Լազար Դոբրիչ

Լազար Իվանով Դոբրիչ (բուլղար․՝ Лазар Иванов Добрич, 26 հունիսի, 1881, Ռավնո Պոլե - 16 փետրվարի, 1970, Սոֆիա, Բուլղարիա), կրկեսի բուլղարացի  արտիստ, մանկավարժ և ռեժիսոր։ Ճոճաձողի վրա կատարվող մահվան օղակի հայտնագործողը։ Բուլղարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ, Դիմիտրովի մրցանակի դափնեկիր, «Կրկեսային արվեստի սենյոր» տիտղոսակիր։


== Կենսագրություն ==
Լազար Դոբրիչը ծնվել է 1881 թվականի հունիսի 26-ին Բուլղարիայի Ռավնո Պոլե գյուղում։ Կրկեսում սկսել է ելույթ ունենալ 16 տարեկան հասակում։ 18 տարեկանում ստացել է կրթաթոշակ Ֆրանսիայում ճարտարագիտական համալսարանում սովորելու համար, սակայն շուտով թողել է համալսարանն ու միացել ռումինացի կրկեսային մարմնամարզիկների Դիմիտրեսկու խմբին։ Վերջինիս կազմում նա առաջին անգամ ելույթ է ունեցել 1897 թվականին Բրյուսելում՝ հանդես գալով զուգափայտերի վրա։ Խմբում Լազար Դոբրիչն աշխատել է մինչև 1901 թվականը։
Մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը Լազար Դոբրիչը տարբեր կրկեսային խմբերի հետ հյուրախաղերի է մեկնել Եվրոպայում։ 1905 թվականին Չինիզելի խմբի կազմում Բեռլինի Շումանի կրկեսում ելույթ ունենալիս նա առաջին անգամ ներկայացրել է իր կողմից հայտանգործված «մահվան ճոճաձող» համարը կամ մահվան օղակը ճոճաձողի վրա։ Հետագայում՝ մինչև 1928 թվականը, Լազար Դոբրիչը Եվրոպայում ու Բուլղարիայում աշխատել է որպես մարմնամարզիկ ճոճաձողի վրա, 1930-ական թվականներին մասնակցել է պարտերային ակրոբատների՝ վերև նետելու տախտակներով կատարվող համարների ցուցադրությունը։ Եղել է ըմբիշ։
Պատերազմի ավարտից հետո Լազար Դոբրիչը վերադարձել է Բուլղարիա։ Նա ու իր եղբայրը՝ Ալեքսանդրը, ով նույնպես կրկեսի արտիստ էր, ըմբիշ ու ատլետ, Սոֆիայում հիմնադրել են «Կոլիզեում» կրկեսը, որ գոյություն է ունեցել մինչև 1926 թվականը։ «Կոլիզեումում» Լազար Դոբրիչն սկսել է զբաղվել մանկավարժական գործունեությամբ։ 1933 թվականին նա ստեղծել է «Ռոյալ Դոբրիչ» կրկեսը և եղել է նրա անփոփոխ տնօրենը։ 1948 թվականին կրկեսն ազգայնացվել է և վերանվանվել է «Հայրենիք», սակայն Լազար Դոբրիչը մինչև 1956 թվականը մնացել է նրա տնօրենը։ 1956-1961 թվականներին նա եղել է «Բուլղարական կրկեսներ» վարչության գլխավոր ռեժիսոր։
Լազար Դոբրիչը ծավալել է մանկավարժական ինտենսիվ ու բեղմնավոր գործունեություն։ Հետպատերազմական Բուլղարիայի կրկեսային շատ արտիստներ իրենց գործունեությունն սկսել են հենց նրա դպրոցում։ 1950 թվականին Լազար Դոբրիչը կազմակերպել է տղամարդ ակրոբատների ու մարմնամարզիկների խումբ, որ ելույթ է ունեցել մինչև 1965 թվականը։ 1958 թվականին նա հիմնադրել է կին ակրոբատների խումբ, որ գոյություն է ունեցել մինչև 1972 թվականը։ Լազար Դոբրիչն ստեղծել է «Ժոկեյական ձիագնացություն», «Ուղղաձիգ պարաններ», «Հնգամասն ճոճաձող», «Լանգառք», «Սանդուղք ոտքերից», «Պար լարի վրա» համարները։
Լազար Դոբրիչն ու իր խումբն արժանացել են բազմաթիվ մրցանակների։ 1950 թվականին նրան շնորհվել է Դիմիտրովի մրցանակ։ Լազար Դոբրիչը դարձել է բուլղարացի առաջին արտիստը, ով արժանացել է «Կրկեսային արվեստի սենյոր» պատվավոր կոչման, որ նրան շնորհվել է Արտիստների միջազգային լիգայի՝ 1955 թվականին Վարշավայում անցկացված Առաջին միջազգային փառատոնի ժամանակ։
Լազար Դոբրիչի մահվանից հետո տպագրվել են նրա երկու գրքերը՝ «Մահացու ցատկ» (1971) ինքնակենսագրական գիրքն ու «Կրկեսի հետ աշխարհով մեկ» (1973) հուշերի գիրքը։

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Добрич, Лазар Иванов // Енциклопедия България: Г-З. — София: БАН, 1981. — Т. 2. — 768 с.