Բուա դյու Կազիե

Բուա դյու Կազիե (ֆր.՝ Bois du Cazier), նախկին հանքահոր Բելգիայի Շառլեռուա քաղաքում (Մարսինել շրջան, մինչև 1977 թվականը` առանձին նախկին համայնք)։ Հանքահորը հայտնի է որպես վայր, որտեղ 1956 թվականին տեղի է ունեցել Բելգիայի պատմության մեջ լեռնային ամենամեծ աղետը։ Այժմ նախկին հանքահորը համարվում է թանգարանա-հուշային համալիր, որը նվիրված է Վալոնիայի արդյունաբերության պատմությանը և 1956 թվականի աղետին։ 2012 թվականին Վալոնիայի պատմական հանքահորների այլ տրեմաների հետ միասին Բուա դյու Կազիեն մտել է Բելգիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ։


== 1956 թվականի օգոստոսի 8-ի աղետը ==
1956 թվականի օգոստոսի 8-ին հանքահորում 975 մետր խորության վրա հրդեհ է բռնկվել։ Հրդեհի անմիջական պատճառը դարձել էր մարդու սխալը. աշխատավորը սխալմամբ վագոնիկ էր տեղադրել բեռնակիր վերելակի վանդակում։ Երբ վերելակը շարժվել է, վագոնիկը բռնել և կոտրել է ամրակի փայտե հեծանը, ինչը, իր հերթին, բերել է էլեկտրական կաբելների և խողովակաշարի կոտրվածքին, որը նախատեսված էր ջրաբաշխական ավտոմեքենաների յուղման համար և օգտագործվում էր հանքահորում։ Յուղն անմիջապես սկսել է այրվել։ Հրդեհն արագ տարածվել է հանքահորով։
Հանքագործ աշխատողներից 275-ը գտնվել են հողի տակ հրդեհի սկսվելու ժամանակ, և նրանցից ողջ է մնացել ընդամենը տասներեք մարդ։
Մահացած մարդկացից փոքր մասն էին բելգիացիներ (95 մարդ), մեծ մասը կազմել էին արտագնա աշխատողները, մեծ մասամբ` իտալացիները (136 մարդ) և ներկայացվել են այլ ազգություններից ևս տասը։ Աղետը Բելգիայի ներգաղթյալների վերաբերյալ համակարգային փոփոխությունների է բերել։ Մինչև աղետը աշխատավոր միգրանտերի մեծ մասը կազմում էին իտալացիները։ 1946 թվականին Բելգիան և Իտալիան պայմանագիր են կնքել աշխատավոր միգրացիայի մասին, որի արդյունքում մոտավորապես կես միլիոն իտալացիներ են ժամանել` Բելգիայում ժամանակավոր կամ մշտական բնակության, նախ և առաջ` հանքահորի աշխատանքների համար։ Շուտով աղետից հետո իտալական կառավարությունը դադարեցրել է Բելգիայի հետ համագործակցությունն աշխատավոր միգրացիայի ոլորտում, որի արդյունքում իտալական աշխատավոր միգրանտների հոսքը պակասել է։ Դրանից հետո Բելգիան հանքահորի աշխատանքերի համար սկսել է ներգրավել աշխատավոր միգրանտներ Հունաստանից, Իսպանիայից, ավելի ուշ` Թուրքիայից և Մարոկկոյից։
Թեև անմիջական աղետի պատճառը եղել էր մարդու սխալը, անուղղակի պատճառը համարվել էր հանքահորի հնացած տեխնիկական վիճակը։ Այդ ժամանակ Բելգիայի լեռնային արդյունաբերությունն արդեն ճգնաժամ էր ապրում (որն արդյունքում տարել է դրա ամբողջական անհետացմանը), որը հանգեցրել է ոչ բավարար ներդրումների, և որպես արդյունք` տեխնիկական սարքավորումների վատ վիճակին։


== Հանքահորի պատմությունը փակվելուց հետո ==
Աղետից հետո հանքահորը վերականգնվել և օգտագործվել է ևս տասը տարի մինչև 1967 թվականի դեկտեմբերին ամբողջովին փակումը։ 1985 թվականին իտալացիների նախկին հանքափորների կազմակերպությունը (նրանցից շատերը չեն վերադարձել Իտալիա և ընդմիշտ մնացել են Բելգիայում) բաժանորդագրությունների հավաք է սկսել` հանքահորի համալիրի պահպանման համար։ Ստորագրահավաքը, հավաքելով հազարավոր բաժանորդագրություններ, տվել է Շառլեռուայի քաղաքային իշխանություններին։ Դրա նախաձեռնությունների արդյունքում 1990 թվականի մայիսի 28-ին նախկին հանքահորը պատմության հուշարձանի կարգավիճակի է արժանացել։ Իննսունական թվականների ընթացքում նախկին հանքահորի համալիրը վերականգնվել և վերածվել է թանգարանա-հուշային կենտրոնի։ Այստեղ 1956 թվականի աղետի ժամանակ գտնվում էր ապակու թանգարան, արդյունաբերության թանգարան և հիշատակի թանգարան։
2012 թվականի հունիսին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեն իր 36-րդ նստաշրջանի ընթացքում Համաշխարհային ժառանգության հուշարձանի կարգավիճակի է արժանացրել Վալոնիայի նախկին չորրորդ հանքահորին, այդ թվում և` Բուա դյու Կազիեին։


== Ծանոթագրություններ ==