armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վրեն Տաշրացի

Վրեն Տաշրացի (5-րդ դար, Լոռի Բերդ, Տաշիր (գավառ), Գուգարք, Հայկական մարզպանություն - 5-րդ դար), հայ նախարար Մարզպանական Հայաստանում, Գուգարք աշխարհի Տաշիր գավառի տանուտերը (մոտ 440-470), Տաշրացիների նախարարական տոհմից։ 


== Վարդանանց պատերազմ ==
Վրեն Տաշրացին մասնակցել է 451 թվականի մայիսի 26-ին տեղի ունեցած Ավարայրի ճակատամարտին։ Երբ Մուշկան Նյուսալավուրտի գլխավորած պարսկական բանակն առաջանում է դեպի Հեր և Զարևանդ գավառները, Վարդան Մամիկոնյանը լուր է ստանում այդ մասին և արագորեն իր նիզակակիրներին հրամայում իրենց գնդերով իջնեն Արտազի դաշտ, եկող բանակի դեմը առնելու համար։ Վարդան Մամիկոնյանը առաջանում է և իր հետևից հետզհետե հասնում ու խմբվում են Ներշապուհ Արծրունին, Խորեն Խորխոռունին, Արտակ Պալունին, Վահան Ամատունին, Թաթուլ Դիմաքսյանը, Արշավիր Արշարունին, Շմավոն Անձևացին, Տաճատ Գնթունին, Ատոմ Գնունին, Խոսրով Գաբեղյանը, Կարեն Սահառունին, Հմայակ Դիմաքսյանը, Գազրիկ Դիմաքսյանը, Ներսեհ Քաջբերունին, Փարսման Մանդակունին, Արսեն Ընծայենին, Այրուկ Սլկունին, Վրեն Տաշրացին, Ապրսամ Արծրունին, Խուրս Սրվանձտյանը և Շահ ախոռապետը։ Այս իշխաններից բացի գալիս են նաև Վահևունյաց, Ռշտունյաց, Տրպատունյաց, Քողյաց և Ակեացիների գնդերը, որոնց գլխավորների անունները չի հիշատակում։ Վարդան Մամիկոնյանը և ևս 8 նախարարներ զոհվում են մարտի դաշտում։ Ճակատամարտից հետո ապստամբական շարժումը չի մարում ու հայերը ամրանալով անառիկ վայրերում հարձակումներով փորձում են արյունաքամ անել թշնամում։ Բացի այդ, պարսիկներին ծանր հարաված են հասցնում նաև հոները։ Ծանր կացության մեջ հայտնված պարսից արքունիքը ստիպված է լինում հաշտվել Մարզպանական Հայաստանի լայն ինքնավարության հետ, թեթևացնում հարկերը և հրաժարվում կրոնափոխության բռնի գաղափարից։ Սակայն գերված հոգևոր առաջնորդները և նախարարները Տիզբոնում ենթարկվում են դատի։ Առաջինները մահապատժի են ենթարկվում, իսկ երկրորդները ուղարկվում են Միջին Ասիայի կողմերը, որոնց մեջ էր նաև Վրեն Տաշրացին։ Ավելի ուշ, 463 թվականին նրան և մյուս նախարարներին թույլատրվում է վերադառնալ հայրենիք և տիրել իրենց կալվածքներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Հավանգեն

Հավանգեն (գերմ.՝ Hawangen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 1248 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010)։ Զբաղեցնում է 14,50 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 149։


== Ծանոթագրություններ ==
Կանոնգիրք (652)

Կանոնագիրք (652), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 652 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ դարում Գրիգոր կրոնավոր գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Հակոբ եպիսկոպոսը։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,5X13,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 132 թերթից։ Գրված է բոլորագիր նոտագրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմագիր։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 64բ, 75բ, 113բ, 120բ, 123ա։


== Բովանդակություն ==
Յովհ․ Երզնկացւոյ Խրատ հասարակաց։
Ի կանոնագրոց հայոց։
Կանոնք զգուշաւոր քահանայից։
Յաղագս մատաղի։
Յովհ․ Երզնկացւոյ Սահմանք և կանոնք Եղբայրութեան։
Գրառաջք։
Կանոնք վասն յայլ և այլ ախտաւորութեան մարմնոյ։
Դաւթի Ալաւկայ որդւոյ Կանոնք։
Խրատք վասն նշանադրութեան։
Քարոզք։
Վասն Կորխայ և Դա դանայ


== Ծանոթագրություններ ==
Արխաշեն

Արխաշեն (Արքաշեն, Արխաշին), լեռնագագաթ Հայաստանում՝ Գեղամա լեռնաշղթայում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գժել (գյուղ, Ռամենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳժելԳժել (ռուս.՝ Гжель), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 964 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալեքսանդրոպոլ (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսանդրոպոլ (այլ կիրառումներ)Ալեքսանդրոպոլ (ուկրաիներեն՝ Олександропіль), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Ալեքսանդրոպոլ գյուղում բնակվում էր 194 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լիսի (լիճ)

Լիսի (վրաց.՝ ლისის ტბა), փոքրիկ լիճ Վրաստանում, տեղակայված է Կուր գետի հովտում, Թբիլիսիից փոքր-ինչ արևմուտք։ Լիճը շրջապատված է ժայռային պատով։
2007 թվականին Վրաստանի կառավարության կողմից 182 մլն դոլարով վաճառվել է GRDC Group վրացական ընկերությանը։ Զարգացման ծրագիրը ներառում է լճի տարածքում տուրիստական-վերականգնողական համալիր կառուցելը։


== Կենդանական աշխարհ ==
Լիսի լիճը մի շարք ջրային թռչունների ապաստարան է։ Գիշատից թռչուններից ապրում է ճահճային մկնաճուռակը, մեծ ճուռակը, արտույտաբազեն և այլն։


== Կլիմա ==
Լճի կլիման տաք է, միջերկրածովյան։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը մոտավորապես 400 մմ է, անձրևով օրերի քանակը տարվա ընթացքում չի գերազանցում 30-ը։ 10-20 օրերի ընթացքում լիճը պատված է ձյունով։ Ջրի միջին ջերմաստիճանը 0 աստիճանից փոփոխվում է 23-ի հունվարից հուլիս։ Ֆիքսված ամենաբարձր ջերմաստիճանը 37 °C է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Caucasus Birding — Mtkvari Valley — Lake Lisi Archived 2009-01-06 at the Wayback Machine.
Գորնի (գյուղ, Կուշնարենկովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորնիԳորնի (ռուս.՝ Горный, բաշկիրերեն՝ Горный), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուշնարենկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Չաուրմա

Չաուրմա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառակում։ Գտնվում էր Խնուս քաղաքից 30 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղը ջրառատ էր և ուներ արգավանդ ու բերրի հողեր։


== Պատմություն ==
Զուտ հայաբնակ գյուղ է։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1909 թվականին ուներ 180 տուն, իսկ 1915 թվականին՝ 250 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, հողագործություն ու արհեստներն էին։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Չաուրման ուներ եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղում գործում էր հայկական վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բոլոտովո (այլ կիրառումներ)

Բոլոտովո, կարող է վերաբերել՝

Բոլոտովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Գլինկովսկի շրջանի կազմում։
Բոլոտովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բոլոտովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խիսլավիչսկի շրջանի կազմում։
Բելոկամենկա (գյուղ, Օվրուչի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բելոկամենկա (այլ կիրառումներ)Բելոկամենկա (ուկրաիներեն՝ Білокамінка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1987 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բելոկամենկա գյուղում բնակվում էր 188 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,245 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 767,35 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անդրեաս Եվդոկացի

Անդրեաս Եվդոկացի (1541, Թոքաթ), գրիչ, ժամանակագիր։ Գրել է «Ժամանակագրություն», որն ընդգրկում է 1453-1668 թվականների իրադարձությունները։ Տեղեկություններ է հաղորդում թուրք-պարսկական պատերազմների, 1601 թվականի ջալալիների արշավանքների, Եվդոկիայի հայերի վերաբերյալ։ Օգտվել է գրավոր աղբյուրներից, իսկ XVI դ. կեսից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունները շարադրել է որպես ականատես։ Վկայությունները հիմնականում արժանահավատ են և վերաբերում են օսմանյան թուրքերի և Սեֆևյան Պարսկաստանի մրցակցությանն ու պատերազմներին 1601-ին Զալալիների կատարած խժդժություններին, Եվդոկիայի հայերի կյանքին։


== Գրականություն ==
Պատկանյան Ք., Նշխարք մատենագրության հայոց, ՍՊԲ, 1884, էջ 41–49
Մանր ժամանակագրություններ, XIII–XVIII դդ., կազմ. Վ. Հակոբյան, հ. 1, Ե., 1951, էջ 154–64։


== Ծանոթագրություններ ==
Հոշոտված Հայաստան

Հոշոտված Հայաստան, փաստագրական հուշագրություն, որ պատմված է Հայոց ցեղասպանության վկաներից մեկի՝ Արշալույս Մարտիկանյանի կողմից։ Հուշագրությունում Արշալույս Մարտիկանյանը պատմում է իր և իր ժողովրդի չարչարանքների, ջարդերի ու կոտորածների, հայ ազգաբնակչության տեղահանությունների մասին։


== Բովանդակություն ==
Արշալույս Մարտիկանյանը ծնվել է Խարբերդի նահանգի Չմշկածագ քաղաքում։ Նրա հայրը հարուստ դրամագործ էր և ճանաչված անձնավորություն։ Հուշագրությունում նկարագրված դեպքերը սկիզբ են առնում 1915 թվականի ապրիլից։ Արշալույսը, որ ընդամենը 14 տարեկան աղջնակ էր, տեսել է իր սեփական մոր, հոր, եղբայրների և քույրերի սպանությունը։ Նրա ծնողներին դաժանաբար սպանել էին իր աչքի առջև Տիրոջն ապավինելու և Նրան հավատարիմ մնալու համար։ Անցնելով տարբեր թուրք փաշաների և քուրդ ելուզակների ձեռքի տակով, ընկնելով հարեմներ և ենթարկվելով տանջանքների՝ փոքրիկ Արշալույսը մինչև վերջ հավատարիմ է մնում իր հավատքին։
Երկարատև չարչարանքներից հետո նա ապաստան է գտնում մի ամերիկացու տանը։ Հետագայում պարզվում է, որ ամերիկացին ճանաչված միսիոներ-բժիշկ Ֆրեդերիկ Մակքալըմն է։ Վերջինս գտնվում էր Կոստանդնուպոլսում, երբ սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը։ Նա առաջիններից մեկն էր, ով վերադառնալով Էրզրում, օգնություն ցուցաբերեց հայ ժողովրդին։ Այդ ժամանակ ռուսական բանակն արդեն մուտք էր գործել Էրզրում։
Արշալույսը Զորավար Անդրանիկի միջնորդությամբ և Մեծ դուքսի՝ Կովկասի ռազմաճակատի ընդհանուր հրամանատարի հրամանով տեղափոխվում է Ամերիկա։ Նա մեկնեց այդ երկիր՝ ոչ միայն փրկվելու, այլև փրկություն հայցելու իր ժողովրդին, հասցնելու մեծն Զորավարի հայտնի ուղերձը ամերիկացիներին՝
«Մեծ դուքսը կարգադրել է քեզ ուղարկել Ամերիկա, որտեղ մեր խեղճ ժողովուրդը շատ բարեկամներ ունի։ Երբ հասնես այդ սիրելի երկիրը, նրա ժողովրդին ասա, որ Հայաստանը հյուծված է, հոշոտված և արյունաքամ, բայց նորից կբարձրանա, միայն եթե Ամերիկան օգնություն տրամադրի մեզ, սնունդ ուղարկի մեր սովյալներին, դրամ` նրանց վերադարձնելու իրենց տները, երբ պատերազմն ավարտվի»։
Արշալույս Մարտիկանյանը վախճանվել է 1996 թվականին ԱՄՆ-ում։ Ցավոք այսօր նրա շիրիմի տեղն անհայտ է։


== Ֆիլմ ==

Հուշագրության լույս տեսնելուց կարճ ժամանակ հետո նկարահանվում է Հայոց ցեղասպանության մասին առաջին գեղարվեստական ֆիլմը «Հոգիների աճուրդ» խորագրով։ Ֆիլմը նկարահանվել է 1918 թվականին և ցուցադրվել Նյու Յորքում 1919 թվականին։


== Աղբյուրներ ==
«Հոշոտված Հայաստան», գրի է առել՝ Հ. Գեյթս, Լոս Անջելես, «Երազ» տպարան, 1995
«Հոգիների աճուրդ» կամ «Ճշմարտության հուշարձան»
Արծնիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Արծնի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 2 հուշարձան (1 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսեևսկի (Օբլիվսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալեքսեևսկի (այլ կիրառումներ)Ալեքսեևսկի (ռուս.՝ Алексеевский ), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Օբլիվսկի շրջանում։ Ալեքսեևսկոյե գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Բնակչությունը կազմում է 613 մարդ։
(3851) Ալհամբրա

(3851) Ալհամբրա (անգլ.՝ Alhambra), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Ցուտոմու Սեկիի կողմից Գեյսեյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,175052 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0345 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3156 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1171,66 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,307256 աստիճան/օր արագությամբ։ 
Ուղեծրի հարթությունը խավարածրի հարթության հետ կազմում է 4.63° անկյուն։


== Անուն ==
Անունն ստացել է Գրանադայում գտնվող մավրիտանական թագավորների նշանավոր Ալհամբրա պալատի պատվին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ (3801-3900)
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3851) Ալհամբրա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Միրոն Պոլյակին

Միրոն Բորիսովիչ Պոլյակին (փետրվարի 12, 1895(1895-02-12), Չերկասի - մայիսի 21, 1941(1941-05-21), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային ջութակահար և մանկավարժ։ ՌՍՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1940)։
1908-1918 թվականներին սովորել է Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում (Լ․ Ս․ Աուերի ջութակի դասարան)։ Համերգներով հանդես է եկել 1909 թվականից (1918-1926 թվականներին ելույթներ է ունեցել Արևմտյան Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում)։ Միրոն Պոլյակինը պետերբուրգյան ջութակի դպրոցի ճանաչված ներկայացուցիչներից է։ Դասավանդել է Լենինգրադի (1928 թվականից՝ պրոֆեսոր) և Մոսկվայի (1936 թվականից) կոնսերվատորիաներում։ Նրա մոտ են կատարելագործվել Մ․ Ի․ Ֆիխտենգոլցը, Մ․ Մ․ Կոզոլուպովան և ուրիշներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուայալա

Ուայալա (անգլ.՝ Whyalla), քաղաք Ավստրալիայում` Հարավային Ավստրալիա նահանգում։ Գտնվում է Էյր թերակղզու հյուսիսարևելյան մասում, Սպենսեր ծովածոցի հյուսիսային ծովափին (հայտնի է Upper Spencer Gulf անվամբ, այսինքն՝ Սպենսերի Վերին ծովածոց), նահանգի մայրաքաղաք Ադելաիդայից 395 կմ հեռավորության վրա։ Բնակչությունը կազմում է 21 122 մարդ (2006 թվականի մարդահամար), ինչը նրան դարձնում է նահանգի բնակչության թվով երրորդ քաղաքը՝ Ադելաիդայից (ավելի ճիշտ Ադելաիդական քաղաքային ագլոմերացիայից) և Մաունտ-Գամբիրից հետո։


== Պատմություն ==

Ուայալայի պատմությունը կապված է ավստրալիական լեռնահանքարդյունաբերության հսկայի BHP Billiton պատմության հետ։ Ուալան առաջացել է 1901 թվականին, որպես նավահանգիստ Սպենսեր ծովածոցի միջոցով երկաթի հանքաքարը տեղափոխելու համար։ Հանքաքարը  այստեղ է բերվել նեղուղի երկաթուղով Միդլեբեկ սարի վրա գտնվող այդ ընկերության հանքերից և նավերով տեղափոխվել է ծովածոցի մյուս ափ՝ Պորտ Պիրի, որտեղ այն օգտագործվել է որպես հոսք կապարի ձուլման պրոցեսում։ Ուայալան քաղաք է դարձել 1920 թվականին, նավահանգիստն ընդարձակվել է և երկաթի հանքաքարը սկսել են ծովով տանել երկրի արևելքում գտնվող Նյուկասլի մետալուրգիական գործարան։

Բուն Ուայալան դարձել է արդյունաբերական մեծ քաղաք 1939 թվականին, երբ սկսվել են շինվել առաջին հրահալոցային վառարանները և նավաշինարանը։ 1965 թվականին այստեղ եղել է ամբողջական արդյունաբերական կոմբինատ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նավաշինարանը կառուցել է բավականաչափ նավեր երկիրը պաշտպանելու համար և դարձել է ամենամեծը Ավստրալիայում։ Քանի որ այստեղ գրեթե խմելու ջուր չկար, 1978 թվականին կառուցվել է գլխավոր ջրմուղը Մուրեյ գետից։ 1976 թվականին բնակչության թիվը հասել է 33 հազար մարդու։ Շուտով նավաշինարանը փակվել է՝ չդիմանալով Ճապոնիայի հետ մրցակցությանը (1978) և մետաղագործական արդյունաբերությունը սկսել է աստիճանաբար անկում ապրել։
21-րդ դարի սկզբին հանքարդյունաբերությունը Հարավային Ավստրալիայում կրկին վերելք է ապրում, ինչը դրական է անդրադառնում Ուայալայի արդյունաբերական ակտիվության վրա։


== Տեսարժան վայրեր ==

«Ուայալա» հետախուզական ռազմանավն (HMAS Whyalla) ուալական նավագործարանի առաջին նավն է, որ ջուր է իջեցվել և անվանվել է ի պատիվ քաղաքի։ 1984 թվականին նրա դուրսգրումից հետո այն գնվել է Ուայալայի քաղսովետի կողմից՝ 5000 ավստրալիական դոլարով, վերադարձվել հայրենի քաղաք և 1987 թվականին տեղադրվել է ծովափից 2 կմ հեռավորության վրա։ Այն դարձել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 29-ին բացված քաղաքի Ծովային թանգարանի կենտրոնը։
Կենդանաբանների և ստորջրյա լողի սիրահարների կողմից համաշխարհային համբավ ունի Ուայալայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Ֆոլս-Բեյի (False Bay) ծովախորշը, որտեղ ամեն ձմեռ (հարավային կիսագունդ) զուգավորման շրջանում հավաքվում են հսկայական ավստրալիական թանաքաձկները։ Համեմատաբար ոչ մեծ խորություններում թանաքաձկներին կարելի է հետևել ոչ միայն աքվալանգով այլև խողովակով։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Սվիրիդովկա (գյուղ, Երշիչսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍվիրիդովկաՍվիրիդովկա (ռուս.՝ Свиридовка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(9869) Յադումարու

(9869) Յադումարու (անգլ.՝ Yadoumaru), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի փետրվարի 9-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,36201 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0521 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,672 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1325,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271507 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,92° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9869) Յադումարու աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գյունտեր Գրաս

Գյունտեր Վիլհելմ Գրասս (գերմ.՝ Günter Wilhelm Grass, հոկտեմբերի 16, 1927(1927-10-16)[…], Ազատ քաղաք Դանցիգ և Գդանսկ, Ազատ քաղաք Դանցիգ - ապրիլի 13, 2015(2015-04-13)[…], Լյուբեկ, Գերմանիա), գերմանացի գրող, քանդակագործ, նկարիչ։ 1999 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Գրասը ծնվել է Դանզիգ քաղաքում (այժմ Գդանսկ, Լեհաստան) 1927 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 1945 թ. մայիսին գերմանական Էսէս-ում ծառայությունից հետո, Ամերիկյան զորքերի կողմից վերցվում է գերի և ազատ է արձակվում 1946 թվականին։ Կատարելագործվելով որպես քարտաշ և քանդակագործ, նա սկսում է գրել 1950 թվականին։ Իր արձակ ստեղծագործություններում նա հաճախ է անդրադառնում իր մանկությանը Դանզիգում։


== Ստեղծագործություն ==
Գրասը առավել հայտնի է իր առաջին «Թիթեղյա թմբուկը» վեպով։ Նացիստների շարքում իր ծառայությունների մասին Գրասը պատմել է շատ ավելի ուշ՝ «Հիշողության լամպ» գրքում, որը հրատարակվել է 2006-ին։ Իսկ նրա առաջին ստեղծագործությունը՝ «Թիթեղյա թմբուկը», վեպը լույս է տեսել 1959-ին։ Հենց «Թիթեղյա թմբուկը»-ն էլ շատ գրականագետներ համարում են մոգական ռեալիզմի մեկնակետը։ Այս վեպին հաջորդել են Գրասի «Կատուներ-մկներ» (1991) և «Շան տարիներ» (1963) վեպերը, իսկ այս վեպերը միասին կազմել են հայտնի Դանցիգյան եռագրությունը, որի համար էլ Գրասը 1999-ին գրականության բնագավառում ստացել է Նոբելյան մրցանակ։ Նրա վերջին վեպը հեքիաթագիրներ Գրիմ եղբայրների մասին, լույս է տեսել 2010-ին։ Կյանքի վերջին շրջանում նա գրեց մի քաղաքական բանաստեղծություն, որով կոչ էր անում զարգացած երկրներին վերահսկել Իսրայելի ատոմային ծրագիրը։ Այս սուր քննադատությունից հետո «4 ծովերի երկիր»-ը համաշխարհային հռչակ վայելող գրողին ճանաչել է «պերսոնա նոն գրատա»՝ անցանկալի անձ։
Գյունթեր Գրասը զբաղվել է նաև փորագրությամբ ու քանդակագործությամբ։ Մահացել է 2015 թվականի ապրիլի 13-ին, Լյուբեկ քաղաքի հիվանդանոցում, 87 տարեկանում։


== Մատենագիտություն ==
Դանցիգյան եռագրություն
1959 - «Թիթեղյա թմբուկ» (Die Blechtrommel)
1961 - «Կատու և մուկ» (Katz und Maus)
1963 - «Շան տարիներ» (Hundejahre)
1969 - «» (Örtlich betäubt)
1972 - «» (Aus dem Tagebuch einer Schnecke)
1977 - «» (Der Butt)
1979 - «» (Das Treffen in Telgte)
1980 - «» (Kopfgeburten)
1986 - «» (Die Rättin)
1992 - «» (Unkenrufe)
1999 - «» (Mein Jahrhundert)
2002 - «» (Im Krebsgang)
2006 - «» (Beim Häuten der Zwiebel)
2008 - «» (Die Box)
2009 - «» (Unterwegs von Deutschland nach Deutschland. Tagebuch 1990)
2010 - «» (Grimms Wörter)


== Գ. Գրասը հայերեն ==
Թիթեղյա թմբուկը (վեպ), Երևան, Անտարես, 2015, թարգմանությունը գերմաներենից՝ Կարլեն Մատինյանի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նեոլիբերալիզմի հիմքում անպատասխանատվությունն է
Գյունտեր Գրասը գրապահարանում
Հրաչյա Մարգարյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարգարյան (այլ կիրառումներ)Հրաչյա Խաչատուրի Մարգարյան (նոյեմբերի 26, 1912, գյուղ Փոքր Ղարաքիլիսա (այժմ՝ Ազատան, ՀՀ Շիրակի մարզ)-նոյեմբերի 23, 1967, Երևան), հայ խորհրդային կուսակցական և պետական աշխատող, ԽՄԿԿ անդամ (1931)։

Ավարտել է ԽՄԿԿ ԿԿ-ին առընթեր կուսակցական կազմակերպիչների բարձրագույն դպրոցը (1946)։ Աշխատել է Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) տեքստիլ կոմբինատում և շրջանային թերթերի խմբագրություններում, 1937-1939 թվականներին և 1941-1943 թվականներին՝ ՀԿԿ ԿԿ ապարատում։ 1939-1941 թվականներին եղել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի խմբագիրը, 1943 թվականին ընտրվել է ՀԿԿ ԿԿ քարտուղար։ 1946-1951 թվականներին աշխատել է ԽՄԿԿ ԿԿ ապարատում՝ որպես տեսուչ, ապա՝ բաժնի վարիչ։ 1952 թվականին նշանակվել է «Խորհրդային Հայաստան» թերթի խմբագիր։ 1953 թվականին ընտրվել է ՀԿԿ ԿԿ երկրորդ քարտուղար։ 1959-1964 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարար, 1964 թվականից՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի Նախագահության նախագահի տեղակալը։ Եղել է ՀԿԿ ԿԿ (1943-1945, 1952-1967), ՀԽՍՀ Գերագույն սովետի Նախագահության անդամ (1965-1967), ԽՍՀՄ IV-V և ՀԽՍՀ IV-VII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։
Կալինինո (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿալինինոԿալինինո (ուկրաիներեն՝ Калініне), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կալինինո գյուղում բնակվում էր 103 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարուլկ (գազակոնդենսատային հանքավայր)

Մարուլկ, գազի հանքավայր, որը գտնվում է Նորվեգիայի մայրցամաքային տարածքների խութում։ Շահագործումը սկսվել է 1992թ.-ին։
Գազային շերտի առաջացումը կապված է Մելային ժամանակաշրջանի հետ։ Հանքավայրի պաշարները գնահատվում են 71 միլիոն բարլ.:
Մարլուկի հանքավայրը շահագործում են մի քանի ընկերություններ, որոնք են՝ Eni (20% բաժնեմաս), Dong Energy (30% բաժնեմաս) և Ստատօիլ (50% բաժնեմաս)։


== Արտաքին հղումներ ==
Ստատօիլ ընկերության պաշտոնական կայք: Archived 2016-11-14 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
Մայդան-Կարաչիևեցկի

Մայդան-Կարաչիևեցկի (ուկրաիներեն՝ Майдан-Карачієвецький), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վինկովեցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մայդան-Կարաչիևեցկի գյուղում բնակվում էր 246 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1056 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 232,95 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
39-րդ հարավային զուգահեռական

39-րդ հարավային զուգահեռականը հասարակածից 39° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։
Անցնում է Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։ 

Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 86 626 մ երկարություն։
Հեռավորությունը՝
հասարակածից` 4319 կմ
հարավային բևեռից` 5683 կմ


== Ցերեկվա տևողությունը ==
Ցերեկվա տևողությունն այս զուգահեռականի վրա մարտի 17-ից մինչև հուլիսի 29-ը 10 ժամից պակաս է։


== Քաղաքներ ==
Թեմուքո (Չիլի)


== Զուգահեռականով հատվող տարածքները ==


== Տես նաև` ==
40-րդ հարավային զուգահեռական
38-րդ հարավային զուգահեռական
39-րդ հյուսիսային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Լիխտենֆելս (շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լիխտենֆելս (այլ կիրառումներ)Լիխտենֆելս  (գերմ.՝ Landkreis Lichtenfels), շրջան Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Լիխտենֆելս քաղաքը։ Զբաղեցնում է 521,83 կմ2։ Բնակչությունը 70 192 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 135 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 09 4 78 է։ Շրջանում 11 համայնք կա։


== Ծանոթագրություններ ==
Հիդրոդինամիկական փոխանցում

Հիդրոդինամիկական փոխանցում, էներգիան տանող անվից տարվողին փոխանցող մեխանիզմ։ Փոխանցումը կատարվում է շրջապտույտ կատարող աշխատանքային հեղուկի արագությամբ պայմանավորված ճնշման հաշվին։ Հիդրոդինամիկական փոխանցումը բաղկացած է կենտրոնախույս պոմպից և հիդրոտուրբինից, որոնք մոտեցված են այնպես, որ նրանց անիվները կազմում են աշխատանքային հեղուկով լցվող տորաձև խոռոչ։ Ըստ կոնստրուկցիայի ստորաբաժանվում են հիդրոկցորդիչների և հիդրոտրանսֆորմատորների։ Որպես ավտոմատ գործող անաստիճանային փոխանցում Հիդրոդինամիկական փոխանցումը լայնորեն կիրառվում է ավտոմոբիլների փոխհաղորդակներում, ջերմաքարշերում, նավերի ուժային տեղակայանքներում, ՋԷԿ-երի սնող պոմպերի և ծխաքարշերի հաղորդակներում։
Մազա (գյուղ, Կադույսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄազաՄազա (ռուս.՝ Маза), գյուղ Ռուսաստանի Վոլոգդայի մարզի Կադույսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 261 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
A Natural Disaster

A Natural Disaster (հայերեն՝ Տարերային աղետ), բրիտանական Anathema խմբի յոթերորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2003 թվականին՝ Music for Nations լեյբլում։


== Ալբոմի մասին ==
Ալբոմի նյութի հիմնական մասը Դենիել Քավանան գրել էր մոտավորապես երկու տարի առաջ։ Մնացած մասը գրվել է ստուդիական ալբոմի թողարկման գործընթացի ընթացքում։ Այդ պատճառով ալբոմի կոմպոզիցիաների կեսը գրվել է ստեղնաշարային գործիքներով, իսկ մյուս կեսը՝ ակուստիկ կիթառով։


== Երաժշտություն ==
Դենի Քավանայի խոսքերով այս ալբոմը շատ հասարակ է եղել և որոշ աստիճանով նույնիսկ մռայլ։ Միևնույն ժամանակ այսպիսի ալբոմ նախկինում խումբը չէր ունեցել։
Ալբոմում կարելի է լսել կանացի վոկալ, որը կատարում է Լի Դուգլասը (խմբի մի քանի ալբոմներում նույնպես երգել է նա)։ Ինչպես նաև երկու երգերում՝ Are You There? և Electricity, երգում է Դենիել Քավանան։


== Ձևավորում ==
Շապիկի ձևավորումով ու դրա բուկլետով զբաղվել է Թրեվիս Սմիթը։ Բուկլետի վրա կարելի է տեսնել կոմպոզիցիայի չկրկնօրինակված լիրիկան։ Բառերի տեղաբաշխման այդ մեթոդն առաջարկել է Վինսենթ Քավանան։


== Կոմպոզիցիաների ցանկ ==
«Harmonium» — 5:28
«Balance» — 3:58
«Closer» — 6:20
«Are You There?» — 4:59
«Childhood Dream» — 2:10
«Pulled Under at 2000 Metres a Second» — 5:23
«A Natural Disaster» — 6:27
«Flying» — 5:57
«Electricity» — 3:51
«Violence» — 10:45


== Ձայնագրման մասնակիցներ ==
Վինսենթ Քավանա - վոկալ, կիթառ
Դենիել Քավանա - կիթառ, ստեղնաշարային, բեք-վոկալ
Լես Սմիթ - հարվածային, գործիքավորում
Ջեյմի Քավանա - բաս, գործիքավորում


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Գիմ դե Ֆրեշենետ

Սան Գիմ դե Ֆրեշենետ (իսպ.՝ Sant Guim de Freixenet), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սեգառա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 25,1 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1114 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Página web del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-10-07 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Մագնիսական ոսպնյակ

Մագնիսական ոսպնյակ, մագնիսական դաշտի միջոցով լիցքավորված մասնիկների փնջերը կիզակետող սարք։ Էլեկտրոնային ոսպնյակի տարատեսակներից է։ Պարզագույն մագնիսական ոսպնյակը սոլենոիդն է, որի ստեղծած դաշտն օգտագործվում է էլեկտրոնային մանրադիտակներում, մաս-սպեկտրո-մետրերում և այլ սարքերում փոքր էներգիայի լիցքավորված մասնիկների փնջերի կիզակետման համար։ Մեծ էներգիայի մասնիկների փնջերի ձևավորման համար օգտագործում են քառաբևեռ մագնիսական ոսպնյակներ, որոնց մագնիսական դաշտն ուղղահայաց է փնջի առանցքին։ Մագնսսական ոսպնյակը քառաբևեռ ցրող և հավաքող է․ եթե այն մի հարթության մեջ ցրում է փունջը, ապա դրան ուղղահայաց հարթության մեջ հավաքում է։ Քառաբևեռ մագնիսական ոսպնյակների զույգը հնարավորություն է տալիս մեծ էներգիայի մասնիկների փունջը, զգալի հեռավորությունների վրա տեղափոխելիս, բերել նպատակահարմար չափերի։
Կարայար (գյուղ, Կարաիդելսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿարայարԿարայար (ռուս.՝ Караяр, բաշկիրերեն՝ Ҡараяр), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 636 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բոն Ժեզուս դա Պենիա

Բոն Ժեզուս դա Պենիա (պորտ.՝   Bom Jesus da Penha), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Զոնա դա Մատայի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 3967 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 209,069 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 19,0 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1963 թվականի մարտի 1-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 20.212.160,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 5.371,29 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,776 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Գեղագիտական ճաշակ

Գեղագիտական ճաշակ, գեղեցիկի դիրքերից արվեստի ստեղծագործությունն ու իրականությունն ընկալելու և սոցիալ-հոգեբանական գնահատական տալու մարդու հոգևոր ընդունակությունը։ Որպես գեղագիտական կատեգորիա ճաշակը, ըստ էության, կիրառվում է 17-րդ դարից։ Սկսած Ն․ Բոալոյից ճաշակի հիմնական հատկանիշներ են համարվել ճշմարտանմանությունը, բանական լինելը, հստակությունը․ Հ․ Հոմը և Ա․ Շաֆտսբհրին ճաշակին հաղորդել են նաև բարոյական իմաստ։ Ի․ Կանտը «ճաշակի անտինոմիաներում» ճաշակ ներկայացրել է որպես զգայության և բանախոհության երկընտրանք, որպես հակասություն անհատական ազատ դատողության և ճաշակի համընդհանրության միջև։ Սակայն Կանտը չկարողացավ լուծել այս անտինոմիաները։ Հեգելը ճաշակը քննարկել է հիմնականում կասված արվեստի հետ։ Սակայն գիտակցելով ճաշակի լայն բովանդակությունը՝ պնդել է, որ այն «մշակույթի ազդեցությամբ նրբացված գեղեցիկի զգացումն է։ Մարքսիստական գեղագիտությունն ընդգծում է ճաշակի հասարակական բնույթը և կախվածությունը նրա կրողի սոցիալական դրությունից, գործուն բնույթը և առարկայական պայմանավորվածությունը։ Մարքսիստական գեղագիտությունը ճաշակը դիտում է որպես կյանքի բոլոր բնագավառներում դրսևորվող պատմահասարակական մշակույթի արտահայտություն։ Ճաշակի առաջացման մեջ ելակետային գործոն է ճանաչվում արվեստը։ Բնության, մարդու և մարդկային պատմության գեղագիտական կողմի նկատմամբ ճաշակի ձևավորումը ածանցյալ է և պատմականորեն իրականացվել է արվեստի միջոցով։ Ընդհանրապես ճաշակի զարգացման պատմությունը վկայում է նրա ոլորտների ընդլայնումը։ Արվեստի մեջ գեղեցիկի ընկալումով ավելի խոր և նուրբ է ըմբռնվում նաև բնության, շրջապատի իրերի, մարդու գեղեցկությունը,։ Առօրյայում օգտագործվում է նաև «գեղարվեստական ճաշակ» հասկացությունը՝ որպես գեղագիտական ճաշակի հոմանիշ։ Այս դեպքում գեղարվեստական ճաշակը հասկացվում է որպես գեղագիտական ճաշակ, որը դրսևորվում է գեղարվեստական գործունեության ոլորտում (գեղարվեստական ստեղծագործության գնահատումը, ստեղծումը, ընկալումը)։ Գեղարվեստական ճաշակի ձևավորման վրա ազդեցություն են ունենում ինչպես անհատի սոցիալական դրությունը, այնպես էլ ժողովրդի ազգային ավանդույթները ն տեղի գեղարվեստական մշակույթի յուրահատկությունները։ Գեղագիտական ճաշակի ձևավորումը գեղագիտական դաստիարակության նպատակներից է։ Ճաշակ գործածվում է նաև սեր կամ հակում («երաժշտական ճաշակ», «գրական ճաշակ»), ինչպես և ոճ («եվրոպական ճաշակ», «18-րդ դարի ճաշակով») իմաստներով։
Պասուենգոս

Պասուենգոս (իսպ.՝ Pazuengos), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Էսկարայ շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 25,12 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 38 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 55 կմ հեռավորության վրա։
Զավիդովկա (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)

Զավիդովկա (ռուս.՝ Завидовка), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 158 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գանձակի պատմության թանգարան

Գանձակի պատմության թանգարան (ադրբ.՝ Gəncə Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi), ադրբեջանական պատմության թանգարան։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին և այժմ գտնվում է Ադրբեջանի քաղաք Գանձակում։ Ներկայումս թանգարանում պահպանվում են ավելի քան 30.000 ցուցանմուշներ ։


== Պատմություն ==
Ադրբեջանի պատմության թանգարանը զբաղեցնում է 1000 քմ տարածք, որից 800-ը տրամադրված է գիտական ցուցադրություններին։ Թանգարանում ցուցադրված են հոգևոր և նյութական մշակույթին, ինչպես նաև քաղաքական պատմությանը, արվեստին և Գանձակի քաղաքական կյանքը բնութագրող թանգարանային նմուշներ և հնագիտական իրեր ։
Թանգարանը հիմնադրվել է 1924 թվականին։ Առաջին տարիներին թանգարանը բաղկացած էր 2 բաժիններից `պատմություն և գյուղատնտեսություն։ Թանգարանում ունեցել է ավելի քան 500 ցուցանմուշ։ 1954 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է Գանձակի Ազիզբեկովի 260 հասցեում գտնվող շենք։ 1972 թվականին թանգարանը տեղափոխվել է Զիադխանովի շենք, որտեղ այն ներկայումս գտնվում է։


== Թանգարանի հավաքածուն ==
Ներկայումս թանգարանը ունի ավելի քան 30.000 ցուցանմուշ։ Թանգարանի հավաքածուն նվիրված է հին ժամանակներում ներկայիս Գանձակի տարածքում բնակված հին ցեղերի պատմությունից մինչև մերօրյա Գանձակին ։ Թանգարանի նմուշները բազմաբնույթ են՝ պատմական, ազգագրական, հնագիտական, բուսաբանական, կենդանաբանական, կիրառական, հետազոտական և այլն։ Կան որոշ բաժիններ, որոնք առանձին նվիրված են ադրբեջանական արվեստին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Ադրբեջանի արվեստի ազգային թանգարան
Ադրբեջանի պատմության թանգարան (Բաքու)


== Ծանոթագրություններ ==
Բորակաթուփ

Բորակաթուփ (լատ.՝ Nitraria), բորակաթուփազգիների ընտանիքի թփուտների ցեղ։ Հայտնի է 10, ՀՀ-ում՝ 1 տեսակ՝ բորակաթուփ Շոբերի (N. schoberi)։


== Նկարագրություն ==
Ցողունը փռված է, խիստ ճյուղավորվող, փշոտ, սպիտակակեղև, բարձրությունը՝ 30-200 սմ։ Տերևները փնջերով են, նստադիր, երկարավուն՝ բութ գագաթով, հիմքում՝ նեղ։ Ծաղկաբույլը խխունջաձև է, ծաղիկները՝ կանաչադեղնավուն։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին։ Պտուղը հատապտղանման, նարնջագույն կամ մուգ կարմիր, միասերմ կորիզապտուղ է։ Պարունակում է ալկալոիդևեր։ Ցողուններից կարելի է ստանալ սոդա։ Պտուղը քաղցր է և ուտելի։ Լավորակ կեր է նաև տարբեր կենդանիների, սողունների և թռչունների համար։


== Տարածումը Հայաստանում ==
Հանդիպում է Արմավիրի (Երասխավան, Արազափ գյուղերի շրջակայքում) և Սյունիքի (Արաքս գետի մերձափնյա որոշ հատվածներում) մարզերում։ Աճում է բլրակածածկ աղուտներում, գետերի և առվակների աղակալած ափերին, գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։
Փիրզալան

Փիրզալան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Գավառի գավառակում։ Գտնվում էր Դիզա գյուղաքաղաքից 5 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
1901 թվականին ուներ 38 տուն ասորի բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կալինինսկի (գյուղ, Մոզդոկսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿալինինսկիյԿալինինսկի (ռուս.՝ Калининский, օսերեն՝ Калининскæй), գյուղ Ռուսաստանի, Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա հանրապետության Մոզդոկսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2474 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բոկա դա Մատա

Բոկա դա Մատա (պորտ.՝ Boca da Mata), համայնք Բրազիլիայում՝ Ալագոաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ալագոաս նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Սան Միգել դուս Կամպուսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 24 227 000 մարդ։ Գրավում է 186,57 կմ2 տարածք։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1958 թվականին։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Բոկա դա Մատայի մասին
Աննա ֆոն Միլդենբուրգ

Աննա ֆոն Միլդենբուրգ (գերմ.՝ Anna von Mildenburg, ի ծնե՝ Աննա Բելլշան ֆոն Միլդենբուրգ՝ գերմ.՝ Anna Bellschan von Mildenburg, ավստրիացի գրող Հերման Բարի հետ ամուսնությունից հետո՝ Աննա Բար-Միլդենբուրգ՝ գերմ.՝ Anna Bahr-Mildenburg, նոյեմբերի 29, 1872(1872-11-29)[…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա - հունվարի 27, 1947(1947-01-27), Վիեննա, Ավստրիայի բռնազավթումը դաշնակիցների կողմից), ավստրիացի օպերային երգչուհի, դրամատիկական սոպրանո։
Սովորել է Վիեննայի կոնսերվատորիայում Ռոզա Պապիրի և Յոհանես Ռեսսի մոտ, հետո մասնավոր պարապել է Կոզիմա Վագների և Գուստավ Մալերի մոտ՝ գտնվելով նրանց նշանակալի հովանավորության տակ։ Առաջին անգամ բեմելը կայացել է 1895 թվականին Համբուրգի օպերայում՝ Վագների «Նիբելունգի մատանին» բեմադրության մեջ (Մալերի բեմադրությամբ) Բրունհիլդայի դերով, իսկ 1897 թվականին Բայրոյթի փառատոնի ժամանակ «Պարսիֆալ» օպերայում կատարել է Կունդրիի դերը։ 1898 թվականին հանդես է եկել Վիեննայի պալատական օպերայի բեմում, որի տնօրենը 1897—1907 թվականներին եղել է Մալերը, և ունեցել է բացառիկ հաջողություն։ Վիեննական թատերախմբի մենակատարուհի Միլդենբուրգը եղել է մինչև 1917 թվականը, նրա ամենահաջողված դերերգը համարվել է Իզոլդայի դերը «Տրիստան և Իզոլդա» օպերայում։
1920-ական թվականներին Բար-Միլդենբուրգը սկսել է ավելի հազվադեպ ելույթ ունենալ, ժամանակ առ ժամանակ հանդես է եկել Զալցբուրգի փառատոնի ժամանակ։ Այդ շրջանում նա դասավանդել է Մյունխենում, որտեղ նրա մոտ ուսանել է Լաուրից Մելխիորը։
Աննա ֆոն Միլդենբուրգը 19-20-րդ դարերում համարվել է վագներյան երգացանկ ունեցող խոշորագույն երգչուհիներից մեկը։ Բախտի քմահաճույքով նրանից պահպանված միակ ձայնագրությունը այդ երգացանկից չէ. դա Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերի «Օբերոն» օպերայի «Ozean, du Ungeheuer!» մեներգի 1904 թվականին ձայնագրված ռեչիտատիվն է։
1909 թվականին ամուսնացել է ավստրիացի գրող Հերման Բարի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Stefan, Paul. Anna Bahr-Mildenburg. — Wien: Wila Wiener Literarische Anstalt, 1922 (Die Wiedergabe. — 1. Reihe. — Band 6).
Fischer J. M. Gustav Mahler = Gustav Mahler: Der fremde Vertraute. — Yale University Press, 2011. — 766 p. — ISBN 978–0–300–13444–5
Սառնաղբյուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)

Սառնաղբյուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝

Սառնաղբյուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - ԼՂՀ Ասկերանի շրջանի Սառնաղբյուր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
Սառնաղբյուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ - Շիրակի մարզի Սառնաղբյուր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը
Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձան (Մոսկվա)

Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձան (ռուս.՝ Памятник воинам-интернационалистам), հուշարձան Ռուսաստանի մայրաքաղաք Մոսկվայում, որը նվիրված է Աֆղանական պատերազմում զոհված ինտերնացիոնալիստ զինվորներին։ Տեղադրված է Պոկլոննայա բլրի վրա գտնվող Հաղթանակի զբոսայգում։


== Պատմություն ==
Ինտերնացիոնալիստ զինվորների հուշարձանը ստեղծվել է աֆղանական պատերազմի վետերանների կազմակերպությունների նվիրատվություններով, ինտերնացիոնալիստ զինվորների անձնական ներդրումներով` Մոսկվայի կառավարության օժանդակությամբ։ Հուշարձանի հեղինակներն են քանդակագործներ Ս. Ա. Շչերբակովը և Ս. Ս. Շչերբակովը, ճարտարապետներ Յ. Պ. Գրիգորևը և Ս. Գրիգորևը։
Հուշարձանը ձախ ձեռքին սաղավարտով և աջ ձեռքին ինքնաձիգով, կամուֆլյաժային համազգեստով խորհրդային երիտասարդ զինվորի չորսմետրանոց բրոնզե պատկերաքանդակ է։ Զինվորը պատկերված է ժայռի եզրին կանգնած և նայում է հեռուն։ Զինվորի պատկերաքանդակը կանգնած է կարմիր գրանիտից պատրաստված պատվանդանին, որի վրա փակցված է ճակատամարտի պատկերով բրոնզաձույլ խորաքանդակ։
Հուշարձանի բացումը տեղի է ունեցել 2004 թվականի դեկտեմբերի 27-ին և նվիրված է եղել Աֆղանստան խորհրդային զորքերի մուտք գործելու 25-ամյակին։ Հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա են եղել աֆղանցի վետերաններ, Ամինի պալատը գրոհած հատուկջոկատայիններ, վետերանների կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ։


== Արտաքին հղումներ ==
«Памятник воинам-интернационалистам»։ Московский туристический портал։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-04-02-ին։ Վերցված է 2015-03-11 
«В Москве открыт памятник воинам-интернационалистам»։ РИА Новости։ 2004-12-27։ Վերցված է 2015-03-11 
«В Москве на Поклонной горе открыт памятник воинам-интернационалистам»։ Первый канал։ 2004-12-27։ Վերցված է 2015-03-11
Սալվատորե Արոնիկա

Սալվատորե Արոնիկա (իտալերեն՝ Salvatore Aronica, հունվարի 20, 1978(1978-01-20), Պալերմո, Իտալիա), իտալացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական/ձախ պաշտպան։


== Կարիերա ==
Սալվատորե Արոնիկան իր կարիերան սկսել է «Բագերիա» ֆուտբոլային ակումբում։ 1996 թվականին տեղափոխվել է «Յուվենտուս», որի կազմում անցկացրած երկու տարվա ընթացքում մասնակցել է մեկ խաղի. 1998 թվականի փետրվարի 15-ին դաշտ է դուրս եկել «Սամպդորիայի» դեմ խաղում, որտեղ «Յուվենտուսը» հաղթել է 2:0 հաշվով։ Նույն թվականի հուլիսին նա վարձավճարով տեղափոխվել է «Ռեջինա», որի կազմում մասնակցել է Իտալիայի գավաթի խաղարկության երկու հանդիպման։ 1998 թվականի հոկտեմբերին Արոնիկան տեղափոխվել է Սերիա С1-ի «Կրոտոնե» ակումբ, որի կազմում անցկացրել է 107 խաղ։
2002/03 մրցաշրջանից հետո, որն անցկացրել է «Ասկոլիում», Արոնիկան տեղափոխվել է «Մեսսինա»։ Այնտեղ նա անցկացրել է երեք մրցաշրջան՝ մասնակցելով 102 խաղի։ 2008 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Արոնիկան 2,7 միլիոն եվրոյով տեղափոխվել է «Նապոլի»։ Պայմանագիրը կնքվել է 4 տարով։ Սեպտեմբերի 14-ին նա կատարել է իր նորամուտը «Նապոլիի» կազմում՝ մասնակցելով «Ֆիորենտինայի» դեմ խաղին, որն ավարտվել է «Նապոլիի» պարտությամբ (1:2)։ 2012 թվականի դեկտեմբերի 29-ին խաղացողը պայմանագիր է կնքել «Պալերմոյի» հետ մինչև 2015 թվականի հունիսի 30-ը։


== Այլ ==
2007 թվականի մարտին «Լացիոյի» խաղացող Սթիվեն Մակինվան Արոնիկային մեղադրել է ռասիզմի մեջ.

«Մենք բախվեցինք դաշտի կենտրոնում, և նա ինձ կոչեց գրողի տարած նեգր։ Ես չպատասխանեցի նրան, բայց այդպես վարվել չի կարելի։ Ես չեմ հաշտվի նման արտահայտությունների հետ։ Դա ինձ դուր չի գալիս»։

Արոնիկան հերքել է բոլոր մեղադրանքները։
2009 թվականի մարտին Արոնիկայի անունը մի շարք այլ ֆուտբոլիստների անունների հետ միասին կապվել է «Պալերմոյի» «պայմանավորված» խաղերի հետաքննության հետ, որոնց կազմակերպիչը եղել է մաֆիան։ Հետաքննությունը վերաբերել է 2003 թվականին, երբ Սալվատորեն խաղում էր «Ասկոլիի» կազմում։ Նույն թվականի սեպտեմբերին հետաքննությունը դադարեցվել է վավերականության ժամկետի ավարտի պատճառով։


== Ձեռքբերումներ ==
Իտալիայի չեմպիոն - 1998
Իտալիայի գավաթի դափնեկիր - 2012


== Պարգևներ ==
Ռեջո դի Կալաբրիայի պատվավոր քաղաքացի (27 մայիսի, 2007 թվական)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը sscnapoli.it կայքում Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
Ֆուտբոլիստի էջը aic.football.it  կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ալտենդորֆ (Բամբերգ)

Ալտենդորֆ (գերմ.՝ Altendorf), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բամբերգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1993 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 8,61 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 71 111։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
(7903) Ալբիոնի

(7903) Ալբիոնի (անգլ.՝ Albinoni), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի ապրիլի 20-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,029983 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9548 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1052 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1926,45 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,186872 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,71° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7903) Ալբիոնի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ

Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության ենթակայության տակ գտնվող պետական ոչ առևտրային կազմակերպություն, Հայաստանի առաջին նկարչական դպրոցը։ Հիմնադրվել է 1921 թվականին, գտնվում է Երևանում, Արշակունյաց պողոտայի 39-րդ շենքում։


== Պատմություն ==
Նկարչական դպրոցը ստեղծվել է 1921 թվականին՝ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի հատուկ դեկրետով, Ալեքսանդր Մյասնիկյանի ստորագրությամբ, ՀԽՍՀ առաջին լուսժողկոմ Աշոտ Հովհաննիսյանի օրոք։ Սկզբնապես կոչվել է «Գեղարդ» գեղարվեստաարդյունաբերական տեխնիկում, 1938 թվականին՝ գեղարվեստական ուսումնարան, 1941 թվականին վերանվանվել է հայ մեծ նկարիչ Փանոս Թերլեմեզյանի անունով և կարճ ժամանակահատվածում դարձել գեղարվեստի միջնակարգ լավագույն կրթարաններից մեկը։
Առաջին տնօրենն է եղել Հովհաննես Թադևոսյանը, որը գլխավորել է ուսումնական աշխատանքներն ու կազմել դասատուների կազմը։ Հաստատության ակունքներում են կանգնած ժամանակին Եվրոպայի լավագույն կենտրոններում՝ Վիեննայում, Փարիզում, Մյունխենում, Մոսկվայում, կրթություն ստացած և մեծ հեղինակություն վայելող արվեստագետներ Մարտիրոս Սարյանը, Վրթանես Ախիկյանը, Ստեփան Աղաջանյանը, Սեդրակ Առաքելյանը, Վահրամ Գայֆեճյանը, Գաբրիել Գյուրջյանը, Հակոբ Կոջոյանը, Արա Սարգսյանը և այլք։ 1927 թվականին ուսումնարանը տվել է իր առաջին շրջանավարտները, որոնց թվում էին անվանի հայ գեղանկարիչներ Մհեր Աբեղյանը, Սեդրակ Ռաշմաճյանը, Բաբկեն Քոլոզյանը, Արմեն Չիլինգարյանը և այլք։ Մյուս տարիների շրջանավարտներից են Հովհաննես Զարդարյանը, Գրիգոր Խանջյանը, Ղուկաս Չուբարյանը, Մարիամ Ասլամազյանը, Արա Բեքարյանը, Էդուարդ Իսաբեկյանը, Արա Հարությունյանը,Կարապետ Տիրատուրյանը և այլք։

Մինչև 2007 թվականը ուսումնարանը (հետագայում վերանվանվեց քոլեջ) գտնվում էր Լեոյի փողոցի շենքում, հետագայում ՀՀ կառավարության որոշմամբ տեղափոխվել է Արշակունյաց պողոտա։


== Կառուցվածք ==
Սկզբում ունեցել է նկարչության, քանդակագործության (բրուտանոցով), 1925 թվականից՝ նաև ոսկերչության, փայտագործության, ասեղնագործության (ավելի ուշ՝ գորգագործության) բաժիններ։
Այսօր քոլեջը բաղկացած է գունանկարչության, քանդակագործության, դիզայնի բաժիններից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ընդհանուր մասնագիտական կրթության մեջ տեսական բաժնին, որտեղ արվեստի պատմության լսարանին կից գործում է ժամանակակից տեխնիկայով հագեցած ֆոտոկինոլաբորատորիան, որը հնարավորություն է տալիս ուսանողներին յուրացնել դասավանդվող նյութը, ծանոթանալ համաշխարհային արվեստի պատմության էջերին վավերագրական, պատմական, գեղարվեստական ու արվեստաբանական տեսանյութերի օգնությամբ, ինչպես նաև վիրտուալ այցելություններ կատարել աշխարհի տարբեր թանգարաններ։
Դասավանդման առանձնահատկություններից է այն, որ այստեղ դասավանդում են ակտիվ ստեղծագործական կյանքով ապրող նկարիչները, որոնք Հայաստանի նկարիչների միության անդամ են։
Կարևոր և երկար սպասված իրադարձություն էր քոլեջի կյանքում 2007 թվականից գործող «Թերլեմեզյան» ցուցասրահը, որն իրականացնում է համահայկական մշակութային փառատոներ, ուսանողական և դասախոսական ամենամյա ցուցահանդեսներ և «Թերլեմեզյանականներ» մշակութային միջոցառումների շարքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան
Միխայիլ Պոգոդին

Միխայիլ Պետրովիչ Պոգոդին (ռուս.՝ Михаил Петрович Погодин, նոյեմբերի 11 (23), 1800, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 8 (20), 1875, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն), ռուս պատմաբան, գրող, լրագրող։ Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1841)։ Եղել է ազատարձակ ճորտի որդի։
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1821), որտեղ 1826-1844 թվականներին եղել է ընդհանուր և ռուսական պատմության պրոֆեսոր։ 1827-1830 թվականներին հրատարակել է «Մոսկովսկի վեստնիկ» («Московский вестник»), 1841-1856 թվականներին՝ «Մոսկվիտյանին» («Москвитянин», Ս․Պ․ Շևիրյովի հետ) ամսագրերը։ Պոգոդինը նորմանական տեսության դիրքերից ուսումնասիրել է հին ռուսական և սլավոնական պատմությունը, մոտ էր սլավոնաֆիլներին։ Պոգոդինը պաշտոնական ուղղության պատմաբան էր և գտնում էր, որ պատմության գլխավոր խնդիրն է՝ լինել «հասարակական հանգստության պահապան»։ 1830-1850-ական թվականներին մի շարք հարցերում հանդես է եկել Վիսարիոն Բելինսկու դեմ։ 1860-ական թվականներից սատարել է համասլավոնությանը և կողմնակից է եղել սլավոնական ազգերի շարժմանը։ Պոգոդինը հրատարակել է ռուսական պատմության մի շարք կարևոր պատմական աղբյուրներ։ Նրա կենցաղային վիպակները տալիս են ռուսական հասարակության միջին և ստորին խավերի կյանքի հավաստի պատկերը, բայց զուրկ են գեղարվեստական խոր ընդհանրացումներից։


== Ծանոթագրություններ ==
Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ

Զինծառայողների ապահովագրության հիմնադրամ, ԶԱՀ, Հայաստանի Հանրապետությունում գործող հիմնադրամ, որի նպատակն է ապահովել ՀՀ ԶՈՒ «զոհված զինծառայողների ընտանիքների, ինչպես նաև մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորված զինծառայողների սոցիալական բարօրությունը»։
Հիմնադրամն աշխատում է բացարձակ թափանցիկության սկզբունքով, ինչը նշանակում է, որ հիմնադրամի կայքի միջոցով կարելի է տեսնել քաղաքացու կողմից կատարված թե՛ պարտադիր վճարումները և թե՛ նվիրաբերությունները։ Յուրաքանչյուր պահի կարելի է տեսնել նաև Հիմնադրամի կողմից հավաքագրված միջոցների և իրականացված հատուցումների չափը։


== Առաքելություն ==
Ինչպես նշված է պաշտոնական կայքում, հիմնադրամի առաքելությունն է ապահովել «զոհված զինծառայողների ընտանիքների, ինչպես նաև մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորված զինծառայողների սոցիալական բարօրությունը», ինչպես նաև «յուրաքանչյուրին խրախուսել սատար կանգնել հայկական բանակի քաջերին՝ նվիրատվություն կատարելով վերջիններիս կյանքի ապահովագրության համար»։


== Պատմություն ==
2017 թվականի հունվարի 1-ից հիմնադրամը հատուցումներ է դրամադրում յուրաքանչյուր զոհված զինծառայողի ընտանիքին, ինչպես նաև մարտական գործողությունների ընթացքում վիրավորված զինծառայողներին։


== Ֆինանսների կազմավորում ==
Հիմնադրամի ֆինանսական գլխավոր աղբյուրն է հանդիսանում Հայաստանում աշխատող անձանց կողմից աշխատավարձից պարտադիր կերպով փոխանցվող ամսական 1000 դրամը։


== Հոգաբարձուների խորհուրդ ==
Հիմնադրամն ունի հոգաբարձուների խորհուրդ, որի կազմի մեջ են մտնում Վիգեն Սարգսյանը, Արթուր Նախշիկյանը, Իրինա Սեյլանյանը, Կարեն Թամազյանը, Տիգրան Դավթյանը, Արամ Մեհրաբյանը, Մեսրոպ Մանուկյանը, Մարգարիտա Խաչատրյանը և Տիգրան Ուրիխանյանը։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==