Ստանիսլավ Մարտիրոսյան

Ստանիսլավ Ալեքսանդրի Մարտիրոսյան (մայիսի 26, 1938(1938-05-26), Ալմաթի, Ղազախական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 26, 1987(1987-03-26), Վերխնայա Պիշմա, Սվերդլովսկի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային մանկավարժ-արատաբան, կույրերի ուսուցման մասնագետ, Վերխնեպիշմինսկի գիշերօթիկ դպրոցի տնօրեն (1968-1987)։ ՌԽՖՍՀ ժողովրդական կրթության գերազանցիկ (1973)։ ՌԽՖՍՀ դպրոցի վաստակավոր ուսուցիչ (1983)։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից պարգևատրվել է Լուի Բրայլի անվան հոբելյանական մեդալով (1978)։


== Կենսագրություն ==
Ստանիսլավ Մարտիրոսյանը ծնվել է 1938 թվականի մայիսի 26-ին, Ալմա Աթայում։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին ընտանիքը բնակվել է Հայաստանում, այնուհետև տեղափոխվել Վորոշիլովգրադ։ Ավարտելուց հետո աշխատել է շոգեքարշաշինական գործարանում։ 1956 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի Գերցենի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի արատաբանության ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1961 թվականին՝ ստանալով ռուսաց լեզվի և գրականության մանկավարժ-արատաբանի մասնագիտություն։
Լենինգրադից Վերխնայա Պիշմա տեղափոխվելուց հետո աշխատել է կույր երեխաների դպրոցում՝ որպես տարրական դասարանների ուսուցիչ, իսկ հետագայում բարձր դասարանների աշակերտներին դասավանդել է հասարակագիտություն, եղել է դաստիարակչական աշխատանքների գծով փոխտնօրեն։ 1966 թվականին ավարտել է ԽՄԿԿ Սվերդլովսկի կենտրոնական կոմիտեի մարքսիզմ-լենինիզմի երեկոյան համալսարանի փիլիսոփայական ֆակուլտետը։ 1968 թվականին նշանակվել է դպրոցի տնօրեն։
Մարտիրոսյանը ստեղծել է տարբեր տարիքի սովորողների ջոկատներ՝ ըստ Մակարենկոյի համակարգի։ 1969 թվականին որոշվել է դպրոցական արհեստանոցների հիման վրա կազմակերպել ձեռնարկություն, որը սկսել է արտադրել ստվարաթղթե արկղեր և թիթեղյա բանկաներ։ Արտադրությունը գործել է դպրոցում ավելի քան 25 տարի։ Դպրոցը պարգևատրվել է Խաղաղության հիմնադրամի մեդալով՝ դպրոցականների կողմից Կոմերիտմիության ձեռնարկությանը հատկացված միջոցների համար։
Մարտիրոսյանի նախաձեռնությամբ դպրոցում բացվել են մասնագիտացված դասարաններ, ներդրվել է կաբինետային համակարգ, ընդլայնվել է բժշկական բլոկը։ 1972 թվականին ավարտվել է գիշերօթիկ դպրոցի չորս հարկանի շենքի շինարարությունը, իսկ 1976 թվականին` «Երազ» կինոհամերգասրահի և նոր ճաշարանի շինարարությունը։ Բարձր արդյունքների են հասել դպրոցի մարզիկները, զարգացել է գեղարվեստական ինքնագործունեությունը։ 1978 թվականին, որպես կույր և թույլ տեսողություն ունեցող երեխաների դպրոցների լավագույն տնօրեն, ներկայացրել է ԽՍՀՄ-ը Ֆրանսիայում՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ՄԱԿ-ում կազմակերպված ֆորումում՝ հանդես գալով «Կույր երեխաների սոցիալական վերականգնումը և սոցիալական հարմարեցումը ԽՍՀՄ-ում» թեմայով։ Այնտեղ Մարտիրոսյանը պարգևատրվել է Լուի Բրայլի հոբելյանական մեծ մեդալով։
1986 թվականին Մարտիրոսյանի կոմերիտական կազմակերպության փորձը դիտարկվել է Կոմերիտմիության կենտրոնական կոմիտեի «Կլոր սեղանի» նիստում։ Դպրոցը դարձել է ՌԽՖՍՀ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի արատաբանության գիտահետազոտական ինստիտուտի առանցքային դպրոց, Լենինգրադի Գերցենի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի արատավոր ուսանողների պրակտիկայի հիմնական կենտրոն։
Մարտիրոսյանը հանկարծամահ է եղել 1987 թվականի մարտի 26-ին՝ ինսուլտից։ Թաղված է Վերխնեպիշմինսկի (Ալեքսանդրովսկի) գերեզմանատանը։
Ստանիսլավ Մարտիրոսյանն ամուսնացած էր, կինը՝ Տատյանա, դուստրը՝ Իրինա։


== Հիշատակ ==
2003 թվականին Մարտիրոսյանի անունով է կոչվել Սվերդլովսկի մարզի «Վերխնեպիշմինսկի գիշերօթիկ դպրոց» պետական հանրակրթական հաստատությունը։ 2018 թվականի հունիսին հրատարակվել է Մարտիրոսյանին նվիրված գիրք՝ «Քո անվան դպրոցը»։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
«Անձնուրաց աշխատանքի համար» մեդալ՝ Վ. Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ (1970),
«ՌՍՖՍՀ ժողովրդական կրթության գերազանցիկ» կրծքանշան (1973),
Լուի Բրայլի հոբելյանական մեդալ (1978),
«ՌԽՖՍՀ դպրոցի վաստակավոր ուսուցիչ» պատվավոր կոչում (1983)։


== Հետաքրքիր փաստ ==
Ստանիսլավ Ալեքսանդրովիչի սիրած բանաստեղծությունը Յակով Բելինսկու «Բարձրացրու առաստաղները» բանաստեղծությունն էր, որի մասին նա  գրել է՝ «Եթե այս ամբողջ բանաստեղծությունը հասկանային, ապա տիֆլոպեդագոգիայի խնդիրների կեսը լուծված կլիներ»։


== Աղբյուրներ ==
Гриневич В. Директор и его школа // Газета «Красное знамя», 24.12.1983.
Станислав Александрович Мартиросян // Журнал «Дефектология», № 4, 1987, с. 94.
Каюрова И. Дарю тебе мир // Газета «Уральский рабочий», 24.01.1988.
Колотилова В. И когда наступит в жизни миг… // Газета «Красное знамя», 05.06.1997.
Шалган Н. П. Система многоуровневой допрофессиональной трудовой подготовки учащихся с глубокими нарушениями зрения в условиях школы-интерната (методические рекомендации по организации: из опыта работы) // Журнал «Специальное образование», 2009.
Подунова Н. Школа твоего имени. — Екатеринбург: Уральский рабочий, 2018. — 200 с.


== Ծանոթագրություններ ==