Գալաց

Գալաց (ռումիներեն՝ Galaţi), (հունարեն Գալազիոն (հուն․՝ Γαλαζιον) «երկնագույն» բառից, ինչպես այն անվանել են Բյուզանդիայում), քաղաք և նավահանգիստ Ռումինիայի արևելքում, Դանուբի գետաբերանին, Գալացի ժուդեցի վարչական կենտրոնը։ 2005 թվականի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 331,4 հազար, 2011 թվականի տվյալներով՝ 249,432 հազար։ Քաղաքը հայտնի է 18-րդ դարից։ Այստեղ են գտնվում երկրի ամենամեծ մետաղագործական գործարանը, զարգացած են նավաշինությունը, նավային սարքավորումների արտադրությունը, քիմիական, տեքստիլ, կահույքի արդյունաբերությունը։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Քաղաքը գտնվում է Ռումինիայի արևելքում, կոորդինատներն են՝ 45°27'հս.լ. և 28°02'ավ. ե.։ Տեղակայված է Դանուբ գետի ձախ ափին՝ Սիրետ (արևմուտքում) և Պրուտ (արևելքում) գետերի սահմանագծին. զբաղեցնում է 246,4 կմ² տարածք։ Գտնվում է Սև ծովից 80 կմ հեռավորության վրա։


== Պատմություն ==
Գալացի մասին առաջին հիշատակությունը վերաբերում է 1445 թվականին։

1769 թվականի նոյեմբերին Գալաց քաղաքի մոտակայքում տեղի է ունեցել ճակատամարտ՝ ռուսական բանակի և թուրքերի միջև։ 1789-1791 թվականներին Գալացը գրավված է եղել ռուսական բանակի կողմից։
1821 թվականի փետրվարի 21-ին Գալացում ռուս նախկին մայոր Վասիլիս Կարավիասի ղեկավարությամբ, 150 հույներ իրականացրին իրենց առաջին մարտը թուրքերի դեմ։ Քաղաքի հերոսկան պաշտպանությունից հետո Աֆանասիոս Կարպենիսիոտիսի գլխավորությամբ հույներին հաջողվեց ճեղքել թուրքերի շրջափակման օղակը։ Բայց թուրքերը սպանեցին բնակչությանը և այրեցին քաղաքը։
19-րդ դարի սկզբին Գալացը դարձավ Հունաստանի՝ թուրքերի դեմ մղվող ազատագրական պատերազմի (1821-1829) թատերաբեմ։
Հույների ներկայությունը Գալացում, հատկապես նավագնացության մեջ, նշանակալի է եղել նաև 19-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Այդ մասնակցությունը զգալի չափով կապված էր Գալացի ազատ տնտեսական գոտու կարգավիճակ ունենալու հետ, որը չեղարկվել է միայն 1883 թվականին։

1859 թվականին Գալացը վատ համբավ ձեռք բերեց այստեղ տեղի ունեցած հրեական ջարդերի պատճառով։ Հրեաներին սպանության մեջ կեղծ մեղադրանքից հետո, այդ երևակայական հանցագործության 15 գլխավոր մեղավորները ձերբակալվեցին, սինագոգը, բոլոր հրեական տները ավերվեցին և որոշ հրեաներ սպանվեցին։ Միայն երրորդ օրը, օտարերկրյա հյուպատեսների (հատկապես ֆրանսիացի) միջամտության շնորհիվ ջարդերը կանգնեցվեցին։
1867 թվականին հրեաներին վտարելու ժամանակ նրանցից մի քանիսը ջրահեղձ եղան ռումինական սահմանային պահակախմբի մեղքով, երբ հրեաները Գալացից տեղափոխվում էին Թուրքիա։ Ռումինիայի կառավարությունը, զգուշանալով հրեական հասարակության զայրույթից, պաշտոնական հոդված հրատարակեց, որում կատարվածի ամբողջ պատասխանատվությունը գցում էր թուրքերի վրա, ովքեր չէին ցանկանում հրեաներին ափ թողնել։ Բայց Յասիում գտնվող եվրոպացի հյուպատոսները, 1867 թվականի հուլիսի 15-ին կոլեկտիվ նամակով «իրենց պարտքը համարեցին բողոքել բարբարոսական այդ ակտի դեմ, որի պատասխանատվությունը Գալացի պրեֆեկտի և բարձրագույն ղեկավարության ուսերին է»։ Առաջացած հասարակական արձագանքի ֆոնին Բրատիանոյի իշխանությունը հարկադրված էր հրաժարական տալ, այն բանից հետո երբ անգլիական պառլամենտում սկսեցին պահանջել հրեաների հալածնքների դեմ վճռական քայլեր ձեռնարկել։
Քաղաքի՝ Հունաստանի հետ ունեցած այսպիսի նշանակալի պատմական կապով պայմանավորված, Հունաստանի մայրաքաղաք Աթենքի շրջաններից մեկը կոչվել է Գալաց։


== Կլիմա ==
Գալացը խոնավ ցամաքային կլիմա ունի (ըստ Կյոպենի դասակարգման)՝ արտահայտված 4 եղանակներով։ Աչքի է ընկնում օդի ջերմաստիճանի սեզոնային մեծ տատանումներով, շոգ (կամ տաք) ամառներով (35 °C (95 °F)) և ցուրտ ձմեռներով (−10 °C (14 °F))։ Ամսական տեղումների միջին քանակը 28-68.6 մմ է։


== Տնտեսություն ==

Քաղաքում է տեղակայված երկրի ամենամեծ մետաղագործական գործարանը (ռումիներեն՝ Mittal Steel)։ Մինչև 2001 թվականը գործարանը պետության սեփականությունն է եղել։ Քաղաքում է գտնվում նաև ամենամեծ նավաշինարանը։ Դրան նպաստում է քաղաքի նպաստավոր տնտեսաաշխարհագրական դիրքը. սևծովյան ափին մոտ լինելը։
Գալացում է տեղակայված նաև երկրի՝ Մոլդովայի հետ սահմանակետը։


== Քույր քաղաքներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գալացի քաղաքապետարանի պաշտոնական կայք (ռում.)
http://www.panoramax.ro/bucuresti-panorame-virtuale.php Archived 2006-04-11 at the Wayback Machine.
Գալացի պատմության թանգարան (ռում.)
http://www.mavgl.ro/index.php/en/ Archived 2017-05-15 at the Wayback Machine.