Ակսել Տալբերգ

Ակսել Տալբորգ (գերմ.՝ Axel Tallberg, սեպտեմբերի 23, 1860(1860-09-23), Gävle Parish, Շվեդիա - հունվարի 8, 1928(1928-01-08), Սոլնա, Շվեդիա), շվեդ նկարիչ և գծանկարիչ, Դյուսելդորֆի գեղարվեստի դպրոցի ներկայացուցիչներից մեկը, որն առավել հայտնի է իր օֆորտներով։ Որպես Ստոկհոլմի Լիբերալ արվեստի թագավորական ակադեմիայի ուսուցիչ`1895-1926 թվականներին ստեղծել է Շվեդիայի փորագրության նոր դպրոցը։


== Կենսագրություն ==
Ակսել Տալբերգը ծնվել է մետաղագործ բանվոր Կարլ Էրիկ Տալբերգի և Քրիստինա Ջոհանսոնի ընտանիքում։ 1878-1882 թվականներին գեղանկարչության արվեստ է սովորել Ստոկհոլմի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Ցանկանալով կատարելագործվել, նա տեղափոխվել է Դյուսելդորֆ, որտեղ 1883-1884 թվականներին Դյուսելդորֆի գեղարվեստի ակադեմիայում փորագրության արվեստ է սովորել փորագրող Կառլ Էռնստ Ֆորբերգի (Carl Ernst Forberg) մոտ։ Բացի այդ, Դյուսելդորֆի ակադեմիայում նա ուսումնասիրել է բնանկարի և ջրաներկով աշխատելու արվեստը։ Գերմանիայում, Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Իսպանիայում և Հյուսիսային Աֆրիկայում ուսումնական ուղևորություններ կատարելուց հետո տեղափոխվել է Անգլիա և 1889-1895 թվականներին աշխատել Բաքինգհեմշիրի կոմսության Լոնդոնի մերձակայքում գտնվող Վինձոր քաղաքում՝ Բուրհամ (Burnham) շվեդական փորագրողների գաղութում։ Շվեդիա վերադառնալուց հետո 1895 թվականին Տալբերգը Ստոկհոլմի գեղարվեստի ակադեմիայում դասավանդել է օֆորտի արվեստ, որը որպես առանձին մասնագիտացում պաշտոնապես ընդգրկվել է ծրագրի մեջ 1909 թվականին։ 1919 թվականին Տալբերգը դարձել է ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Նրա աշակերտներից են եղել Կեյլբ Ալտինը (Caleb Althin) (1866-1919), Էդվարդ Բերգգրենը (Edvard Berggren) (1876-1961), Կնուտ Բորգհը (Knut Borgh) (1867-1946), Գաբրիել Բուրմայստերը (Gabriel Burmeister) (1886-1946), Ալբերտ Էնգստրյոմը (Albert Engström) (1869-1940), Կարլ Յոհան Ֆորսբերգը (Carl Johan Forsberg) (1868-1938), Ակսել Ֆրիդելլը (Axel Fridell) (1894-1935), Գրետա Գերելը (Greta Gerell) (1898-1982), Շարլ Լակսը (Charles Lachs) (1879-1972), Էրիկ Յոհաննես Լինդկվիստը (Erik Johannes Lindkvist) (1889-1955), Ալբերտ Օլսոն Մեշը (Albert Olson Mesch) (1870-1945), Գոտֆրիդ Օլսսոնը (Gottfrid Olsson) (1890-1979), Օսկար Պարվիայնեն (Oscar Parviainen) (1880-1938) և Էսթեր Զալմզոնը (Esther Salmson) (1877-1966): Ակսել Տալբերգն իր ազդեցությունն է թողել շվեդ նշանավոր նկարիչ Կառլ Ուլոֆ Լարսոնի ստեղծագործության վրա։
1895 թվականից Տալբերգը հրատարակել է «Անմոռուկ» (Förgät-mig) ամսագիրը։ 1900 թվականին ամուսնացել է Գրետա Կատարինա Քրիստինա Զանտեսոնի հետ (ծնվել է 1879)։ Նրանք ունեցել են դուստր՝ Լիզի Տալբերգը (1903-1960), որը դարձել է նկարիչ և գրող։ Որպես Լոնդոնում նկարիչների և տպագրողների թագավորական ընկերության և Մեծ Բրիտանիայի ու Իռլանդիայի Թագավորական հնագիտական ինստիտուտի լիիրավ անդամ` Տալբերգը պահպանել է անմիջական շփումը նրանց հետ։ 1902 թվականից ի վեր Տալբերգը համարվել է արվեստի և մշակույթի բրիտանական «The Studio» ամսագրի Շվեդիայի թղթակիցը։


== Ընտրյալ աշխատանքներ ==
Liktåg å romerska Campagnan 1884
Vietri 1884
Utsikt vid Prestnibble 1886 (Prästnibble-ի տեսարան)
Slottet Doune i Skottland 1887 (Շոտլանդիայի Doune ամրոցը)
Engelsk landskyrka 1888 (Անգլիկան եկեղեցի)
Afton 1889 (Երեկո)
Porträtt av A. H. Hägg 1889 (Ա. Հ. Հագգի դիմանկարը)
Skymning i bokskogen 1890 (Մթնշաղը հաճարենու անտառում)
Gammal man 1892–1893 (Ծերունին)
En landsstrykare 1892–1893 (Թափառաշրջիկ)
Joe 1892–1893 (Ջո)
En skoflickare 1892–1893 (Կոշկակար)
Ölprovet 1892 (Գարեջրի նմուշ)
Andante cantabile 1893 (Անդանտե Կանտաբիլե)
En concrisseur 1893 (Գնահատող)
Porträtt av Hertiginnan av York 1894 (Յորքի հերցոգի դիմանկարը)
Ett sockenråd 1895 (Ծխական համայնքում)
Porträtt av Oscar II (Օսկար II-ի դիմանկարը)
C. F. Adlercreutz 1897
Topelius 1901 (Տոպելիուս)
Tolstoy 1901 (Լև Տոլստոյ)
Bellman 1901 (Կարլ Միքայել Բելման)
Ibsen 1901 (Հենրիկ Իբսեն)
Slottet Bamborough i Northumberland 1905 (Bamborough ամրոցը Նորտումբերլենդում)
Presidenten Roosevelt 1906 (Նախագահ Ռուզվելտը)
Նիլս Անգելնի դիմանկարը


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Johan Nordling: Axel Tallberg och hans etsarskola. In: Idun, Nr. 42 (1905), S. 529.- Ойхан Нордлинг: Аксель Тальберг и его школа гравюры. В журнале «Idun», № 42 (1905 год), стр. 529.
Herman Hofberg: Tallberg, Axel. In: Svenskt biografiskt handlexikon (1906), Band II, S. 584 f.- Герман Хофберг: Аксель Тальберг (В Шведской биографической энциклопедии). 1906 год, Том 2, стр. 584.
Tallberg, Axel. In: Nordisk familjebok, Band 28 (1919), Sp. 340 f.- Аксель Тальберг. В Nordisk familjebok, Том 28 (1919 год), стр. 340-341.
Thieme-Becker, Band XXXII (1938), S. 417.- Thieme-Becker, Том 32 (1938 год), стр. 417.(գերմ.).


== Արտաքին հղումներ ==
Axel Tallberg, Datenblatt im Portal rkd.nl (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie). (նիդեր.).
Axel Tallberg, Datenblatt im Portal collektion.nationalmuseum.se (Schwedisches Nationalmuseum). (շվեդ.)
Tallberg, Biografie von Axel Tallberg, seiner Frau und seiner Tochter im Portal runnman.se.
Axel Tallberg, Werkverzeichnis im Portal ffgrafiskkonst.se (Föreningen för Grafisk Konst).