Արչիբալդ Գեյկի

Արչիբալդ Գեյկի (անգլ.՝ Archibald Geikie, դեկտեմբերի 28, 1835(1835-12-28)[…], Էդինբուրգ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - նոյեմբերի 10, 1924(1924-11-10)[…], Haslemere, Waverley, Սյուրեյ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), շոտլանդացի երկրաբան։ 1865 թվականին եղել է Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ, 1908-1913 թվականներին Լոնդոնի թագավորական ընկերության նախագահ, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի օտարերկրյա պատվավոր անդամ։


== Կենսագրություն ==
Արչիբալդ Գեյկին ծնվել է 1835 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, Էդինբուրգ քաղաքում։ Երաժշտագետ Ջեյմս Ստյուարդ Գեյկինի  և  Իզաբելլա Թոմի առաջնեկն է եղել։ Նրա եղբայրը՝ Ջեյմս Գեյկին,  նույնպես երկրաբան է եղել։ Նա կրթությունը ստացել  է Էդինբուրգի ավագ դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել է քաղաքի համալսարանում։


== Անձնական կյանք ==
1871 թվականին Արչիբալդ Գեյկին ամուսնացել է Ալիս Գաբրիել Անն Մարի Պինատելի հետ, ով եղել է Լիոնի Եվգենի Պիգնատելի դուստրը։ Նրանք ունեցել են  որդի՝ Ռոդերիկը, որին սպանել են պատանի տարիքում,  և երեք դուստր՝ Լյուսին, Էլսին և Գաբրիելը։


== Կարիերա ==
1855  թվականին նշանակվել է Բրիտանական երկրաբանական ծառայության օգնական։ Տիրապետելով ինչպես մուրճին,  այնպես էլ գրչին, նա ստեղծել է իր աշխատանքների ցուցակը՝ «Քարի կտորի պատմությունը»  կամ «Երկրաբանի նոթատետրի ժողովածուն» (1858 թվական)։ Նրա ունակությունները գրավել են իր ղեկավարի՝  Ռոդերիկ Մուրչիսոնի ուշադրությանը, որի հետ նա ընկերություն է արել ողջ կյանքի ընթացքում, և այնուհետև դարձել է նրա կենսագիրը։
Մուրչիսոնի հետ նրա ամենավաղ աշխատանքները կատարվել են Շոտլանդական լեռնաշխարհի թերթաքարերի  բարդ շրջաններում։ 1862 թվականին, նրանց համատեղ ջանքերով, հրատարակվել է Շոտլանդիայի փոքր երկրաբանական քարտեզը։ Իսկ 1892 թվականին Գեյկը թողարկել է ավելի մեծ քարտեզ։ 1863 թվականին նա հրատարակել է  «Շոտլանդիայի սառցադաշտային դրեյֆի երևույթների մասին» հոդվածը Գլազգոյի «Երկրաբանական ընկերության գործարքներ» բաժնում, որում առաջին անգամ հստակորեն պատկերել է այդ երկրում սառույցի ազդեցության հետևանքները։
1865 թվականին լույս է տեսել Գեյկիի «Շոտլանդիայի լանդշաֆտը» (իսկ երրորդ հրատարակությունը 1901 թվականին), որը երկրի տեղագրության պատմությունը մանրամասնելու առաջին փորձն էր։ Նույն թվականին նա ընտրվել է Թագավորական ընկերության անդամ։ Գեյկիի գիրքը, որը հիմնված էր երկրի վերաբերյալ նրա անձնական հսկայական գիտելիքների վրա, օգտակար ներդրում էր Էդինբուրգի դպրոցի ուսուցման մեջ, որից հետո էլ դարձել է այդ դպրոցի ղեկավարը։
1871-1882 թվականներին Էդինբուրգ քաղաքի համալսարանում աշխատել է երկրաբանության դասախոս։ 1882 թվականին նշանակվել է Լոնդոնի Երկրաբանական թանգարանի տնօրեն և Մեծ Բրիտանիայի երկրաբանական ծառայության գլխավոր տնօրեն։


== Մահ ==
Արչիբալդ Գեյկին մահացել է  1924 թվականի նոյեմբերի 10-ին, Սյուրեյում գտնվող Հասլեմերե քաղաքում  և թաղվել է գյուղի գերեզմանատանը։


== Մրցանակներ ==
1881 թվական Մուրչիսոնի մեդալ
1896 թվական Լոնդոնի Թագավորական  մեդալ
1890-1894 թվականներին Թագավորական ընկերության արտաքին գործերի քարտուղար
1903 - 1908 թվականներին Թագավորական ընկերության արտաքին գործերի նախագահ
1891 և 1892 թվականներին Լոնդոնի Երկրաբանական ընկերության նախագահ
1892 թվականին Բրիտանական ասոցիացիայի նախագահ
2007 թվականին իր անունով անվանվել է Գեյկի կիրճի ազգային պարկը, Ֆիցրոյ գետ
1991 թվականի հունիսին Գլազգոյի համալսարանից ստացել է իրավունքի պատվավոր դոկտորի կոչում
1891 թվականին ստացել է ասպետություն
1907 թվականին լոգանքի ամենապատվավոր շքանշանի ասպետ հրամանատար
1914 թվականին  վաստակի շքանշան
1905 թվականին նա ստացել է Լիվինգսթոնի մեդալ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The Story of a Boulder: Or Gleanings from a Note-book of a Field Geologist (1858)
Physical Geography (1877)
Textbook of Geology – First edition (1882) – Second edition (1885) – Third edition (1893)
Geological Sketches at Home and Abroad (1882)
An Elementary Geography of the British Isles (1888)
Memoir of Sir Andrew Crombie Ramsay (1895)
The Ancient Volcanoes of Britain, 2 volumes (1897)
Types of Scenery and Their Influence on Literature (1898)
The Founders of Geology – First edition (1897) – Second edition (1905)
Elementary Lessons in Physical Geography (1903)
Scottish Reminiscences (1904)
Landscape in History and Other Essays (1905)
Annals of the Royal Society Club (1917)