armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռոբերտ Մետսոն

Ռոբերտ Մետսոն (1962), ամերիկացի սիրողական աստղագետ, մասնագիտությամբ օպտիկական ինժեներ։


== Կենսագրություն ==
Մետսոնը միջազգայնորեն հայտնի սիրողական աստղագետ է, մասնավորապես աստերոիդների, գիսաստղերի, երկնաքարերի և աստղագիտական ​​ծրագրերի ոլորտում իր դիտարկումների համար։ Նա SkyMap և IRIDFLAR ծրագրերի հեղինակն է։
Նրա պատվին է անվանակոչվել (73491) Ռոբմաթսոն աստերոիդը։


== Հայտնագործություններ ==
Մետսոնը հայտնաբերել է ավելի քան 200 աստերոիդ, 2015 թվականի հունիսի 11-ի դրությամբ նա նաև հայտնաբերել է 104 SOHO գիսաստղ, որոնցից ութը այլ հայտնագործողների հետ միասին, այդ թվում՝ P/2005 T4 SWAN (SOHO-1038), C/2006 M4 SWAN (SOHO-1170), երկուսն էլ հայտնաբերվել են Մայքլ Մատիացցոյի հետ, C/2009 F6 Yi-SWAN-ը հարավկորեացի Դեամ Յիի հետ, C/2011 Q4 SWAN-ը Վլադիմիր Բեզուգլիի հետ, C/2015 C2 SWAN-ը (SOHO-2885) և C/2015 F3 SWAN-ը (SOHO-2892) Վլադիմիր Բեզուգլիի և Մայքլ Մատիացցոյի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Intervista a Robert D. Matson» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 19 օգոստոսի 2011-ին։ Վերցված է 13 օգոստոսի 2012 
«Trajectory Analysis of June 3rd Washington State Fireball» (անգլերեն)
Ցյուանչժոու

Ցյուանչժոու ( չինարեն հեշտ. 泉州 , պինին: Quánzhōu), քաղաքային շրջան Չինաստանի Ֆուցզյան նահանգում։
Ցին կայսրության ժամանակաշրջանում Ցյուանչժոուի բնակիչներն ակտիվորեն գաղթել են Թայվան, որը, ըստ հին լեգենդների, ասոցացվել է անմահների Ինչժոու կղզու հետ։


== Վարչատարածքային բաժանում ==

Ցյուանչժոուի քաղաքային շրջանը բաժանված է 4 շրջանի, 3 քաղաքային գավառի, 5 գավառի․

Լիչեն շրջան (鲤城区)
Լոցզյան շրջան (洛江区)
Փենցզե շրջան (丰泽区)
Ցյուանգան շրջան (泉港区)
Նանյան քաղաքային գավառ (南安市)
Ցզինցզյան քաղաքային գավառ (晋江市)
Շիշի քաղաքային գավառ (石狮市)
Անսի գավառ (安溪县)
Դեհուա գավառ (德化县)
Հուեյան գավառ (惠安县)
Ցզինմեն գավառ (金门县) – վերահսկվում է Չինաստանի Հանրապետության կողմից
Յունչուն գավառ (永春县)


== Տեսարժան վայրեր ==
Ցյուանչժոուի շրջանում (Ցզինցզյան քաղաքային գավառի Յուիդյան գյուղ) է գտնվում Ցաոան տաճարը, որը մինչ մեր օրերը պահպանված միակ մանիքեական տաճարն է։
Շրջանում կան մի քանի համալսարաններ, օպերային և տիկնիկային թատրոններ։


== Հայտնի մարդիկ ==
Լի Նուն՝ Լի Լուհի որդին, 1376 թվականին այցելել է Պարսկաստանի Օրմուզ կղզին, ընդունել իսլամ, ամուսնացել պարսիկ աղջկա հետ և նրա հետ վերադարձել  Ցյուանչժոու։ Լի Նուն եղել է Մին դինաստիայի բարենորոգիչ Լի Չժիի նախնին։


== Հայտնի արտադրանքներ ==
Դեհուա գավառի ճենապակի (德化瓷器)
Հուեյան գավառի գրանիտ (惠安石刻), որից այս գավառում ամեն ինչ կառուցվում է
Անսի գավառի Թեգուանին թեյ (安溪铁观音)
Հարավային Շաոլին, Ուցզուցյուանի «հինգ նախնիների բռունցք» դպրոց (泉州五祖拳)
«հավերժական գարնան բռունցք» Վինգ չուն ուշուի դպրոց (永春白鹤拳)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Լուրջի վանք

Լուրջի վանք (վրաց.՝ ლურჯი მონასტერი), «Կապույտ վանք», Անդրեաս առաքյալի անունը կրող 12-րդ դարի վրացական ուղղափառ եկեղեցի Թբիլիսիի Վերե շրջանում։ Հայտնի պատմական  լուրջի («կապույտ») անվանումն առաջացել է եկեղեցու կապույտ կղմինդրե տանիքի պատճառով։


== Պատմություն ==
Վանքը գտնվում է Հին Թբիլիսի թաղամասում՝ Վերե զբոսայգում՝ Կուր գետի աջ ափին՝ Վերե գետի գետաբերանից ոչ շատ հեռու։ Լուրջի վանքի նախնական շենքը կառուցվել է 1180 թվականին Թամար թագուհու կառավարման ժամանակաշրջանում։ Այն կառուցված է խաչաձև գմբեթավոր նախագծով, գմբեթակիր սյուներով և աբսիդով։ Հարավային քանդակազարդ ճակատամասի միջնադարյան վրացերենով երկարաշունչ արձանագրությունը տեղեկացնում է Քարթլիի նախկին արքեպիսկոպոս հովանավոր Բասիլի մասին։
Եկեղեցին մեծ վնասներ է կրում և 17-րդ դարում վերականգնում է որպես եռաթև անվակունդ բազիլիկ` առանց գմբեթի։ 18-րդ դարում եկեղեցին եղել է Գաբաշվիլի ազնվական ընտանիքի ենթակայության տակ։ 1873 թվականին, երբ Վրաստանը գտնվում էր Ռուսական կայսրության ենթակայության ներքո, եկեղեցին վերակառուցվում է Ալեքսանդր Չիժովի նախագծով։ Ավելացվում են նոր աղյուսե պատեր, նոր կլոր գմբեթ` վրացական ճարտարապետական ֆորմաներով։ 1898-1901 թվականներին՝ Կովկասի փոխարքա Գոլիցինների օրոք, տիպիկ ռուսական ոճով Լուրջի վանքից հարավ կառուցվում է նոր Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին։
Խորհրդային իշխանության տարիներին Լուրջի վանքը օգտագործվել է որպես գործարան, պահեստ, Վրաստանի բժշկության թանգարան։ 1990 թվականին վանքը վերականգնվել է որպես վրաց ուղղափառ եկեղեցի և վերսկսվել են քրիստոնեական ծառայությունները։ 1995 թվականին հին գմբեթը փոխարինվել է վրացական ճարտարապետությանն առավել համահունչ նոր կոնաձև գմբեթով։ 12-րդ դարի կառույցից պահպանվել են միայն մեծ պատուհաններով աբսիդը, հարավային պատի ներքին հատվածը, արևմտյան և հյուսիսային ճակատի քարերի մի քանի շարք։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոկալինովկա (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)

Նովոկալինովկա (ուկրաիներեն՝ Новокалинівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոկալինովկա գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Խիրայամայի ընտանիք

Խիրայամայի ընտանիք, աստերոիդների ընտանիքներ են, որոնք ունեն նման ուղեծրեր և այդ պատճառով, տեղաբաշխված են տարածությունում իրար մոտ։ Այլ կերպ ասած, դա աստերոիդների ընտանիքներ են, որի անդամները (իրենց ընտանիքների շրջանակներում) ունեն նման ուղեծրային էլեմենտներ՝ մեծ կիսաառանցք, էքսցենտրիսիտետ և թեքում։
Այս ընտանիքների հիմնական տարբերությունն այն է, որ նրանցից յուրաքանչյուրը առաջացել է մեծ ծնող աստերոիդի կործանման արդյունքում, իսկ ընտանիքի բոլոր անդամները հանդիսանում են այս աստերոիդի բեկորներ, և որպես արդյունք ունեն իրար նման սպեկտրալ և քիմիական առանձնահատկություններ։
Այս ընտանիքները և նրանց մեջ մտած աստերոիդները որոշվում են իրական ուղեծրային էլեմենտների հիման վրա, այլ ոչ ընթացիկ օսկուլացնող ուղեծրային էլեմենտների, որոնք անընդհատ փոփոխվում են, մոտավորապես հազար տարվա կտրվածքով։ Իրական ուղեծրային էլեմենտներ հիմնվում են շարժման էլեմենտների կոնստանտների վրա, որոնք, ենթարկվում է որ մնում են անփոփոխ տասնյակ միլիոն տարիների ընթացքում։


== Հայտնաբերումը ==
1918 թվականին, երբ ճապոնացի աստղաֆետ Կիեցուգու Խիրայաման սովորում էր Յելի համալսարանում նա սկսեց հետազոտել աստերոիդների շարժման օրինաչափությունները։ Կատարելով բազմաթիվ աստերոիդների անալիզ, հաշվի առնելով նրանց ուղեծրերի էքսցենտրիսիտետներըը և թեքումները, նա հայտնաբերեց, որ որոշ աստերոիդներ շարժվում են խմբերով։ Նույն 1918 թվականին նա նկարագրեց հինգ այսպիսի խմբեր։ Այս ընտանիքները անվանվում են նաև Խիրայամայի ընտանիքներ՝

Կորոնիսի ընտանիք,
Էոսի ընտանիք,
Ֆեմիսի ընտանիք,
Ֆլորայի ընտանիք,
Մարիայի ընտանիք։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ընտանիքներ
Երկրին մոտեցող աստերոիդներ
Տրոյացի աստերոիդներ
Դամոկլոիդներ
Կենտավրոսներ
Ապոլոնի աստերոիդներ
Ամուրի աստերոիդներ
Ատենի աստերոիդներ


== Արտաքին հղումներ ==
Խիրայամայի ընտանիք (անգլ.)
Ունակային տվիչ

Ունակային տվիչ, ոչ էլեկտրական մեծությունները (հեղուկի մակարդակը, մեխանիկական ճիգը, ճնշումը, խոնավությունը են) էլեկտրական ունակության արժեքների փոխակերպող չափիչ փոխակերպիչ։ Ըստ կառուցվածքի ունակային տվիչ հարթզուգահեռ կամ գլանաձև էլեկտրական կոնդենսատոր է որի թիթեղների Տեղափոխությունների ունակային տվիչնևր․ ա․ հարթզուգահեո, բ․ գլանաձև, 1․ և 2․ կոնդենսատորի շրջադիրներ, 3․ արանքաչափիչ, 4․ հետազոտվող մակերևույթ միջև արանքը կամ դրանց փոխադարձ ծածկման մակերեսը փոխվում են չափման ժամանակ։
Մ.թ.ա. 224


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Տրդատ Եղիազարյան

Տրդատ Եղիազարյան (1879 թ., Վարդենիս (գյուղ) - 1943 թ., Երևան), խորհրդային պետական գործիչ, Ապարանի հերոսամարտի մասնակից։


== Գործունեությունը ==
Տարրական կրթություն ստացել է Վարդենիս գյուղի ծխական դպրոցում։ Ավարտել է Երևանի ռուսական թեմական դպրոցը։ Բարձրագույն կրթություն ստացել է Ռուսաստանում։ 1918 թվականի մայիսի 22-29-ին մասնակցել է Ապարանի հերոսամարտին։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո զբաղեցրել է բարձր պաշտոններ։ 1923-1928 թվականներին եղել է Էջմիածնի գավառի Ապարանի գավառամասի գործադիր կոմիտեի նախագահ, 1928-1930 թվականներին՝ Էջմիածնի գավառի գործադիր կոմիտեի նախագահ։ 
1931-1943 թվականներին աշխատել է արտադրությունում, եղել է Երևանի կաուչուկի գործարանի տնօրենի տնտեսական գծով տեղակալ։


== Գրականություն ==
Տիգրան Հայազն, Վարդենիս. հանրագիտարան։ Երևան, 2009 թ., էջ 47։
Լիլլի (գյուղ, Անիյա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼիլլիԼիլլի (էստ․՝ Lilli), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Անիյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 97 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կիրպիչնոե (այլ կիրառումներ)

Կիրպիչնոե, կարող է վերաբերել՝

Կիրպիչնոե - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բելոգորսկի շրջանում
Կիրպիչնոե - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում
Ժակլին Բուայե

Ժակլին Բուայե ապրիլի 23, 1941(1941-04-23), Փարիզ ֆրանսիացի էստրադային երգչուհի և դերասանուհի, երգիչներ Ժակ Պիլսի և Լյուսիեն Բուայեի դուստրը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հայտնի երգիչներ Ժակ Պիլսի (Ռենե Դուկոս) և Լյուսիեն Բուայեի ընտանիքում։ Ժակլինը 1960 թվականին «Tom Pillibi» երգով դարձել է Եվրատեսիլ երգի մրցույթի հաղթող։ Երգն այնուհետ դարձել է շատ երկրներում հիթ։ Նախորդ մրցույթում նրա հայրը, որը ներկայացնում է Մոնակոն, զբաղեցրել է վերջին տեղը։ Մրցույթում ունեցած հաջողություններից հետո Ժակլինը ելույթ է ունեցել Շառլ Ազնավուրի, Ժակ Բրելի հաղորդումներում, ինչպես նաև ամերիկյան մի շարք հեռուստատեսային շոուներում։ 
Ժակլինը որոշ ժամանակ նա բեմ է դուրս եկել Բարբարա Բենթոն կեղծանունով, ապա վերադարձել իր նախկին գեղարվեստական ​​անունը։
1966 թվականին Ժակլինը ենթարկվել է ավտովթարի, ինչի հետևանքով մինչև 1969 թվականը դադարել է երգել։  1970 թվականին նա  թողարկել է նոր ալբոմ և մեկնել հյուրախաղերի։ Նույն թվականին մահացել է նրա հայրը։ 
Հետագա տարիներին Ժակլինը կրկին հյուրախաղերով հանդես եկել Գերմանիայում, ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում և Միացյալ Թագավորությունում։ 1976 թվականին նա վերադարձել է Փարիզի Օլիմպիա համերգասրահ՝ մոր հետ դուետ շոուի համար՝ վերջինիս հիսունամյա կարիերայի կապակցությամբ։
1979 թվականին Ժակլինը լքել է Ֆրանսիան և տեղափոխվել Նյու Յորք։ Հետագայում վերադարձել է Ֆրանսիա և հաստատվել երկրի հարավում գտնվող Սեն Գոդենս քաղաքում։


== Ֆիլմագրություն ==
Caravan (1946)
Das Rätsel der grünen Spinne (1960)
Gauner-serenade (1960)
Der nächste Urlaub kommt bestimmt (1966)
Diabolo menthe (1977)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Jacqueline Boyer Internet Movie Database կայքում
Tom Pillibi – lyrics and translation
Տրակտովոե (ավան, Չեռնևցիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏրակտովոեՏրակտովոե (ուկրաիներեն՝ Трактове), ավան Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Չեռնևցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տրակտովոե ավանում բնակվում էր 220 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,05 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 4400 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Սատանայի բնակատեղի (լեռ)

Սատանայի բնակատեղի (ռուս.՝ Чёртово Городище), Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի տարածքում գտնվող լեռ և համանուն ժայռազանգված նրա գագաթին։ Լեռը ժայռազանգվածով գտնվում է Եկատերինբուրգի մերձակայքում, Իսետ ավանից 6 կմ հարավ։ Բնության գեոմորֆոլոգիական հուշարձան, զբոսաշրջության և ակտիվ հանգստի հանրաճանաչ օբյեկտ։ Մեծ համբավ է վայելում ալպինիստների շրջանում։ 


== Նկարագրություն ==
Լեռը բոլոր կողմերից ունի զառիկող լանջեր և ամբողջությամբ ծածկված է անտառով։ Ժայռերը գտնվում են անտառածածկ տարածքի գագաթին և իրենցից ներկայացնում են 20 մետր բարձրությամբ քարե ծալքավոր կատար, որը բաղկացած է գրանիտե սալերի վրա բարձրացող առանձին վիթխարի աշտարակներից։ «Բնակատեղիի» հյուսիսային պատը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում ալպինիստների համար, այստեղ ժայռերի վրա կան տարբեր բարդության ճանապարհներ, ձախից կան սկսնակների համար մատչելի ճանապարհներ, կենտրոնական և աջ մասերում՝ ուղղաձիգ կամ  թույլ կախված ժայռերի ճանապարհները, որոնց բարդության աստիճանը տատանվում է 6a-ից մինչև 7c+: Հարավային պատը ավելի զառիկող է, ունի 45-ից մինչև 80° թեքություն, աստիճաններով իջնում է ներքև Սեմիպալատկի (Իսետի վտակ) գետի հովիտը և մատչելի է չպատրաստված զբոսաշրջիկների համար։
Տեղաբնակների առաջին գիտական նկարագրությունը կազմվել է 1861 թվականին Ուրալի բնագիտության սիրահարների ընկերության անդամների կողմից։ Սատանայի բնակատեղիի մասսայական այցելությունները սկսեցին 19-րդ դարի վերջին Ուրալյան երկաթուղու բացումից հետո։ 1980-1985 թվականներին ժայռերի շրջանը փակվեց զբոսաշրջիկների համար։ Այդ տարիների ընթացքում դուրս բերվեց ամբողջ աղբը, մաքրվեցին թափոնները, կահավորվեց ԽՍՀՄ-ում առաջին ժայռարշավարանը։ Բնական ճանապարհով վերականգնվեց խոտածածկը, աճեցին ծառերը։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Павел Распопов։ «Чертово Городище»։ Природные  достопримечательности  Урала։ Наш Урал։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-28-ին։ Վերցված է 2010-06-08 
Денис (aka Krishna) Порубов։ «Чертово городище»։ Mountain.RU։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-28-ին։ Վերցված է 2010-06-08
Մակլոդիո

Մակլոդիո  (իտալերեն՝ Maclodio), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բրեշիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1232 մարդ, խտությունը՝ 246 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 25030։ Հեռախոսային կոդ՝ 030։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Տերևաթափ (ֆիլմ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տերևաթափ (այլ կիրառումներ)Տերևաթափ (վրաց.՝ გიორგობისთვე), 1966 թվականին «Վրացֆիլմ» կինոստուդիայում նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ, դրամա։ Ռեժիսոր Օթար Իոսելիանիի առաջին լիամետրաժ ֆիլմն է։


== Սյուժե ==
Երիտասարդ տեխնոլոգ Նիկո Նիժարաձեն ու նրա ընկերն սկսում են աշխատել գինու գործարանում։ Առաջին հայացքից՝ Նիկոն ոչ ինքնավստահ, ոչ այնքան կոպիտ ու ոչ կազմակերպված անձնավորություն է, փոխարենը նա ազնիվ է ու ուղղամիտ։
Շուտով Նիկոն ներքաշվում է արտադրական կոնֆլիկտի մեջ. պլանը ժամանակին կատարելու համար աշխատողները ստիպված են շշալցնել ոչ միայն որակյալ գինի, այլև դեռևս ոչ պատրաստ, անորակ սապերավի։ Նման երևույթը գործարանում առաջին անգամը չէ, որ պատահում է. բանվորները նման դեպքերում հիշում են շշալցման ամսաթվերն ու զգուշացնում իրենց «բարեկամներին ու հարազատներին», որպեսզի վերջիններս ռեստորանում չպատվիրեն այդ «անորակ» գինիները։
Նիկոն սկսում է սիրահետել քմահաճ գեղեցկուհի Մարինային, ով բազմաթիվ երկրպագուներ ունի։ Աղջիկը, սակայն, ծաղրում է իր բոլոր երկրպագուներին։
Նիկոն ստիպված է պաշտպանել իր սկզբունքներն ու արժանապատվությունը ոչ միայն ղեկավարության, այլև Մարինայի հետ հարաբերություններում։
Ֆիլմն ունի վավերագրական էպիգրաֆ, որում ներկայացված են Վրաստանի գինեգործական ավանդույթները։ Ֆիլմի խաղարկային մասը բաժանված է «գլուխների», որոնք վերնագրված են շաբաթվա օրերի անուններով։


== Դերերում ==
Ռամազ Գիորգոբիանի - Նիկո Նիժարաձե
Օթար Զաուտաշվիլի - Շոթա, գինու գործարանի աշխատող
Ալեքսանդր Օմիաձե - Վախթանգ, գինու գործարանի գլխավոր տեխնոլոգ
Ակակի Կվանտալիանի - Դավիթ (Դաթո), վարպետ գինու գործարանում
Դավիթ Աբաշիձե - Ռեզո, գինու գործարանի աշխատող
Մարինա Կարցիվաձե - Մարինա, գինու գործարանի տեխնոլոգ
Գեորգի Խարաբաձե - Օթար Սականդելիձե, գինու գործարանի տեխնոլոգ
Բաադուր Ցուլաձե - Արչիլ, գինու գործարանի ավագ տեխնոլոգ
Բուխուտի Զաքարիաձե - Իլո, գինու գործարանի աշխատող
Զուրաբ Կապիանիձե, խնջույքի մասնակից


== Մրցանակներ ==
Կաննի կինոփառատոնի FIPRESCI (ֆր.՝ Fédération internationale de la presse cinématographique) մրցանակ
Ժորժ Սադուլի մրցանակ լավագույն դեբյուտի համար


== Աղբյուրներ ==
«Տերևաթափ» ֆիլմը kinopoisk.ru կայքում
«Տերևաթափ» ֆիլմը kino-teatr.ru կայքում
«Տերևաթափ» ֆիլմը ՅուԹյուբ կայքում
Թուրիա Շաուի

Թուրիա Շաուի (արաբ․՝ ثريا الشاوي‎‎‎, ֆր.՝ Touria Chaoui, դեկտեմբերի 14, 1936(1936-12-14), Ֆես, Մարոկկո - մարտի 1, 1956(1956-03-01), Կասաբլանկա, Մարոկկո), եղել է առաջին արաբ կին օդաչուն։


== Վաղ տարիներ ==
Թուրիա Շաուին ծնվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Աբդելվահիդի և Զինայի ընտանիքում։ Հայրը թատերական ռեժիսոր է եղել և լրագրող։ Թուրիան կրտսեր եղբայր ուներ՝ Սալլախը, որը ֆրանսիական Վիշի քաղաքում նկարիչ էր։ 1948 թվականին ընտանիքը Ֆեսից տեղափոծվել է Կասաբլանկա։ Նույն թվականին նա նկարահանվել է ֆրանսիացի ռեժիսոր Անդրե Զվոբադայի «Յոթերորդ դարպասներ» կինոնկարում։ Ադ կինոնկարը թողարկվել է երկու տարբերակով՝ ֆրանսիական և արաբական։ Երկրորդ տարբերակը, որտեղ նկարահանվել է Թուրիան, չի պահպանվել։


== Կարիերա ==

1950 թվականին հայրը Թուրիային գրանցել է Մարոկոյի Թիլ Մելիլի օդաչուական դպրոցում։ Դպրոցում կարող էին սովորել միայն ֆրանսիացի զինվորականները, և մարոկկացիների՝ հատկապես կանանց ուսման համար պայմաններ չկային։ Թուրիայի դպրոց ընդունվելը դժգոհության ալիք է բարձրացրել։ Դպրոցում ընդունել են աղջկա դիմումը, այն հույսով, որ նա շուտով կհրաժարվի ուսումից։ Աղջիկը սովորել է մեկ տարի և 15 տարեկանում ստացել օդաչուի վկայական։ Որպես առաջին արաբ կին օդաչուի Մարոկկոյի թագավոր Մուհամմեդ V-ը հրավիրել է Թուրիային ընդունելության։


== Մահ ==
1954 թվականի  նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսներին Թուրիայի վրա երկու անհաջող մահափորձ էր կատարվել։ 1956 թվականի մարտի 1-ին Թուրիա Շաուին սպանել են երկու անգամ կրակելով գլխին։ Նրան թաղել են Կասաբլանկայում։ Նրա սպանության մի քանի վարկած կա, բայց սպանությունը այդպես էլ չի բացահայտվել։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուլունդի

Ուլունդի (անգլ.՝ Ulundi), քաղաք Հարավաֆրիկյան Հանրապետության Նատալ նահանգում։ Ըստ 2013 թվականի Հարավաֆրիկյան Հանարպետությունում անցկացված միջպետական մարդահամարի տվյալների, քաղաքի բնակչությունը կազմում է 29 132 մարդ։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է ինկոսների կողմից 1873 թվականին։ 1879 թվականի հուլիսի 4-ին Ուլունդի քաղաքի մոտակայքում տեղի է ունեցել Ուլունդիի համար մղվող պատերազմ, որտեղ իրար դեմ կռվում էին անգլիացիները և զուլուցիները։ Կռիվը վերջացավ զուլուցիների ծանր պարտությամբ։
1994 թվականից մինչև 2004 թվականը, քաղաքը համարվում էր Նատալ նահանգի վարչական կենտրոնը։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Քաղաքը գտնվում է նահանգի արևելյան մասում, Սպիտակ Ումֆոլոզի ձախ ափին։ Նաև գտնվում է 165 կմ դեպի հյուսիս-արևելք Պիտերմարիցբուրգ նահանգից։ Ամենաբարձր կետը հասնում է 490 մետրի ծովի մակերեսից։


== Բնակչություն ==
2001 թվականի մարդահամարի արդյունքներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 18 420 մարդ, որոնցից 43,37 %-ը կազմում են տղամարդիկ, իսկ կանայք կազմում են ամբողջ բնակչության 56,63 %-ը։ Քաղաքի բնակչության 99,46 %-ը կազմում են Սևամորթները։ Սպիտակամորթները — 0,21 %; հնդիկները — 0,2 %; ասիացիները — 0,13 %: Քաղաքի հիմնական լեզուն համարվում է (98,11 %), զուլուլերենը։


== Ծանոթագրություններ ==
Սաուստինիմե

Սաուստինիմե (էստ․՝ Saustinõmme), գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Սակու շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 148 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ժողովածու (2178)

Ժողովածու (2178), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2178 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դար(1391 թվական) Յակոր Ռշտունցի գրիչի կողմից, ենթադրաբար Տաթևում։ Ստացողը եղել է Յակոր Ռշտունցին։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16,6x14 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 395 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ թուղթ։ Հիշատակարաններ՝ 91բ, 235բ և այլուր, հետագայի՝ 49բ(1608 թվական), պահպանակ 3(17-րդ դար)։


== Բովանդակություն ==
Ճառք, Քարոզք (Ես, Նշեցի, Յոհվ. Որոտնեցի, Յոհվ. Երզնկացի, Վարդ. Արևելցի, Տիրատուր վրդ., Յոհբ. Սիւնեցի, Կիր. Երզնկացի, անանունք)։
Մատթ. Ջուղայեցւոյ Մեկնութիւն Յովհաննու։
Յոհվ. Երզնկացւոյ Խրատ հոգևոր։
Գր. Սկևռացւոյ Դաւանութիւն։
Վարդ. Արևելցւոյ Մեկնութիւն Դաւանութիւն Հայր մերի։
Բարուախօս։
Գրառաջք։
Յակ. Ռշտունցւոյ Ներբողևան ի Յոհվ. Որոտնեցի;


== Ծանոթագրություններ ==
Դուրկալ

Դուրկալ (իսպ.՝ Dúrcal), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Գրանադա պրովինցիայում Անտալուսիա ինքնավար մարզում։ Մտնում է Վալե դե Լեկրին շրջանում։ Տարածքը կազմում է 76,6 կմ2։ Բնակչությունը՝ 7302 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 28  կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Ayuntamiento de Dúrcal
Revista Municipal «Dúrcal XXI» Archived 2007-11-03 at the Wayback Machine.
Periódico mensual «El Valle de Lecrín» Archived 2012-07-12 at the Wayback Machine.
Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչ

Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչ (հունվարի 7 (19), 1863, Նիժնե Կուրմոյարսկայա, Second Don Okrug, Դոնի զորքի մարզ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 19, 1949(1949-01-19)[…], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գրող։ 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Դոնի զորքի յասավուլի ընտանիքում։ Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչը 1883-1887 թվականներին սովորել է Պետերբուրգի համալսարանի ֆիզմաթ ֆակուլտետում։ Ձերբակալվել է Ուլյանովի ու մյուսների գործի (1887 թվականին) կապակցությամբ և աքսորվել Արխանգելսկի նահանգ։ Վերադառնալով Դոն (1890 թվական)՝ կապեր է հաստատել սոցիալ-դեմոկրատական խմբակների հետ։ Վաղ շրջանի ստեղծագործությունները («Սառցաբեկորի վրա», 1899 թ., պատմվածք և այլն) գրված են աքսորի տպավորությունների տակ։ 1901 թվականին հրատարակվել է Սերաֆիմովիչի «Ակնարկներ և պատմվածքներ» առաջին գիրքը։ 1902 թվականին փոխադրվել է Մոսկվա, մտել «Չորեքշաբթի» գրական խմբակի մեջ, ծանոթացել է Մաքսիմ Գորկու հետ, աշխատակցել «Գիտելիք» հրատարակչությանը։ «Գիշերվա կեսին»,«Ջարդ», «Պրեսնյայում» և այլ ակնարկներում ու պատմվածքներում արտացոլված են 1905-1907 թվականների հեղափոխության իրադարձությունները։ Հեղափոխությունից հետո Սերաֆիմովիչի ստեղծագործության մեջ ուժեղացել է պատմականությունը։ «Քաղաք տափաստանում» (1912 թվական) վեպը ռուսական արդիական կապիտալիզմի ընդհանրացված պատմությունն է։ Սերաֆիմովիչի 1914-1918 թվականներին գրած ակնարկներն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում ժողովրդի թշվառության խոր ըմբռնումով, արտացոլում են հակապատերազմական և հեղափոխական տրամադրությունների աճը ժողովրդի մեշ։ Սերաֆիմովիչին ողջունել է 1917 թվականի Փետրվարյան և Հոկտեմբերյան հեղափոխությունները։ Որպես «Պրավդա»-ի զինթղթակից եղել է 1918-1920 թվականների քաղաքացիական պատերազմի ռազմաճակատներում։ Գրողի զինվորական հրապարակախոսությունը բարձր է գնահատել Վլադիմիր Իլյիչ Լենինը։ Նրա «Երկաթե հեղեղ» (1924 թվական, հայկական հրատարակչություն 1927 թվական) վեպը խորհրդային գրականության դասական ստեղծագործություններից է, որի հիմքում Թամանյան բանակի հերոսական արշավանքն է (1918 թվական)։ 1930-ական թվականներին Սերաֆիմովիչը հրատարակել է «Դոնի տափաստաններով» (1931 թվական) ակնարկաշարը, աշխատել ինքնակենսագրական ստեղծագործության վրա։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին կրկին եղել է ռազմաճակատում, զբաղվել հրապարակախոսությամբ։ Սերաֆիմովիչը խմբագրել է «Օկտյաբր» («Октябрь», 1926-1929 թվականներ) ամսագիրը։ ԽՍՀՄ գրողների միության կազմակերպիչներից է։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Հենրիկ Զաքարյան

Հենրիկ Ալեքսանի Զաքարյան (դեկտեմբերի 21, 1920(1920-12-21) - մարտի 3, 1943(1943-03-03)), Բելառուսիայի Դիմադրության շարժման հերոսներից, կրտսեր լեյտենանտ։


== Կենսագրություն ==

1940 թվականին զորակոչվել է խորհրդային բանակ։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին մասնակցել է Մոգիլյովի պաշտպանությանը։ Վիրավոր վիճակում Մոգիլյովի հիվանդանոցում գերվել է։ Մի խումբ ռազմագերիների հետ ստեղծել է «Անհնազանդներ» կազմակերպությունը, որը գործել է Մոգիլյովի ընդհատակյա մարզկոմի ցուցումներով, համագործակցելով «Կարմիր բանակին աջակցող կոմիտեի» և պարտիզանների հետ։ Հ. Զաքարյանը կազմակերպել և ղեկավարել է դիվերսիաներ, տարածել հակաֆաշիստական թռուցիկներ, փրկել մեծ թվով ռազմագերիների և Գերմանիա աքսորվող սովետական քաղաքացիների, պայթեցրել է Մոգիլյովի ջերմաէլեկտրակայանը, գերմանական շտաբից ձեռք բերել քաղաքի և նրա շրջակայքի ռազմական օպերատիվ քարտեզը։ Մատնությամբ ձերբակալվել և ենթարկվել է խոշտանգումների՝ մահից առաջ (մարտի 3) վերջին շնչում խեղդելով գերմանացի քննիչին։


== Հիշատակ ==
Զաքարյանի անունով է կոչվում Վանաձորի փողոցներից մեկը, 18-րդ գիշերօթիկ դպրոցը, մետաքսաթելի գործարանի արտադրամասերից մեկը։
Վանաձորում կա Հենրիկ Զաքարյանի նվիրված հուշատախտակ։
K-12 (ալբոմ)

K-12, ամերիկացի երգչուհի Մելանի Մարտինեսի երկրորդ ստուդիական ալբոմը։ Սա վերջին չորս տարիների ընթացքում նրա առաջին ալբոմն է, որը թողարկվել է 2019 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Atlantic Records լեյբլում։


== Նախապատմություն և փրոմոուշեն ==
Մարտինեսը ալբոմը սկսել է գրել 2015 թվականից։ 2017 թվականին Billboard-ի հետ հարցազրույցում Մարտինեսը ասել է, որ իր երկրորդ ալբոմը պատրաստ է և որ այն ուղեկցվելու է իր գրած և նկարահանած ֆիլմով։  2019 թվականի փետրվարին իր ինստագրամյան հրապարակման մեջ Մարտինեսը գրել է, որ իր ալբոմը արդեն «երկու տարի է, ինչ պատրաստ է» և որ այն կթողարկվի ամռան վերջին։ Թիզեր հոլովակը, որտեղ Մարտինեսը պաստելային դասասենյակում է, թողարկվել է 2019 թվականի մայիսի 15-ին։ Մայիսի 17-ին, իր սոցիալական ցանցերի էջերում հրապարակեց ալբոմի շապիկը։ Մայիսի 29-ին իր ինստագրամյան էջում հաղորդեց, որ ալբոմը թողարկվելու է սեպտեմբերի 6-ին` «մեկ և կես ժամանոց տևողությամբ սյուրռեալիստական սև հումոր ժանրում» գեղարվեստական ֆիլմի հետ միասին, որը նա անձամբ գրել և նկարահանել է։ Ալբոմը իր մեջ ներառում է 13 երգ։ Հունիսի 17-ին նա թողարկեց «K-12» կարճ հոլովակը, որը իր մեջ ներառում է մի փոքր հատված անհայտ երգից, ինչպես նաև հատվածներ ալբոմի երկու` «Lunchbox Friends» և «The Principal» երգերից։ «Detention» և «Recess» երգերից հատվածները թողարկվել են 2019 թվականի հուլիսի 9-ին և 16-ին։ «High School Sweethearts» երգի աուդիո հոլովակը թողարկվել է 2019 թվականի հուլիսի 22-ին։ Ֆիլմի թրեյլերը թողարկվել է 2019 թվականի հուլիսի 23-ին։ Այն բացահայտում է սյուժեի մի մասը, իսկ վերջում հնչում է հատված «Show & Tell» երգից։ Նրանում նաև ցույց է տրվում, որ ֆիլմը թողարկվելու է 2019 թվականի սեպտեմբերի 5-ին` տարբեր կինոթատրոններում և միայն մեկ օրով։


== Երգացանկ ==
Ըստ Apple Music-ի։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիտինկա

Լիտինկա (ուկրաիներեն՝ Літинка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Լիտինկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1530 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լիտինկա գյուղում բնակվում էր 759 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,241 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3149,38 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սեպագիր

Սեպագիրն ամենահին հնչյունական գիրն է։ Սեպագիր է կոչվում, քանի որ գրվում է կավի սալիկի վրա սեպաձև նշաններ անելու միջոցով։


== Պատմություն ==
Գոյություն ունեն 3 տեսակի սեպագրեր՝ վանկագրեր, գաղափարներ և որոշիչներ, որոնք ցույց են տալիս այդ սեպագրի իմաստը։ Սեպագրերը կարդալով հնարավոր է սովորել, թե դրանք ինչպես են արտասանվել այն լեզվով, որով գրված են։
Սկզբում ուրարտացիները գրում եվ կարդում էին իրենց թշնամու լեզվով Ասորերեն հետո երբ եկավ Իշպուինի եվ Մենուա հայր եվ որդի իշխանւթյան ժամանակը նրանք որոշեցին ստեղծել նոր լեզու, որը կլինի Ուրարտերեն եվ նրանց գիրը կոչվեց սեպագիր։ Սեպագիրն ստեղծվել է շումերների կողմից 5000 տարի առաջ։ Շումեր ազգը, որ այժմ վերացել է, ապրում էր Եփրատ և Տիգրիս գետերի միջև ընկած տարածքում, որն ընդունված է անվանել Միջագետք։ Ասում ենք սեպագիր, քանի որ հին ժամանակում մարդիկ գրում էին սեպերով[մեխերով] քարի վրա նաև վերցնում էին կավե սալիկ եվ բամբուկի ծայրամասով արագ գրում վրան եվ թողում են կավը չորանար։
Հետագայում սեպագիրը տարածվել է այլ երկրներում։ Սեպագիր արձանագրություննեը լինում են տարբեր լեզուներով՝ աքքադերեն, խեթերեն և այլն։ Մեզնից 4200 տարի առաջ Էբլա կոչվող երկրում, որը ներկայիս Սիրիայի տարածքում է, գրվել են արձանագրություններ, որոնցում հիշատակված է եղել հայ ժողովուրդը՝ հայա անունով։
Մ.թ.ա. 2800 թ.-ից սեպագիրն սկսել է օգտագործվել Հայաստանում` Արարատյան թագավորությունում կամ Ուրարտուում։ Դրանք հայ թագավորները գրել են տվել դաշնակից խուռիների լեզվով, թեման շինարարական աշխատանքներն էին կամ նրանց տարած հաղթանակները։ Հայաստանում փորագրման համար օգտագործվել են հղկված քառանկյուն քարեր։ Արձանագրությունների մեջ անցել են հայերեն բառեր, ինչպես օրինակ ուղի, այր, բան, ուտել, ծառ, ավելի և այլն։ Ուրարտուի թագավորների արձանագրություններ կան Հայաստանի շատ կետերում՝ Էրեբունի բերդաքաղաքում Արգիշտի Ա-ի թողած վկայագիրը, Արմավիրի, Սիսիանի մոտակայքում և այլուր։
Սեպագիր արձանագրություններ կան նաև Պարսկաստանում։ Հայ ժողովրդի պատմության համար կարևոր է Իրանի Բեհիսթուն գյուղի մոտ հայտնաբերված, սպիտակ մարմարե հսկա ժայռի հարթեցված մակերևույթին փորագրված եռալեզու արձանագրությունները։ Լեզուներն են հին պարսկերեն, էլամերեն, աքքադերեն։ Դա պարսից արքա Դարեհ 1-ինի արձանագրությունն է, որը 2500 տարվա պատմություն ունի։ Արձանագրությունում հիշատակվում են հայերը և Հայաստանը հին պարսկերեն մասում Հայաստանը կոչվում է Արմենիա, հայերն` արմինիյա, էլամերեն մասում` Հարմինա, աքքադերեն մասում՝ Ուրաշտու, հայերին՝ ուրուշտայա։ Գրվածքում հայերը համարվում են Խալդի կամ Հալդի աստծո որդիներ, որը հայկական դիցաբանությունում նույնացվում է Հայկ Նահապետի հետ, ում ժողովուրդն աստվածացրել է։
Սեպագրերը աղբյուր են ժողովրդի պատմությունը վերականգնելու և գրելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Տվերիտինո (գյուղ, Սմոլենսկի շրջան)

Տվերիտինո (ռուս.՝ Тверитино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 18 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լեզգիստան

Լեզգիստան (լեզգիներեն՝ Лезгистан, Лекия), 6-13-րդ դարերում գոյություն ունեցած միջնադարյան լեզգիական պետական կազմավորման՝ Աղվանքի նահանգ Լաքզի թագավորության, իսկ հետագայում անկախ թագավորության անվանման պարսկերեն ձևը։ Նաև Լեզգիստանը ազգաաշխարհագրական շրջան է Կովկասի արևելքում։ Արևելյան հեղինակների մոտ նույն անվանումով են կոչում նաև Դաղստանը։


== Տես նաև ==
Սադվալ
Աղվանք
Թալիշստան


== Արտաքին հղումներ ==
«Լեզգիստանը փոթորիկից առաջ». «Русская мысль» № 3929 от 1992-05-15
Ազատ «Լեզգիստան շարժումը» Archived 2012-06-28 at the Wayback Machine.
Լեզգիստանի պատմությունը Archived 2012-07-19 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Սուուռեյիե

Սուուռեյիե (էստ․՝ Suurejõe), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վենդռա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 221 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Օկտանտ (համաստեղություն)

Օկտանտ (լատ.՝ Octans), փոքր ու շատ խամրած համաստեղություն երկնային սֆերայի հարավային կիսագնդում։ Ներառում է Երկրի Հարավային բևեռը։


== Կարճ բնութագիր ==
Երկնքում զբաղեցնում է 291,0 տարածք, պարունակում է անզեն աչքով տեսանելի 56 աստղ։ Ռուսաստանի տարածքում չի ուսումնասիրվում։ Քանի որ Օկտանտն աշխարհի Հարավային բևեռում է, լիակատար տեսանելիությունը հնարավոր է միայն երկրագնդի հարավային կիսագնդում։
Այս համաստեղությունում է գտնվում այն աստղը, որը ներկայացնում է Հարավային բևեռը՝ Օկտանտի սիգման՝ σ, անզեն աչքով տեսանելի (աստղային մեծությունը՝ 5,5), բայց նա այնքնան խամրած է, որ չի կարող օգտագործվել տեղորոշման նպատակներով։
Տեխասյան համալսարանի հետազոտողները Արլինգտոնում եկան այն եզրակացության, որ Օկտանտի ν կրկնակի աստղը պարունակում է մոլորակ։


== Պատմություն ==
Նոր համաստեղություն է։ Անանուն ներկայացվել է Լակայլի կողմից 1754 թվականին։ 1756 թվականին Լակայլը առաջարկել է անվանումը, իսկ 1763 թվականին լատինիզացրել է այն։ Օկտանտը տեղորոշման անկյունային սարքավորում է, նման է սեքստանտին, բայց լիմբայի ութ մասի բաժանված կառուցվածքով։ Համաստեղությունն անվանվել է անգլիացի օպտիկ Ջոն Հենդլի պատվին, ով հայտնագործել է օկտանտը. երբեմն օգտագործվում է «Հենդլիի օկտանտ» անվանումը։


== Տե՛ս նաև ==
Օկտանտ համաստեղության աստղերի ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
WIKISKY.ORG: Օկտանտ
Աստղաառասպել: Օկտանտ Archived 2010-12-13 at the Wayback Machine.
Հակոբ Արապյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հակոբ Արապյան (այլ կիրառումներ) Հակոբ Արապյան (1867, Զմյուռնիա, Թուրքիա- 1910 թվականից հետո), հայ քանդակագործ։


== Կենսագրություն ==
1883 թվականին ավարտել է Կոստանդնուպոլսի Պերպերյան վարժարանը, 1889 թվականին՝ Պոլսի գեղարվեստի վարժարանը։ Սովորել է Փարիզի գեղարվեստական դպրոցում, աշակերտել Է. Ֆալգիեռիին։
1893-1894 թվականներին հրավիրվել է Թիֆլիս՝ Խոջիվանքի գերեզմանատանը կանգնեցնելու Րաֆֆու մահարձանը, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով հրաժարվել է պատվերից ու հետ վերադարձել։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոսիա ապահովագրական ընկերության շենքերի համալիր

«Ռոսիա ապահովագրական ընկերության շենքերի համալիր», երկու շենք, բազմաբնակարան տներ, կառուցվել է  Մոսկվայում 1899-1902 թվականներին։ «Ռոսիա» ապահովագրական ընկերության նախագծի  ճարտարապետն է Ն. Մ. Պրոսկուրինան։ Գտնվում են Սրետենսկի բուլվարում, 6/1, շենք 1 և 2 հասցեում, որոնք զբաղեցնում են ամբողջ թաղամասը  Ֆրոլով,  Բոբրով և  Միլյուտինսկիի միջև եղած կողմնակի փողոցները։ Ունեն դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտի կարգավիճակ։
Շենքերի համալիրը՝ «Ռոսիա» ապահովագրական ընկերության շենքը, կառուցվել է Սրետենսկի բուլվարում 1899-1902 թվականներին ընկերության աշխատակազմի ճարտարապետի՝  Ն. Մ. Պրոսկուրնինի կողմից և մոսկովյան ճարտարապետի Վ. Վելիչկինայի մասնակցությամբ  Օ.Վ. ֆոն Դեսինի մրցությին նախագծի հիման վրա ։ 
Բաղկացած է տարբեր չափերի երկու բազմաբնակարան շենքերից։ Ճակատները զարդարված են ուշ իտալական վերածննդի դարաշրջանի ոգով։ Շենքերի միջև  ցանկապատը նույնպես պատրաստվել է ֆոն Դեսինի նախագծով։
Տունն ուներ 148 բնակարան` 200-400 մ² մակերեսով։ Միայն հարուստ մարդիկ կարող էին վարձակալել դրանք։ Այնտեղ 1909 թվականին ապրել է  Իլյա Էֆիմովիչ Ռեպինը, որտեղ նա նկարել է այնտեղ բնակվող բժիշկ Պ.Ա.Լեզինի  և , 
բուսաբան Դմիտրի Պետրովիչ Սիրեյշչիկովի դիմանկարները։ Մինչ  հեղափոխությունը թիվ 85 բնակարանում տեղակայված էր Ֆուտբոլային լիգայի խորհուրդը.
Խորհրդային ​​իշխանության ժամանակ 1920-1925 թվականներին առաջին շենքում տեղակայված էին  Կրթության ժողովրդական կոմիսարիատը, Լունաչարսկու կաբինետը երկրորդ հարկում էր։ Բացի այդ, խորհրդային կառավարության՝ Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո շենքում տեղակայված էր  Կարմիր բանակի գլխավոր հրետանային վարչությունը։

Տան ընդարձակ բնակարանների 80%-ը լրացուցիչ բաժանվել և բնակեցվել է խորհրդային մտավորականության ներկայացուցիչների կողմից։

Այստեղ ապրում էին երկրաքիմիկոս և հանքաբան Ալեքսանդր Ֆերսմանը, քիմիկոսներ Նիկոլայ Կուռնակով,  Գ. Գ. Ուրազով, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ Նիկոլայ Խմելյով, Նատալյա Իգորևնա Բեսսմերտնովան և Յուրի Գրիգորովիչը, ակնաբույժ  Մ. Ի. Ավերբախը, մաթեմատիկոս Ն. Ն. Լուզինը, երկրաբան Ի. Ֆ. Գրիգորիևը, ֆիզիկոս-քիմիկոս Ռեբինդերը, էլեկտրատեխնիկ  Վ. Ֆ. Միտկևիչը, հոգեբույժ  Ն. Ն. Բաժենովը, գիտնական՝ մեխանիկայի ոլորտում  Վ. Վ. Սոկոլովսկի, ռադիոֆիզիկոս Նիկոլայ Դմիտրևիչ Պապալեկսի, ֆիզիկոս Իգոր Տամմ, ճարտարապետ Վ. Է. Դուբովսկոյ։ Նատալյա Վենեդիկտովնա Կովշովան ապրում էր բնակարաններից մեկում։ 1941 թվականին նա որպես դիպուկահար մեկնում է ռազմաճակատ և Մարիա Պոլիվանովա Սեմյոնովնայի հետ միասին հերոսաբար զոհվում է 1942 թվականի օգոստոսի 14-ին։
1960-ականներին տան ձեղնահարկում տեղավորվում են նկարիչների (Յուլո Իլմար Սուստերը և Իլյա Իոսիֆովիչ Կաբակով) սեմինարները։ Այս արհեստանոցները մոսկովյան ընդհատակյա կենտրոններից էին, որոնք ստացել են «Սրետենսկի բուլվարային խումբ» անվանումը։
Ներկայումս տները մնում են բնակելի, որոշ տարածքներ վարձակալված են գրասենյակների համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
«Тайна дома страхового общества «Россія» на Сретенском бульваре» (ռուսերեն)։ wmos.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-19-ին։ Վերցված է 2013-05-10 
«Дом страхового общества «Россия». Сретенский бульвар, д. № 6» (ռուսերեն)։ foto-list.ru։ Վերցված է 2013-05-10
Լայոն շրջան (Կենտուկի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լիոն շրջան (այլ կիրառումներ)Լայոն շրջան (անգլ.՝ Lyon County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 559 կմ² է, բնակչությունը՝ 8.314 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Էդիվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1854 թ.։
Բորչալա (այլ կիրառումներ)

Բորչալա, կարող է վերաբերել՝

Բորչալա - գետ Հայկական լեռնաշխարհում
Բորչալա - լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Հայկական Տավրոս լեռնահամակարգում
Աղեգի

Աղեգի գյուղատեղի Լոռու մարզի Թումանյանի տարածաշրջանում։ Երկու թաղամասերից բաղկացած այս հայտնի գյուղատեղին գտնվում է Ջիլիզայից ուղիղ գծով 3,5 կմ հյուսիս-արևելք՝ հյուսիսահայաց անտառածածկ լեռնալանջի ստորոտին։ Միմյանցից շուրջ 0,4 կմ հեռավորության վրա գտնվող թաղամասերից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձին եկեղեցին և գերեզմանոցը։ Թե՛ տնատեղերի քանակով (շուրջ 30) և թե՛ գերեզմանոցի ընդարձակությամբ և կանգուն եկեղեցով առանձնանում է գյուղատեղիի մեծ կամ արևելյան թաղամասը։ Այն ծովի մակարդակից ունի 970 մետր միջին բարձրություն։ Գյուղատեղիի տարածքում նկաելի են հազիվ նշմարվող շուրջ 30 տնատեղերի հետքեր՝ լցված հողով ու պատված փարթամ բուսականությամբ։
Եկեղեցին միանավ թաղածածկ հորինվածքով պարզ շինություն է՝ կառուցված անմշակ տեղական քարով, կրաշաղախով (արտաքին չափերն են՝ 8,0 × 4,8 մետր, որմերի հաստությունը՝ 82 սմ)։ Երկթեք ծածկի տակ առնված կիսաշրջանաձև թաղը կրող սրբատաշ թաղակիր կամարը ներքուստ հենված է մեկ զույգ ամբարձակավոր հենարանին։ Լուսավորությունն իրականացված է արևելյան և արևմտյան ճակատներից բացված դեպի ներս լայնացող մեկական լուսամուտով, որոնցից արևմտյանն ունի բաց գույնի միակտոր քարից կերտված պարզ շրջանակ։ Խորանում առկա են զույգ խորհրդարանններ։ Ունեցել է երկու մուտք՝ բացված հարավային և արևմտյան ճակատներից, բայց, ինչպես երևում է, այս վերջինը փակվել է շինարարության ավարտից հետո։
Խիտ թաղումներով գերեզմանոցը տարածված է եկեղեցուց շուրջ 100 մետր հյուսիս՝ բլրաճյուղի փոքրիկ բարձրության վրա և պարունակում է շուրջ 60 անմշակ սալատապաններ, ուղղանկյունաձև մշակված մի քանի տապանաքարեր, որոնց թվում կան նաև պատկերաքանդակվածներ։ Վերջիններից առանձնանում է մեկը, որի վրա ձեռքերը կրծքին խաչած մարդու ուրվաքանդակից զատ, առկա են նաև հեծյալի, կժի, դանակի, սազի քանդակներ։
Հնավայրում կան նաև պատվանդաններից թափուր՝ տեղահան 5-6 խաչքարեր և խաչքարաբեկորներ։ Պահպանված արձանագրությունները երկու խաչքարերի վրա են։
Աղեգի գյուղատեղիի փոքր կամ վերին թաղը գտնվում է նախորդից 0,5 կմ հարավ-արևմուտք՝ շուրջ 120 մետր բարձրության վրա։ Այստեղ նկատելի են նույն վիճակում գտնվող մոտ 20 տնատեղեր։ Այս թաղը ևս ունեցել է իր առանձին եկեղեցին, որը գրեթե կրկնում է գյուղատեղիի մեծ թաղում գտնվող եկեղեցու հորինվածքը (միակ տարբերությունն այն է, որ այստեղ մուտքը բացված է միայն արևմտյան ճակատից), սակայն ունի ավելի փոքր չափեր (6,35 ×4,45 մետր, որմի հաստությունը՝ 72 սմ)։
Խիտ թաղումներով գերեզմանոցը տարածվում է եկեղեցու ավերակից փոքր-ինչ հարավ-արևմուտք՝ ավելի բարձր դիրքում (ծովի մակարդակից 1012 մետր)։ Տեղում պահպանվել են շուրջ 30 անմշակ սալատապաններ և ԺԶ-ԺԷ (XVI-XVII) դարերին բնորոշ ոճական և գեղարվեստական հարդարանքով տեղահան մի քանի խաչքարեր։ Դրանցից մեկի վրա նշմարվում է թվակիր աձանագրության մնացորդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ս. Կարապետյան, Ջիլիզայի պատմական հուշարձանները, էջ 9-15
Թալդուի շրջան

Թալդուի շրջան (արաբ․՝ ناحية تلدو‎‎), Սիրիայի Արաբական Հանրապետության շրջանի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր։ Գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում՝ Հոմսի մարզում, որը հանդիսանում է Թալդուի գավառի 3 շրջաններից մեկը։
Վարչական կենտրոնն է Թալդու քաղաքը։ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանն ունի 33,206 բնակչություն։ Տարածքը կազմում է 193.11 կմ2։


== Ծանոթագրություններ ==
Ղզըլեր

Ղզըլեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայի Ուրֆայի նահանգում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աղվերան (Էրզրումի գավառ, երկաթուղու ձախ կողմում)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղվերան (այլ կիրառումներ)Աղվերան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր գավառի հյուսիսարևելյան կողմում, Էրզրում-Կարս երկաթուղու ձախ կողմում։
Բնակչության մասին տեղեկություն չի պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(21417) Կելլեյհարրիս

(21417) Կելլեյհարրիս , աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(21417) Կելլեյհարրիս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մնոգորեչիե

Մնոգորեչիե (ուկրաիներեն՝ Многоріччя, Ղրիմի թաթարերեն՝ Küçük Özenbaş), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կուչուկ-Օզենբաշ։
2001 թվականի տվյալներով Մնոգորեչիե գյուղում բնակվում էր 58 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Տագանրոգ

Տագանրոգ (ռուս.՝ Таганрог), քաղաք (1775 թվականից) Ռուսաստանի Ռոստովի մարզում, նավահանգիստ Ազովի ծովի Տագանրոգ ծոցի ափին։ Ունի երկաթուղային կայարան։ 285 հազար բնակչություն (1983)։ Տագանրոգը ԽՍՀՄ հարավի ինդուստրիալ կարևոր կենտրոնն Է։ Մարզի արդյունաբերական արտադրանքի մոտ 1/6 թվականը բաժին է ընկնում Տագանրոգի ավելի քան 40 արդյունաբերական ձեռնարկություններին։ Զարգացած են մետալուրգիան, մեքենաշինությունը, մետաղամշակումը («Կրասնի կոտելշչիկ», կոմբայնների, նավանորոգման, դարբնոցամամլիչային սարքավորումների և այլ գործարաններ), սննդի, թեթև և շինանյութերի արդյունաբերությունը։ Կան 2 բուհ, մետալուրգիական, մեխանիկական, մեքենաշինական, ծովային սարքաշինության և այլ տեխնիկումներ, բժշկական և երաժշտական ուսումնարաններ, դրամատիկական թատրոն, հայրենագիտական թանգարան, պատկերասրահ։ Հիմնադրել է Պետրոս I-ը, որպես ամրոց, 1698 թվականին։ 18-րդ դարի 80-ական թվականներ եղել է արտաքին առևտրական նավահանգիստ, 1802 թվականից՝ քաղաքապետության կենտրոն։ 1869 թվականին երկաթուղով միացել է Խարկովին և Դոնի Ռոստովին։ 1920-1924 թվականներին եղել է օկրուգային քաղաք ՈւԽՍՀ Դոնեցկի մարզում, 1924-1934 թվականներին՝ Հյուսիս-Կովկասյան, 1934-1937 թվականներին՝ Ազով-Սևծովյան երկրամասերի, 1937 թվականից՝ Ռոստովի մարգի կազմում։ Անտոն Չեխով ծննդավայրն Է, այստեղ է նրա թանգարանը։


== Անվանում ==
Հիմնադրել է Պետրոս I-ը 1698 թվականին՝ Տագան Ռոգ հրվանդանի վրա, որպես ամրոց և ռուսական Ազովյան ռազմածովային նավատորմի բազա։ Անվանումը ստացել է հրվանդանի անունից, որը կազմված է թյուրքական տագան ՝ «կասկարա, կրակարան» և ռոգ (ռուս.՝ рог)՝ «ելուստ, հրվանդան» բառերից։ Հրվանդանում կասկարայի մեջ կրակ էին վառում, որը ծառայում էր որպես փարոս․ ուստի անվանումն արտահայտում էր «փարոսի հրվանդան» իմաստը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարայազ

Կարայազ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Խնուսի գավառակում։ Գտնվում էր Խնուս քաղաքից 32 կմ հյուսիս-արևելք, Տվարածատափի (Կարայազի) դաշտի հարավ-արևմտյան ծայրամասում։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղի մոտով հոսում է Արաքսի աջակողմյան վտակ Կարասու գետի օժանդակը, սիկ փոքր-ինչ հեռու գտնվում է Կարայազի լեռնանցքը։


== Բնակչություն ==
1909 թվականին այլազգիների հետ ապրում էին 6 տուն հայեր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սոլ-Իլեցկի շրջան

Սոլ-Իլեցկի շրջան (ռուս.՝ Соль-Илецкий район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Օրենբուրգի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սոլ-Իլեցկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 5100 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 53801 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 10,55 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Սիերա Բրավո

Սիերա Բրավո (անգլ.՝ Ciara Quinn Bravo, մարտի 18, 1997(1997-03-18), Alexandria, Կենտուկի, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի և մոդել։


== Կենսագրություն ==
Սիերան ծնվել է 1997 թվականի մարտի 18-ին Ալեկսանդրիայի Կենտուկի քաղաքում։ Նա ունի մեծ քույր՝ Ռիկելը, և երկվորյակ եղբայր՝ Ջեքսոնը։
Նա 9-ը տարեկանում մասնակցել է մոդելային ցուցադրության, այդ թվում՝ Mike Beaty Model և Talent Expo Թալանտում և Տեխասում, որտեղ նրան ուշադրություն դարձրին Բրայան Լեդերը և Ֆրեդերիկ Լևայը Management 101 կազմակերպությունում։
2008 թվականին Սիերան նկարահանվեց «Newport Aquarium»-ի գովազդային տեսահոլովակում։ Հաջորդ տարի նա նկարահանվել է մի շարք կարճամետրաժ ֆիլմերում, շուտով բարձրաձայնել է մի շարք դերեր Disney SCHOOLHOUSE-ում, հայտնվել է Կամեո դերը հեռուստատեսային շարքի «Կարո՞ղ եք սովորեցնել կոկորդիլոսի ձևեր», և մի քանի գովազդներ։ 2009 թվականին նա նկարահանվեց Nickelodeon հեռուստատեսությունում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բրավո Սիերան Internet Movie Database կայքում
Բրավո Սիերան Թվիթթերում
Բրավո Սիերան Ֆեյսբուքում
Չերվոնի Ստեպոկ

Չերվոնի Ստեպոկ (ուկրաիներեն՝ Червоний Степок), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Չերվոնի Ստեպոկ գյուղում բնակվում էր 69 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,269 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 256,51 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դեղազգոնություն

Դեղազգոնություն (ԴԶ, անգլ.՝ Pharmacovigilance, PV or PhV, հունարեն՝ pharmakon  - դեղ և լատ.՝  vigilare - ուշադիր լինել), հայտնի է նաև որպես Դեղերի անվտանգության դիտարկում, դեղաբանության բաժին է, որը զբաղվում է դեղերի կողմնակի ազդեցությունների հավաքումով, հայտնաբերումով, գնահատումով, մշտադիտարկումով և կանխարգելումով։  Որպես գիտություն՝ դեղազգոնությունը հիմնականում զբաղվում է դեղերի կողմնակի ազդեցություններով (ԴԿԱ), որոնք սահմանվում են որպես դեղի հարուցած վտանգավոր և ոչ սպասված ազդեցություններ, ներառյալ՝ ցածր արդյունավետությունը (այն պայմանը, որ այս սահմանումը կիրառելի է միայն հիվանդությունների կանխարգելման, ախտորոշման, բուժման կամ ֆիզիոլոգիական խանգարումներն ուղղելու համար օգտագործվող դեղաչափերի դեպքում, հանված է առկա իրավական կարգավորումների վերջին լրացումներում)։ Դեղերի կիրառման հետ կապված սխալները, ինչպիսիք են՝ գերդոզավորումը, դեղի սխալ կիրառումը կամ չարաշահումը, ինչպես նաև դեղերի կիրառումը հղիության և կրծքով կերակրման ժամանակ, նույնպես գտնվում են ԴԶ ուսումնասիրության շրջանականերում, նույնիսկ եթե առկա չեն կողմնակի ազդեցություններ։
ԴԿԱ-երի գրանցման քարտ-հայտագրի միջոցով հիվանդներից և առողջապահական համակարգի աշխատակիցներից, ինչպես նաև այլ աղբյուրներից, օրինակ՝ բժշկական գրականությունից ստացված տեղեկատվությունը դեղազգոնության իրականացման մեջ առանցքային դեր է խաղում։ Փաստացի, դեղամիջոցը շուկա դուրս բերելու կամ ստուգելու համար շատ երկրներում արտոնագրված կազմակերպությունները (սովորաբար դեղագործական ընկերություններ) ստացած կողմնակի երևույթների վերաբերյալ տվյալները  պետք է ուղարկեն դեղերի վերահսկման տեղական կառույցին։
Ի վերջո, ԴԶ-ը ուղղված է դեղագործական արտադրանքի հետ առընչվող վտանգների հայտնաբերմանը և դրա հետ կապված՝ հիվանդին հասցվող ցանկացած վնասի նվազեցմանը։ Ընկերությունները պիտի իրականացնեն դեղորայքային անվտանգության և դեղազգոնության համապարփակ աուդիտներ՝ միջազգային օրենքներին, կանոնակարգերին և ուղեցույցերին դրանց համապատասխանեցվածությունը գնահատելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==