Պետեր Էշտերհազի

Պետեր Էշտերհազի (հունգարերեն` Péter Esterházy, ապրիլի 14, 1950(1950-04-14)[…], Բուդապեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն - հուլիսի 14, 2016(2016-07-14)[…], Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգարացի գրող։ Համարվում է իր ժամանակաշրջանի Հունգարիայի և Կենտրոնական Եվրոպայի  ամենաճանաչված գրողներից մեկը, 20-րդ դարի հունգարական գրականության առաջատարը, ում ստեղծագործությունը գնահատվում է որպես նշանակալի նեևդրում հետպատերազմյան գրականության մեջ։


== Կենսագրություն ==
Պետերը հունգար ազնվական Մատիաշ Էշտերհազի դե Գալանտայի (1919–1998) ավագ որդին էր (հայրը պահպանել է կոմսի տիտղոսը մինչև 1947 թվականը, երբ կառավարական որոշմամբ ազնվականական բոլոր տիտղոսները վերացվեցին)։ Հունգարիայում ճանաչված այդ տոհմը նորագույն ժամանակներում երկու վարչապետ է տվել այդ երկրին։ Պետերը երեք եղբայր ուներ, որոնցից մեկն էլ ճանաչված ֆուտբոլիստ Մարտոն Էշտերհազին է (ծնվ. 1956 թ.):
Անվանի գրողը համալսարանն ավարտել է՝ ստանալով մաթեմատիկոսի որակավորում։ Գրել սկսել է 1970-ական թվականներից։ Իր հայրենիքի սահմաններց դուրս նա առավել հայտնի է «Երկնային դաշնություն» (Harmonia Caelestis, 2000) վեպով, որտեղ էպիկական վառ ու տպավորիչ գույներով նկարագրել է Էշտերհազիների տոհմի վերելքը ավստրոհունգարական կայսրության օրոք և ունեզրկումը կոմունիստների իշխանության ժամանակ։ «Վերանայված հրատարակություն» կամ «Ուղղված տարբերակ» խորագիրը կրող հաջորդ վեպը «Երկնային դաշնության» վերջաբանն է կարծես և պատմում է գլխավոր հերոսի ապրումների մասին, երբ նա իմանում է, որ իր հայրը կոմունիստների օրոք եղել է նրանց գաղտնի ծառայությանը տեղեկություններ հաղորդող; Էշտերհազիի մնացած գործերից շատերում նույնպես պատկերված է հայրենիքի կյանքը կոմունիստական վարչակարգի օրոք և հետկոմունիստական ժամանակներում։ Իսկ նրա գրելաոճը կարելի բնորոշել որպես պոստմոդեռնիստական և ամերիկացի անվանի գրող Ջոն Ափդայքի կարծիքով՝ «ոստոստուն է, ակնարկներով, ժողովրդախոսակցական ոճերով հագեցած... Կա կենդանություն, էլեկտրական լիցքերի ճայթյունալի պարպումներ։ Նախադասությունները եռանդով լի են ու կոնկրետ։ Պատկերվող մանրամասները կարծես դուրս են ցատկում հուզական երկակիության խավարից»։ Ռոյթերսի հրապարակած մահախոսականում էլ նրա գրելու տեխնիկան ներկայացված է որպես «կանգի ու մեկնարկի հերթագայությունների կիրառում։ Նրա շարադրանքը կենտրոնացած է շրջադարձերի ու անակնկալների և ոչ թե ուղղագիծ պատումի վրա։ Այդ շարադրանքում անձնական փորձը համադրված է հղումների, մեջբերումների, քաղվածքների, երգիծանքի բոլոր երանգների (սարկազմից մինչև զուգարանային հումոր) հետ, երբեմն ներառելով նաև այլ հեղինակների տեքստեր»։
Էշտերհազիի ստեղծագործությունները թարգմանված են ավելի քան երկու տասնյակ լեզուներով։ Նա արժանացել է գրական մի շարք մրցանակների ինչպես հայրենի Հունգարիայում (ներառյալ Կոշուտի հեղինակավոր մրցանակը ), այնպես էլ մի շարք այլ երկրներում (Ֆրանսիա, Ավստրիա, Լեհաստան, Գերմանիա, Սլովենիա...):
Էշտերհազին ամուսնացած էր, ուներ չորս երեխա։
2015 թվականին հայտնի դարձավ, որ նա տառապում է քաղցկեղից He died on 14 July 2016.:


== Միջազգային պարգևներ ==
Արվեստների և գրականության շքանշան (Ֆրանսիա)
Վաստակի համար շքանշան, (Ռումինիա)
Եվրոպական գրականության համար պետական մրցանակ (Ավստրիա)
Հերդերյան մրցանակ (Ավստրիա և Գերմանիա)
Վիլենսիա մրցանակ (Սլովենիա)
Գերմանական գրավաճառների Խաղաղության մրցանակ
Angelus մրցանակ (Լեհաստան)
Premio Mondello, (Իտալիա)
International Masi Grosso d'Oro Veneziano Prize (Իտալիա)


== Անդամակցություն ==
Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (Դարմշտադ)
Արվեստի ակադեմիա (Բեռլին)
Սեչենիի անվան գրական-գեղարվեստական ակադեմիա
Académie Européenne des Sciences, des Arts et des Lettre


== Գրականություն ==
Obituary published in Die Welt (in German)
Tötösy de Zepetnek, Steven (斯蒂文·托托西演). 文学研究的合法化: 一种新实用主义 ·整体化和经主 义文学与文化研究方法 (Legitimizing the Study of Literature: A New Pragmatism and the Systemic Approach to Literature and Culture). Trans. Ma Jui-ch'i (马瑞琪翻). Beijing: Peking University Press, 1997. 111-34.
Tötösy de Zepetnek, Steven. "Cultures, Peripheralities, and Comparative Literature." Comparative Literature: Theory, Method, Application. By Steven Tötösy de Zepetnek. Amsterdam: Rodopi, 1998. 121-75.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Video Interview PEN World Voices at LIVE from the New York Public Library May 4, 2008
A comprehensive record on him in Hungarian Literature Database Archived 2007-12-31 at the Wayback Machine.