armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Շիրվինդտի ծխամորճի հուշարձան

Ալեքսանդր Շիրվինդտի ծխամորճի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник трубке Александра Ширвиндта), հումորային հուշարձան Ղրիմի Յալթա քաղաքի Հումորի ծառուղում, որը գտնվում է Առափնյա փողոցում՝ «Յուբիլեյնի» համերգասրահի մոտակայքում։


== Պատմություն ==
Հումորի ծառուղին հիմնադրվել է 2004 թվականին՝ Յալթայի հումորի ու երգիծանքի փառատոնի և նրա կազմակերպիչներ Վլադիմիր Դանիլեցի և Վլադիմիր Մոիսեենկոյի շնորհիվ։
Տարբեր տարիների ծառուղում հայտնվել են նաև Միխայիլ Ժվանեցկու պորտֆելը (2004), Արկադի Արկանովի բաճկոնակը (2005), Իոսիֆ Կոբզոնի խոսափողը (2007), Սոնյա մորաքրոջ հայելին ու գլխարկը՝ Կլարա Նովիկովայի պատվին (2014), «Հարմոն և կիթառ» քանդակը՝ քառյակասացներ Միխայիլ Վաշուկովի և Նիկոլայ Բանդուրինի պատվին (2015)։
Դերասան, Մոսկվայի երգիծանքի թատրոնի ղեկավար, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Ալեքսանդր Շիրվինդտի ծխամորճի հուշարձանը բացվել է երրորդ փառատոնի օրերին՝ 2006 թվականի օգոստոսին։ Արարողությունը տեղի է ունեցել բազմաթիվ քաղաքացիների ներկայությամբ։
Ալեքսանդր Շիրվինդտը ներկա է եղել իր ծխամորճի հուշարձանի բացմանը։ Ըստ նրա՝ «իր ծխամորճն ավելի հայտնի է, քան ինքը»։ Դերասանի ավտոմեքենայի մեջ, ամառանոցում կան բազմաթիվ ծխամորճներ, և նա չգիտի, թե քանիսն ունի։


== Նկարագրություն ==
Քանդակագործական հորինվածքը պատրաստված է բրոնզից և պատկերում է թատերական վարագույր ու դիմակ, որի տակից երևում են Ալեքսանդր Շիրվինդտի շրթունքները ծխամորճով։ Այդ ամենը տեղադրված է «Շիրվինդտ» գրությամբ գրքի վրա, որն էլ ամրացված է գրանիտե պատվանդանին։ Հուշարձանի քաշը մոտ 80 կգ է։


== Տես նաև ==
Հումորի ծառուղի (Յալթա)
Ժվանեցկու պորտֆելի հուշարձան
Արկանովի բաճկոնակի հուշարձան
Կոբզոնի խոսափողի հուշարձան
Կլարա Նովիկովայի գլխարկի հուշարձան
Հարմոն և կիթառ (քանդակ)


== Ծանոթագրություններ ==
Բենեդիկտոս XIV II (հակապապ)

Բենեդիկտոս XIV II (լատ.՝ Benedictus Quartus Decimus, մոտ 1370, Rouergue, Ֆրանսիա - 1437, Ֆուա), Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հակապապ 1429-1437 թվականներին։  Աշխարհիկ անունը՝ Ժան Կարրիեր։ Հակապապ է եղել Մարտինոս V և Եվգինեոս IV պապերի ծառայության օրոք։


== Կենսագրություն ==
1406 թ.-ին Ժան Կարրիերը եղել է Թուլուզի արքեպիսկոպոսին ուղղված ապստամբության առաջնորդներից մեկը։ Ավելի ուշ Բենեդիկտոս XIII հակապապը նրան նշանակեց Թուլուզում Սեն-Ժան վանքի դատավոր, այնուհետև՝ Արմանյակում գլխավոր փոխերեց և կարդինալ։ Որոշ ժամանակ նա ստիպված էր թաքնվել Մարտինոս V պապի ենթակայության կողմնակիցներից, որոնք դատապարտում էին նրան իրեն չհնազանդվելու համար։
Մահից որոշ ժամանակ առաջ  Բենեդիկտոս XIII հակապապը իր մոտ է կանչում իր հավատարիմ չորս կարդինալներին, որոնց մեջ էր նաև Ժան Կարրիերը, և նրանց կարգադրեց ընտրելու իրենց իրավահաջորդը։ 1423 թվականի հունիսի 10-ին, չորս կարդինալներից երեքը նոր ավինյոնյան պապ ընտրեցին կարդինալ Խիլ Սանչես Մունոզ է Կարբոնին, որը վերցրեց Կղեմես VIII անունը։ Չորրորդ կարդինալը՝ Ժան Կարրիերը, որն այդ ժամանակ ուղարկվել էր Արմանյակ, և այդ պատճառով բացակայում էր, իմանալով ընտրությունների արդյունքները, նրանց հայտնեց իր անհամաձայնությունը։
Շուտով նա հավաքեց աստվածաբանների և կանոնիկոսների Ռուերգի կոմսությունում, հռչակեց իրեն «կարդինալների կոլեգիում, որը բաղկացած էր մեկ անձից,  և պապ նշանակեց Բեռնարդ Գարնիեին։ Վերջինս վերցրեց Բենեդիկտոս XIV անունը։ Կարրիերը ամեն կերպ թաքցրել է ընտրված պապին անծանոթներից, վախենալով նրա կյանքի համար։ Բացի այդ, նրան միայն մի փոքրիկ մարդկանց խումբ էր ընդունում։ Դրանց մեջ էր նաև Արմանյակի կոմսը։ 1429 թվականին, այն բանից հետո, երբ Գարնիեն մահացավ, իր ձեռնադրած չորս կարդինալներից բաղկացած կոլեգիումը պապ ընտրեց Կարրիերին։ Վերջինս վերցրեց իր նախորդի անունը։ Իր պապության ժամանակաշրջանում նա ձեռնադրել է վեց կարդինալ։ Սակայն, շուտով նա կորցնում է իր բոլոր կողմնակիցներին, իսկ 1433 թվականին գերի ընկնում Ֆուա քաղաքի կոմսի մոտ, որն էլ բանտարկում է նրան։ 1437 թվականին Բենեդիկտոս XIV II հակապապը մահանում է, և նրան հուղարկավորում են ժայռի ստորոտում։


== Տես նաև ==
Հռոմի պապերի ու հակապապերի ցանկ
Հակապապ


== Ծանոթագրություններ ==
Միթելբիբերախ

Միթելբիբերախ  (գերմ.՝ Mittelbiberach), կոմունա Գերմանիայի Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։
Մտնում է Բիբերախ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4030 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 23,68 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 4 25 074։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Հենրի III (այլ կիրառումներ)

Հենրի III, կարող է վերաբերել՝

Հենրի III - թագավոր 1216 թվականից։ Պլանտագենետների դինաստիայից
Հենրի III - Խուան I-ի և Էլեանոր Արագոնեցու որդին
Հենրի III - Ֆրանսիայի թագավոր
Ֆրանկենվինհայմ

Ֆրանկենվինհայմ (գերմ.՝ Frankenwinheim), համայնք Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասի Շվանդորֆ շրջանում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 997 մարդ: Զբաղեցնում է՝ 14,70 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 6 78 130։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Մարդուկ-Ջարդուկը (այլ կիրառումներ)

Մարդուկ-Ջարդուկ կարող է վերաբերել՝

Մարդուկ-Ջարդուկը, Պյոտր Չայկովսկու բալետ՝ երկու գործողությամբ։
Մարդուկ-Ջարդուկը, ռեժիսոր Բորիս Ստեպանցևի Էրնստ Հոֆման և Պյոտր Չայկովսկու բալետի մոտիվներով երաժշտական մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ՝ նկարահանված 1973 թվականին։
Ժան Անտուան Նոլլե

Ժան Անտուան Նոլլե (ֆր.՝ Jean Antoine Nollet, դեկտեմբերի 19, 1700(1700-12-19), Պիմպրեզ, Ֆրանսիայի թագավորություն - ապրիլի 24, 1770(1770-04-24), Փարիզ), ֆրանսիացի հոգևորական (աբբա) և ֆիզիկոս (1739 թվականից Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ էր)։ Իր գործունեության ընթացքում համագործակցել է ֆրանսիացի բնագետ Ռենե Անտուան Ռեոմյուրի հետ։ Նոլլեն նաև ֆիզիկայի դասագրքերի հեղինակ էր։


== Կենսագրություն ==
Նոլլեն ծնվել է 1700 թվականի նոյեմբերի 19-ին, Պեմպրեում։ Նրա ծնողները ֆերմերներ էին, որոնք Պեպմպրե եկել էին Կոմպիենից։
Սկզբնական կրթությունը ստացել է Բովեի քոլեջում, ապա սովորել է Փարիզում։ 1734 թվականից Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ էր։ 1735 թվականին դասավանդել է փորձարարական ֆիզիկա։ Եղել է պրոֆեսոր Թուրինում և Նավարիայի քոլեջում, դասախոսել Բորդոյում և Վերսալի պալատում, իսկ 1761 թվականից աշխատել է Շառլվիլլ-Մեզյերի արվեստի դպրոցում։
Մահացել է 1770 թվականի ապրիլի 2-ին։


== Գիտական աշխատանք ==
Հետազոտություններ է անցկացրել էլեկտրականության, մոլեկուլային ֆիզիկայի և օպտիկայի բնագավառներում։ 1746 թվականին Ժան Անտուան Նոլլեն ցանկանում էր չափել էլեկտրական հոսանքի արագությունը, ենթադրելով որ այն շատ արագ է տարածվում։ Երկու հարյուր վանական շարվեցին իրար կողքի՝ իրար միանալով մետաղալարով, նա մետաղալարը միացրեց լեյդենյան անոթից պատրաստված մարտկոցին։ Քանի որ բոլոր վանականները միաժամանակ արձագանքեցին հոսանքի ազդեցությանը, Նոլլեն համոզվեց, որ հոսանքի արագությունը շատ մեծ է։
1748 թվականին Նոլլեն հայտնաբերեց օսմոսի երևույթը բնական թաղանթներում։ Իսկ 1750 թ.-ին Նոլլեն առաջին անգամ հայտնեց մի երևույթի մասին, որն այսօր հայտնի է որպես էլեկտրաստատիկ հեղուկացում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1] Archived 2016-04-07 at the Wayback Machine.
НОЛЛЕ (Nollet) Жан Антуан Archived 2012-02-11 at the Wayback Machine.
Жан Антуан Нолле (1700—1770) Archived 2014-12-05 at the Wayback Machine.
Շաքարլի (Դիարբեքիրի գավառ)

Շաքարլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թագավորանիստ

Թագավորանիստ, բլուր Լոռու մարզում, Փամբակ և Տանձուտ գետերի միախառնման վայրի մոտ, Վանաձոր քաղաքից 1,5 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը 1519 մ է։
Բրոնզեդարյան հնավայր Վանաձոր քաղաքի «Դիմաց» կոչվող բարձրադիր թաղամասում։ Ոչ ծավալուն պեղումներ են կատարել Ե. Բայբուրդյանը (1938 թ), Ե. Մոմջյանը (1949 թ), Է. Խանզադյանը (1959 թ)։ Բացվել է բնական բլրի վրա կառուցված բնակատեղի, իսկ նրանից հարավ-արևելք. ընդարձակ դամբարանադաշտ։ Գտնվել են բրոնզե զենքեր (դաշույններ, նիզակի ծայրեր, նետասլաքներ), զարդեր (ապարանջաններ, ագատից, սարդիոնից, մածուկից ուլունքներ), վանակատից ու ոսկրից պատրաստված գործիքներ, սև կամ դեղնակարմրաերանգ, կոպիտ, անփայլ և փայլեցված, մեծ մասամբ երկրաչափական նախշերով զարդարված կավե ամաններ (կճուճներ, քրեղաններ, լայնաբերան ամաններ ևն)։ Հնավայրը դեռևս լավ ուսումնասիրված չէ։ Թագավորանիստից գտնված նյութերը պահվում են Վանաձորի երկրագիտական, մասամբ նաև՝ Հայաստանի պատմության պետական թանգարաններում։


== Գրականություն ==
Խանզադյան Է. Հայկական լեռնաշխարհի մշակույթը մ թ ա  3–րդ հազարամյակում, Ե , 1967 թ. էջ 20-21


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (207101-207200)

Աստերոիդների ցանկ (207001-207100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (207201-207300)
 Աստերոիդների ցանկ (207001-207100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (207201-207300)
Հորմուզի նեղուց

Հորմուզի նեղուց (արաբերեն مضيق هرمز - Madīq Hurmuz, պարսկերեն تنگه هرمز - Tangeh-ye Hormoz) - նեղ, տակտիկապես կարևոր նեղուց, որը հարավ-արևելքից միացնում է Օմանի ծոցը հարավ-արևմուտքում գտնվող Պարսից ծոցին։ Հյուսիսային ափը պատկանում է Իրանին, իսկ հարավայինը՝ Միացյալ Արաբական Էմիրություններին և Օմանի մի փոքր մասին։
Նեղուցը ունի 195 կմ երկարություն, նեղուցի ամենանեղ հատվածը 54 կմ է։ Խորությունը հասնում է մինչև 229 մետրի։ Ներկա պահին նեղուցը միակ ճանապարհն է գազ և նավթ մատակարարելու երրորդ պետություններին, մասնավորապես՝ ԱՄՆ-ին։
Lloyd's ծովային վիճակագրական կենտրոնի տվյալներով, 2006 թվականին Հորմուզի նեղուցով անցել է համաշխարհային նավթի ծովային արտահանման 33%-ը։ Եթե հաշվի առնենք նավթաարտադրանքը, ապա աշխարհի նավթի ծովային արտահանման 40%-ը անցնում է Հորմուզի նեղուցով։


== Անվանման ծագումը ==
Անվանումը գալիս է Հորմուզ կղզուց։ Գոյություն ունի անվանման ծագման երկու տարբերակ։ Ամենաճանաչված տարբերակը դա պարսիկ թագավորների «Որմիզդ» անունն է (պարսկերեն՝ هرمز - Hormoz)։ Տեղաբնակները մինչև հիմա նեղուցը ու կղզին անվանում են Հորմուզ։
Խամլար (Վան-Տոսպի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խամլար (այլ կիրառումներ)Խամլար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կեսգիշերը Փերա փելեսում

Կեսգիշերը Փերա փելեսում (թուրքերեն՝ Pera Palas'ta Gece Yarısı), 2022 թվականի դրամա ժանրի թուրքական պատմական հեռուստասերիալ, որի ռեժիսորը Էմրե Շահինն է։ Գլխավոր դերերում հանդես են գալիս Հազալ Քայան, Թանսու Բիչերը և Սելահաթին Փաշալըն։ Հեռուստասերիալը Netflix հարթակում թողարկվել է 2022 թվականի մարտի 3-ին։ Առաջին եթերաշրջանը բաղկացած է 8 հեռուստասերիայից։ Իրադարձությունները տեղի են ունենում Ստամբուլի Փերա փելես իրական հյուրանոցի շուրջ։ Նկարահանված է Չարլզ Քինգի «Կեսգիշերը Փերա փելեսում. ժամանակակից Ստամբուլի ծնունդը» վեպի հիման վրա։


== Սցենար ==
Էսրան (Հազալ Քայա) երիտասարդ որբ լրագրող է, որն ապրում է Ստամբուլում։ Նրան հանձնարարվել է հոդված պատրաստել Փերա փելես հյուրանոցի 130-ամյակի վերաբերյալ։ Հյուրանոցում նա հանդիպում է մենեջերին՝ Ահմեթին (Թանսու Բիչեր), որը նրանց ցույց է տալիս հյուրանոցը և պատմում Փերա փելեսի պատմությունը, ինչպես նաև նրա հանրահայտ հյուրերին։ Էսրային մեծապես հետաքրքրում է Փերիդեի պատմությունը. երիտասարդ կին, որը 1919 թվականին Կոստանդնուպոլսի բռնազավթման ժամանակ փրկել էր Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի կյանքը։ Այդ ժամանակ բրիտանացիները փորձում էին վերացնել Թուրքիայի Հանրապետության ապագա հիմնադրին։
Ահմեթը Էսրայից թաքցնում է այն հանգամանքը, որ խորհրդավոր բանալու հետ միասին, հյուրանոցի սենյակներից մեկը վեր է ածվում ժամանակի ճանապարհորդության պորտալի։ Այդ գիշեր Էսրան պատահաբար հայտնվում է 1919 թվականին, որտեղ էլ նրան շուտով շփոթում են իր ակնհայտ նմանակի՝ Փերիդեի հետ։ Նրա հանդիպումը տղամարդկանց հետ, որոնց թվում են բրիտանացի նենգ սպա Ջորջը (Ջեյմս Չալմերս), գիշերային ակումբի խորհրդավոր սեփականատեր Հալիթը (Սելահաթին Փաշալը) և ոստիկանության սպա Ռեշաթը (Էնգին Հեփիլերի), որը սիրահարված է Փերիդեին, անորոշության մեջ են գցում Էսրային՝ ում վստահել։ Այդուհանդերձ, Ահմեթի հետ միասին նա պետք է ճանապարհ գտնի՝ կանգնեցնելու Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի սպանության փորձը և փրկի Թուրքիայի անկախության կուրսը։


== Դերասանական կազմ ==
Հազալ Քայա - Էսրա/Փերիդե
Թանսու Բիչեր - Ահմեթ
Սելահաթին Փաշալը - Հալիթ
Էնգին Հեփիլերի - Ռեշաթ
Հաքան Դինչքոլ - Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք
Յասեմին Շավլովսկի - Սոնիա
Ջեյմս Չալմերս - Ջորջ
Ահմեթ Վարլը - Դիմիտրի
Ներգիս Օզթյուրք - Էլենի
Օսման Ալբայրաք - Նայիմ էֆենդի
Էրգյուն Մեթին - Ֆահրեթին
Քլեր Լուիս Ֆրոսթ - Ագաթա Քրիստի


== Ծանոթագրություններ ==
Արտ ռոք

Արտ ռոքը ռոք երաժշտության ենթաժանրերից է, որը ստեղծվել է 1960-ական թվականներին՝ արտ(ավանգարդ և դասական) երաժշտությունից։ Այս տերմինն օգտագործմն մեջ է մտել Մերիամ-Վեբսթեր օնլայն բառարանում(Merriam-Webster Online Dictionary) 1968 թվականին։. Արտ ռոքը երաժշտության այն ժանր է, որը ցանկացել է «մեծացնել ռոքնռոլի սահմանները» և ընտերլ է ավելի էքսպերիմենտալ և կոնցեպտուալ հայացք երաժշտությանը։. Արտ ռքոի վրա ազդեցություն են թողել հիմանականում դասական երաժշտությունը և իհարկե էսպերիմենտալ ռոքը, փսիխոդելիկ, ավանգարդ, ֆոլկ երաժշտությունները, բարոկկո-փոփը իս հետագայում նաև ջազը։.Կրելով դասական և էքսպերիմենտալ երաժշտության բնորոշ կողմերը՝ այս ժանրը հաճախ նույնացվել է պրոգրեսիվ ռոքի հետ։
Չնայած, որ ժանրը ստեղծվել է 60-ականներին, այն իր հայտնությանը հասավ 1970-ական թվականներին, ունենալով այնպիսի հայտնի խմբեր՝ ինչպիսիք են Roxy Music-ը, Jethro Tull-ը, Electric Light Orchestra-ն, 10cc-ն և այլն։ Արտ ռոքի հաջողությունը շարունակվեց մինչև 1990-ականները։


== Պրոգրեսիվ և էքսպերիմենտալ ռոքի հետ հարաբերություները ==
Արտ ռոք հասկացությունը հաճախ օգտագործվել է որպես պրոգրեսիվ ռոք խմբերի տարբերակման համար, որոնք հայտնի են դարձել 1970-ականներին։ Ըստ All Music-ի այդ երկու ժանրերն ունեն համարյա նույն իմաստները, որոնք նկարագրում են տվյալ ժամանակաշրջանի բրիտական ռոք երաժշտությունը։


== Արտ փոփ ==
Արտ փոփը փոփ արտի բխող ժանրերից է։ Այս ժանրում ստեղծագործողները ոգեշնչվել են Ջոն Լենոնից, Բրայան Ֆերիից և Սիդ Բերեթից։]].


== Ծանոթագրություններ ==
Լյավոն Վոլսկի

Լյավոն Վոլսկի (բելառուս․՝ Лявон Вольскі, իսկական անունը՝ Լեոնիդ Արթուրի Զեյդել-Վոլսկի, 1965, սեպտեմբերի 14, Մինսկ), բելառուս մշակութային գործիչ, երաժշտության և տեքստերի հեղինակ, վոկալիստ, ստեղնաշարային գործիքավորող, գրող, նկարիչ, «N.R.M.» և «Крамбамбуля» խմբերի ղեկավար։


== Կենսագրություն ==
Լյավոն Վոլսկին ծնվել է բելառուս գրող Արթուր Վոլսկու ընտանիքում։ 1984 թվականին ավարտել է Մինսկի արվեստի քոլեջը։ Ուսման ընթացքում 1982 թվականին դարձել է «Мроя» խմբի հիմնադիրներից մեկը։ Ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1990-1998 թվականներին եղել է «Новае Неба» խմբի ստեղնաշարային գործիքավորող։ 1997 թվականին «Ժողովրդական ալբոմ» նախագծի համար գրել է երաժշտություն և կոմպոզիցիաներ։ 2001 թվականին նախաձեռնել և ստեղծել է «ZET» խումբը, 2002-2007 թվականներին «Крамбамбуля» նախագծի համար մշակել, գրել է երգեր։ 2004 թվականին «Крамбамбуля» խումբը հանդես է եկել Մինսկ անկախության հրապարակում։


== Հրատարակություններ ==
Գրել է երկու գիրք

Kalidor (1993)
Fotaalbom (2000)Գրում է նաև Nasha Niva և Teksty ամսագրերի համար։ Նրա «Kazimir-ի նոր բնակարանը» ընդգրկվել է Nasha Niva գրադարանի "Pavietrany Šar" հավաքածուում։


== Դիսկոգրաֆիա ==
Narodny Albom (1997 թ.)
Sviaty Viečar 2000 (1999 թ.)
Ja Naradziŭsia Tut (2000 թ.)
Premjer Tuzin 2005 (2005 թ.)
Premjer Tuzin 2006 (2006 թ.)
Kupliety i prypievy (2008 թ.)
Takoha niama nidzie (2010 թ.)
Bielaja Jablynia Hromu (2010 թ.)
Hramadaznaustva (2014 թ.)
Psychosomatica (2016 թ.)


== Պարգևներ և մրցանակներ ==
«Рок-крок 1988 »
«Наваполацк 1988 » փառատոնի դափնեկիր
Գրան պրի «Лепшы клавішнік»
«Тры колеры 1990»
«Рок-кароны» «Տարվա երգ» անվանակարգ («Партызанская») - 1996 թ.
«Альбом году» («Народны альбом») - 1997 թ.
«Рок-карона 1997»
«Տարվա նախագիծ» («Сьвяты вечар 2000») - 1999 թ.
«Տարվա երգ» («Паветраны шар») - 1999 թ.
«Музыкант году», «Падзея году» (նախագիծ «Я нарадзіўся тут»), «Лепшыя тэксты», «Песня году» («Тры чарапахі»), «Альбом году» («Тры чарапахі»), «Рок-карона» - բոլորը՝ 2000 թ.
«Выканаўца году», «Рок-каранацыі 2004-2005»


== Գրականություն ==
Д.П. ВОЛЬСКІ ЛЯВОН (Вольский Лявон, Volski Leanid) // Энцыклапедыя беларускай папулярнай музыкі / уклад. Дз. Падбярэзскі і інш. — Мінск: Зміцер Колас, 2008. — С. 62–63. — 368 с. — 2000 экз. — ISBN 978-985-6783-42-8


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
"Private Business" at N.R.M. page Archived 2005-01-19 at the Wayback Machine.
Lavon Volski's web site Archived 2019-12-19 at the Wayback Machine.
Site of Krambambula
Volski´s project Savka and Gryshka at Radio Svaboda
Lavon Volski's blog
Interview with Lavon Volski Archived 2011-07-19 at the Wayback Machine.
Զուևսկի շրջան

Զուևսկի շրջան (ռուս.՝ Зуевский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կիրովի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Զուևկա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2820 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 25537 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով

Հայաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը կազմակերպում է Հայաստանի ընտրություններն ու հանրաքվեները։ Այն վերահսկում է ընտրական ամբողջ գործընթացը՝ կազմակերպում, արդյունքների հաշվում, հրապարակում։
Համաձայն 1991 թ-ի օգոստոսին ընդունված «ՀՀ նախագահի ընտրությունների մասին» օրենքի Հայաստանի նախագահի ընտրությունների կազմակերպման և անցկացման համար կազմավորվում էին 3 մակարդակի ընտրական հանձնաժողովներ.

Հայաստանի Նախագահի ընտրությունների կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով.
Հայաստանի Նախագահի ընտրությունների շրջանային, քաղաքային ընտրական հանձնաժողովներ.
Հայաստանի Նախագահի ընտրությունների տեղամասային ընտրական հանձնաժողովներ։2011 թ. հունիսից կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովն ունի յոթ անդամ։ Նրանք նշանակվում են Հանրապետության Նախագահի կողմից՝ Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի, Հայաստանի վճռաբեկ դատարանի նախագահի, Հայաստանի փաստաբանների պալատի նախագահի առաջարկությամբ։ Հանձնաժողովի անդամները նշանակվում են 6 տարի ժամկետով, բացառությամբ ընտրական օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելուց հետո կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի առաջին կազմավորման և ԸՕ-ի 40-րդ հոդվածի 7-րդ մասով սահմանված դեպքի։
Հայաստանի Հանրապետությունը բաժանված է 41 ընտրատարածքների, որոնցից 13-ը գտնվում են մայրաքաղաք Երևանում։


== Կառուցվածք ==
ԿԸՀ նախագահ
Վահագն ՀովակիմյանԿԸՀ նախագահի տեղակալ

Նունե ՀովհաննիսյանԿԸՀ քարտուղար

Արմեն ՍմբատյանԿԸՀ անդամներ

Սիլվա Մարկոսյան
Արուսյակ Տերչանյան
Աննա Գրիգորյան
Ժիրայր Կարապետյան


== Արտաքին հղումներ ==
Հայաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կայքը


== Հղումներ ==
Սայմոն Սթարլինգ

Սայմոն Սթարլինգ (անգլ.՝ Simon Starling, 1967[…], Էպսոն, Սյուրեյ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի նկարիչ-կոնցեպտուալիստ։ Թերների մրցանակի դափնեկիր (2005)։


== Կենսագրություն ==
Նկարչական կրթությունն ստացել է Գլազգոյի արվեստի դպրոցում։ Այնուհետև աշխատել է որպես լուսանկարիչ Շոտլանդիայի տարբեր թանգարանների և արվեստի պատկերասրահների համար։ 2005 թվականին արժանացել է Թերներ մրցանակի «Shedboatshed» («Մարագ-նավակ-մարագ») նախագծի համար։ 1990 թվականին Սայմոն Սթարլինգը եղել է առաջինը, որ արջանացել է Բլինքի Պալերմո Գրանտ մրցանակի։


== Աշխատանքներ ==
Սթարլինգն աշխատում է հայեցակարգային արվեստի բնագավառում։ Նրա գեղարվեստական հետաքրքրությունները ներառում են այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են ՝ նյութերի հատկությունները, համատեքստայնացումը, գաղափարների հատկություններն արդյունավետության և արտադրողական գործունության (cycle efficiency) տեսանկյունից։
Այս հայեցակարգն իր արտացոլումն է գտել նրա Tabernas Desert Run աշխատանքում։ Սթարլինգը սովորական հեծանիվի վրա տեղադրում է ջրածնային շարժիչ և դրանով հատում Տաբեռնաս անապատը։ Ընդհանուր երթուղին կազմել է մոտ 66 կմ։ Այդ ուղևորության ընթացքում դեպի շրջակա միջավայր միակ արտանետումը եղել է ջուրը։ Սթարլինգն այդ ջուրն օգտագործել է ջրաներկի համար, որով նկարել է ճանապարհորդության ընթացքում իրեն հանդիպած կակտուս։ Tabernas Desert Run-ը եղել է Թերներ Փրայզ ցուցահանդեսի ցուցանմուշներից մեկը։
2005 թվականի Shedboatshed, Mobile Architecture No. 2 (Մարագ-Նավակ-Մարագ) նախագծի շնորհիվ Սթարլինգն արժանացել է լրատվամիջոցների ուշադրությանը։ Սթարլինգը Ռայնի ափին գտնվող սովորական մարագը վերածել է սովորական լաստանավակի, որով իջել է գետի հոսանքն ի վար մինչև Բազել, որտեղ այն նորից վերածել է մարագի։
One Ton II աշխատանքում Սթարլինգը կենտրոնանում է պլատինի արտադրության ժամանակ տեղի ունեցող արտադրական և էներգիայի ծախսերի վրա։ Սթարլինգը ցուցադրում է պլատինե բյուրեղներից պատրաստված հարավաֆրիկյան հանքերի հինգ նույնական լուսանկարներ։ Տասը տոննա հանքաքարից արդյունահանվում է ընդամենը 0,28 գրամ պլատին։


== Ուսուցողական գործունեություն ==
Սայմոն Սթարլինգը դասավանդում է Շտեդելշուլի արվեստի ակադեմիայում (Մայնի Ֆրանկֆուրտ, Գերմանիա)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Франческо Манакорда, Успех модернизма. Художественный журнал, май 2006 Archived 2020-02-22 at the Wayback Machine.
Tate Britain. Turner Prize 2005. Simon Starling Archived 2011-08-01 at the Wayback Machine.
Սոժ (այլ կիրառումներ)

Սոժ, կարող է վերաբերել՝

Սոժ - գետ Ռուսաստանի Դաշնությունում և Բելառուսում
Սոժ - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում
Յաբլոնովկա (գյուղ, Լոխովիցայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅաբլոնովկաՅաբլոնովկա (ուկրաիներեն՝ Яблунівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լոխովիցայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Գապոնովկա, Վորոշիլովկա։ Հիմնադրվել է 1660 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Յաբլոնովկա գյուղում բնակվում էր 302 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,89 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 104,5 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մայդան (գյուղ, Մանևիչի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄայդանՄայդան (ուկրաիներեն՝ Майдан), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Մանևիչի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մայդան գյուղում բնակվում էր 183 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 40,7 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4,5 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Չեթման

Չեթման, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Չեթմանն ուներ 1224 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրանսուա Մինիե

Ֆրանսուա Օգյուստ Մարի Մինիե (ֆր.՝ François-Auguste-Marie Mignet, մայիսի 8, 1796(1796-05-08)[…], Էքս-ան-Պրովանս - մարտի 24, 1884(1884-03-24)[…], rue d'Aumale, Փարիզի 9-րդ շրջան), ֆրանսիացի պատմաբան, Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1836)։ Կրթությամբ իրավաբան։ 
Մասնակցել է 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությանը։ Օ. Թիերիի, Ֆ. Գիզոյի և Անրի Թիերիի հետ հիմնել է պատմագրության մեջ նոր ուղղություն, որը դասակարգային պայքար դիտել է որպես պատմական իրադարձությունների գլխավոր շարժիչ ուժ։ Գրել է «Ֆրանսիական հեղափոխության պատմությունը» (1824), որտեղ Ֆրանսիական հեղափոխությունը համարել է անխուսափելիություն, քանի որ ավատատիրական կարգը դադարել էր համապատասխանել զարգացող բուրժուազիայի պահանջներին, իսկ յակոբինյան դիկտատուրան՝ հեղափոխության կարևոր փուլ։ Դասակարգային պայքարն ընդունել է այնքան ժամանակ, քանի դեռ այն մղել է բուրժուազիան ֆեոդալների դեմ, սակայն խստորեն քննադատել է պրոլետարիատի պայքարը ընդդեմ բուրժուազիայի։


== Երկեր ==

Histoire de la Révolution française, v. 1-2, P;, 1824


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Petit E., Fr. Mignet, P., 1889
Գերմանիայի օրհներգ

Գերմանիայի օրհներգ (գերմ.՝ Das Lied der Deutschen), Գերմանիայի օրհներգն իրենից ներկայացնում է Յոզեֆ Հայդնի երաժշտությունը՝ Հենրիխ Հոֆման ֆոն Ֆալերսլեբենի բանաստեղծությունների համադրությամբ։ Հայդնի երաժշտությունը՝ ստեղծված դեռևս 1797 թվականին, ի սկզբանե կոչվում էր «Կայզերի երգ» (Kaiserlied) և նվիրված էր Ավստրիայի կայսր Ֆրանց Երկրորդին։ 1841 թվականին Հոֆմանը գրում է «Գերմանիան վեր ամենից» բանաստեղծությունը։
1952 թվականին «Գերմանացիների երգի» (կատարվում էր առանց բառերի) 3-րդ տունն ընդունվում է որպես Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետության պետական օրհներգ։ Զուգահեռ ձևավորված Գերմանիայի դեմոկրատական հանրապետության օրհներգը դարձավ Հանս Այսլերի «Ավերակներից վերածնված» երգի երաժշտությունը՝ Յոհան Բեխերի բանաստեղծության հետ միասին։
Գերմանական պետությունների միավորումից հետո «Գերմանացիների երգի» 3-րդ տունը դարձել է միավորված Գերմանիայի պաշտոնական օրհներգը։


== Տեքստ ==


=== Օրհներգը բնօրինակ լեզվով ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գերմանիայի օրհներգի տեքստը, նոտաներն ու ձայնային ֆայլերը(գերմ.)
Հիմնի երաժշտությունը (առանց բառերի)
Սանտա Մարիա դելա Պաչե

Սանտա Մարիա դելա Պաչե (իտալերեն՝ Santa Maria della Pace), եկեղեցի Հռոմում։ Տեղակայված է Պոնտե շրջանում, Նավոնա հրապարակից ոչ հեռու։ Եկեղեցին տիտղոսակիր է։ 2001 թվականի փետրվարի քսանմեկից եկեղեցու կարդինալ քահանան Ֆրանսիսկո Խավիեր Էրրասուրիս Օսսան է։


== Պատմություն ==

Ներկայիս եկեղեցին կառուցվել է նախկին Սանտ Անդրեա դե Աքուարիզարիիս եկեղեցու հիմքի վրա, որը հովանավորել է Սիքստոս IV Պապը։ Եկեղեցին կառուցվել է 1480 թվականին և նվիրվել է Մարիամ Աստվածածնին։
1656-1567 թվականներին Ալեքսանդր VII պապի պատվերով եկեղեցին վերակառուցվել է Պիետրո դա Կորտոնայի կողմից։ Վերջինս ավելացրել է բարոկկո ոճով ձևավորված ճակատամասը, որի մուտքն իրենից ներկայացնեում է կիսաշրջանաձև անդաստակ՝ զուգակցված տոսկանական սյուներով։
Եկեղեցու առջևում փոքրիկ հրապարակ է։ Մի քանի տներ քանդվեցին, որպեսզի Պիետրո դա Կորտոնան ստեղծեր այդ տրապիզոնաձև հրապարակը։

Սյունասրահի շուրջ փորագրված արձանագրությանը վերցված է Սաղմոսարանից՝ "SUSCIPIANT MONTES PACEM POPULO ET COLLES IUSTITIAM"։ Լեռները մարդկանց կտան խաղաղություն, իսկ բլուրները՝ արդարություն։ "Լեռները" վկայակոչում է Կիջի ընտանիքի գերբը, որին պատկանում էր Ալեքսանդր VII Պապը։ Սա հավանաբար ակնարկում է իր առավելությունները իր կառավարման օրոք։ Ճակատամասի վրա տեսանելի է նաև կաղնու տերևով ժանեկազարդ, որը ևս Կիջի ընտանիքի խորհրդանիշերից է։
Ճակատամասի վերևում Կորտոնան ավելացրել է տրավերտինե նախշեր, որն այս քարատեսակի համար անսովոր գործածում էր։


== Ինտերիեր ==

Ինետիերն իրենից ներկայացնում է կարճ նավ՝ խաչաձև կամարներով, որոնք ամբողջանում են գմբեթով։ Կառլո Մադերնան ձևավորել է բեմը՝ շրջանակի մեջ վերցնելով Տիրամոր և մանկան սրբապատկերը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Luciano Zeppegno e Roberto Mattonelli, La chiese di Roma, Roma, Newton Compton Editore, 1996, ISBN 88-7983-238-7
Sabina Maniello, Orazio Gentileschi: un documento relativo al "Battesimo" in Santa Maria della Pace, Alma Roma, 33, 1992, 155-160.
Federico Gizzi, Le chiese rinascimentali di Roma, Newton Compton, 1994
Giovanni Battistelli, Oscar Mischiati, Arnaldo Morelli, Claudio M. Strinati, Organi e cantorie nelle chiese di Roma Roma, Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, 1994.
Patrizio Barbieri e Arnaldo Morelli, "Regesto degli organi della città di Roma" in L'ORGANO. Rivista di cultura organaria e organistica, Anno XIX, 1981, Patron, Bologna.
AA.VV., Roma, Touring Editore, Milano 2008. ISBN 978-88-365-4134-8


== Արտաքին հղումներ ==
Pietro da Cortona urbanistic plan of Santa Maria della Pace Archived 2007-12-11 at the Wayback Machine.
Գրունով Դամենդորֆ

Գրունով Դամենդորֆ (գերմ.՝ Grunow-Dammendorf), կոմունա Գերմանիայի Բրանդենբուրգ հողատարածքում։
Գտնվում է Օդեր Շպրե շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 558 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 44,71 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 12 0 67 205։
Կոմունան ներառում է 2 գյուղական շրջան։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջին Ամդալ

Ջին Ամդալ (անգլ.՝ Gene Amdahl, նոյեմբերի 16, 1922(1922-11-16), Flandreau, Հարավային Դակոթա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 10, 2015(2015-11-10), Պալո Ալտո, Սանտա Կլարա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հաշվողական տեխնիկայի բնագավառի ամերիկացի գիտնական, մաթեմատիկոս և գործարար, առավել հայտնի է IBM ընկերությունում իր գործունեությամբ, այնուհետև որպես Amdahl Corporation հիմնադիր։ Հեղինակել է ի պատիվ իրեն անվանակոչված օրենքը, որտեղ ձևակերպել է զուգահեռ հաշվարկային համակարգերի հիմնարար սահմանափակումները։ Համարվում է XX դարի համակարգչային համակարգերի մեծագույն նախագծող։


== Կենսագրություն ==
Ջիմ Ամդալը ծնվել է 1922 թվականի նոյեմբերի 16-ին Ֆլանդրոյում (Հարավային Դակոտա նահանգ, ԱՄՆ), շվեդ-նորվեգացի ներգաղթյալների ընտանիքում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայել է ծովային նավատորմում, 1948 թվականին ավարտել է Հարավային Դակոտա նահանգի համալսարանը՝ ստանալով ինժեներ-ֆիզիկոսի մասնագիտություն։ Ուսումը շարունակել է Մադիսոն նահանգի Վիսկոնսինի համալսարանում՝ սովորելով տեսական ֆիզիկա Ռոբերտ Սաքսի մոտ, 1952 թվականին պաշտպանելով դոկտորական ատենախոսությունը և ստեղծելով սեփական WISC համակարգչի նախագիծը։
Նույն թվականի հունիսին աշխատանքի է ընդունվել IBM ընկերությունում, որտեղ աշխատել է IBM 704, IBM 709 համակարգիչների և Stretch նախագծի վրա, որի հիման վրա ստեղծվել է IBM 7030 գերհամակարգիչը։ 1955 թվականին Ամդալը հեռացել է IBM ընկերությունից, ուր նորից վերադարձել 1960 թվականի սեպտեմբերին՝ դառնալով IBM System/360 համակարգչային գծի առաջատար ճարտարագետ։
Վերջնականապես հեռանալով IBM-ից 1970 թվականի սեպտեմբերին՝ Ամդալը Fujitsu ընկերության օգնությամբ ստեղծել է Amdahl Corporation ընկերությունը, որը դարձել է IBM-ի մրցակից՝ վաճառելով System/360-ի հետ համատեղելի հիմնական ծրագրեր։
1979 թվականից համակարգչային տեխնոլոգիաների ոլորտում զբաղվել է անկախ ձեռներեցությամբ։ Ունեցել է մի քանի պատվավոր դոկտորական աստիճաններ և արժանացել իմի շարք մրցանակներ մասնագիտական ոլորտում։
Ջիմ Ամդալը մահացել է 2015 թվականի նոյեմբերի 10-ին Պալո Ալտոյում (Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ) թոքաբորբից (իր 93-րդ տարեդարձից վեց օր առաջ)։ Կյանքի վերջին տարիներին ունեցել է Ալցհայմերի հիվանդություն։


== Մրցանակներ ==
Ուոլլես Մաքդաուելի մրցանակ (1976)
Հարրի Հուդի հուշամրցանակ (1983)
Էկկերտ-Մոկլիի մրցանակ (1987)
Fellow Awards (1998)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Oral history interview with Gene M. Amdahl(անգլ.) — Ջին Ամդալի հետ բանավոր հարցազրույց (1989 թվական) Չարլզ Բեբիջի համալսարանի կայքում։
Կնոջ արձանիկ (մ․թ․ա․ 6-5-րդ դարեր, Այրում)

Կնոջ արձանիկ, մ․թ․ա․ 6-5-րդ դդ. Այրումում հայտնաբերված բրոնզե արձանիկ, որը ներառված է Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուում 2225-1 համարի ներքո։


== Նկարագրություն ==
Քառանկյունաձև հարթակին կանգնած կնոջ մինատյուր ձուլածո մերկ ֆիգուրա է, որն ունի երկար ոտքեր, բարձր սանրվածք, տափակ դեմք, ուղիղ խոշոր քիթ։ Կլորակ փոսիկով ընդգծված են ականջները, աչքերը։ Վզին ունի ոլորուն հաստ մանյակ։ Առաջ մեկնած ձախ ձեռքում տանձաձև սափոր է, արմունկում ծալված աջում բռնել է եղջյուրաձև գավաթ։ Կանացի աստվածություն կերպավորող այսպիսի ֆիգուրաները տաճարներում օգտագործվում էին ծիսական տարբեր արարողությունների համար։ Մերկամարմին կանանց արձանները կապված էին ծիսական պտղաբերության հավատալիքների հետ և միավորում էին Անահիտ աստվածուհուն, որն իբրև մայր-աստվածուհի` ներառում էր նաև ռազմի,  պտղաբերության և սիրո աստվածուհու ֆունկցիաները` հանդիսանալով այգեգործության, հացահատիկի և կենդանիների հովանավոր դիցուհի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Հայացք բրոնզե դարից, Ալբոմ-կատալոգ, Հայաստանի պատմության թանգարան, 2010։
Հասմիկ Իսրայելյան - Պաշտամունքն ու հավատալիքները ուշ բրոնզեդարյան Հայաստանում, Երևան, 1973։
Շինարարական շաղախ

Շինարարական շաղախ, կապակցանյութերի, մանրացված լցանյութերի (շաղախախառնուրդների) և ջրի նպատակահարմար ընտրված խառնուրդ։ Ըստ նշանակման, շինարարական շաղախները կարող են լինել շարվածքային (կիրառվում են քարային կոն ստրուկցիաներ կառուցելիս), վերջնամշակման (օգտագործվում են սվաղման աշխատանքներում և պատի պանելներն ու բլոկները դեկորատիվ շերտերով ծածկելու համար) և հատուկ (հիդրոմեկուսիչ, թթվակայուն, ձայնամեկուսիչ )։ Ըստ կապակցանյութերի տեսակների՝ տարբերում են անօրգանական (ցեմենտային, ջրային, գիպսային և խառը շաղախներ) և օրգանական (պոլիմերային, ասֆալտային շաղախներ) կապակցանյութերով շինարարական շաղախներ։ Ըստ ծավալային զանգվածի շինարարական շաղախները լինում են ծանր՝ 1500—2500 կգ/մ3 ծավալային զանգվածով, և թեթև՝ 1500 կգ/մ3-ից փոքր ծավալային զանգվածով (վերջիններս ստացվում են մանր ծակոտկեն լցանյութերի օգտագործմամբ, ինչպես նաև կապակցախմորի ծակոտկենացմամբ)։ Անհրաժեշտ ամրության շինարարական շաղախները ստանալու համար շաղախախառնուրդները պետք է ունենան որոշակի շարժունակություն և ջրապարունակություն։ Շաղախախառնուրդները պատրաստվում են, որպես կանոն, մասնագիտացված գործարաններում կամ շաղախախառնիչ հանգույցներում, որտեղից ուղարկվում են շինարարական օբյեկտներ։ Թողարկվում են նաև չոր շաղախախառնուրդներ, որոնց օգտագործելուց առաջ ջուր են խառնում։ Շինարարական շաղախները պատրաստում են շաղախախառնիչներով, որոնք լինում են գրավիտացիոն և հարկադրական խառնումով։
Ուղտուսար

Ուղտուսար, Դավաբոյնու, Դավագյոգի, Դևեբոյնու, Դևեգյոգի, լեռնագագաթ Հայաստանի Արարատի մարզում, Երևան քաղաքից 35 կմ հարավ-արևելք, Գեղամա լեռնաշղթայի արևմտյան կողմում, Ուղտուպար լեռնաբազութում։ Բարձրություն 3170 մ։ Ուրցաձոր գյուղից 22 կմ հյուսիս-արևելք։


== Ծանոթագրություններ ==
Միքելիանի

Միքելիանի (վրաց.՝ მიქელიანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Մցխեթ-Մթիանեթ մարզի Դուշեթի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 60 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կախարդ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կախարդ (այլ կիրառումներ)
Կախարդ, դյութ, վհուկ, կախարդությամբ զբաղվող անձ։ Երևան է եկել վաղ տոհմատիրական հասարակարգում, մեծ ազդեցություն ունեցել տոհմակիցների մեջ։ Կախարդի կարծեցյալ խորհրդավոր զորությունը վերագրվել է դևերին, ոգիներին, որոնց անունից նա խոսում կամ խաղում է յուրահատուկ պաշտամունքային ներկայացում։ Կախարդի նկատմամբ ժողովրդական սնահավատությունն առաջացել է գլխավորապես հիվանդությունների, բնական և այլ աղետների դեմ պայքարելու անկարողությունից։


== Տես նաև ==
Հմայություն
Սնահավատություն


== Աղբյուրներ ==
ՀՍՀ, հատոր 5, Երևան, 1979 — 186, էջեր 186 — 186 էջ։
Ավլիար (լեռ)

Ավլիար, Ալվիար, լեռ Թուրքիայում, Կարսի սարահարթում, Ալաջայի լեռներում, Կարս քաղաքից 19-20 կմ հարավ֊արևելք։ Բարձրությունը կազմում է 2425 մետր։ 1877-1878 թվականների ուս-թուրքական պատերազմի գլխավոր կռիվների թատերաբեմներից մեկն էլ Ավլիարի շրջանն էր։


== Ծանոթագրություններ ==
Ցիկլոպի համախտանիշ

Ցիկլոպի համախտանիշ, ցիկլոպիա, կիրառվում է նաև ցիկլոցեֆալիա տարբերակը։ Արատ է, որը զարգանում է ողնաշարավորների մոտ։ Այդ արատի դեպքում  ակնագնդերը ամբողջությամբ կամ մասնակի սերտաճում են և տեղավորվում մեկ ակնակապիճում, որը գտնվում է դեմքի միջին գծի վրա։ «Ցիկլոպները» մահանում են կյանքի առաջին օրերին։


== Անատոմիա ==
Ցիկլոպիան զարգանում է հղիության վաղ շրջաններում, հենց այդ ժամանակ է ձևավորվում գլխուղեղը և աչքերը։ Սովորաբար  «ցիկլոպների» մոտ բացակայում է քիթը և նրա փոխարեն աչքից վերև գտնվում է մկանային կնճիթիկ, որով նորածինը կարող է շնչել։ Այս երևույթը հանդիսանում է գլխուղեղի զարգացման խանգարում, ուստի հաճախ դրա հետ մեկտեղ պտղի մոտ հայտնաբերվում են նաև այլ շեղումներ։


== Առաջացման պատճառները ==
Շեղումն առաջանում է քրոմոսոմային մուտացիայի կամ մոր կողմից թերատոգեն նյութերի օգտագործման պատճառով։ Այդպիսի նյութերից մեկն է ալկալոիդ ցիկլոպանինը։


== Դեպքեր ==
Ցիկլոպիան մարդու զարգացման հազվադեպ տեսակներից է, հաճախականությունը կազմում է միլիոնից մեկը։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ում ծնվել է Ցու անունով միաչքանի կատուն։


== Ազդեցությունը արվեստի վրա ==
Հին հունական դիցաբանության մեջ գոյություն են ունեցել երեք միաչքանի հսկաներ՝ կիկլոպներ, որոնցից էլ ծագել է գենետիկական շեղման  անունը։ Այդ անվանումը հիմնականում տարածված է եղել հունական դիցարանում։


== Տես նաև ==
Թերատոգենություն


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբանական գինի

Ալբանական գինին բնութագրվում է իր յուրահատուկ քաղցրությամբ և բնիկ տեսակներով։ 2009 թվականին Ալբանիան արտադրել է 17,500 տոննա գինի։ Կոմունիստական ժամանակաշրջանում արտադրական տարածքները ընդլայնվել են 20000 հա


== Պատմություն ==

Ալբանիան ունի խաղողագործության հին պատմություն։ Հին հռոմեացի գրող Պլինիոսը ալբանական գինին նկարագրում էր որպես «շատ քաղցր կամ հյութալի», և գինիների մեջ այն զբաղեցնում էր երրորդ տեղը։ Ալբանացի ընտանիքներն ավանդական կերպով իրենց այգիներում աճեցրել են խաղող՝ գինեգործության և Ռակիայի համար։
Կոմունիստական ժամանակաշրջանում պլանտացիաների մեծ մասի բերքն արտահանվում էր։ Կոմունիզմի փլուզումից հետո Իտալիայից և այլ երկրներից բազմաթիվ գաղթականներ վերադարձան և ձեռնամուխ եղան նոր գինեգործական պլանտացիաների ստեղծմանը։


== Գինի արտադրող շրջաններ ==
Ալբանիան բաժանվում է գինի արտադրող 4 շրջանների
Արևմտյան դաշտավայր,
Կենտրոնական լեռնոտ մարզ
Արևելյան ենթալեռնային շրջան
Լեռնային շրջանԳինեգործական լավագույն շրջաններն են Բերետը, Կորչան, Տիրանան, Դուրրասը։


=== Գինեգործություն ===

Ալբանիայի ամենահայտնի գինեգործական վայրերն են՝ Rilindja, Skenderbeu, Çobo, Luani, Bardha, Arberi, Sara, Vintage, Kardinal, և Kokomani.
Լավագույն ալբանական գինիներն են՝

Debine (սև և սպիտակ)
Kallmet
Mereshnik
Mjaltez
Serine (կարմիր և սպիտակ)
Shesh i Bardhe
Vlosh


== Տես նաև ==
Ալբանական խոհանոց


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Wine Albania Portal Archived 2011-02-08 at the Wayback Machine.
Albanian Association of Sommeliers Archived 2016-10-09 at the Wayback Machine.
Some Brands of Albanian Wine Archived 2016-03-22 at the Wayback Machine.
Սյուտկուլա

Սյուտկուլա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Նինալեյդ կղզի

Նինալեյդ էստոնական փոքր, անմարդաբնակ կղզի Բալթիկ ծովում, Հիյումաա կղզուց հյուսիս–արևմուտք։


== Արտաքին հղումներ ==
Tageo.com: Map of Ninalaid


== Ծանոթագրություններ ==
Allianz

«Allianz», գերմանական ընկերություն։ Հիմնադրվել է 1890 թվականին։ Գլխամասը գտնվում է Մյունխենում։ 2010 թվականին գրավել է 20-րդ տեղը «Fortune Global 500» մրցույթում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Ստարոսելե (գյուղ, Կոստիրևսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտարոսելեՍտարոսելե (ռուս.՝ Староселье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պեսոչնայա (Ռեսսետայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պեսոչնայա (այլ կիրառումներ)Պեսոչնայա (ռուս.՝ Песочня), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կալուգայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռեսսետա գետի ձախ ափին 101 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։ Գետի ակունքը գտնվում է Բասյուկովսկի գյուղի մոտ։ Հոսում է հարավով։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Օկա ավազանային շրջանին, ջրատնտեսային տեղամասը՝ Օկա, ենթաավազանը՝ Օկի և Մոկշի գետերն են։ Գետի գետային ավազանը՝ Օկա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 09010100512110000019791
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110001979
Ավազանի կոդը - 09.01.01.005
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մարիա Գրոզդևա

Մարիա Զդրավկովա Գրոզդևա (բուլղար․՝ Мария Здравкова Гроздева, հունիսի 23, 1972(1972-06-23), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի հրաձիգ։ Վեց անգամ մասնակցել է Օլիմպիական խաղերի, որոնցից երկուսում դարձել է չեմպիոն։ Եվրոպայի բազմակի չեմպիոն։ Բոլոր մարզաձևերում ամենաշատ մեդալներն ունեցող բուլղարիացի մարզիկներից մեկն է։


== Կարիերա ==
Մարի Գրոզդևան մարզական հրաձգությամբ սկսել է զբաղվել 11 տարեկան հասակից մարզիչ Վալենտին Անդրեևի մոտ։ Տասնչորս տարեկանում նա կատարել է սպորտի վարպետի նորմատիվը հրաձգությունից։ Մարիա Գրոզդևայի մարզական կարիերայի մեծ մասում նրա մարզիչը եղել է Վալերի Գրիգորովը, ում հետ նա ամուսնացել է։ Նրանք ունեն երեք երեխա։
Ամառային օլիմպիական խաղերին Մարիա Գրոզդևան առաջին անգամ մասնակցել է 1992 թվականին Բարսելոնայում և օդաճնշիչ ատրճանակով հրաձգության մրցությունում զբաղեցրել է երրորդ տեղը՝ արժանանալով բրոնզե մեդալի։ Չորս տարի անց նա կրկնել է իր այդ հաջողությունը Ատլանտայում անցկացված Օլիմպիական խաղերի ժամանակ։
2000 թվականի Սիդնեյում անցկացված Օլիմպիական խաղերի ժամանակ Մարիա Գրոզդևան չեմպիոն է դարձել ատրճանակից հրաձգության մրցությունում (25 մետր), իսկ 2004 թվականին Աթենքում պաշտպանել է չեմպիոնի տիտղոսը՝ միաժամանակ սահմանելով օլիմպիական նոր ռեկորդ և դառնալով առաջին մարզուհին, ով երկու անգամ անընդմեջ չեմպիոն է դարձել տվյալ մարզաձևում։ Ոսկե մեդալից բացի Մարիա Գրոզդևան 2004 թվականին վաստակել է Օլիմպիական խաղերի իր երրորդ բրոնզե մեդալը։ 2004 թվականի Օլիմպիական խաղերի բացման արարողության ժամանակ Մարիա Գրոզդևան եղել է Բուլղարիայի հավաքականի դրոշակակիրը։
2008 թվականին Պեկինում անցկացված Օլիմպիական խաղերի ժամանակ Մարիա Գրոզդևան փորձել է երկրորդ անգամ պաշտպանել ատրճանակից հրաձգության չեմպիոնի իր տիտղոսը, սակայն զբաղեցրել է միայն հինգերորդ տեղը, իսկ օդաճնշիչ ատրճանակի հրաձգության ժամանակ չի ընդգրկվել անգամ տասը լավագույն մարզիկների շարքում։ 2012 թվականին Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի ժամանակ երկու մարզաձևերում էլ չի անցել եզրափակիչ, թեև սովորական ատրճանակից հրաձգության ժամանակ եղել է իններոդը՝ ընդամենը մեկ հորիզոնականով զիջելով եզրափակիչ անցնողներին։
Իր կարիերայի ընթացքում Մարիա Գրոզդևան յոթ անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոն (1994, 1995, 1997, 1999, 2003, 2009), չորս անգամ արժանացել է արծաթե մեդալի (1992, 1993, 1995, 2000) և մեկ անգամ վաստակել է բրոնզե մեդալ (2007), իսկ աշխարհի առաջնություններում որ մի անգամ մրցանակային տեղ չի զբաղեցրել։ Աշխարհի առաջնությունների ժամանակ բուլղարացի մարզուհին միայն երկու անգամ է հասել եզրափակիչ. 1994 թվականին նա օդաճնշիչ ատրճանակով հրաձգության ժամանակ զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը, իսկ 2002 թվականին սովորական ատրճանակից հրաձգության ժամանակ եղել է չորրորդը։


== Ելույթներն Օլիմպիական խաղերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարիա Գրոզդևայի էջը ISSF կայքում
Թաթլի (Աղստևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թաթլու (այլ կիրառումներ)Թաթլու (ադրբ.՝ Tatlı), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Աղստևի շրջանում։ Համայնքը կազմված է Թաթլու, Քյոհնյաղըշլաղ և Յարադուլլու գյուղերից։


== Ճարտարապետություն ==
Գյուղում գտնվում էր հայկական Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին։


== Արտաքին հղումներ ==
Թաթլի (Աղստևի շրջան) բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Միրելլա Ֆրենի

Միրելլա Ֆրենի (իտալերեն՝ Mirella Freni, փետրվարի 27, 1935(1935-02-27)[…], Մեդոլլա, Էմիլիա Ռոմանիա, Իտալիայի թագավորություն - փետրվարի 9, 2020(2020-02-09), Pedri), իտալացի օպերային երգչուհի (սոպրանո), ում երգացանկն ընդգրկում է Վերդի, Պուչինի, Մոցարտ և Չայկովսկի։ Առաջին անգամ բեմ է բարձրացել 1955 թվականի փետրվարի 3-ին Մոդենայում՝ կատարելով Միկաելայի դերերգը Բիզեյի «Կարմեն» օպերայում։ Հետագայում հանդես է եկել «Լա Սկալա», «Մետրոպոլիտեն օպերա» և այլ առաջատար օպերային թատրոնների բեմերի վրա։


== Կենսագրություն ==
Մանուկ հասակից ծանոթ է Լուչիանո Պավարոտիի հետ (նրանց մայրերը աշխատում էին միևնույն ծխախոտի գործարանում)։
Առաջին ելույթը տեղի է ունեցել 1955 թվականի փետրվարի 3-ին Մոդենում՝ Բիզեի «Կարմեն» օպերայում։ 1958 թվականին հանդես է եկել Թուրինի օպերային թատրոնում։ Հետագա տարիներին համագործակցել է «Լա Սկալա», «Մետրոպոլիտեն օպերա» և այլ թատրոնների հետ։
Պիզայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր։
Ֆրենիի հետ աշխատել են հայտնի դիրիժորներ, այդ թվում՝ Հերբերտ ֆոն Կարայանը, Ջեյմս Լիվայնը, Ալեն Լոմբարը, Օլիվիերո դը Ֆաբրիտիսը և այլն։
1978 թվականին ամուսնացել է բուլղարացի երգիչ Նիկոլայ Գյաուրովի հետ (1925-2004), ում հետ բազմիցս հանդես են եկել միասին և ստեղծել համատեղ շատ երաժշտական գործեր։


== Դերերգեր ==


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
1986-1987 թթ.- Ֆրանկո Աբյատիի մրցանակ
հունվարի 26, 1990 թ.- «Իտալիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» Մեծ Խաչի տիկին շքանշան
մարտ, 1993 թ.- Ֆրանսիայի Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան
մայիսի 24, 2002 թ.- Պիզայի համալսարանի Օտար լեզուների և գրականության պատվավոր աստիճան


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Freni M., Gherpelli G. Mio caro teatro. Verona, 1990.
Magiera L. Mirella Freni: metodo e mito. Milano, 1990. ISBN 978-88-7592-083-8.


== Արտաքին հղումներ ==
Мирелла Френи на сайте Belcanto.Ru
Мирелла Френи на IMDb
Мирелла Френи, фильмография
Ֆերգանա

Ֆերգանա (ուզբ.՝ Farg‘ona, Фарғона), մինչև 1910 թվականը՝ Նոր Մարգելան, 1910-1924 թվականներին՝ Սկոբելև), քաղաք Ուզբեկստանում, 1938 թվականից Ֆերգանայի մարզի վարչական կենտրոնը։
Հիմնադրվել է 1876 թվականին։ 1918-1924 թվականներին եղել է Թուրքմենստանի կազմում, 1924 թվականից՝ արդեն Ուզբեկստանի։
Գտնվում է Ֆերգանայի հովտի հարավային մասում։ 2012 թվականի դրությամբ ունեցել է 350 000 բնակիչ։ Մակերեսը կազմում է 70 կմ², միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից՝ 580 մ։ Ունի երկաթուղային կայարան։ 
Ֆերգանան իր նշանակությամբ հանրապետության 2-րդ քաղաքն է մայրաքաղաք Տաշքենդից հետո։ 
Հիմնական ճյուղերն են քիմիական, թեթև շինանյութերի, սննդի արդյունաբերությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Յաֆֆայի և Ասկալոնի կոմսություն

Յաֆֆայի և Ասկալոնի կոմսություն, (լատ.՝ Contea di Giaffa e Ascalona), միջնադարյան պետություն Պաղեստինի տարածքում 1100-1268 թվականներին։ Հիմնադրել է Երուսաղեմի թագավոր Բալդուին I-ը 1100 թվականին՝ որպես պետական տարածք, ապա 1106 թվականին կոմս է նշանակել Հուգո Պյուիզեին։ Երկիրը հստակ կառավարող տոհմ չի ունեցել, նրա գահին հաճախ բազմել են Երուսաղեմի ապագա թագավորները։
Կոմսությունը խաչակիրների պետություն, Երուսաղեմի թագավորության չորս գլխավոր վասալներից էր։ Ի տարբերություն Անտիոքի դքսության (1098-1268), Եդեսիայի (1098-1150) և Տրիպոլիի (1102-1289) կոմսությունների՝ այն անկախ քաղաքական միավոր չէր։


== Պատմություն ==

Յաֆֆան դարձել է Գոդֆրուա Բուլյոնցու ամրոցը 1100 թվականին, խաչակրաց առաջին արշավանքի ավարտից հետո, նրա վրա անարդյունք հավակնում էր Դագոբերտ Պիզանցին, Երուսաղեմի առաջին լատինացի հովվապետը։ Մնում էր արքայական սեփականություն, մինչև 1106 թվականին նվիրվում է Հուգո I դը Պյուիզեին։ Երբ 1134 թվականին Հուգո II դը Պյուզիեն խռովություն է բարձրացնում արքա Ֆուլկի դեմ, կոմսությունը բաժանվում է մի քանի փոքրիկ տիրությունների, իսկ Յաֆֆան անցնում է արքայական սեփականության տակ։ Շուտով այն դառնում է Ֆուլկի կրտսեր որդի Ամորի I-ի ժառանգություն։ Երբ 1153 թվականին նրա ավագ որդի Բալդուին III-ը գրավում է Ասկալոնը, նա այն միավորում է իր եղբոր տիրույթներին։
Կոմսությունը անցնում էր արքայական ընտանիքի անդամներին և նրանց ամուսիններին կամ «կերակրման» էր տրվում նրանցից որևէ մեկին և եկամուտ էր բերում ընտանիքի միանգամից մի քանի անդամի։ 1221 թվականին կոմսությունը տրվում է Գոթյե VI դը Բրիանին՝ նրա քեռի, արքա-ամուսին Հովհաննես դը Բրիանի կողմից։ Գոթյեն ամուսնանում է արքա-ամուսին Ամորի II-ի թոռնուհու հետ, ով կոմսությունը ստանում է որպես ժառանգություն իր եղբայր Գի դը Լուզինյանից, նույնպես նախկին արքա-ամուսին։ Մոտ 1250 թվականին կոմսությունը փոխանցվում է Իբելինների դինաստիայի ճյուղին։ 1268 թվականին Բեյբարսի կողմից Յաֆֆայի գրավումով կոմսությունը դառնում է տիտղոսային, անվանական։


== Վասալներ ==
Յաֆֆայի և Ասկալոնի կոմսությունը ուներ մի քանի սեփական վասալներ.

Ռամլի սենյորիա
Իբելին սենյորիա
Միրաբել սենյորիա (չնայած գոյություն ունենալուն, այն միշտ պատկանել է Իբելիններին և չէր տարանջատվում նրանց տիրույթներից)


== Յաֆֆայի և Ասկալոնի կոմսեր ==


== Գրականություն ==
John L. La Monte, Feudal Monarchy in the Latin Kingdom of Jerusalem, 1100-1291. The Medieval Academy of America, 1932.
Jonathan Riley-Smith, The Feudal Nobility and the Kingdom of Jerusalem, 1174-1277. The Macmillan Press, 1973.
Steven Runciman, A History of the Crusades, Vol. II: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East, 1100-1187. Cambridge University Press, 1952.
Steven Tibble, Monarchy and Lordships in the Latin Kingdom of Jerusalem, 1099-1291. Clarendon Press, 1989.