Յուրի Շչերբակ

Յուրի Շչերբակ (ուկրաիներեն՝ Юрій Миколайович Щербак, հոկտեմբերի 12, 1934(1934-10-12), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի գրող, սցենարիստ, համաճարակաբան, լրագրող, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և բնապահպան։ Հեղինակ է ավելի քան 100 գիտական աշխատանքների և երկու տասնյակ գրքերի, ինչպես նաև մի շարք պիեսների և սցենարների։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր։ Ուկրաինայի Բնապահպանական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս։


== Կենսագրություն ==
Յուրի Շչերբակը ծնվել է 1934 թվականին Կիևում։ Հայրենական պատերազմի տարիներին էվակուացվել է ՌՍՖՍՀ, հայրենի քաղաք է վերադարձել 1944 թվականի մարտին։ 1958 թվականին ավարտել է Կիևի բժշկական ինստիտուտը բժիշկ-սանիտար մասնագիտությամբ։ 1958-1987 թվականներին աշխատել է Կիևի համաճարակաբանություն և ինֆեկցիոն հիվանդությունների գիտահետազոտական ինստիտուտում, այնուհետև եղել է ավագ գիտաշխատող։ Մասնակցել է Ուկրաինայում և Ուզբեկստանում խոլերայի դրսևորումների դեմ պայքարին, որի համար պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ Թեկնածուական (1965) և դոկտորական (1983) թեզերը նվիրված են եղել հատկապես վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների համաճարակաբանությանը։
Գրական գործունեությունն սկսել է 1950-ական թվականներից երգիծական ակնարկներով։ 1966 թվականից Ուկրաինայի գրողների միության անդամ է (1987-1991 թվականներին՝ խորհրդի քարտուղար), 1971 թվականից՝ Ուկրաինայի կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։
Վերակառուցման տարիներին ժողովրդականություն է ձեռք բերել որպես ուկրաինական և ռուսական մամուլում Չեռնոբիլի ատոմակայանի վթարի մասին հոդվածներ հրապարակելով։ Միաժամանակ զբաղվել է հասարակական և քաղաքական գործունեությամբ։ «Зелений світ» (Կանաչ աշխարհ) ուկրաինական էկոլոգիական ասոցիացիայի հիմնադիրներից է և առաջին նախագահը (ղեկավարել է մինչև 1991 թվականը)։ Ուկրաինայի Կանաչների կուսակցության առաջին առաջնորդը։ ԽՍՀՄ փլուզումից և Ուկրաինայի անկախության հռչակումից թողել է գրական գործունեությունը և զբաղվել է քաղաքականությամբ։ 1991 թվականին Շչերբակն ասել է, որ «այսուհետ չի զբաղվելու այսպես կոչված «կարմիր գրական աշխատանքով», այսինքն չի գրելու վեպ կամ պատմվածքներ «Վասյայի և Ասյայի և Վանյայի և Անյայի» մասին։
1998 թվականին Հարվարդի համալսարանի ուկրաինական հետազոտությունների ինստիտուտը անգլերեն հրատարակել է Շչերբակի «Ուկրաինայի ռազմավարական դերը» անգլերեն (The Strategic Role of Ukraine) քաղաքական-վավերագրական գիրքը, գրքի Shcherbaka «ռազմավարական նշանակության Ուկրաինայի» (ռազմավարական նշանակության Ուկրաինա), իսկ 2003 թվականին հրատարակվել է նրա «Ուկրաինա, կոչ և ընտրություն» հրապարակախոսական գիրքը։


=== Հասարակական գործունեություն ===
1989-1991 թթ. - ԽՍՀՄ պատգամավոր, միջուկային անվտանգության ենթահանձնաժողովի նախագահ, ակադեմիկոս Անդրեյ Սախարովի ղեկավարած ընդդիմադիր միջտարածաշրջանային պատգամավորական խմբի անդամ
1990-1992 թթ. - Ուկրաինայի Կանաչների կուսակցության նախագահ
1991-1992 թթ. - Անկախ Ուկրաինայի առաջին բնապահպանության նախարար, Ուկրաինայի Ազգային անվտանգության խորհրդի անդամ
1992-1994 թթ. - Իսրայելում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան
1994-1998 թթ. - ԱՄՆ-ում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան (1997 թվականից՝ նաև Մեքսիկայում)
1998-2000 թթ. - Ուկրաինայի նախագահի խորհրդական
2000-2003 թթ. - Կանադայում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան (Ուկրաինայի Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության ներկայացուցիչ)
12/2009 թ. - Արտաքին և անվտանգության քաղաքականության խորհրդի հիմնադիր-անդամ
2004-2006 թթ. - Ուկրաինայի գերագույն ռադայի նախագահի խորհրդական
2006 թվականից - Վ. Վերնադսկու անվան կայուն զարգացման ինստիտուտի նախագահ


== Գրական ստեղծագործություններ ==
Ինչպես պատերազմում (ուկրաիներեն՝ Як на війні, 1966)
Յարոպոլ քաղաքի քրոնիկա (ուկրաիներեն՝ Хроніка міста Ярополя, 1968)
Անհամատեղելիության արգելք (ուկրաիներեն՝ Бар'єр несумісности, 1971)
Փոքրիկ ֆուտբոլային թիմ (ուկրաիներեն՝ Маленька футбольна команда, 1973)
Պատճառներ և հետևանքներ (ուկրաիներեն՝ Причини і наслідки, 1986)
Չեռնոբիլ (ուկրաիներեն՝ Чорнобиль, 1987)
Ուկրաինայի ռազմավարական դերը (անգլ.՝ The Strategic Role of Ukraine, 1998)
Ուկրաինա, կոչ և ընտրություն (ուկրաիներեն՝ Україна: виклик і вибір. Перспективи україни в глобалізованому світі XXI століття, 2003)
Ուկրաինան մրրկային շարժման գոտում (ուկրաիներեն՝ Україна в зоні турбулентності, 2010)
ուկրաիներեն՝ Час смертохристів. Міражі 2077 р., 2011
Մեծ խաղ. Պատրանք 2079, 2012


== Ֆիլմեր (սցենարներ) ==
«Մենք ուսանողներ ենք տարբեր երկրներից» (1965, ուկրաիներեն՝ «Ми студенти різних континентів»)
«Նրանք պաշտպանեցին գարունը» (1965, ուկրաիներեն՝ «Вони відостояли весну»)
«Առավոտյան կղզիներ» (1966, ուկրաիներեն՝ «Ранкові острови»)
«Բաշտանկա պետության որդիները» (1967, ուկրաիներեն՝ «Сини Баштанської республіки»)
«Տարիներ և եղանակներ» (1967, ուկրաիներեն՝ «Роки і секунди»)
«Կարանտին» (1968, ուկրաիներեն՝ «Карантин»)
«Խորտիցա» (1969, ուկրաիներեն՝ «Хортиця»)
«Ճանապարհ դեպի սիրտը» (1970, ուկրաիներեն՝ «Шлях до серця»)
«Վ. Գլուշկով, կիբեռնետիկ» (1980, համահեղինակ, ուկրաիներեն՝ «В. М. Глушков, кібернетик»)
«Երգող ավազուտների կղզին» (1981, հեռուստաֆիլմ, ուկրաիներեն՝ «Острів співучих пісків»)
«Բացահայտում» (1982, հեռուստաֆիլմ, ուկրաիներեն՝ «Відкриття»)
«Պետական հարաբերություններ» (1983, ուկրաիներեն՝ «Державне ставлення»)
«Դեպի ապագա» (1986, համահեղինակ, ուկրաիներեն՝ «Наближення до майбутнього»)


== Պարգևներ ==
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (1971 թ.)
Մշակութային վաստակի Լեհաստանի շքանշան (1977 թ.)
Յու. Յանովսկու անվան գրական մրցանակի դափնեկիր (1984 թ.)
Օ. Դովժենկոյի անվան պետական մրցանակ (1984 թ.)
Ուկրաինայի նախագահի պատվո նշան (1996 թ.)
Ացտեկական արծիվ մեքսիկական շքանշան (1998 թ.)
Ուկրաինայի Գերագույն խորհրդի դիպլոմ (2004 թ.)
II աստիճանի երախտիքի շքանշան (2009 թ.)
Քրիստոս փրկչի շքանշան, Կիևի պատրիարքարանի ուղղափառ եկեղեցի (2011 թ.)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Յուրի Շչերբակ