Բելինցոնա

Բելինցոնա (իտալերեն՝  и ռոմանշ.՝ Bellinzona, լատ.՝ Bilitio), քաղաք Շվեյցարիայում, Տիչինո իտալախոս կանտոնի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Ալպերի ստորոտին, Տիչինո գետի հովտի արևելյան հատվածում։ 1997 թվականի դրությամբ զբաղեցնում էր 19,15 քառակուսի կիլոմեռտր տարածք։ 2017 թվականի ապրիլի 2-ին նրան միացվեցին հարևան տասներկու համայնքներ, և նրա տարածքը մեծապես ընդարձակվեց՝ հասնելով 165,45 քառակուսի կիլոմետրի. այդպիսով՝ Բելինցոնան դարձավ շվեյցարական ամենաընդարձակ քաղաքը։
2017 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով քաղաքում ապրում էր 43.181 մարդ, որոնց 29,4 տոկոսը օտարազգիներ էին։


== Պատմություն ==
Պատմական փաստաթղթերում քաղաքն առաջին անգան հիշատակվել գալլա-հռոմեացի պատմիչ Գրիգոր Տուրեցու «Ֆրանկների պատմություն» աշխատության մեջ, Belitio, Bilitio, Bilitionem անվանաձևերով՝ նրա դարպասների մոտ ֆրանկների ու լոմբարդների միջև տեղի ունեցած ճակատամարտի առնչությամբ։
Միջնադարում, տևական մի ժամանակաշրջան, քաղաքը գտնվել է Միլանի դքսության կազմում, սակայն իտալական պատերազմների ընթացքում շվեյցարացիներին հաջողվել է տիրել Բելինցոնային ու շրջակա բնակավայրերին։ 1803 թվականին, երբ կազմավորվել է Տիչինոյի կանտոնը, նրա երեք խոշոր քաղաքները՝ Բելինցանոն, Լուգանոն ու Լոկառնոն, մրցակցել են վարչական կենտրոն ճանաչվելու համար և մի քանի տասնամյակ մայրաքաղաքի դերը կատարել են հերթով։ 1878 թվականին վերջնականապես վարչական կենտրոն է դարձել Բելինցոնան։ Այդ նույն տարում այստեղից է մեկնարկել այսպես ասած՝ տեատրոֆոնը. ռադիոյով առաջին անգամ հեռարձակվել է քաղաքի թատրոնի բեմադրած «Դոն Պասկուալե» օպերան (կոմպոզիտոր՝ Դոնիցետի)
:


== Պատմամշակութային հուշարձաններ ==
Բելինցոնայի տասներկու կառույց ու տարածք ընդգրկված են Շվեյցարիայի համազգային նշանակության պատմամշակութային ժառանգության ցանկում։ Այն բանից հետո, երբ հարևան տասներկու համայնքներ միացվեցին նրան, այդ ցանկում հավելվեցին ևս յոթ հուշարձան։ Ինքը՝ Բելինցոնա քաղաքն ամբողջությամբ, ինչպես նաև նրան միացված բնակավայրերից Մոլենոն ու Պրեոնցոն ներառված են Շվեյցարական ժառանգության գույքացուցակում։ Բացի այդ, Բելինցոնայի երեք ամրոցներն ընդգրկված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհահին ժառանգության ցանկում։
Զբոսաշրջությունը կարևոր մասնաբաժին ունի քաղաքի տնտեսության և եկամուտների հաշվեկշռում։ 2009 թվականի դրությամբ Բելինցոնայում արդեն իսկ գործում էր ինը հյուրանոց։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Անվանի անձինք ==

Լուի Վիրշ (1793–1858) - 19-րդ դարի քաղաքական և ռազմական գործիչ
Անրի Դյուբուի (1906–2003) - ճարտարապետ
Լաուրա Սոլարի (1913–1984) - կինոդերասանուհի 1936–1969 
Էռնստ Բրուգեր (1914–1998) - քաղաքական գործիչ, Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդի անդամ 1969–1978 թթ.
Ջորջո Օրելլի (1921–2013) - բանաստեղծ, գրող, թարգմանիչ
Մաուրո Բարանցինի (ծնվ. 1944) - տնտեսագետ
Ռենատո Բերտա (ծնվ. 1945) - կինոռեժիսոր 
Պաբլո Տոնյի (ծնվ. 1979) - NEVERCREW սթրիթ արթ խմբի անդամ, պատերի մեծադիր նկարների հեղինակՄարզիկներԴոմենիկո Ջամբոնինի (1868–1956) - մարզիկ հրաձիգ, 1920 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի մասնակից
Անտոնիո Պերմունիան (ծնվ. 1930) - ֆուտբոլիստ, դարպասապահ, 1962 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ փուլի մասնակից
Դանիելա Սկալիա (ծնվ. 1975)մարզական լրագրող
Նիկոլո Բուկիո (ծնվ. 1987) - հոկեյիստ, Շվեյցարիայի տափողակով հոկեյի հավաքականի կազմում մասնակցել է 2006, 2010 և 2014 թվականների ձմեռային օլիմպիական խաղերին


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքէջը
Ռաբադան կառնավալ
Unesco