Մահը վերջում է գալիս

«Մահը վերջում է գալիս» (անգլ.՝ Death Comes as the End), անգլիացի գրող Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վեպ, որը հրատարակվել է 1944 թվականին ամերիկյան Dodd, Mead and Company հրատարակչության կողմից, իսկ Անգլիայում՝ հաջորդ տարի Collins Crime Club կազմակերպության կողմից ։ Սա Քրիստիի միակ աշխատությունն է, որը գրվել է պատմական դետեկտիվ ժանրում․ վեպում գործողությունները զարգանում են Թեբեում մ․ թ․ ա․ 2000 թվականին։


== Գրելու պատմությունը ==

Սա Ագաթա Քրիստիի միակ վեպն է, որում գործողությունները տեղի են ունենում ոչ XX դարում և ոչ եվրոպացի կերպարների մասնակցությամբ։ Վեպի ստեղծման գաղափարն, անկասկած, Քրիստիին այցելել է Մերձավոր Արևելք ճանապարհորդության ժամանակ, որտեղ նա ուղեկցում էր ամուսին-հնէաբան պարոն Մակս Մելլոունին։

Սյուժեի հիմաքում ընած են 1921-1922 թվականների մագաղաթներում զետեղված պատմական աղբյուրները, որոնք հնէաբանների շրջաններում հայտնի են որպես «Գրիչ Հեկ-նեխտայի մագաղաթներ» (անգլ.՝ Heqanakht papyri)։ Այդ մագաղաթներն իրենցից ներկայացնում են Հեկ-նեխտայի ընտանիքին ուղղված նամակները, որտեղ նա բողոքում է նրանց հարճի նկատմամբ վարմունքից։ Նախաբանում Ագաթա Քրիստին գրում է․  …վեպի սյուժեն և գործող անձանց բնավորությունը նեշնչվել են XI դինաստիայի ժամանակաշրջանի նամակներից, որոնք գտնվել են 1920-1921 թվականներին Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտենից»՝ հայտնաբերված Լուկսորի գետի ափի ժայռոտ դամբարանում և թարգմանված պրոֆեսոր Բատիսկոումբ Գանի կողմից թանգարանի համար։ 
Վեպի տարբերիչ առանձնահատկությունն է բազմաթիվ մահերի առկայությունը՝ համեմատած «Եվ ոչ ոք չմնաց...» վեպի։ Գլուխներն անվանակոչելու համար Քրիստին օգտագործել է հին եգիպտական գյուղատնտեսական օրացույցը։ Օրինակ՝ վեպի առաջին գլուխը կոչվում է «Հեղեղման երկրորդ ամիս, 20-րդ օր»։


== Սյուժե ==
Վեպը սկսում է Ռենիսենբի՝ երիտասարդ այրու հիշողություններից, սկսած այն ժամանակներից, երբ նրա ամուսին քուրմ Իմխոտեպը տուն բերեց նոր հարճ Նոֆրետին։ Նրա հայտնվելուց հետո ընտանիքում սկսում են տհաճ դեպքեր տեղի ունենալ։ Նոֆրետն ունի տհաճ բնավորություն և կարողանում է կռվացնել տան բոլոր անդամներին, մասնավորապես՝ տղաներին։ Նա զրպարտում է նրանց, իսկ Իմխոնեպը սպառնում է տղաների հախից գալ։ Ընտանիքը միասնական է հարճի նկատմամբ ատելության հարցում։ Երբ Նոֆրետը հայտնաբերվում է մահացած, ոչ-ոք չի կասկածում, որ դա սպանություն է։ Բոլորն ունեին սպանելու սեփական պատճառները։ 


== Կերպարներ ==
Ռենինենբ`Ինխոտեպի դուստր։ Չափազանց երիտասարդ և գեղեցիկ՝ երկար ժամանակ այրի մնալու համար, նա ճակատագարական ճամփաբաժանի առաջ էր կանգնած՝ մահ թե կյանք։
Յախմոս` Իմխոտեպի ավագ որդին։ Կռվարար կինը և բռնակալ հայրը զրկել են նրան սեփական իրավունքները պաշտպանելու քաջությունից։
Սեբեկ` Իմխոտեպի երկրորդ որդին, գեղեցիկ է և գլուխգովան։ Նա նույնպես դժգոհ էր հոր տանը զբաղեցրած իր կամազուրկ դիրքից։
Իմխոտեպ` փառասեր և գոռոզ հոգևորական՝ դամբարանի պահապան։ Նա հոգում է տան բոլոր անդամների մասին և, տանը հարճ բերելով, չի մտածում, որ չարիք է բերում ընտանիքի գլխին։
Սատիպի՝ Յախմոսի էներգետիկ, բարձր ձայնով կինը։ Նա քամահրում է ամուսնուն և վիրավորում շուրջը գտնվող բոլորին։
Քոյթ՝ Սեբեկի կինը։ Նա ունի միայն մեկ կիրք՝ երեխաների հանդեպ սերը։
Խենետ՝ Իմխոնետի տնտեսուհին։ Նա միշտ բողոքում է իր բախտից, թաքուն խառնաշփոթ մտցնում ընտանիքի մեջ և հաճույքով ստեղծում ընտանեկան վեճեր։
Իզա՝ Իմխոնետի մայրը, ով կարծում է, թե իր որդին հիմար է։ Նա չվախեցավ մարտահրավեր նետել մահին, բայց նա նույնպես զգացել է, թե ինչ է վախը։
Խորի՝ Իմխոնետի գրիչն ու օգնականը։ Նա պլաններ է մշակում Ռենիսենբին վտանգից փրկելու շուրջ՝ շարժվելով տրամաբանությամբ և սիրով։
Իպի՝ Իմխոնետի կրտսեր որդին։ Միայն հայրն է, որ կարողանում է դիմանալ տղայի երեխայական չարաճճիություններին։
Նոֆրետ՝ Իմխոնետի գրավիչ երիտասարդ հարճը։ Նա բոցավառել է կրքերը՝ դամբարանի պահապանի ընտանիքում հասունացող։
Կամենի՝ Իմխոնետի բարեկամը։ Թիկնեղ է և գեղեցիկ, երգում է սիրային երգեր, որոնք արձագանք են գտնում Ռենիցենբի սրտում։


== Արձագանքներ ==
Դասական գրող Ագաթա Քրիստիի համար նմանատիպ դետեկտիվ աշխատությունը բավականին լավ արձագանք ստացավ ընթերցողների և քննադատների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==