Ֆրանցիսկ II

Ֆրանցիսկ II (Ֆրանսուա II )(ֆր.՝ François II,հունվարի 19, 1544, Ֆոնտենբլո - դեկտեմբերի 5, 1560, Օռլեան), միապետ Վալուա դինաստիայից։ 1558 թ.-ի ապրիլի 24-ից Շոտլանդիայի արքա կոնսորտ և 1559 թ.-ի հուլիսի 10-ից Ֆրանսիայի թագավոր։


== Կենսագրություն ==


=== Մանկություն ===

Ֆրանցիսկ 2-ը Հենրի II-ի (Ֆրանսիայի թագավոր) ավագ որդին, անվանվել է պապի՝ Ֆրանցիսկ I-ի պատվին։Ծնվել է 1544 թվականի հունվարի 19-ին, Հենրի II թագավորի և նրա կնոջ՝թագուհի Եկատերինա Մեդիչիի որդին երկար սպասված առաջնեկը և ժառանգորդը:Ֆրանցիսկը սկզբում մեծացել է Սեն Ժերմեն-ան-Լայե դղյակում։  Նա մկրտվել է 1544 թվականի փետրվարի 10-ին:1558 թ.-ի ապրիլի 24-ին ամուսնացել է Շոտլանդիայի երիտասարդ թագուհու՝ Մարի Ստյուարտի հետ(նրա երեք ամուսիններից առաջինն էր) և ամուսնությունից հետո դարձել Շոտլանդիայի արքա կոնսորտ։ Այդ ամուսնության մասին համաձայնության էին եկել դեռ 1548 թ.-ի հունվարի 27-ին, երբ փեսացուն և հարսնացուն համապատասխանաբար 4 և 6 տարեկան էին։ Հետագա տաս տարիների ընթացքում Մարին դաստիարակվել է ֆրանսիական պալատում։


=== Անցումը գահին ===
Ֆրանցիսկը շուրջ 15 տարի բավականին հիվանդ դեռահաս է եղել։ 1559 թ.-ի հուլիսի 10-ին Հենրի II-ի հետ տեղի ունեցած դժբախտ պատահարը բարձրացրեց նրան Ֆրանսիայի գահին։ Ֆրանցիսկը թագադրվեց սեպտեմբերի 21-ին Ռեյմսում։ Ըստ ֆրանսիական օրենքի նա արդեն չափահաս էր, սակայն ոչ ոքի համար գաղտնիք չէր, որ նա չէր կարող և չէր ուզում թագավորել առանց կողմնակի օգնության։ Ֆրանցիսկը չէր զբաղվում քաղաքական գործերով՝ հանձնելով դրանք Մարիի մորեղբայրներ՝ Ֆրանսուա և Կարլ դե Գիզներին։ Որդու վրա մեծ ազդեցություն ուներ նաև նրա մայրը՝ Եկատերինա Մեդիչին։ Թագավորը ոչ մի գործի չէր մասնակցում և ամբողջ ժամանակը ծախսում էր քաղաքից դուրս պալատներում  խրախճանքների և որսորդության վրա։


=== Կրոնական քաղաքականությունը ===
Գիզերը խիստ կաթոլիկներ էին այդ իսկ պատճառով նրանց ազդեցությունն ավելի շատ երևում էր կրոնական քաղաքականության ոլորտում։ Նրանք Ֆրանցիսկին դրդեցին շարունակել հոր՝ Հենրի Երկրորդի քաղաքականությունը, ով 1559 թ.-ին հրամայել մահապատիժ կիրառել բոլոր հերետիկոսների նկատմամբ:Այժմ ավելացել էին այլ պայմաններ բողոքականների տները պիտի ավերվեին և գաղտնի հավաքների բոլոր մասնակիցները պետք է մահապատժի ենթարկվեին։ Այս ամենը հանգեցրեց բողոքականների կողմից պատասխան գործողությունների։

Բողոքական կուսակցությունը ղեկավարում էին երկու արքայազններ Բուրբոնների տոհմից՝ Նավառայի թագավոր Անտուան դե Բուրբոնը և նրա եղբայրը Լյուդովիկոս Կոնդեն։ Մեծ դեր է կատարել նաև ծովակալ Գասպար դե Կոլինին։ Նրանք անուղղակի մասնակցություն ունեին Նանտում տեղի ունենալիք այսպես կոչված Ամբուազսյան դավադրությունը՝ կազմակերպված գավառակն ազնվական Լա Ռենոդիի կողմից։ Դավադիրները ենթադրում էին բռնել թագավորին և բոլոր պալատականներին Բլոիս ամրոցում և ստիպել, որ նա հրաժարվի կրոնական հալածանքներից և հեռացնի Գիզերին։ Ծրագիրը բացահայտվեց մինչ ի կատար ածվելը, պալատականները թաքնվեցին Ամբուազում։ Լա Ռենոդիի ծրագիրը ձախողվեց՝ նրա մարդիկ ջախջախվեցին իսկ ինքն ընկավ մարտում։ Բազմաթիվ բողոքականներ մեղադրվեցին հայրենիքի դավաճանության մեջ և ենթարկվեցին մահապատժի առանց որևէ դատի։ 1560 թ.-ի դեկտեմբերին կալանավորեցին Անտուան դե Բուրբոնին և արքայազն Կոնդեին, ովքեր եկել էին Օռլեան Գլխավոր շտատների հավաքին։ Երկուսն էլ դատապարտվեցին մահապատժի, սակայն Եկատերինա Մեդիչիի և Ֆրանսիայի կանցլեր Միշել դե լ’Օպիտալի միջնորդությամբ խուսափեցին շտապ մահապատժից։


=== Ֆրանցիսկի մահ ===

Այս իրադարձությունների ընթացքում Ֆրանցիսկը հանկարծակի հիվանդացավ և ստացավ ձախ ականջի բորբոքում։ Երկու շաբաթից ավելի քիչ հիվանդ լինելուց հետո Ֆրանցիսկ II-ը մահացավ Օռլեանում։ Քանի որ նա երեխաներ չուներ գահն անցավ իր 10-ամյա եղբորը՝ Կարլ IX-ին։ 


== Կերպարը Մշակույթում ==


=== Գրականության մեջ ===
Ֆրանցիսկ II-ը  Ալեքսանդր Դյումայի «Երկու Դիանաներ» վեպի գործող հերոսներից է։


=== Կինեմատոգրաֆիայում ===
1971- «Մարի` Շոտլանդիայի թագուհի» (դերը կատարում է Ռիչարդ Դենինգը),
2013- «Մարի` Շոտլանդիայի թագուհի» (դերը կատարում է Սիլվեն Լեվիտը),
2013-2016- «Թագավորությունը» հեռուստասերիալ (դերը կատարում է Տոբի Ռեգբոն)։


== Ծանոթագրություններ ==