Էլիզաբեթ Հոփկինս Պո

Էլիզաբեթ Առնոլդ Հոփկինս Պո (անգլ.՝ Elizabeth Arnold Poe, 1787 թվական - դեկտեմբեր 8 1811 թվական), ամերիկացի դերասանուհի, Էդգար Ալլան Պոյի մայրը։


== Ծնողները ==
Ծնվել է Հենրի և Էլիզաբեթ Առնոլդների ընտանիքում 1787 թվականին Լոնդոնում։ Մայրը դերասանուհի էր և լոնդոնյան բեմերում հանդես էր գալիս 1791 թվականից մինչև 1795 թվականը։ Հայրը պատշար էր։ Նա մահացել է 1789 թվականին, իսկ 1795 թվականի նոյեմբերին Էլիզաբեթը դստեր հետ տեղափոխվել է ԱՄՆ, 1796 թվականին՝ Բոստոն։


== Առաջին ելույթը ==
ԱՄՆ տեղափոխվելուց երեք ամիս անց իննամյա Էլիզան առաջին անգամ բեմ է բարձրանում։ Նա դեր է ստանում Դեյվիդ Գարրիկի պիեսներից մեկում։ Թերթերը սկսում են գրել այն մասին, որ չնայած աղջիկը ինը տարեկան է, սակայն նա ցանկացած տարիքի դերակատարում կարող է իր վրա վերցնել։


== Թատերախումբ ==
Նույն տարում Էլիզայի մայրը ամուսնանում է երաժիշտ Չարլզ Թաբսի հետ, ով Առնոլդների հետ եկել էր Անգլիայից։ Այդ ժամանակ Էդգարը ընտանիքի հետ հիմնել էր «Չարլստոնյան կոմեդիանտներ» թատերախումբը։ Էլիզայի մայրը մահանում է Հյուսիսային Կարոլինայում հյուրախաղերի ժամանակ։ Նրա մահվան մասին քիչ բան է հայտնի։ Անունը 1798 թվականին անհետացել է ազդագրերից։ 
Մոր մահից հետո Էլիզան շարունակել է ելույթ ունենալ։ Սովորաբար թատերախումբը ներկայացումներ էր տալիս մի քանի ամսվա ընթացքում, իսկ հետո տեղափոխվում նոր վայր։ Առավել հայտնի վայրերի շարքում, որտեղ հանդես է եկել Էլիզան, Ֆիլադելֆիան է՝ երկու հազար հանդիսատես տեղավորող։ Էլիզան խաղացել է մոտ երեք հարյուր դեր՝ ներառյալ Ջուլիետայի և Օֆելիայի դերերը։ 1802 թվականի ամռանը տասնհինգամյա Էլիզան ամուսնանում է Չարլզ Հոփկինսի հետ։ Վերջինս մահանում է ամուսնական համատեղ կյանքի երրորդ տարում դեղին տենդից։


== Ամուսնություն ==
Նորֆոլքում հյուրախաղերի ժամանակ Էլիզան հանդիպում է ծագումով Բալթիմորից Դեյվիդ Պոյին, ով որոշել էր թողնել իրավագիտությունը և միանալ թատերախմբի։ Հոփկիսնի մահից վեց ամիս անց Դեյվիդն ու Էլիզան ամուսնանում են։ Ամուսինները շրջագայում են հյուսիս-արևելյան նահանգներում՝ ներկայացումներ տալով բազմաթիվ քաղաքներում՝ Ռիչմոնդ, Ֆիլադելֆիա, Նյու Յորք։ Ի վերջո, զույգը բնակություն է հաստատել Բոստոնում, որտեղ երեք մրցաշրջանների ընթացքում (իննսուն շաբաթ) ելույթ է ունեցել խոշոր թատրոնում՝ հազարվոր հանդիսկանների առջև։ Այդ շրջանի թատերական մամուլը հաճախ էր անդրադառնում Էլիզայի «հետաքրքիր կերպար»-ին և «մեղեդային հաճելի ձայն»-ին։


== Ընտանեկան կյանք ==
Էլիզան և Դեյվիդը ունենում են երկու որդի՝ Վիլյամ Հենրի Լեոնարդ և Էդգար։ Ենթադրվում է, որ փոքր որդուն անվանել են Էդգար՝ ի պատիվ թատերախմբի գլխավոր ղեկավարի։ Ընտանիքը ֆինանսապես ապահովված չէր։
1809 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է Նյու Յորք։ Էլիզայի դերասանական վարպետությունը մշտապես գրավում էր
մամուլի ուշադրությունը, բայց միևնույն ժամանակ քննադատվում էր Դեյվիդի թատերական կերպարը։ Այդ ամենից Դեյվիդը սկսում է անհավասարակշիռ պահվածք դրսևորել և հակում՝ ալկոհոլի հանդեպ։ Նա Նյու Յորք տեղափոխվելուց կես տարի անց լքում է բեմը և ընտանիքին։ Նրա հետագա ճակատագիրը հայտնի չէ։ Կան վկայություններ, որ նա մահացել է 1811 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Նորֆոլկում։ 1810 թվականի դեկտեմբերին, արդեն Դեյվիդի հեռանալուց հետո, Էլիզան ծնեց երրորդ երեխային՝ Ռոզալի անունով մի աղջկա, որը, ըստ շրջապատի արձագանքների, մտավոր հետամնաց էր։ Աղջկա ծնվելուց հետո Էլիզան շարունակել է ելույթ ունենալ բեմերում։


== Մահը ==
1811 թվականին Ռիչմոնդում հյուրախաղերի ժամանակ Էլիզայի մոտ սկսել է արյունոտ հազի նոպա։ Նրա ելույթները գնալով քչանում են, իսկ նույն տարվա հոկտեմբերին նա վերջնականապես թողնում է բեմը։ Վերջին անգամ նա ելույթ է ունենում 1811 թվականի հոկտեմբերի 11-ին «Անծանոթը» պիեսում։ Էլիզայի ընկերներն ու գործընկերները, Աշեր ամուսինները հոգ էին տանում երեխաներին նրա հիվանդության ժամանակ։ Բազմաթիվ մարդիկ ցավել են դերասանուհու ճակատագրով, իսկ Ռիչմոնդի թատրոնը ներկայացումներ է տվել նրա պատվին։
Էլիզան Մահանում է 1811 թվականի դեկտեմբերի 8-ին 24 տարեկանում։ Ենթադրվում է, որ նրա մահվան պատճառը տուբերկուլոզն  էր։ Նրան հուղարկավորել են եպիսկոպոսական սուրբ Եկեղեցու գերեզմանատանը։ 
Մոր մահից հետո երեխաների ճակատագրերը բաժանվում են իրարից։ Վիլյամը շարունակում է ապրել հոր ծնողների մոտ, Էդգարին որդեգրում են Ալանների ընտանիքը, իսկ Ռոզալիին որդեգրում է Ռիչարդ Մաքքենզիի զույգը։


== Ազդեցությունը Էդգար Ալլան Պոյի ստեղծագործության վրա ==
Չնայած գրողը որբացել է վաղ մանկությունից, բայց մոր կերպարը լուրջ ազդեցություն է ունեցել նրա կյանքի և ստեղծագործությունների վրա։ Իր առաջին ստեղծագործություններից մեկում նա նկարագրում է հրդեհ և այրվող ազնվական կալվածք։ Հնարավոր է, որ այս սյուժեն իրական իրադարձություն է, որը տեղի է ունեցել Ռիչմոնդի թատրոնում, որը բռնկվեց Էլիզայի մահից երեք շաբաթ անց։ Մոր, ինչպես նաև իր սիրելի Վիջինիայի մահը կերպավորվում են Ագռավը բանաստեղծության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==