armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Խորհրդա-նորվեգական հարաբերություններ

Խորհրդա-նորվեգական հարաբերություններ, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները (1917-1991) Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Նորվեգիայի Թագավորության միջև։
Երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1924 թվականին (դեֆակտո՝ 1921 թվականից, երբ ստորագրվեց տնտեսական համաձայնագիր)։ 1925 թվականին կնքվեց առևտրային և ծովագնացության պայմանագիր։ Հարաբերություններն ընդհատվեցին 1940 թվականին՝ Նորվեգիայի ֆաշիստական օկուպացման կապակցությամբ (վերականգնվեցին 1941 թվականի օգոստոսին՝ նորվեգիայի վտարանդի կառավարության հետ)։ Ստորագրվեցին համաձայնագրեր հեռագրական և հեռախոսային հաղորդակցության, փոստային առաքումների փոխանակման (1947) մասին։ 1949 թվականի պայմանագիրը սահմանում էր երկու պետությունների սահմանային կանոնակարգը և նշում սահմանային կոնֆլիկտները կարգավորելու միջոցները։ 
Խորհրդա-նորվեգական հարաբերությունները վատթարացան Սառը պատերազմի տարիներին, երբ Նորվեգիան մտավ (1949 թվականի ապրիլ) Հյուսիս-Ատլանտյան դաշինքի (1949) մեջ։ 
1970-ական թվականներին կնքվեցին նոր համաձայնագրեր ու ծրագրեր տնտեսական, գիտատեխնիկական, մշակութային համագործակցության, միջազգային ավտոմոբիլային հաղորդակցության, ձկնորսության ասպարեզում համագործակցության մասին։ 1980 թվականին ստորագրվեց տնտեսական, արդյունաբերական և գիտատեխնիկական համագործակցության երկարաժամկետ ծրագիր։


== Տես նաև ==
Շպիցբերգենի տրակտատ


== Ծանոթագրություններ ==

Կաղապար:Նորվեգիա-անավարտ
Կարպինո (կոմունա)

Կարպինո  (իտալերեն՝ Carpino), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ապուլիա մարզում՝ Ֆոջա գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 4642 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 56 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 82 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 71010, հեռախոսային կոդ՝ +39 0884։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0884 900711


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
.gn

.gn, Գվինեայի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .gn whois տեղեկություն
Դովգալևկա (գյուղ, Վելիկա Բոգաչկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴովգալևկաԴովգալևկա (ուկրաիներեն՝ Довгалівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դովգալևկա գյուղում բնակվում էր 496 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1778 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 278,97 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Թել-Բրեշ

Թել-Բրեշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Արգիճի (գետ)

Արգիճի, Ադիաման, Ադյաման, Աղրի, Աղրիչայ, Այրի, Այրիչայ, Այրիջա, Ատիյամանչայ, Արգիճա, Արգիջի, Իշխանագետ, Կոթիգետ Մաղարախանե, գետ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում` Սևանա լճի ավազանում։ Սկիզբ է առնում Գեղամա լեռնավահանի Գնդասար լեռնազանգվածի հյուսիսային լանջից` 2600 մ բարձրությունից։ Երկարությունը 51 կմ է, ջրահավաք ավազանը՝ 384 կմ²։ Վերին հոսանքում անցնում է համանուն գոգավորության ճահճապատ տարածքով դեպի հյուսիս՝ առաջացնելով գետոլորաններ, Արմաղանի արևելյան ստորոտի մոտ հոսում է ոչ խոր ձորով, ապա թափվում Սևանա լիճը։ Սնումը հիմնականում հալոցքային է (55%) և ստորերկրյա (36%) է, վարարումը՝ ապրիլ-հունիսին։ Տարեկան միջին ծախսը 5,18 մ³/վ է, հոսքը՝ 163 միլիոն մ³։ Ձմռանը սառցակալում է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման և էներգետիկ նպատակներով։ Ծակքար, Լիճք և Արգիչի գետերի գետաբերանային հատվածներում «Սևան» ազգային պարկի հարավ-արևմտյան հատվածում գտնվում է «Լիճք-Արգիչի» արգելոցը։ Գտնվում է Լիճք-Արգիջի արգելոցի, հատուկ պահպանվող տարածքում, թափվում է լիճ հարավարևմտյան ափի կողմից։ Գետի վրա աշխատում է «Արգիջի» ՀԷԿ։ Գետով անցնում է Լիճք, Ներքին Գետաշեն գյուղական համայնքների և Սևանա լճի տարածքների բաժանման «Բ» հանգուցային սահմանակետից սահմանագիծը։


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Սեբաստիան դե լոս Ռեյես

Սան Սեբաստիան դե լոս Ռեյես (իսպ.՝  San Sebastián de los Reyes)՝ քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մադրիդ պրովինցիայի Մադրիդ ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Արեա Մտրոպոլիտանա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 59 կմ2, բնակչությունը` 78157 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 18 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքի հովանավորներն են հանդիսանում սուրբ Մարտիր Սեբաստիանը և Կրիստո դե լոս Ռեմեդիոսը։
Քաղաքը հիմնադրվել է 1492 թվականին։ Քաղաքը հայտնի է իր ամենամյա փառատոներով։ Քաղաքին նաև անվանում են «Փոքր Պամպլոնա»։
Զբաղեցնում է 59 քկմ տարածք։ Բնակչությունը - 78 157 մարդ 2010 թվականին։ Հեռավորությունը մինչև շրջանի կենտրոն հավասար է - 18 կմ։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Ayuntamiento de San Sebastián de los Reyes
El-Encierro. Web dedicada a los encierros de San Sebastián de los Reyes Archived 2019-07-16 at the Wayback Machine.
PortalVeinte. Periódico en línea y foro vecinal de San Sebastián de los Reyes Archived 2014-01-25 at the Wayback Machine.
Club de Balonmano San Sebastián de los Reyes Archived 2011-12-15 at the Wayback Machine.
Grupo Folclórico de San Sebastián de los Reyes Archived 2012-06-20 at the Wayback Machine.
Web No Oficial Unión Deportiva San Sebastián de los reyes Archived 2011-10-04 at the Wayback Machine.
Danza Asociación Popular Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid > Ficha municipal Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid > Series estadísticas del municipio Archived 2007-09-30 at the Wayback Machine.
Instituto de Estadística de la Comunidad de Madrid > Nomenclátor oficial y callejero
Խիբլար

Խիբլար (վրաց.՝ ხიბლარი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Սամտրեդիայի շրջան‎ում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 732 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լուրեր.com

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լուրեր (այլ կիրառումներ)Լուրեր.com-ը կամ Lurer.com-ը հայկական առցանց լրատվական կայք է։ Ստեղծվել է 2011 թ. հոկտեմբերի 3-ին։ Հոսթինգը Մոսկվայում է։ Բաղկացած է քաղաքական, հասարակություն, տնտեսություն, իրավունք, արտակարգ պատահարներ, մշակույթ, սպորտ բաժիններից։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դրությամբ ունի օրական 23 000 այցելու և հաճախելիությամբ 50-րդն է Հայաստանում։ Lurer.com-ը հասանելի է երեք լեզուներով՝ հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն։


== Արտաքին հղումներ ==
Լուրեր.com (հայերեն)


== Աղբյուրներ ==
Վալենտինիանոս III

Վալենտինիանոս III-ը (լատիներեն՝ Flavius Valentinianus) (ծ. հուլիսի 2, 419, Ռավեննա, վ. մարտի 16, 455, Հռոմ) Արևմտյան Հռոմեական կայսրության կայսրն էր 425-ից՝ 455 թվականը։


== Ընտանիք ==
Վալենտինիանոսը Փլավիոս Կոստանցիոս պատրիկի որդին էր, որը իշխեց Հռոմին 421 թ. որպես Կոստանցիոս III կայսր։ Մայրը՝ վեստգոթերի թագուհի Գալլա Պլացիդիան էր։ Երբ իր հորեղբայրը՝ Հոնորիոսը վախճանվեց 423 թ., Հռոմի իշխանությանը ժամանակավորապես բռնատիրեց Հովհաննեսը, որը շատ արագ գահընկեց եղավ։


== Կառավարումը ==
Վալենտինիանոսի երկարատև գահակալման ընթացքում որևէ ժամանակ նա անձնապես չղեկավարեց երկրով, դա կատարում էին ուրիշները՝ իր փոխարեն։ Հովհաննեսին իշխանությունից զրկելուց հետո Պլացիդան էր կառավարում Արևմտյան կայսրությունը՝ իր որդու անունից, որպես ռեգենտ, մինչև 437 թվականը, թեև ազդեցիկ Ֆլավիոս Աետիոս պատրիկը արդեն փաստացի ղեկավար էր դարձել Հռոմում այդ տարիներին։ Այդ ժամանակաշրջանում ամենանշանավոր իրադարձություններից մեկն էր Հյուսիսային Աֆրիկայի ծովամերձ շրջանների զավթումը վանդալների կողմից 429 թվականին, որի հետևանքով, տասը տարի անց, նրանք թոթափեցին Վալենտինիանոս III-ի գերիշխանությունը այդ շրջաններում։
437 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Վալենտինիանոսն ամուսնացավ Բյուզանդիայի կայսր Թեոդոսիոս II-ի դուստր Լիկինիա Եվդոքսիայի հետ։ Շատ քիչ տվյալներ կան Վալենտինիանոսի գործունեության վերավերյալ՝ այդ ամուսնությունից հետո։ Նա իր օրերն անց էր կացնում հաճույքների և ուրախ ժամանցի ետևից ընկնելով, մինչ Աետիոսը կառավարում էր երկիրը։ Վալենտինիանոսի գահակալության տարիների ամենակարևոր դեպքն էր հոների ներխիժումը Գալլիա (451) և Հյուսիսային Իտալիա (452), բայց հայտնի չի, արդյո՞ք Վալենտինիանոսն անձամբ ինչ որ ձևով մասնակցել է այդ ճգնաժամային իրադարձություններում։
Աետիոսի հասցեին զանազան զրպարտություններին և բամբասանքներին հավատալով, փոքրոգի Վալենտինիանոսն իր ձեռքերով դավադրաբար սպանեց այդ տաղանդավոր զորավարին և քաղաքական գործչին, 454 թ. սեպտեմբերի 21-ին, Հռոմի կայսերական պալատում։ Մինչ այդ Աետիոսն ամուսնացել էր Վալենտինիանոսի դուստրներից մեկի հետ։ Կարճ ժամանակ հետո Վալենտինիանոսն ինքը զոհ դարձավ սպանության, Աետիոսի բարբարոս զինակիցների՝ Օպտիլա և Թրաուստիլա անուններով՝ ի հատուցում Աետիոսի սպանության։


== Աղբյուրներ ==
Մալինովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄալինովկաՄալինովկա (ուկրաիներեն՝ Малинівка), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1652 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալինովկա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 7 725 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5,2 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 1485,58 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Mafia III

Mafia III կամ Mafia 3, արկածային և մարտական ժանրի համակարգչային խաղ, համարվում է ավտոմեքենայի սիմուլյատոր և շութեր ներկայացված երրորդ դեմքի կողմից, հանդիսանում է Mafia: The City of Lost Heaven և Mafia II խաղերի շարունակությունը։ Ի տարբերություն մյուս նախորդ խաղերի, որոնք թողարկվել են 2K Czech ստուդիայի կողմից, այս խաղի վրա աշխատել է Hangar 13 ստուդիան (2K Games-ի նոր ստուդիան)։


== Մշակում ==
2015 թվականի հուլիսի 28-ին 2K Games հրատարակչի պաշտոնական կայքում և խաղի թվիթթեր աքաունթում տեղադրվեցին առաջին սքրինշոթները և հայտարարությունները տեղի ունենալիք նորությունների մասին։ Օգոստոսի 5-ին Gamescom-ում ցուցադրվեց խաղի թրեյլերն ու գեյմփլեյը։ Նոր խաղի վրա աշխատում է Hangar 13-ը։ Խաղը դուրս է գալու 2016 թվականին Microsoft Windows, Xbox one և PlayStation 4 խաղային հարթակների համար։


== Խաղային գործընթաց ==
Խաղի գլխավոր հերոսը այս անգամ Լինքոլն Քլեյն է, իսկ գործունեության վայրը հանդիսանում է Նոր Օռլեանը և նրա շրջակայքի օրինակը 20-րդ դարի 60-ական և 70-ական թվականներին։ Խաղացողը կարող է շարժվել տեղանքով ավտոմեքենաների օգնությամբ, ինչպես նաև մակույկներով։ Ինչպես նաև արժի նշել, որ խաղի գործողությունները կատարվում են չհորինված քաղաքում, ինչպես նախորդ խաղերում։
Խաղերի մշակողները հայտարարել են որ խաղի սյուժեն հենված է նույն սյուժետային գծի վրա, խաղի 3-րդ մասում ազատ խաղի հնարավորությունը ավելի շատ է, քան առաջին և երկրորդ մասերում։ Խաղի կարևոր տարրերից մեկը հանդիսանում է թշնամու տարածքի ենթարկումը։ Նաև խաղի մեջ ոչ պակաս կարևոր դեր ունեն գլխավոր հերոսի ընկերները, ովքեր օգնում են Լինքոլնին դժվար պահերին, օրինակ ցուցաբերել կրակային օգնություն կամ ազատել ոստիկաններից։ Այդ ամենի փոխարեն նրանց համար պետք է կատարել որոշ հանձնարարություններ։


== Սյուժե ==
Խաղի գործողությունները կատարվելու են 1968 թվականին Նոր Օռլեանում, իսկ գլխավոր հերոս համարվում է Լինքոլն Քլեյը՝ մուլատ և Վիետնամի պատերազմի մասնակից։ Պատերազմից տուն վերադառնալով, նա ներգրավվում է մի ընտանիք «Սև Մաֆիա» անվամբ, իտալական մաֆիայի մարդասպաններից մեկը սպանում է այդ ընտանիքի բոլոր անդամներին, և վիրավորում Կլեյին թողնելով այդպես որ մահանա։ Վիրավորումից հետո ապաքինված Լինքոլն Կլեյը սկսում է վրեժ լուծել։ Ապագա որբը, հասկացավ որ, իսկական ընտանիքն այն չէ որտեղ դու մեծացել ես, այլ որի համար դու պատրաստ ես զոհվել...


== Գործող անձիք ==
Լինքոլն Քլեյ - Խաղի գլխավոր հերոսը։ Վիետնամի պատերազմի մասնակից, մուլատ.
Վիտո Սկալետտա - Mafia II խաղի գլխավոր հերոսը, ամերիկո-իտալական մաֆիայի հեղինակային անդամ։ 17 տարի առաջ եղել է Ֆալկոնե հանցավոր ընտանիքի անդամ, ապա Վինչ ընտանիքի անդամ, Էմփայեր Բեյ քաղաքում. Այժմ ապրում է Նոր Օռլեան քաղաքում և օգնում է Լինքոլնին։ Երրորդ մասում Վիտոն 43 տարեկան է և նա արդեն նկատելի ծերացել է։
Բերք - Լինքոլնի ընկերը, իռլանդական բանդայի պարագլուխը։
Կասանդրա - Լինքոլնի ընկերը, հաիթյան բանդայի պարագլուխը։
Թոմմի - Լինքոլնի թշնամիներից մեկը։ Նրա սպանությունը ցուցադրվել է խաղի առաջին թրեյլերում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Խաղի պաշտոնական կայքը
Twitter Mafia 3
2K Games-ի պաշտոնական կայքը
Խաղի թրեյլերը
Ենիջե (Քոչհիսարի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ենիջե (այլ կիրառումներ)Ենիջե, գյուղ պատմական Փոքր Հայքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Քոչհիսարի գավառակում։ Գտնվում էր լեռան ստորոտում։


== Պատմություն ==
Գյուղում պահպանվել էին XVII դարի հայերեն ձեռագրեր։ Տների մեծ մասը կղմինդրածածկ էին։ Գյուղն ավերվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
Եղել է հայաբնակ գյուղ։ 1873 թվականին ուներ մոտ 500 հայ և 128 թուրք բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործություն, արհեստներն ու մասամբ անասնապահությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Ենիջեն ուներ 1320 թվականին կառուցված Ս. Հակոբ (կամ Ս. Թորոս) անունով եկեղեցի և Ս. Խաչ անունով վանք։


== Կրթություն ==
Գյուղն ուներ դպրոց, որտեղ սովորում էին 60 աշակերտներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ալ Պաչինո

Ալ Պաչինո (անգլ.՝ Alfredo James "Al" Pacino, իսկական անուն ազգանունը Ալֆրեդո Ջեյմս Պաչինո, ապրիլի 25, 1940(1940-04-25)[…], Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ծագումով իտալացի, թատրոնի և կինոյի ամերիկացի հանրահայտ դերասան, նաև ռեժիսոր։


== Կենսագրություն ==

Ծնվել է 1940 թվականի ապրիլի 25-ին Նյու Յորքում, ԱՄՆ, իտալոամերիկացի Սալավատորե և Ռոզի Պաչինոների ընտանիքում։ Նրա ծնողները բաժանվեցին, երբ նա ընդամենը 2 տարեկան էր։ Այդ ժամանակ նա մոր հետ տեղափոխվեց հարավային Բրոնքս և բնակվում էր մոր ծնողների Ջեյմս և Քեյթ Ջերարդների հետ, ովքեր Սիցիլիայի Կոռլեոնե ընտանիքից էին։


== Կարիերա ==
Առավելապես հայտնի է իր գանգստերական և մաֆիայի մասին ֆիլմերում կերտած հերոսներով, որոնցից ամենանշանավորներն են Մայքլ Կոռլեոնեն Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլայի «Կնքահայրը» և Տոնի Մոնտանան «Սպիով դեմքը» ֆիլմերում։ «Կնոջ բույրը» ֆիլմում խաղացած պաշտոնաթող կույր զինվորական Ֆրենկ Սլեյդի դերի համար ստացել է Օսկար՝ Օսկար լավագույն դերասանի համար անվակարգում, դրանից առաջ 7 անգամ ներկայացվել է Օսկար մրցանակի։
Ալ Պաչինոյի նորամուտը կինոյում կայացել է 1969 թվականին «Ես, Նատալի» ֆիլմում, որտեղ նա խաղացել է երկրորդ պլանի դեր։ 1971 թվականին նկարահանվում է «Խառնաշփոթ Նիդլ-Պարկում» ֆիլմի գլխավոր դերում, որտեղ նրա խաղը նկատում է Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլան և հրավիրում նրան խաղալու հանրահայտ Կնքահայրը ֆիլմում, չնայած որ այդ դերի համար քննարկվում էին այդ ժամանակի ամերիկյան շատ կայացած դերասանների թեկնածություն։
Ալ Պաչինոն հաջողությամբ խաղում է նաև թատրոնում։ 1977 թվականին պարգևատրվել է թատրոնի հեղինակավոր «Տոնի» մրցանակով։ Դերասանուհի Էլլեն Բերստինի հետ միասին գլխավորում է Նյու-Յորքի դերասանական ստուդիան։

Ալ Պաչինոն ամուսնացած չի եղել, բայց ունեցել է սիրավեպեր ամերիկյան կինոդերասանուհիների հետ, 3 երեխաների հայր է։


== Ֆիլմագրություն ==

Խաղացել է 40-ից ավելի ֆիլմերում, 3-ական ֆիլմի ռեժիսոր և պրոդյուսեր է։ 
Առավել հայտնի դերերն են.


== Մրցանակներ ==
Ընդհանուր թվով ստացել է 35 տարբեր կինոմրցանակ, ներկայացված է եղել ևս 41-ի, որոնց թվում

8 անգամ ներկայացվել է Օսկարի, ստացել 1 Օսկար լավագույն դերասանի համար անվանակարգում
16 անգամ ներկայացվել է Ոսկե Գլոբուսի, ստացել 5-ըստացել է նաև 2 Էմմի (մրցանակ), 1 BAFTA, 2 Դավիդ դի Դոնատելլոյի մրցանակ, Վենետիկի կինոփառատոնի 2 մրցանակ և այլն։
Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 լավագույն դրական և բացասական հերոսների ցանկում առկա է նրա երկու կերպար՝

Մայքլ Կոռլեոնե, «Կնքահայրը 2» ֆիլմում, որպես բացասական հերոս - 10-րդ տեղ
Ֆրենկ Սերպիկո «Սերպիկո» ֆիլմում, որպես դրական հերոս - 40-րդ տեղ


== Հոնորարներ ==
(ոչ ամբողջական ցանկ)

1972 - «Կնքահայրը» - $ 35 000
1974 - «Կնքահայրը 2» - $ 500 000 (+ շահույթից 10%)
1990 - «Կնքահայրը 3» - $ 5 000 000
1992 - «Ամերիկացիները» - $ 1 500 000
2002 - «Սիմոնա» - $ 11 000 000


== Ծանոթագրություններ ==
Բոլշոյե Զվերևո (Կրասնի Սուլինի շրջան)

Բոլշոյե Զվերևո (ռուս.՝ Большое Зверево), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կրասնի Սուլինի շրջանում։ Մտնում է Դոլոտինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Ամանոր (այլ կիրառումներ)

Ամանոր, կարող է վերաբերել՝

Ամանոր - տոն, նշվում է տարբեր ժողովուրդների կողմից ընդունված օրացույցում ընթացիկ տարվա վերջին օրվա և հաջորդ տարվա առաջին օրվա գիշերը
Ամանոր - հայկական արական անուն
Դավիթ Կակաբաձե

Դավիթ Կակաբաձե (վրաց.՝ დავით ნესტორის ძე კაკაბაძე, օգոստոսի 8 (20), 1889, Մեծ Կուխ, Քութայիսի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 10, 1952(1952-05-10)[…], Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային շրջանի վրացի նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Դավիթ Կակաբաձեն ծնվել է 1889 թվականի օգոստոսի 8-ին Քութայիսի մոտակա Կուխի գյուղական բնակավայրում։ Ռուսաստանի Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքում սովորել է կերպարվեստ՝ 1910-1915 թվականներին։ 1914 թվականին նա հրապարակել է իր առաջին նկարչական մաինֆեստը։ 1919-1920 թվականներին ապրել է Ֆրանսիայում։ Բացի կերպարվեստից, զբաղվել է նաև քանդակագործությամբ։
Ֆրանսիայում սովորելուց հետո Դավիթը վերադառնում է Խորհրդային Միություն։ 1928-1948 թվականներին դասավանդել է Թբիլիսիի գեղարվեստի ակադեմիայում` արվեստի պատմություն։ Նրա նշանավոր աշակերտներից է Կակուլաձե Կարլ Նոևիչը։ 1928-1930 թվականներին նա սկսել է աշխատել թատրոնում և համագործակցել Կ. Մարջանիշվիլու հետ։
Դավիթ Կակաբաձեն մահացել է 1952 թվականի մայիսի 10-ին Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Kintsurashvili, Ketevan (2006), David Kakabadze, A 20th Century Classic. Tbilisi, ISBN 99940-60-10-4.
Kintsurashvili, Ketevan (2013), "David Kakabadze, Georgian Modern Artist and Inventor," New York։ Nova, ISBN 9781619428508.
Kintsurashvili, Ketevan & Janiashvili, David (2013), "David Kakabadze," Tbilisi։ Bakur Sulakauri Publishing, ISBN 978-9941-15-786-8
Մովսես Սարաֆյանի ծրագիր

Հայաստանի ազատագրության Մովսես Սարաֆյանի ծրագիր, ստեղծվել է Մովսես Սարաֆյանի կողմից՝ 1769 թվականին։


== Պատմություն ==

Հայկական գաղթօջախների մեջ առանձնանում էր ռուսական գաղթօջախը, որի պատճառը հայկական և ռուսական շահերի ժամանակավոր համընկնումն էր․ Ռուսական կայսրությունը ցանկանում էր ծավալվել դեպի հարավ, ամրապնդվել Կասպից ծովի ափերին, Անդրկովկասում, իսկ Հայաստանը ցանկանում էր թոթափել պարսկական և օսմանյան լուծը։ Այդ պատճառով հաճախ կազմվում էին ազատագարական ծրագրեր և ներկայացվում բարեկամ Ռուսաստանին։
Այդպիսի ծրագրերից էր Մովսես Սարաֆյանի՝ 1769 թվականին կազմած ծրագիրը։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսին հայերի թիվը ռուսական գաղթօջախում շարունակում էր աճել, 1768 թվականին տեղի ունեցած ռուս-թուրքական պատերազմը, լուրերը, որ Ռուսական կայսրությունը զորք է մտցնելու Անդրկովկաս, շարունակում էին ոգևորություն և հույսեր արթնացնել հայերի շրջանում։
Այդպիսի հույսեր էր կապում նաև Մովսես Սարաֆյանը, որը մի շարք այլ հայ քաղաքական գործիչների (Հովհաննես Լազարյան, Գրիգոր Կամպանյան) իմացությամբ կազմեց և Ռուսաստանի արտաքին գործերի կոլեգիային (նախարարություն) ու Եկատերինա II կայսրուհուն ներկայացրեց Հայաստանի ազատագրության ծրագիրը։
Հետագայում այս ծրագիրը չդիտարկվեց ռուսական կառավարության կողմից։


== Ծրագիր ==
Ըստ այդ ծրագրի՝

Վրաց երկու թագավորությունների հետ պատերազմ սկսել Թուրքիայի դեմ՝ Ռուսաստանից Վրաստան ուղարկելով մի արշավախումբ։
Ռուսաստանում բնակվող հայերից և վրացիներից կազմել կամավորական ջոկատներ, որոնց հրամանատարը լինելու էր հայ։ Պատերազմի ընթացքում կամավորական ջոկատներ պետք է կազմավորվեին նաև Արևմտյան և Արևելյան Հայաստաններից։
Ծրագրվում էր պատերազմի մեջ ներգրավել նաև Արցախի մելիքներին՝ նրանց մատակարարելով զենք, հանդերձանք և այլ անհրաժեշտ ռազմամթերք։
Հայաստանը ազատագրելուց հետո դրա երկու մասերը պետք է միավորվեին։ Կազմվելու էր Հայաստան պետությունը՝ Ռուսասատանի հովանու ներքո։
Արցախի մելիքներից մեկը պատահականության սկզբունքով պետք է դառնար հայոց թագավոր։
Կնքվում էր նաև փոխօգնության պայմանագիր։ Եթե Ռուսաստանին անհրաժեշտ լիներ ռազմական օգնություն, ապա հայերը պետք է նրան օժանդակեին։ Իսկ Ռուսաստանը պետք է հովանավորեր հայերին արտաքին թշնամիների հարձակման դեպքում։


== Ռազմական գործողությունների պլան ==
Ըստ ռազմական պլանի՝ Ռուսական կայսրությունը մինչև Թուրքիայի դեմ ռազմական գործողություններ սկսելը պետք է գրավեր Երևանը և Արևելյան Հայաստանը։ Դրանից հետո պետք է հայկական, վրացական և ռուսական ջոկատները տարբեր ուղղություններով շարժվեին դեպի Արևմտյան Հայաստան։ Կարսը, Վանը գրավելուց հետո դաշնակիցները պետք է շարունակեին առաջխաղացումը։
Ռազմական ծախսերը հոգալու համար Սարաֆյանը առաջարկում էր Հայաստանում ապրող թուրքերի վրա ռազմատուգանք դնել։ Ծախսերը հոգալու տարբերակ էր նաև հայերից դրամական միջոցների հավաքագրումը կամ եկեղեցու թանկարժեք սպասքի, հարստության և այլ միջոցների օգտագործումը։


== Տես նաև ==
Հայ-ռուսական հարաբերություններ
Ռուսական վտանգը
Երկաթե և թղթե շերեփ
Հյուսիսային ծրագիր
Հարավային ծրագիր
Մովսես Սարաֆյան


== Ծանոթագրություններ ==
Լիսոգորկա (գյուղ, Տեոֆիպոլի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼիսոգորկաԼիսոգորկա (ուկրաիներեն՝ Лисогірка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Տեոֆիպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Լիսոգորկա գյուղում բնակվում էր 683 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սան Միգել դել Առոյո

Սան Միգել դել Առոյո (իսպ.՝ San Miguel del Arroyo)՝ բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Վալիադոլիդ պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Տերրա դե Կամպոս շրջանում։ Զբաղեցնում է 55,59 կմ² տարածք։ Բնակչությունը` 759 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 66 կմ հեռավորության վրա։
Սեյբրուկ (գաղութ)

Սեյբրուկի գաղութ, անգլիական գաղութ, որը հիմնադրվել է 1635 թվականի վերջին՝ Մասաչուսետս նահանգի նահանգապետ Ջոն Ուինթրոփի կողմից, ներկայիս Հին Սեյբրուկի Կոնեկտիկուտի գետաբերանի մոտ։ Ուինթրոփ Կրտսերը նահանգապետ էր նշանակվել բնիկների կողմից, այդ թվում՝ գնդապետ Ջորջ Ֆենվիկը և կապիտան Լիոն Գարդիները։ Նրանք պնդում էին, որ հողը տիրապետելու է Ուորվիքի 2-րդ կոմս Ռոբերտ Ռիչի փոխանցման գործով։ Գաղութը անվանվել է ի պատիվ Լորդս Սեյի և Բրուկի, որոնք նշանավոր խորհրդարանականներ և գաղութի հողային դրամաշնորհների կրողներ էին։
Գաղութի վաղ բնակիչները Օլիվեր Կրոմվելի և ժողովրդավարության ջերմ կողմնակիցներն էին։ 1630-ական թվականներին, երբ եղավ Քոնեքտիկուտը, խոսակցություններ էին շրջանառվում այն ​​մասին, որ Քրոմվելի արտագաղթը անգերազանցելի էր Անգլիայից դեպի Սեյբրուկ, ինչպես նաև գաղութի այլ նշանավոր պուրիտանյան հովանավորներից  Ջոն Պիմի, Ջոն Համբդենի, Արթուր Հասելրիգի ու Լորդս Սեյի և Բրուկի Հին Անգլիա մեկնելը։ Նույնիսկ մինչև 1770-ական թվականները, Հին Սեյբրուկի բնակիչները դեռ խոսում էին այն մասին, թե որ համայնքները ավելի շատ կտրվեն նշանավոր խորհրդարանականներին։
Բնակավայրերի նախապատրաստական ​​աշխատանքները ներառում էին նավերը անսովոր բեռներով նավահանգիստներ ուղարկելը և գծապատկերներ գծելը։ Սեյբրուկի ամրոցը պետք է լիներ ամենաուժեղը Նոր Անգլիայում։ Այնուամենայնիվ, նշանավոր պուրիտանները շուտով «գտան քաղաքը, որը լեցուն էր իրենց գնացքի մասին լուրերով» և անհանգստանում էին, որ իրենց թույլ չեն տա վաճառել իրենց կալվածքները և նավը վերցնել։ 1638 թվականին Սեյբրուկի պլանները փոխվեցին։ Քրոմվելի ֆինանսական դժվարությունները լուծվել էին ժառանգություն ստանալուց հետո և նա Հանթինգդոնից տեղափոխվեց մոտակայքում գտնվող Իլի։ Այսպիսով, հովանավորները մնացին Անգլիայում և խաղացին իրենց համապատասխան քաղաքական և ռազմական դերերը Անգլիայի քաղաքացիական պատերազմում և դրա հետևանքներում։ Գաղութը պայքարում էր այնքան, մինչև որ 1644 թվականին Ֆենվիկը համաձայնեց գաղութը գետի վրա միավորել Քոնեքտիկուտի գաղութի հետ։
1647 թվականին մայոր Ջոն Մեյսոնը ստանձնեց Սեյբրուկի ամրոցի հրամանատարությունը, որը վերահսկում էր վերին գետի հովտում առևտրի և մատակարարման հիմնական ճանապարհը։ Ամրոցը դժբախտաբար այրվեց, բայց հարևանությամբ արագորեն կառուցվեց ևս մեկ բարելավված ամրոց։ Իր կյանքի հաջորդ տասներկու տարիները Ջոն Մեյսոնը այնտեղ անցկացրեց և ծառայեց որպես Միացյալ գաղութների հանձնակատար, դրա գլխավոր ռազմական սպա, մագիստրոս և խաղաղապահ։ Նրան անընդհատ կանչում էին արդար բանակցություններ վարելու հնդկական հողերի գնման վերաբերյալ, պայմանագիր կնքելու կամ հնդկական որոշ վեճեր վարելու համար, որոնցից շատերը հրահրվել էին նրա ընկեր Անկասի կողմից։


== Աղբյուրներ ==
Alfred A. Young, "English Plebeian Culture and 18th Century American Radicalism" in Margret Jacob and James Jacob, eds., The Origins of Anglo American Radicalism (New Jersey: Humanities Press International, 1991), page 195
Richard C. Dunn, Puritans and Yankees (Princeton: Princeton University Press, 1962)


== Գրականություն ==
Ward, Harry M. The United Colonies of New England, 1643–90 (Vantage Press, 1961).
Andrews, Charles McLean. The Colonial Period of American History (Vol. II) – The Beginnings of Connecticut 1632–1662 (Tercentenary Commission Publication Vol. XXXII 1934).
Դեղին թեյ

Դեղին թեյ, թեյի հազվագյուտ և թանկարժեք տեսակ, որ ենթարկվում է թույլ ֆերմենտացիայի։ Դեղին թեյը ֆերմենտացիայի դասակարգման աստիճանում 3-րդ հորիզոնականում է՝ կանաչ թեյից հետո, որ ունի մոտ 7-10% ֆերմենտացիա։
Դեղին թեյը պատրաստվում է բարձրորակ հումքից բացառապես միայն Չինաստանում՝ Սիչուան, Հունան, Չժեցիան, Ֆիձույան գավառներում։ Համարվում է արքայական թեյ, շատ երկար ժամանակ դեղին թեյը խնամքով թաքցվում էր օտարերկրացիներից, իսկ դրա պատրաստման գաղտնիքների բարձրաձայնման դեպքերըխստորեն պատժվում էին։ Հայտնի է Տանի դարաշրջանից (8-րդ դար)։


== Նկարագիր ==
Տարատեսակներ. լինում է տուփով՝ Ցյուն շան Ին Չժեն (Ցյուն շան լեռի արծաթագույն ասեղներ, 君山银针), Ին Չժեն (արծաթագույն ասեղներ, 银针), ինչպես նաև լինում է տերևներով, որ բաժանվում են փոքր և մեծ խմբերի՝ Հոշան Հուան Յա (霍山黄芽), Բեյգան Մացյան (北港毛尖)։ Դեղին թեյը չինական թեյերի ամենահազվագյուտ տեսակն է։


== Պատրաստման տեխնոլոգիա ==
Ավանդական տեսակները ինչպիսիք են Ցյուն շանը Ին Չժենը և Մեն Դին Հուն յան, պատրաստվում են ամենաբարձր որակի հումքից, միայն «ճարպոտ»՝ մեծ և ծանր, չվնասվող տերևնորից։ Դրա համար կան 9 անխախտելի կանոններ, որոնց համաձայն չի կարելի թեյ հավաքել անձրևոտ օրերին, չի կարելի պոկել բողբոջը, եթե այն ցողով է պատված, չի կարելի պոկել մանուշակագույն բողբոջը, խոռոչային բողբոջը, ինչպես նաև չափազանց երկար և չափազանց կարճ բողբոջները։
Թեյի պատրաստումը կարող է տևել մոտ 3 օր։ Թեյն անցնում է մի քանի փուլերով. Համի վրա ազդեցություն ունեցող փուլը թեյը մագաղաթների, կտորե պարկերի կամ դեզի մեջ պահելն է։ Այն պահանջում է բարձր արհեստավարժություն և հստակություն, քանի որ մեծ ուշադրություն է պետք դարձնել պահման ջերմաստիճանին և պայմաններին։


== Հատկութուններ ==
Քանի որ այսպիսի թեյ պատրաստվում է բարձր որակի հումքից, այդ իսկ պատճառով այն պարունակում է շատ վիտամիններ, միկրոէլեմենտներ, ամինաթթուներ, պոլիֆենոլներ և այլն։ Թեյը թուլացնում է ջղաձգությունը, գլխացավը, ակտիվացնում է օրգանիզմի պաշտպանական ուժերը։ Դեղին թեյը օգնում է մտավոր աշխատանքի կատարմանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժանդարմը և ժանդարմուհիները

«Ժանդարմը և ժանդարմուհիները» (անգլ.՝ Le gendarme et les gendarmettes), ռեժիսորներ Թոնի Աբոյանցի և Ժան Ժիրոյի համատեղ ֆիլմը, որի գլխավոր դերերը մարմնավորում են Լուի դը Ֆյունեսը, Միշել Գալաբրյուն, Մորիս Ռիշը, Ժակ Ֆրանսուան, Գի Գրոսոն, Միշել Մոդոն, Պատրիկ Պրեժենը, Ֆրանս Ռումիլին, Կատրին Սերը, Նիկես Ժան Լուիսը։


== Սյուժե ==
Նոր ժամանակներ, նոր բարքեր։ Ժանդարմերիա են ուղարկող նոր ստաժորներ՝ երկարավոտ հմայիչ չորս աղջիկների։ Մեր հերոսների համար դա շատ հաճելի էր, իսկ նրանց կանանց այդ հանգամանքը մտահոգում էր։ Բայց ճակատագիրը դաժան խաղ է խաղում և աղջիկներին ավազակները գողանում են։ Բազում կատակերգական իրավիճակների և արկածների մեջ ընկնելով մեր հերոսները կարողանում են գերությունից ազատել ժանդարմուհիներին և նեյտրալացնել մի ամբողջ ավազակախմբի որջ։


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ժանդարմը և ժանդարմուհիները(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Ժանդարմը և ժանդարմուհիները»(ռուս.) ֆիլմը ԿինոՊոիսկ կայքում։
Չիշմա (գյուղ, Ուգուզևսկի գյուղխորհուրդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉիշմաՉիշմա (ռուս.՝ Чишма, բաշկիրերեն՝ Шишмә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիրսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 29 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մժնկերտ Ներքին (Ստորին Բասենի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մժնկերտ (այլ կիրառումներ)Մժնկերտ Ներքին, գյուղ (քաղաք, գյուղաքաղաք, ավան) Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում՝ Ստորին Բասենում։ Գտնվում էր Խորասան գյուղաքաղաքից 24 կմ հյուսիս-արևելք, Սարիղամիշ տանող ճանապարհին։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Ըստ Ղևոնդ Ալիշանի բնակավայրի անվանումը կապված է հայոց Արտաշես Ա թագավորի որդի Մաժանի անվան հետ։


== Անվանումներ ==
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Մաժանկերտ, Մանազկերտ, Մեժինկերտ, Մեջենգերդ, Մեջենգերտ, Մեջենկերտ, Մեջենկերտ Ներքին, Մեջենկիրտ, Միջինգերտ, Մեջինկերտ, Մեջինկերտ Ներքին, Մընժընկերտ, Մժնկերտ, Մժնկերտ Ստորին, Միճինկիրտ, Միջինկիրտ, Մծնկերտ, Մնժնկերտ, Մնջընկերտ, Մջնկերտ, Պժնկերտ։


== Պատմություն ==
Գյուղի մասին առաջին անգամ հիշատակել է Ստեփանոս Օրբելյանը (XIII դար)։ Միջին դարերում եղել է եպիսկոպոսանիստ։
Ըստ թուրքական աղբյուրներ XVII դարում գյուղը հանդիսանում էր Մժնկերտի վագառի (Ստորին Բասեն) կենտրոնը։
Մեզ է հասել 1336 թվականին գրված մի Ավետարան։


== Բնակչություն ==
1878 թվականին ուներ 79 բնակիչ։ Ըստ իտալացի ճանապարհորդ Ջեմելիի Մժնկերտ Ներքինն եղել է բազմամարդ բնակավայր՝ ուր բնակվել են 500 տուն հայ բնակիչ։ Գյուղը դատարկվել է XIX դարի ռուս-թուրքական պատերազմի հետևանքով։ XX դարի սկբներին այն ուներ ընդամենը մի քանի տասնյակ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկարգործությունն ու առևտուրն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Մժնկերտ Ներքինի մոտ գտնվում են 6-7 մետր հաստություն ունեցող հին բերդի ավերակներ։ Բերդի ամրոցի արևելյան կողմում՝ լեռան մեջ փորված են մի քանի եկեղեցիներ։ Գյուղն ունեցել է 7 գերեզմանոց, որոնցից մեկում թաղված է տաղասաց Խաչատուր Կեչառեցին (XIII դար)։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Սյուրմենեի գավառակ

Սյուրմենե, գավառակ Օսմանյան կայսրության Տրապիզոնի վիլայեթում։ Տարածվում էր Տրապիզոն քաղաքից արևելք, Կարադերե գետի միջին ու ստորին հոսանքների շրջանում, Սև ծովի ափին։ Կենտրոնը Սյուրմենե գյուղաքաղաքն էր։


== Պատմություն ==
Հայերը մասայաբար կոտորովել են 1915 թվականի մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
Հայերից բացի գավառակում ապրում էին նաև թուրքեր, լազեր և հույներ։ 1915 թվականին ուներ 10-12 հայաբնակ գյուղ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հողագործություն, անասնապահություն, ձկնորսություն, պտուղ-բանջարեղենների մշակություն, առևտուրն ու արհեստներն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Սյուրմենեն ուներ մի քանի գործող հայկական եկեղեցիներ՝ իերնց կից վարժարաններով։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Չայկա (գյուղ, Միյակինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉայկաՉայկա (ռուս.՝ Чайка, բաշկիրերեն՝ Чайка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 41 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալպուխառա դե լա Սիեռա

Ալպուխառա դե լա Սիեռա (իսպ.՝ Alpujarra de la Sierra), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Գրանադա նահանգի, ինչպես նաև Անդալուսիա ինքնավար մարզի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալպուխառա Գրանադինա շրջանում։ Տարածքը ՝ 69 կմ²։ Բնակչությունը ՝ 1119 մարդ (2010 թվականի տվյալներով ) ։


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Excmo. Ayuntamiento de Alpujarra de la Sierra
Puente Romano Archived 2007-12-16 at the Wayback Machine.
Situación de Alpujarra de la Sierra
Էրշինի գավառ

Էրշինի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Erechim) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Ռիու Գրանդու դու Սուլ նահանգի մեջ։ Մի մաս է կազմում Սեարա նահանգի հյուսիսարևմտյան մարզը։ Բնակչությունը կազմում է 217 894 մարդ, ըստ 2005 թվականի տվյալների։ Տարածքը կազմում է 5 710,341 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 38,2 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 2 704 281 942,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 12 514,84 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,778


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ մունիցիպալիտետները.

Արատիբա
Բարա դու Ռիու Ազուլ
Բարան դի Կոտեժիպի
Բենժամին Կոնստատ դու Սուլ
Կամպինաս դու Սուլ
Կարլուս Գոմիս
Սենտենարիու
Կրուզալտենիս
Էնտրի Ռիուս դու Սուլ
Էրեբանգու
Էրեշին
Էրվալ Գրանդի
Էստասան
Ֆաշինալզինյու
Ֆլորիանու Պեյշոտու
Գաուրամա
Ժետուլիու Վարգաս
Իպիրանգա դու Սուլ
Իտատիբա դու Սուլ
Ժակուտինգա
Մարսելինու Ռամուս
Մարիանու Մորու
Պաուլու Բենտու
Պոնտի Պրետա
Կուատրու Իրմանս
Սեվերիանու դի Ալմեյդա
Սան Վալենտին
Տրես Արոյուս
Վիադուտոս
Աուերա
Միլիոնիկո

Միլիոնիկո  (իտալերեն՝ Miglionico), կոմունա Իտալիայում, Բազիլիկատա մարզում՝ Մատերա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2632 մարդ (2008 թվական), բնակչության խտությունը կազմում է 30 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 88 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 75010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0835։
Քաղաքի հովանավորը սուրբ հրեշտակապետ Պետրոսն է։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.miglionico.mt.it Archived 2008-04-30 at the Wayback Machine.
Մոնտե Ուրանո

Մոնտե Ուրանո (իտալերեն՝ Monte Urano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե շրջանում՝ Ֆերմո պրովինցիայում։
Բնակչությունը կազմում է 8333 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը՝ 481 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 17կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 63015։ Հեռախոսային կոդ՝ 0734։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության գրաֆիկը.


== Համայնքի վարչակազմը ==
Հեռախոս։ 0734 848720
Էլ-փոստ։ segreteria.monteurano@provincia.ap.it
Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.monteurano.ap.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Յուրիս Ուպատնիեկս

Յուրիս Ուպատնիեկս (մայիսի 7, 1936(1936-05-07), Ռիգա, Լատվիա), լատվիացի-ամերիկացի ֆիզիկոս և գյուտարար, հոլոգրաֆիայի ոլորտի ռահվիրա։
Ուպատնիեկսը փախել է Լատվիայի սովետական օկուպացումից իր ծնողների հետ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո՝ ապաստան ստանալով Գերմանիայում։ 1951 թվականին ընտանիքը գաղթել է Միացյալ Նահանգներ։ Նա Ակրոնում, Օհայո, ընդունվել է ավագ դպրոց և էլեկտրական ճարտարագիտություն է ուսանել Ակրոնի համալսարանում, որտեղ 1960 թվականին ստացել է բակալավրի աստիճան։ Այնուհետև նա սովորել է Միչիգանի համալսարանի Գիտության և տեխնիկայի ինստիտուտում, որտեղ նա ստացել է էլեկտրական ճարտարագիտության մագիստրոսի կոչում 1965 թվականին։ 1973-1993 թվականներին աշխատել է Միչիգանի շրջակա միջավայրի գիտահետազոտական ինստիտուտում և աշխատել է Միչիգանի համալսարանի Ան-Արբորի էլեկտրական և համակարգչային ճարտարագիտության բաժնում որպես պրոֆեսորի օգնական։ Այնտեղ դասավանդել է օպտիկայի լաբորատոր դասընթաց մինչև 1996 թվականը։ 1993-2001 թվականներին Ան Արբորում կիրառական օպտիկայի բնագավառում խորհրդատու էր։ 1996-2001 թվականներին գիտաշխատող էր Միչիգանի համալսարանի մեխանիկական ճարտարագիտության և կիրառական մեխանիկայի ֆակուլտետում։
1964 թվականին նա Էմմեթ Լեյթի հետ ցուցադրեց Միացյալ Նահանգներում առաջին եռաչափ հոլոգրամները և Լեյթի հետ 1962-1964 թվականներին հրատարակել են մի շարք տեխնիկական փաստաթղթեր։
2009 թվականի դրությամբ Ուպատնիեկսն ունի 19 արտոնագիր։ Նրանց թվում է զենքի հոլոգրաֆիկ նշանառությունը։
1975 թվականին ստացել է Ամերիկայի օպտիկական ընկերության R.W. Wood մրցանակը, իսկ 1976 թվականին՝ Ամերիկայի մեխանիկական ինժեներների ընկերության Հոլի մեդալը։ 1976 թվականին «Տարվա գյուտարար» է ճանաչվել գյուտերի և նորարարությունների զարգացման ամերիկյան ասոցիացիայի կողմից։ Նա Օպտիկական ընկերության և Օպտիկական ճարտարագիտության միջազգային ընկերության անդամ է, ինչպես նաև Լատվիայի Գիտությունների ակադեմիայի անդամ, որի Մեծ մեդալը նա ստացել է 1999 թվականին։


== Արտոնագրեր ==
Ուպատնիեկսը հոլոգրաֆիայի և կապակցված ճառագայթման ոլորտներում ԱՄՆ-ի քսան արտոնագրերի հեղինակ կամ համահեղինակ է։


== Արտոնագրեր ==
Ուպատնիեկսը հոլոգրաֆիայի և կապակցված ճառագայթման ոլորտներում ԱՄՆ-ի քսան արտոնագրերի հեղինակ կամ համահեղինակ է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալտորֆ

Ալտորֆ (ֆր.՝ Altorf), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 1255 մարդ, բնակչության խտությունը` 123.16 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.19 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 390 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 18 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 880 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 688-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 192։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,2 %։ 688 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 654 անձ (334 տղամարդ և 320 կին)։ Գործազուրկ են եղել 34 անձ (15 տղամարդ և 19 կին)։ 192 անաշխատունակներից 78-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 90-ը` թոշակառուներ, իսկ 24-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ջանլուկա Բազիլե

Ջանլուկա Բազիլե (իտալերեն՝ Gianluca Basile, հունվարի 24, 1975(1975-01-24), Ռուվո դի Պուլիա, Բարի, Ապուլիա, Իտալիա), իտալացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ, խաղարկող, Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր (2004)։ Հանդես է գալիս «Օռլանդինա Բասկետ» ակումբում։


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը «Բարսելոնայի» պաշտոնական կայքում(անգլ.)
Էջը Euroleague.netկայքում (անգլ.)
Հաջիքյոյ (Դիարբեքիրի գավառ)

Հաջիքյոյ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մարտի 19

Մարտի 19, տարվա 78-րդ (նահանջ տարիներին՝ 79-րդ) օրն է։

Մարտի 19-ին հիմնադրվել է Երևակ ամսագիրը։
Տարվա ավարտին մնում է 287 օր։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1601 - Ալոնսո Կանո, իսպանացի քանդակագործ և գեղանկարիչ, բարոկկո ոճի ներկայացուցիչ։
1769 - Ֆրանսուա Ժոզեֆ Բոզիո, քանդակագործ։
1813 - Դավիթ Լիվինգստոն, շոտլանդացի ճանապարհորդ, Աֆրիկայի ամենանշանավոր հետազոտողներից մեկը (մ. 1873)։
1913 - Մառի Աթմաճյան, բանաստեղծուհի։
1921 - Հերի Բաբասին (Harry Babasin), հայկական ծագումով ամերիկացի ջազային երաժիշտ։
1928 - Վարդուհի Վարդերեսյան, հայ ճանաչված դերասանուհի (մ․ 2015)։
1955 - Բրյուս Ուիլիս, ամերիկացի հանրաճանաչ դերասան։
1970 - Ֆեռնանդես Աբելարդո, սպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։
1979 - Դիեգո Ֆորլան, ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ։
1983 - Արամ Պաչյան, հայ ժամանակակից արձակագիր։
1995 - Էկտոր Բելիերին, իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։


== Մահեր ==
235 - Ալեքսանդր Սևերոս, Հռոմի կայսր (222-235), Սևերոսների հարստության վերջին շառավիղը։
1925 - Նարիման Նարիմանով, խորհրդային պետական և կուսակցական գործիչ, գրող, հրապարակախոս։
1961 - Էդգար Տեր-Ղազարյան, հայ խորհրդային քիմիկոս-տեխնոլոգ, ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1960)։
1986 - Սուրեն Աղաբաբյան, հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (ծ. 1922)։
1993 - Ժորժ Կառվարենց, ֆրանսահայ կոմպոզիտոր։


== Տոներ ==
Հաճախորդի միջազգային օր
Լաս Ինվիերնաս

Լաս Ինվիերնաս (իսպաներեն՝ Las Inviernas), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գվադալախարա գավառում, ինքնավար Կաստիլյա Լա Մանչա մարզում։ Մունիցիպալիտետի մի մասը գտնվում է Լա Սեռանյա շրջանում։ Բնակչությունը՝ 89 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Սամոլեթի

Սամոլեթի (վրաց.՝ სამოლეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Շուախևի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 700 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Շուախևից 10 կմ հեռավորության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 58 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բելբաժ (գյուղ, Կովերինսկի շրջան)

Բելբաժ (ռուս.՝ Белбаж), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կովերինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Միրիբել (Էն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Միրիբել (այլ կիրառումներ)Միրիբել (ֆր.՝ Miribel), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզի Էն գավառում։ Մտնում է Տուասսե կանտոնի կազմի մեջ։ Բուրակ ան Բրես շրջանի կոմունա։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 01249։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 390 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 12 կմ դեպի արևելք, 50 կմ հարավ-արևելք Բուրկ ան Բրեսից։


== Կլիմա ==
Կլիման կիսացամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Կոմունայում անձրևներ հաճախ չեն լինում, հիմնականում՝ ամռան ամիսներին։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 9066 մարդ։


== Վարչակազմ ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականի տվյալներով 5894 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 4488-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 1406-ը անգործունակ (Ակտիվության ցուցանիշը — 76,1%, 1999 թվականին եղել է՝ 72,2%)։ 4488 աշխատունակ բնակիչներից 4026-ը աշխատում էին (2052 տղամարդ և 1974 կին), անաշխատանք էին 462-ը (253 տղամարդ և 209 կին)։
1406 անգործունակ մարդկանցից 536-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 463-ը թոշակառու, 407-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սուրբ Մարտինա եկեղեցի (14-րդ դար)։ Պատմական հուշարձան (Ֆրանսիա) 1928 թվականից
Կարիլոն Նա-Րիլե (1946 թվական)։ Պատմական հուշարձան 1993 թվականից


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт (ֆր.)
«Мирибель» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Վերցված է 2014-05-09
Կուստոլովո (գյուղ, Նովի Սանժարիի շրջան)

Կուստոլովո (ուկրաիներեն՝ Кустолове), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1700 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կուստոլովո գյուղում բնակվում էր 354 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2533 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 139,76 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հիպերսոմնիա

Հիպերսոմնիա, եզրույթ, որը նշանակում է չափից ավելի ցերեկային քնկոտություն կամ քնի ավելորդ տևողության առկայություն։


== Նկարագրություն ==
Անհրաժեշտ է տարբերակել հոգեֆիզիոլոգիական հիպերսոմնիան, որը նկատվում է առողջ անձանց անբավարար գիշերային քնի կամ սթրեսի պայմաններում, և հիպերսոմնիայի տարբեր պաթոլոգիական տարբերակները, օրինակ՝ նարկոլեպսիա, իդիոպաթիկ հիպերսոմնիա, քնի տարբեր երևույթներ (քնի ապնոէ սինդրոմ, շարժողական խանգարումներ քնած ժամանակ), նյարդաբանական խանգարումներ, հետվնասվածքային հիպերսոմնիա, դեղորայքային հիպերսոմնիա, շրջանային ռիթմի խանգարում և այլն։
Հիպերսոմնիայի ախտորոշման համար կան որոշակի սանդղակներ և թեստեր (օրինակ, Էպֆորտի սանդղակ)։ Դրանք անցկացվում են մասնագետի խորհրդատվությամբ, իսկ ցանկության դեպքում այցելուները կարող են ինքնուրույն իրականացնել։
Հիպերսոմնիա ունեցող որոշ անձանց շրջանում նկատվում է սոցիալական, կենցաղային, մասնագիտական հմտությունների կորուստ։ Որպես կանոն՝ հիպերսոմնիան ի հայտ է գալիս  երիտասարդ տարիքում։


== Պատճառներ ==
Հիպերսոմնիայի հայտնի պատճառներից են գլխուղեղի վնասվածքները, նյարդաբանական խանգարումները, կլինիկական դեպրեսիան, ուրեմիան, ֆիբրոմիալգիան, քնի ապնոէն, անհանգիստ ոտքերի համախտանիշը և վերջույթների պարբերական շարժումների համախտանիշը։ Հիպերսոմնիան կարող է լինել նաև որոշակի հոգեակտիվ դեղեր ընդունելու կողմնակի ազդեցություն, ինչպես նաև առաջանալ թմրամոլության և հարբեցողության դեպքում։ Հնարավոր է նաև գենետիկական նախատրամադրվածություն։


== Նարկոլեպսիա ==

Կլինիկորեն առավել նշանակալի հիպերսոմնիա է համարվում նարկոլեպսիան, որը բնութագրվում է ցերեկային քնկոտությամբ՝ ցերեկային քնի իմպերատիվ (անհաղթահարելի) դրվագներով, անհանգիստ գիշերային քնով և քնի պակասի, քնելու կամ արթնանալու ժամանակ զգայապատրանքների, կատապլեքսիայի (մկանային տոնուսի հանկարծակի կորուստ, որը սովորաբար առաջանում է ուժեղ հուզական ապրումների ժամանակ), քնի պարալիզի զգացողությամբ։ Նարկոլեպսիայի ժամանակ նկատվում է արագ քնի փուլի վաղ դրսևորում (քնելուց անմիջապես հետո կամ քնի առաջին րոպեների ընթացքում), d-քնի (անգլ.՝ desynchronized) արտահայտվածության նվազում և գիշերային քնի ընթացքում արթնանալու հաճախակի դրվագների առաջացում։ Նարկոլեպսիան ցմահ հիվանդություն է, որի բուժումը ախտանշանային է։


== Այլ հիպերսոմնիաներ ==
Հիպերսոմնիայի հաճախակի ձևը իդիոպաթիկ հիպերսոմնիան է, որը սովորաբար նկատվում է երիտասարդների (15-30 տարեկան) շրջանում։ Իդիոպաթիկ հիպերսոմնիայի ժամանակ նկատվում է բարձր ցերեկային քնկոտություն, որը պահպանվում է լարված արթուն մնալու ժամանակ։ Կան ցերեկային քնի դրվագներ սովորաբար հանգիստ արթունության վիճակում, առանց նարկոլեպսիային բնորոշ իմպերատիվության՝ կարճ «վերականգնմամբ»։ Առավոտյան արթնանալը դժվար է, արթնանալիս կարող է նկատվել ագրեսիվություն։ Իդիոպաթիկ հիպերսոմնիայով հիվանդների d-քունը լավ արտահայտված է, ընդ որում, դրա զգալի մասը կարող է բաժին ընկնել քնի վերջին փուլերին, ինչը բնորոշ չէ առողջ անձանց և նարկոլեպսիայով հիվանդներին։ Քնի ժամանակը կրճատվում է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ковров Г. В. Гиперсомния
Կանաչ կրիա

Կանաչ կրիա կամ կանաչ ծովային կրիա, հաճախ անվանում են նաև ապուրի կրիա (լատ.՝ Chelónia mýdas), կրիաների կարգի ծովային կրիաների ենթակարգին պատկանող ծովաբնակ սողուն՝ կրիա։
Շատ երկրների ազգային խոհանոցներում նրա միսը օգտագործվում է, որպես կարևոր բաղադրիչ։ Կանաչ կրիայից պատրաստում են նույնիսկ ապուր. դրանով է պայմանավորված նրա լրացուցիչ անվանումը։
Համարվում է ամենամեծ ծովային կրիան, որը կշռում է մինչև 400 կգ։ Վերջին տարիներին ապուրի կրիայի քանակը խիստ կրճատվել է և ներկայումս տեսակը գտնվում է կրիտիկական ոչնչացման վտանգի տակ։ Դասակարգվում է, որպես վտանգված տեսակ։
Նախկինում նավաստիների համար ծառայել է, որպես «կենդանի պահածո», քանի որ կենդանին նավախցիկներում կարող է ապրել բավականին երկար՝ առանց կեր ընդունելու։


== Տարածվածություն և տեսակներ ==


=== Տարածվածության արեալ ===
Համարվում է արևադարձային կրիայի տիպիկ օրինակ։ Կանաչ կրիայի տարածվածության արեալը ընդգրկում է Համաշխարհային օվկիանոսի արևադարձային և մերձարևադարձային գոտիները (հետևաբար՝ Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսում առանձնյակը տարածված չէ)։
Ապրում են Խաղաղ և Ատլանտյան օվկիանոսների տաք ջրերում։ Ցրտադիմացկուն չեն։ Հնդկական օվկիանոսում տարածված են քիչ քանակությամբ։


=== Տեսակներ ===
Ատլանտյան կանաչ կրիա — Chelonia mydas mydas, Ազորյան կղզիներից մինչև  Աֆրիկայի հարավը, հանդիպում են նաև Լա Մանշ և Պա դը Կալե նեղուցներում։
Խաղաղօվկիանոսյան կանաչ կրիա — Chelonia mydas agassizii, Ավստրալիայի և Օվկիանիայի կղզիների ափերի երկայնքով։


== Նկարագրություն ==
Համարվում է ամենախոշոր ծովային կրիան։ Զրահի երկարությունը հասնում է 80-100 սմ-ի, նույնիսկ մինչև 140 սմ։ Կշռում է միջինում 200 կգ։ Կան առանձնյակներ, որոնք կշռում են մինչև 400 կգ։
Սեռական դիմորֆիզմը հստակ արտահայտված է, քանի որ ի տարբերություն էգի, արուները ունեն ավելի երկար պոչ և ավելի վառ գունավորում։
Արուի պոչի երկարությունը հասնում է մինչև 30 սմ-ի։ Գույնը դեղնականաչավուն է կամ դարչնագույն՝ կանաչ պուտերով։


== Ծանոթագրություններ ==
Կելլասաառե

Կելլասաառե (էստ․՝ Kellassaare), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Տուդուլիննա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 17 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)