Սիրիլ Ռամաֆոսա

Մաթամելա Սիրիլ Ռամաֆոսա (անգլ.՝ Matamela Cyril Ramaphosa, նոյեմբերի 17, 1952(1952-11-17), Սոուետո, Հարավաֆրիկյան Միություն), hարավաաֆրիկյան պետական, քաղաքական և արհմիութենական գործիչ։ Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի նախագահի գլխավոր քարտուղար (1991-1996) և տեղակալ (2012-2017), Հարավային Աֆրիկայի Հանրապետության փոխնախագահ (2014-2018)։ 2017 թվականի դեկտեմբերի 18-ից Աֆրիկայի ազգային կոնգրեսի նախագահ։ 2018 թվականի փետրվարի 15-ից Հարավային Աֆրիկայի Հանրապետության Նախագահ։


== Կենսագրություն ==


=== Երիտասարդ տարիներ, ընտանիք ===
Մաթամելա Սիրիլ Ռամաֆոսան ծնվել է 1952 թվականի նոյեմբերի 17-ին Յոհաննեսբուրգի բազմազգ արվարձանում գտնվող «Վեսթերն-Նեյթիվ-տաունշիպ» գյուղում։ Նա ոստիկան Սամուելի և տնային տնտեսուհի Էրդմութ Ռամաֆոսի ընտանիքում երրորդ երեխան էր, որը ներգրաված էր ալկոհոլի ապօրինի առևտրում։ Ծագել է վենդա ժողովրդից։ Հանքափոր պապը տատիկի հետ ապրել է Քալավհա գյուղում՝ Ուենդա թագավորի պալատի մոտակայքում։ Քրիստոնյա է։
1960 թվականին Շարպևիլում ցույցի կրակոցներից և ավելի քան 69 սևամորթ ցուցարարների սպանությունից հետո երկրում հայտարարվել է արտակարգ դրություն և զորքերը հայտնվել են այն տարածքում, որտեղ ապրում էր Ռամաֆոսաների ընտանիքը։ Զինվորները Սիրիլին հարվածել և գցել են մոտակա ջրաղացը, ինչը նրան ստիպել է երկար տարիներ ատել սպիտակամորթներին։ 1962 թվականին Ռամաֆոսայի ընտանիքը տեղափոխվել է Սոուետո՝ սևամորթ բնակչության համար արագ զարգացող թաղամաս, որտեղ Սիրիլը հաճախել է Չիլիջիի տարրական դպրոց։ Նաև սովորել է Սեկանո-Նթոանե ավագ դպրոցում, իսկ 1971 թվականին ավարտել է Սիեբասեի Մֆաֆուլի միջնակարգ դպրոցը։ Ուսումնառության ընթացքում զբաղվել է քարոզչությամբ, երգով, պարով և ղեկավարել է դպրոցի բանավեճի թիմը։ 1972 թվականին բակալավրի աստիճան ստանալու նպատակով Հյուսիսային համալսարանում սովորել է իրավագիտություն։


=== Քաղաքական և արհմիութենական գործունեություն ===
Նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել ապարտհեյդի ռեժիմի դեմ պայքարում։ Ուսանողական տարիներին զբաղվել է քաղաքական գործունեությամբ՝ միանալով Հարավային Աֆրիկայի ուսանողական կազմակերպությանը և 1974 թվականին դարձել համալսարանական բաժնի նախագահ։ Նա ուսանողական քրիստոնեական շարժման անդամ էր, որի նախագահը դարձել է նույն տարում։
1974 թվականին համալսարանում հանրահավաքներ կազմակերպելուց հետո՝ ի պաշտպանություն ՖՐԵԼԻՄՈ մոզամբիկյան շարժման՝ դատապարտվել է 11 տարի ազատազրկման՝ Պրետորիայի կենտրոնական բանտում։
Ազատ արձակվելուց հետո դարձել է «Սևամորթների միության» ակտիվիստ։ 1976 թվականին Սովուետոյում տեղի ունեցած զանգվածային ընդվզումից հետո կրկին ենթարկվել է ճնշումների. ձերբակալվել է և վեց ամիս մենակության մեջ գտնվել Յոհաննեսբուրգի Յոհաննես-Ֆորսթեր պուրակի ոստիկանության բաժանմունքում՝ ահաբեկչության մեղադրանքով, առանց դատավարության կամ հետաքննության։ Այս դեպքից հետո հայրը, որը Մորոկի ոստիկանության բաժանմունքում սերժանտ էր՝ թողել է ծառայությունը։
1980-ականների վերջին հանքագործների ազգային միությունը դարձել է Հարավային Աֆրիկայի խոշորագույն միությունը, որտեղ գրանցված էր ավելի քան 250,000 անդամ։ 1987 թվականի օգոստոսին աշխատավարձերի դրույքաչափերը բարձրացնելու փորձով Միությունը հայտարարել է ընդհանուր գործադուլ, որին միացել են երկրի սևամորթների ավելի քան 70%-ը։ Մեկ ամիս անց՝ մասշտաբային արձակուրդների մեկնարկից հետո Միությունը որոշել է դադարեցնել գործադուլը, որը Հարավային Աֆրիկայի պատմության մեջ դարձել է խոշորագույնը և արդյունաբերողներին հասկացրել է, որ Ռամաֆոսան և միությունը իրական ուժ են, որոնց պետք է հաշվի առնել։


== Ընտանիք ==
Ռամաֆոսայի անձնական կյանքի մասին քիչ բան է հայտնի։ Նա ամուսնացել է երկու անգամ․ սկզբից Հոուպ Ռամաֆոսայի, ապա Նոմազիզի Մտշոշիսեի հետ։ 1996 թվականին ամուսնացել է Տշեպո Մոտսեպեի՝ առաջին և միակ սևամորթ միլիարդատեր Պատրիսա Մոտսեպեի քրոջ հետ։ Ռամաֆոսան ունի չորս երեխա։


== Մրցանակներ ==


=== Մրցանակներ ===
• Բաոբաբի արծաթե շքանշան (մարտի 24, 2009 թվական)՝ «Բազմակուսակցական բանակցություններում անգնահատելի ներդրման և Սահմանադրական ժողովի գումարման համար»։


=== Արտասահմանյան ===
• Ուլոֆ Պալմեի առաջին կարգի մրցանակ (սեպտեմբերի 16, 1987 թվականն, Շվեդիա)՝ «Հարավային Աֆրիկայի հանքափորների ազգային միության անդամների կողմից ցուցաբերած արիության համար»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Սիրիլ Ռամաֆոսա»։ Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ (անգլ.)
«Սիրիլ Ռամաֆոսա»։ Աֆրիկյան ազգային կոնգրես։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-02-15-ին (անգլ.)