադոլֆ ֆոն Մենցելն ընտրվել է Փարիզի գեղարվեստի ակադեմիայի և Լոնդոնի թագավորական ակադեմիայի անդամ։
Թեև շատ է ճամփորդել ու բազմաթիվ ծանոթներ ուներ, գերադասել է առանձնացած ապրել իր բեռլինյան բնակարանում։ Ենթադրվում է, որ շփումներ ունենալուց խույս է տվել իր արտաքինի պատճառով (մեծ գլուխ է ունեցել և չափազանց կարճ՝ ընդամենը չորս ոտնաչափ ու վեց մատնաչափ հասակ)։


== Կենսագրություն ==
Ադոլֆ ֆոն Մենցելը ծնվել է Արևմտյան Գերմանիայի Բրեսլաու քաղաքում (ներկայում՝ Վրոցլավ, Լեհաստան)։ 1830 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բեռլին։ Սովորել է հոր վիմագրական արվեստանոցում։ 1833 թվականին՝ հոր մահից հետո, Ադոլֆ ֆոն Մենցելի վրա է ծանրանում ընտանիքը կերակրելու հոգսը, և նա ստիպված է լինում կատարել ցանկացած աշխատանք. պատրաստում է ճաշացուցակներ, հրավիրատոմսեր և այլն։ Մի կարճ ժամանակ (6 ամիս) հաճախել է Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա։


== Ցուցահանդեսներ (ընտրությամբ) ==
"Adolph Menzel 1815–1905. Das Labyrinth der Wirklichkeit", Nationalgalerie (Ազգային պատկերասրահ) և Kupferstichkabinett (գրավյուրների և մատիտանկարների թանգարան), Staatliche Museen zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz, 7 փետրվարի – 11 մայիսի 1997"Menzel. Maler auf Papier", Kupferstichkabinett (գրավյուրների և մատիտանկարների թանգարան), Staatliche Museen zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz, 20 սեպտեմբերի 2019 – 19 հունվարի 2020։


== II համաշխարհային պատերազմ ==
Գերմանիայում նացիստների տիրապետության տարիներին Մենցելի մի շարք կարևոր աշխատանքներ բռնագրավվել ու վաճառքի են հանվել։ Դրանց մի մասը 21-րդ դարում հաջողվել է վերականգնել century.:

2014 թվականին Stehende Rüstungen (1886) ստեղծագործությունը)  Վիեննայի Ալբերտինա թանգարանը վերադարձրել է Տերեզիենշտադի համակենտրոնացման ճամբարում տանջամահ արված հրեա Ադելե Պեխտերի ժառանգներին։
2015 թվականին «Կարմիր վերնաշապիկով տիկինը» պաստելանկարը վերադարձվել է Էռնա Ֆելիսիայի և Հանս Լախման-Մոսեի ժառանգներին։
Վերադարձնելու պահանջ է ներկայացվել նաև այլ գործերի կապակցությամբ, սակայն այդ պահանջը շատ դեպքերում մնացել է անարձագանք։ 2015 թվականին հոլանդական Limbach Commission ընկերությունը հրաժարվել է վերադարձնել Մենցելի «Հանգստյան օր Փարիզում» նկարը, որը պատկանել է հրեա բանկիր  Ժորժ Բերենսին։Գերմանական արվեստի կորսված գործերի German Lost Art Foundation կայքում հրապարակված ցանկերում տեղ են գտել Մենցելի բազմաթիվ աշխատանքներ։


== Ուշագրավ փաստ ==
1905 թվականին մահկանացուն կնքած Ադոլֆ ֆոն Մենցելի հուղարկավորության կազմակերպման գործով զբաղվել է անձամբ Գերմանիայի կայսրը, ով հուղարկավորների թափորում քայլել է նկարչի դագաղի հետևից։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Karl Scheffler, Adolf Menzel: Der Mensch, das Werk. Berlin: Cassirer, 1915.
Elfried Bock, Adolph Menzel: Verzeichnis seines graphischen Werkes. Berlin: Amsler & Ruthardt, 1923.
Werner Schmidt, Adolf Menzel: Zeichnungen Verzeichnis und Erläuterungen. National-Galerie, Staatliche Museen, Berlin, 1955.
Ulrich Bischoff, Jens Christian Jensen, Richard Hoppe-Sailer, Wulf Schadendorf, Johann Schlick, Jürgen Schultze, Adolph Menzel: Realist – Historist – Maler des Hofes. Exhibition catalog. Schweinfurt: Weppert, 1981.
Gisela Hopp, Eckhard Schaar, Werner Hofmann, eds., Menzel – der Beobachter. Exhibition catalog. Munich: Prestel, 1982.
Jost Hermand, Adolph Menzel mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten (Rowohlts Monographien, vol. 361). Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 1986.
Gisold Lammel, Adolph Menzel. Frideriziana und Wilhelmiana. Dresden: Verlag der Kunst, 1987.
Claude Keisch and Marie Ursula Riemann-Reyher, eds.: Adolph Menzel 1815–1905: Between Romanticism and Impressionism. London and New Haven: Yale University Press, 1996.
Michaela Diener, „Ein Fürst der Kunst ist uns gestorben“: Adolph von Menzels Nachruhm im Kaiserlichen Deutschland (1905–1910). Regensburg: Roderer, 1998.
Hubertus Kohle, Adolph Menzels Friedrichbilder: Theorie und Praxis der Geschichtsmalerei im Berlin der 1850er Jahre. Munich and Berlin: Deutscher Kunstverlag, 2001.
Christina Grummt, Adolph Menzel – zwischen Kunst und Konvention, die Allegorie in der Adressenkunst des 19. Jahrhunderts. Berlin: Reimer, 2001.
Michael Fried, Menzel's Realism: Art and Embodiment in Nineteenth-Century Berlin. London and New Haven: Yale University Press, 2002.
Jens Christian Jensen, Adolph Menzel. Cologne: DuMont, 2003.
Werner Busch, Adolph Menzel: Leben und Werk. Munich: Beck, 2004.
Bernhard Maaz, ed., Adolph Menzel radikal real. Munich: Hirmer, 2008.
Werner Busch, Adolph Menzel: Auf der Suche nach der Wirklichkeit. Munich: Beck, 2015.
Anja Grebe, Menzel, Maler der Moderne. Berlin: Verlag Eisengold, 2015.
Claudia Czok, "Menzel, Adolph (Adolph Friedrich Erdmann von)", in De Gruyter: Allgemeines Künstlerlexikon: Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker, vol. 89. Berlin and Boston: De Gruyter, 2016, pp. 117–121.


== Արտաքին հղումներ ==
German masters of the nineteenth century: paintings and drawings from the Federal Republic of Germany, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which contains material on Adolph Menzel (no. 60–64)
Degas: The Artist's Mind, exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art fully available online as PDF, which contains material on Adolph Menzel (see index)