Ամերիկյան ճագարներ

Ամերիկյան ճագարներ(լատ.՝ Sylvilagus, լատ.՝ silva «անտառ» և հին հունարեն՝ λᾰγώς «նապաստակ», «անտառային նապաստակ») նապաստակների ընտանիքին պատկանող կաթնասուն կենդանի։ Տիպի բոլոր 16 տեսակները ապրում են Ամերիկայի մայրցամաքում ՝ Կանադայի հարավից մինչև Արգենտինայի հյուսիս։


== Բնութագիր ==
Ամերիկյան ճագարները 22-ից 47 սմ երկարություն և 250-ից 2700 գրամ քաշ ունեն, իսկ որոշ տեսակների իգական սեռի ներկայացուցիչները հաճախ մի փոքր ավելի մեծ են, քան արուները։ Մարմնի վերին մասի մորթու գույնը մոխրագույն է կամ մուգ գույն, մարմնի ստորին մասը սպիտակ է։ Պոչը վերևից շագանակագույն է, իսկ ներքևից ՝ սպիտակ։ Ականջները, համեմատած այլ նապաստակների հետ, ավելի երկար են։


== Ապրելակերպ ==
Որոշ տեսակներ ապրում են ճահիճներում, վտանգի դեպքում նրանք սուզվում են ջրի մեջ։ Մյուս մասը բնակվում է անտառներում և թփերում, նրանք կարող են նույնիսկ բարձրանալ ծառեր, այլ տեսակներ ապրում են անապատում և լեռնաշղթաներում։ Այս կենդանիները իրենց համար բների անցքեր չեն փորում, չնայած որ առիթի ժամանակ նրանք կարող են օգտագործել այլ կենդանիների բների անցքերը, նրանք ապաստան են գտնում ստորգետնյա շաղախների կամ ցածր հողի մեջ։ Տեսակների մեծ մասը ակտիվ է երեկոյան և գիշերային ժամերին, բայց երբեմն դրանք կարող են նկատվել օրվա ընթացքում։ Նրանք ղեկավարում են միանձնյա ապրելակերպ՝ ակտիվ ամբողջ տարվա ընթացքում։


== Սնուցում ==
Ամերիկյան ճագարները տարբեր բույսեր են ուտում, բայց ավելի հաճախ ՝ խոտ, կախված բնակելի տեղից։ Ձմռանը ավելի զով շրջաններում նրանք սնվում են նաև կեղևով կամ չոր ճյուղերով։


== Բուծում ==
Զուգավորման սեզոնը շարունակվում է տարբեր եղանակներին, օրինակ՝ հյուսիսային ԱՄՆ-ում փետրվարից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում, արևադարձային տարածքներում նրանք կարող են ձագ ծնել ամբողջ տարվա ընթացքում։ Էգերը տարեկան մի քանի անգամ ծննդաբերում են, միջին հաշվով երեքից չորս անգամ, բացառիկ դեպքերում ՝ նաև մինչև ութ անգամ։ Հղիությունը տևում է 4-6 շաբաթ ՝ կախված տեսակից։ Միջին հաշվով 3-ից 6 ձագ աղբի մեջ, սերունդների առավելագույն քանակը 12 ձագ է։ Ձագերը ծնվում են մերկ և կույր, բացում են աչքերը 4-7 օր հետո և 2 շաբաթ անց լքում են բույնը։ 4-5 շաբաթ անց նրանք խուսափում են կերակրվելուց։ Կենդանիների մեծամասնությունը առաջին անգամ զուգակցվում է միայն կյանքի երկրորդ տարում։ Վայրի բնությունում կյանքի միջին տևողությունը մոտավորապես 15 ամիս է, գերության մեջ `առավելագույն տևողությունը 9 տարի։


== Տեսակներ ==
Այս տիպը ներառում է հետևյալ տեսակները։

Մանրամասն Tapet
Ջրային ճագար(Sylvilagus aquaticus) հարմարեցված են ջրի վրա։ Տարածված են Միացյալ Նահանգների հարավում (ճապոնիայի Արևելյան Տեխասից և Կանզասից մինչև Հարավային Կարոլինա) ճահիճներում և խոնավ կենսոտոպներում։ Այս տեսակը հիանալի լողում է, այն թաքնվում է թշնամիներից, որոնք ջրի մեջ անշարժ են պառկած, և ջրից դուրս է հանում միայն քթի ծայրը։ Սա այս տեսակի ամենատարածվածն է։
Բրազիլիական ճագար (Sylvilagus brasiliensis) ապրում է արևելյան Մեքսիկայից մինչև Արգենտինայի հյուսիս։ Սա հիմնականում անձրևոտ անտառների բնակիչ է։ Ի տարբերություն այլ տեսակների, էգը ամեն տարի ծնում է մեկ անգամ։ Հղիությունը տևում է 6 շաբաթ, ծնում է միայն 2 խորանարդի վրա։
Sylvilagus dicei ապրում է Կոստա Ռիկայում և Պանամայում, համարվում է վտանգված տեսակ։
Ամիլտեմյան ճագար(Sylvilagus insonus) ապրում է միայն մեքսիկական Գուերերո նահանգի փոքր տարածքում։
Ճահճային ճագար(Sylvilagus varynaensis ) ջրային ճագարին նմանատիպ ապրելակերպ է տանում և դրա տեսակը տարածվում է դեպի արևելք՝ ԱՄՆ-ի Ատլանտյան ափինց ՝ Վիրջինիաից մինչև Ֆլորիդա։
Sylvilagus varynaensis
Подрод Sylvilagus
Տափաստանային ճագար(Sylvilagus audubonii) բնակվում է անապատներում և այլ չոր շրջաններում ՝ ԱՄՆ-ի հարավ-արևմուտքում և Մեքսիկայում։
Sylvilagus cognatus
Մեքսիկյան ճագար(Sylvilagus cunicularius) բնակվում է փոքր տարածքներում՝ Մեքսիկայի հարավ-արևմուտքում։ Այս տեսակը վտանգված է։
Ֆլորիդյան ճագար(Sylvilagus floridanus) տարածված է Կանադայի և ԱՄՆ-ի արևելյան և կենտրոնական մասերից մինչև Կոլումբիա։ Այն ապրում է ինչպես անապատներում և տափաստաններում, այնպես էլ անտառներում, ճահիճներում և մարդկային մերձակայքում։
Կղզային ճագար(Sylvilagus graysoni) էնդեմիկ է Մերի կղզում ՝ Մեքսիկայի ափերից արևմուտք։ Իր փոքր տեսակների ընդհանուր բնակչությունը փոքր է և տեսակը վտանգված է։
Նատտալլայի ճագար(Sylvilagus nuttallii) տարածված է լեռնային շրջաններում՝ Միացյալ Նահանգների հյուսիս-արևմուտքում։
Ապալչյան ճագար(Sylvilagus obscurus)
Նոր Անգլիայի ճագար (Sylvilagus transitionalis) բնակվում է ԱՄՆ-ի արևելքում։
Подрод Microlagus
Կալիֆոռնիայի ճագար (Sylvilagus bachmani) բնակվում է ԱՄՆ արևմտյան երկրներում (Օրեգոնում և Կալիֆոռնիայում) և Կալիֆոռնիայի թերակղզում։ Նախընտրում է բուշով ծածկված տարածքները։ Սա համեմատաբար փոքր, պողպատի գույն է մարմինը։ Դիտարկումները պարզել են, որ այս տեսակը ի վիճակի է բարձրանալ նույնիսկ մեծ թփերի վրա։
Թավամազ ճագար(Sylvilagus mansuetus) ապրում է միայն Սան Խոսե կղզում, Կալիֆոռնիայի թերակղզու արևելքում։ Այս տեսակը վտանգված է։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9