armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սվետլանա Ալեքսիևիչ

Սվետլանա Ալեքսանդրովնա Ալեքսիևիչ (բելառուս․՝ Святлана Аляксандраўна Алексіевіч, մայիսի 31, 1948(1948-05-31)[…], Իվանո-Ֆրանկովսկ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և Բելառուս գրող, լրագրող։ Գրում է ռուսերեն։ 2015 թվականի Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրն է։
Առավել հայտնի են Ալեքսիևիչի գեղարվեստավավերագրական ժանրի «Պատերազմը կնոջ դեմք չունի» (ռուս.՝ У войны не женское лицо), «Չեռնոբիլյան աղոթք» (ռուս.՝ Чернобыльская молитва), «Ցինկե տղաներ» (ռուս.՝ Цинковые мальчики), «Սեքնդ-հենդի ժամանակը» (ռուս.՝ Время секонд-хэнд) արձակ գործերը։ Ալեքսիևիչի ստեղծագործությունները ԽՍՀՄ ուշ և հետխորհրդային շրջաններին են նվիրված, տոգորված են տառապանքով և մարդասիրությամբ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1948 թվականի մայիսի 31-ին Արևմտյան Ուկրաինայի Ստանիսլավ (այժմ՝ Իվանո-Ֆրանկովսկ) քաղաքում։ Հայրը բելառուս էր, մայրը ուկրաինուհի։ Ավելի ուշ ընտանիքը տեղափոխվում է Բելառուս։ 1965 թվականին ավարտել է Գոմելի շրջանի Կոպատկևիչի միջնակարգ դպրոցը։ Աշխատել է դաստիարակ, պատմության և գերմաներենի ուսուցիչ Մոզիրի շրջանում։ Նարովկյայի «Պրիպյացկայա պրայդա» (Прыпяцкая праўда) թերթում լրագրող է աշխատել։ 1972 թվականին ավարտել է Բելառուսի պետական համալսարանի լրագրության բաժինը, սկսել է աշխատել Բրեստի շրջանի Բերյոզա քաղաքի «Կոմունիզմի փարոս» (Маяк коммунизма) թերթում։ 1973-1976 թվականներին աշխատել է«Գյուղական թերթում», 1976-1984 թվականներին ղեկավարել է «Նյոման» ամսագրի ակնարկի և հրապարակախոսության բաժինը։ 1983 թվականին ընդունվել է ԽՍՀՄ գրողների միության շարքերը։
2000-ական թվականների սկզբից ապրել է Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում։ 2003 թվականից ապրում է Բելառուսում։


== Քննադատություն ==
Սվետլանա Ալեքսիևիչն իր ուսուցիչներ է համարում Ալես Ադամովիչին և Վասիլ Բիկովին։ Բանաստեղծ Վլադիմիր Նիկլյաևը ասել է, որ եթե ողջ ռուսական գրականությունը դուրս է եկել Գոգոլի «Շինելից», ապա Ալեկսիևիչի ստեղծագործությունները՝ Ալես Ադամովիչի «Յանկա Բրիլ» և Վլադիմիր Կոլեսնիկի «Ես բոցավառվող գյուղից եմ» (Я из огненной деревни) վավերագրական գրքերից։


== Պարգևներ ==
Հերդերի մրցանակ,
Գերմանական գրավաճառների խաղաղության պարգև,
«Պատվո նշան» շքանշան,
Համամիութենական Լենինյան Կոմերիտմիության մրցանակներ,
Կենտրոնական Եվրոպայի «Անգելուս» գրական մրցանակ,
ԽՍՀՄ գրողների միության Ն. Օստրովսկու անվան գրական մրցանակ (1984),
ԽՍՀՄ գրողների միության Կ. Ֆեդինի անվան գրական մրցանակ,
Տուխոլսկու մրցանակ,
Գրականության Նոլբելյան մրցանակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սվետլանա Ալեքսիևիչի անձնական էջը (ռուս.)
Հատված Սվետլանա Ալեքսիևիչի «Պատերազմը կնոջ դեմք չունի» գրքից՝ նրա անձնական էջում Archived 2015-10-15 at the Wayback Machine.
Սվետլանա Ալեքսիևիչի նոբելյան ճառը (ռուս.)
Զովունի գյուղատեղիի հուշարձանախումբ

Զովունի գյուղատեղիի հուշարձանախումբ, գտնվում է Արագածոտնի մարզի Ջրամբար գյուղում։ Ընդգրկված է Ջրամբարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Պատմություն ==
Ապարանի ջրամբարի ձախ ափին է գտնվում վաղմիջնադարյան հայկական ճարտարապետության Զովունի գյուղատեղիի հուշարձանախումբը, որը բաղկացած է Թուխ Մանուկ, Սուրբ Վարդան, Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցիներից և քառակող կոթողներից։
1962-1967 թթ. ջրամբարի շինարարության պատճառով Թուխ Մանուկ և Սուրբ Վարդան եկեղեցիները տեղափոխվել են գյուղի արևելյան եզրի՝ «Խաչեր» կոչվող բարձունքի վրա, իսկ Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցին մնացել է տեղում։


=== Սուրբ Պողոս-Պետրոս ===

Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցին հայկական ճարտարապետության «գմբեթավոր սրահ» տիպի շինության առաջին օրինակն է։ Ըստ ճարտարապետ Ալեքսանդր Սահինյանի` այն սկզբնապես եղել է հեթանոսական մեհյան, որը 4-րդ դ. սկզբներին վերածվել է եռանավ բազիլիկ կառույցի և միայն 5-րդ դ. վերջին ու 6-րդ դ. սկզբին Գրիգոր Գնթունի իշխանի կողմից՝ գմբեթավոր սրահի։ Շինարարական արձանագրությունը պահպանվել է եկեղեցու աջակողմյան որմնամույթի վրա։ Ուղղանկյուն դահլիճ է, որի հյուսիսային և հարավային պատերին կից երկու զույգ հզորացված որմնամույթերի վրա բարձրացված է տրոմպային փոխանցումով գմբեթը (այժմ՝ քանդված)։ Արևելյան կողմում՝ ներսից պայտաձև, դրսից ուղղանկյուն ծավալով խորանն է։ Ունի երկու մուտք՝ արևմտյան և հարավային ճակատներում։
Հիմնովին նորոգվել է 1896 թվականին։ Մեզ է հասել խոնարհված վիճակում։


=== Թուխ Մանուկ մատուռ ===

Թուխ Մանուկ եկեղեցին կառուցվել է 4-5-րդ դդ.: Միանավ, պայտաձև խորանով, թաղածածկ, կղմինդրե ծածկով երկայնական սրահ է։ Կառուցված է եղել տեղական տուֆի խոշոր սրբատաշ քարերով։ 1862 թվականին Մահտեսի Հակոբն ու իր որդի Սարգիսը նորոգել են եկեղեցին՝ շարվածքի համար օգտագործելով ավելի փոքր քարեր։ Ունի երկու մուտք՝ հյուսիսային և հարավային կողմերում։


=== Սուրբ Վարդան եկեղեցի ===
Սուրբ Վարդան եկեղեցին համալիր կառույց է՝ բաղկացած եկեղեցուց և երկհարկ դամբարանից։ Թվագրվում է 5-րդ դ.: Ուղղանկյուն հիմքով, միանավ, թաղածածկ, կղմինդրածածկ շինություն է՝ կառուցված տեղական կարմրավուն տուֆի խոշոր սրբատաշ քարերով։ Պահպանվել են եկեղեցու պատերի հիմնային մասերը։ Հարավային կողմից կից է երկհարկ դամբարանը, որից պահպանվել է միայն 2,8 մ խորությամբ գետնափոր մասը՝ անմշակ գետաքարերով շարված։ Եկեղեցու աղոթասրահի և գետնափոր դամբարանի մուտքերը հարավարևմտյան կողմի նախասրահից են։
Ըստ ավանդության՝ եկեղեցին կառուցվել է 451 թ.՝ Ավարայրի ճակատամարտում զոհված Վարդան Մամիկոնյանի հիշատակին, իսկ դամբարանում ամենայն հավանականությամբ թաղված է նրա զինակից՝ Նիգ-Ապարանի տեր, նախարար Տաճատ Գնթունին։
Ս. Վարդան եկեղեցին և դրան կից երկհարկ դամբարանը վաղ միջնադարյան ճարտարապետության եզակի նմուշներից են։
«Խաչեր» կոչվող վայրում՝ եկեղեցիների հարևանությամբ, և հնագույն գերեզմանոցում կանգնած են վաղ միջնադարյան երկու քառակող կոթողներ։


== Գրականություն ==
Սահինյան Ա., Զովունիի ճարտարապետական խումբը, «Լրաբեր հաս. գիտ.», 1968, N 1։
Պետրոսյանց Վ., Նիգ-Ապարանի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, 1988


== Ծանոթագրություններ ==
Պուխով (Օբլիվսկի շրջան)

Պուխով (ռուս.՝ Пухов ), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Օբլիվսկի շրջանում։ Մտնում է Կաշտանովսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Մուջիրեթ

Մուջիրեթ (վրաց.՝ მუჯირეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Թերջոլայի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 79 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Խեթագիտություն

Խեթագիտություն, արևելագիտության բնագավառ, որն ուսումնասիրում է մ. թ. ա. II հազարամյակում Փոքր Ասիայում ապրած խեթերի, լուվիացիների, պալայացիների լեզուն, մշակույթն ու պատմությունը։ Խեթագիտության՝ իբրև գիտության ձևավորմանը նախորդել են XIX դարի մի շարք գիտնականների աշխատությունները (Արչիբալդ Սեյս, Ա. Կնուդսոն և ուրիշներ), որտեղ կռահվել է խեթերի նշանակությունը Փոքր Ասիայի հնագույն պատմության մեջ։ Խեթագիտության առաջացման գործում էական դեր կատարեցին 1906 թվականին գերմանացի գիտնական Հյուգո Վինկլերի՝ Բողազքյոյում խեթական պետության մայրաքաղաք Խատտուսայի ավերակներից սեպագիր դիվանի հայտնաբերումը և 1915 - 1917 թվականին չեխ գիտնական Բ. Հրովսիի կողմից խեթերեն տեքստերի վերծանումը։ Գերմանիայում սկիզբ դրվեցին խեթերեն սեպագիր տեքստերի ինքնագրերի երկու պարբերական հրատարակությունների՝ «Սեպագիր փաստաթղթեր Բողազքյոյից» և «Սեպագիր տեքստեր Բողազքյոյից», որոնց հատորների թիվն այժմ անցել է 60-ից։ Խեթերեն տեքստերի բանասիրական մանրազնին վերլուծության սկզբունքները, որ տվել է գերմանացի գիտնական Ֆ. Զոմմերը 1920 - 1924 թվականներին, զարգացրել են 1920-1960-ական թթ. Ալբրեխտ Գյոտցեն, Յոհաննես Ֆրիդրիխը և ուրիշներ։ Առանձնապես կարևոր են Է. Ֆոռերի 1920-1930-ական թթ. աշխատությունները։ Յո. Ֆրիդրիխը հրատարակել է «Խեթական թագավորության պետական դաշնագրերը» (հ. 1-2, 1926-1930) մենագրությունը, մշակել խեթերենի դասագիրքն ու բառարանը։ Սկզբնավորվել են խեթագիտության մի շարք բնագավառներ՝ լեզվագիտություն, աշխարհագրություն, պատմություն, կրոն։ 1957 թվականին Ա. Գյոտցեն լույս ընծայեց «Փոքրասիացիներ» աշխատությունը, որտեղ ամփոփված են խեթագիտության բոլոր բնագավառները։
Հայաստանում խեթագիտության հետ կապված բազմաթիվ հարցերին, մասնավորապես խեթական պետության և Հայկական լեռնաշխարհի ու նրա հնագույն բնակիչների փոխհարաբերություններին են նվիրված Ա. Խաչատրյանի, Գ. Ղափանցյանի, Վ. Խաչատրյանի մի շարք ուսումնասիրություններ և հոդվածներ։
Շպայհերսդորֆ

Շպայհերսդորֆ (գերմ.՝ Speichersdorf), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բայրոյթի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 6003 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 52,89 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 72 190։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Լաշա Ջանջգավա

Լաշա Ջանջգավա (վրաց.՝ ლაშა ჯანჯგავა; 1970, մայիսի 5, Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ), վրացի շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Վրաստանի շախմատային հավաքականի կազմում մասնակցել է 4-րդ ամառային շախմատի օլիմպիադային։ Ներկայիս վարկանիշը՝ 2469:


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մայրիկ, ես ողջ եմ (ֆիլմ, 1985)

«Մայրիկ, ես ողջ եմ» (ռուս.՝ «Мама, я жив»), 1985 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ՝ նկարահանել է ռեժիսոր Իգոր Դոբրոլյուբովը։


== Սյուժե ==
1943 թվականի աշուն, Հայրենական մեծ պատերազմ։ Պարտիզանական ճամբար բելառուսական ճահիճներում։ Ճամբարի «անտառային դպրոցում» նորեկ կա՝ Պետյա Դիմը, որ բաց է թողել ուսման երկու տարիները, արդեն մոռացել է սովորածն ու նստում է իրենից փոքր երեխաների հետ։ Շուտով հրամանատարությունը որոշում է դպրոցը՝ ծեր ուսուցչուհուն և տասը երեխաների, ուղարկել Մեծ երկիր, բայց ինքնաթիռի ժամանման վայրում տեղակայվել է ֆաշիստների պատժիչ ջոկատի դարանը։ Պարտիզանների պաշտպանության ներքո երեխաներն ուսուցչուհու հետ հասցնում են հեռանալ և թաքնվել ճահիճներում գտնվող տանը։ Պատժիչ ջոկատի անդամները գտնում են դպրոցն ու այրում ստացված տետրերն ու դասագրքերը, վերցնում հագուստն ու երեխաների կողմից ականապատ դաշտում հավաքված կարտոֆիլը։ Ֆաշիստները չեն սպանում երեխաներին՝ համոզված լինելով, որ նրան կմահանան սովից։
Բայց երեխաների շարքում է Պետյա Դիմը։ Նա իր հինգ մատի պես գիտի անտառն ու ճահիճները։ Տասներկու տարեկանում նա արդեն ունի պարտիզանական ջոկատի հետախույզի երկու տարվա մարտական փորձ և «Խիզախության համար» մեդալ։ Նա ունի նաև զենք, որ կարտոֆիլ հավաքելիս գտել է ականապատ դաշտում։ Եվ նպատակ՝ կատարել զոհված կոմիսարի վերջին ու «գրեթե մարտական» առաջադրանքը՝ հանձնել ինքնաձիգն ու ուսուցչուհուն հանձնել հինգերորդ դասարանի քննությունը։
Ֆիլմի վերնագիրը՝ «Մայրիկ, ես ողջ եմ», այն գրությունն է, որ Պետյա Դիմը, հետախուզական երթի ժամանակ մտնելով հայրենի գյուղ, գրում է իրենց այրված տան վառարանի մնացորդների վրա՝ իմանալով, որ մորն սպանել են գերմանացիները։


== Դերերում ==
Երեխաներ՝

Ժենյա Կունսկի – Պետյա Դիմ
Սաշա Մոիսեև – Վիտյա Ռոժնովսկի
Մարգարիտա Յարոշևիչ – Ալյոնա Շումսյակա
Իգոր Սուսենկևիչ – Գենկա Շչերբա
Անդրեյ Սոլովեյ – Վադիկ Լոպուխին
Յուրա Վորոբեյ – ԲորիսկաՄեծահասակներ՝

Ստեֆանիա Ստանյուտա – Դոմնա Ֆիլիպովնա, պարտիզանական ջոկատի «անտառային դպրոցի» ուսուցչուհի
Վալերի Ֆիլատով – Իվան Ֆոմիչ Դրագուն, պարտիզանական ջոկատի հրամանատար
Յուրի Կուխարյոնոկ – Դմիտրի, պարտիզանական ջոկատի հրամանատար
Գենադի Գարբուկ – մայոր Նիկոլսկի
Գալինա Մակարովա – Կազիմիրովնա, պարտիզան
Ալեքսանդր Բեսպալի, Ալեքսանդր Արժիլովսկի, Գենադի Դավիդենկո, Անատոլի Տերպիցկի – պարտիզաններ
Վալենտին Բելոխվոստիկ – Պրոկոպ Մալոկուռնի, բելառուս կոլաբորացիոնիստ
Լեոնիդ Գրիվենև – գերմանացի սպա


== Երաժշտություն ==
Ֆիլմում հնչում են «Я живой (Встречай меня мама, я так торопился)» և «Белоруссия моя» երգերը (երաժշտությունը՝ Վալերի Զուբկովի, տեքստը՝ Միխայիլ Տանիչի) Սերգեյ Բելիկովի կատարմամբ։


== Քննադատություն ==

— «Нёман» ամսագիր, Բելառուսական ԽՍՀ գրողների միության պարբերական, 1987 թվական


== Մրցանակներ ==
Համամիութենական 19-րդ կինոփառատոնի մրցանակ «Պատերազմը և երեխաները» թեմայի լավագույն բացահայտման համար, 1986, Ալմա Աթա


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Минькина О. — Каникулы — только после победы (Худож. фильм «Мама, я жив»: Сценарий В.Халипа; Постановка И.Добролюбова) // Советская Белоруссия, 11 апреля 1986
Մաձարա Սանտ Անդրեա

Մաձարա Սանտ Անդրեա  (իտալերեն՝ Mazzarrà Sant'Andrea), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզում՝ Մեսինա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1777 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 293 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 7 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 98056։ Հեռախոսային կոդը՝ 0941։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Կույս Մարիամը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի վերջին կիրակի օրը և մայիսի 31-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0941 83048
Էլեկտրոնային հասցե՝ անհայտ
Գլխավոր կայք՝ http://www.mazzarra.it Archived 2009-04-11 at the Wayback Machine.


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.mazzarra.it Archived 2009-04-11 at the Wayback Machine.
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Լոնդոնի ֆոնդային բորսա

Լոնդոնի ֆոնդային բորսա, ֆոնդային բորսա Լոնդոն Սիթիում, Միացյալ Թագավորություն։ Տեղակայված է Պետերնոսթեր հրապարակում՝ Սուրբ Պողոսի տաճարի մոտ։ 2014 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ բորսայի կապիտալիզացիան կազմում էր $6.06 տրիլիոն՝ դարձնելով բորսան երրորդ խոշորագույնը աշխարհում և խոշորագույնը Եվրոպայում։ Բորսան ամենահին բորսաներից մեկն է Եվրոպայում։ Պաշտոնապես հիմնադրվել է 1801 թվականին, սակայն նրա պատմությունն սկսել է 1570 թվականին, երբ  արքայի ֆինանսական գործակալ և խորհրդական Թոմաս Գրեշեմը իր անձնական փողերով կառուցեց Արքայական բորսան։
Լոնդոնի բորսայի բաժնետոմսերի շուկան բաժանվում է 2 մասի՝

հիմնական (անգլ.՝ main, official), որը հասանելի է այն ընկերություններին, որոնք բավարարում են Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական ծառայությունների վերահսկման մարմնի պահանջներին (անգլ.՝ The Financial Services Authority (FSA))
այլընտրանքային (անգլ.՝ Alternative Investments Market, AIM), պակաս խիստ պահանջներով, որը նախատեսված է երիտասարդ, հիմնականում նորարական ընկերությունների համար։Լոնդոնի ֆոնդային բորսան համարվում է ամենամիջազգայնացվածը․ նրան է բաժին ընկնում բաժնետոմսերի միջազգային առևտրի մոտ 50 տոկոսը․ 2004 թվականին այնտեղ արժեթղթեր ունեին 340 օտարերկրյա կազմակերպություն՝ աշխարհի 60 երկրներից, իսկ օտարերկրյա արժեթղթերի թողարկիչ կազմակերպությունների բաժնետոմսային առևտրի ծավալը կազմեց 2229 մլրդ ԱՄՆ դոլար։ Ընդհանուր առմամբ Միացյալ Թագավորության տարածքում տեղակայված է 22 ֆոնդային բորսա (ամենախոշորները գտնվում են Լոնդոնում, Լիվերպուլում, Գլազգոյում և Բիրմինգհեմում)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լոնդոնի ֆոնդային բորսայի պաշտոնական կայք (անգլ.)
Լոնդոնի ֆոնդային բորսան հրաժարվել է վաճառվել Nasdaq-ին (ռուս.)
Ֆրիդրիխ Վիկ

Ֆրիդրիխ Վիկը (գերմ.՝ Johann Gottlob Friedrich Wieck)(օգոստոսի 18, 1785(1785-08-18), Պրեչ, Bad Schmiedeberg, Վիտենբերգ, Սաքսոնիա-Անհալթ, Գերմանիա - հոկտեմբերի 6, 1873(1873-10-06), Լոշվից, Դրեզդեն, Գերմանական ռայխ), գերմանացի դաշնամուրի հայտնի ուսուցիչ է։ Իր աշակերտներից են կոմպոզիտոր Ռոբերտ Շումանը և դիրիժոր Հանս ֆոն Բյուլոն։ Նրա և երգչուհի Մարիան Տրոմլիցի միությունից ծնվում է դաշնակահարուհի Կլարա Վիկը, որը հետագայում դառնում է Կլարա Շուման։ Դաշնամուրի հանդեպ Վիկի սերը այնքան մեծ էր, որ նա ստեղծել էր իր սեփական դաշնամուրի գործարանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Արկադի Հարությունյան (ֆուտբոլիստ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արկադի Հարությունյան (այլ կիրառումներ)Արկադի Ավետիսի Հարությունյան (ծննդյան պահին՝ Հարությունով, դեկտեմբերի 20, 1948(1948-12-20), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և հայ նախկին ֆուտբոլիստ, պաշտպան։


== Կարիերան ==
Հայկական ֆուտբոլի սան է։ 1965 թ. հանդես է եկել ԽՍՀՄ առաջնության երկրորդ խմբում՝ «Լեռնագործ» (Կապան) ակումբում։ 1967-68 թթ. խաղացել է ԽՍՀՄ առաջնության առաջին խմբում («Ա» դասի երկրորդ խումբ) և անց է կացրել 19 խաղ Լենինականի «Շիրակի» կազմում։
1968 թ. տեղափոխվել է Երևանի «Արարատ», որի կազմում մինչև 1975 թ. խաղացել է ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն խմբում, ուր մասնակցել է 106 խաղի, դարձել ԽՍՀՄ չեմպիոն, արծաթե մեդալակիր, կրկնակի գավաթակիր։
1976-1980 թթ. խաղացել է Կույբիշևի «Կռիլյա Սովետով» ակումբում, ուր անցկացրել է 160 խաղ ԽՍՀՄ առաջնության բարձրագույն և առաջին խմբերում և խփել 3 գոլ։
2013 թ. հոկտեմբերի 10-ին Հայկական ֆուտբոլի զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի և ձեռք բերած փայլուն նվաճումների համար պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։


== Նվաճումները ==
 Արարատ

ԽՍՀՄ չեմպիոն՝ 1973
ԽՍՀՄ առաջնության արծաթե մեդալակիր՝ 1971
ԽՍՀՄ գավաթակիր՝ 1973, 1975։


== Ծանոթագրություններ ==
Կյանքըս արի հըրապարակ, ոտքի կոխան ամենքի

«Կյանքըս արի հըրապարակ, ոտքի կոխան ամենքի», Հովհաննես Թումանյանի քառյակներից, հեղինակն այն գրել է 1921 թվականի սեպտեմբերի 5-ին։


== Պատմություն ==
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի Թումանյանի № 109 և № 110 ֆոնդերում պահվում է երկու ինքնագիր։ Ինքնագրերից մեկի (№ 110) վերջում բանաստեղծը գրել է՝ «Պոլիս և հիվանդություն»։
Հովհաննես Թումանյանի դուստրը՝ Նվարդ Թումանյանը հիշում է հոր հետևյալ խոսքերը. «...Քառյակները շատ ուժեղ շտրիխներ են, դրանք իմ հոգու կենսագրությունն են»։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1922 թվականին Կ. Պոլսում լույս տեսած «Բանաստեղծություններ» ժողովածուի 64-րդ էջում, այնուհետև՝ Թումանյանի երկերի ժողովածուի 1-ին հատորի 215-րդ էջում։
Արտատպվում է «Բանաստեղծություններ» ժողովածուից։


== Ծանոթագրություններ ==
Վեսյոլի Պոդոլ (գյուղ, Բերեզնոգովատսկի գյուղական խորհուրդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վեսյոլի ՊոդոլՎեսյոլի Պոդոլ (ուկրաիներեն՝ Веселий Поділ), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովի Բուգի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլի Պոդոլ գյուղում բնակվում էր 13 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,49 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շումիլովո (գյուղ, Բուդնիցկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇումիլովոՇումիլովո (ռուս.՝ Шумилово), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վելիժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 41 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պաշա (Սվիրի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պաշա (այլ կիրառումներ)Պաշա (ռուս.՝ Паша), գետ Ռուսաստանում (Լենինգրադի մարզ)։


== Աշխարհագրություն ==
Պաշա գետը սկիզբ է առնում Պաշ լիճից և թափվում է Սվիր։ Գետը պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանին։ Ակունքը ծովի մակարդակից գտնվում է 115 մ բարձրության վրա։ Գետի ափին են գտնվում ձախից՝ Պուզոյա, Մեծ Պյալնիցա, Վերին Պալույցա, Ուրիցա, Յավոսմա, Պինեգա, Սուկսա, Սյազնեգա, աջից՝ Պիտ, Կապշա, Սապա, Պոդոգրիցա, Շիժնյա, Կոնջկա, Ռիբեժկա, Կարա, Կումբիտա, Ռոզմեգա, Դոլգայա Սվիրիցա, Բաբյա Ռեչկա բնակավայրերը։


== Հիդրոգրաֆիա ==
Պաշա գետի երկարությունը կազմում է 242 կմ, ավազանի մակերեսը՝ 6650 կմ2 է։ Գետի ջրի ծախսը միջինում կազմում է 70 մ3։


== Տես նաև ==
Գետ
Ակունք և Գետաբերան


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշա գետի մասին Սովետական Մեծ Հանրագիտարանում
Կիկաստե

Կիկաստե (էստ․՝ Kikaste), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Լուունյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 44 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Եղջերու

Եղջերուներ (լատ.՝ Cervidae)՝ կազմում են երկկճղակավոր կաթնասունների մեծ ընտանիքը։ Եղջերուների ընտանիքը բաժանվում է 4 ենթաընտանիքի՝ 

մունջակներ,
ջրային, իսկական
ամերիկյան եղջերուներ։Իսկական եղջերուներից են որմզդեղները, մշկայծյամները, ազնվացեղ և բծավոր եղջերուները, եղնիկը, մարալը։ Գոյություն ունեն ժամանակակից 51 տեսակներ։


== Տեսակներ ==
Հայտնի է մոտ 40 տեսակ՝ տարածված Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Ամերիկայում։ Հայաստանի անտառային գոտում կան այծյամներ, ազնիվ և բծավոր եղջերուներ։ Հայաստանում ազնիվ եղջերուն կլիմայավարժեցվել է «Խոսրովի անտառ» արգելոցում (1970), ապա տեղափոխվել «Դիլիջան» ազգային պարկ, որտեղ արագ հարմարվել է տեղանքի պայմաններին։ Որսն արգելված է։


== Մարմնի կառուցվածքը ==
Եղջերուների մարմնի երկարությունը մոտ 200 սմ է, կենդանի զանգվածը՝ 100–300 կգ։ Ունեն երկար ոտքեր, կարճ պոչ, երկար ու շարժուն ականջներ։ Արուները (հյուսիսային եղջերուների՝ նաև էգերը) ունեն ճյուղավորված եղջյուրներ, որոնք ամեն տարի փոխարինվում են նորերով։ Եղջերուների գունավորումը հաճախ շիկակարմիր է կամ գորշ, մատղաշները (երբեմն՝ նաև հասունները) բծավոր են։ 


== Աշխարհագրական տարածում ==
Ապրում են անտառներում, անտառատափաստաններում, տունդրայում, անտառատունդրայում՝ փոքր խմբերով։ Իսկ հյուսիսային եղջերուներն աշնանը և ձմռանը մեծ հոտեր են կազմում ու անցնում հարյուրավոր կիլոմետրեր։
Սնվում են ճյուղերով, տերևներով, խոտերով, մամուռներով, քարաքոսերով։ Ձմռանը կերը փորելով հանում են ձյան տակից։ Ունենում են 1–2 ձագ։ Որսի և արդյունագործական կենդանիներ են. գնահատվում են տաք մորթին, ամուր կաշին և համեղ միսը։ Ասիայի, Եվրոպայի և Ամերիկայի հյուսիսային շրջաններում զբաղվում են եղջերուների բուծմամբ։ Առանձնահատուկ է հյուսիսային եղջերուների բուրդը։ Մազաթելի հաստ միջուկը լցված է օդով, իսկ օդը լավ է պահպանում մարմնի ջերմությունը։ Բուրդը նաև փրկագոտի է. հյուսիսային եղջերուները հեշտությամբ լողում են, որովհետև մազաթելերը սնամեջ են։ Հյուսիսային ժողովուրդների համար եղջերուները փոխարինում են թե ոչխարին, թե կովին և թե ձիուն։
Մեդվեդիցա (գյուղ, Ժիրնովսկի շրջան)

Մեդվեդիցա (ռուս.՝ Медведица), գյուղ Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ժիրնովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էլինա Դանիելյան

Էլինա Յուրիի Դանիելյան (օգոստոսի 16, 1978(1978-08-16), Բաքու, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ շախմատիստուհի, գրոսմայստեր։ Հայաստանի վեցակի չեմպիոն (1993, 1994, 1999, 2002, 2003, 2004), Եվրոպայի թիմային առաջնության հաղթող (2003), Եվրոպայի չեմպիոն (2021)։


== Կենսագրություն ==
Էլինա Դանիելյանին 5 տարեկան հասակում շախմատ խաղալ սովորեցրել է հայրը։ 7 տարեկանից նա ներգրավվել է շախմատի խմբակում, որի ղեկավարն էր Ռաֆայել Սարկիսովը։
1988 թվականին, Արցախյան հակամարտության սկզբնական ժամանակահատվածում, նրա ընտանիքը, թողնելով Բաքուն, տեղափոխվում է Երևան։ Նա չի թողնում շախմատը և սկսում է հաճախել Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատի տան դպրոց, որտեղ մարզվում է Հովիկ Խալիկյանի ղեկավարությամբ։ Արդեն 15 տարեկանում նա հաղթում է Հայաստանի շախմատի առաջնությունում, իսկ 16 տարեկանում ստանում է կանանց գրոսմայստերի կոչում։
1992 թվականին նա դառնում է կանանց Հայաստանի ազգային հավաքականի անդամ։ 2003 թվականին, գլխավորելով Հայաստանի ազգային հավաքականը, նա հաղթում է Եվրոպայի թիմային առաջնությանում, իսկ 2007 թվականին վաստակում բրոնզե մեդալ։

2003 թվականին Էլինան ստանում է միջազգային վարպետի, իսկ 2010-ին` գրոսմայստերի կոչում։
2019 թվականին Էլինա Դանիելյանը դարձել է chess.com կայքի կազմակերպած արագընթաց շախմատի առցանց առաջնության հաղթող։
2021 թվականի օգոստոսին Ռումինիայում կայացած Եվրոպայի կանանց անհատական առաջնությունում, 11 հնարավորից վաստակելով 9 միավոր (7 հաղթանակ, 4 ոչ-ոքի), Էլինա Դանիելյանը՝ առաջինը նորանկախ Հայաստանի շախմատիստներից, դարձավ Եվրոպայի չեմպիոն։


== Վարկանիշի փոփոխության գրաֆիկ ==


== Պարգևներ ==
2011 թ. սեպտեմբերի 3-ին պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Էլինա Դանիելյանի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում (անգլ.)
Էլինա Դանիելյանի պարտիաները (անգլ.)
Էլինա Դանիելյանի անձնական քարտը 365chess.com կայքում
Էլինա Դանիելյանի անձնական քարտը OlimpBase.org կայքում
Բրիվ լա Գայարդ Սյուդ Ուեստ (կանտոն)

Բրիվ լա Գայարդ Սյուդ Ուեստ (ֆր.՝ Brive-la-Gaillarde-Sud-Ouest), Ֆրանսիայի կանտոն է, գտնվում է Լիմուզան շրջանում։ Կոռեզ դեպարտամենտի կանտոնն է։ Մտնում է Բրիվ լա Գեյյարդ օկրուգի մեջ։ Համաձայն 2007 թվականի մարդահամարի կանտոնի բնակչությունը 10932 մարդ էր։Կանտոնի համարը 1933 է։ Կանտոնում կա 5 կոմունա։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի կոմունաներ
Ֆրանսիայի օկրուգներ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային կոմիտե Archived 2007-06-29 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Ստեփան Ստեփանյան (այլ կիրառումներ)

Ստեփան Ստեփանյան անուն ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ մարդկանց՝

Ստեփան Ստեփանյան— գարդմանահայ ֆիդայի,
Ստեփան Ստեփանյան (օդաչու) - հայ օդաչու, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։
Ստեփան Սմբատի Ստեփանյան - հայ քաղաքական մեկնաբան։
Թոբորովան (գետ)

Թոբորովան, գետ Կուրի ավազանում։ Այսպես է անվանված Փարվանա կամ Թափարվան գետը։


== Ծանոթագրություններ ==
Պետական մեղադրող

Պոտական մեղադրող, անձ, որը պետության անունից դատարանում պաշտպանում է մեղադրանքը։ Մեղադրանքի պաշտպանությունը օրենքի ճշգրիտ և միատեսակ կատարման նկատմամբ պետական հսկողության ձևերից է։


== Պարտականություններ ==
Պետական մեղադրողը մասնակցում է ապացույցների հետազոտմանը, եզրակացություններ է տալիս դատական քննության ընթացքում ծագող հարցերով, հանդես է գալիս հայտարարություններով կամ կատարում միջնորդություն, մեղադրանքի հիմնավորվածության, օրենքի կիրառման, պատժամիջոցի ու չափի, այլ հարցերի վերաբերյալ հայտնում իր նկատառումները։
Դատաքննությունն ավարտվելուց հետո, դատական վիճաբանությունների փուլում, պետական մեղադրողն իր ճառում վերլուծում է գործի բոլոր հանգամանքները՝ զգալի տեղ հատկացնելով հանցագործությունների պատճառների ու դրանց կատարմանը նպաստող պայմանների պարզաբանմանը, դրանց վերացման ուղղությամբ անհրաժեշտ միջոցառումների իրականացման հարցերին։
Եթե պետական մեղադրողը համոզվում է, որ դատաքննության տվյալներով չի հաստատվում ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը, պարտավոր է հրաժարվել՝ դատարանին ներկայացնելով շարժառիթները։ Սակայն մեղադրանքից պետական մեղադրողի հրաժարումը դատարանին չի ազատում գործի քննությունը շարունակելու և ամբաստանյալի մեղավորության հարցը ըստ էության լուծելու պարտականությունից։


== Տարբեր երկրներում ==
Կապիտալիստական պետություններում պետական մեղադրանքը պաշտպանում են քրեական գործեր քննող տարբեր պաշտոնյաներ։
ԱՄՆ գերագույն դատարանում կարևորագույն գործերով պետական մեղադրանքը պաշտպանում է գլխավոր աթոռնին (State's Attorney – արդարադատության նախարարության ղեկավարը, գլխավոր դատախազը), մյուս ֆեդերալ դատարաններում՝աթոռնին (attorney – փաստաբան, պետական մեղադրողի կամ պաշտպանի պարտականություններ կատարող պաշտոնատար անձ)։
Մեծ Բրիտանիայում պետության շահերը շոշափող գործերով պետական մեղադրանքը պաշտպանում է հանրային հետապնդման դիրեկտորը, ինչպես նաև այլ պաշտոնատար անձինք։
Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Գերմանիայում, Բելգիայում, Մեքսիկայում, Վենեսուելայում և այլ երկրներում պետական մեղադրանքը պաշտպանում է դատախազը։
ԽՍՀՄ-ում և սոցիալիստական մյուս երկրներում որպես պետական մեղադրող դատարանում հանդես են եկել դատախազը, նրա տեղակալներն ու օգնականները։


== Տես նաև ==
Դատախազ
Դատախազություն
Ռուսաստանի Դաշնության դատախազություն
Կրյաժևո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)

Կրյաժևո (ռուս.՝ Кряжево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նիկոլայ Աբուտկով

Նիկոլայ Գրիգորևիչ Աբուտկով (ռուս.՝ Николай Григорьевич Абутков, 1833 - 1859), 19-րդ դարի ռուս նկարիչ։
Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի կայսերական ակադեմիայում՝ Սոկրատ Վորոբյովի արվեստանոցում։ Հայտնի է որպես տաղանդավոր բնանկարիչ, սովորում էր նաև վիմագրություն։ Մահացել է 26 տարեկանում։


== Նկարներ ==
Արվեստի ակադեմիայի ցուցահանդեսներին ներկայացրած աշխատանքները.

1858 «Տեսարան Տվերի մերձակայքում»
1859 «Ձմեռ. տեսարան Պետերբուրգից» (արժանացել է փոքր արծաթե մեդալի. ներկայումս պահվում է Ռուսական թանգարանում)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Агафонов Н. Я. Казань и казанцы — Казань, 1906. — С. 58.
Кондаков С. Н. Список русских художников к Юбилейному справочнику Императорской академии художеств. — Пг., 1915. — С. 1.
Художники народов СССР: биобиблиографический словарь. Том 1. — М., 1970. — С.
Русские художники XVIII—XX веков. Сводный список художников, встречающихся в справочной литературе. — М., 2005. — С. 6.
Русская зима. — СПб., 2010. — С. 14.


== Արտաքին հղումներ ==
Նկարիչների բառարան
Արտավեզ

Արտավեզ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Թիմարի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նահապետ (ֆիլմ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նահապետ (այլ կիրառումներ)«Նահապետ», Հրաչյա Քոչարի համանուն վիպակի հիման վրա 1977 թվականին նկարահանված հայկական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Նահապետը Եղեռնի տարիներին կորցնում է իր ընտանիքը. կնոջն ու երեխաներին սպանել են նրա աչքի առաջ, իսկ իրեն ազատ են արձակել։ Նահապետը հասնում է Արևելյան Հայաստան, բնակություն հաստատում գյուղերից մեկում։ Այստեղ նա նոր ընտանիք է կազմում։


== Դերերում ==
Սոս Սարգսյան – Նահապետ
Սոֆիկ Սարգսյան – Նուբար
Մհեր Մկրտչյան – Ափրո
Գալյա Նովենց – Անթառամ
Վրույր Փանոյան – Մովսես
Գուժ Մանուկյան – Ղուկաս
Արտաշես Գյոդակյան – Նհո
Ս. Բաբայան – Մանուշակ
Ռուդոլֆ Ղևոնդյան – Մուշեղ
Ալեքսանդր Խաչատրյան – Հարություն
Հարություն Ֆոդուլյան – Կարո
Մ. Միրզոյան – Նորայր
Ռ. Մարտիրոսյան – Հակոբ


== Դրվագներում ==
Ավետիք Ջրաղացպանյան
Ս. Չոլախյան
Ա. Ղազարյան
Թ. Սարգսյան
Լ. Մարտիրոսյան
Վ. Սմբատյան
Ս. Հովհաննիսյան
Ս. Աջաբխանյան


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Որպեսզի չսիրահարվեր Սոս Սարգսյանին։ Աննա Բաբաջանյան, Դա եղել է այսպես…, Ե., Դարակ, 2019, էջ 54-61։
Սեթ Ռոլինս

Կոլբի Լոպեզ (անգլ.՝ Colby Lopez, մայիսի 28, 1986(1986-05-28), Դավենփորթ, Այովա, ԱՄՆ), առավել հայտնի Սեթ Ռոլինս (Seth Rollins) ռինգային անվամբ, հայկական արմատներով ամերիկացի պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտիկ (ռեստլեր)։ Ներկա պահին հանդես է գալիս «WWE» կազմակերպությունում։
«WWE»-ում ելույթներ ունենալու տարիներին Ռոլինսը 2 անգամ նվաճել է WWE (աշխարհի ծանրքաշային), 2 անգամ՝ WWE ունիվերսալ, 2 անգամ՝ WWE միջմայրցամաքային և 6 անգամ՝ WWE (Raw) թիմային և 1-ական անգամներ՝ WWE Միացյալ Նահանգների և NXT չեմպիոնական տիտղոսները, ինչպես նաև հաղթանակ տարել 2014 թվականի «Փողը բանկում» և 2019 թվականի «Թագավորական մարտ» մրցույթներում։
Նախնական ճանաչման արժանացել է «Ring of Honor» (ROH) կազմակերպությունում՝ Թայլեր Բլեք ռինգային անվամբ, որտեղ հանդես գալու տարիներին մեկ անգամ ճանաչվել է ROH աշխարհի չեմպիոն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
WWE.com էջ(անգլ.)
Պաշտոնական Թվիթեր էջ(անգլ.)
Պարիպիրանգա (Բաիա)

Պարիպիրանգա (Բաիա) (պորտ.՝ Paripiranga), համայնք Բրազիլիայի հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Բաիա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Բաիա նահանգի հյուսիսարևելյան մարզում։ Մտնում է Ռիբեյրա դու Պոմբալի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 27 002 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 388,784 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 69,5 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1944 թվականի հունիսի 6-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 67.864.774,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 2.531,04 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,596 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Ծանոթագրություններ ==
Կլյուչի (գյուղ, Ուգրանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿլյուչիԿլյուչի (ռուս.՝ Ключи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ուգրանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դեմիս Օհանջանյան

Դեմիս Արմեն Օհանջանյան (անգլ.՝ Demis Armen Ohandjanian, մայիսի 1, 1978(1978-05-01), Միացյալ Թագավորություն), ծագումով հայ անգլիացի նախկին պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային հարձակվող։ Խաղացել է Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայում «Դոնկաստեր Ռովերսի» կազմում։


== Կենսագրություն ==
Դեմիս Օհանջանյանը միացել է «Միդլվիչ Աթլետիկին» 1996-1997 մրցաշրջանի սկզբին։ Նախքան 1997 թվականի հունվարին «Դոնկաստեր Ռովերսին» միանալը, նա կարճ ժամանակ է անցկացրել «Քերզոն Էշթոնի» կազմում։ Օհանջանյանն ընդամենը մեկ հանդիպում է անցկացրել «Ռովերսի» կազմում՝ փոխարինման դուրս գալով «Նորթհեմփթոն Թաունի» հետ խաղում, որում նրա թիմը հյուրընկալվելիս պարտվել է 0-2 հաշվով։ Ազատ արձակվելով՝ 1997 թվականի փետրվարին նա միացել է «Մաքլսֆիլդ Թաունին»՝ գոլ խփելով իր առաջին խաղում, երբ «Մաքլսֆիլդը» հյուրընկալվելիս 2-0 հաշվով հաղթել է «Մորքեմբին» Սփալդինգի գավաթում։ 1997 թվականի նոյեմբերին նա գոլ է խփել «Ուինսֆորդ Յունայթեդի» կազմում իր նորամուտի խաղում։
Ավելի ուշ նա միացել է «Մոսլիին»՝ 1998–1999 և 1999–2000 մրցաշրջանների ընթացքում 15 խաղում դառնալով հինգ գոլի հեղինակ։
Դեմիսը շարունակել է խաղալ «Քեռնարֆոն Թաունում», «Սթեֆորդ Ռենջերսում», «Ուինսֆորդ Յունայթեդում», «Ֆլիքսթոնում», «Վուդլի Սփորթսում» և «Չեդլի Թաունում»։ 2003 թվականի մրցաշրջանում նա լքել է «Վուդլի Սփորթսը» և միացել «Էբբի Հեյին»։


== Ծանոթագրություններ ==
Խոշլի

Խոշլի, լեռ է Գողթն գավառում, Ագուլիսի ձորի ամենավերին մասում։ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի լերկ ու քարաժայռ լանջերով գագաթներից է։ Ծովի մակարդակից ունի մոտ 2000 մ բարձրություն։ Այս լեռան ձորակներից սկզբնավորվում է Ագուլիս գետը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիներ Նոյշտադտ (Ավստրիա)

Վիներ Նոյշտադտը (գերմ.՝ Wiener Neustadt, բավ․՝  Weana Neistod), հողային ենթակայության քաղաք Ավստրիայում` Ստորին Ավստրիա դաշնային հողում։ Ըստ 2005 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալների բնակչությունը կազմում է 39.652 մարդ։ Ունի 60,96 կմ² տարածք։ Վարչատարածքային համարը` 30 401։


== Պատմություն ==
Ավստրիական պատմության մեջ Վիներ Նոյշտադտը խաղացել է կարևոր դեր։ Հիմնադրվել է 1190 թվականին Լեոպոլդ VI-ի կողմից։ Քաղաքը շատ տիրակալների նստավայրն է եղել։ Այստեղ են ծնվել Ֆրիդրիխ III և Մաքսիմիլիան I կայսրերը։ Վերջինը թաղված է քաղաքում գտնվող եկեղեցում։ Թուրքերի հետ պատերազմի ժամանակ քաղաքին սպառնում էր թշնամու մեծ բազմությունը։ Քաղաքը վերապրել է 1529 և 1683 թվականների պաշարումները։ Կործանիչ հրդեհներից բացի, Վիներ Նոյշտադտն իր գոյության ամբողջ ընթացքում նաև դիմակայել է երկրաշարժերին։ Քաղաքի համար ճակատագրական էր 1768 թվականի երկրաշարժը։ 1834 թվականի խոշոր հրդեհից հետո Վիներ Նոյշտադտը վերակառուցվել է, քաղաքի հին պարիսպներն ու պատերը թաղվել են, սակայն պահպանվել են մի քանի պատմամշակութային շինություններ, օրինակ՝ հին դքսական (ապա` կայսերական) ամրոցը, որտեղ 1752 թվականից գործել է Մարիա Թերեզայի հիմնած Ռազմական ակադեմիան։


== Քաղաքական իրավիճակ ==
2010 թվականի տվյալներով քաղաքապետը Բերնհարդ Մյուլերն է (ԱՍԴԿ)։
Համայնքի խորհուրդը (գերմ.՝ Gemeinderat) բաղկացած է 40 տեղից.

Ավստրիայի սոցիալ դեմոկրատական կուսակցություն (ԱՍԴԿ)` 21 տեղ
Ավստրիայի ժողովրդավարական կուսակցություն (ԱԺԿ)` 10 տեղ
Ավստրիայի ազատության կուսակցություն (ԱԱԿ)` 4 տեղ
﻿SLUKA կուսակցություն` 3 տեղ
﻿WNA կուսակցություն` 1 տեղ
Կանաչների կուսակցություն` 1 տեղ։


== Քույր քաղաքներ ==
 Հռենոսի Մոնհայմ, Գերմանիա (1971)
 Դեզենցանո դել Գարդա, Իտալիա (2002)
 Հարբին, Չինաստան (2006)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայք
Իզվիլիստի (Շապինայի վտակ)

Իզվիլիստի (ռուս.՝ Извилистый), գետ Կամչատկա թերակղզի, Ռուսաստանում։ Գետի երկարությունը 13 կմ։ Թափվում է Շապինա գետի ձախ ափին՝ 150 կմ հեռավորության վրա։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիր Կոլսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -19070000112220000014004


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Գետափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)

Գետափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ, կարող է վերաբերել՝

Գետափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ՝ Շիրակի մարզի Գետափ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը,
Գետափի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ՝ Վայոց ձորի մարզի Գետափ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը։
Ռայկո Միտիչ (մարզադաշտ)

Ռայկո Միտիչ (մինչև 2014 թվականի դեկտեմբերը՝ Ցրվենա Զվեզդա, սերբ.՝ Стадион «Црвена Звезда», հայտնի է նաև ինչպես Մառականա (սերբ.՝ Маракана), մարզադաշտ Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում, տեղավորում է 58 538 հանդիսատես։ Համարվում է «Ցրվենա Զվեզդա»-ի սեփական մարզադաշտը։


== Պատմություն ==


=== Հին մարզադաշտ ===
Շինարարությունը սկսվել է 1960 թվականին և 3 տարի անց ավարտվել։
1959 թվականի դեկտեմբերի 27-ին «Ցրվենա Զվեզդա»-ն խաղաց վերջին խաղը հին մարզադաշտում, որը գտնվում էր հենց նույն վայրում։
Հրաժեշտի խաղի մրցակիցը «Նովի Սադ» ֆուտբոլային ակումբն էր։ Հրաժեշտի խաղից հետո մարզադաշտը քանդվեց, որպեսզի փոխարինվի նոր, ժամանակակից կառուցվածքով՝ հենց նույն վայրում։
Նոր մարզադաշտի շինհրապարակը պատրաստելու համար, որը պետք է լիներ 12 մետրով ցածր նախորդից, փորված էր ավելի քան 350 000 խոր. մետր հողատարծք և 15 000 խոր. մետր քար։


=== Նոր մարզադաշտ ===
Շինարարությունից երեք տարի անց մարզադաշտը պատրաստ էր։ Պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1963 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Հարավսլավիայի Առաջին Լիգայի խաղից առաջ, որտեղ «Ցրվենա Զվիզդա»-ն հաղթեց «Ռիեկա»-յին 2:1 հաշվով։ Այդ օրը' մոտավորապես 55 000 հանդիսատես 9 5-մետրանոց մուտքի դարպասներով ներս մտավ և տեղավորվեց անավարտ տրիբունաներում։ Առաջին այցելուն, որը մուտք է գործել մարզադաշտ, հայտնի է որպես Լազա Պետրովիչ (գյուղացի Լոզնիցայից)։ «Ցրվենա Զվիզդա»-ի այդ տաքարյուն երկրպագուն եկել է մարզադաշտ վաղ առավոտյան, զբաղեցրել էր իր տեղը արևելյան տրիբունայում, իր պայուսակից հանել էր պանիր և խմորեղեն, նախաճաշել էր և սկսել էր համբերատարորեն սպասել օրվա վերջին՝ մինչև խաղի սկիզբը։
Ամենաշատ հաճախումներն այդ ժամանակաշրջանում գրանցվել է «Պարտիազան»-ի հետ խաղին՝ 74 000 հանդիսատես։ Հաջորդ տարի, երբ մարզադաշտը ամբողջությամբ պատրաստ էր, նրա հանդիաստեսների քանակն ավելացավ մինչև 110 000 -ի և նա ստացավ ոչ պաշտոնական մականուն՝ «Մառականա»՝ ի պատիվ Բրազիլիայի մարզադաշտի։ Բացի հետաքրքիր տեսքից, նա ուներ հոյակապ խոտածածկ դրենաժով, որը խաղը դարձնում է ավելի հաճելի։
Առաջին պաշտոնական գոլը խփել է «Ցրվենա Զվեզդա»-ի երիտասարդական հավաքականի խաղացող Տրիֆոն Միխայելովիչը «Զեմունա»-ին։ Առաջին պաշտոնական գոլը Բարձրագույն լիգայում խփել է Վուկոյան՝ «Ռիեկ»-ին։
Համաձայն վաճառված տոմսերի քանակի՝ 1975 թվականի ապրիլի 23-ին կիսաեզրափակչին «Cup winners' Cup» ընդդեմ հունգարական «Ֆերենցվարոշ» -ի (2:2) տրիբունայում պաշտոնապես կար 96 070 հանդիսատես, բայց ընդհանուր հանդիսատեսների քանակը հասնում էր 110 000-ի։
90-ականների կեսերին, որպեսզի բավավարեր «ՈՒԵՖԱ»-ի պահանջները՝ հանդիսատեսների հարմարավետության և ապահովության համար, մարզադաշտը համարլվել է միայն նստարաններով, իսկ նրանց քանակը կրճատվել է 58 538-ով։
2014 թվականի դեկտեմբերին «Ցրվենա Զվեզդա»-ի ղեկավարությունը երկրպագուների և վետերանների առաջարկով մարզադաշտի անունը փոխեց և կոչվեց «Ռայկո Միտիչ»՝ ի պատիվ լեգենդար ֆուտբոլիստի և ակումբի հիմնադրի։


== Ծանոթագրություններ ==
Տերտուղիանոս

Քվինտոս Սեպտիմիոս Ֆլորենս Տերտուղիանոս (լատ.՝ Quintus Septimius Florens Tertullianus, մոտ 160, Roman Carthage, Աֆրիկա, Հռոմեական կայսրություն - մոտ 220, Roman Carthage, Աֆրիկա, Հռոմեական կայսրություն), վաղքրիստոնեական նշանավոր աստվածաբան։ Շուրջ 40 երկերի հեղինակ, որոնցից մեզ են հասել 31-ը։ Առաջին քրիստոնյա հեղինակն է, որը մեծ թվով ստեղծագործություններ է թողել լատիներեն լեզվով։ Սկիզբ է տվել լատինական հայրաբանական դպրոցին և եկեղեցական լատիներենին, որի համար ստացել է «լատինական աստվածաբանության հայր» անունը։


== Կենսագրություն ==
Դատական հռետոր է եղել Հռոմում։ Ընդունելով քրիստոնեություն, մոտ 195 թվականին վերադարձել է Կարթագեն, հետագայում բախվել է եկեղեցու հետ։ Տերտուլիանոսի մտածողությանը բնորոշ է հակվածությունը պարադոքսներին։ Եթե իր ժամանակի քրիստոնեական մտածողները ձգտում էին մեկ համակարգի մեջ միավորել աստվածաշնչյան ուսմունքները և հունական փիլիսոփայությունը, ապա Տերտուլիանոսը ամեն կերպ ընդգծել է հավատի և բանականության խզվածությունը. «Աստծու Որդին խաչվեց. մենք չենք ամաչում, քանզի հարկ էր ամաչել։ Եվ աստծու Որդին մեռավ. դա լիովին հավաստի է, քանզի անմիտ է։ Եվ թաղվելուց հետո նա հարություն առավ. դա կասկածից վեր է, քանզի անհնար է»։ Վերացական տեսական բանականությանը Տերտուլիանոսը հակադրել է «բնական» պրակտիկ բանախոհությունը՝ հանդես գալով որպես կինիկների և առանձնապես հռոմեական ստոյիկների համախոհ։ Նա զարգացրել է կյանքում և ճանաչողության մեջ բնությանը վերադառնալու ծրագիր, կոչ արել գրքայնության շերտերը հաղթահարելով հասնել մինչև մարդկային հոգու նախասկզբնական ընդերքը։ Դրանով Տերտուլիանոսը հաստատել է էմպիրիզմն ինչպես միստիկական-հոգեբանական, այնպես էլ սենսուալիստական-ռեալիստական իմաստով։ Միաժամանակ, էմպիրիզմը նրան հանգեցրել է մատերիալիստական միտումների․ ողջ գոյը «մարմին» է, հետևաբար աստված նույնպես պետք է ըմբռնվի որպես «մարմին, որն այնուամենայնիվ, ոգի է»։ Տերտուլիանոսի հայացքներում իշխել են վախճանաբանական տրամադրությունները։ Հռոմեական պետության կարգին նա հակադրել է կինիկների ոգով ըմբռնած աշխարհաքաղաքացիությունը (կոսմոպոլիտիզմը) և քաղաքականության բարոյական բոյկոտը։
Նրան է վերագրվում է «Հավատում եմ, քանի որ անհեթեթ է» արտահայտությունը, որն իրականում Տերտուղիանոսի «Քրիստոսի մարմնի մասին» երկից մի հատվածի հարասություն է. Եվ Աստծո Որդին մահացել է՝ դա անառարկելի է, քանի որ անհեթեթ է։ Եվ թաղվել ու հարություն է առել, դա կասկածի ենթակա չէ, քանի որ անհնարին է (Et mortuus est dei filius։ prorsus credibile est, quia ineptum est. Et sepultus resurrexit։ certum est, quia impossibile, De Carne Christi, 5.4)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տերտուղիանոս. Աթենքի և Երուսաղեմի միջև (հոդված)
Տուրգա (Պիժայի վտակ)

Տուրգա (ռուս.՝ Турга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պիժա գետի ձախ ափով՝ 55 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100212115100000069
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -  115100006
Ավազանի կոդը -  13.01.01.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ադիր Սու

Ադիր Սու (ռուս.՝ Адыр-Су), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կաբարդինո-Բալկարիայի հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բակսան գետի աջ ափին 142 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է, ավազանի տարածքը 117 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Բակսան գետի ակունքն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Կասպից ծովից մինչև Տերեկա և Վոլգա գետեր։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 07020000712108200004529
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 108200452
Ավազանի կոդը - 07.02.00.007
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 08
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ժողովածու (3421)

Ժողովածու (3421), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3421 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17֊րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13,6X9,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 345 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Ունի կիսախորան, լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը գրված է մագաղաթի վրա, ուղղագիծ երկաթագրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կանաչ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 4տ, հետագայի՝ 155 ր (ԺԸ դ․):


== Բովանդակություն ==
Ներս․ Շնորհարւոյ Բանր չափաւ։
Հանելուկք։
Ներս․ Լամբրոնացւոյ Ներբող ի փարս Ներս․ Շնորհալւոյ։
Առ․ Բագիշեցւոյ Խրատ մանկանց (չափ․)։


== Ծանոթագրություններ ==
Թայմլես

«Թայմլես» կամ «Թանկարժեք քարերի եռերգություն» (գերմ.՝ Edelstein Trilogie), ֆանտաստիկ ժանրի վիպաշար՝ բաղկացած երեք գրքից։ Հեղինակը գերմանացի բանաստեղծուհի Քերստին Գիերն է։ Հեղնինակը եռագրությունը թղթին է հանձնել 2007-ից 2011 թվականներին։ Այլընտրանքային անվանումը՝ «Սերը բոլոր ժամանակների միջով»։


== Բնաբան ==
Իր եռերգության մեջ Քերստին Գիերը պատմում է ժամանակի միջով ճանապարհորդությունների, սիրո և հավատարմության, դավաճանության և խարդավանքի, ստի և քավության մասին։


== Սյուժե ==
Եռագրության գլխավոր հերոսուհին Գվենդոլին Շեֆերդն է։ Նա տասնվեցամյա սովորական դեռահաս է։ Իր համար անսպասելիորեն՝ Գվենդոլինը   հայտնաբերում է, որ իր մեջ կա ժամանակ միջով ճանապարհորդողի գեն։ Այսպես սկսվում են նրա արկածները, որի ընթացքում նա պետք է փորձի լուծել 12 առեղծվածը, ձեռք բերի նոր ընկերներ և ճանաչի առաջին սիրո դառնությունները։


== Պատմություն ==
Եռերգության 1-ին գիրքը 2013 թվականին էկրանավորվել է Գերմանիայում։ 2014 թվականին նկարահանվեց 2-րդ գրքի ֆիլմը։ 2016 թվականին  էկրանավորվել է «Թայմլես» եռագրության երրորդ մասը՝ վերջին գիրքը։


== Գրքեր ==
«Թայմլես։ Սուտակե գիրք» (գերմ.՝ Rubinrot, «Ալ ռուբին», 2009)
«Թայմլես։ Շափյուղյա գիրք» (գերմ.՝ Saphirblau, «Կապույտ շափյուղա», 2010)
«Թայմլես։ Զմրուխտե գիրք» (գերմ.՝ Smaragdgrün, «Կանաչ զմրուխտ», 2011)


== Էկրանավորումներ ==
Թայմլես։ Սուտակե գիրք (Գերմանիա, 2013 թվական)
Թայմլես 2։ Շափյուղյա գիրք (Գերմանիա, 2014 թվական)
Թայմլես 3։ Զմրուխտե գիրք (Գերմանիա, 2016 թվական)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.rubinrot-derfilm.de/ Թայմլես. պաշտոնական կայք
Ruby Red։ Macmillan։ Վերցված է փետրվարի 24, 2013 
Sapphire Blue։ Macmillan։ Վերցված է դեկտեմբերի 7, 2014 
Emerald Green։ Macmillan։ Վերցված է դեկտեմբերի 7, 2014 
«Керстин Гир «Таймлесс»»։ Лаборатория Фантастики։ Վերցված է 2017-01-07
Անմահ երգը

«Անմահ երգը» (ռուս.՝ «Бессмертная песня»), 1957 թվականի խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ-դրամա, որն ստեղծվել է «Լենֆիլմ» կինոստուդիայում։ Ֆիլմը նկարահանել է ռեժիսոր Մատվեյ Վոլոդարսկին։ Ֆիլմի սցենարը գրվել է գրող Վիկտոր Ավդեևի համանուն պատմվածքի հիման վրա։ Ֆիլմի նկարահանումներն անցկացվել են Սլավյանսկայա ստանիցայում (1958 թվականից՝ Կուբանի Սլավյանսկ քաղաք)։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողություններն սկսվում են 1920 թվականին։ Կարմիրբանակային Յուսալովը վիրավորվել է քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ։ Նա գնում է Կուբանի ստանիցաներից մեկը։ Այնտեղ նա փորձում է կազմակերպել ինքնագործունեություն։ Յուսալովին հաջողվում է ստանիցայում երաժշտական դպրոց կազմակերպել, նրա ղեկավարությամբ աշակերտները սովորում են «Ինտերնացիոնալը» և բեմադրում առաջին հեղափոխական ներկայացումը։ Սակայն Յուսալովի ջանքերը աննկատ չեն մնում, առաջին հերթին՝ նրա թշնամիների կողմից։ Կուլակները ատում են Յուսալովին, ուստի նրանք սպանում են նրան։
Հետագայում ֆիլմի գործողությունները տեղափոխվում են տարիներ անց, մոտավորապես այն ժամանակ, երբ ֆիլմը նկարահանվել է, այսինքն՝ 1950-ականներին։ Ստանիցայում, որտեղ սպանվել է կարմիրբանակայինը, նոր երաժշտական դպրոց են կառուցում, որը կոչվում է սպանված հերոսի անունով։


== Դերերում ==
Ֆեոդոր Շմակով – Յուսալով
Գալինա Կարելինա – կազակուհի
Արկադի Տրուսով – Օպանաս Մարտինիչ
Նինա Դրոբիշևա – Մարիա
Բորիս Կոկովկին – եկեղեցական երգչախմբի ռեգենտ
Նիկոլայ Կուզմին – զինվոր
Ֆեոդոր Ֆեդորովսկի – նավաստի
Վյաչեսլավ Վորոնին – Շապովալենկո
Վիկտոր Բրից – Սաշկո
Վլադիմիր Վոլչիկ – երաժշտության ուսուցիչ
Բորիս Մուրավյով – քարտուղար
Նիկոլայ Գավրիլով – զինվոր բուդյոնովկայով
Լյուբով Մալինովսկայա – ստանիցայի բնակչուհի
Վիկտոր Խարիտոնով – գիմնազիստ
Ալիսա Ֆրեյնդլիխ – գիմնազիստ


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Ալեքսեյ Լեոնտև
Ռեժիսոր՝ Մատվեյ Վոլոդարսկի
Օպերատոր՝ Վյաչեսլավ Ֆաստովիչ


== Տեխնիկական տվյալներ ==
ԽՍՀՄ, 1957
Լենինգրադ, «Լենֆիլմ»
Դրամա
Բնօրինակ լեզու՝ ռուսերեն


== Ծանոթագրություններ ==
Տորֆամեքենաներ

Տորֆամեքենաներ, մեքենաներ, որոնք տորֆի հանքավայրերը նախապատրաստում են տորֆը շահագործելու, արդյունահանելու, չորացնելու, հավաքելու, բարձելու և տեղափոխելու համար։ Տորֆամեքենաների բնորոշ առանձնահատկություններն են՝ փոքր տեսակարար ճնշումը գետնի վրա, սեզոնայնությամբ պայմանավորված համեմատաբար կարճ աշխատանքային ժամանակահատվածը, բարձր մանևրայնությունը։ Տորֆամեքենաները լինում են՝ տորֆի հանքավայրերը չորացնող, դրանք շահագործման նախապատրաստող, ֆրեզերային տորֆ արտադրող, հատակտոր տորֆ արդյունահանող, բարձող և տեղափոխող։
Լևոն Ասմարյան

Լևոն Աշոտի Ասմարյան (հոկտեմբերի 3, 1922(1922-10-03), Արմավիր, Էջմիածնի գավառ, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - մարտի 18, 1993(1993-03-18), Երևան, Հայաստան, թաղված է Արմավիր գյուղում), հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1984)։


== Կենսագրություն ==
Լևոն Ասմարյանը ծնվել է 1922 թվականին Էջմիածնի գավառի Արմավիր գյուղում։ 1945 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1959 թվականից եղել է ՀՀ ԳԱԱ գրականության ինստիտուտի գիտաշխատող։
Ասմարյանի ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ գրականության նոր և նորագույն շրջանին։ «Հայ նոր գրականության պատմություն» բազմահատորյակի հեղինակներից է։


== Պարգևներ ==
ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1980 թվական


== Երկեր ==
Վահան Թեքեյան, Երևան։ ՀԽՍՀ «Գիտելիք» ընկերություն, 1978 թվական։
Վահան Թեքեյան։ Կյանքը և ստեղծագործությունը, Երևան։ ՀՀ ԳԱ հրատ., 1971 թվական։
Ավետիք Իսահակյան, Երևան։ Գիտելիք, 1975 թվական։
Մաշտոցից մինչև Նարեկացի, Ղազինյան, Արշալույս Աբելի; Ասմարյան, Լևոն Աշոտի,  Երևան։ Գիտելիք, 1988 թվական։
Հովհաննես Հովհաննիսյան։ [Կյանքը և ստեղծագործությունը], Երևան։ ՀԽՍՌ ԳԱ հրատ., 1963 թվական։
Ակնարկներ հայ գրականության պատմության։ Մանուկյան, Սարիբեկ Արմենակի, Ասմարյան, Լևոն Աշոտի, Գամաղելյան, Տիգրան Միհրանի։  Երևան։ Լույս, 1984 թվական։
Հայ-ռուսական գրական փոխառնչությունները, Մադոյան, Արշակ Գևորգի, հայագետ; Ասմարյան, Լևոն Աշոտի,  Երևան։ Ա. հ, 1985 թվական։
Հայ գրական քննադատությունը XIX դարի 70-80-ական թվականներին, Երևան։ ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1979 թվական։
Երկու զրույց։ [Բանաստեղծ.], Ասմարյան, Լևոն Աշոտի; Հովհաննես, Շավարշ, Երևան։ Հայպետհրատ, 1946 թվական։
Երկերի լիակատար ժողովածու։ 3 հ, Վարուժան, Դանիել; Միրզաբեկյան, Ջ. Մ; Վարժապետյան, Ի. Դ. Ասմարյան, Լևոն Աշոտի, Դավթյան, Վահագն Արմենակի, Շարուրյան, Ալբերտ Սրապիոնի, Ջրբաշյան, Էդվարդ Մկրտչի, Երևան։ ԳԱԱ հրատ., 1986 թվական։
Գաբրիել Սունդուկյան։ Կյանքը և ստեղծագործությունը, Ասմարյան, Լևոն Աշոտի, Կիրակոսյան, Վ. Ա, Շտիկյան, Ս. Ա, Սարինյան, Սերգեյ Ներսեսի, Երևան։ ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1980 թվական։


== Ծանոթագրություններ ==