armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պանամացիներ

Պանամացիներ, ժողովուրդ, Պանամայի հիմնական բնակչությունը (1,94 մլն, 1980 թվականին)։ Պանամայից դուրս բնակվում են նաև ԱՄՆ-ում, քիչ քանակությամբ՝ Կոստա Ռիկայում, Կոլումբիայում, Ճամայկայում, Վենեսուելայում, Նիկարագուայում, Մեքսիկայում։ Խոսում են իսպաներեն՝ հնդկացիական լեզուներից որոշ փոխառություններով։ Մարդաբանորեն մոտ 80% մետիսներ ու մուլատներ են (բնիկ հնդկացիներին ու Աֆրիկայից բերված նեգրերին միախառնված իսպանական գաղութարարների ու եվրոպական հետագա վերաբնակների հետնորդները), մոտ 10—15% –ը՝ սպիտակամորթներ (կրեոլներ), մնացածը՝ պանամական նեգրեր ու հնդկացիներ։
Հավատացյալները մեծ մասամբ կաթոլիկներ են, կան բողոքականներ։ Զբաղվում են հիմնականում հողագործությամբ (բանանի, կակաոյի և այլնի մշակությամբ՝ ամերիկյան մոնոպոլիաներին պատկանող ցանքատարածություններում) ։
Մարդու հոգեկան գործունեություն

Հոգեկան գործունեությունը մարդու կենսագործունեության անքակտելի բաղադրամասն է։ Ի. Պ. Պավլովը նույնացրել է բարձրագույն նյարդային գործունեությունը, հոգեկան գործունեությունը և վարքը։
Հոգեկան գործունեության հիմքը կազմում են գիտակցությունը, մտածողությունը, մարդու բնական գործունեությունը, որոնք ներկայացնում են հարմարողական վարքի բարձրագույն ձևը։ Հոգեկան գործունեությունը ԲՆԳ-ն որակապես նոր, ավելի բարձր մակարդակ է, քան պայմանառեֆլեքսային վարքը, և հատուկ է մարդուն։ Բարձրակարգ կենդանիների մոտ այս մակարդակը ներկայացված է միայն սաղմնային վիճակում։
Հոգեկան գործունեության նյութական հիմքը ֆիզիոլոգիական այս գործընթացներն են, որոնք պայմանավորում են բարձրագույն նյարդային գործունեությունը։ Հոգեկան գործընթացների հիմնական նշանակությունը մարդու և կենդանիների հարմարումն է արտաքին միջավայրին։


=== Հոգեկան գործունեության ձևերը ===
զգայունություն
ընկալում
զգացմունք ( հույզեր )
մտածողություն
ուշադրություն
պատկերացում
կամք
գիտակցություն
Էրու

Էրու (ֆր.՝ Airoux), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 159 մարդ, բնակչության խտությունը` 28.96 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.49 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 620 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 165 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 45 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 77 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 58-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 19։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,3 %։ 58 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 48 անձ (25 տղամարդ և 23 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (6 տղամարդ և 4 կին)։ 19 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Խլոդվիգ IV

Խլոդվիգ IV (ֆր.՝ Clovis IV, գերմ.՝ Chlodowech IV; ծնվ. 618 թվական — մահ. մարտ 695 թվական), ֆրանկների թագավոր, կառավարել է 691 — 695 թվականներին,Մերովինգների հարստության ներկայացուցիչ։ Տեոդորիխ III-ի և Խրոդեհիլդի տղան։


== Կենսագրություն ==
Մայորդոմ Պիպին Գերիստալսկիի դրածոն է։ Լինելով ընդամենը 10 տարեկան՝ ժառանգել է հոր բոլոր երեք թագավորությունները՝ Նեյստրիան, Ավստրազիան և Բուրգունդիան։ Թեպետ Խլոդվիգ IV-ը թարգմանվում է որպես «ֆրանկների թագավոր», նա, այսպես ասած, ծույլ թագավորներից մեկն էր։ Իրականում նա եղել է ընդամենը խամաճիկ Պիպինի ձեռքերում։ Եղել է թագավոր 4 տարի և մահացել է 695 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Продолжатели Фредегара
Книга истории франков
Лебек С.: Происхождение франков
Эрлихман В.В.: Правители мира


== Արտաքին հղումներ ==
«Chlodwig III von Frankenkoenig» (գերմաներեն)։ Genealogie Mittelalter: Mittelalterliche Genealogie im Deutschen Reich bis zum Ende der Staufer։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2012-02-06
Դոմեմոն

Դոմեմոն (ֆր.՝  Domesmont), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 40 մարդ, բնակչության խտությունը` 20.62 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1.94 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 145 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 27 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 28 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 18-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 10։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 64,3 %։ 18 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 15 անձ (7 տղամարդ և 8 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (2 տղամարդ և 1 կին)։ 10 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 4-ը` թոշակառուներ, իսկ 3-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE
Domesmont sur le site de l'Institut géographique national


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (2995)

Ժողովածու (2995), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2995 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1707, 1752 թվականներին Մինաս երեց (Ա), Մելքոն Նորընծա (Բ) գրիչների կողմից Բայազետում (Ա)։ Ստացողը եղել է Պարոն Ամիրը (Ա), Մարկոս քահանա (Բ)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 22,5x16 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 136 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 84բ, 102ա, 106բ, 111բ (1707 թ.), 130ա (1725 թ.), հետագայի՝ 136 (1771 թ.):


== Բովանդակություն ==
Քարոզք,
Յակ. Կարնեցւոյ Շինուածք Կարնոյ քաղաքին,
Դարագլուխք,
Վասն չափուց,
Հանելուկք։


== Ծանոթագրություններ ==
Խորասան

Խորասան, գյուղաքաղաք (քաղաք, ավան) Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Ստորին Բասենում, Հասանկալա քաղաքից 40 կմ արևելք, Արաքսի ձախ ափին։ Հանդիսանում էր վերջինիս վարչական կենտրոնը։


== Պատմություն ==
Հնում եղել է Այրարատ աշխարհի Ներքին Բասենի իշխանանիստ ավան։
1828-1830 թվականների ռուս թուրքական պատերազմի ժամանակ բնակչությունը գաղթել է Արևելյան Հայաստան։ Գյուղաքաղաքի բնակչության թվաքանակը խիստ նվազել է։ 1915 թվականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ հայերը մեծ զոհերի գնով գաղթեցին Արևելյան Հայաստան։


== Բնակչություն ==
1877-1878 թվականներին ուներ 50 տուն թուրք, 3 տուն քուրդ բնակիչ։ 1909 թվականին ուներ 24 տուն հայ բնակիչ, իսկ մնացած բնակչությունը թուրքեր էին։


== Գրչություն ==
1636 թվականին Խորասանում ընդօրինակվել է Ավետարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Էգիդիո Միրագոլի

Էգիդիո Միրագոլի (իտալերեն՝ Egidio Miragoli, հուլիսի 20, 1955(1955-07-20), Գրադելլա, Պանդինո, Կրեմոնա, Լոմբարդիա, Իտալիա), եպիսկոպոս Մոնդովիում 2017 թվականի սեպտեմբերից։


== Կենսագրություն ==
Էգիդիո Միրագոլին ծնվել է 1955 թվականին Պանդինո կոմունայի Գրադելլա գյուղում։ 1979 թվականին եպիսկոպոս Պաոլո Մանյանին նրան կարգել է քահանա։ Շարունակել է աստվածաբանություն ուսումնասիրել Լոդիի ճեմարանում և Պապական Գրեգորյանական համալսարանում։ Մասնագիտացել է կանոնական իրավունքի մեջ։
1994 թվականից եղել է Լոդի Ֆրանցիսկա Քսավերիա Կաբրինիի ծխական համայնքի պաստորը։ 2007 թվականից Լոմբարդիայի շրջանային եկեղեցական դատարանի դատավորն էր։
2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Ֆրանցիսկոս պապը Միրագոլիին նշանակում է Մոնդովիի եպիսկոպոս։ Օծումը կատարել է Լոդիի եպիսկոպոս Մաուրիցիո Մալվեստիտին 2013 թվականի նոյեմբերի 11-ին։


== Հրապարակումներ ==
Il sacramento della penitenza. Il ministero del confessore: indicazioni canoniche e pastorali, curatela. Milano, Àncora Editrice, 1999, 88-7610-764-9
Il Consiglio pastorale diocesano secondo il Concilio e la sua attuazione nelle diocesi lombarde, tesi di dottorato, Roma, Pontificia università gregoriana, 2000, 88-7652-855-5


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մոնդովիի կաթոլիկ միաբանության պաշտոնայան կայք (իտալ.)
Սարանց (աղբյուր)

Սարանց աղբյուր, ջրաերկրաբանական բնության հուշարձան է Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքի Հացառատ թաղամասում, ծովի մակարդակից 1937 մետր բարձրության վրա։ Գրանցված է շրջակա միջավայրի նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստանի Կառավարության որոշման համաձայն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում
Կարլ Ֆրիդրիխ Նեյման

Կարլ Ֆրիդրիխ Նեյման (գերմ.՝ Karl (auch: Carl) Friedrich Neumann, դեկտեմբերի 28, 1793(1793-12-28), Շլյուսելֆելդ, Բամբերգ, Վերին Ֆրանկոնիա, Բավարիա - մարտի 17, 1870(1870-03-17), Բեռլին, Պրուսիայի թագավորություն), գերմանացի արևելագետ, պատմաբան, մանկավարժ։ Պրուս-գերմանական գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Իսահակ Լազարը ծնվել է 1793 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Շլյուսելֆելդ քաղաքում, հրեա առևտրականի ընտանիքում։  Նախնական կրթությունը  ստացել է հրեական դպրոցում, հետո փոխելով անունը՝ Կարլ Ֆրիդրիխ Նեյման, սովորել է Գեյդերբերսկի, Մյունխենի և Գետտինհենսկի համալսարաններում։
1829 թվականին Նեյմանը Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ էր։
Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունում սովորել է հայերեն, իսկ Լոնդոնում՝ չինարեն և չին գրականություն։ 1830 թվականին այցելել է Չինաաստան, այնեղից բերել մեծ քանակությամբ գրականություն։ նա դարձավ բերված գրականության պահապանը և Մյունխենի համալսարանի չինարեն լեզվի պրոֆեսորը։
Նեյմանը մեծ գործունեություն է ծավալել 1847-1848 թվականներին տեղի ունեցած հեղափոխությանը, եղել է բավարիական ժամանակավոր կառավարության անդամ, սակայն 1852 թվականին իր քաղաքական հայացքների պատճառով հեռացվել է իր պաշտոնից։
1853 թվականին Կարլ Նեյմանը բնակություն է հաստատել Բեռլինում, որտեղ և ապրել է մինչև իր մահը։ Մահացել է 1870 թվականի մարտի 17-ին և թաղված է Մյունխենում գտնվող հարավային հին գերեզմանատանը։
Նեյմանն  իրենից հետո թողել է մեծ հայ և չինական գրականություն։ Ռուսերեն լեզվով  (դեռրս իր կենդանության օրոք) թարգմանվել է իր  «Ամերիկյան նահանգների պատմությունը» գիրքը (հատոր առաջին, Սանկտ-Պետերբուրգ, 1864 թվական)։


== Մատենագրություն ==
Նեյմանի աշխատանքները

«Versuch einer Geschichte der armenischen Litteratur» (Լայպցիգ, 1836 թվական),
«Geschichte des englisch-chinesischen Kriegs» (Լայպցիգ, 1846-1855 թվականներ),
«Die Völker des südlichen Russland» (Լայպցիգ, 1846-1855 թվականներ),
«Geschichte des englischen Reichs in Asien» (Լայպցիգ, 1857 թվական),
«Ostasiatische Geschichte 1840—60» (Լայպցիգ, 1861 թվական),
«Geschichte der Vereinigten Staaten von Amerika» (1863—1866 թվականներ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Neumann, Friedrich // Allgemeine Deutsche Biographie (գերմ.).
Jewish Encyclopedia, IX, 237.


== Արտաքին հղումներ ==

Neumann, Karl Friedrich // Encyclopædia Britannica (անգլ.).
Գալինա Աֆանասևա

Գալինա Աֆանասևա (ռուս.՝ Галина Михайловна Афанасьева, հոկտեմբերի 12, 1951(1951-10-12), Աշխաբադ, Թուրքմենական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 12, 2000(2000-03-12)), ռուս պատմաբան, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ազգաբանության և մարդաբանության ինստիտուտի մարդաբանության բաժնի ավագ գիտաշխատող։ Պատմական գիտությունների դոկտոր։
Նիկոլայ Միկլուխո-Մակլայի անվան մրցանակի դափնեկիր (1993):


== Կենսագրություն ==
Գալինա Աֆանասևան ծնվել է 1951 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Աշխաբադում՝ ծառայողի ընտանիքում։ 1958 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Ուկրաինայի Պերեյասլավ քաղաք։ 1969 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը և երկու տարի աշխատել է նախ որպես գործարանի դերձակուհի, ապա՝ երկրագիտական թանգարանի լուսանկարիչ։ 1976 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը և ընդունվել ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի ազգագրության ինստիտուտի Մոսկվայի մասի Հեռավոր Հյուսիսի և Սիբիրի ժողովուրդների բաժնի ասպիրանուրա։
Նիկոլայ Չեբոկսարովի և Յուրի Սիմչենկոյի ղեկավարությամբ մշակել է «Էքստրեմալ միջավայրի պայմաններում մեկուսարանների ձևավորման առանձնահատկությունները» թեման։
1980 թվականին Լենինգրադի պետական համալսարանում «Նգանասանների զարգացման էթնոժողովրդագրական առանձնահատկությունները 17-20-րդ դարերում (հյուսիսային ինքնապաշտպանների առանձին պոպուլյացիաների ձևավորման բնույթի մասին հարցին)» թեմայով պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիա։
1981 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ ազգագրության ինստիտուտի մարդաբանության բաժնում, ակտիվորեն մասնակցել է արշավախմբային աշխատանքին։ Յուրի Սիմչենկոյի հետ համատեղ մշակել է բնակչության ծագումնաբանական նկարագրության բնօրինակ մեթոդաբանությունը․ հիմք է ստեղծվել Հյուսիսային Եվրասիայի փակ կամ համեմատաբար մեկուսացված բնակչության վերարտադրության խնդիրների աղբյուրների արժեքավոր տվյալների բազայի համար։
1984 թվականին գիտարշավի ժամանակ ստացել է ողնաշարի ծանր վնասվածք, ինչը նրան զրկել է դաշտային մեկնումները շարունակելու հնարավորությունից։
Չնայած հաշմանդամությանը, պատրաստել է հիմնարար եռահատոր «Նգանասանների վերարտադրության ավանդական համակարգը (առանձին պոպուլյացիաների վերարտադրության խնդիրները)» աշխատությունը, որը 1991 թվականին պաշտպանվել է որպես դոկտորական ատենախոսություն, որի համար արժանացել է ՌԳԱ Նիկոլայ Միկլուխո-Մակլայի անվան մրցանակի։
Ղեկավարել է գիտաշխատողների նախաձեռնող խումբը, որն աշխատել է «Ժամանակակից դարաշրջանում Հյուսիսի և Սիբիրի բնիկ ժողովուրդների վերարտադրության խնդիրները» թեմայով հիմնարար գիտական հետազոտության նախագծի վրա։
Գալինա Աֆանասևան մահացել է 2000 թվականի մարտի 12-ին։
Ամուսինը՝ Յուրի Սիմչենկոն (1935-1995), եղել է մարդաբան, ազգագրագետ, գրող, պատմական գիտությունների դոկտոր, Ռուսաստանի գրողների միության անդամ, ռուս պատվավոր բևեռախույզ։


== Հիմնական աշխատանքների ցանկ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Этнографическое обозрение, № 2, 2001 // journal.iea.ras.ru.
Լա Ռոտոնդա

Լա Ռոտոնդա (իտալերեն՝ La Rotonda), քաղաքամերձ տուն կամ ամառանոց, որը կառուցվել է Անդրեա Պալլադիոյի կողմից Վիչենցա քաղաքի մերձակայքում գտնվող մի բարձունքի վրա Վատիկանի պաշտոնաթող աստիճանավորի՝ Պաոլո Ալմերիկոյի  համար։ 1591թվականին Կապրա եղբայրների սեփականությունը դառնալով՝ Ալմերիկոյի ամառանոցը վերանավանվել է Կապրայի ամառանոց (Villa Capra): Երբեմն էլ այն անվանել են  Ալմերիկո-Կապրայի ամառանոց։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության տարածք հանդիսացող Ռոտոնդա ամառանոցը ընդհանուր առմամբ ճանաչվել է եվրոպական ճարտարապետության պատմության կենտրոնական  կառույցներից մեկը։  Դա պալլադյան ճարտարապետների համար եղել է դաստակերտի ամենահարգի օրինակը։ Նրա տեսքով և նմանությամբ կառուցվել են հազարավոր շենքեր ամբողջ աշխարհում՝ ամերիկյան Մոնտիչելլոյից մինչև Ցարսկոյե սելո-ի Սոֆիայի տաճարը։

Կապրա ամառանոցը պատմության մեջ առաջին առանձնատներից մեկն է, որը նախագծվել է անտիկ շրջանի տաճարի ձևով։  Շենքին բնորոշ է կատարյալ համաչափությունը՝  հիմնված մանրամասն հաշվարկված մաթեմատիկական համամասնությունների վրա։ Ամառանոցն ունի չորս նույնանման ճակատամասեր՝ իոնային սյունազարդ նախասրահներով, որոնց ճաղաշարքերին անտիկ աստվածների արձաններ են։ Իտալիայի սահմաններից դուրս ամառանոցի առաջին կրկնօրինակները անգլիացի արիստոկրատների Չիզիկ հաուս և Մերեվորթ Կասլ դաստակերտներն են եղել։  
Վինչենցո Սկամոցին, որը Պալլադիոյի մահից հետո ամառանոցի կառուցման և ձևավորման պատասխանատուն էր, այն պսակել է ռոտոնդա գմբեթով, ինչպես հռոմեական Պանթեոնը:  Գմբեթի կլոր բացվածքից, ինչպես ստեղծողներն էին ծրագրել, արևի լույսը պետք է տարածվեր շենքի կենտրոնում գտնվող  շրջանաձև հյուրասենյակի վրա։ Նրա պատերը զարդարված են որմնանկարներով, որոնք պատրանք են ստեղծում։ Մնացած բոլոր սենյակներն այնպես են նախագծվել, որ ամբողջ օրվա ընթացքում արևը դրանք հավասարաչափ լուսավորի։
Ի տարբերություն Վերածննդի ճարտարապետության շատ հուշարձանների, որոնք համահունչ չեն շրջապատող լանդշաֆտին, ամառանոցը հիանալի ներդաշնակում է դրան։ Հանդիսամուտքի դարպասներից մինչև ամառանոց ընկած է կառքերի համար նախատեսված լայն ծառուղի։ Պալլադիոն և Սկամոցին իրենց այս գործի մեջ հասել են բնության հետ այնպիսի ներդաշնակության, որն անտիկ շրջանից եվրոպական ճարտարապետությանն անծանոթ էր։
Հուշարձանի վերջին հայտնի տերը եղել է իտալացի Վալմարան գերդաստանի անդամ, Վիրջինիայի համալսարանի ճարտարապետության պաշտոնաթող պրոֆեսոր Մարիո դի Վալմարան (մահացած 2011 թվականին)։ Հետաքրքիրն է այն, որ այս համալսարանի գլխավոր մասնաշենքը նախագծել է Թոմաս Ջեֆերսոնը Ռոտոնդա ամառանոցի օրինակով։ Այս պալլադյան գլուխգործոցի աղդեցությամբ  էլ  Ջեֆերսոնը մշակել էր Վաշինգտոնի նախագահական պալատի նախագիծը, որն այդպես էլ կյանքի չի կոչվել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт виллы Ротонда
ԱՄՆ Ռազմածովային ուժերի «Թեյլոր» ռազմանավ

ԱՄՆ-ի Թեյլոր ռազմանավը (FFG-50) - (Օլիվեր Հազարդ Փերրի դասի ֆրեգատ), ԱՄՆ-ի Ռազմածովային նավատորմի նավ է եղել, որը կոչվել է կոմանդեր Ջես Ջ. Թեյլորի (1925–1965) անվամբ։ Վերջինս ռազմածովային նավատորմի օդաչու էր, ով Վիետնամի պատերազմում իր հերոսության համար հետմահու պարգևատրվել էր ԱՄՆ-ի Ռազմածովային նավատորմի Խաչով։


== Կառուցումը ==
Թեյլորի նավակմախքը հիմնադրվել է Բաթ Այրոնս Վորքս Ընկերության կողմից, ԱՄՆ-ի Մեն նահանգի Բաթ նավահանգստային քաղաքում, 1983 թվականի մայիսի 5-ին։ Նավն անուն ստացավ և ջրարձակվեց 1983 թվականի նոյեմբերի 5-ին, իսկ շարք մտնելու մասին հրամանն արձակվեց 1984 թվականի դեկտեմբերի 1-ին, Մեն նահանգի Բաթ քաղաքում։ «Թեյլորը» հովանավորվել է Բարբարա Ա. Թեյլորի կողմից, որը նավի անվանատուի այրին էր, ինչպես նաև Դայան Թեյլոր-Օելանդի կողմից, որը նավի «պատվո տիրուհին» էր։


== Պատմություն ==
Թեյլորը գրանցված էր ԱՄՆ Հարավային Կարոլինա նահանգի Չարլսթոն նավահանգստային քաղաքում՝ 1985-1993 թվականներին։ Նավը 1987 թվականին գործուղվել էր Հյուսիսային Եվրոպա՝ մաս կազմելով Ատլանտիկայում մշտական պատրաստության ռազմածովային ուժերին՝ ՍԹԱՆԱՎՖՈՐԼԱՆԹ-ին (STANAVFORLANT): Այնուհետև՝ 1988 և 1990 թվականներին այն գործուղվել էր Պարսից ծոց։ Մասնակցել է ՛՛Համոզիչ կամք՛՛ ռազմագործողությանը (՛՛Ըրնիսթ Վիլլ՛՛): 1993 թվականին Թեյլորի նոր գրանցման նավահանգիստը դարձավ ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի Մեյփորթ նավահանգստային քաղաքը, քանզի Չարլսթոնի նավակայանը փակվել էր։
Մինչև 2015 թվականը, Թեյլորը գրանցված էր Մեյփորթում, Ֆլորիդա, և 14-րդ էսկադրային ականակիրների էսկադրայի մասն էր կազմում։
2008 թվականի օգոստոսին Թեյլորը մուտք գործեց Սև ծով։
2010 թվականի սեպտեմբերին Թեյլորի վրայով ցածրաթռիչք անցել է Ռուսաստանի Տու-95 ռմբակոծիչը։
2004 թվականի դրությամբ, այս դասի նավերի վրայից հանված է եղել հակաօդային գրեթե ամբողջ հիմնական սպառազինությունը։ 2014 թվականի հունվարի 8-ին Թեյլորը դուրս եկավ Մեյփորթի նավակայանից՝ իր վերջին, 7-ամսյա գործուղման համար՝ դեպի ԱՄՆ-ի 5-րդ և 6-րդ նավատորմերը։ 2014 թվականի փետրվարի 5-ին պլանավորված էր Թեյլորի մուտքը Սև ծով՝ ԱՄՆ-ի Ռազմածովային նավատորմի Մաունթ Վիթնի նավի հետ միասին՝ ի սատարումն Սոչիի օլիմպիական խաղերի։
2014 թվականի փետրվարի 12-ին Թեյլորը ծանծաղուտի վրա նստեց Թուրքիայի Սամսուն նավահանգստային քաղաքի մոտ՝ 2014 թվականի Ձմեռային Օլիմպիական խաղերի սատարման գործողության ժամանակ։
"Թուրքական նավահագստային մի ավագ պաշտոնյա հաղորդել էր, որ Սամսունի ծանծաղուտում նստելիս նավի պտուտակը վնասվածքներ էր ստացել։"Նավի նավապետը՝ կոմանդեր Դենիս Վոլփը պաշտոնից հեռացվեց։
Թեյլորին շարքից դուրս բերելու հրամանը արձակվեց 2015 թվականի մայիսի 8-ին և ուղարկվեց Թայվան։


== Հղումներ ==

Կաղապար:NVR


== Արտաքին կապեր ==
USS Taylor official website Archived 2005-02-05 at the Wayback Machine.
navsource.org: USS Taylor
navysite.de: USS Taylor
MaritimeQuest USS Taylor FFG-50 pages
USS Taylor propeller accidents AIS tracks in Samsun-TurkeyԿաղապար:Oliver Hazard Perry class frigate
Մեծ Գնիլովկա (Կոբրայի վերին վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մեծ Գնիլովկա (այլ կիրառումներ)Մեծ Գնիլովկա (ռուս.՝ Большая Гниловка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոբրա գետի ձախ ափից 85 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 11 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը 
Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 10010300212111100031044
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 111103104
Ավազանի կոդը — 10.01.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Լագերևո (գյուղ, Սալավատսկի շրջան)

Լագերևո (ռուս.՝ Лагерево, բաշկիրերեն՝ Лағыр), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Սալավատսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 913 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տնտեսագիտության ձեռնարկներ

Տնտեսագիտության ձեռնարկները նախատեսված են տնտեսագիտություն առարկայի համար։ Այսպիսի ձեռնարկները լսարանում ընդգրկում են ընդհանուր ընթերցողից, մինչև առաջադեմ ուսանող և պրոֆեսիոնալ տնտեսագետ։


== Օրինակ ==
Տնտեսագիտության ձեռնարկները ներառում են, բայց չեն սահմանափակվում հետևյալով.

Քեմբրիջի տնտեսագիտական ձեռնարկները` կապված Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչության հետ ԱՄՆ-ում։ Այն սկսվել է խմբագրվել 1922 թվականին` «Առաջարկ, պահանջարկ  և փող» վերնագրերի հատորներով։ Հատորները հաճախ պարունակում են Մ. Քեյնսի՝ առաջին խմբագրի ներածությունները։ Հատորների հետագա աշխատանքները ներառում են ավելի մասնագիտացված թեմաներ, սակայն ավելի մատչելի գրված։ Տարբեր հրատարակիչներ հատորները տեղափոխել են ԱՄՆ-ի սահմաններից դուրս, ներառյալ Հարքուրթի և Չիկագոյի Պրես համալսարանը՝ ԱՄՆ-ում։ Առաջին հրատարակությունները ներառում են մոտ 25 հատոր` մինչև 1993 թվականը։
Տնտեսագիտության ձեռնարկները McGraw-Hill-ից - սկսվել են 1948 թվականին՝ «Տնտեսական գործունեության գտնվելու վայրը» վերնագիր-հատորով։ Այն ներառում էր ավելի քան 40 հատոր՝ մինչև 1982 թվականը։
Elsevier-ի տնտեսագիտության ձեռնարկները ներառում էին Մաթեմատիկական տնտեսագիտության սկզբնական ձեռնարկի 2 հոդված, 1981–1982 թվականի ընթացքում։ Մինչև 2011 թվականը ձեռնարկները պարունակում էին մոտ 30 վերնագիր, որոնց մեծ մասը 2 կամ ավելի հատորներով։ Առաջին երեք տասնամյակների ընթացքում շարքի գլխավոր համահեղինակներն են Քեննեթ Էրրոուն and Մայքլ Դ. Ինթրիլիգաթորը։
Էդվարդ Էլգարի հրատարակչություն. Թվարկում է տնտեսագիտության ավելի քան 200 ձեռնարկ, որոնք հրատարակվել են «Պաշտպանության, զինաթափման և խաղաղության տնտեսագիտություն»-ից, առաջին հատորը լույս է տեսել 1990 թվականին և շարունակվում է մինչ այժմ։Տնտեսագիտության այլ ձեռնարկներ, անկախ նրանից դրանք կլինեն ընդհանուր, թե մասնագիտացված, կարող են հանդես գալ հրատարակիչների կողմից, որպես շարքի մաս` տնտեսագիտությունից դուրս կամ կոնկրետ որևէ թեմայի համար։
Google Scholar-ի «տնտեսագիտության ձեռնարկ» որոնումը ինդեքսավորում է վերաբերվող թեմաների շրջանակը, ինչպես դա անում է New Palgrave Economy of Economy Online հոդվածների որոնումը՝ ըստ թեմաների՝ օգտագործելով JEL դասակարգման կոդերը։


== Քննադատություն ==
Տնտեսագիտության դասավանդման դասագրքերի մոտեցումը շատերի կողմից քննադատվել է որպես գիտելիքների փոխանցման խնդրահարույց ձև, քանի որ ուսանողները տպավորություն են ստանում, որ դասագրքերը ներկայացնում են տնտեսագիտության իրական և ճշգրիտ տարբերակը։ Ի հակադրություն, տնտեսագիտության կրթության ոլորտում ակտիվ կազմակերպությունները, ինչպիսիք են Rethinking Economyics-ը, խոստանում են ուսանողներին ներկայացնել տնտեսագիտական մտքի տարբեր դպրոցներ և նրանց տրամադրել վերլուծական գործիքներ` դրանք քննադատաբար համեմատելու և գնահատելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
100-ամյակն առանց ռեժիմի

«100-ամյակն առանց ռեժիմի», քաղաքացիական անհնազանդության ճանապարհով Հայաստանում իշխանափոխությանն ուղղված միջոցառումների շարք, որի սկիզբը հայտարարվել է 2015 թ.-ի ապրիլի 24-ը՝ Հայոց Ցեղասպանության անմեղ զոհերի հիշատակի օրը, երբ նշվելու է ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը։ Որպես քաղաքացիական անհնազանդության միջոցառումների կազմակերպիչ հանդես է գալիս «Նախախորհրդարան» քաղաքացիական շարժումը, որը պարբերաբար կազմակերպում է «100-ամյակն առանց ռեժիմի» նախապատրաստական և իրազեկման միջոցառումներ։
2015 թվականի հունվարի 31-ին շարժման ակտիվիստների ավտոերթը դեպի ԼՂՀ արգելվեց ԼՂՀ ոստիկանական ուժերի կողմից, որոնք ըստ լրատվական կայքերի հաղորդումների զանգվածային բռնություններ կիրառեցին ավտոերթի մասնակցիների, այդ թվում նաև՝ լրագրողների, հանդեպ (կոտրելով նաև՝ տեսախցիկներ, ավտոմեքենաների ապակիներ և այլն)։


== Տես նաև ==
Սասնա Ծռեր խմբավորում
Հիմնադիր խորհրդարան
Սասնա ծռեր կուսակցություն
ՊՊԾ գնդի գրավում
Սասնա Ծռեր խմբավորում
Ազգային ժողովրդավարական բևեռ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«100-ամյակն առանց ռեժիմի» քաղաքացիական անհնազանդության կազմակերպիչների կոչը։
Ժիրայր Սեֆիլյանի ասուլիսը. տեսագրություն, 11.02.2015թ.
Պալ Վոժ

Պալ Վոժ (ռուս.՝ Паль-Вож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սիսոլա գետի ձախ ափին՝ 55 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է, սկսած Սիկտիվկար քաղաքից մինչև ակունք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000014312
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001431
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Իսաբեգ

Իսաբեգ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում։ Գտնվում էր Բալու քաղաքից 16 կմ հյուսիս-արևելք։


== Պատմություն ==
Բնակչությունը կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, իսկ գյուղն ավերվել է։


== Բնակչություն ==
1915 թվականին ուներ 50 տուն` 400 հայ բնակչով։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Իսաբեգն ուներ Ս. Գևորգ անունով հայկական եկեղեցի, որը կառուցվել էր 1246 թվականին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հորն (համայնք)

Հորն (հոլ.՝ Hoorn ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Հոլանդիա մարզում։ Տարածքը 19,31 կմ² է, բնակչությունը՝ 70.888 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.300 եվրո է։
Օրադուր (Շարանտի գավառ)

Օրադուր (ֆր.՝ Oradour), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում:
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 204 մարդ, բնակչության խտությունը` 14.17 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 14.40 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 80 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 33 կմ հյուսիս-արևմուտք:


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 121 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 83-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 38: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,6 %: 83 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 73 անձ (43 տղամարդ և 30 կին): Գործազուրկ են եղել 10 անձ (5 տղամարդ և 5 կին): 38 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 15-ը` թոշակառուներ, իսկ 15-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Գետամեջի թռչնաբուծական ֆաբրիկա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գետամեջ (այլ կիրառումներ)
«Գետամեջի թռչնաբուծական ֆաբրիկա» (նախկին անվանում՝ Գետամեջի թռչնաբուծական տոհմային գործարան), տոհմային տնտեսություն ՀՀ Կոտայքի մարզի Գետամեջ գյուղում։
Զբաղվում է ձվի, մսի արտադրությամբ և տոհմային ճտերի բուծմամբ։ 
Հիմադրվել է խորհրդային շրջանում, 1958 թվականին։ 1976 թվականին ուներ 116 հազար թռչուն, 283 հա հողատարածություն (209 հա վարելահող և 25 հա այգի)։ Արտադրել է 5 միլիոն 400 հազար ձու, 1,52 հազար ց միս և ՀԽՍՀ թռչնաբուծական ֆաբրիկաների համար բուծել է 62 հազար տոհմային ճուտ։ Աշխատատար պրոցեսները հիմնականում մեքենայացված են եղել։
Վալ դի Նոտո

Վալ դի Նոտո (իտալերեն՝ Val di Noto), պատմական և աշխարհագրական տարածք, որը ներառում է Սիցիլիայի հարավարևելյան շրջանը, որտեղ գերակշռում է Իբլեան լեռնաշղթան։ Պատմականորեն դա Սիցիլիայի երեք վալերից (արաբական վիլայեթ) մեկն է եղել։


== Պատմություն ==
Վալ դի Նոտոյում արձանագրված ամենահին բնակավայրը եղել է Ակրայի հինավուրց քաղաքը, որը գտնվում է Պալացոլո Ակրեյդեի մոտ։ Այն հիմնադրվել է մ․ թ․ ա 664 թվականին։ Դա Սիրակուզայում Կորինթոս բնակավայրի առաջին գաղութ է եղել։
Վալ դի Նոտոյի բնակավայրերը կործանվեցին 1693 թվականի Սիցիլիայի երկրաշարժից։ Երկրաշարժից հետո բազմաթիվ քաղաքներ վերակառուցվել են ամբողջովին նոր բնակավայրերում, ինչպիսիք են Նոտոն և Գրամիկելեն։ Ժամանակի տիրակալները՝ Իսպանիայի թագավորները, հատուկ լիազորություն շնորհեցին ազնվական Ջուզեպպե Լանցային ՝ վերափոխելու վնասված քաղաքները, որը նրա մոտ հաջողվեց։ Նա ձևավորեց նոր քաղաքները բարոկկո և Վերածննդի ոճով։
Նոր բնակավայրերը վերակառուցված են հետևյալ ձևով․ կենտրոնում քաղաքային հրապարակն է, որից սկիզբ են առնում փողոցները և տարածվում ճառագայթային ձևով։ Գլխավոր շինություններն, ինչպիսիք են եկեղեցիները, վանքերն ու պալատները կառուցվել են որպես առանցքային կետեր, իսկ փողոցները տեղակայված են ցանցի պես։ Քաղաքներից շատերը ունեն յուրահատուկ բնույթ, ինչպես օրինակ Գրամիկելե քաղաքը, որը կառուցվել է վեցանկյան պես՝ քաղաքի կենտրոնում հրապարակն է, որը բաղկացած է ծխական և քաղաքային դահլիճից։
Քաղաքները վերակառուցվեցին այն ոճով, որը հայտնի է որպես Սիցիլյան բարոկկո ոճ, որոնցից ամենահայտնին Նոտո քաղաքն է։ Այն հիմա հայտնի զբոսաշրջային վայր է՝ շնորհիվ իր հիանալի բարոկկո ճարտարապետության։
16-րդ դարում վերահայտնաբերվել է ավերված Անջի քաղաքը պատմաբան Թոմաս Ֆուենտեսի կողմից։ Հետագա պեղումներն այստեղ եղել են 19-րդ դարի սկզբին Բարոն Գաբրիել Ալիի կողմից։ Վերջինս հայտնաբերել է արևելյան Սիցիլիայի վաղ պատմության կարևոր նմուշներ։


== Ներկայում ==
2002 թվականի հունիսին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ներառել է Վալ դի Նոտոյի քաղաքները Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում՝ որպես «գագաթնակետ ներկայացնելով բարոկկո ոճի արվեստի ծաղկումը Եվրոպայում»։ Նշված քաղաքներն են Կալտաջիրոնեն, Միլիտելո ին Վալ դի Կատանիան, Կատանիան, Մոդիկան, Նոտոն, Պալացոլո Ակրեյդեն, Ռագուսան և Շիկլին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վալ դի Նոտոն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական կայքում
Վալերիան Սիդամոն-Էրիսթավի

Վալերիան Սիդամոն-Էրիսթավի (վրաց.՝ ვალერიან სიდამონ-ერისთავი, հունիսի 20, 1889(1889-06-20), Ղվարել - հունիսի 29, 1943(1943-06-29), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), Վրացի մոդեռնիստական նկարիչ և դիզայներ։ Վրաստանում վաստակավոր նկարիչ, պրոֆեսոր։


== Կենսագրություն ==
Վալերիան Սիդամոն-Էրիսթավին ծնվել է 1889 թվականի հուլիսի 2-ին, Վրաստանի Ղվարել քաղքում՝ Սիդամոնիների ընտանիքում։
Նախնական նկարչական կրթությունը ստացել է արվեստի մասնավոր ստուդիայում։ Նկարչություն և արվեստ սովորել է Թբիլիսիում և Մոսկվայում։ 1915 թվականին վերադառնալով Թբիլիսի, նա անցնում է պատմագեղարվեստական նկարների ստեղծմանը։
Նա դարձավ Վրաստանի ամենահայտնին Վրաստանի կինոյի և թատրոնի մեջ, որի համար նրա հետ սկսցեց համագործածկցել Քոթե Մարջանիշվիլին։
1922-1935 թվականներին մի մոտ 35 գեղարվեստական ֆիլմերում եղեկ է տնօրեն, իսկ արդեն 1930-ական թվականներին նա հրաժարվում է դառնալ տնօրեն, ցանկանալով ուսուցանել արվեստ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Լիվերմոր

Լիվերմորը (անգլ.՝ Livermore) քաղաք է ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Ալամիդայի շրջանում։ 
Քաղաքում է գտնվում Է. Լոուրենսի անվան հանրահայտ Livermore ազգային լաբորատորիան։


== Մշաույթ ==


== Արդյունաբերություն ==


== Քույր քաղաքներ ==
 Իյոցուկայդո (ճապ.՝ 四街道市), Ճապոնիա
 Կեսալտենանգո (իսպ.՝ Quetzaltenango), Գվատեմալա
 Սնեժինսկ, Ռուսաստան


== Տեղեկատու ==
Ալամիդայի շրջան, Livermore, California


== Ծանոթագրություններ ==
Ջիբա

Ջիբա (իտալերեն՝ Giba), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Կարբոնիա-Իգլեզիաս գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2093 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 60,4 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 34,65 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 9010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0781։
Բնակավայրի հովանավորը համարվում է սուրբ Պետրոս առաքյալը։ Տոնը ամեն տարի նշվում է հունիսի 29-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Տեմպ (երաժշտություն)

Տեմպ (իտալերեն՝ tempo, լատ.՝ tempus — ժամանակ), երաժշտության մեջ՝ ստեղծագործության կատարման արագության աստիճանը, փաստորեն՝ մետրի մասերի հաջորդման հաճախականությունը։ Որևէ ստեղծագործության բնույթն ու տրամադրությունը հաղորդելիս, Տեմպին, ինչպես և դրա բացահայտ (հաճախ՝ կոնտրաստային) փոփոխումներին ու նրբին, «աննկատ» տարբերակումներին նշանակալից դեր է վերապահվում։ Ուստի լադաինտոնացիայի և ռիթմի հետ միաժամանակ, տեմպ ևս արտահայտչականության գործուն միջոց է։ Երաժշտական ստեղծագործություններում տեմպ խոսքբերով նշվում է սկսած XVII դարից։ Այդ նպատակով գործածվում են գլխավորապես իտալական տերմիններ՝ ադաջո, աչեգրո, անդանտե, մոդերատո և այլն, որոնք ցույց են տալիս կատարման մոտավոր արագությունը (երբեմն՝ միաժամանակ նաև ընդհանուր բնույթը)։ Տեմպի արագացումը նշվում է accelerando, դանդաղեցումը՝ ritardando, տեմպ վերականգնելը կամ սկզբնական տեմպին վերադառնալը՝ a tempo կամ tempo primo, տեմպը խստիվ չպահպանելը (ազատ տեմպով կատարելիս)՝ tempo rubato («գողացված» տեմպ) կամ a piacere (ըստ ցանկության)։ Տեմպ նշել են նաև այլ լեզուներով, օրինակ, Ռ․ Շումանը՝ գերմաներեն, Կ․ Դեբյուսին՝ ֆրանսերեն, Կոմիտասը՝ հայերեն և այլն։ Հայկական խազագրության մեջ մեղեդիի կատարման անհրաժեշտ արագությունը հասկացվել է բուն խազագրերից ու դրանց հաջորդականությունից։ XIX դարի նոր հայկական ձայնագրության մեջ սահմանված էին՝ Հույժ ծանր, Ծանր, Չափավոր, Միջակ և Հորդոր նշումները և դրանց զուգորդումները, ժողովրդական և հոգևոր շատ երգեր, անկախ արագության նշումից, կատարվում են ագատ տեմպով։ Երբեմն տեմպային նշումն օգտագործվել է որպես ստեղծագործության կամ նրա մասի խորագիր, ինչպես, օրինակ, Բ․ Բարտոկի դաշնամուրային «Ալեգրո բարբարո» պիեսը կամ Ա․ Խաչատրյանի «Սպարտակ» բալետից «Ադաջոն»։ Տեմպ ճշգրիտ նշելու և վերարտադրելու համար օգտագործվում է մեւորոնոմը։
Գայանե Հարությունյան

Գայանե Ժորայի Հարությունյան (հունվարի 3, 1950(1950-01-03), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ գրող, թարգմանչուհի, բանաստեղծուհի։ Հայաստանի գրողների միության անդամ է 2012 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Գայանե Հարությունյանը ծնվել է 1950 թվականի հունվարի 3-ին, Երևանում։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսական բաժինը։ 1973-1979 թվականներին աշխատել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտի կիրառական արվեստի բաժնում` որպես կրտսեր գիտաշխատող, իսկ 1979 թվականից մինչ օրս ՀՀ ԳԱԱ «Լրաբեր հասարակական գիտությունների» հանդեսի պատասխանատու քարտուղարն է և ռուսերեն բաժնի խմբագիրը։
Գեղարվեստական և գիտական բազմաթիվ գրքերի խմբագիր է եղել։ Գրել է բանաստեղծություններ, կատարել է թարգմանություններ։
ՀՀ ժուռնալիստների միության անդամ է։ 2012 թվականից անդամակցել է ՀՀ Գրողների միությանը։


== Աշխատանքներ ==


=== Որպես կազմող կամ հեղինակ ===
Պատուհան դեպի հավերժություն, կազմող, Երևան, 2013։
Чудо-книжка (մանկական բանաստեղծություններ), Երևան, 2012։
Грани (Եզրեր, բանաստեղծություններ), Երևան, 2009։
Եկար, զարմացրիր, գնացիր, կազմող, Երևան, 2005։
Порог (բանաստեղծություններ), Երևան, 2005։


=== Որպես թարգմանիչ (հայերենից ռուսերեն) ===
Արթուր Հարությունյան, Երևանը և շրջակայքը, Երևան, 2012։
Մարիամ Մանուկյան, Էլիզ Մանուկյան, Արարատի մյուս կողմը, Երևան, 2010։
Մելանյա Միքայելյան, Հեքիաթների զամբյուղը (մանկական բանաստեղծություններ), Երևան, 2008։
Ռուբեն Մարուխյան, Չիկարելիի նոր արկածները, Երևան, 2008։
Վերժինե Սվազլյան, Հայոց ցեղասպանությունը և ժողովրդի պատմական հիշողությունը, Երևան, 2005։


== Ծանոթագրություններ ==
Սթանոզի բարբառ

Սթանոզի բարբառ, հայերենի բարբառ։ Ըստ ձևաբանական դասակարգման պատկանում է «կը» ճյուղին, ըստ բազմահատկանիշ վիճակագրական դասակարգման նույնանում է Սիվրիհիսարի բարբառի հետ։
Խոսել են Սթանոզ գյուղի հայերը։ Հնչյունական համակարգում առկա են ա, ի, ու, օ, է, ը, ա, ու, օ ձայնավորները։ Պայթական և պայթաշփական բաղաձայնները ներկայացնում են եռանդամ համակարգ (գ՝, գ ք) կան նաև քմային բաղաձայններ՝ (գ՝, գ» ք)։ Գրաբարյան այ երկբարբառը չի հնչյունափոխվել, իւ >ոլ և ույ (հնութիուն > > հիյնութուն, ալիուր > ալույր), ոյ >ու, ու, երբեմն նաև՝ ույ (ընկոյզ > ունգուզ, լոյսինկա >լուսունգա, գոյն>գույն), եա > >է (անկեալ >էնգէլ)։ Նկատելի է ձայնավորների ներդաշնակություն (խէվություն, լուսունգա), ձայնավորից հետո և բառասկզբում ձայնավորից առաջ՝ յ֊ի հավելում (հիյնհւթուն, հօյրէլ, յօրդէղ, յօրգուն «իրիկուն»)։ Պարզ խուլերը ձայնավորների միջև և ձայնորդի մոտ ձայնեղանում են (երկանք >էրգանք, ուտել >ուդէլ)։ Բառավերջի կ փոխվում է յ-ի (ժամանայ, մէյ), ո >յ (առնէլ >այնէլ)։ Գոյականի հոգնակին կազմվում է էր, նէր մասնիկներով, հավաքական գոյականինը՝ էնք մասնիկով։ Գոյականները եզակիում ենթարկվում են ի (ժամանակ ցույց տվող գոյականները նաև՝ վա), հոգնակիում՝ ու հոլովման։ Բացակայում է ներգոյական հոլովը։ Ածականի գերադրական աստիճանը կազմվում է էվլի և դահա (փոխառյալ) մասնիկներով։ Ցուցական դերանուններից գործածական է դըգը-ն՝ բոլոր 3 դեմքերի համար։ Յուրահատուկ է ստացական հոդերի գործածությունը, ուղղական՝ խունձօրնուս, սեռական՝ խունձօրնինօս, բացառական՝ իւունձօրնինվիս, գործիական՝ խունձօրօվնիս։ Բայն ունի 2 խոնարհում՝ ա, է։ Շարունակականը կազմվում է կար մասնիկի օգնությամբ (էս կէրթամ կար = հենց հիմա գնում եմ)։ Օժանդակ բայի ներկայի ձևերն են՝ էմ էյս, է, էնք, էք, էն, անցյալի ձևերը՝ էյա, էյար, էր, էյանք, էյաք, էյին։ Կատարելի դերբայը կազմվում է էլի, ալի (ուդէլի, էրթալի), արգելական հրամայականը՝ մը(մ’), մու (մը՝ գըրէլ=մի՝ գրիր, մայ- նէլ=մի՝ անիր, մո՝ ւդալ=մի՝ տար) մասնիկներով։
Ներքին Գանձակ

Գանձակ Ներքին, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Երևանի նահանգի Սուրմալուի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Երևանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նապարյաշոր

Նապարյաշոր (ռուս.՝ Напарьяшор), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սուլա գետի ձախ ափին՝ 276 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազան՝ ը Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000082868
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103008286
Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Օննիկ Ադամյան

Օննիկ Հովհաննեսի Ադամյան (1925, Ալեքսանդրետտա - 1999), հայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է նկարիչ Օննիկ Ավետիսյանի մոտ։ Առաջին անգամ ցուցադրվել է 1948 թվականին Կիպրոսում։ 1968 թվականին անհատական ցուցահանդես է ունեցել Երևանում։ Գործերից են՝ «Մարդը և ծառը», «Աղջիկն ու շունը», «Մարդը լուսամուտի տակ», «Սիրահարներ», «Այգում, Երևան», «Ընտանիքը շնով»։ Ապրել, ստեղծագործել է Լոնդոնում։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։


== Մատենագրություն ==
Օննիկ Ադամյան, կատալոգ. Երևան, 1968 թ.։
Երկու ցուցահանդես. «Խորհրդային Հայաստան», 1968 թ., 12 դեկտեմբերի, Աղասի Այվազյան, Մտքեր, գույներ, կերպարներ։
«Գրական թերթ», 1968 թ., 20 դեկտեմբերի։


== Ծանոթագրություններ ==
Յոհան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Յոհան (այլ կիրառումներ)Յոհան (ծննդ. և մահ. թթ. անհայտ են), ճարտարապետ։
Փորագրված անունը և դիմաքանդակը պահպանվել են Զվարթնոց տաճարի (Էջմիածնից 3 կմ հվ.) կամարամեջերից մեկի վրա։ Պատմիչների վկայությամբ և ըստ պահպանված հուն, արձանագրության՝ տաճարը կառուցել է Ներսես Գ Տայեցի (Շինող) կաթողիկոսը։ Հիմնականում ավարտվել է 652 թվականին։ Ենթադրվում է, որ ձեռքերին քարտաշության և որմնադրության գործիքներով այդ տաճարի դիմաքանդակները (հայտնաբերվել են 9-ը) կառուցող վարպետ-ճարտարապետներինն են, որոնցից անվան փորագրումով առանձնացված Յոհանը եղել է գլխավոր վարպետ-ճարտարապետը։ Զվարթնոցը ճարտարապետ Յոհանի հանճարի վկայությունն է։


== Ծանոթագրություններ ==

Բարխուդարյան Ս., Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարգործ վարպետներ, Ե., 1963, էջ 27-29։
Մելիքահմեդլի

Մելիքահմեդլի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Գտնվում է Ողջի գետի աջ կողմում։


== Պատմություն ==
Հետագայում գյուղն ընդգրկվել է Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Ղուբաթլուի շրջանում։ Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ տարածքն անցել է Արցախի Քաշաթաղի շրջան։ 2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում տարածքը Քաշաթաղի ողջ շրջանի հետ անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։


== Բնակչություն ==
1907 թվականին գյուղն ունեցել է 30 թուրք, իսկ 1908-ին՝ 30 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օբտեր սյուր Դրոն

Օբտեր սյուր Դրոն (ֆր.՝ Aubeterre-sur-Dronne), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում:
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 418 մարդ, բնակչության խտությունը` 174.90 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.39 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 440 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 150 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 45 կմ հարավ:


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 217 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 145-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 72: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,8 %: 145 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 128 անձ (70 տղամարդ և 58 կին): Գործազուրկ են եղել 17 անձ (9 տղամարդ և 8 կին): 72 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 32-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մեկ Մասուր

Մեկ Մասուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Սերչեմ և Շողանլու գետերի կիրճերի միջև, Էրզրում քաղաքից 36 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Աշխարհագրություն ==
Տարածքը սարահարթային է։ Գյուղով հոսում է Մեկ Մանսուր գետակը։


== Բնակչություն ==
1880-ական թվականներին ուներ 448 բնակիչ, իսկ XX դարի սկզբին՝ 72 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գրիգոր Լուսավորչի հուշարձան (Վատիկան)

Գրիգոր Լուսավորչի հուշարձան (իտալերեն՝ Statua di San Gregorio Illuminatore), գտնվում է Վատիկանի հյուսիսային բակում, Սուրբ Պետրոսի տաճարի արտաքին որմնախորշերից մեկում։ Տեղադրվել է 2005 թվականին։


== Պատմություն ==
Հայ Առաքելական եկեղեցու առաջին կաթողիկոս Գրիգոր Լուսավորչի արձանը օծել է Հռոմի Հովհաննես Պողոս Երկրորդ պապը 2005 թվականի հունվարի 19-ին։ Հուշարձանը կանգնեցվել է Հայաստանում քրիստոնեության որպես պետական կրոն հռչակման 1700-ամյակի առթիվ։ Մարմարե քանդակն ունի 5,7 մետր երկարություն, 26 տոննայից ավելի քաշ։ Հուշարձանի բացման արարողությանը մասնակցել է հայ կաթոլիկ եկեղեցու պատրիարք-կաթողիկոս կիլիկիացի Ներսես Պետրոս ԺԹ Թամրունին։


== Հեղինակ ==
Ֆրանսահայ քանդակագործ՝ Խաչիկ Ղազանչյան


== Ծանոթագրություններ ==
Ցատկ

Ցատկ, մարզական, պայմանականորեն տարբերակվում են․ 

մարզաձևի հիմքը, բովանդակությունը հանդիսացող,
որպես ինքնուրույն վարժություն որոշակի մարզաձևում։
որպես վարժության տարր որևէ մարզաձևում (գեղարվեստական մարմնամարզություն, գեղասահք, որոշ խաղեր և այլն)։Պարաշյուտային սպորտում ցատկերը բաժանվում են 3 հիմնական խմբերի․ ճշգրիտ վայրէջքով, պարաշյուտը հապաղումով բացելով և համակցվածքներ։ Բատուտի վրա ցատկերը շրջադարձով և շրջապտույտով բարձր ոստյուններ են։ Տրամպլինից ցատկ դահուկներով։
Օլիմպիական խաղերի ծրագրում է 1924 թվականից, աշխարհի 1-ին առաջնությունն անցկացվել է 1925 թվականին, ԽՍՀՄ-ինը՝ 1926 թվականին։ Գնահատվում են ցատկի հեռավորությունն ու ոճը (գեղեցկությունը և կատարման ճշգրտությունը)։
Թեթևաթլետիկական ցատկը մրցումներում ընդգրկված է 19-րդ դարի 60-ական թվականներից։ Օլիմպիական խաղերի ծրագրում է 1896 թվականից։ Բարձրացատկը, հեռացատկը և ձողացատկը տղամարդկանց թեթևաթլետիկական տասնամարտի, առաջին երկուսը՝ կանանց հնգամարտի ծրագրերում և այլն։ Համամիութենական ՊԱՊ ֆիզկուլտուրային համալիրում ընդգրկված են բարձրացատկն ու հեռացատկը։ Սպորտային մարմնամարզության մեջ ցատկերը լինում են պարզ կամ առանց հենարանի և հենարանով՝ մարմնամարզական գործիքների օգնությամբ։ Մարմնամարզական նժույգի վրայով ցատկը մարմնամարզության բազմամարտի ծրագրում է։ Օլիմպիական խաղերում ընդգրկված է 1896 թվականից։ Գեղարվեստական մարմնամարզության մեջ ցատկը վարժությունների հիմնական տարրերից է։ Տարբերակվում են ուղղելով, կծկված, փակ, բաց, երեսնիվայր, արտակորված և այլ ցատկեր։ Ակրոբատիկայում ցատկերը լինում են գլորումներով, գլուխկոնծիներով, կիսաշրջադարձերով, շրջադարձերով և սալտո։ Գեղասահքում ցատկը կամավոր ծրագրի առավել բարդ բաժինն է։ Անդրաձիգ ցատկը գեղասահքի տարածված տարրերից է։ Բարդ ցատկերը կատարվում են առանց պտույտներ կամ 1-4 պտույտներով։ Ջրային դահուկներով տրամպլինից ցատկը ջրադահուկային եռամարտի տարրերից է։
Յալչինո (այլ կիրառումներ)

Յալչինո, կարող է վերաբերել՝

Յալչինո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Յալչինո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Գորշ ականջեղ չղջիկ

Գորշ ականջեղ չղջիկ (լատ.՝ Plecotus auritus), չղջիկների ենթակարգի հարթաքիթ չղջիկների ընտանիքի կաթնասուն կենդանի։
Որպես առանձին տեսակ նկարագրվել է 1990 թվականին։ Մինչ այդ ականջեղների ցեղը ներկայացվում էր 1 տեսակով (2 տարատեսակներով)։ Հայաստանում տարածված է հյուսիսային շրջաններում։ Առավել հաճախ բնակվում է անտառներում (փչակներում, ծառերի կեղևի տակ) կամ անտառամերձ ժայռաճեղքերում, քարանձավներում, հազվադեպ՝ տարբեր շինություններում (գոմերում, տանիքների տակ) գերադասում է փայտե շինությունները։ Կոտայքի մարզում (Մարմարիկ գետի հովիտ) հայտնաբերվել է Կովկասում ամենամեծաքանակ ձմեռող գաղութը (174 առանձնյակ)։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Մարմնի երկարությունը 47-50 մմ է, պոչինը՝ 46-50 մմ, նախաբազկինը՝ 43-47 մմ։ Մորթին մեջքի մասում գորշաշագանակագույն է, դեպի փորը վերածվում է դեղնասպիտակավունի։ Մոխրագույն ականջեղ չղջիկից տարբերվում է գույնով և քթահիմքում խիտ ու երկար մազերով պատված թմբիկի առկայությամբ։


== Սննդառություն ==
Սնվում է մանր թիթեռներով, մլակներով, մոծակներով և բզեզներով, որոնց որսում է թռիչքի պահին կամ «հավաքում» ծառերի, թփերի վրայից։


== Բազմացում և զարգացում ==
Մայիս-հունիսին էգը ծնում է սովորաբար 1 ձագ, որը, թեպետ 1 ամսականում արդեն չի տարբերվում ծնողներից, սակայն մոտ 20 օր ևս սնվում է մոր կաթով։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Հարավային Եվրոպայում, Սիբիրում, Մանջուրիայում, Հյուսիսային Մոնղոլիայում, Ալթայում և Հարավային Կովկասում։ Հայաստանում տարածված է Հանրապետության հյուսիսային և հյուսիսարևելյան շրջաններում։


== Պահպանություն ==
Թվաքանակի կրճատման միտումով սակավաթիվ տեսակ է։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում ընդգրկված է որպես խոցելի տեսակ։
Արեալը նկատելիորեն կրճատվում է։ Թվաքանակը կրճատվում է գաղութներում և պոպուլյացիաներում։
Վտանգման հիմնական գործոններին են հաստաբուն, փչակավոր ծառերի հատումը և հին փայտաշինությունների քանդումը։


== Ծանոթագրություններ ==
Սևերինովկա (գյուղ, Ժմերինկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍևերինովկաՍևերինովկա (ուկրաիներեն՝ Северинівка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Ժմերինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սևերինովկա գյուղում բնակվում էր 1 800 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 750 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դարկոշ

Դարկոշ, լեռնագագաթ Թուրքիայի Բաթմանի մարզում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում, Դարկոշի լեռներում, Սասունից հյուսիս։ Բարձրությունը՝ 3200 մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կալեսիա (այլ կիրառումներ)

Կալեսիա կարող է վերաբերվել.

Կալեսիա, քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնություն վարչական կազմավորման համանուն համայնքում։
Կալեսիա, համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայի Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնություն վարչական կազմավորմում։
Հոկայդո (այլ կիրառումներ)

Հոկայդո, կարող է վերաբերել՝

Հոկայդո - Ճապոնական կղզեխմբի մեծությամբ երկրորդ կղզին Հոնսյու կղզուց հետո
Հոկայդո - նահանգապետություն Ճապոնիայում, որը գտնվում է համանուն Հոկայդո կղզում