Աչինսկ

Աչինսկ, քաղաք Ռուսաստանի Կրասնոյարսկի երկրամասում, Աչինսկի շրջանի և Աչինսկ քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոն, նավամատույց Չուլիմ գետի վրա։
Բնակչության թվով երրորդն է երկրամասում Կրասնոյարսկից և Նորիլսկից հետո և 161-րդ-ը՝ Ռուսաստանում։
Տեղակայված է Կրասնոյարսկից 160 կմ հեռավորության վրա դեպի արևմուտք, Արգա լեռնաշղթայի ստորոտում, Չուլիմի աջ ափին (Օբի աջ վտակ)՝ նրա և Տրանսսիբիրյան մայրուղու հատման վայրում։ Կլիման կտրուկ ցամաքային է։
Քաղաքապետ՝ Իլայ Ուզբեկովիչ Ահմեթով։


== Պատմություն ==
Աչինսկի շրջանի տարածքում գտնվող հնագույն հայտնի բնակավայրերից մեկը ուշպալեոլիթական Աչինսկի կայանատեղին է (հիմնադրված 20 հզր․ տարի մ․թ․ա․), որում գտել են դեկորատիվ գավազան, որը, հնարավոր է, իրենից ներկայացնում է լուսնային օրացույց։
1604 թվականին Տոմ գետի ափին ղազախները կառուցել են հիմնական շրջանային ավանը՝ Տոմսկի ամրությունը՝ ենիսեյան կիրգիզներին դիմադրություն ցույց տալու առաջադրանքով։ Տոմսկի շրջանային ամրության պաշտպանության համար նրա շուրջ կառուցվում են մի քանի ղազախական ծառապատվարներ և պաշտպանական ամրություններ։
Իրականում Աչինսկի ամրությունը տեղադրվել է 1641 թվականի սեպտեմբերի 8-ին տարացի զորահրամանատար Յ․ Օ․ Թուհաչեվսկու կողմից Չուլիմ գետի աջ ափին՝ նրա Ադադիմ և Ալդատ վտակների միջև, Կրասնոյարսկի երկրամասի Նազարովյան շրջանի ներկայիս Դորոխովո գյուղի շրջանում։ Շինարարության մեջ մասնակցություն են ունեցել տոմսկացի և կրասնոյարսկցի ծառայողները։ Իր անվանումը ստացել է այդ տեղերում ապրող աժիգների ցեղի պատվին՝ խակասների ցեղային խումբ, որոնք իրենց նաև անվանում են «աչինական թաթարներ»։
1683 թվականին տեղի ունեցած հրդեհից հետո ամրությունը տեղափոխել են նոր վայր՝ Աչինկի գետի՝ Չուլիմ գետի մեջ թափվելու վայրում, ժամանակակից Լենինի և Աստրովկայայի փողոցների հատման շրջանում։ Ամրությունը սկսվել է քառանկյուն ձևով բարձր ճախարակներից կազմված պատերի շինարարությունից։ Անկյուններում տեղադրվել են պահակային աշտարակներ։ Նրանցից մեկը վերազինվել է մատուռի տակ։ Սկզբում Աչինսկի բնակչությունը բաղկացած է եղել Տոմսկի զորահրամանատարի կողմից այստեղ ուղարկված՝ տասնհինգ ղազախ-միամսականներից կազմված կայազորից։ 1710 թվականին Կրասնոյարսկի Բոյարի որդի Ի․ Ցիցուրինը ջարդեց նոր փայտե ամրությունը Աչինկի գետի աջ ափին։ Այդ մասում ներկայումս տեղակայված է Աչինսկի տեղահանական բանտը։
1782 թվականին ամրությունը դարձավ նախկին Սիբիրյան արքայության Տոմսկի ռազրյադի գավառական քաղաք։ 1804 թվականից Աչինսկը ստացավ սկզբից Տոմսկի, իսկ 1822 թվականից՝ վերաձևավորված Ենիսեյի մարզի շրջանային քաղաքի կարգավիճակ։
19-րդ դարում քաղաքն ուներ մեծ նշանակություն Սիբիրի բուռն տնտեսական զարգացման համար։ Այստեղ գործել է Մոսկով-Սիբիրյան սայլի ճանապարհը։ Նաև Ալթայա-Տոմսկյան Թագավորական լեռնային շրջանի մենաշնորհատիրության (մոնոպոլիայի)` սիբիրյան ոսկու նշանավորման իրավունքի համար գործողության ժամանակ, ակտիվորեն գործել է «Օբ-Ենիսեյան ջրանցքը»` թանկարժեք մետաղների տեղափոխմամբ ենիսեյան հանքերից` Չուլիմ գետի վրայով դեպի Տոմսկ և ավելի բարձր Օբի հունով` մինչև Բառնաուլ և ավելի հեռու` դեպի արքայական լեռնային գործարաններ։
Աչինսկը նաև եղել է կարևոր կենտրոն Ռուսասական կայսրության մայրաքաղաքային, արևմտաեվրոպական և հարավային փոքրռուսական մարզերի քաղաքական աքսորյալ հեղափոխականների և տաժանակիրների հղումների ճանապարհին։ Այստեղ եղած շատ կրթված մարդիկ ներդրում են ունեցել քաղաքի զարգացման մեջ։

19-րդ դարավերջին Աչինսկում ապրում էր ավելի քան 5 հազար մարդ, կար ավելի քան 500 տուն, գործում էր հյուրատուն, Տոմսկի ուղղափառ թեմի 4 եկեղեցի։ Գործում էին ոչ մեծ գործարաններ. ճարպահալ, երկու կաշվի, գարեջրագործական, 5 աղյուսի։ Գետով քաղաք էին տանվում գործվացքային ապրանքներ, աղ, ձավար և այլն։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի  ժամանակ Աչինսկում ստեղծվել է ճամբար ռազմագերիների համար։ 1915-1916 թվականների ձմռանը ճամբարում պահվում էր 2750 ռազմագերի։
1990 թվականին Աչինսկը ներառվել է Ռուսաստանի` համառուսաստանյան նշանակության պատմական և մշակութային արժեք ունեցող քաղաքների պաշտոնական ցանկի մեջ։


== Խորհրդանիշներ ==


=== Դրոշ ===
Աչինսկի դրոշը կարմիր ուղղանկյունաձև պաստառ է, չափերը՝ 2:3։ Դրոշի վրա թեքությամբ պատկերված է սպիտակ նետաման՝ լի նետերով, և դեղին աղեղ։ Դրոշի տեսքը նույնությամբ կրկնում է զինանշանին։


=== Զինանշան ===
Աչինսկի պատմական զինանշանը հաստատվել է 1785 թվականին, երբ քաղաքն ընդգրկվեց Տոբոլսկյան փոխարքայության մեջ։ Զինանշանի նկարագիրը հետևյալն է․ «Վահանի վերին մասում Տոբոլսկի զինանշանն է, ներքևում՝ աղեղ ու նետեր, ի նշան այն բանի որ այս շրջանում ապրող Սիբիրի նախկին բնակիչներն օգտագործում էին այս գործիքները»։ Զինանշանը խորհրդանշում է Տոբոլսկյան նահանգին պատկանելությունը։
Ժամանակի ընթացքում փոխվել են վարչատարածքային կազմավորումների սսահմանները, և քաղաքի կառավարությունը հանդես է եկել զինանշանը փոխելու նախաձեռնությամբ, նրան աջակցել է Հերալդյան խորհուրդը։ Նոր տարբերակում պահպանվել է միայն աղեղի պատկերը, քանի որ քաղաքի ձևավորման ժամանակաշրջանը կապված էր պետական սահմանների պաշտպանության, պահպանման ու գոյատևման հետ։ Աչինսկի ներկայիս զինանշանը ստեղծվել է պատմական զինանշանի հիման վրա։ Քաղաքի նոր զինանշանը ընդունվել է քաղաքային խորհրդի նիստում։ Իր նոր ծննդյան տարեդարձը Աչինսսկը նշել է 2006 թվականի հունիսի 18-ին նոր զինանշանի հետ միասին։


== Կլիմա ==
Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճան - 0,8 °C
Օդի հարաբերական խոնավություն - 66,2 %
Քամու միջին արագություն - 4,0 մ/վ


== Բնակչություն ==
2016 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ բնակչության քանակով քաղաքը գտնվում էր 161-րդ տեղում Ռուսաստանի Դաշնության 1112 քաղաքների շարքում:

Բնակչության էական տեղաշարժերի ցուցանիշները


== Զանգվածային լրատվական միջոցներ ==
Տպագիր ԶԼՄ-ները ներկայացնում են «Ачинская газета» մունիցիպալիտետային օրգանը, «Причулымский вестник» տարածաշրջանային հրատարակությունը, ինչպես նաև տեղական մասնավոր հրատարակություններ։ Լույս է տեսնում Комсомольская правда» թերթը։


=== Ռադիոկայաններ ===


=== Թվային եթերային ալիքներ ===
Հեռուստատեսային փաթեթ РТРС-1 (46 հեռուստաալիք, 674 ՄՀց հաճախություն), միավորում է․ Առաջին ալիք (Ռուսաստան), Ռոսիա 1, Մատչ ՏՎ, ՆՏՎ , Հինգերորդ ալիք (Ռուսաստան), Կուլտուրա (հեռուստաալիք), Ռոսիա 24, Կարուսել (հեռուստաալիք), ՕՏՌ, Տվ Ցենտր.
Հեռուստատեսային փաթեթ РТРС-2 (38 հեռուստաալիք, 610 ՄՀց հաճախություն), միավորում է․ ՌԵՆ ՏՎ, Սպաս, ՍՏՍ, Դոմաշնի, ՏՎ 3, Պյատնիցա, Զվեզդա, Միր, ՏՆՏ, Муз-ТВ.


== Կապ ==


=== Շարժական կապ ===
Աչինսկում գործում  են բջջային կապի 4 օպերատոր- Tele2, Билайн, МТС, МегаФон. 2009 թվականից քաղաքում աշխատում է երրորդ սերնդի Wellcom ապրանքանիշի IMT-MC 450 և EV-DO ցանցը։  2010 թվականից քաղաքում բացվել է 3G ցանցը («Билайн», «Мегафон», «МТС» օպերատորներ)։ 2012 թվականից «ЕТК» ապրանքանիշը դադարեց գույություն ունենալ։ 2014 թվականից քաղաքում սկսում է իր աշխատանքը հինգերորդ դաշնային  Yota օպերատորը , որը քաղաքում բացեց  4G LTE ցանցը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ачинск // Города России: энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия (издательство), 1994. — С. 31. — 559 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-85270-026-6
«Ачинск»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Лопаткин Г.С. Летопись града Ачинска. — Ачинск: Свет, 2000. — 543 с. — ISBN 5-88030-013-2
Барахович П.Н. Борьба с князьями енисейских киргизов в 1641-1642 гг. и основание Ачинского острога [Электронный ресурс] // История военного дела: исследования и источники. — 2015. — Т. VII. — С. 234-264.


== Արտաքին հղումներ ==
Աչինսկ քաղաքի պաշտոնական կայք
Աչինսկը «Իմ քաղաք» հանրագիտարանում
Աչինսկը «Енисейская губернія» տեղեկատուի մեջ, 1892