Շախմատի աշխարհի առաջնություն 2021

2021 թվականի շախմատի աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար մրցախաղ, տեղի է ունենցել 2021 թվականի նոյեմբերի 24-ից դեկտեմբերի 10-ը Դուբայում՝ աշխարհի գործող չեմպիոն նորվեգացի Մագնուս Կառլսենի և 2020 թվականի շախմատի հավակնորդների մրցաշարի հաղթող ռուսաստացի Յան Նեպոմնյաշչու միջև։ Դեկտեմբերի 10-ին՝ տասնմեկերորդ պարտիայից հետո, հանդիպումն ավարտվել է ժամանակից շուտ՝ գործող չեմպիոն Մագնուս Կառլսենի հաղթանակով՝ 7½-3½ հաշվով։
Հավակնորդների մրցաշարն ի սկզբանե նախատեսված էր անցկացնել 2020 թվականի երկրորդ կեսին, սակայն կորոնավիրուսի համաճարակի պատճառով հետաձգվել է մինչև 2021 թվականը։


== Հավակնորդների մրցաշար ==
Աշխարհի չեմպիոնի կոչման հավակնորդը Եկատերինբուրգում անցկացված երկու փուլով մրցաշարի հաղթող է դարձել Յան Նեպոմնյաշչին։ Մրցաշարը պետք է անցկացվեր 2020 թվականի մարտի 15-ից ապրիլի 5-ը, սակայն կորոնավիրուսային համաճարակի պատճառով այն առաջին փուլից հետո դադարեցվել է։ Մրցաշարի երկրորդ փուլն անցկացվել է նույն քաղաքում՝ Եկատերինբուրգում, 2021 թվականի ապրիլի 19-ից ապրիլի 27-ը։ Հավակնորդների մրցաշարին մասնակցել են ութ մասնակից՝


=== Արդյունքններ ===

ԾԱՆՈՒՑՈՒՄ:աղյուսակի գույնը ցույց է տալիս  խաղացողի ֆիգուրների գույնը:
     — սպիտակ,
     — սև.


== Կանոնակարգ ==
Մրցաշարի անցկացմամբ հետաքրքրված են եղել Մոնակո և Վիեննա քաղաքները։ Սթավանգերը հայտ է ներկայացրել 2019 թվականի մարտին, սակայն հունիսին այն մերժվել է, այն բանից հետո, երբ այդ մասին խնդրել է Մագնուս Կառլսենը, որը հայտարարել է, որ չափազանց մեծ ճնշում կունենա, եթե հանդիպումը տեղի ունենա Նորվեգիայում։ 
2019 թվականի նոյեմբերին ՖԻԴԵ-ի նախագահ Արկադի Դվորկովիչը հայտարարել է, որ ՖԻԴԵ-ն հայտեր է ստացել Դուբայից և Արգենտինայից։ 2020 թվականի փետրվարին Դվորկովիչը հայտարարել է, որ խաղն ամենայն հավանականությամբ տեղի կունենա Դուբայում։
2021 թվականի հունվարին ՖԻԴԵ-ն հայտարարել է, որ Համաշխարհային ցուցահանդեսի շրջանակներում Դուբայում 2021 թվականի նոյեմբերի 24-ից դեկտեմբերի 16-ը տեղի կունենա մրցաշարը։ 
Մրցախաղն անցկացվել է ՖԻԴԵ-ի «World Chess» կոմերցիոն գործընկերոջ հովանու ներքո։ Մրցաշարը բաղկացած  է եղել 14 դասական պարտիայից (եթե շախմատիստներից մեկը ժամկետից շուտ չհաղթի)։ Ոչ-ոքիի դեպքում կկայանար թայ-բրեյք։ Խաղերի քանակը 12-ից հասցվել է 14-ի այն բանից հետո, երբ նախորդ հանդիպման բոլոր 12 պարտիաներն ավարտվել են ոչ-ոքի արդյունքով։
Մրցանակային ֆոնդը կազմել է 2 մլն ԱՄՆ դոլար։ Մրցաշարի հաղթողը ստացել է մրցանակային ֆոնդի 60%-ը, պարտվողը՝ 40%-ը (թայ-բրեյքի հաղթանակի դեպքում հաղթողը կստանար 55%, իսկ պարտվողը՝ 45%)։


== Պատժամիջոցներ Ռուսաստանի դեմ ==
Յան Նեպոմնյաշչին մրցախաղին մասնակցել է Ռուսաստանի շախմատի ֆեդերացիայի դրոշի ներքո, քանի որ Համաշխարհային հակադոպինգային գործակալության պատժամիջոցների պատճառով աշխարհի առաջնություններում Ռուսաստանի Դաշնության պետական դրոշն օգտագործելն արգելված է։ Այդ կարգը տարածվում է նաև շախմատի վրա։


== Ժամանակացույց ==
Չորեքշաբթի, 24 նոյեմբերի, բացման արարողություն
Հինգշաբթի, նոյեմբերի 25, լրատվության օր
Ուրբաթ, նոյեմբերի 26,  1-ին պարտիա
Շաբաթ, նոյեմբերի 27,  2-րդ պարտիա
Կիրակի, նոյեմբերի 28, 3-րդ պարտիա
Երկուշաբթի, նոյեմբերի 29, հանգստի օր
Երեքշաբթի, նոյեմբերի 30, 4-րդ պարտիա
Չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 1, 5-րդ պարտիա
Հինգշաբթի, դեկտեմբերի 2, հանգստի օր
Ուրբաթ, դեկտեմբերի 3, 6-րդ պարտիա
Շաբաթ, դեկտեմբերի 4, 7-րդ պարտիա
Կիրակի, դեկտեմբերի 5, 8-րդ պարտիա
Երկուշաբթի, դեկտեմբերի 6, հանգստի օր
Երեքշաբթի, դեկտեմբերի 7, 9-րդ պարտիա
Չորեքշաբթի, դեկտեմբերի 8, 10-րդ պարտիա
Հինգշաբթի, դեկտեմբերի 9, հանգստի օր
Ուրբաթ, դեկտեմբերի 10, 11-րդ պարտիա
Շաբաթ, դեկտեմբերի 11, 12-րդ պարտիա
Կիրակի, դեկտեմբերի 12, 13-րդ պարտիա
Երկուշաբթի, դեկտեմբերի 13, հանգստի օր
Երեքշաբթի, դեկտեմբերի 14, 14-րդ պարտիա
Չորեքշաբթի,  դեկտեմբերի 15, թայ-բրեյք կամ փակման արարողություն
Հինգշաբթի, դեկտեմբերի 16, փակման արարողություն թայ-բրեյքի դեպքում


== Արդյունքներ ==


=== 1-ին պարտիա ===
Նեպոմնյաշչի-Կառլսեն ½–½ (Իսպանական պարտիա)

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 a6 4. Ba4 Nf6 5. O-O Be7 6. Re1 b5 7. Bb3 O-O 8. h3 Na5 9. Nxe5 Nxb3 10. axb3 Bb7 11. d3 d5 12. exd5 Qxd5 13. Qf3 Bd6 14. Kf1 Rfb8 15. Qxd5 Nxd5 16. Bd2 c5 17. Nf3 Rd8 18. Nc3 Nb4 19. Rec1 Rac8 20. Ne2 Nc6 21. Be3 Ne7 22. Bf4 Bxf3 23. gxf3 Bxf4 24. Nxf4 Rc6 25. Re1 Nf5 26. c3 Nh4 27. Re3 Kf8 28. Ng2 Nf5 29. Re5 g6 30. Ne1 Ng7 31. Re4 f5 32. Re3 Ne6 33. Ng2 b4 (տրամագիր) 34. Ke2 Rb8 35. Kd2 bxc3+ 36. bxc3 Rxb3 37. Kc2 Rb7 38. h4 Kf7 39. Ree1 Kf6 40. Ne3 Rd7 41. Nc4 Re7 42. Ne5 Rd6 43. Nc4 Rc6 44. Ne5 Rd6 45. Nc4 ½–½


=== 2-րդ պարտիա ===
Կառլսեն-Նեպոմնյաշչի  ½–½

1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nf3 d5 4. g3 Be7 5. Bg2 O-O 6. O-O dxc4 7. Qc2 b5 8. Ne5 c6 9. a4 Nd5 10. Nc3 f6 11. Nf3 Qd7 12. e4 Nb4 13. Qe2 Nd3 14. e5 Bb7 15. exf6 Bxf6 16. Ne4 Na6 17. Ne5 Bxe5 18. dxe5 Nac5 19. Nd6 Nb3 (տրամագիր) 20. Rb1 Nbxc1 21. Rbxc1 Nxc1 22. Rxc1 Rab8 23. Rd1 Ba8 24. Be4 c3 25. Qc2 g6 26. bxc3 bxa4 27. Qxa4 Rfd8 28. Ra1 c5 29. Qc4 Bxe4 30. Nxe4 Kh8 31. Nd6 Rb6 32. Qxc5 Rdb8 33. Kg2 a6 34. Kh3 Rc6 35. Qd4 Kg8 36. c4 Qc7 37. Qg4 Rxd6 38. exd6 Qxd6 39. c5 Qxc5 40. Qxe6+ Kg7 41. Rxa6 Rf8 42. f4 Qf5+ 43. Qxf5 Rxf5 44. Ra7+ Kg8 45. Kg4 Rb5 46. Re7 Ra5 47. Re5 Ra7 48. h4 Kg7 49. h5 Kh6 50. Kh4 Ra1 51. g4 Rh1+ 52. Kg3 gxh5 53. Re6+ Kg7 54. g5 Rg1+ 55. Kf2 Ra1 56. Rh6 Ra4 57. Kf3 Ra3+ 58. Kf2 Ra4 ½–½


=== 3-րդ պարտիա ===
Նեպոմնյաշչի-Կառլսեն ½–½ (Իսպանական պարտիա)

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 a6 4. Ba4 Nf6 5. O-O Be7 6. Re1 b5 7. Bb3 O-O 8. a4 Bb7 9. d3 d6 10. Nbd2 Re8 11. Nf1 h6 12. Bd2 Bf8 13. Ne3 Ne7 14. c4 bxc4 15. Nxc4 Nc6 16. Rc1 a5 17. Bc3 Bc8 18. d4 exd4 19. Nxd4 Nxd4 20. Qxd4 Be6 21. h3 c6 22. Bc2 d5 23. e5 dxc4 24. Qxd8 Rexd8 25. exf6 Bb4 26. fxg7 Bxc3 27. bxc3 Kxg7 28. Kf1 Rab8 29. Rb1 Kf6 30. Rxb8 Rxb8 31. Rb1 Rxb1+ 32. Bxb1 Ke5 33. Ke2 f5 34. Bc2 f4 35. Bb1 c5 36. Bc2 Bd7 37. f3 Kf6 38. h4 Ke5 39. Kf2 Kf6 40. Ke2 Ke5 41. Kf2 ½–½


=== 4-րդ պարտիա ===
Կառլսեն-Նեպոմնյաշչի  ½–½ (Ռուսական պարտիա)

 
1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 3. Nxe5 d6 4. Nf3 Nxe4 5. d4 d5 6. Bd3 Bd6 7. O-O O-O 8. c4 c6 9. Re1 Bf5 10. Qb3 Qd7 11. Nc3 Nxc3 12. Bxf5 Qxf5 13. bxc3 b6 14. cxd5 cxd5 15. Qb5 Qd7 16. a4 Qxb5 17. axb5 a5 18. Nh4 g6 19. g4 Nd7 20. Ng2 Rfc8 21. Bf4 Bxf4 22. Nxf4 Rxc3 23. Nxd5 Rd3 24. Re7 Nf8 25. Nf6+ Kg7 26. Ne8+ Kg8 27. d5 a4 28. Nf6+ Kg7 29. g5 a3 30. Ne8+ Kg8 31. Nf6+ Kg7 32. Ne8+ Kg8 33. Nf6+ ½–½


=== 5-րդ պարտիա ===
Նեպոմնյաշչի-Կառլսեն ½–½ (Իսպանական պարտիա) 

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 a6 4. Ba4 Nf6 5. O-O Be7 6. Re1 b5 7. Bb3 O-O 8. a4 Rb8 9. axb5 axb5 10. h3 d6 11. c3 b4 12. d3 bxc3 13. bxc3 d5 14. Nbd2 dxe4 15. dxe4 Bd6 16. Qc2 h6 17. Nf1 Ne7 18. Ng3 Ng6 19. Be3 Qe8 20. Red1 Be6 21. Ba4 Bd7 22. Nd2 Bxa4 23. Qxa4 Qxa4 24. Rxa4 Ra8 25. Rda1 Rxa4 26. Rxa4 Rb8 27. Ra6 Ne8 28. Kf1 Nf8 29. Nf5 Ne6 30. Nc4 Rd8 31. f3 f6 32. g4 Kf7 33. h4 Bf8 34. Ke2 Nd6 35. Ncxd6+ Bxd6 36. h5 Bf8 37. Ra5 Ke8 38. Rd5 Ra8 39. Rd1 Ra2+ 40. Rd2 Ra1 41. Rd1 Ra2+ 42. Rd2 Ra1 43. Rd1 ½–½։


=== 6-րդ պարտիա ===
Կառլսեն-Նեպոմնյաշչի  1–0 (Թագուհու զինվորի սկզբնախաղ)։
Այս պարտիան գերազանցել է աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար մրցախաղերում կատարած քայլերի ռեկորդը՝ 136 քայլ։ Նախորդ ռեկորդը եղել է 124 քայլ՝ Վիկտոր Կորչնոյ-Անատոլի Կարպով պարտիայում,  1978 թվականին։

1. d4 Nf6 2. Nf3 d5 3. g3 e6 4. Bg2 Be7 5. O-O O-O 6. b3 c5 7. dxc5 Bxc5 8. c4 dxc4 9. Qc2 Qe7 10. Nbd2 Nc6 11. Nxc4 b5 12. Nce5 Nb4 13. Qb2 Bb7 14. a3 Nc6 15. Nd3 Bb6 16. Bg5 Rfd8 17. Bxf6 gxf6 18. Rac1 Nd4 19. Nxd4 Bxd4 20. Qa2 Bxg2 21. Kxg2 Qb7+ 22. Kg1 Qe4 23. Qc2 a5 24. Rfd1 Kg7 25. Rd2 Rac8 26. Qxc8 Rxc8 27. Rxc8 Qd5 28. b4 a4 29. e3 Be5 30. h4 h5 31. Kh2 Bb2 32. Rc5 Qd6 33. Rd1 Bxa3 34. Rxb5 Qd7 35. Rc5 e5 36. Rc2 Qd5 37. Rdd2 Qb3 38. Ra2 e4 39. Nc5 Qxb4 40. Nxe4 Qb3 41. Rac2 Bf8 42. Nc5 Qb5 43. Nd3 a3 44. Nf4 Qa5 45. Ra2 Bb4 46. Rd3 Kh6 47. Rd1 Qa4 48. Rda1 Bd6 49. Kg1 Qb3 50. Ne2 Qd3 51. Nd4 Kh7 52. Kh2 Qe4 53. Rxa3 Qxh4+ 54. Kg1 Qe4 55. Ra4 Be5 56. Ne2 Qc2 57. R1a2 Qb3 58. Kg2 Qd5+ 59. f3 Qd1 60. f4 Bc7 61. Kf2 Bb6 62. Ra1 Qb3 63. Re4 Kg7 64. Re8 f5 65. Raa8 Qb4 66. Rac8 Ba5 67. Rc1 Bb6 68. Re5 Qb3 69. Re8 Qd5 70. Rcc8 Qh1 71. Rc1 Qd5 72. Rb1 Ba7 73. Re7 Bc5 74. Re5 Qd3 75. Rb7 Qc2 76. Rb5 Ba7 77. Ra5 Bb6 78. Rab5 Ba7 79. Rxf5 Qd3 80. Rxf7+ Kxf7 81. Rb7+ Kg6 82. Rxa7 Qd5 83. Ra6+ Kh7 84. Ra1 Kg6 85. Nd4 Qb7 86. Ra2 Qh1 87. Ra6+ Kf7 88. Nf3 Qb1 89. Rd6 Kg7 90. Rd5 Qa2+ 91. Rd2 Qb1 92. Re2 Qb6 93. Rc2 Qb1 94. Nd4 Qh1 95. Rc7+ Kf6 96. Rc6+ Kf7 97. Nf3 Qb1 98. Ng5+ Kg7 99. Ne6+ Kf7 100. Nd4 Qh1 101. Rc7+ Kf6 102. Nf3 Qb1 103. Rd7 Qb2+ 104. Rd2 Qb1 105. Ng1 Qb4 106. Rd1 Qb3 107. Rd6+ Kg7 108. Rd4 Qb2+ 109. Ne2 Qb1 110. e4 Qh1 111. Rd7+ Kg8 112. Rd4 Qh2+ 113. Ke3 h4 114. gxh4 Qh3+ 115. Kd2 Qxh4 116. Rd3 Kf8 117. Rf3 Qd8+ 118. Ke3 Qa5 119. Kf2 Qa7+ 120. Re3 Qd7 121. Ng3 Qd2+ 122. Kf3 Qd1+ 123. Re2 Qb3+ 124. Kg2 Qb7 125. Rd2 Qb3 126. Rd5 Ke7 127. Re5+ Kf7 128. Rf5+ Ke8 129. e5 Qa2+ 130. Kh3 Qe6 131. Kh4 Qh6+ 132. Nh5 Qh7 133. e6 Qg6 134. Rf7 Kd8 135. f5 Qg1 136. Ng7 1–0


=== 7-րդ պարտիա ===
Նեպոմնյաշչի-Կառլսեն ½–½ (Իսպանական պարտիա) 

1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 a6 4. Ba4 Nf6 5. O-O Be7 6. Re1 b5 7. Bb3 O-O 8. a4 Rb8 9. axb5 axb5 10. h3 d6 11. d3 h6 12. Nc3 Re8 13. Nd5 Bf8 14. Nxf6+ Qxf6 15. c3 Ne7 16. Be3 Be6 17. d4 exd4 18. cxd4 Bxb3 19. Qxb3 Ng6 20. Rec1 c5 21. e5 Qf5 22. dxc5 dxc5 23. Bxc5 Bxc5 24. Rxc5 Nxe5 25. Nxe5 Rxe5 26. Rxe5 Qxe5 27. Qc3 Qxc3 28. bxc3 Rc8 29. Ra5 Rxc3 30. Rxb5 Rc1+ 31. Kh2 Rc3 32. h4 g6 33. g3 h5 34. Kg2 Kg7 35. Ra5 Kf6 36. Rb5 Kg7 37. Ra5 Kf6 38. Rb5 Kg7 39. Ra5 Kf6 40. Ra6+ Kg7 41. Ra7 ½–½


=== 8-րդ պարտիա ===
Կառլսեն-Նեպոմնյաշչի  1–0

 
1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 3. d4 Nxe4 4. Bd3 d5 5. Nxe5 Nd7 6. Nxd7 Bxd7 7. Nd2 Nxd2 8. Bxd2 Bd6 9. O-O h5 10. Qe1+ Kf8 11. Bb4 Qe7 12. Bxd6 Qxd6 13. Qd2 Re8 14. Rae1 Rh6 15. Qg5 c6 16. Rxe8+ Bxe8 17. Re1 Qf6 18. Qe3 Bd7 19. h3 h4 20. c4 dxc4 21. Bxc4 b5? (տրամագիր) 22. Qa3+ Kg8 23. Qxa7 Qd8 24. Bb3 Rd6 25. Re4 Be6 26. Bxe6 Rxe6 27. Rxe6 fxe6 28. Qc5 Qa5 29. Qxc6 Qe1+ 30. Kh2 Qxf2 31. Qxe6+ Kh7 32. Qe4+ Kg8 33. b3 Qxa2 34. Qe8+ Kh7 35. Qxb5 Qf2 36. Qe5 Qb2 37. Qe4+ Kg8 38. Qd3 Qf2 39. Qc3 Qf4+ 40. Kg1 Kh7 41. Qd3+ g6 42. Qd1 Qe3+ 43. Kh1 g5 44. d5 g4 45. hxg4 h3 46. Qf3 1-0


=== 9-րդ պարտիա ===
Նեպոմնյաշչի-Կառլսեն 0–1

1. c4 e6 2. g3 d5 3. Bg2 d4 4. Nf3 Nc6 5. 0-0 Bc5 6. d3 Nf6 7. Nbd2 a5 8. Nb3 Be7 9. e3 dxe3 10. Bxe3 Ng4 11. Bc5 0-0 12. d4 a4 13. Bxe7 Qxe7 14. Nc5 a3 15. bxa3 Rd8 16. Nb3 Nf6 17. Re1 Qxa3 18. Qe2 h6 19. h4 Bd7 20. Ne5 Be8 21. Qe3 Qb4 22. Reb1 Nxe5 23. dxe5 Ng4 24. Qe1 Qxe1+ 25. Rxe1 h5 26. Bxb7 Ra4 27. c5?? (տրամագիր) c6 28. f3 Nh6 29. Re4 Ra7 30. Rb4 Rb8 31. a4 Raxb7 32. Rb6 Rxb6 33. cxb6 Rxb6 34. Nc5 Nf5 35. a5 Rb8 36. a6 Nxg3 37. Na4 c5 38. a7 Rd8 39. Nxc5 Ra8 0–1


=== 10-րդ պարտիա ===
Կառլսեն-Նեպոմնյաշչի  ½–½

 
1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 3. Nxe5 d6 4. Nd3 Nxe4 5. Qe2 Qe7 6. Nf4 Nf6 7. d4 Nc6 8. c3 d5 9. Nd2 Nd8 10. Nf3 Qxe2+ 11. Bxe2 Bd6 12. O-O O-O 13. Bd3 Re8 14. Re1 Rxe1+ 15. Nxe1 Ne6 16. Nxe6 Bxe6 17. g3 g6 18. Ng2 Re8 19. f3 Nh5 20. Kf2 c6 21. g4 Ng7 22. Bf4 Bxf4 23. Nxf4 g5 24. Ne2 f5 25. h3 Kf7 26. Rh1 h6 27. f4 fxg4 28. hxg4 Bxg4 29. Rxh6 Bf5 30. Bxf5 Nxf5 31. Rh7+ Ng7 32. fxg5 Kg6 33. Rh3 Kxg5 34. Rg3+ Kf6 35. Rf3+ Ke7 36. Nf4 Kd6 37. Ng6 Re6 38. Ne5 Ne8 39. Rf7 Rf6+ 40. Rxf6+ Nxf6 41. Ke3 ½–½


=== 11-րդ պարտիա ===

1. e4 e5 2. Кf3 Кc6 3. Сc4 Кf6 4. d3 Сc5 5. c3 d6 6. O-O a5 7. Лe1 Сa7 8. Кa3 h6 9. Кc2 O-O 10. Сe3 Сxe3 11. Кxe3 Лe8 12. a4 Сe6 13. Сxe6 Лxe6 14. Фb3 b6 15. Лad1 Кe7 16. h3 Фd7 17. Кh2 Лd8 18. Кhg4 Кxg4 19. hxg4 d5 20. d4 exd4 21. exd5 Лe4 22. Фc2 Лf4 23. g3?? (диаграмма) dxe3 24. gxf4 Фxg4+ 25. Крf1 Фh3+ 26. Крg1 Кf5 27. d6 Кh4 28. fxe3 Фg3+ 29. Крf1 Кf3 30. Фf2 Фh3+ 31. Фg2 Фxg2+ 32. Крxg2 Кxe1+ 33. Лxe1 Лxd6 34. Крf3 Лd2 35. Лb1 g6 36. b4 axb4 37. Лxb4 Лa2 38. Крe4 h5 39. Крd5 Лc2 40. Лb3 h4 41. Крc6 h3 42. Крxc7 h2 43. Лb1 Лxc3+ 44. Крxb6 Лb3+ 45. Лxb3 h1=Ф 46. a5 Фe4 47. Крa7 Фe7+ 48. Крa8 Крg7 49. Лb6 Фc5 0–1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2022-01-01 at the Wayback Machine.
https://handbook.fide.com/files/handbook/FWCM2021.pdf official match regulations], FIDE, 2021.
Page about the championship by chess24 – Contains information, news, player comparison, and will contain tournament stream.
Game Start-times in Your Time Zone