Զղջում (ֆիլմ)

Զղջում (վրաց.՝ მონანიება, ռուս.՝ Покаяние), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որ նկարահանվել է 1984 թվականին ռեժիսոր Թենգիզ Աբուլաձեի կողմից դեռ ԽՍՀՄ-ում վերակառուցման սկսումից առաջ։ Էկրան է բարձրացել 1987 թվականի հունվարին։
1987 թվականին ֆիլմը Կաննի կինոփառատոնում արժանացել է գրան-պրիի, իսկ 1988 թվականին հաղթել է «Նիկա» մրցանակաբաշխության վեց անվանակարգերում, այդ թվում նաև որպես Լավագույն ֆիլմ։
Ռեժիսորական եռագրության երրորդ ֆիլմն է («Աղաչանք» - «Ցանկությունների ծառ» - «Զղջում»)։


== Սյուժե ==
Քաղաքում թաղում են նրա նախկին ղեկաղար Վառլամ Արավիձեին։ Սակայն առավոտյան Արավիձեի դին գտնում են նրա որդու տան առաջ։ Եվ դա կրկնվում է օրեր շարունակ։ Պարզվում է, որ շքեղ թաղման ժամանակ ոչ բոլորն են տխուր։
Մի գիշերը Վառլամ Արավիձեի գերեզմանի մոտ հսկողություն է կատարվում, որին մասնակցում է նաև նրա թոռը՝ Թոռնիկեն։ Երբ անհայտ մեկը մոտենում է գերեզմանին, որպեսզի հերթական անգամ հանի դին, Թոռնիկեն կրակում է նրա վրա ու վիրավորում։ Պարզվում է, որ անհայտ գերեզմանափորը Քեթևան Բարաթելի անունով մի կին է։ Դատարանում նա ներկայացնում է իր ընտանիքի պատմությունը և այն, թե ինչ դեր է ունեցել Վառլամ Արավիձեն իր հարազատների կործանման գործում։
Երբ Քեթևանն ութ տարեկան է եղել, քաղաքում իշխանության գլուխ է անցել Վառլամ Արավիձեն, ով կեղծ մատնությամբ ձերբակալել է Քեթևանի նկարիչ հորը, իսկ հետո նաև նրա մորը՝ Նինոյին։ Հետագայում բացահայտվում է, որ Վառլամ Արավիձեի ղեկավարության տարիներին քաղաքում մասսայաբար տեղի են ունեցել քաղաքական բռնաճնշումներ, որոնց զոհ են դարձել մեծ թվով անմեղ մարդիկ։
Խորապես ազդվելով այդ դեպքերից ու իր հոր՝ Ավել Արավիձեի անտարբերությունից, ով փորձում էր արդարացնել Վառլամ Արավիձեի գործողությունները, Թոռնիկեն ինքնասպանություն է գործում։ Դրանից հետո Ավել Արավիձեն ինքն է գերեզմանից հանում հոր դին ու ցած նետում ժայռից։


== Դերերում ==
Ավթանդիլ Մախարաձե - Վառլամ Արավիձե / Ավել Արավիձե
Իա Նինիձե - Գուլիկո Արավիձե, Ավելի կինը
Մերաբ Նինիձե - Թոռնիկե Արավիձե, Ավելի կինը
Զեյնաբ Բոցվաձե - Քեթևան Բարաթելի, այրի, հրուշակագործ
Քեթևան Աբուլաձե - Նինո Բարաթելի, Քեթևանի մայրը
Դավիթ Գիորգոբիանի - Սանդրո Բարաթելի, նկարիչ, Քեթևանի հայրը
Կախի Կավսաձե - Միխեիլ Կորիշելի, Սանդրոյի ընկերը
Նինո Զաքարիաձե - Ելենա Կորիշելի
Նատո Օչիգավա - Քեթևանը մանուկ հասակում
Դաթո Կամխաձե - Ավելը մանուկ հասակում
Վերիկո Անջափարիձե - օտարուհի
Մզիա Մախվիլաձե - ձերբակալվածի ազգականուհին
Ամիրան Ամիրանաշվիլի - Դոկսոպուլո, Վառլամի օգնականը
Բորիս Ցիպուրիա - Ավել Արավիձեի փաստաբանը
Լեո Անթաձե - Մոսե, վանքի պահապան
Թամար Ցիցիշվիլի - Մարիամ, վանքի պահապանը
Լիա Ղափանաձե - Էլիզբար Կորելիա, կին հերթում
Կոտե Մախարաձե - դատախազ
Ռեզո Էսաձե - Ապոլոն


== Փաստեր ==
Ֆիլմում օգտագործվել են Արվո Պյարտի (Tabula rasa), Բեթհովենի, Վերդիի, Դեբյուսիի, Արամ Խաչատրյանի երաժշտություններից։
Ֆիլմում հնչում է Վիլյամ Շեքսպիրի 66-րդ սոնետը։
Նախապես ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկում նկարահանվել է Գերման Կոբախիձեն։ Սակայն այն բանից հետո, երբ Կոբախիձեն 1983 թվականի նոյեմբերին մասնակցել է Ту-134 ինքնաթիռի գրավման փորձին, նրա մասնակցությամբ տեսարանները վերանկարահանվել են։ Նոր տարբերակում Թոռնիկեի դերում հանդես է եկել Մերաբ Նինիձեն։
Գերանների տեսարանը, ըստ Թենգիզ Աբուլաձեի, նկարահանվել է իրական դեպքերի հիման վրա. «Սիբիրից Չոխատաուր է եկել գերաններ բարձած գնացք։ Դրանց վրա եղել են գրություններ վրացերենով։ Ասում են, թե ոմանք գտել են իրենց հարազատ քաղբանտարկյալների անունները։ Այդ պատմությունն այնպես է տպվել հիշողությանս մեջ, որ ես այն պետք է ներկայացնեի ֆիլմում»։
Ֆիլմը ռուսերեն է թարգմանել ու հնչյունավորել վրացի բանաստեղծ Միխեիլ Կվլիվիձեն։


== Գրաքննություն ==
Ֆիլմի օպերատոր Միխեիլ Ագրանովիչը հիշում է, որ Էդուարդ Շևարդնաձեն փորձել է արգելել ֆիլմը։ Այն բանից հետո, երբ 1985 թվականի ամռանը Շեվարդնաձեն դարձել է քաղբյուրոյի անդամ և տեղափոխվել է Մոսկվա, հավաքվել են ֆիլմի պատճենված օրինակները։ «Գնում էին բնակարանները խուզարկության, առգրավում էին տեսանյութերը, և այդ սանձարձակությունը շարունակվել է կես տարի կամ ավելի, մինչև չի միջամտել Կինեմատոգրաֆիստների միությունը։ Հետո Ռեզո Չխեիձեն ֆիլմի պատճենը տարել է Մոսկվա՝ Էլեմ Կլիմովի մոտ, և նա կարողացել է վճռել ֆիլմի ճակատագիրը ավելի բարձր ատյաններում...»:


== Քաղվածք ==
– Այս ճանապարհը վա՞նք է տանում։
– Սա Վառլամի ճանապարհն է։ Այս ճանապարհը չի տանում դեպի վանք։
– Այդ դեպքում ինչի՞ համար է այն։ Ո՞մ է պետք ճանապարհը, եթե այն չի հասցնում վանքի մոտ։


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Զղջում»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
И. Соломоник «Без покаяния» Archived 2006-09-23 at the Wayback Machine. («Новая газета» № 6, 29 января 2004 г.)
Двадцать лет без «Покаяния» («Искусство кино» № 11, 2004 г.)