armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ալաքիլիսա (Շապին Գարահիսարի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալաքիլիսա (այլ կիրառումներ)Ալաքիլիսա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Շապին Գարահիսարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ստաբատ մատեր

Ստաբատ մատեր (լատ.՝ Stabat Mater < Stabat Mater dolorosa, միջին լատիներեն, կանգնած է մայրը վշտագին), կաթոլիկական պոեմ, որտեղ խաչված Որդու տառապանքը սգացող Տիրամայրը արտահայտում է ընդհանրապես որդեկորույս մոր վիշտն ու հուսահատությունը։ Ունի aab-ccb կառուցվածք, 20×3 տող ոտանավոր տեքստ։ Վերագրվում է Ֆրանցիսկյան միաբանության ներկայացուցիչ բանաստեղծ Յակոպո դա Տոդիին։


== Երաժշտության մեջ ==
14-րդ դարում եղանակ և այնուհետև «Ստաբատ մատերը» գոյատևել է որպես սեքվենցիա։ Արարողության մեջ կատարվել է «Տիրամոր յոթ վշտերը» կոչվող տոնին (սեպտեմբերի 15), հետագայում Ավագ Ուրբաթին և այլ տոների։ Գրական տեքստը, որոշ դեպքերում նաև մեղեդին, սկսած 15-րդ դարից նշանավոր շատ կոմպոզիտորների ստեղծագործության համար նյութ են ծառայել։ Համանուն գործեր են գրել Ժոսքեն Դեպրեն, Պալեստրինան, Պերգոլեզին, Ռոսինին, Վերդին, Սկարլատտին, Հայդնը, Շուբերտը, Դվորժակը, Շիմանովսկին, Պուլենկը, Պենդերեցկին և ուրիշները։
Գրիգոր Նարեկացուն վերգրվող հայկական միջնադարյան նշանավոր տաղ «Տիրամայրն» յուրահատուկ հայկական «Ստաբատ մատեր» է։
Ստաբատ մատեր կազմել է երաժշտական ժանր, սակայն չի մնացել հոգևոր երաժշտության սահմաններում, այլ աշխարհականացել է բովանդակությամբ։


== Լատիներեն տեքստը ==
Իվանովկա (գյուղ, Դոբրինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԻվանովկաԻվանովկա (ռուս.՝ Ивановка), գյուղ Ռուսաստանի, Լիպեցկի մարզի Դոբրինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մայիսի 2

Մայիսի 2, տարվա 122-րդ (նահանջ տարիներին՝ 123-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 243 օր։


== Դեպքեր ==
1997 - Թոնի Բլեերը դառնում է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ
2011 - ԱՄՆ հատուկ ծառայությունների ձեռնարկած գործողության ընթացքում Պակիստանում ոչնչացվեց ժամանակի թիվ մեկ ահաբեկիչ Ուսամա բեն Լադենը


=== Աղետներ և վթարներ ===
2008 - Բիրմայում «Նարգիս» ցիկլոնի ավերածությունների զոհ է դառնում 138 000 մարդ


== Ծնունդներ ==
1660 - Ալեսանդրո Սկարլատի Alessandro Scarlatti իտալացի կոմպոզիտոր (մ. 1725)
1729 - Եկատերինա II 1763-96 թթ. ռուս կայսրուհի (մ. 1796)
1772 - Նովալիս Novalis գերմանացի գրող (մ. 1801)
1860 - Թեոդոր Հերցլ Theodor Herzl ավստրիացի գրող (մ. 1904)
1886 - Գոթֆրիդ Բեն Gottfried Benn գերմանացի գրող և բանաստեղծ (մ. 1956)
1902 - Ալան Մարշալ, ավստրալիացի գրող
1905 - Կամսար Ավետիսյան, հայ աշխարհագրագետ և մանկավարժ (մ. 1976)
1916 - Գավրիիլ Եգիազարով (Եղիազարյան) սովետական կինոռեժիսոր և օպերատոր (մ. 1988)
1924 - Մկրտիչ Սարգսյան,հայ բանաստեղծ, արձակագիր
1935 - Ֆեյսալ II 1939-58 թթ. Իրաքի վերջին թագավորը (սպ. 1958)
1949 - Ալեն Թերզյան, ֆրանսահայ անվանի կինոգործիչ
1953 - Վալերի Գերգիև օս ծագումով ռուս դիրիժոր
1972 - Դուեյն Ջոնսոն Dwayne Johnson ամերիկացի դերասան
1975 - Դևիդ Բեքհեմ, անգլիացի հանրաճանաչ նախկին ֆուտբոլիստ
1990 - Փոլ Ջորջ Paul George ամերիկացի բասկետբոլիստ


== Մահեր ==
1219 - Լևոն Բ, Կիլիկիայի հայկական թագավորության թագավոր (* 1150)
1519 - Լեոնարդո դա Վինչի Leonardo da Vinci ճարտարապետ, նկարիչ, քանդակագործ (* 1452)
1685 - Ադրիան վան Օստադե, հոլանդացի գեղանկարիչ և գրաֆիկ (* 1610)
1857 - Ալֆրեդ դը Մյուսսե Alfred de Musset ֆրանսիացի գրող, դրամատուրգ (* 1810)
1864 - Ջակոմո Մեյերբեր Giacomo Meyerbeer գերմանացի կոմպոզիտոր (* 1791)
1900 - Հովհաննես Այվազովսկի, նկարիչ
1965 - Հրաչյա Քոչար, հայ գրող (* 1910)
1989 - Վենիամին Կավերին Вениамин Александрович Каверин ռուս գրող (* 1902)
2003 - Արտաշես Աբրահամյան, հայ բնանկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ (1980)
2011 - Ուսամա բեն Լադեն, Ալ-Քաիդա ահաբեկչական կազմակերպության հիմնադիրներից (* 1957)


== Տոներ ==
Իրան՝ Ուսուցչի օր
Լեհաստան՝ Դրոշի օր
Համերաշխության օր


== Ծանոթագրություններ ==
Էվանտե (արբանյակ)

Էվանտե (հուն․՝ Ευάνθη), կամ Յուպիտեր XXXIII, Յուպիտերի անկանոն բնական արբանյակներից է, ունի հակադարձ շարժում։ Հայտնաբերվել է Սքոթ Շեփարդի ղեկավարած խմբի կողմից, հայտնաբերման մասին հայտարարվել է 2001 թվականին, սկզբում արբանյակը ստացել է S/2001 J 7 ժամանակավոր անվանումը։
Էվանտեն ունի մոտ 3 կմ տրամագիծ, և պտտվում է Յուպիտերի շուրջ միջինում 20 799 000 միլիոն կմ հեռավորության վրա, 620,6 օրվա ընթացքում։ Արբանյակի ուղեծրի թեքումը կազմում է 148,9° խավարածրի հարթության նկատմամբ (142° Յուպիտերի հասարակածի նկատմամբ), իսկ էքսցենտրիսիտետը 0,232 է։
Էվանտեն պատկանում է Անանկեի խմբին, որի արբանյակները ունեն հակադարձ շարժում, հեռավորությունը մոլորակից ընկնում է 19,3 - 22,7 գիգամետր միջակայքում, իսկ ուղեծրի թեքումը մոտ 150° է։
Արբանյակի անունը տրվել է 2003 թվականի օգոստոսին, այն անվանվել է Հունական դիցաբանության քարիտների մայր Էվանտեի անունով։


== Տես նաև ==
Յուպիտերի արբանյակներ


== Ծանոթագրություններ ==
Անկուսակցական

Անկուսակցական, որևէ կուսակցության անդամ չհանդիսացող անձ։ Քաղաքագիտական տերմին, որը կիրառվում է նկարագրելու մարդու, ով չի հանդիսանում որևէ քաղաքական կուսակցության անդամ։
Տերմինը լայնորեն կիրառվում է մատնանշելու մարդկանց, ովքեր զբաղեցնում են ընտրությունների արդյունքում ձեռքբերվող պաշտոն, կամ հանդիսանում են նման պաշտոնների թեկնածուներ, ովքեր ներկայացված չեն որևէ քաղաքական կուսակցության կամ ֆրակցիայի կողմից։
Հաբիբ Էսիդ

Հաբիբ Էսիդ (արաբ․՝ الحبيب الصي‎‎, հունիսի 1, 1949(1949-06-01), Սուս, Թունիս), Թունիսի վարչապետն է։
Ծնվել է՝ 1949 հունիսի 1-ին՝ Թունիսի Սուս վիլայեթում։ 2011 թվականի մարտի 28-ից մինչ 2011 թվականի դեկտեմբերի 24-ը եղել է Թունիսի ներքին գործերի նախարարը։ Թունիսի նախագահ ընտրված Բեջի Քայիդ Էս-Սեբսին երկրի քաղաքական կուսակցությունների հետ համաձայնություն կնքելուց հետո՝ 2015 թվականի հունվարի 5-ին Կարթագենյան պալատում Էսիդին նշանակել է վարչապետ և նրան մեկ ամիս ժամանակ տվել՝ ձևավորելու այնպիսի կառավարություն, որը կարժանանա Թունիսի Ազգային ժողովի պատգամավորների վստահության քվեին։ Էս-Սեբսիի պես՝ Էսիդն էլ է իր ողջ քաղաքական կարիերայի ընթացքում պետական պաշտոններ զբաղեցրել նախկին նախագահ Բեն-Ալիի օրոք, ուստիև համարվում է վերջինիս դիկտատուրայի վետերաններից մեկը ։


== Անձնական կյանք ==
Հաբիբ Էսիդը ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հաբիբ Էսիդ Archived 2015-01-06 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
Գեյլ Գոթիե

Գեյլ Գոթիե (անգլ.՝ Gail Gauthier, 1953), ամերիկացի մանկագիր։ Նրա հայրական պապը և տատը Քվեբեկից գաղթականներ էին, որոնք անգլերեն չէին խոսում։
Մեծացել է Վերմոնտում գտնվող ֆերմայում։ Ավարտել է Կոնեկտիկուտի համալսարան՝ ստանալով «ուսուցչի օգնական» մասնագիտություն, այնուհետև մի քանի տարվա ընթացքում աշխատել է որպես ուսուցիչ դպրոցում, ինչպես նաև վարել խմբակներ և սկաուտական միջոցառումներ։ Ունեցել է երկու երեխա։ 1996 թվականին հրատարակել է իր առաջին գիրքը՝ «Իմ կյանքն այլմոլորակայինների հետ», որի հերոսներն իր երեխաները էին։ Գիրքը հումորային ձևով պատմում է իր երեխաների հանդիպման մասին նրանց հետ, որոնց նրանք անվանում են «այլմոլորակայիններ», իսկ ընթերցողը կարող է իր ընտրությամբ նրանց համարել կամ անսովոր երեխաներ, կամ պատմողի երևակայության պտուղներ, կամ էլ իսկական այլմոլորակայինները, քանի որ ֆաբուլան թույլ է տալիս բոլոր հնարավոր մեկնաբանությունները, իսկ բոլոր իրադարձությունները, որոնք անցնում են իրականության սահմանը, հայտնի են միայն «այլմոլորակայինների» խոսքերից։ Գրքի հաջողությունից հետո Գոթիե Գեյլը գրել է մի շարք նոր գրքեր` միաժամանակ շարունակելով աշխատել որպես դպրոցական ուսուցչուհի և գրադարանավարուհի։
Նաև հրատարակել է կարճ պատմվածքներ և  հոդվածներ մանկական ամսագրերում, մասնավորապես` Cricket և English Journal ամսագրերում։
Գոթիեի գրքերը թարգմանվել են գերմաներեն, ճապոներեն, իտալերեն և ֆրանսերեն լեզուներով։


== Ստեղծագործություններ ==
My Life among the Aliens, illustrated by Santiago Cohen, Putnam (New York, NY), 1996.
A Year with Butch and Spike, Putnam (New York, NY), 1998.
Club Earth (sequel to My Life among the Aliens), Putnam (New York, NY), 1999.
The Hero of Ticonderoga, Putnam (New York, NY), 2001.
Saving the Planet and Stuff, Putnam (New York, NY), 2003.
Happy Kid, 2006;
A Girl, a Boy, and a Monster Cat (G. P. Putnam’s Sons, 2007)
A Girl, a Boy, and Three Robbers (G. P. Putnam’s Sons, 2008), հայտնի է նաև The Hannah and Brandon Stories վերնագրով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Personal site
Gail Gauthier (1953-) Biography
Շևելևկա (գյուղ, Բալակլեյայի շրջան)

Շևելևկա (ուկրաիներեն՝ Шевелівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բալակլեյայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1731 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շևելևկա գյուղում բնակվում էր 1 137 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2005 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ղուրբան Փիրիմով

Ղուրբան Բախշելի օղլի Փիրիմով (ադրբ.՝ Qurban Baxşəli oğlu Pirimov‎, հոկտեմբեր 1880, Abdal Gülablı, Շուշիի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 29, 1965(1965-08-29), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի երաժիշտ,  թառահար, Ադրբեջանական ԽՍՀ առաջին ժողովրդական արտիստ;


== Կենսագրություն ==

Ղուրբան Փիրիմովը ծնվել է 1880 թվականի հոկտեմբերին Աղդամում, որտեղ ստացել է նախնական կրթությունը։ 1905 թվականին ստեղծեց երաժշտական եռյակը ՛ժողովրդական երգչը Ջաբբար Ղարյաղդիօղլու և Սաշա Օգանեզաշվիլիի հետ միասին։ Այս երաժշտական եռյակը շարունակեց իր գործունեությունը մոտ 20 տարի։ Իր գործողության ընթացքում Փիրիմովը հյուրախաղերով հանդես է եկել տարբեր վայրերում `Անդրկովկասում, Կենտրոնական Ասիայում, Կիևում, Մոսկվայում և Իրանում։
1905 թվականին նա հանդիպեց Ճաբբար Կարյաղդըօղլու հետ և իր հրավերով եկավ Բաքու։ 1908 թվականին եղել է Ուզեիր Հաջիբեկովի ժողովրդական գործիքների անսամբլի թառահարը։
1920 թվականից մինչև իր կյանքի վերջը եղել է Ադրբեջանի պետական օպերայի և բալետի թատրոնի մենակատարը։ 1934 թվականին նա զբաղեցրեց առաջին տեղը Թբիլիսիում անցկացրեց Անդրկովկասի ժողովրդական օլիմպիադայում։ Ղուրբան Փիրիմովն աշխատել է այնպիսի կոմպոզիտորների հետ միասին, ինչպիսիք են Նիյազին, Կարա Կարաևը, Թոֆիկ Կուլիևը, Ֆիքրեթ Ամիրովը։
Ղուրբան Փիրիմովը մահացել է 1965 թվականի օգոստոսի 29-ին Բաքվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Պարանոց

Պարանոց,  մարմնի ողնաշարային հատվածը, որն իրար է միացնում է գլուխն ու մարմինը։ Պարանոց է անվանվում գլխի և ուսերի միջև ընկած հատվածը։ Պարանոցն իրականացնում է կենսականորեն անհրաժեշտ մի շարք գործառույթներ և խոցելի մարմնի մաս է։ Պարանոցով է անցնում այնպիսի սնուցման ուղիներ, ինչպիսիք են՝ կերակրափողը, կոկորդը, շնչափողը և գլխուղեղի արյուն մատակարարող անոթները։ Պարանոցի ողերն ու մկանները ապահովում են գլխի շարժողունակությունը։
Պատմության մեջ կենդանական աշխարհում պարանոցի առկայությունն արձանագրվել է տիկտաալիկ կենդանու մոտ, որն ապրել է Դևոնի ժամանակաշրջանի վերջում՝ մոտ 375 միլիոն տարի առաջ։ Սակայն մարմնի այդ մասի ձևավորումը հնարավոր է եղել ավելի վաղ՝ մոտ 400 միլիոն տարի առաջ, երբ հնագույն ձկների մարմնում ձևավորվել է շնչառական նոր մարմին՝ թոքեր։
Մի շարք կենդանիների մոտ, օրինակ՝ ընձուղտի պարանոցը, կարող է լինել անհամեմատ երկար, ինչը լրացուցիչ գործառույթի հնարավորություն է տալիս, որն էլ պայմանավորված է սնվելու ձևի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Шея»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
«Шея, заболевания ее»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
Աշմունիք

Աշմունիք (Արշամունիք), գավառ Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի կազմում, ավելի քան 2000 քառ. կմ տարածությամբ։


== Պատմություն ==
Գավառը Մանդակունի նախարարական տոհմի հայրենական տիրույթն էր։ Արշամունքը հիշատակվում է Փավստոս Բյուզանդի «Պատմության Հայոց»–ում։


== Տես նաև ==
Տուրուբերան
Մեծ Հայքի վարչական բաժանում


== Գրականություն ==
Թ.Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։


== Արտաքին հղումներ ==
Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբա (այլ կիրառումներ)

Ալբա, կարող է վերաբերել՝

Ալբա - միջնադարյան կուրտուազային քնարերգության ժանր
Ալբա - կոմունա Իտալիայում, Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում
Վիլլա Չելիերա

Վիլլա Չելիերա (իտալերեն՝ Villa Celiera ), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Պեսկարա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 802 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 65 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 13 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 65010, հեռախոսային կոդ՝ +39 085:


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչություն


== Կապի տվյալներ ==
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.villaceliera.pe.it/ Archived 2010-07-31 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.villaceliera.pe.it/ Archived 2010-07-31 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Շապուհ Ամատունի (7-րդ դար)

Շապուհ Ամատունի (7-րդ դար - 7-րդ դար), հայ նախարար Հայկական մարզպանությունում, Վասպուրական աշխարհի Արտազ գավառի տանուտեր, Ամատունիների նախարարական տոհմից։


== Կենսագրություն ==
640 թվականին, երկու այլ իշխանների հետ արաբների առաջին արշավանքի լուրը հասցնում է Դվին։


== Ծանոթագրություններ ==
Նեպալերեն

Նեպալերեն, գուրքալի, քասկուրա, նեպալցիների լեզուն։ Պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի հնդարիական ճյուղին։ Նեպալի պետական լեզուն է։ Խոսվում է նաև Հնդկաստանի որոշ շրջաններում։ Խոսողների թիվն ավելի քան 7 մլն է։ Տրոհվում է 4 բարբառի։ Վերլուծական-համադրական կառուցվածք ունեցող լեզու է՝ վերլուծականի գերակշռությամբ։ Գոյականն ունի արական և իգական սեռ, 2 հոլովաձև։ Բայական համակարգում կան համադրական և վերլուծական անդեմ ձևեր, 5 եղանակ։ Նեպալերեն օգտագործում է դևանագարի գրատեսակը։ Առաջին գրավոր հուշարձանը՝ 1337 թվականից։ Գրական լեզուն XI դարի սկզբից զարգանում է կենտրոնական (ստանդարտ) բարբառի հիմքի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Գայ (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳայԳայ (ուկրաիներեն՝ Гаї), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գայ գյուղում բնակվում էր 572 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քեյ Արմեն

Քեյ Արմեն, իսկական անունը՝ Արմենուհի Մանուկյան, (նոյեմբերի 2, 1915(1915-11-02), Չիկագո, Իլինոյս, ԱՄՆ - հոկտեմբերի 3, 2011(2011-10-03), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), հայազգի երգչուհի, երգահան, դերասանուհի։
Մարզիկ Բոբ Մանագով ավագի (Ռոբերտ Մանուկյան) դուստրն է և Բոբի Մանագոֆ կրտսերի ավագ քույրը։ Նկարահանվել է երաժշտական կինոնկարներում։


== Կենսագրություն ==
Հանդես է եկել բալետում, երգել ռադիոյում և գիշերային ակումբներում, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին աշխատել հիվանդանոցում։ 
1956 թվականից հեռատեսիլով ներկայացրել է «Սեր Արմեն շոուն», կատարել ժողովրդական երգեր, խաղացել «Սեր և ամուսնություն» բազմասերիանոց հեռուստաֆիլմում։ 
Երկար ժամանակ վարել է ռադիոյի «Դադարեցրեք երաժշտությունը» հաղորդումը։ 
Թատրոնում հանդես է եկել «Փոքրիկ աշխարհ, ողջույն» և «Արյունարբու Մարին» ներկայացումներում։ 
Նկարահանվել է «Տեղներդ վեր ընկեք», «էյ, եկ թվիսթ պարենք», «Զիմի Բ-ն և Անդրեն» և այլ երաժշտական կինոնկարներում։
Վերջին տարիներին բնակվում էր Նյու Յորքում։


== Ֆիլմագրություն ==
Hey, Let's Twist 1961 թ.
Hit the Deck 1955 թ.
Paternity 1981 թ


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (103701-103800)

Աստերոիդների ցանկ (103601-103700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (103801-103900)
 Աստերոիդների ցանկ (103601-103700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (103801-103900)
Պետրո-Դավիդովկա

Պետրո-Դավիդովկա (ուկրաիներեն՝ Петро-Давидівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սուլիմինո։ Հիմնադրվել է 1718 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պետրո-Դավիդովկա գյուղում բնակվում էր 483 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,69 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 179,55 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալաջքյոյ

Ալաջքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Կամախ քաղաքից 35 կմ հյուսիս-արևելք՝ բարձրադիր վայրում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուլա (գյուղ, Սալմե շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՈւլաՈւլա (էստ․՝ Ula), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Սալմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Լիպտովսկի Հրադոկ

Լիպտովսկի Հրադոկ (գերմ.՝ Neuhäusel in der Liptau, հունգ.՝ Liptóújvár) քաղաք Սլովակիայի հյուսիսում, Լիպտով շրջանում։


== Պատմություն ==
Քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվում է 1341 թվականին. այն իր անվանումը ստացել է մոտակա ամրոցից։ Ամրոցը, որը նաև հայտնի է Լիպտովսկի Հրադոկ անունով, ի սկզբանե կառուցվել է անտառային առևտրի, տարածքի որսորդների և կաթոլիկ եկեղեցու համար։ Ամրոցն ավելի ուշ ձևափոխվել և կահավորվել է Լուի XVI-ի ոճով։ Քաղաքի և ամրոցի անունը բառացիորեն նշանակում է «Լիպտովի փոքրիկ ամրոց»։ 1728 թվականին այստեղ կառուցվել է աղի արդյունաբերության գործարան, որը աղ է հավաքել Soliver Salt Works-ի համար, որն այժմ Սլովակիայի հեռավոր արևելյան Պրեշով քաղաքի մաս է։ Սա օգնել է Լիպտովսկի Հրադոկին որոշակի դիրք ձեռք բերել տարածաշրջանում։ Քաղաքի բնակեցված կենտրոնը հիմնական փողոցն էր, որը ձգվում է ամրոցից հարավ ու շարունակում Վահ գետի ափով և Պրեկազկա գյուղակով։


== Աշխարհագրություն և կլիմա ==
Լիպտովսկի Հրադոկի շրջանը սահմանակից է Ստորին տատրաներին, մասամբ սահմանակից է Արևմտյան և Բարձր տատրաներին։ Քաղաքը գտնվում է Լիպտովի ավազանի կենտրոնում, որն առաջացել է Վահ գետի հունից։ Այն Լիպտովի հյուսիսային շրջանում 1 և ընկած է Վահ և Բելա գետերի միախառնման կետում։ Քաղաքի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից 637 մետր է։ Լիպտովսկի Հրադոկն ունի խոնավ կլիմա, միջին ջերմաստիճանը 16 °C, մինչդեռ լեռնային մասերում ավելի ցուրտ է։ Ամռանը ջերմաստիճանը միջինում 18-23 °C է, իսկ ձմռանը -10 °C: Անձրևներն այստեղ շատ են, և եղանակը փոփոխական է։ Ձյունը տարվա մեջ մնում է մոտ 140 օր։


=== Փաստեր քաղաքի մասին ===
1869 թվականին Լիպտովսկի Հրադոկն ունեցել է 731 բնակիչ և 2012 թվականի տվյալներով ունի 7454 բնակիչ
Քաղաքի տարածքը կազմում է 1.832 հա
Դովալովոն քաղաքի թաղամաս է` 1001 բնակիչով։
Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 6.3 °C (43 °F) է
Առավելագույն ջերմաստիճան` 31.0 °C (88 °F) է
Նվազագույն ջերմաստիճան` -25.0 °C (-13 °F)
Բացարձակ առավելագույն ջերմաստիճանը եղել է 34.4 °C (94 °F) (16.08.1952)
Բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը եղել է -38 °C (-36 °F) (11.02.1929)
Տարվա մեջ 140 օր արևոտ է
Անձրևի միջին քանակը տարվա մեջ 691 մմ է
Ցուրտ օրերի միջին քանակը տարվա մեջ կազմում է 160.4 օր
Ամառային օրերի միջին քանակը տարվա մեջ կազմում է 28.9 օր


== Ժողովրդագրություն ==
Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի, քաղաքը ունի 8232 բնակիչ։ Բնակչության 97.11% սլովակներ են, 1.37%-ը` չեխեր, 0.72%-ը` գնչուներ և 0.15%-ը` հունգարացիներ։ Կրոնական պատկանելիությունը հետևյալն է` 42.23% լյութերականներ են, 31.74% դավանում են կաթոլիկ եկեղեցուն, իսկ 21.17%-ը որևէ կրոնական պատկանելիություն չունեն։


== Ծանոթագրություններ ==
(9663) Զվին

(9663) Զվին (անգլ.՝ Zwin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի ապրիլի 15-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,643608 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3991 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8881 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1569,98 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,229302 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,88° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9663) Զվին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Էոարքեյ

Էոարքեյ (հուն․՝ Ηωαρχαιος), արքեյան էոնի առաջին երկրաբանական դարաշրջանը։ Ընդգրկում է 4-3,6 միլիարդ տարի առաջ ընկած ժամանակաշրջանը։ Տևել է 400 միլիոն տարի։ Գտնվում է կատարքեյի և պալեոարքեյի ժամանակաշրջանների միջև։


== Երկրաբանություն ==
Էոարքեյի դարաշրջանում Երկրի վրա առաջին անգամ ձևավորվեց կոշտ երկրակեղևը։ Սակայն նրա ձևավորումը չէր ավարտվել, բազմաթիվ տեղերում լավան դեռ դուրս էր գալիս մակերևույթ։ Էոարքեյի սկզբում շարունակվում էր երկնաքարերի հաճախակի անկումը Երկրի վրա, այն, այսպես կոչված՝ ուշ ծանր ռմբակոծության ավարտվելու ժամանակաշրջանն էր։
Պահպանված հնագույն լեռնային ապարները Էոարխեյի դարաշրջանին են պատկանում։ Այդպիսի մեծ կազմավորումներից է Իսուայի կազմավորումը, որը գտնվում է Գրենլանդիայի հարավ–արևմտյան ափերին, որը 3,8 միլիարդ տարեկան է։
Էոարխեյի ժամանակ է ձևավորվել Երկրի ջրոլորտը, սակայն Երկրի վրա ջրի քանակությունը քիչ էր և համաշխարհային ընդհանուր օվկիանոս դեռ գոյություն չուներ, ջրային ավազանները միմյանցից անկախ էին, ընդ որում՝ ջրի ջերմաստիճանը նրանցում հասնում էր մինչև 90 °C:
Մթնոլորտը զգալի կերպով տարբերվում է ներկայիս մթնոլորտից, և բնորոշվել է CO2–ի պարունակության բարձր քանակությամբ, և ազոտ ցածր քանակությամբ։ Այդ մթնոլորտում թթվածինը գրեթե բացակայում էր, խտությունը և ճնշումը նույնպես շատ բարձր էին։
Էոարքեյի վերջում սկսեց ձևավորվել առաջին գերմայրցամաքը՝ Վալբարան։


=== Կենսաբանություն ===
Էոարխեյի դարաշրջանին են պատկանում հնագույն ստրոմատոլիտները, որոնք ցիանոբակտերիական համայնքների գործունեության արդյունքների բրածոներ են։
2016 թվականին գիտնականները Գրենլանդիայում հայտնաբերել են 3,7 միլիարդ տարեկան հնագույն բրածոներ (ստրոմատոլիտներ)։ Քարակցուկների վրա երևում են բակտերիաների հնագույն համայնքների նստվածքները, որոնք 1-4 սանտիմետր երկարություն ունեն։ Նրանցից որոշները գմբեթաձև են, իսկ որոշները նման են շնաձկան ատամի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Географический информационный проект


== Գրականություն ==
Иорданский Н. Н. Развитие жизни на земле. — М.: Просвещение, 1981.
Короновский Н.В., Хаин В.Е., Ясаманов Н.А. Историческая геология : Учебник. — М.: Академия, 2006.
Ушаков С.А., Ясаманов Н.А. Дрейф материков и климаты Земли. — М.: Мысль, 1984.
Ясаманов Н.А. Древние климаты Земли. — Л.: Гидрометеоиздат, 1985.
Ясаманов Н.А. Популярная палеогеография. — М.: Мысль, 1985.
Տոոմբի

Տոոմբի (էստ․՝ Tömbi), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Պաիստու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 32 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ակսարինո (գյուղ, Կիյասովսկի շրջան)

Ակսարինո (ռուս.՝ Аксарино), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Կիյասովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 138 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զավոլժսկի շրջան

Զավոլժսկի շրջան (ռուս.՝ Заволжский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Իվանովոյի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Զավոլժսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1140 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 18468 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16,2 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
(5290) Լանժևեն

(5290) Լանժևեն (անգլ.՝ Langevin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի հուլիսի 30-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Անվանումն ստացել է ի պատիվ ֆրանսիացի ֆիզիկոս և հասարակական գործիչ Պոլ Լանժևենի։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,735263 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5656 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9049 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1652,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,217874 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,18° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5290) Լանժևեն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(1980) Տեզկատլիպոկա

(1980) Տեզկատլիպոկա (անգլ.՝ Tezcatlipoca), աստերոիդ ամուրի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1950 թվականի հունիսի 19-ին Ալբերտ Վիլսոնի և Ակե Վիլինգվիստի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,709676 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,0861 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3333 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Տեզկատլիպոկա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,2457 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 816,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,440893 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 26,86° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1980) Տեզկատլիպոկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալեքսան Առաքելյան

Ալեքսան Գևորգի Առաքելյան (օգոստոսի 7, 1982(1982-08-07), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ - ապրիլի 2, 2016(2016-04-02), Արցախ), ապրիլյան քառօրյա պատերազմի հերոս, փոխգնդապետ։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսան Առաքելյանը ծնվել է 1982 թվականին, Գյումրի քաղաքում։ Սովորել է Գյումրու տեղի դպրոցում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո 2001 թվականին ընդունվել է Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտ։ 2004 թվականին, ավարատելով ինստիտուտը 10 տարի ծառայել է հարավային սահմանին՝ որպես դասակի հրամանատար։ 2014 թվականին ուսումը շարունակել է ռազմական ակադեմիայում, որից հետո տեղափոխվել Վարդենիսում գտնվող զինվորական երկրորդ կորպուս՝ որպես ծառայության պետ։ Հետագայում անցել է հարավային սահման և նշանակվել հրամանատարի մարտական գծով առաջին տեղակալ ։ Փոխգնդապետ Ալեքսանի անունով Գյումրիում բացվել է պուրակ։


== Մարտական գործողություններ ==
2016 թվականի ապրիլի 2-ի լուսաբացին ժամը 6-ի սահմաններում, Ալեքսանը և ևս 4 սպա «Ուազ» մեքենայով մեկնել են դիրքեր՝ ընկերներին օգնելու։ Սակայն, տեղյակ չեն եղել, որ դիրքը գրավված է թշնամու կողմից։ Երբ նկատել է, որ անօդաչու սարքը նկարում է վաշտը, զինանոցն ու իր աշխատասենյակը, զորքին կարգադրել է անմիջապես դուրս գալ վաշտից։ Ալեքսանը, շտապելով ցանկացել է գրավել դիրքը։ Հասնելով դիրք, մեքենան ընկել է շրջափակման մեջ։ Զինակից ընկերների զոհվելուց հետո, ուսից վիրավորում է ստացել, սակայն շարունակել է կռվել մինչև մահացու վիրավորում ստանալը։ Այդ վիճակում 30 մետր վազելով առաջ է գնացել և նռնակով պայթեցրել թշնամու զինվորներին։ Ցավալի լուրը հասել է ապրիլի 10-ին, երբ հայկական կողմին էր հանձնվել ապրիլի 2-ից 5-ը ծավալված ռազմական գործողությունների արդյունքում անհետ կորած 18 զինծառայողների մարմինները։ Նրանց մեջ էր նաև Ալեքսան Առաքելյանի մարմինը 


== Պարգևներ ==
«Մարտական ծառայություն» մեդալ


== Հուղարկավորություն ==
Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2016 թվականի ապրիլի 12-ին ժամը 18:00-ին, իսկ հուղարկավորությունը՝ 2016 թվականի ապրիլի 13-ին, ժամը 14:00-ին Գյումրու Սուրբ Նշան եկեղեցում ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նվիրյալները. Ալեքսան Առաքելյան
Փոխգնդապետ Առաքելյանի ցանկացածի պես, բայց առանց նրա
Գյումրիում բացվեց փոխգնդապետ Ալեքսան Առաքելյանի անվան պուրակ
«Հերոս ծնված». Ալեքսան Առաքելյան, Tsayg.am
Վերջին հրաժեշտը փոխգնդապետ Ալեքսան Առաքելյանին
ԱՌՅՈՒԾՆԵՐԻ ՓԱՂԱՆԳԸ
Նյա

Նյա (ճապ.՝ ニャー), ճապոնական հնչյունափոխություն, կատվի մյաու (ռուսերեն` «կատուների»-ի համանմանը»։


== Ձայնանմանողականություն ==
Անիմեում օգտագործվում է որպես հատկանիշներից մեկը «կատու-աղջիկ» դերը կատարելիս։ Այն նաև օգտագործվում է ընդգծելու հերոսի կավայական բնույթը, առավել հաճախ օգտագործվում է կանանց կամ մանկական դերեր կատարելիս (գործող անձը ասում է «նյա» որոշակի իրավիճակում կամ կամայական արտահայտությամբ, նշելով նրա նմանությունը կատուին կամ նուրբ, խելոք, ուրախ կերպարի վարքագծը)։
Անիմե հերոսների խոսքում «նյա» բառի օգտագործմանը բնորոշ են որոշ օրինակներ, որոնք կարելի է համարել «Կախարդական կատու աղջիկ Տարուտո» և «Դի-Գի Կարատ» անիմեի հեռուստասերիալները։


== Ռուսերեն լեզվով ==
Ճապոնական «նյա», դարձավ «նյաշա» անչափ քաղցր, հաճելի ու քնքուշ մականունը, մտավ ռուսերեն անիմեների երկրպագուների բառապաշար։ Հարկավոր է նշել, որ վերջին շրջանում «նյա» բառի օգտագործումը բավականին տարածված է դարձել անիմե համայնքներում։ Շատ օտակուներ և պարզապես անիմեի կամ մանգայի երկրպագուներ «նյա» են ավելացնում Վեբ-ֆորումներում և առցանց զրույցներում իրենց հաղորդագրությունների գրեթե յուրաքանչյուր արտահայտության հետ դրանով կամ առանց դրա։ Կարող ենք ենթադրել, որ «նյա» բառը հանդիսանում է այն օգտագործող անձի ընդհանրացված կավայության հատկանիշը կամ տվյալ իրավիճակը, որում այն ​​օգտագործվում է։ «Նյա» բառի համատարած օգտագործումը կոչվում է «նյակատ», այսինքն բոլոր արտահայտարարություններին ավելացնել «նյա»։


== Տես նաև ==
Նյաշա
Կատու-աղջիկ
մյաու
Կավայի


== Գրականություն ==
Габдуллина А. Х. Лексические заимствования из японского языка в русский: когнитивно-прагматические особенности и процесс ассимиляции // Вестник Челябинского государственного университета. — 2012. — № 2. — ISSN 1994-2796.
Хайдарова В. Ф. Ня // Краткий словарь интернет-языка. — М. : Флинта, 2013. — С. 155. — 326 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9765-1187-3.


== Ծանոթագրություններ ==
Պիրոգալոլ

Պիրոգալոլ, պիրոգալաթթու, 1, 2, 3 ռօքսիբենզոլ, С6Н3(ОН)3, եռատոմ ֆենոլ։


== Հատկություններ ==
Օդում արագ մգացող, անհոտ բյուրեղային նյութ է։ Հալման ջերմաստիճանը՝ 133-134 °С, եռմանը՝ 309 °С։ Լուծվում է ջրում, սպիրտում, եթերում։
Հեշտությամբ սուբլիմվում է։


== Ստացում ==
Արդյունաբերության մեջ ստացվում է գալաթթվի և դաբաղանյութերի չոր թորմամբ։ Օգտագործվում է լուսանկարչության մեջ որպես հայտածիչ և գազային վերլուծությունում՝ թթվածինը կլանելու համար։ Պիրոգալոլը ելանյութ է որոշ ներկանյութերի սինթեզի համար։
Ստամատիոս Կրիմիգիս

Ստամատիոս «Թոմ» Մ. Կրիմիգիս (անգլ.՝ Stamatios (Tom) M. Krimigis, հուն․՝ Σταμάτιος Κριμιζής, սեպտեմբերի 10, 1938(1938-09-10), Vrontados, Chios Municipality, Chios Regional Unit, Հյուսիսային Եգեյան կղզիներ, Հունաստան), հունական ծագումով ամերիկացի գիտնական, ֆիզիկոս, ով զգալի ավանդ է ներդրել տիեզերքի, մասնավորապես՝ արեգակնային համակարգի հետազոտմանն ուղղված ամերիկյան ծրագրերի զարգացման գործում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1938 թվականին, հունական Քիոս կղզու Վրոնտադոս բնակավայրում, , սովորել և ավարտել ծննդավայրի դպրոցը։ Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում։ 1961 թվականին ավարտել է Մինեսոտայի համալսարանը (ֆիզիկայի բակալավրի կոչումով), 1963 թվականին՝ Այովայի համալսարանի մագիստրատուրան, 1965 թվականին դոկտորական ատենախոսություն պաշտպանել ֆիզիկայի գծով։ Եղել է Ջեյմս վան Ալենի ուսանողը։
Կրիմիգիսը «Կասինի-Հյուգենս» (MIMI) նախագծի գլխավոր փորձարկողներից մեկն էր, մասնակցել է «Վոյաջեր-1» և «Վոյաջեր-2» տիեզերակայանների վրա ցածրալիցք մասնիկներով փորձերի անցկացմանը, ինչպես նաև՝ Explorer 47 (CPME) արհեստական արբանյակի ստեղծմանը։ Եղել է Արեգակի հետազոտման նպատակով ստեղծված «Ուլիս» (LAN/HI-SCALE), Երկրի մագնիսական ոլորտի ուսումնասիրման Geotail (EPIC), Յուպիտերի հետազոտման «Գալիլեո» (EDP) ապարատների (սարքերի), «Մարիներ-3» (TRD) և «Մարիներ-4» (LECR) միջմոլորակային ինքնագնաց կայանների փորձարկողներից մեկը։ Աշխատել է նաև Advanced Composition Explorer», «Մարիներ-5», «Մեսենջեր» և «Նոր հորիզոններ նախագծերի վրա»։
Կրիմիգիսը Ջոն Հոփքինսի համալսարանին առընթեր կիրառական ֆիզիկայի լաբորատորիայի տիեզերագիտական բաժանմունքի պատվավոր ղեկավարն է, Աթենքի ակադեմիայի անդամ և տեխնոլոգիական հետազոտությունների հունական ազգային խորհրդի նախագահ։ Միջազգային աստղագիտական միության որոշմամբ՝ 1999 թվականից Կրիմիգիսի անունն է կրում (8323) Կրիմիգիս աստղակերպը (աստերոիդը)։


== Պարգևներ ==
Ֆիզիկոսների ամերիկյան ընկերության, գեոֆիզիկոսների ամերիկյան ընկերության, գիտությանն աջակցող ամերիկյան ընկերակցության, օդագնացության և աստղագնացության ամերիկյան ինստիտուտի անդամ
Ջոն Հոփքինսի համալսարանին առընթեր կիրառական ֆիզիկայի լաբորատորիայի մրցանակ (2004)
Աթենքի ակադեմիայի իսկական անդամ — տիեզերքի հետազոտող (2004)
Տիեզերական հետազոտությունների կոմիտեի մրցանակ (2002)
Սմիթսոնյան ինստիտուտի մրցանակ (2002)
Aviation Week & Space Technology ամսագրի «Laurels in Space» մրցանակ (1996, 2001)
ՆԱՍԱ-ի «Գիտական ակնառու նվաճումների համար» մրցանակ (1981, 1986)
Աստղագնացության միջազգային ակադեմիայի՝ հիմնարար գիտությունների բնագավառում մրցանակ (1994)
Եվրոպական օդատիեզերագնացային ընկերությունների խորհրդի ոսկե մեդալ (2011)
Օդագնացության և աստղագնացության ազգային թանգարանի մրցանակ (2015)
Աստղագնացության ամերիկյան ընկերության մրցանակ՝ տիեզերական թռիչքների զարգացման համար (2016)
ՆԱՍԱ-ի «Հասարակությանը ակնառու ծառայություններ մատուցելու համար» մեդալ (2016)
ՆԱՍԱ-ի և Աստղագնացության եվրոպական միության 40-ից ավելի պարգևներ՝ խմբային նվաճումների համար


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль на сайте Международного астрономического союза (անգլ.)
Биография на сайте НАСА (անգլ.)
Հենրի Ռայդեր Հագարդ

Հենրի Ռայդեր Հագարդ (անգլ.՝ Sir Henry Rider Haggard, հունիսի 22, 1856(1856-06-22)[…], Bradenham, Breckland, Նորֆոլկ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 14, 1925(1925-05-14)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի գրող, բազմաթիվ արկածային և պատմական վեպերի հեղինակ։
Նրա վեպերը թարգմանվել և կարդացվում են աշխարհի շատ ժողովուրդների լեզուներով։ «Մոնթեսումայի դուստրը» Հագգարդի լավագույն վեպերից է։ Հեղինակն այս վեպի նյութ է ընտրել պատմական իրողություն. Մեքսիկայի նվաճումը իսպանացիների կողմից XVI դարի սկզբներին, հնդկացիների կատաղի պայքարն իրենց ազատության համար, նրանց պարտությունը և հնդկացիների ացտեկական կայսրության կործանումը։ Իր վեպը հյուսելու համար Հագարդն օգտագործել է պատմական այս իրադարձություններին վերաբերող հարուստ գրականությունը, ժամանակակիցների հուշերն ու նկարագրությունները և զանազան փաստաթղթեր։ Բայց սրանով էլ չբավականանալով՝ նա անձամբ ճանապարհորդել է Մեքսիկայում, եղել է նրա լեռնաշխարհում, որտեղ մինչև հիմա էլ ապրում են բնիկ ժողովուրդների բազմալեզու մնացորդները, ուսումնասիրել է նրանց կենցաղն ու սովորույթները, նրանց նիստուկացը, հավատալիքները, անձամբ տեսել է այն բնությունը, լեռներն ու անտառները, գետերն ու լճերը, որտեղ տեղի են ունեցել կռիվները։ Հագգարդը գարշանքով է խոսում կռապաշտական հավատալիքների և կուռքերին մարդկային զոհաբերությունների մասին, բայց և դրան զուգադրում է կաթոլիկ ճիզվիտների սոսկալի արարքները և իր հերոսի բերանով ասում, որ քրիստոնյա իսպանացիներին էլ հանուն աստծո մարդկանց ողջ-ողջ այրում են խարույկի վրա կամ ողջ-ողջ թաղում պատի մեջ, և դա ամենևին էլ պակաս սոսկալի ու քստմնելի չէ, քան հնդկացիների կրոնական ծիսակատարությունները։ Ամբողջ վեպի մեջ զգացվում է հեղինակի ջերմ համակրանքը ազատատենչ բնիկ ժողովուրդների նկատմամբ։


== Հեղինակություն և ժառանգություն ==

Հագարդի պատմություններն այժմ էլ լայնորեն ընթերցվում են։ Այեշան՝ «Նա»-ի գլխավոր հերոսուհին, հոգեվերլուծաբանների կողմից համարվել է այնպիսի նախատիպ, ինչպիսիք են Զիգմուդ Ֆրեյդը և Կառլ Յունգը։ Նրա «Նա, ով պետք է հնազանդվի» արտահայտությունը օգտագործվել է բրիտանացի հեղինակ Ջոն Մորտայմերիկի կողմից՝ նրա «Rumpole of the Bailey» շարքում որպես մասնավոր անուն, որը գլխավոր հերոսը օգտագործում էր իր կնոջ՝ Հիլդայի համար, ումից առաջ նա սարսռում էր տանը (չնայած այն հանգամանքին, որ նա փաստաբան է)։ Հագգարդի «Կորած աշխարհ» ոճը ազդել է ամերիկացի այնպիսի գրողների վրա, ինչպիսիք են Եդգար Բարրոթսը, Ռոբերտ Հովարդը, Տալբոթ Մանդին, Ֆիլիպ Ֆարմերը և Աբրահամ Մերրիտը։ Ալլան Քուատերմեյնը՝ «Սողոմոն արքայի քարանձավ»-ի արկածային հերոսը, ամերիկյան կերպար Ինդիանա Ջոնսի կաղապարն էր՝ ցուցադրված Կորած տապանի զինվորները, Կործանման տաճարը, Ինդիանա Ջոնսն ու խաչակրաց արշավանքը և Ապակե գանգերի թագավորություն։ Քուատերմեյնը ձեռքբերումներ է ունեցել վերջերս ի շնորհիվ իր հիմնական դերի «Արտասովոր մարդկանց առաջնություն»-ի համար։ 1959 թվականին Հագարդը պարգևատրվել է գրական հմտության և թափանցիկ երևակայության ուժի համար Րոջեր Գրինի՝ Օքսֆորդի մասնիկներից մեկի կողմից։ 
Մառախուղի մարդիկ գրքի առաջին գլուխը ստեղծվել է՝ ներշնչվելով «Արքայական երկնքի ուժ»-ի նշանաբանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Էստե (քաղաք)

Էստե, քաղաք Վենետոյի հարավում, գտնվում է  Պադովա գավառում՝ Էվգանեյան բլուրների ստորոտում, Ռովիգոյից 24 կմ (դեպի հարավ) և Պադուայից 32 կմ (դեպի հյուսիս)։ Բնակչությունը կազմում է մոտ. 17 000 մարդ։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնել են հին վենետամները, որոնք, հավանաբար, անվանել են այն Ադիջե(լատ. Athesis) գետի անվամբ։ Միլանի կոմս Ացցո II դ'Էստեն X դարում կառուցեց այստեղ իր դղյակը, որից էլ իր անվանումն է ստացել Էստե տոհմական տունը, որը 1240 թ. իր մայրաքաղաքը տեղափոխեց Ֆերարու։
Որոշ ժամանակ քաղաքը գտնվում էր Էցցելինո III դա Ռոմանոյի տիրապետության տակ, այնուհետև այն տիրելու համար մրցում էին Վերոնի Սկալիգերները,Միլանի Վիսկոնտիները և Պադույայի Կարարեզները, որոնք կառուցեցին նոր դղյակ հնի ավերակների վրա։1405 թ.-ից հետո քաղաքը բաժանում էր Պադուայի և Վենեցիայի քաղաքական ճակատագիրը։
XIX դարի վերջին — XX դարի սկզբին քաղաքում զարգացած էր մետաքսագործությունը, մատղաշաբրդե գլխարկների, ճենապակյա և հախճապակյա իրերի, աղբորակի, սրոցաքարի արտադրությունը, իրականացվում էր ակտիվ առևտուր։


== Քույր քաղաքներ ==
 Բադ Վինդսհայմ, Գերմանիա
 Բեթլեհեմ, Պաղեստին
 Ռիեկա, Խորվաթիա


== Արտաքին հղումներ ==
Էստե քաղաքի քաղաքային վարչական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Մուքառամ Տուրգունբաևա

Մուքառամ Տուրգունբաևա (ուզբ.՝ Mukarram Turgʻunboyeva, ապրիլի 30 (մայիսի 13), 1913, Ֆերգանա, Ֆերգանայի մարզ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 26, 1978(1978-11-26), Տաշքենդ, Ուզբեկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), բալետի խորհրադյին արտիստուհի, բալետմայստեր, մանկավարժ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստուհի (1959)։ ՍՄԿԿ անդամ 1953 թվականից։
1929-1954 թվականներին եղել է Ա․ Նավոիի անվ․ օպերայի և բալետի թատրոնի արտիստուհի (1931 թվականից՝ մենապարուհի, 1937 թվականից՝ բալետմայստեր)։ Մասնակցել է ուզբ․ առաջին բալետների ստեղծմանը։ Դերապարերից են՝ Շահիդա (Տալի «Շահիդա»), Աք-Բիլյակ (Վասիլենկոյի «Աք-Բիլյակ»), Գուլյանդոմ (Բրուսիլովսկու «Դուլյանդոմ»), Զարեմա (Ասաֆեի «Բախչիսարայի շատրվանը»)։ Ուզբ․ պարի ֆոլկլորի գիտակ էր և բանահավաք։ 1957 թվականից Ուզբ․ ՍՍՀ «Բախոր» ժող․ պարի անսամբլի կազմակերպիչն էր և գեղարվեստական ղեկավարը։ 1945-1957 թվականներին դասավանդել է Ուզբ․ պարարվեստի ուսումնարանում։ ԽՍՀՄ (1946, 1951, 1973) և Ուզբեկական ՍՍՀ Համզայի անվ․ (1967) պետ․ մրցանակներ։ Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Սեն Պոլ (փողոց)

Սեն Պոլ փողոց, (ֆր.՝ Rue Saint-Paul) փողոց է պատմական շրջան–քաղաք Հին Մոնրեալում։
Փողոցը նախագծել է առաջնորդանիստ թեմի փոխանորդ Ֆրանսուա Դոլյե դե Կասսոն այն ճանապարհի երկայքով, որը հին բերդի սահմանն է եղել։ Դա Մոնրեալի ամենահին փողոցներից է, որը երկար տարիներ ծառայել է որպես քաղաքի հիմնական միջքաղաքային ճանապարհ։ Փողոցը հարթեցվել է 1672 թվականին և անվանակոչվել է ի պատիվ Պոլ Շոմեդի դե Մոզաննյովայի, Մոնրեալի հիմնադրի, ով այստեղ կառուցել է իր սեփական տունը 1650 թվականին։
Փողոցի վրա կան շատ հետաքրքրքշարժ կետեր, այդ թվում նաև Բոնսեկուրի շուկան։ Փողոցի մեծ մասը հարթեցված է հացթուխի կողմից։ Փողոցը հետիոտային գոտի վերածելու փորձերը մերժվել են 2008 թվականին Մոնրեալի կառավարության կողմից, վաճառականների բողքներից հետո։ 2009 թ. ամռանը փողոցը կարճ ժամանակով փակվել է ավտոմեքենաների երթևեկության համար, հունիսի 13-ից մինչև օգոստոսի 3-ը փորձարարական ծրագրի հիման վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Rue Saint-Paul (in French)


== Ծանոթագրություններ ==
Աբու Աբդալլահ

Աբու Աբդալլահ Իսա իբն Մալիք իբն Շիմր ալ-Արմանի (ծն. և մահ. թթ. անհտ.), արաբական մատենագիր-ճանապարհորդ։
Ենթադրվում է, որ ապրել է IX դարում։ Մանուկ հասակում արաբ ասպատակների կողմից գերեվարվել է Հայաստանից և իսլամացվել։ Հյուսիսային Աֆրիկայում կատարած իր ճանապարհորդությունների մասին թողել է ուղեգրություններ։ Աշխարհագիր Յակութ ալ-Համավին նրան համարել է ծագումով հայ արաբական մտավորականներից ամենանշանավորը։


== Ծանոթագրություններ ==
Օտեր Թեյլ շրջան (Մինեսոտա)

Օտեր Թեյլ շրջան (անգլ.՝ Otter Tail County), ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 5,127 կմ² է, բնակչությունը՝ 57,159 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆերգուս Ֆոլս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1858 թ.։
Ֆուտբոլի Ռուսաստանի սուպերգավաթ 2010

Ֆուտբոլի Ռուսաստանի Սուպերգավաթ 2010 (ռուս.՝ Суперкубок России по футболу 2010), անցկացվել է 2010 թ. մարտի 7-ին Մոսկվայի Լուժնիկի մարզադաշտում։


== Խաղ ==


== Աղբյուրներ ==
Հաշվետվություն premierliga.ru կայքում
Գավրիիլ Գորդեև

Գավրիիլ Գորդեև (ռուս.՝ Гаврии́л Ю́рьевич Горде́ев, դեկտեմբերի 17, 1982(1982-12-17), Պերմ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս շոումեն, առավել հայտնի է Գավր կեղծանվամբ, մեդիա մենեջեր, TNT4 հեռուստաալիքի տնօրեն (2016 թվականի սեպտեմբերի 21-ից), Comedy Radio-ի գլխավոր պրոդյուսեր (2012 թվականից), «Match!» հեռուստաընկերության գլխավոր պրոդյուսեր (2018 թվականի հուլիսից), Comedy Club-ի նախկին մասնակից (2006-2012 թվականներ)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1982 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Պերմում։ Սովորել է Դյագիլևի անվան գիմնազիայում։ Ավարտել է Պերմի պետական տեխնիկական համալսարանը։
Նա առաջին դերերը խաղացել է «ԿՈԴ» թատրոն-ստուդիայում` Մ. Օլենևի ղեկավարությամբ, այնուհետև՝ «Նովայա դրամա» թատրոնում։ Ուրախների և հնարամիտների ակումբի «Պարմա» թիմի և Պերմի «Ընկերներ» թիմի անդամ։ 2006 թվականից Comedy Club ակումբի մասնակից, Գավր կեղծանվամբ։ Սկզբում նա հաճախ շոուում հանդես էր գալիս Ալեքսանդր Ռևի հետ, այնուհետև աշխատել է Օլեգ Վերեշչագինի հետ։
2011 թվականից մինչև 2016 թվականներին նա եղել է Ռուսաստանի՝ Մոսկվայի Սբերբանկի փոխնախագահի խորհրդական հաղորդակցման, ստեղծագրոծական զարգացման ուղղությամբ։
2011-2014 թվականներին նա եղել է Olivetta իտալական, մոսկովյան ռեստորանի համասեփականատերը։
2012 թվականից՝ «Comedy Radio»-ի գլխավոր պրոդյուսեր։
2014 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2016 թվականը աշխատել է որպես ТНТ հեռուստաալիքի մարքեթինգի և PR-ի տնօրեն։
2016 թվականի սեպտեմբերի 21-ին նշանակվել է ТНТ4 հեռուստաալիքի տնօրեն։
2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ին մասնակցել է ТНТ4 հեռուստաալիքի «Փող կամ խայտառակություն» շոուին։
2018 թվականի հուլիսի 24-ին հայտարարվեց, որ Գավրիիլը «ՆՏՎ Պլյուս Նաշ Ֆուտբոլ» նոր հեռուստաալիքի գլխավոր պրոդյուսերն է։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի մեկ որդի և դուստր։


== Ֆիլմագրություն ==
2009 թվական, Երկու Անտոնները, Անտոն Կոտով, գլխավոր դեր
2013 թվական, Ի՜նչ են անում տղամարդիկ
2016 թվական, Տեսնում եմ, գիտեմ, էպիզոդ
2018 թվական, Զոմբիների արկղ


== Կրկնորինակում ==
2012 թվական, Զամբեզիա
2013 թվական, Աստերիքսն ու Օբելիքսը Բրիտանիայում, Կրասովաքս (Գայոմ Գալլեմ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գավրիիլ Գորդեևի կենսագրությունը «Газпром-Медиа» կայքում Archived 2019-01-06 at the Wayback Machine.
Հարցազրույց Գավրիիլ Գորդեևի հետ
Գավրիիլ Գորդեևը ՎԿոնտակտում
Գավրիիլ Գորդեևը Ինստագրամում
Գավրիիլ Գորդեևը Թվիթթերում
Կեկինո (գյուղ, Վորոտինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կեկինո (այլ կիրառումներ)Կեկինո (ռուս.՝ Кекино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վորոտինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կանետ դե Մար

Կանետ դե Մար (իսպ.՝ Canet de Mar), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Բարսելոնա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մարեսմե շրջանում։ Զբաղեցնում է 5,56 կմ² տարածք։ Նրա բնակչությունը կազմում է 13 915 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Videos de Canet de Mar Archived 2013-04-26 at the Wayback Machine.
Página web del ayuntamiento de Canet de Mar
Canet de Mar
Patrimonio arquitectónico de Canet de Mar (en catalán)
Ժողովածու (2782)

Ժողովածու (2782), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2782 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 15-րդ դարում Զաքարիա սարկավագ գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Խերանշայն։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 25×17.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 392 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Կազմը` լուսանցազարդ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 3բ, 16ա, 156բ, հետագայի՝ 205ա (15-16-րդ դարեր), 1ա (1889 թվական)։


== Բովանդակություն ==
Ճառք, Խրատք (Ոսկեբերան, Գէորդ, վրդ., Գրիգոր վրդ., Վարդ. Այգեկցի, Եփրեմ, Անանիա վրդ., Յովհ. Մանդակունի, Կիւրեղ Երուսաղէմացի, Յակ. Սրճեցի, Թէոփիլոս, Յովհ. Երզնկացի, Բարսեղ, Վանական վրդ., անանունք)։
Վարք և վկտյաբանութիւնք։
Ներս. Շնորհալւոյ Ներբող հրեշտակապետաց։
Տաղ պարսկերեն։
Դաշանց թուղթ, Տեսիլք Գր. Լուսաւորիչ, Սահակերէն։
Տօնապատճառ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դորա Պեյաչևիչ

Դորա Պեյաչևիչ (խորվ.՝ Dora Pejačević, 10 սեպտեմբերի, 1885, Բուդապեշտ - 5 մարտի, 1923, Մյունխեն), խորվաթ կոմպոզիտոր, կոմս Պեյաչևիչների ընտանիքի ներկայացուցիչ, որ խորվաթական հնագույն ազնվականական տոհմերից է։ Խորվաթիայի բան Տեոդոր Պեյաչևիչի դուստրը։


== Կենսագրություն ==
Դորա Պեյաչևիչը ծնվել է 1885 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Բուդապեշտում խորվաթ կոմս Տեոդոր Պեյաչևիչի և հունգարացի արիստոկրատուհի Լիլիա Վայ դե Վայայի ընտանիքում։ Նրա մայրն իմացել է դաշնամուր նվագել և դստեր հետ վաղ տարիքից զբաղվել է երաժշտությամբ։ 12 տարեկան հասակից Դորա Պեյաչևիչն սկսել է գրել երաժշտություն։ Պատանեկան տարիքում նա դասեր է առել իր ժամանակի նշանավոր երաժիշտների մոտ․ Զագրեբում նա ջութակ նվագել է սովորել Վացլավ Գումլի մոտ, երաժշտության տեսություն, կոմպոզիցիա և գործիքավորում է սովորել Չիրիլ Յունեկի ու Դրագուտին Կայզերի մոտ, Դրեզդենում կոմպոզիցիա է պարապել Պերսի Շերվուդի գլխավորությամբ, Մյունխենում նա դասեր է առել Վալտեր Կուրվուազյեի (կոմպոզիցիա) և Հենրի Պետրիի (ջութակ) մոտ։ Դորա Պեյաչևիչը ծանոթ է եղել իր ժամանակի նշանավոր մշակութային գործիչների հետ․ 1914 թվականից Դորա Պեյաչևիչը հատկապես մտերիմ ընկերական հարաբերություններ էր պահպանում գրող Կարլ Կրաուսի հետ. Պեյաչևը երաժշտություն է գրել նրա մի շարք բանաստեղծությունների համար, եղել է նրա ամսագրի հավատարիմ ընթերցողը, նրա ազդեցությամբ տարվել է ձախ հրապարակախոսությամբ՝ Ալեքսանդր Գերցենից մինչև Կարլ Կաուտսկի։ Կարլ Կրաուսը իր մի քանի բանաստեղծություններում գովերգել է Դորա Պեյաչևիչին։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսելուց հետո Դորա Պեյաչևիչը հեռացել է Նաշիցեում գտնվող իրենց տոհմական ամրոցը և զբաղվել վիրավորների խնամելու գործով։ 1921 թվականին ամուսնացել է Օտտոմար ֆոն Լումբեի հետ։ Երկու տարի անց՝ 1923 թվականի մարտի 5-ին, Դորա Պեյաչևիչը մահացել է Մյունխենում ծննդրաբերությունից հետո առաջացած բարդությունների պատճառով։ Թաղվել է Նաշիցեում՝ Պեյաչևիչների տոհմական ամրոցում։
Դորա Պեյաչևիչի կենսագրությանն է նվիրված հայտնի ռեժիսոր Զվոնիմիր Բերկովիչի «Կոմսուհի Դորա» (Kontesa Dora) ֆիլմը, որ նկարահանվել է 1993 թվականին։


== Ստեղծագործություն ==
Դորա Պեյաչևիչը համարում է խորվաթ խոշորագույն կոմպոզիտորներից մեկը։ Նա հեղինակել է 58 ստեղծագործություններ, որ գրված են հիմնականում ուշ ռոմանտիզմի ոճով։
Դորա Պեյաչևիչի ստեղծագործական ժառանգության ամենահայտնի գործը Սիմֆոնիա ֆա-դիեզ մինոր (1916-1917) երկն է, որ առաջին անգամ կատարվել է Դրեզդենում 1920 թվականի փետրվարի 10-ին (դիրիժոր՝ Էդվին Լիդներ). այն համարվում է առաջին ժամանակակից սիմֆոնիան խորվաթական երաժշտության մեջ։ Դորա Պեյաչևիչը գրել է նաև համերգ և համերգային ֆանտազիա դաշնամուրի և նվագախմբի համար, կամերիային անսամբլների շարք (դաշնամուրային կվինտետ, դաշնամուրային կվարտետ, դաշնամուրային տրիո, երկու լարային կվարտետներ), երկու ջութակային և մեկ թավջութակային սոնետներ, դաշնամուրային տարբեր պիեսներ, երգեր (այդ թվում՝ Ֆրիդրիխ Նիցշեի, Ռայներ Մարիա Ռիլկեի, Ռիկարդա Խուխի տեքստերի հիման վրա)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Kos, Koraljka. Dora Pejacevic. Zagreb: The Croatian Music Information Centre, 2008.


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Archived 2016-06-17 at the Wayback Machine. Խորվաթիայի երաժշտական ինֆորմացիոն կենտրոնի կայքում (խորվ.)(անգլ.)
Դորա Պեյաչևիչի ստեղծագործությունների նոտաները International Music Score Library Project կայքում