Միկլոշ Վամոշ

Միկլոշ Վամոշ (հունգ.՝ Vámos Miklós, ծննդյան անուն՝ Տիբոր Վամոշ, հունվարի 29, 1950(1950-01-29), Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի գրող, սցենարիստ, դրամատուրգ, հրատարակչության տնօրեն, հեռուստածրագրերի վարող։


== Գործունեություն ==
Վամոշը 1968 թվականին ավարտել է Ֆերենց Կելչեի անվան ուսումնարանը։ 1966-71 թվականներին եղել է Գերիլայի անսամբլի անդամ, որի կազմում հանդես է եկել նաև արտասահմանում։ ELTE համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ նրան քաղաքական պատճառներով ընդունել են միայն 1970 թվականին։ 1972 թվականին նա խմբագիր է աշխատել ուսանողական «Ելենլետ» (Jelenlét) ամսագրում։ 1975 թվականին ավարտել է ուսումը և սկսել է դրամատուրգ աշխատել «Օբյեկտիվ» կինոստուդիայում, որտեղ աշխատել է մինչև 1992 թվականը։ 1988—1990 թվականներին Վամոշը Ֆուլբրայթի ծրագրով ապրել է ԱՄՆ-ում, որտեղ տարբեր համալսարաններում (Yale School of Drama, City University of New York) դասավանդել է կինոյի և թատերական արվեստի ֆակուլտետներում։ 1990 թվականից նա «Նեյշեն» (The Nation) ամսագրի արևելաեվրոպական թղթակիցն է։ Ապա նա երեք տարի եղել է «Աբ Օվո» (Ab Ovo) հրատարակչության տնօրենը։
1995-2003 թվականներին աշխատել է հեռուստածրագրերում աշխատել է որպես հաղորդավար։ Նրա հաջողված ծրագրերից էին «Հիմա կգա՛մ» (Rögtön jövök!), «Անհնար է» (Lehetetlen) և «2 մարդ» (2 ember) հաղորդումները։ 1997-2003 թվականներին Վամոշը եղել է International Buda Stage թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը։ 2005 թվականին «Ալեքսանդր» գրքի տան Վամոշի ակումբի շրջանականերում նա զրույցներ էր վարում հայտնի գրողների և բանաստեղծների հետ։ Այդ զրույցները հեռարձակվում էին «Pax» և «Duna 2 Autonómia» հեռուստաալիքներով։ Նա համարվում է «The Washington Post» թերթի հունգարական թղթակիցը։ Բացի հունգարերենից՝ Վամոշը տիրապետում է գերմաներենի, անգլերենի և ֆրանսերենի, կարողանում է կարդալ նաև իսպաներենով, ռուսերենով և լատիներենով։ Նրա գրական կեղծանուններից են՝ VT, Vámos Tibor, MT, Miklós Tibor, ZJ, Zakariás Jeromos։ 2009 թվականի փետրվարին թողել է «Ab Ovo» հրատարակչությունը և կազմավորել «Եվրոպա» (Európa Könyvkiadó) հրատարակչությունը։


== Ընտանիք ==
Նրա հայրը՝ Տիբոր Վամոշը (1911—1969), եղել է իրավաբան, ոստիկան, իսկ պատերազմից հետո եղել է Լասլո Ռայկի քարտուղարը։ Ավելի ուշ աշխատել է ֆրեզորդ, ապա՝ իրավաբան Ույպեշտի կաշեգործարանում։ Մայրը՝ Երեժեբետ Ռիբարսկին (1917—1986), աշխատել է որպես խորհրդական։ Միկլոշ Վամոշն օգտագործել է Տիբոր անունը մինչև 19 տարեկանը, երբ «Ույ իրաշ»-ի (Új Írás) գլխավոր խմբագիր Միկլոշ Յովանովիչի խորհրդով փոխել է անունը Միկլոշի։ Վամոշն ունի Եվա անունով քույր։ Դստեր անունը Աննա է, որը ծնվել է Յուդիթ Պատակիի հետ առաջին ամուսնությունից՝ 1977 թվականին։ Դորա Էսեի հետ երկրորդ ամուսնությունից (2000-09) 2003 թվականին ունեցել է երկվորյակներ Պետերին և Հենրիկին։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Վեպեր ===
Borgisz, Kozmosz հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1976
Én és én, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1979
Háromszoros vivát, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1981
Hanyatt-homlok és Emily néni szakálla, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1983
Zenga zének, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1983
Félnóta, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1986
Jaj, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1988
A New York-Budapest metró, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1993
Anya csak egy van, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1995
135 lehetetlen történet, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1997
Apák könyve, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2000
Öt Kis Regény, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2002
Sánta kutya, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2003
Márkez meg én, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2004
Utazások Erotikába (Ki a franc az a Goethe?), Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2007
Tiszta tűz, Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2009
Kedves kollégák, 1-2. Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2010
A csillagok világa, Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2010


=== Արտասահմանում հրատարակված գրքեր ===
Apák könyve

Buch der Väter, Random House btb Verlag հրատարակչություն, Գերմանիա, Բեռլին, 2004, թարգմանիչ՝ Ernő Zeltner
Il Libro dei Padri, Einaudi հրատարակչություն, Իտալիա, 2006, թարգմանիչ՝ Bruno Ventavoli
The Book of Fathers, Little Brown հրատարակչություն, Մեծ Բրիտանիա, 2006, թարգմանիչ՝ Peter Sherwood, նոր տարբերակ՝ 2011
Knjiga očeva, Laguna հրատարակչություն, Սերբիա, 2006, թարգմանիչ՝ Mária Tóth Ignjatović
Le Livre Des Peres, Denoël հրատարակչություն, Ֆրանսիա, 2007, թարգմանիչ՝ Joëlle Dufeuilly.
Księga ojców, Albatros հրատարակչություն, Լեհաստան, Վարշավա, 2008, թարգմանիչ՝ Elżbieta Sobolewska
Het Boek der vaders, Contact հրատարակչություն, Հոլանդիա, 2008, թարգմանիչ՝ Frans van Nes
Book of Father, Other Press հրատարակչություն, ԱՄՆ, 2009, թարգմանիչ՝ Peter Sherwood
El libro de los padres, Lumen հրատարակչություն, Իսպանիա, 2010Anya csak egy van

Vom Lieben und Hassen, Random House հրատարակչություն, Գերմանիա, Բեռլին, 2006, թարգմանիչ՝ Ernő Zeltner
Majka je samo jedna, Laguna հրատարակչություն, Սերբիա, (2008), թարգմանիչ՝ Mária Tóth IgnjatovićBár

La Neige Chinoise, Kínai hó L’Harmattan, Ֆրանսիա, Փարիզ, 2003, թարգմանիչ՝ Clara TessierBorgisz

Borgis, Smena հրատարակչություն, Словакия, 1980, թարգմանիչ՝ Katarina Králová-Ordodyová.
Borgis, Iskry հրատարակչություն, Լեհաստան, Վարշավա, 1980, թարգմանիչ՝ Krystyna Pisarska.
Borgis, Mlada Fronta հրատարակչություն, Չեխիա, Պրահա, 1989, թարգմանիչ՝ Milan Navratil.Jaj

Ak og ve, Gyldendal հրատարակչություն, Դանիա, Կոպենհագեն, 1991, թարգմանիչ՝ Péter EszterhásUtazások Erotikában (Ki a franc az a Goethe?)

Meine zehn Frauen, btb հրատարակչություն, Գերմանիա, 2010, թարգմանիչ՝ Andrea IkkerZenga zének

Kamrat Stalins glorie, Cappelen հրատարակչություն, Նորվեգիա, 1986, թարգմանիչ՝ Terézia Schandl
Sangen har vinger, Gyldendal հրատարակչություն, Դանիա, Կոպենհագեն, 1987, թարգմանիչ՝ Péter Eszterhás
Kamrat Stalins gloria, Albert Bonniers հրատարակչություն, Շվեդիա, Ստոկհոլմ, 1988, թարգմանիչ՝ Robert Mashult


=== Վիպակներ ===
Szenvedélyes emberek, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1985
Bár, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1998, A Bárkapcsolat վիպակի հիման վրա Դավիդ Սպան գրել է կինոսցենար, որի հիման վրա 2005 թվականին նկարահանվել է Aqua կարճամետրաժ ֆիլմը
Hogy volt, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2005
Kedves kollégák 1-2., Európa հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 2010


=== Պատմվածքներ ===
Előszó az ábécéhez, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1972
Jelenleg tizenharmadik a listán, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1973
Váltás, издательство, Magvető, Բուդապեշտ, 1977
Valaki más, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1981


=== Այլ ===
Dr. Orángutay Tivadar, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1980, հեքիաթներ
Háromszoros vivát, Szépirodalmi հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1981, թատերական պիեսներ և ռադիոպիեսներ
Ki nem küldött tudósítónk jelenti, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1985, հրապարակախոսություն
Teniszezz velem!, Magvető հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1988, էսսե
Ha én Bródy volnék, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1994
Zwack, így tovább!,[30] Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1995
Szamba, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1996
The Xenophobe’s Guide to the Hungarians, ենթավերնագիր՝ Idegengyűlölők kalauza a magyarokhoz, Oval Books հրատարակչություն, 1999, համահեղինակ՝ Mátyás Sárközy
NAGY EGÉRKÉZIQÖNYV, Ab Ovo հրատարակչություն, Բուդապեշտ, 1998, համահեղինակ՝ Judit Pataki


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Միկլոշ Վամոշը «Աբ Օվո» հրատարակչության կայքէջում Archived 2010-08-11 at the Wayback Machine.
Միկլոշ Վամոշի կայք
Hunlit Archived 2008-04-11 at the Wayback Machine.
Ժամանակակից գրական արխիվ Archived 2008-06-19 at the Wayback Machine.
Միկլոշ Վամոշը The Washington PostGlobal կայքում
Ֆիլմերի ադապտացիաների 1945 թվականից հետո
The Guardian – Miklós Vámos, The Book of Fathers