Բամակո

Բամակո (ֆր.՝ Bamako), Մալիի մայրաքաղաք։ Բնակչությունը՝ ▲2 009 109 մարդ (2009)։ Քաղաքը գտնվում է Նիգեր գետի ափերին, երկրի հարավարևմտյան հատվածում։


== Անվան ծագումնաբանություն ==
Ըստ լեգենդի, առաջին բնակավայրերից մեկը ստեղծվել է Բամբա անունով որսորդի շնորհիվ և համապատասխանաբար ստացել է «Բամա կո» անվանումն, որը բառացիորեն թարգմանվում է «Բամբա գետ»։ Այլ վարկածի համաձայն, քաղաքի անվանումը ծագել է «Բամա» բառից, որը բամբարա լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «կոկորդիլոս»։ Այդ վարկածին համապատասխան «Բամակո» անվանումը նշանակում է «կոկորդիլոսների գետ»։ Այդ վարկածը հիմնականն է համարվում, այդ պատճառով Բամակո քաղաքի զինանշանի վրա պատկերված է երեք կոկորդիլոս։


== Կլիմա ==
Բամակո քաղաքին բնորոշ է կլիման, որը տիպիկ է Սահելի հարավին։ Այն ունի մերձհասարակածային կլիմայի հատկանիշներ, սակայն բնորոշվում է որպես արևադարձային և շատ շոգ կլիմա։ Միջին ջերմաստիճանը ամբողջ տարվա ընթացքում չեն իջնում 25 ˚C-ից։ Ամենաշոգ ամիսներն են՝ մարտը, ապրիլը և մայիսը, երբ միջին առավելագույնը հասնում է 38-39 ˚C-ի։ Համեմատաբար հով ամիսներն են՝ նոյեմբերը, դեկտեմբերը և փետրվարը։ Տեղումների տարեկան միջին քանակությունը կազմում է 880 մմ, դրանց մեծ մասը թափվում է մայիս-հոկտեմբեր ամիսներին։ Դեկտեմբերից փետրվար ընկած ժամանակահատվածը բնորոշվում է տեղումների բացակայությամբ։


== Պատմություն ==
Մարդկային բնակավայրեր այստեղ գոյություն են ունեցել դեռևս հին քարի դարում, սակայն քաղաքի առաջացումը թվագրվում է 17-րդ դարին։
Բամակո քաղաքը կառուցված է լավ ոռոգվող բլրոտ մակերևույթի վրա, որն ամբողջությամբ ծածկված է անտառներով, որոնք առաջին վերաբնակիչներին տալիս էին հրաշալի շինանյութ (մասնավորապես կաուչուկատու և ներկող ծառեր)։
19-րդ դարի վերջին բնակիչները մեծ մասամբ աճեցնում էին կորեկ և եգիպտացորեն, զբաղվում էին կաշվե արդյունաբերությամբ, գործվածքների արտադրությամբ և ձկնորսությամբ։
1882 թվականին Բորնի Դեբորդը ստիպել է Բամակոյի բնակիչներին ընդունել Ֆրանսիայի պրոտեկտորատը և ամրոց է կառուցել։ 1884 թվականին Բամակո քաղաքի առևտրաշրջանառությունը հասնում էր 5 միլիոն ֆրանկի։


== Ժողովրդագրություն ==

Քաղաքը երկար տարիների ընթացքում վերապրում է ժողովրդագրական պայթյունը՝ 2,5 հազար բնակիչ 1884 թվականին, 8 հազար՝ 1908 թվականին, 37 հազար՝ 1945 թվականին, մոտ 100 հազար՝ 1960 թվականին (Մալիի անկախության ձեռքբերման տարին)։ Այդ ժամանակներից ի վեր քաղաքը շարունակում է գրավել գյուղական բնակչությանն, ովքեր աշխատանք են փնտրում։ Բնակչության այդպիսի չվերահսկվող աճը լուրջ խնդիրներ է առաջացնում քաղաքային էկոլոգիայի, կոյուղու, ճանապարհային խցանումների, խմելու ջրի և այլնի հետ կապված։
Գտնվելով Դակարից և Աբիջանից հազարավոր կիլոմետրեր կամ Գվինեայի հետ սահմանից 400 կմ հեռավորության վրա, վերջին տարիներին Բամակոն դարձել է Արևմտյան Աֆրիկայի խաչմերուկը։ Քաղաքում բնակվում են տարբեր էթնիկ խմբեր ինչպես Մալիից, այնպես էլ հարակից պետություններից։


== Վարչական բաժանում ==
Վարչականորեն քաղաքը բաժանվում է 6 կոմունաների՝


== Տրանսպորտ ==
Դակար-Բամակո երկաթուղային ճյուղը միացնում է քաղաքը Սենեգալի մայրաքաղաքի հետ Մալիի արևմուտքում գտնվող Կաես քաղաքի միջոցով։ Առկա է ճանապարհային կապ երկրի խոշոր քաղաքների հետ, ինչպիսիք են Կուլիկորոն, Կատին, Սեգուն, Սիկասոն և այլն։
Բամակո օդանավակայանը (Bamako-Sénou International Airport) գտնվում է քաղաքից 15 կմ հեռավորության վրա և բացվել է 1974 թվականին։ Կառավարության տվյալներով 2005 թվականի դրությամբ օդանավակայանի ուղևորափոխադրումները կազմել են 516 000 մարդ։ Կարևոր տրանսպորտային նշանակություն ունի նաև Նիգեր գետը։ Քաղաքը գտնվում է գետի երկու ափերին, որոնք միացված են երեք կամուրջների միջոցով (առաջինը կառուցվել է 1960 թվականին, երկրորդը՝ 1992 թվականին, երրորդը՝ 2011 թվականին)։


== Քույր-քաղաքներ ==
 Ռոչեստեր, ԱՄՆ (1975 թվականից)
 Անժե, Ֆրանսիա (1974 թվականից)
 Դակար, Սենեգալ (1974/75 թվականներից)
 Բոբո Դիուլասո, Բուրկինա Ֆասո (1994 թվականից)
 Լայպցիգ, Գերմանիա (1966 թվականից)
 Աշխաբադ, Թուրքմենստան (1974 թվականից)
 Սան Պաուլո, Բրազիլիա
 Բանջուլ, ԳամբիաՀամագործակցության մասին պայմանագրեր կնքվել են նաև ֆրանսիական Լիոն, Մարսել և Բորդո քաղաքների հետ, ինչպես նաև Բուրկինա Ֆասոի մայրաքաղաք Ուագադուգու քաղաքի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==