Պետրոզավոդսկ

Պետրոզավոդսկ (ռուս.՝ Петрозаводск, կարել.՝ Petroskoin linnupiiri, ֆիններեն՝ Petroskoin kaupunkipiiri), հանրապետական նշանակության քաղաք Ռուսաստանի Հյուսիսարևմտյան դաշնային օկրուգում, Օնեգա լճի ափին (լճափով ձգվում է 27 կիլոմետր)։ Կարելիայի Հանրապետության մայրաքաղաքն է , Պետրոզավոդսկի քաղաքային շրջանի վարչական կենտրոնը։ 2015 թվականի ապրիլի 6-ին բնակավայրին շնորհվել է «Մարտական փառքի քաղաք» պատվավոր կոչումը։
Ծովի մակերևույթից բարձրությունը 50-60 մետր է։ Զբաղեցնում է 113,26 կմ² տարածք : Բնակչության թվաքանակը 2019 թվականի տվյալներով եղել է 280.170: Բնակիչների մեծ մասը ռուսներ են, կարելներ, ֆիններ։ Ազգային փոքրամասնություններից են բելառուսները, ուկրաինացիները, վեպսերը։
Բնակավայրի ռուսական նախկին անվանումներն են Շույսկի Զավոդ (1703–1704) և Պետրովսկայա Սլոբոդա (1704–1777): Շվեդական հին անվանումը եղել է Օնեգաբորգ, որը նշված է հոլանդացի քարտեզագիր Աբրահամ Օրտելիուսի՝ 1592 թվականին կազմած քարտեզում։


== Պատմություն ==

Հնագիտական գտածոները վկայում են, որ Պետրոզավոդսկի ներկայիս տարածքում բնակավայր է եղել դեռևս յոթ հազար տարի առաջ։ Միջին դարերում Օնեգա լճի ափերին գոյություն են ունեցել մի քանի գյուղ։ 16-րդ դարի սկզբներին հիշատակվել է Սոլոմեննոյե շրջանը, որը ներառել է ներկայիս քաղաքի տարածքը։ Հոլանդացի քարտեզագիր Աբրահամ Օրտելիուսի՝ 1592 թվականին կազմած քարտեզում նշված է Օնեգաբորգ բնակավայրը։
1703 թվականին իշխան Մենշիկովը Պետրոս Մեծի հանձնարարությամբ հիմնադրել է Պետրովսկայա Սլոբոդա բնակավայրը՝ այնտեղ բալթիական նավատորմի համար թնդանոթների ու խարիսխների արտադրություն կազմակերպելու նպատակով (Հյուսիսային մեծ պատերազմի ժամանակներն էին)։ Սկզբում գործարանն անվանվել է Շույսկի Զավոդ, մեկ տասնամյակ անց վերանվանվել Պետրովսկի Զավոդ՝ Պետրոս Մեծի պատվին։ Դրանից էլ առաջացել է քաղաքի Պետրոզավոդսկ անվանումը։


== Տնտեսություն ==
Մերօրյա Պետրոզավոդսկում զարգացած են մեքենաշինությունը, մետաղների, փայտանյութի, քարերի մշակությունը, թեթև, սննդի և պոլիգրաֆիական արտադրությունը։ Հիմնական արտադրատեսակներն են ատոմային էլեկտրակայանների ռեակտորների սարվածքները, օգտագործված միջուկային վառելիքի թափոնների պահպանման ու տեղափոխման համար գերամուր թուջե տարաները, քիմիական ու նավթագազային ձեռնարկությունների սարքավորումներ, փայտամշակման և քարամշակման հաստոցները, մարզական գույքը, կարի ու տրիկոտաժե արտադրանքը, կոշկեղենը, երշիկեղենը։ Քաղաքն անհրաժեշտ էլեկտրաէներգիայի 85 տոկոսն ստանում է իր տարածքում գործող ջերմաէլեկտրակայանից։


== Կլիմա ==


== Քույր քաղաքներ ==

Պետրոզավոդսկը բարեկամական սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ
 Ֆինլանդիա, Վարկաուս
 Գերմանիա, Նոյբրանդենբուրգ
 Ֆրանսիա, Լա Ռոշել
 Շվեդիա, Ումեո
 ԱՄՆ, Դուլութ
 Գերմանիա, Տյուբինգեն
 Նորվեգիա, Մու ի Ռանա
 Ֆինլանդիա, Յոենսուու
 Ռուսաստան, Սանկտ Պետերբուրգի Կիրովյան շրջան
 Ռուսաստան, Սուրգութ
 Բելառուս, Բրեստ
 Ռուսաստան, Յարոսլավլ
 Էստոնիա, Նարվա
 Ղրիմ, Թեոդոսիա
 Ռուսաստան, Վիբորգ
 Հայաստան, Վաղարշապատ
 Ռուսաստան, Նովգորոդ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Պետրոզավոդսկի մանկավարժական քոլեջ
Պետրոզավոդսկի արդյունաբերական քոլեջ
Պետրոզավոդսկի Ա. Կ. Գլազունովի անվան պետական կոնսերվատորիա
Պետրոզավոդսկի հոգևոր ուսումնարան
Պետրոզավոդսկի բազային բժշկական քոլեջ
Քույր քաղաքների ծառուղի (Պետրոզավոդսկ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Петрозаводск»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Петрозаводск: Указ. лит. / Гос. публ. б-ка; Сост. Е. И. Такала. — Петрозаводск: Б. и., 1980. — 90 с.: ил.
Петрозаводск: Библиографический список литературы. — Национальная библиотека Республики Карелия, 2003. — 164 с.Archived 2016-02-07 at the Wayback Machine.
Мулло И. М., Рыбак Е. Д. Петрозаводск: Спутник туриста. — Петрозаводск: «Карелия», 1979—182 с.: ил.
Кондратьев Ф. Г., Верхоглядов В. Н. Петрозаводск. — 2-е изд., испр. и доп. — Петрозаводск: «Карелия», 1984. — 182 с.: ил. — (Города и районы Карелии)
Мулло И. М. Петровская слобода / Художник И. Г. Карт.. — Петрозаводск: Карелия, 1981. — 80 с. — 20 000 экз. (обл.)
Поспелов Е. М. Географические названия мира. Топонимический словарь / Отв. ред. Р. А. Агеева. — 2-е изд., стереотип. — М.: Русские словари; Астрель; АСТ, 2002. — 512 с. — 3000 экз. — ISBN 5-17-001389-2
Рудаков В. Е. Петрозаводск (По поводу двухсотлетия со дня его основания) // Исторический вестник. 1903. Т. 93. С. 600—631.
Сорокина Т. В., Генделев Д. З. Соборы Петрозаводска / Нац. арх. РК; Оформ. Н. В. Куспак. — Петрозаводск, 1999. — 32 с.: ил.


== Արտաքին հղումներ ==
Պետրոզավոդսկի պաշտոնական կայքէջը Archived 2007-10-09 at the Wayback Machine. (անգլերեն)
Պետրոզավոդսկի պաշտոնական կայքէջը Archived 2020-10-12 at the Wayback Machine. (ռուսերեն)
Պետրոզավոդսկի ոչ պաշտոնական կայքէջը (ռուսերեն)
Official website of the Board of Culture of Petrozavodsky Urban Okrug (ռուսերեն)
Kizhi Museum