Ջորջ Ռաֆտ

Ջորջ Ռաֆտ (անգլ.՝ George Raftսեպտեմբերի 26, 1901(1901-09-26) կամ սեպտեմբերի 26, 1895(1895-09-26), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - նոյեմբերի 24, 1980(1980-11-24), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկյան կինոդերասան և պարող։ Առավել հայտնի է 1930-ականների և 1940-ականների կազմակերպված հանցավորության մասին քրեական ֆիլմերում՝ գանգստերների դերերով։ Ջորջ Ռաֆտն առավել հայտնի է Բիլի Ուայլդերի «Ջազում միայն աղջիկներ են» (1959) գանգստերական կոմեդիայի, «Սպիով դեմքը» (1932) ֆիլմի առաջին տարբերակի, «Ամեն առավոտ ես մեռնում եմ» (1939), ինչպես նաև «Բոլերո» (այն ժամանակի սակավաթիվ ֆիլմերից մեկը, որտեղ նա գանգստերի դեր չի խաղացել) և «Նրանք  գնում էին գիշերով» (1940) դերերով։


== Մանկություն ==
Ռաֆտը ծնվել է 1901 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ Նյու Յորքի Քլինթոն շրջանում, որն ավելի հայտնի է որպես «Դժոխային խոհանոց»։ Նրա հայրը՝ Կոնրադ Ռենֆտը, ծնվել է Մասաչուսեթս նահանգում՝ Գերմանիայից ներգաղթյալների ընտանիքում։ Մայրը՝ Եվա Ռենֆտը, ԱՄՆ է եկել Գերմանիայից։ Նրանք ամուսնացել են 1895 թվականի նոյեմբերի 17-ին Մանհեթենում, իսկ 1896 թվականի ապրիլի 18-ին ծնվել է առաջնեկը՝ Եվան, որն ավելի հայտնի է որպես «Քեթի»։ Մահախոսականում Ռաֆտի ծննդյան տարին նշվում էր 1895 թվականին, սակայն Նյու Յորքի մարդահամարի տվյալներով՝ 1900 թվականին Ռենֆտերի ընտանիքում նշվում է մի երեխա, իսկ 1910 թվականի մարդահամարի համաձայն՝ Եվա Ռենֆտի տարիքը նշված է որպես 8 տարեկան, ընդ որում՝ Ջորջի ծննդյան վկայականում հենց 1901 թվականի ծննդյան թվականն է նշված։ Ջորջը ազատ խոսում էր գերմաներեն։ Հայտնի գանգստերի մանկության ընկերը եղել է Օունի Մեդենը՝ «Քիլլեր» մականունով։ Հետագայում Ռաֆտը խոստովանել է, որ հազիվ է խուսափել հանցավոր կյանքից։


== Կարիերա ==


=== Կարիերա՝ որպես պարող ===
Լինելով երիտասարդ և ցույց տալով պարային բնագավառում ունեցած ունակությունները՝ կարողացել է աշխատանք ստանալ Նյու Յորքի գիշերային ակումբներում։ Մասնավորապես, Ռաֆտն աշխատել է Մանհեթենի 54-րդ փողոցի հայտնի «300 Club» ակումբում, որը պատկանել է հայտնի դերասանուհի և գործարար Մերի Լուիզ Սեսիլիին։ «300 Club»-ում աշխատանքի շնորհիվ Ջորջը ուշադրություն է դարձրել իր վրա և կարողացել է աշխատանք ստանալ Բրոդվեյի թատրոններում։ Ավելի ուշ նա  ֆիլմ է պատրաստել իր կյանքի տվյալ ժամանակահատվածի մասին, որը կոչվում էր «Բրոդվեյ» (1942), որտեղ նա խաղացել է ինքն իր դերում։ Սկզբում նա նաև որոշ ժամանակ աշխատել է Լոնդոնում։

Վի Քյորնին՝ Չարլզ Կոհրենի և Անդրեյ Շարլոյի շոուի պարողներից մեկը, հիշելով Ջորջի մասին, պատմում է․Օ, այո, ես ճանաչում են նրան (Ջորջ Ռաֆտին)։ Մենք մի մեծ շոուում միասին ենք խաղացել։ Երբեմն, մեր խղճուկ ողորմածությունից մի կերպ փախչելով, մենք պարում էինք ակումբի շոուից հետո։ Ոտքով էինք տուն գնում, քանի որ ավտոբուսներն այդ ժամին չէին աշխատում։ Նա ինձ մի օր ասաց, որ մի օր կդառնա աստղ, և ես կիմանամ այդ մասին, երբ նա ինձ համար պայմանագիր կկնքի Հոլիվուդի հետ։ Ես պարզապես ծիծաղեցի և ասացի. «Վերջացրու Ջորջ, դադարիր երազել»։Ավելի ուշ, Ռաֆտը, դառնալով Հոլիվուդի աստղ, իսկապես Քերնիի համար պայմանագիր է առաջարկել Հոլիվուդում, սակայն այդ պահին նա որոշել է ամուսնանալ և չի ցանկացել տեղափոխվել արևմուտք։


=== Կարիերան կինոյում ===
1929 թվականին Ռաֆտը տեղափոխվել է Հոլիվուդ։ Սկզբում նրան աչքի չընկնող դերեր էին տալիս, և ոչ միշտ էր նրա ազգանունը նշվում տիտրերում։ 1932 թվականին փոքր դեր է խաղացել «Տաքսի» ֆիլմում այնպիսի աստղերի հետ, ինչպիսիք են Ջեյմս Կեգնին և Լորետա Յանգը։ Պարի մրցույթում Ռաֆտը խաղում էր մրցակից Կեգնիի հետ։ Նույն թվականին Ջորջը դեր է ստացել «Սպի ունեցող դեմքը» ֆիլմում, որը երկար տարիներ ուղենիշ է եղել  գանգստերական այլ ֆիլմեր ստեղծողների համար, և նա իր կարիերան սկսել է որպես «պրոֆեսիոնալ հոլիվուդյան գանգստեր»։ Ռաֆտը խաղացել է երիտասարդ գանգստեր Ջինո Ռինալդոյի դերը, որը անընդհատ օդ էր նետում տաս ցենտանոց։ Այդ հնարքը հետագայում օգտագործվել է գանգստերների մասին տասնյակ ֆիլմերում։ Երբ չորս դար անց «Ջազում միայն աղջիկներն են» կատակերգության գանգստերներից մեկը տաս ցենտանոց է նետում, Ռաֆտի հերոսը հարցնում է․ «Որտեղ՞ից ես ձեռք բերել այդ էժանագին հնարքները»։
1930-ականներին Ջորջ Ռաֆտը՝ Ջեյմս Կեգնիի և Էդվարդ Գ. Ռոբինսոնի հետ միասին եղել է երեք ամենահայտնի գանգստերական դերասաններից, և տասնամյակների ընթացում իր հռչակի ու ազդեցության շնորհիվ առաջ է անցել Համֆրի Բոգարտից։


=== Կարիերայի անկում ===
Ռաֆտի կարիերան գագաթնակետին է հասնում 1940 և 1941 թվականներին։ 1940–ական թվականներին նրա կարիերան անկում է ապրում։ Դա հիմնականում պայմանավորված էր Համֆրի Բոգարտի արագ վերելքով, որը գլխավոր դերեր խաղալով «Բարձր Սիերա» և «Մալթական բազե» կինոնկարներում, անսպասելիորեն դառնում է Հոլիվուդի գլխավոր աստղերից մեկը։ Հետաքրքիր է, որ «Բարձր Սիերա» ֆիմում Ռաուլ Ուոլշայի դերը սկզբում առաջարկել էին Ռաֆտին, բայց նա նախընտրել էր նկարահանվել «Տղամարդկային ուժը» ֆիլմում։ Ավելի ուշ Ռաֆտը պատմել է, որ իրեն առաջարկել են «Կասաբլանկա» ֆիլմում խաղալ Ռիկ Բլեյնի դերում, բայց նա մերժել է, սակայն չկա այդ փաստի հաստատումը։
«Վտանգի ծագումը» դետեկտիվ թրիլլերի թողարկումից հետո (1943), որը նկարահանվել է «Կասաբլանկայի» ապշեցուցիչ հաջողության վրա գումար վաստակելու փորձի ժամանակ, Ռաֆտը պահանջել է դադարեցնել իր պայմանագիրը Warner Brothers կինոստուդիայի հետ։ Ջեք Ուորները պատրաստ էր վճարել 10 հազար դոլար կոնֆլիկտի կարգավորման համար, սակայն դերասանը կամ սխալ է հասկացել պրոդյուսերի մտադրությունները, կամ այնքան է ձգտել ազատվել ստուդիայից, որ ինքն է Ուորներին տվել այդ գումարի կտրոնը։ Ըստ տարածված կարծիքի՝ Ռաֆտը անգրագետ մարդ էր։
1940-1950-ական թվականներին Ռաֆտը շարունակել է նկարահանվել, սակայն նախկին հաջողությունը կրկնել չի հաջողվել։ Նրա մասնակցությամբ ֆիլմերը մեծ տոմսարկղ չէին հավաքում, այդ պատճառով դերասանին որակյալ կինոնկարում ավելի ու ավելի դժվար էր լավ դեր ստանալ։ Ժամանակի ընթացքում նա սկսում է համաձայնվել հեռուստասերիալներում նկարահանվելուն և կինոյում երկրորդական դերերին։ Նույնիսկ «Ջազում միայն աղջիկները» (1959) և «Օուշենի տասնմեկ ընկերները» (1960) նկարներում ունեցած հաջողությունը, որոնցում Ռաֆտը խաղացել է գանգստեր Կոլոմբոյի խաղատան սեփականատիրոջ դեր, չի կարողացել շտկել իրավիճակը։ 1967 թվականին նա խաղացել է Կամեո Ջեյմս Բոնդի մասին պատմող «Կազինո Ռոյալ» ֆիլմում։ Իր վերջին դերերը Ռաֆտը խաղացել է «Սեկստետում» (1978), որտեղ նա վերամիավորվել Է Մեյի Ուեսթի հետ, և «Բոգարտի դեմքով մարդը» (1980) կատակերգությունում։
1961 թվականին նկարահանվել է «Ջորջ Ռաֆտի պատմությունը» գեղարվեստական կինոֆիլմը, որտեղ դերասանին մարմնավորել է Ռեյ Դանտոնը։ 1991 թվականին լույս է տեսել «Բագսի» կենսագրական ֆիլմը, որտեղ Ջորջ Ռաֆտան խաղացել է Ջո Մանտենայի դերը։
Ռաֆտը Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում՝ կինոարդյունաբերության և հեռուստատեսության մեջ իր ավանդի համար արժանացել է երկու աստղի։


== Անձնական կյանք ==
Նախքան Հոլիվուդ տեղափոխվելը 1923 թվականին Ռաֆտն ամուսնացել է Գրեյս Մալրունիի հետ, որը մի քանի տարով մեծ էր նրանից։ Ամուսնությունը շուտով չեղարկվել է, բայց կինը  լինելով բարեբաշտ կաթոլիկ, հրաժարվել է տրամադրել ամուսնալուծությունը։ Մինչև Գրեյսի մահը նրանք մնացել են ձևական ամուսնացած։ Հոլիվուդում Ռաֆտը սիրավեպեր է ունեցել Բեթի Գրեյբի, Մառլեն Դիտրիխի և Մեյ Ուեսթի հետ։ Ջորջի և Նորմա Շիրերի երկարատև հարաբերությունները կարող էին ավարտվել ամուսնությամբ։ Ռաֆտն ինքն էլ հրապարակավ հայտարարել է, որ պատրաստ է ամուսնանալ, բայց Մալրունիի ամուսնալուծությունից հրաժարվելը, ի վերջո, հանգեցրել է Շիրերի հետ կապի դադարեցմանը։


=== Կապեր մաֆիայի հետ ===
«Սպիով դեմքը» ֆիլմը ոչ միայն դարձրել է Ռաֆտի կարիերան որպես «հոլիվուդյան պրոֆեսիոնալ գանգստեր», այլև միֆ է ստեղծել այն մասին, թե իբր դերասանը կարողացել է այդքան համոզիչ կերպով պատկերել գանգստերին այն պատճառով, քանի որ նախքան կինոյում նկարահանվելը՝ եղել է բանդիտ։ Իրականում Ռաֆտը երբեք որևէ խմբավորման անդամ չի եղել, սակայն մանկուց ընկերություն է արել Նյու Յորքի ամենաազդեցիկ գանգստերներից մեկի՝ Օունի Մեդենի հետ, որի շնորհիվ ծանոթացել է կազմակերպված հանցավորության մի շարք այլ գործիչների, այդ թվում Բագի Սիգելի հետ, ամերիկյան մաֆիայի առաջնորդներից մեկի՝ Մեիր Լանսկիի հին ընկերոջ հետ։ 1950-ականներին եղել է Լանսկիի և Սանտո Տրաֆիկանտե կրտսերի հետ Հավանայում «կապրի» խաղատան սեփականատեր։ Օրսոն Ուելսը Պիտեր Բոգդանովիչին պատմել է իր «Սա Օրսոն Ուելսն է» գիրք-հարցազրույցում, որ Ռաֆտը կուռք էր և նմանակման օրինակ՝ շատ իրական հանցագործների համար։
1942 թվականին Ջեյմս Կեգնին դարձել է կինոդերասանների գիլդիայի նախագահ։ Իր պաշտոնում նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել մաֆիայի դեմ գիլդիայի պայքարին, որը ակտիվ հետաքրքրություն է ցուցաբերել կինոարդյունաբերության նկատմամբ։ Դա պատասխան գործողություններ է առաջացրել. Մի անգամ անհայտ անձը զանգահարել է նրա կնոջը և նրան հայտնել, որ իր ամուսինը մահացել է։ Դերասանն ինքը պնդել է, որ չկարողանալով վախեցնել իրեն՝ մաֆիան մարդասպանին ուղարկել է իրեն սպանելու համար։ Իմանալով նախապատրաստվող սպանության մասին՝ Ջորջ Ռաֆտը, իբր, զանգել և տեղեկացրել է Կեգնիի սպանության որոշման չեղարկման մասին։
1967 թվականին Ռաֆտին արգելեցին մուտք գործել Մեծ Բրիտանիա՝ հանցավոր աշխարհի հետ կապերի պատճառով, այն բանից հետո երբ հաստատվել էր, որ նա լոնդոնյան ,Colony Sports Club» խաղատան ստեղծման դնովի անդամն է, ոստիկանության տվյալներով իրական տերերը եղել են Մեիր Լանսկին և պարագլուխը՝ ֆիլադելֆյան քրեական ընտանիքի անդամ Անջելո Բրունոն։


== Մահ ==
Ջորջ Ռաֆտը մահացել է լեյկեմիայից, 1980 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ 79 տարեկանում, Լոս Անջելեսում՝ Կալիֆոռնիա նահանգ։ Երկու օր առաջ մահացել էր Մեի Ուեսթը և նրանց մարմինները մեկը մյուսի կողքին են՝ մեկ միջանցքում, միաժամանակ նույն դիահերձարանում։ Ռաֆտը թաղվել է Հոլիվուդ-Հիլլզ գերեզմանատանը՝ Լոս Անջելեսում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություն ==


== Գրականություն ==
Jim Beaver. George Raft. Films in Review, April, 1978.
Brad Lewis. Hollywood’s Celebrity Gangster. The Incredible Life and Times of Mickey Cohen. Enigma Books: New York, 2007. ISBN 978-1-929631-65-0.
James Robert Parish. The George Raft File: The Unauthorized Biography. New York: Drake Publishers, 1973. ISBN 0-87749-520-3.
Stone Wallace. George Raft-The Man Who Would Be Bogart. Albany: BearManor Media, 2008. ISBN 1-59393-123-9.
Lewis Yablonsky. George Raft. New York: McGraw-Hill Book Co., 1974. ISBN 0-07-072235-8.


== Արտաքին հղումներ ==
Джордж Рафт на сайте Virtual History