Ներմետաղական միացություններ

Ներմետաղական միացություններ, մետաղական միացություններ, ներմետաղական ֆազեր, մետալիդներ, քիմիական միացություններ, որոնցում ատոմները միացած են մետաղական կապերով։ Սովորաբար մետաղների միացություններն են իրար հետ և ունեն մետաղներին բնորոշ հատկություններ՝ էլեկտրահաղորդականության ջերմաստիճանային բացասական գործակից, բարձր էլեկտրահաղորդականություն և ջերմահաղորդականություն, մետաղական փայլ (լույսի համար անթափանց են) են։ Ներմետաղական միացությունները մեծ մասամբ ունեն փոփոխական (բերթոլիդներ), երբեմն՝ կայուն (դալթոնիդներ) բաղադրություն։ Ներմետաղական միացություններ են նաև 
  
    
      
        M
        g
        S
        i
        ,
        M
        
          g
          
            3
          
        
        A
        
          s
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle MgSi,Mg_{3}As_{2}}
   և նման միացությունները, որոնցում քիմիական կապերը մասնակի մետաղական են։ Կապի մետաղական բնույթը մեծ է Կուրնակովի միացություններում՝ 
  
    
      
        C
        u
        A
        u
        ,
        C
        
          u
          
            3
          
        
        A
        u
        ,
        F
        e
        P
        t
        ,
        F
        e
        C
        r
        ,
        M
        
          n
          
            3
          
        
        A
        u
      
    
    {\displaystyle CuAu,Cu_{3}Au,FePt,FeCr,Mn_{3}Au}
   և այլն, որոնցում ատոմներն ունեն խիտ ծրարավորված դասավորություն։ Իրարից 
  
    
      
        1
        ,
        1
        −
        1
        ,
        3
      
    
    {\displaystyle 1,1-1,3}
   անգամ տարբերվող ատոմական շառավիղներ ունեցող մետաղները առաջացնում են Լավեսի ֆազեր՝ 
  
    
      
        M
        g
        Z
        
          n
          
            2
          
        
        ,
        C
        u
        M
        g
        A
        l
        ,
        C
        
          u
          
            4
          
        
        M
        g
        S
        n
      
    
    {\displaystyle MgZn_{2},CuMgAl,Cu_{4}MgSn}
   են (գերմանացի գիտնական Ֆ․ Լավես, 1934)։ Անցումային տարրերի և 
  
    
      
        M
        g
        ,
        A
        l
        ,
        G
        e
        ,
        S
        n
        ,
        S
        b
      
    
    {\displaystyle Mg,Al,Ge,Sn,Sb}
  -ի առաջացրած ներմետաղական միացությունների բաղադրությունը որոշվում է արժեքական էլեկտրոնների թվի և կառուցվածքային բջջում գտնվող ատոմների թվի հարաբերությամբ (հաստատել է անգլացի գիտնական Ու․ Յում-Ռոզերին, 1926)։ 
  
    
      
        n
        =
        
          
            3
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle n={\frac {3}{2}}}
  –ի դեպքում առաջանում է ծավալակենտրոն 21 խորանարդային (
  
    
      
        β
      
    
    {\displaystyle \beta }
  -ֆազեր), 
  
    
      
        n
        =
        
          
            21
            13
          
        
      
    
    {\displaystyle n={\frac {21}{13}}}
  -ի դեպքում՝ նիստակենտրոն խորանարդային (
  
    
      
        γ
      
    
    {\displaystyle \gamma }
  -ֆազեր), 
  
    
      
        n
        =
        
          
            7
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle n={\frac {7}{4}}}
  -ի դեպքում՝ հեքսագոնալային (
  
    
      
        ε
      
    
    {\displaystyle \varepsilon }
  -ֆազեր) կառուցվածք։ Յում-Ռոզերիի ֆազերը (էլեկտրոնային միացություններ) տարածված են բրոնզանման և արույրանման համաձուլվածքներում։ Ներմետաղական միացությունները կիրառվում են որպես մագնիսական նյութեր, կիսահաղորդիչներ և գերհաղորդիչներ, ջերմակայուն համաձուլվածքների, բարձրամրության կառուցվածքային նյութերի, տպագրական համաձուլվածքների կարևոր բաղադրիչներ և այլն։