Սախարովի անվան մրցանակ

Սախարովի անվան մրցանակ, պաշտոնապես հայտնի է որպես Սախարովի անվան մտքի ազատության մրցանակ (անգլ.՝ Sakharov Prize for Freedom of Thought), ամենամյա մրցանակ, որն անվանվել ի պատիվ ռուս գիտնական, այլախոհ և իրավապաշտպան Անդրեյ Սախարովի, ստեղծվել է 1988 թ.-ի դեկտեմբերին Եվրոպական խորհրդարանի կողմից, որպես խրախուսման միջոց՝ ի պատիվ անհատների և մարդկանց խմբերի կամ կազմակերպությունների, որոնք նվիրվել են մարդու իրավունքների և մտքի ազատության պաշտպանությանը։ Հավակնորդների կրճատ ցուցակը կազմվում է հոկտեմբերին Արտաքին գործերի կոմիտեի և Զարգացման կոմիտեի կողմից, իսկ մրցանակը հանձնվում է դեկտեմբերյան նստաշրջանի ժամանակ։ Մրցանակը ներառում է 50 000 եվրո դրամական պարգև, որը շնորհում է Եվրախորհրդարանի նախագահն անձամբ։
Առաջին մրցանակը շնորհվել է 1988 թ.-ին։ Դափնեկիրները երկուսն են եղել. Նելսոն Մանդելան (Հարավային Աֆրիկա) և Անատոլի Մարչենկոն (Ռուսաստան)։ Վերջինս մրցանակի արժանացել է հետմահու։
1990 թվականին մրցանակը շնորհվել է քաղաքական հայացքների համար տնային կալանքի տակ գտնվող Աուն Սան Սու Չժիին, սակայն նա չի կարողացել մասնակցել մրցանակաբաշխությանը, քանի որ որպես Մյանմայի քաղաքական բանտարկյալ իշխանությունները արգելել են երկրից բացակայել։ Աուն Սան Սու Չժին մրցանակը ստացել է 2013 թ.-ին։


== Ոլորտներ ==
Սախարովի անվան մտքի ազատության ամենամյա մրցանակին արժանանում են հետևյալ ոլորտներում ձեռքբերումների համար.

մարդու իրավունքներ և հիմնարար ազատություններ
ժողովրդավարության զարգացում և օրենքի գերակայության արժեվորում
հարգանք միջազգային իրավունքի նկատմամբ
փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանությունՍախարովի անվան մտքի ազատության մրցանակը շնորհվում է նաև կազմակերպություններին։ Առաջինը հանձնվել է 1992 թվականին Արգենտինայի Պլազա դե Մայոյի մայրեր կազմակերպությանը։


== Հետապնդվողներ ==

Սախարովի մրցանակի դափնեկիրներից ոմանք նախկինի պես բախվում են կոշտ քաղաքական ճնշումների։ Ռեպրեսիվ ռեժիմի տակ ապրող դափնեկիրներից են՝ Լրագրողների բելառուսական ասոցիացիան (2004 թ.), Դամաս դե Բլանկո (Կուբա, 2005), Գիլերմո Ֆարինյասը (Կուբա, 2010), Ալեքսանդր Միլինկևիչը (Բելառուս, 2006), Հու Ցզյան (Չինաստան, 2008)։ Ռազան Զեյթունան (Սիրիա, 2011) առևանգվել է 2013 թվականին և դեռևս կորած է համարվում։ Նասրին Սոթոուդեն (Իրան, 2012) ազատ է արձակվել բանտից 2013 թվականի սեպտեմբերին և նրան իր գործընկերներից 2012 թվականի համադափնեկիր ռեժիսոր Ջաֆար Փանահիի հետ միասին մինչև օրս արգելված է լքել Իրանի տարածքը։


== Նոբելյան մրցանակակիրներ ==
Սախարովի անվան մտքի ազատության մրցանակի դափնեկիրներից երեքը՝ Նելսոն Մանդելան (1993), Աուն Սան Սու Չժին (1991) և Մալալա Յուսուֆզայը (2014), հետագայում արժանացել են Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։


== Դափնեկիրների ցանկ ==


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
SAKHAROV PRIZE FOR FREEDOM OF THOUGHT. Programme 2016
«Sakharov Prize for Freedom of Thought»։ Եվրոպական խորհրդարան։ դեկտեմբերի 1, 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-12-26-ին։ Վերցված է փետրվարի 18, 2015 
«Sakharov Prize Network»։ Եվրոպական խորհրդարան։ դեկտեմբերի 1, 2013։ Վերցված է հոկտեմբերի 9, 2013 
«20 years of the Sakharov Prize: rewarding courage, self-sacrifice»։ Եվրոպական խորհրդարան։ դեկտեմբերի 1, 2008։ Վերցված է հոկտեմբերի 22, 2010 
Салим Ламрани ДВОЙНЫЕ СТАНДАРТЫ. Политизация премии Сахарова. ПАРИЖ (ФРАНЦИЯ) | 2006թ. հունվարի 16
2006 Sakharov Prize - supporting Freedom of Thought around the world. Եվրոպական խորհրդարան Institutions - 14-12-2006