Ջին Ռիս

Ջին Ռիս (անգլ.՝ Jean Rhys, Ella Gwendolen Rees Williams, օգոստոսի 24, 1890(1890-08-24)[…], Ռոզո, Դոմինիկա - մայիսի 14, 1979(1979-05-14)[…], Էքսետեր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), ծնունդով Էլլա Գվենդոլին Ռիս Ուիլյամս, վեստ ինդիացի և անգլիացի գրող, արձակագիր և էսսեիստ։


== Կենսագրություն ==
Ռիսի հայրը բժիշկ է եղել, ծագումով Ուելսից, իսկ մայրը՝ շոտլանդական կրեոլների սերունդներից։ Նա տասնվեց տարեկանում մեկնել է Անգլիա, սովորել Քեմբրիջում (1907-1908), որը չափազանց խիստ և թանկ է եղել Ռիսի համար։ Նա թողել է Քեմբրիջի իգական դպրոցը և ընդունվել Լոնդոնի դրամատիկական արվեստի թագավորական դպրոց (1909), որն այժմ կոչվում է Թագավորական ակադեմիա։ Այնտեղ վոկալ է սովորել։ Հոր մահից հետո մայրը պնդել է, որ վերադառնա տուն, քանի որ ուսման ծախսերն այլևս հոգալ չէին կարող, սակայն Ռիսն աշխատանք է գտել երգչախմբում և մնացել է Լոնդոնում։ Այդ տարիներին նա ստիպված է եղել ապրուստի միջոց վաստակել բնորդուհի լինելով։ 
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կամավոր ծառայել է զինվորական ճաշարանում։ 1919 թվականին ամուսնացել է գրող և լրագրող Վիլեմ Յոհան (Ջոնի) Լենգլետի հետ, իսկ 1920 թվականին ծնվել է նրանց որդին, որը երեք շաբաթ անց մահացել է։ Այդ ծանր ապրումների մեջ լինելով Ռիսը ստպված էր ուղեկցել ամուսնուն։ Նա թափառել է նրա հետ Եվրոպայով, ապրել Լոնդոնում, Փարիզում, Վիեննայում։ 1922 թվականին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Մարիվոննան։ 1923-1924 թվականներին Ռիսի ամուսինը ձերբակալվել է ֆինանսական մախինացիաների և լրտեսության համար։ 1932 թվականին նա բաժանվել է ամուսնուց: Ռիսը 1932 թվականին Փարիզում ծանոթացել է Ֆորդ Մեդոքս Ֆորդի հետ և սկսել պատմվածքներ գրել նրա հովանավորչությամբ։ Ապրել է աղքատության մեջ, բոհեմական կյանք է վարել և սկսել խմել։


== Վեպեր ==
Ջին Ռիսի պատմվածքների «Ձախ ափ» գիրքը հրապարակվել է 1927 թվականին։ Նա հաջորդաբար գրել է նաև մի քանի վեպեր՝ «Ճանապարհորդություն խավարի մեջ» (1934) և այլն։ 1939-1957 թվականներին հանրային հարթակում չի երևացել։ Այդ ժամանակ նա գրել է իր գլուխգործոցը «Ընդարձակ Սարգասյան ծով» վեպը (1966), որը նրան համաշխարհային հռչակ է բերել։


== Ստեղծագործություններ ==
1927 թվական «Ձախ ափը և այլ պատմություններ» (անգլ.՝ The Left Bank and Other Stories)
1928 թվական, վերաթողարկվել է «Քառյակ» անվամբ 1929 թվականին (անգլ.՝ Postures)
1931 թվական «Հեռանալուց հետո պարոն Մակքենզի» (անգլ.՝ After Leaving Mr. Mackenzie)
1934 թվական «Ճանապարհորդություն խավարի մեջ» (անգլ.՝ Voyage in the Dark)
1939 թվական «Բարի լույս, կեսգիշեր» (անգլ.՝ Good Morning, Midnight )
1966 թվական «Ընդարձակ Սարգասյան ծով» (անգլ.՝ Wide Sargasso Sea, ռուս.՝ Антуанетта)
1968 թվական «Վագրերն ավելի լավ տեսք ունեն» (անգլ.՝ Tigers Are Better-Looking)
1975 թվական «Իմ օրը, երեք կտոր» (անգլ.՝ My Day: Three Pieces)
1976 թվական «Քնիր այն Լեդիից» (անգլ.՝ Sleep It Off Lady )
1979 թվական «Խնդրում եմ ժպտացեք, անավարտ ինքնակենսագրություն» (անգլ.՝ Smile Please: An Unfinished Autobiography)
1984 թվական «Ջին Ռիսի նամակները 1931-1966 թվականներ» (անգլ.՝ Jean Rhys Letters 1931-1966)
1984 թվական «Վաղ վեպեր» (անգլ.՝ Early Novels)
1985 թվական «Ամբողջական վեպերը» (անգլ.՝ The Complete Novels)
1985 թվական «Հեքիաթներ լայն Կարիբյան ավազանի մասին» (անգլ.՝ Tales of the Wide Caribbean)
1987 թվական «Հավաքած պատմվածքները» (անգլ.՝ The Collected Short Stories)


=== Հրատարակություն ռուսերեն լեզվով ===
2005 թվական «Ճանապարհորդություն խավարի մեջ» (Путешествие во тьме)


== Մահ ==
Ռիսը մահացել է՝ անավարտ թողնելով «Ժպտա, խնդրում եմ» ինքնակենսագրական գիրքը։ Այն հրատարակվել է 1979 թվականին։


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Harrison N.R. Jean Rhys and the novel as women's text. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1988
Angier C. Jean Rhys: life and work. Boston: Little, Brown, 1990
Critical perspectives on Jean Rhys/ Pierrette M Frickey, ed. Washington: Three Continents Press, 1990
Gregg V.M. Jean Rhys's historical imagination: reading and writing the Creole. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1995
Sternlicht S.V. Jean Rhys. New York: Twayne; London: Prentice Hall International, 1997
Savory E. Jean Rhys. Cambridge; New York: Cambridge UP, 1998 (переизд. 2008)
Jean Rhys: Wide Sargasso Sea: A reader's guide to essential criticism/ Ed. Carl Plasa. Houndsmills: Macmillan, 2001
Simpson A.B. Territories of the psyche: the fiction of Jean Rhys. New York : Palgrave Macmillan, 2005
Moran P. Virginia Woolf, Jean Rhys and the aesthetics of trauma. New York: Palgrave Macmillan, 2007


== Արտաքին հղումներ ==
Биография (անգլ.)
Вест-Индия в биографии и творчестве Дж. Рис (անգլ.)
Материалы архива Дж. Рис (անգլ.)
Джин Рис на сайте IMDB (անգլ.)