Քորմաք Մաքքարթի

Քորմաք Մաքքարթի (անգլ.՝ Cormac McCarthy, ծնյալ Չարլզ Մաքքարթի (անգլ.՝ Charles McCarthy), հուլիսի 20, 1933(1933-07-20)[…], Փրովիդենս, ԱՄՆ), ժամանակակից ամերիկացի վիպասան, թատերագիր, սցենարիստ։  Արդեն հեղինակել է տասը վեպ՝ կիրառելով հարավգոթական, արևմտյան, ապոկալիպսիսային ու հետապոկալիպսիսային ոճերի տարրեր։
Մաքքարթիի հինգերորդ վեպը՝ «Արյան միջօրեական»-ը (Blood Meridian, 1985), տեղ է զբաղեցրել 2005 թվականին Time  ամսագրի կազմած  «1923 թվականից ի վեր հրատարակված 100 լավագույն անգլիալեզու գրքեր» ցանկում։
«Բոլոր չքնաղ նժույգները» (All the Pretty Horses, 1992) վեպի համար նրան շնորհվել են Գրքի ազգային մրցանակ և Գրաքննադատների ազգային շրջանակի մրցանակ։ 2005 թվականին հրատարակված «Ծերերին տեղ չկա» (No Country for Old Men) վեպի հիման վրա նկարահանվել է նույնանուն գեղարվեստական կինոնկար, որն ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակ է շահել չորս անվանակագերում, այդ թվում՝ «Լավագույն կինոնկար» անվանակարգում։ Էկրանավորվել են նաև նրա «Բոլոր չքնաղ նժույգները», «Ճանապարհը» (The Road) և «Աստծո երեխան» (Child of God) վեպերը, իսկ «Խավարից դուրս» (Outer Dark) ստեղծագործության հիման վրա էլ նկարահանվել է կարճամետրաժ կինանկար՝ 15 րոպե տևողությամբ։
2006 թվականին լույս տեսած «Ճանապարհը» վեպի համար Մաքքարթին 2007 թվականին «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում շահել է Պուլիտցերյան մրցանակ և James Tait Black Memorial մրցանակ։ 2010 թվականին The Times-ը «Ճանապարհը» վեպին առաջին տեղն է հատկացրել իր կազմած «Անցած տասը տարիների 100 լավագույն գեղարվեստական և ոչ գեղարվեստական գրքեր» ցանկում։ Գրաքննադատ Հարոլդ Բլումը Մաքքարթիին հռչակել է իր ժամանակի ամերիկացի չորս լավագույն վիպասաններից մեկը՝ Դոն Դելիլոյի, Թոմաս Փինչոնի և Ֆիլիպ Ռոթի հետ մեկտեղ,  իսկ «Արյան միջօրեականը»  համարել է «մեծագույն գիրքը Վիլյամ Ֆոլքների As I Lay Dying վեպի լույսընծայումից ի վեր»։
Քորմաք Մաքքարթիին հաճախ անվանում են «մեր ժամանակների Ֆոլքներ», նրան հիշատակում են որպես գրականության ասպարեզում Նոբելյան մրցանակի ամենահավանական հավակնորդի։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Վեպեր ===
«Այգեպանը» (անգլ.՝ The Orchard Keeper) (1965) ISBN 0-679-72872-4
«Խավարը դրսից» (անգլ.՝ Outer Dark) (1968) ISBN 0-679-72873-2
«Աստծո երեխան» (անգլ.՝ Child of God) (1974) ISBN 0-679-72874-0
«Սաթրի» (անգլ.՝ Suttree) (1979) ISBN 0-679-73632-8
«Արյան միջօրեական» (անգլ.՝ Blood Meridian, Or the Evening Redness in the West) 1985 ISBN 0-679-72875-9
«Բոլոր չքնաղ նժույգները» (անգլ.՝ All the Pretty Horses) 1992 ISBN 0-679-74439-8
«Գծից դուրս» (անգլ.՝ The Crossing) (1994) ISBN 0-679-76084-9
«Հարթավայրի քաղաքները» (անգլ.՝ Cities of the Plain) (1998) ISBN 0-679-74719-2
«Ծերերին տեղ չկա» 2009 ISBN 978-5-9985-0173-9 (անգլ.՝ No Country for Old Men) 2005 ISBN 0-375-70667-4
«Ճանապարհը» (անգլ.՝ The Road) 2006 ISBN 0-307-38789-5
«Ուղևորը» (անտիպ վեպ) (անգլ.՝ The Passenger)


=== Վիպակներ և պատմվածքներ ===
"Wake for Susan" (1959)
"A Drowning Incident" (1960)
"The Dark Waters" (1965)


=== Էսսեներ ===
"The Kekulé Problem" (2017)


=== Սցենարներ ===
«Այգեպանի տղան» (անգլ.՝ The Gardener’s Son) (1996) 0-88001-481-4
«Խորհրդականը» (անգլ.՝ The Counselor) (2013) 978-1-4472-2764-9 


==== Անտիպ ====
The Sunset Limited (2011)


=== Թատերախաղեր ===
The Stonemason (:Category:1995 plays|1995) ISBN|978-0-679-76280-5}}
The Sunset Limited (:Category:2006 plays|2006) 0-307-27836-0


== Էկրանավորումներ ==
ՀեռուստատեսայինThe Gardener's Son (եթեր է հեռարձակվել 1977 թվականի հունվարին՝ մաս կազմելով Public Broadcasting Service (PBS)-ի սերիաների շարքի)։ Մաքքարթին սցենարը գրել է՝ ընդառաջելով ռեժիսոր Ռիչարդ Փիրսի խնդրանքին
The Sunset Limited (2006) HBO մալուխային հեռուստաընկերությունը եթեր է հեռարձակել 2011 թվականի փետրվարին։ Գլխավոր դերերը կատարել են Թոմի Լի Ջոնսը (ով նաև բեմադրության ռեժիսորն է) և Սեմյուել ՋեքսոնըԿինոնկարներ2000 — «Բոլոր չքնաղ ձիերը» / All the Pretty Horses — կինոռեժիսոր՝ Բիլլի Բոբ Թորնթոն, գլխավոր դերերում՝ Մեթ Դամոն և Պենելոպե Կրուս
2007 — «Ծերերին տեղ չկա» / No Country for Old Men — ռեժիսորներ՝ Քոեն եղբայրներ, գլխավոր դերերում՝ Թոմի Լի Ջոնս, Ջոշ Բրոլին, Խավիեր Բարդեմ.  ֆիլմը ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակի է ներկայացվել ութ անվանակարգում, որոնցից չորսում («Լավագույն կինոնկար», «Տղամարդու երկրորդ պլանի դերի լավագույն կատարում», «Լավագույն ռեժիսուրա», «Լավագույն սցենար») հաղթանակ է գրանցել։
2009 - «Ճանապարհը» - կինոռեժիսոր՝ Ջոն Հիլքոութ։ Գլխավոր դերերում հանդես են եկել Վիգո Մորտենսենը, Քոդի Սմիթ-Մաքֆին, Շառլիզ Թերոնը, Ռոբերտ Դյուվալը։ Կինոնկարը, որի պրեմիերան կայացել է 2009 թվականի նոյեմբերի 25-ին, քննադատների կողմից մեծ մասամբ դրական գնահատականի է արժանացել։
2013 - «Աստծո երեխան» - կինոռեժիսոր՝ Ջեյմս Ֆրանկո, պրեմիերան կայացել է Վենետիկի 70-րդ միջազգային կինոփառատոնումԿարճամետրաժ կինոնկար2009 - «Խավարը դրսից» / Outer Dark - կինոռեժիսոր Սթիվեն Իմվոլի նկարահանած 15 րոպեանոց կարճամետրաժ ֆիլմը, թողարկվել է ԱՄՆ փառատոնի շրջանակումԸստ լուրերիՎերջին տարիներին լուրեր են շրջանառվում «Արյան միջօրեական» վեպի ակնկալվող էկրանավորման վերաբերյալ, հնչեցվում են կինոռեժիսորներ Ջեյմս Ֆրանկոյի, Թոդ Ֆիլդի, Սքոթ Ռուդինի, Ռիդլի Սքոթի անունները՝ որպես այդ նախագծի հետ առնչվող բեմադրիչների, սակայն այդ նախագին առնվազն երկու անգամ արդեն տապալվել է։


== Պարգևներ ==
1959, 1960 Ingram-Merrill համալսարանական հիմնադրամի պարգևներ
1965 Ճամփորդելու դրամաշնորհ՝ Արվեստների ու գրականության ամերիկյան ակադեմիայից
1966 Վիլյամ Ֆոլքներ հիմնադրամի մրցանակ «Առաջին նշանակալից վեպ» անվանակարգում՝ «Այգեպանը» վեպի համար
1969 Գուգենհայմի մրցանակ՝ «Գեղարվեստական գրականություն» անվանակարգում
1981 Մաքարթուր մրցանակ
1992 Գրքի ազգային մրցանակ «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում and the National Book Critics Circle Award for All the Pretty Horses
1996 Դուբլինի միջազգային գրական մրցանակ («Գծից անց» վեպը տեղ է գրավել մրցանակի հավակնորդների ցանկում)
2000 Դուբլինի միջազգային գրական մրցանակ («Հարթավայրի քաղաքները» վեպը տեղ է գրավել մրցանակի հավակնորդների ցանկում)
2006 James Tait Black Memorial Prize և Believer գրական մրցանակ «Ճանապարհը» վեպի համար
2007 Պուլիտցերյան մրցանակ «Ճանապարհը» վեպի համար
2007 2000 Դուբլինի միջազգային գրական մրցանակ («Ծերերին տեղ չկա» վեպը տեղ է գրավել մրցանակի հավակնորդների կրճատված ցանկում)
2008 Maltese Falcon Award, Ճապոնիա, «Ծերերին տեղ չկա» վեպի համար
2008 Premio Ignotus՝ «Ճանապարհը» վեպի համար
2008 * 1996 Դուբլինի միջազգային գրական մրցանակ («Ճանապարհը» վեպը տեղ է գրավել մրցանակի հավակնորդների ցանկում)
2008 PEN/Saul Bellow Award՝ «ամերիկյան գեղարվեստական արձակում ձեռք բերած նվաճումների համար, որոնք նրան դասում են ամերիկյան գրականության բարձրագույն շարքում»
2012 James Tait Black մրցանակին հավակնող երկերի կրճատված ցուցակում տեղ է գրավել «Ճանապարհը» վեպը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Frye Steven (2009)։ Understanding Cormac McCarthy։ Columbia, SC: University of South Carolina Press։ ISBN 978-1570038396 
Frye Steven, ed. (2013)։ The Cambridge Companion to Cormac McCarthy։ Cambridge: Cambridge University Press։ ISBN 978-1107644809 
Luce Dianne C. (2001)։ «Cormac McCarthy: A Bibliography»։ The Cormac McCarthy Journal 1 (1): 72–84։ JSTOR 4290933  (updated version published 26 October 2011)
«Connecting Science and Art». Science Friday. April 8, 2011. արխիվացված  օրիգինալից October 18, 2015-ին. https://web.archive.org/web/20151018073936/http://www.sciencefriday.com/segment/04/08/2011/connecting-science-and-art.html։ Վերցված է May 25, 2015. 


== Արտաքին հղումներ ==

Քորմաք Մաքքարթի ընկերություն
Southwestern Writers Collection at the Witliff Collection, Texas State University – Cormac McCarthy Papers
Works by or about Քորմաք Մաքքարթի in libraries (WorldCat catalog)
Քորմաք Մաքքարթի Internet Movie Database կայքում
Western American Literature Journal: Cormac McCarthy