armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լիցիտարական քաղցրաբլիթ

Լիցիտարական քաղցրաբլիթ գունագեղ զարդարված հրուշակեղենի արտադրանք, մեղրով քաղցրաբլիթ, առավել հայտնի է սրտի ձևով։ Խորվաթիայի մշակութային ժառանգության մաս է կազմում։ Համարվում է երկրի մայրաքաղաք Զագրեբի ավանդական խորհրդանիշը։ Լիցիտարական սրտերն օգտագործվում են որպես նվերներ սիրո տոների համար, ինչպիսիք են հարսանիքը կամ Սուրբ Վալենտինի օրը։ Սուրբ Ծնունդին հազարավոր քաղցր սրտեր զարդարում են երկրի գլխավոր տոնածառը։
2010 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն «Քաղցր արտադրանքներ Հյուսիսային Խորվաթիայից» ավելացրել է խորվաթական մշակույթի «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցուցադրական ցանկում»։


== Պատմություն և ավանդույթներ ==
Երեսպաշտական ճոխ խնջույքների պատրաստման և նվիրման ավանդույթները սկիզբ են առնում 16-րդ դարից։ Նրանց արտադրողները, որոնք հայտնի են որպես Medičari, եղել են հարգված մարդիկ, և նրանց արտադրանքը չափազանց պահանջված է, ուստի համարվում էր ավելի ռոմանտիկ նվեր, քան վարդերի ծաղկեփունջը։ Նույնիսկ այսօր որոշ ընտանիքներում պատրաստման ավանդույթները պահպանվում են որպես գաղտնի արվեստ, իսկ պատրաստման տեխնոլոգիան հին ժամանակներից չի փոխվել, իսկ մեկ քաղցրաբլիթի ստեղծումը տևում է ավելի քան մեկ ամիս։
Հոգևորականները հայտնի են դարձել այն բանի շնորհիվ, որ վաճառվել են Զագրեբի մերձակա Մարիա Բիստրիցայի Մարիամ Աստվածածնի եկեղեցում, որին ուխտավորները այցելել են Սուրբ Աստվածածնի վերափոխման օրը կամ Սուրբ Մարգարիտայի օրը։ Չնայած սիրտը կրոնական խորհրդանիշ չէր, այն հաճախ տուն էին տանում որպես Զագորյեի իրենց պարտականության և երբեմն դժվար ճանապարհի հիշեցման համար։ Քաղցրաբլիթի ձևը, վառ գույները և զարդարանքները, այն դարձնում էին հաջող հուշանվեր հարազատներին և հարևաններին վերադառնալուց հետո ցույց տալու համար։
Լիցիտարական սրտերը նաև հայտնի են հարևան Սլովենիայում։ Ամենահին հացի փռերը, որտեղ պատրաստում են քաղցրաբլիթները, կարելի է գտնել Սլովեն Գրադեցում (հիմնադրվել է 1757 թվականին) և Ռադովլիցայում (հիմնադրվել է 1766 թվականին)։ Երկուսն էլ աշխատում են մինչ օրս, Ռադովլիցայի հացի փուռը  բաց է զբոսաշրջիկների համար։


== Բաղադրություն և պատրաստում ==

Թխվածքաբլիթի բաղադրության մեջ մտնում են՝ մեղր, ալյուր, ձու, ջուր և բնական ներկանյութեր։ Պատրաստումը տևում է երկար ժամանակ։ Խմորը հասունանում է մի քանի օր, ապա դրվում է կաղապարի մեջ և թխվում, որից հետո չորանում է դեռ երկու շաբաթ։ Դրանից հետո, քաղցրաբլիթը ներկում են և թողնում, որ չորանա երկու շաբաթ։ Դրանից հետո քաղցրաբլիթը վերջնական ձևավորում են և թողնում են չորանա ևս մեկ շաբաթ։
Ավանդաբար լիցիտարական սիրտը ամբողջությամբ պատրաստվում է ձեռքով։ Զարդարում են ալիքավոր գծերով, փոքր գույներով և փայլերով։ Բոլոր բաղադրիչները ուտելի են։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Խորվաթիայի մշակույթ
Նյուրնբերգի քաղցրաբլիթ
Վասորաս

Վասորաս  (պորտ.՝ Vassouras), համայնք Բրազիլիայում՝ Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ռիո դե Ժանեյրոյի ագլոմերացիա (մեզոշրջան)ում։ Մտնում է Վասորասի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 33 522 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 552,438 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 60,7 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1833 թվականի սեպտեմբերի 29-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 162.199.640,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 4.979,73 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,781 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Տեղանքի կլիման լեռնային արևադարձային է։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Վասորասի մասին
Մարգարիտա Մովսեսյան

Մարգարիտա Մովսեսյան (հունիսի 23, 1990(1990-06-23), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ), ռուսական թատրոնի ու կինոյի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Մարգարիտա Մովսեսյանը ծնվել է 1990 թվականի հունիսի 23-ին Թբիլիսիում։ Հայրը հայ է, մայրը՝ ռուս։ Երբ Մարգարիտան 2 տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվում է Մոսկվա։ 6 տարի հաճախել է «Էքսպրոմտ» մանկական երաժշտական թատրոնին կից գործող թատերական ստուդիան։ 12 տարեկանում Գորկու անվան կինոստուդիայի ռեժիսորներից մեկը Մարգարիտային հրավիրում է նկարահանվելու իր «Ես պաշտում եմ քեզ» ֆիլմում։
2009-2013 թվականներին սովորել է Բ․ Շչուկինի անվան թատերական ինստիտուտում՝ Նատալյա Պավլենկովայի դասարանում։ Աշխատում է «Ստանիսլավսկի» էլեկտրոթատրոնում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Տրոնժե

Տրոնժե (ֆր.՝ Tronget), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Լը Մոնտե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Մուլեն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03292։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 933 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 592 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 404-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 188-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 68,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 71,1 %)։ 404 աշխատունակ բնակիչներից 357-ը աշխատում էին (200 տղամարդ և 157 կին), անաշխատանք էին 47-ը (28 տղամարդ և 19 կին)։ 188 անգործունակ մարդկանցից 29-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 92-ը թոշակառու, 67-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սեն Մորիս եկեղեցի


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Տրոնժե» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-09-26-ին։ Վերցված է 2012-6-23 
«Տրոնժե» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 2012-12-30
Զելյոնի Յար (գյուղ, Դոմանյովկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զելյոնի Յար (այլ կիրառումներ)Զելյոնի Յար (ուկրաիներեն՝ Зелений Яр), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Դոմանյովկայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Կարլովկա։ Հիմնադրվել է 1950 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Զելյոնի Յար գյուղում բնակվում էր 904 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1628 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պյուռոս

Պյուռոս (հին հունարեն՝ Πύρρος, լատ.՝ Pyrrhus) (մ․ թ․ ա 319-273/272), Էպիրոսի թագավոր 307-302 և 296-273 թվականներին, հելլենիզմի ժամանակաշրջանի զորավար։
302 թվականին տեղական ցեղերի ապստամբության հետևանքով զրկվել է գահից։ 296 թվականին, վերագրավելով գահը, իր տիրույթներին է միացրել Կերկիրա և Լեկաս կղզիները։ Հունաստանի Ակարնանիա, Ամբրակիա մարզերը։ 288-287 թվականներին պարտության է մատնել Մակեդոնիայի թագավոր Դեմետրիոս I Պոլիորկետեսին և յոթ ամիս իշխել Մակեդոնիայում։
280 թվականին, Տարենտի և Հռոմի միջև պատերազմում, դաշնակցել է Տարենտի հետ և Հերակլեայի (Հարավային Իտալիա) մոտ իր վարձկան զորքով պարտության մատնել հռոմեացիներին։
279 թվականին Օսկուլում քաղաքի մոտ Պյուռոս մեծ զոհերի գնով դարձյալ հաղթել է (այսպես կոչված՝ պյուռոսյան հաղթանակ) հռոմեացիներին։ 275 թվականին Բենևենտումի մոտ հռոմեացիները ջախջախել են Պյուռոսի բանակը։ Պյուռոսը փախել է Տարենտ, ապա Էպիրոս։ Զոհվել է մարտում՝ Արգոս քաղաքի պաշարման ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Pierre Cabanes. L’Epire de la mort de Pyrrhos à la conquête romaine. Paris, 1980'
Казаров С. С. История царя Пирра Эпирского., 2009. — ISBN 978-5-288-04749-7.
Казаров С. С. Царь Пирр. Опыт сакрализации власти. Archived 2005-05-03 at the Wayback Machine.
Казаров С. С. Последняя кампания царя Пирра в Италии. Archived 2005-05-17 at the Wayback Machine.
Казаров С. С. Пирр после Аускула: планы и перспективы(չաշխատող հղում) // Исседон։ альманах по древней истории и культуре. — Екатеринбург ։ Изд-во Урал. гос. ун-та, 2003. — Т. 2. — С. 104—110.
Светлов Р. В. Пирр и военная история его времени., 2009. — ISBN 5-288-03892-9.
Светлов Р. В. Войны античного мира. Походы Пирра., АСТ, 2003. — ISBN 5-17-016206-5.
Эббот Джекоб Пирр. Царь Эпира., Центрполиграф, 2004.


== Արտաքին հղումներ ==
Μιλτιάδης Η. Μπόλαρης Macedonianissues.blogspot.com Pyrrhus — Pyrrhos — Πύρρος
Սանգանո

Սանգանո (իտալերեն՝ Sangano) կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Թուրինի գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների՝ 3.798 մարդ։ Զբաղեցնում է 20 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 618 մարդ/կմ²։ Փոստային ինդեքսը՝ 10090 ։ Հեռախոսային կոդը՝ 011։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Տվյալներ ==
Հեռախոսային կոդ - 011 9087140
էլեկտրոնային փոստ -sindaco_sangano@tin.it
Պաշտոնական կայք -http://www.comune.sangano.to.it


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Կալենիկովո

Կալենիկովո (ուկրաիներեն՝ Каленикове), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կոլոմակի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կալենիկովո գյուղում բնակվում էր 52 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,413 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 125,91 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լե Բո դը Պրովանս

Լե Բո դը Պրովանս (ֆր.՝ Les Baux-de-Provence), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ մարզի Բուշ դյու Ռոն գավառում։
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 436 մարդ, բնակչության խտությունը` 24.13 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 18.07 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 600 կմ հարավ, Մարսել քաղաքից` 70 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 245 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 179-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 66։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,1 %։ 179 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 170 անձ (100 տղամարդ և 70 կին)։ Գործազուրկ են եղել 9 անձ (4 տղամարդ և 5 կին)։ 66 անաշխատունակներից 19-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 26-ը` թոշակառուներ, իսկ 21-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Բուշ դյու Ռոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սիփան (գյուղ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիփան (այլ կիրառումներ)Սիփան, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Ալագյազ համայնքում։
Գյուղը հիմնադրվել է 1870-ական թվականներին։
Նախկինում Պամբ Քրդական անվանումով ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։


== Անվանումներ ==
Հնում կոչվել է Թամբ, Պամբ, Պամբակ, Պամբ, Փամբակ, Փամբ Քրդի անվանումներով։ Սիփան է վերանվանվել 1978 թվականին։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 2100 մ բարձրության վրա։ Կլիման բարեխառն լեռնային է։ Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Հուլիսյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 16-18-ի սահմաններում, հունվարյանը՝ -6,-8-ի սահմաններում։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային տափաստաններ են։


== Բնակչություն ==
Գյուղում տարբեր ժամանակերում տարբեր է եղել ազգային կազմի համամասնությունը։ Ներկայումս էլ մեծ բաժին ունեն քրդերը (եզդիները), որոնք տեղափոխվել են Արևմտյան Հայաստանից և Կարսի մարզից։
Սիփանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Գյուղն ունի 48 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սիփան (գյուղ) բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։
2001 թվականի Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները, Հայաստանի վիճակագրական կոմիտե
Kiesling, Rediscoving Armenia, p. 22, available online at the US embassy to Armenia's website Archived 2008-06-26 at the Wayback Machine.
Լեգենդ սիրո մասին

«Լեգենդ սիրո մասին» (հինդի՝ सोनी महिवाल, անգլ.՝ Sohni Mahiwal), մելոդրամա, որը 1984 թվականին համատեղ նկարահանվել է ԽՍՀՄ-ի և Հնդկաստանի կինեմատոգրաֆիստների կողմից։ Խորհրդային ռեժիսոր Լատիֆ Աբիդովիչի և հնդիկ ռեժիսոր Ումեշ Մեխրայի համատեղ նկարահանած երկրորդ ֆիլմն է (առաջինը 1979 թվականին նկարված «Ալի Բաբայի և 40 ավազակների արկածները» ֆիլմն էր)։ Պրեմիերան կայացել է 1984 թվականի նոյեմբերի 15-ին` Դելիում։ Նույն թվականի դեկտեմբերին ֆիլմը մտավ խորհրդային կինովարձույթ և զբաղեցրեց 14-րդ տեղը։ Ֆիլմը դիտեց 21.1 միլիոն մարդ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի հիմքում ընկած է հին հնդկական մի լեգենդ՝ անգլ.՝ Sohni Mahiwal («Մահիվալի երազները»), բուխարացի մի պատանու և հնդիկ աղջկա սիրո պատմությունը։
Երկու անզավակ ընտանեկան զույգեր անապատի մի ծեր իմաստունից խնդրում են, որ օգնի իրենց և կատարի վաղեմի երազանքները. նրանք ուզում էին երեխաներ ունենալ։ Իմաստունը գուշակում է, որ մի ընտանիքում կծնվի տղա, իսկ մյուսում՝ աղջիկ և երբ արդեն մեծանան՝ կսիրեն միմյանց, որը, ի վերջո, կհանգեցնի նրանց անժամանակ վախճանին։
Անցնում են շատ տարիներ։ Բուխարացի առևտրականի որդի միակ ժառանգ Իզզատն իր չափահաս դառնալու օրը ջրի մեջ տեսնում է մի կուժ՝ ուղարկված հեռավոր Հնդկաստանից, որի մեջ արտացոլված է մի հրաշագեղ աղջիկ։ Իզզատը միանում է քարավանին և ուղևորվում է դեպի Հնդկաստան՝ սիրո փնտրտուքով տարված։
Գուջարատ նահանգում նա գտնում է Սանիյային և դառնում է նրա հայր Տուլլայի աշակերտը։ Սկսում է սովորել բրուտագործություն և ավելի հաճախ է տեսնում իր սիրեցյալին։ Դա առաջացնում է գյուղի բնակիչների զայրույթը։ Տուլլան նպատակադրվել էր աղջկան ուշիմ մարդու տալ կնության։ Հարսանիքի ժամանակ Սանիյան փախչում է տնից և փորձում է գտնել Իզզատին։ Սկսվում է տեղատարափ, և սիրեցյալները մահանում են վարարած գետի ջրերում։


== Դերերում ==


== Նկարահանող խումբ ==
Ռեժիսորներ՝ Լատիֆ Ֆայզիև, Ումեշ Մեխրա
Ֆիլմի տնօրեններ (պրոդյուսերներ)՝ Ֆ. Ս. Մեխրա, Պարվեշ Մեխրա
Սցենարիստներ՝ Շանտի Պրակաշ Բակշի, Լատիֆ Ֆայզիև, Ուլմաս Ումարբեկով, Ջավեդ Սիդիկի
Օպերատորներ՝ Դավրոն Աբդուլաև, Աբդուլիև Դյուրան, Ս. Պապու
Կոմպոզիտորներ՝ Անու Մալիկ, Վլադիմիր Միլով
Երգերի հեղինակ՝ Անանդ Բակշի
Նկարիչներ՝ Սադրիտդին Զիյամուհամեդով, Բաբուրաո Պոդար, Բանու
Մոնտաժողներ՝ Մ. Ս. Շինդրե, Զուխրա Ումարով
Ձայնի ռեժիսոր՝ Բրահմանադ Շարմա
Կադրից դուրս երգերը կատարում են՝ Աշա Բհոսլե, Անուպամա Դեշպանդե, Անվար, Շաբբիր Կումար
Պարերի բեմադրիչ՝ Պ. Լ. Ռաջ


== Սաունդթրեք ==


== Մրցանակներ ==
Filmfare Awards (1985)
Մրցանակներ: 

Filmfare Award որպես կնոջ լավագույն կադրից դուրս վոկալ (Անուպամա Դեշպանդե «Sohni Chinab Di» երգի համար)
Filmfare Award լավագույն մոնտաժի համար (Մ. Ս. Շինդրե)
Filmfare Award ձայնի լավագույն ռեժիսոր (Բրահմանադ Շարմա)Անվանակարգեր: 

Filmfare Award ֆիլմի լավագույն երաժշտության համար (Անու Մալիկ)
Filmfare Award ֆիլմի երգի լավագույն բառերի համար (Անանդ Բակշիին «Sohni Chinab Di» բառերի համար)
Filmfare Award որպես տղամարդու լավագույն կադրից դուրս վոկալ (Շաբբիր Կումար)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Լեգենդ սիրո մասին»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Ռեժիսոր Ումեշ Մեխրա Archived 2017-09-17 at the Wayback Machine. // 2india.ru
Վերխ-Կատունսկոե

Վերխ-Կատունսկոե (ռուս.՝ Верх-Катунское), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Բիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3033 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պատմոս

Պատմոս (հուն․՝ Πάτμος), Հունաստանին պատկանող կղզի Էգեյան ծովի հարավ-արևելքում, Դոդեկանես կղզեխմբի կղզիներից մեկը։ Մակերեսը 34.6 կմ² է, բնակչությունը՝ 3.044 մարդ (2011)։ Բնակչությունը դավանում է ուղղափառություն։ Գլխավոր քաղաքը Պատմոսն է (հուն․՝ Πάτμος բառացի՝ ժայռ)՝ հրաշալի նավահանգստով։


== Աշխարհագրություն ==
Կղզու ափագծի երկարությունը 63կմ է, բարձրագույն կետը ունի ծովի մակարդակից 269մ բարձրություն։ Կղզին ժեռուտ է, գործնականում զուրկ է անտառներից։


== Պատմություն ==

Դեռևս Ք. ա. 4-րդ դարում կղզում կար ակրոպոլիս։ Պատմոսը եղել է հռոմեացիների աքսորավայր։ Ավանդության համաձայն՝ այստեղ աքսորված է եղել Հովհաննես առաքյալը. քարանձավներից մեկում էլ կատարավել է մարգարեական հայտնությունը։
Պատմոս կղզում է գտնվում Հունաստանի ամենախոշոր վանքերից մեկը՝ Հովհաննես առաքյալի վանքը, որը հիմնվել է 1088 թվականին։ Այնտեղ պահվում է ձեռագրերի հարուստ հավաքածու։
1453 թվականին՝ Կոստանդնուպոլսի կործանումից հետո, կղզում ապաստանել են հազարավոր արտագաղթածներ, որոնց մի մասը հաստատվել է կղզում։ Որոշ ժամանակ կղզին գտնվել է բյուզանդացիների տիրապետության տակ, բայց 1537 թվականին նրանք կղզին առանց կռվի հանձնել են թուրքերին։ Ե՛վ բյուզանդական, և՛ թուրքական տիրապետության ժամանակ կղզու բնակչությունը կազմել են բացառապես հույները։ 1669 թվականի այստեղ հիմնվել է Պատմոսի՝ ողջ Հունաստանում հռչակ վայելած ակադեմիան։ 1771-1774 թվականներին Միջերկրածովյան գիտարշավի շրջանակներում այստեղ գտնվել է ռուսական նավատորմի բազան։
Պատմոս կղզին հայտնի է նաև նրանով, որ այստեղ է ծնվել Էմանուիլ Քսանթոսը, ով գաղտնի նախապատրաստում էր համահունական ապստամբություն՝ ընդդեմ Օսմանյան կայսրության։ Հիմնադրելով «Ֆիլիկի էթերիա» կազմակերպությունը՝ հայրենասեր գործիչը նախապատրաստում էր ապստամբություն թուրքական լծից ազատվելու համար։ Կղզու բնակիչները մասնակցել են 1821-1829 թվականների՝ Հունաստանի ազատագրման համար մղված պայքարին, սակայն միջազգային պայմանագրի համաձայն՝ Պատմոսը չի ընդգրկվել հունական նորահռչակ պետության կազմում։
1912 թվականին՝ իտալա-թուրքական պատերազմի ժամանակ, կղզին օկուպացրել են իտալացիները։ Միայն 1948 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, կղզին վերադարձվեց Հունաստանին։


== Մշակույթ ==
Ամեն տարի՝ օգոստոսի վերջին, կղզում անցկացվում է եկեղեցական երաժշտության միջազգային փառատոն։


== Հայտնի բնակիչներ ==
Պլատոս Այվազիդիս, Ամասիայի հոգևորական
Գեորգիոս Խաձոպուլոս, հույն նկարիչ
Ռոբերտ Լակս, ամերիկացի պոետ-մինիմալիստ։ Իր կյանքի վերջին հատվածն անց է կացրել Պատմոսում։ Նրան շատերը համարում էին ճգնավոր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը Մեդիաֆայլեր Պատմոս թեմայով Վիքիպահեստում:
Ներոնով Բոր

Ներոնով Բոր (ռուս.՝ Неронов Бор), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Նովոգորոդսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
1078

1078 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1078 թվականն է, 
XI դարի 78-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ուբերլանդիա

Ուբերլանդիա (պորտուգալերեն՝ Uberlândia, պաշտոնական անվանումը Município de Uberlândia), քաղաք և համայնք Բրազիլիայի Մինաս Ժերայս նահանգում։ Ընկած է այսպես կոչված՝ Triângulo Mineiro («Հանքարդյունաբերության եռանկյունի») տարածաշրջանում, նահանգի վարչական կենտրոն Բելու Օրիզոնտիից հետո երկրորդ խոշոր քաղաքն է այդ նահանգում և տնտեսական ամենակարևոր կենտրոնը տարածաշրջանում։ Զբաղեցնում է 4115,2 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2019 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 604.013:
Բնակավայրի կլիման լեռնային-արևադարձային է, հաճախակի կրկնվող չորային տարեշրջաններով։ Կյոպենի դասակարգման համաձայն՝ դասվում է  Cwa կամ Aw կարգին։
Ուբերլանդիայում է գտնվում նույնանուն կաթոլիկ թեմի նստավայրը, ինչպես նաև՝ նույնանուն ֆուտբոլային ակումբի մարզական հանգրվանը։


== Անվանումը ==
Սկզբնապես բնակավայրին տրվել է Uberabinha անվանումը, բայց որոշ ժամանակաշրջան անց այդ անվանումը, նվազական, փոքրացուցիչ -inha վերջածանցի պատճառով, դարձել է միանգամայն անհամապատասխան՝ արագորեն աճող ու զարգացող քաղաքին, որն արդեն վերածվել էր շրջանային վարչական կենտրոնի։ 1922 թվականին որոշում է ընդունվել -inha վերջածանցը փոխարինել lândia -ով և քաղաքը վերակոչել Uberlândia:


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 9 190 673 074,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 15 704,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2006 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,833 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.uberlandia.mg.gov.br/
http://www.camarauberlandia.mg.gov.br/
http://www.cidades.ibge.gov.br/brasil/mg/uberlandia/
Խայտաբղետ հաստաճակատ

Խայտաբղետ հաստաճակատ (լատ.՝ Aristichtys nobilis), ծածանազգիների ընտանիքի ձուկ։ 


== Արտաքին կառուցվածք ==
Խոշոր ձուկ է, մարմինը վերին մասում մի փոքր ուռուցիկ է, կողքերից՝ բավական սեղմված։ ՀՀ ձկնային տնտեսություններում և բնական ջրամբարներում երկարությունը 30-40 (երբեմն՝ մինչև 70-80) սմ է, զանգվածը՝ մինչև 10 կգ և ավելի։ Արագաճ ձկնատեսակ է. երկու տարեկանում կարող է հասնել 1-2 կգ-ի։ Գլուխը լայն է՝ սրացած դնչով։ Բերանը վերին է՝ թեք կտրվածքով։ Աչքերը փոքր են՝ ցածր տեղադրված։ Ալանային ատամները միաշարք են։ Ողնուցն առկա է միայն փորային լողակներից մինչև հետանցքն ընկած հատվածում։ Կրծքային լողակները երկար են և անցնում են փորային լողակների հիմքից։ Պոչային լողակը խոր կտրվածքով է։ Թեփուկները մանր են, կողագծում՝ 114-120 հատ։ Մեջքային լողակը կարճ է՝ 10 ճառագայթով, հետնալողակը համեմատաբար երկար՝ 15-17 ճառագայթով։ Խռիկային առաջին աղեղի վրա կան մինչև 270 երկար ու խիտ դասավորված խռիկային առէջներ։ Մեջքը և գլխի վերին մասը մուգ են, կողքերը՝ արծաթակապարագույն՝ անկանոն մուգ պտերով, փորիկը՝ սպիտակավուն։ Լողակները սովորաբար մոխրագույն են։


== Բազմացում և զարգացում ==
Սեռահասուն է դառնում 3-7 տարեկանում, արուները՝ 1 տարի ավելի շուտ (կախված ապրելավայրի պայմաններից)։ ՀՀ բնական ջրամբարներում բազմացում դեռևս չի արձանագրվել, այն կարող է կատարվել միայն ձկնաբուծարաններում՝ հատուկ ստեղծված պայմանների և բարձր ջերմաստիճանի առկայության դեպքում։ Բեղունությունը հասնում է 500 հազար (երբեմն՝ մինչև 2 մլն) ձկնկիթի։
Չբեղմնավորված ձկնկիթը դեղնականաչավուն է, տրամագիծը՝ 1,7 մմ, բեղմնավորվածը՝ մինչև 4,5 մմ։ Ձկնկիթի զարգացումը կարճատև է՝ 1840 ժամ (կախված ջրի ջերմաստիճանից), 3-5 օր հետո թրթուրներն անցնում են ակտիվ սննդառության՝ հիմնականում սնվելով մանր կենդանական պլանկտոնային օրգանիզմներով։


== Սննդառություն ==
Կարող է սնվել նաև որդերով, փափկամարմիններով, մանրաձկներով, բուսական պլանկտոնով, դետրիտով։


== Տարածվածությունը Հայաստանում ==
Հայաստանի կարպային տնտեսություններ պարբերաբար սկսել է ներմուծվել 20-րդ դարի 80-ական թվականներին։ Երբեմն հանդիպում է նաև Արաքս, Մեծամոր գետերում, որտեղ պատահականորեն ներթափանցում է ձկնային տնտեսություններից։ Նախընտրում է գետերի դանդաղահոս տեղամասերը։


=== Ձկնաբուծություն ===
ՀՀ կարպային տնտեսությունների հիմնական ձկնատեսակներից է։ Ունի արդյունաբերական մեծ նշանակություն։ Աճեցվում է հիմնականում Արարատյան դաշտի մի շարք ձկնային տնտեսություններում։
Հովհաննես Գայայան

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Գայայան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Հովհաննես Թովմասի Գայայան (Մխիթար Պոնտացի, 1864, Հաջիքյոյ - հունիսի 11, 1934(1934-06-11), Կահիրե, Եգիպտոս), հայ բանաստեղծ, բանասեր, բառարանագիր, մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==
Հովհաննես Գայայանը ծնվել է 1864 թվականին, Արևմտյան Հայաստանի Մարզվանի Հաջի Քյոյ ավանում (Սեբաստիայի նահանգ)։ Նախնական կրթությունն ստացել է Մարզվանի Անատոլիա կոչվող դպրոցում, այնուհետև սովորել է էդինբուրգի համալսարանում (Շոտլանդիա)։ Երկար տարիներ զբաղվել է ուսուցչությամբ, հրատարակել հայոց լեզվի դասագրքեր, բանաստեղծությունների ժողովածուներ («Առաջին մրմունջք», 1889 թվական և այլն), կատարել թարգմանություններ։ Առավել կարևոր է «Բառարան-գանձարան հայերեն լեզվի» (հրատարակվել է՝ 1938 թվականին) հոմանիշների բառարանը, որն իր տեսակի մեջ հայ բառարանագրության եզակի նմուշ է։ Բառարանն ունի ոճաբանական և այլ կարգի ցուցումներ, որոնք օգնում են ընթերցողին ճիշտ որոշելու հոմանիշի գործածության ոլորտը։
Մահացել է 1934 թվականի հունիսի 11-ին, Կահիրեում։


== Ծանոթագրություններ ==
Հոնկոնգ

Հոնկոնգ հատուկ վարչական շրջան (չինարեն գրությամբ՝香港特別行政區, ՝ 香港特别行政区, կրճատ՝ 香港), Չինաստանի հատուկ վարչական շրջան, Ասիայի և աշխարհի առաջատար ֆինանսական կենտրոններից մեկը։
Տեղակայված է Կոուլունի թերակղզու վրա, արևմուտքից, հարավից և արևելքից շրջապատված է Հարավ-Չինական ծովով, ինչպես նաև ավելի քան 260 կղզիների վրա, որոնցից ամենախոշորը Հոնկոնգ (այնտեղ են գտնվում կենտրոնական իշխանության մարմինները և ֆինանսական հաստատությունները), Լանտաու և Լամմա կղզիներն են։ Հյուսիսից Հոնկոնգը սահմանակից է Գուանդուն նահանգի Չենչժեն հատուկ տնտեսական գոտուն։
Հոնկոնգն ընդունված է բաժանել երեք մասի՝ բուն Հոնկոնգ կղզին, Կոուլուն և նոր տարածքներ։ Հոնկոնգը մտնում է Չժուցյան գետի ճյուղաբերանի տարածաշրջանի մեջ՝ գտնվելով նրա գետաբերանի ձախ ափին։
1842 թվականին Հոնկոնգը գրավվել է Անգլիայի կողմից։ Մնացել է որպես Անգլիայի գաղութ մինչև 1997 թվականը, երբ տարածքի նկատմամբ գերիշխանությունը փոխանցվել է Չինաստանին։ Չինաստանի և Մեծ Բրիտանիայի կողմից ընդունված համատեղ հռչակագրի և Հոնկոնգի հիմնական օրենքի համաձայն մինչև 2047 թվականը տարածքին տրված է լայն ինքնավարություն։ Չինաստանին է պատկանում պաշտպանության և արտաքին քաղաքականության տնօրինումը, մինչդեռ Հոնկոնգին են վերապահված ներքին օրենսդրության, ոստիկանության, ֆինանսական քաղաքականության, հարկային և մաքսային քաղաքականության ոլորտները։


== Աշխարհագրություն ==
Հոնկոնգը գտնվում է Չինաստանի հարավ-արևելքում Հարավ-Չինական ծովի ափին։ Կազմված է հիմնական Հոնկոնգ և Լանտաու կղզիներից, Կոլուն և Նոր տարածքներ թերակղզիներց։ Հոնկոնգը կազմված է 260 ավելի փոքր կղզիներց։ Հոնկոնգի տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են լեռները։ Տարածքի մի մասն էլ ծածկված է կանաչ հարթավայրերով։ Հոնկոգը գտնվում է 60 կմ հեռավորության վրա Մակաոից` Չժուցզյան գետի դելտայի ափին։ Հյուսիսում սահմանակցում է Շենժեն քաղաքին, որը գտնվում է Գուանդուն նահանգում։ Ամենաբարձր կետը Տայմոշան լեռն է (958 մ), որը գտնվում է Նոր տարածքներ թերակղզու վրա։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ելիզարովո (գյուղ, Պերեսլավսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԵլիզարովոԵլիզարովո (ռուս.՝ Елизарово), գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Պերեսլավսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 336 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պարաիբա նահանգի Սերտանի մարզ

Պարաիբա նահանգի Սերտան (պորտ.՝ Mesorregião do Sertão Paraibano), վարչական մեզոշրջան Բրազիլիայում, մտնում է Էսպիրիտու Սանտու նահանգի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 831 031 մարդ՝ ըստ 2006 թվականի տվյալների։ Զբաղեցված տարածքը 22 720.482 կմ²։ Բնակչության խտությունը 36.6 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 2 013 915 968,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 2447,28 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,622
Բիյի (Կալվադոսի գավառ)

Բիյի (ֆր.՝ Billy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 334 մարդ, բնակչության խտությունը` 49.26 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.78 կմ² տարածք։
2017 թվականի հունվարից Էրան, Կոնտվիլ, Ֆիեռվիլ Բրե և Պուսի լա Կամպան համայնքների հետ միասին հանդիսանում է Վալամբրե համայնքի մաս։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 190 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 17 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 215 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 150-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 65։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,8 %։ 150 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 142 անձ (78 տղամարդ և 64 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (0 տղամարդ և 8 կին)։ 65 անաշխատունակներից 20-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 26-ը` թոշակառուներ, իսկ 19-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (10701-10800)

Աստերոիդների ցանկ (10601-10700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (10801-10900)
 Աստերոիդների ցանկ (10601-10700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (10801-10900)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (10001)-(15000)»։ www.minorplanetcenter.net
Battles

Battles, ամերիկական ռոք խումբ։ Հիմնադրվել է 2002 թվականին ԱՄՆ-ի խոշորագույն քաղաքներից մեկում՝ Նյու Յորքում։ Խմբի կազմի մեջ են մտնում կիթառահարներ Իեն Ուիլյամսը՝ Don Caballero և Storm & Stress խմբերի նախկին անդամ, և Դեյվ Կոնոպկան՝ Lynx խմբի նախկին անդամ և թմբկահար Ջոն Ստանիրը։


== Պատմություն ==
Թողարկելով մի քանի մինի ալբոմներ, 2006 թվականի փետրվարին խումբը վերջապես Warp Records լեյբլում թողարկեց իր առաջին ալբոմը՝ EP C / B EP: Ալբոմի մեջ ներգրավվել են խմբի նախկին ռելիզները՝ EP C, B EP և «Tras» սինգլը։ 2007 թվականի մայիսի 14-ին թողարկվեց խմբի առաջին լիաֆորմատ ձայնասկավառակը, որը ստացավ Mirrored անվանումը։ Սկավառակը քննադատների կողմից դրական արձագանքներ ստացավ՝ հաջորդաբար մի քանի տարի գրավելով հիթ շքերթի առաջին հորիզոնականը։
2010 թվականի օգոստոսին Թայոնդայ Բրեքսթոնը հեռացավ խմբից՝ շարունակելով կարիերան որպես մենակատար։ 2001 թվականի հունիսի 6-ին թողարկվեց խմբի երկրորդ ալբոմը՝ Gloss Drop: Ալբոմի ստեղծման աշխատանքներին մասնակցել են Գերի Նյումանը, Կաձի Մակինոն և Յամատակա Այը։ Սկավառակը Բիլբորդի թոփ 200 լավագույն երգերի ցանկում զբաղեցրել է 98-րդ հորիզոնականը։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===


=== Մինի ալբոմներ ===
EP C (Monitor Records, 2004 թվականի հունիսի 8)
B EP (Dim Mak Records, 2004 թվականի սեպտեմբեր)
EPC (Dotlinecircle, 2004 թվականի հոկտեմբեր) Սկավառակը հատուկ թողարկվել է Ճապոնիայում
Lives (Beat Records, 2007 թվականի սեպտեմբերի 27)
Tonto+ (Warp Records, 2007 թվականի հոկտեմբերի 22)


=== Հավաքածուներ ===
EP C/B EP (Warp Records, 2006 թվականի փետրվար 21)
Warp20 (Chosen) (2009 թվականի սեպտեմբերի 28)


=== Սինգլներ ===
«Tras» (2004 թվականի հունիսի 15, 12")
«Atlas» (2007 թվականի ապրիլ, 12")
«Tonto» (2007 թվականի հոկտեմբեր)
«The Line» (2010 թվականի օգոստոս, թվային թողարկությույն)
«Ice Cream» (2011 թվականի մարտ, 12")
«My Machines» (2011 թվականի օգոստոս, 12")


== Ծանոթագրություններ ==
Ալաքյոփրի

Ալաքյոփրի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Գտնվում էր Խարբերդ քաղաքից 135 կմ հյուսիս-արևելք՝ Եփրատի աջ ափին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մայա գիր

Մայա գիր, ժամանակակից Մեքսիկայի (Յուկատան թերակղզի), Գվատեմալայի և Հոնդուրասի տարածքուվ բնակված հնդկացի մայա ցեղերի գիրը, որ հայտնի է մեր թվարկության առաջին դարերից մեզ հասած գրավոր հուշարձաններով։ Գործածվել է մինչև 16-րդ դարը։ Պահպանվել են 3 մեծ ձեռագրեր և բազմաթիվ արձանագրություններ՝ քարի ու խեցեղենի վրա։ Մայա գրի բնույթը երկար ժամանակ մասնագետների վեճերի առարկա է եղել։ Խորհրդային լեզվաբան Ոու. Կնոռոզովը, շարունակելով Լ. դը Ռոնիի, Ս. Թոմասի ու Բ. Ուորֆի ուսումնասիրությունները, ապացուցել է, որ Մայա գիրը բաղկացած է եղել գաղափարագրերից և հնչյունագրերից, ինչպես նաև դետերմինատիվներից։
Նորիտ

Նորիտ, (նորվեգերեն՝, norit, Norge՝ Նորվեգիա), ներժայթուք ապար՝ կազմված օրթոռոմբային պիրոքսեն և հիմնային պլագիոկլազ, երբեմն՝ նաև ավգիտ, ձիթակն, հոռնբլենդ, բիոտիտ և ուղեկցող՝ մագնետիտ, իլմենիտ, ապատիտ, նռնաքար, կորունդ, շպինել միներալներից։
Կառուցվածքը բյուրեղային է, գույնը՝ սպիտակավուն կամ մուգ մոխրագույն (ըստ գլխավոր միներալի պարունակության)։ Տարածված է Սևանի օֆիոլիթային գոտիներում։ Հայաստանի Լոռու մարզում (Մարգահովիտ գյուղի մոտ) հանդիպում են գնդային գաբրոնորիտներ, որոնք պարունակում են նաև մոնոկլինային պիրոքսեն։ Օգտագործվում է շինարարության մեջ։
Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառ

Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառ (գերմ.՝ Frankfurter Buchmesse), աշխարհի ամենամեծ գրքի տոնավաճառը։ Այն ամեն տարի տեղի է ունենում հոկտեմբերի կեսերին գերմանական Մայնի Ֆրանկֆուրտ քաղաքում։ Հինգ օրում այդ միջոցառմանը մասնակցում են ավելի քան 7 հազար ցուցադրողներ աշխարհի մոտավորապես 100 երկրներից. փառատոնն ունենում է ավելի քան 286 հազար այցելու։ Տարբեր ժամանակներում Ֆրանկֆուրտի տոնավաճառի պատվավոր հյուրեն են եղել Ֆինլանդիան (2014), Թուրքիան (2008), Հնդկաստանը (2006), Ռուսաստանը (2003), Պորտուգալիան (1997), Ճապոնիան (1990)։


== Պատմություն ==
Աշխարհում գրքի ոչ մի փառատոն չունի այնպիսի հին պատմություն, ինչպիսինն է Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառի պատմությունը։ Առաջին անգամ այն տեղի է ունեցել 1473 թվականին և պարբերաբար իրականացվել է 1574 թվականից սկսած։ Ֆրանկֆուրտի գրքի տոնավաճառը ավանդաբար կապված է Յոհան Գուտենբերգի կողմից Ֆրանկֆուրտի մոտակայքում` Մայնցում, հիմնված գրքի տպագրության հետ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր Ֆրանկֆուրտը համարվում է Եվրոպայի գրքի տոնավաճառի մայրաքաղաքը։


== Հակասություններ ==
2007 թվականի տոնավաճառը քննադատության է արժանացել իսպանական ու գերմանական մամուլում։ Գերմանական Der Spiegel պարբերականն այն «սահմանափակ» է անվանել` իսպաներենով գրող մի շարք կատալոնացի գրողների գործեր ցուցահանդեսում չընդգրկելու քաղաքականության պատճառով։ Այս որոշումը տոնավաճառի կազմակերպիչներն ընդունել էին չնայած այն հանգամանքին, որ Իսպանիայի կառավարությունը ավելի քան 6 միլիոն եվրո էր փոխանցել տոնավաճառի ծախսերի համար։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
.tl

.tl Արևելյան Թիմորի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է։


== Արտաքին հղումներ ==
IANA .tl whois տեղեկություն
Յոդոֆորմ

Յոդոֆորմ յոդօրգանական միացություն է՝ CHI3 քիմիական բանաձևով։ Իրենից ներկայացնում է բաց դեղին, բյուրեղական, հեշտությամբ ցնդող միացություն, օժտված է սուր հոտով (հին քիմիայկան գրականությունում հոտը բնութագրվում էր որպես «հիվանդանոցային հոտ») և, ինչպես և քլորոֆորմը՝ քաղցրավուն համով։ Այն երբեմն օգտագործվում է որպես ախտահանիչ.


== Ստացում և հատկություններ ==
Յոդոֆորմը առաջին անգամ ստացվել է 1822 թ.-ին Ժորժ Սերուլասի կողմից և մոտավորապես միևնույն ժամանակ՝ լիովին անկախ՝ Ջոն Թոմաս Քուփերի կողմից. Այն ստացվում է հալոֆորմ ռեակցիայով՝ յոդի և նատրիումի հիդրօքսիդի փոխազդեցությամբ հետևյալ չորս դասի օրգանական միացությունների հետ (ա) մեթիլ կետոնների։ CH3COR, (բ) ացետալդեհիդի (CH3CHO), (գ) էթանոլի (CH3CH2OH), և (դ) որոշ երկրորդային սպիրտների (CH3CHROH, որտեղ R -ը ալկիլ կամ արիլ խումբ է)։

Յոդի և հիմքերի փոխազդեցությունը մեթիլ կետոնների հետ այնքան հուսալի է, որ "յոդոֆորմի տեստը" (դեղին նստվածքի առաջացումը) կիրառվում է մեթիլ կետոնների հայտնաբերման համար։ Այն նաև կիրառելի է երկրորդային սպիրտների (մեթիլ սպիրտների) նկատմամբ։
Որոշ ռեագենտներ (օր. ջրածնի յոդիդը) փոխարկում են յոդոֆորմին դիյոդոմեթանի. Հնարավոր է նաև փոխարկումը ածխածնի երկօքսիդի։ Յոդոֆորմը փոխազդում է արծաթի նիտրատի ջրային լուծույթի հետ՝ առաջացնելով ածխածնի մոնօքսիդ։ Փոշացված մետաղական արծաթի և յոդոֆորմի փոխազդեցությամ արդյունքում յոդոֆորմը վերականգնվում է՝ առաջացնելով ացետիլեն. Տաքացման ժամանակ յոդոֆորմը քայքայվում է՝ առաջացնելով երկատոմ յոդ, ջրածնի յոդիդ և ածխածին։


=== Բնության մեջ տարածվածություն ===
"Mycena arcangeliana" սնկերում պարունակվում է յոդոֆորմ, որի շնորհիվ դրանք ունեն բնութագրական հոտ։


== Կիրառություն ==
Միացությունը հազվադեպ կիրառվում է որպես ախտահանող միջոց։ Around the beginning of the 20րդ դարի սկզբերում յոդոֆորմը կիրառվում էր բժշկության մեջ որպես վերքերի բուժման և ախտահանման միջոց։ Ներկայումս այն դուրս է մղվել կիրառությունից առավել ուժեղ ախտահանիչներով. Այն ունի որոշակի թունավոր հատկություններ, մասնավորապես Ադոլֆ Հիտլերի մայրը՝ Կլարա Հիտլերը մահացել է յոդոֆորմային թունավորումից՝ որն առաջացել էր կրծքագեղձի քաղցկեղի բուժման ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Pocket Guide to Chemical Hazards 0343
MSDS at JT Baker
A Method for the Specific Conversion of Iodoform to Carbon Dioxide Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Article at 1911 Encyclopaedia Britannica
Preparation Archived 2010-11-21 at the Wayback Machine.
Ալեքսանդր Կոսովորոտով

Ալեքսանդր Իվանովիչ Կոսովորոտով (ռուս.՝ Александр Иванович Косоворотов, 1868 - 1912), ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, դրամատուրգ։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Կոսովորոտովը ծնվել է 1868 թվականին Վոյսկա Դոնի տարածքների Նիժնի Չիրսկոյ կայանում` բժիշկ Իվան Ֆեոդորովիչ Կոսովորոտովի ընտանիքում։ Մոր մահից հետո հոր հետ ապրել է Նովոչերկասկում, ավարտել տեղի գիմնազիան։ Դեռ մանկուց նկատելի էր նրա գեղանկարչական և երաժշտական տաղանդը, գրում էր երգեր, նկարում դիմանկարներ։
1893 թվականին Կոսովորոտովն ավարտել է Մոսկվայի կայսերական համալսարանի պատմության և բանասիրության ֆակուլտետը։ Ավարտելուց հետո ծառայել է Սանկտ Պետերբուրգի Լեյբգվարդիայի կազակյան գնդում։ Ծառայությունից հետո աշխատել է պետական մարմիններում, զբաղվելով գրական գործունեությամբ։
Որոշ ժամանակ աշխատակցել է «Նովոյե Վրեմյա» թերթին։ Այնտեղ հրատարակել է թատերական և քննադատական հոդվածներ։ 1901 թվականից Ալեքսանդր Իվանովիչն ապրել է Ֆրանսիայում, եղել փարիզյան «Նովոյե վրեմյա» թերթի թղթակից, սակայն հիվանդացել է տուբերկուլյոզով և հեռացել քաղաքից չհամաձայնեցնելով այն թերթի խմբագրության հետ։ Ճամփորդել է Իտալիայում, եղել Կորսիկայում, ապրել թշվառության մեջ, ֆինանսական օժանդակություն խնդրել խմբագիր, հրատարակիչ և դրամատուրգ Ալեքսեյ Սուվորինից։
1902 թվականին Կոսովորոտովը վերադարձաել է Ռուսաստան, ներգրավվել «Ռուս» թերթի կազմակերպման գործում, գրել հոդվածներ ռուս-ճապոնական պատերազմի մասին, աշխատել «Թատրոն», «Թատրոնի տեսություն», «Համաշխարհային գրականության բանբեր» հրատարակումներում։
Մահացել է (ինքնասպանություն է գործել) 1912 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի մոտակայքում գտնվող Լեսնոյ գյուղում։ Թաղված է Վոլկովսկու գերեզմանոցում։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Կոսովորոտովի առաջին պատմությունները տպագրվել են 1895 թվականին «Լույսի» թերթում, որտեղ նա հրապարակել է իր «Բաբելոնյան աշտարակաշինություն։ Մի գիմնազիայի պատմություն» ինքնակենսագրական վեպը։ Առանձին գրքով այս պատմությունը լույս է տեսել 1900 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում։ Նրա «Մոռացված դարպասը» պատմությունը գրող Ա. Վ. Ամֆիտեատրովն անվանել է Կոսովորոտովի լավագույն աշխատանք։
Գրողին ճանաչում են բերել «Գարնանային հոսք», «Իշխանուհի Զորենկա», «Սիրո երազանք» պիեսները, որոնք ներկայացվել են Ռուսաստանի թատրոններում մինչև 1920-ականների կեսերը։ Կոսովորոտովի համար իր լավագույն աշխատանքն էր «Կորֆինսկու հրաշքը» ողբերգությունը, որը ներկայացվել է Սանկտ Պետերբուրգում և Մոսկվայում։


== Գրականություն ==
Астапенко М. П., Астапенко Г. Д., Астапенко Е. М. Казачья доля — Дон, степь да воля. Ростов н/Д, 2014., 320 с.: ил. ISBN 978-5-87259-806-0.


== Արտաքին հղումներ ==
Косоротов Александр Иванович, драматург и прозаик
Աբու Դաբի

Աբու Դաբի (արաբ․՝ ابوظبي‎‎, «Եղջերուի հայրը»), Միացյալ Արաբական Էմիրությունների և Աբու Դաբիի Էմիրության մայրաքաղաքը։ Նավահանգիստ Պարսից ծոցի ափին։ Բնակչությունը՝ ▲1 483 000 մարդ (2020)։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1760 թվականին։ Մի գեղեցիկ լեգենդ կա ՄԱԷ-ի մայրաքաղաքի ստեղծման մասին։ Արաբ որսորդները օազիսներից մեկում եղջերուին հետապնդելիս հասնում են Պարսից ծոցի ափերը, որտեղ էլ եղջերուն ջուրն է նետվում և լողալով հասնում մի կղզու։ Որսորդները հետևում են եղջերվին, որն էլ նրանց հասցնում է քաղցրահամ աղբյուրի մոտ։ Որսորդներն, ի նշան երախտագիտության, չեն սպանում նրան։ Իսկ աղբյուրի մոտ հիմնված բնակավայրը կոչում են «Եղջերուի հայրը», ինչը արաբերեն հնչում է որպես Աբու Դաբի։


== Աշխարհագրություն ==
Պարսից ծոցի կղզիներից մեկում է՝ մայրցամաքից 4 կմ հեռավորության վրա։ Կղզին մայրցամաքին կապված է 2 ավտոմոբիլային կամուրջներով։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքում է Մինա Զաիդ նավահանգիստը և Միջազգային օդանավակայանը։
Հիմնական փոխադրամիջոցը տաքսին է։ Փողոցները լայն են, արդիական կառուցապատմամբ, երթևեկությունը եռագիծ է բոլոր կողմերից։ Որպես կանոն՝ հյուսիսից հարավ ձգվում են ճանապարհները, իսկ արևմուտքից արևելք՝ փողոցները։ Փողոցները բաժանված են կենտրոնից, բաժանման գիծը պատված է արմավենիներով։


== Սպորտ ==
2009 թվականից Յաս կղզու ճանապարհին ընդունվում է Ֆորմուլա 1-ի էտապներից մեկը՝ Աբու Դաբիի գրան-պրին։


== Ծանոթագրություններ ==
Մուտնայա (Էկերբակի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մուտնայա (այլ կիրառումներ)Մուտնայա (ռուս.՝ Мутная), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Էկերբակ գետի ձախ ափին՝ 5 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմ գետ, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Անուշ Թումանյան

Անուշ Հովհաննեսի Թումանյան (1898, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - 1927), հայ բանաստեղծուհի և գրող։ 
Բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի և Օլգա Թումանյանի դուստրը։


== Կենսագրություն ==
Անուշ Թումանյանը ծնվել է 1898 թվականին Թիֆլիսում։ Սովորել է Թիֆլիսի Գայանյան օրիորդաց դպրոցում։ Սիրել է դաշնամուր նվագել և ընթերցանությամբ զբաղվել։ Գրել է ոտանավորներ և քառյակներ։ Գրել է նաև երկու պատմվածք՝ նվիրված իր հռչակավոր հորը՝ Հովհաննես Թումանյանին։ Անուշը Հովհաննես Թումանյանի տասը զավակներից ամենից ռոմանտիկն ու երազկոտն էր։ Նա ապրել է մի կարճ և ներքին հակասություններով պայմանավորված կյանք։
Անուշ Թումանյանը մահացել է 1927 թվականին։


== Պատկերասրահ ==


== Աղբյուրներ ==
Հովհաննես Թումանյանի զավակները
Հովհաննես Թումանյանի զավակները Archived 2017-11-14 at the Wayback Machine.
Ումբրա

Ումբրա, բնական դարչնագույն պիգմենտ։ Առաջանում է մանգան պարունակող երկաթահանքերի հողմահարումից։ Քիմիական կազմությամբ մոտ է օքրային, որից տարբերվում է մանգանի բարձր պարունակությամբ։ Օգտագործվում է յուղաներկերի, պոլիգրաֆիական, սիլիկատային և այլ ներկերի պատրաստման համար։
Քիմիական բանձևը՝ 
  
    
      
        F
        
          e
          
            2
          
        
        
          O
          
            3
          
        
        +
        M
        n
        
          O
          
            2
          
        
        +
        n
        
          H
          
            2
          
        
        O
        +
        S
        i
        
          O
          
            2
          
        
        +
        A
        
          l
          
            2
          
        
        
          O
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle Fe_{2}O_{3}+MnO_{2}+nH_{2}O+SiO_{2}+Al_{2}O_{3}}
Ուլդեկոնա

Ուլդեկոնա (իսպ.՝ Ulldecona), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տառագոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մոնտսիա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 126,9 կմ²։ Բնակչությունը՝ 7335 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։
Քաղաքն իր կարգավիճակը ձեռք է բերել 1273 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Información general Archived 2008-03-17 at the Wayback Machine.
Datos estadísticos
Ayuntamiento de Ulldecona
Turismo de Ulldecona Archived 2014-12-29 at the Wayback Machine.
Centro de Estudios de Ulldecona Archived 2007-11-16 at the Wayback Machine.
Բյուիրոնֆոս

Բյուիրոնֆոս  (ֆր.՝ Buironfosse), Ֆրանսիայում գտնվող համայնք, մտնում է Պիկարդիա երկրամասի կազմի մեջ։ Համայնքի գավառն է համարվում Էնա։ Մտնում է Վերվեն համայքնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանն է համարվում Վերվենը։
Համայքնի INSEE ծածկագիրն է 02135։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 1189 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին 734 մարդկանցից (15—64 տարեկան) 507-ը եղել են առավել ակտիվ տնտեսվարողներ, 227-ը եղել են համեմատաբար ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 69,1 %, 1999 թվականին եղել է 62,1 %)։ 507 ակտիվ քաղաքացիներից 410-ը աշխատել են տարբեր ձեռնարկություններում (242 տղամարդ և 182 կին), անաշխատունակների թիվը կազմել է 97 մարդ (48 տղամարդ և 41 կին)։ 227 ոչ ակտիվ մարդկանցից 41-ը եղել են կամ աշակերտ կամ էլ ուսանող, 76-ը եղել են թոշակառու, 110-ը եղել են ոչ ակտիվ այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Աղբյուրներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Բյուիրոնֆոս (ֆր.)


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնստանտին Լեպյոխին

Կոնստանտին Լեպյոխին (ռուս.՝ Константин Лепёхин, հոկտեմբերի 2, 1975(1975-10-02), Kozlovka, Բուտուրլինովսկի շրջան, Վորոնեժի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս ֆուտբոլիստ, պաշտպան և կիսապաշտպան, մարզիչ։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային ===
Կոնստանտին Լեպյոխինը Մայկոպի մարզադպրոցի սան է։ Առաջին մարզիչ՝ Ս. Ս․ Մանաշիրով ։ Գործունեությունը սկսել է 1993 թվականին Մայկոպի «Դրուժբա» ակումբում։ 1996 թվականին առաջին շրջանից հետո տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգի «Զենիթ»՝ գոլ խփելով ակումբի առաջին իսկ խաղում։ «Զենիթ» տեղափոխվելուց հետո Պետրժելայի տնօրենը հրաժարվել է Լեպեխինի ծառայություններից, իսկ սկսել է բանակցություններ վարել Նովոռոսիյսկի «Չեռնոմորեց» ակումբի հետ, սակայն հետո հայտնվել է «Դինամոյում»։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո ակումբը փլուզվել է, և Լեպյոխինը տեղափոխվել է Կրասնոդարի «Կուբան», սակայն վնասվածքի պատճառով միայն մեկ խաղ է անցկացրեցլ Ռուսաստանի գավաթի խաղարկությունում և 7 խաղ ակումբի երկրորդ կազմում։
2005 թվականին ծնկի քրոնիկ վնասվածքի պատճառով ավարտել է գործունեությունը։


=== Հավաքականում ===
Հանդես է եկել Ռուսաստանի պատանեկան հավաքականում։ 1995 թվականի հոկտեմբերի 10-ին մեկ հանդիպում է անցկացրել Հունաստանի հավաքականի հետ։ Մասնակցել է 1995 թվականին Կատարում կայանալիք աշխարհի երիտասարդական առաջնությանը։


=== Մաչրզչական ===
2006 թվականին աշխատել է որպես սելեկցիոներ Մոլդովական «Զիմբրուում» ։ 2009 թվականին Սոֆերբի Եշուգովի հետ համատեղ դարձել է Մայկոպի «Դրուժբա» ակումբի մարզիչ։ 2012 թվականից «Ռուս» ֆուտբոլային ակումբի երիտասարդական կազմի մարզիչի օգնականն է։
Աշխատել է Բրյանսկի «Դինամո» ակումբում, որպես ղեկավար։
2018 թվականից կրկին Սոֆերբիա Եշուգովի օգնականը Մայկոպի «Դրուժբա» ակումբում։


== Ձեռքբերումներ ==
Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր - 2001
Ռուսաստանի գավաթի դափնեկիր - 1998/99
Ռուսաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 2001/02


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆուտբոլիստի էջը «Ռուսաստանի ֆուտբոլի հավաքականի» կայքում
Ֆուտբոլիստի էջը FootballFacts.ru կայքում
Վիճակագրությունը zenit-history.ru կայքում
Մարաշ (Կիսկիմի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարաշ (այլ կիրառումներ)Մարաշ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Կիսկիմ գյուղաքաղաքից 4-5 կմ հյուսիս, Ճորոխի ձախ ափին։
Գյուղը նշանավոր էր իր հնություններով։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Դղյակ

Դղյակ, ֆեոդալի ամրացված բնակարան։ Ստեղծվել է ֆեոդալական հասարակարգի ինքնապարփակ կացութաձնի, ռազմական բախումների և ժողովրդի ընդվգումների պայմաններում։ VI-VIII դարերում կառույցներ են մի քանի շարք ուղղանկյուն պարիսպներով պատած միջինասիական կավակերտ քյոշկերը։ IX-XIդարերում Արևմտյան եվրոպայում ֆեոդալները բնակվել են աշտարակաձև դոնժոններում, որոնք աստիճանաբար կատարելագործվել են, շրջապատվել պարիսպներով ու բազմապիսի շինություններով։ XII-XIII դարերում դոնժոնավոր, արլ․ տիպի ոչ-մեծ դղյակներ են կառուցվել Ապշերոնյաև թերակղզում։ XI—XII դդ․ արեմտաեվրոպական դղյակները խրամատներով, ամբարտակներով, աշտարակավոր պարիսպներով, ամրակուռ դարպասով, շարժական կամուրջով, դահլիճով, սենյակներով, բանտով, մատուռով ն այլ շինություններով համակառույցներ են եղել, որոնց ճարտարապետությունն աչքի է ընկել դարաշրջանի և ազգային հատկանիշների բազմազանությամբ։ XV-XVI դարերում այդ դղյակները դադարել են պաշտպանական դեր խաղալուց։ Կառուցվածքով ու տեղադրությամբ խիստ բազմազան հայկական դղյակները շինելիս հաշվի են առնվել նախաուրարտական ժամանակներից եկող ավանդույթները, ուստի ընտրվել են բնական ամրություններ ունեցող և շրջապատի վրա իշխող հրվանդաններ, բարձունքներ ու քարափներ, երբեմն էլ ճանապարհներից չնկատվող, անառիկ տեղանք։ Դրանց քարակերտ, ամրափակ շինությունները ուշագրավ տեղ են գրավել միջնադարյան բնակելի ամրոցների ու բերդերի համակառույցներում (Ամբերդ, Մաղասբերդ)։ Ճարտարապետական և ռազմական, առումով կատարյալ շինություևևեր են եղել դոնժոնավոր դղյակները (Տիգրիս, Գուսանագյուղ, Կիլիկիայի Կումկալե)։ XI-XIV դարերում Կիլիկիայի հայկական դղյակներն ու ամրոցները իրարից հեռու են եղել տեսանելիության սահմաններում։ Ամրությունների մեջ կիրառվել են դեպի վեր նեղացող կլոր աշտարակների (հազվադեպ ուղղանկյունների) և պարիսպների կառուցվածքն ու դասավորությունը տեղանքին համապատասխանեցնելու մայր երկրի ավանդույթները։ Ոսկեզօծ, նկարազարդ սենյակներով աշտարակաձև դղյակ Սիսում, Լևոնկլայում և Ամուտա բերդում տեղավորված է եղել նվազ վտանգավոր մասում, իսկ Լամբրոն, Այաս և Կոռիկոս բերդերում՝ ամենախոցելի տեղում։ Կիլիկիայի և Եդեսիայի դղյակների կառուցողական սկզբունքները խոր ազդեցություն են թողել խաչակիրների XII-XIII դարերում արևելամիջերկրածովյան դղյակների ու դրանց միջոցով Արևմտյան Եվրոպայի (Կարկասսոն, Էգմորտ) ամրաշինության վրա։ Մելիքյան ժամանակաշրջանի (XVII-XIX դարերում) դղյակներից՝ ամարաթներից, ուշագրավ են եղել Սյունիքում և Արցախում կառուցվածները։
Ժողովածու (3668)

Ժողովածու (3668), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3668 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 13,5 x 8 սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 159 թերթից։ Գրված է միասյուն,  բոլորագրով։


== Բովանդակություն ==
Տոնացոյց
Վասն տնօրինական տեղեաց
Պատճեն Հայոց տոմարին
Տաղք (Գր․ Աղթամարցի, Առ․ Բաղիշեցի, Խաչ․ Կեչառեցի)


== Ծանոթագրություններ ==
Հռոմեական դպրոց

Հռոմեական դպրոց, 16-17-րդ դարերին Հռոմում ձևավորված երաժշտական ստեղծագործական ուղղությունների անվանում։ Վոկալ բազմաձայն արվեստում՝ ստեղծագործական դպրոց, ձևավորվել է 16-րդ դարի երկրորդրդ կեսին, Ջիովանի Պիերլուիջինի Պալեստրինայի գլխավորությամբ։ Հետևորդներից էին՝ Ջիովանի Մարիա Նանինոն, Ջիովանի Բերնանդինո Նանինոն, Ֆելիսե Աներիոն, Զիվոանի Ֆրանչեսկո Աներիոն, Անտոնիո Սիֆրան։ Հռոմեական դպրոցին բնորոշ էր հոգևոր Ժանրերի գերակշռումը։ Երաժշտական այլ ուղղությունների հետ, հռոմեական դպրոցը նախապատրաստել է պոլիֆոնիայից հարմոնիային անցումը։ Հետագայում այն դառնալով եկեղեցական ակապելլա երաժշտության ակադեմիական ուղղություն՝ կորցրել է նշանակությունը։2. Օպերայում՝ իտալիական օպերային արվեստի առաջին դպրոցներից (17-րդ դարի 20-ից 30-ական թվականներ)։ Նրանում նկատելի էր երկու ճյուղ՝ բարոկկո ոճին մոտեցող և բարոյախոսական-կոմիկական։ Դպրոցի խոշորագույն ներկայացուցիչն է Ստեֆանո Լանդին։ 17-րդ դարի վերջին Հռոմում ձևավորվել է նաև ջութակի իտալիական դասական դպրոցը (Կորեսի)։