Մարթա Գելլհորն

Մարթա Էլլիս Գելլհորն (անգլ.՝ Martha Ellis Gellhorn, նոյեմբերի 8, 1908(1908-11-08)[…], Սենթ Լուիս, Միսսուրի, ԱՄՆ - փետրվարի 15, 1998(1998-02-15)[…], Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն), ամերիկացի լրագրողուհի, գրող, XX-րդ դարի մեծագույն ռազմական թղթակիցներից մեկը։ Նա պարզաբանում էր աշխարհի  գրեթե բոլոր մեծ կոնֆլիկտները, որոնք կատարվում էին իր վաթսունամյա կարիերայի ընթացքում։ 1940-1945 թվականներին նա եղել է Էռնեստ Հեմինգուեյի երրորդ կինը։


== Կենսագրություն ==
Մարթա Գելլհորնը ծնվել է 1908 թվականի նոյեմբերի ութին, ԱՄՆ-ի Սենթ Լուիս քաղաքում։ Հայրը՝ Ջորջ Գելլհորնը, գերմանական արմատներով բժիշկ-գինեկոլոգ էր, մայրը՝ Էդնա Ֆիշելլը, կանանց իրավունքների ակտիվ պաշտպան էր։ Երկու ծնողներն էլ կիսով չափ հրեա էին։ Փոքր ժամանակից նա գրում էր բանաստեղծություններ և կարճ պատմվածքներ։ 1926 թվականին ավարտել է դպրոցը։ Սովորել է Բրին-Մար քոլեջում, բայց 1927 թվականին ուսումն անավարտ է թողել։ Քոլեջից հետո սկսել է աշխատել «The New Republic» թերթում, այնուհետև տեղափոխվել է Եվրոպա։
Ֆրանսիայում աշխատել է «United Press International» և «Vogue» թերթերում։ Փարիզում սիրավեպ է ունեցել Բերտրան դե Ժուվենելի հետ։ Ոչ պաշտոնական աղբյուրներից՝ նրանք ամուսնացել են, բայց փաստաթղթերով դա հաստատված չէ։ Եվրոպայում նա դառնում է Պացիֆիզմի հետևորդ, ինչի մասին գրում է «What Mad Pursuit» (1934) գրքում։
Ամերիկա վերադառնալուց հետո Մարթան ընկերանում է նախագահի կնոջ՝ Էլեոնոր Ռուզվելտի հետ։ Բացի ընդհանուր հետաքրքրություններից, նրանք պարզում են, որ առաջին տիկինը ճանաչում է Մարթայի մորը՝ Էդնա Ֆիշշերին, որի  հետ սովորել է նույն քոլեջում։ Էլեոնոր Ռուզվելտի միջոցով Գելլհորնը ծանոթանում է Հարրի Հոբկինսի հետ, որը վարձում է Մարթային որպես ռազմական տեսաբան Օգնության դաշնային արտակարգ կազմակերպությունում (FERA-ում)։ Նախագահի հանձնարարությամբ Մարթա Գելլհորնը մեկնում է Ամերիկայի քաղաքներ և գրում մի շարք ակնարկներ այն մասին, թե ինչ հետևանքներ է թողել Մեծ ճգնաժամը բնակչության տարբեր խավերի վրա։ Հետազոտության արդյունքները նա ոչ միայն հրապարակում է հոդվածներում, այլ նաև անգլ.՝ The Trouble I've Seen (1936) գրքում։ Այս պատմվածքների հավաքածուն Մարթա Գելլհորնի առաջին գրական ստեղծագործությունն է։
1936 թվականի ճամփորդության ժամանակ, Ֆլորիդա նահանգի Կի-Վեստ քաղաքում, Մարթան ծանոթանում է Էռնեստ Հեմինգուեյի հետ։ Նրանք որոշում են միասին մեկնել Իսպանիա, որպեսզի հետևեն քաղաքացիական պատերազմի ընթացքին։ 1937 թվականին նրանք միասին նշում են Սուրբ Ծննունդը Բարսելոնայում։ Հարաբերություններից 4 տարի հետո՝ 1940 թվականի դեկտեմբերին, Էռնեստ Հեմինգուեյն ու Մարթա Գելլհորնն ամուսնանում են։ Սակայն հաճախակի ուղևորությունների պատճառով Հեմինգուեյն ուլտիմատում է ներկայացնում՝ «Կա՛մ դու թղթակից ես այս պատերազմում, կա՛մ՝ կին իմ անկողնում»։ 1945 թվականին ամուսինները բաժանվում են։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Մարթա Գելլհորն աշխատում է «The Atlantic Monthly» թերթում՝ ներկայացնում է Վիետնամի պատերազմը, Վեցօրյա պատերազմը և Կենտրոնական Ամերիկայի քաղաքական պատերազմները։
1954 թվականին Մարթա Գելլհորնն ամուսնանում է «The Times»-ի գլխավոր խմբագրի՝ Թոմաս Սթենլի Մետյուսի հետ։ Նրանք ամուսնալուծվում են 1963 թվականին, երբ Մարթան իմանում է այլ սիրավեպի մասին։ Այսքանից հետո Մարթա Գելլհորնը վերջնականապես հիասթափվում է ամուսնություններից և այլևս երբեք չի ամուսնանում։
81 տարեկան հասակում Մարթան մեկնում է Պանամա, որտեղ գրում է ԱՄՆ-ի զորքի ներխուժման մասին։ Ձվարանի քաղցկեղի դեմ երկար պայքարից հետո՝ 1998 թվականի փետրվարի 15-ին, Մարթա Գելլհորնը ինքնասպանություն է գործում՝ կուլ տալով ցիանիդի հաբ։


== Հայտնի մշակույթում ==
1999 թվականից տրվում է Մարթա Գելլհորնի անվան ամենամյա լրագրողական մրցանակ։ 2008 թվականի ապրիլի 22-ին ի պատիվ Մարթա Գելլհորնի բաց է թողնվել փոստային նշիչ։ 2012 թվականին «Հեմինգուեյ և Գելլհորն» կինոնկարում Մարթա Գելլհորնին մարմնավորել է Նիկոլ Քիդմանը։


== Մատենագիտություն ==
What Mad Pursuit (1934);
The Trouble I’ve Seen (1936, 2012);
A Stricken Field (1940);
The Heart of Another (1941);
Liana (1944);
The Undefeated (1945);
Love Goes to Press: A Comedy in Three Acts (1947);
The Wine of Astonishment (1948);
The Honeyed Peace: Stories (1953);
Two by Two (1958);
The Face of War (1959);
His Own Man (1961);
Pretty Tales for Tired People (1965);
Vietnam: A New Kind of War (1966);
The Lowest Trees Have Tops (1967);
Travels with Myself and Another: A Memoir (1978, 2002);
The Weather in Africa (1978, new edition by Eland, 2006);
The View From the Ground (1989; new edition by Eland, 2016);
The Short Novels of Martha Gellhorn (1991);
The Novellas of Martha Gellhorn (1993);
Selected Letters of Martha Gellhorn (2006).


== Գրականություն ==
Hardy Dorman, Angelia (2012). Martha Gellhorn: Myth, Motif and Remembrance.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==