armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Դալյան

Դալյան (Հեռավոր, չինարեն ավանդ. 大連, հեշտ. 大连 , պինին: Dàlián; ճապոներեն՝  - Դայրեն), քաղաք Չինաստանի հյուսիսարևելյան մասում, Լյաոնին նահանգում։ Դեղին ծովի խոշոր նավահանգիստներից մեկն է։ Ընդհանուր տարածքը կազմում է 13.237 կմ², բնակչությունը՝ 6,2 մլն մարդ։ Հիմնադրել են ռուսները 1899 թ-ին։


== Քույր քաղաքներ ==
Դալյանի քույր քաղաքներն են.

 Շեցին, Լեհաստան
 Գլազգո, Մեծ Բրիտանիա
 Կիտակյուսյու, Ճապոնիա
 Գավր, Ֆրանսիա
 Վանկուվեր, Կանադա
 Օհրիդ, Մակեդոնիա
 Բրեմեն, Գերմանիա
 Ինչխոն, Հարավային Կորեա
 Օքլենդ, ԱՄՆ
 Հյուսթոն, ԱՄՆ
 Ռոստոկ, Գերմանիա
 Մայդզուրու, Ճապոնիա
 Վլադիվոստոկ, Ռուսաստան
 Պուենտ Նուար, Կոնգո
 Ադելաիդա, Ավստրալիա
 Բայա Բլանկա, Արգենտինա
 Սուրաբայա, Ինդոնեզիա
 Էնսխեդե, Նիդեռլանդներ


== Ծանոթագրություններ ==
Բաբոլ

Բաբոլ (պարսկերեն՝ بابل) քաղաք Իրանի հյուսիսում՝ Մազանդարանի նահանգում։ Բնակչությունը ըստ 2005 թվականի տվյալների կազմում է 204 878 մարդ։


== Աշխարհագրություն ==
Բաբոլը տեղակայված է Կասպից ծովից 24 կմ հարավ, Բաբոլ լճի ափին։


== Պատմություն ==
Բաբոլը հիմնադրվել է 16-րդ դարում։ Որպես քաղաք հիմնադրել է Ֆաթ ալի Շահի օրոք (1797—1834)։ Աբբաս I Սեֆիը կառավարել է քաղաքի պալատը։ Այդ պալատի մնացորդները մինչև հիմա կան։


== Տնտեսություն ==
Սնունդ, թեթև արդյունաբերություն, գյուղատնտեսություն (աճող նարինջի, կիտրոնների, մանդարինների, բրնձի արտադրություն, թեյ, ծխախոտ, բամբակ, կենաֆ)։ Առաջ ապրանքները արտահանում էին Բաբոլսեր նավահանգստի միջոցով, որը գտնվում էր Կասպից ծովում, բայց երբ ծովի մակարդակը իջավ, այն կորցրեց իր իմաստը։ Հիմա այդ տեղում գտնվում է օդանավակայան։ Բաբոլը համարվում է կարևոր առևտրական կենտրոն երկրի հյուսիսում։


== Կրթություն ==
Բաբոլում գտնվում են մի քանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ, այդ թվում բժշկական համալսարան՝ Մազանդարանի համալսարանը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Բաբոլ». БСЭ, երրորդ հատոր
«Bābol». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite (2007).
(7169) Լինդա

(7169) Լինդա (անգլ.՝ Linda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,248946 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7982 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6997 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1231,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292237 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,81° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7169) Լինդա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հարավային Շատորու (կանտոն)

Հարավային Շատորու (ֆր.՝ Châteauroux-Sud), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Կենտրոն շրջանում։ Էնդր դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Շատորու օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 12813 մարդ էր։Կանտոնի համարը 3626 է։ Կանտոնում կա 1 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Պրիոզյորնոե (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)

Պրիոզյորնոե (ռուս.՝ Приозёрное), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Aphodius scrofa

Aphodius scrofa, աֆոդին ենթաընտանիքի թերթաբեղիկավորների տեսակ։ Տարածված է Եվրոպայում, Կենտրոնական Ասիայում, ինչպես նաև հյուսիսային Ամերիկայում։
Իմագոն ունի 3-4.1 մմ երկարություն։ Մարմնի վերին մասը ծածկված է մանր, մոխրագույն մազիկներով, անփայլ, սև։ Ենթաթևերը և կողմնային եզրերի առաջնամեջքերը երբեմն շագանակագույն-գորշ են։ Բզեզները բնութագրվում են հետևյալ առանձնահատկություններով.

նեղ, փոքր վահանակ,
տարբեր երկարություններ ունեցող միջին և հետին սրունքներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Անդրեաս Պերեյրա

Անդրեաս Պերեյրա (ֆր.՝ Andreas Hoelgebaum Pereira, հունվարի 1, 1996(1996-01-01), Duffel, Մեխելեն, Անտվերպեն, Ֆլանդրիա, Բելգիա), բրազիլացի կիսապաշտպան, որը հանդես է գալիս անգլիական Մանչեսթեր Յունայթեդում և Բրազիլիայի Մ20 հավաքականում։ Ներկայումս վարձավճարով հանդես է գալիս Վալենսիա ֆուտբոլային ակումբում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== ՊՍՎ Էյնդհովեն ===
Պերեյրա իր կարիերան սկսել է հոլանդական ՊՍՎ Էյնդհովեն ակումբի կազմում։


=== Մանչեսթեր Յունայթեդ ===
2011 թվականին տեղափոխվել է Մանչեսթեր Յունայթեդի ակադեմիա։ Իր դեբյուտը նշել է Լիգայի գավաթի շրջանակներում` մրցելով ՄԿ Դոնսի դեմ։ 2015 թվականի սկզբին տեղափոխվել է առաջին թիմ։ Իր դեբյուտը նշել է 2015 թվականի մարտի 15-ին Տոտենհեմ Հոտսպուրի դեմ խաղում։


== Ազգային հավաքական ==
Անդրեսը հանդես է գալիս Բրազիլիայի Մ20 հավաքականում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը Յունայթեդի պաշտոնական կայքում
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում
Վլադիմիրկա (նկար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վլադիմիրկա (այլ կիրառումներ)Վլադիմիրկա (ռուս.՝ Владимирка), ռուս նկարիչ Իսահակ Լևիտանի (ռուս.՝ Исаак Ильич Левитан, 1860-1900) բնանկարը՝ ստեղծված 1892 թվականին։ Նկարն ընդգրկված է Տրետյակովյան պատկերասրահի հավաքածուում։ Նկարի չափերը՝ 79×123 սմ։


== Պատմություն և նկարագրություն ==
Վլադիմիրկա խոսակցական լեզվում կոչում են Վլադիմիրյան ճանապարհը՝ Մոսկվայից դեպի արևելք՝ Վլադիմիր քաղաքի ուղղությամբ ձգվող բնահողային ճամփան։ Այն հայտնի էր նրանով, որ 18-րդ դարում այդ ճանապարհով էին Սիբիր ուղարկում տաժանակրության դատապարտված կալանավորներին, որոնք գնում էին ոտքով։ 19-րդ դարի վերջին, երբ ստեղծվել է Իսահակ Լևիտանի կտավը, կալանավորներին Սիբիր էին տանում արդեն գնացքով։
1892 թվականին իր հրեական ծագման պատճառով Իսահակ Լևիտանը վտարվում է Մոսկվայից և որոշ ժամանակ բնակվում է գյուղում, որ տեղակայված էր Վլադիմիրյան ճանապարհից ոչ հեռու։ Այն մասին, թե ինչպես է ծնվել «Վլադիմիրկա» կտավի ստեղծման գաղափարը, պատմում է նկարչուհի Սոֆյա Կուվշիննիկովան, ով այդ ժամանակ ուղեկցում էր Լևիտանին։ Մի անգամ որսից վերադառնալիս նրանք դուրս են գալիս հին ճանապարհի մոտ, և Լևիտանը հիշում է, որ դա Վլադիմիրկան է։ Նա անմիջապես հիշում է շղթայակապ կալանավորներ, որոնք այդ ճանապարհով ոտքով գնում են Սիբիր։ Հաջորդ օրը Լևիտանը վերադառնում է այդ ճանապարհի մոտ ու սկսում նկարել այն։ Աշխատանքն ավարտվում է մի քանի կատարահերթի ընթացքում։
Ճանապարհի ամայությունը, նրա վրա կախված ամպակույտերը, օտարուհու միայնակ կերպարն ստեղծում են անհանգիստ ու ճնշող տրամադրություն և հիշեցնում են այստեղով անցած հազարավոր կալանավորների մասին։ Եվ միայն հորիզոնի մոտ շողացող արևի լույսն ու հեռվում երևացող վանքն են արտացոլում հույսի շող։


== Արձագանքներ ==
Ռուս արվեստագետ Ալեքսեյ Ֆյոդորով-Դավիդովն Իսահակ Լևիտանի արվեստին նվիրված իր հոդվածում գրում է.

Կոռնեյ Չուկովսկին Իսահակ Լևիտանի ցուցահանդեսի մասին իր հուշերում գրում է.


== Տես նաև ==
Իսահակ Լևիտանի նկարների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Վլադիմիրկա»Archived 2015-09-25 at the Wayback Machine. կտավը Տրետյակովյան պատկերասրահի տվյալների բազայում
Տզրուկասար

Տզրուկասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Տավուշի մարզում, Խնձորուտի լեռնաշղթայում, Այգեձոր գյուղից 16 կմ հարավ-արևմուտք։ Բարձրությունը 1773 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստղիկ Գևորգյան

Աստղիկ Արսենի Գևորգյան (հոկտեմբերի 24, 1932(1932-10-24), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող, լրագրող։


== Կենսագրություն ==
Աստղիկ Գևորգյանը ծնվել է 1932 թվականին Երևանում։ Սովորել է Երևանի թիվ 28 միջնակարգ դպրոցում, 1951-1956 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժնում։ 1953-1956 թվականներին եղել է Սուրեն Սպանդարյանի անվան դպրոցի ավագ ջոկատավար։ 1956-1970 թվականներին աշխատել է «Սովետական Հայաստան» թերթում, նյութեր է տպագրել «Հայրենիքի ձայն», «Ավանգարդ», «Գրական թերթ», «Երեկոյան Երևան», «Իրավունք» և այլ թերթերում։ 1970-1977 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ Ժուռնալիստների միության պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, 1977-1992 թվականներին` քարտուղար։ 1992-2017 թվականներին եղել է Հայաստանի Ժուռնալիստների միության նախագահը, 2008 թվականից ՀՀ Հանրային խորհրդի անդամ է։ 1991 թվականից ժուռնալիստական միությունների միջազգային կոնֆեդերացիայի խորհրդի (Մոսկվա), 1995 թվականից` Երևանի մամուլի ակումբի խորհրդի և վարչության անդամ։


== Պարգևներ ==
Երևանի քաղաքապետարանի ոսկե մեդալ, 2012


== Ծանոթագրություններ ==
Բոլշայա Բերեզինա

Բոլշայա Բերեզինա (ռուս.՝ Большая Березина), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 10 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բան Ջաու

Բան Ջաու (չինարեն՝ 班昭, երկրորդ անունը Հյուիբան չինարեն՝ 惠班, անգլ.՝ Ban Zhao, 45, Արևելյան Հան - 116, Հան դինաստիա, Imperial China), չինացի հայտնի գրող։ Առաջին հայտնի չինուհի  պատմաբանն է ու գիտնականը։

Բան Ջաուն արիստոկրատական Բան ընտանիքից էր՝ Հան դինաստիայի ականվոր պետական գործիչ և պատմաբան Բան Բիաոյի դուստրը։ Նա ծնվել է Շենսի նահանգի՝ ժամանակակից Սյանյանի մոտակայքում գտնվող Անլին քաղաքում։ Ստացել է լավ կրթություն։ 59 թվականին ամուսնացել է տեղական զինվորական վերնախավի ներկայացուցիչ Ցաո Շիշուի հետ։ Սակայն, շատ չանցած այրիացել է և երբևէ չի ամուսնացել։ Բան Ջաուն սկսել է զբաղվել գիտությամբ, գրել է բանաստեղծություններ, տրակտատներ, հետաքրքրվել է պատմությամբ, աշխարհագրությամբ և մաթեմատիկայով։ 92 թվականին կանչվել է Հե դի կայսեր արքունիք, մահացած եղբոր՝ Բան Գուից հետո, Հան դինաստիայի պատմության շարունակությունը գրելու համար։ Շատ շուտով կայսրից ստանում է հանձնարարություն ուսուցանել դասական գրականություն, պատմություն, աշխարհագրություն և մաթեմատիկա իր աղջիկներին և պալատական կանանց։ Որի համար ստացել է Ցաո Դագա (պատվավոր Ցաո աղջիկ) կոչումը։
Կայսեր մահվանից հետո՝ 106 թվականին Բան Ջաուն դառնում է Դեն Սուի (Բան ՉՋաուի նախկին սան) խնամակալի խորհրդատուն, ով Չինաստանի փաստացի տիրակալն էր Շան դի և Ան դի կայսրերի օրոք։ Որոշ ժամանակ անց ստանում է կայսերական գրադարանի կառվարչի պաշտոն։ Այս պաշտոնում  կազմակերպում է հին ձեռագրերի կրկնօրինակման աշխատանքներ՝ դրանց հետագա տարածման նպատակով։ Բան Ջաուն մինչև իր կյանքի վերջ մեծ ազդեցություն է ունեցել կայսերական արքունիքում։ Մահացել է 116 թվականին կայսրության մայրաքաղաք Լոյանում։


== Ստեղծագործություններ ==
Բան Ջաույի ամենանշանակալից աշխատություններից է «Հան գիրքի» ավարտումը՝ Արևելյան Հան դինաստիայի պատմությունը, եղբոր՝ Բան Գուից հետո։ Որտեղ ավելացվել է նաև Հե դի կայսեր մոր՝ կայսրուհի Դուի ծագումնաբանությունը և տրակտատներ աստղագիտության վերաբերյալ։
Կարևոր աշխատանքներից է համարվել նաև «Կանաց ուղեցույցը», որը Բան Ջաուն կազմել է երիտասարդ արիստոկրատուհիների համար։ Այստեղ խորհուրդներ է տրվում անձնական կյանքի, դաստիարակության վերաբերյալ, շեշտվում է հնազանդ և կրթված լինելու անհրաժեշտությունը։
Հենան նահանգ ճանապարհորդելուց հետո, Բան Ջաուն 101 թվականին գրում է «Ճանապարհորդություն դեպի արևելք» աշխատությունը։ Ինչպես նաև գրել է  «Հիշողություն» աշխատությունը, որը չի պահպանվել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Bennet Peterson, Barbara (2000). Notable Women of China: Shang Dynasty to the Early Twentieth Century. M.E. Sharpe, Inc.
Ban Zhao in André Lévy (a cura di), Dictionnaire de littérature chinoise, Parigi, PUF, 2000, pp. 90-99. ISBN 978-2-13-050438-2
Աշոտ Ղուլյան (քաղաքական գործիչ)

Աշոտ Վլադիմիրի Ղուլյան (օգոստոսի 19, 1965(1965-08-19), Խնձրիստան, Ասկերանի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), քաղաքական գործիչ, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախկին նախագահ, Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության (ԱԺԿ) նախագահ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1965 թվականի օգոստոսի 19-ին, Լեռնային Ղարաբաղի (նախկինում՝ ԼՂԻՄ) Ասկերանի շրջանի Խնձրիստան գյուղում ։ 

1983-1990 թթ. - սովորել է Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտում՝ ստանալով պատմաբանի որակավորում։
1984-1986 թթ - ծառայել է խորհրդային բանակում։
1991-1992 թթ - դասավանդել է Խնձրիստանի միջնակարգ դպրոցում, մասնակցելով նաև գյուղում ինքնապաշտպանության ուժերի կազմավորմանը։Ունի արտակարգ և լիազոր դեսպանի դիվանագիտական աստիճան։
Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։


== Քաղաքական գործունեություն ==
1992 թ. դեկտեմբերից - ԼՂՀ 1-ին գումարման Գերագույն խորհրդի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի ավագ ռեֆերենտ էր,
1993 թվականի սեպտեմբերից - Գերագույն խորհրդի նախագահի օգնական։
1995 թ. հունվարից - ղեկավարել է ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարարության Սփյուռքի և երկկողմ հարաբերությունների բաժինը։
1998 թվականին հունվարից - քաղաքական վարչությունը։
1998 թ. դեկտեմբերի 15-ին - նշանակվել է ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։
2001 թ. հունիսին - թողել է արտաքին գործերի նախարարության համակարգը՝ «Ժողովրդավարական Արցախ միություն» հասարակական-քաղաքական կազմակերպության համանախագահ ընտրվելու կապակցությամբ։
2002 թ. հոկտեմբերին - նշանակվել է ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարար։
2004 թ. դեկտեմբերին - նշանակվել է ԼՂՀ կրթության, մշակույթի և սպորտի նախարար։
2005 թ. հունվարին - ընտրվել է Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության Կենտրոնական խորհրդի նախագահ։
2005 թ. հունիսի 19-ին - խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԼՂՀ 4-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ համամասնական ընտրակարգով, Արցախի ժողովրդավարական կուսակցության ընտրացուցակով։ ԼՂՀ 4-րդ գումարման Ազգային ժողովի 2005 թ. հունիսի 30-ի առաջին լիագումար նիստում ընտրվել է ԼՂՀ Ազգային ժողովի նախագահ։
2010 թ. մայիսի 23-ին - խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԼՂՀ հինգերորդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր՝ մեծամասնական ընտրակարգով, թիվ 7 ընտրատարածքից։ 5-րդ գումարման Ազգային ժողովի առաջին նստաշրջանի 2010 թ. հունիսի 10-ի նիստում վերընտրվել է ԼՂՀ Ազգային ժողովի նախագահ։
2015 -2020 թվականները ԼՂՀ Ազգային ժողովի նախագահ։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է ԼՂՀ  «Գրիգոր Լուսավորիչ» շքանշանով (ԼՂՀ նախագահի թիվ 106-Ա հրամանագիր, 01.09.2008 թ.)։


== Աղբյուրներ ==
Աշոտ Վլադիմիրի Ղուլյան, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ
ԼՂՀ Ազգային ժողովի նախագահ, Աշոտ Վլադիմիրի Ղուլյան Archived 2017-05-10 at the Wayback Machine.
Աշոտ Ղուլյանի կենսագրությունը anunner.com կայքում


== Ծանոթագրություններ ==
Էկյուրա (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)

Էկյուրա (ֆր.՝ Écurat), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Սենտ Ուեստ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սենտ շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17148։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 472 մարդ։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էկյուրայի վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (ֆր.)
Ապրիլի 21

Ապրիլի 21, տարվա 111-րդ (նահանջ տարիներին՝ 112-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 254 օր։


== Դեպքեր ==
մ.թ.ա. 753 - Ռոմուլոսը և Ռեմոսը հիմնադրեցին Հռոմ քաղաքը
1863թ - Բահայի հավատի հիմնադիր Բահաուլլան Բաղդատի մոտակայքում գտնվող Ռիզվան այգում հռչակեց նոր համաշխարհային կրոնի ստեղծման մասին։
1963թ - առաջին անգամ ընտրվել է Արդարության Համաշխարհային Տունը՝ ամենաերիտասարդ համաշխարհային կրոնի՝ Բահայի հավատի ղեկավար մարմինը։
2019 - Վլադիմիր Զելենսկին հաղթում է Ուկրաինայի նախագահական ընտրություններում։


== Ծնունդներ ==
1729 - Եկատերինա II, Ռուսաստանի կայսրուհի (վ. 1796)
1816 - Շառլոթ Բրոնտե, անգլիացի վիպասան և բանաստեղծուհի (վ. 1855)
1828 - Հիպոլիտ Ադոլֆ Տեն, ֆրանսիացի փիլիսոփա, գրող, գեղագետ, գրաքննադատ, պատմաբան (վ. 1893)
1866 - Ջալալ Տեր-Գրիգորյան, հայ մանկավարժ, թարգմանիչ, լրագրող (վ. 1940)
1894 - Յուրի Իլյայի Յուրովսկի (Սարուխանով, Սարուխանյան), դերասան, ռեժիսոր (վ. 1959)
1915 - Էնթոնի Քուին, ամերիկացի դերասան, գրող և նկարիչ (վ. 2001)
1926 - Եղիսաբեթ II, Մեծ Բրիտանիայի իշխող թագուհի
1941 - Ռոբերտ Վաղարշակի Էլիբեկյան, գեղանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1977), ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (2008)
1948 - Վալմար, հայ գեղանկարիչ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (2006)
1965 - Թաթուլ Կրպեյան, ՀՀ ազգային հերոս
1988 - Ռոբբի Ամելլ, կանադացի դերասան


== Մահեր ==
1109 - Անսելմ Քենթրբերցի, միջնադարյան կաթոլիկ աստվածաբան, սքոլաստիկական ուղղության հիմնադիրներից մեկը, փիլիսոփա, Քենթերբերիի արքեպիսկոպոս (ծնվ. 1033)
1142 - Պիեռ Աբելար, ֆրանսիացի փիլիսոփա, սքոլաստ, աստվածաբան և բանաստեղծ (ծնվ. 1079)
1699 - Ժան Բատիստ Ռասին, ֆրանսիացի դրամատուրգ (ծնվ. 1639)
1882 - Վասիլե Կոնտա, հայազգի ռումին փիլիսոփա, պետական, քաղաքական գործիչ, իրավագետ (ծնվ. 1845)
1910 - Մարկ Տվեն, ամերիկացի գրող (ծնվ. 1835)
1915 - Ադել Հյուգո, Վիկտոր Հյուգոյի և Ադելի դուստրը
1939 - Իվան Գուբկին, ռուս խորհրդային երկրաբան, խորհրդային նավթային երկրաբանության հիմնադիր, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս
1969 - Ցական Պետրոսի Շողենց, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, լրագրող (ծնվ. 1909)
1994 - Վահագն Վարդևանյան,Արցախի հերոս, ազատամարտիկ
1994 - Էդմոնդ Քյոսայան, հայ նշանավոր կինոռեժիսոր (ծն. 1936)
1996 - Ջոխար Դուդաև, չեչեն զինվորական և քաղաքական գործիչ (ծնվ. 1944)
1997 - Անդրես Ռոդրիգես, պարագվայական ռազմական և քաղաքական գործիչ (ծնվ. 1923)
2009 - Վիվիան Մեյեր, Ամերիկացի լուսանկարչուհհի, որ հայտնի է դարձել միայն իր մահից հետո


== Տոներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Պորտուգալերեն Վիքիպեդիա

Պորտուգալերեն Վիքիպեդիա (պորտ.՝ Wikipédia em português), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի ճապոնալեզու տարբերակն է։
Ինչպես և բոլոր Վիքիմեդիա-նախագծերը, Ճապոներեն Վիքիպեդիայի բովանդակությունը գտնվում է ազատ արտոնագրի ներքո և յուրաքանչյուր ոք կարող է օգտագործել, խմբագրել ու տարածել այդ բովանդակությունը, քանի դեռ հետագա տարբերակները տարածվում են նույն սկզբունքներով և նշվում են հեղինակները։


== Արտաքին հղումներ ==
Պորգուգալերեն Վիքիպեդիա(պորտ.)
Ֆրանսիական հուշարձանների թանգարան

Ֆրանսիական հուշարձանների թանգարան (ֆր.՝ Musée des monuments français), Փարիզի նախկին թանգարան, հիմնադրվել է պատմաբան-միջնագետ Ալեքսանդր Լենուարի կողմից 1795 թվականին և դարձել է ֆրանսիական երկրորդ ազգային թանգարանը Լուվրից հետո (1793)։ Թանգարանը կարևոր դեր է խաղացել ֆրանսիացիների հասարակական վերաբերմունքի փոփոխության մեջ՝ վերաբացահայտված և բարձր գնահատված մշակութային ժառանգության հուշարձանների նկատմամբ։ 1816 թվականին փակվել է թագավորական հրամանով, թանգարանային նմուշներն այժմ պահվում են Ֆրանսիայի տարբեր վայրերում (մասնավորապես՝ Լուվրում) և արտասահմանում։
Ֆրանսիական հուշարձանների թանգարանի փակումից 200 տարի անց Լուվրը, միջնադարյան արվեստի թանգարանի հետ համագործակցությամբ, անհետացած թանգարանին նվիրեց «Հեղափոխական թանգարան։ Ալեքսանդր Լենուարի ֆրանսիական հուշարձանների թանգարան» (2016 թվականի ապրիլ-հուլիս)։

Լենուարի թանգարանը գեղարվեստական կտավներում
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Le musée des Monuments français d’Alexandre Lenoir, histoire et collections // (Ֆրանսերեն) (ֆր.)
Charlotte Denoël, Le Musée des Monuments français d’Alexandre Lenoir // Réunion des musées nationaux-Grand Palais (ֆր.)
Ռաուդնա (այլ կիրառումներ)

Ռաուդնա, կարող է վերաբերել՝

Ռաուդնա - գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պեռստի շրջանում
Ռաուդնա - գետ Էստոնիայում
Մրոտ (Բալուի գավառ)

Մրոտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կիբլյարի

Կիբլյարի (ուկրաիներեն՝ Кибляри), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Ուժգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կիբլյարի գյուղում բնակվում էր 791 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,15 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գրեգ շրջան (Տեխաս)

Գրեգ շրջան (անգլ.՝ Gregg County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2008 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 117 528 մարդ։ ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 121 730 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Լոնգվյու (անգլ.՝ Longview) բնակավայրը։ 


== Պատմություն ==
Գրեգ շրջանը կազմավորվել է 1873 թվականին Ապշուր շրջանի որոշ հատվածից։ Իր անվանումը ստացել է քաղաքացիական պատերազմի մասնակից, կոնֆեդերատների բանակի գեներալ Ջոն Գրեգի պատվին։


== Աշխարհագրություն ==
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Գրեգ շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 710 կմ², որից 710 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 6,5 կմ²-ն կամ 0,9 %-ը՝ ջրային տարածքները։


=== Հարևան շրջաններ ===
Ապշուր շրջան (հյուսիս)
Հարիսոն շրջան (արևելք)
Ռասկ շրջան (հարավ)
Սմիթ շրջան (արևմուտք)


== Բնակչություն ==
2010 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 121 730 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 172 մարդ/կմ²։
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 111 379 մարդ։ Առկա էր 42 687 տնային տնտեսություն և 29 667 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 157 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 46 349 բնակելի շինություն՝ 65 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 72,89 %, սևամորթներ կամ աֆրոամերիկացիներ – 19,86 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) - 0,52 %, ասիացիներ – 0,68 %, խաղաղօվկիանոսյան կղզիների բնակիչներ - 0,02 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 4,55 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 1,49 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 9,14 %-ը (անկախ ռասայից)։
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 26,70 % - մինչև 18 տարեկան, 10,30 % - 18-24 տարեկան, 28,20 % - 25-44 տարեկան, 21,50 % - 45-64 տարեկան և 13,20 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 35 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 93,80 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 90,40 տղամարդ։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․


== Ծանոթագրություններ ==
Բերկրեյմ

Բերկրեյմ (նորվ.՝ Bjerkreim), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Բիկեսո քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուն համարվում է Նյունորսկը։ Զբաղեցնում է 650,43 կմ² տարածք։


== Բերկրեյմի զինանշանը ==
Բերկրեյմ կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կանաչ գույնով ներկված վահան, որի վրա պատկերված է ծառի սպիտակ ճյուղ 7 դեպի վեր ուղղված սպիտակ տերևներով։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Բերկրեյմ կոմունայում բնակվում է 2825 մարդ։ Կոմունայի բնակչությյունը 60 տարում բնակչության թվաքանակը գրանցել է անընդհատ աճ։


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: (նորվեգերեն)


== Ծանոթագրություններ ==
Վորչին

Վորչին (ուկրաիներեն՝ Ворчин), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Վլադիմիր-Վոլինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1835 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վորչին գյուղում բնակվում էր 112 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,04 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 36,84 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կատագենեզ (երկրաբանություն)

Կատագենեզ, երկրակեղևում ցածր ջերմության ու ճնշման պայմաններում ընթացող քիմիական և ֆիզիկա-քիմիական պրոցեսների գենետիկական տիպ։ Տերմինն առաջարկել է Ա. Ֆերսմանը՝ 1922 թ-ին։ Համապատասխանում է նստվածքային ապարների զարգացման այն փուլին, որն սկսում է դիագենեզից հետո, սակայն նախորդում է մետամորֆիզմին։ Կատագենեզի գլխավոր գործոններն են՝ ջերմությունը (8-12 Կմ խորության վրա՝ 300-350 °C), ճնշումը (նույն խորության վրա՝ 1800-2900 մթն) և լուծույթները (փոխազդեցության մեջ են մտնում իրենց ներծծող ապարների հետ)։ Կատագենեզի օրինաչափությունների ճանաչումը կարևոր գործնական նշանակություն ունի (օրինակ, նստվածքային շերտերի նավթաբերության հեռանկարների գնահատման, ածուխների, շինանյութերի հատկությունների կանխագուշակման համար)։
Աստղ է ծնվել (ֆիլմ, 1954)

«Աստղ է ծնվել» (անգլ.՝ A Star Is Born), ամերիկյան ֆիլմ՝ նկարահանված 1954 թվականին։


== Սյուժե ==
Կինոաստղ Նորման Մեյնի (Ջեյմս Մեյսոն) և երգչուհի Էսթեր Բլոջեթի (Ջուդի Գառլենդ) ծանոթությունը տեղի է ունենում հոլիվուդյան գլխավոր արարողություններից մեկի ժամանակ։ Նորմանը՝ բավականին հարբած, շոուի ժամանակ հայտնվում է բեմում, բայց Էսթերը փրկում է իրավիճակը, իրավիճակը ներկայացնելով որպես շոուի նախապես պլանավորված դրվագ։ Սթափվելով՝ Նորմանն աղջկան գտնում է հենց այն պահին, երբ նա փորձ էր անում նվագախմբի հետ։ Հիանալով Էսթերի անկրկնելի երգեցողությամբ և հիասքանչ ձայնով՝ նա առաջարկում է աղջկան հեռանալ նվագախմբից և իրականացնել երազանքը` դառնալ կինոաստղ։ Երբ Էսթերը հասնում է փառքի, Նորմանի աստղը մարում է։ Էսթերը, որը  դարձել էր Նորմանի կինը, փորձում է փրկել սիրելիին՝ իր հաջողությամբ...
Ալկոհոլի նկատմամբ կախվածությունը դերասանին տանում է մահվան։


== Դերերում ==


== Փաստեր ==
Գլխավոր դերակատար Ջուդի Գառլենդը ֆիլմում աշխատել է շատ անհամաչափ. կամ մի քանի օր չէր գալիս նկարահանման հրապարակ, կամ էլ հակառաը՝ աշխատում էր անհավատալի էնտուզիազմով։ Նրան ներում էին՝ գիտակցելով, որ այս ֆիլմը փաստացի նրա ինքնակենսագրական էր։Այս ֆիլմը Ջուդի Գառլանդի վերջիններից մեկն էր. 1950 թվականին Metro-Goldwyn-Mayer-ը դադարեցնում է նրա հետ կապված պայմանագիրը, և նախկին աստղը գրեթե մնում է առանց աշխատանքի։ Երբ նրան այլևս դադարում են նկարահանել, սկսում է միջազգային հյուրախաղերով հանդես եկավ, որտեղ հաջողությամբ կատարում էր երգեր։ Երգացանկի հիմնական մասն էին կազմում այս ֆիլմում հնչած ստեղծագործությունները ։
Դիստրիբյուտորներին կարծես թե ֆիլմը երկար էր թվացել, և նրանք կրճատել են այն 40 րոպեով։ 1982 թվականին ռեժիսոր Ջորջ Կյուկորի ընկերները փորձեցին վերականգնել ֆիլմի նրա տարբերակը, բայց միայն հաջողվեց հայտնաբերել կտճատված ժապավենի մի մասը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կեչուտեկ

Կեչուտեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Զուրաբ Սականդելիձե

Զուրաբ Ալեքսանդրի Սականդելիձե (ზურაბ ალექსანდრეს ძე საკანდელიძე, 9 օգոստոսի, 1945, Քութայիս, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 25 հունվարի, 2004, Թբիլիսի, Վրաստան), վրացի խորհրդային բասկետբոլիստ։ Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն (1972)։ Սպորտի վաստակավոր վարպետ (1967)։ ԽՍՀՄ գավաթակիր (1969)։ Աշխարհի չեմպիոն (1967)։ Եվրոպայի քառակի չեմպիոն (1965, 1967, 1969, 1971)։


== Կենսագրություն ==
Զուրաբ Սականդելիձեն ծնվել է 1945 թվականի օգոստոսի 9-ին Քութայիսում։ Սովորել է Վրաստանի ճարտարագիտական ինստիտուտում՝ ստանալով ինժեներ-տեխնոլոգի մասնագիտություն։
Հանդես է եկել Թբիլիսիի «Դինամո» ակումբում (մինչև 1974 թվականը)։ Հարձակողական ոճի պաշտպան է։ Հասակը 186 սմ է։ 1964 թվականից խաղացել է ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում։ 1968 թվականին Ամառային օլիմպիական խաղերում ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում նվաճել է բրոնզե, 1972 թվականի Օլիմպիական խաղերում՝ ոսկե մեդալ։
1979-1983 թվականներին եղել է «Դինամո» (Թբիլիսի) ակումբի տղամարդկանց թիմի ավագ մարզիչը։
Մահացել է 2004 թվականի հունվարի 25-ին Թբիլիսիում։ Թաղված է Թբիլիսիի Վերիայի գերեզմանատանը։


== Նվաճումներ ==
Օլիմպիական չեմպիոն - 1972
Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր - 1968
Աշխարհի չեմպիոն - 1967
Աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1970
Եվրոպայի չեմպիոն - 1965, 1967, 1969, 1971
Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 1973
ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե (1969) ու բրոնզե (1965) մեդալակիր
ԽՍՀՄ գավաթի առաջնության մրցանակակիր - 1969
1965 և 1973 թվականների Ունիվերսիադաների արծաթե մեդալակիր
Պարգևատրվել է «Պատվո նշան» շքանշանով։


== Արտաքին հղումներ ==
Он был творцом «золотого фола»-72. На похороны Олимпийского чемпиона Мюнхена баскетболиста Зураба Саканделидзе пришли тысячи людей (ռուս.)


== Աղբյուրներ ==
100 лет российского баскетбола: история, события, люди: справочник / Автор-составитель В. Б. Квасков. — М.: Советский спорт. — 274 с.: илл. ISBN 5-9718-0175-9
Լոխանի

Լոխանի (ռուս.՝ Лохани), գյուղ Ռուսաստանի, Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
1763

1763 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1763 թվականն է, 
XVIII դարի 63-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Ֆրանսուա Ժոզեֆ Տալմա, ֆրանսիացի դերասան


== Մահեր ==
Մարտի 21 - Հակոբ Ե Շամախեցի, Հայոց կաթողիկոս 1759-ից, հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Հաջորդել է Ալեքսանդր Բ Բյուզանդացուն
Էմմանուել եկեղեցի (Հալեպ)

Էմմանուել եկեղեցի,  1852 թվականին հիմնադրված հայ ավետարանական եկեղեցի Սիրիայի Հալեպ քաղաքում։ Եկեղեցու ներկայիս շենքը կառուցվել է 1923 թվականին։ Այն ներկայումս ծառայում է որպես Սիրիայում Հայ Ավետարանական միաբանության նստավայրը, որը հանդիսանում է Մերձավոր Արևելքի Հայ Ավետարանական Եկեղեցիների Միության անդամ։
Էմանուելի եկեղեցին վնասվել է 2016 թվականի հունվարի 17-ին գնդակոծության ժամանակ։


== Հովիվներ ==
Ադուր Աղա Նիզիբլյան (1852-1855)
Վեր. Նազար Մաքանեան (1855-1865)
Վեր. Սարգիս Սարգիսեան (1865-1890)*
Վեր. Կարապետ Մարգարեան (1865-1890)*
Տիար Գևոր Ղազանչեան (1865-1890)*
Կարապետ Ադանալեան (1865-1890)*
Տիար Գրիգոր Ճուկուրեան (1865-1890)*
Տիար Գարեգին Գույումճեան (1865-1890)*
Վեր. Մանուկ Միսիրեան (1891-1903)
Վեր. Ստեփան Թովմասեան (1904-1913)
Վեր. Յովհաննէս Էսքիճեան (1913-1916)
Այցելություն հովիվներ և քարոզիչներ (1917-1923)
Վեր. Կարապետ Յարութիւնեան (1922-1931)
Վեր. Սիսագ Մանուկյան (1931-1932)
Վեր. Սիրագան Աղբաբեան (1932-1952)
Վեր. Սողոմոն Նույջուկյան (1950-1959)
Վեր. Յովհաննէս Քարճեան (1960-1979, ասպ. 1956-1958)
Վեր. Սողոմոն Քիլաղբյան (1980-1995)
Այցելություն հովիվների և քարոզիչների (1995-1997 թթ.)
Վեր. Սերոբ Մեգերդիչյան (1997-2015)
Տիար Սամուէլ Թաշճեան (2016–2019)(*տարիներն անհայտ են)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
AEEC պաշտոնական կայք
Դինամո մարզադահլիճ

«Դինամո» մարզադահլիճ, թիմային մարզաձևերի համար նախատեսված մարզադահլիճ է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում։ Բացվել է 1977 թվականին և տնօրինվում է Հայաստանի Ոստիկանության «Դինամո» մարզական-հասարակական կազմակերպության կողմից։ Այն գտնվում է Կենտրոն վարչական շրջանի Վարդանանց 69 հասցեում՝ Վազգեն Սարգսյանի անվան Հանրապետական մարզադաշտի հարևանությամբ։


== Պատմական ակնարկ ==
«Դինամո» մարզահամալիրի ֆիզկուլտուրայի տունը՝ բռնցքամարտի և ըմբշամարտի դահլիճներով գործում է 1965 թվականից, իսկ մարզադահլիճը շահագործման է հանձնվել 1977 թվականին։
ՀՀ ոստիկանության պետ Վլադիմիր Գասպարյանի հանձնարարությամբ, 2011 թ. դեկտեմբերի 28-ից 2012 թ. սեպտեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ մարզադահլիճը ենթարկվեց հիմնանորոգման ու վերակառուցման։
Մարզադահլիճը հյուրընկալում է Հայաստանի բասկետբոլի, հանդբոլի, վոլեյբոլի և ֆուտզալի առաջնության խաղերը, ինչպես նաև Համահայկական խաղերի զանազան մրցույթներ։ Որպես մարզադպրոց, «Դինամոյի» ծառայություններից օգտվում է շուրջ 700 երեխա և 500 ոստիկան։
Այժմ մարզադահլիճը կարող է տեղավորել 948 հանդիսական։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==
(8380) Թուտինգ

(8380) Թուտինգ (անգլ.՝ Tooting), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,74694 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3176 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1763 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1662,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,216486 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,01° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8380) Թուտինգ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ուսադիշչե (այլ կիրառումներ)

Ուսադիշչե, կարող է վերաբերել՝

Ուսադիշչե - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Ուսադիշչե - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Ուսադիշչե - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Եվրոպական գավաթ 1990–91

Եվրոպական գավաթ 1990–91 Եվրոպական գավաթի 36-րդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Ցրվենա Զվեզդան՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Օլիմպիկին հետխաղյա 11 մետրանոցներով (5-3), հանդիպման հիմնական և լրացուցիչ ժամանակներն ավարտվել էին 0–0 հաշվով։ 
Եզրափակիչը կայացավ Բարիի Սան Նիկոլա մարզադաշտում 1991 թվականի մայիսի 23-ին, խաղը դիտում էին 56 000 հանդիսական։
Գործող չեմպիոն Միլանը դուրս մնաց մրցաշարից քառորդ եզրափակիչում, պարտվելով Օլիմպիկին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
ՈՒԵՖԱ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա


== Արտաքին հղումներ ==
Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
1990–91 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
Բոլոր գոլ խփողները 1990–91 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA
Անարխիստական ​​ինտերնացիոնալ

«Անարխիստական ​​ինտերնացիոնալ» (նաև՝ «Հակաավտորիտար ինտերնացիոնալ», «Ֆեդերալիստական ​​ինտերնացիոնալ»), միջազգային անարխիստական ​​ասոցիացիա, որը ձևավորվել է 1872 թվականի սեպտեմբերի 15-17-ին Առաջին Ինտերնացիոնալի պառակտումից հետո, որը տեղի է ունեցել Հաագայի կոնգրեսում 1872 թվականի սեպտեմբերի 2-7-ին։


== Նկարագրություն ==
Առաջին ինտերնացիոնալում ներքին ինտրիգների արդյունքում նրանից դուրս մնացին հակաավտորիտար թևի առաջնորդներ Միխայիլ Բակունինը և Ջեյմս Գիլյոմը, ինչը պառակտում էր առաջացրել Ինտերնացիոնալում։ Դրանից հետո Բակունինի համախոհները հավաքվել են կոնգրեսի Սեն Իմյեում (Շվեյցարիա), որտեղ ստեղծվել է Հակաավտորիտար ինտերնացիոնալը։

Ճիշտ է, բելգիացիները, հոլանդացիները և բրիտանացիներն ավելի մոտ էին Մարքսի գաղափարներին, և պառակտումից անմիջապես հետո նրանք անցել են Ինտերնացիոնալի «բեկորին»։
Սենթ Իմյեում ստեղծված հակաավտորիտար շարժումը հռչակել է հեղափոխական անարխիստական ​​ծրագիր, որտեղ ասվում էր.

Դրանից հետո «Անարխիստական ​​ինտերնացիոնալը» գոյություն է ունեցել ևս մի քանի տարի՝ հավաքելով չորս համագումար՝ Ժնևում (1873), Բրյուսելում (1874), Բեռնում (1876) և Վերվյեում (1877), որից հետո այն դադարեց գոյություն ունենալ՝ դրանով իսկ մեկ տարի գոյատևելով Առաջին Ինտերնացիոնալի մարքսիստական ​​մասը, որը 1876 թվականի հուլիսին լուծարել է նրանց ասոցիացիան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Интернационал анархистский» // Излучение плазмы — Исламский фронт спасения. — М. : Большая российская энциклопедия, 2008. — С. 446. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 11). — ISBN 978-5-85270-342-2.(ռուս.)
«Интернационал анархистский» // Ива — Италики. — М. : Советская энциклопедия, 1972. — С. 329. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 10).(ռուս.)
Ջաֆան

Ջաֆան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խարզանի գավառակում։ Գտնվում էր Սղերդ քաղաքից 40 կմ հարավ-արևմուտք՝ Խարզան գետի ձախ կողմում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբներին ուներ 30 տուն հայ և քուրդ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆոլկ ռոք

Ֆոլկ Ռոք (անգլ.՝ Folk rock) երաժշտական ժանր է,որում համատեղված է ֆոլկ երաժշտությունը և ռոք երաժշտությունը։ Իր առաջին և բուն իմաստով հասկացությունը վերաբերում է այն ժանրին, որը առաջացել է 1960-ականների կեսերին ԱՄՆ-ում և Միացյալ Թագավորությունում։ Ժանրի հիմնադիրներն է The Byrds խումբը Լոս Անջելեսից, որը սկսեց նվագել ազգային ավանդական երաժշտությունը, և Բոբ Դիլանը գրում է ռոք ոճում երաժշտական գործիքավորումը՝ հիմնավորապես ազդվելով Բիթլզների և այլ բրիտանական խմբերի երգերից։ Ֆոլկ ռոք տերմինը առաջին անգամ օգտագործվել է 1965 թվականի հունիսին  U.S music press խմբագրության կողմից, երբ փորձում էին նկարագրել The Byrds խմբի երաժշտական նորարարությունը։ Նույն ամսին խումբը թողարկեց իր դեբյուտային ալբոմը։ The Byrds-ը թողարկեց Բոբ Դիլանի "Mr. Tambourine Man" երգը, և հաջորդող կոմերցիալ հաջողությունները 1960-ականներին իսկական ֆոլկ ռոքայնին պայթյուն առաջացրեցին։ Դիլանն ինքը շատ ազդված էր ժանրից, հատկապես իր ձայնագրություններից, որոնք արվել էին էլեկտրիկ ռոք խմբի հետ Bringing It All Back Home, Highway 61 Revisited և Blonde on Blonde ալբոմներում։ Դիլանի ներկայությունը 1965 թվականի հուլիսի 25-ին անցկացվող  Newport Folk Festival փառատոնին, էլեկտրիկ ռոք խմբի հետմեկտեղ, համարվում է առանցքային պահ ֆոլկ ռոքի պատմության պատմության ընթացքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Արտակ արքեպիսկոպոս Մանուկյան

Արտակ արքեպիսկոպոս Մանուկյան (հունվարի 22, 1931(1931-01-22), Բեյրութ, Լիբանան - հոկտեմբերի 15, 1999(1999-10-15), Թեհրան, Իրան), հոգևոր առաջնորդ։


== Կրթություն և պաշտոնավարություն ==
Արտակ արքեպիսկոպոս Մանուկյանը ծնվել է Բեյրութում։ Ավարտել է Կիլիկիայի դպրեվանքը և Լոզանի համալսարանի աստվածաբանական բաժինը։ 1959 թվականին նշանակվել է Թեհրանի հայոց թեմի հոգևոր առաջնորդ։ Պաշտոնավարության տարիներին, Թեհրանի մեջ կառուցել է« Ս. Թարգմանչաց»,« Ս. Գրիգոր»,« Ս. Սարգիս»,« Ռաշթում»,« Ս. Մեսրոպ» եկեղեցիները, ինչպես նաև Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդարանի շենքը։
Արտակ արքեպիսկոպոս Մանուկյանը Թեհրանի համալսարանում մի քանի տարի դասավանդել է հայոց լեզու և գրականություն։


== Երկեր ==
Հեղինակ է 34 գիտական, կրոնական և պատմական գիրքերի, որոնց մի մասը թարգմանվել են պարսկերեն և անգլերեն։ Նրա հեղինակած գրքերից են՝ «Հայ Եկեղեցու տօները», «Ստուեր», «Լոյս», «Ջրի Դերը Կրօնական Արարողութիւններում», «Մի Քարի Յուշերից», «Երկու Բեւեռ», «Մշակոյթ Եւ Կրօն», իսկ բանաստեղծական հավաքածուներից՝ ՝ «Արեւը՝ Գիշերում», «Արտացոլում Գնդի Մէջ» և այլն։ Հեղինակել է նաև կրոնական դպրոցական գրքեր։
Արտակ արքեպիսկոպոս Մանուկյան մահացել է 1999 թվականին, Թեհրանում։


== Ծանոթագրություններ ==

Ժանետ Տ Լազարյան (2012)։  Լիա Իվանեան, ed.։ Իրանահայոց Հանրագիտարան։ Երեկան: ՎՄՎ ՊՐԻՆՏ։ ISBN 978-9939-60-154-0
Թուխիկ

Թուխիկ, հայկական արական ու իգական անձնանուն։ Առաջացել է հայերեն թուխ բառից, ինչպես որ սև բառից առաջացել է Սևուկ անձնանունը։ Սկսել է գործածվել 15-18-րդ դարերից և այժմ էլ գործածական է իբրև իգական անուն։


== Գործածություններ ==
Թուխիկ, արական անուն, մերձավոր Մկրտիչ քահանայի, ով 1469 թվականին Բյուրականում ընդօրինակեց Ժողովածու քերթուածոց։
Թուխիկ, հիշատակված է 1589 (իգական), 1591 (իգական), 1666 (իգական), 1747 (արական), 1770 թվականներին


== Ծանոթագրություններ ==
...Եվ ծագեց խավարը

...Եվ ծագեց խավարը, ժողովածու-գիրք Ռաֆայել Նահապետյանի հեղինակությամբ։ Այն հեղինակի հինգերորդ գիրքն է և հրատարակվել է 2003 թ. Հայաստանի Գրողների Միության (ՀԳՄ) հրատարակչության կողմից։ Ժողովածուն բաղկացած է 11 պատմվածքից և 1 պիեսից։


== Բովանդակություն ==
Ժողովածուի մեջ տեղ են գտել հետևյալ ստեղծագործությունները.

ՊատմվածքներԾիծաղը
Հարաբերական+հարաբերական=շաաաաա՜ատ հարաբերական
Գարնան նախաշեմին՝ սառցակալած ուղեղով
Թեսթ՝ պայծառատեսության ընդունակությունը ստուգելու համար
Եվ ծագեց խավարը
Շեքսպիրյան ընթերցումներ՝ անիմանալի ավարտով
Սքանչելին
Մարգարինի տուփ՝ մարդկանց ու արծվի արանքում«Պատկերասրահ» շարքիցՍկիզբ էր առնում մի կատարյալ հեքիաթ
Մոռացված մի կտավ՝ զգեստապահարանի ետևում
Գունատ հարսնացու՝ կարևոր ու երկրորդական մանրամասնություններովՊիեսՓոս


== Տես նաև ==
Ռաֆայել Նահապետյան
Հրաշեկ նժույգներ
Մեղեդի երևակայական ջութակի համար
Ագռավի աղջիկը
Նովոմեդվեդևո

Նովոմեդվեդևո (ռուս.՝ Новомедведево, բաշկիրերեն՝ Яңы Айыу), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իլիշևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 293 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հրուտ

Հրուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Հազզո-Խաբլջոզ գավառակում։
1880-ական թթ.-ին ուներ 10 տուն՝ 60 հայ բնակչով։
Հրուտն ուներ Ս. Աստվածածին անունով վանք, որը բաղկացած էր տաճարից, գավիթից և այլ օժանդակ կառույցներից։ Վանքն ավերվել է 1915 թ.-ի մեծ եղեռնի ժամանակ։Վանքի ավերակակույտը պահպանվում է մինչ օրս ։Գյուղը գտնվել  է Տնգետ գետակի աջ կողմում՝ մրգատու այգիների մեջ ։Հրուտի հայ ազգաբնակչությունը եղեռնից հետո հաստատվել են Արևելյան Հայաստանի Թալինի շրջանի Աշնակ գյուղում։ Ներկայումս Հրուտում բնակվում  են քրդեր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆոմինկա (այլ կիրառումներ)

Ֆոմինկա, կարող է վերաբերել՝

Ֆոմինկա - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տացինսկի շրջանում
Ֆոմինկա - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլլերովսկի շրջանում
Ֆոմինկա - գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Լուկոյանովսկի շրջանի կազմում
Ֆոմինկա - գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում
Ֆոմինկա - գետ Ռուսաստանում, հոսում Բելգոռոդսկո մարզում
Կապրայա

Կապրայա (իտալերեն՝ Capraia,  լատ.՝ Capraria), կղզի Տոսկանյան կղզեխմբում, Իտալիա։ Կղզու վրա տեղակայված է Կապրայա Իզոլա կոմունան, որը վարչականորեն պատկանում է Լիվորնո գավառին։ Բնակչությունը կազմում է 398 մարդ (ըստ 2019 թվականի տվյալների)։
Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացին համարվում է քաղաքի հովանավորը։ Քաղաքի տոնը նշվում է դեկտեմբերի 6-ին։


== Աշխարհագրություն ==

Կղզու անունը առաջացել է լատիներեն capra՝ այծ բառից։ Կապրայայի տարածքը 19 կմ քառ․ է, գտնվում է Կորսիկա կղզու հյուսիսային ծայրամասից 30 կմ արևելք, Կապո Բյանկո հրվանդանից բաժանված է Կորսիկական նեղուցով՝ Էլբա կղզուց 32 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Ծագումով հրաբխային կղզի է, ամենաբարձր կետը 447 մետր է։ Կապրայան Տոսկանյան կղզեխմբի երրորդ խոշոր կղզին է և բոլոր կղզիներից ամենաարևմտյանը։


== Պատմություն ==
1527 թվականին կղզին անցնում է Ջենովայի տիրապետությանը և լավ ամրապնդվում։ 1796 թվականին կարճ ժամանակահատվածում շրջափակված է եղել անգլիական ռազմածովային հրամանատար Հորացիո Նելսոն կողմից։
Ավելի ուշ կղզու վրա տեղակայված է եղել գյուղատնտեսական քրեակատարողական գաղութը, որը 1986 թվականին փակվել է։ Կղզու տարածքի մեծ մասը ներառված է Տոսկանյան կղզեխմբի ազգային պարկի մեջ։


== Տնտեսություն ==
Կղզու վրա զարգացած է գինու արտադրությունը և անձրուկների որսը։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սան Ջորջո ամրոց (San Giorgio, XV դար)
Սան Նիկոլա եկեղեցի (San Nicola)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Capraia Isola — Tourist information
Capraia Isola: News
Հունվարի 7

Հունվարի 7, տարվա 7-րդ օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 358 (նահանջ տարիներին՝ 359) օր։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1768 - Իվան Աբամելիք, ռուսական բանակի հրետանու գեներալ-մայոր
1825 - Արսեն Այտընյան, հայագետ (վ.1902)
1863 - Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչ, ռուս սովետական գրող
1881 - Պոլոզ Մուկուչ, ժողովրդական զվարճաբան, առակախոս (վ. 1931)
1923 - Նորայր Մնացականյան, հայ երգիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ
1937 - Լավրենտի Բարսեղյան, հայ պատմաբան, պատմական գիտությունների դոկտոր
1969 - Լուիս Գարսիա Պոստիգո, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ
1976 - Վախթանգ Դարչինյան, հայ աշխարհահռչակ բռնցքամարտիկ։
1982 - Լոուրե Քոհեն, ամերիկացի դերասանուհի և ֆոտոմոդել
1987 - Սիրուշո, հայ պոպ երգչուհի
1991 - Էդեն Ազար, բելգիացի ֆուտբոլիստ
1993 - Յան Օբլակ, սլովենացի ֆուտբոլիստ


== Մահեր ==
1920 - Վահան Տերյան, բանաստեղծ ու հասարակական գործիչ (ծ. 1885)
1943 - Նիկոլա Տեսլա, ազգությամբ սերբ ճարտարագետ, ֆիզիկոս, գյուտարար
1963 - Լիդիա Դուռնովո, ռուս արվեստաբան
1971 - Արմենակ Սալմասլյան, հայ մատենագետ
1994 - Կարեն Կարախանյան, ուսանող–հրետանավոր, նշանառու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
2011 - Անահիտ Բայանդուր, հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (ծ. 1940)


== Տոներ ==


== Պետական տոներ ==
 Ռուսաստան - Նապոլեոն Բոնապարտի զորքերին հաղթանակելու օր
 Եգիպտոս - Սեխմեթ աստծու օր
Մհեր Շահգելդյան

Մհեր Լևոնի Շահգելդյան (սեպտեմբերի 29, 1967(1967-09-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՀ ԱԺ նախկին պատգամավոր։


== Կենսագրություն ==
Մհեր Շահգելդյանը ծնվել է 1967 թ. սեպտեմբերի 29-ին Երևանում։ 1985-1987 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։
1992 թ. ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի ֆակուլտետը։ 
1994 թ.` Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի հանրային քաղաքականության և կառավարման հատուկ դասընթացները։ 
1995 թ.` ԵՊՀ քաղաքագիտության ամբիոնի ասպիրանտուրան։ 
1996 թ.` Հայկական-ֆրանսիական կառավարման (մենեջմենտի) կենտրոնը։ 
Մենեջմենտի, մարկետինգի և բանկային գործի մասնագետ, Փիլիսոփա, Քաղաքագիտության թեկնածու։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1984-1985 թթ. Երևանի էլեկտրալամպերի գործարանում աշխատել է փորձարկող։ 
1993 թ. ԵՊՀ քաղաքագիտության ամբիոնի դասախոս է։ 
1993-1995 թթ.` ՀՀ գիտության և կրթության նախարարության Մանկավարժական գիտությունների ԳՀԻ հասարակական գիտությունների բաժնի գիտաշխատող։ 
1996-1998 թթ.` Հայաստանի հեռուստառադիոպետվարչության հասարակական-քաղաքական հաղորդումների բաժնի մեկնաբան։ 
1996-1998 թթ. եղել է «Հորիզոն» իրավական և քաղաքական ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար։ 
1998-2000 թթ.` Հայաստանի ազգային ռադիոյի արտասահմանի համար տրվող հաղորդումների «Հայաստանի ձայն» խմբագրության գլխավոր խմբագիր։ 
2000-2002 թթ.` Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանի փոխնախագահ, 
2000-2011 թթ.` նույն բուհի դասախոս։ 
2008 թ. Եվրոպական կրթական տարածաշրջանային ակադեմիայի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ է։


== Քաղաքական գործունեությունը ==
2002-2003 թթ.` ՀՀ ԱԺ 2-րդ գումարման պատգամավոր (համամասնական ընտրակարգ, ՕԵԿ)։ ԱԺ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։ «Օրինաց երկիր» խմբակցության անդամ։
2003 թ. մայիսի 25-ին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 3-րդ գումարման պատգամավոր ՕԵԿ համամասնական ընտրացուցակով։
2003 թ. հունիսի 12-ին ընտրվել է ԱԺ պաշտպանության, ազգային անվտանգության և ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, ապա՝ նույն հանձնաժողովի անդամ։ ԱԺ եվրոպական կառույցներին ինտեգրման հարցերի ժամանակավոր հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ, ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական վեհաժողովի ՀՀ ԱԺ պատվիրակության ղեկավար, Ֆրանկոֆոնիայի խորհրդարանական վեհաժողովի ՀՀ ԱԺ պատվիրակության համանախագահ։ «Օրինաց երկիր» խմբակցության անդամ։
2007 թ. մայիսի 25-ին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 4-րդ գումարման պատգամավոր ՕԵԿ համամասնական ընտրացուցակով։ ԱԺ եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, Հայաստան-Եվրամիություն խորհրդարանական համագործակցության միջխորհրդարանական հանձնաժողովի ԱԺ պատվիրակության անդամ, ԵԽԽՎ ԱԺ պատվիրակության անդամ։ «Օրինաց երկիր» խմբակցության անդամ։
2008 թ. ապրիլի 21-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարար։
2010 թ. մարտի 15-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախարարի պաշտոնից։
2010 թվականից Ռուսաստանի հայերի միության 1-ին փոխնախագահն է։
2012 թ. մայիսի 6-ին ընտրվել է ՀՀ ԱԺ 5-րդ գումարման պատգամավոր ՕԵԿ համամասնական ընտրացուցակով։ «Օրինաց երկիր» խմբակցության քարտուղար։
2017 թ․-ից պատգամավոր չէ։
2018 թ․ հեռացել է ՕԵԿ-ից, քաղաքականությունից։Գիտական բազմաթիվ աշխատությունների և հոդվածների հեղինակ է։ «Ազգային անվտանգություն» ԵՊՀ մագիստրոսական ծրագրի գիտական ղեկավար։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնոտոպի շրջան

Կոնոտոպի շրջան (ուկրաիներեն՝ Конотопський район), շրջան Ուկրաինայի Սումիի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կոնոտոպ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1667 կմ²։


== Բնակչություն ==
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 39567 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 23,74 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Նյարդային կենտրոն

Նյարդային կենտրոն, նեյրոնների համախումբ կենտրոնական նյարդային համակարգում, որոնք կատարում են որոշակի ֆունկցիա կամ ֆունկցիաներ, պատասխանատու են որոշակի ռեֆլեքսի կամ ռեֆլեքսների համար։ Օրինակ, երկարավուն ուղեղում տեղակայված այն նեյրոնների խումբը, որոնք պատասխանատու են շնչառության իրագործման համար, կազմում են շնչառական նյարդային կենտրոնը։
Նյարդային կենտրոնի վնասման դեպքում այլ նյարդային կենտրոններ որոշ դեպքերում մասնակիորեն կարող են իրենց վրա վերցնել առաջինի աշխատանքը։ Սա նյարդային կենտրոնների պլաստիկության շնորհիվ է։
Նյարդային կենտրոնները տարբերակվում են անատոմիական և ֆիզիոլոգիական տեսակետներից։ Անատոմիական տեսակետից նյարդային կենտորնը նեյրոնների համախումբ է, որը կատարում ե որոշակի ֆունկցիա կամ ֆունկցիաներ։ Ֆիզիոլոգիական տեսակետից նյարդային կենտրոն են անվանում անատոմիական կենտրոնների ամբողջությունը, որոնք պատասխանատու են որչէ խոշոր, գլոբալ ֆունկցիայի կամ գործունեության ապահովման համար։ Օրինակ. անատոմիական նյարդային կենտրոններ կան ողնուղեղում, երկարավուն ուղեղում, վարոլյան կամրջում, հիպոթալամուսում և այլ տեղերում։ Նրանցից յուրաքանչյուրն անատոմիական տեսակետից առանձին շնչառական նյարդային կենտրոն է։ Սրանց ամբողջությունը կազմում է շնչառական նյարդային կենտրոնը` ֆիզիոլոգիական տեսակետից։


== Տեսակներ ==
Տարբերում են նյարդային կենտրոնների հետևյալ տեսակները.

աշխատող՝ այն կենտրոնն է, որտեղից նյարդաթելերն անցնում են աշխատող օրգանին,
կատարող՝ այն կենտրոնն է, որը պատասխանատու է տվյալ ֆունկցիայի իրագործման համար, և սրա քայքայումն ուղեկցվում է ֆունկցիայի վերացմամբ,
կարգավորող՝ սովորաբար տեղակայված է գլխուղեղի կեղևում և ունի կարգավորիչ ազդեցություն։Կախված տեղակայումից, նյարդային կենտրոնները կարող են լինել՝ ողնուեղային, միջին ուղեղային, կեղևային և այլն։
Ըստ նշանակության նյարդային կենտրոնները լինում են շարժողական (նյարդավորում են կմախքային մկանները), վեգետատիվ (կարգավորում են ներքին օրգանների ֆունկցիաներն ու գործունեությունը, օրինակ՝ մարսողական, սիրտ-անոթային և այլն) և հոգեկան (պատասխանատու են հոգեկան բարձրագույն ֆունկցիաների համար՝ խոսք, հույզեր և այլն)։
Կախված նյարդավորվող օրգանից, նյարդային կենտրոնները լինում են սրտային, ստամոքսային, անոթային և այլն։


== Հիմնական հատկություններ ==
Նյարդային կենտրոնների բնորոշ են մի շարք հատկություններ.

դրդման միակողմանի հաղորդում
դրդման հաղորդման ուշացում
դյուհոգնելիություն
բարձր զգայնություն ջերմաստիճանի, քիմիական նյութերի խտաստիճանների նկատմամբ
դրդման գումարում
դրդման համամիտում
դրդման տարամիտում
պլաստիկություն
գրգռման ռիթմի փոխակերպում
դրդման հետազդեցություն
լարվածություն


== Ծանոթագրություններ ==