Ընթացիկ հաշիվ

Ընթացիկ հաշիվ (վճարային հաշվեկշիռ) (անգլ.՝ current account), բանկային հաշիվ, որը գործածվում է դրամական միջոցներ պահելու և հաշվարկներ կատարելու համար։ Ընթացիկ հաշիվը ներկայացնում է երկրի ապրանքների և ծառայությունների ներմուծումն ու արտահանումը, օտարերկրյա ներդրողներին տրվող վճարումները և փոխանցումները։ Երկրի վճարային հաշվեկշռի երեք բաղադրիչներից մեկը։ Եթե հաշվում արտացոլվում են նաև փոխատվական գործառնություններ, ապա այն կոչվում է կոնտոկորենտային հաշիվ։ Հաշիվը կոչվում է ընթացիկ, քանի որ գործառնությունները կատարվում են տվյալ հաշվետու ընթացիկ ժամանակաշրջանում։


== Մեկնաբանություն ==
Ընթացիկ հաշիվը ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց համար բացվող բանկային հաշիվ է, որտեղ արտացոլվում են ընթացիկ գործառնությունները։ Զարգացած երկրներում հաշվարկները կատարվում են չեկերի միջոցով։ Ընթացիկ հաշիվը նաև երկրի վճարային հաշվեկշռի մի մասն է, որն ընդգրկում է առևտրային հաշվեկշիռը, ներմուծումը, արտահանումը, փոխանցումները, տոկոսները և այլ եկամուտները։ Ընթացիկ հաշիվը գրանցում է ռեզիդենտների և ոչ ռեզիդենտների միջև վաճառված ապրանքների և մատուցված ծառայությունների արտահանումն ու ներմուծումը համախառն սկզբունքով,  որը տեղի ունեցել հաշվետու ժամանակաշրջանում։   


== Ընթացիկ հաշվի մնացորդ ==
Երկրի վճարային հաշվեկշռի ընթացիկ հաշիվը տնտեսության կարևոր ցուցանիշ է։ Այն ներառում է տվյալ երկրի գործունեությունը երկրի արդյունաբերության, կապիտալի շուկայի, մատուցված ծառայությունների և դրամական միջոցների միջև, որոնք մուտք են գործում երկիր այլ կառավարությունների կողմից կամ տրանսֆերտների տեսքով։ Այն սահմանվում է որպես առևտրային հաշվեկշռի (ապրանքների և ծառայությունների արտահանում հանած ներմուծում), արտերկրից ստացված զուտ եկամուտի և զուտ ընթացիկ տրանսֆերտների հանրագումար։ Ընթացիկ հաշվի չորս հիմնական բաղադրիչներն են՝ ապրանքները, ծառայությունները, եկամուտները և ընթացիկ փոխանցումները։ Ընթացիկ հաշվի մնացորդը կարող է լինել դրական (պրոֆիցիտ) կամ բացասական (դեֆիցիտ)։ Դրական ընթացիկ հաշվի մնացորդը նշանակում է, որ երկիրը զուտ արտահանող է, իսկ բացասական ընթացիկ հաշվի մնացորդը նշանակում է, որ երկիրը զուտ ներմուծող է։ Եթե դեֆիցիտն արտացոլում է ներմուծման ավելցուկ, ապա այն խոսում է մրցունակության խնդրի մասին, եթե արտացոլում է ներդրումների ավելցուկ՝ այն վկայում է բարձր արտադրողականության և աճող տնտեսության մասին, եթե դեֆիցիտը արտացոլում է ցածր խնայողություններ և ոչ թե բարձր ներդրումներ, ապա այն պայմանավորված է անխոհեմ հարկաբյուջետային քաղաքականությամբ կամ չափից ավելի սպառմամբ։


== Դեֆիցիտ, պրոֆիցիտ ==
Ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտը՝ բացասական մնացորդը, ցույց է տալիս, որ երկիրը զուտ վարկառու է մնացած աշխարհի համար, մինչդեռ ընթացիկ հաշվի պպրոֆիցիտը՝ դրական մնացորդը, ցույց է տալիս, որ երկիրը զուտ պարտատեր է մնացած աշխարհի համար։ Ընթացիկ հաշվի հավելուրդը ավելացնում է երկրի զուտ արտաքին ակտիվները տվյալ հավելուրդի չափով, մինչդեռ ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտը նվազեցնում է այն այդ չափով։ Երկիրն ունի պրոֆիցիտ, եթե արտահանումը գերազանցում է ներմուծմանը, և դեֆիցիտ, եթե ներմուծումը գերազանցում է արտահանմանը։ Եթե տնտեսությունն ընթացիկ հաշվի ավելցուկ ունի, այն ավելի քիչ է կլանում, քան արտադրում է, ինչը նշանակում է, որ նա խնայում է։ Քանի որ տնտեսությունը բաց է, ապա այդ խնայողությունները ներդրվում են արտասահմանում և այդպիսով ստեղծվում են արտաքին ակտիվներ։


== Բանաձև ==
Երկրի վճարային հաշվեկշռի ընթացիկ հաշվի մնացորդը հաշվարկվում է հետևյալ մաթեմատիկական հավասարումով՝

  
    
      
        C
        A
        B
        =
        (
        X
        −
        M
        )
        +
        N
        Y
        +
        N
        C
        T
      
    
    {\displaystyle CAB=(X-M)+NY+NCT}
  , որտեղ
X=ապրանքների և ծառայությունների արտահանում,
M=ապրանքների և ծառայությունների ներմուծում,
NY=զուտ եկամուտ արտասահմանում,
NCT=զուտ ընթացիկ փոխանցումներն։
Այս բանաձևը թույլ է տալիս հասկանալ՝ ընթացիկ հաշիվը դեֆիցիտ ունի,թե պրոֆիցիտ, որտեղ կարող են առաջանալ անհամապատասխություններ, ինչպես կարող են ռեսուրսները վերակառուցվել՝ տնտեսության՝ առավել արդյունավետ զարգացման համար։


== Ծանոթագրություններ ==