Լեոնիդ Բրոնևոյ

Լեոնիդ Սերգեևիչ Բրոնևոյ (ռուս.՝ Леони́д Серге́евич Бронево́й, դեկտեմբերի 17, 1928(1928-12-17), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 9, 2017(2017-12-09), Մոսկվա, Ռուսաստան), թատրոնի և կինոյի խորհրդային և ռուս դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1987)։ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակի դափնեկիր է, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» մեդալի շքանշանակիր։


== Կենսագրություն ==


=== Ծագում ===
Լեոնիդ Բրոնրոյը ծնվել է 1928 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, Կիևում, հրեական ընտանիքում։
Հայրը` Ս. Ի. Բրոնևոյը (իսկական ազգանունը` Ֆակտորովիչ), եղել է Ուկրաինայի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության պետական անվտանգության մարմինների աշխատակից, որտեղ ծառայության էր անցել Լեոնիդի ծնվելուց կարճ ժամանակ առաջ։ Մայրը Բելլա Լվովնա Լանդաուն է։
Փոքր տարիքում սովորել է ջութակ նվագել։ Կիևում ընտանիքն ապրել է քաղաքի կենտրոնում գտնվող ընդարձակ ու լուսավոր բնակարանում։
1936 թվականին, հայրը, ով այդ ժամանակ աշխատում էր որպես Կիևի մշակույթի և հանգստի կենտրոնական զբոսայգու տնօրեն, ձերբակալվում է, իսկ 1937 թվականին հատուկ որոշմամբ 5 տարով աքսորվել է ուղղիչ աշխատանքային գաղութ։ Ինչպես հավաստում էր Լեոնիդ Բրոնևոյը, «նրան մեղադրել են տրոցկիզմի համար. նա 23 տարեկանում կոմսոմոլի հավաքում պաշտպանել է Տրոցկուն, 15 տարվա վաղեմության արխիվը մեջտեղ է հանվել և նրան հիշեցվել է այդ մասին»։ Մայրը բաժանվել է հորից, փոխել է տղայի հայրանունը` «Սոլոմոնովիչը» դարձնելով «Սերգեևիչ» և որդու հետ հեռացել է Կիրովի մարզի Մալմիժ քաղաք։ Այնտեղից նրանք Կիև են վերադարձել միայն 1941 թվականին։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելու հետ նրանք տեղափոխվել են Ղազախական ԽՍՀ-ի Շիմկենտ քաղաք, որտեղ Լեոնիդը սովորել է տեղի համար 10 միջնակարգ դպրոցում և սկսել է ինքնուրույն աշխատել. եղել է հացթուխի աշակերտ, քարտուղար-մեքենագիր։ Դրանից հետո ընտանիքի հետ երբևէ չի ապրել։


=== Մասնագիտական գործունեություն ===
1950 թվականին ավարտել է Տաշքենդի Ա. Ն. Օստրովսկու անվան թատերագեղարվեստական ինստիտուտը (այժմ` Ուզբեկստանի արվեստների պետական ինստիտուտ)։ Ուսման ընթացքում ռադիոյում ուզբեկերեն լեզվով վարել է հաղորդումներ։
1950-1951 թվականներին եղել է Մագնիտոգորսկի Ա. Ս. Պուշկինի անվան դրամատիկական թատրոն դերասան։ Այդ օրերի մասին նա ասել է, որ աշխատած գումարը հազիվ բավականացրել է սննդի համար, նրան երկար ժամանակ դերեր չեն տվել։
Այնուհետև աշխատել է Օրենբուրսկի Մ. Գորկու անվան դրամատիկական թատրոնում։
1953 թվականին միանգամից ընդունվել է Մոսկվայի գեղարվեստական ակադեմիական թատրոնի դպրոց-ստուդիայի երրորդ կուրս, որն ավարտել է 1955 թվականին։
1955 թվականին եղել է Մ. Յու. Լերմոնտովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնի դերասան։ Այստեղ աշխատել է իր առաջին կնոջ, դերասանուհի Վալենտիկա Բլինովայի հետ։ Այնուհետև եղել է Իրկուտսկի դրամատիկական թատրոնի դերասան։ Իրկուտսկում է ծնվել նրա աղջիկը` Վալյան։
1958-1961 թվականներին եղել է Վորոնեժի Ա. Վ. Կոլցովի անվան դրամատիկական թատրոնի դերասան, որտեղ նրան հրավիրել էր թատրոնի տնօրեն Ֆ. Գուրսկին։ Վորոնեժում ընտանիքն ապրել է Պ. Ի. Չայկովսկու փողոցում գտնվող տանը։
1961 թվականին, կնոջ մահից հետո տեղափոխվել է Մոսկվա, այն բնակարանը, որտեղ ապրում էր հանգուցյալ կնոջ ընտանիքը։ Փորձերը թատրոններում մեկը մյուսի հետևից անհաջողությամբ էին ավարտվում, գումար չկար, և Լեոնիդը գումար էր վաստակում դոմինո խաղալով։
1962-1968 թվականներին եղել է Մոսկվայի դրամատիկական թատրոնի դերասան, 1988 թվականից` մոսկովյան «Լենկոմ» թատրոնի դերասան։
1964 թվականից սկսել է նկարահանվել կինոյում։ Հայտնի է դարձել «Գարնան 17 ակնթարթ» ֆիլմում Հենրիխ Մյուլլերի դերից հետո։ Նրա մարմնավորած գեստապոյի կերպարը ոչ թե պարզունակ սադիստ էր, ինչպես հաճախ պատկերում էին խորհրդային ֆիլմերում գետսապոներին, այլ արտաքինից բարեհոգի, յուրահատուկ հումորի զգացումով, զուրկ չէր մարդկային հատկանիշներից, պարզ վարվեցողություն ուներ, միևնույն ժամանակ` շատ չէր շողոքորթում ղեկավարներին, նաև խելացի էր, որակյալ մասնագետ ու վտանգավոր մրցակից։ Այս բոլոր հատկանիշները նրա կերպարը դարձնում էին հիշվող, հարգանք և անգամ` համակրանք ներշնչող։ Հեռուստատեսային Մյուլերի շատ ակնարկներ դարձել են թևավոր խոսքեր (Շտիրլից, ես Ձեզ կխնդրեմ մնալ...):
Երկրորդ նույնքան հայտնի կերպարը դարձել է դերասանի բժիշկը «Սիրո բանաձև» հեռուստաֆիլմում. նա ծեր մարդ է, փորձով իմաստնացած, ում համար աշխարհում անսպասելի որևէ բան չկա, չկա որևէ բան, որ կարող է նրան ստիպել կասկածել սեփական ճշմարտացիության կամ ինքնավստահության մեջ։ Բրոնևոյի կողմից այս ֆիլմում արտասանվող շատ արտահայտություններ տարածում են գտել ժողովրդի մեջ։ Նույնը վերաբերվում է նաև «Պոկրովյան դարպասներ» ֆիլմի էստրադայի արտիստ Բելյուրովին։ Ոչ պակաս վառ է նաև հերցոգի դերը «Հենց նույն Մյունհաուզենը» ֆիլմում։ Այս դեպքում ևս հերոսի արտահայտությունները տարածվել են թևավոր խոսքերի տեսքով։ 
Հաջորդ տարիներին դերասանը խաղացել է ավելի քան 20 տարբեր դերեր կինոյում։ 2008 թվականին ստացել է «Նիկա» կինոմրցանակ «Պարզ բաներ» ֆիլմում ծերուկ դերասան Ժուրավլյովի դերի համար։


=== Հիվանդություն և մահ ===
2012 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, թատրոնի համերգների ժամանակ 83-ամյա դերասանը Կիևում հիվանդանոց է ընկնում միոկարդի ինֆարկտի պատճառով։ Քաղաքային սրտաբանական կենտրոնում նրան վիրահատել են։ Դերասանը բեմ է վերադարձել 20 ամիս անց, 2014 թվականի մայիսի 28-ին, «Լենկոմ» թատրոնում։ Ա. Չեխովի «Բալենու այգին» պիեսը եղել է նրա վերջին ներկայացումը վիրահատությունից առաջ և առաջինը վերականգնումից հետո։ 
Լեոնիդ Բրոնևոյը մահացել է 2017 թվականի դեկտեմբերի 9-ին, առավոտյան ժամը 7:30, Մոսկվայի համար 51 հիվանդանոցում, ծանր հիվանդությունից` չապրելով մինչև իր 89-ամյակը, որը նշվելու էր 8 օրից։
Ի թիվս այլոց, հարազատներին ու մտերիմներին ցավակցություն են հղել նաև Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն և Ռուսաստանի վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևը։
Դերասանի հետ վերջին հրաժեշտը տեղի է ունեցել Մոսկվայի «Լենկոմ» թատրոնում, թաղված է Մոսկվայի Նովոդևիչյե գերեզմանատանը, դերասան Վլադիմիր Միխայլովիչ Զելդինի և նկարիչ Իլյա Գլազունովի կողքին։


== Ընտանիք ==
Հայրը` Սոլոմոն Իոսիֆի Բրոնևոյը (իսկական ազգանունը` Ֆակտորովիչ, 1905-1995), ծագում էր օդեսացի հրուշակագործի ընտանիքից, մասնակցել է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմին, 1920-1923 թվականների աշխատել է Պետական քաղաքական վերահսկողության համակարգում, սակայն 1927 թվականին հեռացվել է կոմունիստական կուսակցությունից` տրոցկիզմի մեղադրանքով և հեռացվել է աշխատանքից։ 1928 թվականին, որդու ծնունդից կարճ ժամանակ առաջ ավագ եղբոր միջնորդությամբ սկսել է աշխատել Կիևի պետական վերահսկողության համակարգի տնտեսական բաժնում, այնուհետև գործուղվել է Իվանովո, 1933 թվականին պարգևատրվել է Կարմիր աստղ շքանշանով և 1934 թվականին ստացել է պետական անվտանգության մայորի կոչում և նշանակվել է ՈՒԽՍՀ ՆԳԺԿ 6-րդ բաժնի ղեկավար։1935 թվականին հեռացվել է ազգային անվտանգությունից և նշանակվել է Կիևի մշակույթի և հանգստի պարկի տնօրեն։ 1936 թվականի սեպտեմբերի 13-ին ձերբակալվել է և 1937 թվականի մարտի 9-ին դատապարտվել է 5 տարվա ազատազրկման։

Մայրը Բելլա Լվովնա Լանդաուն է, հաշվապահ։
Առաջին կինը Վալենտինա Բլինովան է, դերասանուհի, մահացել է քաղցկեղից, երբ աղջիկը 4 տարեկան էր։
Աղջիկը` Վալենտինան, 27 տարի աշխատել է Հեռարձակման համաշխարհային ծառայությունում։
Թոռնուհի` Օլգա։
Երկրորդ կինը` Վիկտորիա Վալենտինովնա Բրոնևայան, ինժեներ էր։


== Պարգևներ և մրցանակներ ==

Ռուսաստանի Սովետական Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (ՌՍՖՍՀ) (26 փետրվարի, 1971)
ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (22 փետրվարի, 1979)
ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (20 մայիսի, 1987)
Ուկրաինայի ժողովրդական արտիստ (30 նոյեմբերի, 2013), Ուկրաինա պետության սոցիալ-տնտեսական, գիտատեխնիկական, մշակութային-կրթական ոլորտների զարգացման մեջ ունեցած մեծ ավանդի համար։
1996 թվականի Ռուսաստանի Դաշնության պետական մրցանակ գրականության և արվեստի ոլորտում, ըստ Ա. Պ. Չեխովի «Ճայը» պիեսում, Մ. Անդերսոնի «Թագավորական խաղեր» պիեսում խաղացած գլխավոր դերերի համար։
ՌՍՖՍՀ Վասիլև եղբայրների անվան պետական մրցանակ (1976), «Գարնան տասնյոթ ակնթարթները» հեռուստաֆիլմում Մյուլերի դերի համար։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան (2013 թվական, սեպտեմբերի 13), հայրենական թատերական արվեստի զարգացման մեջ մեծ ավանդի և բազմամյա ստեղծագործական գործունեության համար։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար», երկրորդ աստիճանի շքանշան, (1 դեկտեմբերի, 2008), հայրենական թատերական և կինոարվեստի զարգացման մեջ ունեցած մեծ ավանդի և բազմամյա ստեղծագործական գործունեության համար։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար», երրորդ աստիճանի շքանշան, (17 դեկտեմբերի, 2003), հայրենական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար», չորրորդ աստիճանի շքանշան, (25 օգոստոսի, 1997), թատերարվեստի զարգացման հարցում ունեցած մեծ ներդրումների համար։
Հուշամեդալ Մոսկվայի 850-ամյակի առթիվ
«Աշխատանքի վետերան» հուշամեդալ
Ռուսաստանի Նախագահի Երախտագիտության մեդալ (16 սեպտեմբերի, 2002), թատերարվեստի զարգացման հարցում ունեցած մեծ ավանդի համար։
«Եվրասիա» կինոփառատոն, Ալմա Աթա, 2007 թվական (մրցանակ լավագույն դերասան անվանակարգում, «Պարզ բաներ» ֆիլմի համար)
Կառլովի Վարիի միջազգային կինոփառատոն (2007, Ժյուրիի հատուկ մրցանակ, «Պարզ բաներ» ֆիլմի համար)
«Նիկա» կինոմրցանակ, երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում, (2008, «Պարզ բաներ» ֆիլմի համար)
«Ոսկե դիմակ» թատերական մրցանակ (Մոսկվա, 2013), թատերարվեստի զարգացման գործում նշանակալի ավանդի համար
Չեչնիայի նախագահի երախտագիտության մեդալ (2005)
«Նիկա» կինեմատոգրաֆիստների ռուսական ակադեմիայի ակադեմիկ։


== Ստեղծագործություն ==


=== Դերեր թատրոնում ===


==== Օրենսկբուրգի Մ. Գորկու անվան մարզային դրամատիկական թատրոն ====
Ի. Ֆ. Պոպով, «Ընտանիք», Վոլոդյա Ուլյանով


==== Մ. Յու. Լերմոնտովի անվան ռուսական դրամատիկական թատրոն ====
Ն. Ֆ. Պոգոդին, «Կրեմլի կուրանտները»  Ստալին


==== Իրկուտսկի Ն. Պ. Օխլոպկովի անվան դրամատիկական թատրոն ====
Բ. Ի. Լևանտովսկի, «Դմիտրի Ստոյանով», Յաշա Դուբլովսկի
Էրիխ Մարիա Ռեմարկ «Վերջին կանգառ», Կոխ
Դ. Դոբրիչանինի «Երեք սոխակների փողոց, 17», գերը
«Բայկալի վրա», Սերգեյ


==== Վորոնեժի Ա. Վ. Կոլցովի անվան դրամատիկական ակադեմիական թատրոն ====
Ն. Ֆ. Պոգոդինի, «Երրորդ պաթետիկ», Լենին
Յա. Ռայնիս, «Քամի, փչի՛ր»
Մաքսիմ Գորկի, «Թշնամիներ»
Վ. Մայակովսկի, «Բաղնիք»
Լոպե դե Վեգա, «Շունը գոմում»
Վ. Ս. Ռոզով, «Լավ ժամանց»
Ա. Ժերի «Վեցերորդ հարկ»
Ա. Չեխով, «Ճայը»


==== Մոսկվայի դրամատիկական թատրոն ====
1962, «Անհայտների խռովությունը», Մորգան, ամերիկացի թղթակից
1969, «Ոսկե կառք», Ֆակիր Ռախումա
1970, «Ռոմեո և Ջուլիետ»,Կապուլետներ
1970, «Հին Արբատի հեքիաթը»,Քրիստափոր Բլոխին
1971, «Կողքի մարդը», Պոլուէկտով
1973, «Իրավիճակ», Իգնատ Կաշին
1975, «Ամուսնություն», Պավել Յաիչնիցա
1975, «Նկարահանված և նշանակված», ակադեմիկոս Նիկոլսկի, Ծերուկ
1977, «Մեկ ամիս գյուղում» Շպիգելսկի
1979, «Լունին», երեք դեր. Ալեքսանդր, Նիկոլայ և Կոնստանտին արքայական եղբայրներ
1984, «Թատրոնի տնօրեն», Չիմենդյաև
1988, «Քսանտիպան, և այն մյուսը», Սոկրատ
«Դոն Ժուան», Դոն Լուիս
«Հավասար է չորս Ֆրանսիայի», Շախմատով, ռայկոմի քարտուղար


==== Լենկոմ ====
1989, «Իմաստունը», Կրուտիցկի
1994, «Ճայը», բժիշկ Դորն
1995, «Թագավորական խաղեր»,Նորֆոլկ
1997, «Բարբարոսն ու հերետիկոսը»,Պոտապիչ
2003, «Դահիճի լացը»
2007, «Ամուսնություն», Պավել Յաիչնիցա
2009, «Բալենու այգին», Ֆիրս, լակեյ
2016, «Օպրիչնիկի օրը», իշխան Սոբակին


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստաբեմադրություններ ===


=== Ռադիոբեմադրություններ ===
1979 - «Օբլոմով» - ռադիոներկայացում մեկ դերասանով
1984 — «Հրամայված է ապրել» - Մյուլեր


=== Հնչյունավորում ===
1976 - Տարի թռչնակը (անիմացիոն)
1981 - Պլաստիլինե ագռավը («Խաղ» մասը) (անիմացիոն) - վոկալ
1981 - Վտանգավոր տարիք - Սեմյոն Իլյիչ Բարշևսկի, Վ. Մ. Շեստակովի դերը
1986 - Հետաքննությունը վարում են Կարկանդակները (1-2 սերիա) (անիմացիա) - Շեֆ


=== Մասնակցություն ֆիլմերին և հեռուստահաղորդումներին ===
1998 - Նորագույն պատմություն։ Գարնան տասնյոթ ակնթարթները 25 տարի անց (վավերագրական)
2008 - Լեոնիդ Բրոնևոյ։ Մյուլլերի տեղում (վավերագրական)
2008 - Իմ խաբուսիկ մռայլությունը։ Մարկ Զախարով (վավերագրական)
2008 - Տատյանա Պելտցեր («Վրեմյա» հեռուստաալիքի Մարդը կադրի մեջ վավերագրական շարքից)
2009 - Իմ «Երկաթյա լեդին»։ Տատյանա Լիոզնովա (վավերագրական)
2009 - Տատյանա Պելտցեր։ Զգուշացի՛ր, տատիկ (վավերագրական))
2011 - Ռեժիսոր Ալեքսանդր Դունաև։ Խորհրդային թատրոնի ենթադրվող պայմանների տակ (վավերագրական)
2015 - Համաշխարհային կինոյի լեգենդներ. Լեոնիդ Բրոնևոյ Archived 2017-12-12 at the Wayback Machine. «Կուլտուրա» «հեռուստաալիք»
2015 - Լեոնիդ Բրոնևոյը «Սպիտակ ստուդիա» հաղորդմանը Archived 2017-12-11 at the Wayback Machine. «Կուլտուրա» «հեռուստաալիք»


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Լեոնիդ Բրոնևոյը «Своя игра» և «Ի՞նչ, որտե՞ղ, ե՞րբ» ինտելեկտուալ խաղերի երկրպագու էր, սակայն առաջին խաղը նա շուտով սկսել է այլևս չդիտել։ «Առաջ ես պարբերաբար դիտում էի «Своя игра» խաղը, սակայն երբ Վասերմանի հետ անարդար վարվեցին, և սուպեր-գիտակների երկրորդ 7-յակն իրավունք չունեցավ մասնակցել խաղին, ես կարծիքս փոխեցի և՛ խաղի, և՛ Կուշելովի հանդեպ, այլևս այն նայելու ցանկություն չունեմ»։


== Գրականություն ==
Марк Захаров, Борис Поюровский, Константин Рудницкий, Борис Львов-Анохин, Сергей Николаевич, Нинель Исмаилова, Татьяна Шах-Азизова, Галина Холодова, Любовь Лебедина, Ирина Корнеева, Екатерина Амирханова, Марина Коростылёва, Инна Чурикова, Людмила Баженова, Виктор Дубровский. Ленком. (статья «Леонид Броневой») — М.: Центрполиграф, 2000. — 416 с. — Тираж 5000 экз. — С. 192—202. — ISBN 5-227-00880-9
Г. П. Шалаева, Е. В. Коровкина. Кто есть кто в мире: 1500 имён. — М.: ОЛМА Медиа Групп, 2003. — 1678 с. — С. 188—189. — ISBN 5-8123-0088-7 ; 5-94849-441-1
Фёдор Раззаков Страсть. — М.: Эксмо, 2010. — ISBN 978-5-699-38918-6


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Леонид Броневой на сайте Ленкома
Броневой Л. (2010-02-18)։ «Спасение на востоке»։ // Война большими глазами детства : воспоминания о военном детстве։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-15-ին։ Վերցված է 2012-04-22 
 Интервью. Леонид Броневой в гостях у Дмитрия Гордона (2012) — часть 1
 Интервью. Леонид Броневой в гостях у Дмитрия Гордона (2012) — часть 2
 Интервью. Леонид Броневой в гостях у Дмитрия Гордона (2012) — часть 3
«Амплуа — на все руки». Каким актером и человеком был Леонид Броневой