Ալիս Լիդել

Ալիս Փլեզենս Լիդել (անգլ.՝ Alice Pleasance Liddell, մայիսի 4, 1852(1852-05-04), Վեստմինստեր, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - նոյեմբերի 16, 1934(1934-11-16), Westerham, Սևենոքս, Քենթ, Քենթ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), Լուիս Քերոլի «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» գրքի Ալիս կերպարի նախատիպը (նաև «Ալիսը հայելու աշխարհում» գրքի հերոսուհու նախատիպերից մեկը)։


== Կենսագրություն ==

Ալիս Լիդելը եղել է Հենրի Լիդելի (1811 թվականի փետրվարի 6 - 1898 թվականի հունվարի 18) և Լորինա Հաննա Լիդելի (ի ծնե՝ Ռիվ, 1826 թվականի մարտի 3-1910 թվականի հունիսի 25) չորս երեխաներից մեկը։ Հայրը լեզվաբան էր, Օքսֆորդ քոլեջներից մեկի դեկանը և հունարենի հայտնի «Լիդել-Սքոթ» բառարանի համահեղինակներից մեկը։ Ծնողները երկար են մտորել երեխայի անվան ընտրության շուրջ։ Տարբերակները երկուսն էին՝ Ալիս կամ Մարինա։ Ծնողներն առաջին տարբերակն առավել հարմար են համարել։
Ալիսն ունեցել է երկու ավագ եղբայր՝ Էդվարդ Հարրին (1847 թվականի սեպտեմբերի 6 - 1911 թվականի հունիսի 14) ու Ջեյմս Արթուր Չառլզը (1850 թվականի դեկտեմբերի 28 - 1853 թվականի նոյեմբերի 27, մահացել է քութեշից), և ավագ քույր՝ Լորինա Շառլոտան (1849 թվականի մայիսի 11 - 1930 թվականի հոկտեմբերի 29)։ Ալիսից հետո Հենրին և Լորինա Հաննան ունեցել են ևս վեց զավակ.

Էդիթ Մարիա (1854 - 1876 թվականի հունիսի 26),
Ռոդա Կարոլինա Էնն (1859 - 1949 թվականի մայիսի 19),
Ալբերտ Էդվարդ Արթուր (1863 - 1863 թվականի մայիսի 28),
Վայոլեթ Կոնստանցիա (1864 թվականի մարտի 10 - 1927 թվականի դեկտեմբերի 9),
Ֆրեդերիկ Ֆրենսիս (1865 թվականի հունիսի 7 - 1950 թվականի մարտի 19),
Լայոնել Չառլզ (1868 թվականի մայիսի 22 - 1942 թվականի մարտի 21)։Ալիսը շատ մտերիմ է եղել Էդիթի և Ֆրեդերիկի հետ։ Ալիսի ծննդից հետո հայրը, որը մինչև այդ Ուեսթմինսթերի դպրոցի տնօրենն էր, նշանակվել է Կրայստ-չերչ քոլեջի դեկան, իսկ 1856 թվականին Լիդել ընտանիքը տեղափոխվել է Օքսֆորդ։ Շուտով Ալիսը հանդիպել է Չառլզ Լաթուիջ Դոջսոնին, որը հանդիպել է նրա ընտանիքին 1856 թվականի ապրիլի 25-ին լուսանկարելիս։ Նա հետագա տարիներին դարձել է ընտանիքի մոտ ընկերը։
Ալիսը մեծացել է հիմնականում Լորինայի և Էդիթի ընկերակցությամբ։ Տոներին ամբողջ ընտանիքով հանգստացել են հյուսիսային Ուելսի արևմտյան ափին գտնվող «Պենմորֆա» տանը (ներկայումս՝ «Գոգարթ-Էբբի հյուրանոց)։
Ալիսի հոր մոտ սովորել են բազմաթիվ նկարիչներ, նա արքայական ընտանիքի ընկերն էր։ Ալիսի պատանեկությունն ու երիտասարդությունը համընկել են պրեռաֆայելիտների ստեղծագործական վերելքի հետ։ Նա զբաղվել է նկարչությամբ, իսկ գեղանկարչության դասեր նրան տվել է Ջոն Ռասկինը՝ հայտնի նկարիչ և 19-րդ դարի ամենանշանակալի անգլիացի քննադատներից մեկը։ Ռասկինը նրա մեջ կարողություններ է նկատել, աղջիկն ստեղծել է նրա, ինչպես նաև անգլիացի մեծ գեղանկարիչ Ուիլյամ Թըրների մի շարք նկարների կրկնօրինակներ։ Ավելի ուշ Ալիսը կեցվածք է ընդունել ֆոտոնկարիչ և պրեռաֆայելիտների մտերիմ Ջուլիա Մարգարեթ Քեմերոնի համար, որի աշխատանքները վերագրվում են անգլիական լուսանկարչության ոսկե դարին։
Որոշ տվյալների համաձայն՝ Դոջսոնը դիմել է Ալիսի ծնողներին՝ նրա ձեռքը խնդրելու թույլտվության համար, երբ աղջիկը կմեծանար։ Սակայն հստակ տեղեկություններ չկան այդ մասին։ Չի բացառվում, որ դա հետագայում ծագած «Լուիս Քերոլի և Ալիսի առասպելի» մասերից մեկն է եղել։
Հայտնի է նաև մեկ այլ «առասպել». երիտասարդ տարիներին Ալիսը քույրերի հետ մեկնել է Եվրոպա ճամփորդության և այդ ժամանակ հանդիպել է արքայազն Լեոպոլդին՝ Վիկտորյա թագուհու կրտսեր որդուն, երբ վերջինս ապրում էր Կրայստ-չերչում։ Համաձայն առասպելի՝ Լեոպոլդը սիրահարվել է Ալիսին, սակայն դրա ապացույցներ հայտնի չեն։ Այն, որ Լիդել քույրերը նրան հանդիպել են, փաստ է, սակայն Լեոպոլդի ժամանակակից կենսագիրները համարում են, որ մեծ է հավանականությունը, որ նա տարված լիներ Էդիթով (չնայած իր առաջին դստերը Լեոպոլդն անվանակոչել է Ալիս)։ Ամեն դեպքում Լեոպոլդը 1876 թվականի հունիսի 30-ին եղել է թաղման ժամանակ Էդիթի դագաղը տանողներից մեկը (նա մահացել է հունիսի 26-ին տարբեր վկայություններով՝ կարմրուկից կամ որովայնամզի բորբոքումից)։
1880 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Վեստմինստերյան աբբայությունում Ալիսը պսակադրվել է կրիկետի խաղացող Ռեջինալդ Հարգրիվսի հետ (1852 թվականի հոկտեմբերի 13 - 1926 թվականի փետրվարի 13), որը եղել է դոկտոր Դոջսոնի աշակերտներից մեկը։ Նրանից ունեցել է երեք որդի՝ Ալան Նիվեթոն Հարգրիվսը (1881 թվականի հոկտեմբերի 25 - 1915 թվականի մայիսի 9), Լեոպոլդ Ռեջինալդ «Ռեքս» Հարգրիվսը (1883 թվականի հունվար - 1916 թվականի սեպտեմբերի 25) և Քերիլ Լիդել Հարգրիվսը (1887 թվական - 1955 թվականի նոյեմբերի 26, շշուկներ է եղել, որ նրան անվանակոչել են Քերոլի պատվին, սակայն Լիդելները հերքել են դա)։ Ալանը և Լեոպոլդը զոհվել են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիայի մարտերում։ Ալանը մահացել է մարտադաշտում և թաղվել Ֆլերբում, Ռեջինալդը մահացել է վնասվածքներից և թաղվել Ժիլմոնում։ Ամուսնացած ժամանակ Ալիսը եղել է սովորական տնային տնտեսուհի, դարձել է Էմերի Դոն գյուղի կանանց ինստիտուտի առաջին նախագահը։
Չառլզ Դոջսոնի հետ վերջին անգամ հանդիպել է 1891 թվականին, երբ քույրերի հետ այցելել է նրան Օքսֆորդում։
Մահից հետո Ալիսի մարմինը դիակիզվել է Գոլդերս Գրին դիակիզարանում, աճյունափոշին թաղվել է Հեմփշիրի Լինդհյորսթ գերեզմանատանը։

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Alice Pleasance Liddell»։ National Portrait Gallery։ 2021։ Վերցված է 2021-04-01  
««Ալիսը Հրաշքների աշխարհում», գրքի ստեղծման պատմությունը»։ Selfire — блог с историями։ 2008-07-16։ Վերցված է 2021-04-01 
«Սալվադոր Դալիի նկարազարդումները «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» գրքի հիման վրա»։ Жизнь и творчество Сальвадора Дали։ 2008-07-16։ Վերցված է 2021-04-01 
Канунникова, Ольга (2002-10-25)։ «Որոշ ոստրեներ դժբախտ են մյուսներից, կամ Տրամաբանության փոքրիկ վարժություններ»։ Русский журнал։ Վերցված է 2021-04-01