Կարգիլի պատերազմ

Կարգիլի պատերազմ, սահմանային ռազմական հակամարտություն Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև, որը տեղի է ունեցել 1999 թվականին։
1999 թվականի սկզբներին Պակիստանի զինված ուժերը անցել են «վերահսկողության սահմանագիծը» և նվաճել որոշ հնդկական տարածքներ` մասնավորապես Կարգիլի շրջանը։ Հնդակստանը ձեռնարկել է մեծածավալ ռազմական և դիվանագիտական հարձակում` Պակիստանի զինված ուժերի ստորաբաժանումները իր տարածքից հեռացնելու համար։ Երկու ամիս տևած ռազմական գործողությունների ընթացքում հնդկական զորքերը վերադարձրել էին գրավյալ տարածքների մեծ մասը։ Մտավախություն ունենալով, որ հակամարտությունը կարող է վերածվել լայնամասշտաբ պատերազմի, միջազգային հանրությունը, ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ, մեծացրել է միջազգային ճնշումը Պակիստանի վրա` հնդկական տարածքներից զորքերը դուրս բերելու համար։ Հանդիպելով միջազգային մեկուսացմանը` Պակիտսանի արդեն թույլ տնտեսությունը ավելի է թուլանում։ Պակիստանի ուժերի ոգին զգալիորեն անկում է ապրում զորքերը դուրս բերելուց հետո` մեծ կորուստներ ունենալու պատճառով։ Կառավարությունը հրաժարվում է ընդունել մահացած զինվորների մարմինները, որը բողոքների և ցույցերի պատճառ է դառնում երկրի հյուսիսային շրջաններում։ Սկզբնապես Պակիստանը չէր ընդունում կորուստների իրական քանակը, բայց ավելի ուշ Նավազ Շարիֆը փաստում է, որ շուրջ 4 հազար զինվորներ են զոհվել գործողության ընթացքում և Պակիստանը պարտվել է։ Մինչև 1999 թվականի հուլիս ամիսը կազամկերպված ռազմական գործողությունները Կարգիլում դադարեցվում են։


== Նախապատմություն ==
1998 թվականի վերջին և 1999 թվականի սկզբին Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև հարաբերությունների մեջ նկատվել է նկատելի ջերմացում։ Այդ ընթացքում երկրների միջև ամենաբարձր մակարդակով տեղի են ունեցել հանդիպումներ, փետրվարին Հնդկաստանի վարչապետ Ատալ Բիհարի Վաջպային այցելել է պակիստանական Լահոր քաղաքը, որտեղ ավտոբուսային հաղորդակցություն է սկսել իր և Ամրիստար քաղաքի հետ։ Երկրների միջև ստորագրվել էր Լահորի հռչակագիրը, որը զինվորագրված էր այդ երկրների կողմից իջեցնել միջուկային զենքի պատահաբար և չվավերացված օգտագործումները (1998 թվականին երկու պետություններն էլ իրականացրել են միջուկային փորձություններ)։ Միևնույն ժամանակ երկկողմանի հարաբերությունների մեջ գլխավոր խնդիրը մնում էր Ջամմու և Քաշմիր նահանգի հարցը, որը 1947-1948 թվականների պատերազմից հետո բաժանված էր վերահսկողության գծով։ Նահանգի հնդկական մասում շարունակում էին գործել պարտիզանները, որոնք ցանկանում էին բաժանել այն Հնդկաստանից և միացնել Պակիստանին։ Վերահսկողության գծում երկու պետությունների միջև պարբերաբար լինում էին հրետանային փոխհրաձգություններ։


== Համակամարտության ավարտ ==

Համակամարտությունն ավարտել է հնդիկների հաղթանակով, քանի որ նրանց հաջողվել է վերադարձնել գրեթե բոլոր տարածքները, որոնք պատերազմի առաջին օրերին նվաճվել էին պակիստանցիների կողմից։
Հաղթանակի հաջողվել է հասնել զորքերի բարձր լարվածությամբ՝ ստեղծելով բազմակի թվային առավելություն՝ ավիացիայի և ծանր սպառազինության օգտագործմամբ։ ԱՄՆ-ն չի օգնել Պակիստանին Կարգիլի պատերազմի ժամանակ և անգամ ճնշում է գործադրել Պակիստանի կառավարության վրա ռազմական գործողությունները դադարեցնելու համար։
Հակամարտությունն իր հետևից թողել է մի շարք չվորոշված հարցեր, որը բերել է 2001-2002 թվականների Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև հերթական հակամարտությանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==


=== Կարգիլի պատերազմի մասին հնդկական աղբյուրներ ===
M.K. Akbar (1999)։ Kargil Cross Border Terrorism։ South Asia Books։ ISBN 81-7099-734-8 
Amarinder Singh (2001)։ A Ridge Too Far: War in the Kargil Heights 1999։ Motibagh Palace, Patiala։ ASIN B0006E8KKW 
Jasjit Singh (1999)։ Kargil 1999: Pakistan's Fourth War for Kashmir։ South Asia Books։ ISBN 81-86019-22-7 
J.N. Dixit (2002)։ India–Pakistan in War & Peace։ Books Today։ ISBN 0-415-30472-5 
Ranjan Kumar Singh։ Sarhad Zero Mile։ Parijat Prakashan.։ ISBN 81-903561-0-0 
Mona Bhan։ Counterinsurgency, Democracy and the Politics of Identity in India։ Routledge Contemporary South Asia Series 
Kapila Subhash (2007-10-12)։ «Pakistan's Lessons from its Kargil War (1999): An Analysis»։ South Asia Analysis Group։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-10-12-ին։ Վերցված է 2018-05-25  <


=== Կարգիլի պատերազմի մասին պակիստանական աղբյուրներ ===
Muhammad Ayub (January 2005)։ An Army; Its role and Rule (A History of the Pakistan Army From Independence to Kargil 1947–1999)։ Rosedog Books, Pittsburgh, PA։ ISBN 0-8059-9594-3 
Hussain, P.A. Ashfaq (2008)։ Witness to Blunder։ Idara Matbuaat-e-Sulemani։ Վերցված է փետրվարի 1, 2013 
Mazari Shireen M. (2003)։ The Kargil conflict, 1999 : separating fact from fiction (1st ed.)։ Islamabad: Institute of Strategic Studies։ ISBN 978-9698772000 
Aziz, P.A. Shahid (2008)։ Yeh Khamoshi Kahan Tak?։ Islamabad: Army Press Publications 
Musharraf Pervez (2006)։ In the Line of Fire: A Memoir։ New York: Free Press։ ISBN 074-3283449 
Hilali A.Z. (2005)։ «Renewal of US–Pakistan Partnership: President BIll Clinton in Kargil War»։ US–Pakistan relationship : Soviet invasion of Afghanistan։ Burlington, VT: Ashgate։ ISBN 978-0754-642206 
Aziz Mazhar (2008)։ «L'État, c'est militaire'»։ Military control in Pakistan: The parallel state։ London: Routledge։ ISBN 978-0-203-93357-2 
Kiani, P.A. Jameshed Gulzar։ «Making an example»։ GEO Television Press Publishers։ Արխիվացված է օրիգինալից հունիսի 6, 2008-ին։ Վերցված է փետրվարի 1, 2013  
Siddiqa Ayesha (2007)։ Military Inc։ London: Pluto Press։ ISBN 978-0745325453 
Nawaz Shuja (2008)։ Crossed Swords: Pakistan, Its Army, and the Wars Within։ Karachi: Oxford University Press։ ISBN 978-0195476606 


== Արտաքին հղումներ ==
Indian Armed Forces site on Kargil
Impact of the conflict on civilians – BBC


== Աղբյուրներ ==
Asymmetric Warfare in South Asia: The Cause and Consequences of the 1999 Limited War in Kargil the CCC Kargil Project.
Kargil Conflict (GlobalSecurity.org)
Limited Conflict Under the Nuclear Umbrella (RAND Corporation)
War in Kargil (Center for Contemporary Conflict) (PDF)
Essay on the outcomes of the Kargil War
Stephen P. Cohen (2004)։ The Idea of Pakistan։ Brookings Institution Press։ ISBN 0-8157-1502-1 
Kargil Review Committee (2000)։ From Surprise to Reckoning: The Kargil Review Committee Report։ SAGE Publications։ ISBN 0-7619-9466-1  (Executive summary of the report, Online)
Limited War with Pakistan: Will It Secure India's Interests? ACDIS Occasional Paper by Suba Chandran, Published 2004 by Program in Arms Control, Disarmament, and International Security (ACDIS), University of Illinois.
An Analysis of the Kargil Conflict 1999, by Shaukat Qadir, RUSI Journal, April 2002 (PDF)
V.P. Malik (2006)։ Kargil; From Surprise to Victory։ Harper Collins, New Delhi, India.