Բիլյանա Պլավշիչ

Բիլյանա Պլավշիչ (սերբ.՝ Биљана Плавшић, հուլիսի 7, 1930(1930-07-07), Տուզլա, Հարավսլավիայի Թագավորություն), սերբական ազգային շարժման քաղաքական գործիչ նախկին Հարավսլավական Հանրապետության տարածքում՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայում։ Կենսաբան և պրոֆեսոր։
1996-1998 թվականներին եղել է սերբական Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Հանրապետության նախագահը։
2000-ական թվականների սկզբին Պլավշիչը նախկին Հարավսլավիայի հարցով միջազգային տրիբունալի կողմից դատապարտվել էր 11 տարվա ազատազրկման։ Ազատ է արձակվել 2009 թվականին։


== Կենսագրություն ==


=== Քաղաքական գործունեություն ===
1990 թվականին` ազգայնականների հաղթանակից հետո, դարձել է սերբական հավաքական նախագահության անդամ։ Բոսնիացի սերբերի առաջնորդ Ռադովան Կարաջիչի մերձավոր զինակիցն էր։
1992-1995 թվականների պատերազմի ժամանակ ակտիվ մասնակցություն է ունեցել իրադարձություններին։
1994 թվականին Սլոբոդան Միլոշևիչին համարձակ դիմակայության համար ստացել է «երկաթե լեդի» տիտղոսը։


=== Սերբիայի Հանրապետության նախագահ (1996-1998) ===
1996 թվականին Ռադովան Կարաջիչին փոխարինել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կոնֆեդերացիայում Սերբական ինքնավար պետական կրթության Հանրապետության նախագահի պաշտոնում։ Պլավշիչի կարճաժամկետ նախագահությունն անցել է սերբական ղեկավարության ներսում դիմակայության պայմաններում. Սերբական Հանրապետության արևելքը Պալեի կենտրոնի հետ եղել է Կարաջիչի կողմնակիցների կողմում, իսկ արևմտյան շրջանները՝ Բանյա-Լուկայի կենտրոնով, պաշտպանել են Պլավշիչին։ Այս դիմակայությունում Պլավշիչը պաշտպանել է միջազգային ուժերին, որոնք 1997 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին վերահսկողության տակ են վերցրել ԶԼՄ-ների վերահեռարձակող հաղորդիչները։ 1997 թվականի ընտրությունների արդյունքում Սերբական Հանրապետության ժողովրդական սկուպշչինա, որտեղ Կարաջիչի կողմնակիցները (Սերբական դեմոկրատական կուսակցությունը և նրանց սատարած արմատականները) ստացել են փոքրամասնություն, Պլավշիչին հաջողվել է ձևավորել կոալիցիոն կառավարություն՝ Մ. Դոդիկի գլխավորությամբ։ 1998 թվականը նշանավորվեց Սերբական դեմոկրատական կուսակցության կողմնակիցների կողմից ոստիկանական ապարատի մաքրմամբ, ինչպես նաև Պլավշիչ Ս. Կնեժևիչի կողմնակիցների աղմկահարույց սպանությամբ և նրա մեկ այլ կողմնակից՝ ոստիկանության ղեկավար Լ. Սավիչի պաշտոնից հեռացմամբ, որը մեղադրվում էր Կնեժևիչի գործով ձերբակալվածների կտտանքների մեջ։
1998 թվականի ընտրություններում պարտություն է կրել։ Նախագահ է դարձել ծայրահեղ ազգայնական Նիկոլա Պոպլոշենը։


=== Տրիբունալ ===
2001 թվականի հունվարի 11-ին Բիլյանա Պլավշիչը կամավոր հանձնվել է Հաագայի նախկին Հարավսլավիայի միջազգային տրիբունալին։ Նա տրիբունալի առջև է կանգնել 1990-ական թվականների առաջին կեսին Բոսնիա և Հերցեգովինայում պատերազմի ժամանակ ռազմական հանցագործությունների, ցեղասպանության և մարդկության դեմ հանցագործությունների մեղադրանքներով։
2002 թվականի վերջին Պլավշիչը խոստովանել է իր մեղքը Բոսնիա և Հերցեգովինայում 1992-1995 թվականներին։
2003 թվականի փետրվարի 27-ին տրիբունալը դատապարտվել էր 11 տարվա ազատազրկման։


=== Եզրակացություն (2003-2009) ===
Դատավճռի կայացումից հետո Պլավշիչը հնարավորություն է ստացել իր համար բանտ ընտրել ցանկից. նա կանգ է առել Էրեբրու քաղաքի մերձակայքում գտնվող Շվեդիայի կանանց Խինսեբերգ բանտում։
Լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում Պլավշիչը բազմիցս բողոքել է իր պահման պայմաններից։ Նա նաև հայտարարել է, որ իրեն մեղավոր չի համարում և միջազգային տրիբունալի հետ համագործակցության է գնացել միայն փաստաբանի խորհրդով՝ դատավճռի ժամկետների մեղմացման հաշվարկով։ Բանտում Պլավշիչը գիրք է գրել, որտեղ նկարագրել է իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են բոսնիական պատերազմի։ Դրանում նա բոսնիացի սերբերի մեկ այլ առաջնորդ Ռադովան Կարաջիչին և գեներալ-գնդապետ Ռատկո Մլադիչին կոչ է արել հանձնվել Հաագայի տրիբունալին։
Ազատ է արձակվել վաղաժամկետ 2009 թվականի հոկտեմբերի 27-ին։


=== Ազատության մեջ ===
Ազատ արձակվելուց հետո, ամենայն հավանականությամբ ապրել է Սերբիայում։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնալուծված է, երեխաներ չունի։


== Ծանոթագրություններ ==