armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռոժենի աստղադիտարան

Ռոժենի աստղադիտարան (բուլղար․՝ Национална астрономическа обсерватория - Рожен, НАО-Рожен; անգլ.՝ National Astronomical Observatory - Rozhen, NAO-Rozhen),հայտնի նաև որպես Բուլղարիայի ազգային աստղագիտական դիտարան, աստղագիտական դիտարան, որը գտնվում է Սմոլյան նահանգում, Բուլղարիայի Պլովդիվ քաղաքից 90 կմ հեռավորության վրա։ Մոտակա քաղաքը` Չեպելարեն, գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։ Աստղադիտարանը պատկանում և գործում է Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի (ԲԳԱ) Աստղագիտության ինստիտուտի ենթակայությամբ։ Այն պաշտոնապես բացվել է 1981 թվականի մարտի 13-ին, գրեթե 20 տարի հետո Բոգոմիլ Կովաչևի անվան, որը ԲԳԱ-ի աստղագիտության պրոֆեսոր էր, հայտնի որպես հիմնադիր, սկսել է աշխատել այդ նպատակին։ Դիտահանդեսը ամենամեծն է Հարավ-արևելյան Եվրոպայում և ունի շուրջ 50 աստղագետներով ակտիվ թիմ։ Աստղադիտարանի անունը կրող 6267 Ռոժեն մոլորակը բացահայտվել է աստղադիտարանի կողմից։

Աստղադիտակներ200 սմ Ritchey-Chretien աստղադիտակ (տեղակայված Coude կիզակենտրոնով)
60 սմ Cassegrain աստղադիտակ
50/70 սմ Schmidt տեսախցիկ
15 սմ Արևային աստղադիտակ


== WASP-3c & TTV ==
Փոխադրման ժամանակային փոփոխություն (TTV), փոփոխություն տրանզիտային մեթոդով, օգտագործվել է Ռոժենի աստղադիտարանի, Ենայի աստղադիտարանի և Թորունի աստղագիտական կենտրոնի կողմից WASP-3c Էկզոմոլորակի հայտնագործման համար


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Բուլղարիայի ազգային աստղագիտական դիտարան
Home Institute site
(4486) Mithra (NEA) discovery in Rozhen Observatory 20 September 1987 by V. Shkodrov and E. Elst (IAUC 4464)


== Ծանոթագրություններ ==

}}
Եղբորոսին քրդական

Եղբորոսին քրդական (լատ.՝ Cephalanthera kurdica), խոլորձազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
20-40 սմ բարձրությամբ, բազմամյա, ստորգետնյա կոճղարմատավոր, գեղազարդային խոտաբույս է։ 4 սմ երկարությամբ տերևները զարգացած են և սակավաթիվ։ Ծաղիկները վարդագույն են կամ սպիտակավուն։ Լայնակի նեղացումով ծաղկի շուրթն ունի կարճ, բութ խթան։ Հիմքի մոտ ոլորված սերմնարանը նստադիր է, իսկ պտուղը՝ վերև ուղղված։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում աճում է միայն Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում (Վահրավար, Լիճքվազ)։ Աճում է նաև Հյուսիսարևմտյան և Արևելյան Անդրկովկասում, Նախիջևանում, Անատոլիայում, Հյուսիսային Սիրիայում, Հյուսիսային Իրաքում և Արևմտյան Իրանում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1100-1700 մ բարձրությունների վրա, ինչպես նաև անտառներում և կրաքարային տեղերում։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հունիս-հուլիսին։


== Պահպանություն ==
Խոցելի տեսակ է։ Հայտնի է մեկ պոպուլյացիա։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Սպառնալիքի կատեգորիան իջեցվել է, քանի որ պոպուլյացիան սահմանակից է Իրանում աճող պոպուլյացիայի հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ Ընդգրկված է նաև CITES-ի կոնվենցիայի հավելվածում որպես Orchidaceae ընտանիքի ներկայացուցիչ։ Ընդգրկված չէ Բեռնի կոնվենցիայի հավելվածում։
Պոպուլյացիայի մի մասը պահպանվում է «Արևիկ» ազգային պարկի սահմաններում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պախուտինցի

Պախուտինցի (ուկրաիներեն՝ Пахутинці), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վոլոչիսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պախուտինցի գյուղում բնակվում էր 537 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,05 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 261,95 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ազովյան արշավանքներ

Ազովյան արշավանքներ, 1695-1696 թթ., Պետրոս I կազմակերպած արշավանքներ, որոնք ձեռնարկվեցին Ռուսաստանի համար դեպի Սև ծով ելք բացելու նպատակով։ Առաջին արշավանքը (1695 թվականի մարտ-սեպտեմբեր) անհաջողությամբ վերջացավ՝ բանակի և նավատորմի թերի պատրաստության պատճառով։ Երկրորդի ժամանակ (1696 թվականի ապրիլ– հուլիս), ծովից և ցամաքից ենթարկվելով ռմբակոծության և չդիմանալով ռուսական զորքերի գրոհին, հուլիսի 19-ին թուրքական Ազով ամրոցն անձնատուր եղավ։
Գլուխ

Գլուխ (caput), մարդու և կենդանիների մարմնի առաջային (վերին) հատվածը, որը պարանոցով սահմանազատված է իրանից։ Գլխի կմախքը գանգն է, որը ատլասծոծրակային հոդով միացած է ողնաշարի հետ։ Գլխում են տեղավորված կենտրոնական նյարդային համակարգի բարձրագույն բաժինը՝ գլխուղեղը, որոշ զգայարանների, շնչառական ու մարսողական համակարգերի սկզբնական մասերը։


== Ստուգաբանություն ==
Ռուսերեն գլուխ բառը եկել է սլավոներեն golva բառից։


== Գլխի հիմնական հատվածները ==
Արտաքին

մազեր, մաշկ, ականջներ
դեմք (կենդանիների մոտ դունչ)
գագաթ, կատար, ծոծրակ (նորածինների մոտ գաղտտուն)
վիզ ՝ ադամախնձոր, կրկնակզակ
կենդանիների, թռչունների և միջատների մոտ ՝ կնճիթ, կտուց, բեղիկՆերքին

գանգ, ծնոտ, վերին ողնաշար, գլխի մկաններ
ուղեղ, քթըմպան, հավասարակռության օրգաններ


==== Դեմք ====
Դեմքը մարդու գլխի առջևի մասն է։ Բացառությամբ ձեռքերի ՝ մարդու մարմնի միակ բաց հատվածը։


==== Դեմքի կազմությունը ====
աչքեր - սպիտակուցաթաղանթ, ծիածանաթաղանթ(որոշում է աչքի գույնը), անոթաթաղանթ, բիբ, կոպեր, հոնքերի կամար
քիթ
այտեր
բերան - շրթունքներ, ատամներ
այտոսկր
կզակ
ճակատ
քունք
ականջներ
մազեր և դրանց բացակայությունը ՝ բեղեր, մորուք, այտամորուք, հոնքեր, թարթիչներ


==== Մորֆոլոգիա, մարդաչափություն ====
Հայտնի են մարդու դեմքի դասական, գեղարվեստական համամասնություններ, որոնք նշված են Լեոնարդո դա Վինչիի Վիտրուվյան մարդ տեքստում։


== Ծանոթագրություններ ==
Շտրաուբենհարդ

Շտրաուբենխարդտ  (գերմ.՝ Straubenhardt) , կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգի տարածքում։
Մտնում է Էնց շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 10 765 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 33,08 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 08 2 36 072։


== Քույր քաղաքներ ==
 Ֆրանսիա Պոն դը Վել (Ֆրանսիա, 2000)
 Ֆրանսիա Սեն Սիր սյուր Մանտոն (Ֆրանսիա, 2000)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Ալեքսեյ Բունին

Ալեքսեյ Բունին (ռուս.՝ Алексей Николаевич Бунин, հունվարի 28, 1858(1858-01-28) կամ 1827, Ռուսական կայսրություն - 1906, Ռուսական կայսրություն), ռուս կալվածատեր։
Իվան Բունինի հայրը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1827 թվականին։ Ծագումով ազնվական ընտանիքից է, և սերում է XV դարի լիտվացի ասպետներից։ Բունինների ազգի  մասին «Ազնվական զինանշանների ազգում» ասված է

Երիտասարդ տարիքում եղել է սպա, մասնակցել է Սևաստոպոլի պաշտպանությանը (1854-1855)։
Կալվածքներ է ունեցել Օրլովի, Վորոնեժի և Տամբովի մարզերում։ Նրա սեփական կալվածքը գտնվում էր Կամենկում՝  Օրլովի շրջան։ 
Մահացել է 1906 թվականին Իզմալկովա գյուղից դեպի Օզյորկի ընկած հատվածում։ 


=== Ընտանիք ===
Կինը ՝ Լյուդմիլա Ալեքսանդրի Բունինա (ի ծնե՝ Չուբարովա, 1835-1910)։
Որդին՝ Իվան Ալեքսեյի Բունին (1870-1953)։
Որդին՝ Յուլիոս Ալեքսեյի Բունին (1857-1921)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Бунин Алексей Николаевич (182 1906) Archived 2017-12-18 at the Wayback Machine.
Օրլովեց (Պյոզայի վտակ)

Օրլովեց  (ռուս.՝ Орловец ≥), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պյոզո գետի ձախ ափին՝ 234 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության։

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000212103000049521
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004952
Ավազանի կոդը - 03.03.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մուրատ Եթքին

Մուրատ Եթքին (թուրքերեն՝ Murat Yetkin), թուրք լրագրող, հրապարաակխո, քաղաքագետ։


== Պատմություն ==
Ծնվել է 1959 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Այնթապում՝ Բուլղարիայի գաղթած թուրքերի ընտանիքում։ Ավարտել է Մերձավոր Արևելքի տեխնիկական համալսարանը։ Սկսել է լրագրողական գործունեությունը 1981 թվականին՝ միանալով Բյուլենթ Էջևիթի կողմից հրատարակվող Արայըշ թերթին։ Եղել է նաև BBC World Service, Deutsche Welle, AFP, Turkish Daily News, Kanal D, NTV և Sabah լրատվական գործակալությունների թղթակից և լուրերի մենեջեր։ 2001 թվականի փետրվարից մինչև 2016 թվականը, երբ թերթը փակված էր, Եթքին աշխատլե է Radikal Ankara թերթի ներկայացուցիչ։ 2011 մայիսից մինչև 2018 հոկտեմբերի 1-ը աշխատել է Hürriyet Daily News թերթի գլխավոր խմբագիր։ Հետագայում սկսել է վարել սեփական «Yetkin Report» բլոգը։
Միաժամանակ դասավանում է Թուրքիայի առևտրային պալատների և ապրանքային բորսաների միության Տնտեսագիտության և տեխնոլոգիայի համալսարան:


=== Աշխատություններ ===
Ateş Hattında Aktif Politika - 1992
Tezkere: Irak Krizinin Gerçek Öyküsü - 2000
Avrupa Birliği Bekleme Odasında Türkiye - 2002
Kürt Kapanı: Şam'dan İmralı'ya Öcalan - 2004
Meraklısı İçin Entrikalar Kitabı - 2017
Meraklısı İçin Casuslar Kitabı - 2018


== Ծանոթագրություններ ==
(3282) Սփենսեր Ջոնս

(3282) Սփենսեր Ջոնս (անգլ.՝ Spencer Jones), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1949 թվականի փետրվարի 19-ին Ինդիանայի համալսարանի կողմից Բրուկլինում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,189329 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0957 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,283 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1183,22 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,304255 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,17° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3282) Սփենսեր Ջոնս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յուբա (գյուղ, Վիռու շրջան)

Յուբա (էստ․՝ Juba), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 51 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վեժայու (Վիչեգդայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վեժայու (այլ կիրառումներ)Վեժայու (ռուս.՝ Вежаю), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիչեգդա գետի աջ ափին՝ 1031 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 43 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև իր գետաբերան, գետի ենթավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000013636
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001363
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ժակովկա (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)

Ժակովկա (ռուս.՝ Жаковка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գայզենհաուզեն

Գայզենհաուզեն (գերմ.՝ Geisenhausen), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա համայնքում։
Գտնվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանի ենթակայության ներքո։ Կոմունան գտնվում է Լանդսհուտ շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 6435 մարդ, տարածքը՝ 62,54 կմ² (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով)։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 2 74 134։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Մեծ քսանյակի պետերբուրգյան գագաթնաժողով

Մեծ քսանյակի պետերբուրգյան գագաթնաժողով, Մեծ քսանյակի հերթական գագաթնաժողովը, որն անցկացվել է ՌԴ Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 5 - 6-ը։
Մասնակցել են բոլոր 20 երկրները, ինչպես նաև հյուրի կարգավիճակով 7 երկրներ։
Առաջին դեմքերը հյուրընկալվել էին Ստրելնայում գտնվող Կոնստանտինի պալատում՝ Սանկտ Պետերբուրգ–Պետերգոֆ ճանապարհին։


== Մեծ քսանյակի երկրների ղեկավարներ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Հյուրի կարգավիճակով 7 երկրների ներկայացուցիչներ ==
Ինվերիգո

Ինվերիգո (իտալերեն՝ Inverigo), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 8209 մարդ, խտությունը՝ 884 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 9 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 22044։ Հեռախոսային կոդ՝ 031։
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ Ամբրոսիոս Մեդիոլանցին։ Տոնը նշվում է ամեն տարի դեկտեմբերի 7-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Շահեն Հակոբյան

Շահեն Հովհաննեսի Հակոբյան (1920, դեկտեմբերի 6, Կոստանդնուպոլիս - 2007, օգոստոսի 6, Երևան), հայ թատերական նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1965)։
Պատմաբան-բանասեր Հովհաննես Հակոբյանի որդին է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Կ. Պոլսում։ Փոքր հասակից ծնողների հետ տեղափոխվել է Եգիպտոս, այնտեղից՝ Հայաստան։ 1941 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանը, 1951 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը։ 1944 թվականից սկսած ձևավորել է բազմաթիվ բեմադրություններ։ 1949 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների։ 1945-1953 թթ. ղեկավարել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի նկարչական դեկորատիվ աշխատանքները։ Այնուհետև աշխատել է հանրապետության տարբեր թատրոններում, իսկ 1956 թվականից՝ հեռուստատեսության ստուդիայում որպես գլխավոր նկարիչ։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Նրա նկարչական ձևավորումներով բեմադրվել են՝

«Տրուբադուր»
«Կարմիր կակաչ»
«Երիտասարդ գվարդիա»
«Կարինե»
«Վենետիկյան երկվորյակներ»
«Երիտասարդ գվարդիա»
«Տրավիատա»
«Սևիլյան սափրիչ»Հեռուստատեսային բեմադրություններ՝

Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Արտիստը»
Կ. Սիմոնովի «Չորրորդը»
Ալեքսանդր Պուշկինի «Քարե հյուրը»
Երվանդ Օտյանի «Միջնորդ տեր պապան»
Իբսենի «Ուրվականները»Նրա նկարչական ձևավորումներից նմուշներ ցուցադրվել են Երևանում, Մոսկվայում, Թբիլիսիում, Բաքվում։


== Մատենագրություն ==
Л. Халатян, Шаген Акопян, (буклет), Ереван, 1971г.


== Աղբյուրներ ==
Էռնեստո Լակլաու

Էռնեստո Լակլաու (իսպ.՝ Ernesto Laclau, հոկտեմբերի 6, 1935(1935-10-06), Բուենոս Այրես, Արգենտինա - ապրիլի 13, 2014(2014-04-13), Սևիլյա, Իսպանիա), արգենտինացի քաղաքագետ, հետմարքսիստ (պոստմարքսիստ), Շանթալ Մուֆֆի հետ համահեղինակ է Hegemony and Socialist Strategy աշխատության, որն ավանդորեն համարվում է հետմարքսիստական, քանի որ հեղինակները ավելի վաղ եղել են 1960-ական թթ. սոցիալական և ուսանողական ակտիվիստներ, բայց մերժեցին ավանդական մարքսիզմի տնտեսական դետերմինիզմը և դասակարգային պայքարի շեշտադրումը։ Էսսեքսի համալսարանի պրոֆեսոր է, որտեղ աշխատում է որպես Տեսական քաղաքագիտության ամբիոնի վարիչ և երկար տարիներ է, ինչ դիսկուրսի գաղափարաբանության և քննադատական վերլուծության դոկտորական ծրագրերի տնօրեն է։ Նա ակտիվորեն դասախողություններով հանդես է եկել Հյուսիսային Ամերիկայի, Հարավային Ամերիկայի, Արևելյան Եվրոպայի բազմաթիվ համալսարաններում։


== Կենսագրություն ==
Եղել է արգենտինական Ազգային ձախի սոցիալիստական կուսակցության (Socialist Party of the National Left) անդամ մինչև 1969 թվականը, երբ բրիտանացի պատմագետ Էրիկ Հոբսբաումը աջակցեց նրան Օքսֆորդում ելույթ ունենալու ժամանակ։. Նա խզում է կապերը Խորխե Աբելարդո Ռամոսի՝ այդ կուսակցության հիմնադրի հետ. Որոշ հարցազրույցներում նա պնդում էր, որ ծագում է Իպոլիտո Իրիգոենի ընտանիքից և որ սոցիալիստական քաղաքական գործիչ Արտուրո Խաուրետչը՝ պրեզիդենտ Խուստոյի դիկտատուրայի ակտիվ հակառակորդը, իր հոր մտերիմ ընկերն է եղել։.


== Աշխատությունները ==
Է. Լակլաուի առավել կարևոր գիրքն համարվում է Hegemony and Socialist Strategy գիրքը (համահեղինակ՝ Շանթալ Մուֆֆ)։ Նրանց մտածողությունը, որպես օրենք, անվանում են հետ-մարքսիստական, քանի որ նրանք երկուսն էլ 1960-ական թթ. քաղաքականապես ակտիվ են եղել սոցիալական և ուսանողական շարժումների մեջ և, այդպիսով, փորձում էին բանվոր դասակարգն ու նոր սոցիալական շարժումները միավորել։


== Գրքերը ==
Politics and Ideology in Marxist Theory (NLB, 1977)
Hegemony and Socialist Strategy (համահեղինակ՝ Chantal Mouffe) (Verso, 1985)
New Reflections on the Revolution of our Time (Verso, 1990)
The Making of Political Identities (խմբագիր) (Verso, 1994)
Emancipation(s) (Verso, 1996)
Contingency, Hegemony, Universality (համահեղինակներ՝ Judith Butler և Սլավա Ժիժեկ) (Verso, 2000)
On Populist Reason  (Verso, 2005)
Elusive Universality (Routledge, forthcoming 2007)


== Գրականություն ==
Гололобов И. В. Эрнесто Лаклау и его «субъект политики» // Гуманитарная мысль Юга России. 2005. № 1. С. 127—132.


== Հղումներ ==
Centre for Theoretical Studies, University of Essex Archived 2005-04-27 at the Wayback Machine. Includes Laclau papers on populism and the philosophical roots of discourse theory (անգլ.)
Ideology and Discourse Analysis network Archived 2005-04-11 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Hearts, Minds and Radical Democracy Interview with Ernesto Laclau and Chantal Mouffe (անգլ.)
God Only Knows 1991 article in Marxism Today
Socialist strategy: where next? 1981 article in Marxism Today


== Ծանոթագրություններ ==
Առնոլդ Թոյնբի

Առնոլդ Թոյնբի (անգլ.՝ Arnold Joseph Toynbee, ապրիլի 14, 1889(1889-04-14)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հոկտեմբերի 22, 1975(1975-10-22)[…], Յորք, Յորք, Նորթ Յորքշիր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի պատմաբան, պատմական փիլիսոփա, մշակութաբան և սոցիոլոգ, տասներկուհատորանի «Պատմության հետազոտություն» աշխատության հեղինակ, քաղաքակրթության տեսության մշակողներից մեկը։ Պարգեւատրվել է Պատվո Զինվորներ շքանշանով։


== Կենսագրություն ==

Ծնվել է Լոնդոնում։ Սովորել է Վինչեսթեր քոլեջում և Օքսֆորդի Բեյլիոլ-քոլեջում, որտեղ 1912 թվականից դասախոսական գործունեություն է ծավալել։ Այնուհետև սովորել է Քինգս-քոլեջում, որտեղ հետագայում դասավանդել է Միջին դարերի և Բյուզանդիայի պատմություն։ 1913 թվականին ամուսնացել է Հիլբերտ Մյուրրեյի դուստր Ռոզալինդա Մյուրրեյի (†1967) հետ։
1919-1924 թվականներին դասավանդել է Լոնդոնյան համալսարանում։ Առաջին և երկրորդ համաշխարհային պատերազմներից հետո որպես միջազգային հարաբերությունների փորձագետ մասնակցել է Փարիզի հաշտության (1919-1920) և այլ կոնֆերանսների։ Թոյնբիին համաշխարհային համբավ է բերել «Պատմության հետազոտություն» երկը (հ 1-12, 1934-1961)։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և նրանից հետո Թոյնբին առանձին աշխատություններ և բազմաթիվ հոդվածներ ու հրապարակային ելույթներ է նվիրել Հայոց ցեղասպանությանը, հանդես եկել Հայաստանի անկախության պաշտպանությամբ։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել Ջեյմս Բրայսի կազմած «Կապույտ գրքի» (1916) հրատարակմանը։
Աշխատել է Լոնդոնյան տնտեսագիտական դպրոցում և 1929-1955 թվականներին որպես տնօրեն՝ Չետեմ-Հաուսի Միջազգային հարաբերությունների թագավորական համալսարանում (անգլ.՝ RIIA)։
Բազմաթիվ սոցիոլոգիական և քաղաքական խնդիրների պատմա-փիլիսոփայական հետազոտական աշխատանքների հեղինակ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեզե

Մեզե (ֆր.՝ Maizet), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 286 մարդ, բնակչության խտությունը` 50.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.72 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 14 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 203 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 163-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 40։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 80,3 %։ 163 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 157 անձ (86 տղամարդ և 71 կին)։ Գործազուրկ են եղել 6 անձ (1 տղամարդ և 5 կին)։ 40 անաշխատունակներից 17-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ագիլար դե Կամպո

Ագիլար դե Կամպո (իսպ.՝ Aguilar de Campoo), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Պալենսիա պրովինցիայի մեջ՝ Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտանիա Պալենտինա շրջանում։ Զբաղոցնում է 236,56 կմ² մակերես, իսկ բնակչությունը կազմում է 7221 (2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն)։ Մունիցիպալիտետի բնակչությունը 2011 թվականին կազմել է 7741 մարդ։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 99 կմ հեռավորության վրա։


== Պատմություն ==
1255 թվականին Ագիլերն ստանում է թագավորական քաղաքի կոչում։ Դրանից հետո այստեղ կառուցվում է Սանտա Մարիա լա Ռեալ եկեղեցին, որը մինչ այժմ համարվում է քաղաքի տեսարժան վայրերից։ Ագիլարի ամրոցը պատկանել է սինյորների դասին, ապա՝ մարքիզական կոչում կրող Մանրիկե դե Լարա տոհմի ներկայացուցիչներին։


== Ժողովրդագրություն ==


== Կլիմա ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղում ==
Պաշտոնական կայք (իսպ.)
Միրհավ (պատմվածք)

«Միրհավ», Ակսել Բակունցի պատմվածքներից, որ ընդգրկված է նրա ստեղծագործությունների «Մթնաձոր» ժողովածուի մեջ։ 
«Միրհավ» պատմվածքի հիման վրա 1975 թվականին նկարահանվել է «Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը» ֆիլմը, որի սցենարի հեղինակն է Հրանտ Մաթևոսյանը։


== Բնութագիր ==
Կյանքն իմաստավորող անանց գեղեցկության, ապրեցնող կարոտի մի նուրբ ու հուզիչ պատկեր է այս պատմվածքը։ Բակունցի ոճին շատ բնութագրական է վերհուշային պատումը, որը խոսքին հաղորդում է անմիջականություն, անկեղծություն, բնականություն, հուզականություն։ Վերհուշը, որն առկա է նաև «Խոնարհ աղջիկը» պատմվածքում, «Միրհավում» ևս շատ նպատակային կիրառություն ունի։ Ապրած կյանքի մի պահը, սիրո անկրկնելի մի բռնկումը իմաստավորել է Դիլանի ամբողջ կյանքը, հիմա, աշնան հաճելիորեն ջերմացնող արևի տակ, ծեր Դիլանի վերհուշը կարծես արթմնի երազ լինի, որը հոգու գաղտնիքների խոստովանություն է կյանքին հրաժեշտ տալուց առաջ։ Սա Բակունցի այն եզակի պատմվածքներից է, որի մեջ գեղեցկության հայտնագործությունը կատարվում է մթնաձորյան աշխարհում, այդ գեղեցկությունը դրսից եկած մարդու նկատածը չէ։


== Սյուժե ==
Աշնան վերջին օրերին Դիլան դային սովորության համաձայն գնում է այգի՝ դուռ ու ցանկապատ ամրացնելու։ Աշնան արևի տակ նստած՝ Դիլան դային հիշում է իր երիտասարդ տարիները, առաջին սերը՝ Սոնային, որ թռավ միրհավի պես, «հետքից թողեց տխրություն և դառնաթախիծ հուշեր»։ Դարձյալ գրեթե բառեր չկան պատկերվող սիրո համար։ Կա միայն հաճելիորեն ջերմացնող տաք լռություն, որը, սակայն, հասկանալի լռություն է, քանի որ ինչպես Դիլանը, այնպես էլ Սոնան Մթնաձորի մարդիկ են` լռության օրենքով դաստիարակված, և անխոս հասկանում են իրար։


=== Նկարագրություն ===
Ամբողջ պատմվածքը հյուսված է ապրած կենսական վիճակների վերապրման ու կարոտի զգացողության մի այնպիսի ոճով, որը կենդանացնում է ծերացած մարմինն ու հոգին, նաև` ավելի տառապագին դարձնում սիրո վերհուշը, կյանքի հզոր սերը, այն ամենը, ինչի համար արժե ապրել այս աշխարհում, քանի որ այդ վերապրմանն ուղեկցում է կյանքին հրաժեշտ տալու, կորուստի գիտակցությունը։ Թե՛ տրամադրությամբ, թե՛ պատկերներով, թե՛ պատումի բնույթով ամբողջ պատմվածքը թողնում է ոգեղենացված բանաստեղծության տպավորություն։ Աշնան ջինջ ու պայծառ օրվա նկարագրությունը, աշնան արևի տակ հանգստացող ու հեռու սարերին նայող Դիլանի կերպարը, նրա վերհուշը, հնձանը, Սոնան, մանկության տարիների նորոգվող կանչերը, արյունոտ թևերով միրհավը, անտառապահն ու նրա մտրակի շառաչը այնքան նրբորեն են միաձուլված, պատկերների անցումներն ու դեպքերի շղթան այնքան հեռու են վիպական արձակի հետևողական պատմողականությունից, որ Բակունցն անառարկելիորեն հասնում է արձակի բանաստեղծականության գեղարվեստական նոր որակի։


== Գրականություն ==
Ակսել Բակունց, Պատմվածքների ժողովածու։


== Արտաքին հղումներ ==
Պատմվածքը askaudiobooks.am կայքում(չաշխատող հղում)
Պատմվածքը http://historyarmenia.org կայքում(չաշխատող հղում)
Խմելյովկա (այլ կիրառումներ)

Խմելյովկա, կարող է վերաբերել՝

Խմելյովկա - գետ Ռուսաստանում, Բելայա Խոլունիցայի վտակը
Խմելյովկա - գետ Ռուսաստանում, Մեծ Յուգի վտակը
Խմելյովկա - գետ Ռուսաստանում, Նեյայի ստորին վտակը
Խմելյովկա - գետ Ռուսաստանում, Սունդոբայի վտակը
Խմելյովկա - գետ Ռուսաստանում, Սուսլայի վտակը
Եզդիների ապստամբությունը 1935 թվականին

Եզդիների ապստամբությունն Իրաքում տեղի է ունեցել 1935 թվականի հոկտեմբերին։ Իրաքի կառավարությունը Յասին Ալ-Հաշիմիի գլխավորությամբ ճնշել է Ջեբել-Սինջարում եզդիների ապստամբությունը ՝ ընդդեմ զինվորական ծառայության զորակոչը պարտադրելուն։ Բաքր Սիդկիի գլխավորած իրաքյան բանակը, ըստ հաղորդագրությունների, սպանել է ավելի քան 200 եզդի և ռազմական դրություն Է մտցրել ողջ տարածաշրջանում։ Զինվորական ծառայության զորակոչի դեմ ընդվզումները բռնկվել են նույն թվականին Իրաքի հյուսիսային (քրդերով բնակեցված) և միջին Եփրատում (առավելապես շիա բնակեցված)։
Ջեբել-Սինջարի եզդիները կազմում էին Իրաքի եզդի բնակչության մեծամասնությունը ՝ թվով երրորդ ոչ մահմեդական փոքրամասնությունը Թագավորությունում։ 1939 թվականին Ջեբել-Սինջար շրջանը կրկին ռազմական հսկողության տակ է դրվել Շեկխանի շրջանի հետ միասին։


== Տես նաև ==
Շիա ապստամբությունները Իրաքում 1935-1936 թվականներին
Եզդիների ցեղասպանությունը
Իրաքի հեղաշրջումը (1936)


== Աղբյուրներ ==
Հյուրանոց Պոկրովսկիե դարպասի մոտ

Հյուրանոց Պոկրովսկիե դարպասի մոտ (ռուս.՝ Гостиница у Покровских ворот), նախկին հյուրանոց Մոսկվայում, Պոկրովսկիե դարպասի մոտ։ Գտնվում է Կենտրոնական վարչական շրջանի Բասմաննի շրջանում։ Հասցեն` Պոկրովկա փողոց, տուն 17, շինություն 1 և տուն 16։ Շենքը պահպանվում է որպես մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ (գրանցման համար` 7737570000)։


== Պատմություն ==
Պոկրովսկիե դարպաս անվանումը գալիս է Սպիտակ քաղաքի պատմությունից, այն կառուցվել է XVI դարում։
Երկու հարյուր տարի հետո Սպիտակ քաղաքի պատերը սկսել են փլուզվել, և բնակիչներն այն բաժան-բաժան են արել աղյուսների։ 1764 թվականին պատն ամբողջությամբ քանդել են։ Նրա փոխարեն կառուցել են բուլվարներ և հրապարակներ։
Պավել I կայսրի հրամանով XIX դարի սկզբին Սպիտակ քաղաքի տեղում կառուցվել են երկհարկանի հյուրանոցներ։
1805-1825 թվականներին կառուցվել է հյուրանոց Պոկրովկա փողոց, թիվ 17 հասցեով։ Հովանավորը եղել է վաճառականուհի Գուսևան, որը ձեռք է բերել Չիստոպրուդնի բուլվարի և Պոկրովկայի միջև ընկած տարածքը։ Կրպակները և խանութները զբաղեցրել են առաջին հարկը։
XX դարում հյուրանոցային շենքերի մեծ մասը քանդվել է։ Սակայն մնացել է երկուսը Պոկրովսկիե դարպասի մոտ։
1937 թվականի հունվարին պատին փակցվել է «Ամրապնդում ենք ԽՍՀՄ պաշտպանությունը» նշանը. դա նշանակում էր, որ բոլոր բնակիչներն ունեին «Պատրաստ եմ հակաօդային և հակաքիմիական պաշտպանությանը» I աստիճանի նշանը։
2015 թվականի տվյալներով` թիվ 17 շենքը վարձակալությամբ տրվում էր В կարգի գրասենյակներին։


== Ճարտարապետություն ==
Շատերը կարծում են, որ ճարտարապետն է Վասիլի Ստասովը, ուստի շենքերը նույնպես անվանում են «ստասովյան» հյուրանոցներ։ Թեև դրա պաշտոնական հաստատումը չի եղել։
Հյուրանոցները կառուցվել են դեմ-դիմաց։
Տուն 17 հասցեի հյուրանոցը գտնվում է Չիստոպրուդնի բուլվարի ճակատում և ունի ներքին բակով քառանկյունի տեսք։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Страница в реестре объектов культурного наследия Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine..
Դիադին (այլ կիրառումներ)

Դիադին, կարող է վերաբերել՝

Դիադին - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում
Դիադին - գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Շարուրի շրջանում
Կոլորադյան բզեզ

Կոլորադայի բզեզ, կոլորադայի կարտոֆիլի բզեզ (Leptinotarsa decemlineata), տերևակերների ընտանիքի միջատ, կարտոֆիլի և այլ մորմազգի կուլտուրաների կարանտինային վտանգավոր վնասատու։ Մարմնի երկարությունը 9-11 մմ է, ձվաձև է, կորնթարդ և դեղին։ Վերնաթևերի վրա կան սև շերտեր։ Թևերը կարմրանարնջագույն են։ Ձուն՝ վառ նարնջագույն։ Թրթուրը՝ մուգ դեղին կամ կարմիր սև գլխով, երկարությունը՝ մինչև 16 մմ, սեգմենտները (բացառությամբ կրծքային 1-ի) կողմնամասերում ունեն երկու սև կետ։ Հարսնյակը բաց կարմիր գույնի է։ Հասուն բզեզը ձմեռում է հողի մեջ։ Տարեկան տալիս է 1-2 սերունդ։ Դրանց հիմնական զանգվածը մայիս-հունիսին հողից դուրս է գալիս (մի մասը մնում է հանգստի վիճակում մինչև գարուն) և սնվում տերևներով։ 3-4 օր հետո ձվադրում են փոքր կույտերով տերևների ստորին մասերի վրա։ Պտղատվությունը՝ մինչև 3000 ձու։ Ձվադրումից 5-6 օր հետո դուրս են գալիս թրթուրները և սնվում տերևներով։ 16-24 օր հետո մտնում են հողի մեջ և հարսնյակավորվում։ Հարսնյակները 1-2 շաբաթվա ընթացքում կերպափոխվում են բզեզների, որոնք ամռան շոգերին, մինչև ձմեռումը, կարող են թռչել 40-300 կմ։ 
Հայրենիքը Հյուսիսային Ամերիկան է։ Անդրկովկասում փոքր օջախներով կար Ադրբեջանի Ղազախի շրջանում, իսկ ՀՀ-ում՝ Տավուշի մարզում։ Պայքարի միջոցները, կարանտինային միջոցառումներ, համատարած վարակված դաշտերում բույսերի մշակում միջատասպան միջոցներով կամ միկրոկենսաբանական պրեպարատներով (տարեկան մի քանի անգամ), մեխանիկական ոչնչացում։
Նալյուչի

Նալյուչի (ռուս.՝ Налючи), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Պարֆինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ժեմնոս

Ժեմնոս (ֆր.՝ Gémenos), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 6007 մարդ, բնակչության խտությունը` 183.42 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 32.75 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 670 կմ հարավ, Մարսել քաղաքից` 21 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 3882 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 2689-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 1193։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,3 %։ 2689 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 2456 անձ (1265 տղամարդ և 1191 կին)։ Գործազուրկ են եղել 233 անձ (117 տղամարդ և 116 կին)։ 1193 անաշխատունակներից 434-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 425-ը` թոշակառուներ, իսկ 334-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Բուշ դյու Ռոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մայքլ Ռոջերս (զինվորական)

Մայքլ Ռոջերս (անգլ.՝ Michael S. Rogers, հոկտեմբերի 31, 1959(1959-10-31), Չիկագո), ամերիկացի ռազմական գործիչ, ծովակալ (2014), 2014 թվականի ապրիլի 2-ից Ազգային անվտանգության գործակալության տնօրենն է, նաև ԱՄՆ կիբեռնետիկ հրամանատարության ղեկավարն է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Չիկագոյում, 1977 թվականին ավարտել է Իլինոյսի New Trierդպրոցը, իսկ 1981 թվականին ավարտել է Ալաբամա նահանգում գտնվող համալսարաններից մեկը, որից հետո ծառայել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերում, մասնակցնություն է ունեցել Գրենադայում, Բեյ­րութում և Սալվադորում տեղի ունեցած գործողությունենրին։ 1986 թվականին ուղարկվել է «գաղտնագիտության» պատրաստություն անցնելու։
Իրաքյան պատերազմի ժամանակ Ռոջերսը ծառայել է ԱՄՆ շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի կազմում, որտեղ մասնագիտացել է ցանցային հարձակումների ոլորտում։ 2007 թվականին նշանակվել է Խաղաղօվկիանոսյան հետախուզության հրամանատար, արդեն 2009 թվականին դարձել է ԱՄՆ շտաբների պետերի միացյալ կոմիտեի հետախուզության ղեկավար, իսկ 2011 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2014 թվականի ապրիլը եղել է ԱՄՆ ՌԾՆ 10-րդ նավատորմի հրամանատարը։
2014 թվականի հունվարին Օբամայի աշխատակազմը հայտարարեց, որ 2014 թվականի մարտից Ռոջերսը կզբաղեցնի Ազգային անվտանգության գործակալության տնօրենի և ԱՄՆ կիբերնետիկ հրամանատարության ղեկավարի պաշտոնները, փոխարինելով այս պաշտոններում Ալեքսանդր Քիթին։ Ազգային անվտանգության գործակալության տնօրենի պատշոնում փոփոխություն կատարելու համար ԱՄՆ Սենատի հավանությունը չի պահանջվում, բայց Կիբերնետիկ հրամանատարության ղեկավարի պաշտոնում փոփոպություն կատարելու համար անհրաժեշտ է Սենատի հավանությունը։
Մայքլ Ռոջերսը պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով և շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Եգիպտական ավիաուղիների թիվ 990 չվերթ

EgyptAir ընկերության թիվ 990 չվերթ` 1999 թ. հոկտեմբերի 31-ին Լոս Անջելեսից Կահիրե MSR990 չվերթն իրականացնող EgyptAir ընկերության Boeing 767-366ER օդանավի վթարը Ատլանտյան օվկիանոսում։


== Տեղեկություններ 990 չվերթի մասին ==
Վթարը տեղի է ունեցել ամերիկյան Նանթաքեթ կղզուց 97 կմ դեպի հարավ։ Հետաքննությունով պարզվել է, որ այն իրականացվել է միտումնավոր` երկրորդ օդաչու Գամիլ էլ-Բաթութիի (անգլերեն` Gameel Al-Batouti) կողմից։
Օդանավը դուրս է եկել Նյու Յորքի Ջոն Քենեդի միջազգային օդակայանից տեղի ժամանակով 01:19-ին (06:19 UTC): Ժամը 01:44-ին օդանավը հավաքել էր 4500 մ բարձրություն, որից հետո սկսել է գահավիժել ցած։ 01:52-ին օդանավն իր բոլոր ուղևորներով մխրճվել է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը։ Դրանից մի քանի վայրկյան առաջ պոկվել էր ձախ շարժիչը։


=== Օդանավը ===
MSR990 չվերթն այդ օրն իրականացրել է 1989 թ. արտադրության Tuthmosis III անունով և SU-GAP հաշվառման համարով Boeing 767-366ER օդանավը։ Վթարի օրվա դրությամբ իրականացրել էր 7556 թռիչք և ուներ 33219 թռիչքաժամ։
Օդանավի հրամանատարն էր 57 տարեկան Ահմեդ էլ-Հաբաշին, երկրորդ օդաչուն` 36 տարեկան Ադել Անվարը։


=== Ուղևորները ===
Նավում կար յոթ երկրների 203 ուղևոր։ Ուղևորներից միայն 32-ն էին նստել Լոս Անջելեսում, մնացածները՝ Նյու Յորքում։ Ուղևորների մեջ էին ուսումնական վարժանքներից վերադարձող եգիպտացի 32 զինվորական սպա, ինչպես նաև Եգիպտոս մեկնող 54 զբոսաշրջիկների խումբ, հիմնականում՝ տարեցներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
NTSB Final Report
ATC transmission transcript
Cockpit voice recorder complete transcript (English) (Arabic)
Flight data recorder data summary
NTSB debris image links Structural debris, structural debris, engine debris
EgyptAir press releases։
Statement of NTSB chairman Jim Hall on Egyptair Flight 990
Սուրբ Վասիլ եկեղեցի (Լևոնբերդ)

Սուրբ Վասիլ եկեղեցի, եկեղեցի Կիլիկյան Հայաստանի Լեոնբերդ ամրոցում։


== Ծանոթագրություններ ==
Աղջկաբերդ (Ղազախի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղջկաբերդ (այլ կիրառումներ)Աղջկաբերդ, բերդ Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Տավուշ գավառի Տավուշ քաղաքի մոտ, ներկայիս Ադրբեջանի Ղազախի շրջանում։
Բարձրաջուր

Բարձրաջուր, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակ գետի աջ վտակը։ Մայր գետին է միանում Գուգարք գյուղից 1 կմ հյուսիս–արևելք։ Երկարությունը 7 կմ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիանա Խաչատրյան

Լիանա Խաչատրյան (1988, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արվեստագետ, արվեստի ուսուցիչ, նկարիչ-մանկավարժ։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (2010)։ 2008 թվականին «Քաղաքը» գրաֆիկական աշխատանքների շարքի համար արժանացել է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակի։


== Կենսագրություն ==
Լիանա Խաչատրյանը ծնվել է 1988 թվականին, Երևանում։ 1995-2005 թվականներին սովորել է Հենրիկ Իգիթյանի անվան գեղագիտության ազգային կենտրոնում, 2005-2009 թվականներին՝ Լորիս Քալաշյանի անվան հայկական բաց համալսարանի կերպարվեստի ֆակուլտետում։ Մասնակցել է ԱԻԿԱ-Հայաստան (Արվեստի քննադատների ազգային ասոցիացիա) մեկամյա կուրատորական դասընթացին։ 2009 թվականից դասավանդում է Գեղագիտության ազգային կենտրոնում։ Զբաղվում է կերպարվեստի տարբեր ճյուղերով, այդ թվում գեղանկար, ձեռքի և հաստոցային գրաֆիկա, կերամիկա, քանդակ, ժամանակակից արվեստ։
Մասնակցել և կազմակերել է բազմաթիվ ցուցահանդեսներ և արվեստի միջոցառումներ, այդ թվում՝ ցուցահանդեսներ է կազմակերպել համագործակցելով Երևանի պետական համալսարանի, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի, Թումո ստեղծարար տեխնոլոգիաների կենտրոնի, Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի, Երևանի ժամանակակից արվեստի թանգարանի և այլ հաստատությունների հետ։


== Պարգևներ ==
Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի երիտասարդական մրցանակ, 2008


== Ծանոթագրություններ ==
Տևտոնական օրդեն

Տևտոնական միաբանություն (լատ․ լրիվ անվանումը՝ Ordo domus Sanctae Mariae Teutonicorum), գերմանացի կաթոլիկական հոգևոր–ասպետական օրդեն, որը ստեղծվել է 12-րդ դարի վերջին, Պաղեստինում, խաչակրաց արշավանքների ժամանակ, 1198 թվականին հաստատել է Ինոկենտիոս 3-րդ պապը։
Ուներ հողային մեծ տիրույթներ Գերմանիայում և Հարավային Եվրոպայում։ 1226 թվականին օրդենի մեծ մագիստր Հերման ֆոն Զալցի և լեհ իշխան Կոնրադ Մազովեցկու միջև կնքված պայմանագրով Տևտոնական շքանշան ստացել է Խելմնո (Լեհաստան) մարզը և տեղափոխվել Արևելյան Եվրոպա, սկսել է պրուսների հպատակեցումը։ 1237 թվականին Տևտոնական շքանշանին են միացել Սուսերակիրների օրդենի մնացորդները։ Արևելյան Մերձբալթիկայում կազմվել է Տևտոնական շքանշանի ռազմաքաղաքական կազմակերպություն Լիվոնյան օրդենը։ Տևտոնական շքանշանը զավթել է պրուսների հողերը 1283 թվականին, Արևելյան Պոմորիեն՝ Գդանսկով 1309 թվականին, Էստլանդիան 1346 թվականին, Ժեմայտիան 1382-1398 թվականներին, Գոտլանդ կղզին 1398 թվականին, Նոր Մարկան 1402 թվականին։ Մերձբալթիկայում ձևավորվել է Տևտոնական շքանշանի խոշոր ֆեոդալական պետությունը, որի տիրույթները ձգվում էին Վիսլայից մինչև Նարվա՝ փակելով Լեհաստանի, Լիտվայի, Ռուսական պետության ելքը դեպի Բալթիկ ծով։ Մեծ մագիստրի նստավայրն էր Մարիենբուրգը (1309 թվականից, իսկ 1466 թվականից՝ Քյոնիգսբերգը)։ Աշխարհագրական հարմար դիրքը հնարավորություն էր տալիս օրդենին վարելու լայն առևտուր, օրդենի շատ քաղաքներ Հանզայի անդամ էին։ Տևտոնական շքանշանի կողմից սպառնալիքը մերձեցրեց Լեհաստանին ու Լիտվային, ինչպես նաև ապահովեց մի շարք սլավոնական ժողովուրդների աջակցությունը։ Գրյունվալդի ճակատամարտում 1410 թվականին տևտոնական շքանշանը վճռական պարտություն կրեց լեհական, լիտվական և ռուսական զորքերից, օրդենի էքսպանսիան կասեցվեց։ 1466 թվականի Տորունի պայմանագրով տևտոնական շքանշանը իրեն ճանաչեց Լեհաստանի վասալ, ետ վերադարձրեց նրան Արևելյան Պոմորիեն։ 1525 թվականին մեծ մագիստր Ալբրեխտ Հոհենցոլերնը (Բրանդենբուրգցին) Մերձբալթիկայում անցկացրեց եկեղեցու հողերի բռնագրավում և դրանք դարձրեց աշխարհիկ դքսություն՝ Պրուսիա։ Մնացած տիրույթները (Գերմանիայի տարբեր շրշաններում) բռնագրավվեցին 19-րդ դարի սկզբին, իսկ 1809 թվականին օրդենը փակվեց։ 1834 թվականին Ավստրիայում վերականգնված օրդենը, ունենալով փոքրաթիվ անդամներ և չխաղալով էական քաղաքական դերը, շարունակում է գոյատևել այսօր։
Էստոնական երաժշտություն

էստոնական ժողովրդական երաժշտությունը հիմնականում միաձայն է։ ժողովրդականերգարվեստի հնագույն ժանրերն են աշխատանքային և ծիսական երգերը։ Հին ժողովրդական պարերը խմբական են։ XIX դարում կազմակերպվել են առաջին երգչախմբերը և փողային նվագախմբերը, 1869 թվականիցից (առաջինը Տարտուում) անց են կացվում երգի համաժողովրդական տոներ։ էստոնիայի առաջին կոմպոզիտորն է Ա. Կունիլեյդը։ 1899 թվականին Տարտուում բեմադրվել է առաջին օպերան, 1900 թվականին տեղի է ունեցել առաջին սիմֆոնիկ համերգը։ 1919 թվականին հիմնադրվել է Տալլինի բարձրագույն երաժշտական դպրոցը (1923 թվականից՝ կոնսերվատորիա)։ Նշանավոր կոմպոզիտորներն են Ա. Լյատեն, Ռ. Տոբիասը, Մ. Սաարը, Կ. Կրեեկը, Ա. Կապպը և Հ. էլլերը։ էստոնական առաջին՝ «Վիկինգներ» («Վի- կերցներ») օպերան (բեմ. 1928-ին) ստեղծել է է. Աավը։ Համաշխարհային ճանաչման են հասել ջութակահար Ցու. է. Սիրմուսը և կոնտրաբասահար Լ. Ցուխտը։ 1941 թվականին կազմակերպվել է էստոնական ԽՍՀ կոմպոզիտորների միությունը։ 1920-1950-ական թվականներին հայտնի օպերային երգիչներ են եղել Հ. էյները, Օ. Միկ-Կրուլը, Բ. Հանսենը, Կ. Օտսը, Ի. Աավ-Լոոն, Մ. Տարասը։ է. Տուբինի «Կրաաւոով» է սկզբնավորվում ազգային բալետը։ Լայն ճանաչում են ստացել Էստոնիայի ԽՍՀ պետական ակնւդեմիական արական երգ չախմբի գլխավոր դիրիժոր Դ. էռնևաըսը, խմբերգային, օպերային և սիմֆոնիկ երաժշտության ստեղծող է. Կապպը, օպերաների հեղինակ Բ. Կիրվերը և ուրիշներ, երգիչներ Տ. Կուուգիկը և Գ. Օտսը, դիրիժոր Վ. Յարվին։ Էստոնիայում գործում են օպերայի և բալետի ակադեմիա կան «էստոնիա» թատրոնը Տալլինում (հիմնված 1906), «Վանեմույնե» երաժշտական դրամատիկական թատրոնը Տարտուում (հիմնված 1870), ֆիլհարմոնիան։
Տոտո

Տոտո (Toto, իսկական անուն ազգանունը՝ Անտոնիո Դեկուրտիս-Գալյարդի (De Curtis-Gagliardi), փետրվարի 15, 1898(1898-02-15)[…], Նեապոլ, Իտալիա - ապրիլի 15, 1967(1967-04-15)[…], Հռոմ, Իտալիա), իտալացի կինոդերասան։


== Գործունեություն ==
Նախապես խաղացել է ռևյուում, օպերետում, թատրոնում, հանդես եկել ռադիոյով։ Տոտոն կինոյում ստեղծել է մի կերպար, որը փոխանցվել է ֆիլմից ֆիլմ, երբեմն՝ փոխելով անունը։ Կերպարի հաջողության շնորհիվ նկարահանվել են մի շարք կինոնկարներ՝ «Տոտոն ճամփորդում է Իտալիայում» (1948), «Տոտոն տուն է փնտրում» (1949), «Տոտոն փնտրում է կնոջը» (1952) Տոտոն (աջից) Էսպոզիաոյի դերում (կադր «Ոստիկաններ և գողեր» կինոնկարից, 1951) և այլն։ Տոտոյի մասնակցությամբ ֆիլմերում պայմանական, կատակերգական դրությունները հաճախ զուգակցվել են սոցիալական ուղղվածությանը, որը դարձել է նրա և նեոռեալիստ ռեժիսորների համագործակցության հիմքը․ Ռ․ Ռոսսելինիի «Ո՞ւր է ազատությունը» (1952), Է․ Դե Ֆիլիպոյի «Նեապոլը միլիոնատերերի քաղաք է» (1950), Վ․ Դե Սիկայի «Նեապոլի ոսկին» (1954) և այլն։ Խաղացել է նաև «Օրենքն օրենք է» իտալա-ֆրանսիական և Պ․ Պազոլինիի «Մեծ և փոքր թռչունները» ֆիլմերում։ Վերջին դերը Խաբեբան էր «Սուրբ Յանուարիուսի օպերացիան» (1967) կինոնկարում։


== Ծանոթագրություններ ==
Երաժիշտ այծը

«Երաժիշտ այծը» (ռուս.՝ «Козёл-музыкант»), խորհրդային նկարված մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ ստեղծված 1954 թ. ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Բորիս Դյոժկինի կողմից Սերգեյ Միխալկովի սցենարի հիման վրա։ Դյոժկինի առաջին ինքնուրույն աշխատանքն է։


== Սյուժե ==
Մուլտֆիլմում ծաղրվում են անտաղանդ ու անբարեխիղճ կոմպոզիտորները, որոնք իսկական արվեստը անամոթաբար փոխարինում են բանաքաղությամբ։
Կոմպոզիտոր այծն ավարտին է հասցնում իր նոր ստեղծագործությունը, որի թեման նրան հուշել էին Ավանակն ու Խոյը։ Կոմպոզիտորի հեղինակային համերգն իր ելույթով բացում է երաժշտագետ Գորշ Գայլը։ Նա հիացած է վաստակավոր հիմար այծի արվեստով։ Սակայն երբ գազանների նվագախումբն սկսում է նվագել «Տատիկի մոտ ապրում էր գորշավուն հիմարիկ այծիկը» (ռուս.՝ «Жил-был у бабушки серенький козлик дурачок») երգի թեթևակի փոխված տարբերակը, հանդիսատեսն սկսում է հեռանալ։


== Ստեղծողներ ==
Ստեղծողների ցանկը կազմվել է ըստ մուլտֆիլմի տիտրերի։


== Դերերը հնչյունավորել են ==
Մուլտֆիլմը հնչյունավորած դերասանների անուններն ու ազգանունները տիտրերում նշված չեն։


== Թողարկում DVD-ով ==
Մուլտֆիպմը պաշտոնապես թողարկվել է DVD սկավառակով «Союз-видео» ընկերության կողմից «Տոնական մուլտհամերգ» (ռուս.՝ «Праздничный мультконцерт») հավաքածուում։ «Երաժիշտ այծը» մուլտֆիլմից բացի հավաքածուում ընդգրկվել են հետևյալ մուլտֆիլմերը՝ «Ուղիղ երեքն անց տասնհինգ...» (ռուս.՝ «Ровно в три пятнадцать»), «Գարնանային մեղեդիներ» (ռուս.՝ «Весенние мелодии»), «Փոքրիկ նավակ» (ռուս.՝ «Катерок»), «Մաշենկայի համերգը» (ռուս.՝ «Машенькин концерт»), «Անտառային էստրադայում» (ռուս.՝ «На лесной эстраде»), «Որտե՞ղ եմ ես տեսել նրան» (ռուս.՝ «Где я его видел?»), «Օտար ձայն» (ռուս.՝ «Чужой голос»)։

Ձայն — Ռուսերեն Dolby Digital 1.0 Mono,
Տարածաշրջանային կոդ — 0 (All),
Պատկեր — Standart 4:3 (1,33:1),
Գույն — PAL,
Փաթեթավորում — Կոլեկցիոն հրատարակություն,
Տարածող — «Союз-видео»։


== Թեմատիկ ցուցադրություններ ==
Գեորգի Բորոդինի «Արխիվ։ Խորհրդային անիմացիոն սատիրա - երաժշտության և գեղանկարչության մասին» (ռուս.՝ «Архив. Советская анимационная сатира - о музыке и живописи») հաղորդում, «Հասարակության սիրելին» (ռուս.՝ «Любимец публики»), «Օտար ձայն» (ռուս.՝ «Чужой голос»), «Երաժիշտ այծը» (ռուս.՝ «Козёл-музыкант»), «Страна Оркестрия», «Թռչում էին երկու ուղտ» (ռուս.՝ «Летели два верблюда»), «Նկարչի հետ պատահած դեպք» (ռուս.՝ «Случай с художником»), «Նկար» (ռուս.՝ «Картина»), «Օ, ծով, ծով» (ռուս.՝ «О, море, море!»)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Михалков С.В. Козёл-музыкант. — М.: АСТ, 2013. — 48 с. — (Союзмультфильм представляет...). — ISBN 978-5-17-077259-9Книга по мультфильму в серии "СОЮЗМУЛЬТФИЛЬМ представляет: впервые - легендарные мультфильмы в книгах!"


== Արտաքին հղումներ ==
«Երաժիշտ այծըт» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Երաժիշտ այծը» — Мультик.ру
«Երաժիշտ այծը» մուլտֆիլմը Յութուբում
Հարավային Շետլանդյան կղզիներ

Հարավային Շետլանդյան կղզիներ (անգլ.՝ South Shetland Islands), հրաբխային լեռնային կղզիների կղզեխումբ Ատլանտյան օվկիանոսում, Անտարկտիկական թերակղզուց հյուսիս։ Բաղկացած են 11 մեծ և բազմաթիվ մանր կղզիներից։ Տարածությունը մոտ 4300 կմ² է, բարձրությունը՝ մինչև 2300 մ։ Ծածկված են ձյունով և սառույցով։ Կղզիներում մշտական գործում են մի քանի գիտական կայաններ։ Փոկերի և ծովառյուծների մակաղատեղի է, կա կետորսություն։


== Աշխարհագրություն ==

Կղզեխումբը ձգվում է հարավ-արևմուտքից մինչև հյուսիս-արևելք և բաժանված է Անտարկտիկական թերակղզուց Բրանսֆիլդ նեղուցով, իսկ Հարավային Ամերիկայից՝ Դրեյկի նեղուցով։ Կղզեխմբում կան բազմաթիվ կղզիներ, սակայն նրանցից շատերը փոքր են։ Կղզեխմբի մակերեսը 3687 կմ² է։


== Պատմություն ==
Հարավային Շետլանդյան կղզիները հայտնաբերվել են Ուիլյամ Սմիթի կողմից 1819 թվականին։ Երկու տարի անց ռուսական Ֆադեյ Բելինգսհաուզենի և Միխայիլ Լազարևի արշավախումբը տվեց կղզիներին ռուսական անվանումներ։ Կղզիների մեծամասնությունը ունեն կրկնակի անուններ։ Շատ քարտեզների վրա փակագծերում նշվում են երկու անվանումները։


== Բնակչություն ==
Քանի որ կղզեխմբի կլիման ամենահարմարն է Անտարկտիկայում, կղզիների վրա տեղակայված են տասից ավելի անտարկտիկ կայաններ, այդ թվում ռուսական Բելինգսհաուզենը Քինգ-Ջորջ (Վաթերլոո) կղզու վրա և բուլղարական Սուրբ Կլեմենտ Օխրիդսկիյը Սմոլենսկ (Լիվինգստոն) կղզու վրա։


== Տես նաև ==
Անտարկտիկա
Ֆոլկլենդյան կղզիներ
Անտարկտիդա
Արմեն Հարությունյան (այլ կիրառումներ)

Արմեն Հարությունյան անուն-ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Արմեն Անատոլիի Հարությունյան - հայ գյուղատնտես, ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ։
Արմեն Շուրայի Հարությունյան- ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան 2006-2011 թթ.։
Արմեն Սերյոժայի Հարությունյան - գեղանկարիչ։
Արմեն Շավարշի Հարությունյան - ատամնաբույժ, զինվորական բժիշկ։
Արմեն Հրանտի Հարությունյան - իրավաբան, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ։
Լեմեշոկ

Լեմեշոկ (ռուս.՝ Лемешок), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տեզա գետի աջ ափին՝ 126 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։ Հոսում հյուսիս-արևելքով։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Կլյազմա գետն է։ Գետի ենթաավազանը Օկա և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010301112110000033310
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110003331
Ավազանի կոդը - 09.01.03.011
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մյախնովո

Մյախնովո (ռուս.՝ Мяхново), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Քիրամ Կազմող

Քիրամ Կազմող (ծնված և մահացած թվականները անհայտ են), XVI – XVII դարերի քանդակազարդող հայ վարպետ, խաչքարեր և տապանաքարեր կազմող։


== Կատարած աշխատանքներ ==
Նրա ստորագրությամբ հայտնի ամենավաղ գործը՝ օրորոցաձև մի տապանաքար, ստեղծվել է 1551 թվականին, այժմյան Մարտունու շրջանի Երանոս գյուղում, վերջինը՝ 5 խաչքար, 1610 թվականին, գտնվում են այժմյան Շամշադինի շրջանի Բերդ գյուղի «Սուրբ Սարգսի խաչ» կոչվող գերեզմանատանը։ Քիրամ Կազմողը խաչքարեր ու տապանաքարեր է կերտել Եղվարդում, էջմիածնում, Աշտարակում՝ Արարատյան դաշտից մինչև Բերդ, սակայն, հիմնականում ստեղծագործել է Գեղարքունիքում (ներկայիս Մարտունու և Կամոյի շրջաններում), որի գյուղերից մեկը, հավանաբար, նրա ծննդավայրն է եղել։ Մյուս քանդակազարդող հայ վարպետների համեմատությամբ Քիրամ Կազմողը եղել է ամենաարգասավորը․ նրա ստորագրությամբ և անստորագիր հաշվվում է 64 գործ (54 խաչքար, 10 տապանաքար)։ Քիրամ Կազմողի գործունեությունը առանձնապես բեղմնավոր է եղել Նորադուզում, ուր ստեղծել է 32 խաչքար։ Նրա արվեստի գլուխգործոցներն են համարվում Կամոյի «Դարի գլուխ» գերեզմանատան մեջ կանգնեցված զույգ խաչքարերը, մեկը՝ Հախնազարի (1596 թվականին, ստորագրված, պահվում է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում), մյուսը՝ Շահնազարի հիշատակին։ Նա կատարելության է հասցրել Գեղարքունիքում Մեյիբսեթ Կազմողի սկզբնավորած «մանրաքանդակ ոճը», դարձել դրա ամենացայտուն ներկայացուցիչը։


== Գրականություն ==
Բարխուդարյան Ս., Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ, Երևան, 1963։
(20836) Մարիլիտեդյա

(20836) Մարիլիտեդյա, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 2000 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(20836) Մարիլիտեդյա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կապույտ Նեղոս

Կապույտ Նեղոս (ամհարերեն՝ ጥቁር አባይ, արաբ․՝ النيل الأزرق‎‎ ― Բահր Էլ-Ազրակ), (արաբ. բահր՝ գետ, ազրակ՝ կապույտ), գետ Եթովպիայում և Սուդանում, Նեղոսի ամենաջրառատ վտակն է։ Անվանումը ստացել է ջրի երանգից։
Խարթում քաղաքի մոտակայքում Կապույտ Նեղոսը միանում է Սպիտակ Նեղոսին՝ ստեղծելով Նեղոս գետը։ Երկարությունը՝ 1600 կմ։ Սկիզբ է առնում Չոկե լեռներից։ Եթովպիայում կոչվում է Փոքր Աբբայ, Աբբայ, Սուդանում՝ Կապույտ Նեղոս։ Սնումը անձրևային է, տարեկան հոսքը՝ 52 կմ3։ Նավարկելի է։


== Անվանում ==
Անվանումը հավանաբար առաջացել է ջրի երանգից։ Արաբերեն կոչվում է Բահր էլ-Ազրակ․ բահր՝ «գետ», ազրակ՝ «կապույտ»։


== Աշխարհագրություն ==
Կապույտ Նեղոս գետը սկիզբ է առնում Տանայից և թափվում է Նեղոս։ Գետը պատկանում է Միջերկրական ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 1830 մ բարձրության վրա։


== Հիդրոգրաֆիա ==
Կապույտ Նեղոս գետի երկարությունը կազմում է 1600 կմ։


== Տես նաև ==
Ակունք և Գետաբերան


== Արտաքին հղումներ ==
Կապույտ Նեղոսի մասին Բրոքհաուսի և Եփրոնի հանրագիտական բառարանում


== Ծանոթագրություններ ==
Աղգյոլ (Բայազետի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղգյոլ (այլ կիրառումներ)Աղգյոլ, լճակ Հայկական լեռնաշխարհում, Բայազետի շրջանում։ Ծանծաղ է։


== Ծանոթագրություններ ==