Հին արքաներ (հեռուստասերիալ)

Հին արքաներ, հայկական պատմական հեռուստասերիալ։ Իրադարձությունները ծավալվում են նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանի Հայաստանում՝ Մեծ Հայքում, երբ գահ պետք է բարձրանա Տիգրան Մեծը։
Հեռուստասերիալը հեռարձակվել է Ucom ցանցում գործող Արմենիա Պրեմիում հեռուստաալիքի եթերում 2016 թվականի նոյեմբերի 5-ից, իսկ 2018 թվականի հունվար ամսին ցուցադրվել է նաև Արմենիա հեռուստաընկերության եթերում։


== Սյուժե ==
Մ.թ.ա. 95 թվական, Մեծ Հայք, Արքան մահացել է, թագաժառանգ Տիգրանը պատանդ է Պարթևաստանում։ Հազարապետ Վռամը հարմար առիթ է տեսնում գահ բարձրանալու համար, իսկ Սպարապետ Զարեհը պնդում է, որ պետք է գահաժառանգին բերել հայրենիք։


== Դերերում ==


=== Հիմնական դերերում ===


=== Այլ դերեր ===


== Նկարահանումներ ==


== Սերիաների համառոտ նկարագրություն ==


=== 1-ին սերիա ===
Մ.թ.ա. 95, Արտաշատ. Արքան մահացել է։ Վռամ հազարապետը հայտարարում է, որ արքան իրեն է վստահել երկիրը։ Սպարապետը առարկում է՝ ասելով, որ գահաժառանգը դեռ ողջ է։ Մի շարք իշխաններ իրենց հավատարմությունն են հայտնում Վռամին։ Խորհրդականը կասկածում է Վռամի մտադրություններին և հայտնում այդ մասին Աստղիկ արքայաքրոջը։ Մինչ այդ Վռամը հանդիպում է Պարթևստանի և Հռոմի պատվիրակներին, այնուհետև իր խորհրդականին հրահանգում է արքայի կնիքով նամակ գրել, այնուհետև սպանել է տալիս նրան։ Միևնույն ժամանակ Սպարապետի ամրոցում աղախին Սոսեն իմանում է, որ երեխայի է սպասում Սպարապետի կրտսեր որդուց՝ Հայկից, և հայտնում է նրան։ Իսկ Սպարապետը նկատում է շուկայում կոխի բռնված երիտասարդներից մեկին՝ Մուշեղին։


=== 2-րդ սերիա ===
Սպարապետը կասկածում է, որ խորհրդականն ինքնասպան չի եղել։ Սոսեն անհանգստանում է, որ իշխանից ծնված ռամիկի որդին որբ է, իսկ Հայկն ասում է, որ ամեն ինչ լավ է լինելու։ Գլակը պարտքերի մեջ է։ Վռամը փորձում է համոզել Զարեհին միասին գործել, բայց վերջինս կոպիտ կերպով մերժում է։ Զարուհին իր անհանգստությունն է հայտնում Սպարապետին, որ վերջինիս գաղտնի որդին արդեն հասուն մարդ է, բայց դեռ չգիտի իր ծագման մասին։ Աստղիկը գահաժառանգի վերադարձի մասին բանակցում է Բալաշի հետ։ Վռամը խոսում է դստեր հետ, խնդրում Գլակի հետ իր կողմն անցնել և օգնել գահ բարձրանալ, նաև նշում է, որ պետք է արու զավակ։ Մուշեղը Սիմոսին շուկայում պաշտպանում է հարբած Գլակից։ Զարեհը խոստում է տալիս Արքայաքրոջը, որ գահի հարցն իր պատվի, կենաց մահու հարցն է և ամեն ինչ կանի, բայց երկիրն ուրիշներին չի տա։ Նռանեն խանդավառում է Գլակին, որ նա կարող է արքա դառնալ։ Սպարապետը որոշում է Մուշեղին համհարզ կարգել։


=== 3-րդ սերիա ===
Զարեհը նախատում է Գլակին իր վարքի համար։ Վերջինս որոշում է գնալ Վռամի մոտ։ Արքայաքույրը սուրհանդակապետին է հանձնում նամակ, մատանու հետ, որ վերջինս ուղարկի գահաժառանգին։ Սուրհանդակապետն այդ մասին տեղեկացնում է Վռամին և նրան հանձնում նամակը և մատանին, վերջինս հազարապետը նվիրում է Ձյունիկին, բայց խնդրում առայժմ քիչ կրել այն։ Մուշեղը ընդունում է սպարապետի համհարզ դառնալու հրավերը։ Ձյունիկը լսում է Սուրհանդակապետի և հազարապետի ծառայի խոսակցությունը՝ սպարապետի դեմ։ Վռամը հավատացնում է Գլակին, որ նա կարող է լինել իր գահաժառանգը։ Հայկը տեղափոխվում է Սոսեի սենյակ, որպեսզի միասին ապրեն։ Սպարապետը հանդիպում է բդեշխ Շիրակին, իսկ հազարապետի մարդն ականջ է դնում նրանց խոսակցությանը։


=== 4-րդ սերիա ===
Տիբերիոսը Վռամին հայտնում է, որ Հռոմը կուզեր նրան գահին տեսնել։ Մինչ այդ Սպարապետն ու Շիրակը որոշում են իրենց հետագա անելիքները։ Արքայաքույրը Զյունիկի մատին նկատում է Սուրհանդակապետին տված իր մատանին։ Արքունիքին արքա է պետք, Վռամը հավաքված իշխանների մոտ առաջարկում է իր գահ բարձրանալու թեկնածությունը, իսկ Սպարապետն առաջարկում է Աշխարհաժողով անել։ Վճռվում է Աշխարհաժողով հրավիրել։


=== 5-րդ սերիա ===
Մուշեղը խնդրում է Արեգին իրեն ռազմի արվեստը սովորեցնել, ընթացքում նկատում է Ձյունիկին։ Գլակն իմանում է Աշխարհաժողովի մասին և վրդովվում։ Տիրանը նախատում է Զարեհին, որ վերջինս կարող էր իր թեկնածությունն առաջարկել։ Սպարապետը զրուցում է որդիների հետ և կրկին հիասթափվում Գլակի պահվածքից։ Հաջորդ առավոտյան Հայկը նախաճաշի սեղանի մոտ է հրավիրում Սոսեին, և խնդրում հորը՝ օրհնել նրանց միությունը։


=== 6-րդ սերիա ===
Զարեհը օրհնում է Հայկի և Սոսեի միությունը։ Նռանեն այդ փաստից սաստիկ վրդովվում է, փորձում է Գլակին համոզել զավակ ունենալ, բայց վերջինս մերժում է, և Նռանեն դիմում է զինվորներից մեկին, այդ մասին պատահաբար լսում է Զարուհին։ Սպարապետը Զարուհուն ասում է, որ Մուշեղը երբևէ չպետք է իմանա իր ծագման մասին։ Աստղիկը հարցնում է Ձյունիկին, թե որտեղից նրան մատանին, վերջինս փախչում է։ Վռամը պարթևաց և հռոմեական պատվիրակներին հաղորդում է սպարապետի՝ ռամիկից ծնվելիք թոռան լուրը։ Աստղիկ արքայաքույրը սուրհանդակապետին ցույց է տալիս մաստանին, որը վերցրել էր Ձյունիկի մոտից։


=== 7-րդ սերիա ===
Երվանդը փորձում է ձևացնել, թե կապ չունի մատանու հետ։ Արքայաքույրը ամոթանք է տալիս Սուրհանդակապետին։ Մուշեղը փորձում է Ձյունիկին օգնել, վերջինս իմանալով, որ նա Սպարապետի համհարզն է, կարծում է, որ կարող է օգնություն ստանալ նրանից։ Վռամը սպարապետի և պատվիրակների մոտ անհանգստություն է հայտնում, որ արքայորդին անտարբեր է երկրի նկատմամբ։ Հայկը սաստում է Աղավնուն Սոսեին վիրավորելու համար և ասում, որ յուրաքանչյուրը ով Սոսեին կնեղացնի անհապաղ կհեռացվի տանից։ Հազարապետն ու Սուրհանդակապետը որոշում են ամեն ինչ բարդել Ձյունիկի և սուրհանդակի վրա։


=== 8-րդ սերիա ===
Արքայաքույրը Քրմապետ Տիրանին իր անհանգստությունն է կիսում գահի մասին և խնդրում հանդիպում կազմակերպել Զարեհ սպարապետի հետ, բայց ոչ ամրոցում։ Տիրանն այդ մասին տեղեկացնում է Վռամին և վերջինս խնդրում է Աստղիկին և Զարեհին հանդիպացնել իր ուզած վայրում։ Ձյունիկն ամեն ինչ պատմում է Մուշեղին և խնդրում օգնել նրան։ Նրանց գտնում է Գեղամն ու Մուշեղին ծեծել տալիս։


=== 9-րդ սերիա ===
Ձյունիկը Վռամին խոստանում է անել իր սրտի ուզածը միայն թե ների նրան։ Սիմոսը գտնում է Մուշեղին ծեծված վիճակում։ Բալաշը փորձում է բանակցություններ վարել Վռամի հետ՝ գահաժառանգի վերադարձման մասին, Վռամը մերժում է նրան։ Ձյունիկը հազարապետի հրամանով Արքայաքույր Աստղիկին պատմում է հորինված պատմություն՝ մատանու իր մոտ հայտնվելու մասին։ Վերջինս լսելուց հետո որոշում է աղջկան իր հովանու տակ վերցնել և դաստիարակել։ Նռանեն պատվիրում է երկու թուրմ՝ մի երեխայի ծնունդ, մի երեխայի մահ։


=== 10-րդ սերիա ===
Աստղիկն ու Զարեհը պարզում են, որ հանդիպման տեղի հարցում Տիրանն իրենց խաբել է։ Վռամը հրամայում է Սպանել Ձյունիկին։ Զարեհը արգելում է Տիրանի մուտքը իր տուն։ Վռամը կանչում է Զարեհին զրույցի, վերջինս մերժում է հրավերքը։ Զարեհը հրավիրում է Բալաշին և հարցնում գահաժառանգի վերադարձի մասին բանակցությունների մասին, և առաջարկում բանակցել իր հետ։ Նռանեն հատուկ թուրմ է խմում երեխա ունենալու համար, իսկ Սոսեի գինու մեջ լցնում է մանկասպան թուրմը։ Զարուհին նկատում է դա։


=== 11-րդ սերիա ===
Սեղանի շուրջ Նռանեն առաջարկում է խմել Հայկի և Սոսեի ապագա երեխայի կենացը, Զարուհին դիտմամբ թափում է գինին և խանգարում Սոսեին խմել այն։ Ավելի ուշ Զարուհին նկատում է, թե ինչպես է Նռանեն դավաճանում ամուսնուն զինվորներից մեկի հետ։ Մինչ այդ Սոսեն և Հայկը իրենց ապագա զավակի անունն են որոշում։


=== 12-րդ սերիա ===
Ձյունիկին փորձում են առևանգել, բայց Անդոկ մաղխազը կասեցնում է այդ փորձը։ Աստղիկն ու Անդոկը որոշում են Ձյունիկին ուղարկել Սպարապետի ամրոց, որպես ամենաապահով վայր։ Զարեհն ընդունում է նրան, և խնդրում ամենը պատմել Աշխարհաժողովին։ Վռամը պնդում է, որ հենց ինքը կհարցաքննի Ձյունիկին առևանգող զինվորին և հարցաքննության ժամանակ սպանում է վերջինիս։ Նռանեն հայտնում է հորը, որ Ձյունիկը սպարապետի մոտ է։


=== 13-րդ սերիա ===
Զարեհը կրտսեր որդուն՝ Հայկին արտոնում է մեկնել Պարթևստան և բանակցություններ վարել գահաժառանգի վերադարձի մասին։ Հայկը խնդրում է Մուշեղին իր բացակայության ընթացքում ուշադիր լինել Սոսեի նկատմամբ։ Վռամը դիմում է Գլակին, հոր հետ երկակի խաղ խաղալու համար։ Զարեհը Վռամին կոպիտ կերպով հասկացնում է, որ չի պատրաստվում նրա հետ խոսել։ Վռամը ասում է Նռանեին, որ ամրոցի դռները բաց թողնի։


=== 14-րդ սերիա ===
Հայտնի է դառնում, որ Հայքի գերագույն քրմապետը մահացել է։ Գոռը Նռանեի խնդրանքով բաց է թողնում ամրոցի դարպասները, արդյունքում, առավոտյան գտնում են Ձյունիկին՝ կախված վիճակում։


=== 15-րդ սերիա ===
Քրմերը Տիրանին են վստահում գերագույն քրմապետի տեղակալի տիտղոսը։ Զարեհը Անահիտ աստվածուհուն խոստանում է իրազեկել Մուշեղին իր ծագման մասին և տալ իր ազգանունը, բայց ոչ այս խառը պահերին։ Գլակն առաջարկում է Զարեհին Վռամի հետ երկդիմի խաղի մեջ մտնել, իսկ Զարեհը մերժում է՝ ասելով, որ նա երկդիմի խաղեր չի խաղում։ Վռամը հիշեցնում է Տիրանին, որ շատ հիշաչար է, և խորհուրդ է տալիս իր կողմից լինել աշխարհաժողովին։ Սիմոսը տեսնում է, թե ինչպես է Գեղամը ոսկի տալիս Գոռին, լռության համար Գեղամը կտրում է Սիմոսի լեզուն։


=== 16-րդ սերիա ===
Տիրանը եկել է Աստղիկ արքայաքրոջ մոտ որպես քրմապետի տեղակալ ներկայանա, բայց շնորհավորանքի փոխարեն հանդիպում է տիկնոջ քամահրական խոսքերին։ Վռամը Տիբերիոսին հայտնում է, որ այլևս նա Արքա է, և կարող են վստահ լինել այդ հարցում։


=== 17-րդ սերիա ===
Սիմոսը անլեզու հասկացնում է Մուշեղին, որ Գոռը կապ ունի ոճրագործության հետ։ Զարեհը Հայկին է տալիս Արտաշես Բարեպաշտի ընծայած մատանին, և դրանով օժտում Հայկին բանակցելու։ Վռամը ցանկանում է Տիրանին ներկայացնել իշխաններին որպես ապագա քրմապետ, և դրանով իր կողմը թեքել շատերին։ Իմանալով Սիմոսի վկայության մասին՝ սպարապետը Գոռին հրահանգում է հանձնել զենքը։ Նրա սենյակում ոսկով լի քսակ են գտնում։ Նռանեն վերադառնում է վհուկի մոտ, և գնում նոր թուրմ, այս անգամ Սոսեին սպանելու համար։ Նա նաև պարզում է, որ հղի է։ Գոռն ամբողջ եղելությունը պատմում է Սպարապետին, վերջինս որոշում է, որ նա պետք է մեռնի զինվորի մահով։ Մուշեղը մենամարտում է Գոռի հետ և հաղթում։


=== 18-րդ սերիա ===
Գլակը վիճում է հոր հետ և որոշում հեռանալ ամրոցից։ Հայկի հեռանալու պատրվակով Նռանեն Աղավնու միջոցով գինի է հյուրասիրում Սոսեին, Զարեհը որոշում է ինքը խմել այդ գինին, վերջինս թունավորված էր։ Հայկը ճանապարհ է ընկնում Պարթևստան։ Ավելի ուշ Գլակը բռնաբարում է Աղավնուն։


=== 19-րդ սերիա ===
Գլակը հաղորդում է Վռամին, որ Հայկը հեռու ճամփորդության է մեկնել հոր հրամանով։ Վռամը գլխի է ընկնում ճամփորդության հիմնական նպատակը։ Կարգադրում է գտնել և սպանել բանագնացներից։ Աղավնին պատմում է Զարեհին ամեն ինչ Նռանեի, Գոռի, թունավորված գինու մասին։ Զարեհը ասում է Մուշեղին, որ նրա հայրն է։


=== 20-րդ սերիա ===
Զարեհը Մուշեղին կարգադրում է հասնել փոքր եղբորը՝ Հայկին, և օգնել նրան իր հանձնարարության հարցով։ Սուրհանդակապետն իշխաններին հրավիրում է նոր քրմապետի հետ կապված հանդիպման։ Զարեհը գիր է տալիս Արեգին և խնդրում հետո տալ Մուշեղին, այդ գրով նա ընդունում է Մուշեղին, որպես իր որդի, և տալիս նրան իր տոհմանունը։ Վռամի մարդիկ շրջապատում են Հայկին։


=== 21-րդ սերիա ===
Մուշեղը հասնում է Հայկին օգնության, նրանց շրջապատում են, Մուշեղը Հայկին ասում է, որ նրանք եղբայրներ են և խնդրում վարձկաններին իրենց արագ սպանել։ Աղավնին և Սիմոսը ընկերանում են։ Սպարապետը իր խոսքն է ասում զորքին [1]։ Վռամի հրավիրած ժողովում Գլակը արհամարհանքով հեռանում է, այնուհետև հարձակում է տեղի ունենում, որի պատճառով մաղխազին կարգադրվում է հանձնել զենքը։


=== 22-րդ սերիա ===
Իշխանների և քրմերի մի մասը զոհվում է հարձակման ժամանակ, մարդկանց թվի անբավարարությամբ աշխարհաժողով այլևս չի կարող լինել։ Ողջ մնացած իշխանների մեծ մասը առաջարկում է Վռամի գահակալման ծեսն անցկացնել։ Վռամը հրամայում է փակել ամրոց տանող ճանապարհը, Զարեհին չեն թողնում պալատ մտնել։ Վռամը Աստղիկին առաջարկում է Արտաշիսյանների տոհմի անունից հրաժարվել գահից և օրհնել նրա գահակալությունը։ Զարեհը ասում է Շիրակին, որ մեռնում է, և խնդրում է ուշադիր լինել զորքի նկատմամբ։ Գլակն իմանում է, որ եղբորը՝ Հայկին սպանել են Վռամի հրամանով։ Վռամը հրամայում է Գլակին փակել զնդանում։


=== 23-րդ սերիա ===
Աստղիկ արքայաքույրը օգնում է փախչել ամրոցից Անդոկին և Գլակին։ Զարեհը կարգադրում է մեծ խնջույք կազմակերպել։ Գլակը հանդիպում է Առնակին և խնդրում պատժել նրան, վերջինս նրան հանձնում է Աստվածների դատին։ Գլակը ներողություն է խնդրում նաև հորից, վերջինս պատգամում է տղամարդու պես դիմավորել եղբայրներին և սատարել թագաժառանգին։


=== 24-րդ սերիա ===
Գլակն իմանում է, որ Նռանեի որդին իր արյունը չի կրում և որ Մուշեղն իր եղբայրն է։ Նա նաև Շիրակին և Արեգին ասում է, որ Վռամը Հայկին և Մուշեղին սպանել է տվել։ Միասին որոշում են ավարտին հասցնել Զարեհի գործը, գաղտնի մուտքով մտնել ամրոց և բանալ ամրոցի դռները ներսից։ Վռամը պատրաստվում է թագադրությանը։ Թագադրության հյուրերը հավաքվել են։ Գլակն ու Անդոկը հասնում են և թագադրության ծեսի կիզակետում հարձակում գործում։ Վռամի զինվորներին հաջողվում է կասեցնել հարձակումը, բայց հասնում են Հայկը և Մուշեղը։ Մարտը կրկին շարունակվում է։ Մուշեղը սպանում է Գեղամին։ Վռամը նիզակով փորձում է հարվածել Հայկին, բայց Գլակն իր մարմնով ծածկում է նրան։ Սուրհանդակապետը Արեգի զենքի ճնշման տակ հայտարարում է, որ սրահում կատարվածը անօրինական է, և որ Մեծ Հայքի գահի միակ օրինական ժառանգը Արտաշես Բարեպաշտ արքայի թոռ, Տիգրանի որդի Տիգրանն է։ Ներս է մտնում Տիգրանը, բոլորը ծնկի են գալիս։ Զարուհին բանից անտեղյակ ասում է սպարապետին, որ Հայկն ու Մուշեղը գահաժառանգի հետ վերադարձել են։ Զարեհը մահանում է։ Տիգրանը թագադրվում է որպես Արքա Մեծ Հայքի։ Վռամը՝ զնդանում է, Նռանեն՝ անառակատներում, Սուրհանդակապետը մահանում է, Զարեհի թոռ՝ Զարեհը ծնվում է, տոհմը վերածնվում է։
Արտաշեսյան Տիգրան II-րդ արքան 20-ամյա գերեվարությունից հետո վերադառնում է հայրենիք, նա իր ազատության դիմաց զիջում է 70 հովիտները, բայց կարճ ժամանակ անց՝ հզորացնելով երկիրը, ոչ միայն հետ վերադարձրեց կորցրած հողերը, այլ ջախջախեց և իր իշխանության տակ առավ Պարթևստանը՝ անվանվելով Արքաների Արքա։ 25 տարում տասնապատկեց Մեծ Հայքի սահմանները` 300 հզ քմ-ից հասցնելով շուրջ 3 մլն քմ։ Նա թագավորեց 40 տարի, նրա թագավորության շրջանը հայ պատմության մեջ նշանավորվեց որպես հայոց պատմության հզորագույն շրջան։


== Ծանոթագրություններ ==