Ջրոսպ

Ջրոսպը կամ ձկնոսպ, գորտնբույս (լատ.՝ Lémna) ջրոսպազգիների ընտանիքի բազմամյա ջրային խոտաբույս է։ Հայտնի է 10 տեսակ։


== Հայաստանում ==

Հայաստանում՝ 5 տեսակ՝ 

Ջրոսպ փոքր (L. minor),
Ջրոսպ եռմասնյա (L. trisulca),
Ջրոսպ ուռուցիկ (L. gibba),
Ջրոսպ բազմարմատ (L. polyrhiza) և այլն։


== Կենսաբանական նկարագիր ==
Մանր, ջրի մեջ սուզված կամ մակերեսին լողացող կլորավուն կամ երկարավուն, կանաչ թիթեղիկներ են, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի մեկ մազանման արմատ։ Վերջինս, բացի սննդանյութերի յուրացումից, կատարում է նաև խարիսխի դեր և պահպանում է թիթեղի հավասարակշռությունը ջրի երեսին։ Թիթեղները ձևավորված ընձյուղներ են և տերևի ֆունկցիա են կատարում։
Ջրոսպը ծաղկում է հազվադեպ (ամռանը)։ Ծաղիկները միասեռ են, առանց ծաղկակալի, առաջանում են թիթեղի եզրին գտնվող խորշերում (պարկերում)։
Պտուղն ունի 1-7 սերմ։ Շատ արագ բազմանում է վեգետատիվ ճանապարհով, հաճախ ծածկում ամբողջ ջրի մակերեսը։ Աշնանը (մինչև ցրտերը) ջրոսպի թիթեղի միջբջջային տարածություևները լցվում են ջրով, և այն իջնում է ջրամբարի հատակը։ Գարնանը նորից ջրի երես է բարձրանում և շարունակում բազմանալ։


== Տարածում ==

Հանդիպում են բոլոր երկրներում, ինչպես չոր, այնպես էլ արևադարձային կլիմաներում, միայն մաքուր ջրերում են հանդիպում։
Հայաստանում տարածված է գրեթե բոլոր մարզերի մինչև 2400 մ բարձրություններում գտնվող քաղցրահամ ջրերում՝ լճերում, լճակներում, գետերում, ջրամբարներում, կանգնած և դանդաղահոս ջրերում։


== Կիրառություն ==
Ջրոսպը ջրային միջատների, թռչունների, խոզերի կեր է։ Նպաստում է մոծակների վերացմանը (Ջրոսպով ծածկված ջրամբարներում մոծակների թրթուրներ չեն զարգանում)։
Օգտագործվում է նաև որպես գեղազարդիչ բույս՝ պարտեզագործության մեջ, ջրավազանների կանաչապատման համար, սենյակային ակվարիումներում։
Բազմարմատ ջրոսպը հանդիպում է Արմավիրի և Արարատի (Սևջուր գետի ափերին, Մեծամոր լճում), Լոռու (Պարզ լճում) մարզերում, գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։


== Դասակարգում ==


=== Տեսակներ ===
Դասը ունի 13 տեսակ.

Lemna aequinoctialis Welw.
Lemna disperma Hegelm.
Lemna gibba L.
Lemna japonica Landolt
Lemna minor L.
Lemna minuta Kunth
Lemna obscura (Austin) Daubs
Lemna perpusilla Torr.
Lemna tenera Kurz
Lemna trisulca L.
Lemna turionifera Landolt
Lemna valdiviana Phil.
Lemna yungensis Landolt


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Тахтаджян А. Л. Система магнолиофитов. Наука, 1987. — 439 с.
Кузенева О. И. Род 244. Ряска — Lemna // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.։ Изд-во АН СССР, 1935. — Т. III. — С. 492—494. — 636 + XXV с. — 5175 экз.
Cross, J.W. (2006). The Charms of Duckweed.
Landolt, E. (1986) Biosystematic investigations in the family of duckweeds (Lemnaceae). Vol. 2. The family of Lemnaceae - A monographic study. Part 1 of the monograph։ Morphology; karyology; ecology; geographic distribution; systematic position; nomenclature; descriptions. Veröff. Geobot. Inst., Stiftung Rübel, ETH, Zurich.


== Արտաքին հղումներ ==
Lemna Archived 2013-07-03 at the Wayback Machine.։ сведения о таксоне на сайте The Plant List.(անգլ.)
Lemna Ecotox testing Duckweed growth inhibition tests and standardisation Archived 2006-08-31 at the Wayback Machine.
OECD Guideline for Lemna Test Archived 2016-01-07 at the Wayback Machine.
USDA Plants Profile: North American Species
Jepson Manual Treatment: Lemna