armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կապարի օքսիդ

Կապարի օքսիդներ, կապարի քիմիական միացություններն են թթվածնի հետ. 
  
    
      
        P
        
          b
          
            2
          
        
        O
        ,
        P
        b
        O
        ,
        P
        b
        
          O
          
            2
          
        
        ,
        P
        
          b
          
            3
          
        
        
          O
          
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle Pb_{2}O,PbO,PbO_{2},Pb_{3}O_{4}}
   և 
  
    
      
        P
        
          b
          
            2
          
        
        
          O
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle Pb_{2}O_{3}}
  ։ Տեխնիկական նշանակություն ունեն օքսիդը՝ 
  
    
      
        P
        b
        O
      
    
    {\displaystyle PbO}
  , երկօքսիդը՝ 
  
    
      
        P
        b
        
          O
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle PbO_{2}}
   և կապարի (II) օրթոկապարատը՝ 
  
    
      
        P
        
          b
          
            3
          
        
        
          O
          
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle Pb_{3}O_{4}}
   (սուսր կամ կարմրադեղ)։ 
  
    
      
        P
        b
        O
      
    
    {\displaystyle PbO}
  -ն կիրառվում է կապարային ապակի և ջնարակ պատրաստելու համար, 
  
    
      
        P
        b
        
          O
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle PbO_{2}}
  -ը՝ որպես օքսիդիչ քիմիական արդյունաբերության և կապարե կուտակիչների արտադրության մեջ, իսկ 
  
    
      
        P
        
          b
          
            3
          
        
        
          O
          
            4
          
        
      
    
    {\displaystyle Pb_{3}O_{4}}
  -ը՝ մետաղները կոռոզիայից պաշտպանող ներկեր ստանալիս։


== Կապարի երկօքսիդի ռեակցիաներ ==
2 PbO2 + 2 H2SO4 → 2 PbSO4 + 2 H2O + O2
2 PbO2 + 4 HNO3 → 2 Pb(NO3)2 + 2 H2O + O2
PbO2 + 4 HCl → PbCl2 + 2 H2O + Cl2
2 MnSO4 + 5 PbO2 + 6 HNO3 → 2 HMnO4 + 2 PbSO4 + 3 Pb(NO3)2 + 2 H2O
2 Cr(OH)3 + 10 KOH + 3 PbO2 → 2 K2CrO4 + 3 K2PbO2 + 8 H2O
PbO2 + 2 NaOH + 2 H2O → Na2[Pb(OH)6]
«1813 թվականին ունեցած վաստակի համար» մեդալ

«1813 թվականին ունեցած վաստակի համար» մեդալ (ռուս.՝ Медаль «За заслуги 1813 года»), Ռուսական կայսրության պետական պարգև, որով պարգևատրվել է միայն մեկ մարդ։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
«1813 թվականին ունեցած վաստակի համար» մեդալը ստեղծվել է 1814 թվականի մայիսի 6-ին Ալեքսանդր II-ի հրամանով՝ «1813 թվականի» մեդալի հետ միաժամանակ։ Տեղեկություններ կան միայն մեկ պարգևատրման մասին։


== Պարգևատրում ==
Մեդալով պարգևատրվել է կազակ հարյուրապետ Ելգաշիտինը՝ իր մատուցած ծառայությունների համար։ Հայտնի է միայն մի պարգևատրում։ Մեդալը պատրաստվում էր ոսկուց, ի խրախուսանք իրենց վաստակի համար։


== Մեդալի նկարագրություն ==
Մեդալը պատրաստվում էր ոսկուց՝ 51 մմ տրամգծով։ Դիմերեսի կողմում պատկերված է Ալեքսանդր II-ի դիմանկարը, ով նայում է դեպի աջ, իսկ եզրերով մակագրված է

Դարձերեսի կողմում հորիզոնական դիրքով երեք տողով գրված է․ 


== Կրելու կարգ ==
Մեդալը կանթ ուներ շերտաձողիկին կամ ժապավենին ամրացնելու համար։ Մեդալը պետք է կրել կրծքին։ Ժապավենի տեսեկաը՝ եզակի։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Чепурнов Н. И. Наградные медали Государства Российского. — Москва: Русский мир, 2000. — С. 255. — 768 с. — ISBN 5-89577-024-X
Дьяков М. Е. Медали Российской империи, часть 3, 1796—1825. — М.: ЗАО Духовная нива, 2006. — С. 128. — 191 с. — ISBN 5-87785-038-5
Изотова М. А., Царёва Т. Б. Ордена и медали России и СССР. — Ростов-на-Дону: ООО ИД «Валдис», 2010. — С. 196. — 736 с. — ISBN 978-5-9567-0960-3
Иверсен, Юлиус Готлиб Неизданные и редкие русские медали. — Санкт-Петербург, 1874. — С. 12. — 26 с., № 68


== Արտաքին հղումներ ==
«Медаль «За заслуги 1813 года». 1813 г.»։ Справочник орденов и медалей от Российской империи до наших дней։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-07-14-ին։ Վերցված է 2014-07-01
(6320) Բրեմեն

(6320) Բրեմեն (անգլ.՝ Bremen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի հունվարի 15-ին Ֆրեյմուտ Բորնգենի կողմից Տաուտենբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,44087 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0188 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8629 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1392,89 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258456 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,32° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6320) Բրեմեն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալբառասին

Ալբառասին  (իսպ.՝ Albarracín, արագոներեն՝ Albarrazín), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Արագոն ինքնավար համայնքում՝ Տերուել պրովինցիայում։ Գտնվում է Սիեռա դե Ալբարասին շրջանում և համարվում է վերջինիս մայրաքաղաքը։ Քաղաքն զբաղեցնում է 456,5 կմ² մակերես տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 1096 մարդ (2010 թվական)։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 38 կմ հեռավորության վրա։
Ալբառասինը գեղատեսիլ քաղաք է՝ շրջապատված ժայռերով, 1961 թվականից ճանաչվել է որպես Ազգային պարկ։


== Աշխարհագրություն ==
Քաղաքը տեղակայված է Գուադալավիառ գետի մեանդրում (հուն․՝ Μαίανδρος)։ Քաղաքից հարավ և արևմուտք ձգվում է Սիեռա դե Ալբարասինի լեռնաշղթան։


== Պատմություն ==
Քաղաքն անվանակոչվել է մավրեր էթնիկական ցեղի Al Banū Razín ընտանքի պատվին, ովքեր այստեղ գիրիշխող դեր են ունեցել իսլամական գերիշխանության ժամանակ։ 1167-1300 թվականներին Ալբառասինը հայտնի է եղել Sinyoría d'Albarrazín անվանումով։ 1284 թվականին այն նվաճել է արագոնացի թագավոր Պեդրո III-ը։


== Ժողովրդագրություն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Albarracín on Diputación de Teruel Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine. (իսպ.)
Turismo Albarracin (իսպ.)
Անդերս Յոնաս Անգստրեմ

Անդերս Յոնաս Անգստրեմ (շվեդերեն՝ Anders Jonas Ångström, օգոստոսի 13, 1814(1814-08-13)[…], The iron factory Lögdö bruk, Timrå Municipality, Վեսթերնորլանդ, Շվեդիա - հունիսի 21, 1874(1874-06-21)[…], Uppsala Cathedral Assembly, Շվեդիա), շվեդ ֆիզիկոս։
Հիմնական աշխատանքները նվիրված են սպեկտրոսկոպիային։ Կազմել է նորմալ արեգակնային լույսի սպեկտրային գծերի առաջին մանրամասն ատլասը (1868)՝ մեծ ճշգրտությամբ չափելով ալիքների երկարությունը։ Նրա անունով է կոչվում երկարության անգստրեմ միավորը։
Անգստրեմը մահացել է 1874 թվականի հունիսի 21-ին Ուփսալայում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Maier, C.L. (1970). «Ångström, Anders Jonas». Dictionary of Scientific Biography. 1. New York: Charles Scribner’s Sons. pp. 166–167. ISBN 0684101149.
Գրեյգովո

Գրեյգովո (ուկրաիներեն՝ Грейгове), ավան Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վիտովսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1873 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գրեյգովո ավանում բնակվում էր 1 422 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,078 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Զեյվե (գետակ)

Զեյվե, գետակ Միջերկրական ծովի ավազանում՝ Կիլիկիայում, Կալիկանդոսի աջակողմյան վտակը։ Այս անունը Ղևոնդ Ալիշանը կասկածանքով ընթերցում է Զիյնե՝ համեմատելով Իչիլի գավառի համանունը գավառակի անվան հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արդարության առանցք

«Արդարության առանցք», աշխարհահռչակ ամերիկահայ ռոք երգիչ, բարերար, երգահան, բանաստեղծ Սերժ Թանկյանի և Թոմ Մորելլոյի հիմնադրած կազմակերպություն ԱՄՆ-ում, որի նպատակն է աջակցել երիտասարդներին պաշտպանելու իրենց իրավունքները քաղաքական ոլորտում։
Նրանք կազմակերպել են բազմաթիվ բարեգործական արշավներ։ Նրանք նաև մեծ ջանքեր են գործադրում՝ կազմակերպելով բազմաթիվ ցույցեր ԱՄՆ-ում որպեսզի ստիպեն Ամերիկայի և Թուրքիայի իշխանություններին ճանաչեն և ընդունեն Հայոց Ցեղասպանությունը։ Կազմակերպությանն աջակցում են նաև System of a Down ալտերնատիվ ռոք խմբի անդամները ՝ Դարոն Մալաքյանը, Շավո Օդաջյանը և Ջոն Դոլմայանը։ Խմբի անդամ է նաև Սերժ Թանկյանը։
2004 թվականին նրանք հրատարակել են «Արդարության առանցք» DVD տարբերակով։
Ուերֆանո շրջան (Կոլորադո)

Ուերֆանո շրջան (անգլ.՝ Huerfano County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։
Պաշտոնապես կազմավորվել է 1861 թվականին։ 2010 թվականի մարդահամարի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում էր 6711 մարդ, իսկ 2014 թվականի դրությամբ՝ 6462 մարդ։ Շրջկենտրոնը Ուոլսենբուրգ բնակավայրն է։


== Աշխարհագրություն ==
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 4 125,874 կմ², որոնցից 4 120,694 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 5,698 կմ²-ն կամ 0,100%-ը՝ ջրային տարածքները։


=== Հարևան շրջաններ ===
Փուեբլո շրջան (հյուսիս-արևելք)
Լաս Անիմաս շրջան (հարավ-արևելք)
Քոստիլա շրջան (հարավ-արևմուտք)
Ալամոսա շրջան (արևմուտք)
Քաստեր շրջան (հյուսիս-արևմուտք)
Սիգուաշ շրջան (հյուսիս-արևմուտք)


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով շրջանի բնակչությունը կազմում էր 6711 բնակիչ, իսկ 2014 թվականի տվյալներով՝ 6462 բնակիչ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2 մարդ/կմ²։ Շրջանի տարածքում հաշվվում է 4599 բնակելի շինություն՝ մոտ 1,00 շինություն/կմ² խտությամբ։ Ռասայական կազմը հետևյալն է՝ սպիտակամորթներ - 80,96 %, աֆրոամերիկացիներ - 2,75 %, արմատական ամերիկացիներ (հնդկացիներ) - 2,70 %, ասիացիներ - 0,39 %, հավայացիներ - 0,08 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ - 9,41 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ - 3,71 %։ Իսպանախոսները կազմում են բնակչության 35,14 %-ը՝ ռասայից անկախ։
Շրջանի բնակչության տարիքային կազմը հետևյալն է՝ 20,90 % - 18 տարեկան, 7,30 % - 18-24 տարեկան, 27,40 % - 25-44 տարեկան, 27,40 % - 45-64 տարեկան և 27,40 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 42 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 118,80 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 122,80 տղամարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գադեսկո-Պիևե Դելմոնա

Գադեսկո-Պիևե Դելմոնա (իտալերեն՝ Gadesco-Pieve Delmona), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Կրեմոնա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1634 մարդ, խտությունը կազմում է 96 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 17 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ - 26030, հեռախոսային կոդ - 0372։


== Ծանոթագրություններ ==
Վելիկի Յար

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վելիկի Յար (այլ կիրառումներ)Վելիկի Յար (ռուս.՝ Великий Яр), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Բելորեցկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Նեժեգոլեկ գետի ձախ ափին 6,5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 մ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 05010400112107000010825
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 107001082
Ավազանի կոդը - 05.01.04.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բանտու (այլ կիրառումներ)

Բանտու, կարող է նշանակել․

Բանտու լեզվաընտանիք, Աֆրիկա մայրցամաքի ամենամեծ լեզվաընտանիքը։
Բանտու ժողովուրդ, բանտու լեզուներով խոսող ժողովուրդների հավաքական անվանումը։


== Տես նաև ==
Աֆրիկայի լեզուներ
Հալշտադտ

Հալշտադտ (գերմ.՝ Hallstadt), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բամբերգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 8551 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 14,54 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 71 140։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Too Good

«Too Good», կանադացի երգիչ Դրեյքի երգն իր չորրորդ՝ Views ստուդիական ալբոմից։ Թողարկվել է 2016 թվականի հուլիսի 26-ին որպես հինգերորդ սինգլ OVO, BBK, Young Money, Cash Money և Republic լեյբլներում Ռիհաննայի մասնակցությամբ։ Երգը հեղինակներն են՝ Դրեյք, Robyn Fenty, Paul Jefferies, Maneesh Bidaye, Dwayne Chin-Quee, Andrew Hershey, Andre Sutherland, A. Martin, պրոդյուսերները՝ Nineteen85 և Supa Dups։ Սինգլն զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը Մեծ Բրիտանիայի հիթ-շքերթում (UK Singles Chart) և ընդգրկվել քսան լավագույն երգերի ցանկում աշխարհի տարբեր երկրներում։ Մեծ Բրիտանիայում (և ԱՄՆ-ում) սինգլի տպաքանակը գերազանցել է 0,6 մլն օրինակը, և այն ստացել է պլատինե կարգավիճակ։


== Առևտրային հաջողություն ==
«Too Good» երգը հասել է երրորդ հորիզոնականին բրիտանական հիթ-շքերթում։ Այն զբաղեցրել է 14-րդ հորիզոնականը Billboard Hot 100 հիթ-շքերթում, առաջին հորիզոնականը Rhythmic (Billboard) և երրորդ հորիզոնականը Hot R&B/Hip-Hop Songs հիթ-շքերթներում։ Մեծ Բրիտանիայում (և ԱՄՆ-ում) սինգլի տպաքանակը գերազանցել է 0,6 մլն օրինակը, և այն ստացել է պլատինե կարգավիճակ։


== Արձագանքներ ==
Pitchfork Media հրատարակությունը երգը կոչել է Լավագույն նոր թրեք («The Best New Track»)։
Billboard ամսագիրը «Too Good» երգն ընդգրկել է տարվա լավագույն երգերի ցանկում՝ «100 Best Pop Songs of 2016» (№ 32)։
Երգն ընդգրկվել է Billboard կողմից կազմված 2016 թվականի ԱՄՆ լավագույն սինգլների ամփոփիչ ցանկում (հորիզոնական № 29)։


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Too Good» ՅուԹյուբում (audio)
Լորենս Գոնզի

Լորենս Գոնզի (անգլ.՝ Lawrence Gonzi, հուլիսի 1, 1953(1953-07-01), Վալետա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), մալթացի պետական և քաղաքական գործիչ։


== Կենսագրություն ==
1975 թվականին ավարտել է Մալթայի համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը։ Աշխատել է մասնավոր իրավաբանական ընկերությունում։ Ակտիվորեն մասնակցել է հաշմանդամների իրավունքների պաշտպանության շարժմանը։ 1987-1994 թվականներին եղել է սահմանափակ կարողություններով անձանց գործերով ազգային հանձնաժողովի նախագահ։


== Քաղաքական գործունեություն ==
1988 թվականից Ազգային ժողովի պատգամավոր է Ազգայնական կուսակցությունից։ 1988-1996 թվականներին եղել է Մալթայի Ներկայացուցիչների պալատի նախագահը։ 1996 թվականի ընտրություններում ազգայնական կուսակցության պարտությունից հետո ընտրվել է խմբակցության խորհրդարանական քարտուղար, իսկ հաջորդ տարի՝ կուսակցության գլխավոր քարտուղար։ Այն բանից հետո, երբ 1998 թվականին նրա կուսակցությունը վերադարձավ իշխանության, կառավարությունում Էդվարդ Ֆենեկ Ադամին ստացավ սոցիալական քաղաքականության նախարարի պորտֆելը։ 2003 թվականին նրա պարտականությունները ընդլայնվել են և նախարարի պորտֆելի համար նա ստացել է փոխվարչապետի պաշտոնը։


== Վարչապետ ==
2004 թվականի մարտին դարձել է Մալթայի վարչապետ այն բանից հետո, երբ կառավարության երկարամյա ղեկավար Ֆենեկ Ադամին ընտրվեց երկրի նախագահ։ Գոնզիի կառավարման տարիներին Մալթայի կառավարությունը 2004 թվականի ապրիլին մտավ ԵՄ-ի կազմի մեջ և 2008 թվականի հունվարի 1-ին հաջողությամբ միացավ եվրոգոտուն։
2008 թվականին Գոնզին կուսակցությունը հաղթանակ տարավ հերթական խորհրդարանական ընտրություններում և կրկին ձևավորեց կաբինետ։ Գոնզիի երկրորդ կառավարությունը ընկավ 2012 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ Լորենս Գոնզին ստիպված է եղել հայտարարել Պատգամավորների պալատի լուծարման և 2013 թվականի մարտին նոր ընտրություններ անցկացնելու մասին։
2013 թվականի մարտի 9-ի ընտրություններում պարտություն կրեցին և 15 տարի իշխանություն լինելուց հետո Ազգայնական կուսակցությունը դարձավ ընդդիմություն։ Երկրի վարչապետի պաշտոնում նրան փոխարինել է աշխարհի պետությունների և կառավարությունների ղեկավարների ամենաերիտասարդ ղեկավարներից մեկը՝ Ջոզեֆ Մուսկատը։


== Պարգևներ ==
Մալթայի պարգևներ
Օկալուսա շրջան (Ֆլորիդա)

Օկալուսա շրջան (անգլ.՝ Okaloosa County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.424 կմ² է, բնակչությունը՝ 180.822 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քրեստվյու բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1915 թ.։
Արհեստական կաշի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կաշի (այլ կիրառումներ)
Արհեստական կաշի, պոլիմերային նյութ, որը կոշիկի, հագուստի, գլխարկների, գալանտերեային և որոշ տեխնիկական ապրանքների արտադրությունում կիրառվում է բնական կաշվի փոխարեն։ Արհեստական կաշին դասակարգվում է ըստ նշանակման, ինչպես նաև կառուցվածքի, արտադրության եղանակի (կոշկեղենի ռետին, կոշկեղենի և գալանտերեային ստվարաթուղթ, փափուկ արհեստական կաշի)։ Կոշկեղենի ռետինը բնական կաշվի փոխարինողներից է։ Կիրառվում է կոշիկի ներբանի և երեսացուի համար։ Կոշկեղենի ռետինի արտադրությունը ընդգրկում է հետևյալ գործողությունները. կաուչուկի խառնում բաղադրիչների հետ, խառնուրդի ձևավորում, հում նախապատրաստուկի ստացում և վուլկանացում։ Այդ արհեստական կաշին կարող է լինել ծակոտկեն և միաձույլ, սև և գունավոր։
Ծակոտկեն ռետինից ներբանների պատրաստումը թեթևացնում է կոշիկը, բարձրացնում ամորտիզացիան և բարելավում ջերմամեկուսիչ հատկությունները։ Դրանով էլ որակապես գերազանցում է բնական կաշվին։ Կոշկեղենի և գալանտերեային ստվարաթուղթ ստանում են տարբեր մանրաթելային նյութերից՝ թղթի և ստվարաթղթի արտադրության տեխնոլոգիայով։ Հումք է ծառայում թաղանթանյութի մանրաթելը, բամբակի և կաշվի մանրաթելը (բնական կաշվի մանրացված թափուկներ)։ Այդպիսի արհեստական կաշվի հիմնական առավելություններն են. թրջված վիճակում մեխանիկական հատկությունները պահպանելու ունակությունը, ինչպես նաև բավարար հիգրոսկոպիկությունը և խոնավատարողությունը։ Փափուկ արհեստական կաշիներ ստանում են թաղանթագոյացնող ռետինե սոսինձներով կամ լատեքսներով, պոլիվինիլքլորիդային մածուկներով կամ պլաստիկատով, պոլիամիդներով, նիտրոցելյուլոզային հիմքալցումներով, պոլիեթերուրետաններով և այլ հիմքերի (գործվածք, տրիկոտաժ, թուղթ և այլն) մշակմամբ։
Փափուկ արհեստական կաշին պատրաստում են հոծ կամ ծակոտկեն։ Վերջին դեպքում բաղադրիչներին խառնում են գոլորշիագոյացուցիչներ, ծակոտկենության հասնում են նաև լատեքսային խառնուրդների փրփրեցմամբ և այլն։ Վերջնամշակման գործողությունները կատարվում են հատուկ սարքավորումներում։ ԽՍՀՄ-ում և արտասահմանում ստեղծվել են նյութեր, որոնք հատկություններով մոտենում են բնական փափուկ կաշիներին և կոչվում են սինթետիկ կաշիներ։ Դրանց պատրաստման ժամանակ հիմքի ստեղծման համար կիրառում են տարբեր մանրաթելեր, տոգորման և արտաքին ծածկաշերտ առաջացնելու համար՝ պոլիմերային հիդրոֆիլ նյութեր (հաճախ պոլիեթերուրետաններ)։
Արա Ղևոնդյան

Արա Սանդրոյի Ղևոնդյան (մայիսի 7, 1957(1957-05-07), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
1970-1974 թվականներին սովորել է Վանաձորի Աղաջանյանի անվան նկարչական դպրոցում
1982-1986 թվականներ` Վանաձորի սարքաշինական տեխնիկումի էլեկտրոնիակայի բաժնում
1986-1989 թվականներին «Հայաստան» առողջարանի նկարիչ-ձևավորող
1990-1997 թվականներին Վանաձորի մանվածքային ֆաբրիկայում որպես նկարիչ-ձևավորող
2013 թվականից «Օրրան» բարեգործական հասարակական կազմակերպությունում դասավանդում է փայտի փորագրություն և նկարչություն։


== Ցուցահանդեսներ ==
Մասնակցել է հանրապետական տարբեր խմբակային ցուցահանդեսների։

2012 թվականին խմբակային ցուցահանդես Հայաստանի նկարիչների միությունում


=== Անհատական ցուցահանդեսներ ===
1986 թվական, Վանաձորի հանրային գրադարան
1994 թվական, «37 +», Վանաձորի կերպարվեստի թանգարան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2017-11-16 at the Wayback Machine.
Նկարիչ Արա Ղևոնդյան
Արա Ղևոնդյանը artsa.com կայքում(չաշխատող հղում)
Ահաբեկչություն Սուսում

Ահաբեկչական գործողություն Սուսում, տեղի է ունեցել 2015 թվականի հունիսի 26-ին՝ Սուս քաղաքի Էլ Կանտավի ռեկրեացիոն շրջանի «El Mouradi Palm Marina» և «Riu Imperial Marhaba» հյուրանոցների տարածքում։ Լողափի կողմից հյուրանոցի տարածք է ներխուժել զինված ահաբեկիչը և գնդակահարել հյուրանոցի բոլոր հյուրերին։ 39 մարդ զոհվել է, 39-ը՝ վիրավորվել։ Հարձակվողը սպանվել է։
Զոհված զբոսաշրջիկների մեծ մասը բրիտանացիներ են։ Մեծ Բրիտանիայի 30 հպատակներից բացի զոհվել են 2 գերմանացիներ, 3 իռլանդացիներ և Բելգիայի, Պորտուգալիայի և Ռուսաստանի մեկական քաղաքացիներ (Տատյանա Խոմենկոն, նրա դուստր Ելենա Խոմենկոն վիրավորվել են ոտքի շրջանում)։
Հարձակվոը եղել է Սեյֆուդդին Ռեզգին, Սիլյան վիլայեթի 23-ամյա բնիկ, որը Կայրուանի համալսարանի ուսանող էր։ Փորձաքննությունը պարզել է, որ նա ահաբեկչության պահին թմրանյութերի ազդեցության տակ է եղել։ Նրա մոտ հայտնաբերվել է չօգտագործված պայթուցիկ սարք։ Ականատեսները պնդում են, որ կրակոցների ժամանակ հարձակվողը սպանվածներին նկարահանել է տեսախցիկով և ծիծաղել։ Ոստիկանությունը վստահ է, որ ահաբեկիչն ունեցել է օգնականներ, որոնք ուղղակիորեն չեն մասնակցել հրաձգությանը։ Փորձագետները պարզել են, որ բոլոր փամփուշտները արձակվել են մեկ զենքից՝ Կալաշնիկովի ինքնաձիգից։ Ընդհանուր առմամբ, ահաբեկիչը ինքնաձիգի 4 փամփուշտատուփ է ունեցել։ Սպանվել է անվտանգության ծառայությունների հետ փոխհրաձգության ժամանակ։
Թունիսի իշխանությունները ձերբակալել են ահաբեկչությանը մասնակցելու մեջ կասկածվող 12 մարդու, ևս 2-ին որոնում են։
Սուսում հարձակման հետ միաժամանակ նույն օրը տեղի են ունեցել երկու այլ նկատելի ահաբեկչություններ, որոնց պատասխանատվությունը ստանձնել է ԴԱԻՇ-ը՝ հարձակում Ֆրանսիայի գործարանի վրա, ինչպես նաև Քուվեյթում մզկիթի պայթյուն։
Երեք ամիս առաջ Թունիսում տեղի էր ունեցել մեկ այլ խոշոր ահաբեկչություն, որի արդյունքում Բարդոյի ազգային թանգարանում սպանվել էր ավելի քան 20 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հանգիստ

Հանգիստ, հանգստի վիճակ կամ աշխատունակությունը վերականգնող գործունեություն։ Ֆիզիոլոգիական իմաստով՝ հատուկ գործունեության վիճակ, երբ օրգանիզմի բջիջներն աշխատանքից ազատ մնալով, վերականգնում են իրենց բնականոն կազմությունը։ Աշխատանքի և հանգստի շրջանների կանոնավոր հաջորդումը նպաստում է մարդու վարքագծի և աշխատանքային գործունեության հիմքում ընկած պայմանական-ռեֆլեկտոր կապերի ամրապնդմանը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ակտիվ հանգստին, աշխատանքի պրոցեսում մեկ մկանախմբի կամ նյարդային կենտրոնի գործունեության փոխադրումն այլ խմբին, արագացնում է հոգնած մկանախմբի կամ նյարդային կենտրոնի աշխատունակության վերականգնումը։ Մտավոր աշխատանքի մի տեսակի փոխարինումը մի այլ տեսակով կամ մտավոր աշխատանքից հետո ֆիզիկական թեթև աշխատանքով զբաղվելը վերացնում են հոգնածության զգացումը և հանդիսանում հանգստի յուրահատուկ ձև։ Հանգստի և աշխատանքի նպատակահարմար ռեժիմների վերամշակումը աշխատանքի հիգիենայի, երեխաների և դեռահասների հիգիենայի, երեխաների և դեռահասների առողջության պահպանման համակարգի կարևորագույն պրոբլեմներն են։ Հանգստի ռեժիմը սահմանելիս պետք է հաշվի առնել տարիքը և մասնագիտությունը։ Աշխատանքի կոնկրետ պայմաններից կախված, հաճախակի և կարճատև ընդմիջումներն ավելի արդյունավետ են, քան հազվադեպ և երկարատև դադարները։ Մտավոր աշխատանքով զբաղված մարդիկ ավելի շատ կարիք ունեն ակտիվ, քան պասսիվ հանգստի։ Հանգստին նպաստում են արտադրական մարմնամարզությունը, օրգանիզմի կոփումը, ֆիզկուլտուրան, սպորտը և տուրիզմը։ Աշխատունակությունը վերականգնող լավագույն միջոց է նաև հանգստյան առողջարաններում և հանգստյան տներում։
Չենդլեր Բինգ

Չենդլեր Մյուրիել Բինգ (անգլ.՝ Chandler Muriel Bing), գեղարվեստական կերպար, ամերիկյան «Ընկերները» սիթքոմի վեց գլխավոր հերոսներից մեկը։ Չենդլերի դերում հանդես է գալիս Մեթյու Փերին։
Ընկերների հետ Չենդլերը բնակվում է Նյու Յորքում։ Երկար տարիներ Նյու Յորքի խոշորագույն անդրազգային կորպորացիաներից մեկի վիճակագրական վերլուծության և տվյալների վերակոնֆիգուրացիայի բաժնում աշխատելուց հետո, որոշում է կայացնում ուժերը փորձել գովազդի արդյունաբերությունում։ Ի վերջո Չենդլերն ամուսնանում է համալսարանային ընկեր Ռոս Գելլերի կրտսեր քրոջ՝ Մոնիկա Գելլերի հետ։ Նորածին երկվորյակներ Ջեքին և Էրիկային որդեգրելուց հետո, ընտանիքը տեղափոխվում է Նյու Յորքի արվարձաններ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կերպարի էջը IMDb կայքում(չաշխատող հղում)(անգլ.)
Էջը Friends.wikia.com կայքում(անգլ.)
Չեստերֆիլդ շրջան (Հարավային Կարոլինա)

Չեստերֆիլդ շրջան (անգլ.՝ Chesterfield County), ԱՄՆ Հարավային Կարոլինա նահանգի 46 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.088 կմ² է, բնակչությունը՝ 42.768 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Չեստերֆիլդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1798 թ.։
Ալեշկի (գյուղ, Տերբունսկի շրջան)

Ալեշկի (ռուս.՝ Алешки), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Տերբունսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 111 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալտերտհայմ

Ալտերտհայմ  (գերմ.՝ Altertheim), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Ֆրանկոնիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Վյուրցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 2068 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 19,16 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 6 79 165։


== Ծանոթագրություններ ==
Պարուհի Թեփելիկյան

Պարուհի Գաբրիելի Թեփելիկյան (1925, Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - 2008), հայ նկարչուհի։


== Կենսագրություն ==
Պարուհի Թեփելիկյանը ծնվել է 1925 թվականին Ալեքսանդրիայում, Մեծ եղեռնից մազապուրծ հայ ընտանիքում։ Հետագայում ընտանիքը տեղափոխվել է Բուխարեստ։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ Ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, այնուհետև՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գեղանկարչության բաժինը։ Ստեղծագործություններից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Թեփելիկյանն իր բնանկարներում, նատյուրմորտներում ու դիմանկարներում արտահայտել է հայրենիքի հանդեպ տածած կարոտն ու սերը, ինչպես նաև իր նախնիների անցած դժվարին ու հերոսական ճակատագիրը։ Թեփելիկյանը բազմաժանր ստեղծագործող է, անմնացորդ նվիրված արվեստին՝ տոգորված աշխատասիրությամբ, կատարողական վարպետությամբ։
Մահացել է 2008 թվականին։


== Ցուցահանդեսներ ==
Անհատական ցուցահանդեսներով հանդես է եկել Բոստոնում, Ռումինիայում, Սանտյագոյում, Դամասկոսում, Քյոլնում, Վիեննայում։ 2019 թվականին Երևանում SarGallery պատկերասրահում կազմակերպված «Նուրբ տեսանկյուն» խորագրով ցուցահանդեսում, որտեղ ներկայացվել են քսանից ավելի նկարչուհիների աշխատանքներ, ներկայացվել են նաև Պարուհի Թեփելիկյանի ստեղծագործություններից։


== Ստեղծագործություններ ==
Ա. Մռավյանը, Ա. Մյասնիկյանը և Ա. Երզնկյանը, 1970
Ինքնադիմանկար, 1987
Կոմպոզիտոր Հ. Դելլալյանի դիմանկարը, 1987
Բենիկ Պետրոսյանի դիմանկարը, 1984
Տիկին Մարի, 1994
Նատյուրմորտ իգդիրյան կարպետով, 2005


== Գրականություն ==
Armenia Art cultural magazine, 1/2007,  ISSN 1829-0272


== Ծանոթագրություններ ==
Bitches N Marijuana

«Bitches N Marijuana», ամերիկացի երգիչ Քրիս Բրաունի և ռեփեր Թայգայի երգն է, համագործակցությամբ ռեփեր Սքուլբոյ Քյուի հետ։ Երգը թողարկվել է 2015 թվականի փետրվարի 6-ին՝ որպես Քրիս Բրաունի և Թայգայի համատեղ «Fan of a Fan: The Album» ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Երգը գրվել է Քրիս Բրաունի, Թայգայի, Nic Nac–ի, Փերիս Ջոնսւ, Սքուլբոյ Քյուի և Մարկ Քրեգենի կողմից։


== Տեսահոլովակ ==
Երգի տեսահոլովակը ներկայացվել է 2015 թվականի հունիսի 18-ին Քրիս Բրաունի VEVO էջում։


== Հիթ շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում
Սինևիր (այլ կիրառումներ)

Սինևիր, կարող է վերաբերել՝

Սինևիր - գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մեժգորեի շրջանում
Սինևիր - Ուկրաինական կարպատների ամենահայտնի և ամենամեծ լիճը
Բոլշիե Արբատի

Բոլշիե Արբատի (ռուս.՝ Большие Арбаты, խակ.՝ Улуғ Арбаты), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Տաշտիպսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Երի

Կիմ Ե Ռիմ (հանգըլ՝ 김예림, հանջա՝ 金藝琳, մարտի 5, 1999(1999-03-05), Սեուլ, Հարավային Կորեա), առավել հայտնի է Երի (հանգըլ՝ 예리) կեղծանունով, հարավկորեացի երգչուհի է։ Նա Red Velvet գյորլ բենդի անդամ է։


== Կարիերա ==


=== Մինչ առաջնաելույթ և S.M. Rookies ===
Նա ընտրվել է S.M. Entertainment-ի կողմից «2011 SM Global Auditions»-ից հետո։ Նա լեյբլի մինչ առաջնաելույթային S.M. Rookies խմբի անդամ էր՝ Այրինի, Սըլգիի և Վնեդիի հետ միասին։ Նա նույնպես մասնակցել է խմբի առաջնաելույթային երգի նկարահանմանը։ Չորս տարի թրեյնի լինելուց հետո միացել է խմբին 2015 թվականի մարտին՝ «Ice Cream Cake» մինի ալբոմի թողարկման ժամանակ։


=== 2015–ներկա։ Red Velvet և սոլո գործունեություն ===

Երին, որպես Red Velvet խմբի պաշտոնական անդամ ներկայացվել է 2015 թվականի մարտի 10-ին։ 2015 թվականի մայիսի 9-ին մինչև նոյեմբերի 14-ը SHINee խմբի Չոի Մին Հոյի և VIXX խմբի N-ի հետ վարել է MBC հեռուստաալիքի Show! Music Core երաժշտական հաղորդումը։


== Անձնական կյանք ==
2015 թվականից սկսած նա սովորել է Հանլիմի արվեստի դպրոցում։


== Սկավառակագրություն ==


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Տարբեր շոուներ ===


=== Մասնակցությունը այլ կատարողների տեսահոլովակներում ===


== Ծանոթագրություններ ==
Զապորոժսկոե (այլ կիրառումներ)

Զապորոժսկոե, կարող է վերաբերել՝

Զապորոժսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում
Զապորոժսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում
Զապորոժսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովովոդոլաժսկի շրջանում
Զապորոժսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում
Խուան

Խուան (իսպաներեն` Juan)` աստվածաշնչային ծագումով իսպանական արական անուն է, համապատասխանում է հայկական Հովհաննես անվանը։ Իսպաներենախոս երկրների ամենատարածված անունն է։


== Կրողները ==
Խուան Գոյտիսոլո (Juan Goytisolo Gay, *1931 թ.)` իսպանացի գրող
Խուան Իտուրբե (Juan Manuel Iturbe Arévalos, *1933 թ.)` արգենտինացի ֆուտբոլիստ
Խուան Կաչմանյան (Juan Kachmanian, *1930 թ.)` արգենտինացի նախկին ըմբշամարտիկ

Խուան Կառլոս I (Juan Carlos I, *1938 թ., Հռոմ)`
Խուան Կառլոս Լորենցո (Juan Carlos Lorenzo, 1922-2001 թթ.)` արգենտինացի նախկին ֆուտբոլիստ
Խուան Կառլոս Նավարո (Juan Carlos Navaro Feijoo, *1980 թ.)` իսպանացի բասկետբոլիստ
Խուան Մատա (Juan Manuel Mata García, 1988 թ.)` իսպանացի ֆուտբոլիստ
Խուան Մարինելյո (Juan Marinello y Vidaurreta, 1898-1977 թթ.)` կուբացի քաղաքական գործիչ
Խուան Մարսե (Juan Marsé, *1933 թ.)` իսպանացի արձակագիր
Խուան Նեգրին (Juan Negrín López, 1892-1956 թթ.)` իսպանացի ֆիզիոլոգ և քաղաքական գործիչ
Խուան Վալերա (Juan Valera, 1824-1905 թթ.)` իսպանացի գրող և քաղաքական գործիչ
Պարագվայցի քաղաքական գործիչներ`
Խուան Բատիստա Գաոնա (Juan Bautista Gaona, 1845-1932 թթ.)
Խուան Բատիստա Գիլլ (Juan Bautista Gill, 1840-77 թթ.)
Խուան Բատիստա Էգուսկիզա (Juan Bautista Egusquiza, 1845-1902 թթ.)
Խուան Գուալբերտո Գոնսալես (Juan Gualberto González, 1851-1912 թթ.)
Խուան Նատալիսիո Գոնսալես (Juan Natalicio González, 1897-1966 թթ.)
Խուան Անտոնիո Էսկուրրա (Juan Antonio Escurra, 1859-1929 թթ.)
Խուան Խոսե Մեդինա (Juan José Medina, թթ.)
Խուան Կարլոս Վասմոսի (Juan Carlos Wasmosy, *1938 թ.)
Խուան Մանուել Ֆրուտոս (Juan Manuel Frutos, 1879-1960 թթ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Վլադիմիր Նոսենկո

Վլադիմիր Նոսենկո (ռուս.՝ Носенко, Владимир Иванович, մայիսի 7, 1944(1944-05-07)), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
1961 թվականին Մոսկվայի ավարտել է 110 միջնակարգ դպրոցը
1967 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ 1992 թվականից զբաղվում է դիվանագիտական գործունեությամբ։ Տիրապետում է արաբերենի և անգլերենի։ Պատմական գիտությունների թեկնածու է։

1992 թվականից մինչև 1993 թվականը Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության Մերձավոր Արևելքի և Աֆրիկայի դեպարտամենտի վարչության պետի տեղակալ։
1993-ից մինչև 1998 թվականը Իսրայելում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանության խորհրդական-դեսպանորդ։
1998 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2001 թվականի դեկտեմբերը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության ներքաղաքական պլանավորման դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
2001 թվականի դեկտեմբերի 5-ից մինչև 2005 թվականի օգոստոսի 26-ը Օմանի Հանրապետությունում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1995 թվականի մարտի 5)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դեսպանը գիտի ինչ անել
Խոր սառեցում

Խոր սառեցում, նյութերի սառեցումը՝ 170 K-ից ցածր ջերմաստիճանների ստացման և գործնական կիրառության նպատակով։ Խոր սառեցումն ապահովվում է 0 °C (273, 15 K)-ից ցածր կրիտիկական ջերմաստիճան ունեցող բանող նյութերով՝ օդով, ազոտով, հելիումով և այլն։
Խոր սառեցման տիրույթը բաժանվում է ջերմաստիճանային երեք գոտիների.

170 K-ից մինչև 70 K
երկրորդը, որ սովորաբար կոչվում է կրիոգենային (< հուն. χρύος - ցուրտ և Ύέυος - ծագում, ծնունդ)՝ 70 K-ից մինչև 0, 5 K
երրորդը՝ գերցածր ջերմաստիճաններ (0, 5 K-ից ցածր)Խոր սառեցում իրականացվում է հետևյալ եղանակներով՝ գազի սառեցում դրոսելման ժամանակ (տես Ջոուլ-Թոմսոնի էֆեկտ), գազի կամ գոլորշու ընդարձակում արտաքին աշխատանքի կատարմամբ, ադիաբատ ապամագնիսացում. վերջին եղանակն օգտագործվում է գերցածր ջերմաստիճանների ստացման համար։ Խոր սառեցման հիմնական նշանակությունը գազերի հեղուկացումը և գազային խառնուրդների անջատումն է (առավել կարևոր է օդից բաղկացուցիչ գազերի անջատումը)։ Խոր սառեցումը կարևոր նշանակություն ունի բնական գազերից հելիումի ստացման, կոքսային գազերի, նավթի կրեկինգի և պիրոլիզի գազերի բաժանման համար։ Խոր սառեցումը լայնորեն կիրառվում է նաև ատոմային տեխնիկայում՝ միջուկային էներգետիկայի կարևորագույն բաղադրիչի՝ դեյտերիումի ստացման համար։ Հեղուկ ջրածնով և քսենոնով է լցվում բշտիկային խցիկների աշխատանքային ծավալը։ Հեղուկ հելիումը, ջրածինը և նեոնը կիրառվում են կրիոգենային վակուումային տեխնիկայում։ Տարբեր միջավայրերի խոր սառեցման համար ավելի ու ավելի լայն տարածում են գտնում միկրոկրիոգենային սառեցնող հարմարանքները։
Հեռանկարային է խոր սառեցման կիրառությունը էներգետիկայում։ Էլեկտրական տուրբոգեներատորների, էլեկտրաշարժիչների, տրանսֆորմատորների, մագնիսների և էներգիայի կուտակիչների սառեցումը հնարավորություն է տալիս մի քանի (5 - 6) անգամ փոքրացնել այդ մեքենաների զանգվածն ու չափերը, ավելացնել հզորությունը, կտրուկ նվազեցնել էլեկտրական դիմադրությունը (մինչև 800 անգամ)։ Խիստ հեռանկարային է հեղուկ գազերի օգտագործումը էլեկտրաքիմիական գեներատորներում, բժշկության և կենսաբանության մեջ։
Աստերոիդների ցանկ (28801-28900)

Աստերոիդների ցանկ (28701-28800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (28901-29000)
 Աստերոիդների ցանկ (28701-28800)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (28901-29000)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (25001)-(30000)»։ www.minorplanetcenter.net
Զելենչուկսկայա (ռադիոաստղադիտարան)

«Զելենչուկսկայա» ռադիոաստղադիտարան (ռուս.՝ радиоастрономическая обсерватория «Зеленчукская»), գտնվում է Գլխավոր Կովկասյան լեռնաշղթայի հյուսիսային նախալեռներում, Ռուսաստանի Դաշնության Կարաչայ-Չերքեզական Հանրապետության Զելենչուկսկայա ստանիցայի մոտ։ 
Հիմնադրվել է 1966 թվականին։ Հիմնական գործիքներն են. կառավարման ազիմուտալ տեղակայանքով, օպտիկական աստղադիտառեֆլեկտորը (գլխավոր հայելու տրամագիծը՝ 6 մ), բազմանպատակամետ, բազմածրագիր ռադիոաստղադիտակը (աշխարհում խոշորս գույն, փոփոխական պրոֆիլի անտենա), երկու 60 ա/-անոց աստղադիտակռեֆլեկտորները։ Կա նաև հաշվողական կենտրոն։ Գիտական հետազոտությունների հիմնական ուղղություններն են. անկայուն, սերտ կրկնակի, երիտասարդ զանգվածեղ և մագնիսական աստղերի ուսումնասիրումը, աստղային կոսմոգոնիան, Արեգակի, մոլորակների և դրանց արբանյակների, միջաստղային միջավայրի և Գալակտիկայի կառուցվածքի հետազոտումը, արտասովոր բնույթի տիեզերական օբյեկտների որոնումն ու ուսումնասիրումը, արտագալակտիկական օբյեկտների կառուցվածքի և էվոլյուցիայի համալիր ուսումնասիրումը, գալակտիկաների համակարգերի կառուցվածքի և դինամիկայի հետազոտումը, կոսմոլոգիան։
Վիշվանաթան Անանդ

Վիշվանաթան Անանդ (թամիլերեն՝ விசுவநாதன் ஆனந்த், դեկտեմբերի 11, 1969(1969-12-11), Չեննայ, Թամիլ Նադու, Հնդկաստան), հնդիկ շախմատիստ, միջազգային գրոսմայստեր (1988)։ 2001-2002 թվականներին եղել է ՖԻԴԵ-ի վարկածով աշխարհի չեմպիոն, աշխարհի 15-րդ չեմպիոն (2007-2013)։


== Անուն ==
«Անանդ» անունը ստացել է ծնվելու պահից։ Հոր անունը՝ Վիշվանաթան։ Հարավային Հնդկաստանի որոշ շրջանների ավանդության համաձայն՝ նրա ամբողջական անունը Վիշվանաթան Անանդ է, որը կարելի է թարգմանել որպես Անանդ՝ Վիշվանաթանի որդի։ Հոր ամբողջական անունը՝ Կրիշնամուրթի Վիշվանաթան, այսինքն՝ Անանդի պապի անունը Կրիշնամուրթի է։
Անանդի անվան հետ կապված խառնաշփոթը սկսվեց, երբ նա հայտնվեց Եվրոպայում։ Ըստ եվրոպական ավանդությունների՝ շատերը կարծում էին, որ Վիշվանաթանը նրա անունն է, իսկ Անանդը՝ ազգանունը։ Արտասանության դժվարության պատճառով նրան սկսեցին կոչել փաղաքշական ձևով՝ Վիշի։
Անանդի կնոջ անունը Արունա է, որը ստացել է ծնվելու պահից։ Հոր անունն է Անանտ։ Նախքան ամուսնությունը նրա ամբողջական անունն էր Արունա Անանտ։ Ամուսնությունից հետո նա դարձավ Արունա Անանդ (փոխվեց միայն վերջին տառը)։


== Վաղ կյանք ==
Վիշվանաթան Անանդը ծնվել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Թամիլ Նադուի Մայիլադութուրայ քաղաքում։ Որոշ ժամանակ անց ընտանիքը տեղափոխվել է Մադրաս, որտեղ էլ նա մեծացել է։ Հայրը՝ Վիշվանաթան Այերը, Հարավային երկաթուղիների գլխավոր տնօրենն էր, մայրը՝ Սուշիլան, տնային տնտեսուհի էր։
Անանդը 3 երեխաներից ամենակրտսերն է։ 11 տարով փոքր է քրոջից և 13 տարով էլ՝ եղբորից։ Եղբայրը՝ Շիվաքումարն աշխատում է Հնդկաստանի Crompton Greaves կազմակերպությունում, իսկ քույրը՝ Անուրադհան, ԱՄՆ-ի Միչիգանի համալսարանի պրոֆեսոր է։
Շախմատ խաղալ Անանդը սովորել է 6 տարեկանում մորից և ընտանիքի մոտ ընկեր Դիփա Ռամակրիշնանից։
Կրթություն է ստացել Մադրասի Don Bosco Matriculation ավագ դպրոցում և Լոյոլա քոլեջում ստացել բակալավրի աստիճան առևտրի ոլորտում։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անանդը դառնում է 2010 թվականի աշխարհի չեմպիոն Archived 2012-08-19 at the Wayback Machine.
Վիշվանաթան Անանդի խաղերը 365Chess.com կայքում
Interview with Վիշվանաթան Անանդ Archived 2008-12-23 at the Wayback Machine.
Հրայր Բազե Խաչերյան

Հրայր Խաչերյան (առավել հայտնի է որպես Հրայր Բազե Խաչերյան, ապրիլի 23, 1962(1962-04-23) կամ 1961, Լիբանան և Բեյրութ, Լիբանան), լիբանանահայ լուսանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Հրայր Խաչերյանը ծնվել է 1962 թվականի ապրիլի 23-ին։ Հետագայում ստանալով Բազե մականունը՝ դարձել է Հրայր Բազե Խաչերյան.

Լուսանկարչությաբ հետաքրքրվել է 11-12 տարեկանում։ Դպրոցում հետաքրքրված է եղել մաթեմատիկայով, լուսանկարչությամբ և անգլերենով։ Հարցազրույցներից մեկում Հրայր Բազե Խաչերյանը խոսել է այն մասին, թե ինչպես է սկսել լուսանկարել. 

Դպրոցն ավարտելուց հետո Հրայր Բազեն ԱՄՆ-ում սովորել է օդաչուի մասնագիտություն։ 1990-ական թվականներին առաջին անգամ եղել է Հայաստանում, ապա մեկնել Արցախ։ Արցախում 1992 թվականին լուսանկարել է խաչքարեր, այնուհետև Հայաստանում և բոլոր այն երկրներում, որտեղ կան հայկական խաչքարեր։ 1993 թվականին մեկնել է Կանադա, այնտեղ էլ բժիշկները լուսանկարչի մոտ ախտորոշել են թոքի քաղցկեղ.

Հրայր Բազեն կարողացել է հաղթահարել հիվանդությունը։


== Ստեղծագործություններ ==
1997 թվականին լույս է տեսել Խաչերյանի՝ Արցախի մասին պատմող առաջին գիրք-ալբոմը՝ «Արցախ. լուսանկարչական ճանապարհորդություն»։ Նա առավել հայտնի է «40 մերկ մարմին» (2001 թվական), «Ղարաբաղ. 100 լուսանկար» (2002 թվական), «Երկիր» (2005 թվական), Արմեն Քյուրքչյանի համահեղինակությամբ՝ «Հայկական զարդանախշային արվեստը» (2010) և «Հայկական զարդատառ» (2012) և այլ գրքերով։ 2013 թվականի հուլիսի 17-ին Մատենադարանի նիստերի դահլիճում տեղի է ունեցել Հրայր Բազե Խաչերյանի «Մեկ ազգ, մեկ եկեղեցի» պատկերագրքի ներկայացումը։ 2015 թվականին հանդես է եկել «100. 1915-2015» պատկերագրքով։ 2017 թվականին փետրվարի 24-ին Մատենադարանում տեղի է ունեցել եռալեզու (հայերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն) «Խաչքար» պատկերագրքի ներկայացման հանդիսավոր արարողությունը։ Այդ գիրքը բաղկացած է 516 էջից, որտեղ պատկերված են Հայաստանի և Արցախի խաչքարերը։


== Ծանոթագրություններ ==
Փիսքատաքուի շրջան (Մեն)

Փիսքատաքուի շրջան (անգլ.՝ Piscataquis County), ԱՄՆ Մեն նահանգի 16 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 11.336 կմ² է, բնակչությունը՝ 17.535 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դովեր Ֆոքսկրոֆտ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1838 թ.։
Չուչկովսկի շրջան

Չուչկովսկի շրջան (ռուս.՝ Чучковский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ռյազանի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Չուչկովո։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 896 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 8701 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,71 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Թով (Շամդինանի գավառ)

Թով, գյուղ Մեծ Հայքի Վասպուրական աշխարհի Որսիանք գավառում, իսկ ապա գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շամդինանի գավառակում։ Գտնվում էր Արյան լիճ վայրի մոտ։


== Պատմություն ==
Այստեղ 852 թվականին 900 հոգուց բաղկացած Գուրգեն Արծրունու առաջնորդությամբ հայկական ջոկատը ծանր պարտության մատնեց Բուղա Շարագի արաբական 15000-անոց բանակին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Այգայ-Մուրսալյայ

Այգայ-Մուրսալյայ (ռուս.՝ Айгай-Мурсаляй, բաշկիրերեն՝ Айһай-Мөрсәләй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կուգարչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լոնատե Չեպինո

Լոնատե Չեպինո (իտալերեն՝ Lonate Ceppino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Վարեզե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 4068 մարդ։ Խտությունը՝ 1017 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 4 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 21050։ Հեռախոսային կոդ՝ 0331։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (226301-226400)

Աստերոիդների ցանկ (226201-226300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (226401-226500)
 Աստերոիդների ցանկ (226201-226300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (226401-226500)
Անդրեյ Տոշև

Անդրեյ Սլավով Տոշև (բուլղար․՝ Андрей Славов Тошев, ապրիլի 16, 1867(1867-04-16), Ստարա Զագորա, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 10, 1944(1944-01-10), Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղար դիվանագետ, գիտնական և քաղաքական գործիչ։ Բուլղարիայի 26-րդ վարչապետ (1935)։


== Կենսագրություն ==
Անդրեյ Տոշևը ծնվել է 1867 թվականի ապրիլի 16-ին Ստարա Զագորայում, Օսմանյան կայսրություն։ Տոշևը բնական գիտություններ է սովորել Ժնևում, իսկ 1891 թվականին ավարտել է Բրյուսելի համալսարանը։ Նա դասավանդել է Սալոնիկի բուլղարական տղամարդկանց գիմնազիայում, Ստարա Զագորայում, Վառնայում և Սոֆիայի ռազմական ուսումնարանում։ 1900 թվականին Տոշևը դարձել է Բուլղարիայի գրական հասարակության գործող անդամ (այժմ՝ Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիա)։
Տոշևը պետության ղեկավար է նշանակվել Բորիս III արքայի կողմից 1934 թվականի ռազմական հեղաշրջումից հետո։ Նա արքայի ձեռքերում խաղատիկնիկ էր։ Անդրեյը այդ պաշտոնը զբաղեցրել է շատ կարճ ժամանակ։ 1935 թվականի նոյեմբերի ընտրություններին հաղթել է Գեորգի Կյոսեիվանովը։
Տոշևը Սերբիայում (1909-1913) և Կոստանդնուպոլսում (1913-1914) եղել է Բուլղարիայի դեսպանը, ինչպես նաև եղել է Զվենո ռազմականացված կազմակերպության անդամ։
Անդրեյ Տոշևը մահացել է 1944 թվականի հունվարի 10-ին Սոֆիայում՝ 76 տարեկան հասակում։ Հուղարկավորված է Սոֆիայի կենտրոնական գերեզմանոցում։


== Մատենագրություն ==
«Ранни спомени 1873-1879» (1890)
«Ръководство за риторика и красноречие» (1901)
«Югозападна България във флористично отношение» (1902)
«Поглед върху икономическото положение на Сърбия» (1911)
«Балкански войни» (երկու հատորով՝ 1929, 1931)
«Бегли спомени» (1931)
«Полша в културно отношение» (1931)
«Сръбско-българската разпра» (1932)
«Малкото съглашение и неговият реорганизационен пакт» (1933)
«Страници из миналото на сръбско-българските отношения» (1941)
«Бегли спомени за Македония» (1941)
«Из Беломорието и Македония» (1942)
«България и нейните съседи» (1943)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ташо Ташев. Министрите на България 1879-1999. — София: АИ «Проф. Марин Дринов» / Изд. на МО, 1999. — ISBN 978-954-430-603-8
Նիկոլայ Դենիսևիչ

Նիկոլայ Դենիսևիչ (ռուս.՝ Николай Юлианович Денисевич, մարտի 7 (19), 1893, Նամանգան, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - 1965, Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային զորապետ, Ծովային հետևակի ուսումնարանի պետ, ռազմա-ծովային գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, առափնյա ծառայության գեներալ-մայոր (1941)։ ՌՍՖՍՀ Կարմիր դրոշի և ԽՍՀՄ Կարմիր դրոշի չորս շքանշանների ասպետ։ Չորս պատերազմների մասնակից, հանդիսանում է ԽՍՀՄ-ում ծովային հետևակի զորամասերի կազմակերպիչներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Նիկոլայ Դենիսևիչը ծնվել է 1893 թվականի փետրվարի 23 -ին (նոր տոմարով մարտի 7-ին) Ռուսական կայսրության Նամանգան քաղաքում (այժմ` Ուզբեկստան)։
1913 թվականից ներգրավվել է ռազմական ծառայությունում, մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին որպես գումարտակի հրամանատար։ Ունեցել է մարտական պարգևներ, որոնք 1921 թվականին թաղել է Պետերգոֆի մատույցներում։ Քաղաքացիական պատերազմի մասնակից է, 166-րդ հրաձգային գնդի հրամանատար։ 1921 թվականին մասնակցել է Կրոնշտադյան ապստամբության ճնշմանը։ Գումարտակային կոմիսար Գրիշանովի հետ համատեղ մասնակցել է Խորհրդա-ֆիննական պատերազմին, եղել է առափնյա ուղեկցման ջոկատի հրամանատար, որը Ֆիննական ծոցում պաշտպանում էր Կարելական պարանոցի ուղղությամբ հարձակվող խորհրդային զորքերի թևերը և թիկունքը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների առաջին օրերից մասնակցել է Լենինգրադի պաշտպանությանը, եղել է Կրոնշտադի ամրացման շրջանի կազմում Լուժսկի հատվածի հրամանատարը։ Նրա հրամանատարության ներքո են գտնվել երկու առափնյա հրետանային դիվիզիոնները, ծովային հետևակի 2-րդ բրիգադան, Սեսկար և Լավենսարի կղզիների կայազորները, հրաձգային և երկաթուղային գումարտակները, Տալլինից դուրս բերված երեք երկաթուղային մարտկոցները և հատուկ նշանակության մի քանի ստորաբաժանումներ։ Բացի այդ նրան են տրվում «Բալթիեց» զրահագնացքը, երկու ծովայն զրահակատեր, «Կարմիր դրոշ» և «Վոլգա» հրետանավակները, այդ ուժերով հատվածի պարետը պետք է պաշտպաներ ծովից հրետակոծությունից և դեսանտից, ինչպես նաև համագործակցեր ցամաքային զորքերի հետ լուժսկի ամրացված դիրքերի պաշտպանության հարցում։ 1945-1947 թվականներին գլխավորել է Վիբորգի Ծովային հետևակի ուսումնարանը, 1947-1948 թվականներին եղել է տակտիկայի, առափնյա հրետանու և ծովային հետևակի տակտիկայի ամբիոնի վարիչի տեղակալը, 1948-1950 թվականներին եղել է Կլիմենտ Վորոշիլովի անվան Ռազմա-ծովային ակադեմիայի ծովային հետևակի կարգապահական ղեկավարը։ 1951 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1955 թվականի նոյեմբերը եղել է Ռազմա-ծովային ակադեմիայի առափնյա պաշտպանության ֆակուլտետի ղեկավարը։
1955 թվականի մայիսից եղել է պահեստազորում։ Մահացել է 1965 թվականի մայիսի 9-ին Լենինգրադում։ Թաղված է Բոգոսլավյան գերեզմանատանը, մահախոսականը տպագրվել է «Կարմիր աստղ» թերթում 1965 թվականի մայիսի 13-ին։


== Կոչումներ ==
Պորուչիկ
Առափնյա ծառայության գեներալ-մայոր (1941, մայիսի 21)


== Պարգևներ ==
Լենինի շքանշան (1945)
Կարմիր դրոշի 5 շքանշան (1922, 1940, 1944, երկուսը` 1947)
Մեդալներ
Անվանական դաշույն (1953)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Центр генеалогических исследований
Биография на сайте generals.dk
Полная биография с фотографией Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
Մեխանիկական ձայնագրում

Մեխանիկական ձայնագրում, ձայնային հաճախության էլեկտրական ազդանշանների գրառման համակարգ, որը հիմված է մեծ ազդեցության ազդանշանակրի (սկավառակի) ձևի փոփոխության վրա։ Սովորաբար մեխանիկական ձայնագրումը կատարվում է սկավառակի եզրից դեպի կենտրոն, ուստի ձայնաշառավիղը պարուրաձև է։ Մոնոֆոն ձայնագրման տեսակներն են՝ 

Լայնական, երբ գրառող տարրի (կտրիչի) մեխանիկական տատանումերը տեղի են ունենում սկավառակի ուղղությամբ,
Խորքային, երբ կտրիչը տատանվում է սկավառակի մակերևույթին ուղղահայաց,
Միկրոձայնագրում՝ փոքր ամպլիտուդի տատանումներով լայնական ձայնագրում։Ստերեոֆոնիկ ձայնագրման դեպքում կտրիչը տատանվում է սկավառակի մակերևույթի նկատմամբ 45° ան­կյուն ունեցող 2 փոխուղղահայաց ուղղություններով (լայնական-խորքային ձայնագրում)։


== Պատմություն ==
Ձայնի ձայնագրման և նվագարկման առաջին սարքերը եղել են մեխանիկական երաժշտական գործիքները։ Նրանք կարող էին մեղեդիներ նվագել, բայց ի վիճակի չէին արձանագրել կամայական հնչյուններ, ինչպիսիք են մարդու ձայնը։ Մեխանիկական հայտնագործությունները նվագել ե թղթի, փայտի, մետաղական գլանափաթեթների, ծակոտկեն սկավառակների և այլ հարմարանքների վրա ձայնագրված երաժշտություն։ Բացի մարդու ձեռքերից, այդ մեխանիզմները կարող էին գործի դրվել նաև այլ ձևերով՝ ջուր, ավազ, բեռ, զսպանակ կամ էլեկտրականություն։
Վերածննդի դարաշրջանում հայտնվում են մի շարք մեխանիկական երաժշտական գործիքներ, որոնք օգտագործում են գլան՝ մեղեդիներ նվագելու համար, ինչպիսիք էին երգեհոնիկը (15-րդ դար), երաժշտական ժամացույցները (1598), մեխանիկական սպինետները (16-րդ դար), երաժշտական արկղերը, տուփերը (1815)։ Այս բոլոր գյուտերը կարող էին նվագել պահպանված երաժշտություն, բայց չէին կարող ձայնագրել տարբեր հնչյուններ, կենդանի կատարումներ և ունեին մեղեդիների սահմանափակ շարք։
Մեխանիկական դաշնամուրն առաջին անգամ ցուցադրվել է Ֆիլադելֆիայի ցուցահանդեսում 1886 թվականին՝ օգտագործելով թղթե ծակոտկեն ժապավեն, որը թույլ է տալիս ձայնագրել երկար հատվածներ։ Դաշնամուրների մեխանիզմը անընդհատ բարելավվում էր, և դրանց թողարկումը շարունակվել է մինչև 20-րդ դարի կեսերը։


== Ծանոթագրություններ ==
Անդրեյ Սևեռնի

Անդրեյ Բորիսովիչ Սևեռնի (ռուս.՝ Андрей Борисович Северный, մայիսի 11, 1913(1913-05-11), Տուլա, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 3, 1987(1987-04-03), Սիմֆերոպոլ, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային աստղագետ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1968), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1973)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1935)։ 1938-1946 թվականին աշխատել է Պ․ Կ․ Շտեռնբերգի անվան պետական աստղագիտական ինստիտուտում։ 1946 թվականից՝ ԽՍՀՄ ԳԱ Ղրիմի աստղադիտարանի աշխատակից, 1952 թվականին՝ տնօրեն։ Աշխատանքները նվիրված են Արեգակի ֆիզիկային, աստղերի ներքին կառուցվածքի տեսությանը և աստղերի մագնիսական դաշտերի ուսումնասիրությանը։ Ստեղծել է մի շարք գործիքներ Արեգակի ուսումնասիրության համար, այդ թվում՝ աշխարհում ամենամեծ աշտարակային արեգակնային դիտակներից մեկը։ Հայտնաբերել է Արեգակի պարբերական բաբախումները։ Իր գործունեությամբ Սևեռնին նպաստել է Բյուրականի և Ղրիմի աստղադիտարանների միջև գիտական կապերի ամրապնդմանը։ Միջազգային աստղադիտական միության փոխպրեզիդենտ (1964-1970), արտասահմանյան մի շարք ակադեմիաների և ընկերությունների անդամ։


== Մրցանակներ ==
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1952)
Լենինի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==