Ֆլուվոքսամին

Ֆլուվոքսամին (Fluvoxamine), ժամանակակից (գրանցվել է ԱՄՆ FDA-ի կողմից 1994 թվականի դեկտեմբերի 5-ին) հակադեպրեսանտ ՍՀԸԱ-ի խմբից (Սերոտոնինի հետզավթման ընտրողական արգելակիչներ)։ Դեղաբանական հատկություններով այն մոտ է ֆլուոքսետինին (Prozac), այն տարբերությամբ, որ դրա ազդեցությունը որոշ չափով ավելի արագ է տեղի ունենում։ Այն ունի նաև անքսիոլիտիկ (հակատագնապային) ազդեցություն։


== Դեղաբանական ազդեցություն            (ֆարմակոդինամիկա) և ցուցումներ ==
Ուժեղ և սպեցիֆիկ դանդաղեցնում է նեյրոնների կողմից սերոտոնինի հետզավթումը, դրանով իսկ մեծացնելով նրա կոնցենտրացիան սինապսում և ուժեղացնելով վերջինիս ազդեցությունը, միևնույն ժամանակ քիչ ազդեցություն ունի դոֆամինի և նորադրենալինի հետզավթման վրա։ Հակադեպրեսանտ ազդեցության առումով օգտագործման ցուցումները նման են իմիպրամինին, ամիտրիպտիլինին, բայց ավելի լավ են հանդուրժվում, քանի որ ունեն զգալիորեն ավելի քիչ հակախոլիներգիկ ակտիվություն։
Հիմնականում օգտագործվում է տարբեր պատճառագիտության դեպրեսիայի և ՕԿԽ-ի ժամանակ։


== Կողմնակի ազդեցություններ ==
Սրտխառնոց, փսխում, փորկապություն, անորեքսիա, բերանի չորություն, քնկոտություն, անհանգստություն և տագնապ, տեսողական խանգարումներ, տրեմոր, գլխացավ , սեռական խանգարումներ (ներառյալ պոտենցիայի նվազում ), սպազմ, հիպոմանիակալ և մանիակալ վիճակներ, դիսպեպսիա, տախիկարդիա, արթրալգիա, ալերգիկ ռեակցիաներ, սերոտոնինային համախտանիշ (բարձր չափաբաժիններով), հեպատոտոքսիկություն։


== Հակացուցումներ ==
Մանիակային համախտանիշ; գերզգայունություն դեղամիջոցի նկատմամբ; միաժամանակյա բուժում ՄԱՕ արգելակիչների հետ միաժամանակյա բուժում; մանկահասակ տարիք; լյարդի և երիկամների գործունեության ծանր խանգարումներ; շաքարախտ; էպիլեպսիա; հղիություն և լակտացիա, ալկոհոլային թունավորումներ, հոգեմետ դեղեր և այլ դեղամիջոցների հետ համատեղ։


== COVID-19-ի հետ կապը ==
2021 թվականի հոկտեմբերին Lancet-ում հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ ֆլուվոքսամին ընդունող մարդկանց խմբի մոտ 30%-ով կրճատվել է կորոնավիրուսի պատճառով հոսպիտալացվելու հավանականությունը (741 մարդ ստացել է ֆլյուվոքսամինի կուրս, 756-ը՝ պլացեբո)։
Հայտնի է, որ ֆլյուվոքսամինը նվազեցնում է բորբոքումը` ուժգնորեն միանալով ցիտոկինի արտադրությունը խթանող սիգմա-1 ընկալիչին, որը ճնշում է IRE1 ֆերմենտի սթրեսային արձագանքը և այդպիսով կանխում է ցիտոկինի արտադրության ակտիվացումը, մոլեկուլ, որոնք արտադրվում են որոշակի բջիջների կողմից ի պատասխան վարակի ներթափանցման։


== Նախազգուշական միջոցներ և փոխազդեցություններ ==
Դեղամիջոցը զգուշությամբ պետք է օգտագործեն հղիները և այն մարդիկ, ում աշխատանքը պահանջում է արագ հոգեկան ռեակցիաներ։ Ֆլյուվոքսամին ընդունող հիվանդները երբեք չպետք է ալկոհոլ օգտագործեն։ Երբ ֆլուվոքսամինը համակցվում է հակաթրոմբային միջոցների կամ վիտամին K- ի անտագոնիստների հետ, պետք է վերահսկվի պրոթրոմբինային ժամանակը և, անհրաժեշտության դեպքում, պետք է ճշգրտվի հակաթրոմբային միջոցների կամ վիտամին K-ի անտագոնիստների չափաքանակը։
Տիզանիդինի միաժամանակյա օգտագործումը ֆլուվոքսամինի հետ հակացուցված է։
Ֆլուվոքսամինը տիզանիդինի հետ օգտագործելիս նկատվում է տիզանիդինի AUC-ի համապատասխանաբար 33 և 10 անգամյա աճ։ Միաժամանակյա օգտագործման արդյունքը կարող է լինել զգալի և երկարատև հիպոտենզիան, որն ուղեկցվում է քնկոտությամբ, գլխապտույտով, հոգեշարժողական ռեակցիաների արագության նվազմամբ (որոշ դեպքերում մինչև արյան շրջանառության կոլապս և գիտակցության կորուստ)։
Ֆլուվոքսամինը չպետք է միաժամանակ ընդունվի ՄԱՕ-ի ինհիբիտորների հետ․ այս խմբի դեղամիջոցներով բուժումը պետք է դադարեցվի ֆլուվոքսամինի ընդունման մեկնարկից 2 շաբաթ առաջ, որպեսզի հնարավոր լինի խուսափել սերոտոնինային համախտանիշի վտանգից։ Ֆլուվոքսամինի ընդունման չեղարկման և ՄԱՕ ինհիբիտորների նշանակման միջև պետք է պահպանվի մեկ շաբաթյա ընդմիջում։ Պետք է խուսափել նաև ՍՀԸԱ խմբի այլ սերոտոներգիկ դեղամիջոցների հետ համատեղ նշանակումից։ Բացի այդ, սերոտոնինային համախտանիշ կարող է առաջանալ, երբ ՍՀԸԱ խմբիհակադեպրեսանտները համակցվում են բուսպիրոնի, լևոդոպայի, բուսական հակադեպրեսանտ դեղամիջոցների հետ, որոնք պարունակում են սրոհունդ, 5-հիդրոքսիտրիպտոֆանի, S-ադենոզիլմեթիոնինի (SAM, հեպտրալ), տրիպտոֆանի, դեքստրոմետորֆանի,  տրամադոլի և այլ օփիոդ ցավազրկողների, կարբամազեպինի, լիթիումի պատրաստուկների, մետոկլոպրամիդի և որոշ այլ դեղամիջոցների հետ։
Դեղամիջոցը դանդաղեցնում է հալոպերիդոլի և բուտիրոֆենոնի ածանցյալների խմբի այլ հոգեմետ դեղերի նյութափոխանակությունը՝ ավելացնելով դրանց կոնցենտրացիան արյան մեջ 2 անգամ (միևնույն ժամանակ, ֆլյուվոքսամինի կոնցենտրացիան աճում է 2-10 անգամ), որի արդյունքում այն կարող է հասնել թունավոր մակարդակի։ Երբ ֆլուվոքսամինը զուգակցվում է ատիպիկ հոգեմետների օլանզապինի  կամ կլոզապինի հետ, այս դեղամիջոցի նյութափոխանակությունը նույնպես դանդաղում է, և արյան մեջ նրա կոնցենտրացիան մեծանում է (մի քանի անգամ, երբ զուգակցվում է կլոզապինի հետ):
Ֆլուվոքսամինը նաև դանդաղեցնում է որոշ տրիցիկլիկ հակադեպրեսանտների նյութափոխանակությունը՝ արյան մեջ դրանց կոնցենտրացիայի հնարավոր աճով և թունավորման զարգացմամբ, Ֆլյուվոքսամինի համակցված օգտագործումը բետա արդրենապաշարիչների, թեոֆիլինի, կոֆեինի, ալպրազոլամի, կարբամազեպինի, ֆենիտոինի , վարֆարինի հետ բերում է նմանատիպ ազդեցությունների։ Արյան մեջ բարձրացնում է իմունոդեպրեսանտների, որոշ բենզոդիազեպինների, պրոպրանոլոլի կոնցենտրացիան։ Խորհուրդ չի տրվում համատեղել ֆլուվոքսամինը ամիտրիպտիլինի, քլոմիպրամինի, իմիպրամինի, դեզիպրամինի, կարբամազեպինի, թեոֆիլինի հետ։ Դեղը ուժեղացնում է ալկոհոլի, բարբիտուրատների ազդեցությունը։ Ուժեղացնում է սրտային գլիկոզիդների, տրիպտոֆանի կողմնակի ազդեցությունները։ Վարֆարինի հետ համատեղ այն կարող է հանգեցնել արյունահոսության ավելացման։ Բենզոդիազեպինների հետ համատեղ, ֆլուվոքսամինը կարող է մեծացնել հոգեշարժողական խանգարումների սրությունը։ Վտանգավոր է ֆլուվոքսամինը լիթիումի պատրաստուկների հետ համատեղելը, քանի որ դա մեծացնում է նեյրոտոքսիկ ազդեցությունը, իսկ լիթիումի պատրաստուկների կողմնակի ազդեցությունները մեծանում են։


== Ծանոթագրություններ ==