Դինարա Ասանովա

Դինարա Կուլդաշեվնա Ասանովա (ռուս.՝ Динара Кулдашевна Асанова, հոկտեմբերի 24, 1942(1942-10-24), Բիշքեկ, Ղրղզական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 4, 1985(1985-04-04), Մուրմանսկ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ) , խորհրդային կինոռեժիսոր և դերասանուհի։ ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ(1980), ԽՍՀՄ պետական մրցանակակիր (հետմահու, 1985)։


== Կենսագրություն ==
Դինարա Ասանովան ծնվել է 1942 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ֆրունզեում (այժմ՝ Բիշքեկ, Ղրղզստան)։ Ազգությամբ ղրղըզ է։
Դպրոցն ավարտելուց հետո 1960-1962 թվականներին աշխատել է «Ղրղըզֆիլմ» կինոստուդիայում որպես ռեժիսորի օգնական, նկարահանվել է «Տյան Շանի աղջիկը», «Ամեն մեկն իր ճանապարհն ունի» (ռուս.՝ «У каждого своя дорога») ֆիլմերում, այնուհետև աշխատել է Լ. Շեպիտկոյի խմբում «Տապ» ֆիլմի վրա։
1968 թվականին Դինարա Ասանովան ավարտել է ՎԳԻԿ-ի ռեժիսորական ֆակուլտետը, որտեղ նրա դասախոսներն են եղել Մ. Ռոմը և Ա. Ստոլպերը, «ռեժիսորական գործ» մասնագիտության դիպլոմը նա պաշտպանել է 1970 թվականին՝ բեմադրելով «Ռուդոլֆիո» կարճամետրաժ կինոնկարը Վ. Գ. Ռասպուտինի պատմվածքի հիման վրա։
1973 թվականին դարձել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայի ռեժիսոր։
Ռեժիսորի դեբյուտային լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Փայտփորիկի գլուխը չի ցավում», որը նկարահանվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում և էկրան է բարձրացել 1974 թվականին,  արժանացել է հանդիսատեսի և քննադատների ուշադրությանը։
Ռեժիսորի օգնության կինոյում իրենց աշխատանքն սկսել են Ելենա Ցիպլակովան, Օլգա Մաշնայան, Մարինա Լևտովան, Ասանովայի հետ համագործակցության շնորհիվ բացահայտվել է սցենարիստ և դերասան Վալերի Պրիյոմիխովի տաղանդը։
Դինարա Ասանովան հանկարծամահ է եղել 1985 թվականի ապրիլի 4-ին Մուրմանսկում՝ «Անծանոթուհին» ֆիլմի նկարահանումների ժամանակ։ Թաղվել է Բիշքեկում՝ Ալա Արչինի գերեզմանատանը։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր ===
1964 – Ամեն մեկն իր ճանապարհն ունի (ռուս.՝ У каждого своя дорога, վավերագրական, Ալգիմանտաս Վիդուգիրիսի հետ համատեղ)
1965 – ПСП (վավերագրական, Ալգիմանտաս Վիդուգիրիսի հետ համատեղ)
1969 – Ռուդոլֆիո (ռուս.՝ Рудольфио, կարճամետրաժ)
1975 – Փայտփորիկի գլուխը չի ցավում (ռուս.՝ Не болит голова у дятла)
1976 – Բանալի առանց փոխանցման իրավունքի (ռուս.՝ Ключ без права передачи)
1977 – Դժբախտություն (ռուս.՝ Беда)
1979 – Կինը հեռացել է (ռուս.՝ Жена ушла)
1980 – Անպետքը (ռուս.՝ Никудышная)
1981 – Ի՞նչ կընտրեիր դու (ռուս.՝ Что бы ты выбрал?)
1983 – Տղաները (ռուս.՝ Пацаны)
1984 – Երկպառակությունների երեխաները (ռուս.՝ Дети раздоров)
1984 – Լավ, թանկագին, սիրելի, միակ․․․ (ռուս.՝ Милый, дорогой, любимый, единственный…)
1985 — Անծանոթուհին (ռուս.՝ Незнакомка, անավարտ)


=== Դերասանուհի ===
1960 – Տյան Շանի աղջիկը (ռուս.՝ Девушка Тянь-Шаня)
1964 – Ամեն մեկն իր ճանապարհն ունի (ռուս.՝ У каждого своя дорога) – Անարա
1979 – Կինը հեռացել է (ռուս.՝ Жена ушла) – ծովափնյա սրճարանի հաճախորդ


=== Սցենարիստ ===
1969 – Ռուդոլֆիո (ռուս.՝ Рудольфио)
1984 – Երկպառակությունների երեխաները (ռուս.՝ Дети раздоров) (Վլադիսլավ Կոնովալովի հետ համատեղ)


== Հիշատակ ==
Դինարա Ասանովայի հիշատակին է նվիրված «Գայթակղություն» ֆիլմը։Վավերագրական ֆիլմեր և հեռուստահաղորդումներ

1984 – Արվեստի վարպետները։ Դինարա Ասանովա (ռուս.՝ Мастера искусств. Динара Асанова)
1985 – Ընկերներ (ռուս.՝ Товарищи)
1985 – Մինչև 16 ու ավելի մեծ (ռուս.՝ До 16 и старше, սյուժե)
1987 – Ձեզ բոլորիդ շատ եմ սիրում (ռուս.՝ Очень вас всех люблю, ռեժ.՝ Իգոր Ալիմպիև)
1988 – Դինարա (ռուս.՝ Динара, ռեժ.՝ Վիկտոր Տիտով)
1988 – Ի հիշատակ Դինարա Ասանովայի (ռուս.՝ Памяти Динары Асановой, ռեժ.՝ Օլեգ Սմիշլյաև)
1988 – Մինչև 16 ու ավելի մեծ (ռուս.՝ До 16 и старше…, սյուժե)
2003 – Կինոռեժիսոր։ Մասնագիտություն և ճակատագիր։ Դինարա Ասանովա (ռուս.՝ Кинорежиссёр. Профессия и судьба. Динара Асанова)
2006 – Ինչպես են հեռացել կուռքերը։ Դինարա Ասանովա (ռուս.՝ Как уходили кумиры. Динара Асанова)
2007 – Ես ժամանակ չունեմ ոչ ճշմարիտն ասելու համար։ Դինարա Ասանովա (ռուս.՝ У меня нет времени говорить неправду. Динара Асанова)
2009 – Լենֆիլմի պատմություններն ու լեգենդները։ Տղաները (ռուս.՝ Истории и легенды Ленфильма. Пацаны)


== Մրցանակներ ==
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1985 – հետմահու – «Пацаны» ֆիլմի համար, 1983),
Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ (1977 – «Բանալի առանց փոխանցման իրավունքի» (ռուս.՝ «Ключ без права передачи») ֆիլմի համար, 1976),
ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1980),
Դինարա Ասանովայի «Լավ, թանկագին, սիրելի, միակ...» ֆիլմը 1985 թվականին մասնակցել Է Կաննի միջազգային կինոփառատոնի «Հատուկ հայացք» մրցույթին։


== Ընտանիք ==
Քույրը՝ Կլարա Ասանովա,
Ամուսինը՝ Նիկոլայ Յուդին (1939-2008), նկարիչ-միստիկ,
Որդին՝ Վլադիմիր (Անվար) Ասանով (ծնվ.՝ 2 սեպտեմբերի 1971 թվական), դերասան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Асанова Динара // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
Гукасян Ф. Г. Динара Асанова. — М.: Всесоюзное бюро пропаганды киноискусства, 1985. — 64 с.
Динара Асанова. У меня нет времени говорить неправду / Составитель сборника Ф. Гукасян. — Л.: «Искусство». Ленинградское отделение, 1989. — 387 с. — ISBN 5-210-00444-9


== Արտաքին հղումներ ==
Динара Асанова: Профиль на сайте журнала «Сеанс»
Динара Асанова: Досье
70 лет со дня рождения Динары Асановой