Գերդա Սպրինխորն

Գերտրուդա Լիննեյա  (Գերդա) Սպրինխորն (շվեդերեն՝ Gertrud Linnéa (Gerda) Sprinchorn, ապրիլի 29, 1871(1871-04-29), Սկերիկե ծխական համայնք, Վեստերոս (համայնք), Վեսթմանլանդ, Շվեդիա - մարտի 21, 1951(1951-03-21), Օսկար, Շվեդիա), շվեդ քանդակագործ և խեցեգործ։


== Կենսագրություն ==
Գերտրուդա Լիննեյա Սպրինխորնը  ծնվել է 1871 թվականի ապրիլի 29-ին, հաշվապահ Կարլ Լյուդվիգ Սպրինխորնի և նրա կնոջ`Հիլդեգարդ Յուլիան Լիտտմարկի ընտանիքում։ 1893-1900 թվականներին Գերտրուդան (ավելի շատ հայտնի է որպես Գերդա) սովորել է Ազատ արվեստների թագավորական ակադեմիայում։ 1899 թվականին  «Փերիները դրախտի դռանը»  քանդակի համար նրան շնորհվում է Hertigliga-ի մեդալ, իսկ 1900 թվականին նրա «Կլեոպատրան»  արժանացել է Թագավորական մեդալի։ Կլեոպատրայի ինքնասպանության տեսարանը պատկերող այդ  քանդակն արժանացել է դրական արձագանքների 1911 թվականին Շվեդիայի նկարիչների միության (Föreningen Svenska Konstnärinnor) կազմակերպած առաջին ցուցահանդեսում։ Երկար ժամանակ համարվել է Գերդա Սպրինխորնի լավագույն գործը, սակայն, ըստ ժամանակակիցների, քանդակագործը հետագայում ոչնչացրել է իր ստեղծագործությունը։
Ակադեմիան ավարտելուց հետո Գերդա Սպրինխորնը շուրջ մեկ տարի անցկացրել է Փարիզում։ Այդ ժամանակաշրջանի նրա գործերը հայտնի չեն, մինչդեռ 1904, 1905 և 1907 թվականներին Դալարնա ուղևորությունները, ընդհակառակը, ծայրաստիճան արգասաբեր են եղել։ Գերդան ստեղծել է մի շարք իրատեսական կերպարներ, որոնք պատկերում էին Դալարնայի բնակիչներին ավանդական տարազներով։
Գերդա Սպրինխորնը 1906 թվականը անցկացրել է Իտալիայում՝ լինելով նաև Կապրիում։ Այնուհետև նա մի քանի անգամ ճանապարհորդել է Ֆինլանդիայում։ Ինչպես իտալական, այնպես էլ ֆիննական ուղևորությունների արդյունքը նոր քանդակներն էին ազգագրական ոգով`պատկերելով գյուղացիներին ազգային տարազներով։
Բացի քանդակներից, Գերդա Սպրինխորնը կերամիկայից ստեղծել է ինտերիերի իրեր`լամպեր, գրելու գործիքներ և այլն։ Սեփական թրծման վառարանն ունենալուց հետո նա սկսել է պատրաստել տարբեր տեսակի ջնարակված ապրանքներ ՝ ոգեշնչված ճապոնական կերամիկայով։
Սպրինխորնի ամենահայտնի քանդակներից մեկը «Սուրբ պար»  (Helig dans) գործը, պատկերում է վեր պարզված ձեռքերով մի կնոջ, քամուց  ծածանվող բարակ հագուստով։ Հեղինակի մտահղացման  համաձայն, նրանից հետո  պետք է ստեղծեր «Հեթանոսական պար» (Profan dans) քանդակը, բայց այն չի իրականացել։ Փոխարենը ստեղծվել է մի փոքրիկ թրծակավե  արձանիկ՝ «Danse macabre»: Գերդա Սպրինխորնի մյուս  գործերը ներառում են քանդակված բրոնզե դիմանկարներ, այդ թվում`դերասան Անդերս դե Վալը և նկարիչներ Շարլոտա Վալստրյոմը, Ինգեբորգ Օքերմանը և Հիլդեգարդ Տորելը։ 1948 թվականին Ստենբրուխուլտում կանգնեցվել է երիտասարդ Կառլ Լիննեյին պատկերող արձանը։
Սպրինխորնը բազմիցս մասնակցել է ցուցահանդեսների ինչպես Շվեդիայում, այնպես էլ արտերկրում (այդ թվում ՝ Լոնդոնում, Մյունխենում, Վիեննայում, Սան Ֆրանցիսկոյում)։ 1904 թվականին Սենթ Լուիսի Համաշխարհային ցուցահանդեսում արժանացել է բրոնզե մեդալի։
Գերդա Սպրինխորնը մահացել է  1951 թվականին Ստոկհոլմում։
Սպրինխորնի աշխատանքները ներկայացված են Շվեդիայի ազգային թանգարանում, Ուփսալայի համալսարանական գրադարանում, Տրելլեբորգի թանգարանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Irja Bergström։ «Gertrud Linnéa (Gerda) Sprinchorn»։ Svenskt kvinnobiografiskt lexikon (անգլերեն) 
Lena Milton։ «G (Gerda) L Sprinchorn»։ Svenskt biografiskt lexikon (շվեդերեն) 
«Работы в Национальном музее»։ Nationalmuseum (շվեդերեն)