armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լիստվենիչնայա (Չիրկայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լիստվենիչնայա (այլ կիրառումներ)Լիստվենիչնայա (ռուս.՝ Лиственичная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Նենեցյան ինքնավար օկրուգով, Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Չիրկա գետի ձախ ափին 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 22 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000079004
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007900
Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ծովափնյա զբոսայգի (Տագանրոգ)

Ծովափնյա զբոսայգի (ռուս.՝ Приморский парк), քաղաքային զբոսայգի Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում։


== Պատմություն ==
Ծովափնյա զբոսայգին Տագանրոգում կազմակերպվել է 1960-ական թվականներին աղյուսի գործարանի հարևանությամբ գտնվող նախկին հանքի տեղում։ Մինչև 1950-ական թվականները լավագույն և առավել հասանելի հումքը վերամշակվեց, և հանքը փակվեց։ Գոյացած շատ անհարմար ռելիեֆով և մոտակայքում գտնվող գրունտային ջրերով տարածքը չափազանց անհամար էր բնակելի շենքեր կառուցելու համար։ Որոշվեց կառուցել զբոսայգի։ Աշխատանքներն իրականացրին Տագանրոգի Հոկտեմբերյան շրջանի ձեռնարկությունների, հատկապես՝ կոմբայնի գործարանի և Դիմիտրովի անվան գործարանի կոլեկտիվները։
1965 թվականին այստեղ արդեն աճում էր 633 ծառ և տեղադրվել էր զվարճանքների քաղաքի առաջին սարքավորումը։ Ծովափնյա զբոսայգու պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1966 թվականի հունիսին։ 1970-ական թվականներին զբոսայգում կար 2700 ծառ (այդ թվում՝ ավելի քան 500 փշատերևազգիներ), մոտ 7000 թուփ, ավելի քան 1000 վարդի թուփ։ Հետագա տարիներին շարունակվել է դեկորատիվ թփերի և մեծ քանակությամբ ծաղիկների տնկումը, զբոսայգին բարեկարգվել է։ Պարային հարթակում և մանկական խաղահրապարակներում տարվել է կուլտմասսայական մեծ աշխատանք։
Ծովափնյա զբոսայգու էական առավելությունն այն է, որ նրա համալիրի մեջ մտնում է և Ծովափնյա լողափը։ Հենց զբոսայգուց դեպի ծովափ իջնում է քարե սանդուղքը։ Պուրակային և լողափնյա գոտիների սերտ համակցումն ապահովում է այցելուների լավագույն հանգիստը։
Ծովափնյա զբոսայգու համալիրը զբաղեցնում է ավելի քան 19 հա մակերես։ Գործում է 11 ատրակցիոն։ Ամբողջ տնտեսությունը սպասարկում են 25 հաստիքային աշխատակիցներ, որոնց թիվն ամռանը ավելանում է սեզոնային աշխատողների հաշվին։


== Խարիսխների ծառուղի ==
2014 թվականի մայիսին Ծովափնյա զբոսայգում հանդիսավորությամբ բացվեց «Բոլոր սերունդների սահմանապահներին» հուշանշանը։ Այն բաղկացած է ծովային խարիսխից և սահմանային սյունից, որի վրա ամրացված է երկրի զինանշանը։
2015 թվականի հուլիսին Ծովափնյա զբոսայգում հանդիսավորապես բացվեց «Խարիսխների ճեմուղին», որը գտնվում է նախկինում բացված «Բոլոր սերունդների սահմանապահներին» հուշանշանի հետնամասում։ Ծառուղում տեղադրվել են Պետրոս Մեծի ժամանակների վեց խարիսխներ, որոնք նախկինում բարձրացվել են Ազովի ծովի և Տագանրոգի ծոցի հատակից։


== Արդի վիճակ ==
Ներկայումս զբոսայգու ծառերը մասամբ հատվում են, ընթանում է շենքերի շինարարություն։


== Հղումներ ==
Виртуальный тур по Приморскому парку Archived 2017-06-10 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Կոիդուվելյա

Կոիդուվելյա (էստ․՝ Koiduvälja), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լեիսի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 12 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Յաբլոնևո (այլ կիրառումներ)

Յաբլոնևո, կարող է վերաբերել՝

Յաբլոնևո - գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում
Յաբլոնևո - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լեբեդյանսկի շրջանի կազմում
Թաթար-կալե

Թաթար-կալե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մինակի

Մինակի (ռուս.՝ Минаки), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 13 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պիեզոէլեկտրականություն

Պիեզոէլեկտրականություն, պիեզոէլեկտրական էֆեկտ, մեխանիկական լարումների ազդեցությամբ անիզոտրոպ դիէլեկտրիկներում էլեկտրական բևեռացման (ինդուկցիայի) առաջացման (ուղիղ պիեզոէլեկտրական էֆեկտ) և էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ մեխանիկական դեֆորմացիաների առաջացման (հակառակ պիեզոէլեկտրական էֆեկտ) երևույթը։
Ուղիղ և հակառակ պիեզոէլեկտրական էֆեկտները դիտվում են միևնույն բյուրեղներում՝ պիեզոէլեկտրիկներում։ Պիեզոէլեկտրականությունյան երևույթը քվարցի բյուրեղում առաջինը մանրամասնորեն ուսումնասիրել է Պիեռ Կյուրին եղբոր հետ (1880)։ Հետագայում պիեզոէլեկտրական հատկություններ հայտնաբերվել են ավելի քան 1500 միացություններում, որոնցից լայնորեն օգտագործվում են սեգնետյան աղը, բարիումի տիտանատը և այլն։
Բյուրեղների պիեզոէլեկտրական հատկությունները կապված են դրանց կառուցվածքի հետ։ Այդպիսի հատկություններ ունեն բոլոր պիրոէլեկտրիկները։ Մեխանիկական դեֆորմացիայի դեպքում փոխվում է պիրոէլեկտրիկի ինքնակամ բևեռացման մեծությունը, և դա դիտվում է որպես ուղիղ պիեզոէլեկտրական էֆեկտ։ Պիեզոէլեկտրական էֆեկտներ դիտվում են նաև որոշ ոչ պիրոէլեկտրիկներում (օրինակ, քվարցում)։ Ճշմարիտ է հետևյալ ընդհանուր պնդումը, սիմետրիայի կենտրոն ունեցող բյուրեղները չեն կարող լինել պիեզոէլեկտրիկներ։ Դա բացատրվում է նրանով, որ բյուրեղի դեֆորմացման ժամանակ սիմետրիայի կենտրոնը պահպանվում է, իսկ վերջինիս առկայության դեպքում բևեռացում հնարավոր չէ։


== Տես նաև ==
Պիեզոէլեկտրիկներ
Պիեզոէլեկտրական փոխակերպիչ
Պիեզոմագնիսականություն
(2779) Մերի

(2779) Մերի (անգլ.՝ Mary), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի փետրվարի 6-ին Նորման Թոմասի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,211795 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0722 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3514 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1201,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,299631 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,89° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2779) Մերի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
867

867 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 867 թվականն է, 
IX դարի 67-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ubisoft Quebec

Ubisoft Quebec, ընկերություն, որը զբաղվում է համաարգչային խաղերի մշակմամբ, համարվում է ֆրանսիական Ubisoft ընկերության դուստր ընկերությունը։ Հիմնադրվել է 2005 թվականին և տեղակայված է Քվեբեկ քաղաքում (Կանադա)։ 2009 թվականի տվյալներով ընկերությունն ունի ավելի քան 210 աշխատակից։ 
Ընկերությունը հիմնկանում զբաղվում է դյուրակիր խաղային համակարգերի համար խաղերի մշակամբ։ Ընկերության կողմից մշակված ամենահայտնի խաղը համարվում է Prince of Persia: The Forgotten Sands խաղը, որը նախատեսված էր Wii և PlayStation Portable-ի համար։ 


== Խաղերի ցանկ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
{{{1}}} Ubisoft Quebec. պաշտոնական կայք
«Ubisoft Shanghai» (անգլերեն)։ IGN։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 «Ubisoft Shanghai» (անգլերեն)։ GameSpot։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 «Ubisoft Shanghai» (անգլերեն)։ MobyGames։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 «Ubisoft Shanghai» (անգլերեն)։ GameSpy։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10
Ռիտեշ Դեշմուխ

Ռիտեշ Դեշմուխ (մարաթհի՝ रितेश देशमुख, անգլ.՝ Riteish Deshmukh, դեկտեմբերի 17, 1978(1978-12-17), Latur, Aurangabad division, Մահարաշտրա, Հնդկաստան),  հնդիկ դերասան և պրոդյուսեր, որը նկարահանվել է Բոլիվուդում և մարաթհիում։


== Կենսագրություն ==
Ռիտեշը ծնվել է Լատուրում քաղաքական գործչի՝ Վիլասրաո Դեշմուխի և նրա կնոջ՝ Վայշալի ընտանիքում։ Ունի երկու եղբայր․ ավագը՝ Ամիդը և փոքրը՝ Դհիրաջը՝ երկուսն էլ քաղաքական գործիչ։
Սովորել է G D Somani Memorial School-ում և Kamla Raheja College of Architecture-ում ստացել ճարտարապետի աստիճան, ավարտելուց հետո փորձաշրջան է անցել արտասահմանյան ընկերությունում։
2003 թվականին մեկ այլ դեբյուտողի՝ Ժենելիա դե Սոյուզայի հետ դեբյուտ է ունեցել «Tujhe Meri Kasam» ֆիլմում։
2004 թվականին նկարահանվել է «Ցրվել ամբողջությամբ» ֆիլմում, որտեղ նրա խաղընկերներն էին սկսնակ դերասաններ Վիվեկ Օբերոյը և Աֆթաբ Շիվդասանը։ Ֆիլմը ունեցել է առևտրային հաջողություն, իսկ դերը բերել է նրան մի քանի մրցանակ։ Հաջորդ տարի  Թուսշար Կապուրի հետ նկարահանվել է «Խոշոր ընկերություն» կատակերգությունում։ Ֆիլմը ունեցել է առևտրային հաջողության և արժանացել է քննադատների և հադիսատեսի գովեստին։
2006 թվականին լույս է տեսել «Մեր երազանքը փողն է» ֆիլմը, որտեղ նա խաղացել է խաբեբայի դերը, որը Գոայից է և վարպետորեն վերափոխվում է տարբեր մարդկանց։ Ֆիլմը ունեցել է առևտրային հաջողություն։
2009 թվականին լույս տեսել «Ալադին» ֆիլմը, որի սյուժեի հիմքում ժամանակակից իրողություններն են, ինչը, սակայն, նրան չի փրկել առևտրային ձախողումից։
2012 թվականին Ռիտեշը Ժենելիեյի հետ (որի հետ մինչ այդ նա ամուսնացել էր), խաղացել է «Հիշողության հանգույց» ֆիլմում, որը, չնայած փոքր բյուջեին, ունեցել է առևտրային հաջողություն։
Հաջորդ տարի նա առաջին անգամ հանդես է եկել որպես պրոդյուսեր՝ թողարկելով մարաթհիական «Balak Palak» ֆիլմը։ Ֆիլմի հաջողությունից հետո Ռիտեշը հայտարարել է, որ պատրաստվում ֆիլմի վերամշակումը հինդի լեզվով։
2014 թվականին նրա մասնակցությամբ թողարկվել է «Երկվորյակները» ֆիլմը, որը համարվում է կինոյի պատմության ամենավատ ֆիլմերից մեկը։ Նույն տարում մեկ այլ ֆիլմում՝ « Ek Villain »-ում, Ռիտեշն իր կարիերայում առաջին անգամ խաղացել է անտագոնիստի դեր։ Նույն թվականին հանդես է եկել մարաթհիալեզու «Lai Bhaari» ֆիլմում,  որը ունեցել է առևտրային հաջողություն մարաթհալեզու ֆիլմերի մեջ։
Հաջորդ տարում Ռիտեշի ֆիլմերը հաճախակի ձախողվել են վարձույթում՝ ներառյալ 2017 թվականի «Bank Chor», «Banjo» և «Bangistaan» ֆիլմերը։
Վերջին 2 տարիների ընթացքում միակ հաջողված ֆիլմը «Լիքը տուն 3»-ն է։ Դերասանը նկարահանվել է նաև մարաթհիալեզու «Mauli» ֆիլմում։


== Անձնական կյանք ==
2012 թվականին ամուսնացել է Ժենելիա դե Սոուզայի հետ, որի հետ հանդիպել է երկար տարիներ։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել նախ հնդկական ավանդույթներով, ապա` քրիստոնեական։ 2014 թվականի նոյեմբերին ծնվել է զույգի որդին՝ Ռիան, իսկ 2016 թվականի հունիսին՝ Ռիհալը։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ազորդ (Թորթումի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ազորդ (այլ կիրառումներ)Ազորդ,  (Ազորտ), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Թորթումի գավառակում, Թորթում գետի աջակողմյան Ազորդ վտակի ափին, անտառազուրկ ու տափարակ վայրում, Թորթում լճից 5 կմ հարավ։ Ազորդը հնում Տայք նահանգի Ազորդաց փոր գավառի վարչական կենտրոնն էր։ Ազորդում պահպանվում են հայկական հին բերդի ու եկեղեցու ավերակները։ Ռուսական տեղագրական քարտեզներում Ազորդը նշված է Ազոր անունով։
XIX դարի վերջին Ազորդն ուներ 139 թուրք և լազ բնակիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կտրանցում

Կտրանցում (անգլ.՝ Cut), ֆիլմի հետարտադրության գործընթացում՝ կինո և վիդեո խմբագրման մեթոդներից մեկն է։ Կտրելու և ընտրելու միջոցով կատարվում է տեսարանների անցում, որի արդյունքում տեսարանները կամ կադրերը միանում են։ Կտրանցումը խմբագրման հիմնական երեք անցման մեթոդներից մեկն է՝ լուծանցման (անգլ.՝ Dissolve) և արտամղման (անգլ.՝ Wipe ) հետ մեկտեղ։ Եզրը առաջացել է տեսաժապավենի ֆիզիկական գործողության անունից, բայց նաև կիրառելի է ծրագրային ապահովման խմբագրման ժամանակ։ Անգլախոս կինեմատոգրաֆիաիստների շրջանում եզրի անգլերեն տարբերակը՝ «Cut», օգտագործվում է նաև կինոնկարահանման ժամանակ, որպես ռեժիսորի «վերջ» կարգադրություն։


== Պատմություն ==
Կինեմատոգրաֆիաի ստեղծման առաջին տարիներին կինոժապավենի երկարությունը սահմանափակ էր։ Երկարատև շարժապատկերներ ստանալու համար կարիք կար կարճ հատվածները միացնել իրար։ Իրական ֆիլմերի (անգլ.՝ Actuality film) ռեժիսորները ժապավենի կոճերը միացնում էին իրար միանգամից երկար ժամանակ նկարահանելու համար։ Պատումային ֆիլմերի (անգլ.՝ Narrative) ռեժիսորները ընդհակառակը գերադասում էին նկարել կարճ հատվածներ, հետագայում դրանք կտրել, ընտրել լավ հատվածները և հավաքել նորից։ Արդյունքում հեռացվում էին ավելորդ կադրերը և հնարավորություն էր ընձեռնվում դիտողի ուշադրությունը հրավիրել կարևոր նյութի վրա։


== Կտրանցման տեսակներ ==
L-cut, երբ տեսանյութն ու ձայնանյութը խմբագրվում են ոչ համաժամանակյա (ոչ սինխրոն) կերպով։ Օրինակ, երբ մոտեցող մեքենաների ձայները ազդանշան են հանդիսանում դիտողի համար, որ ամենայն հավանականությամբ հաջորդ տեսարանում փողոցային երթևեկության պատկեր է երևալու կամ էլ տեսարանը կկատարվի դրսում։
Ցատկանցում, (անգլ.՝ jump cut) կտրանցման տեսակ է, երբ տեսարանի շարունակականությունը ակնհայտ կտրտված է։ Չնայած դա հաճախ սխալի արդյունք է, բայց երբեմն կարող է միտումնավոր օգտագործվել առավել դրամատիկ ազդեցության համար։
Հեռանցում (անգլ.՝ cutaway), կտրանցման տեսակ է, երբ նկարահանված նյութի մեջ դրվում են այլ կադրեր, որ տեսողականորեն ընդհատում են պատումը՝ ցուցադրելու համար միաժամանակ տեղի ունեցող որոշ կարևոր գործողություններ, կամ այնպիսի գործողություն, որի մասին է հենց խոսվում։ Ձայնային հեռանցումը ավելի քիչ է տարածված, քանի որ նույն ազդեցությունը չի ունենում։
Խաչանցում (անգլ.՝ cross cut), նման է երկխոսության մեջ օգտագործվող այն կտրանցմանը, որտեղ երկխոսության սուբյեկտները, մասնակիցները պարտադիր չէ, որ նույն տեսարանում լինեն (կամ նույնիսկ նույն ժամանակաշրջանում)։ Դա առաջացնում է նույն ինտիմ, մոտիկ, մտերիմ մթնոլորտը, ինչպես երկխոսության կտրանցման դեպքում։
Սազանցում (անգլ.՝ match cut), խաչանցման պես իրար է կապում, առնչակցում 2 տեսարաններ, որ նմանվում են տեսողականորեն կամ այլ կերպ։
Գործողության կտրանցում (անգլ.՝ cutting on action), իրար է կապում կոմպոզիցիոն համանմանությամբ 2 տեսարաններ։ Օրինակ՝ ատրճանակի ձգանի սեղմումը, որ նախորդում է կրակոցի ձայնին, կտրանցում է շամպայնի խցանի գմփոցին։


== Տես նաև ==
Լուծանցում
Արտամղում
Մարդը և խոսքը

Մարդը և խոսքը (ռուս.՝ Человек и слово), խորհրդային նկարված մուլտիպիլմիկացիոն ֆիլմ, որը նկարահանվել է 1973 թվականին, ըստ ռեժիսոր և սցենարիստ Եվգենի Սիվոկոնի լակոնիկ երգիծական պատմվածքների։


== Սյուժե ==
Մուլտֆիլմը պատմում է հինգ խորհրդանշական կարճ պատմություն` մարդկանց վրա բառի ազդեցության մասին։

Մի ուրախ տղամարդ քայլում էր փողոցով և ողջուում իերն հանդիպած մարդկանց։ Բայց հանկարծ նա հանդիպում է մի մռայլ կոպիտ մարդու, և վերջինս կեղտոտ բառերով ողողում է լավատեսին։ Եվ կեղտոտ բառը կպչում է բարի մարդուն։ Եվ միայն ընկերոջ խոսքն է կարողանում մաքրել մարդուն և նրան նորից լավատես դարձնում։
Փողոցային ժամացույցի տակ տղամարդը, ծաղիկը ձեռքին, սպասում է աղջկան։ Բայց նա չի գալիս։ Տանը հեռախոսի մոտ նա հուսահատության մեջ է ընկնում։ Բայց հեռախոսը զանգում է, և իր սիրելիի քաղցր խոսքերից նրա սրտում վարդեր են ծաղկում և թռչուններ թռչում էին։
Բանաստեղծը գրել է բանաստեղծություններ, այրել և պատռել սևագրերը։ Վերջապես, բառերը թափվում են մաքուր թղթի վրա։ Հաջող բանաստեղծությունից բանաստեղծի հոգին երկինք է թռչում, իսկ նախանձ մարդու խոսքերից այն ընկնում է գետնին։
Շատախոսը հեղեղում է բառերի կույտեր, և դրանք օճառի պխպջակների նման թռչում են և պայթում։ Երբ խոսքերը սպառվում են, շատախոսն անհետանում է։
Երկու անձինք հանդիպում են, սկսում նորություններ փոխանակել և հանկարծ վիճում են։ Բառերը վերածվում են զենքի, որը խորը ճեղք է առաջացնում նրանց միջև։ Միայնությունից ձանձրանալով՝ բոլորը հաշտության խոսքեր են ուղարկում, և ճեղքը փակվում է։ Եվ մարդիկ նորից սկսում են ընկերական զրույցներ ունենալ։


== Հեղինակներ ==
Սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր` Եվգենի Սիվոկոն
Բեմադրող նկարիչներ` Ա. Կորոլյով, Ե. Սիվոկոն
Կոմպոզիտոր` Յակով Լապինս
Օպերատոր` Անատոլի Գավրիլով
Հնչյունային օպերատոր` Իգոր Պոգոն
Խմբագիր` Սվետլանա Կուցենկո
Մուլտիպլիկատորներ` Նատալյա Մարչենկովա, Ն. Բոնդար, Ադոլֆ Պեդան, Է. Սիվոկոն
Օգնականներ` Ր. Լումեսկայա, Վ. Սաբլիկով, Ի. Սերգևա, Յու. Սրեբնիցկայա
Մուլտֆիլմի տնօրեն` Ի. Մազեպա


== Մրցանակներ ==
1974` Անիմացիոն ֆիլմերի երրորդ միջազգային փառատոն, Զագրեբ (Հարավսլավիա)` դիպլոմ
1974` Համամիութեկան յոթերորդ կինոփառատոն, Բաքու` մուլտիպլիկացին ֆիլմերի երկրորդ մրցանակ


== Կարծիքներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Մարդը և խոսքը» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
«Մարդը և խոսքը» youtube-ում
Евгений Сивоконь: Премии на фестивалях — Энциклопедия отечественного кино
Дмитрий Десятерик։ «Божественный гротеск»։ «День» (չաշխատող հղում)
Օսյապի

Օսյապի (ռուս.՝ Осяпы), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անգլո-բուրական պատերազմ

Անգլո-բուրական պատերազմ՝ 1880–1881 (Առաջին Անգլո-բուրական պատերազմ) և 1899–1902 (Երկրորդ Անգլո-բուրական պատերազմ), Անգլիայի նվաճողական պատերազմներ ընդդեմ հարավաֆրիկյան Օրանժ և Տրանսվաալ բուրական հանրապետությունների։
Բուրերը համառ դիմադրություն ցույց տվեցին, սակայն հետագայում պարտվեցին հակառակորդի գերակշռող ուժերից և հաշտության պայմանագիր ստորագրեցին (1902 թվական), որով Տրանսվաալն ու Օրանժը դարձան անգլիական գաղութներ։ 1910 թվականին բուրական հանրապետությունները մտցվեցին նոր կազմակերպված Հարավ-Աֆրիկյան Միություն դոմինիոնի մեջ։
Հայերն Ադրիանուպոլսում

Ադրիանուպոլսի (Էդիրնե) հայ համայնքը ձևավորվել է վաղ միջնադարում, ստվարացել է 13-14 դարերը Ղրիմից գաղթած հայերի հաշվին։ 1550 թվականին հայազգի ճարտարապետ Սինանը կառուցել է Ադրիանուպոլսի նշանավոր Սելիմիե (1569-1575) մզկիթը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին քաղաքում բնակվել է ավելի քան 4,5 հազար հայ։ Զբաղվել են սուետրով, արհեստներով։ Գործել են Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ, Սուրբ Թորոս, Սուրբ Կարապետ Եկեղեցիները, 4 վարժարաններ։ 1914-1918 թվականներին հայերն Ադրիանուպոլսից տեղահանվել են և ապաստան գտել Հունաստանում ու Բուլղարիայում։ Հայ մշակույթի արժեքավոր նմուշ է «Ադրիանուպոլսի ավետարանը» (1007)։ Ադրիանուպոլսում է ծնվել երգիծաբան Հակոբ Պարոնյանը։
Շոռոթի լճակ

Շոռոթի լճակ, լճակ Երնջակ գավառում, համանուն գյուղաքաղաքի հյուսիսային կողմում՝ ս. Գրիգոր Լուսավորիչ վանքից 500-600 մ հյուսիս-արևմուտք։ Արհեստական լճակ է և կառուցվել է 17-րդ դարի կեսերին։ Այն տեղադրված է փոքրիկ ձորակի հարմարավետ վայրում և հարավից պատնեշվել է ամրակուռ և իր մեջ է հավաքել շրջակա բարձրությունների տեղումներն ու աղբաջրերը։ Այդ լճակից դուրս են գալիս մի քանի ջրանցքներ, որոնց միջոցով ոռոգվել է Շոռոթի դաշտերն ու այգիները։ 17-րդ դ. Շոռոթի Փրշկենց տոհմի Սահակ և Զաքար իշխանների կողմից այս ջրանցքի կառուցման արձանագրությունը գտնվում էր լճի հարավային պատի մեջ, որը 1984 թ. տեղահան են արել ադրբեջանցիները և փշրել։ 1960-ական թվականների վերջին հայ ընտանիքների տեղահանությունից հետո լճակը և նրա ջրանցքները մնացել են առանց խնամքի ու մաքրման և աստիճանաբար քայքայվել են։


== Գրականություն ==
Ա. Այվազյան,  Նախիջևան. բնաշխարհիկ պատկերազարդ հանրագիտակ։
(1929) Կոլլաա

(1929) Կոլլաա (անգլ.՝ Kollaa), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1939 թվականի հունվարի 20-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,363104 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1871 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5391 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1326,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,271319 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,78° անկյուն։
Կոլլաա աստերոիդը պատկանում է Վեստայի աստերոիդների ընտանիքը, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 6051 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,26 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,48 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է V դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1929) Կոլլաա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Այգեձոր կամավորական ջոկատ

Այգեձոր կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1988 թվականին, Շամշադինի շրջանի Այգեձոր գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Տավուշի մարզում)։ Ունեցել է շտաբ։ Եղել է շրջանի ամենամեծ ջոկատը։ 1988-1994 թվականներին մասնակցել է Տավուշի (Այգեձոր, Արծվաբերդ, Չինարի, Չորաթան, Այգեպար) շրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Խ. Ղազարյանը (ընդհանուր հրամանատար), Բ. Ղարայանը, Ա. Բաբայանը, Վ. Ղարսայանը, Ա. Հակոբյանը, Ա. Կիզողյանը, Է. Օրդյանը, Ս. Օրդյանը, Տ. Եղիազարյանը, շտաբի պետ՝ Վ. Գրիգորյանը։ Ջոկատից զոհվել է 11 ազատամարտիկ։
Մենդերևո

Մենդերևո (ռուս.՝ Мендерево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Զարեչե-1 (գյուղ, Միխայլովսկի շրջան)

Զարեչե-1 (ռուս.՝ Заречье-1), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Միխայլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 51 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արտի (Արյեժի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արտի (այլ կիրառումներ)Արտի (ֆր.՝ Artix), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Վարիյ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Պամե շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09021։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 106 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 59 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 47-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 12-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 79,7 %, 1999 թվականին եղել է՝ 70,5 %)։ 47 աշխատունակ բնակիչներից 45-ը աշխատում էին (23 տղամարդ և 22 կին), անաշխատանք էին 2-ը (1 տղամարդ և 1 կին)։ 12 անգործունակ մարդկանցից 3-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 8-ը թոշակառու, 1-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Արտի» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-18-ին։ Վերցված է 2012-1-7 
«Արտի» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-02-03-ին։ Վերցված է 2013-01-23
Ֆորմացա

Ֆորմացա (իտալերեն՝ Formazza)՝ կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։ Բնակչությունը՝ 432 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 3 մարդ./կմ²։ Տարածքը՝ 131 կմ²։ Փոստային ինդեքս 28020։ Հեռախոսային կոդ՝ +39 0324։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար - 0324 63017
Էլեկտրոնային հասցե - formazza@postemailcertificata.it
Պաշտոնական կայք - http://www.comune.formazza.vb.it


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Խաչատրյանի անվան եռյակ

Խաչատրյանի անվան եռյակ (անգլ.՝ Khachtcrian Trio), հիմնադրվել է 1999 թվականին որպես «Արսիկա»։ 2008 թվականից եռյակը կրում է հայ անվանի կոմպոզիտոր, դիրիժոր, մանկավարժ Արամ Խաչատրյանի անունը։
2006 թվականից եռյակը հանդես է գալիս հետևյալ կազմով` Արմինե Գրիգորյան (դաշնամուր), Կարեն Շահգալդյան (ջութակ), Կարեն Քոչարյան (թավջութակ)։


== Գործունեություն ==
Խաչատրյանի անվան եռյակը համերգներով հանդես է եկել Վիեննայի (Musikverein), Համբուրգի (Laiezhalle), Լայպցիգի Գևանդհաուզ, Մյունխենի (Gasteig-Philharmonie) համերգասրահներում։ Լոզանում («Schubertiade»), Կոստա-Ռիկայում («Festival de las Artes»), Մեքսիկայում («Festival International Cervantino») մասնակցել է փառատոների։ Կատարումներով հանդես է եկել Շվեյցարիայում, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում, Մեծ Բրիտանիայում, Ավստրալիայում, Մերձբալթյան երկրներում, Ավստրիայում, Գերմանիայում, Չինաստանում, Բուլղարիայում, Չեխիայում, Վրաստանում, Մոլդովայում, Ռուսաստանում, Հայաստանում և Արցախում։
Եռյակը զբաղվում է նաև լուսավորչական գործունեությամբ` վարպետության դասեր է անցկացնում ՀՀ մարզերի դպրոցականների և ուսանողների հետ։
Եռյակի ելույթները հեռարձակվել են ռադիոյով և հեռուստատեսությամբ։ Խաչատրյանի անվան եռյակը համագործակցում է ժամանակակից կոմպոզիտորների հետ։ Համույթը իրականացրել է բազմաթիվ պրեմիերաներ, մի շարք ստեղծագործություններ ձոնվել են եռյակին։
Տրիոյի ստեղծագործական գործունեությունն անմիջականորեն կապված է Երևանում Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանի հետ, որտեղ ձայնագրվում են Տրիոյի ձայնասկավառակները, Առնո Բաբաջանյանի և Դմիտրի Շոստակովիչի ջութակի, թավջութակի և դաշնամուրի համար գրված երկերի (2009), Ալեքսանդր Հարությունյանի կամերային ստեղծագործություններից բաղկացած (2012), Պյոտր Չայկովսկու Տրիո A-moll և Անտոն Արենսկիի Տրիո թիվ 1 (2012) ձայնասկավառակները, իրականացվում են բազմապիսի ծրագրեր, կազմակերպվում համերգներ։
2009 թվականին Եռյակը թողարկել է անդրանիկ ձայնասկավառակը, որտեղ զետեղված են Առնո Բաբաջանյանի և Դմիտրի Շոստակովիչի ստեղծագործությունները։


== Ձայնասկավառակներ ==
Պյոտր Չայկովսկի, «Տրիո A-moll Op.50 «Մեծ արվեստագետի հիշատակին»
Անտոն Արենսկի, «Տրիո թիվ 1»
Ալեքսանդր Հարությունյան, «Կամերային ստեղծագործություններ»
Առնո Բաբաջանյան, «Տրիո ջութակի, թավջութակի և դաշնամուրի համար fis-moll»
Դմիտրի Շոստակովիչ, «Տրիո թիվ 2. e-moll. op.67»


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ստիլետ

Ստիլետ (իտալերեն՝ stiletto լատ.՝ stilus-ից, «գրելու փայտիկ», «սուր ձող»), իտալական ծագումով ծակող սառը զենք, դաշույն։ Ունի նեղ շեղբ և ուղիղ խաչարդ։ Դասական տարբերակում շեղբը կտրող սայր չունի։ Շեղբը կտրվածքում ունենում է կլոր, ձվաձև, եռանիստ (առավել հաճախ) և քառակող տեսք, երկայնակի ակոսով և ամրության կողերով կամ տափակ նիստերով, սովորաբար առանց սայրի։ Տարածում է ստացել 16-րդ դարից, Վերածննդի ժամանակաշրջանից, թեև հայտնի է եղել շուտվանից։ Ստիլետի փոքր չափերը թույլ էին տալիս այն ծածուկ կրել կամ թաքցնել տարբեր առարկաների մեջ, ինչի պատճառով այն ժողովրդականություն էր վայելում վարձու մարդասպանների ու նաև կանանց մոտ։ Զինվորական գործում օգտագործվել է որպես լրացուցիչ կամ ինքնապաշտպանության զենք զրահավորված թշնամու դեմ։


== Գթասրտության դաշույն ==
Ստիլետի նախորդը «գթասրտության դաշույն»-ն է կամ միզերիկորդը (ֆր.՝ miséricorde), որն օգտագործվում էր զրահավորված հակառակորդին վերջ տալու համար։ Փոքր չափերը և հարմար ձևը և գերազանց սրությունը թույլ էին տալիս թափանցել հակառակորդի զրահի միակցման, օղազրահի թեփուկների և օղակների հատվածներից և վերջացնել վիրավոր հակառակորդի տանջանքները։ Եվրոպայում 12-րդ դարի վերջին հայտնված այդ զենքը 20-40 սմ երկարությամբ երեքի կամ չորս նիստ ունեցող շեղբով դաշույն էր։ Նույն 12-րդ դարից նման դաշույն տարածված էր Ճապոնիայում և կոչվում էր «յորոն դոսի» (զրահ ծակող)։


== Դագա ==
Ավելի ուշ՝ 16-րդ դարում իտալական քաղաքներում հայտնվեց ստիլետը։ Սխալմամբ կարծիք է ձևավորվել, թե ստիլետի հայտնվելուն նպաստել են մենամարտերը, երբ նեղ շեղբով դաշույնը օգտագործվում էր ձախ ձեռքով։ Նրանով ետ էին մղում սուսերի և սրի հարվածները։ Այս գործառության համար սկսեցին օգտագործել դագա անունով խաչարդ և ճանկ ունեցող դաշույնը որով որսվում էր սուսերի կամ սրի շեղբը։ Դագայի չափերը տատանվում էին ըստ սարքողի նախասիրության։ 17-րդ դարի իսպանական դաշույնն ուներ 270 մմ ընդհանուր երկարություն, շեղբ 180 մմ երկարությամբ և 5 մմ հաստությամբ։ 17-րդ դարի գերմանական ստիլետը 390 մմ երկարություն ուներ և համապատասխանաբար 260 ու 10 մմ չափերով շեղբ։ Ֆրանսիական ստիլետը ուներ 475 մմ երկարություն շեղբ 350 մմ երկարությամբ և 5 մմ հաստությամբ։ Ասպետական զրահների և ծանր թրերի վերացումից հետո դագան կորցրեց դաստապանը, պակասեցին քաշն ու երկարությունը։ Այն ձևափոխվեց մեզ հայտնի ստիլետի՝ բարակ շեղբով և ուղղահայաց խաչարդով։
Ստիլետը որպես այդպիսին ստեղծել են հրետանավորները, ովքեր թնթանոթի բռնկման անցքով, օգտագործելով նեղ և երկար ստիլետը, ծակում էին վառողալիցքի տոպրակը, որից հետո հննարավոր է վառել լիցքը և կրակել։ Ստիլետը մտնում էր թնթանոթաձիգների սպառազինության մեջ։


== Օգտագործման հայտնի դեպքեր ==
1878 թվականի օգոստոսի 4-ին «Նարոդնայա վոլյա» կազմակերպության անդամ հեղափոխական Սերգեյ Միխայլովիչ Ստեպնյակ-Կրավչինսկին ստիլետով խոցել է ռուսական պետական գործիչ, գեներալ-համհարզ Նիկոլայ Մեզենցովին։


== Ծանոթագրություններ ==
Գոգիլիճ

Գոգիլիճ, լիճ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Գտնվում է Զանգեզուրի լեռնաշղթայի կատարային հատվածում, Քաջարան քաղաքից հարավ-արևմուտք։


== Ծանոթագրություններ ==
(7640) Մարզարի

(7640) Մարզարի (անգլ.՝ Marzari), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի օգոստոսի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,191126 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7995 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5828 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1184,68 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,303881 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,22° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7640) Մարզարի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նեդա Այազյան

Նեդա Իզրաիլի Այազյան (ապրիլի 27, 1940(1940-04-27) - հունվարի 2, 2022(2022-01-02), Յարոսլավլ, Ռուսաստան), հայազգի խորհրդային և ռուսական դաշնակահարուհի, Սոբինովի անվան երաժշտական ուսումնարանի մանկավարժ, Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստ (1993), Սոբինովի անվան մրցանակի դափնեկիր (1994, 1997)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1940 թվականի ապրիլի 27-ին երաժիշտների ընտանիքում։ Մայրը երգչուհի էր, Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգչուհի, իսկ հայրը՝ ջութակահար։ Սովորել է Լենինգրադի և Մոսկվայի կոնսերվատորիաներում, Գնեսինի ինստիտուտում, նրա ուսուցիչներն են եղել հայտնի դաշնակահարներ Պավել Սերեբրյակովը, Յակով Ֆլիերը, Բորիս Բեռլինը։
Նեդա Այազյանի համերգային գործունեությունը Յարոսլավլի ֆիլհարմոնիայի բեմում սկսվել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Չայկովսկու Առաջին դաշնամուրի կոնցերտի փայլուն կատարմամբ Յարոսլավլի սիմֆոնիկ նվագախմբի և բուլղարացի դիրիժոր Վասիլ Ստեֆանովի հետ։ 40 տարի եղել է Յարոսլավլի պետական ֆիլհարմոնիայի մենակատարը, դաստաիարակել է աշակերտների բազմաթիվ սերնդի։ 1993 թվականին նրան շնորհվել է Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստի կոչում, իսկ մեկ տարի անց նա արժանացել է Սոբինովի անվան մարզային մրցանակի` Բախի, Մոցարտի, Շոպենի, Ռախմանինովի, Գերշվինի համերգային ծրագրերի համար։
Մահացել է երկարատև հիվանդությունից հետո, 2022 թվականի հունվարի 2-ին։


== Պարգևներ ==
1993 թվականին Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինի հրամանագրով Նեդա Իզրաիլի Այազյանին շնորհվել է Ռուսաստանի Դաշնության վաստակավոր արտիստի կոչում։
1994 թվականին արժանացել է Սոբինովի անվան տարածաշրջանային մրցանակին մշակույթի ոլորտում վաստակի համար՝ Բախի, Մոցարտի, Շոպենի, Ռախմանինովի, Գերշվինի ստեղծագործություններից համերգային ծրագրերի համար։
1997 թվականին Սոբինովի երկրորդ մրցանակը նրան շնորհվում է «Զրույցներ դաշնամուրի մոտ» մանկական համերգների ցիկլի համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Կովերովկա

Կովերովկա (ուկրաիներեն՝ Коверівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կովերովկա գյուղում բնակվում էր 22 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,97 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7410 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Օնսիո

Օնսիո (ֆր.՝ Oncieu), կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Սեն Ռամբեր ան Բյուժե կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի կոդը՝ 01279։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 400 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 55 կմ է և 34 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։
Կոմունայի տարածքում հոսում է Մանդորն գետը։


== Կլիմա ==
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 91 մարդ։


== Քաղաքապետեր ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 54 մարդկանցից 39-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 15-ը՝ պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 72,2% է, 1999 թվականին՝ 58,7%)։ 39 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 38-ը (21 տղամարդ, 17 կին), գործազուրկ է եղել 1 կին։ 15 պասիվներից 7 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 5-ը՝ թոշակառու, 3 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Օնսիո» (ֆրանսերեն)։ Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ։ Վերցված է 2014-05-21 
«Օնսիո» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Վերցված է 2014-05-21
Աստերոիդների ցանկ (176401-176500)

Աստերոիդների ցանկ (176301-176400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (176501-176600)
 Աստերոիդների ցանկ (176301-176400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (176501-176600)
Ալբերտ Ազարյանի անվան մարմնամարզության օլիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոց

Ալբերտ Ազարյանի անվան մարմնամարզության օլիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մարզադպրոց, մանկապատանեկան մարզադպրոց Երևանում։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1964 թվականին։ Մարզադպրոցում ուսուցանվում է սպորտային մարմնամարզություն։
Դպրոցի տնօրենն է օլիմպիական խաղերի եռակի և աշխարհի բազմակի չեմպիոն, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր մարզիչ, ՀՀ ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի վաստակավոր գործիչ, Երևանի պատվավոր քաղաքացի Ալբերտ Ազարյանը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Առանք

Մեծ Առանք, նաև Մեծիրանք, գավառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի կազմում՝ Տրտու (Թարթառ) գետի միջին հովտում։ Ուշ միջնադարում կոչվել է «Ջրաբերդ»՝ գավառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգում՝ իշխանանիստ բերդամրոցի՝ Ջրաբերդի անունով։


== Տես նաև ==
Արցախ
Մեծ Հայքի վարչական բաժանում


== Գրականություն ==
Թ.Խ. Հակոբյան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն. Երևան։ «Միտք»։


== Արտաքին հղումներ ==
Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը


== Ծանոթագրություններ ==
Կազանկա (գյուղ, Կորոչանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿազանկաԿազանկա (ռուս.՝ Казанка), գյուղ Ռուսաստանի, Բելգորոդի մարզի Կորոչանսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հայաստանի բնակչության սեռատարիքային կազմ

Հայաստանի բնակչության սեռատարիքային կազմը մինչև երկրորդ համաշխարհային պատերազմը (1941-1945) ՀԽՍՀ բնակչության կազմում գերակշռել են տղամարդիկ, հատկապես՝ տարիքային ցածր խմբերում։ Պատերազմի հետևանքով խախտվել է սեռերի հարաբերակցությունը։ 1959 թվականին կանայք կազմել են բնակչության 52,2 %-ը, 1970 թվականին՝ բնակչության բաշխումը՝ 51,2 %-ը, 1979 թվականին՝ 51,3 %-ը, 1989 թվականին՝ 51 %-ը, 2001 թվականին՝ 52 %-ը, 2010 թվականին՝ 51,5 %-ը։ 2010 թվականին բնակչության միջին տարիքը եղել է 34,8 (տղամարդկանցը՝
33,1, կանանցը՝ 36,4), 0-15 տարեկան
երեխաների տեսակարար կշիռը՝ 19,8 %
(1990 թվականին՝ 32,2 %), աշխատունակ տարիքի բնակչության տեսակարար կշիռը՝68,7 % (1990 թվականին՝ 59,7 %), աշխատունակ
տարիքից բարձր բնակչության տեսակարար կշիռը՝ 11,5 % (1990 թվականին՝ 8,1 %)։ Աշխատանքային տարիքի ամեն 1000 մարդու հաշվով հաշվառվել են մինչև 15 տարեկան 456 երեխա և կենսաթոշակառու
(2010)։
Հայաստանի ժողովրդագրական իրավիճակի ընդհանուր պատկերում նկատվում է բնակչու
ժողովրդագրական ծերացման խորացում։ Ըստ ՄԱԿ-ի ժողովրդագրական ծերացման սանդղակի՝ եթե երկրի բնակչության
կառուցվածքում 65 և բարձր տարիքի
բնակչությունը 7 %-ից ավելի է, ապա
տվյալ բնակչությունը համարվում է ծերա
ցած։ Հայաստանում այդ ցուցանիշը 2010 թվականին 11,5%
էր, որը չի կարող չանհանգստացնել։
Ռուբեն Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)

Ռուբեն Գրիգորյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Ռուբեն Լևոնի Գրիգորյան (1915-1991), հայ ջութակահար, կոմպոզիտոր, դիրիժոր։
Ռուբեն Արամայիսի Գրիգորյան (1917-1976), լեռնային ինժեներ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։
Բոբինո (գյուղ, Սլոբոդսկոյ շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲոբինոԲոբինո (ռուս.՝ Бобино), գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Սլոբոդսկոյ շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Իմ արքա

«Իմ արքա» (ֆր.՝ Mon roi), ռեժիսոր Մայվեն Լե Բեսկոյի ֆրանսիական ֆիլմը, որն էկրան է բարձրացել 2015 թվականին։ Ֆիլմի գլխավոր դերերը կատարել են Վենսան Կասելը և Էմմանուել Բերկոն, որն արժանացել է Կաննի 68-րդ կինոփառատոնի մրցանակին՝ որպես լավագույն դերասանուհի։ Ֆիլմը 2016 թվականին 8 անվանակարգերում առաջադրվել է «Սեզար» մրցանակի, այդ թվում որպես լավագույն ֆիլմ և ռեժիսորական լավագույն աշխատանք։ 


== Դիպաշար ==
Տոնին կին է, որը վերականգնողական կենտրոնում բուժման կուրս է անցնում ծնկի վնասվածքից հետո։ Նա կրկին սովորում է քայլել, սակայն ֆիզիկական տանջանքներին ավելանում են նաև ծանր հիշողությունները անցյալ կյանքի մասին։ Երկար տարիների ընթացքում նա փորձել էր ազատվել սիրեցյալի կործանիչ ազդեցությունից, որից որդի ուներ։ Տոնիի համար սկսվում է վերականգնման երկար և դժվարի գործընթաց՝ ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ հոգևոր, որի ժամանակ մարմնի հետ աշխատելիս հավանաբար կարողանում է ազատագրել հոգին և սովորում է ապրել առանց վախի։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Իմ արքա(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Գրինկովսկի գյուղական խորհուրդ (Գլոբինսկի շրջան)

Գրինկովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Гриньківська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գլոբինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գրինկովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 904 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 37,19 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 24,31 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 2 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Հիշողության լապտերներ (Ժնև)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)«Հիշողության լապտերներ» (ֆր.՝ Les réverbères de la mémoire), հայոց ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշարձան Շվեյցարիայի Ժնև քաղաքում։ Տեղակայված է Ազգերի պալատից (ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանը Ժնևում) ոչ հեռու՝ Թրամբլեյ զբոսայգում։


== Պատմություն ==
2004 թվականին շվեյցարահայ համայնքը դիմել է Ժնևի քաղաքային խորհրդին՝ Հայոց ցեղասպանության իննսունամյա տարելիցի կապակցությամբ Ժնևում հուշակոթող տեղադրելու խնդրանքով։ Քաղաքային խորհուրդը 2008 թվականին միաձայն որոշում է կայացրել հուշակոթողը կառուցելու մասին։ Հայտարարված մրցույթի արդյունքում ութ հոգուց բաղկացած ժյուրին միաձայն մրցույթի հաղթող է ճանաչել ֆրանսահայ արվեստագետ Մելիք Օհանյանի ներկայացրած նախագիծը։
Հուշարձանը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Բացվել է 2018 թվականի ապրիլի 13-ին։ Բրոնզաձույլ հուշարձանը բաղկացած է 10 մետր բարձրությամբ արցունքի տեսք ունեցող 9 լապտերներից։
Շվեյցարիայի  Ազգային խորհուրդը և Ժնև քաղաքն առանձին բանաձևով ճանաչել են Հայոց ցեղասպանությունը։ Նմանատիպ հուշարձան կառուցելու ծրագրերը նախատեսված են եղել վաղուց, սակայն բազմիցս հանդիպել են թուրքական հակազդեցությանն ու հետաձգվել են։ 2008 թվականին Ժնևը քվեարկել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան կառուցելու համար։ Շվեյցարիայի Ազգային խորհուրդը` պառլամենտի ստորին պալատը, 2003 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ընդունել է մի բանաձև, որով ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը։ Շվեյցարիայում գործում է նաև Հայոց ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրենք` հակառակ ծայրահեղ աջակողմյանների ներկայացուցիչներից մեկի կողմից օրենքը մեղմացնելու (ցեղասպանության սահմանումը փոխելու) խորհրդարանին ուղղված հայցի։
Բացման արարողությանը ներկա են գտնվել Շվեյցարիայում ՀՀ դեսպան Շառլ Ազնավուրը, Ժնևի քաղաքապետ Ռեմի Պագանին, Ժնևի 2014-2015 թվականներին քաղաքապետ, մշակութային հարցերով փոխքաղաքապետ Սամի Կանաանը, Ժնևի Հանրապետության և կանտրոնի պետական խորհրդի անդամ Անտոնիո Օջերսը, ՄԱԿ-ի Ժնևյան գրասենյակի գլխավոր տնօրենի տեղակալը, Ժնևում հավատարմագրված դեսպաններ, Շվեյցարիայի դաշնային խորհրդարանի պատգամավորներ, Ժնևի Հանրապետության օրենսդիր մեծ պալատի անդամներ, Ժնևի քաղաքային խորհրդի անդամներ, լրագրողներ, հայ համայնքի ներկայացուցիչներ։


== Հեղինակ ==
Մելիք Օհանյան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Switzerland: Armenian genocide monument unveiled in Geneva
Նավապետ Թոկից փախածը

«Նավապետ Թոկից փախածը» (ֆր.՝ Capitaine Casse-Cou), Ֆրանսիացի գրող, արձակագիր Լուի Բուսենարի պատմաարկածային ստեղծագործությունը, գրված 1901 թվականին։


== Սյուժեն ==
Պատմական ստեղծագործությունը պատմում է երկու Բուրյան պետությունների՝ Տրանսվաալի ու Օրանժի գաղութարարների դեմ անկախության համար մղվող պատերազմների մասին։ Դոկտոր Թրոմպի՝ ժողովրդական բանակի ռազմիկի ու հումանիստի կերպարը հեղինակի ինքնակենսագրականի գծեր է պարունակում։


=== Գլխավոր հերոս ===
Ստեղծագործության գլխավոր հերոսը երիտասարդ ֆրանսիացի Ժան Գրանդյեն է, ով հայտնի է «Նավապետ Թոկից փախածը» անունով։


== Համառոտ ակնարկ ==
Ժան Գրանդյեի կյանքը լեցուն է բազմատեսակ արկածներով։ Կլոնդայկում ոսկու հանքեր հայտնագործելով՝ նա հայրենի Ֆրանսիա է վերադառնում աներևակայելի հարուստ։ Բայց ճանապարհորդությունների ծարավ Ժանը չի կարողանում հանգիստ նստել։ Կամավորականների ջոկատ ստեղծելով, որը բաղկացած էր այնպիսի տղաներից, ինչպիսին ինքն է, Ժանը մեկնում է Հարավային Աֆրիկա նվաճողների դեմ պայքար սկսելու համար, որի արդյունքում գլխապտույտ սխրանքներ է գործում՝ լրիվ արդարացնելով իր մականվան ճշմարտացիությունը՝ «Նավապետ Թոկից փախածը»։


== Ծանոթագրություններ ==
Շինն Ֆեյն

Շին ֆեյն (իռլ․՝ Sinn Féin, թարգ․՝ «մենք ինքերս»), իռլանդական հանրապետական և ժողովրդավարա-սոցիալիստական քաղաքական կուսակցություն, որը գործում է ինչպես Իռլանդիայի Հանրապետությունում, այնպես էլ Հյուսիսային Իռլանդիայում։ 
Հանդես է եկել հանուն բրիտանական տիրապետությունից Իռլանդիայի դուրս գալուն։ Հաջողության հասնելով 1919 թվականի բրիտանական պառլամենտի ընտրություններում (իռլանդացիներին պատկանող 105 տեղից՝ 73-ը)՝ շիննֆեյները Դուբլինում հրավիրեցին իռլանդական պառլամենտ և հռչակեցին Իռլանդիայի անկախությունը։ Այնուամենայնիվ հետագայում (1921) շիննֆեյներների աջ ղեկավարները կնքեցին անգլո-իռլանդական համաձայնողական պայմանագիր, որով իռլանդական ազգային-ազատագրական շարժումը պառակտվեց, և 1922—1923 թվականներին սկսվեց քաղաքացիական պատերազմ։ Պատերազմում պարտվելուց հետո, շինֆեյներների մի մասը, չընդունելով պայմանագիրը, անցավ ընդհատակ։ 1950-ական թվականներին վերստին քաղաքական ասպարեզ գալով՝ շինֆեյներներ (որ վերստեղծեցին կուսակցությունը) առաջադրեցին Իռլանդիայի միավորման հակաիմպերիալիստական ծրագիր։ 1970-ական թվականների սկզբին շինֆեյներներ պառակտվեցին երկու թևի՝ «պաշտոնական» (հանդես Էին գալիս քաղաքական միջոցներով Իռլանդիայի միավորման համար) և «ժամանակավոր» (կողմ Էին զինված տեռորիստական պայքարին)։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Չեբուրուշկա

Չեբուրուշկա (ռուս.՝ Чебурушка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում և Նովոսիբիրսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իզիլի գետի ձախ ափին՝ 24 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայնց պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Ինյա գետ, գետի ենթաավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010200612115200005783
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115200578
Ավազանի կոդը - 13.01.02.006
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
.va

.va Վատիկան քաղաքի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .va whois տեղեկություն
Արմեն Տոնյան

Արմեն Ռուբենի Տոնյան (հուլիսի 6, 1918(1918-07-06), Թիֆլիս, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն - նոյեմբերի 10, 2000(2000-11-10), Երևան, Հայաստան), հայ պետական գործիչ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, ՀԽՍՀ թեթև արդյունաբերության նախարար։


== Կրթություն ==
Սովորել է Մոսկվայի թեթև արդյունաբերության տեխնոլոգիական ինստիտուտում (1937-1941 թթ)։ 1941 թվականին կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, այնտեղից գործուղվել Ժուկովսկու անվան Ռազմաօդային Ակադեմիա, որն ավարտել է 1945 թվականին։


== Գործունեությունը ==
1946 թվականից եղել է Երևանի երրորդ կոշիկի ֆաբրիկայի տնօրեն։ 1949 թվականից սկսած աշխատել է ՀՍԽՀ նախարարների խորհրդում՝ զբաղեցնելով մի շարք պատասխանատու պաշտոններ։ Այնուհետև զբաղեցրել է Հայկական ՍԽՀ ժողտնտխորհի թեթև արդյունաբերության վարչության արտադրական բաժնի վարչի (1957-1958), մահուդի կոմբինատի տնօրենի (1958-1961), Հայաստանի ժողտնտխորհի արտաքին կապերի բաժնի վարչի (1961-1964) պաշտոնները։
1965-1970 թթ. Արմեն Տոնյանն աշխատել է որպես ՀՍԽՀ թեթև արդյունաբերության նախարար։ Նրա նախարար աշխատելու տարիների ընթացքում կառուցվեցին և վերակառուցվեցին Հայաստանի համար մեծ նշանակություն ունեցող մի շարք ձեռնարկություններ՝ Իջևանի գորգագործական կոմբինատը և «Հայգորգի» գլխամասային ձեռնարկությունը, Երևանի մետաքսագործական կոմբինատը, Լենինականի մանածագործական ֆաբրիկան, Կիրովականի տրիկոտաժի ֆաբրիկայի արտադրական մասնաշենքը, ինչպես նաև համանման ֆաբրիկաներ Գորիսում, Լենինականում և Կամոյում։ Կառուցվեցին կարի ֆաբրիկաներ Կիրովականում, Ալավերդիում, Էջմիածնում, Երևանում։ Կառուցվեց կոշիկի «Մասիս» միավորման գլխամասային ձեռնարկությունը, սկսվեց մոդելային կոշիկի արտադրանքը, Խորհրդային Միության քաղաքներում բացվեցին «Մասիսի» ֆիրմային խանութներ։
Նույն թվերին Ա․Տոնյանը նաև ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր է եղել։
1970 -1976 թթ. Ա. Տոնյանն աշխատում է որպես ՀԽՍՀ Պետպլանի նախագահի տեղակալ։ 1979 թվականին անցնելով թոշակի, մինչև 1988 թվականը շարունակում է աշխատել որպես Աշխատանքի գիտական կազմակերպման ինստիտուտի գլխավոր մասնագետ։
Աշխատանքային գործունեության հետ մեկտեղ 1989 թվականին նա հիմնադրել է Հայաստանի բիլիարդի ֆեդերացիան և եղել նրա առաջին նախագահը մինչև 1994 թվականը։ Եղել է նաև ԽՍՀՄ բիլիարդի ֆեդերացիայի նախագահության անդամ։ Նախաձեռնել է և մեծապես օժանդակել բիլիարդի մի շարք դպրոցների և ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտում բիլիարդի բաժանմունքի բացմանը։


== Պարգևներ ==
Արմեն Տոնյանը պարգևատրվել է մի շարք մարտական և աշխատանքային շքանշաններով ՝ Մեծ Հայրենական պատերազմի 1-ին և 2-րդ աստիճանի շքանշաններով, «Պատվո Նշանի» շքանշանով, «Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի» երկու շքանշանով, ինչպես նաև բազմաթիվ մեդալներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուսսուրի

Ուսսուրի (ռուս.՝ Уссури, չինարեն՝ 乌苏里江), գետ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասում։ Հոսում է նաև Պրիմորիեի և Խաբարովսկի երկրամասերի ու ՉԺՀ–ի սահմանով։ Ամուրի աջ վտակն է։ Երկարությունը՝ 897 կմ, ավազանը՝ 193 հզ․ կմ²։ Սկիզբ է առնում Սիխոտե Ալին լեռներից։ Մեծ մասամբ (բացի միջին հոսանքից) հարթավայրային գետ է, գալարներով, գետաբազուկներով, հունի մեջ՝ կղզիների խմբերով։ Սնումը առավելապես անձրևային է։ Ջրի միջին ծախսը վերին հոսանքում 143 մ³/վրկ է, միջին հոսանքում՝ 230 մ³/վրկ, առավելագույնը ստորին հոսանքում՝ մինչև 10520 մ³/վրկ։ Սառցակալում է նոյեմբերից ապրիլ։ Հաճախակի են աղետաբեր հեղեղումները։ Հիմնական վտակը Սունգաչան է (ձախից)։ Հարուստ է ձկներով։ Վերին հոսանքում, մինչև Լեսոզավոդսկ լաստառաքելի է, գետաբերանից մինչև 622 կմ վեր՝ նավարկելի։ Օգտագործվում է ջրամատակարարման համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Լուսաստվեր

Լուսաստվեր, օբյեկտի վրա լուսավոր և մութ շերտերի տարաբաշխումը, որը պայմանավորված է լուսավորությամբ, մակերեսի ձևով ու ֆակտուրայով և հնարավոր է դարձնում տեսողությամբ ընկալելու ծավալն ու ռելիեֆը։ Գեղանկարչության մեջ և գրաֆիկայում լուսաստվերը տարբեր ուժգնության գույների կամ մեկ գույնի նրբերանգների բաշխումն է, որը հնարավորություն է ընձեռում լուսաօդային միջավայրում ընկալել պատկերված առարկայի ծավալայնությունը։ Լուսաստվերի աստիճանավորումը պայմանավորված է լուսավորության բնույթով, առարկայի ծավալաձևի յուրահատկությամբ, շրջապատող պայմաններով։ Լուսաստվերի հնարքներին դիմել են դեռևս անտիկ շրջանի գեղանկարիչները։ Լուսաստվերը և նրա տեսությունը մշակել են Վերածննդի վարպետները (հատկապես՝ Լեոնարդո դա Վինչին)։
Կավղրուլ

Կավղրուլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Կարկառի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==