Զբոսաշրջությունը Լիբիայում

Զբոսաշրջությունը Լիբիայում զգալիորեն տուժել է 2011 թվականի Լիբիայի քաղաքացիական պատերազմից հետո։ Նախքան պատերազմը, 2004 թվականի դրությամբ Լիբիա էր այցելել 149,000 զբոսաշրջիկ, իսկ 2007 թվականին նրանց թիվը հասել էր 180,000-ի (դա ավելի քիչ է, քան երկրի ՀՆԱ-ի 1%-ը). այդ տարի զբոսաշրջիկների քանակը օրական հասնում էր մեկ միլիոնի։ Լիբիան առավել հայտնի է իր հունահռոմեական կառույցների ավերակներով ու Սահարա (արաբ․՝ الصحراء‎‎, բառացի՝ անապատ) անապատի սաֆարի զբոսաշրջությամբ։
Լիբիան այժմ չի հատկացնում տուրիստական վիզաներ։ Երկիրը սահմանակցում է Չադին, Նիգերին, Սուդանին, Ալժիրին։ Իրականում այս սահմանները վերահսկվում են ոչ թե կառավարության, այլ անապատաբնակ տուարեգների ու թուբուների կողմից։
2013 թվականի դրությամբ մի քանի երկրների, մասնավորապես՝ ԱՄՆ-ի, Նոր Զելանդիայի, Ավստրալիայի, Կանադայի,Իռլանդիայի, Միացյալ Թագավորության, Իսպանիայի, Ֆրանսիայի, Հունգարիայի, Լատվիայի, Գերմանիայի,Ավստրիայի, Բուլղարիայի, Նորվեգիայի, Խորվաթիայի, Ռումինիայի, Սլովենիայի, Չեխիայի, Ռուսաստանի, Դանիայի, Սլովակիայի, Էստոնիայի, Իտալիայի և Լեհաստանի կառավարությունները պաշտոնապես խորհուրդ են տվել իրենց քաղաքացիներին՝ չայցելել Լիբիա։


== Պայմաններ ==

Լիբիան մշակութային, հնագիտական և պատմական հարուստ ժառանգություն ունեցող երկիր է։ Այն գտնվում է Միջերկրական ծովի ափին, որն ունի ավազոտ լողափեր։ Այստեղ կա քաղաքակրթությունների և մշակույթների խառնուրդ, մի կողմից՝ հունա-հռոմեական քաղաքների ավերակներ, մյուս կողմից՝ արաբական միջնադարյան բնակավայրեր։ Երկրի մեծ մասը զբաղեցնում է անապատային լանդշաֆտը։
Լիբիայի 5 հիմնական տեսարժան վայրերը գտնվում են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտպանության ներքո՝ 

Լեպտիս Մագնա (արաբ․՝ لبدة الكبرى‎‎` լաբդա ալ-քուբրա)
Սաբրաթա (արաբ․՝ صبراتة‎‎‎‎՝ սիբուրաթա)
Կիրենե (արաբ․՝ قوريني‎‎՝ կուռեյնի)
Ղադամես (արաբ․՝ غدامس‎‎‎‎՝ ղադամիս)՝ կառուցված անապատում գտնվող օազիսներում
հարավ-արևմուտքում Աքաքուս լեռան վրա Թադրարտ ժայռափոր ձեռագիր հուշարձանԴրանցից առաջին երկուսը հռոմեական անտիկ քաղաքների ավերակներ են, երկրորդ երկուսը՝ հունական ավերակներ։


== Իրավիճակ ==

Ի տարբերություն հարևան Եգիպտոսի և Թունիսի, որոնք նույնպես ունեն զբոսաշրջիկներին գրավող այս բոլոր հատկանիշները և որոնք կենտրոնացած են այս հանգամանքներն օգտագործել իրենց երկրում զբոսաշրջային ճյուղի զարգացման համար, Լիբիան նվիրված ջանքեր չի ներդնում այս ասպարեզի զարգացման մեջ և դա կապված է մասամբ նրա հետ, որ երկիրը 20-րդ դարի երկրորդ կեսից հիմնված էր նավթային տնտեսության վրա՝ կարիք չզգալով դիվերսիֆիկացնել տնտեսությունը։ Բացասաբար էին ազդում նաև ԱՄՆ-ի և ՄԱԿ-ի կողմից Լիբիայի հանդեպ պատժամիջոցների կիրառման հետևանքով նրա մեկուսացումը։ Մինչև 21-րդ դարի սկիզբը Լիբիան մնում էր այսպես կոչված «սպիտակ կետ» զբոսաշրջային ընկերությունների քարտեզների վրա`չնայած իր Սահարա անապատի եզակի շրջանների և ճարտարապետական հուշարձանների հարստությանը։
Լիբիայում զբոսաշրջության զարգացմանը խոչընդոտում են նաև վիզա ստանալու հետ կապված խնդիրները։ Այնուամենայնիվ, վերջին տարիներին Լիբիայի աստիճանական ինտեգրացումը համաշխարհային տնտեսական կյանքին թույլ տվեցին նրան ձեռնամուխ լինել զբոսաշրջության վերակենդանացմանը. նավթային վիթխարի եկամուտները, ինչպես նաև զբոսաշրջության ունեցած պոտենցյալը խոշոր եկամուտներ բերեցին երկրի տնտեսությանը և նպաստեցին նրան, որ կառավարությունը զբոսաշրջությունը դիտարկի որպես տնտեսության կարևոր և երկարաժամկետ ճյուղ և հետևաբար քայլեր են կատարվել Լիբիան զբոսաշրջային կենտրոնի վերածելու համար ՝ հատկապես նշված միջազգային պատժամիջոցները հանելուց հետո։


== Յուրահատկություններ ==

Լիբիա այցելելու լավագույն ժամանակահատվածը ձմեռն է՝ նոյեմբերից մինչև մարտ։ Զբոսաշրջիկները պետք է հաշվի առնեն տեղական կլիմայական այնպիսի պայմաններ, ինչպիսիք են ջերմաստիճանային շրջադարձը (մինչև +30-40 °С գիշերը և ցերեկը), որոշ շրջաններում տեղումները բացակայում են ամբողջ տարին, ինչպես նաև՝ Սահարայից փչող սամում և խամսի անապատային քամիները։ Ամռանը այստեղ բավական շոգ է նույնիսկ Միջերկրական ծովի ափին. երկար տարիներ մայրաքաղաք Տրիպոլին համարվում էր աշխարհի ամենաշոգ քաղաքը (+58 °С)՝ մինչև այն իր տեղը զիջեց Իրանի Դաշթե Լութ անապատին (+70,7 °С)։
Լիբիան եզակի է նաև իր աստղագիտական զբոսաշրջությամբ. 2009 թվականի մարտի 29-ին Լիբիա ժամանեցին հազարավոր զբոսաշրջիկներ։ Նրանց նպատակն էր մի քանի րոպեի ընթացքում հետևել Արևի խավարմանը։ Այդ մի քանի րոպեների համար աստղադիտության սիրահարները պատրաստ են թանկ վճարել։ Այդ օրը Լիբիան հյուրընկալեց զբոսաշրջիկների աշխարհի 47 երկրներից։ Ինչպես նշում էր Լիբիայի զբոսաշրջության նախարար Ամառ էլ-Լատիֆը, Լիբիայում այդ օրը կային խավարմանը հետևելու լավագույն պայմանները`մայրաքաղաք Տրիպոլիից քիչ հեռու գտնվող Վաո Նամուս շրջանում այն տևելու էր 7 րոպե։ Այստեղ արդեն կառուցվել էին 7000 մարդու համար նախատեսված զբոսաշրջային քաղաքներ։ Առավելագույնը քառօրյա տևողությամբ ճանապարհորդությունը նման նպատակով արժեցավ 1000-2000 դոլլար։


== Ծանոթագրություններ ==