Օսլոյի թագավորական պալատ

Օսլոյի թագավորական պալատ (նորվ.՝ Slottet, Det kongelige slott), Նորվեգիայի միապետների պաշտոնական նստավայրը: Պալատը կառուցվել է 19-րդ դարի առաջին կեսին Նորվեգիայի և Շվեդիայի թագավոր Կառլ XIV Յուհանի համար: Տեղակայված է Կարլ Յուհանի փողոցում և շրջապատված է 22 հեկտար թագավորական պուրակով և թագավորական այգով: Այն բաց է հանրության համար:


== Պատմություն ==
Մինչ շինարարության ավարտը թագավորական ընտանիքի անդամներն ապրում էին Նորվեգիայի Պալե քաղաքի Քրիստիանիի պալատում, որը 1805 թվականին մեծահարուստ վաճառական Բերնտ Անկերը նվիրաբերել էր պետությանը՝ թագավորական նստավայր օգտագործելու համար: Դանիայի և Նորվեգիայի միացյալ թագավորության վերջին տարիներին Պալեն օգտագործվում էր Նորվեգիայի կուսակալների կողմից, իսկ 1814 թվականին անցել է անկախ Նորվեգիայի Քրիստիան 8-րդ արքային: Որպես թագաժառանգ՝ պալատում ապրում էր Բերնադոտների ընտանիքից Կարլ Յուհան 14-րդը, ավելի ուշ, արդեն որպես արքա, նա կանգ էր առնում այստեղ իր նորվեգական մայրաքաղաք կատարած այցելությունների ժամանակ:


=== Շինարարություն ===
1821 թվականին Կարլ Յուհանը դանիացի անփորձ ճարտարապետ և սպա Հանս Լինստոյին հանձնարարել է նախագծել նոր պալատ: Շինարարական աշխատանքները սկսվել է 1824 թվականին, իսկ 1825 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Կարլ Յուհանը դրել է պալատական մատուռի հիմնաքարը: Նախապես Լիսնտոն պլանավորել էր կառուցել միայն երկու հարկ՝ գլխավոր ճակատամասի երկու բնակելի թևերով:
1827 թվականին, երբ պարզ դարձավ, որ բյուջեն գերազանցել են, շինարարությունը դադարեցվել է և վերսկսվել միայն 1833 թվականին: Այդ ժամանակ Լինստոուի պակաս ծախսատար նախագծով պալատը կառուցվել է առանց թևերի, բայց արդեն եռահարկ: Տանիքի կառուցումն ավարտվել է 1836 թվականին, իսկ ներքին հարդարման աշխատանքները՝ 1840 թվականի վերջերին: 1844 թվականին օծվել է պալատական մատուռը։


=== Բերնադոտների կառավարում ===
Կարլ Յուհանը մինչ իր մահը (1844 թվական) այդպես էլ չի հասցրել ապրել պալատում, և պալատի առաջին բնակիչները դարձել են նրա որդին՝ Օսկար 1-ինը, և կինը՝ թագուհի Ժոզեֆինան: Շուտով պարզվել է, որ թագավորական ընտանիքին պետք է ավելի ընդարձակ նստավայր, և պալատն ընդարձակվել է: Մինչ 1849 թվականին պալատի պաշտոնական բացումը կրկին վերականգել են կենտրոնական սյունը, որը դուրս էր մնացել 1833 թվականի նախագծից, իսկ ժամանակավոր գիրթ տանիքը փոխարինվել է առավել շքեղ, թանկարժեք ու հարթ տանիքով:
Բերնադոտների դինաստիայի մյուս թագավորները՝ Կարլ 15-րդը և Օսկար 2-րդը, շարունակել են օգտագործել Քրիստիանիի թագավորական պալատը, բայց ժամանակի մեծ մասն անցկացրել են Ստոկհոլմում: Օսկար թագավորի կինը՝ Սոֆյա Նասաուացին, ամառը նախընտրում էր անցկացնել Նորվեգիայում, բայց հիմնականում ապրում էր Շվեդիայի սահմանից ոչ հեռու գտնվող Շիննարբոլ կալվածքում։ 1905 թվականին, երբ փլուզվել է Շվեդիայի հետ միությունը, Օսկար 2-րդը պալատում չէր ապրում, բայց նրա որդին՝ գահաժառանգ Գուստավ V-ը, երկու կարճատև այց է կատարել՝ ապարդյուն փորձելով փրկել միությունը:


=== Թագավորական պաշտոնական նստավայր ===
Բերնադոտները կորցրել են նորվեգական գահը 1905 թվականին, թագավոր է դարձել Դանիայի իշխան Կարլը, որն ստացել է Հակոն VII անունը: Հակոնն առաջին միապետն էր, որ պալատն օգտագործել է որպես մշտական նստավայր: Մինչ թագավորի և կնոջ՝ թագուհի Մոդի այստեղ տեղափոխվելը պալատը երկու տարի վերանորոգվել է: Հակոնն առաջին միապետն էր, որը պալատի պատշգամբից ողջունել է մանկական շքերթն Օսլոյում Նորվեգիայի Սահմանադրության օրվա տոնակատարության ժամանակ: 1905 թվականին Հակոն VII-ը ձևավորել է պալատի դահլիճում Նորվեգիայի կառավարության հետ ամենշաբաթյա հանդիպումների ավանդույթ:


== Պատկերասրահ Սոնյա թագուհու ախոռում ==
2017 թվականին թագավորական նախկին ախոռները վերանորոգվել են և վերածվել բազմանպատակ գեղարվեստական հաստատության՝ «Պատկերասրահ Սոնյա թագուհու ախոռում» անվամբ: Հաստատությունը բաց է հանրության համար և օգտագործվում է որպես պատկերասրահ, թանգարան և համերգասրահ:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Թագավորական պալատը թագավորական ընտանիքի պաշտոնական էջում (անգլ.)
Պատմական նկարը Նորվեգիայի ազգային գրադարանի կայքում (նորվ.)