Վիլհելմ Շտորիցի գաղտնիքը

Վիլհելմ Շտորիցի գաղտնիքը (ֆր.՝ Le Secret de Wilhem Storitz), ֆրանսիացի գրող Ժյուլ Վեռնի գիտա-ֆրնտաստիկ վեպը, որը մտնում է «Անսովոր ճանապարհորդություններ» շարքի մեջ։ Վեպի վրա աշխատանքները Ժյուլ Վեռնը սկսել է 1898 թվականին՝ «Անտեսանելին» (ֆր.՝ L'Invisible) աշխատանքային անվանումով և շարունակել է աշխատել նրա վրա մինչև 1901 թվականը։ Սակայն հրատարակության համար այն նախապատրաստել է Ժյուլ Վեռնի որդին՝ Միշել Վեռնը՝ նրա մահից հետո, որոշ փոփոխություններ մտցնելով վեպի սյուժեում։ Առաջին անգամ վեպը հրատարակվել է Պիեռ Ժյուլ Էտցելի կողմից Le Journal թերթում 1910 թվականի հունիսի 15-ից (№ 6471) մինչև հուլիսի 13-ը (№ 6477)։ Գրքային առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել նույն 1910 թվականին՝ Ժորժ Ռուի նկարազարդումներով։ Միշել Վեռնը անփոփոխ է թողել ստեղծագործության գլուխների քանակը 19, սակայն բավականին շատ փոփոխություններ է կատարել վեպի սյուժեում։ Վեպի բնօրինակ ձեռագիրը հայտնաբերվել է 1977 թվականին և հրատարակվել է 1985 թվականին՝ Ժյուլ Վեռնի աշխատությունները հետազոտող կազմակերպության կողմից։


== Սյուժե ==
Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում XVIII դարի երկրորդ կեսին՝ 1757 թվականին։ Ֆրանսիացի նկարիչ Մարկ Վիդալը, որը ապրում է Հունգարիայի հարավում գտնվող Ռագզ քաղաքում, նամակ է գրում Փարիզ՝ ֆրանսիայում ապրող իր եղբայր Հենրի Վիդալին, հրավիրելով նրան հյուրընկալվել Հունգարիայում և ներկա գտնվել Մարկի հարսանիքին։ Նա պատրաստվում է ամուսնանալ Ռագզ քաղաքում մեծ հարգանք վայելող բժիշկ Ռոդերիկի դստեր Մայրա Ռոդերիկի հետ։ Մայրաի եղբայր Հարալանը հունգարական բանակի կապիտան է։ Հենրին պատմում է, որ գնացքով և շոգենավով ճանապարհորդելու ընթացքում նրանց ուղեկցում են բազմաթիվ տարօրինակ իրադարձություններ։
Այդ նույն քաղաքում է ապրում նաև քիմիայի և ֆիզիկայի մոլեռանդ, գիտնական Վիլհելմ Շտորիցը։ Նա քաղաքում հայտնի էր որպես ալքիմիկ և ցանկանում էր նման լինել հորը՝ Օտտո Շտորիցին, որը ճանաչում ուներ ռենտգենի վրա կատարած աշխատանքների արդյունքում։ Վիլհելմ Շտորիցը նույնպես սիրահարված էր Մայրային և մի քանի անգամ առաջարկություն էր արել, սակայն միշտ մերժվել էր Ռոդերիկների ընտանիքի կողմից։
Մի անգամ բժիշկ Ռոդերիկը հայտնում է Հենրիին և Հարալանին, որ Վիլհելմը նորից առաջարկություն է արել և մերժում ստանալուց հետո սպառնացել է ընտանիքին։
Ամուսնական պայմանագրի ստորագրման ժամանակ, որը, ըստ Ռագզ քաղաքի հին ավանդույթի, պետք է ստորագրի նահանգապետը, լսվում է մի տարօրինակ ձայն, որը երգում էր գերմանական երգ։ Ավելին, ամուսնական պայմանագիրը հայտնաբերվում է պատառոտված, իսկ հարսնացուի ծաղկեփունջը կախված էր օդում։ Ամուսնությունը խափանված է։
Իրադարձությունների մասին տեղեկություն ստանալուց հետո, Ռագզ քաղաքի ոստիկանության պետ Հենրիխ Շտեպարկը սկսում է կասկածել, որ այդ ամենի մեղավորը Վիլհելմ Շտորիցն է։ Շտորիցի տանը խուզարկություն է կատարվում։ Սակայն, բացի հարսնացուի ծաղկեփնջից և դեղին գույնի հեղուկով լցված սրվակից, ոչ մի էական ապացույց չի հայտնաբերվում։
Մի քանի օր անց, նահանգապետից թույլատվություն ստանալուց հետո, Մայրա Ռոդերիկը և Մարկ Վիդալը պատրաստվում են նորից ամուսնանալ։ Ռագզ քաղաքի Մայր Տաճարում կայացող արարողության ժամանակ նորից լսվում է նույն տարօրինակ ձայնը, որը անիծում է զույգին։ Մայրան կորցնում է գիտակցությունը։ Այժմ արդեն ամբողջ քաղաքն է Վիլհելմ Շտորիցին մեղավոր համարում և ուղևորվում են նրա տուն, կրակի են մատնում այն, չնայած ոստիկանության փորձերին՝ կանխելու այդ ամենը։

Ավելի ուշ, Հենրին և Շտեպարկը՝ զբոսանքի ժամանակ, պատահաբար լսում են Վիլհելմի և նրա օգնական Հերմանի խոսակցությունը, որոնք գտնվում էին անտեսանելի վիճակում։ Պարզվում է, որ Վիլհելմը տիրապետում է լուծույթի, որը կարողանում է անտեսանելի դարձնել մարդկանց։ Ինչպես նաև նա հայտնագործել է նաև դրա հակաթույնը։ Սակայն վերջինս ոչնչացել է նրա տունը հրկիզելու ժամանակ։ Շտեպարկը փորձում է ձերբակալել Շտորիցին սակայն դա նրան չի հաջողվում։ Նրանք վերադառնում են տուն և պարզում են, որ Մայրան անհայտացել է։ Բոլորը կարծում են, որ նա, երևի, առևանգվել է Վիլհելմ Շտիրիցի կողմից։
Հաջորդ օրը, Հարալանը, հիմնվելով ոստիկանապետի լսած խոսակցությունների վրա, գտնում է Վիլհելմին և պայքարի է բռնվում նրա հետ։ Մարտի ժամանակ նա կարողանում է մահացու վիրավորել Շտորիցին և վերջինս, արնաքամ լինելուց հետո, դառնում է տեսանելի։ Հերմանը այնտեղ չէր, սակայն շուտով նրա անշնչացած մարմինը գտնում են այգում։ Նա մահացել էր սրտի անբավարարությունից և վերականգնվել էր նրա տեսանելիությունը։
Տուն վերադառնալով նրանք հայտնաբերում են Մայրային։ Պարզվում է, նա ոչ թե առևանգվել է այլ նույնիսկ չի էլ բարձրացել իր անկողնուց։ Նա ուղղակի անտեսանելի էր դարձել Վիլհելմի հայտնագործության արդյունքում և ուշագնաց պառկած էր անկողնում և նրան ոչ մեկը չէր նկատում։
Մարկը, որը դեռևս սիրահարված է Մայրային, այժմ որոշում է նորից ամուսնանալ նրա հետ, քանի որ երկուսն էլ հաշտվում են ճակատագրի և այն մտքի հետ, որ նա անտեսանելի կմնա ընդմիշտ։ Ամուսնությանը ոչինչ չի խանգարում և նրանք ամուսնանում են։ Որոշ ժամանակ անց Մայրան հղիանում է։ Երեխայի ծննդաբերության ժամանակ բարդություններ են առաջանում և Մայրան բավականին շատ արյուն է կորցնում։ Սակայն ամեն ինչ շատ բարեհաջող է ավարտվում։ Ավելին, արյան շատ կորստի պատճառով չեզոքանում է Շտորիցի և Հերմանի պատրաստած լուծույթի ազդեցությունը և Մայրան նորից տեսանելի է դառնում։


== Բովանդակություն ==
Գիրքը բաժաված է 19 գլուխների։


== Կերպարներ ==
Անրի Վիդալ - 33 տարեկան, հաղորդակցության ճանապարհների ինժեներ
Մարկ Վիդալ - 28 տարեկան, նկարիչ
Մայրա Ռոդերիկ - 20 տարեկան, Մարկ Վիդալի հարսնացում
Հարալան Ռոդերիկ - 28 տարեկան Մայրայի եղբայրը
Բժիշկ Ռոդերիկ - 50 տարեկան, Մայրայի հայրը
Տիկին Ռոդերիկ - 45 տարեկան, Մայրայի մայրը
Վիլհելմ Շտորից - 35 տարեկան, ալքիմիկոս, սիրահարված է Մայրային
Օտտո Շտորից - Վիլհելմի հայրը, մեծագույն ալքիմիկոս
Հենրիխ Շտեպարկ - քաղաքի ոստիկանուըյան պետը
Հերման - Վիլհելմ Շտորիցի ծառան և օգնականը
Արմգարդ - լեյտենանտ, Հարալանի ընկերը
Պարոն Նյուման - դատավոր


== Նկարազարդումներ հրատարակությունից ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Աղբյուրներ ==
«Тайна Вильгельма Шторица» в Лаборатории Фантастики
«Тайна Вильгельма Шторица» на Bookmate.com


== Ծանոթագրություններ ==