Լեժա

Լեժա (ալբ․՝ Lezha կամ Lezhë), քաղաք և համայնք Ալբանիայի հյուսիսարևմտյան մասում։ Նույնանուն գավառի վարչական կենտրոնն է։ Ներկայիս համայնքը որպես վարչական միավոր կազմավորվել է 2015 թվականին երկրում իրականացված տեղական կառավարման բարեփոխումների հիման վրա, հարևան 11 բնակավայրերի միացման արդյունքում։ Նորաստեղծ խոշորացված համայնքի վարչական կենտրոնը նույնպես Լեժա քաղաքն է։ Զբաղեցնում է 514.97 կմ2 տարածք։ 2011 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը կազմել է 65.633 (նախքան խոշորացումը եղել է 15.510):


== Պատմություն ==
Լեժայի ներկայիս տարածքում և շրջակայքում մարդիկ բնակություն են հաստատել դեռևս բրոնզի դարի ժամանակներից։ Դարերի ընթացքում այստեղ միմյանց հերթագայել են իլլիրիական ցեղերը, հին մակեդոնացիները, հին հռոմեացիները, բյուզանդացիները, թուրքերը, ալբանացիները... 1344 թվականին Ալբանիայի ազգային հերոս Սկանդերբեգի նախաձեռնությամբ այստեղ է կնքվել ալբանացի ու սերբ ֆեոդալների հակաօսմանյան ռազմաքաղաքական դաշինքը, որի նպատակը թուրքական լծից ազատագրումն էր, և որը պատմության մեջ է մտել Լեժայի լիգա անվանումով։
Քաղաքում պահպանվել են բազմաթիվ պատմաճարտարապետական հուշարձաններ, որոնք յուրահատուկ հմայք ու գրավչություն են հաղորդում նրան։


== Անվանումը ==
Հին հունական աղբյուրներում քաղաքը հիշատակված է  որպես Lissos (հին հունարեն՝ Λισσός), լատինական աղբյուրներում՝ Lissus (լատիներեն՝ Lissus).: Ժամանակի ընացքում փոփոխությունների ենթարկվելով՝ հնագույն Lissus-ը ալբաներենում դարձել է Lezhë (արխաիկ անվանաձևը՝ Lesh): Քաղաքի անվան թուրքական տարբերակներն են՝ Leş կամ Eşim, իտալականը՝ Alessio: Տարբեր աղբյուրներում հանդիպում են նաև քաղաքի Alise, Alexiensis, Eschenderari,  Mrtav անվանաձևերը։


== Հնագիտական պեղումները ==
2004 թվականից Լիսոսի ակրոպոլիսի և Սկանդերբեգի հուշահամալիրի շրջակայքում հնագիտական պեղումներ են սկսվել, որոնց արդյունքում արդեն իսկ հայտնաբերվել են հելլենիստական, հինհռոմեական, վաղ բյուզանդական կառույցների մնացորդներ, գերեզմաններ, այլ գտածոներ։
Ավելի վաղ իրականացված պեղումների ժամանակ գտնվել էին C և D տիպի հնագույն թրեր, որոնք վկայում են այս վայրերի հին բնակիչների ունեցած առնչությունները Հին Հունաստանի միկենյան քաղաքակրթության հետ (մեր թվականությունից առաջ 1600-1450 թթ.): Հայտնաբերված առավել հին շինությունները իլլիրիական բնույթ ունեն և կառուցվել են ուշ բրոնզի - վաղ երկաթի դարաշրջաններում։ Դրինի գետաբերանի մերձակայքում՝ բլրի վրա հայտնաբերվել է մ. թ. ա. 8-րդ դարի ամրացված բնակավայր՝ Mal i Shëlbuemit-ը։


=== Քույր քաղաքներ ===
, Կամպոբասո, Իտալիա
, Միլան, Իտալիա


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Գրականություն ==
Beekes Robert S. P. (2009)։  Beek Lucien van, ed.։ Etymological Dictionary of Greek (անգլերեն)։ Brill։ ISBN 978-90-04-32186-1 
Boardman John, Sollberger E. (1982)։  J. Boardman, I. E. S. Edwards, N. G. L. Hammond և այլք:, eds.։ The Cambridge Ancient History: The Prehistory of the Balkans; and the Middle East and the Aegean world, tenth to eighth centuries B.C.։ III (part 1) (2 ed.)։ Cambridge University Press։ ISBN 0521224969  
Errington R. M. (1989)։ «Rome and Greece to 250 B.C.»։  in A. E. Astin, F. W. Walbank, M. W. Frederiksen և այլք:։ The Cambridge Ancient History: Rome and the Mediterranean to 133 B.C VIII (2 ed.)։ Cambridge University Press։ էջեր 81–106։ ISBN 0-521-23448-4  
Eckstein Arthur M. (2008)։ Rome Enters the Greek East: From Anarchy to Hierarchy in the Hellenistic Mediterranean, 230-170 B.C.։ Malden, MA.; Oxford: Blackwell Publishing 
Elsie Robert (2010)։ Historical Dictionary of Albania։ Historical Dictionaries of Europe 75 (2 ed.)։ Scarecrow Press։ էջ 255։ ISBN 978-0810861886։ Արխիվացված է օրիգինալից հոկտեմբերի 6, 2014-ին  
Gaffiot Félix (1934)։ Dictionnaire Illustré Latin-Français։ Hachette 
Hammond Nicholas Geoffrey Lemprière (1966)։ «The Kingdoms in Illyria circa 400-167 B.C.»։ The Annual of the British School at Athens (British School at Athens) 61: 239–253։ JSTOR 30103175 
Katičić Radoslav (1976)։ Ancient Languages of the Balkans։ Mouton։ ISBN 978-9027933058 
Matijašić Ivan (2011)։ «“Shrieking like Illyrians”: Historical geography and the Greek perspective of the Illyrian world in the 5th century BC»։ Arheološki vestnik 62: 289–316 
Shpuza Saimir (2014)։  Dyczek Piotr, ed.։ «Iron Age Fortifications and the Origin of the City in the Territory of Scodra»։ Novensia (Warszawa: Ośrodek Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej) 25: 105–126։ ISBN 978-83-934239-96։ ISSN 0860-5777 
Shpuza Saimir, Dyczek Piotr (2015)։ «Scodra, de la capitale du Royaume Illyrien à la capitale de la province romaine»։  in Jean-Luc Lamboley, Luan Përzhita, Altin Skenderaj։ L'Illyrie Méridionale et l'Épire dans l'Antiquité – VI (ֆրանսերեն) 1։ Paris: Diffusion De Boccard։ էջեր 269–278։ ISBN 978-9928-4517-1-2 
Shpuza Saimir (2017)։  Dyczek Piotr, ed.։ «Scodra and the Labeates. Cities, rural fortifications and territorial defense in the Hellenistic period»։ Novensia (Warszawa: Ośrodek Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej) 28: 41–64։ ISBN 978-83-946222-5-1։ ISSN 0860-5777 
Stylianou P. J. (1998)։ A Historical Commentary on Diodorus Siculus, book 15։ Clarendon Press։ ISBN 0-19-815239-6 
Tsetskhladze Gocha R. (2008)։ Greek Colonisation: An Account of Greek Colonies and Other Settlements Overseas, Volume Two։ Brill։ ISBN 9789047442448 
Waterfield Robin (2014)։ Taken at the Flood: The Roman Conquest of Greece։ OUP Oxford։ ISBN 0-19-166414-6 
Wilkes John J. (1992)։ The Illyrians։ Oxford, United Kingdom: Blackwell Publishing։ ISBN 0-631-19807-5 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Lezha Online News
Shengjini Travel & Tourism Archived 2019-05-11 at the Wayback Machine.
Municipality of Lezha
Adristorical Lands EU Tourism Project Archived 2015-08-08 at the Wayback Machine.
timetables for Lezha