Բեկման ցուցիչ

Բեկման ցուցիչ, միջավայրում լույսի (կամ էլեկտրամագնիսական ալիքների) տարածումը բնութագրող անչափ մեծություն։
Եթե միջավայրում լույսի տարածման արագությունը նշանակենք 
  
    
      
        v
      
    
    {\displaystyle v}
  -ով, ապա, սահմանման համաձայն

  
    
      
        n
        =
        
          
            c
            v
          
        
      
    
    {\displaystyle n={\frac {c}{v}}}
  ։Քանի որ լույսի արագությունը միջավայրում միշտ փոքր է վակուումում լույսի արագությունից, ապա սահմանումից հետևում է, որ 
  
    
      
        n
        >
        1
      
    
    {\displaystyle n>1}
   (հավասարման նշանը համապատասխանում է վակուումին)։
Եթե միջավայրի բեկման ցուցիչը հաստատուն մեծություն է, ապա միջավայրն անվանում են օպտիկապես համասեռ։
Եթե անկման անկյունը նշանակենք 
  
    
      
        α
      
    
    {\displaystyle \alpha }
  -ով, իսկ բեկման անկյունը՝ 
  
    
      
        β
      
    
    {\displaystyle \beta }
  -ով, ապա, համաձայն բեկման օրենքի.

  
    
      
        
          
            
              sin
              ⁡
              α
            
            
              sin
              ⁡
              β
            
          
        
        =
        
          
            
              n
              
                2
              
            
            
              n
              
                1
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {\sin \alpha }{\sin \beta }}={\frac {n_{2}}{n_{1}}}}
  ,որտեղ 
  
    
      
        
          n
          
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle n_{1}}
   և 
  
    
      
        
          n
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle n_{2}}
   մեծությունները համապատասխանաբար առաջին և երկրորդ միջավայրերի բեկման ցուցիչներն են։ Օգտվելով այդ երկու բանաձևերից, կարող ենք գրել, որ

  
    
      
        
          
            
              sin
              ⁡
              α
            
            
              sin
              ⁡
              β
            
          
        
        =
        
          
            
              v
              
                1
              
            
            
              v
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\frac {\sin \alpha }{\sin \beta }}={\frac {v_{1}}{v_{2}}}}
  ,այսինքն՝ անկման և բեկման անկյունները կապված են երկու միջավայրերում լույսի արագությունների հետ։
Հատկապես ուշագրավ է մակերևույթին ուղղահայաց ընկնող ճառագայթի դեպքը, երբ 
  
    
      
        α
        =
        0
      
    
    {\displaystyle \alpha =0}
  ։ Այս դեպքում բեկման անկյունը նույնպես զրո է, քանի որ

  
    
      
        sin
        ⁡
        β
        =
        
          
            
              n
              
                1
              
            
            
              n
              
                2
              
            
          
        
        sin
        ⁡
        α
        =
        0
      
    
    {\displaystyle \sin \beta ={\frac {n_{1}}{n_{2}}}\sin \alpha =0}
  ։Ընդունված է ավելի փոքր բեկման ցուցիչ ունեցող միջավայրն անվանել օպտիկապես նոսր, իսկ ավելի մեծ բեկման ցուցիչ ունեցողը՝ օպտիկապես խիտ միջավայր։


== Աղբյուրներ ==
Էդուարդ Ղազարյան, Ալբերտ Կիրակոսյան, Գագիկ Մելիքյան, Արտավազդ Մամյան, Սոս Մաիլյան, Ֆիզիկա. Ավագ դպրոցի 12-րդ դասարանի դասագիրք


== Արտաքին հղումներ ==
The Feynman Lectures on Physics Vol. II Ch. 32: Refractive Index of Dense Materials