Վահագնի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վահագնի (այլ կիրառումներ)Վահագնի (նախկին անվանումը` Շահալի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Փամբակ համայնքում՝ մարզկենտրոն Վանաձորից 21 կմ հյուսիս-արևելք, Փամբակ գետի վերին հովտում՝ Վանաձոր–Ալավերդի մայրուղու ձախ կողմում։ Համայնքն իր վարչական տարածքով սահմանակից է Ձորագյուղ, Անտառամուտ, Եղեգնուտ, Վահագնաձոր համայնքների վարչական տարածքներին։ Համայնքին մոտ գտնվող երկաթուղային կայարաններն են Վահագնաձորը (5 կմ) և Թումանյանը (7 կմ)։ Գյուղը տեղակայված է Վահագնի գետի ափին՝ ծովի մակերևույթից 1030 մ բարձրության վրա։ Վահագնի է վերանվանվել 1947 թվականի ապրիլի 10-ին։
Գյուղի կենտրոնական մասում է գտվում եկեղեցին։
Եկեղեցին գրանցված է,որպես գյուղամիջյան եկեղեցի,որովհետև անվան հետ կապված որևէ պատմական վկայություն չկա։ Ըստ բանավոր աղբյուրների՝եկեղեցին անվանում են Սուրբ Նշան, ոմանք էլ այն անվանում են Սուրբ Սարգիս։
  «Վահագնիի եկեղեցու անվան հետ կապված ոչ մի գրավոր վկայություն չկա,այդ պատճառով այն հաշվառված է Վահագնիի գյուղամիջյան եկեղեցի անունով։Բանավոր աղբյուրներով մեզ է հասել Սուրբ Նշան անունը,- Սուրբ Սարգիս անունը հնարավոր է կապված է եկեղեցու զանգակատան կառուցման հետ։ Սարգիս անունով մի մարդ իր խոտը հրդեհվելու մեջ մեղադրում է իր քրոջ որդիներին և փոխհատուցում ստանում։ Հետո,երբ պարզվում է, որ նրանք մեղավոր չեն այդ միջադեպի համար, այդ փողերով կառուցում է եկեղեցու զանգակատունը։ Միգուցե այդպես է Սարգիս անունը կապվել եկեղեցու հետ,բայց Սուրբ Սարգիս անվան հետ կապված գրավոր փաստ ևս չկա»։
Եկեղեցին կառուցվել է 1806-1807 թթ․,իսկ զանգակատունը ավելի ուշ՝ 1836 թ․։Գործել է մինչև 1929թ․։ Հետո, շատ այլ եկեղեցիների նման ԽՍՀՄ տարիներին վերածվել է կոլտնտեսության պահեստի։
1988 թ․ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ եկեղեցին խոնարհվել է։Այն վերականգնելու մի քանի փորձ արվել է, բայց ֆինանսների սղության պատճառով միայն բարեկարգման աշխատանքներ են տարվել։  
Վահագնիի գյուղամիջյան եկեղեցին այժմ գտնվում է Լոռու մարզային ծառայության աշխատակիցների հոգացության ներքո։ Սակայն այն հիմնանորոգման կարիք ունի։

Բնակավայրի կենտրոնական մասում է գտնվում նաև Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված վահագնեցիների հիշատակին նվիրված և 1973 թվականին կառուցված «Վահագն վիշապաքաղ» հուշարձանը։ Որին կից կա թանգարան հուշարձանը իր բարությաբ երորդն է ՀՀ տարացքում։
Գյուղի տարածքում կան բազմաթիվ խաչքարեր և կիկլոպյան դարաշրջանի ամրոց։ Դպրոցի բակում տեղադրված է Գուսան Զաքարյանի և Անտոն Քոչինյանի կիսանդրիները, ովքեր ծնունդով Վահագնիից են։


== Աշխարհագրություն ==
Աշխարհագրական դիրքը լեռնային է, ծովի մակարդակից գտնվում է 1000-1500 մ բարձրության վրա։ Ձմեռը տևում է  140-160 օր։ Նվազագույն ջերմաստիճանը -19°C է, առավելագույնը` +35°C։ Տարեկան տեղումները քիչ են։ Համայնքի ցանքատարածությունները հաճախ տուժում են սելավներից, կարկուտներից, երբեմն էլ` երաշտից։
Վահագնի համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, բուսաբուծությամբ, մեղվապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Վահագնիի մշտական բնակչությունը կազմել է 1070, առկա բնակչությունը` 1001 մարդ։ Բնակիչները 1831 թվականից մինչ օրս հայեր են, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Հայտնի անձինք ==
Անտոն Քոչինյան - Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության (ՀԿԿ) կենտկոմի առաջին քարտուղար 1966-1974 թվականներին, ՀԽՍՀ նախարարների խորհրդի նախագահ 1952-1966 թթ.։
Լիպարիտ Սարգսյան — , բանաստեղծ,մանկագիր
Հովսեփ Հովհաննիսյան — բժիշկ, Արցախյան 2-րդ պատերազմի մասնակից, Մ. Հերացու մեդալակիր։
Գուսան (Սարգիս)Զաքարյան,
Գառնիկ Վարդումյան — Հայրենական մեծ պատերազմի հերոս


== Տես նաև ==
Լոռու մարզ
Վահագնիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==