Ժան Տիրոլ

Ժան Մարսել Տիրոլ (ֆր.՝ Jean Marcel Tirole, օգոստոսի 9, 1953(1953-08-09), Տրուա, Շամպան — Արդեն), ֆրանսիացի տնտեսագետ, բազմաթիվ գիտական աշխատանքների հեղինակ, Թուլուզի Տնտեսագիտության ինստիտուտի և Սոցիալական գիտությունների համալսարանի գիտական ղեկավար, Նոբելյան մրցանակակիր տնտեսագիտության ոլորտում՝ կարտելների և մենաշնորհների գերակայություն ունեցող շուկաների վերլուծության և դրանց կարգավորման աշխատության համար (2014)։


== Ուսումնասիրության թեմաներ ==
Հրատարակել է տնտեսագիտության հարյուրից ավելի հոդված և վեց գիրք հետևյալ թեմաներով՝

շուկաների կառուցվածքի տեսություններ (industrial organisation), այսօր այդ առարկայի համընդհանուր ընդունված ստանդարտ համալսարանական դասագիրք է,
խաղերի տեսություն,
մատակարարման և կարգավորման խթանման տեսություններ,
բանկերի պրուդենցիալ կարգավորում (Prudental regulation of banks),
մրցակցությունը հեռուստահաղորդակցության ասպարեզում,
ֆինանսների տեսություն։Մեծ ներդրում ունի միկրոտնտեսագիտական վերլուծությունների զարգացման գործում։


== Կենսագրություն ==


=== Կրթություն ===
1973 թվականին ավարտել է Պոլիտեխնիկ դպրոցը, 1978 թվականին ավարտել է Կամուրջների և ճանապարհների ազգային դպրոցի մագիստրատուրան և պաշտպանել դոկտորական աստիճան Փարիզ-Դոֆին համալսարանում։ 1981 թվականին Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում պաշտպանել է դոկտորական թեզը։


=== Գիտական գործունեություն ===
1981-1984 թվականներին աշխատել է Կամուրջների և ճանապարհների ազգային դպրոցում որպես գիտաշխատող, 1984-1991 թվականներին՝ տնտեսագիտության պրոֆեսոր Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։
1992 թվականից Տուլուզի Արդյունաբերության տնտեսագիտության ինստիտուտի և Տուլուզի Սոցիալական գիտությունների համալսարանի գիտական ղեկավար, միաժամանակ մնալով հրավիվող պրոֆեսոր (անգլ.՝ Visiting Professor) Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում։


=== Վարչական գործունեություն ===
1995 թվականից Ֆրանսիայի սոցիալական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի համատեղության կարգով տնօրեն,
2007 թվականից Տուլուզի տնտեսագիտության դպրոցի տնօրեն (Toulouse School of Economics)։


=== Հասարակական գործունեություն ===
1998 - էկոնոմետրիայի ընկերության նախագահ,
2001 - Եվրոպական տնտեսագիտական կազմակերպության նախագահ,
1999-2006 թվականներին և սկսած 2008-ից - Ֆրանսիայի վարչապետի տնտեսական խորհրդի անդամ։


== Պարգևներ ==
Տարբեր համալսարանների և տնտեսագիտական կազմակերպությունների մրցանակակիր՝ 

Ամերիկյան արվեստի և գիտության ակադեմիայի պատվավոր անդամ (1993),
Ամերիկայի տնտեսագիտական ասոցիացիայի պատվավոր արտասահմանյան անդամ (1993),
Եվրոպական տնտեսագիտական ասոցիացիայի մրցանակակիր (1993),
Մյունխենի տնտեսագիտական հետազոտությունների կենտրոնի պատվավոր անդամ (1996),
Ֆրանսիայի գիտական հետազոտությունների ազգային կենտրոնի ոսկե մեդալ։


== Մատենագրություն ==


=== Դասագրքեր ===
Tirole J. The Theory of Industrial Organization. — Cambridge, MA։ MIT Press, 1988. (անգլ.)Рус.пер.: Тироль Ж. Рынки и рыночная власть: теория организации промышленности. в 2 тт. — СПб.: Экономическая школа, 2000 (Т. 1. — 334 с. — ISBN 5-900428-54-0; Т. 2. — 455 с. — ISBN 5-900428-55-9).(ռուս.)Fudenberg D., Tirole J. Game Theory. — Cambridge, MA։ MIT Press, 1991. (անգլ.)
Laffont J.-J., Tirole J. A Theory of Incentives in Regulation and Procurement. — Cambridge, MA։ MIT Press, 1993. (անգլ.)
Dewatripont M., Tirole J. The Prudential Regulation of Banks. — Cambridge, MA։ MIT Press, 1994. (անգլ.)
Laffont J.-J., Tirole J. Competition in Telecommunications. — Cambridge, MA։ MIT Press, 1999. (անգլ.)
Tirole J. The Theory of Corporate Finance. Princeton, Oxford։ Princeton University Press, 2006. (անգլ.)


=== Մենագրություններ ===
Tirole J. Financial Crises, Liquidity and the International Monetary System. — Princeton։ Princeton University Press, 2002. (անգլ.)


=== Հոդվածներ ===
Tirole J. (1996) A Theory of Collective Reputations (with applications to the persistence of corruption and to firm quality // Review of Economic Studies. — № 1. (անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Անձնական էջ և curriculum vitae
Ժան Տիրոլի կենսագրություն Archived 2014-10-18 at the Wayback Machine.