armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լիա Բալագյան

Լիա Լևոնի Բալագյան (սեպտեմբերի 2, 1939(1939-09-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող։ Բանասիրական գիտությունների թեկնածու (1970):


== Կենսագրություն ==
Լիա Բալագյանը ծնվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, Երևանում։ 1962 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1958-1962 թվականներին աշխատել է «Ավանգարդ», «Պիոներ» պարբերականների խմբագրություններում, 1962-2000 թվականներին՝ Երևանի պետական համալսարանում, 2000 թվականից՝ Երևանի «Ինտերլինգվա» համալսարանում։ Հեղինակ է «Սոս Սարգսյան» (1989), «Ալեքսանդր Մանթաշյանց» (2002), «Գալուստ Գյուլբենկյան» (2004) գրքերի, «Զվարճալի պատմվածքներ և հեքիաթներ» (2004) ժողովածուի։


== Երկեր ==
Սովետահայ մանկա-պատանեկան գրականություն։ (20-ական թվականներ), Բալագյան Լիա Լևոնի, Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրություն, ՀԽՍՀ, Երևան, «Միտք», 1969։
Թող Արսենը մենակ չմնա։ Նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար, Բալագյան Լիա Լևոնի, Դանիելյան Հ, Կարապետյան Հ., Երևան, «Հայաստան», 1972։
Եղիա Տեմիրճիպաշեանի գրական հրապարակախոսական գործունեությունը «Երկրագունտ» հանդեսի էջերում։ (Ծանոթագրված մատենագիտություն) / Литературно-публицистическая деятельность егия Темирчипашяна в журнале «Еркрагунд», Բալագյան Լիա Լևոնի, Խառատյան Ալբերտ Արմենակի, ՀՍՍՀ Գիտությունների ակադեմիա, ՀՍՍՀ ԳԱ Հասարակական գիտությունների գիտական ինֆորմացիայի կենտրոն, Երևան, Ա. հ., 1984:
Սոս Սարգսյան։ Բալագյան Լիա Լևոնի, Զարյան Ռուբեն Վարոսի, Հայաստանի թատերական գործիչների միություն, Երևան, ՀԹԳՄ հրատարակչություն, 1989։
Խոսքի գիտական ոճի ուսուցում։ (օժանդակ գիրք), Բալագյան Լիա Լևոնի, Հարությունյան Կ. Հ, Մելքոնյան Ա. Հ., Երևան, «Լույս», 1990։
Ալեքսանդր Մանթաշյանց։ Ազգային բարերարը և գեղարվեստի մեկենասը, Բալագյան Լիա Լևոնի, Մարտիրոսյան Դոնարա Զավենի, Երևան, «Հայաստան», 1991։
Ազգային տոներ և ծիսական կերակրատեսակներ։ (Հայկական խոհանոց), Բալագյան Լիա Լևոնի, Մարտիրոսյան Դ., Երևան, «Գիտելիք», 1991։ Երևան, «Արևիկ», 1992։
Ալեքսանդր Մանթաշյանց։ Ազգային բարերարը և գեղարվեստի մեկենասը, Բալագյան Լիա Լևոնի, Երևան, «Աստղիկ» գրատուն, 2003։
Գալուստ Գյուլբենկյան, Բալագյան Լիա Լևոնի, Երևան, «Զանգակ-97», 2004։
Զվարճալի պատմվածքներ ու հեքիաթներ։ Բալագյան Լիա Լևոնի, Բազյան Սահանուշ, Երևան, «Անտարես», 2004։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստեփան Շչիպաչով

Ստեփան Պետրովիչ Շչիպաչով (ռուս.՝ Степа́н Петро́вич Щипачёв, դեկտեմբերի 26 1898 (հունվարի 7 1899), Kamyshlovsky Uyezd, Պերմի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 1, 1980(1980-01-01) կամ մարտի 1, 1980(1980-03-01), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային բանաստեղծ։ 


== Գործունեություն ==
«Տիեզերական» պաթոսով ու դեկլարատիվությամբ հատկանշվող առաջին ժողովածուներին հաջորդել են քնարական երանգ ունեցող գրքերը («Իմ հայրենիքի երկնքի տակ», 1937 թվական, «Քնարերգություն», 1939 թվական)։ Հայրենական մեծ պատերազմի շրջանի պոեմներում ու բանաստեղծություններում Շչիպաչովը քնարականը միահյուսել է հերոսականի հետ («Ճակատային բանաստեղծություններ», 1942 թվական), վերստեղծել է Հայրենիքի ու Լենինի կերպարները («Տնակը Շուշենսկոյում», 1944 թվական, հայ․ հրատարակություն 1953 թվական)։ Ետպատերազմյան շրջանում հրատարակել է «Բանաստեղծություններ» (1948 թվական, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1949 թվական) ժողովածուն, «Պավլիկ Մորոզով» (1950 թվական, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951 թվական, հայ․ հրտ․ 1953) պոեմը։ Հեղինակ է «Ժառանգորդը» (1965 թվական), «Երգ Մոսկվայի մասին» (1968), «12 ամիս Արևի շուրջը» (1969 թվական) պոեմների։ Շչիպաչովի 1970-1980-ական թվականների բանաստեղծությունները նույնպես հագեցած են քաղաքացիական մոտիվներով, մարդու ներաշխարհի նկատմամբ սուր հետաքրքրությամբ («Կյանքի ընկերներին», 1972 թվական, «Հայրենիքի մասին եմ մտածում», 1974 թվական)։ Պարգևատրվել է Լենինի և ժողովուրդների բարեկամության շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Թեոֆանիս Ստրելիձաս

Թեոֆանիս Ստրելիձաս, առավել հայտնի է որպես Թեոֆանիս Կրետացի (հունարեն՝ Θεοφάνης Στρελίτζας, 1490, Հերակլիոն - 1559, Հերակլիոն), հույն ուղղափառ սրբանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Թեոֆանիս Ստրելիձասը ծնվել է 1500 թվականին թուրքահպատակ Հունաստանի Կրետե կղզում, որտեղ էլ մանկուց ուսանել է սրբանկարչության արվեստ։ Չնայած իր ծայրահեղ կրոնական համոզմունքներին՝ Թեոֆանիսն ամուսնացավ և ունեցավ երկու երեխա։ Երկու երեխաներն էլ շարունակեցին հոր գործը՝ դառնալով պատկերազարդող նկարիչներ։ Կնոջ մահվանից հետո Թեոֆանիսը իրեն նվիրում է կրոնին և դառնում վանական։ Վաթսուն տարին չբոլորած Թեոֆանիս Ստրելիձասը մահանում է 1559 թվականին Հերակլիոնում։
Թեոֆանիսը թողել է բավականին մեծ ժառանգություն։ Նրա ստեղծագործությունները Հունաստանում համարվում են ժամանակի արվեստի գլուխգործոցներ։ 1527 թվականին նա պատկերազարդում է Սուրբ Նիկողայոս Անապավսոսի տաճարի պատերը, որից հետո սկսվում է վերջինիս գործունեության ամենաթեժ ժամանակահատվածը։ Շուտով նրա վրձնով կյանքի են կոչվում Սուրբ Աթոս լեռան շրջակայքում գտնվող Լավրոսի և Ստավրոնիկիտայի վանքերը։ Թեոֆանիսի ստեղծագործություններում գերակշռում է արևմտյան (շատ հազվադեպ նաև բյուզանդական) արվեստի ազդեցությունը։
Թեոֆանիսի արվեստի գլուխգործոցներից երկուսը պահվում են Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժ թանգարանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Բելյաևկա (գյուղ, Ալեքսանդրովկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲելյաևկաԲելյաևկա (ուկրաիներեն՝ Біляївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելյաևկա գյուղում բնակվում էր 127 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Made in the A.M.

Made in the A.M., անգլո-իռլանդական One Direction բոյ բենդի հինգերորդ ստուդիական ալբոմը, որը թողարկվել է 2015 թվականի նոյեմբերի 13-ին՝ Syco Music և Columbia Records լեյբլներով։ 2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին Մեծ Բրիտանիայի երաժշտական հիթ-շքերթում ալբոմն առաջինն էր։


== Նախապայմաններ ==
2015 թվականի սեպտեմբերի 22-ին հայտարարվեց ալբոմի մասին։


== Առաջխաղացում և թողարկում ==
«Drag Me Down» թողարկվել է 2015 թվականի հուլիսի 31-ին։ «Perfect» սինգլը եղավ ալբոմի երկրորդը երգը, թողարկված 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 22-ին iTunes Store-ում և Apple Music-ում կազմվեց «Infinity»-ի պրոմոսինգլը։ Բայց այն անվանվեց "History", որն էլ բուռն արձագանքներ ստացավ երկրպագուների կողմից։ 


== Երգացանկ ==


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրումներ ==


== Թողարկման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Կարեն Զաքարյան

Կարեն Սերգեյի Զաքարյան (հունվարի 28, 1978(1978-01-28), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան։


== Ակումբային կարիերա ==
Մասնագիտական կարիերան սկսել է Երևանի «Արաբկիր» ակումբում, որի կազմում առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել 1997 թվականի մարտի 8-ին՝ մասնակցելով «Երևան» ակումբի դեմ խաղին։ Մեկ մրցաշրջան հետո տեղափոխվել է «Փյունիկ» ակումբ, որի կազմում ամենամեծ նվաճումը եղել է 2005 թվականին, երբ թիմը հասել է Հայաստանի գավաթի առաջնության եզրափակիչ, որտեղ զիջել է «Միկային»։ Կարեն Զաքարյանը «Փյունիկի» ռեկորդակիրներից մեկն է ակումբի կազմում անցկացրած խաղերի թվով։ Մեկ մրցաշրջան ակումբի կազմում խաղալուց հետո նա լքել է այն։ 2007 թվականից հանդես է եկել Կապանի «Գանձասար» ակումբում։ 2010 թվականի հոկտեմբերի կեսերին Զաքարյանն անցկացրել է իր 300-րդ հանադիպումը պաշտոնական առաջնություններում։ Ամառային տրանսֆերային պատուհանի ժամանակ ակումբը հրաժարվել է խաղացողից, և Զաքարյանն ստացել է ազատ գործակալի կարգավիճակ։
2011 թվականի մրցաշրջանի կեսերին Կարեն Զաքարյանը պայմանագիր է կնքել մայրաքաղաքի «Արարատ»։ Մրցաշրջանի ավարտին պայմանագրի ժամկետն ավարտվել է, և ակումբը չի ցանկացել երկարաձգել այն։


== Ձեռքբերումներ ==
«Կիլիկիա»Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 2005«Գանձասար»Հայաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 2008


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը footballdatabase.eu կայքում (անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը worldfootball.net կայքում (անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում (անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում (ռուս.)
Սիդգի Ռուհուլլա

Սիդգի Ռուհուլլա (կեղծանուն, իսկական անուն ազգանունը՝ Ռուհուլլա Ֆաթուլլա օղլի Ախունդով) (ադրբ.՝ Sidqi Ruhulla (Axundov Ruhulla Fətulla oğlu, մարտի 28 (ապրիլի 9), 1886, Բուզովնա, Բաքվի գավառ, Բաքվի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 5, 1959(1959-05-05), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի սովետական դերասան։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1949)։


== Կենսագրություն ==
Բեմական գործունեությունը սկսել է 1906 թվականին։ Աշակերտել է ազգային թատրոնի հիմնադիրներ Զ․ Զեյնալովին և Հ․ Արաբլինսկուն։ 1924 թվականից եղել է Ազիզբեկովի անվան թատրոնի (Բաքու) առաջնակարգ դերասաններից։ Ազգային բեմի խոշոր վարպետ Ռուհուլլան ստեղծել է բարդ կերպարներ ինչպես ադրբեջանցի, այնպես էլ ռուս, և համաշխարհային դասական դրամատուրգիայում։ Նրա արվեստին բնորոշ էր կերպարների ներքին աշխարհի խոր վերլուծությունը, մեծ զգացմուքայնությունը և արտահայտչականությունը։ Լավագույն դերերից են՝ Նադիր շահ (Ն․ Նարիմանո֊վի «Նադիր շահ»), Հաջի Կարա (Մ․ Ախունդովի «Հաջի Կարա»), Աթաքիշի (Զ․ Զաբարլիի «Սևիլ»), Կաջար (Ս․ Վուրղունի «Վագիֆ»), Աղալարով (Մամեդխանլիի «Արևելքի առավոտը», ՍՍՀՄ պետ․ մըրցանակ, 1948), Դիկոյ (Ա․ Օստրովսկու «Անտառ»), Օթելլո, Լիր արքա (Շեքսպիրի «Օթելլո», «Լիր արքա»), Ռուստամ (Շիրվանզադեի «Նամուս»)։ Հանդես է եկել նաև օպերաներում, օպերետներում, նկարահանվել կինոյում։ 1906—1907, 1954, 1957 թթ. Ռուհուլլա ելույթներ է ունեցել Երևանում։ 1913 թվականին Նախիջևանի հայ թատերասերների հետ բեմադրել է Մ․ Բելայայի «Ծաղրածուներ» (Ա․ Պարզյանի թարգմանությամբ) պիեսը։ Մտերիմ կապեր է ունեցել Հ․ Աբելյանի, Արուս և Հովսեփ Ոսկանյանների, Շիրվանզադեի և այլոց հետ։ Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։


== Գրականություն ==
Джафаров М․ Д․, Сидги Рухулла, Баку, 1956․
Մեր սրբազան հովիտները

«Մեր սրբազան հովիտները», հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից։


== Պատմություն ==
Հովհաննես Թումանյանի հոդվածներից՝ գրված 1915 թվականին։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1915 թվականին Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթի (№ 68) մարտի 31-ի համարում, այնուհետև առանց «Բայց դարձյալ դեպի էն հովիտը...» տողով սկսվող վերջին հատվածը՝ 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության չորրորդ հատորում (էջ 309-310)։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 7-րդ հատորում արտատպվել է Թիֆլիսի «Հորիզոն» օրաթերթից։


== Ծանոթագրություններ ==
Զիրաքլու (Արծկե-Ալջավազի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զիրաքլու (այլ կիրառումներ)Զիրաքլու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Արծկեի գավառակում կամ Արճեշի գավառակում։ Գտնվում էր Սիփան լեռան հյուսիս֊արևելյան լանջերին, Բիթլիսի նահանգի Մանազկերտի գավառակի սահմանագլխին։


== Պատմություն ==
Բնակչությունը բռնությամբ տեղահանվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1850-ական թվականներին ուներ 26 տուն՝ 213, 1909 թվականին ուներ 34 տուն՝ 297 հայ բնակչով։


== Տնտեսություն ==
Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղն ուներ Ս․ Ստեփանոս անունով եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հենրի V (Անգլիա)

Հենրի V (անգլ.՝ Henry V, օգոստոսի 9, 1387, այլ տվյալներով սեպտեմբերի 16 Մոնմուտ ամրոց, Մոնմուտշիր Ուելս-օգոստոսի 31, 1422, Վենսեն (Փարիզի մոտակայքում), Ֆրանսիա), Անգլիայի արքա 1413 թ.-ից, Լանքաստերների դինաստիայի ներկայացուցիչ Հարյուրամյա պատերազմի լավագույն զորահրամանատարներից։ Ջախջախել է ֆրանսիացիներին Ազենկուրի ճակատամարտում (1415)։ 1420 թ.-ի Տուրայի պայմանագրով դարձավ ֆրանսիական գահի ժառանգորդ և խնամակալ ստացավ Շառլ VI-ի աղջկա Եկատերինայի հետ։ Շարունակել է պատերազմը, չընդունելով Շառլ VI-ից հետո ֆրանսիական գահի նկատմամբ հավակնություններ ունեցող վերջինիս որդուն Շառլին(ապագայում՝ Շառլ VII) և այդ պատերազմի ժամանակ էլ մահանում 34 տարեկան հասակում 1422 թ.-ին Շառլ VI-ից ընդամենը 2 ամիս անց, ամենայն հավանականությամբ ժանտախտից։


== Սկզբնական շրջան ==
Ապագա թագավորը ծնվել է օգոստոսի 9-ին կամ սեպտեմբերի 16-ին 1386 թ.-ի կամ 1387 թ.-ին Հենրի IV-ի և 16-ամյա Մարի դը Բոգունի ընտանիքում։ 1398 թ.-ին հոր՝ Հենրիի արտաքսումից հետո Ռիչարդ II արքան վերցրեց Հենրիին իր խնամակալության տակ, նրան վերաբերվեց բարեգթորեն։ Երիտասարդ Հենրին ուղեկցել է Ռիչարդ II-ին Իռլանդիա կատարած արշավանքի ժամանակ։ 1399 թ.-ին Հենրիի հայրը ետ վերադարձավ և դարձավ թագավոր Ռիչարդ II-ի փոխարեն։ Երիտասարդ Հենրին, ով ևս վերադարձավ Անգլիա, պաշտոնապես դարձավ թագաժառանգ։ Հոր թագադրման արարողության ժամանակ ստացավ Ուելսի արքայազն տիտղոսը։ 1399 թ.-ի նոյեմբերի 10-ին նա ստացավ Լանքաստերյան հերցոգ տիտղոսը, դառնալով պետության երրորդ դեմքը, մեկ տարվա մեջ ստանալով այս երկու տիտղոսները։ Այս ամենի կողքին նա ստացավ նաև Կորնուելյան հերցոգ տիտղոսը Չեստերի գրաֆ և Ակվիտանիայի հերցոգ։ Համաձայն միջնադարյան ժամանակագիրների Հենրին սովորել է նաև Օքսֆորդի քոլեջներից մեկում, որի կանցլերը հենց իր հորեղբայր Հենրի Բոֆորտն էր։
Մի քանի տարի անց նա գլխավորեց անգլիական զորքերը Օուեն Գլենդուրի բարձրացրած ապստամբության դեմ։ Միանալով իր հոր զորքերին մասնակցում է Հենրի Պերսի դեմ 1403 թ.-ի հուլիսի 21-ի Շրուստբերի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտին։ Ճակատամարտը քիչ էր մնում դառնար վերջինը 16-ամյա արքայազնի համար։ Բանն այն է, որ ճակատամարտի ժամանակ նետահարել էին նրա դեմքը։ Շնորհիվ այդ նետի վաստակեց սպի ամբողջ կյանքի համար։


== Մասնակցությունը երկրի կառավարմանը։ Կոնֆլիկտը հոր հետ ==
1408 թ.-ին Հենրիի ամբողջ ուշադրությունը կենտրոնացած է եղել Ուելսում տեղի ունեցող իրադարձությունների վրա։ Արքայի հիվանդությունից հետո նրա իշխանությունն ավելի մեծացավ երկրի կառավարման գործում։ 1410 թ.-ի հունվարից նա իր հորեղբայրներ Թովմաս և Հենրի Բորֆրտների հետ միասին փաստացի կառավարում էր երկիրը։ Սակայն նրա և հոր մեջ հակասություններ են ձևավորվում արտաքին և ներքին քաղաքական խնդիրներում, այս հակասությունն այնքան խորացավ հոր և որդու մեջ, որ 1411 թ.-ին թագավորը Հենրիին վռնդեց իր Խորհրդից։ Այս վեճը բացառապես հիմնված էր քաղաքական խնդիրների վրա։ Ապագա Հենրի V-ի հետ կապված այս իրադարձությունները իրենց արձագանքն ունեն Շեքսպիրի երկերում, բայց այս վեճը լուրջ ազդեցություն չունեցավ Հենրիի հետագա ճակատագրի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Իտալական եվրոյի մետաղադրամներ

Իտալական եվրոյի մետաղադրամներ, Իտալիայի ժամանակակից դրամանիշներ։ Յուրաքանչյուր մետաղադրամի դիմերեսային կողմն ունի յուրահատուկ դիզայն։ Մետաղադրամների դիզայնի տարբերակների միջև ընտրությունը հեռուստատեսության միջոցով մնացել է իտալական հասարակության հայեցողությանը, որտեղ ներկայացվել են այլընտրանքային նախագծեր։ Մարդիկ քվեարկել են տարբերակների համար։ Միակ մետաղադրամը, որը չի մասնակցել այդ ընտրություններին, եղել է 1 եվրոն, քանի որ Կառլո Աձելո Չամպին՝ այն ժամանակվա տնտեսության նախարարը, արդեն որոշել էր, որ այնտեղ պետք է տեղակայվեր Լեոնարդո դա Վինչիի Վիտրուվյան մարդը։


== Դիմերեսային հատվածի դիզայն ==


== Տպաքանակ ==


== Հուշադրամներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Памятные монеты 2 евро Италии
Монеты Италии на официальном сайте Европейского центрального банка(անգլ.)
Сайт Государственного полиграфического и монетного института Италии(իտալ.)
Քոլինգսվորթ շրջան (Տեխաս)

Քոլինգսվորթ շրջան (անգլ.՝ Collingsworth County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ 2000 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 3206 մարդ։ ԱՄՆ-ի վիճակագրության բյուրոյի համաձայն 2010 թվականին բնակչությունը կազմում էր 3057 մարդ։ Շրջկենտրոնն է Ուելինգտոն (անգլ.՝ Wellington) բնակավայրը։


== Պատմություն ==
Շրջանը պաշտոնապես կազմավորվել է 1891 թվականին։ Իր անվանումը ստացել է Տեխասի անկախության մասին հռչակագրի մշակման և ընդունման գործընթացի մասնակից, Տեխասի Հանրապետության Գերագույն դատարանի առաջին նախագահ Ջեյմս Քոլինգսվորթի պատվին։
Քոլինգսվորթ շրջանը մտնում է Տեխասի 46 շրջանների թվի մեջ, որտեղ գործում է «չոր օրենք»-ը կամ ալկոհոլային խմիչքների վաճառքը սահմանափակ է։


== Աշխարհագրություն ==
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Քոլինգսվորթ շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 2381 կմ², որից 2380 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 1 կմ²-ն կամ 0,07 %-ը՝ ջրային տարածքները։


=== Հարևան շրջաններ ===
Ուիլեր շրջան (հյուսիս)
Ֆենին շրջան (հյուսիս-արևելք)
Հանտ շրջան (հարավ-արևելք)
Չիլդրիս շրջան (հարավ)
Հոլ շրջան (հարավ-արևմուտք)
Գրեյ շրջան (հյուսիս-արևմուտք)


== Բնակչություն ==
Բնակչության թիվը 2000 թվականի դրությամբ կազմում էր 3206 մարդ։ Առկա էր 1294 տնային տնտեսություն և 916 ընտանիք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1 մարդ/կմ²։ Հաշվվում էր 1723 բնակելի շինություն՝ 1 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն էր՝ սպիտակամորթներ - 79,82 %, աֆրոամերիկացիներ – 5,33 %, բնիկ ամերիկացիներ (հնդկացիներ) – 1,62 %, ասիացիներ – 0,19 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ – 10,89 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ – 2,15 %: Իսպանախոսները կամ լատինոամերիկացիները կազմում են բնակչության 20,43 %–ը (անկախ ռասայից)։
Բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն էր՝ 26,40 % - մինչև 18 տարեկան, 6,60 % - 18-24 տարեկան, 22,60 % - 25-44 տարեկան, 22,50 % - 45-64 տարեկան և 22,00 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 41 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 93,00 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 88,00 տղամարդ։
Բնակչության աճի դինամիկան ըստ տարեթվերի․


== Ծանոթագրություններ ==
Աշխարհի ամենաեկամտաբեր ընկերությունների ցանկ

Սույն հոդվածում ներկայացված են ամենաբարձր ընդհանուր եկամտի արդյունքներ գրանցած աշխարհի խոշորագույն հանրային, մասնավոր և/կամ պետական ձեռնարկությունները։ Ցանկում ներկայացված ընկերություններից յուրաքանչյուրի գրանցած եկամտային չափաբաժինը գերազանցում է 110 միլիարդ ԱՄՆ դոլարը։ Ներկայացված ընկերությունների 1/3-ը ներգրավված է նավթարդյունաբերության և գազարդյունաբերության ոլորտներում։
Պետական ձեռնարկությունների վերաբերյալ նորացվող տեղեկատվության հասանելիությունն ու վստահելիությունը կարող է տատանվել ըստ տվյալ երկի, ուտի սույն ցանկը կարող է անավարտ համարվել։ Չնայած ներկայացված մի շարք ընկերություններ իրենց ֆինանսատնտեսական հաշվետվություններում օգտագործում են ազգային տարադրամներ, եկամտային բոլոր ցուցանիշները ցանկում ներկայացված են ԱՄՆ դոլարով։ Փոխարժեքի տատանումների պատճառով եկամուտների դոլարային արժեքները կարճ ժամկետներում կարող են նշանակալիորեն փոփոխության ենթարկվել։


== Ցանկ ==
     Պետական ձեռնարկություն


== Ծանոթագրություններ ==
Իսկավոժ

Իսկավոժ (ռուս.՝ Искавож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Պեչորա գետի աջ ափից 127 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 38 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000065010
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006501
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Վասիլևո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎասիլևոՎասիլևո (ռուս.՝ Василево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վիդիմ

Վիդիմ (ռուս.՝ Видим), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Նիժնելիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1234 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ձեթ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ձեթ (այլ կիրառումներ)Ձեթ, ձիթատու բույսերի մանրած սերմերից և պտուղներից՝ ցնդող լուծիչների ներգործությամբ (լուծահանման եղանակ) կամ մամլումով ստացվող սննդամթերք։ Թողարկում են զտած և չզտած ձեթ։ Վերջինս պարունակում է զանազան կողմնակի նյութեր և խառնուկներ, որոնք բույսերի հասունացման ընթացքում ինչպես նաև ձեթի կորզման ժամանակ կուտակվում են սերմերում և պտուղներում։ Որոշ չզտած ձեթեր պարունակում են ֆիզիոլոգիապես ակտիվ նյութեր (օրինակ, ֆոսֆատիդներ, որոնք բարելավում են խոլեստերինի փոխանակությունը)։ Սակայն չզտած ձեթի մեջ կան նաև անցանկալի խառնուկներ, ուստի սննդի մեջ խորհուրդ է տրվում օգտագործել զտած ձեթ։ Երբեմն զտած ձեթը լրացուցիչ մշակում են ջրային գոլորշիով, որի հետևանքով ցնդում են ձեթի բուրավետ նյութերը և այն կորցնում է բնորոշ հոտը։ Այդպիսի ձեթը կոչվում է հոտազրկված։ Տան պայմաններում ձեթը պետք է պահել մութ, զով տեղում (պահելու ժամկետը՝ մինչև 6 ամիս)։
Արևածաղկի ձեթ ստանում են արևածաղկի սերմերից։ Թողարկում են արևածաղիկի հոտազրկած, զտած հիդրատացված և չզտած (բարձր կամ առաջին տեսակի) ձեթ։ Հոտազրկած, զտած և հիդրատացված ձեթերը թափանցիկ են, բաց դեղնաոսկեգույն։ Պարզեցման ժամանակ այս ձեթերում նստվածք չի գոյանում։ Հոտազրկած ձեթ, որպես կանոն, թողարկում են հերմետիկ փակվող ամաններով (ապակուց, թիթեղից և պոլիմերային նյութերից)։
Արևածաղիկի ձեթ պարանակում է մեծ քանակությամբ (60-70 %)`օրգանիզմի համար խիստ արժեքավոր բազմաչհագեցած լինոլաթթու։ Ձեթ լայնորեն օգտագործում են աղցաններ և վինեգրետ օգտամեմելու, սոուսներ պատրաստելու, միս, ձուկ, բանջարեղեն և խմորեղենի որոշ տեսակներ (կարկանդակ, փքաբլիթ ևն) տապակելու համար։ Արևածաղիկի ձեթը մարգարինի և մայոնեզի հիմնական հումքն է։Այն օգտագործում են նաև բանջարեղենի և ձկան պահածոների արտադրության մեջ։
Հաճախ վաճառում են բոված սերմի համով արևածաղիկի ձեթ, որը ստանում են բարձր ջերմաստիճանում (այն երբեմն պարուունակում է օրգանիզմի համար անցանկալի նյութեր)։
Բամբակի ձեթ ստանում են բամբակաբույսի սերմերից։ Սննդի մեջ օգտագործում են միայն բարձր և առաջին տեսակի զտած ձեթ (հոտազրկած և չհոտազրկած)։ Այն դեղնաոսկեգո է, թույլ բնորոշ հոտով և համով, պարունակում է 70-75 % հեղուկև 30-25 % պինդ բաղադրամասեր (սենյակի ջերմաստիճանում)։ Պահելու ընթացքում պինդ ճարպերն առաջացնում են փաթիլման առատ նստվածք։ Մինչև 0 °C սառեցված բամբակի ձեթ ամբողջովին պնդանում է, իսկ տաքացնելիս` հալվում և դառնում թափանցիկ։ Թողարկում են նաև բամբակի, այսպես կոչված, աղցանային ձեթ որից սառեցումով հեռացված են պինդ բաղադրամասերը։ Բամբակի ձեթ պարունակում է 
33-55 % լինալաթթու։ Խոհարարության մեջ բամբակի ձեթ օգտագործում են նույն նպատակով, ինչ արևածաղիկինը։ Սոյայի ձեթ ստանում են սոյայի ունդերից՝ առավելապես լուծահանման եղանակով։ Որպես սննդամթերք օգտագործում են միայն սոյայի զտած ձեթ որը բնորոշ հոտ և համ ունեցող դեղնածղոտագույն մթերք է։ Լինոլաթթվի պարունակությունը 50-57 % է։ Խոհարարության մեջ կիրառվում է նույն նպատակով, ինչ արևածաղիկինը։ Մանանեխի ձեթ ստանում են մանանեխի սերմերից՝ մամլման եղանակով։ Ձեթ դեղին է, երբեմն՝ կանաչավուն երանգով, ունի բնորոշ հաճելի համ և հոտ։ Լինոլաթթվի քանակությունը համեմատաբար քիչ է (մինչև 20 %)։ Մանանեխի ձեթ օգտագործում են հացաթխման արդյունաբերության մեջ՝ քաղցաբլիթների, օղաբլիթների և հացաբուլկեղենի այլտեսակների արտադրության մեջ։ Մանանեխիձեթ բնորոշ համի ու գույնի պատճառով քիչ է օգտագործվում խոհարարության մեջ։
Իսպանիայի ֆուտբոլի պատանեկան հավաքական (մինչև 19 տարեկան)

Իսպանիայի ֆուտբոլի պատանեկան հավաքական (մինչև 19 տարեկան), թիմ, որ ներկայացնում է Իսպանիան միջազգային պատանեկան առաջնություններում և ղեկավարվում է Իսպանիայի Արքայական ֆուտբոլի ֆեդերացիայի՝ Իսպանիայի ֆուտբոլը ղեկավարող կազմի կողմից։


== Մրցույթների նշում ==


=== Եվրոպայի մինչև 19 տարեկանների առաջնություն ===


== Անհատական մրցանակներ ==
Բացի թիմի հաղթանակներից, իսպանացի խաղացողները հաղթել են անհատական մրցանակներ Եվրոպայի Մինչև 199ժ տարեկանների ֆուտբոլի առաջնություններում։


== Խաղերի նշումներ ==


=== Ամենաշատ խաղացած խաղացողներ ===
Նշում․ ակումբները դաշտում նշված է այն ակումբներ, որտեղ նրանք խաղացել են այդ ժամանակ


=== Ամենաշատ գոլ խփողները ===
Նշում․ ակումբները դաշտում նշված է այն ակումբներ, որտեղ նրանք խաղացել են այդ ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ավետյան

Ավետյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Անատոլի Ղևոնդի Ավետյան (1952), նկարիչ, քանդակագործ։
Ավետիք Խաչատուրի Ավետյան (1920-1997), ռազմական գործիչ, գնդապետ։
Արշավիր Մարգարի Ավետյան (19-րդ դար), մտավորական։
Արտաշես Ավետյան (1942), էստրադային երգիչ։
Գաբրիել Ավետյան (19-րդ դար-?), մամուլի գործակալ, թղթակից։
Գրիգոր Ավետյան
Գրիգոր Ավետյան (?-20-րդ դար), գրող։
Գրիգոր Կարապետի Ավետյան (1870-1946), դերասան, թարգմանիչ։
Էդմոնդ Գեղամի Ավետյան (1929-2001), փիլիսոփա, լեզվաբան։
Կոլյա Թորգոմի Ավետյան (1931), ֆիզիկոս։
Սեդրակ Կարապետի Ավետյան (1873-1949), մանկավարժ։
Վարշամ Վահանի Ավետյան (1927-2012), պատմաբան, հնագետ, մանկավարժ։


== Տես նաև ==
Ավետիկյան
Ավետիսյան
Ավետիքյան
Ավետումյան


== Ծանոթագրություններ ==
Սիբիրուհին

«Սիբիրուհին» (ռուս.՝ «Сибирячка»), խորհրդային երկսերիանոց գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Ալեքսեյ Սալտիկովը «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում 1972 թվականին։ Պրեմիերան կայացել է 1973 թվականի մարտի 5-ին։


== Սյուժե ==
Երիտասարդ ինժեներ Մարիա Օդինցովան դառնում է սիբիրյան շրջանում կուսակցության շրջկոմի ղեկավարը, որտեղ երկրի կառավարությունը որոշել է խոշոր ՀԷԿ կառուցել։ Նա և շինարարության ղեկավար Դոբրոտինը տարբեր տեսակետներ ունեն այն հարցի վերաբերյալ, թե ինչպես  պետքէ շինարարության ընթացքում պահպանել երկրամասի բնությունը։


== Դերերում ==
Վալերիա Զակլուննայա – Մարիա Օդինցովա
Եվգենի Մատվեև – Անատոլի Մարտինովիչ Դոբրոտին, ՀԷԿ-ի շինարարության պետ
Ռոման Գրոմադսկի – Ալեքսեյ Բոկարև
Օլգա Պրոխորովա – Կատյա Լոպարյովա
Ռիմա Մարկովա – Բեզվերխայա
Սոֆյա Պիլյավսկայա – Լիդիա Սեմյոնովնա, Մարիա Օդինցովայի մայրը
Վալենտինա Մորոզ – Թամարա
Բորիս Կուդրյավցև – Ֆիլիմոնով, կոլխոզի նախագահ
Սերգեյ Կուրիլով – Պյոտր Կիրիլովիչ
Ֆեոդոր Մենիկով – վարորդ Միրոնով
Անատոլի Ելիսեև – Վասյա Ատամանչիկ, ավտովարորդ
Բուդա Վամպիլով – Տոմբասով, ոստիկանության մայոր


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսոր՝  Ալեքսեյ Սալտիկով
Սցենարիստ՝ Աֆանասի Սալինսկի
Օպերատորներ՝ Գենադի Ցեկավին, Վիկտոր Յակուշև
Կոմպոզիտոր՝ Անդրեյ Էշպայ
Նկարիչ՝ Ստալեն Վոլկով
Համակցված նկարահանումների օպերատոր՝ Ալեքսանդր Ռենկով
Համակցված նկարահանումների նկարիչ՝ Զոյա Մորյակովա


== Մրցանակներ ==
Եվգենի Մատվեևը, որը ֆիլմում կատարել է գլխավոր դերերից մեկը, «Սովետսկի էկրան» ամսագրի մրցույթի արդյունքում ճանաչվել է 1974 թվականի լավագույն դերասան («Բարձր կոչում» և «Սիբիրուհին»)։


== Ծանոթագրություններ ==
Նունե Բադալյան

Նունե Հովհաննեսի Բադալյան (հուլիսի 17, 1963(1963-07-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ օպերային երգչուհի (սոպրանո)։ ՀՀ վաստակավոր արտիստ (2014)։
Երգիչ Հովհաննես Բադալյանի դուստրն է, դաշնակահար Անահիտ Բադալյանի քույրը։


== Կենսագրություն ==
Նունե Բադալյանը ծնվել է Երևանում։ 1989 թվականին ավարտել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի վոկալ բաժինը, իսկ 1992 թվականին՝ ասպիրանտուրան։
1996 թվականին Սանկտ-Պետերբուրգում մասնակցել է Ռիմսկի-Կորսակովի անվան միջազգային մրցույթին, որտեղ արժանացել է դիպլոմի և նույն թվականին առաջին մենահամերգն է ունեցել Մոսկվայում` Ռախմանինովի անվան համերգասրահում։
1999 թվականից՝ Հայաստանի Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի թատրոնի երգչուհի։ 2001 թվականին 2 անգամ մենահամերգ է ունեցել Լոնդոնի Սբ․ Ջոն Սմիթ Սքվերում։
2002 թվականին Ֆրանսիայի Կայն սյուղ Մեղ քաղաքում կատարել է Միքաելլայի դերերգը «Կարմեն» օպերայից։
2003 թվականին Հայաստանի օպերային թատրոնի հետ միասին Մոսկվայի Մեծ թատրոնում կատարել է Ադալջիզայի դերերգը Բելլինիի «Նորմա» օպերայից։
Մենահամերգներ է ունեցել Պարսկաստանում, Վրաստանում, Միացյալ Արաբական էմիրություններում, Լոնդոնում, Սան Ֆրանցիսկոյում, Ֆրեզնոյում, Ժնևում, Աթենքում, Սալոնիկում, Համբուրգում, Նյու Յորքում, Բոստոնում, Վաշինգտոնում, Լոս Անջելեսում, Սան Դիեգոյում, ինչպես նաև Կիպրոսում, Լիբանանում։


== Դերերգեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Monolith of Death Tour '96-'97

Monolith of Death Tour '96-'97, ամերիկական Cannibal Corpse խմբի առաջին համերգը։ 1997 թվականին ազատ են արձակվել VHS սկավառակներ Metal Blade Records լեյբլում, իսկ DVD դուրս եկավ 2002 թվականին։ Հավաքածուն բաղկացած է կենդանի ձայնագրություններից (Monolith of Death Tour շրջագայությունից)։


== Ստեղծագործությունների ցանկ ==
Perverse Suffering
Monolith
Pulverized
Fucked With a Knife
Bloodlands
Gutted
A Skull Full of Maggots
Mummified In Barbed Wire
Orgasm Through Torture
Devoured By Vermin
Stripped, Raped and Strangled
Hammer Smashed Face
Կարկասսոն Նորդ (կանտոն)

Կարկասսոն Նորդ (ֆր.՝ Carcassonne-Nord), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լանգըդոկ-Ռուսիլյոն շրջանում։ Օդ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Կարկասոն օկրուգի մեջ։ Համաձայն 1999 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 13998 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1108 է։ Կանտոնում կա 2 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Ջենիֆեր Դուդնա

Ջենիֆեր Էնն Դուդնա (անգլ.՝ Jennifer Anne Doudna, փետրվարի 19, 1964(1964-02-19), Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, ԱՄՆ), ամերիկացի կենսաքիմիկոս և գենետիկ, գենոմիկայի հետազոտող, «CRISPR-Cas9» գենոմի փոփոխման տեխնոլոգիայի ստեղծողներից մեկը։ Աշխատությունները հիմնականում նվիրված են կառուցվածքային կենսաբանության և կենսաքիմիայի ոլորտներում։ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (2020, Էմանուել Շարպանտիեի հետ համատեղ)՝ գենոմի փոփոխման մեթոդի մշակման համար։
Հայտնի է դարձել որպես ՌՆԹ-ինտերֆերենցիայի հետազոտող և «CRISPR» գենոմի փոփոխման տեխնիկայի հայտնաբերիչ։ 2012 թվականին Դուդնան և Էմանուել Շարպանտիեն դարձել են առաջիններն, ովքեր առաջարկել են, որ «CRISPR/Cas9» մեխանիզմը կարող է օգտագործվել գեների ծրագրավորված խմբագրման համար, ինչը գնահատվում է որպես կենսաբանության պատմության մեջ ամենանշանակալի հայտնագործություններից մեկը։
Փիլիսոփայության դոկտոր (1989), Բերքլիի կալիֆոռնյան համալսարանի պրոֆեսոր, Հովարդ Հյուզի բժշկական ինտիտուտի հետազոտող (1997 թվականից), ԱՄՆ գիտությունների (2002) և բժշկական (2010) ակադեմիաների անդամ, Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանցի անդամ (2016)։


== Կենսագրություն ==
Երբ նա յոթ տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է Հավայան կղզիներ, որտեղ նրա հայրն սկսել է անգլերեն գրականություն դասավանդել Հավայան համալսարանում, իսկ մայրը՝ տեղական քոլեջում։
Կապուտաչյա Ջենիֆերն իրեն օտար էր զգում այնտեղի երեխաների մեծ մասի շրջանում, որոնք ունեին պոլինեզիական և ասիական ծագում, և հաճախ «փախչում» էր գրքեր կարդալու, կամ էլ ուսումնասիրում էր կղզու կտրատված հրաբխային լանդշաֆտը, լողափերը և փարթամ բուսականությունը։
Ավարտել է Պոմոնական քոլեջը (քիմիայի բակալավր, 1985)։ 1989 թվականին ստացել է կենսաքիմիայի գծով փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան Հարվարդի բժշկական դպրոցում՝ Ջեք Շոստակի ղեկավարությամբ, որը հետագայում արժանացել է 2009 թվականի Նոբելյան մրցանակի։ Նրա դոկտորական ուսումնասիրությունները վերաբերում են ՌՆԹ-ին։
2002 թվականից աշխատում է Բերքլիի կալիֆոռնյան համալսարանում, որտեղ այժմ քիմիայի և մոլեկուլային ու բջջային կենսաբանության պրոֆեսոր է։
Արվեստի և գիտության ամերիկյան ակադեմիայի անդամ է (2003), «National Academy of Inventors»-ի (2014) և Քաղցկեղի հետազոտությունների ամերիկյան ասոցիացիայի ակադեմիայի (AACR Academy, 2017) գործող անդամ է (ֆելոու)։
Ավելի քան 200 գիտական աշխատանքների հեղինակ է։
Ամուսինը՝ Ջեյմի Քեյթը, Բերքլիի կալիֆոռնյան համալսարանի պրոֆեսոր է։ Որդին՝ Էնդրյու Դուդնա-Քեյթը (ծնված 2002 թվականին), «հետաքրքրված է համակարգիչներով և մաթեմատիկայով»։


== Մրցանակներ և պարգևներ ==

Եյլի (2016) և Հոնկոնգի (2017) համալսարանների պատվավոր դոկտոր է։

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դուդնան «What is Biotechnology» կայքում(անգլ.)
Սյուզան Հեյվորդ

Սյուզան Հեյվորդ, ի ծնե` Էդիթ Մարեներ (անգլ.՝ Susan Hayward,  անգլ.՝ Edythe Marrenner, հունիսի 30, 1917(1917-06-30)[…], Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - մարտի 14, 1975(1975-03-14)[…], Հոլիվուդ, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, ով հինգ անգամ առաջադրվել է «Օսկարի» և մրցանակ ստացել 1959 թվականին՝ «Ես ուզում եմ ապրել» ֆիլմում հանցագործ Բարբարա Գրեմի դերի համար։


== Կենսագրություն ==
Սյուզան Հեյվորդը (ի ծնե` Էդիթ Մարներ) ծնվել է 1917 թվականի հունիսի 30-ին Նյու Յորքի թաղամասերից մեկում՝ Բրուքլինում, և երեք երեխաներից՝ Ուոլթերից և Էլենից ամենափոքրն է եղել։ 1937 թվականին նա առաջին անգամ գնացել է Հոլիվուդ՝ հուսալով, որ կստանա Սկարլետ Օ'Հարայի դերը «Քամուց քշվածները» ֆիլմում։ Չնայած դերը նրան չի հասել, բայց աղջկա հետ պայմանագիր է կնքվել։ Պրոդյուսերները պնդել են, որ դերասանուհին ստանա այնպիսի անուն, որը հեռուստադիտողին կիշեցնի իրենց սիրելի Ռիտա Հեյուորթին։

1940-ականներին Հեյվորդը քրտնաջան աշխատել է, և յուրաքանչյուր նոր կինոնկարի հետ կարծիքը բարելավվել է նրա դերասանական ունակության մասին։ Տասնամյակի կեսերին նա նկարահանվել է ֆիլմերում, որտեղ նրա գործընկերներն էին այնպիսի աստղեր, ինչպիսիք են Գերի Կուպերը և Ջոն Ուեյնը։ Աշխույժ կարմրահերը շարունակել է մնալ ուշադրության կենտրոնում ամբողջ հիսունական թվականներին։ 1958 թվականին ամերիկյան կինոարդյունաբերության գլխավոր մրցանակը ստանալուց հետո Հեյվորդի կարիերան մտել է ճգնաժամային շրջան։ Կինոքննադատները նրան մեղադրել են սենտիմենտալ դերերի նկատմամբ աճող հակվածության մեջ։ 1964 թվականին նա ստիպված հայտարարել է մեծ կինոյից հեռանալու մասին։
Հեյվորդը ամուսնացել է դերասան Ջես Բարկերի հետ և նրանք ունեցել են երկու երեխա՝ երկվորյակ որդիներ Գրեգորի և Թիմոթի Բարկերները (ծնվել են 02.19.1945): Հոլիվուդյան բամբասանքների սյունակներում ամուսնությունը նկարագրվում էր որպես «տուրբուլենտային»։ Նրանք ամուսնալուծվել են 1954 թվականին, որից հետո Հեյվորդը փորձել է ինքնասպան լինել։ 1957 թվականին ամուսնացել է գործարար Ֆլոյդ Իթոն Չոքլիի հետ։ Պարզվել է, որ այս ամուսնությունը երջանիկ էր, բայց այն ողբերգական ավարտ է ունեցել։ Չոքլին մահացել է 1966 թվականի հունվարի 9-ին, և Հեյվորդը երկար տարիների սգացել է նրա մահը։ Հաջորդ տարիներին նա քիչ էր խաղում կինոյում, և Ջորջիայից տեղափոխվել է Ֆլորիդա, քանի որ ամուսնու մահից հետո չի կարողացել ապրել իր նախորդ տանը և նույնիսկ տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա։
Իր կյանքի վերջին երկու տարիներին Հեյվորդը պայքարել է գլխուղեղի ուռուցքի դեմ։ Այն հայտնաբերվել է 1973 թվականին։ 1975 թվականի մարտի 14-ին տանը նոպաներ է ունեցել՝ Բևեռլի Հիլզում, որից հետո նույն օրը մահացել է 57 տարեկան հասակում։ Դերասանուհու հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել մարտի 16-ին, Ջորջիա նահանգում։ Շատերը նրա մահացու հիվանդությունը կապել են Նևադայում «Նվաճող» ֆիլմի նկարահանումների հետ, որտեղ 1953 թվականին փորձարկվել են միջուկային զենքեր։ Նկարահանումներին մասնակցել է ընդհանուր առմամբ 220 դերասան և անձնակազմի անդամ, որոնցից 1980-ականների վերջին, ըստ People ամսագրի, 91 մարդ հիվանդացել է տարբեր տեսակի քաղցկեղով, որոնցից 46-ը՝ ներառյալ Ջոն Ուեյնը, Ագնես Մուրհեդը, Պեդրո Արմենդարիսը, Դիկ Փաուելը չեն կարողացել հաղթահարել հիվանդությունը։


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Չժեննին Յանգ

Չժեննին Յանգ (չինարեն՝ 杨振宁, անգլ.՝ Chen-Ning Franklin Yang, հոկտեմբերի 1, 1922(1922-10-01), Hefei County, Չինաստանի Հանրապետություն) չին ֆիզիկոս, աշխատում է ԱՄՆ-ում։
1948-1949 թվականներին աշխատել է Չիկագոյի համալսարանում, 1949 թվականից՝ Պրինստոնի բարձրագույն հետազոտությունների ինստիտուտում (1955 թ-ից՝ պրոֆեսոր)։ 1966 թվականից՝ Նյու Յորք նահանգի համալսարանի տեսական ֆիզիկայի ինստիտուտի պրոֆեսոր և տնօրեն։ Աշխատանքները վերաբերում են դաշտի քվանտային տեսությանը, տարրական մասնիկներին, ֆազային անցումների տեսությանը։ Լի Ցզուն Դաոյի հետ համատեղ 1956 թվականին տեսականորեն ապացուցել է զույգության խախտումը թույլ փոխազդեցություններում (նոբելյան մրցանակ, 1957), որը հետագայում հաստատվել է փորձով։ Չժեննին Յանգն ունի նաև երկբաղադրիչ նեյտրինոյի տեսությանը (Լի Ցզուն Դաոյի և Ռ․ էմեի հետ համատեղ), կոնդենսացման տեսությանը (Լի Ցզուն Դաոյի հետ համատեղ) նվիրված աշխատանքներ։ Ապացուցել է վիճակագրական գումարների համար ջերմադինամիկական սահմանի գոյությանը վերաբերող մի քանի թեորեմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վինսեն Սերուտի

Վինսեն Սերուտի (ֆր.՝ Vincent Cerutti, մարտի 16, 1981(1981-03-16), Լե Ման), ֆրանսիացի ռադիո և հեռուստահաղորդավար։


== Ռադիոկարիերա ==
14 տարեկանում Վինսենն սկսել է իր ռադիոկարիերան՝ սկզբնական շրջանում աշխատելով համայնքային նշանակության ռադիոընկերություններում։ 2001-2005 թվականներին աշխատել է MFM Radio ընկերությունում, իսկ 2004 թվականին մի քանի ամիս աշխատել Bel RTL-ում։ 2007 թվականին աշխատել է Chérie FM-ում։ 2010 թվականի ամռանը միացել է ֆրանսիական RTL ռադիոընկերության աշխատանքներին, որի եթերում հուլիսից օգոստոս ամիսներին երկուշաբթիից ուրբաթ ներկայացրել է օրվա նորությունները։ Որոշակի դադարից հետո 2011 թվականի ամռանը նորից վերադարձել է RTL` վարելով «Stop ou encore» հաղորդաշարը։ Մինչ Սերուտիի վերադարձը հաշորդաշարը վարում էր Վինսեն Պերոն։ Բացի այդ հաղորդումը, Ժան Սեբաստիեն Պետիդեմանժի հետ վարել է նաև «Itinéraire d'un auditeur gâté» հաղորդումը։
2013 թվականի մարտին RTL 2 ռադիոընկերության եթերում վարել է «Բարի առավոտ» հաղորդաշարը։ 2013 թվականի սեպտեմբերին միացել է RFM ռադիոընկերության աշխատանքներին, որտեղ վարել է «Interview V.I.P.»։ Հաղորդաշարը եթեր է հեռարձակվել յուրաքանչյուր ամսվա ուրբաթ օր, ժամը երկուսից չորսը։ 2014 թվականի սեպտեմբերից վարում է Chérie FM-ի առավոտյան հաղորդաշարը։


== Հեռուստակարիերա ==
2000 թվականին դարձել է «24 Hours of Le Mans» հաղորդաշարի վարող և իր նորամուտն արել AB Moteurs հեռուստաընկերությունում։ 2004 թվականին դարձել է «Tour de France à la voile» հեռուստաընկերության հեռուստահաղորդումների և փաստագրական ֆիլմերի ձայնակցող։ 2006 թվականին դարձել է «On Fait Le Plein !» հաղորդաշարի հաղորդավար և պրոդյուսեր։ Վերջինս 90 րոպեանոց հաղորդաշար էր, որը ցուցադրվում էր յուրաքանչյուր ուրբաթ երեկոյան՝ Le Mans Télévision տեղական հեռուստաընկերության եթերում։ Վերջինս ցուցադրվել է DTT ցանցով՝ Լե Ման, Լավալ, Անժե, Բլոիս և Տուր քաղաքներում։
2009 թվականի սեպտեմբերին Վինսեն Սերուտին միացել է Direct 8 հեռուստաընկերության «Morandini !» հաղորդաշարի թիմին, որտեղ ներկայացրել է «Quiz sur les coulisses des médias» անունը կրող տեսաշար։ 2010 թվականի հունվարին TF1 Production ընկերության համար եղել է «NRJ Music Award» կազմակերպչական թիմի անդամ, որի ժամանակ հարցազրույցներ է վերցրել հայտնի անձանցից։
Ավելի ուշ միացել է TF1 հեռուստաընկերությանը և 2011 թվականի հունվարից վարել է «Sosie ! Or Not Sosie ?» հաղորդումը՝ նոր հաղորդաշար, որը բաղկացած էր մանր սքեթչերից։ Նույն տարում հեռուստաընկերությունը նրան ընտրել է վարելու «Պարեր աստղերի հետ» հաղորդաշարը։ Հաղորդումը վարել է Սանդրին Կոտիերի հետ, որի առաջին եթերաշրջանը ցուցադրվել է փետրվար և մարտ ամիսներին, իսկ երկրորդ եթերաշրջանը՝ սեպտեմբեր և հոկտեմբեր ամիսներին։ TF1-ում առաջին տարվա ընթացքում, Վինսենը փրայմթայմում վարել է 17 հաղորդում։ Ավելի ուշ, Սանդրին Կոտիերի հետ միասին վարել է «Պարեր աստղերի հետ» հաղորդաշարի մյուս եթերաշրջանները։ 2014 թվականի փետրվարից սկսած Էսթել Դենիսի և Ժան Պիեռ Ֆոկալի հետ միասին վարել է հեռուստալոտո։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վինսեն Սերուտի Internet Movie Database կայքում
Րաֆֆի (այլ կիրառումներ)

Րաֆֆի, կարող է վերաբերել՝

Րաֆֆի - եգիպտահայ ծագման կանադացի երգահան է, երգիչ, գրող և հակապատերազմական շարժման ակտիվիստ
Րաֆֆի - հայ գրող, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ
Մարո Սաղյան

Մարո Սաղյան (դեկտեմբերի 10, 1910(1910-12-10), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 31, 1974(1974-01-31), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ թարգմանչուհի, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1960 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Բաքվում։ 1926 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Երևան։ 1932 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1936 թվականին՝ ՏԱՍՍ-ի թղթակցական միամյա դասընթացը, 1943 թվականին՝ Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտի օտար լեզուների ֆակուլտետի գերմաներեն բաժինը։ 1932-1935 թվականներին աշխատել է «Խորհրդային Հայաստան» օրաթերթում, 1936-1937 թվականներին՝ Հայկական հեռագրական գործակալությունում (Արմենպրես), 1939 թվականին՝ «Կոմունիստ» (ռուսերեն), 1942-1945 թվականներին՝ «Սովետական Հայաստան» թերթի խմբագրությունում, 1960-1968 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի հրատարակչական խմբում, 1968-1974 թվականներին՝ Հայկական սովետական հանրագիտարանի խմբագրությունում։
Նրա թարգմանությամբ (հայերենից) ռուսերեն լույս են տեսել Ստեփան Ալաջաջյանի «Անապատում» (Երևան, 1956), Նար-Դոսի «Պայքար» (Երևան, 1960), Խաչիկ Հրաչյանի «Ուրցի Մարան» (Երևան, 1964) գրքերը։ Մահացել է Երևանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Մատեյկովո (ավան, Ժմերինկայի շրջան)

Մատեյկովո (ուկրաիներեն՝ Матейкове), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մատեյկովո ավանում բնակվում էր 15 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,01 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1500 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Սակմար (գյուղ, Բայմակսկի շրջան)

Սակմար (ռուս.՝ Сакмар, բաշկիրերեն՝ Һакмар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 496 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Թաղ (այլ կիրառումներ)

Թաղ, կարող է վերաբերել՝

Թաղ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում
Թաղ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սպարկերտի գավառակում
Թաղ - ճարտարապետության մեջ, տարածական կառուցվածք, կորընթարդ մակերեսով ծածկ
Երդիկ

Երդիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սմիթ Ուիլբուր

Ուիլբուր Էդիսոն Սմիթ (անգլ.՝  Wilbur Addison Smith, հունվարի 9, 1933(1933-01-09), Կաբվե, Զամբիա - նոյեմբերի 13, 2021(2021-11-13), Քեյփթաուն, ՀԱՀ), հարավաֆրիկացի գրող, պատմական և արկածային վեպերի հեղինակ։


== Կենսագրություն ==
Սմիթը ծնվել է 1933 թվականի հունվարի 9-ին Բրոքեն Հիլում (այժմ՝ Կաբվե)՝ Հյուսիսային Ռոդեզիայում (այժմ՝ Զամբիա)՝ անգլիացի փախստականների ընտանիքում։ Նրան անվանել են Ուիլբուրա Րայտի պատվին, Րայտ եղբայրներից մեծը, իրենց առաջին թռիչքն իրականացրել են ինքնաթիռում ներքին այրման շարժիչով։ 1,5 տարեկնում Ուիլբուրը հիվանդացել է ուղեղային մալարիայով, հիվանդությունը տևել է տասը օր, և բժիշկը վախեցել է, որ եթե տղան ողջ մնա, անխուսափելի է լինելու ուղեղի վնասումը։ Բայց առողջանալու ընթացքն անցել է հաջող։ Ուիլբուրն ավարտել է Նատալե դպրոցը, հետո հոր ճնշմամբ սովորել է Ռոդսա համալսարանում՝ այն ավարտելով 1954 թվականին։
Սկսած 1964 թվականից՝ իր առաջին՝ «Երբ տոնում են առյուծները» վեպից հետո ունենալով մեծ հաջողություններ՝ նա դառնում է պրոֆեսիոնալ գրող։ Վեպի գլխավոր հերոսներն են երկվոյակներ Շոն Քորթնին (Sean Courtney) և Գարրիկ Քորթնին (Garrick Courtney): Իսկ նրանց նախատիպը դարձել է գրողի պապիկը՝ Քորթնի Ջեյմս Սմիթը (Courtney James Smith), որը անգլո-զուլուսական պատերազմների վետերան էր։ Քորթնիի ընտանիքը միջնադարյան նորմանների սերունդ է, որը արմատացած էր Դևոնում։
Սմիթի առաջին չորս վեպերը արգելված էին Հարավային Աֆրիկայում՝ «կողմնակալության և անպարկեշտության համար»։ Ձախակողմյան մտավորականությունը մեղադրում է գրողին ռասիզմի մեջ։ Սմիթի սցենարներով նկարվել են 10 ֆիլմեր։ Նրա գրքերը հրատարակվել են 26 լեզուներով, 38 երկներում, ավելի քան 110 մլն տպաքանակով։ Ապրում է Կոնստանցիայում, Հարավային Աֆրիկայում և Լոնդոնում, շատ է ճանապարհորդում։


== Ընտանիք ==
Ուիլբուր Սմիթը չորս անգամ եղել է ամուսնացած։ Առաջին անգամ ամուսնացել է 1964 թվականի օգոստոսին Ժուել Սլաբերտի հետ, բայց որոշ ժամանակ անց նրանք ամուսնալուծվել են։ Այս ամուսնությունից նա ունի երկու երեխա, տղան՝ Շոան և աղջիկը՝ Կրիստինան։ 1971 թվականի փետրվարին նա ամուսնացել է Դանիելա Անտուանտա Թոմասի հետ, ում հետ ապրել է մինչև կնոջ մահը՝ 1999 թվականի դեկտեմբեր. նա մահացել է ուղեղի քաղցկեղից։ 2000 թվականի մայիսին ամուսնացել է Տաջիկստանից Մոխինիսո Ռախիմիվայի հետ, որին էլ նվիրվում են բոլոր գրքերը։


== Գրականություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Վերա Ինբեր

Վերա Միխայլովնա Ինբեր (ռուս.՝ Вера Михайловна Инбер, օրիորդական ազգանուն՝ Շպենցեր [Шпенцер], հունիսի 28 (հուլիսի 10), 1890, Օդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 11, 1972(1972-11-11), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գրող։ 
«Նպատակ և ճանապարհ» (1925) և «Որդուն, որը չկա» (1927) ժողովածուներն արտացոլում են բանաստեղծուհու հետաքրքրությունը նոր հասարակության ստեղծագործ ուժերի նկատմամբ։ Հրատարակել է «Կիսաձայն» (1932) բանաստեղծությունների ժողովածուն և «Ճամփորդական օրագիր» (1939) պոեմը։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, ապրելով պաշարված Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ), փորձել է պատկերել քաղաքի հերոսական պաշտպանությունը («Լենինգրադի հոգին», 1942, բանաստեղծությունների ժողովածու, «Պուլկովյան միջօրեական», 1943, պոեմ, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946)։ Ետպատերազմյան տարիներին գրել է «Ապրիլ» (1960) բանաստեղծությունների ժողովածուն և «Ներշնչանք ու վարպետություն» (1957) գիրքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տուրվելանդիա

Տուրվելանդիա  (պորտ.՝ Turvelândia), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ, Գոյաս նահանգի կենտրոնական մասում։ Մտնում է Վալի դու Ռիու դուս Բոյս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4327 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 934,260 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 4,6 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 112.925.298,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 28.523,69 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,685 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Տուրվելանդիայի մասին
Էլեկտրական դաշտի ուժագծեր

Ուժագծերը ուժադաշտերի ( էլեկտրական, մագնիսական, գրավիտացիոն) պատկերման համար ծառայող երևակայական գծեր են։ Էլեկտրական դաշտը "տեսանելի" դարձնելու նպատակով Մայքլ Ֆարադեյը առաջարկեց էլեկտրական դաշտի ներկայացման մեկ այլ ՝ գրաֆիկական եղանակ։ Նա դաշտը պատկերեց այսպես կոչված ուժագծերի օգնությամբ։


== Տեսակները ==
Գրավիտացիոն դաշտի ուժագծեր
էլեկտրական դաշտի ուժագծեր
Մագնիսական դաշտի ուժագծեր


=== Էլեկտրական դաշտի ուժագծեր կամ լարվածության գծեր ===
էլեկտրական դաշտը կարող է լինել ինչպես պոտենցիալային,որը պայմանավորված է էլեկտրական լիցքերի առկայությամբ,այնպես էլ մրրկային,որն առաջանում է ժամանակի ընթացքում փոփոխվող մագնիսական դաշտից։ Եթե դաշտի ուժագծերի ընթացքն ու խտությունը չեն փոխվում ժամանակի ընթացքում,դաշտը կոչվում է ստացիոնար։
Մրրկային էլեկտրական դաշտի ուժագծերը փակ են։
Էլեկտրական դաշտի ուժագծեր կամ լարվածության գծեր կոչվում են այն անընդհատ գծերը, որոնց կամայական կետում դաշտի լարվածությունն ուղղված է այդ կետով տարված շոշափողի երկայնքով։
Ուժագծեր իրականում գոյություն չունեն ՝դրանք երևակայական գծեր են։ Ուժագծերով դաշտի պատկերումը միայն հարմար միջոց է։


== էլեկտրական դաշտի ուժագծերի հատկությունները ==
էլեկտրական դաշտի ուժագծերը փակ չեն դրանք ունեն սկիզբ և վերջ։
Սկսում են դրական և վերջանում բացասական կիցքերից:
Էլեկտրական դաշտի ուժագծերը միշտ ուղղահայաց են մետաղալարի մակերևույթին։
Էլեկտրական դաշտի ուժագծերի դասավորվածությունը որոշում է դաշտի բնույթը։Դաշտը կարող է լինել 

Ճառագայթաձև- եթե ուժագծերը դուրս են գալիս մի կետից,կամ հանդիպում նույն կետում։
Միատարր-եթե ուժագծերը դաշտի տվյալ բնագավառում զուգահեռ են և ունեն նույն խտությունը ։
Ոչ միատարր -եթե ուժագծերը զուգահեռ չեն։


==== Ուժագծերի ուղղություն ====
Ուժագծերին վերագրում են ուղղություն։ Պայմանականորեն համարում են , որ Էլեկտրաստատիկ դաշտի ուժագիծը սկիզբ է առնում դրական լիցքից և վերջանում բացասական լիցքով։
Տարածության բոլոր այն տիրույթներում ,որտեղ գոյություն ունի էլեկտրական դաշտ ,կարելի է տանել ուժագիծ։ Ընդ որեւմ ,լիցքի տարած բաշխման դեպքում էլեկտրական դաշտի լարվածությունը կամայական կետում որոշվում է միարժեքորեն ՝որոշակի է և մոդուլով և ուղղությամբ։ Այսինքն դաշտի յուրաքանչյուր կետով կարող է անցնել միայն մեկ ուժագիծ։ Այստեղից հետեվություն , որ ուժագծերը չեն հատվում։


===== Ուժագծերի խտություն =====
Տարածության այն տիրույթներում ,որտեղ ուժագծերն ավելի խիտ են պատկերված ,դաշտի 
  
    
      
        
          
            
              E
              →
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\vec {E}}}
   լարվածության վեկտորի մոդուլն ավելի մեծ է և այն համեմատական է ուժագծերի խտությանը ,այսինքն E-ն ուղղահայաց է մակերևույթի միավոր մակերեսով տեղամասը հատող ուժագծերի թվին։ Կետային աղբյուրի մերձակայքում էլեկտրական դաշտի լարվածության արժեքներն ավելի մեծ են ,իսկ ուժագծերը ավելի խիտ ,քան աղբյուրից հեռու կետերում։ Սակայան "q" Կետային լիցքը ընդգրկող այդ մակերևույթը հատող ուժագծերի "N" թիվը մնում է նույնը։
Ուշագծերի "n" խտությունը ,որը հավասար է գնդային մակերևույթի միավոր մակերեսով տեղամասը հատող ուժագծերի թվին ՝ n=N/S (n=N/4πr²) ,կետային լիցքից հեռանալիս նվազում է r²- ուն հակադարձ համեմատականորեն։
Կետային լիցքից հեռանալիս ճիշտ նույն կերպ նվազում է էլեկտրական դաշտի լարվածության մոդուլը :Ուստի ՝ E~n


== Տես նաև ==
Վեկտորական դաշտի ուժագծեր
Տանձատափ (այլ կիրառումներ)

Տանձատափ անվանումը վերաբերվում է հետևյալ հասկացություններին՝

Տանձատափ՝ գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզում։
Տանձատափ՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։
Տանձատափ՝ գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում, որն այժմ կոչվում է Իվանյան՝ ի պատիվ հայազգի հրետանավոր Քրիստափոր Իվանյանի։
Հասանօվա

Հասանօվա, գյուղաքաղաք Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կամախի գավառակում։ Գտնվում էր Արևմտյան Եփրատի աջ կողմի վտակ Կուրուչայի ստորին հոսանքի ձախ կողմում, Կամախ քաղաքից 42-43 կմ հարավ-արևմուտք։ Հանդիսանում էր Հասանօվա կամ Գուրուչայ գյուղախմբի կենտրոնը։


== Պատմություն ==
Հասանօվան ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
Հնում եղել է մեծ ու մարդաշատ գյուղաքաղաք։ 1909 թվականին ուներ 44 տուն` 211 հայ բնակչով։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու երկրագործությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Հասանօվան ուներ Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղաքաղաքում գործում էր վարժարան, որը 1872-1873 թվականներին ուներ 18 աշակերտ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==