armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Գագիկ Գևորգյան (պետական գործիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գագիկ Գևորգյան (այլ կիրառումներ)Գագիկ Արամայիսի Գևորգյան (փետրվարի 19, 1960(1960-02-19), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ պետական գործիչ, ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի անդամ (2002-2016)։


== Կրթություն ==
1981-1986 թթ. - սովորել և ավարտել է ընդունվել և ավարտել է ՀամԼԿԵՄ Կենտկոմին կից Բարձրագույն կոմերիտական դպրոցը՝ պատմաբանի որակավորմամբ։
1987-1992 թթ. - սովորել և ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության պետական ինստիտուտը՝ տնտեսագետի որակավորմամբ։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1979-1981 թթ. - ծառայել է Խորհրդային բանակում։
1986 թ. ընտրվել է ՀԼԿԵՄ Սպանդարյանի շրջանային կոմիտեի երկրորդ, ապա՝ առաջին քարտուղար։
1990-2002 թթ. - աշխատել է Հայպետշինի «Պրոգրես» միավորումում որպես գլխավոր տնօրենի տեղակալ, ապա՝ Շենգավիթի սննդառի փոխտնօրեն, այնուհետև՝ ՀՀ վարչապետի վերահսկողական ծառայության առաջատար մասնագետ, ՀՀ Ազգային ժողովի Վերահսկիչ պալատի առաջատար մասնագետ։
2002 թ. հունվարի 15-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի անդամ՝ 2 տարի ժամկետով։
2004 թ. հունվարի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի անդամ՝ 6 տարի ժամկետով։
2010 թ. հունվարի 18-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ քաղաքացիական ծառայության խորհրդի անդամ՝ 6 տարի ժամկետով։Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==
Սախամա (ազգային պարկ)

Սախամա (իսպ.՝ Parque nacional Sajama), ազգային պարկ Արևմտյան Կորդիլերների տարածքում՝ Օրուրո վարչությունում՝ Բոլիվիայում։ Պարկը սահմանակից է Չիլիի Լաուկա ազգային պարկին։
Պարկի լանդշաֆտը բնորոշ է այդ տարածքի Անդերին, բարձրությունը տատանվում է 4200–6542 մետր։ Ազգային պարկի տարածքում գտնվում է Բոլիվիայի ամենաբարձր լեռը՝ ձնով պատված Սախամա հանգած հրաբուխը։ Նրա ստորոտում գտնվում են ջերմային աղբյուրներ և գեյզերներ։
Սախամա՝ ազգային պարկ II կատեգորիայի ըստ Բնության պահպանության միջազգային միության (IUCN, անգլ.՝ International Union for Conservation of Nature) դասակարգման։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Սախամա ազգային պարկի պաշտանական կայքը(չաշխատող հղում)
Թրեյս Սայրուս

Թրեյս Դեմփսի Սայրուս (անգլ.՝ Trace Dempsey Cyrus), (փետրվարի 24, 1989(1989-02-24), Աշլենդ, Բոյդ շրջան, Կենտուկի, ԱՄՆ), ամերիկացի երաժիշտ, կիթառահար, կոմպոզիտոր և «Metro Station» խմբի վոկալիստ։ Նա է հանդիսանում «From Backseats to Bedrooms» ընկերության տերը (հագուստի արտադրում)։
Թրեյսը՝ քանթրի երգիչ Բիլլ Ռեյ Սայրուսի որդեգիր զավակն է։


== Կենսագրություն ==
Թրեյս Սայրուսը ծնվել է Աշլենդում, Կենտուկի նահանգ։ Թրեյսի մայրը՝ Լետիսիա «Տիշ» Ֆինլի Սայրուսն է։ Նրա կենսաբանակաան հայրը՝ Բաքստեր Նիլ Նելսոնն է,։ MTV-ին տված հարցազրույցում նա Մայլիի մասին ասել է․ «Իսկապես, ես պատրաստվում եմ երգել Մայլիի հաջորդ ալբոմի համար։ Ես հիմա չեմ կարող ավելին խոսել այս մասին, բայց մենք պատրաստվում ենք համագործակցել»։ Թրեյն ունի բազում տատուներ իր ձեռքերին և կրծքաբվանդակին։


== Անձնական կյանք ==
Թրեյսը հանդիպում էր երգչուհի և դերասանուհի Դեմի Լովատոյի հետ, «Disney Channel»-ից, բայց նրանք խզեցին իրենց հարաբերությունները 2009 թվականի հուլիսին։ 2011 թվականի մայիսին Թրեյքը հարաբերություններ սկսեց դերասան և ֆոտոմոդել Բրենդոն Սոնգի հետ (ծնված 1998 թվականին)։


== Երաժշտական կարիերա ==

Թրեյս Սայրուսը՝ «Metro Station» էլեկտրոփոփ խմբի կիթառահարն ու վոկալիստն է։ Նա մուտք է գործել այս խումբ 2006 թվականի սկզբին Մեյսոն Մուսոյի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальная страница Сайрус,Трейс (англ.) на сайте Ինստագրամ
Официальная страница Сайрус,Трейс (англ.) на сайте Facebook
Официальная страница Сайрус,Трейс (англ.) на сайте Twitter
Կապույտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Վայոց ձորի մարզի Կապույտ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 23 հուշարձան (6 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Լուկաս Յորկաս

Լուկաս Յորկաս (հունարեն՝ Λούκας Γιώρκας, հոկտեմբերի 18, 1986(1986-10-18), Արադիպու, Լարնակայի շրջան, Կիպրոս), հայտնի երգիչ Հունաստանում և Կիպրոսում։
2011 թվականին Ստերեո Մայքի հետ ներկայացրել  Հունաստանը Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթում Watch My Dance երգով (տեքստի հեղինակ՝ Էլեանա Վրախալի) և զբաղեցրել 7-րդ հորիզոնականը։ Մինչ այդ մասնակցել էր Եվրատեսիլի հունաստանցի մասնակցին որոշելու նպատակով անցկացված մրցույթին և հաղթող ճանաչվել։ Իսկ եվրատեսիլյան մրցույթից հետո ձայնագրել է «Thimame kala», «Gia proti fora» երգերը, որոնք Հունաստանում դարձել են հիթային։ 2011 թվականի հունիս-սեպտեմբեր ամիսներին Յորկասը Սաբանիս Յորգոսի հետ երգել է Սալոնիկի Barbarella ակումբում։ Այդ նույն տարվա նոյեմբերի 11-ից Նիկիֆորոսի ու Թեոխարիս Իոանիդիսի հետ հանդես է եկել Աթենքի կենտրոնական շրջանում գտնվող Messiah! ակումբում։


== Սկավառակագրություն ==
2009 - Mazi (EP)


=== Սինգլներ ===
2010: "Tha Peso, Tha Sikotho"
2011: "Watch My Dance" (Ստերեո Մայքի հետ)
2011: "Gia Proti Fora"
2012: "Ematha"
2013: "Eklapsa"
2014: "Mia Akoma Voutia"
2015: "Stin Ousia"
2017: "De Pao Sti Douleia"
2017: "Stoihima"
2018: "Ypokrinesai"
2019: "Ela Ilie Mou" (Կոստաս Տուրնասի հետ)
2020: "Mona Liza"
2020: "Pame Ap' Tin Arxi"
2021: "Mou Eleipses Poly"
2021: "Gia Tin Ellada


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լուկաս Յորկասի և Ստերեո Մայքի ելույթը Եվրատեսիլում
Կրեմենյանսկիե Խուտորա

Կրեմենյանսկիե Խուտորա (ուկրաիներեն՝ Кремінянські Хутори), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Գորոդոկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրեմենյանսկիե Խուտորա գյուղում բնակվում էր 19 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դիանա Կարդումյան

Դիանա Կարդումյան (1981, ՀՀ), հայ ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր։


== Կենսագրություն ==
Դիանա Կարդումյանը ծնվել է 1981 թվականին։ Ավարտել է Երևանի Թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։ Որպես ռեժիսոր և պրոդյուսեր մասնակցել է տարբեր փառատոների, սեմինարների և վարպետության դասերի։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր ===


=== Սցենարիստ ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աշոտ Աթայան։ «Դիանա Կարդումյան․ Կարծում էի 100 մարդ չի գա, բայց դահլիճում տեղ չկա»։ www.aravot.am։ Վերցված է հունվարի 24, 2017 
Մերի Մամյան (հունիսի 21, 2013)։ «Դիանա Կարդումյան. «Ես պետք է ֆիլմ նկարահանեմ, ու ոչ ոք ինձ հակառակում չի կարող համոզել»»։ hetq.am։ Վերցված է հունվարի 24, 2017
Վրթանես Սռնկեցի

Վրթանես Սռնկեցի (Կաֆացի, - 1570, Թեոդոսիա, Sanjak of Caffa, Օսմանյան կայսրություն), հայ տաղերգու։ Արարատյան գավառի Գիլան գյուղից գաղթել է Ղրիմ՝ Սեչով։ 1560 թվականից առաջ տեղափոխվել է Կաֆա։ Սեչովում եղել է տեղի հայկական եկեղեցու քահանա, Կաֆայում՝ եպիսկոպոս։ Գրել է երկու վկայաբանական ոտանավոր՝ 1567 թվականին Կաֆայում նահատակված Պարոն Լույսի մասին և մի քանի ոտանավոր-նամակ՝ ուղղված Լվովի հայոց արքեպիսկոպոս Գրիգոր Վարագեցուն։ Առավել արժեքավոր են «Ի վերայ Կաֆայուղութեան» և «Ոտանաւոր նորին Վրթանէսի ասացեալ․․․» բանաստեղծությունները։ Առաջինում նկարագրված է 1560 թվականի Կաֆայի սովը, երկրորդում այլաբանորեն արտահայտված է գրքի ու լուսավորության միջոցով այլադավանների հալածանքներից հայերին փրկելու գաղափարը։ Անտիպ ոտանավորները պահպանվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանի N 3081, 9425 ձեռագրերում։


== Երկեր ==
Հայոց Նոր վկաներ, կազմ.՝ Մանանդյան Հ., Աճառյան Հ., Վաղ-պատ, 1903, էջ 396-412։


== Գրականություն ==
Ակինյան Ն., Հինգ պանդուխտ տաղասացներ, Վնն., 1921, էջ16-37։
Սահակյան Հ., Ուշ միջնադարի հայ բանաստեղծությունը (16-17-րդ դարեր), Երևան, 1975։
Արիս (գյուղ)

Արիս (հուն․՝ Άρις), գյուղ Հունաստանի Հանրապետության Պելոպոնես շրջանի Մեսսենիայի երկրամասում։ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալներով, գյուղի բնակչությունը կազմում է 2,189 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դվարկա

Դվար(ա)կա (գուջ. દ્વારકા, Հինդի द्ाार англा, անգլ.՝ Dwarka, Dvarka, Dwaraka, Dvaraka), քաղաք  Հնդկաստանի Գուջարաթ նահանգի Ջամնագար շրջանում։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Արաբական ծովի ափին՝ Կաթիյավար թերակղզու արևմտյան մասում։


== Ժողովրդագրություն ==
Համաձայն 2001 թվականի համահնդկական մարդահամարի՝ Դվարկայի բնակչությունը կազմում էր 33 614 մարդ, որոնցից տղամարդիկ կազմում էին 53 %, կանայք՝ 47%։ Մեծահասակների գրագիտության մակարդակը կազմել է 64 %, ինչը բարձր է միջին հնդկական մակարդակից (59,5%)։ Տղամարդկանց շրջանում գրագիտության մակարդակը կազմել է 72 %, կանանց շրջանում՝ 55 %: Բնակչության 13 % -ը մինչև 6 տարեկան երեխաներ էին։


== Կրոնական նշանակություն ==
Սանսկրիտ գրականության մեջ Տրվում է քաղաքի մեկ այլ անվանում՝ Դվարավատի։ Դվարական հինդուիզմի յոթ սուրբ քաղաքներից մեկն է։ Այստեղ է գտնվում Կրիշնայի ամենահայտնի տաճարներից մեկը՝ Դվարակադիշան։ Ըստ «Մահաբհարատայի» և Պուրանների՝ Դվարական Կրիշնայի Հին թագավորության մայրաքաղաքն էր։ Նկարագրվում է, որ Կրիշնայի մահից հետո սկզբնական Դվարական ընկղմվել է ծովի հատակը։


== Ծանոթագրություններ ==
Յասեննայա

Յասեննայա (ռուս.՝ Ясенная), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 246 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հակոբ Չիլինգարյան

Հակոբ Չիլինգարյան (Աշոտ Հայկունի), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1912, Վլադիկավկազ, Ռուսական կայսրություն), ՀՅԴ գործիչ, ռուսական բանակի սպա։


== Կենսագրություն ==
Հակոբ Չիլինգարյանը (Աշոտ Հայկունի) ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը։ Եղել է ՀՅԴ Կարսի կառույցի մշտական և առանցքային գործիչներից, ռուսական բանակի նախկին սպա։ Ռուս-ճապոնական պատերազմի նախօրեին, խուսափելով զինվորական ծառայությունից, 1903 թվականին Բաքվից անցել էր Կարս, որտեղ լծվել էր կուսակցական աշխատանքի՝ իրեն նվիրելով Երկիր անցնող խմբերի կազմավորման ու զինման գործին։ Հակոբ Չիլինգարյանը 1903 թվականին Արամ Մանուկյանի հետ միասին լինում է ՀՅԴ Կարսի «Ջրաբերդ» կենտրոնական կոմիտեի ներկայացուցիչը։ Ռուբեն Տեր-Մինասյանի բնորոշմամբ 1903-1904 թվականներին Կարսում նա էր «Դաշնակցութեան տէրն ու տնօրէնը», ղեկավարում էր դրամական հավաքույթները, վիճակախաղերը, զենք ու զինամթերք ձեռք բերելու և դրանք Կարսի մարզի ՀՅԴ զինապահեստները փոխադրելու գործը։ 1904 թվականի հունվարին Չիլինգարյանն ակտիվ մասնակցություն է ունենում Ալեքսանդրապոլի պետական զինապահեստի «մաքրագործման» հերթական արարին։
Հակոբ Չիլինգարյանը 1904 թվականի աշնանը ՀՅԴ շատ գործիչների նման ձերբակալությունից խուսափելու համար ստիպված հեռանում է Կարսի մարզից։ Հայ-թաթարական կռիվների օրերին (1905-1906) Ստեփան Տեր-Մկրտչյանի և Լևոն Քալանթարյանի հետ ձեռնամուխ է լինում Տուլայից և այլ քաղաքներից զենքի գնման և փոխադրման գործին, որի համար հասնում է մինչև Վլադիվոստոկ և Խարբին։ 1906-1908 թվականներին եղել է Հ. Յ. Դաշնակցության Վլադիկավկազի կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ Նույն կոմիտեի հանձնարարությամբ այցելել է Ստավրոպոլ, Արմավիր, Պյատիգորսկ, Դոնի Ռոստով, գնել զենք ու զինամթերք և դրանք հասցրել Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Վլադիկավկազի և Թիֆլիսի կենտրոնական կոմիտեներին։ Ցարական ռեակցիայի տարիներին (1908-1911 թթ.) նրան ևս ձերբակալում են՝ մի շարք մեղադրանքների կողքին մեղադրելով նաև խմբապետ Միհրանի (Գաբրիել Քեշիշյան) սպանությանը գործուն աջակցություն ունենալու մեջ։
Հակոբ Չիլինգարյանը, չդիմանալով բանտի ծանր պայմաններին, 1912 թվականի սկզբին, մինչև դատավարությունը, ծանր հիվանդությունից մահանում է Վլադիկավկազի բանտում։


== Գրականություն ==
Գիւլխանդանեան Աբրահամ, Յեղափոխական դէմքեր, «Հայրենիք» ամսագիր, Բոստոն, 1936, թիւ 1։
ՀՅ Դաշնակցության մեծ դատավարության թղթածրարները, կազմեց Աւագ Յարութիւնեան, «Վէմ (համահայկական հանդես)», խմբ. Գ. Խուդինեան, Երեւան, 2011, թիւ 3, էջ 221-240, թիւ 4, էջ 182-209։
Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, Ա. հատ., Թեհրան, 1982, Երեւան, 1990։


== Արտաքին հղումներ ==
ՀՅ Դաշնակցության մեծ դատավարության թղթածրարները, կազմեց Աւագ Յարութիւնեան, «Վէմ (համահայկական հանդես)», խմբ. Գ. Խուդինեան, Երեւան, 2009-2011 Archived 2018-09-01 at the Wayback Machine.
Ասոր

Ասորը երաժշտական գործիք, որը մի քանի անգամ հիշատակվում է Աստվածաշնչում։ Ըստ տարբեր աղբյուրների և թարգմանությունների այն ունի տասը լար հրաշալի նոտայով։ Ամեն անգամ, երբ հիշատակվում է ասոր գիրծիքը նշվում է նաև նեբել անունը, որը իրենից նույնպես տասը լարանի գործիք է ներկայացնում։ Աստվածաշնչում ասորի մասին հիշատակվում է երեք անգամ։ Ասորը երբեմն համեմատվում է տավիղի կամ քնարի հետ, քանի որ տեսքով հիշեցնում է այդ գործիքներին։ Տարբեր հետազոտություններ են կատարվել գործիքի ճշգրիտ տեսքը նկարագրելու նպատակով, սակայն բոլորը ապարդյուն։ Ըստ տարբեր աղբյուրների գործիքը հիմնականում օգտագործել են ղևտացիները։ Ներկա ժամանակներում ասորը համարվում է անհետացած գործիք։


== Գրադարան ==
Hermann Mendel and August Reissmann, Musikalisches Conversations-Lexikon, vol. i. (Berlin, 1881)
Sir John Stainer, The Music of the Bible, pp. 35–37
Forkel, Allgemeine Geschichte der Musik, Bd. i. p. 133 (Leipzig, 1788).
Կրիա (ռոբոտ)

Կրիաներն ուսուցողական ռոբոտների դաս են, որոնք նախագծվել են ուշ 1940-ականներին (հիմնականում Վիլիամ Գրեյ Վալթերի ավագությամբ) և օգտագործվել է ինֆորմատիկայի և մեքենաշինության մեջ` ուսումնական նպատակներով։ Այս սարքերն ավանդաբար կառուցվում էին գետնին կպած, մոտավորապես կիսագնդաձև (երբեմն թափանցիկ) պատյանով և փոքր շրջադարձային շառավղով տեղաշարժման հնարավորությունով։ Այդ ռոբոտներն ունեին սենսորներ, որոնք օգնում էին խուսափել խոչընդոտներից և, եթե ռոբոտը ճիշտ էր կառուցված, հնարավորություն ուներ իր շրջակայքը ճիշտ ընկալելու։ Կրիա ռոբորներն առկա են վաճառքի և շատ տարածված են սիրողական ռոբոտավարների շրջանակում։
Կրիա ռոբոտները սերտ փոխկապակցված էին Սեյմուր Փեյփերթի աշխատանքի և [Լոգո ծրագրավորման լեզվի` 1980 ականներին համակարգչային կրթության մեջ ընդհանուր օգտագործման հետ։ Կրիաները նախագծվել էին, որպեսզի օգտագործվեն Լոգո ծրագրավորման լեզուն օգտագործող համակարգերի հետ, և հաճախ թողարկվում էին գրչային մեխանիզմով, ինչը ծրագրավորողին թույլ էր տալիս ստեղծել դիզայն թղթի մեծ կտորի վրա։ Լոգո-յով աշխատող օրիգինալ կրիան, որը ստեղծել էր Փոլ Վեքսելբլաթը` BBN-ում, կոչվում էր Իրվինգ և առաջին անգամ ցուցադրվել է Մասաչուսեթս նահանգի Լեքսինգթոն քաղաքի Մազի միջնակարգ դպրոցում ։ Իրվինգը ուներ հարվածային սենսորներ և կարող էր տալ ձայնային արձագանք զանգակի միջոցով։ Լոգո ծրագրավորման լեզվով աշխատող ռոբոտ կրիայի զարգացումը հանգեցրեց այն բանին, որ կրիական գրաֆիկայով աշխատող ծրագրերում որպես նշորդ սկսեցին օգտագործել կրիան։


== Տես նաև ==
Լոգո (ծրագրավորման լեզու)
Կրիական գրաֆիկա
KTurtle
Սեյմուր Փեյփերթ


== Ծանոթագրություններ ==
Սաալանիո-Սափաչուլիո

Սաալանիո-Սափաչուլիո (վրաց.՝ საალანიო-საფაჩულიო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Խոբի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 40 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Խոբիից հեռու է 10 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 99 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
(3321) Դաշա

(3321) Դաշա (անգլ.՝ Dasha), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1975 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,547292 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,038 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0566 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1484,97 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,24243 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,32° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3321) Դաշա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(8437) Բերնիկլա

(8437) Բերնիկլա (անգլ.՝ Bernicla), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 26-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,528104 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4182 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,638 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1468,22 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,245195 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,45° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8437) Բերնիկլա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աստերոիդների ցանկ (247901-248000)

Աստերոիդների ցանկ (247801-247900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (248001-248100)
 Աստերոիդների ցանկ (247801-247900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (248001-248100)
Դարաբի (Կարաքիլիսայի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դարաբի (այլ կիրառումներ)Դարաբի, գյուղ և քարավանատուն Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի վտակներից մեկի հովտում, Կարաքիլիսա քաղաքից 13.5 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
1877-1878 թվականներին ուներ 25 տուն` 179  բնակչով։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գուսոլա

Գուսոլա (իտալերեն՝ Gussola ), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում։ Բնակչությունը հասնում է 2799 մարդու։ Տարածքը կազմում է 25 կմ²։ Հեռախոսային կոդն Է 0375, իսկ փոստային ինդեքսը 26040։ Բնակչության խտությունը կազմում է 112 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռուբեն Շիշմանյան

Ռուբեն Շիշմանյան, Դերսիմի Քեռի (1865 կամ 1866, Երզնկա-1903, Երզնկա), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի։ Հնչակյան, 1890-ական թվականների. կեսից՝ Հայկական Յեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Երզնկայի ազգային կեդրոնական վարժարանում։ 1889-1890 թվականներին կազմակերպել է հայդուկային խումբ, մղել մի շարք մարտեր։ Աչքի է ընկել իր խիզախությամբ։
Մեծ ջանքեր է գործադրել հայ-քրդական համերաշխություն (հատկապես դերսիմցի քրդերի հետ) ստեղծելու համար։ 
1898 թվականին, Հայկական Յեղափոխական Դաշնակցություն ԿԿ ընդհանուր ժողովում առաջադրել է հայ-քրդական դաշնակցության իր ծրագիրը։
1924

1924 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1924 թվականն է, 
XX դարի 24-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Հունվարի 11 - Երևանում հիմնադրվեց «Գիրք» հրատարակչական ընկերությունը՝ Մարտիրոս Սարյանի ղեկավարությամբ
Հունվարի 25 - Փետրվարի 5 - Ֆրանսիական Շամոնի քաղաքում անցկացվեցին առաջին Ձմեռային Օլիմպիական խաղերը
Հունվարի 24 - Իտալիայում արգելվել է ցանկացած արհեստակցական միություն բացի ֆաշիստականից
Հունվարի 25 - Կնքվում է հաշտության պայմանագիր Ֆրանսիայի և Չեխոսլովակիայի միջև
Փետրվարի 19 - Պարսկաստանում գահընկեց է լինում Ահմադ Շահը
Մարտի 3 - Գերմանիան ընկերական պայմանագիր է կնքում Թուրքիայի հետ
Մարտ 15 - Գործարկվում է Երևանի բամբակազտիչ գործարանը։
Օգոստոսի 24 - Ալբանիան հանրապետություն է ճանաչվում
Հալիֆի տիտղոսը այդ ժամանակից ոչ մի մարդ չի կրում


== Ծնունդներ ==
Մայիսի 2 - Մկրտիչ Սարգսյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր
Հոկտեմբերի 3 - Գրիգոր Մկրտչյան (ռեժիսոր), հայ ռեժիսոր
Հունվար 3 - Ստեփան Ալաջաջյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (վ. 2010)
Հունվար 9 - Սերգեյ Փարաջանով, կինոռեժիսոր (վ. 1990)
Հունվարի 15 - Ալեքսանդր Մարգարյան, հայ խորհրդային լեզվաբան
Հունվարի 17 - Ռաֆայել Նանուշյան, հայ գծանկարիչ։
Հունվարի 20 - Մանյա Ղազարյան (արվեստաբան), արվեստաբան։
Հունվար 24 - Պարույր Սևակ, հայ ականավոր բանաստեղծ, գրող, գրականագետ (վ. 1971)
Ապրիլի 3 - Մառլոն Բրանդո, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր
Ապրիլի 29 - Վալենտին Պոդպոմոգով, բեմադրող նկարիչ, նկարիչ (վ. 1998)
Մարտի 19 - Վարդուհի Վարդերեսյան, հայ դերասանուհի։
Մարտի 18 - Լևոն Խաչերյան, լեզվաբան, հայագետ (վ. 2007)
Մայիսի 10 - Զահրատ, արևմտահայ բանաստեղծ (վ. 2007)
Մայիսի 22 - Շառլ Ազնավուր, ֆրանսահայ երգիչ
Հունիսի 12 - Ջորջ Հերբերտ Վոկեր Բուշ, ԱՄՆ-ի 41-րդ նախագահ
Հունվարի 21 - Բեննի Հիլլ, դերասան, սցենարիստ
Հունիսի 25 - Սիդնի Լյումետ, ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ
Օգոստոսի 10 - Երվանդ Մանարյան, հայ դերասան, ռեժիսոր, սցենարիստ
Սեպտեմբերի 28 - Մարչելլո Մաստրոյանի, իտալացի դերասան, պրոդյուսեր
Սեպտեմբերի 21 - Համիլկար Կաբրալ, Կանաչ հրվանդանի կղզիների ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ
Սեպտեմբերի 24 - Լևոն Կոջոյան, հայ նկարիչ
Նոյեմբերի 29 - Մարուսյա Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային դերասանուհի
Դեկտեմբերի 14 - Գոհար Գասպարյան, հայ օպերային արվեստի մեծագույն վարպետ, օպերային երգչուհի, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (վ. 2007):
Դեկտեմբերի 15 - Աննա Կալանդաձե, վրաց բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի (վ. 2008):
Կարապետ Գալստյան, հայ քանդակագործ
Սուրեն Սարգսյան, Խորհրդային Միության հերոս, գվարդիայի սերժանտ


== Մահեր ==
Հունվար 21 - Վլադիմիր Լենին, հեղափոխական (ծ. 1870)
Մարտ 16 - Երանուհի Գարագաշյան, հայ դերասանուհի (ծ. 1848)
Ապրիլ 9 - Մատթեոս Զարիֆյան, հայ բանաստեղծ, արևմտահայ պոեզիայի վերջին ներկայացուցիչ (ծ. 1894)
Հուլիսի 13 - Ալֆրեդ Մարշալ, անգլիացի տնտեսագետ տնտեսագիտության նեոսդասական տեսության հիմնադիր, ներկայացնում է քեմբրիջյան տնտեսական դպրոցը
Հոկտեմբեր 12 - Անատոլ Ֆրանս, ֆրանսիացի գրող, գրաքննադատ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1844)
Դրուժնոե (ավան, Թելմանովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴրուժնոեԴրուժնոե (ուկրաիներեն՝ Дружне), ավան Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դրուժնոե ավանում բնակվում էր 90 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
(1065) Ամունդսենիա

(1065) Ամունդսենիա (անգլ.՝ Amundsenia), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1926 թվականի օգոստոսի 4-ին Սերգեյ Բելյավսկու կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,360365 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,6585 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0623 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1324,55 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271791 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,37° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1065) Ամունդսենիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դարվինի քոլեջ (Քեմբրիջ)

Դարվինի քոլեջ (անգլ.՝ Darwin College), Քեմբրիջի համալսարանի քոլեջներից մեկը։ Այն առաջին խառը (ընդունում են և՛ տղամարդկանց, և՛ կանանց) և առաջին քոլեջն է բարձրագույն կրթություն ունեցող մարդկանց համար։ Իր անունը ստացել է Դարվինների տոհմի ազդեցիկ մարդկանց պատվին։ 1885 թվականին բնագետ Չարլզ Դարվինի երկրորդ որդի Ջորջ Դարվինը Սիլվեր Սթրիթում անգլ.՝ Silver Street գնել է Նյունհեմ Գրենջ շենքըանգլ.՝ Newnham Grange: Ջորջ Դարվինը իր ընտանիքի հետ այստեղ է ապրել մինչև կյանքի վերջը։ 1964 թվականին հենց այս շենքում բացվեց քոլեջը,Ի իսկա Դարվինների դիմանկարները մինչև հիմա զարդարում են քոլեջի միջանցքների պատերը։
Քոլեջում սովորում են 600-ից 700 ուսանողներ, հիմնականում մագիստրի կամ փիլիսոփայության դոկտորի աստիճանի համար։ Ուսանողների մոտավորապես կեսը օտարերկրացիներ են։ 2016 թվականին քոլեջում սովորում էին ուսանողներ՝ 80 ազգություններից։ Դարվինի քոլեջը համարվում է Քեմբրիջի համալսարանի մեծագույն ավարտական քոլեջը։


== Պատմություն ==
Պատերազմից հետո ասպիրանտուրան ավարտածների քանակը ցույց է տվել, որ Քեմբրիջում անհրաժեշտ է ավարտական քոլեջը։ 1963 թվականին Քեմբրիջի առավել հին երեք քոլեջները (Տրինիտի քոլեջ, Իոաննի քոլեջ, Գոնվիլի և Կայի քոլեջ) հայտարարեցին նոր քոլեջ ձևավորելու համատեղ որոշումը։ 1964 թվականի հուլիսի 28-ին Կամի ափին՝ Կունզի դիմաց, կառուցվեց նոր քոլեջը։ 1965 թվականի հունվարի 29-ին քոլեջը ստացավ գաղտնի ժողովի հավանությունն ու ֆինանսական հովանավորությունը։ 1976 թվականին Դարվինի քոլեջը դարձավ անկախ՝ Քեմբրիջի մնացած քոլեջներից։


== Հայտնի շրջանավարտներ ==
Էլլիոտ Բելգրեյվ (ծնվ. 1931), Բարբադոսի գեներեալ նահանգապետ։
Ջեյն Գուդոլ (ծնվ. 1934), ՄԱԿ-ի խաղաղության դեսպան, պրիմատոլոգ, էտոլոգ և մարդաբան։
Դայան Ֆոսսի (1932-1985), ականավոր էթոլոգ և բնության պաշտպանությունը մասսայականացնող։
Իեն Ուիլմուտ (ծնվ. 1944), արժանացել է Շաո մրցանակի բժշկության և կյանքի գիտության բնագավառներում։
Էլիզաբեթ Մլեկբյորն (ծնվ. 1948), արժանացել է  բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի։
Էրիք Մեսքին (ծնվ. 1950), արժանացել է տնտեսագիտության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի։
Փոլ Սելդեն (ծնվ. 1954), հնէաբան և հոդվածոտանիների բրածոների ուսումնասիրող։
Ջանեթ Ռոսսանտ (ծնվ. 1950), կանադական և բրիտանական կենսաբանության զարգացման բնագավառի գիտնական։
Մկրտչյան Տիգրան (ծնվ. 1978), հայ դիվանագետ, պատմաբան և քաղաքագետ։


== Պատկերասրահ ==
Դարվինի Քոլեջ
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մարդինի գավառ

Մարդին, գավառակ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթում, նրա հարավային կողմում։ Վարչական կենտրոնը Մարդին քաղաքն է։
Մարդինի տարածքը հնում մտնում էր Վերին (Հայոց) Միջագետքի մեջ։ Նրա հյուսիսային սահմաններն անցնում էին Մասիուս կամ Մարդինի լեռների հյուսիսային փեշերով, իսկ հարավում փռված էր անապատային դաշտավայր։
Օսմանյան տիրապետության շրջանից կոչվել է նաև Մերդին։


== Պատմություն ==
1915 թ․-ի բռնագաղթից հետո գավառի հայ բնակչությունը մասամբ տեղահան եղավ ու կոտորվեց, մնացածները արաբախոս դարձան։


== Բնակչություն ==
1890 թ․-ին ուներ 28 606 հայ բնակիչ։


== Վարչական բաժանում ==
XIX դարի վերջին գավառի կազմի մեջ էին մտնում 6 գավառակ և 18 գյաղախումբ։
Գավառակները հետևյալն էին.
Ավնիե
Մարզին
Մարդին
Միդիադ
Նիսիբին (Մծբին)
Ջեզիրե
Սավուր


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մահմուդլու (Զանգեզուրի գավառ)

Մահմուդլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Որոտանի ստորին հոսանքի աջ ափին, լեռնային, անտառապատ վայրում։


== Պատմություն ==
Հետագայում գյուղն ընդգրկվել է Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Ղուբաթլուի շրջանում։ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ տարածքն անցել է Արցախի Քաշաթաղի շրջան։ 2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում տարածքը Քաշաթաղի ողջ շրջանի հետ անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։


== Բնակչություն ==
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 219, 1907-ին՝ 281, իսկ 1908-ին՝ 891 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ձկնորսներ (քանդակ, Պետրոզավոդսկ)

«Ձկնորսներ» քանդակ (ռուս.՝ Скульптура «Рыбаки»), քանդակ Ռուսաստանի Կարելիայի Հանրապետության Պետրոզավոդսկ քաղաքում։ Հեղինակն է քանդակագործ Ռաֆայել Կոնսուեգրան։ Արձանը տեղադրվել է 1991 թվականին։


== Պատմություն ==
«Ձկնորսներ» քանդակը Պետրոզավոդսկի քույր քաղաքների նվերների շարքից առաջինն է, որը զարդարում է Օնեգայի առափը։ 1991 թվականին, երբ «Ձկնորսներ» քանդակը հայտնվեց քաղաքում, առափը որպես այդպիսին դեռևս գոյություն չուներ. այն բացվել է դրանից միայն երեք տարի անց։ Քանդակը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Մինեսոտա նահանգի մայրաքաղաք Դուլութի նվերն է։
«Ձկնորսներ» քանդակի հեղինակը Կուբայում 1941 թվականին ծնված, սակայն ԱՄՆ-ում բնակվող Ռաֆայել Կոնսուեգրան է։ Նրա նախագիծը հաղթել է Պետրոզավոդսկի համար լավագույն հորինվածքի ամերիկյան մրցույթում։ Հեղինակի մտահղացման համաձայն՝ երկու ձկնորսները՝ ռուս և ամերիկացի, որոնք ցանցը նետում են լիճը, խորհրդանշում են երկու քաղաքների միջև համագործակցությունը։ Քանդակի լրացուցիչ իմաստը բացահայտվում է, եթե հիշենք, որ Դուլութը գտնվում է Ամերիկայի Մեծ Լճերից առավել մեծի՝ Վերինի ափին։ Նմանապես Պետրոզավոդսկը Եվրոպայի երկրորդ խոշորագույն լճի՝ Օնեգայի ափին է։ Ըստ հեղինակի՝ Երկրի տարբեր կիսագնդերում գտնվող հեռավոր քաղաքների բնակիչներն ունեն շատ ընդհանրություններ։
«Ձկնորսներ» քանդակը պատկերում է մետաղական ցանցով երկու մարդու։ Կառուցվել է «Պետրոզավոդսկմաշ» ձեռնարկությունում, իսկ նրա համար «պատվանդան» է դարձել Օնեգայի ափի մի մեծ քար։ Ռաֆայել Կոնսուեգրան անձամբ մասնակցել է ապագա քանդակի եռակցմանն ու տեղադրմանը։ «Ձկնորսներից» սկսվել է Պետրոզավոդսկի և նրա քույր քաղաքների միջև քանդակների փոխանակումը։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Նուբար Փաշա

Նուբար Փաշա (Նուբար Նուբարյան) (հունվար 1825, Իզմիր, Անատոլիայի էլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 14, 1899(1899-01-14), Փարիզ), եգիպտահայ քաղաքական գործիչ, Եգիպտոսի առաջին վարչապետ։
Նուբարյաններ հայ գերդաստանի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ծննդավայրում ավարտելով հայկական դպրոցը՝ տեղափոխվել է Եգիպտոս։ Ուսումը շարունակել է Փարիզում։ Վերադառնալով Եգիպտոս՝ 1850 թվականից անցել է պետական ծառայության, 1878-1879, 1884-1889, 1894 թվականներին զբաղեցրել է Եգիպտոսի վարչապետի պաշտոնը։ Կազմավորվող ազգային բուրժուազիայի շահերից ելնելով իրականացրել է մի շարք առաջադիմական բարեփոխումներ։
Նուբար Փաշան զբաղվել է ինչպես Եգիպտոսի հայ գաղութի, այնպես էլ ամբողջ հայ ժողովրդի քաղաքական ճակատագրի, մշակույթի ու լուսավորության հարցերով։ Գլխավորել է գաղութահայ ազգային–թեմական իշխանությունը, սատարել Թուրքիայից Եգիպտոս անցած հայ տարագիրների օգնության գործին, նպաստել ու դրամական միջոցներ տրամադրել պարբերականների հրատարակմանն ու դպրոցների հիմնադրմանը, կազմակերպել հայ մատենագիրների ֆրանսերեն թարգմանությունն ու հրատարակությունը և այլն։ 1878 թվականին կազմել և Բեռլինի կոնգրեսին է հղել թուրքական տիրապետության տակ գտնվող հայերի վիճակի բարելավման իր ծրագիրը, որը, սակայն, չի ներկայացվել կոնգրեսին։ Նուբար Փաշայի ծրագիրը ելնում էր այն հիմնադրույթից, որ հայերը քաղաքական անկախության չեն հավակնում, բայց պահանջում են քաղաքացիական ազատություններ ու իրավունքներ, որոնք կապահովեին նրանց անվտանգությունը, գույքի անձեռնմխելիությունը։ Նուբար Փաշան գտնում էր, որ թուրքական կառավարության նախաձեռնած նախորդ բարեփոխումները տարբեր պատճառներով անցել են ապարդյուն։ Բարենորոգումների հաջողությունն ապահովելու համար ծրագրի հեղինակը գտնում էր, որ անհրաժեշտ է ունենալ մի ընդհանուր կառավարիչ, որը լիներ հայ, հաստատվեր սուլթանի կողմից և ստանար եվրոպական պետությունների հովանավորությունը։ Ընղհանուր կառավարչի ղեկավարությամբ պետք է իրականացվեր 3 կարևորագույն բարեփոխում, կառավարչին կից պետք է ստեղծվեր պահակազոր, թալանի ու ասպատակությունների դեմն առնելու համար, դատական բարեփոխում, որը ստեղծեր անձի ու գույքի ապահովություն, հարկահավաքման համակարգի փոփոխություն, երբ հայերը պետք է իրավունք ստանային գանձել իրենց տուրքերը նահանգի դպրոցական ու հոգևոր հաստատությունների ծախսերը հոգալու համար։ Նուբար Փաշայի ծրագիրը շատ ավելի չափավոր էր, քան Ներսես Վարժապետյանի Բեռլինի կոնգրեսին ներկայացված ծրագիրը։ Սակայն թուրքական վարչակարգի պայմաններում անհնար էր նույնիսկ նման չափավոր ծրագրի իրականացումը։

Նուբար Փաշայի անունով են կոչվել երկու փողոց, մեկը Կահիրեյում, մյուսը՝ Ալեքսանդրիայում։ Նրա անունով է նաև կոչվել Երևան քաղաքի Նուբարաշեն թաղամասը։


== Գրականություն ==
Բերթրան Է., Նուպար Փաշա (1825-1899), ԿՊ, 1910։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոգուվա

Կոգուվա (էստ․՝ Koguva), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուհու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 26 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Strip It Down

«Strip It Down», ամերիկացի քանթրի երգիչ Լյուկ Բրայանի երգը, որը թողարկվել է որպես նրա «Kill the Lights» (2015) հինգերորդ ստուդիական ալբոմի 2-րդ պաշտոնական սինգլ։


== Պատմություն ==
Երգն ստացել է երաժշտական քննադատների և ինտերնետ-հրատարակությունների տարբեր արձագանքներ, օրինակ՝ Country Universe, Taste of Country։
Սինգլը Hot Country Songs հիթ-շքերթում նորամուտը կատարել է 19-րդ հորիզոնականում, Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում՝ 81-րդ հորիզոնականում, ինչպես նաև Country Digital Songs հիթ-շքերթում՝ 5-րդ հորիզոնականում՝ 44,000 օրինակ տպաքանակով։ 2016 թվականի փետրվարին ԱՄՆ-ում տպաքանակը հասել է 779,000 օրինակի։


== Հիթ-շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 «Strip It Down»
Ախոռ (Սյուրմենի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ախոռ (այլ կիրառումներ)Ախոռ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Սյուրմենեի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր
Սիսան

Սիսան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։ Գտնվում էր Մարդին քաղաքից 40 կմ հյուսիս-արևմուտք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ռայհենվալդե

Ռայհենվալդե (գերմ.՝ Reichenwalde), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 1122 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 26,03 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 67 413։
Կոմունան բաժանված է 3 գյուղական համայնքների։


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք Archived 2006-02-11 at the Wayback Machine.
Amt Scharmützelsee
Gemeinde Reichenwalde
Kirche Reichenwalde


== Ծանոթագրություններ ==
Նաստինո

Նաստինո (ուկրաիներեն՝ Настине), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նաստինո գյուղում բնակվում էր 21 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(6) Հեբե

(6) Հեբե (անգլ.՝ Hebe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1847 թվականի հուլիսի 1-ին Կառլ Հենկեի կողմից Դրեզենում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,4255 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9357 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9153 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Հեբե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,9764 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1379,75 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,260917 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,75° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Հեբե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կարո Կադեհջյան

Կարո Կադեհջյան (անգլ.՝ Garo Kadehjian, ծնվ.՝ 1989 սեպտեմբերի 1, Սիրիա), հայազգի ֆիդայի, Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի մասնակից կառավարական ուժերի կազմում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Սիրիայում։
Կարո Կադեհջյանը Սիրիայից Հայաստան էր տեղափոխվել 2009 թվականին։ Ընտրել էր երգի ասպարեզը և ցանկանում էր երաժիշտ դառնալ։ Մասնակցել էր «Շանթ» հեռուստաընկերության «Հայ սուպերսթար» երաժշտական նախագծին։ 2011 թվականին, երբ Սիրիան հաշված օրերի ընթացքում վերածվեց թեժ մարտերի թատերաբեմի, Կարոն մի կողմ դրեց երաժշտության հետ կապված նպատակները և Հայաստանից վերադարձավ Սիրիա՝ կառավարական զորքերի կազմում որպես կամավոր մասնակցելու հայկական բնակավայրերի պաշտպանության գործին։


== Ծանոթագրություններ ==
Բուբնով (գյուղ, Լոկաչինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲուբնովԲուբնով (ուկրաիներեն՝ Бубнів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լոկաչինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բուբնով գյուղում բնակվում էր 547 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14,43 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 37,91 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(1679) Նեվանլինա

(1679) Նեվանլինա (անգլ.՝ Nevanlinna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1941 թվականի մարտի 18-ին Լիյսի Օտերմայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,116136 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6403 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,592 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2009,2 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,179176 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 17,98° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1679) Նեվանլինա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիկոպիզանո

Վիկոպիզանո (իտալերեն՝ Vicopisano), կոմունա Իտալիայի Տոսկանա մարզի Պիզա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 8253 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 307 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 56010։ Հեռախոսային կոդ՝ 050։
Կոմունայի հովանավորն է Ամենասուրբ Աստվածածինը։ Տոնը նշվում է հոկտեմբերի առաջին կիրակի օրը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար՝ 050 796511
Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.vicopisano.pi.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.viconet.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Ազբդեր

Ազբդեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժում

Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժում (ինչպես նաև Ալ-Կաիդան Չինաստանում, որը քիչ հավանական է, քանի որ Ալ-Կաիդան սալաֆիական խմբավորում է, իսկ Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժումը՝ սուֆիական, Թյուրքստանի իսլամական կուսակցություն, թուրքմենական իսլամական շարժում), Ույղուրական անօրինական զինված կազմավորում, որի նպատակն է ստեղծել անկախ իսլամական (շարիաթական) պետություն Արևելյան Թուրքմենստանում և ամբողջ չին ժողովրդի վերաբերմունքը դեպի իսլամ։ Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժումն իր վրա է վերցրել ահաբեկչության ավելի քան 200 գործողությունների պատասխանատվությունը, որոնց հետևանքով զոհվել է առնվազն 162 մարդ և ավելի քան 440-ը վիրավորվել է։
Արևելյան Թուրքեստանի իսլամական շարժումը ստեղծվել է 1993 թվականին Խոտանի երկու փախստականի կողմից։ 1997 թվականին վերակազմավորվել է և գոյություն ունի այդ տեսքով մինչ օրս։
Կասկածվում է Թալիբանի և Ալ-Կաիդայի հետ կապերի մեջ։ 2002 թվականին Հասան Մախսումը հերքել է դա։
2008 թվականի հոկտեմբերին Սինհուան հրապարակել էր հասարակական անվտանգության նախարարության կազմած Ույգուրական ահաբեկիչների ցուցակը, որում Աբդուլ Հաքի անունը չի հիշատակվել։
ՄԱԿ-ը, Եվրամիությունը, ՉԺՀ-ն, Ղազախստանը, Ղրղզստանը և Աֆղանստանը Արևելյան Թուրքստանի իսլամական շարժումն ահաբեկչական կազմակերպություն են ճանաչում։
ԱՄՆ պետքարտուղարությունը չեղարկել է ահաբեկչական կարգավիճակը 2020 թվականի նոյեմբերի 6-ին։


== Մասնակցություն կոնֆլիկտներին ==
Արևելյան Թուրքստանի անկախության համար պայքարը պարտիզանական պատերազմ է մղում Չինաստանի դեմ Սուար տարածքում։
Աֆղանստանում քաղաքացիական պատերազմը (1992-2001) Թալիբանի կողմից է։
Պատերազմը Աֆղանստանում (2001 թվականից) Թալիբանի կողմից է։
Վազիրիստանի պատերազմ՝ Վազիրիստանի կողմում։
Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմը Ֆրոնտ ան Նուսրայի կողմն է։


== Գործունեություն Սուար/Արևելյան Թուրքեստանում ==
Ահաբեկչական գործողություն Ուրումչիում՝ պահեստի պայթյուն երկաթուղային կայարանում 1998 թվականի մայիսի 23-ին։
Կողոպուտ Ուրումչիում՝ 1999 թվականի փետրվարի 4-ին 247.000 յուանի ավազակային առևանգում։
Ահաբեկչական գործողություն Խոտանում՝ պայթյուն 1999 թվականի մարտի 25-ին։
Հատուկ գործողություն Սինխե գավառում՝ չինական ոստիկանության հակաահաբեկչական գործողություն 1999 թվականի հունիսի 18-ին։
Գործողություն Ակտո գավառում՝ 2007 թվականի հունվարի 6-ին, չինական ոստիկանության հակաահաբեկչական օպերացիան։
Ահաբեկչական գործողություն Քաշգարում՝ հարձակում 2008 թվականի օգոստոսի 4-ին։
Ահաբեկչական գործողություն Աքսու քաղաքում՝ 2010 թվականի օգոստոսի 19-ի պայթյուն։
Ահաբեկչական գործողություն Խոտանում՝ 2011 թվականի հուլիսի 18-ին հարձակում է տեղի ունեցել։
Ահաբեկչական գործողություն Քաշգարում՝ 2011 թվականի հուլիսի 30-31-ին հարձակում է տեղի ունեցել։
Գումում պատանդների առևանգում՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։
Ահաբեկչական գործողություն Քաշգարում՝ 2012 թվականի փետրվարի 28-ին հարձակում է տեղի ունեցել։
Խոտանում (2012) չինական օդանավի առևանգման փորձը ձախողվել է 2012 թվականի հունիսի 29-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Խրիպկի (գյուղ, Զենկովի շրջան)

Խրիպկի (ուկրաիներեն՝ Хрипки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Զենկովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Խրիպկի գյուղում բնակվում էր 77 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,751 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 102,53 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շիրակ (ամսագիր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շիրակ (այլ կիրառումներ)Շիրակ, գրական և մշակութային ամսագիր Լիբանանում։ Թեքեյան մշակութային միության հրատարակություն։
Լույս է տեսել 1956-1997 թվականներին (ընդհատումներով)։ Խմբագիրներ՝ Զարեհ Մելքոնյան, Օննիկ Սարգիսյան, Վաչե Ղազարյան, Հայկ Նագգաշյան և Ժիրայր Դանիելյան։ Ներկայացրել է սփյուռքի և Հայաստանի ճանաչված գրողներին, թարգմանաբար՝ համաշխարհային դասականներին։ Ծավալուն տեղ է հատկացրել հայ ժողովրդի պատմությանը, ծանոթացրել սփյուռքում և Հայաստանում լույս տեսնող գրքերին, հոդվածներ նվիրել նաև թատրոնին, կինոյին, երաժշտությանն ու կերպարվեստին։
Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթ 2019-20

«Հայաստանի Ֆուտբոլի Գավաթ 2019-20»-ը Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի 29-րդ խաղարկությունն է։ Հայաստանի գավաթի հաղթողները կստանան 2020-21 թվականների Եվրոպայի լիգայի ուղեգիր։ Մրցաշարը մեկնարկել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 6-ին և կավարտվի 2020 թվականի մայիսին։ Ալաշկերտը գավաթի գործող չեմպիոն է նախորդ մրցաշրջանում «Լոռիին» 1:0 հաշվով հաղթելուց հետո։


== Արդյունքներ ==


=== 1/16 եզրափակիչ ===


=== 1/8 եզրափակիչ ===


=== 1/4 եզրափակիչ ===


=== 1/2 եզրափակիչ ===


=== Եզրափակիչ ===


== Ծանոթագրություններ ==
Վենդռա (գյուղ, Վեռիոռա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎենդռաՎենդռա (էստ․՝ Vändra), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Վեռիոռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 33 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Դուբինինո (գյուղ, Վիբորգսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴուբինինոԴուբինինո (ռուս.՝ Дубинино), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 12 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սփրինգֆիլդ (Իլինոյս)

Սփրինգֆիլդ (անգլ.՝ Springfield), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսային մասում, Իլինոյս նահանգում։ Սփրինգֆիլդը Իլինոյսի մայրաքաղաքը և նահանգակենտրոնն է։ Քաղաքում է գտնվում Աբրահամ Լինքոլնի անվան միջազգային օդանավակայանը։


== Բնակչություն ==
Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 114 900 մարդ (2004 թ-ի տվյալներով)։


== Տեսարժան վայրեր ==

Օպերայի և բալետի թատրոն
Աբրահամ Լինքոլնի տուն-թանգարանը և գերեզմանը
Հուշարձան նվիրված Վիետնամի պատերազմի վետերաններին։


== Կլիմա ==


== Քույր քաղաքներ ==
 Ասիկագա (ճապ.՝ 足利市), Ճապոնիա
 Կիլլարնի (անգլ.՝ Killarney), Իռլանդիա
 Սան Պեդրո (իսպ.՝ San Pedro), Մեքսիկա
 Ֆիլլահ (գերմ.՝ Villach,Ավստրիա


== Ծանոթագրություններ ==
Կարմիր դրոշակ (թերթ, Թիֆլիս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարմիր դրոշակ (այլ կիրառումներ)«Կարմիր դրոշակ», բոլշևիկյան քարոզչական օրաթերթ, «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն» կազմակերպության հրատարակություն։ Լույս է տեսել 1918 թվականին, Թիֆլիսում (մարտին՝ 14 համար «Կարմիր օրեր» անվամբ, ապրիլին՝ 11 համար «Կարմիր դրոշակ»)։ Առաջին համարում հրապարակել է «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն» կազմակերպության հիմնադրման և Հայաստանի դեկլարացիա-մանիֆեստը։ 
Տպագրել է Կառլ Մարքսի և Ֆրիդրիխ էնգելսի «Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստ»-ի մի մասը, Վլադիմիր Լենինի «Նամակ Ստեփան Գևորգի Շահումյանին» և այլ գործեր։ 
Թերթն անվերապահորեն սատարել է Կոմինտերնը, ողջունել դրա որոշումները, ջատագովել դրանց իրագործումը։ 
Տպագրել է Մաքսիմ Գորկու «Բազեի երգը» ստեղծագործությունը։ Աշխատակցել են Գուրգեն Հայկունին, Մ. Սահակյանը, Ե. Գարագաշը, Գ. Վարդանյանը և ուրիշներ։
Թոմաս Հրիբ

Թոմաս Թոմասևիչ Հրիբ (բելառուս․՝ Тамаш Тамашавіч Грыб, լեհ.՝ Tomasz Hryb,մարտի 7 (19), 1895, Paliany, Սվենցյանսկի շրջան, Վիլենի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 21, 1938(1938-01-21), Libeň, Պրահա, Չեխոսլովակիա), բելառուս քաղաքական և մշակութային գործիչ, Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետության Ռադայի անդամ, բելառուսական «Ռոդնը Կրայ» թերթի խմբագիր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1895 թվականի մարտի 7-ին (19) Վիլնայի նահանգի Սվենցյանսկի շրջանի Պոլյանը գյուղում (այժմ՝ Բելառուսի Հանրապետության Գրոդնոյի մարզի Օստրովեց շրջան)՝ աղքատ գյուղացու ընտանիքում։ Ավարտել է տեղի դպրոցը, ծառայել նավատորմում, որից հետո ուսումը շարունակել է Սանկտ Պետերբուրգում՝ ակադեմիկոս Վլադիմիր Բեխտերևի անվան հոգենյարդաբանական ինստիտուտում։ Ռուսաստանում հեղափոխական իրադարձությունների ժամանակ գլխավորել է Բելառուսի սոցիալիստական ​​համայնքի ձախ ուղղությունը։ 1917 թվականի դեկտեմբերին դարձել է Համաբելառուսական առաջին համագումարի նախաձեռնողներից մեկը։ Նա դարձել է Բելառուսի ժամանակավոր կառավարության՝ Ժողովրդական քարտուղարության անդամ և Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադիրներից մեկը, որի անկախության հռչակագիրն ընդունվել է 1918 թվականի մարտի 25-ին։ Նոր պետության կառավարությունում ստանձնել է գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնը։
Բելառուսի սոցիալիստական ​​համայնքի փլուզումից հետո, Գերմանիայի կառավարության հետ շփումների հետ կապված տարաձայնությունների պատճառով հիմնել է Բելառուսի սոցիալիստ հեղափոխականների կուսակցությունը։ Լեհ ինտերվենցիստների դեմ բոլշևիկների հետ դաշինքի փլուզումից հետո 1921 թվականին գաղթել է Չեխիա և բնակություն հաստատել Պրահայում։ Նա փիլիսոփայության գիտական թեկնածուի աստիճան է ստացել Չարլզի համալսարանում։ Մինչև կյանքի վերջը հավատարիմ է մնացել հակաբոլշևիկ և հակակոմունիստ հայացքներին  և ի տարբերություն աքսորյալ բելառուս այլ քաղաքական գործիչների, չի ընդունել Խորհրդային Բելառուս վերադառնալու հրավերը։
Թոմաս Հրիբի հոդվածները ակտիվորեն տպագրվում էր տարբեր հրատարակություններում և ինքն էլ մի քանի թերթերի խմբագիր էր։ 1919 թվականին Վիլնայում հրատարակել է «Գրամաձյանին» թերթը։ Եղել է «Ռոդնի Կրայ» թերթի խմբագիրը։ 1931 թվականից Պրահայում հրատարակել է «Iskry Skaryny» քաղաքական ամսագիրը։ Գրել է հոդվածներ պատմության մասին։ Չեխոսլովակիայի ազգային գրադարանում հիմնել և աջակցել է Բելառուսի բաժինը, Պրահայում ստեղծել և ղեկավարել է Բելառուսի արխիվը։
Մահացել է Պրահայում՝ 1938 թվականի հունվարի 21-ին։


== Անձնական կյանք ==
1917 թվականին ծանոթացել է Պոլուտա Բոդունովայի հետ, ում հետ երկար ժամանակ մտերիմ հարաբերություններ է ունեցել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Kałośsie, Vilna, no. 1(14), 1938, pp. 52–57; Belarusian Institute of Arts and Sciences, New York, Archives.