Ինչպես կցանկանաք

«Ինչպես կցանկանաք» (անգլ.՝ As You Like It), Ուիլյամ Շեքսպիրի առավել հասուն և կատարյալ կատակերգություններից մեկը։
Հավանաբար, այն ստեղծվել է 1599 կամ 1600 թվականին, սակայն այն հրատարակվել է այսպես կոչված «Առաջին ֆոլիոյում» միայն։ Պիեսի սյուժեի հիմքում ընկած է Թոմաս Լոջի «Ռոզալինդա» հովվերգական վեպը։ Հատկապես այդ ստեղծագործության մեջ է մտնում ամենահայտնի և առավել հաճախ մեջբերված շեքսպիրյան մենախոսություններից մեկը՝ «Ամբողջ աշխարհը բեմ է»։


== Գործող անձինք ==
Ծեր դուքս՝ արտաքսյալ։
Դուքս Ֆրեդերիկ՝ նրա եղբայրը, ով խլել էր նրա հարստությունը։
Ամյեն, Ժակ՝ մեծատոհմիկներ․ ունևոր են դարձել արտաքսյալ դուքսի օրոք։
Լե Բո՝ Ֆրեդերիկի պալատական։
Շառլ՝ Ֆրեդերիկի ըմբիշ։
Օլիվեր, Ժակ, Օրլանդո՝ Ռոլանդ դե Բուի որդիներ։
Ադամ, Դենիս՝ Օլիվերի սպասավորներ։
Օսելոկ՝ խեղկատակ։
Օլիվեր Պուտանիկ՝ քահանա։
Կորին, Սիլվի՝ խաշնարածներ։
Ուիլյամ՝ գեղջուկ տղա, ով սիրահարված է Օդրիին։
Կերպար՝ պատկերված Հիմենևսի նման։
Ռոզալինդա՝ արտաքսյալ դուքսի դուստր։
Սելիյա՝ Ֆրեդերիկի դուստր։
Ֆեբա՝ հովվուհի։
Օդրի՝ գեղջկուհի։
Մեծատոհմիկներ, մանկլավիկներ, սպասավորներ և այլք։


== Սյուժե ==

Գործողությունները տեղի են ունենում ֆրանսիական անանուն դքսության մեջ, որի տիրակալը կործանվել է իր կրտսեր եղբոր՝ Ֆրեդերիկի կողմից և ստիպված է եղել թաքնվել Արդենների անտառում։
Նախկին դուքսի դուստրը՝ Ռոզալինդան, սակայն, մնում է պալատում՝ շնորհիվ Ֆրեդերիկի դստեր՝ Սելիյայի հետ ունեցած ընկերության։

Պալատում Ռոզալինդան հանդիպում է երիտասարդ ազնվական Օրլանդոյին։ Վերջինս առաջին հայացքից սիրահարվում է նրան։ Սակայն, շատ չանցած, ավագ եղբայր Օլիվերի խարդավանքները նրան ստիպում են փախչել հայրական տնից՝ իր հավատարիմ ծառա Ադամի հետ։Այդ ընթացքում Ֆրեդերիկը պալատից վտարում է Ռոզալինդային, և նա, Սելիյայի և խեղկատակ Օսելոկի հետ ուղևորվում են փնտրելու Ծեր դուքսին։
Ռոզալինդան զգեստափոխվել էր որպես երիտասարդ՝ Գանիմեդես անվամբ, Սելիյան՝ Ալիենա անվամբ և խեղկատակը ոտք են դնում Արդենների անտառ, որտեղ հանդիպում են Կորին, Սիլվի խաշնարածներին։ Կորին բողոքում է ճամփորդներին, որ տիրոջ հեռանալուց հետո կալվածքը, ուր նա ոչխարներին է արածեցնում, անկում է ապրում։
Ռոզալինդան որոշում է կալվածք ձեռք բերել, իսկ Կորինը խոստանում է բարեխղճորեն վարել տնտեսությունը։Այդ ժամանակ Օրլանդոն և Ադամը անտառում գտնում են դուքսին և մուտք գործում նրա շքախումբ։

Օրլանդոն սիրային բանաստեղծություններ է հորինում՝ նվիրված Ռոզալինդային, և թողնում դրանք ծառերի կեղևներին։ Շատ չանցած՝ նա հանդիպում է Գանիմեդեսի կերպարով Ռոզալինդային։ Գանիմեդեսը նրան իր օգնությունն է առաջարկում սիրային գործերում։ Նրանք միասին Օրլանդոյի և Ռոզալինդայի դերերն են խաղում։
Միևնույն ժամանակ խեղկատակը սիրահետում է գեղջկուհի Օդրիին և նույնիսկ փորձում ամուսնանալ նրա հետ։ Սակայն նրան խանգարում է Ժակը։ Հովվուհի Ֆեբան ևս մերժում է Սիլվիին և սիրահարվում Գանիմեդես–Ռոզալինդային, ում կշտամբանքները նա համարում է սիրալիր։

Անտառում հայտնվում է Օլիվերը, ում համար Ֆրեդերիկը հողատարածք էր առանձնացրել։ Օրլանդոն նրան փրկում է վայրի գազաններից, բայց ինքը վիրավորվում է։ Օլիվերը զղջում է իր՝ եղբոր նկատմամբ ունեցած հիմար վերաբերմունքի համար, և նրան ընդունում են Ծեր դուքսի շքախմբում։ Շատ չանցած՝ նա հանդիպում է Սելիյա–Ալիենին, և նրանց միջև սեր է բռնկվում։
Բոլոր կերպարները հավաքվում են դուքսի պալատի մոտ, Ռոզալինդը ներկայանում է նրանց իր իսկական կերպարանքով և վերամիավորվում է Օրլանդոյի հետ։ Ֆեբեն, խելքի գալով,  մնում է Սիլվիի կողքին։ Եզրափակիչ տեսարանում հայտնվում է  Հիմենևսը, ով պսակադրում է բոլոր սիրահարներին՝ Օրլանդոյին և Ռոզալինդային, Օլիվերին և Սելիյային, Սիլվիին և Ֆեբեին, Օսելոկին և Օդրիին։ Պարզվում է, որ Ֆրեդերիկը հրաժարվել է իր ոճրագործություններից և որոշել գահը վերադարձնել եղբորը, դառնալ կուսակրոն։ Դուքսի շքախումբը ցնծում է, և միայն մելանխոլիկ Ժակը գնում է Ֆրեդերիկի հետքերով՝ ճգնավորի կյանք վարելու։


== Թարգմանություններ ==
Ներկայումս, համենայն դեպս, լայնորեն հայտնի են պիեսի ռուսերեն վեց թարգմանություններ․ Պ․ Ի․ Վեյնբերգ (1867 թվական), Տ․ Լ․ Շչեպկինա-Կուպերնիկ (1937 թվական), Վ․ Վ․ Լևիկ, Յուրի Լիֆշից (1991 թվական), Օ․ Պ․ Սորոկա և Ա․ Վ․ Ֆլորա։ Առավել հայտնի են Վեյնբերգի և Շչեպկինա-Կուպերնիկի դասական տարբերակները, որոնք մտել են Շեքսպիրի ռուսերեն ստեղծագործությունների ժողովածուի կազմի մեջ։


== Հարմարեցումներ ==


=== Թատրոն ===
1949 թվական՝ Կոբլենց թատրոնում (Theater Koblenz), Գերմանիա։ Ռոզալինդա՝ Տատյանա Իվանովնա։


=== Ֆիլմ, հեռուստատեսություն ===
1908 թվական՝ ֆիլմ՝ Ինչպես կցանկանաք[it], ԱՄՆ, ռեժիսոր՝ Քենիան Բյուել[it], դերերում՝ Ջին Գոնտյե[it]։
1912 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք[en], ԱՄՆ, ռեժիսորներ՝ Չարլզ Քենթ, Ջեյմս Ստյուարտ Բլեքթոն, Ջեյմս Յանգ[en]։
1914 թվական՝ Մարդու յոթ տարիքը / The Seven Ages of Man, Մեծ Բրիտանիա, ռեժիսոր՝ Չարլզ Վերնոն։ Ֆիլմը հիմքում ընկած է պիեսի երկրորդ արարվածի՝ Ժակի մենախոսությունը։ Մենախոսությունը կատարել է Ուիլյամ Բրենսբի[en]։
1915 թվական՝ Սեր՝ անտառում[en], Մեծ Բրիտանիա, ռեժիսոր՝ Մորիս Էլվի։
1936 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / As You Like It, Մեծ Բրիտանիա (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Պոլ Ցիներ։
1946 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / As You Like It, Մեծ Բրիտանիա (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Յան Ատկինս։
1953 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / As You Like It, Մեծ Բրիտանիա (Театр Թատրոնը՝ կիրակի երեկոյան[en]) հեռուստասերիալի էպիզոդ, ռեժիսոր՝ Փիթեր Էբերտ[en]։
1963 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / As You Like It, Մեծ Բրիտանիա (հեռուստատեսություն), ռեժիսորներ՝ Մայքլ Էլիոթ, Ռոնալդ Այր, դերերում՝ Վանեսա Ռեդգրեյվ՝Ռոզալինդա։
1963 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / Wie es Euch gefällt, Ավստրիա (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Դիտրիխ Հաուգկ[de], դերերում՝ Յոհանա ֆոն Կոչիան[de]՝ Ռոզալինդա։
1963 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / Wie es Euch gefällt, ԳՖՀ (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Walter Czaschke։
1964 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / Miten haluatte, Ֆինլանդիա (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Սեփլո Վալին[fi]։
1968 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / Wie es Euch gefällt, ԳՖՀ (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Հանս Լիեթզաու[de]։
1969 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք․ նախերգանք / As You Like It: An Introduction, Մեծ Բրիտանիա։
1970 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / Wie es euch gefällt, Ավստրիա (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Օտտո Շենկ[de]։
1972 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք / Comme il vous plaira, Ֆրանսիա (հեռուստատեսություն), ռեժիսոր՝ Անյես Դելյարիվ[fr]՝ դերերում՝ Ժան Պյեր Օմոն։
1978 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք ներկայացում՝ BBC, ռեժիսոր՝ Բեյզիլ Կոուլմեն, Հելեն Միրեն՝ Ռոզալինդա, Ջոն Մոլդեր Բրաուն՝ Հիմենևս՝ նկարահանումները՝ մայիսի 30—հունիսի 16 {Գլազմ դղյակ{Замок Гламз|Glamis Castle}} դղյակում, Շոտլանդիա)։ BBC Television Shakespeare հեռուստասերիալի էպիզոդ։
1992 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք (Մեծ Բրիտանիա), ռեժիսոր՝ Քրիստին Էդզարդ։
2006 թվական՝ Ինչպես կցանկանաք (Մեծ Բրիտանիա, ԱՄՆ), ռեժիսոր՝ Քենեթ Բրանա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Как вам это понравится» «Ռուսական Շեքսպիր» տվյալների բազայում
видео — Shakespeare’s «As You Like It», end of play — գործողություն V, արարված 4 (108 տողեր, վերջաբան), Ջոն Մոլդեր Բրաուն՝ Հիմենևս, Հելեն Միրեն՝ Ռոզալինդա// YouTube