Իրիդիումի օքսիդ (III)

Իրիդիումի օքսիդ (III), անօրգանական միացություն, իրիդիումի օքսիդը` Ir2O3 բանաձևով, կապույտ-սև բյուրեղներ, չի լուծվում ջրում։


== Ստացում ==
Իրիդիումի եռավալենտ աղերը հիմքերում լուծելով.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            6
            N
            a
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            ↓
            +
            3
            N
            
              a
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}(SO_{4})_{3}+6NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Ir_{2}O_{3}\downarrow +3Na_{2}SO_{4}+3H_{2}O}}}
  

  
    
      
        
          
            2
            I
            r
            C
            
              l
              
                3
              
            
            +
            6
            N
            a
            O
            H
             
            
              
                →
                
              
            
             
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            ↓
            +
            6
            N
            a
            C
            l
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2IrCl_{3}+6NaOH\ {\xrightarrow {}}\ Ir_{2}O_{3}\downarrow +6NaCl+3H_{2}O}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Իրիդիումի օքսիդը առաջացնում է կապույտ-սև բյուրեղներ։
Լուծույթներում բյուրեղանում է` առաջացնելով Ir2O3•nH2O բանաձևով մուգ-կանաչ բյուրեղներ։
Չի լուծվում ջրում, լուծելիության արտադրյալը` 47,70։


== Քիմիական հատկություններ ==
Տաքացման պայմաններում քայքայվում է.
  
    
      
        
          
            2
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  400
                  −
                  
                    500
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            I
            r
            +
            3
            I
            r
            
              O
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Ir_{2}O_{3}\ {\xrightarrow {400-500^{o}C}}\ Ir+3IrO_{2}}}}
  Անջուր օքսիդը ստացվում է հիդրիդը չորացնելով.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            ⋅
            n
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    300
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            n
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}O_{3}\cdot nH_{2}O\ {\xrightarrow {300^{o}C}}\ Ir_{2}O_{3}+nH_{2}O}}}
  Դանդաղ լուծվում է հալոգենաջրածնական թթուներում.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            12
            H
            C
            l
             
            
              
                →
                
                  τ
                
              
            
             
            2
            
              H
              
                3
              
            
            [
            I
            r
            C
            
              l
              
                6
              
            
            ]
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}O_{3}+12HCl\ {\xrightarrow {\tau }}\ 2H_{3}[IrCl_{6}]+3H_{2}O}}}
  Իներտ միջավայրում լուծվում է ծծմբական թթվի մեջ.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            S
            
              O
              
                4
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    N
                    
                      2
                    
                  
                
              
            
             
            I
            
              r
              
                2
              
            
            (
            S
            
              O
              
                4
              
            
            
              )
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}O_{3}+3H_{2}SO_{4}\ {\xrightarrow {N_{2}}}\ Ir_{2}(SO_{4})_{3}+3H_{2}O}}}
  Տաք ազոտական թթվով օքսիդանում է.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            H
            N
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    100
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            2
            I
            r
            
              O
              
                2
              
            
            ↓
            +
            2
            N
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}O_{3}+2HNO_{3}\ {\xrightarrow {100^{o}C}}\ 2IrO_{2}\downarrow +2NO_{2}\uparrow +H_{2}O}}}
  Սենյակային ջերմաստիճանում ջրածնով վերականգնվում է.
  
    
      
        
          
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
              
            
             
            2
            I
            r
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Ir_{2}O_{3}+3H_{2}\ {\xrightarrow {}}\ 2Ir+3H_{2}O}}}
  Տաքացման պայմաններում օքսիդանում է օդի թթվածնով.
  
    
      
        
          
            2
            I
            
              r
              
                2
              
            
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              O
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    600
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            4
            I
            r
            
              O
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Ir_{2}O_{3}+O_{2}\ {\xrightarrow {600^{o}C}}\ 4IrO_{2}}}}
  


== Գրականություն ==
Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — 671 с. — ISBN 5-82270-035-5
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0
Рипан Р., Четяну И. Неорганическая химия. Химия металлов. — М.: Мир, 1972. — Т. 2. — 871 с.


== Ծանոթագրություններ ==