Օդի հարաբերական խոնավություն

Հարաբերական խոնավություն, ջրային գոլորշիների պարցիալ ճնշման հարաբերակցությունը գազում (առաջին հերթին, օդում) հագեցած գոլորշիների հավասարակշռված ճնշմանը տվյալ ջերմաստիճանի դեպքում։ Նշանակվում է հունարեն φ տառով։


== Բացարձակ խոնավություն ==
Օդի բացարձակ խոնավությունն օդի մեկ խորանարդ մետրում պարունակող խոնավության քանակությունն է: Փոքր քանակության պատճառով սովորաբար չափվում է գ/մ³-ով։ Սակայն, հաշվի առնելով այն, որ օդի որոշակի ջերմաստիճանի դեպքում, նրա մեջ առավելագույնս կարող է պարունակել միայն որոշակի քանակությամբ խոնավություն (ջերմաստիճանի բարձրացմամբ խոնավության այդ առավելագույն հնարավոր քանակությունը մեծանում է, օդի ջերմաստիճանի իջեցմամբ օդի առավելագույն հնարավոր խոնավության քանակությունը նվազում է), ստեղծվել է «բացարձակ խոնավություն» հասկացությունը։


== Հարաբերական խոնավություն ==
Համարժեք սահմանումը օդում առկա ջրային գոլորշու համադրությունն է առավելագույն հնարավոր խոնավությանը տվյալ ջերմաստիճանի դեպքում։ Չափվում է տոկոսով և որոշվում է բանաձևով՝

  
    
      
        R
        H
        =
        
          
            
              p
              
                (
                
                  H
                  
                    2
                  
                
                O
                )
              
            
            
              p
              
                (
                
                  H
                  
                    2
                  
                
                O
                )
              
              
                ∗
              
            
          
        
        ×
        100
        %
      
    
    {\displaystyle RH={p_{(H_{2}O)} \over p_{(H_{2}O)}^{*}}\times 100\%}
  որտեղ՝ 
  
    
      
        R
        
          H
          
            
              
              
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle RH_{\,_{\,}}}
   - դիտվող զանգվածի (օդի) հարաբերական խոնավությունն է,

  
    
      
        
          
            p
            
              (
              
                H
                
                  2
                
              
              O
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {p_{(H_{2}O)}}}
   - զանգվածում առկա գոլորշիների պարցիալ ճնշումն է,

  
    
      
        
          
            p
            
              (
              
                H
                
                  2
                
              
              O
              )
            
            
              ∗
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {p_{(H_{2}O)}^{*}}}
   - հագեցված գոլորշու հավասարակշռված ճնշումն է։
Ջրի հագեցած գոլորշիների ճնշումը ուժեղ աճում է ջերմաստիճանի բարձրացման ժամանակ։ Այդ պատճառով գոլորշու հաստատուն կոնցենտրացիայի հետ օդի իզոբար (այսինքն մշտական ճնշման դեպքում) սառեցման դեպքում գալիս է այն պահը (ցողի կետ), երբ գոլորշին հագենում է։ Ընդ որում, «ավելորդ» գոլորշին կոնդենսացվում է մառախուղի կամ սառույցի բյուրեղիկների տեսքով։ Ջրային գոլորշու հագեցման և կոնդենսացման գործընթացները մեծ դեր են խաղում մթնոլորտի ֆիզիկայում:


== Հարաբերական խոնավության գնահատում ==
Ջրա-օդային զանգվածի հարաբերական խոնավությունը կարող է գնահատվել, եթե հայտնի է նրա ջերմաստիճանը (T) և ցողի կետի ջերմաստիճանը (Td)։ Որոշվում է հետևյալ բանաձևով՝

  
    
      
        R
        H
        =
        
          
            
              
                P
                
                  s
                
              
              (
              
                T
                
                  d
                
              
              )
            
            
              
                P
                
                  s
                
              
              (
              T
              )
            
          
        
        ×
        100
        %
        ,
      
    
    {\displaystyle RH={{P_{s}(T_{d})} \over {P_{s}(T)}}\times 100\%,}
  որտեղ Ps – հագեցած գոլորշու ճնշումն է համապատասխան ջերմաստիճանի համար, որը կարող է որոշվել Արդեն Բակի բանաձևով:

  
    
      
        
          P
          
            s
          
        
        (
        T
        )
        =
        6.1121
        exp
        ⁡
        
          (
          
            
              
                (
                18.678
                −
                T
                
                  /
                
                234.5
                )
                ×
                T
              
              
                257.14
                +
                T
              
            
          
          )
        
        ,
      
    
    {\displaystyle P_{s}(T)=6.1121\exp \left({\frac {(18.678-T/234.5)\times T}{257.14+T}}\right),}
  որտեղ T – ջերմաստիճանն է Ցելսիուսի սանդղակով, Ps – ճնշումն ըստ Պասկալի: Բացասական ջերմաստիճանների համար հեղուկ փուլի բացակայության դեպքում կիրառվում է Բակի այլ բանաձև՝

  
    
      
        
          P
          
            s
          
        
        (
        T
        )
        =
        6.1115
        exp
        ⁡
        
          (
          
            
              
                (
                23.036
                −
                T
                
                  /
                
                333.7
                )
                ×
                T
              
              
                279.82
                +
                T
              
            
          
          )
        
        .
      
    
    {\displaystyle P_{s}(T)=6.1115\exp \left({\frac {(23.036-T/333.7)\times T}{279.82+T}}\right).}
  Ավելի ճշգրիտ հաշվարկների համար կարելի է օգտվել Գոֆ Գրետչի կամ ավելի ժամանակակից՝ Ա. Վեքսլերի, ITS-90 մոդելներից, Д. Зонтага.:


== Մոտավոր հաշվարկ ==
Հարաբերական խոնավությունը մոտավոր կարելի հաշվարկել հետևյալ բանաձևով՝

  
    
      
        R
        
        H
        ≈
        100
        −
        5
        (
        T
        −
        
          T
          
            d
          
        
        )
        .
      
    
    {\displaystyle R\!H\approx 100-5(T-T_{d}).}
  Այսինքն, օդի ջերմաստիճանի և ցողի կետի Ցելսիուսի յուրաքանչյուր աստիճանի հետ հարաբերական խոնավությունը իջնում է 5 %-ով։ 
Բացի այդ, հարաբերական խոնավությունը կարելի է գնահատել խոնավաչափային դիագրամով:


== Տես նաև ==
Գոլորշացում
Հագեցած գոլորշի
Գերհագեցած գոլորշի


== Ծանոթագրություններ ==