Եվրոպական վիճակագրական վարչություն

Եվրոպական Վիճակագրական Վարչություն (Եվրոստատ), Եվրոպական հանձնաժողովի գլխավոր տնօրինություն, որը գտնվում է Լյուքսեմբուրգի Լյուքսեմբուրգ քաղաքի Կիրշբերգ թաղամասում։ Նրա հիմնական պարտականություններն են Եվրոպական Միության (ԵՄ) ինստիտուտներին վիճակագրական տեղեկությունների տրամադրումը և Եվրոմիության անդամ և անդամակցման թեկնածու երկրներում, ինչպես նաև ԵՏՀ անդամ երկրներում վիճակագրական մեթոդների ներդաշնակեցմանը նպաստելը։ Տարբեր երկրներում գործող և Եվրոստատի հետ համագործակցող կազմակերպությունները ամփոփված են Եվրոպական Վիճակագրական Վարչության հայեցակարգի շրջանակներում։


== Կազմակերպություն ==
Եվրոստատը գործում է ԵՄ No 223/2009 կանոնակարգի համաձայն։ 2019 թվականի դեկտեմբերին Լեյենի հանձնաժողովի երդումից ի վեր Եվրոստատը տրամադրվում է տնտեսության հարցերով Եվրոպական հանձնակատար Պաոլո Ջենտիլոնիի պորտֆելին։ 
Եվրոստատի գլխավոր տնօրենը Եվրոստատի նախկին տնօրենի տեղակալ և Բուլղարիայի ազգային վիճակագրական ինստիտուտի նախագահ Մարիա Կոցևան է։ 


== Պատմություն ==
1953 Ստեղծվել է Ածխի և Պողպատի Եվրոպական համայնքի վիճակագրական բաժինը։
1958 Հիմնադրվել է Եվրոպական համայնքը և ստեղծվել Եվրոստատի նախկին տարբերակը։
1959 Ընդունվել է Եվրոստատի ներկայիս անունը՝ «Եվրոպական Համայնքների Վիճակագրական Վարչություն»։ Կատարվել է առաջին հրապարակումը գյուղատնտեսական վիճակագրության վերաբերյալ։
1960  Կատարվել է համայնքների աշխատուժի վերաբերյալ առաջին հետազոտությունը։
1970 Հրապարակվել է Ինտեգրացված Տնտեսական Հաշիվների Եվրոպական Համակարգը (Հաշիվների Եվրոպական Համակարգ, ՀԵՎՀ), և հաստատվել Եվրոպական համայնքում տնտեսական գործունեության տեսակների վիճակագրական դասակարգումը։
1974 «Cronos» վիճակագրական տվյալների շտեմարանում տեղադրվել է առաջին տիրույթը։
1988 Եվրոպական հանձնաժողովը ընդունել է վիճակագրական տեղեկատվության ոլորտում առաջին քաղաքականությունը սահմանող փաստաթուղթը։
1989 Ստեղծվել է վիճակագրական ծրագրի կոմիտեն և Խորհրդի կողմից ընդունվել է առաջին ծրագիրրը (1989–1992), որպես վիճակագրական տեղեկատվության քաղաքականություն իրականացնող գործիք։
1990  Խորհուրդը ընդունել է հրահանգ ՝ Եվրոստատին գաղտնի տվյալների փոխանցման մասին, ինչը նախկինում խոչընդոտում էր համայնքային վիճակագրական աշխատանքին։
1991 Եվրոստատի դերը մեծացավ Եվրոպական Տնտեսական Շրջանի ստեղծման համաձայնագրի և Մաաստրիխտի պայմանագրի արդյունքում։
1993 Միասնական շուկան ընդլայնել է Եվրոստատի գործունեությունը, օրինակ՝ ստեղծվել է Ինտրաստատը, որը պատասխանատու էր Եվրամիությունում առևտրի վիճակագրության համար։ Եվրոստատը սկսել է թողարկել կանոնավոր լրատվական թողարկումներ։
1994 Տեղի  է ունեցել տնային տնտեսությունների վերաբերյալ եվրոպական առաջին ուսումնասիրությունը, որտեղ վեր են լուծվել եկամուտը, բնակչության զբաղվածությունը, աղքատությունը, օտարացումը, տնային տնտեսությունները, առողջությունը և այլն։
1997 Առաջին անգամ խորհրդի կողմից Ամստերդամի պայմանագրին և Վիճակագրական Օրենքին ավելացվել է վիճակագրություն։ Առաջին անգամ հրապարակվել է Սպառողական գների ներդաշնակեված ինդեքսները, որոնք Եվրոմիության Տնտեսական ու Արժույթային միության կոնվերգենցիայի չափանիշներն էին։
1998 Եվրոստատը թողարկել է Եվրոմիության Տնտեսական ու Արժույթային միությանը հատուկ առաջին ցուցանիշները։
1999 Եվրոմիության Տնտեսական ու Արժույթային միության գործունեության սկիզբը, 2001թ․ հունվարի 1։
2001 Ապրիլին Եվրոստատն սկսել է նավթի վերաբերյալ տվյալների հավաքման գործընթաց՝ համագործակցելով հինգ այլ միջազգային կազմակերպությունների հետ (ԱԽՏԽ, Էներգիայի միջազգային գործակալություն, Էներգիայի լատինաամերիկյան կազմակերպություն, ՆԱԵԿ, Միավորված ազգերի վիճակագրական բաժանմունք)։ Այդ համագործակցությունը 2005թ․-ին դարձավ Միավորված կազմակերպությունների տեղեկատվական նախաձեռնություն (JODI)։
2002 Հունվարի 1-ից մեկնարկվել եվրոյի օգտագործումը, Եվրոստատը ներկայացրել է դրամավարկային քաղաքականության հիմնական վիճակագրական տվյալները։
2003 Եվրոստատում նկատվել էին խախտումներ։
2004 Հետազոտական նպատակներով սկսեցին ազատ տարածել բոլոր վիճակագրական տվյալները՝ բացառությամբ միկրոտվյալների։
2005 Ընդունվել է հանձնաժողովի հանձնարարականը Ազգային ու Համայնքային վիճակագրական մարմինների անկախության ու հաշվետվողականության մասին (Պրակտիկայի Եվրոպական Վիճակագրական օրենսգիրք)
2007 Ընդունվել է  2008-2012 թվականների հնգամյա վիճակագրական ծրագիրը
2009 Եվրամիության տարածքում վիճակագրական համագործակցությունը կարգավորող նոր եվրոպական կանոնակարգ է ընդունվել։
2011 Եվրոպական վիճակագրական համակարգի կոմիտեի կողմից վերանայվել է Եվրոպական վիճակագրության պրակտիկայի օրենսգիրքը։


== Գլխավոր տնօրեներ ==


== Կանոնադրություն ==
Եվրոպական խորհրդարանի No 223/2009 և Եվրոպական խորհրդի 2009թ․ մարտի 11-ի  կանոնադրությունը սահմանում է Եվրոպայի վիճակագրական վարչության իրավական համակարգը։
Եվրոստատի նախորդ կանոնադրությունները եղել են Եվրոստատի  № 2012/504/EU և  №  97/281/EC որոշումները։


== Վիճակագրական գործունեության հիմնական տարածաշրջանները ==
Եվրոստատի վիճակագրական աշխատանքի կառուցվածքը բաղկացած է թեմաներից ու ենթաթեմաներից։


=== Ընդհանուր և տարածաշրջանային վիճակագրություններ ===
Տարածաշրջաններ և քաղաքներ
Հողածածկույթի և հողօգտագործման վիճակագրություններ
Միջազգային համագործակցություն


=== Տնտեսություն և Ֆինանսներ ===
Ազգային հաշիվներ (այդ թվում՝ ՀՆԱ)
ԵՏԳ մուտքի-ելքի աղյուսակներ
Եվրոպական սեկտրի հաշիվներ
Կենսաթոշակները Ազգային հաշիվներում
Կառավարության ֆինանսներ և էլեկտրոնային տվյալների մշակում
Փոխարժեք և տոկոսադրույքներ
Սպառողական գների ներդաշնակեցված ցուցանիշներ
Բնակարանների գների վիճակագրություն
Գնողունակության համարժեքություն
Վճարային հաշվեկշիռ
Տնտեսության համաշխարհայնացում


=== Բնակչություն և սոցիալական պայմաններ ===
Բնակչություն․ ժողովրդագրություն, ժողովրդագրական կանխատեսումներ, մարդահամար, ապաստան և միգրացիա
Առողջապահություն
Կրթություն
Աշխատանքի շուկա (այդ թվում՝ աշխատուժի հետազոտություններ)
Եկամուտ, սոցիալական ինտեգրում և կենսապայմաններ
Սոցիալական պաշտպանություն
Տնային տնտեսությունների բյուջեի հետազոտություններ
Երիտասարդություն
Մշակույթ
Սպորտ
Հանցագործություն և քրեական արդարադատություն
Կյանքի որակի ցուցանիշներ
Հավասարություն (տարիքային, գենդերային և հաշմանդամություն)
Վիճակագրական հմտություններ


=== Տնտեսություն, առևտուր և ծառայություններ ===
Կառուցվածքային բիզնեսի վիճակագրություն
Կարճաժամկետ բիզնեսի վիճակագրություն
Զբոսաշրջություն
Արտադրված բարիքներ


=== Գյուղատնտեսություն և ձկնաբուծություն ===
Գյուղատնտեսություն
Անտառային տնտեսություն
Ձկնաբուծություն


=== Միջազգային առևտուր ===
Ապրանքների միջազգային առևտուր
Ծառայությունների միջազգային առևտուր


=== Տրանսպորտ ===


=== Շրջակա միջավայր և էներգիա ===
Շրջակա միջավայր
Էներգիա
Կլիմայի փոփոխություններ


=== Գիտություն, տեխնոլոգիաներ, թվային հասարակություն ===
Գիտություն, տեխնոլոգիաներ և նորարարություններ
Թվային տնտեսություն և հասարակությունԵվրոպական վիճակագրական համակարգի հետ կապված ընդհանուր վիճակագրական գործողություններն են.

Եվրոպական վիճակագրական համակարգի համակարգում և կառավարում
Վիճակագրական մեթոդաբանական համակարգում և հետազոտություն
Վիճակագրական հավասարություն և հաշվետվություն


== Տեղադրություն ==
1988 թվականին Լյուքսեմբուրգ քաղաքի Կիրշբերգ թաղամասի Ժոզեֆ Բեք շենքի բացումից ի վեր Եվրոստատը տեղակայված է այդ շենքում։ Գլխավոր տնօրինությունը կտեղափոխվի Կիրշբերգի Եվրոպական շրջանի Jean Monnet 2 շենք, վերջինիս շինարարության առաջին փուլի ավարտից հետո, որը նախատեսվում է 2023 թվականի փետրվարին։


== Ծանոթագրություններ ==