Վրձնասունկ

Վրձնասունկ, պենիցիլիում (լատ.՝ Penicillium), անկատար սնկերի ցեղ։ Հայտնի է վրձնասունկի մոտ 250 տեսակ։


== Տարածում ==
Տարածված հողում, տարբեր բուսական մնացորդներում (բորբոսի ձևով), ամենուրեք, բոլոր կլիմայական շրջաններում։

ՀայաստանումՀՀ-ում՝ 125 տեսակ՝

Վրձնասունկ ալեխառն (Penicillium canescens),
Վրձնասունկ ոսկեգույն (Penicillium chrysogenum),
Վրձնասունկ ցիկլոպիում (Penicillium cyclopium),
Վրձնասունկ գարու (Penicillium hordei) և այլն։Հանդիպում է բոլոր մարզերում։
Բնակվում է հողում, որտեղից տարածվում է զանազան հիմնանյութերի վրա։ Սնկամարմինն առաջացնում է թավշանման, թաղիքանման, ալրանման կամ հատիկավոր, կանաչ, կապտականաչ, դեղին, դեղնականաչավուն գաղութներ։ 


== Կառուցվածք ==
Պտղամարմինը կլեյստոտեցիում է, կլորավուն, որտեղ անկանոն տեղադրված են պայուսակները։ Անսեռ բազմացումը կատարվում է կոնիդիումներով։
Կոնիդիակիրները բազմաբջիջ են, գագաթում՝ վրձնաձև ճյուղավորված, կրում են անգույն կամ թույլ գունավորված միաբջիջ կոնիղիումների շղթաներ։ Որոշ տեսակներին բնորոշ է նաև պայուսակավոր փուլը, որի ժամանակ առաջանում են մանր գնդաձև պտղամարմիններ (կլյեստոտեցիումներ)։ Սապրոտրոֆ են, կան նաև մակաբույծներ։


=== Բազմացում ===
Զարգացման ցիկլը անցնում է գլխավորապես անսեռ՝ կոնիդիալ փուլում, բայց որոշ տեսակներին հատուկ է նաև սեռական՝ պարկավոր փուլը։ Ունի բազմաբջիջ կոնիդիակիրներ, որոնք գագաթային մասում ճյուղավորվում են վրձնի նման (այստեղից՝ անվանումը), և որոնց վրա զարգանում են գունավորված միաբջիջ սպորների շղթաները։


== Բացահայտման պատմություն ==
1879 թվականին Լիոնի երիտասարդ ռազմական բժիշկ Էրնեստ Դյուշեն «հայտնագործություն» արեց, նա ուսումնասիրելով բորբոսը հաստատեց, որ դա վրձնասունկն է։
Երիտասարդը իր հետազոտության արդյունքները ներկայացրեց դոկտորական թեզում, և համառորեն առաջարկում էր շարունակել փորձերը այս ոլորտում, բայց Փարիզի Պաստյորի համալսարանը չնդունեց փաստաթուղթը, որովհետև Դյուշեն դեռ 23 տարեկան էր։
Դյուշեն հանրաճանաչ դարձավ մահվանից հետո 1949 թվականին, դրանից 4 տարի անց Ալեքսանդր Ֆլեմինգը ստացավ Նոբելյան մրցանակ պենիցիլինի հակաբիոտիկ ազդեցության բացահայտման համար։


== Նշանակություն ==
Վրձնասունկերը, քայքայելով օրգանական մնացորդները նպաստում են հողի բերրիության բարձրացմանը, կարևոր դեր են կատարում նյութերի շրջանառության մեջ։ Փչացնում են մթերքները, քայքայում մետաղյա, ապակե, թղթե իրերը, արվեստի ստեղծագործությունները։


== Տեսակներ ==

Վրձնասունկիի մի շարք տեսակներ հայտնի են որպես ֆերմենտների՝ 

Վրձնասունկ փոփոխվող (Penicillium variabile),
Վրձնասունկ հաճախակի (Penicillium frequentans),հակաբիոտիկների՝

Վրձնասունկ ոսկեգույն (Penicillium chrysogenum),
Վրձնասունկ կիտրոնադեղնավուն (Penicillium citrinum)],թույների՝ 

Վրձնասունկ կիտրոնականաչ (Penicillium citreo-viride),
Վրձնասունկ կանաչավուն (Penicillium viridicatum)] և այլնի պրոդուցենտներ։Որոշները կիրառվում են պանրագործության մեջ, օրինակ՝ 

Վրձնասունկ ռոքֆորային (Penicillium roqueforti),
Վրձնասունկ կամեմբեր (Penicillium camemberti),
Վրձնասունկ պանրասեր (Penicillium caseicolum) և այլն։


== Գրականություն ==
Asan, A. (2004, updated։ January 2011). Aspergillus, Penicillium, and Related Species Reported from Turkey. Mycotaxon. 89 (1)։ 155-157. Link։ http://www.mycotaxon.com/resources/checklists/asan-v89-checklist.pdf
Martin Schmiedeknecht։ Eurotiales in։ Urania Pflanzenreich. Viren, Bakterien, Algen, Pilze. Urania-Verlag, Berlin 2000; Seiten 417–418. ISBN 3-332-01167-7.
Wolfgang Mücke, Christa Lemmen։ Schimmelpilze. Vorkommen, Gesundheitsgefahren, Schutzmaßnahmen. ecomed MEDIZIN, Landsberg am Lech 2004


== Արտաքին հղումներ ==
Samson, R. A. & J I Pitt Integration of Modern Taxonomic Methods For Penicillium and Aspergillus Classification (with an illustration on the cover)
Penicillium Genus Record im Index Fungorum