«Սպիտակ ձի» առանձնատունը

«Սպիտակ ձի» (անգլ.՝ The Pale Horse), անգլիացի գրող Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վիպակն է, որը գրվել է 1961 թվականին։ Գրքում ներկա է Քրիստիի ամենահայտնի կերպարներից մեկը՝ դետեկտիվ գրող Ադրիանա Օլիվերը։ Բնագրում առանձնատան անվանումը «Գունատ ձի» է, որը վերցված է Հայտնություն գրքի տեքստից։


== Սյուժե ==
Երիտասարդ Մարկ Իստերբրուկը որոշում է պարզել այն խորհրդավոր հանգամանքները, որոնք կապված են  խորհրդավոր մահերի շարքի հետ։ Ոչ ոք նրան լուրջ չի ընդունում։ Մարկին համաձայնվում է օգնել  միայն Ջինջեր Կորիգանը՝ երիտասարդ գեղեցիկ աղջիկ, ով արկածներ է փնտրում։ Այդ ժամանակ ոստիկանության տեսուչ Լեժենը հետաքննում է Հայր Գորման քահանայի սպանությունը, որի ժամանակ գտնվել էր մի թուղթ, որում գրված էր մի քանի անուններ։ Ինչպես պարզվում է, այդ բոլոր մարդիկ մահացած էին։


== Հերոսներ ==


=== Գլխավոր հերոսներ ===
Մարկ Իստերբրուկ — պատմաբան
Տեսուչ Լեժեն — քննիչ
Արիանդա Օլիվեր — դետեկտիվների հայտնի հեղինակ
Ջիմ Կորիգան — ոստիկանական վիրաբույժ
Ջինջեր Կորիգան — երիտասարդ կին (կապ չունի Ջիմի հետ)
Պարոն Վենեյբլս — հարուստ հաշմանդամ
Զախարիա Օսբորն — դեղագործ
Պարոն Բրեդլի — «Գունատ ձի» հյուրանոցի օրինական ներկայացուցիչ
Թիրզա Գրեյ — Մութ արվեստի պրակտիկանտ
Սիբիլ Ստեմֆորդես — մեդիում
Բելլա Ուեբ — Թիրզա Գրեյի խոհարարը և կախարդ
Թոմազինա Տակերտոն — հարուստ երիտասարդ կին
Պանելա «Մակ» Ստիրլինգ — ծաղիկների հետազոտություների աշխատակից
Калеб Դեյն Կելտրոպ — տեղացի փոխանորդ
Տիկին Դեյն Կելտրոպ — փոխանորդի կինը
Ռոդա Դեսպարդ — Մարկ Իստերբրուկի քույրը
Գնդապետ Հյու Դեսպարդ — Ռոդայի ամուսինը
Տիկին Տակերտոն — Թոմազինայի խորթ մայրը
Տիկին Կոպինս — պանսիոնի տերը, որտեղ մահանում է Տիկին Դեվիսը
Հերմիա Ռեդկլիֆ — Մարկի ընկերուհին
Դեվիդ Արդինգլեյ — Մարկի ընկերը և պատմաբան
Հայր Գորման — հռոմեական կաթոլիկ քահանա


=== Քրիստիի այլ ստեղծագործություններից կրկնվող կերպարներ ===
Արիանդա Օլիվերը հանդիպում է նաև Հետաքննում է Փարքեր Փեյնը, Սեղանի վրայի խաղաքարտերը, Ննջեցյալի անմտությունը, Միս Մակգինթին հրաժեշտ է տվել կյանքին, Երրորդ աղջիկը, Խնջույք Հելոուինի ժամանակ, Փղերը կարողանում են հիշել նովելներում։
Գնդապետ Դեսպարդը (նախկին մայոր) և Ռոդա Դոուզը նաև հանդիպում են Սեղանի վրայի խաղաքարտերը նովելում։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Հերոսներից Ռոուդը և նրա անուսին մայոր Դեսպարդը նախկին եղել են Սեղանի վրայի խաղաքարտերը վիպակում, որտեղ նաև կա Արիանդա Օլիվերը։ Այնտեղ նրանք առաջին անգամ հանդիպում և սիրահարվում են, իսկ այստեղ նրանք արդեն ամուսնացած են։
Վիպակում մեջբերված թալիում թունավոր թույնը նույնիսկ մի քանի անգամ փրկել է մարդկանց կյանքը։ 1977 թվականին Լոնդոնի հիվանդանոցներից մեկում մի աղջիկ է դիմում, ով հիվանդացել էր անհայտ հիվանդությամբ։ Մի բուժքույր, կարդալով վիպակը, հասկանում է, որ դա տիպիկ թալիումի թունավորում է։ Ձեռնարկվում են միջոցներ, և աղջիկը վերականգնվում է թունավորումից։ Նույն թվականին, բայց ԽՍՀՄ-ում, նույնպես լինում է թալիումով թունավորման դեպք։ Այդ գործը հետաքննում է քննիչ Յամպոլսկին, ով կարդացել էր այդ ժամանակ հրատարակված Ագաթա Քրիստիի գրեթե բոլոր գրքերը։ Նա առաջինն էր հասկացել թունավորման պատճառը, որը տևել էր 2 տարի։ Այդ դեպքերի գլխավոր մեղավորը տնային բռնակալ Դմիտրի Փարաֆոնովն էր, ով հետագայում դատապարտվում է գնդակահարման։ Մանրամասները պատմվում են «Հետաքննությունը վարել են...»-ի թողարկումներից մեկում։


== Էկրանավորում ==
1977 թվականին թողարկվել է հեռուստատեսային ֆիլմը, սակայն այնտեղ բացակայում էր Ադրիանա Օլիվերը և ներառված էր նոր կերպար՝ Ջիմ Բաթլը։
2011 թվականին թողարկվել է հեռուստատեսային ֆիլմ՝ «Ագաթա Քրիստիի Միսս Մարփլ» հեռուստասերիալի շրջանակներում, որտեղ բացակայում է Տիկին Օլիվերը և ներառված է Միսս Մարփլը։


== Ծանոթագրություններ ==