armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Իտալիան և Հայկական հարցը

Իտալիան և հայկական հարցը Իտալիայի արտաքին քաղաքականության ոլորտ է մտել 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից և 1878 թ.-ի Սան Ստեֆանոյի պայմանագրում արտացոլվելուց հետո։ Պատերազմում Օսմանյան կայսրության պարտությունը նրա քայքայման սպառնալիք էր ստեղծում, և Իտալիան երկյուղում էր զրկվել Միջերկրական ծովի շրջակայքում իր առավելություններից, եթե տերություններից որևէ մեկը իր ազդեցությունն ուժեղացներ Բալկանյան թերակղզում։ Այդ իսկ պատճառով Իտալիան դեմ էր արտահայտվում Սան Ստեֆանոյի պայմանագրին, բայց զերծ էր մնում հակառուս, խմբավորման մեջ մտնելուց։ 1878 թ.-ի մարտին Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը Հռոմի իր դեսպանին ցուցում է տվել՝ ներազդել իտալական կառավարության վրա, որպեսզի նա միանա Մեծ Բրիտանիային, Ավստրո-Հունգարիային և Հունաստանին՝ Միջերկրականում ու Սևծովյան նեղուցների շրջանում իրենց առևտրական ու քաղաքական շահերը «պաշտպանելու» համար։ Իտալիայի արտգործնախարար Ի. Կորտին մերժել է՝ պատճառաբանելով, թե Իտալիան չեզոքություն է պահպանում եվրոպական գործերում։ Բացի այդ, Իտալիան ձգտում էր թույլ չտալ Ավստրո Հունգարիայի ազդեցության ուժեղացում Օսմանյան կայսրությունում և, մասնավորապես, Բալկաններում։
Քխմուտ

Քխմուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։ Գյուղը նախկինում մտել է Մեծ Հայքի Տուրուբերան աշխարհի Տարոն գավառի կազմում։
Քխմուտի մասին հիշատակություններ կան Գրիգոր Մակվեցու 1445 թ.-ի կոնդակում։ Գյուղը հանդիսացել է Եղրդուտի Ս. Հովհաննես վանքին պատկան տարածություն։
XX դարի սկզբին գյուղն ուներ 6 տուն հայ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արիստոնիկոս

Արիստոնիկոս (հունարեն՝ ’Aριστόνιχος) (ծննդյան թիվը անհայտ է - մ․ թ․ ա․ 129), ազատագրական շարժման առաջնորդ Պերգամոնում մ․ թ․ա․ 133-130 թվականներին։ Պերգամոնի թագավոր Եվմենոս II-ի ապօրինածին որդին, որի խորթ եղբայր Ատտալոս III իր թագավորությունը կտակել էր Հռոմին։ Վերջինիս մահից (մ․ թ․ ա․ 133) հետո գահի հավակնորդ Արիստոնիկոսը ազատագրական պայքար ծավալեց ինչպես հռոմեական նվաճողների, այնպես էլ հռոմեասեր պերգամոնացիների դեմ։ Արիստոնիկոսը խոստացել էր սոցիալական բարեփոխություններ կատարել աշխատավորական խավերի օգտին։ Ապստամբները ձգտում էին ստեղծել «արևի պետություն», որի քաղաքացիները պետք է ունենային հավասար իրավունքներ։ Մ․ թ․ ա․ 131 թվականին ապստամբները խոշոր հաղթանակ տարան հռոմեացիների դեմ, սակայն 130 թվականին պարտվեցին, Արիստոնիկոսը գերվեց և մահապատժի ենթարկվեց, իսկ Պերգամոնը դարձավ հռոմեական նահանգ՝ «Ասիա» անունով։
Բլրցյան

Բլրցյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Արամ Արտաշեսի Բլրցյան (1928), անասնաբույծ-ընտրասերումնաբան։
Արսեն Բլրցյան (19-րդ դար-1910-ական թթ. հետո), թղթակից։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժաբո

Ժաբո (ֆր.՝ jabot-«թռչնի խպիպ»), կանացի բլուզի, զգեստի կամ տղամարդու վերնաշապիկի զարդարանք՝ ժանյակից կամ կտորից  բոլորածալի տեսքով։ Այս զարդարանքն իջնում է պարանոցից ներքև՝ կրծքավանդակով։ Ժաբոն օձիքի տարատեսակ է։ Եվրոպական հանդերձանքում առաջին անգամ հայտնվել է 18-րդ դարում՝ որպես տղամարդու կոստյումի մի մաս՝ արտասովոր չափերի, շքեղությամբ ու ճերմակությամբ աչքի ընկնող, ժանյակավոր գործվածքով առատորեն զարդարված։
19-րդ դարի երկրորդ կեսին այն գործնականորեն անհետացավ տղամարդկանց հագուստից։ Կանացի և մանկական նորաձևությունում ժաբոն պահպանվում է մինչ օրս ։
«Ժաբո» տերմինով մեքենաշինության մեջ անվանում են հատուկ պլաստիկ վահանակը՝ տեղադրված ավտոմեքենայի ճակատային ապակու առջև՝ մեքենայի ֆիլտրը պաշտպանելու համար ։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Л. В. Беловинский Жабо // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 195. — 784 с.: — ил. с. — 5 000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4
Р. М. Кирсанова Жабо // Костюм в русской художественной культуре 18 — первой половины 20 вв.: Опыт энциклопедии / под ред. Т. Г. Морозовой, В. Д. Синюкова. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1995. — С. 102—102. — 383 с.: ил. с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-144-0
Գլումիցի

Գլումիցի (ռուս.՝ Глумицы), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վոլոսովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 90 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խաչակրաց արշավանքներ (հեռուստասերիալ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խաչակրաց արշավանքներ (այլ կիրառումներ)«Խաչակրաց արշավանքներ», հեռուստասերիալ։ Ֆիլմը թույլատրվում է դիտել ցանկացած տարիքի երեխաների։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է խաչակրաց արշավանքների պատմության մասին։
Այս հեռուստասերիալը բաղկացած է չորս մասերից.

Զենքով ուխտավորները. առաջին խաչակրաց արշավանքի արմատները
Երուսաղեմ - խաչակրաց արշավանքների արյունոտ ճանապարհը
Ջիհադ - ասպետի ճանապարհը
Ոչնչացում. խաչակրաց արշավանքի մասնակիցների պարտությունը։


== Դերերում ==
Գլխավոր դերերում
Թերի Ջոնս - Վարող
Անտոնի Սմի
Սթիվ Պուրբրիկ
Մարչելո Մարասկալչի
Ռոբերտ Սեբաստյան
Քեյթ Բինչի - Աննա Կոմնենա
Սուհեյլ Զական
Երկրորդական դերերում
Դեվիդ Լեզենբի
Սթիվեն Ռունսիմեն - պարոն Սթիվեն Ռունսիմեն
Կրիստոֆեր Տիրմեն
Երկրորդական դերերում, գերմանական տարբերակով ձայն, խաղում են ինքն իրենց համար
Յարոիր Բորեկ
Վիկտոր Կուզին
Նորբերտ Լանգեր
Ռեյնհարդ Ռեյներ
Ռոտրաուտ Զիֆեր


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ֆիլմը երկու տարբեր երկրներում՝ ԱՄՆ-ում և Գերմանիայում դուրս է եկել երկու տարբերակներով։
Ամերիկյան տարբերակի տևողությունը կազմել է 200 րոպե (50 րոպե՝ ամեն մի մասի համար), գերմանականի տեևողությունը կազմել է 192 րոպե (48 րոպե՝ ամեն մի մասի համար)


== Տես նաև ==
Խաչակիրներ
Միջին դարեր


== Աղբյուրներ ==
Ֆիլմ «Խաչակրաց արշավանքներ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Ֆիլմ «Խաչակրաց արշավանք»(չաշխատող հղում) All Movie Guide-ի բազայում (անգլ.)


== Արտաքին հղումներ ==
[1]


== Ծանոթագրություններ ==
Միխայիլ Դոստոևսկի

Միխայիլ Միխայլովիչ Դոստոևսկի (ռուս.՝ Михаил Михайлович Достоевский), հոկտեմբերի 13 (25), 1820, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 10 (22), 1864, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս գրող, թարգմանիչ, դրամատուրգ, ամսագրերի խմբագիր։ 
Ռուս գրող Ֆեոդոր Դոստոևսկու եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1820 թվականին Մոսկվայում Մարինոյի հիվանդանոցի շտաբի բուժակի Միխայիլ Անդրեևիչ Դոստոևկու ընտանիքում։
Տանը դաստիարակություն ստանալուց հետո իր եղբոր՝ Ֆյոդորի հետ միասին սովորել է Նիկոլայ Դրաշուսովի և Լ. Չերմակի Մոսկվայի գիշերօթիկ դպրոցներում (1833—1834): 1837 թվականի մայիսին հայրը եղբայրներին տանում է Սանկտ Պետերբուրգ և ընդունում է նրանց Կ. Կոստոմարովի նախապատրաստական գիշերօթիկ դպրոց, որպեսզի նրանք ընդունվեն գլխավոր ինժեներական ուսումնարան։ Մ. Դոստոևսկին չընդունվեց ուսումնարան, քանի որ բժշկական հետազոտությունից հետո պարզվեց, որ նրա մոտ թոքախտ է։
Ամուսնացած էր Էմիլյա ֆոն Դիտմարի հետ։ Նրանք ունենում են 5 երեխա ՝Ֆյոդոր Միխայլովիչը (կրտսեր), Միխայիլ Միխայլովիչը, Եկատերինան, Մարիան և Վարվարան։


== Ծանոթագրություններ ==
Կլեսի

Կլեսի (ֆր.՝ Clécy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1225 մարդ, բնակչության խտությունը` 49.74 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 24.63 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 210 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 31 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 758 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 546-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 212։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,0 %։ 546 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 495 անձ (269 տղամարդ և 226 կին)։ Գործազուրկ են եղել 51 անձ (23 տղամարդ և 28 կին)։ 212 անաշխատունակներից 61-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 94-ը` թոշակառուներ, իսկ 57-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Նոժայ-Յուրտի շրջան

Նոժայ-Յուրտի շրջան (ռուս.՝ Ножай-Юртовский район, չեչեներեն՝ Нажи-Йуьртан кӀошт), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Չեչենական հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1934 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Նոժայ-Յուրտ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 629 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 47740 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 75,9 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Յուկոն (այլ կիրառումներ)

Յուկոն, կարող է վերաբերել՝

Յուկոն - գետ Կանադայում և Ալյասկայում
Յուկոն - տարածք Կանադայի հյուսիսարևմտյան մասում
Կարոտինոիդներ

Կարոտինուդներ, դեղին, նարնջագույն կամ կարմիր պիգմենտներ, սինթեզվում են բակտերիաների, սնկերի ու բարձրակարգ բույսերի կողմից։ Կարոտինուդներից են բույսերում պարունակվող կարոաինը և քսան էոոֆիչները լիկոպինը 
  
    
      
        (
        
          C
          
            40
          
        
        
          H
          
            56
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle (C_{40}H_{56})}
  -լոլիկի, մասուրի, մորմի պտուղներում, զեաքսանտինը 
  
    
      
        (
        
          C
          
            40
          
        
        
          H
          
            56
          
        
        
          O
          
            2
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle (C_{40}H_{56}O_{2})}
  - եգիպտացորենի սերմերում, ֆուկոքսանտինը 
  
    
      
        (
        
          C
          
            40
          
        
        
          H
          
            56
          
        
        
          O
          
            6
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle (C_{40}H_{56}O_{6})}
  - գորշ ջրիմուռներում և այլն։ Կարոտինուդները լուծվում են ճարպերում ու ճարպանման նյութերում։ Կարոտինուդների հարաբերական պարունակությունը փոփոխվում է բույսերի զարգացման պրոցեսում և արտաքին միջավայրի ազդեցությամբ։ Բջիջներում Կարոտինուդների քանակությունն ամենաբարձրն է պլաստիդներում։ Կարտինուդները նպաստում են բույսերի բեղմնավորմանը, մասնակցում ֆոտոսինթեզի պրոցեսին։ Կարոտինուդների գույնը պայմանավորված է նրանց մոլեկուլում կրկնակի կապերի քանակով ու դիրքով։
Նորվեգիայի բնակչություն

Նորվեգիայի բնակչությունը կազմում է 5 236 826 մարդ։ Նորվեգիան բնակչության այս թվաքանակով աշխարհի երկրների շարքում զբաղեցնում է 118-րդ հորիզոնականը՝ գտնվելով Սինգապուրի և Իռլանդիայի միջև։ Նորվեգացիների կյանքի միջին տևողությունը այսօր կազմում է 40 տարի։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
Նորվեգիայի Թագավորությունում ծնելիության մակարդակը կազմում է 10,84՝ հազար մարդու հաշվով, իսկ մահացությունը՝ 9,24՝ հազար մարդու հաշվով։ Ծնելիությունն այս երկրում գերազանցում է մահացությանը, այդ իսկ պատճառով վերարտադրությունն ունի ընդլայնված բնույթ։ Ծնելիության աճն ու ներքաղթը իրար հետ միասին ապահովում են բնական աճի դրական ցուցանիշ։ Ըստ վիճակագրական տվյալների և կանխատեսումների, եթե հենց այս տեմպով շարունակվի Նորվեգիայի բնակչության շարժը, ապա 2060 թվականին այն կհասնի մինչև 7 միլիոնի։ Բնակչության թվաքանակը (հազարներով).


==== Ժողովրդագրական աճը 2013 թվականին ====
Ծնելիության հանրագումարը կազմում է 1,782 երեխա մեկ կնոջ համար (2013 թվական)։
Կյանքի միջին տևողություն (տարի)


== Սեռական կազմ ==
1995 թվականից նկատվում է տղամարդկանց թվի մեծացման նոր տենդենց, որը 2014 թվականի տվյալներով անցել է 50%-ի սահմանները։


== Ազգային կազմ ==
Նորվեգիայի ազգային կազմը միատարր է, քանի որ բնակչության 94% իրեն անվանում են նորվեգացիներ։ Կարևոր ազգային փոքրամասնություն են ներկայացնում սաամները՝ տարածքի բնիկ ժողովուրդները։ Այլ ազգային փոքրամասնություններից են շվեդները (1,6 %), քվեններ, հրեաներ և գնչուներ։ Երկրի տարածքում նաև ապրում են եվրոպական այլ պետություններից արտագաղթած ազգերի ներկայացուցիչներ՝ լեհեր՝ (1,3 %), դանիացիներ՝ (1,0 %), գերմանացիներ՝ (0,8 %), լիտվացիներ և բալթյան այլ ժողովուրդներ։ Բացի այս ժողովուրդներից, Նորվեգիայում վերջին տարիներին բնակություն են հաստատել Իրանի, Պակիստանի, Թուրքիայի և Սիրիայի փախստականները։


== Նորվեգիայի միգրացիոն դրություն ==
Ներգաղթյալների կազմն ու Նորվեգիայից արտագաղթվող երկրները (2013 թվական).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1]
Statistisk sentralbyrå: Befolkning
Լոնդոնի կինոփառատոն

Լոնդոնի Կինոփառատոն (անգլ.՝ London Film Festival, կրճատ՝ LFF, ինչպես նաև հայտնի է անգլ.՝ BFI London Film Festival), Միացյալ Թագավորության ամենախոշոր  և ամենահեղինակավոր միջազգային կինոփառատոներից է։ Անցկացվում է ամեն տարի սկսած 1956 թվականից, հոկտեմբերի 2-րդ կեսին, նոյեմբերի սկզբին, Լոնդոնում։
Կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակը հանդիսանում է Սասերլենդ Տրոֆին, որով պարգևատրվում են ամենաօրիգինալ դեբյուտային ֆիլմերը։ Փառատոնի կազմակերպիչը Բրիտանիայի կինոյի ինստիտուտն է, The Times թերթի խոշոր հովանավորը։ Ամեն տարի անց է կացվում ավելի քան 300 վավերագրական և կարճամետրաժ ֆիլմերի ընտրություն, աշխարհի 50 երկրներից։ Փառատոնի ավանդական ծրագիրը նեռարում է նկարներ, որոնք Մեծ Բրիտանիայում չէին ցուցադրվել։ Կինոփառատոնի ընթացքում ամեն տարի ներկայացվում է կրթական միջոցառումների ծրագիր, դասախոսություններ, վարպետաց դասեր, կինոարտադրության իրադարձություների ներկայացումներ։


== Մրցանակներ ==
Ամենամյա կինոփառատոների ընթացքում մրցանակներ են արժանացնում հետևյալ անվանակարգերում։

Սազերլենդ Տրոֆի (անգլ.՝ Sutherland Trophy), կինոփառատոնի հիմնական մրցանակը, որին արժանանում են առաջին անգամ ներկայացված ֆիլմերից լավագույները։
Գրիրոսոնի մրցանակ (անգլ.՝ The Grierson Award), արժանացնում են կինոփառատոնի լավագույնլիամետրաժ ֆիլմին։ Մրցանակը կրում է շոտլանդացի վավերագետ Ջոն Գրիրոսոնի անունը։
Լավագույն ֆիլմ՝ արժանանում են ամենաօրիգինալ կինոաշխատանքները։
Բրիտանացի լավագույն դեբյուտանտին (անգլ.՝ Best British Newcomer Award)՝ տրվում է բրիտանացի սցենարիստներին, պրոդյուսերներին, ռեժիսորներին, որոնց աշխատանքները փառատոնի ընթացքում ճանաչվել էին լավագույնը։
Բրիտանիայի կինոյի ինստիտուտի մրցանակ «BFI Fellowships», շնորհվում ՝  կինոփառատոնի ռեժիսոր-դեբյուտանտներին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լոնդոնի կինոփառատոնի պաշտոնական կայք
Սոլեն Դյուրան

Սոլեն Դյուրան (նոյեմբերի 20, 1994(1994-11-20), Սեն-Ռեմի), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ, որը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի կանանց առաջնությունում Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի և Guingamp-ի դարպասապահն է։ Նախկինում նա 2011-2017 թվականներին խաղացել է Մոնպելյե կանանց ֆուտբոլային ակումբում (Montpellier HSC):


== Խաղային կարիերա ==


=== Ակումբային ===
Դյուրանն իր մասնագիտական կարիերան սկսել է 2009 թվականին Մոնպելյե կանանց ֆուտբոլային ակումբում։ Նա նախկինում խաղացել է Սոն է Լուարի Varennes-le-Grand -ում (2000-2006 թվականներ), մինչև Շատենոյ լե Ռոյալի համար այն թողնելը, որտեղ նա խաղացել է 2006-2009 թվականներին։
2017 թվականին Դյուրանը միացել է Guingamp -ին, որպես հավաքականի մեկնարկային դարպասապահ։


=== Միջազգային ===
2019 թվականին Դյուրանը հրավիրվել է Ֆրանսիայի ազգային հավաքական 2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի կանանց ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը UEFA.com կայքում
Player profile Archived 2019-06-03 at the Wayback Machine. Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա
Player profile Archived 2019-06-08 at the Wayback Machine. 2019 թվականի ՖԻՖԱ-ի կանանց ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն
MHSC player profile
Աստղաձորի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Գեղարքունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Գեղարքունիքի մարզի Աստղաձոր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 118 հուշարձան (18 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Լյումինաֆոր

Լյումինաֆորներ (< լատ. lumen-լույս և հուն. φορός-կրող), լուսային, ռենտգենյան, α. β. y-ճառագայթների, էլեկտրոնների փնջի կամ այլ ազդակների ներգործությամբ լուսարձակող արհեստական նյութեր։ Ըստ քիմիական բաղադրության լինում են օրգանական և անօրգանական։ Օրգանական Լյումինաֆորները (լյումոգեններ) սովորաբար օրգանական բարդ միացություններ են, իսկ Լյումինաֆորները՝ բյուրեղային նյութեր, որոնց ավելացված են փոքր քանակությամբ խթանիչներ (ակտիվատորներ)։ Անօրգանական Լյումինաֆորներ հաճախ կոչվում են նաև բյուրեղաֆոսֆորներ կամ ֆոսֆորներ։ Լյումինաֆորները հիմնականում կարելի է բաժանել հետևյալ խմբերի. 1. լույսով (տեսանելի, ուլտրամանուշակագույն, ինֆրակարմիր) գրգռվող Լյումինաֆորները՝ ֆոտոլյումինաֆորներ։ Այս խմբին են դասվում օրգանական Լյումինաֆորների մեծ մասը, որոնք ուլտրամանուշակագույն ճառագայթների, ինչպես նաև տեսանելի լույսի կարճալիք մասի ազդեցությամբ պայծառ լյումինեսցենցում են առաջացնում։ Օգտագործվում են դեկորատիվ ներկերում, գործվածքեղենի լյումինեսցենտային սպիտակեցման համար, լյումինեսցենտային միկրոսկոպիայում, բժշկական, կենսաբանական հետազոտություններում են։ Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթները տեսանելի լույսի փոխակերպվող անօրգանական Լյումինաֆորներ [MgWO4, (Zn, Be)2 SiO4-Mn են] օգտագործվում են լյումինեսցենտային լամպերում։ Ինֆրակարմիր ճառագայթների համար օգտագործվող Լյումինաֆորները նախօրոք գրգռվում են ուլտրամանուշակագույն կամ y-ճառագայթներով։ Երկարատև ետլուսարձակում ունեցող Լյումինաֆորներ (օրինակ՝ CaS-SrS, ZnS-Cu, Bi) օգտագործվում են վթարային լուսավորման համար, լուսատու ներկերում։ 2. էլեկտրոնային փնջով գրգռվող Լյումինաֆորներ՝ կաթոդլյումինաֆորներ (ZnS-Ag, ZnS*CdS-Ag)։ Օգտագործվում են օսցիլոգրաֆների, հեռուստացույցների, ռադիոլոկատորների համար էլեկտրոնաճառագայթային խողովակներ և էլեկտրոնաօպտիկական փոխակերպիչներ պատրաստելիս։ 3. Ռենտգենյան ճառագայթներով գրգռվող Լյումինաֆորները՝ ռենտգենալյումինաֆորներ (58%ZnS և 42%CdS-Ag)։ Օգտագործվում են ռենտգենյան ճառագայթների թիրախների պատրաստման համար։ 4. Միջուկային (α,β,y) ճառագայթներով և այլ մասնիկներով գրգռվող Լյումինաֆորներ՝ սցինտիլյատորներ (ZnS-Cu, ստիլբեն, անտրացեն)։ Լյումինեսցենցման երևույթն այս դեպքում կոչվում է սցինտիլյացիա։ Օգտագործվում են սցինտիլյացիոն հաշվիչներում։ Այս խմբին են դասվում նաև «մշտական գործող» Լյումինաֆորներ։ Սովորական Լյումինաֆորներին (օրինակ՝ ZnS-Cu) ավելացվում է ռադիոակտիվ նյութ (օրինակ՝ Ra կամ C14), որի հետևանքով ստացվում է թույլ «մշտական» լուսավորություն։
557

557 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 557 թվականն է, 
VI դարի 57-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Հովհաննես Բ Գաբեղենցի դարձել է հայոց կաթողիկոս
Ուժեղ երկրաշարժ Կոստանդնուպոլիսում, վնասվում է Սուրբ Սոֆիայի տաճարը


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ներսես Բ Բագրևանդցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 548 թվականից (ծ. անհայտ)
Candlelight (երգ, Չեզի)

Candlelight, Եվրատեսիլ 2008 երգի մրցույթում Հունգարիան ներկայացրած երգչուհի Չեզիի կատարած երգը, որի տեքստի հեղինակն է Իմրե Մոզիկը, իսկ երաժշտության հեղինակը՝ Վիկտոր Ռակոնչաին։ 2008 թվականին երգը, իբրև սինգլ, ձայնագրվել է ու թողարկվել, այնուհետև զետեղվել արտիստուհու՝ Szívverés խորագիրը կրող դեբյուտային ալբոմում։
2008 թվականի փետրվարին „Szívverés” երգը հաղթող է ճանաչվել Euróvízíós Dalverseny 2008 մրցույթում։ Դրա անգլերեն տարբերակի կատարմամբ Չեզին հանդես է եկել Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում կայացած եվրատեսիլյան մրցույթում, հաջողությամբ հաղթահարել կիսաեզրափայիչ փուլը, սակայն եզրափակիչում զբաղեցրել է վերջին՝ 19-րդ հորիզոնականը՝ ստանալով ընդամենը 6 միավոր։


== Կոմպոզիցիաների ցանկ ==
CD սինգլ (հունգարերեն տարբերակ)
„Szivverés” – 3:24
„Szivverés” (Radio Pop Mix) – 3:40
„Candlelight” – 3:23CD Single (անգլերեն տարբերակ)
„Candlelight” – 3:23
„Szivverés” – 3:24


== Ծանոթագրություններ ==
(8536) Մանս

(8536) Մանս (անգլ.՝ Mans), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1993 թվականի մարտի 21-ին Կլաս-Ինգվար Լագերկվիստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,010953 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7507 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2712 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1908,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188646 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,49° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8536) Մանս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ուշակի (գյուղ, Տոսնենսկի շրջան)

Ուշակի (ռուս.՝ Ушаки), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Տոսնենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 821 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Քառասունմեկերորդ պարտիզանական ջոկատ

Քառասունմեկերորդ պարտիզանական ջոկատ, կազմակերպվել է 1943 թվականի օգոստոսի 5-ին և գործել մինչև 1944 թվականի փետրվարի 28-ը (ներկայիս Պսկովի մարզի տարածքում), Գերմանի անվան 3-րդ պարտիզանական բրիգադում։ Անձնակազմը նախապես բաղկացած էր Նովոռժևի և ֆաշիստական այլ ճամբարներից փախած հայ ռազմագերիներից։ Աստիճանաբար ջոկատը դարձավ բազմազգ՝ իր կազմում ունենալով ավելի քան 300 մարդ։ Հրամանատարն էր կապիտան Ա․ Գ․ Սաղումյանը (Կերչենսկի), կոմիսարը՝ Ա․ Ի․ Միգրովը, ապա՝ Կ․Ֆ․Մատյուշչենկոն, շտաբի պետը՝ Զ․ Համբարձումյանը, ապա՝ Ե․ Եղիազարյանը։ Զոկատը խորտակել է գերմանական 25 զինվորական գնացք, պայթեցրել 8 կամուրջ, երկաթուղագծեր, ոչնչացրել 2004 հիտլերական, ջախջախել (39-րդ ջոկատի հետ) Դորուշկա գյուղի ուժեղացված կայազորը, մասնակցել Սլավկովիչի քաղաքի ազատագրմանը։
Կիսկելովո

Կիսկելովո (ռուս.՝ Кискелово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Վսևոլոժսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նիժնիե Նեմիկարի

Նիժնիե Նեմիկարի (ռուս.՝ Нижние Немыкари), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալի Ակբար Հաշեմի Ռաֆսանջանի

Ալի Ակբար Հաշեմի Ռաֆսանջանի (պարսկերեն՝ علي اکبر هاشمی رفسنجانی, օգոստոսի 25, 1934(1934-08-25), Nuq District, Rafsanjan County, Քերմանի նահանգ, Իրան և Bahreman, Nuq District, Rafsanjan County, Քերմանի նահանգ, Իրան - հունվարի 8, 2017(2017-01-08)[…], Թեհրան, Իրան և Tajrish, Թեհրանի նահանգ, Իրան), իրանցի քաղաքական գործիչ, նպատակահարմարության խորհրդի նախկին նախագահ։ Եղել է Իրանի իսլամական խորհրդատվական խորհրդի նախագահը 1980-1989 թվականներին և Իրանի նախագահը 1989-1997 թվականներին։


== Կենսագրություն ==
Ակբար Հաշեմի Ռաֆսանջանին ծնվել է 1934 թվականի օգոստոսի 25–ին աղքատ ընտանիքում, որը ապրում էր երկրի հարավում գտնվող Քերման նահանգի Նուգ գյուղում։ 16 տարեկանում տեղափոխվել է Կում, որտեղ սկսել է մասնակցել Ռուհոլլահ Խոմեյնիի դասախոսություններին իսլամական իրավունքի վերաբերյալ։
Մինչ Իսլամական հեղափոխությունը 15 տարվա ընթացքում Ռաֆսանջանին 5 անգամ բանտարկվել է հակակառավարական գործունեության համար։ Հեղափոխությունից հետո մտնում է անցումային հեղափոխական կառավարության կազմի մեջ։ 1980-ին նա դառնում է Մեջլիսի առաջին խոսնակը և այդ պաշտոնում է մնում մինչև 1989 թվականը։
1989թ.օգոստոսի 3-ին Ռաֆսանջանին ընտրվում է Իրանի նախագահ։ Նրա նախագահության շրջանում Իրանը նկատելի ազատականացում է ունեցել ինչպես տնտեսության, այնպես էլ սոցիալական ոլորտում։ Ռաֆսանջանին բարեփոխումներ է իրականացրել՝ ուղղված Իրանում լիարժեք ազատ շուկայի ստեղծմանը, սակայն դա հանգեցրել է գների մեծ աճին՝ 49 տոկոս։
Ռաֆսանջանիի նախագահության սկիզբը համընկել է համաշխարհային քաղաքականության արմատական փոփոխությունների հետ։ Նա սկիզբ է դրել Իրանի հարաբերություններին նախկին ԽՍՀՄ կենտրոնական Ասիայի և Անդրկովկասյան հանրապետությունների հետ, նոր հարաբերություններ է կառուցել արաբական աշխարհի հետ։ Սակայն ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները շարունակեկ են լարված մնալ։ Ռաֆսանջանին դարձել Է Իրանի առաջին նախագահը, որը պաշտոնը լքել է լիազորությունների ավարտից հետո։
2000 թվականին ընտրվել է որպես մեջլիս, սակայն շուտով թողել է իր աշխատանքը խորհրդարանում և գլխավորել նպատակահարմարության խորհուրդը։ 2006-ում ընտրվել է փորձագետ Թեհրանի խորհուրդում։
Ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին քաղաքականության մեջ Ռաֆսանջանին համարվում էր Իրանի ամենաազդեցիկ պետական գործիչներից մեկը։
Մահացել է 2017 թվականի հունվարի 8–ին 83 տարեկան հասակում։ Հունվարի 10-ին Թեհրանի համալսարանում տեղի ունեցած հասարակական հրաժեշտի արարողությունից հետո, Ռաֆսանջանին թաղվեց Հոմեյնիի դամբարանում, ով իսլամական հեղափոխության իր զինակիցն էր եղել։


=== Անձնական կյանք ===
Ամուսնացած է եղել, ունեցել է հինգ երեխա՝ երեք տղա և երկու աղջիկ։ Նրա աղջիկներից մեկը Մեջլիսի պաշտոնյաներից է։
1997 թվականին Ռաֆսանջանիի որդին հայտնվել է ֆրանսիական Total ընկերության հետ սկանդալի կենտրոնում, որն իբր Մեհդի Ռաֆսանջանիին 80 մլն դոլար է փոխանցել շելֆ Ասալույեի նավթային մշակումների իրավունքի համար։ Այս գործի հետաքննությունը մինչ օրս շարունակվում է Ֆրանսիայում։
Ռաֆսանջանին համարվել է Իրանի ամենահարուստ մարդը, նույնիսկ մի ժամանակ մտել է Forbes–ի կողմից կազմված հարյուր աշխարհի ամենահարւստ մարկանց ցուցակի մեջ։ Երկրում իր դիրքի շնորհիվ ստացել է Ակբար Շախ մականունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт(պարս.)
Официальный сайт(անգլ.)
Али Акбар Хашеми Рафсанджани
Պրոգրես (Վոլգոդոնսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պրոգրես (այլ կիրառումներ)Պրոգրես (ռուս.՝ Прогресс), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Վոլգոդոնսկի շրջանում։ Պրոգրեսովսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։
Մասկարակե

Մասկարակե  (իսպ.՝  Mascaraque) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տոլեդո պրովինցիայի Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտես-դե-Տոլեդո շրջանում։ Տարածքը կազմում է 65.7 կմ2, բնակչությունը՝ 519 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք(չաշխատող հղում)
Diputación de Toledo
Web no oficial sobre el municipio de Mascaraque Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Վոկզալ (գյուղ, Վոզնեսենսկի շրջան)

Վոկզալ (ուկրաիներեն՝ Вокзал), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1951 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վոկզալ գյուղում բնակվում էր 150 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,302 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վռամշապուհ Թադևոսյան

Վռամշապուհ Սամսոնի Թադևոսյան (հոկտեմբերի 2, 1900(1900-10-02), Վերին Ագուլիս, Նախիջևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 18, 1979(1979-08-18), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ իրավաբան, պետական աշխատող։ Իրավաբանական գիտությունների դոկտոր (1959), պրոֆեսոր (1962)։ ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974)։
Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Էդուարդ Թադևոսյանի հայրն է։


== Կենսագրություն ==
1925 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1925-1927 թվականներին աշխատել է ՌԽՖՍՀ գերագույն դատարանում, 1932-1935 թվականներին՝ արդարադատության ժողկոմատում, 1935-1952 թվականներին՝ ԽՍՀՄ դատախազությունում։ 1946 թվականին Տոկիոյի դատավարության մասնակից՝ որպես ԽՍՀՄ պետական մեղադրողի օգնական։ 1948-1949 թվականներին՝ ՀԽՍՀ դատախազ, 1927 թվականից՝ միաժամանակ դասավանդել է ՄՊՀ-ում, 1939-1940 թվականներին՝ ռազմաիրավաբանական ակադեմիայում, 1948-1949 թվականներին՝ ԵՊՀ-ում, 1952 թվականից՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Պետության և իրավունքի ինստիտուտի գիտաշխատող, 1958-1963 թվականներին՝ տնօրենի տեղակալ, 1960-1963 թվականներին՝ քաղաքական գիտությունների խորհրդային ընկերակցության նախագահ։
Աշխատությունները վերաբերում են քաղաքացիական, ընտանեկան իրավունքների դատախազական հսկողության հարցերին։


== Երկեր ==
Новое советское законодательство о браке и семье, М., 1972;
Охрана прав несовершеннолетних, М., 1974;
Укрепление социалистической законности в народном хозяйстве, М., 1980.
Права сторон в гражданском процессе, БГУ, 1973.
Права и обязанности родителей в Советском государстве, 1947.
Разрешение хозяйственных споров, 1968.


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆիններեն Վիքիպեդիա

Ֆիններեն Վիքիպեդիա (ֆիններեն՝ ` Suomenkielinen Wikipedia), Վիքիպեդիա բազմալեզու և ազատ հանրագիտարանի ֆիններեն տարբերակն է։
Ինչպես և բոլոր Վիքիմեդիա-նախագծերը, Ֆիններեն Վիքիպեդիայի բովանդակությունը գտնվում է ազատ արտոնագրի ներքո և յուրաքանչյուր ոք կարող է օգտագործել, խմբագրել ու տարածել այդ բովանդակությունը, քանի դեռ հետագա տարբերակները տարածվում են նույն սկզբունքներով և նշվում են հեղինակները։


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիններեն Վիքիպեդիա (ֆին.)
Արմեն Տիգրանյան (այլ կիրառումներ)

Արմեն Տիգրանյան, հայ անձնանուն, որով հայտնի են հետևյալ անձինք.

Արմեն Տիգրանյան (երգահան) - հայ երգահան
Արմեն Տիգրանյան (ֆուտբոլիստ) - հայ ֆուտբոլիստ
Մեխակ Լիբանանի

Մեխակ Լիբանանի (լատ.՝ Dianthus libanotis), մեխակազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
25-60 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Բաժակն ունի 30-40 մմ երկարություն։ Տերևները կոշտ են և փշոտ։ Ծաղկակից թփերը 4-6 հատ են և գտնվում են հետ թեքված փշոտ սրածայրին։ Պսակաթերթերի թիթեղները սպիտակ են, հիմքի մոտ գտնվողները կարմրավուն խալով են, մինչև կեսը բաժանված թելանման մասերի։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է Երևանի (Ուրծի լեռնաշղթա, լեռնագագաթ Իլկասար, Զովաշեն և Գառնի գյուղերի միջև) և Դարեղեգիսի (Արենի գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Հանդիպում է նաև Նախիջևանում և Հարավարևմտյան Ասիայում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1400 մ բարձրությունների վրա, կիսաանապատում, ֆրիգանանման բուսականության մեջ, չոր քարքարոտ և կավային լանջերին։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Հայտնի է երկու ֆլորիստիկական շրջաններում։ Արեալը մասնատված է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակը աճում է ինտենսիվ տնտեսական գործունության տարածքներում։ Հիմնական սպառնալիքը կապված է գյուղատնտեսական հանդակների ընդլայնման հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանություն չի իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Վաղարշ Վաղարշյանի անվան թիվ 80 դպրոց

Վաղարշ Վաղարշյանի անվան թիվ 80 դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1953 թվականին՝ հայրենադարձներով բնակեցված Կիլիկիա թաղամասում։ 1964 թվականին անվանակոչվել է հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ, թատերական գործիչ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Վաղարշ Վաղարշյանի անվամբ։
Դպրոցի բակում տեղադրված է Վաղարշ Վաղարշյանի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Ա. Մուրադյան,
ճարտարապետ՝ Շմավոն Ազատյան)։


== Տնօրեններ ==
Վ. Շադինյան
Ա. Ռուբինյան (1972-1989)
Ս. Դավթյան (1990-1998)
Ռ. Արսենյան (1998-2018)
Ծ. Մելքումյան (2018)


== Տես նաև ==
Վաղարշ Վաղարշյանի կիսանդրի (Երևան)


== Ծանոթագրություններ ==
Պինիոնե

Պինոնե  (իտալերեն՝ Pignone), կոմունա Իտալիայում, Լիգուրիա մարզում՝ Սպեցիա գավառում։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 633 մարդ, խտությունը՝ 40 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 16 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 19020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0187։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարաչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0187 887002
Էլեկտրոնային հասցե։ comune.pignone@tin.it
Գլխավոր կայք։ http://www.comune.pignone.sp.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի գլխավոր կայք (իտալ.)
Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն(իտալ.)
ինստիտուտի վիճակագրություն (անգլ.)(չաշխատող հղում)
Վալչ (գմինա)

Վալչ (լեհ.՝ Wałcz), գյուղական գմինա (գավառ) Լեհաստանում։ Այն ունի քաղաքատիպ գյուղական համայնքի կարգավիճակ։ Զբաղեցնում է 575,09 կմ² տարածք։ Բնակչությունը հասնում է 12,362 մարդու (2005 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2007-06-01 at the Wayback Machine.
Վահան Տերյանի անվան թիվ 60 դպրոց

Վահան Տերյանի անվան թիվ 60 դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանում։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1948 թվականին և գործել է որպես արական դպրոց։ 1949 թվականին Ստալինի ծննդյան 70-ամյակի առթիվ դպրոցը կոչվել է Ստալինի անունով։ 1965 թվականին Վահան Տերյանի ծննդյան 80-ամյակի կապակցությամբ դպրոցն անվանակոչվել է բանաստեղծի անունով։
1965 թվականին դպրոցի առջև տեղադրվել է բանաստեղծի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Արշամ Շահինյան)։
1975 թվականից դպրոցում գործում է «Տերյան» ակումբը։ Դպրոցում կազմակերպվում են «Տերյանական օրեր Երևանում» մրցույթ-փառատոններ։
2009 թվականին դպրոցն ընդգրկվել է գերմաներենի խորացված ուսուցման և գերմաներեն լեզվի դիպլոմի շնորհման ծրագրի մեջ։
Դպրոցի բակում տեղադրվել է ցայտաղբյուր՝ նվիրված արցախյան հերոսամարտում զոհված ազատամարտիկների հիշատակին։


== Շրջանավարտներ ==
Ալպիկ Մկրտչյան
Արտաշես Տեր-Հովհաննիսյան
Ռաֆիկ Բադալյան
Սարգիս Նաջարյան
Թաթա Սիմոնյան


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դպրոցի պաշտոնական կայքը Archived 2020-07-04 at the Wayback Machine.
Ժողովածու (1657)

Ժողովածու (1657), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1657 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,3 x 10.3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 252 թերթից։ Գրված է միասյուն նոտրգիրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ բոլորագիծ երկաթագրով, աստառը՝ կարմիր կտավ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան հետագայի՝ 1բ(1797 թ․)։


== Բովանդակություն ==
Բարսղի Կեսարացւոյ Մեկնութիւն Վեցօրէից։
Գր․ Աստուածաբանի Առ որս ճառք։


== Ծանոթագրություններ ==
Զոզուլինցի (գյուղ, Կազատինի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶոզուլինցիԶոզուլինցի (ուկրաիներեն՝ Зозулинці), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1640 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զոզուլինցի գյուղում բնակվում էր 572 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1899 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 301,21 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վասկերտ

Վասկերտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում։ Գտնվում էր Մնձուր գետի ձախ կողմում, Բերրի գյուղաքաղաքից 13 կմ արևմուտք։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղի տեղանքը այգեվետ էր և գեղադիր։ Շրջակա լեռներն անտառապատ են։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվել, հայ բնակիչները թուրքերի կողմից գրեթե ամբողջությամբ ոչնչացվել են  1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1872-1873 թվականներին ուներ 40 տուն հայ և 10 տուն թուրք, XIX դարի վերջին՝ 110 տուն, որից 100-ը՝ հայկական, իսկ 1914-1915 թվականներն՝ 60 տուն հայ և 25 տուն թուրք և քուրդ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Հայերը զբաղվում էին երկրագործությամբ, պտղաբուծությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով (դերձակություն, երկաթագործություն, հյուսնություն, ջուլհակություն)։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Վասկերտն ուներ Ս Թորոս անունով եկեղեցի։ Գյուղի մոտակայքում կան հին բերդի ավերակներ, ժայռապատկերներ։ Գյուղից 2 կմ հարավ գտնվում է ավերված բնակավայր, որը նույնացվում է պատմական Անձիտ գավառում հիշատակվող հին Վասակավան գյուղին:Վասկերտի արևմտյան կողմում՝ Ձորակ գյուղի մոտ, գտնվում էին Ս. Վառվառա վանքը և Ս. Մարիամ և Քառասուն մանկունք ավերակ եկեղեցիները։


== Կրթություն ==
Ս Թորոս եկեղեցուն կից գործում էր վարժարան, որտեղ 1870-1880-ական թվականներին սովորում էին 30 տղա և աղջիկ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քլինտոն շրջան (Միչիգան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քլինտոն շրջան (այլ կիրառումներ)Քլինտոն շրջան (անգլ.՝ Clinton County), ԱՄՆ Միչիգան նահանգի 83 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,489 կմ² է, բնակչությունը՝ 75,382 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սենտ Ջոնս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1831 թ.։
(9970) 1992 ST1

(9970) 1992 ST1, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Ացուշի Սուգիեի կողմից Դայնիկում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,790655 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2116 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3697 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1702,78 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,211419 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,53° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9970) 1992 ST1 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մականախաղ

Մականախաղ, թիմային մարզաձև, որի մրցումներին մասնակցում են և՛ տղամարդիկ, և՛ կանայք։


== Կանոնները ==
Յուրաքանչյուր թիմի կազմում հանդես են գալիս 11 հոգի, որոնցից մեկը դարպասապահն է։ Մրցումներն անցկացվում են բնական կամ արհեստական խոտածածկ խաղադաշտում, որի երկարությունը հավասար է 91,4, իսկ լայնությունը՝ 55 մետրի։ Մրցակիցները ձգտում են գնդակը, մականներով հարվածելով, տեղափոխել մրցակցի կիսադաշտը և անցկացնել դարպասից ներս։ Խաղը շահում է մրցակցի դարպասը ավելի մեծ թվով գնդակներ անցկացրած թիմը։ Խաղի տևողությունը 70 րոպե է, այն բաղկացած է երկու 35 րոպեանոց կիսախաղերից։ Դարպասն ունի 3,66 մ լայնություն և 2,14 մ բարձրություն։ Գնդակի շրջագիծը հավասար է 22,5-23,5 սմ-ի, իսկ քաշը՝ 156-163 գրամի։


== Մականախաղը Հայաստանում ==
Մականախաղը Հայաստանում տարածված է եղել հնագույն ժամանակներից։ Խաղացել են հեծյալ և հետիոտն։ Այժմ Հայաստանում ժամանակակից մականախաղով զբաղվում են սկսած 1969 թվականից։
Հայ լավագույն մականորդը Սոս Հայրապետյանն է, որը եղել է ԽՍՀՄ ութակի չեմպիոն (1980–1987), ԽՍՀՄ քառակի գավաթակիր (1982, 1983, 1986, 1987), Եվրոպական չեմպիոնների կրկնակի գավաթակիր (1982, 1983), Միջմայրցամաքային գավաթի հաղթող (1981), Եվրոպայի (1983) և Օլիմպիական խաղերի (1980) մրցանակակիր։


== Հիշատակությունները հայկական աղբյուրներում ==
Մականախաղի մասին հիշատակություններ կան Մովսես Խորենացու, Հովհան Մամիկոնյանի, Թովմա Արծրունու աշխատություններում և «Սասնա ծռեր» էպոսում։ Մականախաղը տարածված է եղել Հայաստանի բոլոր գավառներում հինգ անվանումներով՝ «հեծյալ մականախազ», «բռնուկ հոլ», «ճըզհոլ», «թըքհոլ» և «կուրտուն հոլ»։


== Հղումներ ==
Լիիվա (այլ կիրառումներ)

Լիիվա անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Կոսե շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Աուդռու շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Լեիսի շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Կիհելկոննա շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Մուհու շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Մուստյալա շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Պիհտլա շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Օռիսաառե շրջանի կազմում։
Լիիվա - գյուղ Էստոնիայի Սիմեռպալու շրջանի կազմում։
Օդեսայի ռուսական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն

Օդեսայի ռուսական ակադեմիական դրամատիկական թատրոն (ուկրաիներեն՝ Одеський обласний академічний російський драматичний театр), դրամատիկական թատրոն Օդեսա քաղաքում։


== Թատրոնի պատմություն ==
Թատրոնը կառուցվել է 1874 թվականին Ա. Ս. Վելիկանովի կողմից։ Առաջին անգամ բեմ է դուրս եկել Ն. Կ. Միոսլավսկիի թատերախումբը, այդ ժամանակ թատրոնը Վելիկանովի թատրոն անվանումն էր կրում։ 1875 թվականին թատրոնը վաճառվել է Ֆ. Ռաֆալովիչին։ Նա թատրոնը վերանվանել է «Ռուսական թատրոն»։
Թատրոնը դարձավ վայր թափառական թատերախմբերի համար։ Այստեղ բեմադրում են օպերային և օպերետային ներկայացումներ։ Թատրոնի բեմին դուրս են եկել Սառա Բեռնարը, Էլեոնորա Դուզեն, Ժան Մունե-Մյուլլին,Մարիա Զանկովեցկայան,Պանաս Սակսագանսկին, Մարկ Կրոպիվնիցկին, Բենուա Կոկլենը, Մարիա Սավենը, Վլադիմիր Դավիդովը։
1926 թվականի սկսվեց վերանվանվեց դառնալով՝ Օդեսայի ռուսական դրամատիկական թատրոն։ 1927 թվականին թատրոնը կոչվել է Անդրեյ Վ. Իվանովի անունով, որը Օեսայի Գուբիսպոլկոմի նախագահն էր։
Տարբեր տարիներ աստեղ բեմադրվել են ներկայացումներ և  թատրոնը ղեկավարել են՝ Յակով Ռուբինը, Ալեկսեյ Գրիպիչը, Ավրաամ Տրեպլերը, Ալեկսանդր Սոլոմարսկին, Վլադիմիր Բորտկո ավագը, Վիկտոր Տերենյեվը, Կոնստանտին Չերնյադեվը, Վիկտոր Ստրիժովը, Էդուարդ Միտնիցկին, Բ. Վ. Սապեգին, Ալեքսանդր Դզեկուն, Կ.Ս. Չերնյադևը և շատ ուրիշներ։
Տարբեր տարիներ թատրոնում խաղացել են Միխայիլ Աստանգովը, Բորիս Իլյին, Դ. Վ. Զերկալովան, Ն. Վ. Կոմիսսաովը և շատ ուրիշ հայտնի դերասաններ։
Մեծ Հայրենական պատերազմի ժամանակ Օդեսայի բռնազավթման տարիներին թատրոնը, որը ստացել էր «Վասիլի Վրոնսկոյի ռուսական թատրոն» անվանումը (նոր տիրոջ անունով, որը մինչև հեղափոխություն դերասան է եղել և խաղացել է հենց այդ թատրոնում), շարունակում էր աշխատել և բացվելով 1942 թվականի ապրիլի 16-ին բեմադրել է Գոգոլի «Ռևիզոր» ստեղծագործությունը։ Թատրոնում գլխավոր ռեժիսոր աշխատել է Գ. Շտոլցը։ Խմբում խաղացել է 45 դերասան, իսկ թատրոնոմ աշխատել է 25 հոգանոց տեխնիկական անձնակազմ։ Երկու տարվա աշխատանքային օկուպացիաների ընթացքում թատրոնում բեմադրվել են «Բալենու այգին», Արցիբաշևի «Վայրենու օրենքը», «Լավ կարված ֆրակ» Յ․ Տայֆունլենգիելա։ Հանրաճանաչ էստրադայի երգիչ Պյոտր Լեշենկոն իր առաջին համերգը Օդեսսայում տվել  հեն այդ թատրոնում 1942 թվականի մայիսի 20-ին։


== Թատերախումբը ==
1973 թվականին թատերախումբը բաղկացած էր՝ Ս. Մ. Պրոստյակովից, Վելիչկոից, Բորիս Զայդենբերգից, Է. Ա. Կոտով, Լ. Ի. Մերշիից, Մ. Նաումցևից, Գ. Ի. Նոժենկոյից, Լ. Ֆ. Պոլյակովայից։


== Թատրոնի շենքի պատմությունը ==
Թատրոնի շենքը կառուցվել է 1873-1874 թվականներին նախկին հացահատիկային պահեստի տեղում։ Շենքի ճարտարապետը եղել է Օդեսայի հայտնի ճարտարապետ Ֆ. Վ. Գոնսիովսկին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Черкасов А. А. Оккупация Одессы. Год 1942. Январь — Май. — 1-е. — Одесса: Optimum, 2008. — 206 с. — (Большая литературно-художественная серия «Вся Одесса»). — 300 экз. — ISBN 978-966-344-1226-6
Пилявский В.А. Здания, сооружения, памятники Одессы и их зодчие. — 2-е изд. — Одесса: Optimum, 2010. — 276 с. — ISBN 978-966-344-377-5
Love You Like a Love Song

«Love You Like a Love Song», ամերիկյան Selena Gomez & the Scene խմբի երգն է։ Այն թողարկվել է 2011 թվականի հունիսի 17-ին Hollywood Records լեյբլի կողմից, որպես խմբի երրորդ՝ «When the Sun Goes Down» ստուդիական ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Rock Mafia դուետի և Ադամ Շմալհոլզի կողմից։
Երգի տեսահոլովակը, որի ռեժիսորներն են Ջերեմի Ջասպերը և Ջորջի Գրևիլը, թողարկվել է 2011 թվականի հունիսի 23-ին Սելենա Գոմեսի VEVO ալիքում։ 2012 թվականին տեսահոլովակը MTV Video Music Awards մրցանակաբաշխությունում առաջադրվել է «Կնոջ լավագույն տեսահոլովակ» մրցանակին, սակայն չի հաղթել։


== Մրցանակներ և առաջադրումներ ==


== Թողարկման ժամանակագրություն ==


== Հիթ-շքերթներ և հավաստագրումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում
Էիստվեռե

Էիստվեռե (էստ․՝ Eistvere), գյուղ Էստոնիայի Յարվամաա նահանգի Իմավեռե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 45 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կելտական ռոք

Կելտական ռոք (անգլ.՝ Celtic rock), ռոք երաժշտության շրջանակներում ավանդական կելտական երաժշտության մեղեդիները և երաժշտական գործիքները ընդգրկող ժողովրդական ռոքի ժանր և կելտական խառնուրդի ձև։ Կելտական ռոքի ծաղկման ամենավառ շրջանն էր 1970-ականները, մեծ դեր կատարելով կելտական մշակույթի տարածման և համաշխարհային ճանաչում ստանալու գործում։


== Արտաքին հղումներ ==
Իռլանդացի ռոքերներ
Shite 'n' Onions
Paddy Rock
Իսպանական կելտական ռոք երաժշտություն Archived 2008-06-29 at the Wayback Machine.
Իռլանդական պանկ Archived 2017-03-25 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Մազիթլու Խոջա Մուսախլու

Մազիթլու Խոջա Մուսախլու, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1906 թվականին գյուղն ունեցել է 108, իսկ 1908-ին՝ 282 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թև (Կիսկիմի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թև (այլ կիրառումներ)Թև, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Կիսկիմ գյուղաքաղաքից արևելք, Թորթում լճակի հյուսիսային ափամերձ տարածքում, Թորթում գետի աջ ափին՝ սարավանդի վրա։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Էխտ-Սուստերեն

Էխտ-Սուստերեն (հոլ.՝ Echt-Susteren ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Լիմբուրխ մարզում։ Տարածքը 103,2 կմ² է, բնակչությունը՝ 32.196 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.700 եվրո է։
Չաթախ (այլ կիրառումներ)

Չաթախ, կարող է վերաբերել՝

Չաթախ - գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Թովուզի շրջանում
Չաթախ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում
Չաթախ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Պելյանի գավառակում
Չաթախ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սևերեկի գավառակում
Բորուքյոյ

Բորուքյոյ, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ֆաթսայի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Կեքս

Կեքս, քաղցր հրուշակային խմորեղեն՝ չամչով, ընկույզով կամ ջեմով, որը թխում են սովորաբար թթխմորից կամ բիսկվիթային խմորից ու սովորաբար մատուցում են հարսանիքներին կամ Սուրբ ծննդին։ Կեքսերը կարող են թխվել ուղղանկյան կամ շրջանի ձևով։ Կեքսի մոտիկ ազգականն է ռուսական կուլիչը։


== Պատմություն ==
Կեքսի առաջին բաղադրատոմսը կարելի է գտնել հնադարյան Հռոմում, երբ նուռը, ընկույզը և չամիչը խառնվում էին գարու խույսում։ Անվանումը եկել է միջին դարերի «մրգեր» (լատ.՝ Fructus, հին ֆրանսերեն՝ frui) և «թխվածք» (հին սկանդ.՝ Кака, անգլ.՝ kechel) բառերից։
16-րդ դարից սկսած, երբ շաքարավազը դարձավ բացահայտություն և մատակարարվեց ամերիկյան գաղութներից, կեքսերն դարձան ավելի ճանաչված (շաքարավազի բարձր կոնցենտրացիան պահպանում էր մրգերը)։ Կեքսերը տարածվեցին ամբողջ Եվրոպայով, բայց պատրաստման բաղադրատոմսերը տարբեր երկրներում բազմօրինակ են և կախված են տեղական բաղադրիչներից։


== Կեքսերը՝ տարբեր երկրներում ==


===== Բահամյան կղզիներ =====
Բահամյան կղզիներում մրգերը, ընկույզը և չամիչը, կեքսերի համար լինելով խճողակ, 2-3 ամիս թողնում են ռոմում։ Թխելուց հետո կեքսերում լցնում են ռոմ՝ որում պահվում էր խորիզը։


===== Գերմանիա =====
Ազգային գերմանական շտոլեն կեքսը սովորաբար թխում են Սուրբ ծննդյանը՝ ուղղանկյան ձևով և ցանում են շաքարի փոշի։


===== Ռումինիա =====
Ռումինիայում կեքսերը թխում են մեծ տոների ժամանակ (Սուրբ ծնունդ, Զատիկ, Նոր տարի)


===== Շվեյցարիա =====
Շվեյցարիայում ազգային կեքսը անվանում են Birnenbrot (տանձային հաց)։ Այն քաղցր է և պատրաստվում է մրգով ու ընկույզով։


===== Մեծ Բրիտանիա =====
Մեծ Բրիտանիայում կեքսերը շատ ճանաչված են։ Սուրբ ծննդյան ազգային կեքսը պետք է ծածկված լինի մարցիպանով կամ սպիտակ գլազուրով։


===== Միացյալ Նահանգներ =====
Ամերիկյան կեքսերն հարուստ են մրգերով և ընկույզով։ Դրանց մեջ լցնում են կոնյակ կամ լիկյոր և ծածկում են շաքարի փոշով։ Որոշ ամերիկացիներ համարում են, որ տարիքով կեքսերն ավելի լավն են՝ հաշվի առնելով դրանց ալկոհոլի պարունակությունը։


== Հետաքրքիր փաստեր ==

Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցված է աշխարհի ամենամեծ կեքսը՝ 25х1,5 մետր չափսի։ Այն թխվել Սորբ ծննդյան տոնին Իստ Լոնդոնում (Արևելյան Աֆրիկա)։ Կեքսի պատրաստման աշխատանքները տևել են 4 օր և ծախսվել է 50 լիտր ջուր, 150 կգ ալյուր, 1675 ձու, 70 կգ մարգարին և 100 կգ շաքարային գլազուր։
Ռուսական ռեցեպտուրայով կեքսերին վերաբերվում է նաև շտոլենը (քրիստշտոլեն), սակայն Գերմանիայում շտոլենը կեքս չի համարվում, որովհետև այն թխվում է խմորչային խմորից, իսկ կեքսերի խմորը, որպես օրենք, խմորչային չէ։


== Տես նաև ==
Մարմարե կեքս
Մաֆին
Քափքեյք
Տորթ


== Գրականություն ==
Վ. Վ. Պոհլեբկին։ Հրուշակային արվեստի մեծ հանրագիտարան։ Վ. Վ. Պոհլեբկինի բոլոր բաղադրատոմսորը, Ցենտրպոլիգրաֆ, 2009
Լ. Ֆ. Զախարովա, Ե. Ի. Տոլչինսկայա։ Ուղևորություն հրուշակային աշխարհ։ Արհանգելսկ, 1989 թվական