Նորածինների դեղնախտ

Նորածինների դեղնախտ, նորածնի մաշկի և աչքի սպիտակ հատվածների դեղին գունավորումն է բիլիրուբինի բարձր մակարդակի պատճառով։ Այլ ախտանիշներից են քնկոտությունը և վատ սնվելը։ Բարդությունները ներառում են ցնցումները, ուղեղային կաթվածը, և կերնիկտերուսը։
Շատ դեպքերում չկա հիմքում ընկած հատուկ հիվանդություն։ Այլ դեպքերում այն առաջանում է արյան կարմիր բջիջների քայքայումից, լյարդի հիվանդություններից, ինֆեկցիայից, հիպոթիրեոզից կամ նյութափոխանակային հիվանդություններից։ 34 μmol/l (2 mg/dL)-ից բարձր բիլիրուբինի մակարդակի դեպքում դեղնուկը տեսանելի է լինում։ Խնդիրներ առաջանում են, երբ մակարդակը լինում է 308 μmol/L (18 mg/dL)-ից բարձր, դեղնուկը նկատելի է կյանքի առաջին օրվանից, տևում է ավելի քան 2 շաբաթ։ Այլ հիվանդությունների կասկածի դեպքում անհրաժեշտ է կատարել հետագա հետազոտություններ հիմքում ընկած հիվանդությունը բացահայելու համար։
Բուժման անհրաժեշտությունը կախված է բիլիրուբինի մակարդակից, երեխայի տարիքից և հիմքում ընկած պատճառից։ Բուժումը ներառում է ավելի հաճախ կերակրումը, ֆոտոթերապիան, փոխանակային տրանսֆուզիան։ Վաղ ծնված երեխաների դեպքում պետք է իրականացնել ավելի ագրեսիվ բուժում։ Ֆիզիոլոգիական դեղնուկը տևում է 7 օրից քիչ։ Սովորաբար դեղնուկ հայտնաբերվում է երեխաների կոսի մոտ կյանքի առաջին շաբաթվա ընթացքում։ Վաղ ծնված երեխաների 80%-ի մոտ դիտվում է դեղնուկ։ Ամբողջ աշխարհում ամեն տարի վաղ ծնված և ժամանակին ծնված երեխաներց 100,000-ը մահանում է դեղնուկի պատճառով։


== Նշաններ և ախտանիշներ ==
Հիմնական ախտանիշը նորածնի մաշկի և աչքի սպիտակ հատվածի դեղին գունավորումն է։ Այլ ախտանիշներից են քնկոտությունը և վատ սնվելը։
34 μmol/l (2 mg/dL)-ից բարձր բիլիրուբինի մակարդակը տեսանելի է։ Ոտքերի դեղնելու համար բիլիրուբինի մակարդակը պետք է լինի 255 μmol/l (15 mg/dL)-ից ավել։


=== Բարդություններ ===
Ձգձգված հիպերբիլիռուբինեմիայի (ծանր դեղնուկ) արդյունքում կարող է զարգանալ քրոնիկ բիլիռուբինային էնցեֆալոպաթիա (կերնիկտերուս)։ Նեոնատալ դեղնուկի արագ և ճշգրիտ բուժումը օգնում է կանխել կերնիկտերուսի զարգացումը։
Կերնիկտերուսով երեխաների մոտ կարող է լինել տենդ կամ ցնցումներ։ Ինտենսիվ լացը կերնիկտերուսի հետևանք է։
Փոխանակային տրանսֆուզիան կատարվում է արյան բիլիռուբինի քանակը իջեցնելու նպատակով և ագրեսիվ բուժում է։


== Պատճառներ ==
Նորածինների մոտ դեղնուկը զարգանում է երկու պատճառով՝ ֆետալ հեմոգլոբինի քայքայումից, որը փոխարինվում է հասուն հեմոգլոբինով և լյարդի նյութափոխանակային ուղիների հարաբերական անհասությամբ, որը չի կարողանում կապել և դուրսբերել բիլիռուբինը այնպես, ինչպես դա կատարվում է հասուն օրգանիզմում։ Դրա արդյունքում արյան մեջ հավաքվում է մեծ քանակի բիլիռուբին (հիպերբիլիռուբինեմիա), որից էլ առաջանում է դեղնուկը։
Եթե դեղնուկը չի անցնում հասարակ ֆոտոթերապիայով, ապա պետք է մտածել այլ նորածնային հիվանդագին վիճակների մասին՝ լեղուղիների ատրեզիա, հարաճող ընտանեկան ներլյարդային խոլեստազ, լեղուղիների փոքր քանակ, Ալագիլի համախտանիշ, ալֆա-1 անտիտրիպսինի անբավարարություն և այլն։ Այս վիճակների ախտորոշման համար անհրաժեշտ կլինի կատարել արյան հետազոտություն և օգտագործել այլ հետազոտման մեթոդներ։ Ձգձգված նեոնատալ դեղնուկը լուրջ վիճակ է և պետք է համապատասխան բուժում ստանա։
Ծանր նեոնատալ դեղնուկը կարող է խոսել այլ հիվանդագին վիճակի առկայության մասին, որի պատճառով բիլիռուբինի մակարդակը բարձր է լինում։ Դրանք պետք է հայտնաբերվեն և պետք է անցկացվի տարբերակիչ ախտորոշում հետագա բարդություններից խուսափելու համար։ Դրանք կարող են ներառվել հետևյալ կատեգորիաներում՝


=== Չկապված ===


==== Հեմոլիտիկ ====


===== Հեմոլիզի էնդոգեն պատճառներ =====
Թաղանթային խնդիրներ
Սֆերոցիտոզ
Ժառանգական էլիպտոցիտոզ
Ֆերմենտային խնդիրներ
Գլյուկոզ-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազայի անբավարարություն (նաև կոչվում է G6PD անբավարարություն)
Պիրուվատ կինազայի անբավարարություն
Գլոբինի սինթեզի դեֆեկտ
Մանգաղաբջջային սակավարյունություն
Ալֆա-թալասեմիա՝ HbH հիվանդություն


===== Հեմոլիզի էկզոգեն պատճառներ =====
Համակարգային վիճակներ
Սեպսիս
Զարկերակերակային մալֆորմացիա
Ալլոիմունություն (Նորածնի արյունը տալիս է Կումբսի ուղղակի դրական ռեակցիա, իսկ մայրական արյունը տալիս է դրական անուղղակի Կումբսի ռեակցիա)
Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն
Ռեզուս հիվանդություն
Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն (հակա-Kell)
Նորածնի հեմոլիտիկ հիվանդություն (հակա-Rhc)
Արյան խմբի այլ անհամապատասխանություններ, որոնք առաջացնում են նորածինների հեմոլիտիկ հիվանդություն


==== Ոչ հեմոլիտիկ պատճառներ ====
Կրծքով կերակրումից հետո դեղնուկ
Ցեֆալոհեմատոմա
Պոլիցիտեմիա
Միզուղիների վարակ
Սեպսիս
Հիպոթիրեոզ
Ժիլբերի համախտանիշ
Կրիգլեր-Նայարի համախտանիշ
Վերին մարսողական ուղիների խցանում (Պիլորիկ ստենոզ, աղիների խցանում)


=== Կապված (Ուղղակի) ===


==== Լյարդային պատճառներ ====
Ինֆեկցիաներ
Սեպսիս
Հեպատիտ A
Հեպատիտ B
TORCH ինֆեկցիաներ
Նյութափոխանակային
Գալակտոզեմիա
Ալֆա 1-անտիտրիպսինի անբավարարություն, որը հաճախակի բաց է թողնվում և պետք է ուսումնասիրվի DDx-ում
Մուկովիսցիդոզ
Դաբին-Ջոնսոնի համախտանիշ
Ռոտորի համախտանիշ
Դեղեր
Լրիվ պարէնտերալ սնուցում
Իդիոպաթիկ


==== Հետլյարդային ====
Բիլիար ատրեզիա կամ լեղուղիների խցանում
Ալագիլի համախտանիշ
Խոլեդոխի կիստա


=== Ոչ օրգանական պատճառներ ===


==== Կրծքով կերակրման հետ կապված դեղնուկ ====


== Ծանոթագրություններ ==