Կրիստալ Պելաս (ազգային մարզական կենտրոն)

Ազգային սպորտային կենտրոն (անգլ.՝ National Sports Centre) Լոնդոնի հարավում, Կրիստալ Պելասում (Անգլիա), մեծ սպորտային  մարզադաշտ։ Այն բացվել է 1964 թվականին Կրիստալ Պալասի  զբոսայգու տարածքում, «Բյուրեղապակյա պալատ» շենքի մոտակայքում, որը ոչնչացվեց 1936 թվականին։ Նույն տեղում գտնվում էր ֆուտբոլային մարզադաշտ, որտեղ 1895-ից մինչև 1914 թվականը անցկացվել է Անգլիայի առաջնության եզրափակիչ փուլը։
Աթլետիկ մարզադաշտը տեղավորում է 15.500 հանդիսատես, հնարավորության դեպքում կավելացվեն ժամանակավոր կառույցներ` հասցնելով 24000-ի։ Մարզադաշտում մինչև 2012 թվականը անցկացվեց աթլետիկայի ամենամյա մրցաշարերը։


== Սպորտ ==


=== Թեթև աթլետիկա ===

Ֆուտբոլային մարզադաշտի տարածքում կառուցվել է ավելի քան 15 հազար հանդիսատես ունեցող աթլետիկայի մարզադաշտ, որը բացվել է 1964 թվականին։ 1999-2012 թվականներին մարզադաշտում անցկացվել են աթլետիկայի ամենամյա մրցաշարերը:Մարզադաշտի տարողությունը կարելի է հասցնել մինչև 24.000` տեղադրելով ժամանակավոր կառույցներ։ Մինչ 2012 թվականի Օլիմպիական մարզադաշտի բացումը Լոնդոնում «Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտի ապագան մնում էր հարցականի տակ։ 2011 թվականի ֆուտբոլային ակումբ  «Կրիստալ Պելաս»-ը հայտարարեց «Ազգային սպորտային կենտրոն»-ի վերակառուցման մասին` 40.000 ֆուտբոլային մարզադաշտ առանց վազքուղիների, բայց փակ հարթակներով ջրային մարզաձևերի համար նոր սպորտային համալիր։


== Ֆուտբոլ ==

Թեթև աթլետիկայի գոյություն ունեցող մարզադաշտը գտնվում է ֆուտբոլային մարզադաշտի տեղում, որտեղ 1895 թվականից մինչև 1914 թվականը անցկացվում էր Անգլիայի առաջնության գավաթի եզրափակիչ փուլը։ 1905 թվականին մարզադաշտի սեփականատերերը որոշեցին ստեղծել սեփական ֆուտբոլային թիմը և հիմնեցին «Կրիստալ Պելաս» ակումբը։ 1915 թվականին ստադիոնի տարածքը եղել է բռնագրաված զինվորականների կողմից, որից հետո ակումբը սկսեց հանդես գալ «Սելհըրսթ Պարկ» մարզադաշտում։ Մարզադաշտի պատմության մեջ ամենամեծ թվով հանդիսատես արձանագրվել է 1913 թվականին, երբ Անգլիայի եզրափակիչ հանդիպումը 121.919 մարդ հետևում էին «Աստոն Վիլլա» և «Սանդերլենդ» ակումբների միջև խաղին։ Մասնակցության նախորդ ռեկորդը եղել է 1901 թվականին, երբ 114.815 հանդիսատես եկել էին դիտելու «Տոտտենհեմ Հոտսպուր» և «Շեֆիլդ Յունայթեդ» խաղը։
Մի քանի մրցաշրջան «Կրիստալ Պելաս» ֆուտբոլային ակումբը որոշ խաղեր անցկացրել է իր պահեստային թիմով Ազգային սպորտային կենտրոնում, մասնավորապես 2001 թվականին։ 2011 թվականի հունվարին ակումբի սեփականատերերը հայտարարեցին, որ վերադառնալու են պատմական վայր, սպորտի կենտրոնի վերակառուցուման համար, 40.000-ական ֆուտբոլի մարզադաշտում։
«Կրիստալ Պելաս» ֆուտբոլային մարզադաշտում անցկացվել են մի քանի հանդիպումներ Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մասնակցությամբ`

1897 թվական ապրիլի 3 — Անգլիա 1:2 Շոտլանդիա
1901 թվական մարտի 30 — Անգլիա 2:2 Շոտլանդիա
1905 թվական ապրիլի 1 — Անգլիա 1:0 Շոտլանդիա
1909 թվական ապրիլի 3 — Անգլիա 2:0 Շոտլանդիա
1911 թվական մարտի 4 — Անգլիա(սիրողական) 4:0 Բելգիա


== Անգլիայի գավաթի եզրափակիչի ցուցակը (1895-1914) ==

«Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտում Անգլիայի գավաթի եզրափակչում խաղացել են 21 ֆուտբոլային թիմեր, որից 10 տարբեր թիմեր նվաճել են գավաթ այս մարզադաշտում։ Այս ժամանակահատվածում 4 թիմեր հաղթեցին գավաթը, բայց արդեն այլ մարզադաշտերում։ «Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտում հանդիպումների ամենամեծ քանակը Անգլիայի գավաթի եզրափակչում անցկացրել է «Նյուքասլ Յունայթեդ»-ը (5), բայց ոչ մի անգամ գավաթ չի նվաճել այս մարզադաշտում։ «Աստոն Վիլլա» ակումբը խաղալով այս մարզադաշտում հաղթել է բոլոր 4 խաղերում։
Մարզադաշտում եզրափակիչի արդյունքները

 «Կրիստալ Պելաս» մարզադաշտում Անգլիայի ֆուտբոլի գավաթի հաղթանակները 


=== Ռեգբի ===
 
1905 թվականի դեկտեմբերի 2-ին մարզադաշտում անցկացվել է առաջին ռեգբիի տնային խաղը` Անգլիայի համաքականը ընդդեմ Նոր Զելանդիայի հավաքականի։ «Օլ Բլեքս»-ը հաղթեց Անգլիային 15:0 հաշվով։
Չորեքշաբթի, 1965 թվականի օգոստոսի 18-ին մարզադաշտում անցկացվեց ռեգբիի խաղ, որտեղ  Մեծ Բրիտանիայի Համագործակցության թիմը պարտվեց Նոր Զելանդիային 7:15 հաշվով։
1980-ականների կեսերին մարզադաշտում տեղի են ունեցել տնային հանդիպումները «Լոնդոն Բրոկոս» ռեգբիի ակումբում, երբ թիմը ստիպված էր հեռանալ «Կրեյվեն քոթեջ» մարզադաշտից։


=== Կրիկետ ===

1898 թվականին «Կրիստալ Պելաս» ընկերությունը հրավիրել է «Լոնդոն Կաունտ» ակումբ Գլոստեշիրի կրիկետի ակումբի հայտնի խաղացող Ուիլյամ Գրեյսին։ Գրեյսը ընդունեց հրավերը, դառնալով լոնդոնյան ակումբի քարտուղար, գլխավոր մարզիչ և կապիտան։ Ակումբը մարզադաշտում ելույթ ունեցավ 1900-1904 թվականներին։ Ակումբում ելույթ են ունեցել մի քանի առաջատար խաղացողներ, այդ թվում Չարլզ Ֆրայը և Ջոննի Դուգլասը։ Այնուամենայնիվ, ակումբը չի կարողացել հասնել պրոֆեսիոնալ մակարդակի, հիմնականում անցկացրել է ընկերական խաղեր և դադարել գոյություն ունենալ 1908 թվականից։


=== Բասկետբոլ ===
Սպորտային համալիրի տարածքում կար 2000 հանդիսատես տարողությամբ բասկետբոլի արենա, որտեղ հանդես են եկել բրիտանական «Կրիստալ Պելաս» և «Լոնդոն Թաուերզ» բասկետբոլային լիգան։ 1998 թվականին «Կրիստալ Պելաս» ակումբը միացավ «Լոնդոն Թաուերզ»-ի հետ։ Թիմը մեծ հաջողություններ ունեցավ, սակայն ֆինանսական դժվարությունների պատճառով «Թաուերզ»-ը վերացվեց  2006 թվականին։ Մեծագույն հաջողությունների ընթացքում «Լոնդոն Թաուերզ»-ը հանդես է եկել «Կրիստալ Պելաս» և «Ուեմբլի Արենա»-ում։
2012/13 մրցաշրջանում «Կրիստալ Պելաս» բասկետբոլային արենայում հանդես եկավ «Լոնդոն Լայոնս» ակումբը։ 2013 թվականի օգոստոսին ակումբը տեղափոխվեց նոր մարզադաշտ` «Կոպպեր Բոքս»։


=== Ամերիկյան ֆուտբոլ ===
«Կրիստալ Պելաս» սպորտային արենայում իրենց ամերիկյան ֆուտբոլի խաղերը անցկացրեցին «Լոնդոն Մանաքս» ակումը։
Ներկայումս ազգային սպորտային կենտրոնի հիմնական տարածքը «Լոնդոն Օլիմպիանս» ակումբն է, ինչպես նաև Մեծ Բրիտանիայի ամերիկյան ֆուտբոլի ազգային հավաքականը։


=== Ավտոմրցարշավ ===
Կրիստալ Պելաս այգու տարածքում գտնվում է ավտոմրցարշավային ճանապարհ։ 1927 թվականին բացվեց առաջին մրցավազքը, որը տեղի ունեցավ 1927 թվականի մայիսի 21-ին։
1936 թվականի դեկտեմբերին ճանապարհը երկարացվեց մինչև 2 մղոն և ամբողջովին ասֆալտապատվեց։ 1937 թվականի հուլիսի 17-ին 20 մեքենա մասնակցեց Լոնդոնի առաջին գրան-պրիին, մրցարշավում հաղթեց արքայազն Բիրը «Ռոմուլուս» ERA R2B-ով 91 կմ/ժ միջին արագությամբ։ Ավելի ուշ նույն տարում BBC հեռուստաալիքը պատմության մեջ առաջին անգամ կազմակերպեց հեռուստատեսային հեռարձակում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Официальный сайт спортивного центра