Յանա Վագներ

Յանա Միխայլովնա Վագներ (ռուս.՝ Яна Михайловна Вагнер, հոկտեմբերի 8, 1973(1973-10-08), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս բանաստեղծուհի, «Վոնգոզերո», «Կենդանի մարդիկ» և «Ով չի թաքնվել» վեպերի հեղինակ, բլոգեր։ 


== Կենսագրություն ==
Յանա Միխայլովնա Վագները ծնվել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, Մոսկվայում։ Վագներ նրա մոր օրիորդական ազգանունն էր, ով 60-ական թվականներին ԽՍՀՄ էր եկել Չեխոսլովակիայից ռուսաց լեզու և գրականություն ուսումնասիրելու։ Չնայած նրա մայրը մշտական բնակություն էր հաստատել ԽՍՀՄ-ում (նա աշխատում էր որպես թարգմանչուհի  Համամիութենական ռադիոում), Յանային ամեն տարի ամառային արձակուրդներին ուղարկում էին Չեխոսլովակիա մայրական կողմի տատիկի և պապիկի մոտ, այդ պատճառով էլ նա կարողանում էր լավ խոսել չեխերեն։ 
1994 թվականին Յանան ավարտել է Ռուսական պետական հումանիտար համալսարանը (ՌՊՀՀ), աշխատել որպես չեխերենից անգլերեն թարգմանչուհի, տասը տարուց ավելի զբաղվել տրանսպորտային լոգիստիկայով։ 2011 թվականից բնակվում է Մերձմոսկովյան Զվենոգորոդ քաղաքից ոչ հեռու։ Ամուսնացած է ունի մեկ որդի։ 


== Ստեղծագործություն ==
Առաջին հրապարակումը կայացել է 2010 թվականին` АСТ «Лисья честность» հրատարակչության ժողովածուում, այնպիսի հեղինակների հետ համատեղ, ինչպիսիք են Մարթա Կետրոն, Դմիտրի Վոդեննիկովը և այլն։
Նրան հանրաճանաչություն բերեց առաջին  «Вонгозеро» վեպը, որը հրատարակվել է 2011 թվականին ЭКСМО հրատարակչությունում։ Վեպն ընդգրկվել է «Новая словесность» («НОС») և «Национальный бестселлер» գրական մրցանակների հավակնորդների ցուցակում և դարձավ «Prix Bob Morane 2015 (prix littérature fantastique) catégorie meilleur roman étranger», «Prix Russophonie meilleure traduction du russe vers le français» և «Grand Prix des lectrices de Elle» եզրափակիչի մասնակից։ 2019 թվականի աշնանը Premier ծրագրով ցուցադրվեց վեպի մոտիվներով Պավել Կոստոմարովի կողմից նկարահանված «Эпидемия» հեռուստասերիալը։ 2019 թվականի ապրիլին սերիալն ընդգրկվել է Canneseries փառատոնի հիմնական մրցույթում։ 2019 թվականի դրությամբ վեպը թարգմանվել էր 11 լեզուներով, հերթում են ևս երկուսը` մոնղոլերենը և արաբերենը։ 
«Վոնգոզեր»-ի շարունակությունը դարձել է «Կենդանի մարդիկ» վեպը, որը հրապարակվել է АСТ հրատարակչությունում 2013 թվականին և ընդգրկվել է «Национальный бестселлер» մրցանակաբաշխության երկար ցուցակում։ Երրորդ` «Ով չի թաքնվել» վեպը, գրվել է հերմետիկ դեդեկտիվի ժանրով և լույս է տեսել 2017 թվականին Ելենա Շուբինայի խմբագրությամբ АСТ հրատարակչությունում և առաջադրվել է «Большая книга», «Ясная поляна» և «Национальный бестселлер» մրցանակների անվանակարգերում։ Պատրաստվում է էկրանավորման։


== Մատենագիտություն ==
Վեպեր

«Вонгозеро», 2011, Эксмо հրատարակչություն։
«Живые люди», 2013, АСТ հրատարակչություն։
«Кто не спрятался», 2017, АСТ հրատարակչություն։ Ելենա Շուբինայի խմբագրություն։Վիպակ

«2068», 2018, Вимбо հրատարակչություն։Պատմվածքներ

Лизина любовь, 2010, АСТ հրատարակչություն։
Дура, 2010, АСТ հրատարակչություն։
Ловушка, 2010, АСТ հրատարակչություն։
Женщина в его доме, 2010, АСТ հրատարակչություն։
Обмен, 2010, АСТ հրատարակչություն։
Анна говорит, 2010, АСТ հրատարակչություն։
Некрасивая Соня, 2013, АСТРЕЛЬ հրատարակչություն։
Один нормальный день, 2014, АСТРЕЛЬ հրատարակչություն։
Блаженны нищие духом, 2018, АСТ հրատարակչություն, Ելենա Շուբինայի խմբագրություն։Աուդիոգրքեր
2018

«Вонгозеро»
«Живые люди»
«Кто не спрятался»2019

«2068»
«Один нормальный день»
«Блаженны нищие духом»


== Քննադատություն ==
Շատ են ցանկանում վեպը քամել, չորացնել, նոսրացնել, թույլ տալ, որ այն պարզվի և միաժամանակ հրաժարվել անվերջ կրկնվող մակդիրներից, որոնց լրակազմը դժվար է չհիշել` «ոսկե», «յուղոտ», «սերուցքային», «խլացուցիչ» և «անքուն» (սա հավանաբար, այն մակդիրն է, որը մշտապես արթուն ընթերցողի մոտ արթնացնում է էմպատիա գրողի հանդեպ)։ Ցավալին այն է, որ  հայրենական «մեծ» գրականության  սյուժեների և ժանրերի  ճգնաժամի պայմաններում գրագետ ինտրիգով և լարված ներվերով հագեցած վեպը, գրեթե չի փորձում նորից պատմել ռուսական քսաներորդ դարի ողջ պատմությունը, արդեն արժանի է «հաստատուն չորսի»։  
Ելենա Մակեենկոն «Ով չի թաքնվել» վեպի մասին։


== Գրական մրցանակներ ==


=== Անվանակարգ ===
2011 — НОС (Վոնգոզերո վեպ)
2012 — Ազգային  բեսթսելլեր (Վոնգոզերո վեպ)
2013 — Ազգային  բեսթսելլեր (Կենդանի մարդիկ վեպ)
2018 — Ազգային  բեսթսելլեր  (роман Кто не спрятался)
2018 — Մեծ գիրք  (Ով չի թաքնվել վեպ)
2018 — Ясная поляна (Ով չի թաքնվել վեպ)


=== Եզրափակիչ ===
2015 — Grand Prix des lectrices de Elle (Վոնգոզերո վեպ)
2015 — Prix Bob Morane 2015 (prix littérature fantastique) catégorie meilleur roman étranger (Վոնգոզերո վեպ)
2015 — Prix Russophonie meilleure traduction du russe vers le français (Վոնգոզերո վեպ)


== Ծանոթագրություններ ==