Ուղեծրային արագություն

Ուղեծրային արագություն, համակարգի բարիկենտրոնի նկատմամբ մարմնի (մոլորակ, բնական կամ արհեստական արբանյակ, բազմակի աստղ) պտտման արագությունն է, որպես կանոն ավելի մեծ զանգվածով մարմնի շուրջ։


== Սահմանում ==
Բևեռային կոորդինատներում ուղեծրային արագության հավասարումը (
  
    
      
        v
        
      
    
    {\displaystyle v\,}
  ) կեպլերյան շարժման ժամանակ կոնական հատույթով (էլիպսով, պարաբոլով կամ հիպերբոլով) ունի հետևյալ տեսքը՝

  
    
      
        
          
            
              
                μ
                p
              
            
            (
            1
            +
            2
            ε
            cos
            ⁡
            θ
            +
            
              ε
              
                2
              
            
            )
          
        
      
    
    {\displaystyle {\sqrt {{\frac {\mu }{p}}(1+2\varepsilon \cos \theta +\varepsilon ^{2})}}}
  որտեղ։

  
    
      
        μ
        
      
    
    {\displaystyle \mu \,}
   - ձգողական պարամետր, որը հավասար է G(M+m) ընդհանուր երկու մարմինների խնդրի մեջ, կամ GM - մասնակիի մեջ, որտեղ՝ G - ձգողական հաստատունն է, M - կենտրոնական մարմնի զանգվածը, m - պտտվող մարմնի զանգվածը,

  
    
      
        p
      
    
    {\displaystyle p}
   - Կոնական հատույթի կիզակետային պարամետրը

  
    
      
        ε
      
    
    {\displaystyle \varepsilon }
   - էքսցենտրիսիտետը (
  
    
      
        0
        <
        ε
        <
        1
      
    
    {\displaystyle 0<\varepsilon <1}
   էլիպսի համար, 
  
    
      
        ε
        =
        1
      
    
    {\displaystyle \varepsilon =1}
   պարաբոլի համար, 
  
    
      
        1
        <
        ε
      
    
    {\displaystyle 1<\varepsilon }
   հիպերբոլի համար)

  
    
      
        θ
      
    
    {\displaystyle \theta }
   - իրական անոմալիան, անկյունը կիզակետում գտնվող կենտրոնից ուղղված դեպի իրեն ամենամոտ ուղեծրի կետը ուղղության և պտտվող մարմնի շառավիղ-վեկտորի միջևՈւղեծրային արագությունը կարող է հաշվարկվել նաև հետևյալ հավասարումներով՝

ընդհանուր դեպքում՝ 
  
    
      
        v
        =
        
          
            2
            
              (
              
                
                  
                    μ
                    
                      r
                    
                  
                
                +
                
                  ϵ
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle v={\sqrt {2\left({\mu  \over {r}}+{\epsilon }\right)}}}
  
էլիպտիկ ուղեծրի համար՝ 
  
    
      
        v
        =
        
          
            μ
            
              (
              
                
                  
                    2
                    
                      r
                    
                  
                
                −
                
                  
                    1
                    
                      a
                    
                  
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle v={\sqrt {\mu \left({2 \over {r}}-{1 \over {a}}\right)}}}
  
պարաբոլիկ հետագիծ՝ 
  
    
      
        v
        =
        
          
            μ
            
              (
              
                
                  2
                  
                    r
                  
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle v={\sqrt {\mu \left({2 \over {r}}\right)}}}
  
հիպերբոլիկ հետագիծ՝ 
  
    
      
        v
        =
        
          
            μ
            
              (
              
                
                  
                    2
                    
                      r
                    
                  
                
                +
                
                  
                    1
                    
                      a
                    
                  
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle v={\sqrt {\mu \left({2 \over {r}}+{1 \over {a}}\right)}}}
  որտեղ՝

  
    
      
        μ
        
      
    
    {\displaystyle \mu \,}
   - ձգողական պարամետր

  
    
      
        r
        
      
    
    {\displaystyle r\,}
   - պտտվող մարմնի և կենտրոնական մարմնի միջև հեռավորություն

  
    
      
        ϵ
        
      
    
    {\displaystyle \epsilon \,}
   - տեսակարար ուղեծրային էներգիա

  
    
      
        a
        
        
      
    
    {\displaystyle a\,\!}
   - մեծ կիսաառանցքի երկարությունԸնդ որում

էլիպտիկ արագությունները 
  
    
      
        
          v
          
            e
          
        
        <
        
          
            μ
            
              (
              
                
                  2
                  
                    r
                  
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle v_{e}<{\sqrt {\mu \left({2 \over {r}}\right)}}}
   համապատասխանում են էլիպտիկ հետագծով շարժմանը
էլիպտիկ արագության մասնավոր դեպք է հանդիսանում շրջանաձև, կամ առաջին տիեզերական արագությունը
պարաբոլիկ արագությունը 
  
    
      
        
          v
          
            p
          
        
        =
        
          
            μ
            
              (
              
                
                  2
                  
                    r
                  
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle v_{p}={\sqrt {\mu \left({2 \over {r}}\right)}}}
   համապատասխանում է պարաբոլիկ հետագծով շարժմանը և նույնպես կոչվում է երկրորդ տիեզերական արագություն
հիպերբոլիկ արագությունը 
  
    
      
        
          v
          
            g
          
        
        >
        
          
            μ
            
              (
              
                
                  2
                  
                    r
                  
                
              
              )
            
          
        
      
    
    {\displaystyle v_{g}>{\sqrt {\mu \left({2 \over {r}}\right)}}}
   համապատասխանում ե հիպերբոլիկ հետագծով շարժմանը


== Երկրի ուղեծրեր ==


== Ծանոթագրություններ ==