Հիպոթերապիա

Հիպոթերապիա կամ ձիաբուժություն ( հին հունարեն՝ ἵππος «ձի»), բուժական ձիավարության միջոցով վերականգնողական մեթոդ։


== Ներգործության սկզբունքներ ==
Հիպոթերապիայի յուրահատկությունը մարմնական և կոգնիտիվ հնարների ներդաշնակ համակցությունն է պացիենտի հոգեկանի վրա։ Բուժական ձիավարությունը մարդու օրգանիզմի վրա ունենում է բիոմեխանիկական ազդեցություն և ամրապնդում է այն։ Ձիավարության ընթացքում մարդու մոտ նկատվում են այնպիսի շարժողական իմպուլսներ, որոնք լինում են քայլքի ժամանակ։ Ձիու մեջքի մկանների բարդ շարժումները ունեն մերսող և թույլ տաքացնող ազդեցություն (ձիու մարմնի ջերմությունը 1,5 աստիճանով բարձր է մարդու մարմնի ջերմաստիճանից) ձիավորի ոտքերի մկանների և փոքր կոնքի օրգանների համար և ակտիվացնում են այստեղ արյան շրջանառությունը։ Քայլքի ժամանակ ձին կատարում է 110 տեսակի տարբեր ուղղության տատանողական  շարժումներ, որոնք հաղորդվում են ձիավորին։ Ճիշտ կեցվածքը պահպանելու համար ներգործվում է հավասարակշռությունը և կոորդինացվում են շարժումները։ Մանկական ուղեղային կաթվածով հիվանդների մոտ հենց այս պատճառով սկսում են աշխատել այն մկանները, որոնք առօրյա կյանքում անգործության են մատնված։ Բացի դրանից, ձիավարության ընթացքում խթանվում է մանր մոտորիկան և հիվանդների մոտ լավանում է շրջակա աշխարհի ներդաշնակ ընկալումը՝ նույնիսկ հոգեկան տարբեր խնդիրների դեպքում։ Հիպոթերապիան լավ արդյունքներ է տալիս նաև աուտիզմի բուժման ընթացքում։


== Կիրառման ցուցումներ ==

Հիպոթերապիան կիրառվում է նյարդաբանական և այլ խանգարումների, օրինակ՝ աուտիզմի, ուղեղային կաթվածի, հոդատապի, ցրված սկլերոզի, գանգուղեղային վնասվածքների, ողնուղեղի վնասվածքների, վարքային և հոգեկան խանգարումների դեպքում։ Հիպոթերապիայի արդյունավետությունը բազմաթիվ ցուցումներով մինչև վերջ պարզ չէ, և այդ պատճառով ցուցվում է շարունակական հետազոտություններ։
Աուտիզմի բուժման տեսանկյունից հիպոթերապիայի արդյունավետությունը բավարար ապացուցված չէ։
Հիպոթերապիան կիրառվում է նաև լսողության և տեսողության խանգարումների բուժման ժամանակ։


== Հետազոտությունների արդյունքներ ==
Հիպոթերապիան դրական ազդեցություն է թողնում սահմանափակ մտավոր ունակություններով դեռահասների հավասարկշռության և ուժի վրա՝ նրանք ավելի հեշտությամբ են կատարում բավականին դժվար գործողությունները, օրինակ՝ մեկ ոտքի վրա կանգնելը։ Ստացված արդյունքների հիման վրա կարելի է կատարել եզրակացություն՝ հիպոթերապիան դրական է ազդում սահմանափակ մտավոր ունակություններ ունեցող մարդկանց հավասարակշռության պահպանման և ուժի ավելացման վրա։
Այլ հետազոտությունների արդյունքները ցույց են տալիս, որ հիպոթերապիան լավացնում է ցրված սկլերոզով ամբուլատոր բուժում ստացողների մոտ հավասարակշռության պահպանման գործընթացը։
Աուտիզմի բուժման ժամանակ վերջերս կատարված սակավաթիվ հետազոտություններից մեկի ընթացքում ուսումնասիրվել է հիպոթերապիայի ազդեցությունը և պարզվել է, որ առաջին փուլի ընթացքում այն ոչ մի փոփոխություն չի բերել,սակայն բուժման կուրսի ընթացքում 3-6 ամսվա ձիավարության համատեղման արդյունքում նկատվում է աուտիզմի նշանների զգալի նվազում։ Ծնողների մոտ ևս նկատվել է կյանքի որակի զգալի բարձրացում։


== Հիպոթերապիայի պատմություն ==
Ձիաբուժության մասին առաջին գրավոր հիշատակումները եղել են Հին Հունաստանում՝ Հիպոկրատի աշխատություններում։ 18-րդ դարի կեսին հետազոտող Դենի Դիդրոն իր՝ «Ձիավարությունը և նրա նշանակությունը առողջության պահպանման և այն կրկին ձեռք բերելու համար» ձեռնարկում գրել է․- «Ֆիզիկական վարժությունների մեջ առաջին տեղը պատկանում է ձիավարությանը։ Նրա օգնությամբ կարելի է շատ հիվանդություններ բուժել կամ էլ կանխել դրանք հենց ծագման պահին»։ Միայն  19-րդ դարի վերջին սկսվեցին գիտական հետազոտությունները  մարդու օրգանիզմի վրա ձիավարության բուժական ազդեցության ուղղությամբ։
Հիպոթերապիայի առաջին ստանդարտացված ծրագիրը մշակվել է 1980-ականների վերջին՝ կանադական և ամերիկայն բժիշկների խմբի կողմից, որոնք գնացել էին Գերմանիա՝ նոր մեթոդի մասին գիտելիքները Հս․ Ամերիկա տանելու համար։


== Ծանոթություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://americanhippotherapyassociation.org