Պլովդիվ

Պլովդիվ (բուլղար․՝ Пловдив, հուն․՝ Φιλιππούπολη, թուրքերեն՝ Filibe), քաղաք Բուլղարիայի հարավային մասում, Պլովդիվի մարզի վարչական կենտրոն։


== Հակիրճ տեղեկատվություն ==
Մեծությամբ Բուլղարիայի երկրորդ քաղաքն է։ 2018 թվականի պաշտոնական տվյալներով ունեցել է 346 893 բնակիչ։ Երկրի տնտեսական, տրանսպորտային, մշակութային ու կրթական կարևոր կենտրոններից է։ Վկայություններ կան, որ այս քաղաքի տեղում բնակավայր է եղել դեռևս մեր թվականությունից առաջ վեցերորդ հազարամյակում, երբ քարեդարյան առաջին բնակավայրերն են ի հայտ եկել աշխարհում։ Ենթադրվում է, որ աշխարհի հնագույն քաղաքներից մեկն է հիմնադրվել այստեղ։
Արձանագրված պատմական տվյալների համաձայն՝ Պլովդիվն Արևմուտքում սկզբնապես հայտնի է եղել Ֆիլիպոպոլիս  Philippopolis (հուն․՝ Φιλιππούπολις; թուրքերեն՝ Filibe; "Philip's Town") անվանումով, որ նշանակում է Ֆիլիպի քաղաք (Ֆիլիպ Երկրորդ Մակեդոնացու անունով, որը մ. թ. ա. 4-րդ դարում նվաճել էր քաղաքը)։ Սկզբնապես եղել է թրակիական բնակավայր, ապա հաջորդաբար գրավվել է Աքեմենյան Պարսկաստանի, հին հույների, կելտերի, հռոմեացիների, գոթերի, հոների, բուլղարների, սլավոնների, ռուսների, խաչակիրների, թուրքերի կողմից։ 1878 թվականի հունվարի 4-ին՝ ռոս-թուրքական 1877–1878 թթ. պատերազմի ավարտին, Պլովդիվը թուրքական լծից ազատագրվել է ռուսական կայսրության զորքերի օգնությամբ։ Այդ նույն տարվա հուլիսին թուրքերը վերագրավել են քաղաքը և դարձրել Արևելյան Ռումելիա ինքնավար մարզի կենտրոնը։ 1885 թվականին թե՛ քաղաքը և թե՛ մարզը միացել են Բուլղարիային։
Պլովդիվը գտնվում է բարեբեր տարածաշրջանում՝ Բուլղարիայի հարավ-արևելքում՝ Մարիցա գետի երկու ափերին։ Պատմականորեն զարգացել է սիենիտային յոթ բլուրների վրա (դրանցից մի քանիսի բարձրությունն անցնում է 250 մետրից), և այդ պատճառով էլ հաճախ անվանվում է «յոթ բլուրների քաղաք»։
Պլովդիվը հյուրընկալում է բազմաթիվ ու բազմազան միջազգային մշակութային իրադարձություններ, որոնցից են միջազգային հայտնի տոնավաճառը, «Բեմ՝ խաչմերուկում» միջազգային թատերական փառատոնը, «Ոսկե սնդուկ» հեռուստատեսային փառատոնը, «Գիշերային Պլովդիվ»-ը, Kapana Fest-ը, Opera Open-ը... 2014 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Պլովդիվը, իտալական Մատերա քաղաքի հետ համատեղ, ընտրվել է Եվրոպայի 2019 թվականի մշակութային մայրաքաղաք։ Դա իրողություն է դարձել Municipal Foundation "Plovdiv 2019″ ոչ կառավարական կազմակերպության աջակցության շնորհիվ։
Քաղաքի տարածքում իրականացված հնագիտական պեղումների արդյունքում հայտնաբերվել են հին հռոմեական թատրոն, Օդեոն, ակվեդուկ, մարզադաշտ և այլ հնավայրեր՝ ավերված կամ կիսավեր վիճակում։
Պլովդիվը բուլղարահայության կարևորագույն կենտրոններից մեկն է։ Քաղաքում գտնվում է Սուրբ Գևորգ հայկական եկեղեցին։


== Պատկերասրահ ==
Անտիկ հուշարձաններ
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Քույր քաղաքներ ==
, hotels, Pictures, maps, tour, restaurant, vacation, holiday, visit, wine, roses, architecture, sea, relaxing, …plovdivguide.com]</ref>:


== Հայտնի անձինք ==
Ծնվել են ՊլովդիվումԱրմեն Համբարձումյան - հայ ֆուտբոլիստ
Աթանաս Ուզունով - ֆուտբոլիստ
Գրիգոր Ազարյան - ռեժիսոր
Միկո Կուզմանով, թենիսիստ
Ալեքսանդր Խրիստով, բռնցքամարտիկ, աշխարհի, օլիմպիական չեմպիոն և փոխչեմպիոն
ակադեմիկոս Նիկոլայ Ստոյկով (ծնվ. 1936), երգահան
Հիկիֆորոս Քսիֆիոս (ХI в.), զորապետ
Ֆիլիբելի Հաֆիզ Ահմեդ (1564 – 1632), օսմանյան մեծ վեզիր
Պանայոտ Պիպկով (1871 – 1942), երգահան
Խրիստոս Ցիգիրիդիս (1877 – 1947), ինժեներ
Ցանկո Լավրենով (1896 – 1978), նկարիչ
Ժիվկա Պեյչևա (1897 – 1980), նկարիչ
Բորիս Խրիստով, (1914 – 1993), օպերային երգիչ, բաս
Կոզմա Ապոստոլիդիս (1870 – 1942), բանասեր և պատմաբան
Իսակ Պասի (1928 – 2010), փիլիսոփա, արվեստաբան և մշակութաբան
Տիլիմաքոս Ալավերաս (1926 – 2007), գրող
Մարիա Բալթաջիևա (ծնվ. 1938), պրոֆեսոր, սննդաբան
Մարիա Նեյկովա (1945 – 2002), փոփ երգչուհի և երգահան
Խրիստո Կիդիկով (р. 1946), փոփ երգիչ, գրող, Պլովդիվի պատվավոր քաղաքացի /2016 թ./
Խրիստո Բոնև (ծնվ. 1947), ֆուտբոլիստ
Անժել Վագենշայն (ծնվ. 1922), կինոռեժիսոր և գրող
Պետեր Ստոյանով (ծնվ. 1952), քաղաքական գործիչ
Կիրչո Աթանասով (ծնվ. 1945), մանկավարժ, քաղաքական գործիչ
Սիլվա Բիչվարովա (ծնվ. 1953), նկարչուհի
Սոլոմոն Պասի (ծնվ. 1956), քաղաքական գործիչ
Ժան Վիդենով (ծնվ. 1959), քաղաքական գործիչ
Կոստադին Վազով (ծնվ. 1977), քաղաքական գործիչ
Ստեֆկա Կոստադինովա (ծնվ. 1965), թեթևաթլետ
Խրիստո Ստոիչկով (ծնվ. 1966), ֆուտբոլիստ
Մարիո Խոսեն (ծնվ. 1971), երաժիշտ
Յորդան Յովչև (ծնվ. 1973), մարմնամարզիկ
Դոբրինկա Տաբակովա (ծնվ. 1980), երգահան
Ցվետանա Պիրոնկովա (ծնվ. 1987), թենիսիստուհի
Նիկոլայ Բարեկով (ծնվ. 1972), ժուռնալիստ և քաղաքական գործիչԱպրել են ՊլովդիվումԽրիստո Դանով (1828 – 1911), Բուլղարիայում գրատպության սկզբնավորող
Անդոն Ստանև (1867 – 1938), արդյունաբերող, բանկիր և մեծ բարերար
Յորդան Յովկով (1880 – 1937), գրող
Զլատյու Բոյաջիև (1903 – 1976), նկարիչ
Դիմիտր Կիրով – Դի Կիրո (1935 – 2008), նկարիչ
Անդրեա Կանովա (1806 – 1866), կաթոլիկ եպիսկոպոս
Թեոֆիլ Գրուև (1884 – 1959), դեղագործ, ում անվանել են „Հարավային Բուլղարիայի պրոֆեսոր“


== Գրականություն ==
Пеев, В. Град Пловдив, минало и настояще. — Пловдив, 1941.
Цапенко, М. П. София. Тырново. Пловдив. — М.: Искусство, 1972. — 207 с. — (Города и музеи мира).
Аблова Р. Т. Сотрудничество советского и болгарского народов в борьбе против фашизма (1941 - 1945 гг.). — М.: «Высшая школа», 1973.


== Արտաքին հղումներ ==
Պլովդիվի ուղեվար (անգլ.)
Բնակչության վիճակագրությունը
Official website
Tourism department – Visit Plovdiv
The history of Plovdiv – short YouTube movie
Pictures from Plovdiv (the old town)
The Ancient Plovdiv
Small Basilica, Plovdiv
http://www.romanplovdiv.org/bg/small-basilica Archived 2013-09-27 at the Wayback Machine.
Plovdiv web page and virtual tour
Ancient Plovdiv Municipal Institute
Map of Plovdiv
Information for Plovdiv
The Ancient Stadium and the Ancient city of Philippopolis
Translation Agency ARTO
Education for Democracy Center
Virtual tour around Plovdiv
"Night of museums and galleries – Plovdiv"
Plovdiv Tours
Plovdiv 2019 Foundation – Capital of Culture


== Ծանոթագրություններ ==


=== Քարտեզներ ===
Պլովդիվը bgmaps.com էլեկտրոնային քարտեզին(չաշխատող հղում)
Պլովդիվը Wikimapia էլեկտրոնային քարտեզին Archived 2008-09-23 at the Wayback Machine.