Փշատենի

Փշատենի (լատ.՝ Elaeagnus), փշատազգիների ընտանիքի մշտադալար կամ տերևաթափ ծառեր կամ թփեր։


== Տարածում և էկոլոգիա ==
Հայտնի է 50, ՀՀ-ում՝ 2 տեսակ՝ փշատենի արևելյան (E. orientalis) և փշատենին եզատերև(E. angustifolia)։ Տարածված է Արմավիրի, Արարատի, Վայոց ձորի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է (ստորին լեռն, գոտուց մինչև, միջին լեռնայինը) գետերի և առուների ափերին, խոնավ վայրերում, տարբեր տիպի հողերում և այլն։ Աճում է նաև Ճապոնիայում, Չինաստանում և Եվրոպայում։ 


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Ծառի բարձրությունը մինչև 10 մ Է, կեղևը՝ կարմրադարչնավուն, փայլուն, ընձյուղները՝ սպիտակ-արծաթափայլ։ Տերևները գծաձև են, նշտարաձև, էլիպսաևշտարաձև կամ նեղ ձվաձև, ամբողջաեզր, հերթադիր։ Ծաղիկները ողկուզանման են, տերևանութային կամ մեկական, երկսեռ կամ միասեռ, արտաքինից՝ արծաթավուն, ներսից՝ դեղնանարնջագույն, բուրավետ։ Ծաղկում է մայիս-հունիսին։ Պտուղը կորիզապտուղ է, մանր (5-10 գ), երկարավուն, գլանաձև, մաշկը՝ բարակ, թղթանման, փայլուն, դարչնագույն, շագանակագույն կամ վառ կարմիր։


== Կիրառություն և նշանակություն ==
Պտղամիսը սպիտակադեղնավուն է, չոր, փշրվող, ալրանման, քաղցր, հաճելի համով։ Պտուղները պարունակում են շաքարներ, սպիտակուցներ, վիտամիններ, աղաղանյութեր, օրգանական թթուներ։ Ունեն բուժիչ և սննդարար հատկություններ, օգտագործում են ստամոքսաղիքային հիվանդությունների ժամանակ։ Ծաղիկներից ստացվող յուղն օգտագործվում է օծանելիքի արտադրության մեջ։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Չորադիմացկուն, աղադիմացկուն և ցրտադիմացկուն է։ Երկարակյաց է։ Բազմանում է կտրոններով։ Գեղազարդիչ է և մեղրատու։ Փշատենու երկու տեսակն էլ գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։


== Դասակարգում ==


===== Տաքսոնոմիա =====
Այս դասը մտնում է փշատազգիների (Elaeagnaceae) ընտանիքի և վարդածաղկավորների (Rosales) կարգի մեջ։


== Տեսակներ ==

Դասը ընդգրկում է 20-70 տեսակ

Elaeagnus angustata (Rehd.) C.Y.Chang
Elaeagnus angustifolia
Elaeagnus argyi Levl.
Elaeagnus bambusetorum Hand.-Mazz.
Elaeagnus bockii Diels
Elaeagnus cinnamomifolia W.K.Hu  H.F.Chow
Elaeagnus commutata Bernh.
Elaeagnus conferta Roxb.
Elaeagnus courtoisi Belval
Elaeagnus davidii Franch.
Elaeagnus delavayi Lecomte
Elaeagnus difficilis Serv.
Elaeagnus formosana Nakai
Elaeagnus glabra Thunb.
Elaeagnus gonyanthes Benth.
Elaeagnus griffithii Serv.
Elaeagnus grijsii Hance
Elaeagnus guizhouensis C.Y.Chang
Elaeagnus henryi Warb.
Elaeagnus jiangxiensis C.Y.Chang
Elaeagnus jingdonensis C.Y.Chang
Elaeagnus kanaii Momily.
Elaeagnus lanceolata Warb.
Elaeagnus lanpingensis C.Y.Chang
Elaeagnus latifolia
Elaeagnus liuzhouensis C.Y.Chang
Elaeagnus longiloba C.Y.Chang
Elaeagnus loureirii Champ.
Elaeagnus luoxiangensis C.Y.Chang
Elaeagnus luxiensis C.Y.Chang
Elaeagnus macrantha Rehd.
Elaeagnus macrophylla Thunb.
Elaeagnus magna Rehd.
Elaeagnus micrantha C.Y.Chang
Elaeagnus mollis Diels
Elaeagnus morrisonensis Hayata
Elaeagnus multiflora Thunb.
Elaeagnus nanchuanensis C.Y.Chang
Elaeagnus obovata H.L.Li
Elaeagnus obtusa C.Y.Chang
Elaeagnus oldhami Maxim.
Elaeagnus ovata Serv.
Elaeagnus oxycarpa Schltdl.
Elaeagnus pallidiflora C.Y.Chang
Elaeagnus parvifolia Wallich Royle
Elaeagnus pauciflora C.Y.Chang
Elaeagnus philippinensis Perrott.
Elaeagnus pilostyla C.Y.Chang
Elaeagnus pingnanensis C.Y.Chang
Elaeagnus pungens Thunb.
Elaeagnus pyriformis Hook.f.
Elaeagnus retrostyla C.Y.Chang
Elaeagnus sarmentosa Rehd.
Elaeagnus schlechtendalii Serv.
Elaeagnus stellipila Rehd.
Elaeagnus taliensis C.Y.Chang
Elaeagnus thunbergii Serv.
Elaeagnus tonkinensis Serv.
Elaeagnus triflora Roxb.
Elaeagnus tubiflora C.Y.Chang
Elaeagnus tutcheri Dunn
Elaeagnus umbellata Thunb.
Elaeagnus viridis Serv.
Elaeagnus wenshanensis C.Y.Chang
Elaeagnus wilsonii H.L.Li
Elaeagnus wushanensis C.Y.Chang
Elaeagnus xichouensis C.Y.Chang
Elaeagnus xizangensis C.Y.Chang


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Лох на сайте USDA NRCS(անգլ.)
Лох в Биологическом энциклопедическом словаре