Վակուումի դիմադրություն

Վակուումի դիմադրություն, վակուումի ալիքային դիմադրություն, վակուումի իմպեդանս, ազատ տարածության իմպեդանս, ֆիզիկական հաստատուն, որը կապ է հաստատում վակուումով հաղորդվող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի մեծությունների միջև։ Նշանակվում է Z0.

  
    
      
        
          Z
          
            0
          
        
        =
        
          
            H
            E
          
        
      
    
    {\displaystyle Z_{0}={\frac {H}{E}}}
  ,որտեղ 
  
    
      
        E
      
    
    {\displaystyle E}
  -ն էլեկտրական դաշտի լարվածությունն է, 
  
    
      
        H
      
    
    {\displaystyle H}
  -ը՝ մագնիսական դաշտի լարվածությունը։ Վակուումի դիմադրությունն ունի ճշգրիտ իռացիոնալ արժեք, որը մոտավորապես հավասար է 376,73031... օհմ։
Վակուումի իմպեդանսը (ավելի ճիշտ, հարթ ալիքի ալիքային դիմադրությունը վակուումում) հավասար է μ0 մագնիսական հաստատունի կամ վակուումի թափանցելիության և c0 վակուումում լույսի արագության արտադրյալին։ Քանի որ մագնիսական հաստատունի և լույսի արագության թվային արժեքները ըստ սահմանման ֆիքսված են համապատասխանաբար ամպերով և մետրով, ազատ տարածության իմպեդանսի ճշգրիտ արժեքը նույնպես ըստ սահմանման ֆիքսվում է համապատասխան SI հիմնական միավորներով։


== Տերմինաբանություն ==
Դիէլեկտրական օպտիկական միջավայրում տարածվող հարթ ալիքի համար համանման մեծությունը կոչվում է միջավայրի սեփական իմպեդանս, նշանակվում է հունարեն η (էտա) տառով։ Այսպիսով Z0 երբեմն կոչվում է նաև վակուումի սեփական դիմադրություն և նշանակվում է η0։ Այն բազմաթիվ ուրիշ անվանումներ էլ ունի, որոնցից են՝

վակուումի (ազատ տարածության) ալիքային իմպեդանս,
վակուումի իմպեդանս,
վակուումի սեփական իմպեդանս,
վակուումի բնութագրական իմպեդանս,
վակուումի (ազատ տարածության) ալիքային դիմադրություն։


== Կապը այլ հաստատունների հետ ==
Վերը բերված սահմանումից և հարթ ալիքի համար Մաքսվելի հավասարումների լուծումից ստանում ենք՝

  
    
      
        
          Z
          
            0
          
        
        =
        
          
            E
            H
          
        
        =
        
          μ
          
            0
          
        
        
          c
          
            0
          
        
        =
        
          
            
              
                μ
                
                  0
                
              
              
                ε
                
                  0
                
              
            
          
        
        =
        
          
            1
            
              
                ε
                
                  0
                
              
              
                c
                
                  0
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle Z_{0}={\frac {E}{H}}=\mu _{0}c_{0}={\sqrt {\frac {\mu _{0}}{\varepsilon _{0}}}}={\frac {1}{\varepsilon _{0}c_{0}}}}
  որտեղ

  
    
      
        
          μ
          
            0
          
        
        =
      
    
    {\displaystyle \mu _{0}=}
  -ն մագնիսական հաստատունն է,

  
    
      
        
          ε
          
            0
          
        
        =
      
    
    {\displaystyle \varepsilon _{0}=}
  -ն՝ էլեկտրական հաստատունը,

  
    
      
        
          c
          
            0
          
        
        =
      
    
    {\displaystyle c_{0}=}
  -ն՝ լույսի արագությունը վակուումում։
  
    
      
        
          Z
          
            0
          
        
         
      
    
    {\displaystyle Z_{0}\ }
  -ի հակադարձ մեծությունը (
  
    
      
        1
        
          /
        
        
          Z
          
            0
          
        
         
      
    
    {\displaystyle 1/Z_{0}\ }
  ) երբեմն կոչվում է վակուումի լրիվ հաղորդականություն (ադմիտանս) և նշանակվում 
  
    
      
        
          Y
          
            0
          
        
         
      
    
    {\displaystyle Y_{0}\ }
  ։


== Ճշգրիտ արժեքը ==
1948 թվականից ՄՄՀ ամպեր միավորը սահմանվում է՝ μ0-ի թվային արժեքը ընտրելով ճիշտ 4π×10−7 Հն/մ։ Նույն ձևով, 1983 թվականից ՄՄՀ մետրը սահմանվում է՝ c0-ի արժեքի 299 792 458 մ/վ ընտրությամբ։ Հետևաբար,

  
    
      
        
          Z
          
            0
          
        
        =
        
          μ
          
            0
          
        
        
          c
          
            0
          
        
        =
        119
        ,
        9169832
        
        π
         
        Ω
      
    
    {\displaystyle Z_{0}=\mu _{0}c_{0}=119,9169832\;\pi \ \Omega }
   (ճշգրիտ)կամ

  
    
      
        
          Z
          
            0
          
        
        ≈
        376
        ,
        730
         
        313
         
        461
         
        77
        …
        Ω
      
    
    {\displaystyle Z_{0}\approx 376,730\ 313\ 461\ 77\ldots \Omega }
  ։Այս թիվը կարող է փոխվել, եթե 2018 թ․ ՄՀ հիմնական միավորները վերասահմանվեն՝ կիլոգրամի, ամպերի, կելվինի և մոլի սահմանումն ընտրվի համապատասխանաբար ըստ Պլանկի հաստատունի, տարրական էլեկտրական լիցքի, Բոլցմանի հաստատունի և Ավոգադրոյի հաստատունի ճշգրիտ թվային արժեքների։


== 120π-մոտարկում ==
1990-ական թվականներից առաջ 
  
    
      
        
          Z
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle Z_{0}}
  -ի մոտավոր արժեքը համարվում էր 
  
    
      
        120
        π
      
    
    {\displaystyle 120\pi }
  ։ Սա համարժեք է լույսի արագությունը 3×108 մ/վ վերցնելուն։ 1989 թ․ Չենգը գրում է, որ Հերցյան դիպոլի անտենայի ճառագայթման դիմադրությունը

  
    
      
        
          R
          
            r
          
        
        ≈
        80
        
          π
          
            2
          
        
        
          
            (
            
              
                ℓ
                λ
              
            
            )
          
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle R_{r}\approx 80\pi ^{2}\left({\frac {\ell }{\lambda }}\right)^{2}}
    [ոչ ճշգրիտ]։Կիրառելով չափողականության վերլուծությունը, ավելի ճշգրիտ տեսքով այս բանաձևը գրվում է որպես

  
    
      
        
          R
          
            r
          
        
        =
        
          
            
              2
              π
            
            3
          
        
        
          Z
          
            0
          
        
        
          
            (
            
              
                ℓ
                λ
              
            
            )
          
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle R_{r}={\frac {2\pi }{3}}Z_{0}\left({\frac {\ell }{\lambda }}\right)^{2}}
  ։


== Ծանոթագրություններ ==