Ցեզիումի կարբոնատ

Ցեզիումի կարբոնատ, ալկալիական մետաղ ցեզիումի և ածխաթթվի աղը՝ Cs2CO3 քիմիական բանաձևով։ Անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ։


== Ստացում ==
Ստացվում է ցեզիումի օքսիդի և ածխաթթու գազի փոխազդեցությունից․
  
    
      
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            O
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Cs_{2}O+CO_{2}\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}CO_{3}}}}
  Ստացվում է ցեզիումի կարբոնատի և ածխաթթու գազի փոխազդեցությունից․
  
    
      
        
          
            2
            C
            s
            O
            H
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2CsOH+CO_{2}\ {\xrightarrow {\ }}\ Cs_{2}CO_{3}+H_{2}O}}}
  Արդյունաբերության մեջ ցեզիումի կարբոնատը ստանում են բնական հումքի քայքայումից․
  
    
      
        
          
            2
            C
            s
            
              C
              
                4
              
            
            
              O
              
                8
              
            
            
              H
              
                3
              
            
            ⋅
            
              H
              
                2
              
            
            O
             
            
              
                →
                
                  
                    τ
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            C
            
              s
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
            +
            3
            C
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
            +
            4
            C
            O
            ↑
            +
            5
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2CsC_{4}O_{8}H_{3}\cdot H_{2}O\ {\xrightarrow {\tau ^{o}C}}\ Cs_{2}CO_{3}+3CO_{2}\uparrow +4CO\uparrow +5H_{2}O}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Ցեզիումի կարբոնատը իրենից ներկայացնում է անգույն հիդրոսկոպիկ բյուրեղներ, որոնք հալվում են ոչ թե քայքայման միջոցով, այլ CO2 ավելցուկից։ Իր բաղադրության մեջ ցեզիումի կարբոնատը պարունակում է քվարց, ապակի և այլ խեցեգործական նյութեր (Al2O3, ZrO2, BeO և այլն)։
Շատ լավ է լուծվում ջրում՝ առաջացնելով հիմնաաղային ռեակցիա։
Ցածր ջերմաստիճաններում առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ․ Cs2CO3•8H2O (-32°С), Cs2CO3•5H2O (-18°С), Cs2CO3•3H2O (-15,6°С)։ Կարող է առաջացնել կրկնակի բյուրեղահիդրատներ․ 2Cs2CO3•7H2O, Cs2CO3•1,5H2O, 3Cs2CO3•10H2O, ինչպես նաև սոլավատներ Cs2CO3•nCH3OH, Cs2CO3•H2O2։


== Քիմիական հատկություններ ==
Տաքացման պայմաններում ցեզիումի կարբոնատը քայքայվում է․
  
    
      
        
          
            2
            C
            
              s
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    1000
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            2
            C
            
              s
              
                2
              
            
            O
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Cs_{2}CO_{3}\ {\xrightarrow {1000^{o}C}}\ 2Cs_{2}O+CO_{2}\uparrow }}}
  Փոխազդում է թթուների հետ․
  
    
      
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
            +
            2
            H
            C
            l
             
            
              
                →
                
                   
                
              
            
             
            2
            C
            s
            C
            l
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
            ↑
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Cs_{2}CO_{3}+2HCl\ {\xrightarrow {\ }}\ 2CsCl+CO_{2}\uparrow +H_{2}O}}}
  Խոնավ օդում կամաց-կամաց փոխազդում է ածխաթթու գազի հետ․
  
    
      
        
          
            C
            
              s
              
                2
              
            
            C
            
              O
              
                3
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
            +
            C
            
              O
              
                2
              
            
             
            
              
                
                  
                    
                      ←
                      
                        
                          
                            170
                            
                              o
                            
                          
                          C
                        
                      
                      
                    
                  
                  
                    
                      →
                      
                        
                          20
                          
                            o
                          
                        
                        C
                      
                    
                  
                
              
            
             
            2
            C
            s
            H
            C
            
              O
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {Cs_{2}CO_{3}+H_{2}O+CO_{2}\ {\stackrel {\xrightarrow {20^{o}C}}{\xleftarrow[{170^{o}C}]{}}}\ 2CsHCO_{3}}}}
  


== Գրականություն ==
Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1995. — Т. 4. — 639 с. — ISBN 5-82270-092-4
Плющев В. Е., Степин Б. Д. Химия и технология соединений лития, цезия и цезия. — М.: «Химия», 1970. — 408 с.


== Ծանոթագրություններ ==