armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վլադիմիր Կանիվեց

Վլադիմիր Կանիվեց (ուկրաիներեն՝ Канівець Володимир Васильович, հոկտեմբերի 5, 1923(1923-10-05), Վեսելայա Դոլինա, Գլոբինոյի շրջան, Kremenchuk Okrug, Պոլտավայի նահանգ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 30, 2017(2017-03-30)), ուկրաինացի խորհրդային գրող, դրամատուրգ։
ՈւԽՍՀ Տարաս Շևչենկոյի անվան պետական մրցանակի դափնեկիր (1970)։


== Կենսագրություն ==
Վլադիմիր Կանիվեցը ծնվել է 1923 թվականին Գլոբինոյի շրջանի Պոլտավայի մարզի Վեսելայա Դոլինա գյուղում, երկրագործի ընտանիքում։ 1939 թվականին տեղափոխվել է Դոնբաս, աշխատել երկաթգծում։ Մասնակցել է հայրենական պատերազմին, պարգևատրվել է շքանշաններով ու մեդալներով։ 1952 թվականին ավարտել է Լատվիայի համալսարանի բանասիրության ֆակուլտետը։ 1953-1963 թվականներին աշխատել է Ռիգայի և Կիևի տարբեր խմբագրություններում ու պարբերական հրատարակչություններում, «Սովետսկայա մոլոդյոժ» հանրապետական թերթում, որտեղ և տպագրել է իր առաջին ֆելիետոններն ու ակնարկները։ 1966-1981 թվականներին ղեկավարել է Ուկրաինայի գրողների միության Ժիտոմիրի միավորումը, եղել է Ուկրաինայի գրողների ազգային միության պատասխանատու քարտուղարը։


== Ստեղծագործություններ ==
Կանիվեցի առաջին պիեսը լույս է տեսել 1953 թվականին։ Նրա պիեսները բեմադրվել են տարբեր քաղաքների թատրոններում։

«Հարսանիքից հետո»
«Շքանշանով փեսացուն»
«Բոնիվուրի սիրտը»
«Խորտակված կղզին»
«Ալեքսանդր ՈՒլյանով»
«Կարմալյուկ»


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
ՈւԽՍՀ Տարաս Շևչենկոյի անվան պետական մրցանակ
Ի. Կոտլյառևսկու անվան մրցանակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վլադիմիր Կանիվեց
Տիկան Ներքին

Տիկան Ներքին, գյուղակ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Արդահանի գավառում։ Գտնվում էր Արդահան քաղաքից 15 կմ հյուսիս֊արևելք։


== Բնակչություն ==
1907 թվականին ուներ 351 բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Միրիան Ռոբաքիձե

Միրիան Ռոբաքիձե (վրաց.՝ მირიან რობაქიძე, մարտի 14, 1995, Վրաստան), վրացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս վրացական «Սապովնելա» ֆուտբոլային ակումբի կազմում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Զեստափոնի» ===
Միրիանը սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան վրացական «Զեստափոնիի» կազմում։ Թիմի հիմնական կազմում իր դեբյուտը Միրիանը նշել է 2012 թվականի մայիսի 29-ին՝ Վրաստանի սուպերգավաթի խաղարկության շրջանակներում կայացած «Գագրայի» դեմ խաղում։ Նա խաղադաշտ է դուրս եկել 66-րդ րոպեին։
Թիմի կազմում իր առաջին ամբողջական հանդիպումը Միրիանը անցկացրել է 2013 թվականի մայիսի 18-ին՝ մրցելով թբիլիսյան «Դինամո»-ի դեմ։


=== «Սապովնելա» ===
2015 թվականի օգոստոսին Միրիան Ռոբաքիձեն տեղափոխվել է «Սապովնելա»։


== Ձեռքբերումներր ==
Վրաստանի չեմպիոն - 2011/12
Վրաստանի գավաթակիր - 2011/12
Վրաստանի սուպերգավաթակիր - 2012, 2013


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը soccerway.com կայքում
էջը transfermarkt.com կայքում
Ազնվացեղ եղջերու

Ազնվացեղ եղջերու (լատ.՝ Cervus elaphus), երկսմբակավորների ընտանիքի կճղակավոր կաթնասուն կենդանի։ ՀՀ-ում կլիմայավարժեցվել է Խոսրովի արգելոցում (1970 թ.), ապա տեղափոխվել Դիլիջան ազգային պարկ, որտեղ արագ հարմարվել է տեղանքի պայմաններին։
Մարմնի երկարությունը 185-240 սմ է, պոչինը՝ 8-15 սմ, կենդանի զանգվածը 130-320 կգ։ Մարմնի վերին մասը ավազամոխրագույնից դարչնագույն է՝ շիկակարմիր երանգով։ Գլուխն ավելի բաց գույնի է։ Դնչի տակը, բերանի ու աչքերի շուրջը սպիտակավուն է։ Պարանոցի ու մեջքի միջին մասով անցնում է սև շերտ։ Պոչի մոտ մազերը սպիտակ են և առաջացնում են շրջանաձև մեծ բիծ՝ «հայելի»։ Արուներն ունեն ճյուղավոր եղջյուրներ, որոնք ամեն տարի փոխվում են։
Ազնվացեղ եղջերուն ամռանը սնվում է խոտաբույսերով, ծառերի ու թփերի տերևներով և ճյուղերով, ձմռանը՝ ծառերի կեղևներով, չոր ճյուղերով ու խոտաբույսերով։ Կտղուցը սեպտեմբերին է, երբեմն՝ հոկտեմբերի կեսերին, առանձին անհատներինը՝ դեկտեմբեր - հունվարին։ Հղիությունը տևում է 34-35 շաբաթ։ Ունենում է մեկ (երբեմն 2) ձագ, որոնք 1 ամսականից սնվում են խոտով։
Որսն արգելված է։
Մալչիշ-Կիբալչիշի հուշարձան

Մալչիշ-Կիբալչիշի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Мальчишу-Кибальчишу), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Արկադի Գայդարի հեքիաթի հերոս Մալչիշ-Կիբալչիշին։ Տեղադրվել է Վորոբյովի գորիում, Կոսիգինի փողոցի և Վերնադսկու պողոտայի խաչմերուկում, Մոսկվայի մանկական (պատանեկան) ստեղծագործության քաղաքային պալատի մոտ։


== Նկարագրություն ==
Արձանի բարձրությունը 5 մետր է։ Մալչիշը պատկերված է շարժման մեջ, նա ոտաբոբիկ է, հագին կարճ շալվար է, պարզ շապիկ, գլխին բուդյոնովկա է, աջ ձեռքին սուր է, ձախին` շեփոր, և նա, կարծես, պատրաստվում է քայլ անել և կանչում է իր հետևից։ Պատրաստված է կռած պղնձից։
Հեղինակներն են քանդակագործ Վ. Կ. Ֆրոլովը և ճարտարապետ Վ. Ս. Կուբասովը։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը տեղադրվել է 1972 թվականի մայիսի 19-ին` ի պատիվ Լենինի անվան համամիութենական պիոներական կազմակերպության 50-ամյակի։
Մալչիշ-Կիբալչիշի հուշարձանը խորհրդային շրջանի խորհրդանիշներից մեկն է։ Սակայն այն արտացոլում է ոչ միայն այդ ժամանակաշրջանի արվեստը. այստեղ էլ կարելի է տեսնել և՛ խորհրդային իդեալները, և՛ երիտասարդների պատրաստակամությունը սխրանքների, և՛ խորհրդային ժողովրդի միասնության ուժը։ Այսօր այս հուշարձանը հետաքրքիր է ոչ միայն տարեց մարդկանց, որոնց համար դա ամբողջ դարաշրջանի իսկական խորհրդանիշն է։ Ժամանակաից երիտասարդության համար այս քանդակը կարող է ծառայել որպես բարոյական իդեալ և ավելի լավ հասկանալ պատերազմի ամբողջ ողբերգությունը և գնահատել պատերազմում հաղթանակած ժողովրդի սխրանքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Памятник Мальчишу - Кибальчишу»։ www.mosgid.ru։ Վերցված է 2014-07-20 
«Памятник Мальчишу - Кибальчишу»։ Сайте Прогулки по Москве։ Վերցված է 2014-08-04
Մամոշկի (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)

Մամոշկի (ռուս.՝ Мамошки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
729

729 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 729 թվականն է, 
VIII դարի 29-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Էդուարդ Պարցիկյան

Էդուարդ Խաչիկի Պարցիկյան (հուլիսի 5, 1976(1976-07-05), Սոչի, Կրասնոյարսկի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայկական ծագումով ռուս ֆուտբոլիստ։
Իր նորամուտը նշել է Ռուսաստանի սիրողական ֆուտբոլային ակումբային առաջնությունում 1995 թվականին՝ հանդես գալով «Ժեմչուժինա-Սոչի» ակումբում։ Ռուսաստանի առաջնության բարձրագույն դիվիզիոնում 1999 թվականին «Ժեմչուժինայի» կազմում անցկացրել է 11 հանդիպում։ 2003 և 2006 թվականներին հանդես է եկել Հայաստանի առաջնությունում Երևանի «Փյունիկ»-ում։ 2003 թվականին անցկացրել է երեք հանդիպում Հայաստանի հավաքականի կազմում։


== Ազգային թիմի վիճակագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երևանի «Փյունիկի» հավաքականի խաղացող Էդուարդ Պարցիկյանը (Ռ) Սոֆիայի ԲԿՄԱ-ից Լեո Լիմայի (Լ) հետ ցատկում է գնդակի համար Չեմպիոնների լիգայի որակավորման երկրորդ փուլի պատասխան խաղի ընթացքում Սոֆիայում 2003 թվական, օգոստոսի 6:
Լեղվան

Լեղվան (վրաց.՝ ლეღვანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 500 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 11 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 679 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Խարագաուլի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Տարածքով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Տնտեսական կապեր

Տնտեսական կապեր, արտադրանք թողարկողների ու սպառողների միջև մատակարարման անվանացանկը, ծավալը և ժամկետները կարգավորող հարաբերություններ։ 
Կարող են լինել ուղղակի, որ նախատեսում են արտադրանք թողարկողների ու սպառողների անմիջական փոխգործողություն, կամ միջնորդավորված մատակարարող՝ իրացնող կազմակերպությունների ծառայությունների օգտագործմամբ։
Արտաշես Մխիթարյան (դերասան)

Արտաշես Մաքսիմի Մխիթարյան (հունվարի 12, 1981(1981-01-12), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2019) ։


== Կենսագրություն ==
1997թվականին  ավարտել է Եղիշե Չարենցի անվան 67 միջնակարգ դպրոցը։ 2001թվականին ավարտել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դերասանական բաժինը/Հ․Աշուղյանի արվեստանոց/։ 2001-2003թվականներին ծառայել է ՀՀ ԶՈՒ-ում։ 2005 թվականին ընդունվել է  Հրաչյա Ղափլանյանի անվան դրամատիկական թատրոն՝որպես դերասան։ 
2018թվականից ստանձնել է դրամատիկական թատրոնի փոխտնօրենի պաշտոնը։ Ամուսանցած է, ունի մեկ որդի։:


== Դերեր թատրոնում ==


== Ֆիլմեր ==


== Պարգևներ ==
ՀԹԳՄ Արտավազդ մրցանակ
2019թ ՀՀ Վաստակավոր արտիստ


== Ծանոթագրություններ ==
Բուլանժերիտ

Բուլանժերիտ  (ֆրանսիացի միներալոգ Շառլ Բուլանժեի անունով), միներալ, բարդ սուլֆիդ. 
  
    
      
        P
        
          b
          
            5
          
        
        S
        
          b
          
            4
          
        
        
          S
          
            11
          
        
      
    
    {\displaystyle Pb_{5}Sb_{4}S_{11}}
  : 
Բյուրեղագիտական համակարգը մոնոկլինային է։ Առաջացնում է ասեղնաձև բյուրեղիկներ կամ թելավոր ագրեգատներ։ Գույնը՝ արծաթամոխրագույնից մինչև կապարամոխրագույն։ Կարծրությունը՝ 2,5-3,0, խտությունը՝ 6230 կգ/մ³: Հանդիպում է Անդրբայկալի, Ուզբեկստանի, Ուկրաինայի, Չեխիայի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի բազմամետաղային հանքավայրերում, Հայաստանում՝ Ազատեկի հանքավայրում։ Մեծ կուտակումների դեպքում հանդիսանում է կապարի հանքանյութ։
Վառեսե

Վառեսե (էստ․՝ Varese), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Սիմեռպալու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վենեսուելայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

Վենեսուելայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը (իսպ.՝ La selección de fútbol de Venezuela) ներկայացնում է Վենեսուելան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Վենեսուելայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կողմից։ Տնային խաղերը հավաքականը անցկացնում է 3 հիմնական մարզադաշտերում՝ Պոլիդեպորտիվո Կաչամայ, Էստադիո Խոսե Անտոնիա Անսոատեգի և Էստադիո Պուեբլո Նուեվո։
2018 թվականի դրությամբ Վենեսուելան միակ ԿՈՆՄԵԲՈԼ-ի հավաքականն է, որ ոչ մի անգամ չի որակավորվել Աշխարհի առաջնություններին։ Վենեսուելայի հավաքականը նաև ոչ մի անգամ չի հաղթել Ամերիկայի գավաթում և նրա լավագույն արդյունքը 4-րդ տեղն է։
ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 58-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վենեսուելայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքը
Վենեսուելայի ֆուտբոլի հավաքականը FIFA.com-ում Archived 2013-04-24 at the Wayback Machine.
Վենեսուելայի ֆուտբոլի հավաքականը soccerway.com կայքում
Կապուտան (այլ կիրառումներ)

Կապուտան անվանումը կարող է ունենալ հետևյալ կիրառումները․

Կապուտան - գյուղ Կոտայքի մարզում,
Կապուտան - լիճ Սյունիքի մարզում,
Կապուտան - Ուրմիա, լիճ Իրանի հյուսիս-արևմուտքում,
Կապուտան - երկաթի հանքավայր Կոտայքի մարզում։
Կուրումոչ (գյուղ, Վոլժսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կուրումոչ (այլ կիրառումներ)Կուրումոչ (ռուս.՝ Курумоч), գյուղ Ռուսաստանի Սամարայի մարզի Վոլժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6697 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վեշկայմայի շրջան

Վեշկայմայի շրջան (ռուս.՝ Вешкаймский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ուլյանովսկի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Վեշկայմա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1435,5 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 18743 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 13,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Գերդա Մադվիգ

Գերդա Մադվիգ (անգլ.՝ Gerda Madvig, ապրիլի 14, 1868(1868-04-14), Կոպենհագեն, Դանիա - սեպտեմբերի 10, 1940(1940-09-10), Charlottenlund, Դանիա), դանիացի քանդակագործուհի և նկարչուհի։


== Կենսագրություն ==
Գերդա Հեյմանը ծնվել է Գերմանիայում, ծագումով դանիացի հրեաներ Ֆիլիպ Հեյմանի ու Հաննե Էմիլի Ադլերի ընտանիքում։


=== Գործունեություն ===
Նկարել սովորել է նկարիչ-պատկերազարդող Կառլ Թոմսենի մոտ, որից հետո չորսից հինգ տարի աշխատել է պրոֆեսոր Օգյուստ Սաաբիեի հետ։ 1892 թվականին իր առաջին աշխատանքը՝ «Կինը», ցուցադրել է Շարլոտենբորգի ամենամյա գարնանային ցուցահանդեսում, իսկ 1893 թվականին ներկայացրել է «Քնած երեխան»։ Հետագայում մոդելվորել  է «Ասրա» վերնագրված իրական չափսերով արձանը և մի քանի այլ կիսանդրիներ, ի թիվս այլոց իր քրոջ՝ Ջեննիի կիսանդրին։ Մադվիգը նաև նվագել է և համերգներ ունեցել Փարիզում, որտեղ նա ապրել է 1903 թվականից մինչև մահվանից որոշ ժամանակ առաջ։


==== Ոճ ====
Որպես բնորդներ օգտագործել է միայն ընտանիքի անդամներին, ինչպես նաև հանրահայտ մարդկանց, ինչպիսիք էին իր ժամանակաից պրոֆեսոր Յուլիուս Պետերսենը և մահացած Ֆրեդերիկ Շոպենը։ Որպես քանդակագործ նատուրալիստ է եղել, մինչդեռ նրա կտավները հիմնականում կրել են ֆրանսիական իմպրեսիոնիզմի ազդեցությունը։


== Անձնական կյանք ==
1905 թվականի մայիսի 16-ին Փարիզում ամուսնացել է նկարիչ Չառլզ Ուիլյամ Մադվիգի հետ։ Ունեցել են մեկ դուստր՝ արվեստի դիլեր Էդիթ Մադվիգ Ֆերսինգը։


=== Մահ ===
Մահացել է 1940 թվականին, հուղարկավորվել Հելլերուպի գերեզմանատանը։


== Աշխատանքներ ==


=== Քանդակներ ===
«Կին», 1892
«Քնած երեխա», 1893
Ժամանակակից (ռելիեֆ, 1902-03)
Ասրա (նկար)
Կենդանիների արձանիկներ (բրոնզ)
Զգոնություն (բրոնզ, մոտավորապես՝ 1937)
Քրիստոս (1938)
Դուստր Էդիթի արձանիկները


=== Կիսանդրիներ ===
Յուլիուս Պետերսեն (գիպս, Կոպենհագենի համալսարան)
Ջենի Սելիգման, ծնյալ՝ Հեյման
Հանե Հեյման (մարմար)
Յենս Ֆերդինանդ Ուիլումսեն (Փարիզ, 1904)
Ֆրեդերիկ Շոպեն (1933)
Ռոջեր Գարո
Չարլզ Մադվիգ
Պիեռ դ'Արքուեն
Աագե Լուի Դեսո


=== Կտավներ ===
Ձկնորսական նավահանգիստ հյուսիսային Ֆրանսիայում (ցուցադրվել է 1928 թվականին)


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիշյան

Ալիշյան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։
XIX դարավերջին հայաբնակ էր։
Բնակչության մասին տեղեկություններ հայտնի չեն։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գլուշկովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳլուշկովոԳլուշկովո (ռուս.՝ Глушково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Doodle Jump

Doodle Jump, պլատֆորմեր ժանրի համակարգչային խաղը, որ մշակվել և հրապարակվել է խորվաթական Lima Sky ընկերության կողմից։ Խաղը հասնանելի է Windows Phone, iPhone OS, BlackBerry, Android, Java Mobile (J2ME), Nokia Symbian և Xbox 360 պլատֆորմների համար։ Խաղը iPhone-ի համար թողարկվել է 2009 թվականի մարտի 15-ին, Android և Blackberry-ի համար 2010 թվականի մարտի 2-ին, Symbian-ի համար 2010 թվականի մայիսի 1-ին, իսկ  Windows Phone 7-ի համար 2011 թվականի հունիսի 1-ին։ Ինչպես նաև 2013 թվականի օգոստոսի 21-ին թողարկվեց խաղի տարբերակը նախատեսված Windows Phone 8-ի համար։ Ներկա պահին խաղը հասանելի է 9 պլատֆորմների համար։ 
Doodle Jump խաղը հայտնի էր իր վաճառքի արդյունքերով, թողարկումից հետո խաղը չորս ամսի շարունակ ներբեռնվում էր ավելի քան 25000 անգամ օրական։ 2011 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով, խաղը վաճառվել էր ավելի քան 10 միլլիոն անգամ iTunes և Google Play-ի միջոցով, իսկ ընդհանուր ներբեռնումների քանակը հասել էր 15 միլլիոն օրինակի։ Հետագայում մշակվել էր նաև խաղի տարբերակը նախատեսված խաղային սարքերի համար։ Խորվաթ Իգոր և Մարկո Պուշենյակները համարվում են խաղի հեղինակները։ 2016 թվականի հուլիսին Lima Sky ընկերությունը հայտարարեց Skillz ընկերության հետ համագործակցության մասին, որի նպատական էր մշակել Doodle Jump խաղի մրցույթային տարբերակը։ 
2020 թվականի դեկտեմբերի 20-ին թողարկվեց, Doodle Jump 2 խաղը App Store-ում։ 


== Գեյմփլեյ ==
Doodle Jump խաղի նպատակը «Դուդլեր» անունով չորկոտանի արարածին օգնելն է, որպեսզի կարողա տեղաշարժվի, որքան հնարավոր է ավելի բարձր առանց ընկնելու։ Աջ կողմ տեղափոխվելուց կերպարը տեղափոխվում և դուրս է գալիս ձախ մասից։ Կերպարին ղեկավարելու համար խաղացողները թեքում են սարքը աջ կամ ձախ։ 
Խաղի ընթացքում խաղացողները կարող են ստանալ տարատեսակ օգնող օբյեկներ այդ թվում՝ պտուտակներով գլխարկ, ռեակտիվ հրթիռներ, զսպողակներ, բատուտներ և անխոցելիության վահան։ Խաղում կան որոշակի ՉԹՕ և հրեշներ, որոնց Դուդլերը պետք է չդիպչի։ Նշանառությունը խաղում կառավարվում է հպումների միջով, ինչպես նաև կա կրակելու ավտոմատացված համակարգ։ Կախված խաղի ռեժիմից փամփուշտերը կարող են թռչել դուրս գալով տեսանելիության սահմանից կամ ձգողականության ուժի շնորիվ ընկնեն ցած։ 
Խաղը չունի սահմանված վերջնակետ, սակայն խաղը ավարտվում է այն ժամանակ, երբ խաղացողը ընկնում է ներքև կամ դիպչում է հրեշներին։ 
Խաղացողները կարող են ընտրել խաղում առակ թեմատիկներից որևիցէ մեկը(Original, Christmas, Halloween, Rainforest, Space, Soccer World Cup, Underwater, Easter, Ice Blizzard, Retro Arcade, Ninja կամ Pirate)։ Կախված թեմատիկայից փոփոխվում է հետանկարը և Դուդլերի տեսքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Թավշաոտ բվիկ

Թավշաոտ բվիկ (լատ.՝ Aegolius funereus), բվերի ընտանիքին պատկանող թռչուն, որը գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Սովորական սարյակից քիչ մեծ թռչուն է, մատերը փետրավորված են մինչև մագիլների հիմքը։ Չորս մատներից երկուսը ուղղված են դեպի առաջ, երկուսը՝ դեպի ետ։ Ականջանման փետուրները բացակայում են, դիմային սկավառակը կլոր է։ Մեջքի մասը գորշագույն է։ Գլխի և մեջքի վրա ունի սպիտակ պտեր։ Որովայնը բաց գույնի է՝ գորշագույն բծիկներով։ Աչքերը և կտուցը դեղին են։ Էգերի քաշը 177-197 գ է, իսկ թևերի բացվածքը՝ 59-62 սմ։ Արուների քաշը 116 գ է, իսկ թևերի բացվածքը՝ 55 սմ։


== Կենսակերպ ==
Հայաստանում համարվում է հազվագյուտ նստակյաց թռչուն, հանդիպում է խառը և փշատերև անտառներում։ Թռիչքը արագ է՝ ալիքաթև գծով։ Զոհին որսում է թաքստոցից կամ թռիչքի ընթացքում։


== Բնադրում ==
Բնադրում է փչակներում, ինչպես անտառի խուլ անկյուններում, այնպես էլ բացատների եզրային ծառերին։ Սովորաբար քողարկված թռչուն է և աչքի է ընկնում դժվարությամբ։ Ձվադրում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, դնում է 3-6 սպիտակ ձու։ Սնվում է մկնակերպ կրծողներով և մանր թռչուններով։
Չափազանց օգտակար թռչուն է միջավայրի համար։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Հյուսիսային և Միջին Եվրոպայում, Հյուսիսային Ամերիկայում, Ասիայում, Կովկասում, Թուրքիայում և Հայաստանում։
Հայաստանում մի քանի մեկուսացված ապրելավայրեր հայտնի են «Խոսրովի անտառ» արգելոցում։


== Պահպանություն ==
Խիստ սահմանափակ արեալով հազվագյուտ, ռելիկտային տեսակ է, որը քիչ մտահոգող կարգավիճակով ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Չբացահայտված տարածմամբ խիստ հազվագյուտ տեսակ է, որին սպառնում է փոքր թվաքանակը։
Տեսակը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» արգելոցում։


== Ծանոթագրություններ ==
უ

Ուն (վրաց.՝ უნი ունի), վրացական այբուբենի 20-րդ տառը։ Համապատասխանում է հայերեն Ու ու տառին։
Յունիկոդ՝

Ⴓ ։ U+10B3
უ ։ U+10E3
Գանձակ (Արճեշի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գանձակ (այլ կիրառումներ)Գանձակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արճեշի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կանոնական իրավունք

Կանոնական իրավունք, եկեղեցական ժողովներում ընդունված կանոնների համակցություն։ Վերաբերում է ոչ միայն եկեղեցական, այլև արտաեկեղեցական՝ պետական, վարչական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, քրեական, իրավահարաբերություններին։
Կանոնական իրավունքի առաջին համակարգումը Արևմտյան Եվրոպայում ձեռնարկվել է 12-րդ դարում՝ Բոլոնիայում, հետագայում, դրա հիման վրա, լրացված և մշակված հրատարակվել է 1582 թվականին, Հռոմում։ Հայաստանում կանոնական իրավունքը համակարգվել է 8-րդ դարում։


== Գրականություն ==
Кодекс канонического права. Codex uiris canonici. Институт св. Фомы. М., 2007г.
Джероза Л. Каноническое право. М., 1996
The Code of Canon Law։ A Text and Commentary.
Католическая энциклопедия. Изд. францисканцев, т. 2. М., 2005
Կարմրան բազմաճյուղ

Կարմրան բազմաճյուղ (լատ.՝ Támarix florida Bge), կարմրանազգիների ընտանիքի, կարմրան ցեղի բույս։ 


== Նկարագրություն ==
Տերևաթափ փոքր ծառ կամ թուփ է՝ բազմամյա ճյուղերը ծածկված են մուգմոխրագույն, իսկ երիտասարդ ճյուղերը կարմրավուն կամ նարնջակարմրավուն կեղևով։ Միամյա ընձյուղների տերևները նշտարաձև են, կարճ ցողունը որոշ չափով ընդգրկող հիմքով։ Կանաչ ընձյուղների տերևները կարճ-օվալաձև են կամ դելտայաձև սրտանման,ցողունը որոշ չափով ընդգրկող հիմքով։ Ծաղիկները գտնվում են ծայրային հուրաններում։ 5 անդամանի են։ Ծաղկակիցը նշտարաձև է կամ ձվաձև-նշտարաձև, ծաղկակոթին հավասար է կամ նրանից մի փոքր երկար։ Բաժակաթերթիկները օվալաձվաձև են, սրածայր կամ բթավուն, կիսաթափանցիկ, թաղանթանման եզրերով, առանց քթիկի։ Պսակաթերթիկները վարդագույն են, վառ մանուշակագույն կամ սպիտակ,հակառակ-ձվաձև, թեք, մինչև 1,5 մմ երկարությամբ, որոնք առաջացնում են հավաքված, բաժականման պսակ, որը մնում է պտուղների վրա։ Ենթավարսանդային սկավառակը 5 մասանի է, յուրաքանչյուր գագաթին փոքրիկ փոսիկներով, երբեմն՝ առանց դրանց։ Առէջները 5-ն են։ Վարսանդը ունի 3 սռնակ։ Պտուղը տուփիկ է մինչև 5 մմ երկարությամբ, միջին հաշվով պարունակում է 17 սերմ, որոնք ծլունակությունը պահպանում են 3-10ամիս։ Ծաղկում է գարնանից մինչև խոր աշուն։


== Տարածվածություն ==
Բնական պայմաններում տարածված է Կովկասում, նախկին ԽՍՀՄ-ի Եվրոպական մասում Միջին Ասիայում, Ղազախստանում, Մոնղոլիայում, Չինաստանում, Ճապոնիայում, Աֆղանստանում, Իրանում, Փոքր Ասիայում, Բալկաններում։ Հայաստանի պայմաններում հանդիպում է Արաքս գետի հովտում, Լոռիում, հազվադեպՍևանի ավազանում, որտեղ աճում է գետափերին, գետերի չորացած հուներում, աղուտներում, ծովի մակերևույթից 1600- 1800 մ (երբեմն' 1950 մ) բարձրության վրա։ Արտակարգ ցրտադիմացկուն տեսակ է. դիմանում է մինչև -45 °C-ի սառնամանիքների։


== Կիրառություն ==
Չափազանց արժեքավոր դեկորատիվ տեսակ է, որը կարելի է առաջարկել հանրապետության բոլոր դենդրոլոգիական շրջաններում մշակելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Հակոբ Մելքումյան

Հակոբ Արշակի Մելքումյան (ռուս.՝ Мелькумов Яков Аркадьевич, հունվարի 12, 1885(1885-01-12), Խերխան, Շուշիի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 3, 1962(1962-07-03), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայազգի խորհրդային ռազմական գործիչ, Քաղաքացիական պատերազմի ակտիվ մասնակից, դիվիզիայի հրամանատար (1935)։ «Թուրքեստանցիներ» («Туркестанцы» (1960 г.)) ռազմական հուշերի գրքի հեղինակ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Շուշիի գավառի Խերխան գյուղում, որմնադրի ընտանիքում։ 1890 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Աշխաբադ, որտեղ Հակոբը սովորել է թուրքմեներեն և ձիավարություն։ 1906 թվականին ավարտել է Աշխաբադի գիմնազիայի 6-րդ դասարանը։
Բանակ է զորակոչվել 1907 թվականին։ 1910 թվականին ավարտել է Նիկոլաևի հեծելազորային ուսումնարանը,  ստացել է շտաբս-ռոտմիստրի կոչում։ Մասնակցել է Առաջին աշխարհամարտին որպես գնդացրային անձակազմի հրամանատար։ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո անցել է բոլշևիկների կողմը։ 1918 թվականի ամռանից եղել է 1-ին մոսկովյան հեծելազորային գնդի հրամանատար, որը մարտեր է մղել հարավային ուղղության վրա, 1919 թվականի վերջերից՝ 1-ին Տուրկեստանական դիվիզիայի 1-ին բրիգադայի հրամանատար։ Մասնակցել է Բուխարայի գրավմանը։ 1920-1923 թվականներին մասնակցել է բասմաչների խմբերի ոչնչացմանը։ 1921 փետրվարին նրա ղեկավարությամբ հեծելազորային բրիգադը գրավել է Դենաու և Յուրչի քաղաքները, ինչի համար նա արժանացել է Կարմիր Դրոշի շքանշանի։ Էնվեր փաշայի և նրա գլխավորած հրոսակախմբի ոչնչացման համար (1922 թվականի ամառ) ստացել է Կարմիր դրոշի երկրորդ շքանշանը։ 1924 թվականին նշանակվել է Թուրքեստանյան հեծելազորային բրիգադայի 8-րդ բաժնի հրամանատար։ 1924-1931 թվականներին նրա ղեկավարած ստորաբաժանումը ոչնչացրել է Տաջիկիստանում և Թուրքմենիայում բասմաչության մնացուկները։ 1935 թվականին ստացել է կոմդիվի (դիվիզիայի հրամանատարի) կոչում։ 1934-1937 թվականներին զբաղեցրել է Միջինասիական ռազմական օկրուգի ղեկավարի օգնականի պաշտոնը։ 
1937 թվականի հունիսին ձերբակալվել է։ 1940 թվականի ապրիլին «Ռազմա-ֆաշիստական դավադրությանը» մասնակցելու մեղադրանքով դատապարտվել է գնդակահարության՝ Միջինասիական ռազմական օկրուգի զինվորական տրիբունալի կողմից։ Մեղադրյալի բողոքարկելուց հետո, ԽՍՀՄ Գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիայի որոշմամբ՝ պատիժը փոխարինվեց 15 տարվա ազատազրկմանբ և 5 տարով քաղաքացիական իրավունքներից զրկմանբ։ 1954 թվականին ազատ է արձակվել և 1955 թվականին ռեաբիլիտացվել է։ Մահացել է 1962 թվականին՝ Մոսկվայում։


== Տես նաև ==
Նեմեսիս գործողություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Խորհրդային ռազմական հանրագիտարանի նյութերը
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան
Բրախիկոմե իբերիսատերև

Բրախիկոմե իբերիսատերև, աստղածաղկավորների ընտանիքին պատկանող միամյա բույս է՝ մանր, կտրտված տերևներով և կապույտ ծաղիկներով։


== Նկարագրություն ==
Արտաքին տեսքով նման է զինածաղկին։ Հայրենիքը համարվում է Ավստրալիան։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին։ Բարձրությունը հասնում է մինչև 30 սմ-ի։ Մշակության մեջ հանդիպում են սպիտակ, մանուշակագույն և մանուշակավարդագույն ծաղիկներով տեսակները։ Սերմերը ցանում են ապրիլի սկզբին կիսատաք ջերմոցներում։ Բրախիկոմեն վերատնկումը լավ է տանում միայն այն դեպքում, եթե աճեցվում է փոքր թաղարներով և հողագնդով մայիսի կեսերին դաշտ է տարվում։ Արարատյան դաշտի պայմաններում կարելի է ցանքը կատարել անմիջապես բաց գրունտում ապրիլի վերջերին։ Ծիլերը երևում են 2-3 շաբաթ հետո։ Ցանքից 70-80 օր հետո սկսում է առատորեն ծաղկել։ Տնկում են բույսը բույսից 15-30 սմ հեռավորության վրա։ Լավ է աճում ու ծաղկում տաք, արևոտ վայրերում, թեթև ավազակավային և կավավազային հողերում։ Վատ է տանում գոմաղբով պարարտացումը։
Օգտագործվում է եզրաշերտերում, ծաղկադեկորատիվ ժապավեններում, միքսբորդերներում և ընդհանրապես բոլոր տիպի պարտերային ձևավորումներում։ Բրախիկոմե ցեղն ընդգրկում է 50 տեսակ, որոնք տարածված են Ավստրալիայում, Նոր Զելանդիայում և Թասմանիայում։
Տարածված տեսակներն են․

Կապույտ գորգ,
Վարդագույն գորգ,
Ձյունե աստղ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սակուլինո (այլ կիրառումներ)

Սակուլինո, կարող է վերաբերել՝

Սակուլինո - գյուղ Ռուսաստանի Իվանովոյի մարզի Պալեխսկի շրջանի կազմում։
Սակուլինո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Անդրեյ Կուտորկին

Անդրեյ  Դմիտրևիչ Կուտորկին (օգոստոսի 12 (25), 1906 կամ 1906, Ալատիրի գավառ, Սիմբիրսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 12, 1991(1991-05-12) կամ 1991, Սարանսկ, ԽՍՀՄ, կեղծանունը՝ Ա. Յոնդոլ), էրզիացի բանաստեղծ, արձակագիր։


== Կենսագրություն ==
Անդրեյ Կուտորկինը ծնվել է Ալաթիրի գավառի Ստուդենեց գյուղում (այժմ՝ Չուվաշիայի Հանրապետության Պորեցկի շրջանի Նապոլնոե գյուղի կազմում)։ 1934 թվականից եղել է ԽՍՀՄ Գրողների միության անդամ, եղել է նաև խորհրդային գրողների 1-ին Համամիութենական համագումարի պատվիրակ։


== Աշխատանքներ ==
«Раужо палмань» («Սև սյուն», 1934)
«Ламзурь» (բանաստեղծական վեպ, 1941 թվականին նրա մոտիվներով ստեղծվել է առաջին մորդովական օպերան)
«Покш ки лангсо умарина» («Մեծ ճանապարհի խնձորենին», 1958)
«Лажныця Сура» («Փոթորկոտ Սուրան», 3 գրքով 1969, 1979, 1987)


== Պարգևներ  և կոչումներ ==
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (22.08.1986)
2  «Պատվո  Նշան» շքանշան (09.01.1950, 23.03.1976)
Մեդալներ
Մորդովական ԻԽՍՀ Վաստակավոր գրող (1966)
Մորդովական ԻԽՍՀ Ժողովրդական գրող (1984)
Մորդովական ԻԽՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1987)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Статья в Чувашской энциклопедии
Биографические сведения
Շահպրակ ալեհեր

Շահպրակ ալեհեր (լատ.՝ Matthiola incana), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող միամյա ծաղկաբույս է, ունի 20-40 սմ բարձրությամբ։


== Նկարագրություն ==
Տերևները օվալաձև են, կապտականաչավուն, մազմզուկապատ և փայլուն կանաչ։ Ծաղիկները բուրումնավետ են, հասարակ (4 պսակաթերթիկներով) կամ լիաթերթիկ, ամենատարբեր գունավորմամբ (սպիտակ, կրեմագույն, վարդագույն, կարմրի տարբեր երանգներով, երկնագույն, բաց մանուշակագույն, մուգ մանուշակագույն, կարմրաշագանակագույն)՝ հավաքված հասկերում։ Հասարակ ծաղիկների ծաղկումը տևում է 4-5, իսկ լիաթերթիկները՝ 15-20 օր։ Շահպրակը լավ է աճում ամենատարբեր հողակլիմայական պայմաներում, գերադասում է ավազակավային փուխր, սննդանյութերով հարուստ, ջրաթափանց և օդաթափանց, ստրուկտուրային հողերը։ Լուսասեր է և ցրտադիմացկուն։ Բազմանում է սերմերի միջոցով։
Ցանքը կատարում են մարտին։ Առաջին զույգ տերևները երևալուց հետո ծիլերը վերատնկում են 7 սմ տրամագիծ ունեցող թաղարներում։ Երիտասարդ բույսերը պետք է պահել չոր և լուսավոր պայմաներում։ Գրունտում տնկում են մայիսին։ Ուշ գարնանային ցրտահարություները լավ են տանում։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին։


== Տեսակներ ==
Լայն տարածում ունեն հետևյալ տեսակները.

թզուկ (15-18 սմ),
անգլիական (23-25 սմ),
դրեզդենյան (ջահանման),
տեյխերովյան (փայլուն տերևներով),
նիցայան (ուշ է ծաղկում),
էքսցելզիոր (ցողունը թույլ է ճյուղավորված)։Օգտագործվում է ծաղկադեկորատիվ ձևավորումներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Կրասնոպերեկոպսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոնիկոլաևկաՆովոնիկոլաևկա (ուկրաիներեն՝ Новомиколаївка, Ղրիմի թաթարերեն՝ Novonikolayevka), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոպերեկոպսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 567 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քրոմատիդներ

Քրոմատիդներ (հուն.chroma — գույն, ներկ և eidos — ձև), քրոմոսոմների՝ տարրական կառուցվածքային հիմքը, քրոմոսոմը պարունակում է մեկ, երկու կամ (որոշ պոլիպլոիդ բույսերի բջիջներում, պոլիտեն քրոմոսոմներում) բազմաթիվ միատեսակ, միմյանց զուգահեռ տեղադրված քրոմատիդներ։ Յուրաքանչյուր քրոմատիդ պարունակում է ԴՆԹ-ի մեկ հսկայական մոլեկուլ, 
որն անցնում է նրա ողջ երկարությամբ, առանց խզումների։
Քրոմատիդի ներսում, ըստ երևույթին, պահպանվում են քրոմատինի 3 կառուցվածքային մակարդակները։ Ի լրումն դրանց, միտոզի սկզբում քրոմատինը էլ ավելի խտանում, կոմպակտանում է։ Կոմպակտացմանը զուգահեռ, ձևավորվում է ոչ հիստոնային սպիտակուցներից կազմված հատուկ հիմնամասը, որը պայմանավորում է քրոմատիդի ձևը միտոզում։
Կապիկների մոլորակը: Պատերազմ

«Կապիկների մոլորակը. Պատերազմ» (անգլ.՝ War for the Planet of the Apes), ռեժիսոր Մետ Ռիվզի ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ ֆիլմը։ ԱՄՆ-ում ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2017 թվականի հուլիսի 14-ին, իսկ Ռուսաստանում՝ 2017 թվականի հուլիսի 13-ին։


== Սյուժե ==
Կեսարն ու իր կապիկները պատրաստվում են դիմակայել մարդկանց բանակին, որի գլխավորը մի անխիղճ Գնդապետ է։ Այն բանից հետո, երբ կապիկները մեծ կորուստ են  ունենում, Կեսարը ստիպված է լինում պայքարել իր մութ պարզունակ բնազդների և վրեժխնդրության ցանկության դեմ։ Պատմությունը Կեսարին ու Գնդապետին կանգնեցնում է իրար առաջ. այդ պայքարը որոշիչ է դառնում երկու տեսակների և ամբողջ մոլորակի ապագայի համար։


== Դերեր ==


== Արտադրություն ==


=== Մշակում ===
«Կապիկների մոլորակը։ Հեղափոխություն» ֆիլմի թողարկումից հետո 20th Century Foxը և Chernin Entertainment-ը Մեթ Ռիվզի հետ պայմանագիր են կնքում երրորդ մասը նկարահանելու համար։ 2014 թվականի հունվարի 7-ին ստուդիան հայտարարեց, որ Ռիվզը վերադառնում է տրիկվել, իսկ սցենարը գրելու է Մարկ Բոմբեկը։ Պրոդյուսերները լինելու են Փիթեր Չարնին, Դիլան Քլարկը, Ռիկ Ջաֆան և Ամանդա Սիլվերը։ 2015 թվականի մայիսին հայտնի դարձավ ֆիլմի պաշտոնական անունը՝ «Կապիկների մոլորակը։ Պատերազմ»։


=== Քաստինգ ===
2015 թվականի օգոստոսին Deadline.com-ը հաղորդեց, որ Հեբրիել Չավարիան դեր է ստացել նկարահանվելիք ֆիլմում։ 2015 թվականի սեպտեմբերին The Hollywood Reporter-ը հաղորդեց, որ Վուդի Հարելսոնը պետք է կատարի գլխավոր անտագոնիստի դերը։ 2015 թվականի հոկտեմբերին դերասանական կազմին միացավ Զան Սթիվը։ Հայտարարվեց նաև, որ երիտասարդ դերասանուհի Ամիա Միլլերը անորոշ դեր է ստացել։ Ջուդի Գրիրը և Կարին Կանովալը կվերադառնան իրենց՝ Կոռնելիայի և Մորիսի դերերով։ Ալեքս Պաունովիչը և Սառա Քեննինգը ստացել են անհայտ պրիմատների դերեր։ Չադ Ռուկը դերասանական կազմին միացել է 2015 թվականի նոյեմբերին։


=== Նկարահանումներ ===
Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2015 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Կանադայի Վանկուվեր քաղաքում՝ Hidden Fortress աշխատանքային վայրում։ Մոտ հինգ օր ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել Կանանասկիս քաղաքում (հունվարի վերջին և փետրվարի սկզբին)։ Մարտին Էնդի Սերքիսը հայտարարեց, որ իր մասնակցությամբ նկարահանումների հատվածն ավարտվել է։


== Թողարկում ==
Ֆիլմի սկզբնական թողարկման ժամանակը 2016 թվականի հուլիսն էր։ Սակայն 2015 թվականի հունվարին 20th Century Fox-ը հետաձգեց ֆիլմի ցուցադրումը մինչև 2017 թվականի հուլիսի 14-ը։


== Շարունակություն ==
2014 թվականի նոյեմբերի կեսին MTV News-ի հետ հարցազրույցի ժամանակ Էնդի Սերքիսը հնարավոր շարունակության մասին ասել է. «Հնարավոր է՝ լինեն երեք ֆիլմեր, հնարավոր է չորս, հնարավոր է նաև հինգ։ Ո՞վ գիտի, ճանապարհորդությունը կշարունակվի»։ 2016 թվականի հոկտեմբերին հայտարարվեց, որ չորրորդ ֆիլմն արդեն ներառվել է ստուդիայի պլաններում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Կապիկների մոլորակը: Պատերազմ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (21-րդ դար, Ավան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Սուրբ Աստվածածին մատուռ), նորակառույց եկեղեցի Երևանի Ավան վարչական շրջանի Նարեկացի թաղամասում։


== Պատմություն ==
1996-2002 թթ. կառուցել են Ավանի բնակիչներ, արդարադատության խորհրդական Գրիշա Համբարձումի Մելիք-Սարգսյանը և գործարար Արմեն Նապոլեոնի Աղաջանյանը։
Շինարարության ժամանակ հայտնաբերվել է հնամյա տաճարի սյան հիմնաքար։
Եկեղեցու մանրակերտը Գրիշա Մելիք-Սարգսյանը տեսել էր երազում և պատրաստել։ Հետագայում եկեղեցին նախագծվել և կառուցվել է ըստ այդ մանրակերտի։ Եկեղեցին ունի 11 մետր բարձրություն, 30 քմ տարածք և զանգակատուն։
Գրիշա Մելիք-Սարգսյանի նախապապը՝ Մելիք Սարգիսը, XVIIդ. Սուրբ Աստվածածնի նման մի մեծ եկեղեցի էր կառուցել Արցախում, իսկ նրա թոռը՝ Մելիք Ավետիսը, նորոգել էր գմբեթը։ Այդ մասին հիշատակված է Արքեպիսկոպոս Բարխուդարյանցի «Արցախի պատմություն» երկհատոր գրքում։
Երևանի քաղաքային խորհրդի որոշմամբ՝ եկեղեցու շինարարության համար անժամկետ հատկացվել է 600 քմ տարածք։ Շինարարությունն սկսվել է 1996 թ. և տևել շուրջ 7 տարի։ Եկեղեցուն կից կառուցվել է նաև երիցատուն, ծխական խորհրդի ատենապետի նստավայր և հոգևոր կենտրոն։ Բակում տեղադրվել է ցայտաղբյուր, խաչքար, կահավորվել երիցատունը և ծխական խորհրդի ատենապետի նստավայրը։ Եկեղեցու շինարարությանն իրենց օրհնությունն ու նյութական աջակցությունն են բերել Ամենայն հայոց կաթողիկոսը և Արարատյան հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ Տեր Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանը։ Եկեղեցու օծման արարողությունը կատարվել է 2002 թ. նոյեմբերի 9-ին՝ Արարատյան հայրապետական թեմի հոգևոր դասի մասնակցությամբ։
Եկեղեցու ծխական խորհրդի որոշմամբ և միջնորդությամբ Գ. Մելիք-Սարգսյանը նշանակվել է ծխական խորհրդի ատենապետ։
Ներկայումս Ավանի Սբ. Աստվածածին եկեղեցին գործում է։


== Տես նաև ==
Ավան վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Երևան)


== Ծանոթագրություններ ==
Բրիզամբուր

Բրիզամբուր  (ֆր.՝ Brizambourg), համայնք Ֆրանսիայում՝ Պուատու-Շարանտ երկրամասի Ծովափնյա Շարանտ գավառի Սեն Ժան դ’Անժելի շրջանում։ Մտնում է Սենտ Իլյեր դը Վիլֆրանշ կանտոնի կազմի մեջ։ 
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17070։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 874 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Բրիզամբուր (ֆր.)
Չիպիոնա

Չիպիոնա (իսպաներեն՝ Chipiona), քաղաք և համայնք Իսպանիայի հարավում` Կադիսի պրովինցիայում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ 2012 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով քաղաքն ուներ 18,849 բնակիչ, բայց այդ թիվը ամառային արձակուրդների ժամանակ մեծապես աճում է։ Բնակավայրն զբաղեցնում է 33 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Տեղանքը հարթավայրային է (գտնվում է Գվադալկիվիր գետի հովտում), առավելագույն բարձրությունը ծովի մակերևույթից չորս մետր է։ Հյուսիս-արևմուտքում համայնքը սահմանայցում է Սանլուկար դե Բառամեդա համայնքին, հարավ-արևելքում՝ Ռոտայի նավահանգստին։
Չիպիոնան անվանի երգիչ Ռոսիո Խուրադոյի ծննդավայրն է։ Քաղաքը հայտնի է նաև իր նշանավոր փարոսով և մուսկատ տեսակի գինու մի քանի տարատեսակների արտադրությամբ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Չիպիոնայի խորհրդանիշ-հուշարձանը նշանավոր փարոսն է, որն ունի 69 մետր բարձրություն և այդ ցուցանիշով առաջինն է Իսպանիայում, երրորդը՝ Եվրոպայում և հինգերորդը՝ ամբողջ աշխարհում։ Կառուցվել է 1867 թվականին՝ դեռ հնագույն ժամանակներում հռոմեական կոնսուլ Կվինտուս Սերվիլիուս Կաեպիոնի կարգադրությամբ այստեղ հիմնված փարոսի տեղում (ի դեպ, հենց այդ կոնսուլի անունից էլ ծագել է քաղաքի անվանումը)։ Պունտա դել Պեռոյում վեր խոյացող փարոսը կառուցվել է, որպեսզի օվկիանոսից Գվադալկիվիր գետը մուտք գործող նավերին օգնի խույս տալու Սալմեդինա ժայռին բախվելուց։
Քաղաքի տեսարժան վայրերից է Ռեգլայում գտնվող Աստվածամոր սրբավայրը, որի ներկայիս շենքը կառուցվել է քսաներորդ դարի սկզբներին, ֆրանցիսկյան միսիոներական համայնքի կողմից, դուքս Մոնտպենսիրի աջակցությամբ։ Սրբավայրը կառուցվել է տասնչորսերորդ դարում հիմնված ամրոցի տեղում. ամրոցի տերը՝ Պոնսե դե Լեոնը, 1399 թվականին այն ընծայել է սուրբ Ավգուստինի անապատականներին, որպեսզի վերափոխեն եկեղեցու։
Չիպիոնայի ամրոցը, որտեղ ներկայումս գործում է «Կադիսն ու նոր աշխարհը» թանգարանը։
Մուսկատի թանգարանը, որ բացվել է 2012 թվականին, «Կաթոլիկ գյուղատնտես» կոոպերատիվի տարածքում։
Օ-ի Աստվածամոր եկեղեցին, որ կառուցվել է 1578 թվականին և Լիսաբոնի ավերիչ երկրաշարժից մեծապես վնասված լինելու պատճառով 1794 թվականին վերակառուցվել։Չիպիոնայի նավահանգիստը, որի ընդարձակման ուղղությամբ ներկայումս նույնպես աշխատանքներ են տարվում։


== Ժողովրդագրություն ==
Աղբյուր՝Իսպանիայի ազգային վիճակագրական ինստիտուտ INE (Spain)


== Տես նաև ==
Չիպիոնայի փարոս


== Ծանոթագրություններ ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Չիպիոնայի քաղաքապետարան
Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía: Chipiona
Patrimonio cultural de Chipiona en la base de datos del Patrimonio Inmueble de Andalucía. Instituto Andaluz del Patrimonio Histórico
Չիպիոնայի զբոսաշրջային ուղեցույց
Չիպիոնայի լուսանկարներ
Լա Էլիանա (քաղաք)

Լա Էլիանա (իսպ.՝ La Eliana, կատ.՝ L'Eliana), կատ.՝ La Pobla de Vallbona), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Վալենսիա մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Վալենսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Կամպո-դե-Տուրիա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 8,77 կմ2։ Բնակչությունը՝ 16738 (2010 թվականին)։ Վարչական կենտրոնից հեռավորությունը 10 կմ։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Web oficial del municipio de La Eliana
Web de vecinos de La Eliana, Foro, Chat, Directorio de Usuarios, Comercios, etc. Archived 2008-02-08 at the Wayback Machine.
Periódico l'Eliana 2000
Federación Valenciana de Municipios y Provincias - Guía Turística
La Eliana Alternativa Archived 2007-10-16 at the Wayback Machine.
Centre de Coordinació d'Emergències de la Generalitat Valenciana (L'Eliana)(չաշխատող հղում)
El tiempo en L'Eliana - El temps a L'Eliana Archived 2008-12-15 at the Wayback Machine.
(3018) Գոդիվա

(3018) Գոդիվա (անգլ.՝ Godiva), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի մայիսի 21-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,369465 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9311 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8078 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1332,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270227 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,73° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3018) Գոդիվա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(3895) Էրհարտ

(3895) Էրհարտ (անգլ.՝ Earhart), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի փետրվարի 23-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,351796 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9275 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7761 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1317,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273278 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 24,34° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3895) Էրհարտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աֆրիկյան վայրի շուն

Աֆրիկական վայրի շունը (լատ.՝ Lycaon pictus) շնազգիներին պատկանող կաթնասուն է, որը հանդիպում է միայն Աֆրիկայում։ Ունի բազմապիսի անուններ, սակայն հիմնական օգտագործվում է "Աֆրիկական վայրի շուն" տերմինը։ Անունը լատիներենից թարգմանաբան նշանակում է ներկված գայլ։ Շատ նման է բորենու, որի համար որոշ լեզուներով կոչվում բորենակերպ շուն։ Ապրում է աֆրիկյան սավաննաներում, սնվում միջին մեծության սմբակավորներով։ Ոհմակները կազմված են 7-15 կենդանուց։ Ապրում է մինչև 10 տարի։


== Չափսերը ==
Աֆրիկական վայրի շան քաշը կազմում է 20-30 կիլոգրամ, մարմնի բարձրությունը՝ 70-80 սմ։ Մարմնի երկարությունը 60 սմ-ից մեկ մետր է հասնում, առանց պոչի, որի երկարությունը 30-40 սմ է։
Արուները ավելի մեծ են էգերից։ Աֆրիկական վայրի շունը միակ շնազգին է, որը ունի ընդամենը չորս մատ յուրաքանչյուր թաթին, մինչդեռ մյուսները ունեն հինգ մատ։ Այս ցեղատեսակը ունի 40 ատամ (մյուսները՝ 42)։ Չնայած դրան, աֆրիկական վայրի շունը ունի չափազանց հզոր բերանի կառուցվածք, (նման է բորենու բերանի կառուցվածքին), որը նրան օգնում է հեշտությամբ որսալ զոհին և հեշտությամբ ծամել ուտելիքը։
Աֆրիկական վայրի շունը ունի լայն բացված ականջներ, որը նրան տալիս է շատ սուր լսողություն։ Ականջները ծածկված են մանր աղվամազերով, որը նրանց պաշտպանում է պարազիտներից և միջատներից։
Ալպիական մանուշակ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալպիական մանուշակ (այլ կիրառումներ)
Արջտակ (լատ.՝ Cyclamen), մանոշ, արանց ծաղիկ, ալպիական մանուշակ, գնարբուկազգիների ընտանիքի բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 55, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ արջտակ գարնանային (C. coum)։


== Ձևաբանություն ==
Տերևներն արմատամերձ են, երկար կոթուններով, ձվաձև, սրտաձև հիմքով, ամբողջաեզր, վերևի մասում՝ նրբագեղ նախշերով ծածկված։ Ծաղկակիր ցողունը տերևազուրկ է, երկարությունը՝ 3-18 սմ, կրում է մեկ ծաղիկ։ Ծաղկում է մարտ-ապրիլին։ Պտուղը գնդաձև տուփիկ է, սերմերը՝ գորշ, անկյունավոր։


== Տարածվածությունը Հայաստանում ==
Հանդիպում է միայն Տավուշի մարզի ստորին լեռնային գոտում։ Աճում է անտառներում, թփուտներում, լեռնալանջերին. գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։ Արմատները մսոտ են, պալարանման հաստացած։ Փակ գրունտում մշակվում են արջտակ պարսկականը (C. persicum) և նրա սորտերը (շքեղ, հսկայական, փայլուն, ռոկոկո և այլն)՝ որպես գեղազարդիչ և թաղարային բույս, նաև կտրած ծաղիկ ստանալու համար (ծաղիկները բազմերանգ են, երբեմն՝ բուրավետ)։ Ծաղկում է հոկտեմբեր-ապրիլին։ Որոշ տեսակներ (պալարները) օգտագործվում են որպես դեղաբույս, պարունակում են սապոնիններ։ Պատրաստուկներն օգտագործվում են ճակատային և վերին ծնոտային ծոցերի բորբոքման ժամանակ, օժտված են նաև սիրտանոթային ազդեցությամբ։
Վեսյոլոե (ավան, Ալեքսանդրիայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎեսյոլոեՎեսյոլոե (ուկրաիներեն՝ Веселе), ավան Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրիայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլոե ավանում բնակվում էր 478 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Լոնգոս

Լոնգոս (հուն․՝ Λόγγος, 2-րդ դար, Լեսբոս - 2-րդ դար), հույն գրող, որը հայտնի է իր միակ պահպանված Դափնիս և Քլոե վեպով։


== Կենսագրություն ==


== Հայերեն թարգմանություն ==
Լոնգոսի հովուավէպը կամ Դափնիս և Քլօէ, թարգմ․՝ Վ․ Աքնի, Աթէնք, Նոր օր տպ․, 1927, 112 էջ։
Լոնգոս, Դափնիս և Քլոե, հին հունարենից թարգմանությունը, առաջաբանն ու ծանոթագրությունները՝ Գոհար Մուրադյանի և Արամ Թոփչյանի, պատկերազարդումները՝ Արտո Չաքմաքչյանի, Սարգիս Խաչենց-Փրինթինֆո, Երևան, 2011, 196 էջ։


== Գրականություն ==
Ա. Առաքելյան, Հունական գրականության պատմություն, Երևան, «Լույս» հրատ., 1968:
Ն․ Մ․ Խաչատրյան, Անտիկ գրականության պատմություն, Երևան, «Լինգվա» հրատ․, 2002։
John R. Morgan: Longus. In: K. De Temmerman / E. van Emde Boas (Hg.), Characterization in Ancient Greek Literature. Brill, Leiden 2018, 608–627.
Zu weiterer Literatur siehe die Literaturangaben im Artikel zum Roman Daphnis und Chloe.


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբեր Ֆերտ

Ալբեր Ֆերտ (ֆր.՝ Albert Fert, մարտի 7, 1938(1938-03-07), Կարկասոն), ֆրանսիացի ֆիզիկոս, աշխատել է Փարիզ-հարավ համալսարանում։ 2007 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, մրցանակը ստացել է հսկայական մագնետոդիմադրության էֆեկտի (ՀՄԴԷ) հայտնաբերման համար, համատեղ Պետեր Գրունբերգի հետ։


== Կենսագրություն ==
1962 թվականին Ֆերտը ավարտել է Բարձրահույն բնագիտական դպրոցը Փարիզում, իսկ 1963 թվականին ստացավ մագիստրոսի կոչում Փարիզի համալսարանում։ 1970 թվականին Փարիզ-հարավ համալսարանում ստացավ ֆիզիկայի դոկտորի կոչում, և շարունակել է աշխատել այդ համալսարանում որպես գիտաշխատող։
1988 թվականին Ֆերտը հայտնաբերեց հսկայական մագնիսական դիմադրության էֆեկտը երկաթի և քրոմի շերտում։ Որի կիրառման շնորհիվ 1990-ականների վերջում հնարավոր եղավ կտրուկ ավելացնել կոշտ մագնիսական սկավառակե կուտակիչների տարողությունը։ 2007 թվականի դրությամբ կարդացող/գրող գլխիկների մեծ մասի աշխատանքի սկզբունքը հիմնվում է այս էֆեկտի վրա։ Համարվում է, որ այս հայտնագործությունը սպինոտրոնիկայի ծնունդն է։


== Մրցանակներ ==
Ջեյմս ՄակԳրուդիի մրցանակ (1994)
Եվրոֆիզիկա մրցանակ (1997)
Վոլֆի ֆիզիկայի մրցանակ (2006/7)
Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (2007)
Ճապոնիայի մրցանակ (2007)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սպինտրոնիկայի ծագումը, զարգացումը և հեռանկարները: Ֆերտի Նոբելյան դասախոսություն
Սալո, կամ Սոդոմի 120 օրը

Սալո, կամ Սոդոմի 120 օրը հիմնականում հայտնի է որպես պարզապես Salò, անգլալեզու հասարակությանը հայնտի է նաև որպես՝ Պազոլինիի Սոդոմի 120 օրը, 1975 թվականին թողարկված իտալաֆրանսիական ֆիլմ է, որը գրվել է և նկարահանվել Պիեռ Պաոլո Պազոլինիի կողմից։ Ֆիլմը սցենարը մասամբ գրվել է նաև Փուփի Ավատիի կողմից, որը սակայն չկա ֆիլլմի հաշվեգրումներում : Ֆիլմը գլխավորապես նկարահանված է Մարկիզ դը Սադի «Սոդոմի 120 օրը» գրքի հիման վրա։ Ֆիլմի պատմությունը և սյուժեն ներկայացնում է չորս հարուստ և ազատամիտ ֆաշիստների կյանքը Բենիտո Մուսոլինիի անկումից հետո (1943 թվականի հուլիսին)։ Այս ազատամիտները առևանգում են տասնութ երիտասարդների որոնց չորս ամսվա ընթացում ենթարկում են բազմաթիվ բռնությունների, սադիզմի և սեռական ու մտավոր տանջանքների։
Ֆիլմը հայնտի է քաղաքական կաշառակերության, իշխանության շահագործման, սադիզմի, այլասերության և սեռական հարաբերությունների ու ֆաշիզմի մասին իր բացահայտումներով ու տարբեր դիտարկումներով։
Ֆիլմի պատմությունը բաժանված է չորս մասի ըստ Դանթեի «Աստվածային կատակերգության» հատվածների՝ «Դժոխք», մոլությամբ տառապողների պարունակ, կեխտի պարունակ, արյան պարունակ։ Ֆիլմը զուգահեռներ ունի նաև Նիցշեի «Բարոյականության ծննդաբանության շուրջ», Էզրա Փաունդի «Երգեր» (The Cantos) պոեմի և Մարսել Պրուստի «Կորսված ժամանակի փնտրտուքներում» գրքերի հետ։
Այն հանդիսանում է Պազոլինիի վերջին ֆիլմը, ինքը Պազոլինին սպանվեց ֆիլմի թողարկումից ոչ շատ առաջ։ Քանի որ ֆիլմում բազմաթիվ են սադիստական, դաժան մահվան և տանջանքների տեսարանները, որոնք կիրառվում են երիտասարդների վրա, Սալոն բավականին հակասական ընդունելության արժանացավ ցուցադրությունից հետո և մինչև այսօր էլ այն շատ երկրներում արգելված է։ Օրինակ՝ ֆիլմը ամբողջական (uncut) կերպով ցուցադրվեց Մեծ Բրիտանիայում միայն 2000 թվականին։ Այնուամենայնիվ, Սալոն բավականին լավ գնահատականների է արժանացել կինոէննադատների կողմից։ Չիկագո կինոքնադատական միությունը ֆիլմին հատկացրել է 65-րդ հորիզոնականը ամենասարսափելի ֆիլմերի ցանկում։ Սալոնի մասին նաև հոդված է գրվել Ջեք Սուլիվանի կողմից և այն տեղ էլ գտել Պինգվինի «Սարսափի և գերբնականի» հանրագիտարանում (1986 թվական)։


== Սյուժե ==
1944թվականին, Իտալիայի սոցիակալան հանրապետությունում, որը գտնվում էր ֆաշիստների իշխանության տակ, չորս հարուստ և ազդեցիկ անձիք՝ դուքսը, եպիսկոպոսը, դատավորը և նախագահը համաձայնում են ամուսնանալ միմյանց աջղիկների հետ որպես առաջին քայլը բարոյազրկող ծիսակատարության մեջ։ Նրանք որպես թիկնապահներ են վերցնում չորս երիտասարդ տղաների և ևս չորս երիտասարդ զինվորների, որոնց նրանք վերցնում են նրանց առնանդամի մեծության պատճառով։ Հետո նրանք առևանգում են ինը երիտասարդ տղա և ինը աղջիկ ու նրանց տեղափոխում Մարձաբոտոի մոտ գտնվող պալատը։ Նրանց հետ են լինում նաև չորս մարմնավաճառներ որոնք գռգռող պատմություններ են պատմում այն ընթացքում երբ նրանք տանջում են երիտասարդներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Մ.թ.ա. 134


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Կամ մ.թ.ա. 132  թվականին՝ Միհրդատ VI Եվպատոր , Պոնտոսի թագավոր մ.թ.ա 111–ից։ Հելլենիստական դարաշրջանի ռազմական և քաղաքական գործիչ։


== Մահեր ==