BP (թվագրում)

Մինչև ներկա տարիներ, մինչև մեր օրեր կամ BP (անգլ.՝ Before Present կամ years before present), ժամանակային սանդղակ, որն օգտագործվում է հիմնականում հնագիտության, երկրաբանության և գիտության այլ բնագավառներում՝ ճշտելու օբյեկտի կամ դեպքերի տարիքը՝ հաշվի առնելով մ․ թ․ 1950-ական թվականներին տեղի ունեցած իրադարձությունների հետ կապված ռադիոածխածնային թվագրման մեկնարկը։ Քանի որ «ներկա» ժամանակը փոխվում է, ստանդարտ պրակտիկան 1950 թվականի հունվարի 1-ն է օգտագործում որպես տարիքային սանդղակի մեկնարկի թվական (դարաշրջան)։
Ներկայումս առաջարկվում է «BP» հապավումը վերծանել որպես ֆիզիկայից առաջ (անգլ.՝ before physics), որը վերաբերում է այն ժամանակին, երբ միջուկային զենքի լայնածավալ փորձարկումներն արհեստականորեն փոխեցին մթնոլորտում ածխածնի իզոտոպների համամասնությունը, ինչի հետ այժմ պետք է հաշվի նստեն գիտնականները։
Քանի որ բնության շրջապտույտի մեջ միշտ չէ, որ պահպանվում է ածխածնի հարաբերակցությունը, շատ աղբյուրներ սահմանափակում են BP ամսաթվերի օգտագործումը կատարել ռադիոածխածնային թվագրմամբ. կիրառում են RCYBP այլընտրանքային նշում, որը նշանակում է ստույգ՝ «ներկայից առաջ ռադիոածխածին տարիներ»։


== Օգտագործում ==
BP սանդղակը երբեմն օգտագործվում է ամսաթվերի համար, որոնք հաստատվում են ռադիոածխածնային թվագրումից բացի այլ միջոցներով, ինչպիսին է շերտագրությունը։ Այս օգտագործումը տարբերվում է Յոհանես վան դեր Փլիչթի և Ալան Հոգգի առաջարկությունից, որին հաջորդել են «Չորրորդական գիտության ակնարկներ» («Qaternary Science Reviews»), որոնցից երկուսն էլ պահանջում են, որ հրապարակումներն օգտագործեն «a» միավորը (լատ.՝ annum, «տարի») և «BP» տերմինը պահպանեն ռադիոածխածնային գնահատման համար։
Որոշ հնագետներ որպես տերմին օգտագործում են փոքրատառ bp, bc կամ քա (before Christ) և ad (anno Domini) փոքրատառերը այս դարաշրջանների ոչ ստույգ ամսաթվերի համար։
Կոպենհագենի համալսարանի Սառույցի և Կլիմայի կենտրոնն առաջարկել է b2k՝ որպես մ. թ. 2000 թվականից առաջ տարիներ՝ հիմնվելով Գրենլանդիայի սառցային կեռնի 2005 ժամանակագրության (GICC05 2005) ժամանակային սանդղակի վրա։


== Ռադիոածխածնային թվագրում ==
Ռադիոածխածնային թվագրումն առաջին անգամ օգտագործվել է 1940 թվականին։ 1954 թվականից սկսած՝ չափագետները սահմանել են 1950 թվականը որպես BP սանդղակի մեկնարկի տարի՝ ռադիոածխածնային թվագրման ժամանակ օգտագործելու համար՝ օգտագործելով 1950 թվականին օքսալաթթվի հիման վրա արված նմուշը։

Ընտրվել է 1950 թվականը, քանի որ այն այդ ժամանակվա ստանդարտ աստղագիտական դարաշրջանն էր։ Այն նաև նշանավորվել է առաջին ռադիոածխածնային թվագրման հրապարակումով 1949 թվականի դեկտեմբերին, և 1950 թվականը նաև հետին թվով գրանցվել է՝ հաշվի առնելով միջուկային զենքի լայնածավալ մթնոլորտային փորձարկումները, որոնք փոխել են ածխածնի իզոտոպներից ածխածին 14-ի (14C) և ածխածին 12-ի (12C) գլոբալ հարաբերակցությունը։


== Ռադիոածխածնային կալիբրացիոն թվագրում ==
Ռադիոածխածնային թվագրման միջոցով որոշվող թվականները լինում են երկու տեսակի՝ չճշգրտված կամ չկալիբրացված (նաև կոչվում է Լիբի կամ հում) և ճշգրտված կամ կալիբրացված (նաև կոչվում է Քեմբրիջի) թվականներ։ Չճշգրտված ռադիոածխածնային տարեթվերը պետք է հստակորեն նշվեն որպես այդպիսին «չճշգրտված BP տարիներ», քանի որ դրանք նույնական չեն օրացուցային ամսաթվերին։ Սա կապված է այն փաստի հետ, որ մթնոլորտում ռադիոածխածնի մակարդակը (ածխածին-14 կամ 14C) խիստ կայուն չի եղել այն ժամանակամիջոցի ընթացքում, որը կարելի է ռադիոածխածնային թվագրել։ Չճշգրտված ռադիոածխածնային տարիքները կարող են փոխարկվել օրացուցային տարեթվերի` ստուգաչափման կորերի միջոցով, որոնք հիմնված են նմուշների չմշակված ռադիոածխածնային տարեթվերի համեմատության վրա, որոնք անկախորեն թվագրված են այլ մեթոդներով, ինչպիսիք են դենդրոքրոնոլոգիան (ծառերի աճի օղակների հիման վրա թվագրումը) և շերտագրությունը (թվագրումը ցեխի կամ նստվածքային ապարների նստվածքային շերտերի հիման վրա)։ Նման չափագրված ամսաթվերը արտահայտվում են որպես cal BP, որտեղ «cal»-ը ցույց է տալիս «ճշգրտված տարիներ» կամ «օրացուցային տարիներ» մինչև 1950 թվականը։
Շատ կրթական և գիտական ամսագրեր պահանջում են, որ հրապարակված ստուգաչափված արդյունքներում նշվեն համապատասխան լաբորատորիայի անվանումը (ստանդարտ ծածկագրերը) և այլ տեղեկություններ, քանի որ տարբեր լաբորատորիաների կողմից կիրառվող մեթոդների և տրամաչափման մեթոդների միջև տարբերություններ են լինում։


== Օրինակներ ==
12,000 տարի մինչև ներկա =  12,000 − 1950 = 10,050 տարի մ. թ. ա.
500 տարի մինչև ներկա =  1950 - 500 = մ. թ. 1450


== Ծանոթագրություններ ==