armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մուդ

Մուդ, Մուտ, Մութ, բերդաքաղաք Լեռնային կամ Քարուտ Կիլիկիայում, Սելևկիա գետի վտակներից մեկի (Կիրամայի հովտում) վրա։
Ուսումնասիրողներից ոմանք նույնացնում են հռոմեական Կլավդիանուպոլսին, այլք՝ սրբազան Ոլբա քաղաքին, ուր կառուցված էր Զևսի (Արամազդի) տաճարը։ Բերդը գտնվում էր քաղաքի հյուսիսային կողմի բլրին, որի պարիսպներն ամրացված էին քառակուսի աշտարակներով։ Բերդի արևմտյան մասում զետեղված էր կրկնապարիսպ դղյակը։ Այն ուներ բոլորաշին, եռահարկ աշտարակ, որի ստորին հարկի 14 որմնախորշերը սանդուղքներով կապվում էին վերին հարկերին։ Պահպանվել են տաճարներից մեկի կամարակապ դռներով սյունաշարը, խարիսխներ, շինարարական այլ բեկորներ։ Քաղաքի ավերակները տարածվում են բերդի հարավ և հարավարևմտյան կողմերում։ Հարավային մասում պահպանվել են մեծ դարպասի մուտքը և յոթ սյուն, հյուսիսարևմտյան կողմում՝ գերեզմանոցի ավերակները։ Մուդից ոչ հեռու՝ հյուսիսային կողմում գտնվում էր Մաղվայո բերդը (հուն․ Մելուոս, այժմ՝ Մաուղա կալեսի), իսկ հյուսիսարևմտյան կողմում՝ Պալեապոլիս բերդը (այժմ՝ Պալապոլ)։
Մուդը և հիշյալ բերդերը XIII դ․ սկզբին պատկանում էին իշխան կամ պարոն Սահակին (Կիռ-Սակ), որը 1217 թվականին Կապանի պաշարման ժամանակ այլ հայ իշխանների հետ գերի ընկավ սելջուկյան Քեյքաուզ սուլթանի ձեռքը, սակայն հաջորդ տարում փրկագնվեց Լևոն Բ Մեծի ջանքերով։ Կիլիկյան Հայաստանի կազմում Մուդը եղել է նույնանուն գավառի կենտրոնը և իր անկախությունը պահպանել մինչև 1382 թվականը, որից հետո նվաճել են թուրք կարամանները, իսկ XVI դարից՝ օսմանյան թուրքերը։ XIX դ․ վերջին և XX դ․ սկզբին Մուդ ավանը համանուն գավառակի կենտրոնն էր և ուներ շուրջ 1500 բնակիչ (հիմնականում՝ հայեր)։
Կոլոռեինո

Կոլոռեինո (էստ․՝ Koloreino), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վիռու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Մակսիմկովո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄակսիմկովոՄակսիմկովո (ռուս.՝ Максимково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 20 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մայրը (վեպ)

Մայրը (ռուս.՝ Мать), Մաքսիմ Գորկու վիպակը, որը գրվել է 1906 թվականին ԱՄՆ ճանապարհորդության ժամանակ։ 
Վիպակում արտացոլվում են  աստվածաբանության գաղափարները, գրական բողոքականությունը։ Գորկին օգտագործել է աստվածաշնչյան կերպարները, համեմատում է հերոսներին մեկ հրեշտակների , ապա առաքյալների հետ, իսկ գլխավոր հերոսին համեմատում է Քրիստոսի հետ։ Սակայն պատվիրանները խիստ վերանայվում են հերոսների կողմից, և ի վերջո վիպակի պատճառով Գորկու դեմ քրեական գործ է հարուցվում սրբապղծության մեղադրանքով։ Լենինը, ծանոթանալով վիպակի ձեռագրին, նշել է իր արդիականությունը։ Ստեղծագործությունը  թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով։


== Սյուժե ==

Գործողությունը տեղի է ունենում Ռուսաստանում XX դարի սկզբին, ներկայացվում է գործարանի աշխատանքային միջավայրը։ Փականագործի այրի Պիլագեյա Նիլովնայի որդին Պավել Վլասովը հանկարծ սկսում է կարդալ արգելված գրքեր, որոնք բերում էր քաղաքից և իր մոտ հավաքում ընկերներին։  Ֆաբրիկայում հայտնվում են թռուցիկներ աշխատակիցների վիճակի մասին, և Պավելի մայրը  հպարտանում է իր որդու գործունեությամբ, սակայն վախենում է նրա համար։ Տունը խուզարկում են, սակայն ոչինչ չեն գտնում։ Պավելի ընկերներից մեկին՝ Պավելին ձերբակալում են։ Գործարանում աշխատավարձը նվազեցնում են և Պավելը փորձում է բողոքարկել, սակայն աշխատակիցները չեն գնում նրա հետևից։ Արդյունքում նա նույնպես ձերբակալվում է, ինչպես և շատ այլ մարդիկ։ Պելագեյա Նեիլովնան սկսում է ինքն առաքել թռուցիկները։
Պավելը և Անդրեյը դուրս են գալիս բանտից, ստեղծում են ժամանակավոր հանձնաժողով, որը շուտով ցրվում է և նրանց կրկին ձերբակալում են։ Պելագեյա Նիլովնան շարունակում է իր քարոզչական աշխատանքը, որը նրան դուր է գալիս, տեսնվում է որդու հետ, փորձում է կազմակերպել նրա փախուստը, սակայն Պավելը հրաժարվում է։ 
Դատը անցնում է, որի արդյունքում բոլոր ամբաստանյալներին ուղարկում են աքսորավայրեր։ Ընդհատակյա գործիչները որոշում են Պավելի խոսքը տպել, և Պելագեյա Նիլովնան որոշում է թռուցիկները տանել ուրիշ քաղաք։
Կայարանում նա տեսնում մի ծանոթ մարդու, հիշում է, որ նրան հանդիպել է դատարանում և հասկանում է, որ ամեն ինչ բացահայտվել է։  
Այդ մարդը նրան մեղադրում է գողության մեջ, իսկ նա վրդովմունքով պատասխանում է, որ տանում է քաղաքականներից մեկի՝ իր տղայի խոսքը, փորձում է մարդկանց թռուցիկներ բաժանել, սակայն ժանդարմները բռնում են նրան և թույլ չեն տալիս խոսել։


=== Գլխավոր հերոսի նախատիպը ===
Պավել Վլասովի նախատիպը եղել է Պյոտր Զալոմովը (մայիսի 3, 1877, Նիժնի Նովգորոդ - մարտի 28, 1955)՝ Ռուսաստանի հեղափոխական շարժման ակտիվ մասնակից։


=== Երաժշտության մեջ ===
1957 թվականին Տիխոն Խրենիկովը գրում է չորս գործողությամբ օպերա «Մայրը» վիպակի հիման վրա։ Այդ նույն թվականին օպերայի պրեմիերան տեղի ունեցավ Մեծ թատրոնում։


== Էկրանավորումներ ==
Վեպն առնվազն երեք անգամ էկրանավորվել է.

Մայրը՝ 1926 թվական, ռեժիսոր Վսևոլոդ Պուդովկին, ըստ Նատան Զարխիի սցենարի
Մայրը՝ 1955 թվական, ռեժիսոր Մարկ Դոնսկոյ,  ըստ Նիկոլայ Կովարսկու և Մարկ Դոնսկոյի սցենարի
Մայրը՝ 1989 թվական, ռեժիսոր և սցենարի հեղինակ Գլեբ Պանֆիլով


== Ծանոթագրություններ ==
Սևիեր շրջան (Յուտա)

Սեվիր շրջան (անգլ.՝ Sevier County), ԱՄՆ Յուտա նահանգի 29 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4.947 կմ² է. բնակչությունը՝ 20.802 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ռիչֆիլդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1862 թ.։
Խանի գեղ

Խանի գեղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մանազկերտի գավառակում։ Գտնվում էր Մանազկերտ գյուղաքաղաքից 9 կմ արևմուտք, սարավանդի վրա՝ Բիթլիս տանող ճանապարհի ձախ կողմում։
Գյուղը հավանաբար հանդիսանում է Խանօղլի Վերին կամ Խանօղլի Ստորին գյուղերից մեկնումեկը։


== Բնակչություն ==
1909 թ.-ին ուներ 15 տուն հայ և 20 տուն քուրդ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գանձակի թեմ

Հայ Առաքելական եկեղեցու Էջմիածնի պատրիարքության Գանձակի թեմ, Հայ Առաքելական եկեղեցու վերացած թեմ, որի կենտրոնը եղել է Գանձակ քաղաքը (ներկայիս անունը՝ Գյանջա)։
Վերացված Գանձակի թեմի տարածքում հետագայում ձևավորվեց Հայ առաքելական եկեղեցու ադրբեջանական թեմը, որն ընդգրկում էր ժամանակակից Ադրբեջանի ամբողջ տարածքը, սակայն արցախյան պատերազմի և ավելի քան կես միլիոն հայերի տեղահանության հետևանքով վերացվում է նաև ադրբեջանական թեմը։ Հայ առաքելական եկեղեցու միակ գործող թեմը նախկին Գանձակի թեմի տարածքում Արցախի թեմն է (Արցախի Հանրապետությունում)։


== Պատմություն ==
Գանձակի թեմի իրավասության մեջ մտնում էր Ռուսական կայսրության Ելիզավետպոլի նահանգի տարածքը։ 1911 թվականի տվյալներով Գանձակի թեմում Հայ առաքելական եկեղեցու հավատացյալների թիվը 100'000 էր, համայնքներինը՝ 72-ը, Հայ Կաթողիկե եկեղեցու հետևորդներինը՝ 10'000։
Թեմն ուներ 93 եկեղեցի։


== Տես նաև ==
Ադրբեջանի հայկական եկեղեցիների ցանկ
Մաղաքիա Օրմանյան


== Նշումներ ==
(7376) Ջեֆթեյլոր

(7376) Ջեֆթեյլոր (անգլ.՝ Jefftaylor), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,44374 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0001 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8874 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1395,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258001 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,97° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7376) Ջեֆթեյլոր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օգոյ կղզի

Օգոյ (բուրյաթերեն՝ Уhагγй՝ անջուր), Բայկալ լճի մաս կազմող Փոքր ծովի նեղուցում գտնվող ամենախոշոր կղզին։
Ունի բավականին ձգված տեսք. երկարությունը 2,9 կմ է, լայնությունը՝ մինչև 0,6 կմ։ Կղզին բնակչություն չունի։ Տեղակայված է Շարա-Շալուն հրվանդանի արևմտյան ափին գտնվող Օլխոն կղզու և Բայկալ լճի արևմտյան ափին գտնվող Կուրմինյան ծոցի միջև։


== Բնություն ==
Բուսականությունն աղքատիկ է, հիմնականում ներկայացված է խոտերի և ցածր թփուտների տեսքով։ Ավելի լայն մասում աճում են խեժափիճիներ։ Կենդանական աշխարհն այսպիսի կազմ ունի՝ գետնասկյուռներ, ծվծվաններ, օձեր։ Թռչուններից բնադրում են արտույտները և արծաթափայլ որորը։

		
		
		


== Տեսարժան վայրեր և զբոսաշրջություն ==
Մոսկովյան բուդդայական կենտրոնի նախաձեռնությամբ՝ 2005 թվականին կղզու ամենաբարձր կետում կառուցվեց բուդդայական ստուպա։ Ստուպայի կառուցումն զգալիորեն ավելացրեց զբոսաշրջիկների հոսքը դեպի կղզի։ Ամռանը էքսկուրսիաներ են կազմակերպվում կատերներով, իսկ ձմռանը կղզու վրա գոյացած սառացաշերտի վրա մեքենաներ են վարում։
Բույսերի ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի սիբիրյան ինստիտուտի ներկայացուցիչների կարծիքով՝ զբոսաշրջիկների հոսքի ավելացումը կարող է կործանարար լինել կղզու բուսական ու կենդանական աշխարհի համար։

		
Օգոյի բուդդայական ստուպա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գաղտնի Օլխոն՝ Օգոյ կղզի Archived 2015-10-29 at the Wayback Machine.
Կարապետ Մխչյան

Կարապետ Մանուկի Մխչյան (հունվարի 21, 1988(1988-01-21), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ՀՀ ԱԺ պատգամավոր։


== Կենսագրություն ==
Կարապետ Մխչյանը ծնվել է 1988 թվականի հունվարի 21-ին Գյումրիում։ Բարձրագույն կրթություն է ստացել  Երևանի պետական համալսարանի աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետում, որի աշխարհագրության  բաժինն ավարտել է 2009 թվականին։
2010-2015 թվականներին որպես չափագրող վարպետ, ապա արտադրության պետ  աշխատել է «Նաֆ Պրոֆ» կազմակերպությունում։  2019 թվականի ապրիլից-օգոստոս  ընկած ժամանակահատվածում եղել է «Շիրակ» ՋՕԸ-ի ջրօգտագործման բաժնի պետ։ 2019- 2020 թվականներին եղել է Գյումրու համայնքի ղեկավարի գլխավոր խորհրդական։
2015 թվականից հանդիսանում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ։
2020 թվականի հոկտեմբերի 13-ին ընտրվել է Ազգային Ժողովի պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՄԽՉՅԱՆ ԿԱՐԱՊԵՏ ՄԱՆՈՒԿԻ
Կարապետ Մխչյանի հարցը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին
Տիգրան Ուլիխանյանին ԱԺ-ում կփոխարինի Կարապետ Մխչյանը․ ԿԸՀ-ն հրապարակել է որոշումը
«Իմ քայլը» դաշինքը ներկայացրել է ռեյտինգային ընտրակարգով առաջադրված թեկնածուներին
Չեքմեդին

Չեքմեդին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Bay City Rollers

The Bay City Rollers, շոտլանդական փոփ/ռոք խումբ։ 1970-ական թվականներին Մեշ Բրիտանիայում ամենամեծ հաջողություներին հասած խմբերց մեկը։ Ըստ BBC-ի տվյալների տղաները վաճառել են ավելի քան 70 միլիոն ձայնասկավառակ։
Տաս առաջին սինգլներից խումբը ընդգրկվել է Մեծ Բրիտանական չարթերում։ Սինգլներից երկուսը՝ «Bye Bye Baby» և «Give a Little Love»-ն (երկուսն էլ թողարկվել են 1975 թվականին)՝ բարձրանալով Բրիտանական չարթի առաջին հորիզոնական։ Խմբի առաջին ալբոմները Rollin' (1974) և Once Upon A Star-ը (1975) նույնպես գլխավորել են բրիտանական հիթ շքերնթները։
1975 թվականի սկզբին The Bay City Rollers-ը դարձավ Մեծ Բրիտանիայի ամենահայտնի խումբը։ 1978 թվականին խումբը փոխելով կազմը, փոխեց նաև անվանումը՝ դարձնելով The Rollers, իսկ երեք տարի անց խումբը հայտարարեց իր փլուզման մասին։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
1974 — Rollin'
1975 — Once Upon a Star
1975 — Wouldn't You Like It?
1975 — Bay City Rollers (Հյուսիսային ամերիկայի հրատարակություն)
1976 — Dedication
1976 — Rock n' Roll Love Letter (Հյուսիսային ամերիկայի հրատարակություն)
1977 — It's a Game
1978 — Strangers in the Wind
1979 — Elevator (որպես The Rollers)
1980 — Voxx (որպես The Rollers)
1981 — Ricochet (որպես The Rollers)
1982 — …And Forever (Ճապոնական հրատարակություն)
1985 — Breakout (Ճապոնական հրատարակություն)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Дискография Bay City Rollers Archived 2005-12-30 at the Wayback Machine.
Неофициальный сайт Эрика Фолкнера Archived 2009-12-16 at the Wayback Machine.
Արիանոս

Լուցիոս Փլաբիոս Արիանոս (լատ.՝ Lucius Flavius Arrianus, հունարեն՝ Αρρτανός, մոտ 89 կամ 95, Նիկոմեդիա - մոտ 175 կամ 180, Աթենք, Achaea, Հին Հռոմ), հին հույն պատմիչ և աշխարհագիր, զբաղեցրել է մի շարք բարձր պաշտոններ Հռոմեական կայսրությունում։ Ծնվել է Բունիաթիայի Նիկոմեդիա քաղաքում։ Աշակերտել է հույն ստոիկ փիլիսոփա Եպիկտետոսին։ Հռոմում ստացել է ռազմական գիտելիքներ։ Քաղաքական հայացքներով եղել է կայսրության ջատագով։ Հռոմեական ծերակույտի անդամ էր, հյուպատոս, արքոնտ, 131-137 թթ.՝ Կապադովկիայի կուսակալ։ Գրել է պատմական, փիլիսոփայական, ռազմական, աշխարհագրական և այլ բնույթի երկեր։
Արիանոսի «Ալեքսանդրի Անաբասիս» աշխատությունը (7 գրքից) Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքների պատմության արժեքավոր աղբյուր է։ Գիրքը շարադրելիս հեղինակն օգտագործել է Ալեքսանդրի նամակները, նրա զորավարների աշխատությունները, արքունի հիշատակարանը։ «Ալեքսանդրի Անաբասիս»-ում կարևոր տեղեկություններ են պահպանված նաև Աքեմենյանների բանակում կռվող հայկական ռազմական ուժերի մասին։
«Հուշեր Եպիկտետոսի մասին» փիլիսոփայական երկը լավագույն աղբյուր է ստոիկների ուսմունքի մասին։ Արիանոսի «Հնդկաստան», «Շրջագայություն Եվքսինյան Պոնտոսում», «Նեարքոսի արշավանքների նկարագրությունը» աշխատություններն ունեն տեղագրական, աշխարհագրական բնույթ։ «Գործերը Ալեքսանդրից հետո» երկում Արիանոսը ներկայացրել է դիադոքոսների պատմությունը, որից պահպանվել են պատառիկներ։ Մեզ հասել են նրա «Պարթևաստանի պատմությունը», «Ալանների պատմությունը», «Բութանիայի պատմությունը» և այլ աշխատությունների միայն վերնագրերը։ Կյանքի վերջին տարիներին նվիրվել է քրմության։


== Ծանոթագրություններ ==
(4209) Բրիգգս

(4209) Բրիգգս (անգլ.՝ Briggs), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,155957 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8858 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4261 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2047,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,175795 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 21,62° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4209) Բրիգգս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Blackpink House

Blackpink House (կորեերեն՝ 블핑하우스, կնռ.` Beulping Hauseu), հարավկորեական ժամանցային շոու, որը հեռարձակվում է Հարավային Կորեայի JTBC հեռուստաընկերության կողմից։ Շոուն պատմում է Blackpink խմբի անդամների մասին և թե ինչպես են նրանք անցկացնում իրենց առօրյա կյանքը։ Շոուի առաջին սերիան հեռարձակվել է 2018 թվականի հունվարի 6-ին JTBC2 ալիքում։ Այն նաև հեռարձակվում է օնլայն` ՅուԹյուբում և V Live-ում։


== Պատմություն ==
Խմբի գործակալությունը` YG Entertainment-ը վերջապես սկսեց խմբի մասին ռեալիթի շոու նկարահանել։ Նախկինում, YG-ն շոուներ էր նկարում իր այլ արտիստների համար, ինչպիսիք են` «BIGBANG TV», «2NE1 TV» և «WINNER TV»: Շոուի թիզերը հրապարակվել է խմբի ՅուԹյուբյան ալիքում 2017 թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ Այն առավել քան մեկ միլիոն դիտումներ հավաքեց, որը երկրպագուների մոտ մեծ ակնկալիքներ առաջացրեց ամբողջ աշխարհում.:
2016 թվականի օգոստոսի 25-ին շոուն առաջին անգամ հայտնվել է Naver TV-ում։ Խումբը ստացավ իր առաջին ռեալիթի շոուն իր դեբյուտից մեկ ամիս անց։ Ծրագրի առաջին մեկնարկը թեստ էր, որն անցկացվել է օգոստոսի 21-ին։ Այս թողարկումից հետո YG-ն հայտարարեց, որ խումբը կթողարկի Blackpink House ծրագիրը, որը կբացահայտի անդամների առօրյա կյանքը և իրական ելույթները։ Սակայն մինչև նոյեմբեր ծրագրի մասին ոչ մի նորություն չկար։ 2017 թվականին YG-ն հրապարակեց «Blackpink TV» հաղորդագրությունը ։
2017 թվականի նոյեմբերին, խմբի ՅուԹյուբյան ալիքում, YG-ն վիդեո թիզեր է հրապարակել։
Երբ խմբի անդամները հայտնեցին իրենց ցանկությունների մասին, ինչպիսիք են ամառային արձակուրդները և «գլխավոր տնօրենի կրեդիտային քարտը», Յան Հյոն Սոկը աղջիկներին ցույց տվեց մեկ ամյակին նվիրված տորթը և զարմացրեց նրանց։ Բացի այդ, նա նաև հայտարարեց, որ պատրաստել է «Pink Princess House» տունը, որտեղ նրանք կապրեն իրենց հարյուր օրվա հանգստի ժամանակ, որը նրանք անվանում են «100cation»:


== Սերիաներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Blackpink House-ի սերիաները ՅուԹյուբում
Կալցիումի կարբոնատ

Կալցիումի կարբոնատ, քիմիական բանաձևը՝ CaCO3, ածխաթթվի կալցիումական աղ է։ Բնության մեջ առաջացնում է երկու միներալ՝ կալցիտ և արագոնիտ, որոնք տարբերվում են իրենց բյուրեղային կառուցվածքով։ 900 °C-ից բարձր տաքացնելիս քայքայվում է՝ CaCO3 → CaO + CO2 (կրի ստացման եղանակ)։ Վատ է լուծվում ջրում, լավ՝ թթուներում։
Բնական կալցիումի կարբոնատ (կրաքար, մարմար) կիրառվում է որպես շինանյութ, կավիճը (աղացած կալցիումի կարբոնատ)՝ որպես լցոն ռետինե խառնուրդների, թղթի, լինոլեումի համար։ Ավելի փափուկ ու նուրբ նյութը (նստեցրած կալցիումի կարբոնատ), որ ստացվում է CaCl2-ի և Na2CO3 փոխազդեցությունից, օգտագործվում է ատամի փոշու, կոսմետիկ միջոցների և այլ նյութերի արտադրության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայաստանի արդարադատության նախարար

Հայաստանի արդարադատության նախարար - Հայաստանի արդարադատության նախարարության ղեկավարն է։ Հայաստանի արդարադատության նախարարը ներկայացվում է նշանակվում նախագահի կողմից՝ Հայաստանի վարչապետի առաջարկությամբ։


== Պատմություն ==
Արդարադատության նախարարի պաշտոնը սահմանվել է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հիմնադրման օրերից։


== Հղումներ ==

ՀՀ արդարադատության նախարարության կայք
The Republic of Armenia։ The first year, 1918-1919 By Richard G. Hovannisian; ISBN 0520018052
Անհայրություն

«Անհայրը» (ռուս.՝ «Безотцовщина»), խորհրդային գեղարվեստական ֆիլմ, որը նկարահանել է ռեժիսոր Վլադիմիր Շամշուրինը Մարիա Խալֆինայի համանուն վեպի հիման վրա «Մոսֆիլմ» 1976 թվականին։


== Սյուժե ==
Ամուսնու մահից հետո Թամարան աղջկան մանկատուն է տվել և մեկնել Հյուսիս։ Այնտեղ նա նոր ընտանիք է կազմել և տարիներ անց իր մոտ է կանչել հասունացած աղջկան։ Մոր տանը սեր չգտնելով՝ Օլգան սանտեխնիկ Ռոմանի հետ գնում է սիբիրյան շինհրապարակ։ Բայց առաջին դժվարությունները վախեցնում են Ռոմանին, և նա թողնում է Օլգային՝ առանց իմանալու, որ նա երեխայի է սպասում։
Օլգա մնում է ապրելու իր բարեկամների մոտ՝ կոլտնտեսությունում։ Աշխատում է որպես կթվոր, սովորում է հեռակա։ Մի քանի տարի անց Ռոմանը հայտնվում է. նա գտնում է Օլգային և իմանում, որ նա որդի ունի։


== Դերերում ==
Ելենա Դրապեկո – Օլգա Մուրոմցևա
Նադեժդա Ֆեդոսովա – Աննա Միխեևնա
Թամարա Սյոմինա – Թամարա, Օլգայի մայրը
Լեոնիդ Կուրավլյով – Կեշա
Լև Նետվելով – Ռոման Նիկիտիչ Իվանովսկի
Ռոմա Տրուխմանով – Ալյոշա (Լյոնկա)
Ելենա Մաքսիմովա – Գլաֆիրա
Վլադիմիր Ֆերապոնտով – Վիշնյակով, կոլտնտեսության նախագահ
Վալենտինա Անանինա – Լյուդմիլա, կթվորուհի
Անատոլի Վեդենկին – բեռնատարի վարորդ
Վադիմ Զախարչենկո – Վիտալի Սերգեևիչ
Ռաիսա Ռյազանովա – Ռյազանովա
Օլգա Խորկովա – Կեշայի մայրը
Վիկտոր Շուլգին – Լեոնիդ Պետրովիչ, մանկատան տնօրեն
Պավլիկ Պրոտասով – Տոլիկ
Պյոտր Կոնոնիխին – էպիզոդ
Սերգեյ Պրիսելկով – Ալեքսեյ, Օլյայի հայր
Գալինա Կոմարովա – էպիզոդ
Իննա Ֆեոդորովա – տան տիրուհին
Լյուբա Կիկտենկո – էպիզոդ
Գ. Կուրտիլինա – էպիզոդ
Մ. Պետրովա – էպիզոդ
Վ. Ստրոկով – էպիզոդ
Վ. Վալովիկ – էպիզոդ


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Էդգար Սմիռնով
Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Շամշուրին
Օպերատոր՝ Իգոր Մելնիկով
Կոմպոզիտոր՝ Գրիգորի Պոնոմարենկո
Նկարիչ՝ Սերգեյ Պորտնոյ
Տնօրեն՝ Վիտալի Բոգուսլավսկի


== Փաստեր ==
Սիբիրյան շինհրապարակի էպիզոդները պլանավորվել է նկարահանել Տոմսկի մարզի Ստրեժևոյ քաղաքում, սակայն անհայտ պատճառներով նկարահանող խումբն այդպես էլ չի հասել Ստրեժևոյ, և այդ դրվագները նկարահանվել են Ստրեժևոյից մոտ քառասուն կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Նիժնեվարտովսկում (Խանտի-Մանսիական ինքնավար շրջան), բայց միևնույն ժամանակ ֆիլմի վերջում Ստրեժևոյ քաղաքը, այնուամենայնիվ, հիշատակվում է։


== Ծանոթագրություններ ==
Պրեշանա

Պրեշանա (կատ.՝ Preixana), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Լեյդա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ուրժել շրջանում։ Տարածքը կազմում է 21,5 կմ²։ Բնակչությունը՝ 437 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Datos generales Archived 2008-05-13 at the Wayback Machine.
Datos estadísticos
Էստոնական ճարտարապետության թանգարան

Էստոնական ճարտարապետության թանգարան (էստ․՝ Eesti Arhitektuurimuuseum), ճարտարապետության թանգարան Էստոնիայի մայրաքաղաք Տալլինում։ Գտնվում է Ռոտերմեն թաղամասում։ Թանգարանը համարվում է Ճարտարապետական թանգարանների միջազգային կոնֆեդերացիայի (ICAM) անդամ։


== Պատմություն ==
Թանգարանը հիմնադրվել է 1991 թվականի հունվարի 1-ին՝ փաստաթղթավորելու, պահպանելու և այցելուներին տեղեկացնելու Էստոնիայի ճարտարապետության պատմության և նրա ներկայիս զարգացման մասին։ Թանգարանն իր գործունեությունն սկսել է Կուլի 7 (Kooli 7) ժամանակավոր վայրում, որտեղ հավաքածուները տեղավորված էին միջնադարյան Loewenschede աշտարակում։ 1996 թվականին թանգարանը տեղափոխվեց Rotermann Salt Storage (Ռոտերմեն աղի պահեստավորման վայր) և հանրության համար բացվեց 1996 թվականի հունիսի 7-ին։


== Շենք ==
Շենքի կամարակապ նկուղը, որը կառուցվել է ըստ բալթիկ-գերմանացի ինժեներ Էրնստ Բուստեդի կողմից կազմված նախագծի, եղել է  աղի պահեստավորման վայր։ Շենքը վերակառուցվել է 1995–1996 թվականներին Urbel & Peil ճարտարապետական ընկերության ճարտարապետներ  Ուլո Պեյլի և Տասո Մահարի (ներքին հարդարման ճարտարապետ) նախագծով։ Վերակառուցման ընթացքում նախկին մեկհարկանի շենքը բաժանվեց բազմաթիվ հարկերի՝ միջանկյալ առաստաղով և սրահներով՝ տարածք ապահովելով բազմաբնույթ ցուցահանդեսների համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.arhitektuurimuuseum.ee/en/ Էստոնական ճարտարապետության թանգարան. պաշտոնական կայք
Գրեգ Օռլոֆ

Գրեգ Օռլոֆ (անգլ.՝ Greg Orloff, դեկտեմբերի 11, 1959(1959-12-11), Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի հնչյունային օպերատոր։ Հաղթել է օսկար լավագույն ձայնադրման համար և այդ անվանակարգում առաջադրվել է երեք այլ մրցանակների։ Նա նաև հաղթել է Բրիտանական ակադեմիայի մրցանակ և այդ անվանակարգում առաջադրվել ևս երեք անգամ։ Հաղթել է երկու Աուդիո հասարակության մրցանակ և այդ անվանակարգում առաջադրվել ևս 6 անգամ։ Նա նաև առաջադրվել է վեց Էմմի մրցանակների։ Գրեգը հայտնի է Կոեն եղբայրների և Ադամ Սենդլերի հետ հաճախակի համագործակցությամբ։ Գրեգ Օռլոֆը սցենարիստ Ջոն Օռլոֆի եղբայրն է։


== Ընտրյալ ֆիլմագրություն ==
Օռլոֆը հաղթել օսկար և առաջադրվել է երեք այլ մրացանակների։

ՀաղթանակՌեյ (2004)ԱռաջադրվածՍա ծերերի տեղը չէ (2007)
Երկաթե բուռ (2010)
Լյուին Դևիսի մեջ (2013)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Greg Orloff Internet Movie Database կայքում
Հարթ խխունջ

Հարթ խխունջ (լատ.՝ Gyraulus laevis), տափակ խխունջների ընտանիքին պատկանող փափկամարմին կենդանի։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Խեցին դեղնաեղջրագույն և սկավառալաձև է, լայնությունը մինչև 4 մմ է, իսկ բարձրությունը՝ մինչև 1 մմ, 4 արագ աճող պտույտներով մակերեսն առանց պարուրաձև մանրագծերի է և հարթ։ Վերջին պտույտը, որը վերևից գտնվում է ելանցքի մոտ, 1,8 անգամ նախավերջինից լայն է։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Եվրոպայում, Արևմտյան Աֆրիկայում, Արևմտյան Սիբիրում և Անդրկովկասում։ Հայաստանում հայտնի է միայն Սևանա լճի մոտակայքում գտնվող ոչ խոշոր ջրամբարներից, Սևան քաղաքի և Նորաշեն գյուղի մոտակայքից, Հրազդան գետի ակունքներից։


== Էկոլոգիա ==
Ապրում են աղբյուրամերձ ճահիճներում։ Կենսաբանական առանձնահատուկությունները հայտնի չեն։


== Պահպանություն ==
Ոչ մեծ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանություն միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։
Թվաքանակը տարծման վայրերում բավականաչափ բարձր էր։ Հայաստանում վերջին 50 տարիների ընթացքում չի հավաքվել։
Վտանգման հիմնական գործոններից է՝ Սևանա լճի մակարդակի իջեցման պատճառով ջրամաբարների հիդրոլոգիական ռեժիմի խախտումը։
Պահպանվում է «Սևան» ազգային պարկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Էմերլիկ

Էմերլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի  Մարաշի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վարդան Սարգսյան (այլ կիրառումներ)

Վարդան Սարգսյան անունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Վարդան Խորենի Սարգսյան  (1919 - 1964), ճարտարապետ։
Վարդան Սարգսի Սարգսյան  (1892-1978), հայ խմբավար և երգահան։
Պակո Տոուս

Ֆրանցիսկո Մարտինեզ Տոուս (իսպ.՝ Francisco Martínez Tous; փետրվարի 10, 1964(1964-02-10), Սևիլյա, Իսպանիա), առավել հայտնի է որպես Պակո Տոուս, իսպանացի դերասան։ Նա հայտնի է դարձել կատարելով Պակոյի դերը «Պակոյի մարդիկ» (իսպ.՝ Los hombres de Paco) և Ագուստին «Մոսկվա» Ռամոսի դերը «Թղթե տունը» (իսպ.՝ La casa de papel) հեռուստասերիալներում։


== Վաղ տարիներ ==
Տոուսը ծնվել է իսպանական Սևիլյա քաղաքում և մեծացել Կադիս պրովինցիայի Էլ Պուերտո դե Սանտա Մարիա քաղաքում։


== Անձնական կյանք ==
Տոուսը Մակարենայի հույսի կույսի եղբայրության անդամ է։
Նա պարգևատրվել է Անդալուսիայի շքանշանով 2018 թվականին։
Պակոն երկու երեխա ունի՝ որդի և դուստր։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստատեսություն ===


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պակո Տոուս Internet Movie Database կայքում
Պակո Տոուս Թվիթթերում
Մայլան

Մայլան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում։ Գտնվում էր գետակի հովտում, Սղերդ քաղաքից հարավ-արևելք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շիրին բինթ Շամուն

Շիրին բինթ Շամուն (արաբ․՝ سيرين بنت شمعون‎‎, 7-րդ դար - 7-րդ դար), եգիպտացի ուղղափառ ղպտի, Մարիա ալ-Կիբտիայի քույրը, Մուհամմադ մարգարեի հարճը, Հասսան իբն Սաբիթի կինը։


== Կենսագրություն ==
Շիրինի հորը կոչում էին Շամուն, նա հեղինակավոր ղպտի քրիստոնյաներից մեկն էր։ Մայրն ուներ հռոմեական ծագում։
627 թվականին (Հիջրայի 6 թվականին) Մուհամմադ մարգարեն նամակ է ուղարկել Մերձավոր Արևելքի իշխանավորներին, որով նրանց տեղեկացրել է նոր հավատքի հայտնվելու մասին և հրավիրել միանալ նրան։ Եգիպտոսի տիրակալ Մուկաուկիսին նամակը հասցրել էր Հատիբ իբն Աբու Բալտան։ Ի պատասխան նամակին՝ Մուկաուկիսն ուղարկել է նվերներ, որոնց թվում եղել են երկու ստրկուհիներ (Մարիա և Շիրին), Մաբուր անունով ստրուկը, հազար միսքալ ոսկի, ատլասե քսան հագուստ, Դալդալ անունով ջորի և Յաֆուր անունով ավանակ։ Մեդինայի ճանապարհին Հատիբ իբն Աբու Բալտան զրուցել է ստրուկների հետ։ Երկու աղջիկներն էլ ընդունել են իսլամն ու Մեդինա մտել որպես մուսուլման հավատացյալներ։ Նույն թվականին մեդինացի բանաստեղծ Հասսան իբն Սաբիթը մասնակցել է Մուհամմադ մարգարեի կնոջ՝ Աիշա բինտ Աբու Բաքրի զրպարտության պատմությանը։ Սաֆվան իբն Մուքատիլը հարձակվել է Հասսանի վրա, վերջինս վնասվածք է ստացել։ Որպես փոխհատուցում Հասսանին նվիրել են Յարահի պալատն ու Շիրինին։
Հասսանն ու Շիրինն ունեցել են մեկ որդի՝ Աբդուլրահման իբն Հասսան իբն Սաբիթը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տամիկու (գյուղ, Վիննի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏամիկուՏամիկու (էստ․՝ Tammiku), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Վիննի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Չինու

Չինու (իսպ.՝ Chinú), քաղաք և մունիցիպալիտետ Կոլումբիայի հյուսիսում ՝ Կորդոբայի դեպարտամենտում։


== Պատմություն ==
Բնակավայրը, որից քաղաքը հետագայում աճել է, հիմնադրվել է 1534 թվականի հունվարի 24-ին՝ Դոն Ալոնսո դե Հերեդիայի կողմից։ Չինուի մունիցիպալիտետը որպես առանձին վարչական միավոր ստեղծվել է 1883 թվականին։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Չինուի մունիցիպալիտետ քաղաքը գտնվում է դեպարտամենտի հյուսիս-արևելքում, Կարիբյան լեռնաշխարհի սահմաններում, Մոնտերիա քաղաքից մոտ 59 կմ հյուսիս-արևելք։ Բացարձակ բարձրությունը ծովի մակարդակից 121 մետր է։
Չինուի մունիցիպալիտետը արևմուտքում սահմանակից է Սան Անդրես դե Սոտավենտոյի մունիցիպալիտետի տարածքին, հարավ-արևմուտքում ՝ Սիենագա դե Օրոյի մունիցիպալիտետին, հարավում ՝ Սագագունի մունիցիպալիտետին, հյուսիսում և արևելքում՝ Սուրե դեպարտամենտին։ Մունիցիպալիտետի տարածքը 624 կմ² է։


== Բնակչություն ==
Քաղաքի և քաղաքապետարանի համատեղ բնակչությունը 2015 թվականին կազմել է 48 304 մարդ, ըստ Կոլումբիայի վիճակագրության ազգային վարչակազմի։ Քաղաքապետարանի բնակչության դինամիկան ըստ տարիների.

2005 թվականի մարդահամարի համաձայն տղամարդիկ կազմել են Չինուի բնակչության 50.9% -ը, կանայք ՝ համապատասխանաբար 49.1%: Ռասայականորեն, սպիտակամորթներն ու մետիսները կազմել են քաղաքի բնակչության 56% -ը, հնդիկները `41%, սևամորթները, մուլատները՝ 3%: Գրագիտության մակարդակը ողջ բնակչության համար կազմել է 83.4%:


== Տնտեսություն ==
Չինուի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության վրա։ Մունիցիպալիտետը արտադրում է նաև կաշվե կոշիկ, կերամիկա և տեքստիլ։
Քաղաքային և քաղաքային ձեռնարկությունների ընդհանուր թվի 65,5% -ը առևտրային ձեռնարկություններ են, 19.4% -ը` ծառայություններ մատուցող ձեռնարկություններ, 14.6%-ը` արդյունաբերական ձեռնարկություններ, 0,5% -ը `տնտեսության այլ ոլորտների ձեռնարկություններ։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքով անցնում է համար 25 ազգային մայրուղին (իսպ. ՝ Ruta Nacional 25):


== Ծանոթագրություններ ==
1777

1777 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1777 թվականն է, 
XVIII դարի 77-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Օգոստոսի 14 - Հանս Քրիստիան Էրստեդ, դանիացի ֆիզիկոս և քիմիկոս (մահ.՝ մարտի 9, 1851)։
Դեկտեմբերի 12 (23), Ալեքսանդր I, Ռուսաստանի կայսր (մահ.՝ նոյեմբերի 19 (դեկտեմբերի 1), 1825)


== Մահեր ==
Ալեքսանդր Սումարոկով, ռուս գրող
Սիրամարգի լեռ

Սիրամարգի լեռ (լատ.՝ Pavonis Mons), հանգած հրաբուխ Մարս մոլորակի վրա, տեղակայված է Թարսիս նահանգում, Մարսի հասարակածի մոտ, 1,48 ° հս. լայն. և 247.04 ° արևելյան երկայն. կոորդինատներում։ Սիրամարգի լեռը ամենափոքրն է Թարսիսի հրաբուխներից, նրա տրամագիծը կազմում է 375 կմ, իսկ բարձրությունը 14 կմ։ Որպես վահանաձև հրաբուխ, Սիրամարգի լեռը ունի չափազանց փոքր բարձրություն, նրա ստորոտների թեքությունը միջինում կազմում է ընդամենը 4°: Լեռան գագաթը ունի շրջանաձև կալդերա, որի տրամագիծն է 47 կմ և խորությունը համարյա 5 կմ։ Ավելի մեծ ու ծանծաղ իջվածք կա անմիջապես կալդերայից հյուսիս-արևելք։ Այն ունի մոտ 90 կմ տրամագիծ և ավելի բարդ կառուցվածք քան կալդերան։
Նրանից հյուսիս գտնվում է Ասկրիաուս լեռը, իսկ հարավ՝ Արսիա լեռը։ Արեգակնային համակարգում ամենամեծ Օլիմպոս հրաբուխը, գտնվում է նրանից հյուսիս-արևմուտք։
Սիրամարգի լեռան գագաթի մոտ մթնոլորտային ճնշումը կազմում է մոտ 130 Պա (1,3 մԲար) ՆԱՍԱ-ի տվյալները 0.7 ° հս. լայն. և 245.9 ° արևելյան երկայն., 13368 մետրի վրա։ Համեմատության համար, Երկրի վրա գտնվող ամենաբարձր լեռը, Էվերեստը ունի 8,848 կմ բարձրություն ծովի մակարդակից։


== Տես նաև ==
Օլիմպոս (Մարս)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարսի վրա հրաբուխների մասին Archived 2004-06-03 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Հանրամատչելի հոդված մոլորակների հրաբխային գործունեության մասին Archived 2008-02-27 at the Wayback Machine.
Ֆիննական գրականության ընկերություն

Ֆիննական գրականության ընկերություն (ֆիններեն՝ Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, կրճատ` SKS), կազմակերպություն է Ֆինլանդիայում, որը զբաղվում է գիտական, մշակութային, կրթական աշխատանքներով, ինչպես նաև` գրքերի հրատարակչությամբ:


== Նպատակներ և գործունեություն ==
Ֆիննական գրականության ընկերության կողմից սահմանած հիմնական նպատակներն են` ֆիննական մշակույթի զարգացումը, ֆիննական մշակութային ժառանգության պահպանումը, հատկապես` ֆիններենի, ֆինն գրականության, ավանդույթների բնագավառներում, ինչպես նաև` այս ժառանգության ուսումնասիրության արդյունքների տարածումը:
«Ֆիննական գրականության ընկերությունն» ունի գրական արխիվ, բանահյուսության արխիվ, ժողովրդական ստեղծագործությունների արխիվ Յոենսուուում, գրադարան, հրատարակչությունների բաժին, ինչպես նաև` Ֆիննական գրականության կենտրոն (ֆիններեն՝ Suomen kirjallisuuden tiedotuskeskus), որն ավելի հայտնի է իր անգլերեն FILI հապավումով (անգլ.՝ Finnish Literature Exchange): Ընկերության գլխավոր շենքը գտնվում է Հելսինկի քաղաքի Կրուունունխակի շրջանում, հասցեն` Հալլիտուսկատու, տուն 1-ին:


== Պատմություն ==
Ֆիննական գրականության ընկերությունը հիմնադրվել է 1831 թվականին, Հելսինկիի համալսարանի հետ կապ ունեցող անձանց կողմից, որոնք հետաքրքրվում էին ֆիններենով և համարում, որ ֆիններենի զարգացման միջոցով կարելի է արթնացնել ֆիննական ազգային ինքնագիտակցությունը: Առաջին հանդիպումը տեղի է ունեցել 1831 թվականի փետրվարի 16-ին, ֆիններենի ուսուցիչ Կառլ Կեկմանի տանը:
19-րդ  դարում ընկերության առաջնորդների թվում կարելի էր նշել ֆիննական մշակույթի այնպիսի նշանավոր գործիչների, ինչպիսիք են` Էլիաս Լյոնրոտը, Յոհան Սնելմանը և Գևորգ Զախարիսը: Հետաքրքիր է, որ kirjallisuus (գրականություն) բառը, որն առկա է ընկերության անվանման մեջ, հորինվել է հենց Էլիաս Լյոնորտի կողմից:
Առավել նշանակալից հրապարակումները իրականացվել են ընկերության գործունեության առաջին տասնամյակում: Դրանց կարելի է դասել Կալեվալա էպոսի առաջին և երկրորդ հրապարակությունները (1835 և 1849), «Կանտելետար կամ Ֆինլանդիայի ժողովրդի հին երգեր» ռուների հավաքածուն (1840), ինչպես նաև` Ալեքսիս Կիվիի «Յոթ եղբայրներ» վեպը (1870):


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
История «Общества финской литературы» на сайте Общества(ֆին.) (Ստուգված է 13 Նոյեմբերի 2010)
Здание «Общества финской литературы»(չաշխատող հղում)(անգլ.) (Ստուգված է 13 Նոյեմբերի 2010)
Архив народного творчества в Йоэнсуу (ֆին.)(շվեդ.)(անգլ.) (Ստուգված է 13 Նոյեմբերի 2010)
Հոլդի (այլ կիրառումներ)

Հոլդի անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Հոլդի - գյուղ Էստոնիայի Հաանյա շրջանի կազմում։
Հոլդի - գյուղ Էստոնիայի Մեռեմյաե շրջանի կազմում։
Դալենայմ

Դալենայմ (ֆր.՝ Dahlenheim), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 658 մարդ, բնակչության խտությունը` 122.99 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.35 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 380 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 18 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 454 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 355-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 99։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 355 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 345 անձ (182 տղամարդ և 163 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (5 տղամարդ և 5 կին)։ 99 անաշխատունակներից 37-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 39-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Էմիլ Շարտիե

Էմիլ-Օգյուստ Շարտիե (Émile-Auguste Chartier, ֆր․ [ʃaʁtje], մարտի 3, 1868(1868-03-03), Մորտայն-օ-Պերշ - հունիսի 2, 1951(1951-06-02)[…], Լե Վեզինե), ֆրանսիացի փիլիսոփա, ժուռնալիստ և խաղաղության ջատագով (pacifist): Իր կեղծանունն ընտրել է ի պատիվ XV դարի շոտլանդացի բանաստեղծ Ալեն Շարտիեի։


== Վաղ տարիները ==
Ալենը Ալանսոնի լիցեյ է ընդունվում 1881 թվականին և այնտեղ սովորում հինգ տարի։ 1953 թ․ հունիսի 13-ին լիցեյն, ի պատիվ փիլիսոփայի, վերանվանվում է իր անունով։


== Կարիերան ==
Բարձրագույն մանկավարժական դպրոցում (École Normale Supérieure) որակավորում և փիլիսոփայությունից դասավանդման իրավունք (agrégation) ստանալուց հետո նա դասավանդում է տարբեր հաստատություններում․ Պոնտիվի (Pontivy), Լորյան (Lorient), Պիեռ Կոռնեյի լիցեյ (Lycée Pierre-Corneille)՝ Ռուանում, և Կոնդորսեի լիցեյ, Միշլեի լիցեյ՝ Փարիզում։ 1903 թվականից թղթակցել է մի քանի լրագրերի հետ․ այդ ժամանակ էլ տպագրվում է Ալեն կեղծանունով։ Սովորաբար թե՛ աշակերտների, թե՛ այլոց կողմից հիշատակվում է իբրև Ալեն։


== Հետպատերազմյան ժամանակաշրջանը և Երկրորդ աշխարհամարտը ==
Առաջին աշխարհամարտի դաժանություն տեսնելով, Ալենը 1921 թ․ հրատարակում է իր «Մարսը կամ դատապարտված պատերազմը» պամֆլետը։ Քաղաքական պլանում նա սկսում է արմատական շարժումից՝ հօգուտ ազատական հանրապետության, որը խստորենս կկառավարվեր ժողովրդի կողմից։ 1927 թ․ նա ստորագրում է մի հանրագիր (պետիցիա)՝ ընդդեմ պատերազմական ժամանակներում ազգի համընդհանուր կազմակերպման մասին օրենքի, որը չեղարկում է ամենայն ինտելեկտուալ անկախությունը և ամենայն համոզմունքների ազատությունը։ Նրա անունը հիշատակվում է Լյուսիեն Դեկավի, Լուի Գիյուի, Անրի Պուլյեյի, Ժյուլ Ռոմենի, Սևերնիի (Կառոլինա Ռեմիի)․․․ երիտասարդ մանկավարժականներ Ռայմոն Առոնի և Ժան-Պոլ Սարտրի անունների հետ։ Մինչև 1930-ական թթ․ վերջը նրա ստեղծագործությունները նվիրված կլինի հանուն խաղաղության և ընդդեմ ֆաշիզմի վերելքի պայքարով։


== Մահը ==
Հուղարկավորված է Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը։


== Ժառանգությունը ==
Այսօր երեք ասոցիացիաներ օգնում են, որպեսզի տարածվեն Էմիլ Շատյեի ստեղծագործությունները՝ իրենց վրա վերցնելով տպագրված և անտիպ ստեղծագործությունների վերահրատարակությունների ծախսը։ Ալենի ինստիտուտը ղեկավարում է գրական ստեղծագործությունների կառավարիչը։  Ալենի ընկերների ասոցիացիան և Ալենի ու Մորտայնի թանգարանի ընկերների ասոցիացիան) հավերժացնում են նրա հիշատակը։


== Ստեղծագործությունները ==


== Կենսագրությունը ==
Sous la direction de Michel Murat et Frédéric Worms, Alain, littérature et philosophie mêlées, éditions rue d'Ulm, 222pages, 2012 978-27288-0469-6
Emmanuel Blondel, Philippe Monart et Cécile-Anne Sibout, Alain et Rouen 1900-1914, PTC, 2007 978-2-35038-025-4
Baptiste Jacomino, Apprendre à philosopher avec Alain, Ellipses 2009,186 pages 978-2-7298-5215-3
Textes réunis par André Comte-Sponville, Alain, Revue internationale de philosophie, mars 2001, 165 pages 90-71868-45-1
André Maurois, Alain, Editions Domat, 1950, 150 pages
Olivier Reboul, L'élan humain ou l'éducation selon Alain, Paris : éd. J. Vrin ; Montréal : Presses de l'Université de Montréal, 1974, coll. L'Enfant Կաղապար:NuméroXVI.Կաղապար:Commentaire biblio
André Sernin, Alain, un sage dans la cité, Robert Laffont 1985, 478 pages 2-221-01307-7


== Ծանոթագրություններ ==
Ագ Քյոփրի

Ագ Քյոփրի, Ակ Քյոփրի, Աղ Քյոփրի, Աքքարապի, Աքքիփրի, լեռ Վանա լճի ավազանում, Վարագա լեռան հարավ-արևմուտքի ծայրում։ Հիմքով իրար միացած երկու բլուրներ են, կազմված կրաքարերից։ Այստեղից է առաջացել անվան առաջին բաղադրիչը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կասեպեռե

Կասեպեռե (էստ․՝ Kasepere), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Պադիսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 86 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Մոնտե Պասկոալ ազգային պարկ

Մոնտե Պասկոալ ազգային պարկ (պորտ.՝ Parque Nacional e Histórico do Monte Pascoal), ազգային պարկ Բահիա նահանգում, Բրազիլիա։


== Պատմություն ==
Ազգային և պատմական պարկը տեղակայված է Ատլանտյան անտառ բիոմում։ Ընդգրկում է 22332 հա տարածք, որից 8627 հա մասամբ համընկնում է Բարրա Վելյայի տարածքին։ Ստեղծվել է 1961 թվականի նոյեմբերի 29-ին 242 հրամանագրով, որը փոփոխվել է 2000 թվականի ապրիլի 20-ին 3.421 հրամանագրով, և այն կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։ Այն դարձել է Կենտրոնական Ատլանտյան անտառ էկոլոգիական միջանցքի մի մասը, որը ստեղծվել է 2002 թվականին։ Արգելոցը ներառում է Պորտու Սեգուրու և Պրադո մունիցիպալիտետների որոշ հատվածներ՝ Բահիա նահանգում։
Այն Հայտնագործության ափ Ատլանտյան անտառ կոչվող արգելոցների մի մասն է, որը ութ պահպանվող տարածքներից կազմված խումբ է՝ մակերեսը՝ 112000 հա։ Արգելոցները համարվում են Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։ Պարկում է գտնվում Մոնտե Պասկոալ լեռը, որտեղից էլ ծագել է վերջինիս անունը։ Այն առաջին ցամաքն է, որը տեսել է պորտուգալացի հետազոտող Պեդրու Ալվարեշ Կաբրալը։


== Պահպանություն ==
Պարկը դասվում է Բնության պահպանության միջազգային միության II կատեգորիային (ազգային պարկ)։ Նպատակն է՝ պահպանել բնական էկոհամակարգերը և նպաստել գիտական հետազոտությունների զարգացմանը, բնապահպանական կրթական գործունեության բարելավմանը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ ու էկոտուրիզմ։
Արգելոցում պահպանվող թռչուններից են` Amazona rhodocorytha, Buteogallus lacernulatus, փայտփորիկը (Celeus torquatus), կոտինգը (Cotinga maculata), թութակը (Pyrrhura cruentata) և այլն։ Մեկ այլ պաշտպանված տեսակներից են՝ յագուարը  (Panthera onca), պուման (Puma concolor), մեծ զրահակիրը (Priodontes maximus), Mimagoniates sylvicola ձկնատեսակն ու Dinoponera lucida մրջյունը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
 Discovery Coast Atlantic Forest Reserves, UNESCO, http://whc.unesco.org/en/list/892, վերցված է 2016-05-04 
Lamas, Ivana Reis; Crepaldi, Maria Otávia; Mesquita, Carlos Alberto Bernardo (2015) (portuguese), Uma Rede no Corredor, Conservação Internacional (CI-Brasil), ISBN 978-85-98830-28-5, http://www.conservation.org/global/brasil/publicacoes/Documents/Uma%20Rede%20no%20Corredor.pdf, վերցված է 2016-10-22 
 (portuguese) Parna Histórico do Monte Pascoal, Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2020-06-30-ին, https://web.archive.org/web/20200630234645/https://www.icmbio.gov.br/portal/unidadesdeconservacao/biomas-brasileiros/mata-atlantica/unidades-de-conservacao-mata-atlantica/2208-parna-historico-do-monte-pascoal, վերցված է 2016-05-04 
 (portuguese) Unidade de Conservação: Parque Nacional do Monte Pascoal, MMA: Ministério do Meio Ambiente, http://sistemas.mma.gov.br/cnuc/index.php?ido=relatorioparametrizado.exibeRelatorio&relatorioPadrao=true&idUc=182, վերցված է 2016-05-04
Ռամզան Քադիրով

Ռամզան Ախմատովիչ Քադիրով (ռուս.՝ Рамзан Ахматович Кадыров, չեչ.` Къадар АхIмат-кIант Ръамазан, հոկտեմբերի 5, 1976(1976-10-05), Ախմատ-ԻՈՒրտ, Շալինսկի շրջան, Չեչենա-ինգուշական ԻԽՍՀ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Չեչնիայի ներկայիս նախագահ (2007 թվականի փետրվարի 15-ից) և նախկին չեչեն ապստամբ, Միասնական Ռուսաստան կուսակցության գերագույն խորհրդի անդամ, Ռուսաստանի Դաշնության հերոս (2004)։ Չեչնիայի առաջին նախագահ Ախմատ Քադիրովի որդին է։
Առաջին չեչենական պատերազմի ժամանակաշրջանում մասնակցել է մարտական գործողություններին դաշնային զորքերի դեմ, իսկ Երկրորդ չեչենական պատերազմի ժամանակ անցել է դաշնային կառավարության կողմը։ Ախմատ Քադիրովի նախագահության ժամանակաշրջանում զբաղեցրել է Չեչնիայի նախագահի անվտանգության ծառայության ղեկավարի պաշտոնը։ 2005-2007 թվականներին եղել է Չեչնիայի Հանրապետության կառավարության ղեկավարի պաշտոնը։ Եղել է ոստիկանության Գեներալ-մայոր (2009)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2007-04-16 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Կրյուկովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրյուկովոԿրյուկովո (ռուս.՝ Крюково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 21 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(4915) Սոլժենիցին

(4915) Սոլժենիցին (անգլ.՝ Solzhenitsyn), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1969 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,066353 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1796 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,9531 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1961,24 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,183557 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,84° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4915) Սոլժենիցին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օլտրե իլ Կոլե

Օլտրե իլ Կոլե (իտալերեն՝ Oltre il Colle), կոմունա Իտալիայում, Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում։
Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 1081 մարդ, խտությունը՝ 89 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 12 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 24013։ Հեռախոսային կոդ՝ 0345։
Բնակավայրի հովանավորն է ՝ Բարդուղիմեոս առաքյալը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 0345 95015
Էլեկտրոնային հասցե։ info@comune.oltreilcolle.bg.it
Գլխավոր կայք։ http://www.comune.oltreilcolle.bg.it/


== Արատաքին հղումներ ==
Բնակավայրի գլախովր կայք (իտալ.)
Վիճակագրությոան ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Մաշհադ

Մաշհադ (պարսկերեն՝ مشهد), քաղաք Իրանի Իսլամական Հանրապետության հյուսիս-արևելքում՝ Քաշաֆռուդ գետի հովտում։ Վարչականորեն գտնվում է  Ռազավի Խորասան նահանգում, հանդիսանում է դրա կենտրոնը։ Բնակչության թվով (3,001,184՝ 2016 թվականի մարդահամար) երկրորդն է մայրաքաղաք Թեհրանից հետո, համարվում է Իրանի «հոգևոր մայրաքաղաքը»։  
Քաղաքում է գտնվում շիա իսլամի ութերորդ իմամի՝ Ռեզայի դամբարանը և Գոհարշադ մզկիթը։ Իմամի նահատակության արդյունքում տարածքը և քաղաքը կոչվեց «Մաշհադ», այսինքն ՝ նահատակության վայր։ Տարեկան 30 միլիոն տեղացի և 1 միլիոն արտաքին ուխտագնաց այցելում են Մաշհադ։ Աբբասյան խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդը նույնպես թաղված է այդտեղ։ Ժամանակին եղել է խոշոր օազիս Մետաքսի ճանապարհին՝ Իրանից դեպի Միջին Ասիա (Մերվ և Սամարղանդ) ճանապարհին։ Զարգացած միջնադարում ղեկավարվել է մուսուլման բազմազգ նվաճողների կողմից, իսկ ուշ միջնադարում եղել է Աֆշարների մայրաքաղաքը։

Ավտոճանապարհների հանգույց է, ունի երկաթուղային կայարան։ Երկրի հյուսիսարևելյան մասի առևտրաարդյունաբերական կենտրոնն է։ Կա մետաղամշակություն, տեքստիլ, կաշվի-կոշիկի, սննդի արդյունաբերություն, շինանյութերի արտադրություն, տնայնագործություն (փիրուզի մշակում, գորգագործություն են)։ Ունի համալսարան։ Շիա մուսուլմանների ուխտագնացության կենտրոն է։ Առաջին անգամ հիշատակվել է X դարում։

Մաշհադի մյուս ճարատարապետական հուշարձաններից են մզկիթներ (Գոհար-շադ, 1405-1418), մեդրեսը (XV դ.), աղոթարաններ, սրբարաններ, գրադարաններ, կարավանատներ։ XX դ. կառույցներից են Նադիր շահի դամբարանը (1961 թվական)՝ շահի հեծյալ արձանով, հիվանդանոցը (1965 տվական)։ Մաշհադի շրջակայքում են՝ Մուսալլա մզկիթը (1676 թվական), Խոջա Ռաբիի դամբարանը, Ֆիրդուսի գերեզմանը (տապանատաղավարը՝ 1934 թվական)։


== Տես նաև ==
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյմս Ֆերգասոն

Ջեյմս Լի Ֆերգասոն (անգլ.՝ James Fergason, հունվարի 12, 1934(1934-01-12), Wakenda, Քերոլ շրջան, Միսսուրի, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 9, 2008(2008-12-09)), ամերիկացի գյուտարար և ձեռնարկատեր։ Գյուտարարների ազգային փառքի սրահի անդամ։ Ամենահայտնի աշխատանքը բարելավված հեղուկ բյուրեղային էկրանն է կամ LCD-ն։ Ունի ԱՄՆ-ի ավելի քան հարյուր արտոնագրիր։
Ծնվել է Միսուրի նահանգի Ուոքենդ փոքրիկ քաղաքի մոտ գտնվող ֆերմայում։ Սովորել է գյուղական դպրոցում մինչև 7-րդ դասարան, երբ նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Քերոլ շրջան։ 1952 թվականին ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Միսսուրիի համալսարանը։ 1956 թվականին ֆիզիկայի ոլորտում ստացել է բակալավրի աստիճան։
Բանակում ծառայելուց հետո Ջեյմսն աշխատել է Փենսիլվանիա նահանգի Westinghouse հետազոտական լաբորատորիայում։ Westinghouse-ում  սկսել է իր պիոներական աշխատանքը խոլեստերիկ հեղուկ բյուրեղների վրա՝ կազմելով այս տեխնոլոգիայի գործնական օգտագործման առաջին հետազոտական խումբը։ 1963 թվականին այդ աշխատանքի համար ստացել է իր առաջին արտոնագիրը (ԱՄՆ արտոնագիր 3114836)։
Ֆերգասոնը ստացել է ավելի քան 150  ԱՄՆ արտոնագիր և ավելի քան 500 արտասահմանյան արտոնագիր։ Նա ընդգրկվել է գյուտարարների ազգային փառքի սրահում։ 2001 թվականին արժանացել է Միսսուրիի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչման, 2006 թվականին նրան շնորհվել է Լեմելսոնի մրցանակը, 2007 թվականին պարգևատրվել է Ռիչարդսոնի մեդալով, իսկ 2008 թվականին ստացել է էլեկտրատեխնիկայի և ռադիոէլեկտրոնիկայի ինժեներների ինստիտուտի մեդալը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
James Fergason (National Inventors Hall of Fame)
Liquid Crystal Display — James Fergason(չաշխատող հղում) (About.com Inventors)
James Fergason invented an improved liquid display (Lemelson Center, Smithsonian Institution)
James Fergason: Liquid Crystal Display (LCD) (Lemelson-MIT Program)
Dr. James Fergason Full Biography (Fergason Patent Properties LLC.)
James Fergason (Lemelson-MIT Prize)
Father of LCD Honoured (IEEE Award)
Dr. James L. Fergason Obituary (San Jose Mercury News)