armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռիժա

Ռիժա (ուկրաիներեն՝ Рижа), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Պուտիլայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ռիժա գյուղում բնակվում էր 682 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռոնդինյա

Ռոնդինյա  (պորտ.՝ Rondinha) համայնք Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Ռիու Գրանդի դու Սուլ նահանգի հյուսիսարևելյան մարզը։ Մտնում է տնտեսական կարգավիճակ ունեցող Ֆրեդերիկու Վեստֆալենի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 5 354 մարդ, ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 252,235 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 21,2 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 64 528 685,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 11 322,81 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,813։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1965 թվականի մարտի 28-ին։
Էսկյուրոլ (կանտոն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Էսկյուրոլ (այլ կիրառումներ)Էսկյուրոլ (ֆր.՝ Escurolles), կանտոն Ֆրանսիայում։ Գտնվում է Օվերն մարզի Ալյե դեպարտամենտում։ Մտնում է Վիշի շրջանի կազմի մեջ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 0315։
Էսկյուրոլ կանտոնի մեջ հաշվվում է 13 կոմունա, որից գլխավորն է Էսկյուրոլը։


== Կանտոնի կոմունաներ ==


== Բնակչություն ==
Կանտոնի բնակչությունը 2006 թվականին կազմում էր 20 414 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Ալյե դեպարտամենտի կոմունաների բնակչությունը INSEE կայքում
Էսկյուրոլ կանտոնի տեղադիրքը Ֆրանսիայի քարտեզի վրա(չաշխատող հղում)
Լուկաս Սելարայան

Լուկաս Մանուել Սելարայան (իսպ.՝ Lucas Manuel Zelarayán, հունիսի 20, 1992(1992-06-20), Կորդովա, Արգենտինա), արգենտինահայ  ֆուտբոլիստ, «Կոլամբուս Քրյու» ակումբի և Հայաստանի ազգային հավաքականիկիսապաշտպան։


== Ակումբային կարիերա ==
Լուկաս Սելարայանն իր պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսել է արգենտինական «Բելգրանո» ակումբում։ 2012 թվականի մրցաշրջանում նա ընդգրկվել է թիմի հիմնական կազմի հայտացուցակում։ Ապրիլի 26-ին Արգենտինայի գավաթի խաղարկության «Ռոսարիո Սենտրալի» դեմ խաղում Սելարայանը նշել է իր նորամուտը «Բելգրանոյի» կազմում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Լուկաս Պարոդիին։ 2013 թվականի մարտի 2-ին «Նյուելս Օլդ Բոյզի» դեմ խաղում Լուկասն իր նորամուտն է նշել նաև արգենտինական Պրիմերայում։ 2014 թվականի ապրիլի 7-ին «Ռիվեր Փլեյթի» դեմ խաղում նա խփել է իր առաջին գոլը «Բելգրանոյի» կազմում։
2016 թվականի սկզբին Սելարայանը տեղափոխվել է մեքսիկական «ՈՒԱՆԼ Տիգրես» ակումբ։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 4,5 մլն եվրո։ Հունվարի 10-ին «Տոլուկայի» դեմ խաղում նա իր նորամուտն է նշել Մեքսիկայի Ապերտուրայում՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Ռաֆայել Սոբիսին։ Փետրվարի 6-ին «Չիապասի» դեմ խաղում Լուկասը խփել է իր առաջին գոլը «վագրերի» կազմում։ Նույն թվականին նա օգնել է ակումբին հաղթելու առաջնությունում, իսկ մեկ տարի անց Լուկասը կրկնել է հաջողությունը։
2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Սելարայանը տեղափոխվել է Ֆուտբոլի բարձրագույն լիգայի (MLS) «Կոլամբուս Քրյու» ակումբ։ Սելարայանն իր նորամուտը նշել է «Նյու Յորք Սիթի ՖԱ»-ի դեմ խաղում՝ 56-րդ րոպեին խփելով հաղթական գոլը։ 2020 թվականի կանոնավոր առաջնության ավարտին նա ճանաչվել է լիգայի տարվա լավագույն նորեկ։ 2020 թվականի MLS-ի գավաթի «Սիեթլ Սաունդերս ՖԱ»-ի դեմ եզրափակիչ խաղում Սելարայանը խփել է երկու գոլ և կատարել մեկ գոլային փոխանցում։ Թիմը հաղթել է 3-0 հաշվով և պատմության մեջ երկրորդ անգամ նվաճել MLS-ի գավաթը։ Այդ ելույթից հետո Սելարայանը ճանաչվել է MLS-ի գավաթի ամենաարժեքավոր խաղացող։ Թեև վնասվածքի պատճառով Սելարայանը զգալի ժամանակ բաց է թողել, այնուամենայնիվ մրցաշրջանն ավարտել է՝ «Կոլումբուսի» կազմում անցկացնելով 21 խաղ և դառնալով 8 գոլի հեղինակ։


== Միջազգային կարիերա ==
Արգենտինայում ծնված Սելարայանը հոր կողմից ունի հայկական ծագում։ Նա Հայաստանի ազգային հավաքականը ներկայացնելու հրավեր է ստացել 2018 թվականի հունիսին։ 2021 թվականի հոկտեմբերին նա ընդունել է Հայաստանի ազգային հավաքականում հանդես գալու հրավերը։ Նորամուտը Հայաստանի հավաքականում նա նշել է 2021 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Ֆուտբոլի աշխարհի 2022 թվականի առաջնության որակավորման փուլի Իսլանդիայի հավաքականի հետ խաղում (1–1)՝ դառնալով գոլային փոխանցման հեղինակ։


== Նվաճումներ ==


=== Ակումբային ===
«ՈՒԱՆԼ Տիգրես»

Մեքսիկայի չեմպիոն  (2)՝ 2016, 2017
Clausura՝ 2019
Մեքսիկայի չեմպիոնների չեմպիոն (3)՝ 2016, 2017, 2018
Չեմպիոնների գավաթ՝ 2018«Կոլամբուս Քրյու»

MLS-ի գավաթ՝ 2020
Չեմպիոնների գավաթ՝ 2021


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը ESPN FC կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը transfermarkt.com կայքում
871

871 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 871 թվականն է, 
IX դարի 71-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Յունիենվիլ

Յունիենվիլ (ֆր.՝ Unienville), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 111 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.41 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.79 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 175 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 75 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 35 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 74 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 56-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,7 %։ 56 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 54 անձ (26 տղամարդ և 28 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (1 տղամարդ և 1 կին)։ 18 անաշխատունակներից 6-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
(5417) Սոլովայա

(5417) Սոլովայա (անգլ.՝ Solovaya), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի օգոստոսի 24-ին Լադիսլավ Բրոժեկի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,298006 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9923 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6037 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1272,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,282929 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,47° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5417) Սոլովայա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Պալա (Էստոնիայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պալա (այլ կիրառումներ) Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պալա (այլ կիրառումներ)Պալա շրջան (էստ․՝ Pala vald), շրջան Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգում։ Շրջանի կենտրոնն է Պալա գյուղը։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով շրջանում բնակվում էին 1302 մարդ։ Բնակչության խտությունը շրջանում կազմում էր 8,31 մարդ/կմ²։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շրջանի վարչության պաշտոնական վեբ կայքը (էստոներեն)
(3268) Դե Սանկտիս

(3268) Դե Սանկտիս (անգլ.՝ De Sanctis), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի փետրվարի 26-ին Անրի Դեբեոնի և Ջովաննի Դե Սանկտիսի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,347813 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0505 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6452 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1313,99 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273974 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,35° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3268) Դե Սանկտիս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
1957

1957 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1957 թվականն է, 
XX դարի 57-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Սեպտեմբերի 24-Բարսելոնա ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտի՝ Կամպ Նոուի բացումը։


== Ծնունդներ ==
Հունվարի 10 - Հայկազ Նավասարդյան, Արտաշես Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական դպրոցի տնօրեն
Փետրվարի 5 - Ֆլորա Մարտիրոսյան, հայ երգչուհի, Հայաստանի ժողովրդական արտիստուհի (վ. 2012)
Մարտի 9 - Արամ Մանուկյան (ՀՀՇ), պետական գործիչ, ներկայում ընդդմադիր, ՀՀՇ վարչության նախագահ, «Հայ ազգային կոնգրես» ՀԱԿ ընդդիմադիր կուսակցության փոխնախագահ
Մարտի 11 - Վիկտոր Ռանխել, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ և գլխավոր մարզիչ
Ապրիլի 14 - Հրաչիկ Նասիբյան, հայ պետական գործիչ
Մայիսի 7 - Արա Ղևոնդյան, հայ նկարիչ
Հունիսի 13 - Ռինատ Դասաև, ԽՍՀՄ ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
Հունիսի 15 - Թենի Վարդանյան, հայ նկարչուհի, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (2010)
Հուլիսի 4 - Դմիտրի Նազարով, Դերասան, հաղորդավար
Օգոստոսի 22 - Սթիվ Դևիս, անգլիացի սնուկերիստ
Սեպտեմբերի 6 - Վահան Ամատունի, հայ լրագրող, լուսանկարիչ
Սեպտեմբերի 26 - Կլաուս Աուգենտալեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ է, խաղացել է պաշտպանի դիրքում,
Նոյեմբերի 3 - Դոլֆ Լունդգրեն, դերասան, ռեժիսոր, պրոդյուսեր, սցենարիստ, մարտարվեստային վարպետ։
Նոյեմբեր 25 - Մոնթե Մելքոնյան, հրամանատար (վ. 1993)
Նոյեմբերի 28 - Պիտր Յարվելեյդ, պատմաբան, իրավագետ
Դեկտեմբերի 10 - Մայքլ Կլարկ Դունկան, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր
Դեկտեմբերի 10 - Դավիթ Պետրոսյան, բանաստեղծ, գրականագետ, մամուլի պատմաբան
Դեկտեմբերի 15 - Նիկոլայ Գրիգորյան, հայ լրագրող, Հայաստանի պետական գործիչ, Հայաստանի արտակարգ իրավիճակների նախարարության փրկարար ծառայության տնօրենի տեղակալ
Արտո Թունջբոյաջյան - ավանգարդ ֆոլկ ոճում ստեղծագործող և կատարող, ճանաչված հայ երգիչ


== Մահեր ==
Ապրիլի 4 - Արշավիր Շահխաթունի, դերասան, կինոդերասան, սպա, Երևանի զինվորական պարետ
Սեպտեմբերի 14 - Արամ Եսայան, խորհրդային իրավաբան
Դեկտեմբերի 14 - Յոզեֆ Լադա, չեխ նկարիչ և գրող
Դեկտեմբերի 19 - Նուցի Ագոնց, ծագումով հայ ռումինացի նկարչուհի
Պաուլ Վալդեն, քիմիկոս
Սերգեյ Մարտիկյան, խորհրդային կուսակցական և պետական գործիչ
Ապրիլ 4 - Աշոտ Շաղաթունի, դերասան (ծ. 1882)։
Ապրիլի 15 - Արշավիր Խոնդկարյան, հայ թարգմանիչ (ծ. 1889)։
Մայիս 3 - Գրիգոր Ղափանցյան, հայագետ
Սեպտեմբերի 20 - Նադեժդա Կարդյան, հայ երգչուհի, մանկավարժ
Հոկտեմբեր 17 - Ավետիք Իսահակյան, գրող (ծ. 1875)
Վիրտուս Էնտելա

«Վիրուս Էնտելա» (ռուս.՝ Виртус Энтелла), իտալական ֆուտբոլային ակումբ։ Թիմը 2014/2015 մրցաշրջանի ընթացքում հանդես է եկել «Սերիա Բ»-ում։


== Պատմություն ==
Ակումբը հիմնադրվել է 1914 թվականին։ Իր անվանումը թիմը ստացել է Էնտելա գետից, որը գտնվում է Կիավարի և Լավանյա կոկիկ տարածությունների միջև։ Ակումբը 2014 թվականին տեղափոխվել է «Սերիա Բ»։


== Հայտնի խաղացողները ==
Խուլիո Ալկորսե
Նիկոլաս Կինալի
Կրիստիանո Բաչի
Ֆրանչեսկո Կոնտի
Մատեո Մատեաձի
Սիմիոնե Պաստիկո
Ստեֆանո Վավոլի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Պնևնո (գյուղ, Կամեն-Կաշիրսկիի շրջան)

Պնևնո (ուկրաիներեն՝ Пнівне), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պնևնո գյուղում բնակվում էր 583 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,47 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 236,03 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շաբալինսկի շրջան

Շաբալինսկի շրջան (ռուս.՝ Шабалинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կիրովի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Լենինսկոե։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3860 կմ² ։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 11823 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ալիս Շահմիրյան

Ալիս Գեղամի Շահմիրյան (սեպտեմբերի 2, 1937(1937-09-02), Մարսել), երգչուհի (մեցցո-սոպրանո)։  


== Կենսագրություն ==
Օհան Դուրյանի կինը։ Սովորել է Մարսելի կոնսերվատորիայի երգեցողության բաժնում, ապա կատարելագործվել երգիչ  Ժ. Գոմբի  ղեկավարությամբ։ 
1962 թվականիցից համերգներով շրջագայել է Ավինյոնում, Փարիզում, Մարսելում, Նիսում, Լիոնում, Վալանսում, Ժնևում, Գերմանիայում, ԽՍՀՄ-ում, Իրանում։ 
Երգացանկում՝ Էկտոր Բեռլիոզի, Մորիս Ռավելի, Կլոդ Դեբյուսիի, Գաբրիել Ֆորեի, Ա. Դյուպարկի և այլ ստեղծագործություններից։ 
1966 ից գլխավոր դերերգերով (Մարգարիտ, Մարիամ՝ Է. Բեռլիոզի «Ֆաուստի դատապարտումը», «Քրիստոսի մանկությունը»,  Շառլոտա՝ Ժ.  Մասնեի «Վերթեր», Մինիոն՝ Ամբրուազ Թոմայի «Մինիոն», Կարմեն՝ Ժ. Բիզեի «Կարմեն», Էբոլի՝ Ջուզեպպե Վերդիի «Դոն Կառլոս») երգել է Մարսելի, Նիսի, Թուլոնի, Առլի և այլ օպերային թատրններում։ Ձայնի ընդգրկուն  դիապազոնի և ճկուն գուներանգների շնորհիվ կատարել է նաև սոպրանոյի դերերգեր։ 
1970–1975 թվականներին Մարսելում, Փարիզում, Երևանում հանդես է եկել Անուշի դերերգով (Արմեն Տիգրանյանի «Անուշ»)։ 
1974 թվականին թողարկել է հայկական երգերի ձայնասկավառակ, համերգներով շրջագայել Իրանում (Թեհրան, Շիրազ,  Թավրիզ,  Աբադան,  Սպահան), Լիբանանում (Բեյրութ)։  
1977 թվականին ելույթ է ունեցել Պալերմոյի սիմֆոնիկ նվագախմբի հետ՝ Օհան Դուրյանի ղեկավարությամբ։ 
1991 թվականից ապրում է Երևանում, զբաղվում է բարեգործությամբ, աջակցում  է  որբ երեխաներին ու ազատամարտիկներին։
Կաֆա

Կաֆա, հայ միջնադարյան քնարերգության ինքնահատուկ և տարածված ժանր։


== Ձևաբանություն ==
Ունեցել է ստեղծագործական 600-ամյա կյանք (10-16-րդ դարեր)։ Ծագումը պայմանավորված է միջնադարի հայ գրականության աշխարհականացման, մասնավորապես, հայրենների և աշխարհիկ բնույթի զրույցների լայն տարածումով։ Ներթափանցելով մի շարք թարգմանական և բուն հայկական զրույցների մեջ (Ալեքսանդր Մակեդոնացու, Պղնձե քաղաքի, Փահլուլ թագավորի, Մանկան և աղջկա, Հայոց թագավորի պատմություններ են)՝ Կաֆաները մեծապես նպաստել են դրանց գաղափարական հարստացմանը, հայկականացմանը, ժողովրդականացմանը, արդիականացմանը։


== Ուսումնասիրում ==
Կաֆաները հայ ժողովրդի ազգային մտածողության, փիլիսոփայական, բարոյական և գեղարվեստական պատկերացումների յուրօրինակ արտահայտությունն են։ Կաֆաներ են գրել Ֆրիկը, Մխիթար Չեչկանց Շիրակվանեցին (13-րդ դար), Խաչատուր Կեչառեցին (14-րդ դար), Գրիգորիս Աղթամարցին, Հովասափ Սեբաստացին, Զաքարիա Գնունեցին (16-րդ դար) և ուրիշներ՝ ստեղծելով մեծարժեք գրական ժառանգություն՝ շուրջ 6000 բանաստեղծական տող։


== Կաֆաների կարևորագույն հատկանիշ ==
Կաֆաների կարևորագույն հատկանիշը կիրառության ոլորտի յուրահատկությունն է։ Հիմնականում ներհյուսված են գեղարվեստական արձակ ստեղծագործությունների առանձին դրվագներին։ Կաֆաների տողաքանակը կայուն է՝ 

Աչքի են ընկնում թեմատիկ հարստությամբ։ Կաֆաներում ինքնատիպ դրսևորում և զարգացում են ստացել հայրենների լեզվաոճական, տողաչափական, բանաստեղծական որոշ ավանդույթներ։ Ստեղծված լինելով ժողովրդական հավաքատեղիներում կատարվելու համար՝ կաֆաները նաև երգվել են իրենց սեփական և ժամանակի հանրածանոթ մի շարք մեղեդիներով։ Բառիմաստի ընդլայնման հետևանքով ժամանակին «Կաֆա» են անվանվել նաև որոշ հայրեններ ու գողտրիկ բանաստեղծություններ։ Կաֆաներ պարունակող տասնյակ ձեռագրերից շատերը, որոնք պահվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում և աշխարհի այլ գրապահոցներում, հեղինակային ինքնագրեր են։


== Գրականություն ==
Սիմոնյան Հ., Հայ միջնադարյան կաֆաներ, Ե., 1975։ Հ.Սիմոնյան
Ասպետ (անձնանուն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ասպետ (այլ կիրառումներ)Ասպետ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն ասպետ՝ «ձիավոր իշխան» բառից, որն իրանական փոխառություն է։ Որպես անձնանուն գործածվել է 15-րդ դարում։


== Գործածություններ ==
Ասպետ Արշակունի, այսպես է կոչվում Օշին Ա Գանձակեցին։
Ասպետ, Մամեստիայի հայ քաղաքապետ։
Ասպետ, որ և Սարգիս, որդի Մարեմիկի և Վասլի, եղբայր Գրիգոր Տղայի։ Քահանա էր։
Ասպետ, ոմն ստացիչ՝ 1420 թվականից առաջ։
Ասպետ, պարոն, որի որդին՝ Վահրամը, և դուստրը՝ Թիֆանեն, գնեցին մի Ավետարան և նվիրեցին Կիպրոսի եկեղեցուն 1468 թվականին։
Ասպետ, այլ ոմն, հիշված 15-րդ դարում։


== Ծանոթագրություններ ==
Աբրահամ Գ Կրետացի

Աբրահամ Գ Կրետացի (17-րդ դար, Հերակլիոն - ապրիլի 18, 1737(1737-04-18), Վաղարշապատ), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1734 թվականից, պատմագիր։ Հաջորդել է Աբրահամ Բ Խոշաբեցուն։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Կրետե կղզու Կանդիա քաղաքում։ Նախքան կաթողիկոսական գահը ստանձնելը եղել է Երուսաղեմի միաբան և նվիրակ, 1709–1734 թթ.՝ Թրակիայի Ռոդոսթո քաղաքի թեմի առաջնորդ, որի համար կոչվել է նաև Թեքիրդաղցի։
Կրետացու օրոք Հարավային Կովկասի քաղաքական դրությունն անկայուն էր։ Իրանում ասպարեզ իջած Թահմազ Ղուլի խանը (ապագա Նադիր շահը), պատերազմելով Թուրքիայի դեմ, վերանվաճել է Իրանի կորցրած հողերը, այդ թվում՝ Անդրկովկասը։ Աբրահամ Գ Կրետացին շահելով Իրանի արքա Նադիր շահի վստահությունը, վերականգնել է Էջմիածնի կաթողիկոսական աթոռի կալվածատիրական իրավունքները և գերությունից ու աքսորից փրկել բազմաթիվ հայերի։ Կրետացու միջնորդությամբ խանը թույլատրել է Մելիք Հակոբջանին Երևանում հիմնել դրամատուն և կտրել արծաթե ու պղնձե դրամներ։
Գրել է «Պատմագրութիւն անցիցն իւրոց և Նատր Շահին պարսից» երկը (բաղկացած է 53 գլխից, առաջին անգամ հրատարակվել է 1796 թ. Կալկաթայում), որտեղ նկարագրվում է Թահմազ Ղուլի խանի պատերազմները Անդրկովկասում և Մուղանի դաշտում 1736 թվականի մարտի 10-ին Թահմազ Ղուլիին շահ թագադրելու արարողությունը։
Կրետացու «Պատմագրությունը» տպագրվել է 1796 թվականին, Կալկաթայում և 1870 թվականին՝ Վաղարշապատում։ Այն ֆրանսերեն է թարգմանել Բրոսեն և հրատարակել «Collection d'historiens armenians» ժողովածուում (հ. 2, 1876)։
Կաթողիկոսական գահին Աբրահամ Գ Կրետացուն հաջորդում է Ղազար Ա Ջահկեցին։


== Ծանոթագրություններ ==
Մալոեկատերինովկա (Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջան)

Մալոեկատերինովկա (ռուս.՝ Малоекатериновка), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում։ Մտնում է Եկատերինովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Արաթուն Սթիվեն

Արաթուն Սթիվեն (1861 - մայիսի 14, 1927(1927-05-14)), Հնդկաստանում բնակվող հայ հյուրանոցատեր, կառուցապատող և անշարժ գույքի սեփականատեր։ Ի թիվս այլ ունեցվածքների, նա եղել է Կալկաթայի «Էմփայեր» թատրոնի և «Գրանդ հոթել»-ի սեփականատերը։
Արաթուն Սթիվենը ծնվել է 1861 թվականին Իրանում։ Սպահանից Կալկաթա է տեղափոխվել 19-րդ դարի սկզբին։ Սկսել է փողոցներում սայլակից ոսկերչական իրեր վաճառել։ Ավելի ուշ բացել ոսկերչական  և հնաոճ իրերի խանութ Չոուրինգի փողոցի (անգլ.՝ Chowringhee Road) 18 տանը և «Ռոյալ» թատրոնը (անգլ.՝ Theater Royale) նրա հարևանությամբ։ 1911 թվականին նա գնել է տիկին Էննի Մոնկի հրդեհված տունը և կառուցել«Գրանդ հոթել»-ը։ Սթիվենը Կալկաթայում այլ սեփականություններ էլ է ունեցել, որոնցից շատերն այժմ ժառանգությամբ անցել են իր սերունդներին, դրանց թվում են Քուինզ Մենսիոնը (անգլ.՝ Queens Mansion), Սթիվեն Քորթը (անգլ.՝ Stephen Court), Սթիվեն Հաուսը (անգլ.՝ Stephen House) և «Էմփայեր»  թատրոնը։ Քուինզ Մենսիոնում այժմ Կալկաթայի հայկական ակումբն է։ Արաթուն Սթիվենը նաև կառուցել է և աշխատեցրել Դարջիլինգի «Էվերեստ» հյուրանոցը։ Սթիվենը մահացել 1927 թվականի մայիսի 14-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Յասնի (Կրասնի Սուլինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յասնի (այլ կիրառումներ)Յասնի (ռուս.՝ Ясный), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Կովալևսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Մուրզալ

Մուրզալ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ջանեթ Ռենկին

Ջանեթ Պիկերինգ Ռենկին (անգլ.՝ Jeannette Pickering Rankin, հունիսի 11, 1880(1880-06-11)[…], Միսսուլա, Մոնտանա, ԱՄՆ - մայիսի 18, 1973(1973-05-18)[…], Քարմել բայ Սի, Մոնտերե շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի հասարակական և քաղաքական գործիչ, Մոնտանայից ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի անդամ։ ԱՄՆ-ի Կոնգրես ընտրված առաջին կինը։ Կոնգրեսի միակ անդամը, որը դեմ է քվեարկել ԱՄՆ-ի՝ ինչպես Առաջին, այնպես էլ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի միանալուն։


== Կենսագրություն ==
Ջանեթ Ռենկինը ծնվել է Միզուլայի մոտ գտնվող ագարակում (Մոնտանա տարածք)։ Եղել է Օլիվ Փիքերինգ Ռենկինի և Ջոն Ռենկինի ավագ դուստրը։ 1902 թվականին Ռենկինն ավարտել է Մոնտանայի համալսարանը՝ ստանալով կենսաբանության բակալավրի աստիճան, որտեղ դարձել է սուֆրաժիստների ազգային ամերիկյան ասոցիացիայի անդամ։ Նրա ջանքերի շնորհիվ 1914 թվականին Մոնտանայում կանանց համար ընտրական իրավունք է սահմանվել։
1917 թվականին Ռենկինը հաղթել է ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի ընտրություններում՝ դառնալով Կոնգրեսում առաջին կինը։ Նույն թվականին նա, որպես պացիֆիստ, դեմ է քվեարկել Միացյալ Նահանգների՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմ մուտք գործելուն։ Ռենկինն ասել է. «Ես ուզում եմ կանգնել իմ երկրի կողքին, բայց չեմ կարող քվեարկել հանուն պատերազմի »։ Սենատի անհաջող ընտրություններից հետո զբաղվել է հասարակական գործունեությամբ։  
1941 թվականին Ռենկինը երկրորդ անգամ ընտրվել է Կոնգրես, որտեղ դեմ է եղել ԱՄՆ-ի ուժերը ուղարկել Արևմտյան կիսագնդի տարածքից դուրս։ Փերլ Հարբորի վրա հարձակումից հետո, երբ Կոնգրեսը քննարկում էր պատերազմին միանալու հարցը, Ռենկինը միակն է եղել, որը դեմ է քվեարկել։ Ջանեթը բացատրել է. «Որպես կին ես չեմ կարող պատերազմել, և ես հրաժարվում եմ այնտեղ ուրիշներին ուղարկել»։ Այսպիսով, Ջանեթը դարձել է Կոնգրեսի միակ անդամը, որը դեմ է քվեարկել ԱՄՆ-ի ինչպես Առաջին, այնպես էլ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներին միանալուն։
Կոնգրեսում աշխատելուց հետո Ռենկինը պայքարել է հանուն խաղաղության և կանանց իրավունքների։ 1968 թվականին կազմակերպել է բողոքի երթ ընդդեմ Վիետնամի պատերազմի, որին մասնակցել են 5000 մարդ։ Ջանեթ Ռանկինը մահացել է Կարմելում (Կալիֆոռնիա)։
1985 թվականին Կապիտոլիումում տեղադրվել է Ռենկինի արձանը։ 2004 թվականին բեմադրվել է «Մի կին» պիեսը, որը հիմնված է եղել Ռանչինի կենսագրության վրա, իսկ 2009 թվականին`այս պիեսի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ։ «Time» ամսագիրը Ռենկինին ներառել Է ԱՄՆ-ի 10 ամենաազդեցիկ երիտասարդ քաղաքական գործիչների ցուցակում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյսոն Ռալֆ

Ջեյսոն Ռալֆ (անգլ.՝ Jason Ralph ապրիլի 7, 1986(1986-04-07), McKinney, Տեխաս, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1986 թվականի ապրիլի 7-ին ԱՄՆ Տեխաս նահանգի ՄակՔինլի քաղաքում։ Ավարտել է Փլեյնոյի Քոլին քոլեջը, որտեղ ուսումնասիրել է թատերական արվեստ և Փերչեյզ քաղաքի Փերչեյզ քոլեջի թատերական արվեստների ու կինոյի կոնսերվատորիան։
Հեռուստատեսությունում իր առաջնաելույթը կատարել է 2010 թվականին՝ նկարահանվելով «Լավ կինը» հեռուստասերիալի մեկ սերիայում։ 2012-2013 թվականներին Ջեյսոնը խաղացել է «Փիթերը և աստղային որսորդը» ոչ բրոդվեյական բեմադրության մեջ։ Հայտնի է դարձել «Ջրհոս» և «Կախարդները» հեռուստասերիալներում կատարած դերերի շնորհիվ։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
1935 թվականի բազիլիկ

1935 թվականի բազիլիկ, հին հունական Խերսոնես Տավրիկյան քաղաքում 1935 թվականին պեղված բազիլիկ եկեղեցու առավել հայտնի անվանումը։ Բազիլիկը կառուցվել է հավանաբար 6-րդ դարում ավելի հին տաճարի տեղում։ Այս բազիլիկը Խերսոնեսի յուրօրինակ խորհրդանիշն է, նրա պատկերն ավելի վաղ օգտագործվել է 1 գրիվնա անվանական արժեքով թղթադրամի վրա։


== Պատմություն ==
Բազիլիկի շինության տեղում գտնվել է հնգանկյուն աբսիդով փոքր տաճարը։ Տաճարի սվաղված պատերը զարդարված են եղել որմնանկարներով, իսկ հատակը՝ խճանկարով։ Սվաղի վրա պահպանված հրեական անունները, ինչպես նաև կրաքարային ափսեն, որի վրա փորագրված է յոթմոմամի մոմակալ՝ մենորա, վկայում են այն մասին, որ սկզբում դա եղել է սինագոգ։
Սինագոգը վերածվել է քրիստոնեական տաճարի Թեոդոսիոս Մեծ կայսեր (379-395 թվականներ) հրամանով, որի օրոք քրիստոնեությունը ճանաչվել է միակ ճշմարիտ հավատը։ Շուտով շինությունը քանդվել է. պատմաբանները ենթադրում են, որ դա կարող էր տեղի ունենալ 480 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով։
Հին տաճարը վերաշինվել է որպես քրիստոնեական եկեղեցի։ Իսկ մոտավորապես 6-րդ դարի վերջին կամ 7-րդ դարի սկզբին այդ վայրում հիմքից կառուցվել է նոր տաճար բազիլիկի տեսքով, որը հնագետների կողմից հայտնաբերվել է 1935 թվականի։ 10-րդ դարում բազիլիկն ավերվել է, և նրա միջին նավի 
տեղում կառուցվել է մի փոքր մատուռ։
Միջին նավի տեղում կատարված պեղումների ժամանակ հայտնաբերված մարմարե սալաքարերը, որոնցով այն հարթվել էր, եղել են հռոմեական ժամանակների սարկոֆագների բեկորներ՝ հեթանոսական աստվածների ու հերոսների, հոգեհանգստի տեսարանների ու այլնի ռելիեֆային պատկերներով։ Հնարավոր է, որ սարկոֆագները տեղադրվել են դամբարանում, որտեղ թաղել են Խերսոնեսի ազնվական ընտանիքների ներկայացուցիչներին։ Ներկայում այդ ռելիեֆները կարելի է տեսնել թանգարանի անտիկ ցուցահանդեսում։


== Ճարտարապետություն ==
1935 թվականի բազիլիկն ունի բազիլիկի համար դասական ուրվագծեր. այն ուղղանկյուն շենք է և ունի արևելյան կիսաշրջանաձև աբիսդ։ Տաճարի ներքին տարածությունը սյուների երկայնական շարքերով (վեցական սյուներով) բաժանված է երեք նավերի։ Կենտրոնական առանցքներով շենքի չափերը կազմում են 32,5 մետր և 18,5 մետր։ Բազիլիկն ունեցել է երկու կողմնասեղան՝ ներքին և արտաքին։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծնոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Архитектурные памятники Крыма», Е. Крикун, издательство «Таврия», Симферополь-1977.
«Херсонес Таврический. Краткий путеводитель по городищу», «Библекс», Севастополь-2005.


== Արտաքին հղումներ ==

1935 թվականի բազիլիկը Խերսոնես Տավրիկյան թանգարան-արգելոցի կայքում
Ձնահյուս Վանում (2020)

2020 թվականի փետրվարին Թուրքիայի արևելքում գտնվող Վանի մարզի Բահչեսարայ քաղաքի մոտ երկու ձնահյուս է իջել։ Առաջինը՝ փետրվարի 4-ին, երկու մեքենա է պատել, ինչը բերել է դրան, որ Աղետների և արտակարգ դեպքերի նախագահությունը փրկարար օպերացիա է կազմակերպել, որին մասնակցում էր ավելի քան 300 մարդ։ Երկրորդը՝ փետրվարի 5-ին, տեղի է ունեցել այդ օպերացիայի անցկացման ժամանակ։ Երկու ձնահյուսների արդյունքում 41 մարդ է մահացել, ևս 84-ը տարբեր վնասվածքներ են ստացել, որոնցից 6-ը լուրջ են։


== Ձնահյուսեր ==
2020 թվականի փետրվարի 4-ի գիշերը, Բահչեսարայի շրջանի լեռնանցքում ձնահյուս է տեղի ունեցել, որի արդյունքում պատվել են ձյունամաքրիչ մեքենան և միկրոավտոբուսը։ Հինգ մարդ է մահացել, ևս երկուսը համարվում են անհայտ կորած, իսկ տրանսպորտի յոթ ուղևորներ և օպերատորը կարողացել են փրկվել։ Թուրքիայի աղետների և արտակարգ դեպքերի նախագահությունն (AFAD) խոշոր փրկարար օպերացիա է կազմակերպել, ներառելով մոտ 300 մարդ։ Այն ժամանակ, երբ խումբն արդեն տեղում էր գտնվում, փետրվարի 5-ին իջել է երկրորդ ձնահյուսը, տապալելով փոխադրամիջոցները և սպանելով 33 մարդ։


== Հետևանքներ ==

Մարզի մարզպետ Վան Մեհմետ Էմին Բիլմեզը հայտնել է, որ սկզբնապես մահացածների թիվը կազմում էր 38 մարդ, ներառյալ ռազմական ոստիկանության ութ սպաներին, կառավարության կողմից վարձած երեք գյուղական պահակներին, երեք հրշեջներին և ինը կամավորներին։ Հետո պաշտոնական դեմքերը հայտնել են, որ ընդհանուր առմամբ 53 մարդ է տուժել, և անհայտ թվով մարդիկ մնացել են ձյան տակ։ Ուժեղ ձյունատեղումը, մառախուղը և քամին դանդաղեցնում էին փրկարար աշխատանքները։ Ուժեղ ձյունատեղման պատճառով փակվել են Վանի 114 բնակավայրեր տանող ճանապարհարները։
Փետրվարի 6-ին AFAD-ի պաշտոնական ներկայացուցիչները հայտարարել են, որ մահացածների թիվն աճել է մինչև 41 մարդ, և ընդհանուր առմամբ 180 մարդ է աշխատում անհայտ կորածների մարմինները գտնելու համար։ Որպեսզի բջջային կապը չկտրվի, այստեղ երկու բջջային կայան է տեղադրվել։ Տուժածների թիվն աճել է մինչև 84 մարդ, որոնցից 47-ը հոսպիտալացված են։ Նրանցից վեցը գտնվում են վերակենդանացման բաժնում։
Փետրվարի 6-ին Վանում կայացել է ռազմական ոստիկանության 11 սպաների, 9 գյուղական պահակների և երկու հրշեջների հիշատակման արարողությունն, որոնք մահացել են աղետի արդյունքում։ Մահացածների դագաղներն ուղարկվել են իրենց հայրենի քաղաքները թաղման համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերխի (գյուղ, Կամեն-Կաշիրսկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎերխիՎերխի (ուկրաիներեն՝ Верхи), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վերխի գյուղում բնակվում էր 587 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 62427 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,4 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վիլեր Բրետոնե

Վիլեր Բրետոնե (ֆր.՝ Villers-Bretonneux), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 4135 մարդ, բնակչության խտությունը` 284.98 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.51 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 17 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 2691 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 2039-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 652։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,8 %։ 2039 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 1830 անձ (964 տղամարդ և 866 կին)։ Գործազուրկ են եղել 209 անձ (93 տղամարդ և 116 կին)։ 652 անաշխատունակներից 240-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 249-ը` թոշակառուներ, իսկ 163-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Վոսկոդավինցի (այլ կիրառումներ)

Վոսկոդավինցի, կարող է վերաբերել՝

Վոսկոդավինցի - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կրասիլովի շրջանում
Վոսկոդավինցի - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում
Վասիլևկա (գյուղ, Ժիտոմիրի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎասիլևկաՎասիլևկա (ուկրաիներեն՝ Василівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1939 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վասիլևկա գյուղում բնակվում էր 299 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,31 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 228,24 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հայկազյան (համայնք, Քաշաթաղի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկազյան (այլ կիրառումներ)

Հայկազյան, համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Ներկայում համայնքի ամբողջ տարածքը գտնվում է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո և Արցախի Հանրապետության կողմից համարվում է օկուպացված։


== Աշխարհագրություն ==
Համայնքը տեղաբաշխված է Արցախի Հանրապետության արևմտյան մասում։ Ունի հարթավայրային տեղանք։ Համայնքի տարածքը 9658,2 հա է, որից 6128,4 հա-ն անտառային հողեր են։ Համայնքի սահմաններով է հոսում Որոտան գետը։
Բերձոր շրջկենտրոնից հեռու է 70 կմ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 120 կմ։


== Վարչատարածքային բաժանում և համայնքային կյանք ==
Համաձայն Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման՝ Հայկազյան համայնքն իր մեջ ներառում է Հայկազյան,Ջանֆիդա, Սահառ, Դարբնոց գյուղերը։
Համայնքում գործում էր գյուղապետարան, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց։ 
Համայնքն ապահովված էր էլեկտրաէներգիայով, հասանելի էին բջջային, ինտերնետ կապի միջոցներն ու ռադիոհեռուստատեսությամբ։
Գործում էր ինքնահոս ջրամատակարարման համակարգ, որը սնվում էր 2 ակունքից։ Առկա էին նաև խմելու ջրի համար պիտանի 22 անհատական ջրհորներ։ Այստեղով էին անցնում են «Հայկազյան-1», «Հայկազյան-2», «Հայկազյան-3», «Սահառ-1» և «Սահառ-2» ոռոգման ջրատարները։
2015 թվականի դրությամբ համայնքային ճանապարհները բնահողային էին, խճից և չմշակված այլ նյութերից։
Համայնքը միացված էր հանրապետության տրանսպորտային կապին, մասնավորապես՝ Կովսական-Բերձոր-Կովսական երթուղուն։ 
Համայնքի տարածքում առկա պատմամշակութային հուշարձաններից է «Լալազար» անունով հայտնի և 1868 թվականին կառուցված կամուրջը։
պատմամշակութային հուշարձանը։


== Բնակչություն ==
Հայկազյան համայնքի բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմել է 154 մարդ, որոնք կազմել են 41 տուն։ Նույն թվականի դրությամբ Հայկազյան գյուղում բնակվել է 74 մարդ, որոնք կազմել են 22 տուն։ Ջանֆիդա գյուղում բնակվել է 80 մարդ, որոնք կազմել են 19 տուն։ ։


== Կրթություն ==
Հայկազյան համայնքում գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ 2015 թվականի դրությամբ սովորում էր 100 աշակերտ։


== Տնտեսություն ==
Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվել է գյուղատնտեսությամբ՝ հողագործությամբ և անասնապահությամբ։ Համայնքի տարածքի 3119,9 հա-ը գյուղատնտեսական նշանակության են։


== Ծանոթագրություններ ==
Հլելի

Հլելի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Էրունի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նիմե (այլ կիրառումներ)

Նիմե անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Մառտնա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Ռիդալա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Վեյկե-Մաառյա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Կեինա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Կիռգեսաառե շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Պյուհալեպա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Կասեպյաե շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Վառբլա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Ռապլա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Լաիմյալա շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Լեիսի շրջանի կազմում։
Նիմե - գյուղ Էստոնիայի Կաառմա շրջանի կազմում։
Կելեբերդովկա (գյուղ, Պոլտավայի շրջան)

Կելեբերդովկա (ուկրաիներեն՝ Келебердівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կելեբերդովկա գյուղում բնակվում էր 222 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կանթեղ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կանթեղ (այլ կիրառումներ)

Կանթեղ (լատ.՝ candela - լապտեր), ճրագ, ղամբար, լամբար, լապտեր, բուսական յուղեր վառելու անոթ։
Ձևով կանթեղները բազմազան են։ Լինում են կավե, հախճապակյա, ապակյա, պղնձե, երկաթե, արծաթե և այլն։ Գործածվել են տները, պալատները, եկեղեցիները, մատուռները, հրավառության ժամանակ նաև փողոցներն ու հրապարակները լուսավորելու, ծիսական արարողությունների համար, երբեմն ՝ զուտ դեկորատիվ նպատակներով։
Հայ եկեղեցում վառել են սրբապատկերների դիմաց, լուսավորելու նպատակով հաճախ մի քանի կանթեղներ դրվել են ջահերի վրա։ Նախնական քարե կանթեղատիպ անոթներ են հայտնաբերվել Մադլենյան քարեդարյան կայաններից (Ֆրանսիա)։
Հայաստանի տարածքում զարդարուն և հասարակ միջնադարյան կանթեղներ են հայտնաբերվել Անիի, Գառնիի, Դվինի և այլ հնավայրերի պեղումներից։ Արևելքի որոշ երկրներում տանը կանթեղ վառելը համարվել է առողջության գրավական, իսկ կանթեղի անընդհատ վառվող լույսը՝ կյանքի և օջախի հարատևման խորհրդանիշ։
Մաշադի Ղարիբ մզկիթ

Մաշադի Ղարիբ մզկիթ (ադրբ.՝ Məşədi Qərib məscidi)՝ 19-րդ դարի վերջում կառուցված մզկիթ։ Գտնվում է Բաքվի Խազար թաղամասի Բուզովնա բնակավայրում։


== Մզկիթի մասին ==
Մզկիթը գտնվում է Բաքվի Խազար թաղամասի Բուզովնա բնակավայրում ։ Մաշադի Ղարիբ մզկիթը կառուցվել է 1876 թվականին տեղական բնակչության կողմից։ Մզկիթի տարածքը 250 մ² է։ 160 մարդ կարող է երկրպագել այստեղ։ Մզկիթը պատկանում է Կովկասի մուսուլմանների գրասենյակին։


== Տես նաև ==
Նառդարան մզկիթ
Բեկլյար մզկիթ
Ջումա մզկիթ (Բաքու)
Մուհամմեդ մզկիթ (Բաքու)


== Ծանոթագրություններ ==
Կայծ (թերթ, Վանաձոր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կայծ (այլ կիրառումներ)«Կայծ», խորհրդային շրջանի հայկական երկօրյա թերթ։ Հանդիսացել է ՀԿԿ Կիրովականի քաղկոմի և ժողովրդական պատգամավորների Կիրովականի քաղաքային սովետի օրգանը (1951-1952 թվականներին՝ ՀԿԿ Կիրովականի օկրուգային ու քաղաքային կոմիտեների և աշխատավորների դեպուտատների Կիրովականի շրջանային և քաղաքային սովետների, 1963-1964 թվականներին՝ Սպիտակի գյուղական արտադրական կոմիտեի, ՀԿԿ Կիրովականի քաղկոմի, աշխատավորների դեպուտատների Սպիտակի շրջանային և Կիրովականի քաղաքային խորհուրդների օրգան)։
Առաջին անգամ լույս է տեսել 1951 թվականին, Կիրովականում (այժմ՝ Վանաձոր)։ Տպագրել է ԽՄԿԿ և ՀԿԿ համագումարների ու պլենումների որոշումները։ «Լուսաբանել է Կիրովական-Ռուսթավի-Սումգայիթ, Կիրովական-Բաթում-Սուխում քաղաքների սոցիալիստական մրցությունը, էջեր փոխանակել մրցակիցների քաղաքային թերթերի հետ։ 
Աշխատանքի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վետերանների օրինակով փորձել է դաստիարակել խորհրդահայ երիտասարդությանը, նպաստել նրանց կոմունիստական ագիտացիային։ 
Անդրադարձել է քաղաքի մշակութային և մարզական կյանքին, տվել գրական էջեր, տպագրել գրախոսություններ, բժշկական, իրավաբանական խորհուրդներ։
GNC-Alfa

«GNC Alfa», Հայաստանում գործող հեռահաղորդակցության ծառայություններ ապահովող ընկերություն։ Հիմնադրվել է 2007 թ.-ին, և 2009-ից մտել Հայաստանի ինտերնետ-պրովայդերների շուկա։ Հանդիսանում է Ռուսաստանյան «Ռոստելեկոմ» հեռահաղորդակցական ընկերության դուստր ձեռնարկությունը, երբ 2012 թ.-ի փետրվարին մասնավոր ներդրողներից ձեռք բերվեցին հայաստանյան օպերատորի սեփականատեր հանդիսացող ընկերության 75% + 1 բաժնետոմսերը 22,5 միլիոն $ արժողությամբ։ Ընկերությունը տրամադրում է լայնաշերտ ինտերնետի և ֆիկսված հեռախոսակապի ծառայություններ։ Նախատեսված է 2013-ից իրականացնել IP հեռուստատեսության ծառայություններ։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Աբովյան քաղաքում, ընկերության գլխավոր տնօրենն է Հայկ Ֆարամազյանը։
Ըստ 2012 թվականի ամռանը անցկացված հարցումների, ընկերությունը Հայաստանի լավագույն ինտերնետ-պրովայդերների ցանկում զբաղեցնում է հինգերորդ տեղը։
2013 թվականի ապրիլի դրությամբ, ընկերության ծառայությունները հասանելի են Երևան, Աբովյան, Աշտարակի, Գյումրի, Չարենցավան և Վանաձոր քաղաքներում։


== Արտաքին հղումներ ==
Ռոստելեկոմ


== Ծանոթագրություններ ==
Ավետարան (4845)

Ավետարան (4845), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4845 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1571 թվականին Հերապետ վարդապետ գրիչի կողմից։ Ծաղկողները եղել են Սարգիս Խիզանցին, Վարդան Բաղիշեցին և Մարտիրոս սարկավագը։ Ստացողը եղել է մահտեսի Մարտիրոս աբեղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 30x21 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 251 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի տերունական 18, ավետարանիչ 4, խորան 10, կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 2 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ ուղղագիծ երկաթագրովով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 48բ, 133ա, 212ա, ծաղկողի՝ 2ա, 7բ, 8բ, 88ա, ստացողի՝ 135ա, հետագայի՝ 1ա, 12ա, 87ա (17-րդ դար), 11բ (1746թվական) ։


== Ծանոթագրություններ ==
Պլուա (կանտոն)

Պլուա (ֆր.՝ Plouha), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Բրետան շրջանում։ Կոտ դ'Արմոր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Սեն Բրիյո օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2006 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 6747 մարդ էր։Կանտոնի համարը 2239 է։ Կանտոնում կա 5 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
SOS, Ձմեռ պապ, կամ Ամեն ինչ կիրականանա

«SOS, Ձմեռ պապ, կամ Ամեն ինչ կիրականանա» (ռուս.՝ SOS, Дед Мороз, или Всё сбудется!), 2015 թվականի ռուսական ֆիլմ՝ նկարահանված Անդրեյ Կուրեյչիկի սցենարով։ Պրեմիերան կայացել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։


== Սյուժե ==
Սվետա Օռլովան երազում է, որ իր ծնողները կարգավորեն իրենց հարաբերությունները։ Ամանորից առաջ նա պատահաբար հանդիպում է Ձմեռ պապին, որն իրականում տոնական հագուստ կրող խաբեբա էր՝ անհաջողակ Միշկինը։ Սվետան Ձմեռ պապին, ասում է իր երազանքը, և վերջինս խոստանում է, որ Ամանորին աղջկա ծնողները միասին կլինեն։ Դրանից հետո Սվետան սպասում է իր երազանքի իրականացմանը։ Ֆիլմի հերոսները պետք է վերապրեն մի շարք զվարճալի իրադարձություններ նախատոնական իրարանցման ընթացքում. նրանցից ոմանք ձեռք կբերեն ընտանեկան երջանկություն, իսկ ինչ-որ մեկը կգտնի իր իսկական սերը։


== Դերերում ==
Միխայիլ Բեսպալով – Միշկին, խարդախ
Օքսանա Ակինշինա – Օլգա, Նիկոլայի սիրուհին
Ալեքսեյ Բարդուկով – Լյոխա, ոստիկան
Անդրեյ Բեդնյակով – Գարիկ, «Авторадио»-ի նոր հաղորդավար, Իվան Վասիլևիչի մրցակիցը
Դմիտրի Նազարով – Իվան Վասիլևիչ, «Авторадио»-ի հաղորդավար
Պոլինա Մաքսիմովա – Սկրյաբինի կինը
Դարյա Մելնիկովա – Լերա, քարտուղար դատարանում, Նաստյայի ընկերուհին
Սոֆյա Սպեկտոր – Սվետա Օռլովա
Ալեքսանդր Գոլովին – Եգոր, անիմատոր առևտրի կենտրոնում, Նաստյայի ընկերը
Անատոլի Բելի – Նիկոլայ Օռլով, «Авторадио»-ի տնօրեն, Մարինայի նախկին ամուսինը, Սվետայի հայրը
Ալյոնա Բաբենկո – Մարինա Օռլովա, Նիկոլայի նախկին կինը, Սվետայի ամուսինը
Սերգեյ Ռոստ – Սկրյաբին, պաշտոնյա
Աննա Ստարշենբաում – Նաստյա, վաճառող առևտրի կենտրոնում
Էվելինա Բլյոդանս – Ինգա
Իլյա Կոստյուկով – չարաճճի տղա


== Նկարահանող խումբ ==


== Քննադատություն ==
iMDb կայքում ֆիլմն ստացել է 3,5 «աստղ» 10 հնարավորից, իսկ ԿինոՊոիսկ կայքի օգտատերերն այն գնահատել են 10-ից 3,9 միավոր։ «Российская газета» թերթից Ալեքսեյ Լիտովչենկոն, որն իր գրախոսականում ֆիլմին տվել է հինգից 1 միավոր, այն կոչել է «халтурная халтура» և «լիամետրաժ գովազդ»։ Film.ru-ից Եվգենի Ուխովը կարծիք է հայտնել, որ այդ ֆիլմի հետ «պետք է խմել ոչ թե մի գավաթ շամպայն, այլ մի բաժակ օղի» և ֆիլմին տվել 10-ից 3 միավոր։ «Новый взгляд» թերթից Դենիս Շլյանցևը ֆիլմը համարել է «բավական որակյալ, ոչ ամոթալի կոմերցիոն արտադրանք միանգամյա դիտման համար, թեև սցենարում ունի մի քանի կասկածելի պահեր»։


== Ծանոթագրություններ ==
Քենան Էվրեն

Ահմետ Կենան Էվրեն (թուրքերեն՝ Ahmet Kenan EvrenAhmet Kenan Evren ( հուլիսի 17, 1917, Ալաշեհիր, Մանիսա, Օսմանյան կայսրություն - մայիսի 9, 2015, Անկարա, Թուրքիա) թուրք ռազմական, պետական գործիչ։ Մահվանից ոչ շատ առաջ դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման։


== Կենսագրություն ==
Կենան Էվրեն ավարտել է ռազմական դպրոց (1938) և ռազմական ակադեմիա (1948)։ Մասնակցել է Կորեական պատերազմին։ 1974 թվականին ստացել է գեներալի կոչում, 1977 թվականին զբաղեցրել ցամաքային զորքերի գլխավոր հրամանատարի պաշտոնը, 1978 թվականից եղել է գլխավոր շտաբի պետ։ 1975 թվականին Կենան Էվրենը գլխավորել է Մոսկվայում Թուրքիայի դեսպանության զինվորական կցորդը։


== Ռազմական հեղաշրջումը և հետագա գործունեությունը ==
Կենան Էվրենը եղել է 1980 թվականի ռազմական  հեղաշրջման  կազմակերպիչներից։ Հեղաշրջումից հետո նա զբաղեցրել է գերիշխող դիրք նոր վարչության մեջ, իսկ հետո ընտրվել է նախագահ և այդ պաշտոնում մնացել մինչև 1989 թվականը։
Հեղաշրջումը և Էվրենի կառավարման սկիզբն ուղեկցվել են մասսայական քաղաքական ճնշումներով. 178 հազար մարդ ձերբակալվեց, 64 հազարը բանտարկվեց, 30 հազարը զրկվեց քաղաքացիությունից, 450 մարդ մահացավ խոշտանգումներից, 50 մարդ  ենթարկվեց մահապատժի շատերը անհետ կորան։


== Դատական հետապնդում ==
2012 թվականի հունվարի 10-ին Թուրքիայի դատական մարմինները մեղադրեցին Կենան Էվրենին և իր զինակից Տաքսինա Շախինակին (Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի նախկին հրամանատարին) 1980 թվականի հեղաշրջմանը մասնակցելու մեջ։ Դատախազությունը նրանց համար ցմահ ազատազրկում էր պահանջում։
2014 թվականին հունիսի 18-ին Անկարայի 10-րդ քրեական դատը  նրանց մեղավոր ճանաչեց «պետական իշխանության դեմ հանցագործություն» կատարելու համար և նրանց դատապարտեց ցմահ ազատազրկման, ինչպես նաև զրկեց նրանց զինվորական կոչումներից։


== Մահ ==
2015 թվականի մայիսի 1-ին որովայնի սուր ցավով նա տեղափոխվել է հիվանդանոց և հենց այնտեղ մայիսի 9-ին մահացել է։


== Ծանոթագրություններ ==
Միջուկային ձմեռ

Միջուկային ձմեռ, միջուկային զենքի մասշտաբային կիրառմամբ պատերազմի դեպքում Երկրի մակերևույթին սպասվող երկարատև համընդհանուր ցրտեցում։ Համաձայն փորձագետների հետազոտությունների և մաթեմատիկական մոդելավորման՝ միջուկային զենքի զանգվածային կիրառումից հետո անտառների, վառելանյութի պաշարների, տորֆերի և այլնի այրման հետևանքով Երկրի մակերևույթի մոտ օդի ընդհանուր ջերմաստիճանը կտրուկ կբարձրանա։ Այնուհետև պայթյունի հետևանքով մթնոլորտում կուտակված հսկայական քանակությամբ այրման արգասիքները՝ աերոզոլները, գազային խառնուրդները և միջուկային հրդեհների ծուխը, կարգելակեն արեգակնային ճառագայթման ներթափանցումը դեպի Երկրի մակերևույթ, որի հետևանքով օդի ջերմաստիճանը կտրուկ կնվազի՝ միջին հաշվով, 15°0-ով։ Կսկսվի միջուկային ձմեռ, կդադարի լուսասինթեզը, հսկայական տարածքներում կսառչեն ու կոչնչանան բուսականությունը, գյուղատնտեսական ցանքերը և վերջնականապես, կվերանա ամենայն կենդանի արարած, ու կկործանվի քաղաքակրթությունը։
Տարածաշրջանային երկրաբանություն

Տարածաշրջանային երկրաբանություն (լատ.՝ regionalis  -տեղական, մարզային, շրջանային), երկրաբանության բաժին, որն ուսումնասիրում է երկրակեղևի առանձին շրջանների երկրաբանական կառուցվածքը, զարգացման պատմությունը, նյութական կազմության, ֆիզիկական դաշտերի և օգտակար հանածոների բաշխման օրինաչափությունները։ 
Տարածաշրջանային երկրաբանությունը հենվում է երկրագիտության ընդհանուր նվաճումների ու աքսիոմատիկայի վրա և անհրաժեշտ ընդհանրացումներն ու կիրառական առաջարկությունները ներկայացնում է գործնական մասշտաբի քարտեզների ու ռեգիոնալ նկարագրությունների ձևով։ Վերջիններս արտացոլում են հետազոտվող շրջանի երկրաբանական օբյեկտներն ըստ դրանց նյութական կազմի, հասակի, տեկտոնական կառուցվածքի, հանքաբերության ու դինամիկական ակտիվություն։
Սարգիս Սարգսյան (պարող)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սարգիս Սարգսյան (այլ կիրառումներ)Սարգիս Կարապետի Սարգսյան  (փետրվարի 6 (փետրվարի 19), 1907, Թիֆլիս - հունիսի 4, 1992, Երևան), բալետի հայ արտիստ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1945)։ Հայկական բալետի հիմնադիրներից։


== Կենսագրություն ==
1927 թվականին ավարտել է Մ․ Ի․ Պերինիի բալետային ստուդիան (Թիֆլիս), 1932 թվականին՝ Լենինգրադի պարարվեստի ուսումնարանը։ 1927-1929 թվականներին՝ Թիֆլիսի, 1932-1938 թվականներին՝ Լենինգրադի օպերային, 1938-1960 թվականներին՝ Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնների մենապարող։
1938 թվականից դասավանդել է Երևանի պարարվեստի ուսումնարանում։ Սարգսի աշակերտներից են՝ Թ․ Գրիգորյանը, Վ․ Խանամիրյանը, Ս․ Մինասյանը, Մ․ Ռաթևոսյանը, Հ․ Դիվանյանը և ուրիշներ։


== Դերապարեր ==
Արմեն (Խաչատրյանի «Երջանկություն»)
Վացլավ, Գիրեյ (Ասաֆևի «Բախչիսարայի շատրվանը»)
Զիգֆրիդ (Չայկովսկու «Կարապի լիճը»)
Դավիթ («Խանդութ», ըստ Սպենդիարյանի երաժշտության)
Ֆրանց (Դելիբի «Կոպելիա»)
Բակուր (Հովհաննիսյանի «Մարմար»)


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Балет: Энциклопедия. - М.:Сов.энциклопедия. 1981. стр. 31, 452.
Всё о балете: Словарь-справочник/ сост. Е. Я. Суриц. - Л.:Музыка, Лен.отд., 1966. стр. 87, 290-291
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, հ.10: Երևան, 1984, էջ՝ 224.
Հայկական Համառոտ Հանրագիտարան, հ.4: Երևան, 2003, էջեր՝ 364-365.
Հեկտոր Մորենո

Հեկտոր Մորենո (իսպ.՝ Héctor Alfredo Moreno Herrera, հունվարի 17, 1988(1988-01-17), Կուլյական, Սինալոա, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս իտալական «Ռոմա»-ի և Մեքսիկայի ազգային հավաքականի կազմում։
2005 թվականին Մորենոն դարձել է Աշխարհի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն։


== Ակումբային կարիերա ==
Հեկտոր Մորենոն իր կարիերան սկսել է «Պումաս» թիմի երիտասարդական կազմում։ Աշխարհի երիտասարդական առաջնությունից հետո ֆուտբոլիստը սկսել է հանդես գալ թիմի հիմնական կազմում։
2007 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Մորենոն տեղափոխվել է հոլանդական «ԱԶ» ֆուտբոլային ակումբ։ Թիմի կազմում հանդես գալու տարիներին նա դարձավ Եվրոպայի առաջատար ֆուտբոլիստներից մեկը։
2011 թվականի հունիսի 11-ին Հեկտորը տեղափոխվել է իսպանական «Էսպանյոլ»։ Նա թիմի  հետ կնքել է 5-ամյա պայմանագիր։
2015 թվականի օգոստոսի 15-ին Հեկտոր Մորենոն պայմանագիր է կնքել «ՊՍՎ»-ի հետ։ Նա թիմի կազմում հանդես է եկել մինչև 2017 թվականը։
2017 թվականի հունիսի 13-ին Մորենոն տեղափոխվել է իտալական «Ռոմա»։ Նա թիմի հետ կնքել է 4-ամյա պայմանագիր։


== Միջազգային կարիերա ==
Մորենոն Մեքսիկայի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտը նշել է 2007 թվականի հոկտեմբերի 17-ին՝ Գվատեմալայի հավաքականի դեմ խաղում։


== Վիճակագրություն ==


== Ձեռքբերումներ ==
Հոլանդիայի չեմպիոն - 2008/09, 2015/16
Հոլանդիայի սուպերգավաթակիր - 2009
Աշխարհի չեմպիոն (Մ17) - 2005


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը «Էսպանյոլ»-ի պաշտոնական կայքում Archived 2015-06-29 at the Wayback Machine. (իսպ.)