armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վան Գոգ (ֆիլմ, 1948)

«Վան Գոգ» (ֆր.՝ Van Gogh), ֆրանսիացի ռեժիսոր Ալեն Ռենեի սև-սպիտակ վավերագրական կարճամետրաժ ֆիլմը, որը նվիրված է նկարիչ Վինսենթ վան Գոգի արվեստին։ Ռեժիսորի ֆիլմագրության առաջին ֆիլմն է։ Պրոդյուսերներն են Գաստոն Դիլը և Ռոբեր Էսենսը։
Վան Գոգի նկարներով պատկերազարդված լինելով՝ Ռենեի այս ժապավենը հանդիսանում է «արվեստի մասին ֆիլմերի» առաջին ներկայացուցիչներից։ 1950 թվականին կինոնկարն արժանացել է Ամերիկյան կինոակադեմիայի («Օսկար») մրցանակին որպես լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմ՝ նկարված երկու կոճերով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Անդրե Բազեն. Живопись и кино // Что такое кино? [: сб. статей ]. — М.: Искусство, 1972. — С. 195—200. — 382 с.
Ջեյ Լեյդա. Из фильмов — фильмы / Перевод с английского Д. Ф. Соколовой. — М.: Искусство, 1966. — С. 119. — 188 с.
Ален Рене: Сборник / Составление и перевод с французского Л. Завьяловой и М. Шатерниковой. — М.: Искусство, 1982.— 264 с. — (Мастера зарубежного киноискусства).
Սերգեյ Յուտկևիչ. Поэтика режиссуры: Театр и кино. — М.: Искусство, 1986. — 467 с.


== Արտաքին հղումներ ==
Van Gogh(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Կաղապար:Allocine title
Ռեգենի Ռայխենբախ

Ռեգենի Ռայխենբախ (գերմ.՝ Reichenbach am Regen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Գտնվում է Վերին Պֆալց վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Կամ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1242 մարդ, տարածքը՝ 9,71 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 3 72 149։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Finnair

Finnair ֆինլանդիայի ավիաընկերություն, օդանավակայանը հիմնված է Վանտաայում։ Finnair ավիաընկերությունը 2012 թվականին համարվել է անտվանգ ընկերություն Եվրոպայում։


== Պատմություն ==
Finnair ավիաընկերությունը հիմնվել է 1923 թվականի, նոյեմբերի 1-ին։ Սկսել է չվերթներ իրականացնել 1924 թվականի մարտի 20-ից, և առաջին չվերթը եղել է՝ Ֆինլանդիայից դեպի Տալլին։ 1946 թվականին Ֆինլանդիայի կառավարությունը ձեռք է բերել մասնաբաժիններ։ 1968 թվականի հուլիսի 25-ին, ավիաընկերությանը կոչել են Finnair։


== Երթուղային ցանցը ==


=== Թռիչքներ դեպի ԱՊՀ երկրներ ===
 Մոսկվա
 Սանկտ-Պետերբուրգ
 Եկատերինբուրգ
 Մուրմանսկ
 Սամարա
 Սոչի


=== Միջազգային չվերթներ ===
 Ամստերդամ
 Բարսելոնա
 Բեռլին
 Ֆրանկֆուրտ
 Երևան
 Ալժիր
 Եգիպտոս
 Քենիա
 Մարոկկո
 Նամիբիա
 Թունիս
 Դուբայ


== Չվերթ ==

2007 թվականի հունիսին Finnair ավիաընկերության տարիքը կազմել է 5,6 տարի։


== Նախկին օգտագործողները ==
Junkers F.13 (1924-1935)
Junkers G.24 (1926-1935)
Junkers Ju 52/3m (1932-1949)
de Havilland Dragon Rapide (1937-1947)
Douglas DC-2 (1941-1948)
Douglas DC-3 (1947-1967)
Convair CV-440 Metropolitan (1953-1980)
Sud Aviation Caravelle 1A (1960—1964)
Sud Aviation Caravelle 10B (Super Caravelle) (1964-1983)
Douglas DC-8-62CF (1969-1981)
Douglas DC-8-62 (1975-1986)
Douglas DC-9-10, DC-9-40, DC-9-50 (1971-2003)
McDonnell Douglas DC-10-30/ER (1981-1996)
McDonnell Douglas DC-10-30(1975-1996)
Fokker F-27 (1980-1987)
McDonnell Douglas MD-82, MD-83, MD-87 (1983-2006)
ATR-42 (1986-1990)
Airbus A300B4 (1986-2004)
ATR-72 (1989-2004)
Saab 340 (1995-1998)
McDonnell Douglas MD-11 (1990-2008)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.) (ֆին.) (շվեդ.) (ռուս.)
Չվերթ Archived 2007-05-04 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Պատմությունը Oy Aero Ab (անգլ.)
Ինքնաթիռի լուսանկարը (անգլ.)
Դերենիկ Գաբրիելյան

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Գաբրիելյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Դերենիկ Աբրամի Գաբրիելյան (ապրիլի 17, 1944(1944-04-17), Մատաղիս, Թարթառի շրջան, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀԽՍՀ և ՀՀ մարզական գործիչ։


== Կրթություն ==
Ավարտել է Մատաղիսի միջնակարգ դպրոցը։
1983 թ. ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1981-1984 թթ. աշխատել է ՀԽՍՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի պետական կոմիտեում որպես պետական մարզիչ, ապա վարչության պետ։
1988 թվականից Օլիմպիական հերթափոխի հանրապետական ուսումնարանի տնօրենն է։
2002 թվականից Եվրոպայի բռնցքամարտի ընկերակցության գործկոմի անդամ և մրցավարական հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ։
2008 թվականից Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի փոխնախագահ։


== Մարզական գործունեություն ==
1966-1969 թթ. - ՀԽՍՀ բռնցքամարտի քառակի չեմպիոն։
1988 թվականից - ԱԻԲԱ-ի միջազգային բարձրագույն կարգի մրցավար։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
1990 թ. - ՀԽՍՀ վաստակավոր մարզիչ։
1999 թ. - ֆիզիկական կուլտուրայի վաստակավոր աշխատող։
Մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։
Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի պատվավոր պրոֆեսոր։
1999 թ. - Մովսես Խորենացու մեդալ։
2001 թ. - Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի շքանշան։
2003 թ. - Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի «Սպորտային գերազանցություն» մրցանակ։
2004 թ. - ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր
2009 թ. - շնորհվել է Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժի պատվավոր կոչում։
2010 թ. - «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ։
2014 թ. - ՀՀ ԱԺ պատվո մեդալ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վոկզալնայա փողոց (Կրասնի Սուլին)

Վոկզալնայա փողոց (ռուս.՝ Вокзальная улица), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանի և Կրասնոսուլինսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոն Կրասնի Սուլին քաղաքում։ Քաղաքի հնագույն փողոցներից է։


== Նկարագրություն ==
Վոկզալնայա փողոցը սկսվում է Մոսկովյան փողոցից և, շարունակվելով Գնիլուշա գետին զուգահեռ, ավարտվում Կոլխոզնայա փողոցի հետ հատումով։ Հատվում է Չեռնիշևսկու, Խալտուրինի, Մագնիտոգորսկայա, Շչեբզավոդ փողոցների հետ։


== Պատմություն ==
Վոկզալնայա փողոցը քաղաքի ամենահին փողոցներից մեկն է։ Այն ձևավորվել է 19-րդ դարի 80-90-ական թվականներին։ Փողոցը բնակեցված էր հիմնականում հարուստ առևտրականներով, որոնք ունեին խանութներ և կրպակներ։ Այն կոչվել է «Վոկզալնայա» («Կայարանային») անունով, քանի որ այստեղ է քաղաքի հնագույն շենքերից մեկը` «Սուլին» երկաթուղային կայարանը։
Կայարանը բացվել է 1871 թվականին։ 1873 թվականին կայարանում բացվել է շոգեքարշների դեպո, որը գործել է մինչև 1990-ական թվականների սկիզբ։ Այնտեղ իրականացվել է Հյուսիսկովկասյան երկաթուղու շոգեքարշների վերանորոգում և տեխնիկական սպասարկում։ Երկաթուղում շոգեքարշների շահագործման դադարեցումից հետո դեպոն փակվել է, իսկ շոգեքարշների լավագույն նմուշները փոխանցվել են Սանկտ Պետերբուրգ և Միներալնիե Վոդի քաղաքների թանգարաններին։
1920 թվականին Նովոչերկասկ ու Կրասնի Սուլին «Օկտյաբրսկայա ռևոլյուցիա» («Հոկտեմբերյան հեղափոխություն») քարոզագնացքով այցելել է Միխայիլ Կալինինը և կայարանամերձ հրապարակում ելույթ ունեցել բանվորների առջև՝ կոչ անելով պայքարել հակահեղափոխականների դեմ։ Նա այցելել է Սուլինի մետալուրգիական գործարան, որտեղ խոսել է բազմահազարանոց հանրահավաքում, որին մասնակցել է շուրջ 5 հազար մարդ։ Այդ իրադարձության հիշատակին 1961 թվականին Կայարանամերձ հրապարակում կանգնեցվել է Միխայիլ Կալինինի հուշարձանը։
Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին կայարանի շենքը զգալիորեն վնասվել է, սակայն վերականգնվել է 1952 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Мякинченко, В.А. Сулин и сулинцы: словарь-справочник / В.А.Мякинченко. – Красный Сулин, 2002. – 180 с.


== Արտաքին հղումներ ==
Вокзальная улица в Красном Сулине
Բաաբդայի շրջան

Բաաբդա (արաբ․՝ قضاء بعبدا‎‎‎‎ — Qada' Baabda), Լիբանանի 25 շրջաններից մեկը, որը մտնում է Լեռնային Լիբանանի մարզի կազմի մեջ։ Քաղաքի վարչական կենտրոնն է հանդիսանում Բաաբդա քաղաքը։ Բնակչությունը կազմում է 511 200 մարդ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանը տեղակայված է Լիբանանի արևմտյան մասում և ունի 194 կմ² տարածք։ Հյուսիսում սահմանակից է Մաթնիի շրջաննին, հարավում՝ Ալեյի շրջանին, արևելքում՝ Զահլեի շրջանին, հյուսիս-արևմուտքում՝ Բեյրութին, իսկ արևմուտքում նրա ափերն են ողողում Միջերկրական ծովի ջրերը։


== Համայնքներ ==
Շրջանը բաժանվում է 45 համայնքների։

Aabadiyeh
Aaraiya
Arsoun
Baabda — Louayzeh
Baalchmay
Bmaryam
Borj El Brajneh
Boutchay — Merdacheh
Bsaba
Btekhnay
Bzebdine
Chbaniyeh
Chiyah
Chouit
Deir El Harf
Dlaybeh — Aarbaniyeh
Falougha — Khalouat
Furn Ech Chebbak
Ghbayreh
Hadath Beyrouth — Haret el Botm — Sibnay
Hammana
Haret es Sitt
Haret Hreik
Hasbaiya El Matn
Hazmiyeh
Jouar El Haouz
Jouret Arsoun
Kfar Chima
Kfar Selouane
Khreibeh
Kneisseh
Mreijeh — Tahouitat El Ghadir — Laylakeh
Ouadi Chahrour El Aaoulia
Ouadi Chahrour Es Soufla
Qalaa
Qobbayaa
Qornayel
Qortada
Qrayeh
Qsaibeh
Ras El Harf
Ras El Matn
Rouaysset El Ballout
Salima
Tarchich


== Ծանոթագրություններ ==
1653

1653 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1653 թվականն է, 
XVII դարի 53-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Բրունու Գիսսոնի

Բրունու Սանգ Գիսոնի (պորտ.Bruno Gissoni, դեկտեմբերի 9, 1986(1986-12-09), Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա), ծնվ.է Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում, 1986 թվականի դեկտեմբերի 9-ին։ Ութ տարի ապրել է Լոս Անջելես քաղաքում, այնուհետև վերադարձել Բրազիլիա և սկսել է խաղալ «Սան Պաուլու» ֆուտբոլային ակումբում որպես պաշտպան։ Հանդես է եկել նաև Նովա Իգուասուի թիմում։
2009-ին աշխատանքի է անցել թատրոնում։ Այդ նույն տարում ստացել է թատրոնի լավագույն դերասանի կոչում։ 2010-ից աշխատում է Ռեդե Գլոբո հեռուստաընկերությունում։
Նրա եղբայրը ևս դերասան է։

2012 թվականին նկարահանվել է «Բրազիլիայի պողոտա» հեռուստասերիալում։
2014 թվականին նկարահանվել է «Էլենայի ստվերը» հեռուստասերիալում։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հեռուստատեսությունում ===


=== Թատրոնում ===


== Ծանոթագրություններ ==
Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Մեխիկո)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ժամանակակից արվեստի թանգարան (այլ կիրառումներ)Մեխիկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարան, (իսպ.՝ Museo de Arte Moderno) գտնվում է Մեխիկոյի Չապուլտեպեկ զբոսայգում։ Բացվել է 1964 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, կառուցվել է նախագահ Ադոլֆո Լոպես Մաթևոսի նախաձեռնությամբ։


== Ցուցադրություն ==
Թանգարանում ցուցադրվում են Մեքսիկայի ժամանակակից արվեստի գլուխգործոցները՝ սկսած 1930 թվականից։ Մշտական ցուցադրություններում ընդգրկված են մեքսիկացի մեծանուն արվեստագետներ՝ Ֆրիդա Կալո, Խուլիո Կաստելիանո, Ռոբերտո Մոնտենեգրո, Խոսե Կլեմենտե Օրոզկո, Դիեգո Ռիվերա, Մարիա Իսկերեդո, Ռոսա Կասիլյո, Աբրահամ Անխել, Լուիս Լոպես Լոզա և այլք։
Թանգարանի նախասրահներն ու այգիները զարդարում են մեքսիկացի և օտարազգի քանդակագործների աշխատանքները։
Թանգարանային ցուցանմուշների թեմատիկան Մեքսիկայի գեղանկարչական դպրոցի և «Տարանջատված սերնդի» (Generación de la Ruptura) գործերն են։ Միաժամանակ ներկայացված են միջազգային ժամանակակից արվեստի նմուշներ։
Թանգարանի հավաքածուում ներառված են նաև մեքսիկացի մեծանուն լուսանկարիչ Մանուել Ալվարես Բրավոյի աշխատանքները։


== Թանգարանի շենքը ==
Մեխիկոյի ժամանակակից արվեստի թանգարանի շենքը կառուցվել է ճարտարապետներ Պեդրո Ռամիրես Վասկեսի, Կառլոս Կասարես Սալսիդոյի և Ռաֆայել Միխարես Ալսեռեկայի համատեղ նախագծով։ Բնօրինակ նախագծի մի մասն անավարտ է, որը ներառում է դահլիճ, գրադարան, գինետուն։


== Սրահներ ==
Թանգարանն ունի չորս սրահներ, որոնք կրում եմ 20-րդ դարի մեքսիկացի մշակութային գործիչների անունները՝ Խավիեր Վիլյաուրուտիյա, Կառլոս Պելիսեր, Անտոնիետա Ռիվաս Մերկադո, Խոսե Խուան Տաբլադա, ինչպես նաև Ֆեռնանդո Գամբոա ցուցասրահը։ Մշտական ցուցադրվող հավաքածուն ներկայացված է գլխավոր մասնաշենքի "C" սրահի առաջին հարկում։

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Museo de Art Moderno Archived 2011-07-02 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Instituto Nacional de Bellas Artes (իսպ.)
Նադեժդինսկի

Նադեժդինսկի (ռուս.՝ Надеждинский, բաշկիրերեն՝ Надеждин), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Զիլաիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 163 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ստարի Ռաս

Ստարի Ռաս հին քաղաքը (սերբ.՝ Стари Рас) միջնադարյան հուշարձանների համալիր է Սերբիայում։ 1979 թվականից մտել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկի մեջ։ Ներկայացնում է իրենից Ռաս հին քաղաքի մերձակայքը, որը երկար ժամանակ եղել էր սերբերի միջնադարյան պետական կազմավորումների մայրաքաղաքը։
Արտակ Ավդալյան

Արտակ Ավդալյան (փետրվարի 29, 1960(1960-02-29)), հայ կինոռեժիսոր։


== Կենսագրություն ==
Արտակ Ավդալյանը ծնվել է 1960 թվականին, Վրաստանում։ 1981-1984 թվականներին աշխատել է հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայում՝ որպես հնչյունային տեխնիկ, 1984-1988 թվականներին Հայաստանի պետական հեռուստատեսությունում եղել է ռեժիսորի ասիստենտ։ 1988-1993 թվականներին սովորել է Սանկտ-Պետերբուրգի երաժշտության, թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի հեռուստառեժիսուրայի բաժնում։ 1993-1996 թվականներին աշխատել է «Ա1+» հեռուստաընկերությունում՝ որպես գլխավոր ռեժիսոր, 1996-2000 թվականներին` Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի քարոզչական կենտրոնում` որպես ռեժիսոր-օպերատոր։ 1997 թվականին հիմնադրել է «Իկար» ֆիլմ-ստուդիան


== Կինոնկարներ ==
«Վերածնունդ», 1996
«Գեղարդ», «Ճանաչել զիմաստություն և զխրատ», 1997
«Արագածոտն տուն հայրենի», 1998
«Անավարտ ուխտագնացություն», 1999
«Հայապատում», 2000
«Արդարության ճամփան», 2000
«Խաչը Լիբանանի մայրուց», 2001
«Վիրահայք», 2001
«Ասորիները Հայաստանում», 2002
«Երկրորդ Հայրենիք», 2003
«Մեկ ազգի մոռացված մի էջ», 2004
«Ուխտագնացություն երգով», 2005
«Արևելքի դարպասներ», 2006
«Նախնյաց հայրենիք», 2006
«Ժայռապատկերներից մինչև Այբուբեն», 2008
«Բասկեր և հայեր», 2009
«Արարատից Եվրոպա», 2010
«Դեպի էրգիր». 2012
«Հովիվը (Գրիգոր Նարեկացի)», 2012
«Հռոմից ավելի հին մայրաքաղաքը», 2014
«Պատմության կեղծարարները. Ադրբեջան»


== Ծանոթագրություններ ==
Յանովո (գյուղ, Շումյաչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅանովոՅանովո (ռուս.՝ Яново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 24 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մանտա (քաղաք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանտա (այլ կիրառումներ)Մանտա (իսպ.՝ Manta), ամբողջական անունը՝ Սան Պաբլո դե Մանտա (իսպ.՝ San Pablo de Manta), քաղաք Էկվադորում։ Բնակչությամբ 5-րդն է (192 322 մարդ)։ Վերջին 50 տարվա ընթացքում քաղաքի բնակչությունն ավելացել 250 հազարով։ Տնտեսապես երրորդ խոշոր քաղաքն է Էկվադորում։
Մանտան գոյություն է ունեցել դեռևս մինչկոլումբիական ժամանակաշրջանում։ Այն եղել է ինկերի առևտրի կենտրոն։
Հիմնական տնտեսական գործունեությունը ձկնորսությունն է։ Քաղաքի էկոնոմիկան աջակցում է նաև նավահանգստային բեռնափոխադրումներին։


== Աղբյուրներ ==
Մանտա 


== Քույր քաղաքներ ==
 Լոնգ Բիչ, ԱՄՆ
 Վլադիվոստոկ, Ռուսաստան
 Ակապուլկո, Մեքսիկա
1026

1026 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 1026 թվականն է, 
XI դարի 26-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
(5202) Չարլզէլիոտ

(5202) Չարլզէլիոտ (անգլ.՝ Charleseliot), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1983 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,399968 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0024 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7976 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1358,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265092 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,62° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5202) Չարլզէլիոտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Անդրեևկա (գյուղ, Նովի Սանժարիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱնդրեևկաԱնդրեևկա (ուկրաիներեն՝ Андріївка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1830 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անդրեևկա գյուղում բնակվում էր 590 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1756 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 335,99 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սվերիր Ինգասոն

Սվերիր Իգնի Իգնասոն (իսլ.՝ Sverrir Ingi Ingason, օգոստոսի 5, 1993(1993-08-05), Կոուպավոգյուր, Հյովյուդբորգարսվայդիդ, Իսլանդիա), իսլանդացի ֆուտբոլիստ, ով պաշտպանի դիրքում հանդես է գալիս Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում և ռուսական «Ռոստով» ֆուտբոլային ակումբում։


== Ակումբային կարիերա ==
Իր երիտասարդական կարիերան Սվերիրը սկսել է 2011 թվականին՝ հայրենի Կոուպավոգյուրը ներկայացնող «Բրեյդաբլիկ» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։ Այդ տարում նա մասնակցում է ընդհանուր հաշվով երեք խոշոր համաիսլանդական մրցաշարերի՝ հանդես գալով առաջնության 42 հանդիպումներում։ 2011 թվականին Իգնասոնը վարձավճարի դիմաց տեղափոխվում է մեկ այլ իսլանդական ակումբ՝ «Էյգնաբլիկ»։
Պայմանագրի ժամկետի լրանալուն պես 2014 թվականին Իգնասոնը տեղափոխվում է Նորվեգիա և սկսում հանդես գալ Օսլոն ներկայացնող «Վիկինգ» ֆուտբոլային ակումբում։ Նորվեգական ակումբի կազմում Սվերիր Իգնասոնը եղել է գլխավոր կենտրոնական պաշտպանը։
2015 թվականի սկզբին դառնում է բելգիական «Լոքերեն» ակումբի ֆուտբոլիս և Բելգիայի ազգային առաջնությունում անցկացնում թվով 46 հանդիպումներ։ 2017 թվականի հունվարին տեղափոխվում է իսպանական «Գրանադա»։ Սակայն պայմանագրի լրանալուն չսպասելով Իգնասոնը 2017 թվականի հունիսի 30-ին տեղափոխվում է ռուսական «Ռոստով» և վերջինիս հետ կնքում «3 +1» սխեմայով պայմանագիր։


== Կարիերան հավաքականում ==
Սվերիր Իգնասոնն Իսլանդիայի ազգային հավաքականի կազմում իր առաջին հանդիպումն անցկացնում է 2014 թվականի հունվարի 21-ին՝ Շվեդիայի դեմ ընկերական հանդիպման շրջանակներում։
Իսլանդիայի հավաքականի կազմում Իգնասոնը մասնակցում է ֆուտբոլի 2016 թվականի Եվրոպայի և 2018 թվականի աշխարհի առաջնությանը։


=== Միջազգային գոլեր ===


== Ձեռքբերումներ ==
Իսլանդիայի չեմպիոն՝ 2014 թվական։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովիկի (այլ կիրառումներ)

Նովիկի, կարող է վերաբերել՝

Նովիկի - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Նովիկի - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Աբխազներ

Աբխազները (աբխ.՝ аҧсуа) աբխազա-ադղական ազգերից մեկն են, Աբխազիայի բնիկ բնակչությունը։ Ապրում են Աբխազիայում, Կովկասի այլ տարածքներում, ինչպես նաև Թուրքիայում, Ռուսաստանում, Սիրիայում, Հորդանանում, ցրված՝ ԱՄՆ-ում և Արևմտյան Եվրոպայում։
Ըստ 1989 թվականի մարդահաշվի, Աբխազիայի աբխազների քանակը կազմել էր 93,3 հազար մարդ (Աբխազիայի բնակչության 18 %-ը)։ Ըստ 2003 թվականի՝ 94,6 հազար մարդ, ինչը երկրի բնակչության 44 %-ն է կազմում։
21-րդ դարի սկզբին աբխազների ընդհանուր քանակը ամբողջ աշխարհում կազմել էր 185 հազար մարդ (ըստ աբխազական գիտնականների տվյալների՝ 600 հազար մարդ)։
Խոսում են աբխազերեն, Աբխազիայում ապրող աբխազների հիմնական մասը խոսում է նաև ռուսերեն։
Կրոններից տարածվախծ են ուղղափառությունը (6-րդ դարից) և շիա հոսքի իսլամը (15-րդ դարից)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Инал-ипа Ш. Д. Абхазы. Сухуми, 1965.
Хашба М. Абхазские народные музыкальные инструменты. Сухуми, 1967.
Хашба М. Жанры абхазской народной музыки. Сухуми, 1983.
Hewitt B.G. (ed.). The Abkhazians. A Handbook. London։ Curzon Press, 1999.
Գանգրահեր տղայի հուշարձան (Չարենցավան)

Գանգրահեր տղայի հուշարձան, կամ «Վերածնունդ» հուշահամալիր, գտնվում է Կոտայքի մարզի Չարենցավան քաղաքի մուտքի մոտ։ Հուշարձանը տեղադրվել է 1980 թվականին։ Ընդգրկված է Չարենցավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Պատմություն ==
«Գանգրահեր տղայի» հուշարձանը համարվում է Չարենցավան քաղաքի խորհրդանիշը։ Հուշարձանի բացմանը ներկա է եղել մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանը և, ի հիշատակ այդ օրվա, ծառ է տնկել։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ Խաչիկ Միրիջանյան
Ճարտարապետ՝ Հենրիկ Առաքելյան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
(8650) 1989 TJ2

(8650) 1989 TJ2, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,276311 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9806 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,572 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1254,43 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,286983 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,95° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8650) 1989 TJ2 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիեննայի Մխիթարյան վանք

Վիեննայի Մխիթարեան վանք, Հայկական կաթոլիկ եկեղեցու Մխիթարյան միաբանության վանքը Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում։ Գտնվում է քաղաքի կենտրոնից ոչ հեռու Նոյբաու շրջանում, վանքի անունով կոչված, Մխիթարիստների փողոցում (Mechitaristengasse)։


== Պատմություն ==
1773 թ. Մխիթարյան հայրերի մի մասը Սուրբ Ղազարից անջատվեց, վերաբնակվեց Տրիեստում և նոր վանք հիմնեց։
Տրիեստի (1797-1805) ֆրանսիական գրավման ընթացքում, Մխիթարյան հայրերը, որպես Հաբսբուրգյան միապետության հպատակներ, ապաստան գտել են Վիեննայում։
Վանքը հիմնվել է 1810 թ. և տեղավորվել էր կապուցիների կարգին պատկանող շինություններում։
1837 թ. վանքը վերակառուցվել է, իսկ եկեղեցին իր ճարտարապետական համալիրով կառուցվել է 1874 թ.-ին։
Ժամանակի ընթացքում Վիեննայի մխիթարեանների վանքը Սուրբ Ղազարի վանքի հետ աշխարհում հայկական մշակույթի նշանակալից տարր դարձան։ Վանքի ֆոնդերում պահվում են դրամագիտական հավաքածու (10 000 հայկական և 20 000 այլ երկրների մետաղադրամներ), խեցեղեն, գորգեր և այլ իրեր, հիմնականում հայկական արտադրության։ Պատկերասրահում պահվում են հայ նկարիչների արժեքավոր նկարներ, որոնց թվում նաև Այվազովսկու գործերից։
Վանքի գրադարանում ավելի քան 2800 հայկական ձեռագրեր և ավելի քան 170 000 հնագույն ու ժամանակակից հայկական տպագիր գործեր են պահպանվում։ Գրադարանը կարող է հպարտանալ արևմտյան աշխարհում պահվող հայկական թերթերի և ամսագրերի ամենամեծ հավաքածուով։
1889 թ.-ից Վիեննայի Մխիթարեանների վանքում լիկյոր է արտադրվում, որի բաղադրատոմսը միաբանության հիմնադիր Մխիթար Սեբաստացին բերել է Կոստանդնուպոլսից։
Պինգվինանմաններ

Պինգվինանմաններ (լատ.՝ Sphenisciformes), թռչունների դասին պատկանող կարգ։ Պինգվինանմանների կարգի մեջ մտնում է 1 ընտանիք (Spheniscidae), 6 ցեղ և 17 տեսակ։
Ունեն ամուր թևեր, թեև պատկանում են թռչունների դասին, թռչելու կարողություն չունեն։ Գունավորումը հստակ է՝ սև կամ մոխրագույն, սպիտակ։ Ոտքերը կարճ են։ Պինգվինանմանները սոցիալական կենդանիներ են և ապրում են խմբերով։


== Դասակարգում ==
Բաժանվում է 6 ցեղերի՝

Կայսերական պինգվիններ
Անտարկտիկական պինգվիններ
Eudyptes
Eudyptula
Megadyptes
Աչքավոր պինգվիններ


== Ծանոթագրություններ ==
18-րդ դրագունական Սեվերսկի գնդի եկեղեցի

Սեվերսկի գնդի եկեղեցի, ռուսական եկեղեցի Հայաստանի Ալեքսանդրապոլ քաղաքում։ Եկեղեցին հանդիսացել է 18-րդ դրագունական Սեվերսկի գնդի զորամասային եկեղեցին։ Գտնվում էր նախկին թռչնաբուծարանի տարածքում։
Եկեղեցին կառուցվել է 1856 թ.-ին և օծվել է 1901 թ. հուլիսի 8-ին։ Սեվերսկի գնդի եկեղեցին նվիրված է եղել Աստվածամոր ծննդյանը։ Այն կուռցված է եղել կարմիր քարով և նրա աղոթասրահը կարող էր ընդունել 700 հավատացյալ։
Այս եկեղեցու օրինակով եկեղեցիներ են կառուցվել Քանաքեռում և Կարսում։ Կարսի եկեղեցին այժմ գործում է որպես մզկիթ։
Եկեղեցին քանդվել կամ պայթեցվել է խորհրդային միության տարիներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Հերձաբույս

Հերձաբույս, շքանարգիզների ընտանիքի սոխուկավոր բույս։ Հայրենիքը Հարավային Աֆրիկան է։ Մշտադալար է։ Ունի գեղեցիկ դասավորված, ժապավենաձև, զուգահեռաջիղ, հաստ, հավասարաչափ կորացած արմատամերձ, մուգ կանաչ, կաշեկերպ տերևներ և գեղեցիկ նարջագույն, դեղին կամ սպիտակ գույնի ծաղիկներ, որոնք 60-70 սմ բարձրություն ունեցող ծաղկակոթունների վերին մասում դասավորված են հովանոցաձև։ Հիմնականում ծաղկում են ձմեռվա վերջին և գարնանը, երբեմն ամռանը։ Ծաղիկները բացվում են աստիճանաբար, որի շնորհիվ ծաղկումը երկար է տևում։ Ուժեղ աճ ունեցող բույսերը հաճախ արձակում են բաց են թողնում մի քանի ծաղկակոթուններ, ունենալով 20-40 ծաղիկ։ Հերձաբույսը չնայած արտաքին տեսքով նման է շքանարգիզներին, այնուամենայնիվ այդ բույսը սոխուկավոր չէ, այլ կոճղարմատավոր։ 
Բազմացվում է սերմերով և թփի բաժանումով (կոճղարմատների վրա աճող սերմնաբույսով)։ Սերմերից աճեցրած բույսները ծաղկում են 4-6 տարվա ընթացքում, իսկ վեգետատիվ բազմացման ընթացքում՝ 2-3 տարում։ 
Մինչև ծաղկելը ջրում են քիչ, իսկ ծաղկման ժամանակ՝ առատ։
Մշակության մեջ շատ են հանդիպում C. miniata Rgi. տեսակը կամ նրա հիբրիդները, որոնցից հայտնի են C. nobilis Ldl․-ը և  C. gardeni Hook.-ը։
Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա

Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա (իսպ.՝ Afano al Fútbol Argentino), արգենտինական ֆուտբոլային կազմակերպություն։ Կազմակերպում և պատասխանատու է Արգենտինայի ֆուտբոլի առաջնության և երկրի հավաքականի համար։ Կենտրոնը գտնվում է Բուենոս Այրես քաղաքում։


== Պատմություն ==
Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան ստեղծվել է 1893 թվականի փետրվարի 21-ին Բուենոս Այրեսում Ալեքսանդր Վաթսոն Հաթոնի կողմից, ով համարվում է արգենտինական ֆուտբոլի «հայրը»։ Արգենտինայի ֆեդերացիան Հարավային Ամերիկայում ամենահինն է։ 1906 թվականին Ֆլորենսիո Մարտինես դե Օսը դարձավ ֆեդերացիայի առաջին նախագահը։
1912 թվականին Բուենոս Այրեսում գտնվող Gimnasia y Esgrima-ի նախագահ Ռիկարդո Ալդաոն խզեց կապերը ֆեդերացիայի հետ և հիմնեց իր սեփական լիգան՝ Արգենտինայի ֆուտբոլի ֆեդերացիան, որը զուգահեռ առաջնություն էր կազմակերպում։ Լիգան գործեց մինչև 1914 թվականը, այնուհետև 1915 թվականի մրցաշրջանում միավորվեց մյուս ֆեդերացիայի հետ։
Երկրորդ լիգան կազմավորվեց 1919 թվականին և կոչվեց Asociacion Amateurs de Football, որը կազմակերպում էր իր սեփական առաջնությունները մինչև 1926 թվականը, երբ միավորվեց պաշտոնական ֆեդերացիայի հետ։ Լիգայում էին հանդես գալիս մի շարք խոստումնալից թիմեր, որոնցից էին River Plate, Racing, Independiente և San Lorenzo, բացի Բոկա Խունիորսից, որը մնաց պաշտոնական ֆեդերացիայում։
Երբ 2 լիգաները 1927 թվականին միավորվեցին, ֆեդերացիան կրկին անվանվեց Asociación Amateur Argentina de Football մինչև 1931 թվականին սպորտի մասնագիտականացումը, երբ այն դարձավ Արգենտինայի ֆուտբոլի լիգա։ Վերջերս ստեղծված պրոֆեսիոնալ առաջնության առաջին խաղաշրջանը մեկնարկեց 1931 թվականի մայիսի 31-ին։
Չնայած այն հանգամանքին, որ ֆուտբոլը պրոֆեսիոնալ մարզաձև դարձավ Արգենտինայում, որոշ ակումբներ մնացին սիրողական և այսպիսով հիմնվեց նոր լիգա՝ Asociación de Football Amateur y Profesionales, որը զուգահեռ մրցաշրջան կազմակերպեց մինչև 1934 թվականը մինչև վերջինս 1934 թվականի նոյեմբերի 3-ին միացավ LAF-ի հետ՝ կազմելով Asociación del Football Argentino-ն, որն էլ գործում է մինչ օրս։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Արգենտինան ՖԻՖԱ-ի կայքում Archived 2007-06-03 at the Wayback Machine.
Յան Կոլլեր

Յան Կոլլեր (մարտի 30, 1973(1973-03-30), Պրահա, Չեխոսլովակիա), չեխ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։


== Վաղ տարիներ ==
Յան Կոլլերը ծնվել է 1973 թվականի մարտի 30-ին՝ Չեխիայում։ Ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել դեռևս 5 տարեկանից, հանդես գալով նախ Սմետանովա Լհոտա գյուղի թիմում, ապա՝ Միլեվսկո սիրողական ակումբում։ Սկզբնական շրջանում նա հանդես է եկել որպես դարպասապահ։


== Կարիերա ==
Մանագիտական կարիերան սկսել է 1994 թվականից, երբ 21 տարեկան հասակում տեղափոխվեց մայրաքաղաքը ներկայացնող Սպարտա Պրահա ակումբ,որտեղ էլ սկսեց հանդես գալ արդեն որպես հարձակվող։ 1996 թվականին Կոլլերը տեղափոխվեց Բելգիա և դարձավ Լոքերեն (ֆուտբոլային ակումբ)ի խաղացող, որտեղ ընդհանուր առմամբ մասնակցեց 97 հանդիպման և դարձավ 43 գոլի հեղինակ։ Հաջորդ կանգառը Անդերլեխտ ակումբն էր, որտեղ Կոլլերն անցկացրեց 2 տարի՝ մասնակցելով 65 հանդիպման, դարձավ 42 գոլի հեղինակ։ Չեխ հսկայի ակումբային կարիերայի գագաթնակետը թերևս կարելի է համարել 2001-06 թվականները, երբ նա հանդես էր գալիս գերմանական հեղինակավոր Բորուսիա Դորտմունդ ակումբում։ Այստեղ ընդհանուր առմամբ նա մասնակցեց 138 խաղի և դարձավ 59 գոլի հեղինակ։ Կոլլերը հանդես է եկել նաև Մոնակոյում, Նյուրնբերգում, Կռիլյա Սովետովում և Կաննում, սակայն այս ակումբների կազմում ֆուտբոլիստն էական հաջողությունների չի հասել։


== Ազգային հավաքական ==
Յան Կոլլերն իր հեղինակած 55 գոլերով համարվում է Չեխիայի ազգային հավաքականի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն։ Հավաքականում նա հանդես է եկել 1999-2009 թվականներին և մասնակցել 91 հանդիպման։ Եվրոպայի 2008 թվականի առաջնությունից հետո Կոլլերը որոշեց հեռանալ հավաքականից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://alchetron.com/Jan-Koller-685145-W#-
http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/YAn-Koller-Futbol-30031973
https://www.transfermarkt.com/jan-koller/profil/spieler/1157
Կրասնոե Տրոշինո

Կրասնոե Տրոշինո (ռուս.՝ Красное Трошино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մլուկխոտ երկգույն

Մլուկխոտ երկգույն, աստղածաղկազգիների ընտանիքին պատկանող միամյա ծաղկաբույս, որի հայրենիքը Հյուսիսային Ամերիկան է։ 
Բարձրությունը հասնում է 30-90 սմ-ի, խիստ ճյուղավորված է, մերկ։  Այն օգտագործվում  է  ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում։


== Նկարագրություն ==
Մլուկխոտ երկգույնի արմատները, տերևները սակավաթիվ են, կոթունավոր, վերինները նստադիր են, փետրաձև կտրատված, բաժանված նեղ, գծանման շերտերի։ Ծաղկազամբյուղները հիմքում մուգ ծիրանագույն են կամ դարչնագույն։ Ծաղիկները հասարակ են, ոչ լիաթերթիկ, մեծ մասամբ՝ ոսկեդեղնավուն։ Բացվում են հունիսից մինչև սեպտեմբեր ամիսներին։ Բավականին լուսասեր տեսակ է, լավ է աճում ու զարգանում առատ լուսավորված ու տաք հողամասերում։ Գերադասում է փուխր, չափավոր խոնավ, ստրուկտուրային ավազակավային հողերը, որոնք աչքի են ընկնում լավ ջրաթափանցությամբ և օդաթափանցությամբ։ Օրգանական պարարտանյութերով հարուստ հողերում բույսերը առատորեն թփակալում են՝ ի հաշիվ ծաղկման։ Այս տեսակետից ցանկալի չէ հատկապես գոմաղբով պարարտացումը։
Սերմերը ցանում են արկղերում կամ ջերմոցների գրունտում՝ մարտի վերջերին-ապրիլի սկզբներին։ Առաջին զույգ իսկական տերևները երևալուց հետո վերատնկում են արկղերում։ Դաշտ են տեղափոխում ուշ գարնանային ցրտահարությունների վտանգն անցնելուց հետո։ Օգտագործում են ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում, ինչպես նաև կտրելու ծաղիկ ստանալու նպատակով։
Առանձնապես արժեքավոր է ծաղկային վերադաշնակումների համար, քանի որ սաղարթը նոսր է ու արտակարգ գեղեցիկ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արդարան

Արդարան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
9М38

9М38, խորհրդային զենիթահրթիռային համակարգ 9К37 «Բուկ» զենիթահրթիռային համալիրի կառավարվող հրթիռը։


== Ստեղծման պատմություն ==

Հրթիռի առաջին մշակումները կատարել է «Վիմպել» պետական մեքենաշինական կոնստրուկտորական բյուրոն։ 1973 թվականի հունվարի 13-ից մշակումը փոխանցվել է «Նովատոր» ՕԿԲ-ին, որտեղ հրթիռի ստեղծումը ղեկավարել է Լ․ Վ․ Լյուլյովը։ Սկզբում 9М38 հրթիռը նախատեսված էր 9К37 «Բուկ» ԶՀՀ-ի կազմում օգտագործելու համար, սակայն 1974 թվականին որոշում է ընդունվել արագացնելու 9А38 ինքնագնաց կրակային համակարգի և 9М38 հրթիռի մշակումը։ 9К37 «Բուկ» ԶՀՀ-ների մշակումը որոշվել է իրականացնել երկու փուլով։ Առաջին փուլը նախատեսում էր 2К12М3 «խորանարդ-М3» ինքնագնաց 9А38 կրակային համակարգի ներդրում 9М38-ով։ Նոր համալիրը ստացել է 9К37-1 «Բուկ-1» անվանումը։


== Կառուցվածք ==
9M38 զենիթային կառավարվող հրթիռը նախատեսված է 2К12М4 կամ 9К37 ԶՀՀ-ների կազմում օգտագործելու համար։ 9M38 հրթիռն ունի մեկ աստիճան՝ երկլեզու պինդ հրթիռային շարժիչով։ արժիչի աշխատանքի ընդհանուր ժամանակը 15 վայրկյան է։
9М38 հրթիռը կառուցված է փոքր երկարության X-ձևավորված թևի նորմալ սխեմայով՝ M-22 համալիրի նավային տարբերակում օգտագործման ժամանակ ներկայացվող գաբարիտային սահմանափակումներին համապատասխանության համար։ Հրթիռի դիմաց տեղակայված է ինքնանշանավորման կիսաակտիվ գլուխ ՝ էլեկտրասնուցմամբ։ Ինքնանշանառման ղեկավարի հետևում է 70 կգ ընդհանուր զանգվածի բեկորային-ֆուգասային մարտական մասը՝ 34 կգ տրոտիլի և հեքսոգենի խառնուրդով։ Հրթիռը թույլ է տալիս խոցել մինչև 19g ծանրաբեռնված մանևրող թիրախները 3,5-ից մինչև 32 կմ հեռավորության վրա՝ 25 մետրից մինչև 20 կիլոմետր բարձրության վրա։


== Սպառազինությունում ==
Բուկ-М1 ԶՀՀ-ն գտնվում է հետևյալ երկրների սպառազինության մեջ․

Վրաստանը (2013, մոտ 100 հրթիռ 9M38 Ուկրաինան Վրաստանին է փոխանցել 2007-2008 թվականներին SIPRI-ի տվյալներով)։
Ուկրաինան 2016 թվականի տվյալներով ունի 72 համալիր։
Եգիպտոսը 2016 թվականի տվյալներով ունի ավելի քան 40 համալիր։
Հնդկաստանը Ռուսաստանից 144 9M38M1 հրթիռ է ստացել 2008 թվականին՝ համատեղվող ռազմանավերի ֆրեգատներում օգտագործելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Մաթիլդա Էրնկրանս

Մաթիլդա Էլիզաբեթ Էրնկրանս (շվեդերեն՝ Matilda Elisabeth Ernkrans, մարտի 12, 1973(1973-03-12), Q10516418?, Hallsberg Municipality, Էրեբրու, Շվեդիա), շվեդ քաղաքական գործիչ, Շվեդիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության անդամ, 2019 թվականի հունվարի 21-ից՝ Լյովենի կառավարության բարձրագույն կրթության և հետազոտությունների նախարար։


== Կենսագրություն ==
Մաթիլդա Էրնքրանսը Յան Կարլսոնի (շվեդերեն՝ Jan Karlsson) և Կարիտա Էրնկրանսի (շվեդերեն՝ Carita Ernkrans) դուստրն է։ 1995-ից մինչև 2002 թվականը Էրեբրուի համալսարանում ուսումնասիրել է քաղաքագիտություն, տնտեսություն ու սոցիոլոգիա։ Էրնկրանսը նախկինում աշխատել է որպես աշխատանքի տեղավորման գործակալ։
Մաթիլդա Էրնքրանսը Հալսբերգի քաղաքապետարանի քաղաքային խորհրդում ընտրվել է 1995 թվականին և նախագահի տեղակալ է եղել 2003 թվականից մինչև 2007 թվականը։ Նա եղել է ավագանու անդամ 1994-2002 թվականներին։
Էրնկրանսը 2002 թվականից Ռիքսդագի անդամ է, նա ընտրվել է Էրեբրուի շրջանում սկզբում որպես պատգամավոր, իսկ 2006 թվականի փետրվարից՝ որպես մշտական անդամ։ 2018 թվականի մարտին Էրնկրանսը դարձել է կրթության կոմիտեի նախագահ, ինչպես նաև 2004-2006 թվականներին մշակույթի կոմիտեի և սոցիալական ապահովության կոմիտեի նախկին անդամ, ինչպես նաև 2010-2018 թվականներին շրջակա միջավայրի և գյուղատնտեսության կոմիտեի նախագահ։ Նա նաև ընտրվել է որպես սոցիալական ապահովության կոմիտեի նախագահ։
2019 թվականի հունվարի 21-ին նա կրթության նախարարությունում նշանակվել է ստատիկ խորհրդական՝ բարձրագույն կրթության և հետազոտությունների նախարարի կոչումով։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիկտորիա Աբովյան

Վիկտորիա Վարդանի Աբովյան (1883, Երևան, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1979, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ դերասանուհի։
Խաչատուր Աբովյանի թոռնուհին։


== Կենսագրություն ==
Վիկտորիա Աբովյանը ծնվել է 1883 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի Հռիփսիմյան գիմնազիայում, ապա՝ Թիֆլիսում։ 1905-1912 թվականներին աշխատել է Ալեքսանդրապոլի ս․ Աստվածածնի օրիորդաց և Փրկչի տղայոց դպրոց]երում որպես ուսուցչուհի։
Սովորելու տարիներից մասնակցել է Ալեքսանդրապոլի ժողովրդական տան սիրողական խմբի ներկայացումներին։ 1912 թվականին տեղափոխվել է Թիֆլիս և մինչև 1918 թվականը հանդես եկել Զուբալովի անվան ժողովրդական թատրոնի ներկայացումներում։ Խաղացել է նաև Լևոն Քալանթարի և Ամո Խարազյանի թատերախմբերում։ 1918 թվականին վերադարձել է Երևան, թատերախումբ ձևավորել և մի շարք ներկայացումներ բեմադրել։
Կատարել է նաև թարգմանություններ։


== Դերերը թատրոնում ==


== Ծանոթագրություններ ==
1903

1903 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1903 թվականն է, 
XX դարի 3-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Հունվար 23 - Իվան Գալամյան, հայ ջութակահար-մեթոդիստ (վ. 1981)
Մարտ 3 - Շահան Շահնուր, հայ գրող (վ. 1974)
Մարտի 24 - Սերգեյ Կազբինցև, ազգությամբ հայ գեներալ-մայոր
Մարտ 31 - Աշոտ Աբրահամյան, աղբյուրագետ
Ապրիլ 28 - Թադևոս Սարյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, թատերական գործիչ
Մայիսի 19 - Վահրամ Ալազան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, գրական-հասարակական գործիչ (վ. 1966)
Հունիս 6 - Արամ Խաչատրյան, կոմպոզիտոր (վ. 1978)
Օգոստոս 1 - Գուրգեն Մահարի, գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, գրականագետ (վ. 1969)
Օգոստոս 3 - Շահան Շահնուր, գրող (վ. 1974)
Սեպտեմբերի 3 - Ասատուր Ասատրյան, հայ գրականագետ (վ. 1964)
Հոկտեմբերի 10 - Աշիկ Մանուկյան, խորհրդային տնտեսագետ։ Տնտեսագիտական գիտություների դոկտոր (1963), պրոֆեսոր (1966)։
Հոկտեմբերի 17 - Անդրեյ Գրեչկո, խորհրֆային ռազմական գործիչ, Խորհրդային Միության մարշալ (1955), Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս (1958, 1973)
Նոյեմբերի 7 - Կորյուն Ազրոյան, հայ արձակագիր, գրաքննադատ, լրագրող (վ. 1969)
Դեկտեմբերի 25 - Արաքս (Արաքս Մուրադի Ավետիսյան), հայ արձակագիր, մանկագիր (վ. 1978)


== Մահեր ==
Եգոր Վագներ, ռուս քիմիկոս-օրգանիկ
Մայիսի 8 - Պոլ Գոգեն, ֆրանսիացի գեղանկարիչ (ծ. 1848)
Խայբատովո

Խայբատովո (ռուս.՝ Хайбатово, բաշկիրերեն՝ Хәйбәт), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Բելոկատայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 166 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Թորնեդու

Թորնեդու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վահանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Վահան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 14 հուշարձան (4 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Տիգրան Գասպարյան (բեմադրիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիգրան Գասպարյան (այլ կիրառումներ)Տիգրան Սերգեյի Գասպարյան (հուլիսի 31, 1960(1960-07-31), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բեմադրիչ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2013 թվական)։


== Կենսագրություն ==
1984 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսուրայի բաժինը։ 1983 թվականին որպես բեմադրող-ռեժիսոր աշխատանքի է ընդունվել Երևանի Սունդուկյանի անվան թատրոն։ 2012 թվականին նշանակվել է Սունդուկյանի անվան թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Առաջին բեմադրությունը եղել է 1982 թվականին՝ Բեկետի «Գոդոյին սպասելիս» պիեսը։ 
Հետագայում բեմադրել է մի շարք պիեսներ՝ 

Պերճ Զեյթունցյան, «Ոտքի, դատարանն է գալիս», 1988 թվական
Ալբեր Քամյու, «Կալիգուլա», 1997 թվական
Ֆեոդոր Դոստոևսկի, «Ոճիր և պատիժ», 2006 թվական
Վարդան Պետրոսյան, «Կրակի մեջ», 2003 թվական
Բ. Բրեխտ «Կովկասի կավճե շրջան», 2009 թվական
Վ. Շեքսպիր «Ջոն արքա», 2012 թվական
Իոնեսկո, «Ռնգեղջյուր»
Բուլգակով, «Մոլիերի կյանքը» և այլն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մայր թատրոնը նոր գլխավոր ռեժիսոր ունի
Սուք Էլ Հադ

Սուք Էլ Հադ (արաբ․՝ سوق الأحد‎‎, ֆր.՝ Souk El Had), քաղաք և համայնք Ալժիրի հյուսիսային մասում՝ Բումերդես վիլայեթի Թենիա շրջանում:


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Քաղաքը գտնվում է Բումերդես վիլայեթի հյուսիսային մասում, ծովի մակերևույթից 69 մետր բարձրության վրա: Ընկած է Ալժիր քաղաքից մոտավորապես 55 կիլոմետր դեպի արևելք, վիլայեթի վարչական կենտրոնից՝ Բումերդես քաղաքից 21 կիլոմետր դեպի հարավ-արևելք:


== Ժողովրդագրություն ==
2008 թվականի տվյալներով համայնքի բնակչության թվաքանակը եղել է 6 181:
Համայնքի բնակչության թվաքանակի փոփոխություններն ըստ տարիների.


== Ծանոթագրություններ ==
Տերենտինյան խաղեր

Տերենտինյան խաղեր (կամ Տարենտինյան, Ludi Terentini կամ Tarentini), Հին Հռոմում անցկացվում էին Մարսյան դաշտում, այսպես կոչված Tarentum կամ Terentum-ում՝ Պրոզերպինային և Դիտոսին նվիրված ստորգետնյա զոհասեղանին։
Վո լե Մուրոն

Վո լե Մուրոն (ֆր.՝ Vaux-lès-Mouron), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 81 մարդ, բնակչության խտությունը` 38.57 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.1 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 50 կմ հյուսիս-արևելք, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 55 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 43 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 24-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 19։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 55,8 %։ 24 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 23 անձ (16 տղամարդ և 7 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (1 տղամարդ և 0 կին)։ 19 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 5-ը` թոշակառուներ, իսկ 10-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Թադեուշ Ռուժևիչ

Թադեուշ Ռուժևիչ (լեհ.՝ Tadeusz Różewicz, հոկտեմբերի 9, 1921(1921-10-09)[…], Ռադոմսկո, Լեհաստան - ապրիլի 24, 2014(2014-04-24)[…], Վրոցլավ, Լեհաստան), լեհ բանաստեղծ, արձակագիր, դրամատուրգ։ Վրոցլավի համալսարանի (1991), Օպոլեի համալսարանի (1999), Շլոնսկի համալսարանի (1999), Վարշավայի համալսարանի (2001), Գդանսկի համալսարանի (2006) պատվավոր դոկտոր։ Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիայի (1981), Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայի (1987) անդամ։


== Թադեուշ Ռուժևիչը հայերեն ==


=== Գրքեր ===
Սաթե թռչունը, Ե., «Հայաստան», 1970, 60 էջ։ Թարգմ.՝ Արևշատ Ավագյան։


=== Մամուլ ===
Բանաստեղծություններ (Կախարդի աշակերտը; Շագանկենի; Բանաստեղծի կանաչ վարդերը; 1944-ի սերը; Օտար մարդը; Ոլորքներ; Փորձ)։ Թարգմ. Համո Սահյան։ «Գարուն», 1967, № 2, էջ 84-85։


== Գրականություն ==
Ստեփան Թոփչյան, Թադեուշ Ռուժևիչի բանաստեղծությունները Համո Սահյանի թարգմանությամբ։ «Գարուն», 1967, № 2, էջ 83։


== Ծանոթագրություններ ==
Իներցիայի ուժ

Իներցիայի ուժ, նյութական կետի M զանգվածի և W արագացման արտադրյալին հավասար և արագացման հակառակ ուղղությունն ունեցող վեկտորական մեծություն։ Կորագիծ շարժման դեպքում իներցիայի ուժը կարելի է վերածել շոշափող կամ տանդենցիալ և նորմալ կամ կենտրոնախույս բաղադրիչների։ Շոշափող բաղադրիչն ուղղված է շոշափող արագացման հակառակ ուղղությամբ և հավասար է։ Նորմալ բաղադրիչն ուղղված է հետագծի կորության կենտրոնից տարված գլխավոր նորմալով և հավասար է որտեղ կետի արագությունն է, իսկ հետագծի կորության շառավիղը։
Ջյակովիցայի օդանավակայան

Ջյակովիցայի օդանավակայան, օդանավակայան Կոսովոյի արևմտյան մասում գտնվող Ջյակովիցա քաղաքի մոտակայքում։ Ենթադրվում է, որ օդանավակայանը կարող է դառնալ քաղաքացիական և ոչ թանկ կոմերցիոն ավիաընկերությունների և բեռների թռիչքների համար։


== Տեղակայություն ==
Ջակովիցայի օդանավակայանն անմիջապես գտնվում է Ջյակովիցա քաղաքի մոտակայքում, որը 4 կմ հարավ է Ռադոնիչ լճից։


== Պատմություն ==
Օդանավակայանը կառուցվել է KFOR-ի համար 1999 թվականի Կոսովոյի պատերազմից հետո, գոյություն ունեցող օդանավակայանի կողքին, որն օգտագործվել է գյուղատնտեսական կարիքների համար։ Ժամանակակից օդանավակայանը հիմնականում օգտագործվել է ռազմական և մարդասիրական թռիչքների համար։ Գտնվել է իտալական պատասխանատվության գոտում։ Օդանավակայանում վայրէջք կատարած ամենամեծ ինքնաթիռը Բոինգ 737-ն էր։
2013 թվականի դեկտեմբերի 18-ին օդանավակայանը Իտալիայի օդային ուժերից հանձնվել է Կոսովոյի Հանրապետության կառավարությանը։ Իտալական շահագործման ժամանակաշրջանում Ջյակովիցայի օդանավակայանով անցել են ավելի քան 27,000 ինքնաթիռներ, 220,000 ուղևոր և ավելի քան 40,000 տոննա բեռ։
Տեղական և ազգային կառավարությունները նախատեսում են Ջյակովիցայի օդանավակայանից ստեղծել քաղաքացիական և առևտրային օդանավակայան։ 2015 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ օդանավակայանը փակվել է Կոսովոյի իշխանությունների կողմից։ Այն կարող էր մրցակից դառնալ ծանրաբեռնված Պրիշտինայի օդանավակայանի համար։ Բացի այդ, Ջյակովիցայի օդանավակայանը կունենա առավելություն, քանի որ մառախուղները ձմռանը այնքան հաճախ չեն լինում, որքան Պրիշտինայի օդանավակայանում։ Օդանավակայանի վերակառուցման նախագիծը նախատեսում է թռիչքուղու երկարացում ներկայիս 1800 մետրից մինչև 2400 մետր և դրա ընդլայնումը 30 մետրից դարձնել 45 մետր։ Այսպիսով, Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության (ICAO) չափանիշները կպահպանվեն։
2015 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ օդանավակայանը փակվել է Կոսովոյի Հանրապետության իշխանությունների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջյակովիցայի օդանավակայան Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Իտալիայի օդային ուժերը Կոսովոյում
Վոլչիե (գյուղ, Կրասնոարմեյսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎոլչիեՎոլչիե (ուկրաիներեն՝ Вовче), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Վոլչիե գյուղում բնակվում էր 103 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պրոտոռենեսանս

Պրոտոռենեսանս (от հին հունարեն՝ πρῶτος - «առաջին» և ֆր.՝ Renaissance - «վերածնունդ»), նախավերածնունդ, իտալական մշակույթի պատմության փուլ, որը շատ բանով հող է նախապատրաստել Վերածննդի արվեստի համար։


== Տերմին ==
«Պրոտոռենեսանս» տերմինն առաջին անգամ կիրառել է շվեյցարական պատմաբան Յամիս Բուրքհարդը։ Պրոտոռենեսանսը վերելք է ապրել 13-14-րդ դարերում։ Պրոտոռենեսանաի արվեստին բնորոշ են դարձել իրականության զգայական-դիտողական արտացոլման միտումը, աշխարհիկ նախասկիզբը և անտիկ արվեստի նկատմամբ սուր հետաքրքրությունը։ Պրոտոռենեսանսի ճարտարապետները (Առնոլդո դի Կամբիո և ուրիշներ) գոթական ոճի ծավալներին հաղորդել են հավասարակշռվածություն և հանդարտություն։


== Պատմություն ==
Պրոտոռենեսանսի քանդակագործությանը ներհատուկ են քանդակների զորեղությունը, ուշ անտիկ շրջանի արվեստի ազդեցությունը (Նիկոլո Պիզանո և ուրիշներ), գեղանկարիչները (հռոմեացի Կավալլինին և հատկապես ֆլորենտացի Ջոտտոն) ձգտել են ձևերի առանձնահատուկ շոշափելիության և նյութական համոզչության։
Համանման երևույթները (կերպարների զգայական ճշմարտանմանության ուժեղացում) նկատելի են նաև այդ շրջանի իտալերեն գրականությունում («դոլչե ստիլ նուովո» դպրոցի պոեզիան, Դանթե)։ Նախավերածննդյան միտումները ընկալել են Վաղ Վերածննդի արվեստագետները (Ֆ․ Բրունելեսկի, Դոնատելլո, Մազաչչո)։


== Գրականություն ==
Алпатов М. В., «Итальянское искусство эпохи Данте и Джотто», М. — Л., 1939;
Лазарев В. Н., «Происхождение итальянского Возрождения», т. 1 — «Искусство Проторенессанса», М., 1956.
Статья "Проторенессанс" Archived 2013-06-15 at the Wayback Machine. (Большая советская энциклопедия)
Դուբրովկա (ավան, Ջանկոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴուբրովկաԴուբրովկա (ուկրաիներեն՝ Дібрівка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Dubrovka), ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դուբրովկա ավանում բնակվում էր 41 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Դավիդ Լիվինգսթոն

Դավիդ Լիվիգսթոն (անգլ.՝ David Livingstone, մարտի 19, 1813(1813-03-19)[…], Բլենտայր - մայիսի 1, 1873(1873-05-01)[…], Ilala Hill, Northern Province, Զամբիա), շոտլանդացի բժիշկ, ճանապարհորդ, Աֆրիկայի ամենանշանավոր հետազոտողներից մեկը։
Նա է հայտնաբերել Վիկտորիա ջրվեժը և անվանել ի պատիվ Անգլիայի թագուհի Վիկտորյայի։ Լիվինգստոնը իր կյանքի մեծ մասն անց է կացրել Աֆրիկան հետազոտելով, նա ոտքով քայլել է մոտ 50 000 կմ ճանապարհ։ Լիվինգստոնն առաջիններից էր, ով բարձր մակարդակով հանդես էր գալիս Աֆրիկայի սևամորթ բնակչության իրավունքների պայքարում։


== Կենսագրություն ==


=== Երիտասարդություն ===
Դավիդ Լիվինգսթոնը ծնվել է Բլանթայր քաղաքում (անգլ.՝ Blantyre), աղքատ շոտլանդական ընտանիքում և 10 տարեկանից սկսել է աշխատել գորգագործության գործարանում։ Նա ինքնուրույն սովորել է լատիներեն և հունարեն լեզուները, ինչպես նաև մաթեմատիկա։ Դա թույլ տվեց ընդունվել համալսարան, և 2 երկու տարվա ընթացքում նա այնտեղ սովորեց աստվածաբանություն ու բժշկություն, շարունակելով իր աշխատանքը գործարանում, որից հետո նա ստացավ բժշկի աստիճան։


== Ընտանեկան կյանք ==
Այն ժամանակ Լիվինգստոնը  ունեցել է լուրջ ազդեցություն բրիտանական իմպերիալիզմի վրա և դա արել է իր ընտանիքին մենակ թողնելով։ Լիվինգստոնի  բացակայության ընթացքում, նրա զավակները մեծացել են առանց հոր, և նրա կինը `Մերին (Մերի և Ռոբերտ Մոֆատի դուստրը), ում հետ նա ամուսնացել էր 1845 թվականին, ընկնում է ծանր առողջական վիճակի մեջ, և մահանում մալարիա հիվանդությունից, 1862 թվականի ապրիլի 27-ին։ Նա ուներ վեց երեխա։ Միայն Ագնեսն ու Աննան ամուսացան և ունեցան երեխաներ։
Տղաներից մեկը՝ Ռոբերտը, մահացել է ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։
Only Agnes, William Oswell and Anna Mary married and had children.
Ագնեսը մահացել է 1847 թվականին, Վիլյամ Օուսֆելը (մականունը Զոուգա էր, քանի որ նա ծնվել էր գետեզերքին 1851 թվականին), իսկ Աննան մահացել է 1858 թվականին։ Միայն Ագնեսը, Ուիլյամը և Աննան ամուսնացած էին և ունեին երեխաներ։ Լիվինգստոնի միակ զղջումը հետագա կյանքում եղել է այն, որ նա չի ծախսել բավականաչափ ժամանակ իր երեխաների հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
BAR 01

Բոլիդ BAR 01 (անգլ.՝ BAR 01), մրցարշավային ավտոմեքենա է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1999 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==