armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պրեսկոտի աստղադիտարան

Պրեսկոտի աստղադիտարան (անգլ.՝ Prescott Observatory, ՄԱՄ կոդը՝ 684), մասնավոր աստղադիտարան ԱՄՆ Արիզոնա նահանգի Պրեսկոտ քաղաքում։ Աստղադիտարանը հիմնվել է սիրող աստղագետ Պաուլ Կոմբայի կողմից, իսկ այժմ այն պատկանում է Մետ Ֆրանսիսին։ Հիմնվել է 1994 թվականին։


== Պատմություն ==
Աստղադիտարանի հիմնադիր Պոլ Կոմբան հիմնադրման օրվանից համարյա ամեն օր և 6 տարվա ընթացքում (1995-2001 թվականները) կատարել է աստերոիդների դիտարկումներ։ Արդյունքում նա հրապարակել է ավելին քան 15 հազար աստերոիդների դիրքերի մասին տվյալներ և հայտնաբերել է ավելին քան 600 նոր աստերոիդներ։
2010 թվականի կեսին Պոլ Կոմբան վաճառել է իր տունը աստղադիտարանի հետ միասին Մետ Ֆրենսիսին։ Նոր տերը պլանավորում է տեղադրել աստղադիտարանում 24 դյույմանոց աստղադիտակ և ևս մեկ արևի աստղադիտակ, դարձնել աստղադիտարանը ավտոմատացված և օգտագործել այն դպրոցականների համար կրթական ծրագրերում։


== Սարքավորումներ ==
18 դյույմ ռեֆլեկտոր - JMI (f/4.5) (1994 թվական) + SBIG ST-8E (4,5 մետրանի գմբեթի տակ)
10 դյույմ ռեֆլեկտոր (f/4)


== Նվաճումներ ==
1995-ից 2003 թվականները այստեղ հայտնաբերվել են 616 աստերոիդ։
Հրատարակվել են 14851 աստղաչափական տվյալներ, 1994-ից 2003 թվականները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Prescott Observatory (684) changes hands
Աֆֆիլե

Աֆֆիլե (իտալերեն՝  Affile ), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզի Հռոմ գավառում։
Բնակչությունը 2001 թվականի տվյալներով կազմել է 1688 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 112 մարդ/կմ2։ Զբաղեցնում է 15,03 կմ2 տարածք։ Փոստային ինդեքսը՝ 21։ Հեռախոսային կոդը՝ 00774։
Քաղաքի հովանավորն է հանդիսանում Santa Felicita-ն։


== Արտաքին հղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Վառդյա (գյուղ, Վիիռացի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎառդյաՎառդյա (էստ․՝ Vardja), գյուղ Էստոնիայի Վիլյանդիմաա նահանգի Վիիռացի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 211 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Գունա Աբոլինյա

Գունա Աբոլինյա (լատիշ․՝ Guna Āboliņa, հունվարի 1, 1990(1990-01-01), Սալդուս, Լատվիա), լատվիացի կին ֆուտբոլիստ, «Մետալուրգ» ֆուտբոլային ակումբի և Լատվիայի ֆուտբոլի կանանց հավաքականի պաշտպան։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային կարիերա ===
Լինելով սալդուսյան ֆուտբոլային ակումբների սան` Գունա Աբոլինան խաղացել է տեղի «Լուտրինի» ակումբում։ 2008 թվականին տեղափոխվել է Լիտվայի չեմպիոն «Գինտրա Ունիվերսիտետաս» ակումբ, որի կազմում մասնացկել է ՈՒԵՖԱ-յի գավաթի վերջին խաղարկությանը` վերակազմավորումից առաջ։
2010 թվականին Գունա Աբոլինյան միացել է Լիեպայա քաղաքի «Մետալուրգ» ակումբին, որի կազմում նույն տարում հաղթել է Լիտվայի առաջնությունը։
Գունա Աբոլինան 2012 թվականի օգոստոսին վարձույթով սկսել է խաղալ «Սկոնտո/Ցերիբա» ակումբում` Չեմպիոների լիգայի որակավորման փուլում։


=== Կարիերան հավաքականում ===
Գունա Աբոլինյան առաջին անգամ Լատվիայի հավաքական է հրավիրվել 2006 թվականին նոյեմբերին` Եվրոպայի առաջնության նախնական փուլին։ Հավաքականի կազմում իր դեբյուտն է նշել նոյեմբերի 18-ին` խաղալով Իսրայելի հավաքականի դեմ խաղում։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Թիմային ===
Լատվիայի չեմպիոն (3). 2006, 2010, 2012:
Լատվիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր. 2007, 2011:
Լատվիայի չեմպիոն (2). 2008, 2009:


=== Անձնական ===
Լատվիայի տարվա կին ֆուտբոլիստ. 2006, 2007, 2012:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջն ՈՒԵՖԱ-յի կայքում(անգլ.)
Ալիխան Փայասի

Ալիխան Փայասի, ավերակ գյուղ, Երևանի նահանգի Շարուր-Դարալագյազի գավառում, Ալագյազ (Եղեգիս) գետի հոսանքի շրջանում։
20-րդդարի սկզբին ուներ 6 տուն ադրբեջանցի բնակիչ։
Ալիխան Փայասիից 1 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվում է Աղվանք հայկական եկեղեցու ավերակները, իսկ գյուղից հարավ գտնվում էր 1666 թվականին կառուցված Ծատուրի կամուրջը, որը մինչև 19-րդ դարավերջ կանգուն էր։
Գյուղը լքվել և ավամայցվել է։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ջոն Քոլիեր

Ջոն Մալեր Քոլիեր (անգլ.՝ John Maler Collier, հունվարի 27, 1850(1850-01-27)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - ապրիլի 11, 1934(1934-04-11)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի գեղանկարիչ-դիմանկարիչ, պրեռաֆայելիզմի ներկայացուցիչներից մեկը։ Սովորել է գեղանկարչություն (1875 թվականից) Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում։


== Կենսագրություն ==
Քոլիերը ծագումով նշանավոր ընտանիքից է եղել։ Նրա պապը՝ կրկին Ջոն Քոլիերը, եղել է խոշոր բուրժուա, քվակեր և խորհրդարանի անդամ։ Հայրը՝ սըր Ռոբերտ Պեռյե Քոլիերը, եղել է փաստաբան և խորհրդարանի անդամ, երկար տարիներ եղել է Գաղտնի խորհրդի գլխավոր դատախազ և դատավոր, ստացել է Մոնքսվելի առաջին լորդի տիտղոս։ Ջոն Քոլիերի ավագ եղբայրը՝ Մոնքսվելի երկրորդ լորդը, եղել է ռազմական նախարարության պետական քարտուղարի տեղակալ և Լոնդոնի կոմսությունների խորհրդի կառավարման նախագահ։
Ինքը Ջոն Քոլիերը եղել է Բրիտանացի նկարիչների թագավորական ընկերության անդամ։
Երկու անգամ ամուսնացած է եղել Թոմաս Հենրի Հեքսլիի դստրերի հետ։ Քոլիերը դարձել է Թոմաս Հեքսլիի ընտանիքի անբաժան մասը, որն էլ իր հերթին եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության նախագահը։
Քոլիերի առաջին կինը 1879 թվականին դարձել է Մարիոն Հեքսլին։ Նա ամուսնու պես ևս նկարիչ էր։ Իրենց միակ դստեր ծնունդից հետո Մարիոնն սկսել է տառապել հետծննդաբերական ծանր դեպրեսիայով և բուժման նպատակով Փարիզ է տեղափոխվել, որտեղ էլ թոքերի բորբոքում է ստացել և մահացել 1887 թվականին։
1889 թվականի Քոլիերն ամուսնացել է նրա կրտսեր քրոջ՝ Էթել Հեքսլիի հետ։ Մինչև 1907 թվականն այդպիսի ամուսնություններն անհնար էին Անգլիայում, դրա համար արարողությունն անցկացվել է Նորվեգիայում։
Առաջին ամուսնությունից Քոլիերի դուստրը՝ Ջոյսը, դարձել է դիմանկարային մանրանկարիչ, Մանրանկարիչների թագավորական ընկերության անդամ։ Երկրորդ կնոջից ունեցել է դուստր և որդի՝ սըր Լոուրենս Քոլիերը, որը եղել է 1941-1951 թվականներին եղել է Նորվեգիայում բրիտանական դեսպան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջոն Քոլիերի էջը FindAGrave-ում
Wikiart.org(չաշխատող հղում)
Թոմ Քալեն

Թոմ Քալեն (անգլ.՝ Tom Cullen, հուլիսի 17, 1985(1985-07-17), Aberystwyth, Ուելս, Միացյալ Թագավորություն), ուելսցի դերասան և սցենարիստ։ Առավել հայտնի է «Դաունթոն աբբայություն» հեռուստասերիալում Էնթոնի Ֆոյլի՝ Գիլինգհեմի կոմսի դերով։ «Ուիքենդ» ֆիլմում խաղացած դերի համար ստացել է «Բրիտանական անկախ ֆիլմի» մրցանակ և որպես հեռանկարային նորեկ առաջադրվել է« Լոնդոնի կինոփառատոնի» մրցանակին։


== Կենսագրություն ==
Քալեն ծնվել է Աբերիստուիտում՝ գրողների ընտանիքում, որտեղ իրենից բացի կար ևս երկու երեխա։ Վաղ տարիներն անցկացրել է Լանդրինդոդ Ուելսում և տասներկու տարեկան հասակում տեղափոխվել է Քարդիֆ, որտեղ ընդունվել է Լլանիշենի միջնակարգ դպրոց։ Մինչև դերասան դառնալը ղեկավարել է մեքսիկական ռեստորան և հետաքրքրվել երաժշտությամբ։ Քալենը, այն բանից հետո, երբ մեկ տարի հաճախել է Խոսքի և դրամայի կենտրոնական դպրոց, 2009 թվականին գերազանց ավարտել է Ուելսի երաժշտության և դրամայի թագավորական քոլեջը։


== Անձնական կյանք ==
2011 թվականից հանդիպել է Տատյանա Մասլանիի հետ, որի հետ ծանոթացել է «Աշխարհ առանց վերջի>» հեռուստասերիալի նկարահանման ժամանակ։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Կինո ===


=== Հեռուստացույց ===


== Ծանոթագրություններ ==
Դռնապանը լուսնի վրա

«Դռնապանը լուսնի վրա», ռուսական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ տեղափոխման տեխնիկայով։ Նկարահանվել է ռեժիսոր Կոնստանտին Գոլուբկովի սցենարով 2007 թվականին «ШАР» անիմացիոն ֆիլմերի դպրոց-ստուդիայի կողմից»։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի սյուժեի հիմքում ընկած է Դանիիլ Խարմսի «Ուրախության ու կեղտի մշտականություն» պոեմը, որում կան այսպիսի տողեր․ 

Նա մուլտֆիլմի կենտրոնական կերպարն է։ Ֆիլմը պատմում է դեպի գեղեցիկը մարդու հավերժական ձգտման մասին, որը երբեմն հասնում է «երկրային» գոյությունից լիակատար հրաժարվելուն։ Դռնապանն այնքան է հագեցած վեհ զգացմունքներով, որ այլևս չի կարող մաքրել բակը և նավով գնում է դեպի երկինք․․․


== Մասնակցություն փառատոններին ==
2008 թվականին ֆիլմը մասնակցել է հետևյալ կինոփառատոններին․

անիմացիոն ֆիլմերի ռուսական բաց փառատոն Սուզդալում,
Հիրոսիմայի միջազգային անիմացիոն փառատոն,
միջազգային անիմացիոն փառատոն Սապորոյում,
Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի «XXX» ռուսական ծրագիր,
«КРОК» միջազգային կինոփառատոն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Դռնապանը լուսնի վրա» մուլտֆիլմը «Անիմատոր.ռու» կայքում
Դանիիլ Խարմս - կյանք և գործունեություն
1973-74 NBA մրցաշրջան

1973-74 NBA մրցաշրջան, դարձել է Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի 28-րդ մրցաշրջանը։ Մրցաշրջանի չեմպիոնը դարձել է «Բոստոն Սելտիքս» ակումբը։ Եզրափակչում՝ յոթ խաղերի արդյունքում, «Սելտիքս»-ը հաղթել է «Միլոուքի Բաքս»-ին։
1973 թվականի NBA դրաֆթի «Ֆիլադելֆիա-76» ակումբի կողմից՝ առաջին համարի ներքո ընտրվել է հարձակվող պաշտպան Դուգլաս Քոլինզը։ Դրաֆի ժամանակ 3-րդ համարի ներքո ընտրվել է Էրնի Դիգրեգորիոն, 20-րդ համարի ներքո՝ Մայքլ դ'Էնթոնին, իսկ 22-րդ համարի ներքո՝ Ջորջ Մակգինիսը։
Վերջին մրցաշրջանը, որում փլեյ օֆ էին դուրս գալիս 8 ակումբ, և որում փլեյ օֆ խաղերը սկսվում էին կոնֆերենցիաների կիսաեզրափակիչներից։ Հաջորդ մրցաշրջանից սկսած փլեյ օֆ սկսել են դուրս գալ 12 ակումբը և առաջին անգամ հայտնվել է փլեյ օֆ առաջին ռաունդը։ Այս մրցաշրջանից սկսվել է հաշվվել բլոկշոտերի և խլումների վիճակագրությունը։


== Պարբերական առաջնություն ==


=== Ըստ դիվիզիոննների ===
Հ = Հաղթանակներ, Պ = Պարտություններ, Տ% = Հաղթած խաղերի տոկոս


=== Ըստ կոնֆերենցիաների ===


== Փլեյ օֆ ==


== Ցուցանիշներով առաջնորդներ ==


== Մրցանակներ՝ ըստ մրցաշրջանի արդյունքներ ==
NBA ամենաթանկ խաղացող: Քարիմ Աբդուլ-Ջաբար, Միլոուքի Բաքս
Եզրափակչի ամենաթանկ խաղացող: Ջոն Հավլիչեկ, Բոստոն Սելտիքս
NBA տարվա սկսնակ: Էրնի Դիգրեգորիո, Բուֆֆալո Բրեյվզ
Տարվա մարզիչ: Ռեյ Սքոթ, Դետրոյթ Փիստոնս


== Աղբյուրներ ==
1973-74 NBA Season Summary Archived 2012-10-04 at the Wayback Machine.
Ֆուենֆեռադա (քաղաք)

Ֆուենֆեռադա (իսպ.՝ Fuenferrada), քաղաք և համայնք Իսպանիայում՝ արագոնյան Տերուել պրովինցիայի Կուենկա Միներաս շրջանում։ Տարածքը՝ 24,22 կմ2։ Բնակչությունը՝ 37 մարդ (ըստ 2007 թվականի մարդահամարի)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Trabajo de Marco Negredo sobre Etnología "El habla de Fuenferrada" Archived 2016-03-09 at the Wayback Machine.
Fuenferrada.net Archived 2018-05-19 at the Wayback Machine.
Fuenferrada en AragonEsAsí.com
(5554) Կեյսի

(5554) Կեյսի (անգլ.՝ Keesey), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,243627 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6872 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1227,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,293277 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,72° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5554) Կեյսի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բաս (այլ կիրառումներ)

Բաս, կարող է վերաբերել՝

Բաս - արական ամենացածր երգչաձայն, լինում են բարձր և ցածր։ Բարձր բասը կոչվում է լիրիկական բաս կամ բաս-կանտանտե. ցածր բասը կոչվում է բաս-պրոֆունդո, գոյություն ունեցող «բնահատուկ» բաս կամ բաս-բուֆ, առաջին բաս կամ երկրորդ բաս հասկացությունները ստեղծվել են ըստ երգչախմբում կամ բեմում նրանց գրաված տեղի և ամպուլայի։ Բացի դրանից, միայն երգչախմբերում օգտագործվում են բաս-օկտավաները, այլ կերպ՝ օկտավիստները։
Բաս - աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1982 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Բաս - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում՝ Տատիկի գյուղախմբում՝ Տատիկ գետի աջ կողմում, Բիթլիս քաղաքից 28 կմ հարավ-արևմուտք։
(9767) Միդսոմեր Նորտոն

(9767) Միդսոմեր Նորտոն (անգլ.՝ Midsomer Norton), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 10-ին Դունկան Սթիլի կողմից Սայդինգ Սփրինգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,384711 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,4595 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 5,31 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2274,47 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,158278 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,49° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9767) Միդսոմեր Նորտոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Պիասկո

Պիասկո (իտալերեն՝ Piasco), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2797 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 264 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 11 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 12026։ Հեռախոսային կոդ՝ 0175։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս` 0175 79124
Էլեկտրոնային փոստ` info@comune.piasco.cn.it
Պաշտոնական կայք` http://www.comune.piasco.cn.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Ակիտա (պրեֆեկտուրա)

Ակիտա (ճապ.՝ 秋田県, թարգմանաբար՝ «Աշնանային դաշտեր»), պրեֆեկտուրա Ճապոնիայում, որը գտնվում է Տոհոկու տարածաշրջանում Հոնսյու կղզի հյուսիսում։ Վարչական կենտրոնը Ակիտա քաղաքն է։ Տարածքը կազմում է 11 636,28 կմ², բնակչությունը՝ 1 038 364 մարդ, և բնակչության խտությունը՝  89,24 մարդ/կմ²։
Հիմնական տնտեսության ուղղվածություններն են, գյուղատնտեսությունը, մեքենաշինությունը, առևտուրը և զբոսաշրջությունը։ Պրեֆեկտուրայի տարածքում են գտնվում Սիրակամի լեռները, որոնք ծածկված են հաճարենու անտառներով, որոնք հանդիսանում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Պրեֆեկտուրան հեռու է գտնվում Ճապոնիայի հիմնական քաղաքական-տնտեսական կենտրոններից, որի շնորհիվ այստեղ պահպանվել է ճապոնական նյութական և հոգևոր մշակութային ժառանգությունը։
Այս պրեֆեկտուրան նաև հայտնի է սպիտակադեմ «Ակիտայի գեղեցկուհիներով», ում ավադականորեն համարում են Ճապոնիայի ամենագեղեցիկ կանայք, ինչպես նաև հայտնի շների Ակիտա-ինու ցեղատեսակով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրեֆեկտուրայի պաշտոնական կայք (ճապոներեն) (անգլ.)
Վիլյամուերա դե լա Կուեսա

Վիլյամուերա դե լա Կուեսա (իսպ․՝ Villamuera de la Cueza), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Պալանսի պրովինցիայի Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տեռռա դե Կամպոս շրջանի կազմում։ Բնակչությունը 57 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ayuntamiento de Villamuera
Վիննենջերի բազմանիստերի մոդելների ցանկ

Հոդվածը  պարունակում է Մագնուս Վենինջերի «Բազմանիստերի մոդելներ» գրքից համասեռ և աստղաձև բազմանիստերի ցանկ։
Գիրքը գրված է որպես բազմանիստերի ֆիզիկական մոդելների կառուցման ուղեցույց։ Գիրքը ներառում է նիստերի տարրերի գծագրերեր, կառուցման, դրա համար օգտակար ցուցումներ, ինչպես նաև տեսության կարճ նկարագրություն։ Գիրքը ներառում է 75 ոչ պրիզմատիկ համասեռ բազմանիստեր և ուռուցիկ կանոնավոր և կիսականոնավոր բազմանիստերի 44 աստղաձևեր։
Այստեղ թվարկված մոդելներին կարելի է հղում կատարել որպես «N համարի Վեննինջերի մոդել» կամ, կարճության համար՝ WN:
Բազմանիստերը բաշխված են հինգ աղյուսակներում. կանոնավորներ (1–5), կիսականոնավորներ (6–18), կանոնավոր աստղաձև բազմանիստեր (20–22, 41), աստղաձև ձևեր և միացումներ (19–66) և համասեռ աստղաձև բազմանիստեր (67–119): Չորս կանոնավոր աստղաձև բազմանիստեր ներկայացված են երկու անգամ, քանի որ նրանք պատկանում են և՛ համասեռ, և՛ աստղաձև բազմանիստերին։


== Կանոնավոր բազմանիստեր (պլատոնյան մարմիններ) W1-ից W5 ==


== Արքիմեդյան մարմիններ (Կիսականոնավորներ) W6-ից W18 ==


== Կեպլեր-Պուանսոյի մարմիններ (Կանոնավոր աստղաձև բազմանիստեր) W20, W21, W22 և W41 ==


== Աստղաձև բազմանիստեր. W19-ից մինչև W66 մոդելներ ==


=== Աստղաձև օկտաէդր ===


=== Դոդեկաէդրի աստղաձև ձևեր ===


=== Իկոսաէդրի աստղաձևեր ===


=== Խորանարդաօկտաէդրի աստղաձևեր ===


=== Իկոսոդոդեկաէդրի աստղաձևեր ===


== Համասեռ ուռուցիկ մարմիններ W67 - W119 ==


== Տես նաև ==
Համասեռ բազմանիստ


== Գրականություն ==
М. Веннинджер Модели многогранников. — «Мир», 1974. Ошибки: В книге Веннинджера вершинная фигура для многогранника W90 ошибочно показана как имеющая параллельные рёбра.
Magnus Wenninger Spherical Models. — Cambridge University Press, 1979. — ISBN 0-521-29432-0


== Արտաքին հղումներ ==
Magnus J. Wenninger
Software used to generate images in this article:
Stella: Polyhedron Navigator Stella (software) - Can create and print nets for all of Wenninger's polyhedron models.
Vladimir Bulatov's Polyhedra Stellations Applet
Vladimir Bulatov's Polyhedra Stellations Applet packaged as an OS X application Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
M. Wenninger, Polyhedron Models, Errata: known errors in the various editions.
Հովհաննիսյան

Հովհաննիսյան, հայկական ազգանուն։


== Հայտնի կրողներ ==


== Տարբերակներ ==
Լուիզ Ֆով-Հովհաննիսյան (ծ. 1930) – հայ հոգեբույժ


== Տես նաև ==
Տեր-Հովհաննիսյան
Հովհաննիսյան (այլ կիրառումներ)
Հովհաննես (այլ կիրառումներ)


== Ծանոթագրություններ ==
Աբրոգացիա

Աբրոգացիա (լատ. abrogatio - վերացում, ոչնչացում), օրենքը չեղյալ հայտարարելու գործողություն։ Աբրոգացիան կատարվում է գոյություն ունեցող օրենքը վերացնելով կամ նրան հակասող օրենք ընդունելով։


== Աբրոգացիայի տեսակներ ==
Սեփական աբրոգացիա — հին օրենքի ամբողջության վերացում,
Դերոգացիա (լատ.՝ derogatio) — հին օրենքի մասնակի վերացում
Օբրոգացիա (լատ.՝ obrogatio) — մասնակի փոփոխությունների մտցնելը հին օրենքի մեջ
Սուբրոգացիա (լատ.՝ subrogatio) — հին օրենքի թարմացում


== Ծանոթագրություններ ==
Դրախտի Տերերը

Դրախտի Տերերը (Օրիգինալ։ Dueños del paraíso ), իսպանալեզու հեռուստանովել է, նկարահանված համատեղ Տելեմունդո հեռուստաընկերության և ՉիլիՉիլի-ում տեղակայված TVN հեռուստաընկերության կողմից։ Այն պատմում է թմրանյութերի վաճառքի մասին Մայամիում՝ 1970-ականներին։ Տելեմունդոն հեռարձակել է հեռուստանովելը 2015 թ. եթերաշրջանում։ Ինչպես Տելեմունդոյի մնացած հեռուստանովելները, սա նույնպես կհեռարձակվի Անգլերեն ենթավերնեգրերով։ (CC3)


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություն ==
Գայանե Կոստանյան

Գայանե Կոստանյան (հուլիսի 20, 1988(1988-07-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ֆուտբոլիստ, հարձակվող։ Խաղացել է Հայաստանի ֆուտբոլի կանանց ազգային հավաքականի կազմում։


== Կենսագրություն ==
Գայանե Կոստանյանը իր կարիերան սկսել է երևանյան «Քոլեջ» ակումբում։ «Քոլեջ»-ի հետ միասին բազմիցս դարձել է Հայաստանի գավաթի չեմպիոնատի գավաթակիր։ 2004 թվականին 16 տարեկան հասակում ճանաչվել է երկրի լավագույն կին ֆուտբոլիստ։ Այնուհետև նա մի քանի մրցաշրջան անցկացրել է լիբանանյան «Օմենմեն» ակումբում։
2012 թվականին նա տեղափոխվել է ուկրաինական «Նեֆտեխիմիկ» (Կալուշ) ակումբ։ Ուկրաինայի առաջնությունում 12 խաղի ընթացքում դարձել է 8 գոլի հեղինակ։ Մրցաշրջանի ավարտին նա դարձավ Ուկրաինայի գավաթի գավաթակիր և ազգային առաջնության արծաթե մեդալակիր։
2013 թվականի հունվարին տեղափոխվել է ռուսական Կուբանոչկա կանանց ակումբ։ Ռուսաստանի բարձրագույն դիվիզիոնում երեք չավարտված մրցաշրջանների ընթացքում նա մասնակցել է 27 հանդիպման մեջ, որտեղ 9 գոլի հեղինակ դարձավ։ 2014 թվականին Կուբանոչկան Ռուսաստանի գավաթի եզրափակչին հասավ, բայց Գայանե Կոստանյանը չմասնակցեց այդ եզրափակիչ հանդիպմանը։
2015 թվականին նա հանդես է եկել Ղազախստանի «Կոկշե»-ի կազմում, որի հետ դարձել է Ղազախստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր և հասել է մինչ ազգային գավաթի եզրափակիչ։
Իր  կարիերայի ավարտից հետո Ֆրանսիայում աշխատել է որպես երեխաների մարզիչ։ 
Նա հանդես է եկել Հայաստանի երիտասարդական հավաքականում։ Երիտասարդ տարիքից խաղացել է նաև ազգային հավաքականում, 2010-ականների սկզբին եղել է թիմի ավագ։ Պաշտոնական մրցաշարերում նա ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է առնվազն 17 հանդիպման մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Профиль на сайте wfpl.com.ua
Քարոզգիրք (5156, Սիմեոն Երևանցի)

Քարոզգիրք, Սիմեոն Երևանցի (5156), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5156 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1808 թվականին Հովհաննես (անանուն) գրիչի կողմից Կոստանդուպոլսում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20.5x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 281 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ, դրոշմատիպ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 270ա։


== Բովանդակություն ==
նաև՝ Նորին Կտակ Մեծի ուրբաթու։


== Ծանոթագրություններ ==
Համլետ (Թոմա)

«Համլետ» (Hamlet), ֆրանսիացի կոմպոզիտոր Ամբրուազ Թոմայի օպերա («մեծ օպերա») հինգ գործողությամբ։ Ֆրանսերեն լիբրետտոյի հեղինակներ՝ Միշել Կարե և Ժյուլ Բարբիե՝ ըստ Ալեքսանդր Դյումա-հոր կողմից Վիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ» ողբերգության ֆրասերեն փոխադրման տեքստի։
Օպերայի առաջնախաղը կայացել է Փարիզի օպերային թատրոնում (Երաժշտության կայսերական ակադեմիա) 1868 թ. մարտի 9-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյմս Սթիրլինգ

Ջեյմս Ֆրեզեր Սթիրլինգ (անգլ.՝ James Frazer Stirling, ապրիլի 22, 1926(1926-04-22)[…], Գլազգո, Շոտլանդիա, Միացյալ Թագավորություն - հունիսի 25, 1992(1992-06-25)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի ճարտարապետ։ 1981 թվականին արժանացել է Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի։


== Կյանք և գործունեություն ==

Ծնվել է Գլազգոյում։ Ծննդյան թիվը նշվում է 1926 թ.-ը, սակայն ճարտարապետի վաղեմի ընկերը` Քոլին Ուիլսոնը, ավելի ուշ հայտարարել է, որ նա ծնվել է 1924 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ միացել է ռազմաօդային զորաջոկատին։ Պատերազմի ժամանակ Սթիրլինգը երկու անգամ վիրավորվել է, որից հետո վերադարձել է Անգլիա։
Սթիրլինգը ճարտարապետություն է ուսանել 1945-1950 թվականներին Լիվերպուլի համալսարանում։ 1956 թվականին Սթիրլինգը Ջեյմս Հոուենի հետ թողնում է «Լայոնս, Իսրայել և Էլիս» շինարարական ընկերությունում ճարտարապետի օգնականին պաշտոնը` առանձին գործունեություն ծավալելով։ Նրանք հիմնում են «Սթերլինգ և Հոուեն» գրասենյակը, որի առաջին նախագիծը` Langham House Close-ը (1955-58), ընդունվում է որպես բրուտալ ճարտարապետության դրսևորում, ինչի հետ, սակայն, երկու ճարտարապետներն էլ չեն համաձայնում։ Նրանց համագործակցության մեկ ուրիշ դրսևորում էր Լեսթերի համալսարանի ինժեներության դպրոցը (1959-1963), որը հայտնի է իր տեխնոլոգիական և երկրաչափական առանձնահատկություններով, եռաչափ գծագրերի օգտագործմամբ։ Նախագիծը Սթիրլինգին ճանաչում է բերում։ Այս շրջանում նա տարվում է մոդեռնիզմով և բրուտալիզմով։

1963 թվականին Սթիրլինգն ու Հոուենը առանձնանում են։ Սթիրլինգը սկսում է համագործակցել Մայքլ Ուիլֆորդի հետ։ Սթիրլինգը ստեղծում է հաջողակ երկու նախագիծ` Քեմբրիջի համալսարանի պատմության ֆակուլտետի շենքը և Օքսֆորդի քոլեջի Ֆլորի շենքը։
1970-ական թվականներին ճարտարապետի ոճական ուղղվածությունը փոխվում է։ Այդ շրջանի նրա նախագծերը աչքի են ընկնում անտիկ ճարտարապետության և բարոկկոյին բնորոշ գծերով, ավելի շեշտվում են գույնն ու զարդապատկերը։ Դրա լավագույն դրսևորումը Շտուտգարտի պետական նոր պատկերասրահի շենքն է (1984)։ Նույն ոճով են կառուցված նաև Բեռլինի սոցիալական հետազոտությունների կենտրոնը (1988), անգլիական մի քանի թանգարաններ, Շտուտգարտի` երաժշտության և թատրոնի բարձրագույն դպրոցը։
Ջեյմս Սթիրլինգը Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի երրորդ մրցանակակիրն է։ 1996 թվականից Մեծ Բրիտանիայում կազմակերպվում է ճարտարապետության ամենամյա մրցանակաբաշխություն, որ կոչված է նրա անունով։


== Նշանավոր նախագծեր ==

Լեսթերի համալսարանի ինժեներության ֆակուլտետ, 1959
Սուրբ Էնդրյուի համալսարանի հանրակացարան, 1964
Քեմբրիջի համալսարանի պատմության ֆակուլտետ, 1968
Օքսֆորդի արքայական քոլեջի Ֆլորի մասնաշենք, 1971
Շտուտգարտի պետական նոր պատկերասրահ, 1976
Բեռլինի սոցիալական հետազոտությունների կենտրոն, 1987
Գրադարան Փարիզում, 1989


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
* Դ. Կ. Սամին 100 մեծագույն ճարտարապետներ։ Մ., 2001


== Արտաքին հղումներ ==
Ջեյմս Սթիրլինգը Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակի կայքում
Վիքիպահեստում կան Ջեյմս Սթիրլինգ թեմայով մեդիաֆայլեր
Ջուեբ շրջան (Յուտա)

Ջուեբ շրջան (անգլ.՝ Juab County), ԱՄՆ Յուտա նահանգի 29 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 8.785 կմ² է. բնակչությունը՝ 10.246 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Նեֆի բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1852 թ.։
Հին հունական քանդակագործություն

Հին հունական քանդակ՝ հնագույն մշակույթի նվաճումներից մեկը, որն անջնջելի հետք է թողել համաշխարհային պատմության մեջ։ Այն վերագրվում է Հոմերոսյան դարաշրջանին (մ․թ․ա․XII-մ․թ․ա․VIII մ․թ․ա․ դդ.)։ Հին դարաշրջանում՝ մ․թ․ա․ VII-VI դարերում, արդեն իսկ հրաշալի արձաններ կային ստեղծված։ Վաղ և բարձր դասականների ժամանակաշրջանում (մ․թ․ա․V դար) հին հունական քանդակը վերելք ապրեց և ծաղկեց։ Իսկ  մ․թ․ա․IV դարը, արդեն ուշ դասականների ժամանակաշրջանում, պատմության մեջ մի շարք մեծ նկարիչների և քանդակագործների անուններ թողեց, որոնք ունեին իրենց յուրահատուկ և անհատական ոճը։ Այս ժամանակահատվածի քանդակները փոփոխություններ կրեցին, որոնք տեղի ունեցան նոր պատմական ժամանակահատվածի գալուստով՝ հելլենիզմի կամ հելլենականության դարաշրջանի։


== Հոմերոսյան դարաշրջան ==
Հոմերոսյան Հունաստանում մոնումենտալ քանդակներ չեն պահպանվել։ Դրանց մասին կարող են վկայել հին գրողների նկարագրությունները։ Ներկայացվել են միայն փայտե արձաններ, որոնք վերարտադրել են մարդկային մարմիններ, ամենակոպիտ ձևերով։ Նմանատիպ արձանները զարդարվել են մետաղական հագուստներով և զենքերով։ Այդ ժամանակաշրջանի քանդակներից մեզ են հասել միայն փոքր պլաստիկ աշխատանքներ, որոնք հիմնականում կրոնական բնույթ են կրել։ Այդ արձանիկները պատրաստվել են աստվածների կամ հերոսների պատկերներով։ Երբեմն դրանք զարդարվել են նկարչությամբ։ Քանդակներում նկատելի են մարմնի պլաստիկ դիզայնը և աշխատող մկանների լարվածությունը։ Արձանները պատրաստվել են փղոսկրից, բրոնզից կամ տերակոտայից։ Դրանց թվում ոչ միայն մարդկային կերպարներ են, այլև ձիեր և կենտավրոսներ։


== Արխաիկ ժամանակաշրժան ==

Արխաիկ ժամանակաշրժանի սկզբում քանդակագործությունը այնքան էլ տարածված չէր, որքան դասական հունական արվեստի շրջանում։ Ավելի կիրառական էր ծաղկամանների գեղանկարչությունը, որը մեծ առաջխաղացում էր ունեցել անցյալ դարերում։ Սակայն մ․թ․ա․ VII դարի քանդակները կարևոր տեղ են զբաղեցրել իրենց ներդաշնակությամբ, նուրբ ռիթմով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցրել մարդու մարմնի կոնստրուկցիան, որտեղ պատկերվել է մերկ տղամարդու բնական գեղեցկությունը, իսկ արխաիկ ժպիտը ՝ ընկալվել որպես բարձր գեղագիտական արժեք։
Լավ պահպանված կանացի քանդակների շարքում է «Աստվածուհին նուռը ձեռքին» կերատինից, որը գտնվում է  Բեռլինի պետական Թանգարանում ( 580-570 թվականներ) և պահպանել է իր նախնական վառ գույնը։
Տղամարդկային կերպարի վառ օրինակ է «Կլեոբիս և Բիտոն» քանդակները, որոնք ստեղծվել են արտասահմանում, VII—VI դարերում։ 
Այսպիսի քանդակներով են զարդարվել նաև տաճարների վերնաճակատները, որոնք ստեղծվել են մոտ 570-ական  թվականներին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Հիմնային անհիդրիդ

Հիմնային անհիդրիդ, պարբերական համակարգի I և II խմբի (համապատասխանաբար ալկալիական մետաղներ և հողալկալիական մետաղներ)  քիմիական տարրերին համապատասխանող օքսիդներ։ Առաջանում են հիմքերից ջուր պոկելով։ Ստացված հիմնային անհիդրիդին ջուր ավելացնելիս կարելի է ստանալ համապատասխանող հիմքը։
Հիմնային անհիդրիդները չեն հանդիսանում Բրյոնսթեդ-Լոուրիի հիմք, քանի որ չեն ընդունում պրոտոն։ Այնուամենայնիվ, դրանք Լյուիսի հիմք են, քանի որ կիսելու են էլեկտրոնային զույգը որոշ Լյուիսի թթուների հետ, հատկապես թթվային օքսիդների հետ։ Ունեն ալկալիներին բնորոշ հատկություններ, մաշկի վրա ընկնելիս առաջացնում են այրվածքներ։


== Օրինակ ==
Չհանգած կիրը (կալցիումի օքսիդ) հիմնային անհիդրիդ է։ Այն փոխազդում է ջրի հետ դառնալով կալցիումի հիդրօքսիդ, որը ուժեղ հիմք է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալ-Ֆարաբի

Ալ-Ֆարաբի (ամբողջական անունը՝ արաբ․՝ أبو نصر محمد الفارابي‎‎ / Abū Naṣr Muḥammad ibn Muḥammad Fārābī; ալ-Ֆարաբի Աբու Նասր իբն Մուհամմադ, մոտ 870, Օտրար, Հարավ-Ղազախստանյան մարզ - մոտ 950, Դամասկոս, Աբասյան խալիֆայություն), փիլիսոփա, հանրագիտակ մտածող, արևելյան արիստոտելականության խոշորագույն ներկայացուցիչներից։
Մեկնել է Արիստոտելի և Պլատոնի երկերը։ Ստացել է «Երկրորդ ուսուցիչ» (այսինքն՝ Արիստոտելից հետո երկրորդ) պատվանունը։ Ծնվել է Ֆարաբ քաղաքում (Էյիրդարյայի ափին)։ Միահյուսելով արիստոտելականությունն ու Էմանացիայի (արտազեղման) մասին նեոպլատոնական ուսմունքը և հիմնվելով իսլամի դոգմաների վրա՝ Ֆարաբին ստեղծել է փիլիսոփայական կուռ և ինքնուրույն համակարգ։
Ֆարաբիի բարոյագիտական իդեալը իմացություն ձեռք բերելը և բարոյական կատարելության հասնելն Է։ Անձնավորության ներդաշնակ զարգացման հիմքը ինտելեկտուալ և բարոյական արժեքների միասնությունն Է։ Մարդուն տիեզերքի հետ հարաբերակցելու իր ձգտումը Ֆարաբին հիմնավորել է միկրոկոսմոսի (մարդ) և մակրոկոսմոսի (տիեզերք) կառուցվածքային նույնացման միջոցով։ Առաջինը մուսուլմանական աշխարհում Ֆարաբին փորձել է փիլիոսոփայության օգնությամբ իմաստավորել ֆեոդ, հասարակության քաղ․ և բարոյական վիճակը։
Ֆարաբիի հայացքները մեծապես ազդել են Աբու Ալի իբն Սինայի, Իբն Բաջայի, Իբն Ռուշդի, ինչպես նաև միջնադարյան Արևմտյան Եվրոպայի գիտության և փիլիսոփայության վրա։


== Երկեր ==
Философские трактаты, Алма-Ата, 1970;
Математические трактаты, Алма-Ата, 1972;
Социально-этические трактаты, Алма-Ата, 1973;
Логические трактаты, Алма-Ата, 1975;
О разуме и науке, Алма-Ата, 1975․


== Գրականություն ==
Гафуров Б․ Г․, Касымжанов А․ X․, Аль-Фараби в истории культуры, М․, 1975;
Аль-Фараби․ Научное творчество, Сб․ ст․, М․, 1975; Rescher N․,
Al-Farabi․ An Annotated Bibliography, Pittsburg, 1962


== Ծանոթագրություններ ==
Արեվասար

Արեվասար, Արգյունաշ, լեռնագագաթ Արցախի լեռնաշղթայում, Հադրութ գյուղից հյուսիս, մասամբ անտառապատ է, բարձր է մոտ 1600 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոչալովո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)

Մոչալովո (ռուս.՝ Мочалово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մեծ Ավազան

Մեծ ավազան, (անգլ.՝ Great Basin), բարձրավանդակ Հյուսիսային Ամերիկայի Կորդիլերներում, ԱՄՆ-ի արևմուտքում։ Տարածությունն ավելի քան 500 հզ․ կմ2 է։ Կազմված է բազմաթիվ կարճ լեռնաշղթաներից (բարձրությունը՝ մինչև 3900 մ) և ընդարձակ գոգավորություններից (ավազաններից)։ Ռելիեֆը ձևավորվել է մինչքեմբրյան-մեզոզոյան ծալքավորման հիմքի վրա։ Կայնոզոյում ենթարկվել է վարնետվածքային տեղախախտումների, որոնք ուղեկցվել են հրաբխային գործունեությամբ։ Կլիման խիստ ցամաքային է, մեծ մասում՝ մերձարևադարձային, մասում՝ բարեխառն։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 20—22 °C է (առավելագույնը՝ 56, 7 °C), հունվարինը՝ 0—2 °C (նվազագույնը՝ —30 °C, լեռներում՝ մինչև —60 °C), տարեկան տեղումները՝ մոտ 200 մմ, առանձին գոգավորություններում 100–ից էլ պակաս, լեռների արմ․ լանջերին՝ մինչև 500 մմ։ Գլխավոր գետը Հումբոլդտն է։ Խոշոր լճերն են Մեծ աղի լիճը, Պիրամիդը, Սևիրը, Յուտան։ Ոռոգման կարևոր աղբյուր են արտեզյան ջրհորները։ Տիրապետում են գորշ, ալկալի, աղուտային և լեռնաշագանակագույն հողերը։ Բուսածածկույթը հիմնականում անապատային և կիսաանապատային է։
Շիրոկիե Նիվի (Սալսկի շրջան)

Շիրոկիե Նիվի (ռուս.՝ Широкие Нивы), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Սալսկի շրջանում։ Մտնում է Գիգանտովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Վատիկանի օրհներգ

Հայրապետական օրհներգը և քայլերգ և  (լատ.՝ Hymnus et modus militaris Pontificalis, իտալերեն՝ Inno e Marcia Pontificale),  Վատիկանի պետական  օրհներգը, որը բաղկացած է 2 մասից, առաջինը լատիներեն, որը  հանդիսանում է Վատիկանի պաշտոնական լեզուն, երկրորդը` իտալերեն։ Իտալերեն լեզվով տեքստը պատկանում է Անտոնիո Ալլեգրային (1905—1969), լատիներենը` Ռաֆայելո  Լավանյաին (1918-2015)։ Հայրապետական քայլերգի  երաժշտությունը գրել է Շառլ Գունոնը (1818-1893) ի պատիվ Պապ Պիոս  IX երանելիի սուրբ ձեռնադրման ոսկե հոբելյանի, որը նշվում էր 1869 թվականին։
Որպես  պետական օրհներգ այդ կոմպոզիցիան (երաժշտական ստեղծագործություն) ընդունվել է Պիոս XII Պապի հրամանով (որը վերանվանեց այն որպես Հայրապետական օրհներգ) և առաջին  անգամ կատարվել է 1949 թվականին դեկտեմբերի 24-ին Սուրբ ծննդյան տոնին։ Մինչև 1950 թվականը գործածվել է  որպես պաշտոնական օրհներգ 1857 թվականին Վիտորիո  Գալլմայիրի կողմից գրված օրհներգը։


== Տեքստը լատիներեն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Музыка гимна (без слов) mp3
Видеоролик с исполнением гимна (со словами)
Файл MIDI
Страница на официальном сайте Ватикана
Սուրբ Հարություն մատուռ (Նիկոսիա)

Սուրբ Հարություն մատուռ, հայկական մատուռ Նիկոսիայի Այոս Դոմետիոս արվարձանում՝ Նիկոսիայի երկրորդ հայկական գերեզմանատան տարածքում։


== Պատմություն ==
Սուրբ Հարություն մատուռը կառուցվել է 1938 թվականին բարերար Հարություն Բոհդջալյանի կողմից, որտեղ էլ թաղված է բարերարը։ Մատուռը նվիրվել է Հարություն Բոհդջալիանի հիշատակին։ Այն օծվել է 1949 թվականին։ 1974 թվականին թուրքական ներխուժումից հետո Սուրբ Հարություն մատուռը լքվել է։ Այն հայտնվել է ՄԱԿ-ի բուֆերային գոտում և 1974 թվականից ի վեր պատարագներ չեն մատուցվել մինչև 2007 թվականին այցելությունները թույլատրվել են ամիսը մեկ անգամ և հատուկ առիթներով, այնուհետև այցելությունների թիվը ավելացել է՝ յուրաքանչյուր ամսվա երկու կիրակի։ Վարդգես Մահտեսյանի ջանքերով այցելություններն այժմ ամեն կիրակի են։ Մատուռը վերանորոգվել է 2010 թվականին և ակնկալվում է, որ այստեղ պատարագներ անցկացնելու թույլտվություն ձեռք կբերվի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The Armenians of Cyprus (booklet)
The Armenians of Cyprus
Ռախնովկա (այլ կիրառումներ)

Ռախնովկա, կարող է վերաբերել՝

Ռախնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանում
Ռախնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Գայսինի շրջանում
Թբիլիսո

Թբիլիսո կամ Երգ Թբիլիսիի մասին (վրաց.՝  თბილისო, სიმღერა თბილისზე), Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի հիմնը։
Երաժշտության հեղինակն է Ռևազ Լագիձեն, խոսքերը գրել է Պյոտր Գրուզինսկին։ Բանաստեղծությունը գրվել էր 1959 թվականին նկարահանված մի ֆիլմի համար, որը նվիրվել էր Թբիլիսիի 1500-ամյակին։ «Թբիլիսո» անունը կոչական հոլովով է դրված. երգողը դիմում է քաղաքին։
1974 թվականին համախորհրդային «Мелодия» ձայնարկման ստուդիան թողարկում է վրացական «Орэра» խմբի երկու սկավառակ։ 1976 թվականին՝ «Песня-76» փառատոնին, երգչուհի Նանի Բրեգվաձեն հանդես է գալիս այդ երգով։


== Ծանոթագրություններ ==
Տրապեզնիկովկա

Տրապեզնիկովկա (ռուս.՝ Трапезниковка, բաշկիրերեն՝ Трапезниковка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դուվանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 4 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նոյ Ուլմ

Ֆյորինգեն  (գերմ.՝ Neu-Ulm), քաղաք Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում, Դունայ գետի վրա Ուլմ քաղաքի դիմաց, Շտուտգարտից 90 կմ հեռավորության վրա դեպի հարավ-արևելք և Մյունխենից 140 կմ հեռավորության վրա դեպի հյուսիս-արևմուտք։


== Պատմություն ==
Ձևավորվել է 1810 թվականին, երբ Բավարիան խաղաղ պայմանագրով իրեն է վերցրել Ուլմի հետդանուբյան տարածքները։ Սահմանը ստեղծվել է Դանուբի վրայով, և Ուլմ քաղաքի որոշ մասով, որ գտնվում էին Դանուբի աջ ափին, որից ստեղծվեց նոր քաղաք։ Այդ քաղաքը 1814 թվականից պաշտոնապես անվանվեց Նոյ Ուլմ (Նոր Ուլմ)։
Քաղաքի զարգացումը սկսվել է 1841 թվականից, երբ սկսվել է Ուլմի ամրոցի շինարարությունը։ 1853 թվականին կառուցվել է Աուգսբուրգ գնացող երկաթուղի։ Չորս տարի անց ընդունվել է բնակավայրի զինանշանը։ Լիարժեք քաղաքի կարգավիճակ Նոյ Ուլմը ստացել է 1869 թվականին, Բավարիայի արքա Լյուդվիգ II-ի կողմից։
Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո լուծարվել է գունդը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ոչնչացվել են շինությունների 80 %-ը և Դանուբի վրայի բոլոր կամուրջները։
1945 թվականից Նոյ Ուլմում գոյություն է ունեցել ԽՍՀՄ-ի տարածքից տարհանված անձանց ճամբար։
1951 թվականին քաղաքում տեղադրվել է ամերիկական ռազմական բազա։


== Քույր քաղաքներ ==
Բուա-Կոլոմ (ֆր.՝ Bois-Colombes),  Ֆրանսիա
Մայնինգեն (գերմ.՝ Meiningen),  Գերմանիա
Նյու Ուլմ (անգլ.՝ New Ulm),  ԱՄՆ
Տրեսսինո (իտալերեն՝ Tressino),  Իտալիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
www.Neu-Ulm.de
Չոլիկ

Չոլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խոզաթի գավառակում։ Գտնվում էր Խոզաթ գյուղաքաղաքից 11 կմ արևելք, Փերի գետի վտակներից մեկի հովտում՝ լեռնալանջի վրա։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ստարոե Կուդրինո

Ստարոե Կուդրինո (ռուս.՝ Старое Кудрино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կրասնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Չեխովի փողոց (Նովոշախտինսկ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չեխովի փողոց (այլ կիրառումներ)Չեխովի փողոց (ռուս.՝ Улица Чехова), փողոց Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Նովոշախտինսկ քաղաքի Արևմտյան միկրոշրջանում։ Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող Անտոն Պավլովիչ Չեխովի (1860-1904) պատվին։ Սկիզբ է առնում Վոլնա Ռևոլյուցիի փողոցից և ավարտվում Կորոլենկոյի փողոցի հետ հատվելով։ Երկարությունը 1500 մետր է։


== Նկարագրություն ==
Նովոշախտինսկ քաղաքի Արևմտյան միկրոշրջանի Չեխովի փողոցը գտնվում է իրեն զուգահեռ Տագանրոգսկայա (Կուբանսկայա փողոցը հատելուց հետո՝ Մոժայսկու) և Չայկովսկու փողոցների միջև։ Չեխովի փողոցը սկսվում է Վոլնա Ռևոլյուցիի փողոցից, հատում է Մայակովսկու, Իլյիչի, Տոլբուխինի, Գաստելոյի, Բեզիմյաննայա, Կուբանսկայա, Կնիժնայա փողոցները և ավարտվում Կորոլենկոյի փողոցի հետ հատվելով։ Երկարությունը 1500 մետր է։ Փողոցում կա համարակալված 78 շինություն։
Չեխովի փողոցի փոստային դասիչն է՝ 346901։
Անվանվել է ռուս նշանավոր գրող և դրամատուրգ, մասնագիտությամբ բժիշկ, կարճ պատմվածքների լավագույն վարպետներից մեկի՝ Անտոն Պավլովիչ Չեխովի (1860-1904) պատվին։ Չեխովը սերտորեն կապված է Ռոստովի մարզի և, մասնավորապես, Տագանրոգ քաղաքի հետ, որտեղ նա ծնվել է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Улица Чехова в Новошахтинске
Подробная карта улица Чехова, город Новошахтинск со спутника с номерами домов, индекс и маршруты, Яндекс, Гугл карты


== Արտաքին հղումներ ==
Почтовый индекс улица Чехова, г. Новошахтинск
(14349) Նիկիտամիխալկով

(14349) Նիկիտամիխալկով (լատ.՝ Nikitamikhalkov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս երկնաքարը հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 22-ին, ուկրաինացի աստղագետ Լյուդմիլա Ժուրավլյովայի կողմից Նաուչնիի աստղադիտարանում։ Անվանակոչվել է ռուս անվանի կինոռեժիսոր Նիկիտա Միխալկովի պատվին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(14349) Նիկիտամիխալկով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիչեն Օրմանյան

Վիչեն Օրմանյան (փետրվարի 21, 1844(1844-02-21), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 3, 1889(1889-12-03)), հայ հոգեբույժ։ Օսմանյան բժշկական ակադեմիայի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Վիչեն Օրմանյանը ծնվել է 1844 թվականին Կոստանդնուպոլսում։ Նախնական կրթությունն ստացել է Գատըգեղի ֆրանսիական Լաբլանշի վարժարանում։ 1863-1865 թվականներին Հռոմում ուսանել է փիլիսոփայություն։ Այնուհետև սովորել է Սաբեէնցա համալսարանում, որտեղ 1872 թվականին ստացել բժշկության ու վիրաբուժության դոկտորի վկայական։ Հետագայում մասնագիտական հմտությունները կատարելագործել է Փարիզի ու Լոնդոնի բժշկական համալսարաններում ու հիվանդանոցներում։ 1873 թվականին վերադարձել է  Կոստանդնուպոլիս, Սուրբ Հակոբ հիվանդանոցում աշխատել որպես բժշկապետ, միաժամանակ՝ վերատեսուչ և հոգաբարձության ատենապետ։ Նույն շրջանում ընտրվել է երեսփոխության և քաղաքային ժողովի անդամ։ 1879 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ավագ եղբոր՝ Մաղաքիա վարդապետ Օրմանյանի գլխավորությամբ եղել է Ազգային Պատրիարքարանի հետ միացողներից մեկը։ 1879-1889 թվականներին եղել է Սուրբ Փրկիչ հայոց ազգային հիվանդանոցի բժշկապետ։ Այդ ընթացքում հիվանդանոցը, հանձին նրա, ունեցել է մեկ բժիշկ, ով վարել է նաև վիրաբուժական և հոգեբուժական (հիմարաբուժական) բաժանմունքները ևս։ 1883-1886 թվականներին հիվանդանոցի հոգաբարձության քառամյա տեղեկագրում  դոկտոր Օրմանյանի պատրաստած «Հիվանդների մասը» 104 մեծադիր էջ է զբաղեցնում։ Այն գիտական կարևորություն ունեցող մի գործ է, որը ներառում է վիճակագրական ցուցակներ, շահեկան խորհրդածություններ հիվանդանոցի և նրա բաժանմունքները կազմող, այն ժամանակվա տերմինաբանությամբ՝ «Հիմարանոցի» ու «Ապուշանոցի» մասին։ Այդ տեղեկագիրը օրինակ է դարձել հաջորդների համար։
Օրմանյանը հայ իրականության մեջ առաջինն է, որ ստեղծել է հոգեկան հիվանդություններին նվիրված ուսումնասիրություններ, գրի է առել հիվանդների բուժական ու հոգեկան կյանքին վերաբերող սեփական դիտարկումներն ու խորհրդածությունները։ Ազգային շրջանակներում վարել է Պեյօղլուի Թաղականության, վարժարանների հոգաբարձության և երեսփոխանական պաշտոններ։ Որոշ ժամանակ պետական պաշտոն է վարել զինվորական հիվանդանոցներում։


== Մահ ==
Մահացել է 1889 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան, 100 հայ հոգեբույժներ, Գիրք Ա, Երևան, 2002։
Խազարնուխ (Մարդինի գավառ)

Խազարնուխ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գևորգ Մեսրոպ

Գևորգ Մեսրոպ (Տեր-Մեսրոպյան Գևորգ Պողոսի) [մայիսի 12, 1881, Պարտիզակ (Նիկոմեդիայի գավառ), սեպտեմբերի 30, 1948, Սոֆիա], մանկավարժ, պատմաբան, բանասեր, հասարակական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է ծննդավայրի Ներսես-Շուշանյան վարժարանում, ամերիկյան դպրոցում, Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարանում (1899-1902), Արմաշի դպրևանքում (1904-1908)։ 1908-1922 թվականներին Մեսրոպն իբրև տեսուչ և մանկավարժ աշխատել է Կ․ Պոլսում, դասավանդել հայոց լեզու, հայ ժողովրդի պատմություն, հայ մատենագրության պատմություն, աշխարհագրություն, հայ քաղաքակրթության և դիվանագիտական մտքի պատմություն։ Կ․ Պոլսում գլխավորել է հայկական պատրիարքարանի գաղտնի դիվանի գործունեությունը։ Մասնակցել է բազմաթիվ վիճակագրական և պատմական վավերաթղթերի կազմմանը։ 1922 թվականից գիտամանկավարժական և հրապարակախոսական գործունեությունը շարունակել է Բուլղարիայում։ 1923 թվականին Պլովդիվում հիմնել է «Մեսրոպյան ճեմարանը» (1925 թվականին փոխադրվել է Սոֆիա)։ Գևորգ Մեսրոպը հրատարակել է (կնոջ՝ Շաքե Մեսրոպի հետ) «Հայելի աշխարհի» (1937, Սոֆիա) գիտամանկավարժական պարբերաթերթը։ Աշխատություններից են «Ուրարտու կամ Հայաստանի նախաբնիկները և իրենց քաղաքակրթությունը» (1911), «Պատմություն հայ եկեղեցվո» (հ․ 1-2, 1913-1914) դասագիրքը։ Նրա «Հայոց պատմություն» (տարրական և միջին 4 դասարանների համար) դասագիրքը օգտագործվել է սփյուռքի բոլոր դպրոցներում, ունեցել մի քանի հրատարակություն, հեղինակ է նաև «Հայոց պատմություն» (քննական, բարձր դասարանների համար, հ․ 1, 1914) և «Աշխարհագրություն պատմական Հայաստանի» (1924) դասագրքերի։
Մահացել է 1948 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Սոֆիայում։


== Երկեր ==
Հայաստան, ԿՊ, 1919։
Հայկարան, Սոֆիա, 1931։


== Գրականություն ==
Գեւորգ Մեսրոպ (կենսագրական գիծեր), Սոֆիա, 1929։
Պնևմատիկ կանալ

Պնեվմատիկ կանալ, պնևմականալ, մեկ մուտք և մեկ ելք ունեցող մեկուսացված անցում պնևմաավտոմատիկայի տարրերի միջև, որն ապահովում է պնևմաազդանշանների հաղորդումը որոշակի հեռավորության վրա։ Որպես Պնևմատիկ կանալներ են օգտագործվում ռետինե, պլաստմասսայե կամ մետաղե խողովակները, իսկ «տպված» սխեմաների դեպքում՝ Պնևմատիկ կանալները մոնտաժային հարթակի վրա փորված մեկուսացված ուղի է։ Պնևմատիկ կանալների հատվածքը և երկարությունը սահմանափակվում են հաղորդվող պնևմաազդանշանի պահանջվող ճշտությամբ, քանի որ դրանք զգալիորեն ազդում են պնևմաավտոմատիկայի սարքերի բնութագրերի վրա։ 4—8 մմ2 ստանդարտ հատվածքի դեպքում Պնևմատիկ կանալների սահմանային երկարությունը սովորաբար կազմում է 300 մ։
Նոր Ակվիտանիա

Նոր Ակվիտանիա (ֆր.՝ Nouvelle-Aquitaine), Ֆրանսիայի երկրամաս, ստեղծվել է 2014 թվականին Ֆրանսիայի մարզերի տարածքային բարեփոխումների համաձայն`Աքվիտանիայի, Լիմուզանի և Պուատու Շարանտաի շրջանների միավորման արդյունքում։ Նոր տարածաշրջանի ստեղծման ամսաթիվը համարվում է 2016 թվականի հունվարի 1-ը։


== Անվանում ==
Օրենքը սահմանում է տարածաշրջանի ժամանակավոր անունը, որը կազմված է Աքվիտանիա (ֆր.՝  Aquitaine), Լիմուզան (ֆր.՝  Limousin) և Պուատու Շարանտա (ֆր.՝ Poitou-Charentes) երկրամասերի պատմական շրջանների համադրությունից, որոնք բաժանված են (ֆրանսերենով) տառերով։
2016 թվականի հուլիսին Աքվիտանիայի նախկին նախագահ, պատմաբան Անն-Մարի Կոկյուլայի (ֆր.՝  Anne-Marie Cocula-Vaillières) գլխավորած աշխատանքային խումբն առաջարկել է «Նոր Ակվիտանիա» անունը (ֆր.՝ Nouvelle Aquitaine) :
2016 թվականի հունիսի 27-ին, վերջնաժամկետից՝ հուլիսի 1-ից ընդամենը մի քանի օր առաջ, տարածքային խորհուրդը գրեթե միաձայն ընդունեց «Նոր Ակվիտանիան» որպես տարածաշրջանի մշտական անուն։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Ֆրանսիայի Պետական խորհուրդը հաստատեց «Նոր Ակվիտանիա» (ֆր.՝ Nouvelle-Aquitaine) անունը, որը ուժի մեջ է մտել սեպտեմբերի 30-ից։


== Աշխարհագրություն ==

Տարածաշրջանի ընդհանուր տարածքը 84,061 կմ² է, ամենամեծն է Ֆրանսիայի մետրոպոլիտենի տարածքում։ Այն գտնվում է երկրի հարավ-արևմուտքում, սահմանակից է Լուարայի երկրին, արևելքում գտնվող Օվերն-Ռոն-Ալպիին և հարավային Իսպանիայում գտնվող Օկսիտանիաին ։ Արևմուտքից տարածաշրջանը օղողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։
Տարածաշրջանի տարածքում հոսում է Ֆրանսիայի հինգ մեծ գետերից երկուսը` Գարոնը և Լուարը, ինչպես նաև Դորդոն գետը։ Արևելքից տարածաշրջանը սահմանափակվում է կենտրոնական ֆրանսիական զանգված բլուրներով, իսկ հարավից՝ Պիրենեյներով։


== Պատմություն ==
1790 թվականին Ֆրանսիայի պատմական նահանգները վերածվել են դեպարտամենտների։ 1919 թվականին՝ Երրորդ հանրապետության ընթացքում, Էթյեն Կլեմենտեն ստեղծեց «տնտեսական տարածքներ» և առաջին փորձը տվեց տնտեսական պլանավորմանը։
1941 թվականի հունիսի 30-ին Մարշալ Պետեյնայի կառավարությունը համախմբեց տարածքային ղեկավարության ներքո գտնվող բաժինները։ Նրանք գոյություն ունեին մինչև 1946 թվականը և կրկին ստեղծվեցին 1960 թվականին։ Նման կառուցվածքը անփոփոխ մնաց մինչև 2015 թվականը։


== Վարչական բաժանում ==
Տարածքն ընդգրկում է ավելի քան 84 061 կմ² տարածք՝ 5 844 177 բնակչությամբ։ Բնակչության խտությունը (2013 թվականին) կազմում է 69.52 մարդ / կմ²։ Ժամանակավոր վարչական կենտրոնը Բորդոն է, վերջնական վարչական կենտրոնի մասին որոշումը պետք է ընդունվի տարածաշրջանի խորհրդի կողմից մինչև 2016 թվականի հունիսի վերջը։


== Դեպարտամենտներ ==


== Ամենամեծ քաղաքներ ==
Տարածաշրջանի ամենամեծ քաղաքները (ավելի քան 30 հազար բնակչությամբ) հետևյալն են.


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Աքվիտանիա
Լիմուզեն
Պուատու Շարանտա
Շողակաթ (ամսագիր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շողակաթ (այլ կիրառումներ)Շողակաթ, կրոնական գրական ամսագիր, պարբերագիրք, ապա՝ տարեգիրք (1970 թվականից)։ Թուրքիայի Հայոց պատրիարքության Ս․ Խաչ դպրեվանքի պաշտոնական հրատարակություն։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1952 թվականին, Ստամբուլում։ 
Հրապարակել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոսության և պատրիարքարանի պաշտոնական հաղորդագրությունները, ծանոթացրել Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և պատրիարքության առօրյային։ Տպագրել է հայ պատմագիրների, մատենագիրների, տաղերգուների, համաշխարհային դասականների, արևմտահայ և հայ խորհրդային հեղինակների ստեղծագործություններ։
Զուբարևկա (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶուբարևկաԶուբարևկա (ռուս.՝ Зубаревка), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 17 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Յանգել (քաղաքատիպ ավան, Նիժնելիմսկի շրջան)

Յանգել (ռուս.՝ Янгель), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Նիժնելիմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1042 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բասրան

Բասրան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ հարթավայրեր

Մեծ հարթավայրեր, նախալեռնային սարավանդ ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ Արևմուտքից եզրավորվում է Հյուսիսային Ամերիկայի Կորդիլիերաներով։ Ձգվում է հարավ-արևելքից հյուսիս-արևմուտք, հս․ լայնության 29° և 62°-ների միջև։ Երկարությունը 3600 Կմ է, լայնությունը՝ 500—800 Կմ։ Հանդիսանում է Հյուսիս-Ամերիկյան պլատֆորմի ծայրամասը։ Սարավանդի մինչքեմբրյան բյուրեղային հիմքը ծածկված է նստվածքային ապարներով։ Մակերևույթն արլ-ից արմ․ աստիճանաբար բարձրանում է 500—1700 մ։ Շատ տեղերում երկրակեղևի վերին շերտերի ապարները լվացվել և տեղատարվել են գետերով՝ առաջացնելով 200—300 Կմ երկարությամբ հովիտների խիտ ցանց և մինչև 300 մ բարձրության ելուստներ։ Վերջիններս Մ․ հ․ բաժանում են առանձին մասերի՝ Լյանո Էստականդո, բարձր հարթավայրեր, էդուարդի և Միսսուրիի սարավանդներ։ Հվ-ում տիրապետում են կարստային ձևերով սեղանաձև բարձրությունները։ Մ․ հ․ հարուստ են նավթի, քարածխի, բնական գազի, կերակրի աղի հանքավայրերով և հազվագյուտ հողերի տարրերով։ Կլիման ցամաքային է, հս-ում՝ բարեխառն, հվ-ում՝ մերձարևադարձային։ Գետերը սակավաջուր են, արագահոս, հոսում են խոր հովիտներով։ խոշոր գետերն են Միսսուրին, Պլաթը, Արկանզասը, Կոլորադոն, Փեքոսը։ Հողերը առավելապես շագանակագույն են, հս-ում՝ սևահողային, գորշ անտառային, ծայր հվ-ում՝ դարչնագույն։ Մ․ հ-ի մեծ մասը ծածկված է չոր տափաստաններով, կանադական մասում գերակշռում է անտառատափաստանը։ Կենդանական աշխարհն աղքատ է։ Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, բուսաբուծությամբ (մշակում են բամբակ, կարտոֆիլ, շաքարի ճակնդեղ, կերաբույսեր) և անտառային տնտեսությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==