Բարնում Թեյլոր

Ֆինեաս Թեյլոր Բարնում (անգլ.՝ Phineas Taylor Barnum, հուլիսի 5, 1810(1810-07-05)[…], Բեթել, Ֆեյրֆիլդ շրջան, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ - ապրիլի 7, 1891(1891-04-07)[…], Բրիջպորտ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ամերիկյան շոումեն, XIX դարի ամերիկյան շոու-բիզնեսի խոշորագույն դեմքը։ Լայն ճանաչման է արժանացել իր մոլորեցումներով, կազմակերպել է իր անունով կրկես։


== Շոումեն ==
Ֆինեասը ծնվել է Բետել քաղաքում (Bethel, Կոննեկտիկուտ նահանգ, ԱՄՆ ), որտեղ նրա հայրն ուներ հյուրանոց և խանութ։ Բարնումի առաջին գործը եղավ ոչ մեծ կրպակի ձեռքբերումը, այնուհետև նա զբաղվեց վիճակախաղով, որն այն ժամանակ լայնորեն տարածված էր Միացյալ Նահանգներում։ Այս զբաղմունքում անհաջողություն ունենալով, նա 1829 թ. Կոննեկտիկուտ նահանգի Դանբերի քաղաքում հիմնեց ամենշաբաթյա «The Herald of Freedom» թերթը։ Թերթին ներկայացված զրպարտությունների վերաբերյալ մի քանի հայցերից և Բարնումի բանտարկությամբ ավարտված դատաքննությունից հետո նա տեղափոխվեց Նյու Յորք (1834)։


=== Վաշինգտոնի դայակը ===
1835 թ. ամռանը Բարնումին այցելեց Կ. Բարտրամը (Coley Bartram)` նեգրուհի ստրկուհի Ջոյս Հետի նախկին տերը։ Բարտրամը պատմեց, որ այս կնոջը ցուցադրելով որպես արտասովոր, կարելի է եկամուտ ստանալ, քանի որ հայտնաբերված թղթերի համաձայն, նա արդեն 161 տարեկան է, և որ նա եղել է Ջորջ Վաշինգտոնի դայակը։ Ստրկուհու այժմյան տերը` միստր Լինդսեյը (R. W. Lindsay), գնորդ էր փնտրում։ Կույր, գրեթե հաշմանդամ կնոջ համար Բարնումը վճարեց 1000 դոլլար (դա պատկառելի գին էր նույնիսկ առողջ ստրուկի համար)։ Դրա համար նա ստիպված եղավ վաճառել նպարեղենի բիզնեսի իր բաժնեմասը։ Այդ կնոջ և փոքր խմբի հետ նա մի քանի ամիս ելույթներ ունեցավ Միացյալ Նահանգների քաղաքներում։ Հաջորդ տարվա փետրվարին նեգրուհին մահացավ ծերունական մահով։


=== Ամերիկյան թանգարան ===

1841 թ. անհաջողություններից հետո նա ձեռք է բերում Սկուդդերի Ամերիկյան թանգարանը, որը գտնվում էր Նյու Յորքում, Բրոդվեյի և Էննստրիտի խաչմերուկում։ Էքսպոզիցիայի զգալի ընդարձակումից հետո, վերանվանվելով Բարնումի Ամերիկյան թանգարան, այդ վայրը դառնում է Միացյալ Նահանգներում հանրաճանաչ ցուցահանդեսային համալիրներից մեկը։ Առանձնահտուկ հաջողության Բարնումը հասնում է 1842 թվականին հանրահայտ թզուկ Չարլզ Ստրատտոնի (Charles Stratton) ներկայացմամբ, որը ելույթ էր ունենում Գեներալ Թոմ-Թամ (General Tom Thumb) բեմական կեղծանվամբ, ինչպես նաև «Ֆիջի կղզու ջրահարսի» (Fiji mermaid), որին նա ներկայացնում էր իր բոստոնյան գործընկեր Մոզես Քիմբոլի համագործակցությամբ։ Մասնակիցներից էին նաև եզակի սիամյան երկվորյակները՝ Չանգ և Էնգ Բանկերները։ 1843 թ. Բարնումը վարձում է հնդկուհի պարուհի Դու-Համ-Մի-ին։


== Տես նաև ==
Բարնումի ազդեցություն
Բարնումի Ամերիկյան թանգարան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
В. А. Ярхо. Король веселого надувательства. Биографическая статья из № 01/2003 газеты «Биология» издательского дома «Первое сентября».
Американский цирк Барнума и братьев Ринглинг
Пи Ти Барнумаի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
The Barnum Museum
P.T. Barnum — Բարնումի շիրմաքարը
Barnum’s American Museum
The Lost Museum
Joel Benton. The Life of Phineas T. Barnum Archived 2004-08-05 at Archive.is
P.T. Barnum never did say «There’s a sucker born every minute» Archived 2004-12-14 at the Wayback Machine.
P.T. Barnum, the Shakespeare of Advertising
P.T. Barnum and Henry Bergh Archived 2006-02-15 at the Wayback Machine.
P. T. Barnum. The Art of Money Getting Archived 2007-01-21 at the Wayback Machine.