armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Էլմիրա Սկրիպչենկո

Էլմիրա Սկրիպչենկո (ֆր.՝ Almira Skripchenko; փետրվարի 17, 1976(1976-02-17), Քիշնև, Մոլդովական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆրանսիացի և մոլդովացի շախմատիստուհի, Եվրոպայի չեմպիոնուհի (2001), բազմակի Ֆրանսիայի և Մոլդովայի չեպիոնուհի, միջազգային վարպետ (1998),  կանանց գրոսմայստեր  (1995):


== Սպորտային կարիերա ==
Էլմիրա Սկրիպչենկոն ծնվել է Քիշնևում շախմատիստների ընտանիքում։ Հայրը` Ֆյոդոր Սկրիպչենկոն, մրցավար էր, իսկ մայրը` Նաիրա Աղաբաբյանը, Մոլդովայի ութակի չեմպիոնուհի և վաստակավոր մարզիչ։ 
Շախմատ սկսել է խաղալ վաղ մանկությունից` մոր առաջնորդությամբ։
1992 թվականին պատանեկան աշխարհի առաջնությունում, նա դարձավ մինչև 16 տարեկանների չեպիոնուհի։ Այդ թվականից նա դարձավ Մոլդովայի շախմատի ընտրանու անդամ։ 1996 թվականից ապրում է Փարիզում։ 2000 թվականին Էլմիրա Սրիպչենկոն հասավ մինչև աշխարհի առաջնության քառորդ եզրափակիչ։ 2001 թվականին նա կրկնեց իր հաջողությունը և հաղթեց Եվրոպայի անհատական առաջնությունում, ինչպես նաև դարձավ արծաթե մրցանակակիր Եվրոպայի թիմային առաջնությունում հանդես գալով Մոլդովայի կազմում։ 2002 թվականից Էլմիրա Սկրիպչենկոն հանդես է գալիս Ֆրանսիայի կողմից։ 2004 թվականին դարձել է Բիլի և Կրասնոտուրինսկի մրցաշարերի հաղթող։


== Անձնական կյանք ==
1997 թվականին Էլմիրա Սկրիպչենկոն ամուսնանում է ֆրանսիացի հայտնի գրոսմայստեր Ժերար Լոտյեի հետ, սակայն 2002 թվականին բաժանվում է։ 1997-2002 թվականներին նա կրում էր երկու ազգանուն Սկրիպչենկո-Լոտյե։ 2006 թվականին ամուսնանում է մեկ այլ ֆրանսիացի գրոսմայստեր Լորան Ֆրեսինեի հետ։ 2007 թվականին ծնվում է նրանց դուստրը։


== Սյոգի ==
Բացի շախմատից Էլմիրան, ինչպես նաև Լոտյեն խաղում էր սյոգի։ 1999 թվականին Մոլդովայի կողմից հանդես էր գալիս որպես պատվիրակ սյոգիի առաջին Միջազգային ֆորումում։
2011 թվականի սյոգիի  5-րդ Միջազգային ֆորումի շրջանակներում Էլմիրան հաղթել է պրոֆեսիոնալ սյոգի խաղացող` Տոսիյուկի Մորիուտիին, միաժամանակյա խաղի ժամանակ։


== Արտաքին հղումներ ==
Անձնական էջը ՖԻԴԵ-ի կայքում
էջը Chessgames բազայում
Անձնական էջը 365chess.com կայքում


== Ծանոթագրություններ ==
(7911) Կառլպիլչեր

(7911) Կառլպիլչեր (անգլ.՝ Carlpilcher), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,900341 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4369 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3637 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1804,15 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,19954 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,31° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7911) Կառլպիլչեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Շուլկա (խուտոր, Բայմակսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շուլկա (այլ կիրառումներ)Շուլկա (ռուս.՝ Шулька, բաշկիրերեն՝ Шүлкә), խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 234 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վաղաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Վաղաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 72 հուշարձան (11 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Betty Who

Ջեսիքա Էն Նյուհեմ (անգլ.՝ Jessica Anne Newham; հոկտեմբերի 5, 1991(1991-10-05), Սիդնեյ, Ավստրալիա), առավել հայտնի է Betty Who բեմական կեղծանվամբ, ավստրալիացի երգչուհի և երգերի հեղինակ։ Իր դեբյուտային սինգլը՝ «Somebody Loves You»-ն (2012) և «The Movement» (2013) մինի ալբոմը, ինքնուրույն թողարկելուց հետո նա պայմանագիր է կնքել RCA Records-ի հետ և 2014 թվականին թողարկել իր առաջին՝ «Take Me When You Go» ստուդիական ալբոմը։ Նրա երկրորդ ստուդիական ալբոմը՝ «The Valley»-ը (2017), առևտրային հաջողության է հասել «I Love You Always Forever» երգի իր քավեր տարբերակի շնորհիվ, որը ընդգրվել է Ավստրալիայի հիթ-շքերթի լավագույն տասնյակում և Billboard Dance Club Songs հիթ-շքերթում ԱՄՆ-ում։


== Վաղ կյանք ==
Ջեսիքա Էն Նյուհեմը ծնվել է Ավտսրալիայի Սիդնեյ քաղաքում, որտեղ ապրել է մինչև պատանեկության տարիները։ 4 տարեկան հասակից թավջութակ պարապելուց հետո, 2007 թվականին նա տեղափոխվել է ԱՄՆ՝ Միչիգանի Interlochen Center for the Arts-ն ընդունվելու համար։
Նյուհեմը նաև սովորել է դաշնամուր և կիթառ նվագել, 14 տարեկանում գրել է իր առաջին երգերը և 2 տարի անց սկսել է հանդես գալ որպես երգիչ և երգերի հեղինակ։ Նրա բեմական կեղծանունը գալիս է 16 տարեկանում անպատասխան սիրո մասին գրված երգի անվանումից։
Սիդնեյի Ascham դպրոցից հետո Նյուհեմը հաճախել է Բոստոնի Berklee College of Music-ը, սովորելով երգիչ և երգերի հեղինակ Չարլի Փութի հետ։ Այնտեղ նա հանդիպել է պրոդյուսեր Փիթեր Թոմասին, ով նույնպես հաճախում էր Berklee-ն։ Թոմասն առաջարկել է Նյուհեմի երաժշտությունը համատեղել երազկոտ արտադրության ոճի հետ։ Նրանք սկսել են նոր նյութեր գրել միասին և զարգացրել են Նյուհեմի ձայնը հաջորդ երկու տարիների ընթացքում։


== Անձնական կյանք ==
2014 թվականին Who-ն սկսել է հանդիպել լուսանկարիչ Զաք Քասարի՝ ռեժիսոր և պրոդյուսեր Ջոն Քասարի որդու հետ։ Զույգը հայտարարել է նշանադրության մասին 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ին։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ստուդիական ալբոմներ ===


=== Մինի ալբոմներ ===


=== Սինգլներ ===


==== Որպես առաջնային արտիստ ====


==== Որպես մասնակցող արտիստ ====


=== Ալբոմի հայտնումներ ===


=== Ռեմիքսներ ===


=== Տեսահոլովակներ ===


== Մրցանակներ ==


== Շրջագայություններ ==


=== Հեդլայն ===
The Convertible Nights Tour (2015)
Party in the Valley Tour (2017)
Betty: The Tour (2019)


=== Համահեդլայն ===
Kiesza՝ Sound of a Woman Tour (2015)


=== Բացող ելույթ ===
Քեթի Փերրի՝ Prismatic World Tour (2014)
Քայլի Մինոուգ՝ Kiss Me Once Tour (2015)
Panic at the Disco՝ Pray for the Wicked Tour (2019)


== Ծանոթագրություններ ==
2012 թվականի ռոք հիթերի ցուցակ Մեծ Բրիտանիայում

2012 թվականի ռոք հիթերի ցուցակ Մեծ Բրիտանիայում ներառում է ռոքի ոճով ամենատարածված երգերը, որոնք հիմնված են Մեծ Բրիտանիայի Rock Chart 2012 թվականի ռոք աղյուսակում։ The Official Charts Company աղյուսակի կազմողը, պատասխանատու է երկրի բոլոր պաշտոնական երաժշտական ​​աղյուսակների թողարկման համար։ 2012 թվականին մեծ Բրիտանիայում ռոք հիթերի ցուցակը հիմնված է ֆիզիկական և թվային լրատվամիջոցների երաժշտական ​​թողարկումների վիճակագրության վրա:Անցած տարիների միայնակները կարող են ընդգրկվել աղյուսակում։


== Սինգլների ցանկ ==


== Տես նաև ==
2012 թվականի երաժշտության մեջ
UK Rock Chart
Այլընտրանքային ռոքի №1 2012 թվականի հիթերի ցանկ (Billboard)
2012 թվականի ԱՄՆ-ում №1 թիվն է (Billboard)
2010 թվականին ԱՄՆ-ում №1 ալբոմների ցանկը
2012 թվականի №1 տեղամասերի ցուցակը


== Ծանոթագրություններ ==
Հայկական կամավորական ջոկատների հրամանատարներ

Հայկական կամավորական ջոկատների հրամանատարներ, որոնք մասնակցել են 1990—1994 թվականների Արցախյան ազատամարտին։


== Հրամանատարների ցանկ ==
Այստեղ ներկայացված է հայկական կամավորական ջոկատների հրամանատարների ցանկը՝ Արցախյան ազատամարտի շրջանում։
Դենիսովկա (այլ կիրառումներ)

Դենիսովկա, կարող է վերաբերել՝


== Ուկրաինայի բնակավայրեր ==
Դենիսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում
Դենիսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում
Դենիսովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրոժիցյայի շրջանում


== Ռուսաստանի բնակավայրեր ==
Դենիսովկա - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Չապլիգինսկի շրջանի կազմում։
Դենիսովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Դենիսովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Դենիսովկա - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Մատվեևո-Կուրգանսկի շրջանում


== Գետեր ==
Դենիսովկա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Մուրաշինսկի շրջան (Կիրովի մարզ)ում, Կիրովի մարզում
Դենիսովկա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով
Վեիդֆյորդ

Վեիդֆյորդ (նորվ.՝ Wijdefjord), ֆյորդ Նորվեգիայի Շպիցբերգեն կղզեխմբում։
Ֆյորդը սկիզբ է առնում Արևմտյան Շպիցբերգեն կղզու հյուսիսից և ձգվում դեպի Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս՝ մայրցամաքային Նորվեգիայի և Հյուսիսային բևեռի միջև։ Հանդիսանում է կղզեխմբի խոշորագույն ֆյորդը։ Երկարությունը կազմում է 108 կմ։ Սկզբնաղբյուրը գտնվում է կղզու հյուսիսային ափին։ Այնուհետև այն շարունակվում է դեպի հարավ՝ կղզու խորքը, այդպիսով բաժանելով Անդրեի երկիրը (արևմուտքից) և Մարգարետի երկիրը (արևելքից)։ Վեիդֆյորդ ֆյորդի հարավային մասը ընդգրկված է Ինդրե-Վեիդֆյորդեն ազգային պարկի մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Anatol Heintz og Sven Føyn, «The Downtonian and Devonian Vertebrates of Spitsbergen. VIII» - The English-Norwegian-Swedish Expedition 1939 - Geological Results, Norges Svalbard- og Ishavsundersøkelser, Oslo 1943.
Օդոև

Օդոև (ռուս.՝ Одоев), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Տուլայի մարզի Օդոևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6020 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մայնիլո

Մայնիլո (ռուս.՝ Майнило), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վիբորգսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(3808) Տեմպել

(3808) Տեմպել (անգլ.՝ Tempel), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի մարտի 24-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,30742 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9646 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6502 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1280,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,281199 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,33° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3808) Տեմպել աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(5636) Ջակոբսոն

(5636) Ջակոբսոն (անգլ.՝ Jacobson), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի օգոստոսի 22-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,762239 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3929 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1316 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ջակոբսոն աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,3797 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1676,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,21469 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,4° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5636) Ջակոբսոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալգոլ (այլ կիրառումներ)

Ալգոլ, կարող է վերաբերել՝

Ալգոլ - մի շարք ծրագրավորման լեզուների կրճատ անվանումը
Ալգոլ - աստղ, որի տեսանելի է պայծառությունը փոփոխվում է 2,2–3,5 աստղային մեծությաև սահմաններում
Ուստ-Տարկա

Ուստ-Տարկա (ռուս.՝ Усть-Тарка), գյուղ Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Ուստ-Տարկսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4057 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մադլենյան մշակույթ

Մադլենյան մշակույթ (ֆր.՝ Magdalénien), ուշ հին քարի դարի մշակույթ (մ.թ.ա. 15000-8000)։ Հաջորդել է Սոլյուտրեյան մշակույթին և նախորդել Ազիլյան մշակույթին։ Բնորոշել է ֆրանսիական հնագետ Գ. Մորտիլյեն (1860-ականներ) և կոչել Ֆրանսիայում գտնվող Լա Մադլեն քարայրի անունով։ Մադլենյան մշակույթը տարածված է Ֆրանսիայի, Իսպանիայի, Շվեյցարիայի, Բելգիայի, Գերմանիայի տարածքներում և ունի մի շարք տեղական տարատեսակներ։ 
Մադլենյան մշակույթի ժամանակ տիրապետող են դարձել կայծքարե բազմազան հատիչները, ծակիչները, քերիչները։ Բարձր զարգացման է հասել ոսկրի մշակումը։ Բնորոշ են ոսկորների և եղջյուրների վրա փորագիր պատկերները» եղջյուրներից, մամոնտի ոսկորներից ու ժանիքներից քանդակները, միագույն և բազմագույն պատկերները քարայրերի պատերին ու առաստաղներին։ Մադլենյան որսորդները բնակվել են առավելապես քարայրերում, ինչպես և ոսկրից ու մորթուց շինված կացարաններում, հաճախ տեղափոխվել են՝ հետապնդելով հյուսիսային եղջերուների հոտերին։ Մադլենյան մշակույթը, հավանաբար, համընկնում է մայրիշխանական տոհմի ժամանակաշրջանին։ Հայաստանում ուշ քարի դարի կայաններից (Արտին լեռան, Հրազդանի և այլն) գտնվել են մադլենյան ժամանակաշրջանի օբսիդիան, նուրբ մշակված դանակաձև շեղբեր, ծակիչներ, սրածայրեր, դուրեր, կտրիչներ և այլն։
Իվան Բերիտաշվիլի

Իվան Սողոմոնի Բերիտաշվիլի (վրաց.՝ ივანე სოლომონის ძე ბერიტაშვილი, դեկտեմբերի 29 1884 (հունվարի 10 1885), Վեջին, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 29, 1974(1974-12-29), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի խորհրդային ֆիզիոլոգ, ֆիզիոլոգիական դպրոցի հիմնադիրն ու ղեկավարը Վրաստանում, ԽՍՀՄ ԳԱ (1939), ՍՍՀՄ ԲԳԱ (1944) և Վրաց ՍՍՀ ԳԱ (1941) ակադեմիկոս, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1964)։


== Կենսագրություն ==
1910 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանը։ 1915–1919 թվականներին եղել է Օդեսայի համալսարանի պրիվատ–դոցենտ, 1919 թվականից՝ Թիֆլիսի համալսարանի պրոֆեսոր, 1935 թվականից՝ այդ համալսարանին կից ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն, 1941 թվականից՝ Վրաց, ՍՍՀ ԳԱ ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն, 1951 թվականից՝ գիտական ղեկավար։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են նյարդային և մկանային համակարգերի ֆիզիոլոգիային։ Բերիտաշվիլին հաստատել է, որ վերջույթների յուրաքանչյուր ռեֆլեկտոր շարժման համար գոյություն ունեն կոորդինացնող ապարատներ ողնուղեղի այն հատվածներում, որտեղ տվյալ վերջույթից զգացող նյարդային թելիկներ են գալիս։ Ուսումնասիրել է մարդկանց և ողնաշարավոր կենդանիների հոգեկան գործունեության ոլորտներից մեկը՝ տարածության մեջ կողմնորոշվելը, և հաստատել, որ կողմնորոշման համար էական նշանակություն ունեն լաբիրինթային ռեցեպտորները՝ տեսողականի հետ միասին։ 1959 թվականից՝ Բերիտաշվիլի ֆիլոգենեզի տեսանկյունով (ձկներից մինչև կապիկը) զբաղվել է պատկերային և հուզական (էմոցիոնալ) հիշողության հարցերով։ Բերիտաշվիլի ՍՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր էր (1941)։


== Գրականություն ==
ივანე ბერიტაშვილი, ბიობიბლიოგრაფია, მეცნიერება, თბ., 1977;
ძიძიშვილი ნ., ივანე ბერიტაშვილი, თბ., 1962;
ცაგარელი მ., ივანე ბერიტაშვილი: ცხოვრება და მოღვაწეობა. თბ., 2010.
Воронцов, Д. С., Академик Иван Соломонович Бериташвили (Беритов). К 70-летию со дня рождения и 45-летию научной и педагогической деятельности. «Физиологический журнал СССР»,1956, т. 42, № 1.
Григорян, Н.А. Переписка А.Ф. Самойлова и И.С. Бериташвили. Москва: Наука, 1986.
Дзидзишвили, Н.Н. Академик И.С. Бериташвили. Тбилиси: Мецниереба, 1974.
Ройтбак, А.И. (Ред.) Воспоминания об Иване Соломоновиче Бериташвили. Москва: Наука, 1991.


== Ծանոթագրություններ ==
Մատան

Մատանի (վրաց.՝ მატანი), գյուղ Վրաստանում; Գտնվում է Կախեթի մարզի Ախմետայի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 4451 մարդ։ Կենտրոնի բարձրությունը 460 մետր է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ակրոֆոնիկ գիր

Ակրոֆոնիկ գիր (հունարեն՝ ἄκρος akros ամենավերին և φωνή phone հնչյուն), գրի այն ձևը, երբ բառերի պայմանական գրանշանները արտահայտում են տվյալ առարկայի անվան սկզբի հնչյունները։ Գրի այս ձևի տարրեր առկա են օրինակ փյունիկյան ու սեմական ժողովուրդների գրերում։ Օրինակ՝ հունարեն տառերը ակրոֆոնիկ են. α, β, γ, δ, տառերի անունները սկսում են համապատասխան տառով՝ αλφα (ալֆա), βήτα (բետա), γάμμα (գամմա), δέλτα (դելտա):
Նախասինայական գիրն ակրոֆոնիկ էր, որը հետագայում սկիզբ է տվել փյունիկյան գրին։ Այստեղ, օրինակ՝ A տառը արտահայտում է ʔ  հնչյունը, որը ենթադրաբար ծագել է հին եգիպտերեն ցուլը պատկերող հիերոգլիֆից, որն անվանվում է ʾalp և սկսում է համապատասխանող կոկորդային պայթականով։ Լատիներենի այբուբենը ծագել է փյունիկյան այբուբենից, և մինչ օրս, օրինակ՝ A տառում հնարավոր է տեսնել ցուլի գլուխը, եթե տառը շրջվի՝ ∀: Փյունիկյան այբուբենի երկրորդ դառը «բեթն» է, որը նշանակում է ձի, այն ներկայացնում է [b] հնչյունը։ Հայերենում այս տառերին համապատասխան «այբ» և «բեն» տառերի միացումից էլ ծագել է այբուբեն բառը։
Գլագոլիցայում և վաղ կիրիլիցայում, չնայած տառերը չեն համապատասխանում գաղափարագրին, բայց այբուբեններն ակրոֆոնիկ են։ A, b, v, g, d, e տառերը խորհրդանշող տառերն անվանվում են Ազ, Բուկի, Վեդի, Գլագոլ, Դոբրո, Յեստ։
Հին իռլանդական և բրիտանական այբուբենները անվանվել են ծառերի անուններով, օրինակ՝ A-ը ailm-ն էր՝ սպիտակ եղևնին, B-ը beith-ը՝ կեչին, իսկ C-ն՝ coll-ը տիզենին։ Գերմանական ժողովուրդների կողմից օգտագործվող ռունագրերը, նույնպես ակրոֆոնիկ էին։ Օրինակ՝ առաջին երեք տառերը, որոնք համապատասխանում էին /f, u, þ/ հնչյուններին, անվանվում էին fé, ur, þurs նորվեգերենում՝ հարստություն, սելավ/անձրև, հսկա թարգմանությամբ և feoh, ur, þorn հին անգլերենում (հարստություն, ցուլ, փուշ)։ Այս երկու ձևերն էլ ենթադրաբար ծագել են նախագերմանական լեզվի *fehu, *uruz, *thurisaz արմատներից։
Ռեդյարդ Կիպլինգը նկարագրում է այբուբենի ստեղծման հորինված նկարագրությունն իր «Ուղղակի հեքիաթներ» գրքում՝ «Ինչպես են ստեղծվում այբուբենները»։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջրաբերդի մելիքություն

Ջրաբերդի մելիքություն, ավատատիրական իշխանություն պատմական Արցախ նահանգի հյուսիսում՝ Ջրաբերդ գավառում (17-րդ դարի վերջ - 19-րդ դարի սկիզբ)։


== Պատմություն ==


=== Ուշ միջնադար ===
Ջրաբերդի մելիքությունը եղել է Ղարաբաղի կուսակալության (1524-1722) կազմում։ 1724-1731 թվականների Արցախի ազատագրական պայքարից հետո կազմել է հայկական ինքնուրույն միավորի՝ Խամսայի մելիքությունների միության մասը, ապա մտել է Ղարաբաղի խանության (1747-1822) մեջ։
Ջրաբերդի մելիքության առաջին տերերը՝ Մելիք-Իսրայելյանները, սերել են Հասան-Ջալալյաններից։ Այս տան նահապետ Մելիք-Իսրայելն ապրել է 17-րդ դարի երկրորդ կեսին։ Նրա անունով էլ տոհմի անդամները սկսել են կոչվել Մելիք-Իսրայելյաններ։ Իշխանանիստ կենտրոնը Ջրաբերդ ամրոցն էր, ինչպես նաև Հին Մոխրաթաղի ապարանքը և Մայրաքաղաք (Քաղաքատեղ) բերդավանը։
17-րդ դարի վերջից Ջրաբերդի մելիքությանյան կազմի մեջ է մտել նաև Ծարի մելիքության մի մասը։ Այստեղ էր Երից Մանկանց վանքը (17-րդ դարի կեսից մինչև 1800 թվականը եղել է Գանձասարի հակաթոռ կաթողիկոսության աթոռանիստը), ինչպես նաև միջնադարյան Արցախի երկու նշանավոր վանական համալիրներից Դադիվանքը։


=== Նոր ժամանակներ ===

Ջրաբերդի մելիքության տիրակալները մասնակցել են 18-րդ դարի առաջին երեսնամյակին Արցախում բռնկված ազգային-ազատագրական պայքարին։ Այդ շարժման ղեկավարների՝ Ռուսաստանի կայսր Պետրոս I-ին հասցեագրած 1721 թվականի նամակը ստորագրել է նաև Ջրաբերդի մելիք Եսային։
Եսայու հաջորդ և եղբայր Ալլահկուլի Սուլթանն աչքի է ընկել Անդրկովկաս ներխուժած օսմանյան զորքերի դեմ մղած կռիվներում, որի համար Իրանի Նադիր շահից արժանացել է «սուլթան» կոչմանը։ Ալլահկուլի Սուլթանը, ապա նաև նրա եղբայր մելիք Հաթամը (Ադամ) 1740-ական թվականների վերջին և 1750-ական թվականներին պայքարել են հզորացած Փանահ խանի և Վարանդայի դավաճան մելիք Շահնազար Բ-ի դեմ։ Մելիք Հաթամը ստիպված է եղել իր հպատակներով առժամանակ հեռանալ Ջրաբերդից և հաստատվել Գանձակի խանությունում։ Մելիք Հաթամին (մահացել է 1783 թ.) հաջորդած որդին՝ մելիք Մեջլումը, կյանքն անցկացրել է Ջրաբերդի մելիքության սահմաններից դուրս՝ դաշնակիցներ փնտրելով և պայքար մղելով Փանահ խանի որդու՝ Իբրահիմ խանի դեմ։ Մելիք-Մեջլումը 1796 թ. սպանվել է Գանձակի բերդի պաշտպանության ժամանակ։
Ջրաբերդի իշխանությունն անցել է Մելիք-Ալլահվերդյաններին, ովքեր 19-րդ դարի սկզբում տեղափոխվել են Ռուսական կայսրության Ելիզավետպոլի նահանգի Նուխիի գավառ (այժմ՝ Շաքի)։
Ջրաբերդի մելիքության վերջին իշխանները Աթաբեկյաններն էին։ 1814 թվականին մելիքությունն անցել է իշխան Հովհաննես Աթաբեկյանին, որը տիրել է Ջրաբերդին մինչև իր մահը՝ 1854 թվականի մարտի 7-ը։ Մելիք Վանի Աթաբեկյանի մահից հետո, Ռուսական կայսրությունը լուծարել է մելիքությունները հյուսիսարևելյան Հայաստանի ամբողջ տարածքում։


== Մելիքներ ==

Մելիք-Եսայի 	(մոտ 1687-1728)
Մելիք-Ալաղուլի (մոտ 1730 - մահ. 1749)
Մելիք-Հաթամ	(1750-1783)
Մելիք-Մեջլում (1783-1796)
Ռոստոմ (1796-1798)
Մելիք-Հաթամ Բ (1798-1814)
Հովհաննես (Մելիք-Վանի Աթաբեկյան) (1814-1854)


== Տես նաև ==
Արցախի մելիքություններ
Մելիք-Վանի Աթաբեկյան
Մայակի (գյուղ, Տոնշաևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մայակի (այլ կիրառումներ)Մայակի (ռուս.՝ Маяки), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Տոնշաևսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կենտրոն- Լուարայի հովիտ

Կենտրոն- Լուարայի հովիտ  (ֆր.՝ Centre-Val de Loire, Սանտր-Վալ-դե-Լուար), Ֆրանսիայի 18 ժամանակակից վարչական շրջաններից մեկը՝ տեղակայված երկրի կենտրոնական հատվածի հյուսիսում։ Շրջանի վարչական կենտրոնը Օռլեան քաղաքն է, խոշորագույն քաղաքը` Տուրը։ Բնակչությունը կազմում է 2 577 435 մարդ (շրջանների մեջ 12-րդ տեղը)։ Բաժանված է 6 գավառների՝ Շեր, Էր և Լուար, Էնդր, Էնդր և Լուար, Լուար և Շեր, Լուարե։


== Աշխարհագրություն ==
Տարածքի մակերեսը 39151 կմ² է։ Ֆրանսիայի 4-րդ շրջանն է ըստ մակերեսի։ Դրա միջով են հոսում  Շեր, Լուարա, Լուար և Լուարե գետերը։
Կենտրոն շրջանը բաղկացած է Ֆրանսիայի երեք նախկին պատմական շրջաններից՝ Տուարին, Բերին և Անժուի շրջանի մի մասը։


== Պատմություն ==
Տեղեկատվական անբավարար  և անհասկանալի Կենտրոն անվանումը դժգոհություն է առաջացրել Ֆրանսիայում շատերի շրջանում, ոչ միայն այն պատճառով, որ այն չի արտացոլում տարածաշրջանի աշխարհագրական և պատմական առանձնահատկությունները, այլ նաև այն պատճառով, որ տարածաշրջանը տեղակայված չէ երկրի կենտրոնում։ 2015 թվականի հունվարի 17-ին ֆրանսիական շրջանների տարածքային բարեփոխման ակնկալիքով տարածաշրջանը պաշտոնապես անվանափոխվեց «Կենտրոն-Վալ դե Լուար» (ֆր.՝ Centre-Val de Loire), որն ասոցացվում է հայտնի Լուարա ամրոցի, Լուարա գինիների և այլնի հետ։
Կենտրոնը բազմաթիվ հայտնիների ծննդավայրն է, օրինակ՝ Բալզակը, Դեկարտը, Ռաբլեյը, Ռոնսարդը, Ժորժ Սանդը,Շառլ Պեգին, Պրուստը,Ժյուլ Ռոմենը,Անատոլ Ֆրանսը, Մորիս Գենևոիսը և Մաքս Ժակոբը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Centre-Val de Loire sur Wikivoyage, фр.
Регион Франции Центр - Валь-де-Луар,описание, рус.; Долина и Замки Луары, рус.
Site du conseil régional, фр. Archived 2006-08-11 at the Wayback Machine.
Site de l’office du tourisme, фр., англ. Archived 2006-08-03 at the Wayback Machine.
Օդրի Նիֆենեգեր

Օդրի Նիֆենեգեր (անգլ.՝ Audrey Niffenegger, հունիսի 13, 1963(1963-06-13)[…], South Haven, Վան Բուրեն շրջան, Միչիգան, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, արվեստի գործիչ և համալսարանի դասախոս։


== Կենսագրություն ==
Օդրի Նիֆենեգերը ծնվել է 1963 թվականին քաղաքում Հարավային Հևենում (անգլ.՝ South Haven), Միչիգան։ Այնուհետև ընտանիքը տեղափոխվել է Էվենսթոն (անգլ.՝ Evanston), Իլինոյս նահանգ։ Իր կյանքի մեծ մասը Օդրին անցկացրել է Չիկագոյում կամ քաղաքին կից։
Արդեն 1978 թվականին նա սկսեց իր առաջին քայլերը արվեստում։ Ուիլյամի Ուիմերի (անգլ.՝ William Wimmer) հովանու ներքո զբաղվում էր նկարչությամբ, Նիֆենեգերը սովորել է Չիկագոյի արվեստի դպրոցում (անգլ.՝ School of the Art Institute of Chicago): 1991 թվականին Չիկագոյի համալսարանում (անգլ.՝ MFA) ստացել է Արվեստի մագիստրոսի աստիճան։ 1987 թվականից նրա գծանկարները, գեղանկարները, ուրվանկարներն ու կոմիքսներն ցուցադրվում և վաճառվում են Չիկագոյի Printworks Gallery պատկերասրահում։


== Կարիերա ==
Օդրի Նիֆենեգերը առաջին գրքերը կատարվել են ձեռքով՝ թվով 10 հատ։ Ավելի ուշ նրանցից երկուսը՝ Արկածներ և Երեք արյունակից քույրերը վեպերը, տպագրվել են Abrams Books հրատարակության կողմից։ Վերջինը պատմում է երեք տարօրինակ քույրերի մասին, որոնք ապրում են ծովի ափին գտնվող տանը։ Գիրքը հաճախ համեմատվում է  Էդվարդ Գորիի (անգլ.՝ Edward Gorey) աշխատանքների հետ։ 2004 թվականի The Night Bookmobile վեպը տեսողական նովելների ձևաչափով հրատարակվել է The Guardian հրատարակչությունում։


=== Գրող ===
1997 թվականին Օդրի Նիֆենեգերի մոտ գաղափար առաջացավ ստեղծել գրաֆիկական նովել ժամանակի ճամփորդի  և նրա կնոջ մասին։ Երբ նա գիտակցեց, որ մշտական տեղափոխման ազդեցությունը դժվար է փոխանցել անշարժ պատկերի միջոցով, Օդրին որոշեց գրել այս վեպը։ Ժամանակի ճամփորդի կինը գիրքը տպագրվել է 2003 թվականին MacAdam/Cage անկախ հրատարակչության կողմից։ Վեպը բեսթսելլեր է դարձել։ Համանուն վեպի էկրանավորումը Էրիկ Բանի և Ռեյչել Մաքադամսի մասնակցությամբ վարձույթի է դուրս եկել 200 թվականի օգոստոսին։


== Մատենագիտություն ==


=== Գրաֆիկական գրքեր ===
Ծեր կույսը (1986)
Աբերանտ Աբեկադարիում (1986)
Մարդասպանը
Գարուն


=== Վեպեր ===
Ժամանակի ճամփորդի կինը (2003)
Համաչափ իմ կերպարը (2009)


=== Գրաֆիկական նովելներ ===
Երեք արյունակից քույրերը «The Three Incestuous Sisters» (2005)
Արկածներ (2006)


=== Փոքր պատմություններ ===
«Գիշերային գրքերի իրացում Archived 2009-09-30 at the Wayback Machine.» (2004)
«Յակով Վիվյալովսկին և հրեշտակները» (2004)
«Խոհեմություն։ Հեքիաթ-նախազգուշացում բծախնդիր ուտողի մասին» Թունավոր բույսերը սեղանին գրքում (2006)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Одри Ниффенеггер, Официальный веб-сайт Одри Ниффенеггер
Интервью с Одри Ниффенеггер, декабрь 2008 года
Printworks Gallery, Art gallery representing Audrey Niffenegger
Աղաս Մանուկյան

Աղասի Աշոտի Մանուկյան (19 դեկտեմբերի, 1986 թ., Կիրովական, ՀՍՍՀ), հայ հումորիստ, դերասան, շոումեն, սցենարիստ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1986 թվականի դեկտեմբերի 19-ին՝ ՀՍՍՀ հանրապետական ենթակայության Կիրովական (այժմ՝ Լոռու մարզկենտրոն Վանաձոր) քաղաքում։ Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա՝ տղա և աղջիկ։
1993-2001թթ. սովորել է Վանաձորի Տերյանի անվ. թիվ 5 միջնակարգ դպրոցում։ 2001-2003թթ. սովորել է ՎՊՄԻ հենակետային վարժարանում։ 2003-2008թթ. սովորել է ՎՊՄԻ բանասիրական ֆակուլտետի անգլիական բաժնում։
2008-2010թթ. ծառայել է ՀՀ ԶՈՒ-ում (Արմավիրի N զորամաս)։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
2003-2014թթ. խաղացել է ՈՒՀԱ-ի ինչպե՛ս Հայաստանի, այնպե՛ս էլ ՌԴ-ի և Ուկրաինայի տարբեր լիգաներում։
2017 թվականին սկսել է նկարահանվել «Արմենիա» հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող «Stand up» նախագծում՝ դառնալով հիմնական ռեզիդենտ։ Այնուհետև նկարահանվել է նույն հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող «Երեկոյան Ազոյան» նախագծում։ 2018-2019թթ․ նկարահանվել է «Ֆուլ Հաուս» սիթքոմում (Կամոյի դերակատար)։ 2019 թ. աշնանը նկարահանվել է «Ֆուլ yere1» նախագծում՝ որպես հիմնական և գլխավոր դերասան (Սեթոյի դերակատար)։
2020-2021թթ. նկարահանվել է «Հարս չկա» սիթքոմում՝ որպես հիմնական և գլխավոր դերասան (Սեթոյի դերակատար)։
Այնուհետ նկարահանվել է «Դեպի Ճամբար» և «Սիրո հասակ» նախագծերում։
Գործունեության ընթացքում ստեղծել է իր բրենդային արտահայտությունները՝ «Ա՛ ընչի՞ հմար»-ը և «Ա՛ էդ ո՞վ են դրանք»։ Ժամանակի ընթացքում սկսեց ճանաչվել լոռեցու կերպարով, որը համեմում էր Լոռու բարբառի քաղաքային խոսվածքով։ Ունեցել և ունի բազմաթիվ սթենդ-ափ ներկայացումներ՝ հանրապետությունով մեկ։
2019 թվականին հրապարակել է իր կատարմամբ երկու մաշ-ափ հոլովակ։
2019 թվականին Վանաձոր քաղաքում ստեղծել է «Ա՜ Լա Լիգա» ՈՒՀԱ-ի առաջնությունը, հանդիսանում է առաջնության հիմնադիր-տնօրենը։ Առաջնությունը ակտիվ գործունեություն է ծավալում է Վանաձոր քաղաքում։


== Սոցիալական կայքեր ==
Ֆեյսբուք
Ինստագրամ
Յութուբյան պաշտոնական ալիք


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (191001-191100)

Աստերոիդների ցանկ (190901-191000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (191101-191200)
 Աստերոիդների ցանկ (190901-191000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (191101-191200)
Գոհար Ֆիդանյան

Գոհար Խաչատուրի Ֆիդանյան (դեկտեմբերի 9, 1974(1974-12-09), Արմավիր), հայ իրավաբան, Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր։


== Կրթություն ==
1991-1996 թթ. սովորել և ավարտել է ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետը։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1999-2008 թթ. - Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի դատարանի դատավորի օգնական, այնուհետև դատարանի աշխատակազմի ղեկավար։
2008-2009 թթ. - Հարավային քաղաքացիական դատարանի սնանկացման գործերով դատավոր։
2009 թ. փետրվարի 27-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր՝ դադարեցնելով Հարավային քաղաքացիական դատարանի դատավորի լիազորությունները։


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտ Անդրեա Ապոստոլո դելո Յոնիո

Սանտ Անդրեա Ապոստոլո դելո Յոնիո (իտալերեն՝ Sant’Andrea Apostolo dello Ionio), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզի Կատանձարո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2033 մարդ (2012 թ.), բնակչության խտությունը կազմում է 94,87 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 21,43 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 88066։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0967։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբն Անդրեաս առաքյալն է։ Բնակավայրի տոնը նշվում է նոյեմբերի 30-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==
Մորդովո (այլ կիրառումներ)

Մորդովո, կարող է վերաբերել՝

Մորդովո - գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Կրասնոարմեյսկի շրջանի կազմում։
Մորդովո - քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Տամբովի մարզի Մորդովսկի շրջանի կազմում։
Կառլոս Կեսադա Ալվարադո

Կառլոս Ալվարադո Կեսադա (իսպ.՝ Carlos Alvarado Quesada, հունվարի 14, 1980(1980-01-14), Սան Խոսե, Կոստա Ռիկա), կոստառիկացի գրող, լրագրող, քաղաքագետ, քաղաքական գործիչ և Կոստա Ռիկայի ընտրված նախագահ։ Ավելի վաղ նա զբաղեցնում էր աշխատանքի և սոցիալական պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ Ալվարադոն ունի բակալավրի աստիճան հաղորդակցության և մագիստրոսի աստիճան քաղաքագիտության Կոստա Ռիկայի համալսարանում, ինչպես նաև մագիստրոսի աստիճան Սասեկի համալսարանում։ Ներկայացնում է «Քաղաքացիական գործողություն» ձախ կենտրոնամետ կուսակցությունը։


== Քաղաքական կարիերա ==
2006-ից մինչև 2010 թվականը Կոստա Ռիկայի Օրենսդիր ժողովում ծառայել է որպես քաղաքացիական գործողությունների կուսակցության խմբակցության խորհրդական։ Նա եղել է Միացյալ Թագավորությունում հետազոտությունների զարգացման ինստիտուտի խորհրդատու, վարչության ղեկավար (Լատինական Ամերիկայի Procter & Gamble),  Լուիս Գիյլերմո Սոլիսի նախագահական քարոզարշավի հաղորդակցության տնօրեն, Կոստա Ռիկայի համալսարանում կոլեկտիվ կապի և լատինական դե Կոստա Ռիկայի համալսարանի լրագրության դպրոցում պրոֆեսոր։ Սոլիսի նախագահության ընթացքում նա զբաղեցրել է մարդկային ներուժի զարգացման և սոցիալական ինտեգրման նախարարի պաշտոնը և եղել է սոցիալական ապահովության միացյալ ինստիտուտի, աղքատության դեմ պայքարի համար պատասխանատու և պետական օգնության տրամադրմամբ զբաղվող ինստիտուտի գործադիր նախագահը։ Հետո նշանակվել է աշխատանքի նախարար։


== Գրական կարիերա ==
2006 թվականին նա հրատարակել է Transcripciones Infieles-ի պատմվածքների ժողովածուն՝ Պեռո Ասուլի հետ։ Նույն թվականին նա մրցանակ է ստացել La historia de Cornelius վեպի համար։ 2012 թվականին հրատարակել է Կոստա Ռիկայում պատմական ժամանակաշրջանի մասին лас Posesiones վեպը, երբ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի  ժամանակ կառավարությունը բռնագրավել է գերմանացիների և իտալացիների սեփականությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրախանութը

Գրախանութը (անգլ.՝ The Bookshop), վեպ, որը գրել է բրիտանացի հեղինակ Պենելոպե Ֆիցջերալդը 1978 թվականին։ Այն առաջադրվել է Բուքերյան մրցանակի։


== Սյուժե ==
Վեպը պատմում է միջին տարիքի այրու` Ֆլորենս Գրինի մասին, որը որոշում է գրախանութ բացել ափամերձ փոքրիկ Հարդբորոու քաղաքում, Սաֆոլքում (Սոուվոլդի թեթևակիորեն փոփոխված տարբերակն է): Այն վայրը, որը նա ընտրել էր, Հին տունն է՝  լքված, խոնավ գույքով։ Բազմաթիվ զոհաբերություններից հետո Ֆլորենսը սկսում է իր սեփական բիզնեսը, որը զարգանում է մոտ մեկ տարի, ինչից հետո վաճառքն անկում է ապրում։ Նրան դեմ է դուրս գալիս ազդեցիկ և հավակնոտ տիկին Գամարտը, որը ցանկանում է ձեռք բերել Հին տունը՝ արվեստի կենտրոն հիմնելու համար։ Տիկին Գամարտի զարմիկը խորհրդարանի անդամ է և հովանավորում է այն օրինագիծը, որն արտոնություն է տալիս տեղական խորհրդին գնելու ցանկացած պատմական շինություն, որը բնակեցված չի եղել հինգ տարի։ Օրինագիծն ընդունվում է, Հին տունը ստիպողաբար գնվում է, և Ֆլորենսը վտարվում է։


== Քննադատություն ==
1978 թվականին գիրքը ներկայացվել է Բուքերյան մրցանակի։
2010 թվականին գրված ներածականում Ֆրանկ Քերմոդը նշել է, որ վեպը Ֆիցջերալդին տվել է «գրախոսների հարգալից ուշադրություն և լայն հասարակության հիացմունք»։


== Ֆիլմի վերամշակում ==
Ֆիլմը վերամշակել է իսպանացի ռեժիսոր Իզաբել Կոյշետը։ Ֆիլմում Էմիլի Մորթիմերի խաղացել է Ֆլորենս Գրինի, Պատրիշա Կլարկսոնը՝ Վիոլետ Գամարթի և Բիլ Նային` Էդմունդ Բրունդիշ դերը։ Ֆիլմը իսպանա-անգլո-գերմանական համաարտադրություն է, որը միջազգայնորեն թողարկվել 2017 թվականին։ Այն արժանացել է երեք Գոյա կինոմրցանակի, ներառյալ Լավագույն ֆիլմ, Լավագույն ռեժիսոր և Լավագույն վերամշակված սցենար անվանակարգերը։


== Մատենագրություն ==
Lee Hermione (2013)։ Penelope Fitzgerald: A Life։ London: Chatto & Windus։ ISBN 9780701184957 
Wolfe Peter (2004)։ Understanding Penelope Fitzgerald։ Columbia: University of South Carolina Press։ ISBN 1-57003-561-X 


== Ծանոթագրություններ ==
Իգնալինա

Իգնալինա (լիտ.՝ Ignalina), քաղաք Լիտվայի Ուտենսկ գավառում, Իգնալինա շրջանի վարչական կենտրոնը։
Քաղաքով է անցնում Պետերբուրգ-Վարշավա երկաթուղին, քաղաքում կա Լիտվայում ձմեռային մարզաձևերի կենտրոն։
2009 թվականին փակված Իգնալինայի ատոմային կայանը գտնվում է ոչ թե Իգնալինայում, այլ Վիսագինասից 10 կմ հեռավորությոն վրա՝ Դրուկյայ լճի ափին․ այստեղից մինչև Իգնալինա մոտ 35 կմ է։
Շրջանում կա ավելի քան 200 լիճ, որոնք հիացնում են ոչ միայն եկվորներին, այլ նաև տեղացիներին։
1989 թվականին քաղաքում ապրում էր 6 872 բնակիչ, իսկ 2020 թվականին՝ 4 836։
2018 թվականի սեպտեմբերից Իգնալինան դարձել է առաջին լիտվիական քաղաքը, որը վերակառուցել է խորհրդային դարաշրջանի բոլոր բազմաբնակարան տիպային տները։
Ապագա քաղաքի անվանումը լեհերենով Ignalino (Իգնալինո) է, իսկ լիտվերեն Ignalina-ն ի հայտ է եկել 19-րդ դարում, երբ տեղացի կալվածատեր Իգնացի Կամենսկին իր անունով է կոչել Գավիս (Gavys) լճի ափին գտնվող ոչ մեծ կալվածատունը։ Ըստ մեկ այլ տարբերակի՝ քաղաքի անվանումը ձևավորվել է ֆիննական linna «ամրոց, ամրություն» ձևամասնիկից (որը տարածված էր Մերձբալթիկայում և Ֆինլանդիայում (Վաստսելինա, Համենլինա, Սավոնլինա և ուրիշներ))՝ պատրոնոմիական ծագմամբ արմատային մասի հետ համատեղ։
Լիտվայում կար նման անվամբ ընդամենը 10 կալվածատուն, որոնք ևս կոչվել էին իրենց կալվածատերերի անուններով․ 18-19-րդ դարերում Լիտվայի կալվածատերերի շրջանում նորաձև էր կալվածքները իրենց անունով կոչելը։


== Հայտնի բնիկներ և բնակիչներ ==
Արունաս Բուբնիս (ծնված 1961)՝ լիտվիացի պատմաբան և արխիվագետ
Դիանա Ռասիմովիչյուտե (ծնված 1984)՝ լիտվացի բիատլոնիստ, 2010 թվականի Եվրոպայի առաջնության կրկնակի արծաթե մեդալակիր։


== Քույր քաղաքներ ==
 Բելառուս, Բրասլավ
 Դանիա, Հելե
 Գերմանիա, Բյուրեն
 Լատվիա, Դաուգավպիլս
 Նորվեգիա, Կոնգսվինգեր
 Նորվեգիա, Նորդ Օդալ
 Լեհաստան, Սերոցք
 Չեխիա, Պրախատիցե


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքի հղումներ ==
Պաշտոնական էջ Archived 2007-01-27 at the Wayback Machine.
Տափաստանային ծիծառակտցար

Տափաստանային ծիծառակտցար (լատ.՝ Glareola nordmanni), ծիծառակտցարների ընտանիքի թռչուն, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Մարմնի կառուցվածքը ==
Մարմնի երկարությունը 25 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 60-68 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 7-105 գ։ Պոչի ծայրը փակված թևերի ծայրին հավասար է կամ նրանից ավելի կարճ։ Բնադրման շրջանում հասունի փետրածածկը վերևից մուգ դարչնագույն է՝ կանաչավուն երանգով։ Կտուցը հիմնականում սև է, հիմքում՝ փոքր կարմիր բծով։ Թռչելիս նկատելի են սև թևատակը, թևի մուգ հետնեզրը, սպիտակ գոտկատեղը և մկրատաձև պոչը։ Թևի սև գծերը հաճախ աննկատելի են։ Թևավերևի ծածկող և սևավուն թափահարող փետուրների ցայտերանգությունը բացակայում է։ Հետբնադրման շրջանում կոկորդի գիծը բեկվածքով է, կուրծքը՝ մոխրադարչնագույն խայտերով։ Երիտասարդի կոկորդը և կուրծքը խայտերով են։


== Բազմացում ==
Առաջին ձվերը բներում հայտնվում են մայիսի վերջ հուլիսի սկզբին։ Դնում է 32 մմ տրամագծով, մոխրադեղնավուն՝ մուգ դարչնագույն և մանուշակագույն պտերով 3 ձու (1 ձվի զանգվածը կազմում է էգի միջին կենդանի զանգվածի 10%-ը)։ Հունիսի վերջին հանդիպում են բնից դուրս եկած ձագեր, որոնց դեռևս կերակրում են ծնողները։ Աշնանային չուն մինչև հոկտեմբերի կեսն է։ Որպես հազվագյուտ տեսակ՝ կարիք ունի անհատական պաշտպանության։ Բնադրում է կիսաանապատային գոտում, Արարատյան դաշտի ձկնաբուծական լճակների մերձակայքում՝ չոր, աղքատ բուսականությամբ տարածքներում, փոքր ջրածիծառի, ոտնացուպիկի, ծովային քարադրի, ավելի հաճախ՝ մարգագետնային ծիծառակտցարի հարևանությամբ։


== Կենսաբանական տարածումը ==
Բնադրող-չվող և հազվագյուտ տեսակ է։ Հանդիպում է կավային և ավազային (կավավազային) կիսաանապատներում, խոնավ մարգագետիններում և աղուտաբույսերով հարուստ լեռնատափաստանային խոնավ տարածքներում։ Ցամքարով կամ առանց դրա բույնը ոչ խորը փոսիկ է, որը գտնվում է գետնին։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Դունայի ստորոտների տափաստաններից մինչև մերձբալթյան տափաստաններ, դեպի հյուսիս` մինչև հարավային Բելառուս, Դոնի միջին հոսանք, Սամարա, Օմսկ, դեպի հարավ` մինչև Նախակովկաս, Աստրախան, Արալյան ծով և Զայսան լիճ։ Տեղ-տեղ բնադրում է Ռումինիայում։
Հայաստանում չուի շրջանում հանդիպում է Արմավիրի, Արարատի և Գեղարքունիքի մարզերում։


== Պահպանություն ==
Հայաստանում հազվագյուտ և չուի շրջանում հանդիպող տեսակ է, որն ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում և գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Չվող երամակները նկատվում են ոչ կանոնավոր և սովորաբար կազմված են 5-15 առանձնյակներից։
Տեսակի ամբողջ արեալում նկատվում է թվաքանակի կրճատում։
Սպառնացող վտանգներից է տնտեսական գործունեության արդյունքում բնորոշ ապրելավայրերի քայքայումը  և որսագողությունը։
Չուի շրջանում օգտագործվող տարածքների մի մասը պահպանվում են «Սևան» ազգային պարկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Չեպա (գյուղ, Վինոգրադովի շրջան)

Չեպա (ուկրաիներեն՝ Чепа), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Վինոգրադովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չեպա գյուղում բնակվում էր 1 943 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4426 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 0,44 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Նովե Ժիտտյա (այլ կիրառումներ)

Նովե Ժիտտյա, կարող է վերաբերել՝

Նովե Ժիտտյա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում
Նովե Ժիտտյա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Չեմերովեցի շրջանում
Նովե Ժիտտյա - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բաշտանկայի շրջանում
Նովե Ժիտտյա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում
Նովե Ժիտտյա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում
Ռասիպնոե (գյուղ, Իլեկսկի շրջան)

Ռասիպնոե (ռուս.՝ Рассыпное), գյուղ Ռուսաստանի Օրենբուրգի մարզի Իլեկսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 993 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Այլի

Այլի, նաև Կուռիճան, գավառ Մեծ Հայքի Նոր Շիրական (Պարսկահայք) նահանգի կազմում։


== Տես նաև ==
Պարսկահայք
Մեծ Հայքի վարչական բաժանում


== Արտաքին հղումներ ==
Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը


== Ծանոթագրություններ ==
Կարլ Բյուլեր

Կարլ Լյուդվիգ Բյուլեր (գերմ.՝ Karl Ludwig Bühler, մայիսի 27, 1879(1879-05-27)[…], Մեկելսհայմ - հոկտեմբերի 24, 1963(1963-10-24)[…], Լոս Անջելես, ԱՄՆ), գերմանացի հոգեբան և լեզվաբան, մտածողության և լեզվի հոգեբանության, ընդհանուր լեզբավանության հոգեբանության մասին աշխատությունների հեղինակ։
Ծնվել է Գերմանիայում։ Եղել է Օ.Կյուլպեի աշակերտը։ Մինչև նացիստական ռեժիմի հաստատումը Բյուլլերը աշխատում էր Վյուցբուրգի, Բոննի և Մյունխենի համալսարաններում, իսկ 1922-1938 թթ. Վիենայում։ Ավստրիայի անշլյուսից հետո Բյուլերը աշխատել է Մինենսոտսկի (1940 թվականից) և Լոս-անջելեսի (1945 թվականից) համալսարաններում։ Նրա կինը՝ Շարլոտա Բյուլերը, մանկական հոգեբանության մասնագետ է։
Հոգաբանության մեջ համարվում է վյուցբուրգյան դպրոցի հետևորդը, այսպես կոչված «ամբողջական հոգեբանական վերլուծության»` կապված գեշտալտ հոգեբանության հետ։ Մշակել է լեզվի լեզվի սկզբնական կոնցեպցիան, որը շատ դեպքերում հեռվանում է Ֆերդինանդ դը Սոսյուրի «Լեզու և խոսք» երկճյուղումից։ Բյուլերը նաև առաջարկել է խոսքային գործողության տեսությունը, ներմուծել է կոնոտացիա հասկացությունը, որը համարվում է լեզվի դեյկտիկ ռուս.՝ дейксис միավորների սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Երեխայի հոգեկան զարգացվածության խնդրի մշակման գործում ունի մեծ ներդրում՝ զարգացնելով հոգեբանական զարգացման երեք հիմնական փուլերի («բնազդ», «վարժեցում», «Ինտելեկտ») երկդիմի կոնցեպցիան։
Բյուլլերի աշխատությունները լեզվաբանության վերաբերյալ ազդեցություն են ունեցել Պրահայի դպրոցի ներկայացուցիչների վրա։


== Աշխատություններ ==
Handbuch der Psychologie. — Jena, 1922.
Ausdruckstheorie. — Jena, 1933.
Sprachtheorie. Die Darstellungsfunktion der Sprache. — Jena, 1934.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կարլ Բյուլեր, «Աշխարհի շուրջը» հանրագիտարան (Бюлер, Карл в Энциклопедии «Кругосвет») (ռուս.)
Կարլ Բյուլեր «Փիլիսոփայության հանրագիտարան» (Бюлер Карл в «Философской энциклопедии») (ռուս.)
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս

Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս, պետական պարգև նախկին ԽՍՀՄ-ում, գերազանցության բարձրագույն աստիճան։ Համաձայան Հայկական սովետական հանրագիտարանի, տվյալ կոչումը շնորհվել է այն անձանց, որոնք ենթադրաբար ցուցաբերել են «աշխատանքային հերոսություն, առանձնապես ակնառու նորարարական գործունեությամբ զգալի ավանդ ներմուծել հանրային արտադրության արդյունավետության բարձրացման գործում, աջակցել ժողովրդական տնտեսության, գիտության, մշակույթի վերելքին, ԽՍՀՄ-ի հզորության ու փառքի աճին»։ Սահմանվել է ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի 1938 թ.-ի դեկտեմբերի 27-ի հրամանագրով՝ որպես պատվավոր կոչում։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի Նախագահության 1940 թ.-ի մայիսի 22-ի հրամանագրով Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսին հատուկ տարբերակելու նպատակով սահմանվել էր «Մուրճ ու մանգաղ» ոսկե մեդալը։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում շնորհվել է ԽՍՀՄ շքանշանների, մեդալների և պատվավոր կոչումների ընդհանուր կանոնադրությամբ (1979 թ.) սահմանված կարգով։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսին հանձնվում էր նաև ԽՍՀՄ բարձրագույն պարգևը՝ Լենինի շքանշան և ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության շնորհագիր։
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսը կրկին «աշխատանքային հերոսություն» ցուցաբերելու համար, կարող էր վերստին պարգևատրվել Լենինի շքանշանով և «Մուրճ ու մանգաղ» ոսկե մեդալով։ Նրան միաժամանակ հանձնվում էր ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության շնորհագիր։ Սոցիալիստ, աշխատանքի կրկնակի հերոսի, ինչպես նաև Սովետական Միության հերոսի և Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչումներին արժանացածի ծննդավայրում կամ, ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության որոշմամբ, այլ վայրում կանգնեցվում էին նրանց բրոնզե կիսանդրին։
Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում (1920-1991 թթ.) Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչման է արժանացել 218 մարդ (1984), այդ թվում՝ 40 կին։ Առավել հայտնի կրկնակի հերոսներից են եղել Վիկտոր Համբարձումյանը, Արտեմ Միկոյանը, Սամվել Քոչարյանցը և այլք։
Բախտին (այլ կիրառումներ)

Բախտին, կարող է վերաբերել՝

Բախտին - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանում
Բախտին - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մուրովանիե Կուրիլովցիի շրջանում
ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ

ԵՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ, ԵՊՀ կազմում գործող ֆակուլտետներից մեկը։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Նախկինում որպես բաժին ստեղծվել է 1949 թվականին, բանասիրության ֆակուլտետի կազմում։
Ֆակուլտետում գործում է 2 ամբիոն՝ մամուլի պատմության ու տեսության և ռադիոհեռուստատեսային ժուռնալիստիկայի։


== Ծանոթագրություններ ==
Դարաքյոյ

Դարաքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Աշկալա գյուղաքաղաքից 15 կմ հարավ-արևելք։


== Պատմություն ==
1829-1830-ական թվականներին տեղի բնակչությունը գաղթել և հիմնել է Ծալկայի շրջանի Դարաքյոյ գյուղը։


== Բնակչություն ==
XIX դարի սկզբներին ուներ 30 տուն հայ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(6166) Ունիվսիմա

(6166) Ունիվսիմա (անգլ.՝ Univsima), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,997155 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7559 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում՝ 3,2384 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1895,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18995 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,85° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6166) Ունիվսիմա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Թեմի Բոլդուին

Թեմի Բոլդուին (անգլ.՝ Tammy Suzanne Green Baldwin, փետրվարի 11, 1962(1962-02-11), Մեդիսոն, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական գործիչ։
1993-1999 թվականներին Վիսկոնսին նահանգի Օրենսդիր ժողովի ստորին պալատի անդամ։ 1999-2013 թվականներին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ Վիսկոնսինից։ 2013 թվականի հունվարի 3-ից ԱՄՆ սենատոր Վիսկոնսինից։
Թեմին բաց լեսբուհի է։ Վիսկոնսինի նահանգից առաջին կին կոնգրեսականը և ԱՄՆ-ի պատմության մեջ Սենատի առաջին բացահայտ միասեռական անդամը։


== Կենսագրություն ==
Թեմի Բոլդուինը ծնվել է 1962 թվականի փետրվարի 11-ին Մադիսոնում և դաստիարակվել է իր մոր՝ Պամելա Գրինի՝ կենսաքիմիկոս Դևիդ է. Գրինի դստեր կողմից։
1980 թվականին ավարտել է Madison West դպրոցը։ 1984 թվականին ավարտել է Smith College-ը բակալավրի աստիճանով և 1989 թվականին ստացել է Իրավունքի դպրոցի իրավաբանական գիտությունների դոկտորի կոչում Վիսկոնսինի նահանգի համալսարանում։ 1989-1992 թվականներին աշխատել է որպես իրավաբան։
Թեմի Բոլդուինը քաղաքական կարիերան սկսել է 1986 թվականին, երբ առաջին անգամ ընտրվել է Դեյն շրջանի դիտորդների Խորհրդի անդամ, այդ պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1994 թվականը։ Նա նաև մեկ տարի աշխատել է Մադիսոնի քաղաքային խորհրդում։
1993-1999 թվականներին եղել է Վիսկոնսին նահանգի Վեհաժողովի անդամ։
1998 թվականին նա առաջին կինն էր, որն ընտրվել էր Վիսկոնսին նահանգից ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատ և յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ (վերջին անգամ՝ 2010 թվականի նոյեմբերին, ձայների 61,7 տոկոսով) վերընտրվել է իր պաշտոնում։ Նա եղել է էներգետիկայի և առևտրի կոմիտեի և Դատական կոմիտեի անդամ։ Իր խմբում նա Կոնգրեսի առաջադիմական ժողովի անդամ էր, իսկ 2002 թվականին նա Ներկայացուցիչների պալատի 133 անդամներից մեկն էր, որոնք դեմ էին քվեարկել Իրաքի պատերազմին։
2012 թվականին առաջադրվել է ԱՄՆ Սենատում՝ հաղթանակ տանելով իր մրցակից հանրապետական Թոմմի Թոմփսոնի նկատմամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տիտղոսատ

Տիտղոսատ, գրքի տիտղոսաթերթից կամ առանձին մասերից (գլուխներից) առաջ դրվող թղթի թերթ։ Տիտղոսաթերթից առաջ դրվող տիտղոսատ սովորաբար պարունակում է գրքի վերնագիրը, բնաբանը, երբեմն նաև հրատարակչության մակնիշը, իսկ գրքի առանձին մասերից կամ գլուխներից առաջ դրվող տիտղոսատը՝ տվյալ մասի անվանումը, պատկերազարդումը։ Հին գրքերում տիտղոսատը ծառայում էր գլխավոր, գեղարվեստորեն ձևավորված տիտղոսաթերթը կեղտոտվելուց պահպանելու համար։
(2262) Միտիդիկա

(2262) Միտիդիկա (անգլ.՝ Mitidika), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Պաուլ Վիլդի կողմից Ցիմերվալդում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,588879 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,868 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3097 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1521,48 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,236612 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,39° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2262) Միտիդիկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)