armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ուրտա

Ուրտա, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բյուրգերություն

Բյուրգերություն (գերմ․ Burger — քաղաքացի), լայն առումով՝ արևմտաեվրոպական միջնադարյան քաղաքի բոլոր այն բնակիչները, որոնց վրա տարածվել է քաղաքային իրավունքը։ Նեղ իմաստով՝ Արևմտյան Եվրոպայի միջնադարյան քաղաքի բնակչության միջին խավը (հիմնականում արհեստավորները և մանր ու միջին առևտրականները), ի տարբերություն վերնախավի՝ պատրիկության, և ստորին խավի՝ պլեբեյության։ Ձևավորվել է քաղաքի և ֆեոդալ-սենիորի միջև մղված պայքարի ընթացքում (XI-XIII դարեր)։ Բյուրգերները ծագել են կախյալ գյուղացիներից և գյուղական արհեստավորներից, որոնք վերաբնակվել էին կամ փախել քաղաք։ Գործուն մասնակցություն է ունեցել ֆեոդալների դեմ մղվող պայքարում, նպաստել ապրանքա-դրամական հարաբերությունների զարգացմանը։ Բյուրգերությունը երկարատև պայքար է մղել պատրիկության դեմ և հաղթել շատ քաղաքներում։ Բյուրգերությունը ստեղծել է միջնադարյան քաղաքային մշակույթը, որը և նախապատրաստել է Վերածնության ժամանակաշրջանի հումանիստական շարժումը։ XVI —XVIII դարեր։ Բյուրգերության այն խավը, որն անցեյ էր արտադրության կապիտալիստական ձևերին, կազմել է բուրժուազիայի հիմնական բաղկացուցիչ մասը։
Պերվոմայսկոե (գյուղ, Վոլոդարսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊերվոմայսկոեՊերվոմայսկոե (ուկրաիներեն՝ Первомайське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլոդարսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Պերվոմայսկոե գյուղում բնակվում էր 133 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարինյակ (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)

Մարինյակ (ֆր.՝ Marignac ) համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Պոնս կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սենտ շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17220։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 398 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Մարինյակ (ֆր.)
Վարդի ձեթ

Վարդի ձեթ, վարդի ծաղկաթերթերից ստացվող, վարդաբույրով, մածուցիկ, դեղնավուն հեղուկ։ Խտությունը՝ 848—861 կգ։ Բազմաթիվ օրգանական նյութերի խառնուրդ է․ պարունակում է ֆոսֆորի մեծ քանայություն, տերպենային սպիրտներ՝ ցիտրոնելլոլ, ներոլ, գերանիոլ, լինալոոլ և նրանց եթերները, ալիֆատիկ ալդեհիդներ են։ Ջրում չի լուծվում։
Օգտագործնվում է հիմնականում բարձրորակ օծանելիք պատրաստելու համար։
Աստրալ մարմին

Աստրալ մարմին (Աստղային մարմին), հասկացություն օկուլտականության, էզոթերիզմի և գիտակցված երազատեսության պրակտիկայի մեջ, որը երբեմն բնութագրվում է որպես նուրբ  մարմին, որը աստրալ ճանապարհորդության ժամանակ դառնում է միջանկյալ՝  հոգու և ֆիզիկական մարմնի միջև։ Հասկացությունը  բխում է Պլատոնական փիլիսոփայությունից և մոլորակային ոլորտի աշխարհից (մոլորակ հասկացությունը աստղագիտության և աստղագուշակության մեջ տարրբերվում է իր իմաստով)։ Տասնիններորդ դարում տերմինը սկսվել է օգտագոործվել թեոսոֆիստների և ռոզենքրեյզերների կողմից։
Համաձայն Մաքս Հենդելի և  ռոզենքրեյզերների ուսմունքների, աստրալ մարմինը բաղկացած է ցանկություններից, որից մարդիկ արդեն ձևավորում են զգացումներ և զգացմունքներ։ Այն դիտվում է հոգևոր տեսողությամբ, ձևի նման ամպի տեսքով, որը 16-ից մինչ 20 դյույմ ձգվում է ֆիզիկական մարմնի սահմաններից դուրս։ Այն ունի պտտվող չակրաների մի շարք։ Ցանկացողի մարմինը առաջացնում է գույներ, որոնք տարբերվում են յուրաքանչյուր մարդու մեջ, կախված նրա բնավորությունից և տրամադրությունից։
Աստրիալ մարմնի  գաղափարը աշխարհի կրոնական վարդապետությունների գաղափարներում  հիշատակվում է հետագա կյանքի մասին տեղեկություններում, որում հոգու ճանապարհորդությունը կամ «համբարձումը» նկարագրվում են այնպիսի արտահայտություններով, ինչպիսիք են ՝ էքստատիկ, միստիկական կամ մարմնից դուրս փորձառություն, որով հոգևոր ճանապարհորդը թողնում է ֆիզիկական մարմինը և ճանապարհորդում  նուրբ մարմնով (երազների մարմնով կամ աստղային մարմնով)  դեպի «ավելի բարձր» ոլորտներ։
Երբեմն ասվում է, որ  աստրալ մարմինը տեսողական ընկալվում է որպես  գույնզգույն աուրա։ Այս տերմինը լայնորեն օգտագործվում է աստրալ կամ մարմնից  դուրս պրակտիկայի նկարագրման ժամանակ կամ օրինակ Հյուարդա Կարինգտոնի  և Սիլվանա Մալդունաի «Աստրալ մարմնի  պրոեկցիա (նախաագծում)» գրքում։ Ինչպես նաև այս տերմինը օգտագործվել է Ելենա Բլավատսկայի կողմից։ Այլ հեղինակներ նման փորձերն անվանում են «եթերային», իսկ խորհրդանշական երազները, արխետիպերը, հիշողությունները, հոգևոր էությունը և տեսիլքները անվանում են «աստղային» փորձ։


== Տես նաև ==
Գիտակցված երազատեսություն
Աստրալ պլան
Եթերային մարմին
Մտավոր պլան
Վիկկա
Նուրբ մատերիա


== Գրականություն ==
Քերոլ, Ռոբերտ Թոդ, [1], ISBN 5-8459-0830-2, ISBN 0-471-27242-6։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Աստրալ մարմին» հասկացությանը առնչվող գրքեր
Դանիել Պաչեկո

Դանիել Պաչեկո Լոբատո (իսպ.՝ Daniel Pacheco Lobato, հունվարի 5, 1991(1991-01-05), Մալագա և Pizarra, Պիսառա), իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Խետաֆե» ակումբի հարձակվող։


== Գործունեություն ==
«Բարսելոնայի» սան է, խաղացել է ակումբի մանկական և երիտասարդական մի քանի թիմերում՝ հարձակվողի և հարձակվող կիսապաշտպանի դիրքերում։ Նա տարբերվում էր  դրիբլինգի և տուգանային հարվածների հմուտ կատարմամբ։ Գոլային պահերի լավ իրականացման համար ստացել է «Մարդասպան» մականունը։ 2007 թվականի ամռանը Պաչեկոն տեղափոխվեց «Լիվերպուլ»։ 2008 թվականի փետրվարից Պաչեկոն սկսեց հանդես գալ ակումբի պահեստային կազմում։ 2009 թվականի ամռանը նա ակումբի հետ երկարաձգեց իր պայմանագիրը մինչեւ 2012 թվական։
2009 թվականի դեկտեմբերին Չեմպիոնների լիգայի Ֆիորենտինայի դեմ հանդիպման ժամանակ դուրս եկավ փոխարինման։ Դեկտեմբերի 26-ին առաջին անգամ հանդես է եկել առաջնությունում՝ 10 րոպե խաղալով «Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս» ակումբի դեմ խաղում։ Հարցազրույցում Պաչեկոն ասաց, որ իր համար Էնֆիլդում խաղալը դարձավ Սուրբ ծննդյան լավագույն նվերը, որի մասին նա կարող էր միայն երազել։
2010 թվականի փետրվարի 18-ին Դանիելը Եվրոպայի Լիգայում 20 րոպե խաղաց ռումինական Ունիրի ակումբի դեմ խաղում։ Այդ խաղում գոլային փոխանցում կատարեց Դավիթ Ն’Գոգին՝ Դանիել Պաչեկոյին դարձնելով հաղթական գոլի հեղինակ («Լիվերպուլ» հաղթեց 1:0)։


== Ձեռքբերումներ ==
Մինչև 19 տարեկանների Եվրոպայի առաջնության արծաթե մրցանակակիր
Մինչև 19 տարեկանների Եվրոպայի առաջնության լավագույն ռմբարկու (4 գոլ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Профиль и новости об игроке на LiverBird.ru (ռուս.)
Профиль игрока на LiverpoolFC.ru Archived 2009-01-16 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Профиль игрока на официальном сайте «Ливерпуля» (անգլ.)
Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
Ֆուտբոլիստի էջը soccerway.com կայքում(անգլ.)
Հնէաբուսաբանություն

Հնէաբուսաբանություն, հնաբուuաբանություն, պալեոբոտանիկա, պալեոֆիտոլոգիա, ուսումնասիրում է բրածո բույսերի մորֆոլոգիան, անատոմիան, ֆիլոգենիան և սիստեմատիկան՝ ըստ ապարներում պահպանված բուսական մնացորդների և դրոշմների։ Հնէաբուսաբանությունը հնարավորություն է ընձեռում վերականգնել անցյալ երկրաբանական ժամանակաշրջանների բուսական աշխարհի պատմությունը և, հենց դրանով, ըմբռնել ժամանակակից բույսերի ծագումը։ Հնէաբուսաբանությունը հնէաբանության մի մասն է և կարևոր նշանակություն ունի մայրցամաքային, հատկապես ածխաբեր, նստվածքների շերտագրության մշակման համար, քանի որ բույսերի մնացորդների հետազոտության տվյալների հիման վրա որոշվում է շերտերի հասակը և կատարվում նրանց համադրումը տարբեր շրջաններում։ Հնէաբուսաբանական ուսումնասիրությունների արդյունքները կիրառվում են նաև հնէակլիմայական և հնէաաշխարհագրական վերականգնումների ժամանակ։ Հնէաբուսաբանության բաժանումը մի շարք ուղղությունների (մորֆոլոգիական հնէաբուսաբանություն, սիստեմատիկ հնէաբուսաբանություն, ֆլորիստիկ հնէաբուսաբանություն, հնէաէկոլոգիա) պայմանավորված է ուսումնասիրվող բուսական մնացորդների պատկանելությամբ այս կամ այն օրգանին (տերևներ, պտուղներ ու սերմեր, բնափայտեր, բեղմնիկներ ու ծաղկափոշիներ) և բրածո վիճակում նրանց պահպանման ձևով (ֆիտոլեյմներ, քարացուկներ, դրոշմներ)։ Բրածո ջրիմուռների պլանկտոն ձևերի հետազոտությունը գնալով ձեռք է բերում ավելի մեծ շերտագրական արժեք։ Օրգանական աշխարհի զարգացման վաղ փուլերի ըմբռնման համար խիստ կարևոր է հնագույն ջրիմուռների և մանրէների ուսումնասիրությունը։
Սաղտուն

Սաղտուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խուլփի գավառակում կամ Սասունի Խիանքի գավառակում։
XIX դարի վերջին ուներ 100 տուն հայ բնակիչ։ 1909-ին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահություն, երկրագործություն և պարտիզպանությունն էր։ Զբաղվում էին խաշնարածությամբ, արհեստներով, երկրագործությամբ (մշտակում էին հացահատիկի տարբեր տեսակներ), պարտիզպանությամբ։
Սաղտուհի մասին առաջին անգամ հիշատակված է 1445 թ.-ին՝ Գրիգոր Մակվեցու կոնդակում։ Գյուղը պատկանել է Եղրդուտի Ս. Հովհաննես վանքին։
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ գյուղը ավերվել է, իսկ բնակիչները զոհվել են կամ տարագրվել։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մեծ մասը զոհվել է գաղթի ճանապարհին։ Սակավաթիվ փրկվածներն ապաստանել են տարբեր նրկրեերում։ 
Սաղտունն ուներ Ս. Հակոբ անունով եկեղեցի և նրան կից մի վարժարան (դպրոց)։։ Վարժարանում սովորում էին 40 աշակերտ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Նիժնեպոդպոլնի (Ակսայի շրջան)

Նիժնեպոդպոլնի (ռուս.՝ Нижнеподпольный), գյուղակ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանում։ Մտնում է Օլգինսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ակսայ քաղաքից գտնվում է 25 կմ հեռավորության վրա։
Ձնափաթիլ (գաղութ)

Ձնափաթիլ, Ռուսաստանում գտնվող ցմահ բանտարկվածների համար նախատեսված հատուկ ռեժիմով ութ ուղղիչ գաղութներից մեկը։ Գտնվում է Խաբարովսկի երկրամասի Էլբան գյուղում։ Ռուսաստանի նմանատիպ գաղութներից ամենանորն է։


== Պատմություն ==
Գաղութը Հեռավոր Արևելքում դարձել է ցմահ բանտարկյալների համար նախատեսված առաջին և միակ ուղղիչ հաստատությունը։ 1996 թվականին դրա տեղում սկսվել է  քննչական մեկուսարանի շինարարությունը, որտեղ նախատեսված էր կառուցել 800 տեղ։ Մեկուսարանի կառուցումը ավարտվել է 2012 թվականին, իսկ շահագործման է հանձնվել 2014 թվականի սկզբին։ Քննչական մեկուսարան 4-ի վեցաճառագայթ մասնաշենքերի շնորհիվ՝ ստացել է Ձնափաթիլ մականունը։ 2016 թվականի դրությամբ մեկուսարանում գտնվում էր 68 հետախուզվող, իսկ ավելի քան 700 տեղ ազատ էր։
2017 թվականի հուլիսին Խաբարովսկի երկրամասի Դաշնային քրեակատարողական ծառայությունը հայտնել էր, որ մեկուսարանը կվերակառուցվի՝ դառնալով ցմահ բանտարկվածների համար նախատեսված գաղութ։ Սեպտեմբերի 20-ին հաստատությունը աշխատեց որպես գաղութ և ընդունեց առաջին կալանավորներին, որոնց տեղափոխեցին Ռուսաստանի այլ բանտերից։ Գաղութի տարածքում հայտնվել են կարի և փայտամշակման արտադրամասեր։ 2017 թվականի նոյեմբերի դրությամբ այստեղ է գտնվել 23 բանտարկյալ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դաշնային քրեակատարողական ծառայության պաշտոնական կայք Archived 2019-08-05 at the Wayback Machine.
Պրոստ JS45

Բոլիդ Պրոստ JS45 (անգլ.՝ Prost JS45), ի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1997 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ

Հայ-մեքսիկական հարաբերություններ, երկկողմ դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Մեքսիկայի միջև։


== Պատմություն ==

1991 թվականի դեկտեմբերին Խորհրդային Միության փլուզումից մեկ ամիս անց 1992 թվականի հունվարի 14-ին Հայաստանն ու Մեքսիկան պաշտոնական դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին միմյանց հետ։ Հենց սկզբից երկու երկրների միջև հարաբերությունները բավականին ցածր մակարդակի վրա էին և հիմնականում վերաբերում էին ՄԱԿ-ում գլոբալ մակարդակով դիվանագիտական հարցերին։ 2002 թվականի մարտին Հայաստանի վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը ժամանեց Մեքսիկայի հյուսիսում գտնվող Մոնտեռեյ քաղաք՝ մասնակցելու Մոնտեռեյան կոնսենսուսին նվիրված համաժողովին․ այդ այցը դարձավ Հայաստանի կառավարության առաջին և բարձրաստիճան պաշտոնական այցը Մեքսիկա՝ անկախությունից հետո։ 2002 թվականի օգոստոսին Հայաստանի արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը պաշտոնական այց է կատարել Մեքսիկա։ Այցի ընթացքում ստորագրվել են մշակույթի և կրթության բնագավառում համագործակցության մասին համաձայնագրեր, ինչպես նաև պաշտոնական և դիվանագիտական անձնագրեր ունեցողների համար վիզաների վերացման մասին համաձայնագիր։
2012 թվականի հոկտեմբերին տեղի ունեցավ Հայաստանի արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի պաշտոնական այցը Մեքսիկա։ Իր այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը մտահոգություն է հայտնել 2011 թվականին Մեքսիկայի կողմից Խոջալուի կոտորածի ճանաչման կապակցությամբ, որի ընթացքում 1992 թվականի փետրվարին Խոջալու քաղաքում սպանվել է մոտ 161 էթնիկ ադրբեջանցի։ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Նալբանդյանը նաև մտահոգություն է հայտնել Մեքսիկայի գլխավոր Պասեո դե լա Ռեֆորմա փողոցում Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևի հուշարձանը տեղադրելու առաջարկի կապակցությամբ։ Մեքսիկայում իրավապաշտպան խմբերի կողմից մեծ դիմադրությունից հետո նախագահ Ալիևի արձանը հանվել և տեղափոխվել է առանձնատուն։ Մեքսիկա կատարած այցի ընթացքում Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը ելույթ է ունեցել Մեքսիկայի Սենատում, որտեղ խոսել է երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների բարելավման և Մեքսիկայում Հայաստանի դեսպանատուն բացելու մասին։ 2014 թվականի սկզբին Հայաստանը դեսպանատուն է բացել Մեքսիկայում։
2015 թվականի ապրիլին Մեքսիկայի Սենատը Հայկական մշակութային շաբաթ անցկացրեց՝ նվիրված հայոց պատմությանը և երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 23-ամյակին։ Մինչ օրս Մեքսիկան պաշտոնապես չի ճանաչել 1915 թվականին Օսմանյան զորքերի կողմից իրականացված Հայոց ցեղասպանությունը։ 2019 թվականի հունիսին Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսությում է բացել։


== Երկկողմ համաձայնագիր ==
Երկու երկրներն էլ ստորագրել են մի շարք երկկողմ համաձայնագրեր, ինչպիսիք են փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերի շուրջ քաղաքական խորհրդակցությունների անցկացման նպատակով փոխըմբռնման հուշագիրը (1993 թվական), դիվանագիտական և ծառայողական անձնագրերի սեփականատերերի նկատմամբ առանց վիզայի ռեժիմի հաստատման մասին համաձայնագիրը (2002 թվական) և մշակույթի և կրթության ոլորտում համագործակցության համաձայնագիրը (2002 թվական)։


== Առևտուր ==
2018 թվականին երկու երկրների միջև երկկողմ ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 1,7 միլիոն դոլար։


== Դիվանագիտական ներկայացուցչություն ==
Հայաստանը Մեքսիկայում ունի դեսպանություն։
Մեքսիկան Երևանում պատվավոր հյուպատոսություն ունի։


== Տես նաև ==
Հայերը Մեքսիկայում


== Ծանոթագրություններ ==
Վերին (քաղաք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վերին (այլ կիրառումներ)Վերին (իսպ.՝ Verín), քաղաք և համայնք Իսպանիայում՝ գալիսիական Օրենսե պրովինցիայի Վերին շրջանում։ Տարածքը՝ 93,9 կմ2։ Բնակչությունը՝ 14633 (2010 թվականին)։ Հեռավորությունը վարչական կենտրոնից՝ 70 կմ։
2011 թվականի օգոստոսի 31-ին այստեղ մեկնարկել է Վուելտա բազմօրյա հեծանվավազքի 11-րդ փուլը։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Sitio web oficial del Ayuntamiento de Verín
Portal del equipo de fútbol de Verín
Videferre pueblo cercano Archived 2011-07-18 at the Wayback Machine.
Blog sobre la comarca de Verín
Blog sobre a Natureza de Verín e arredores
Cinnabon

«Cinnabon» (արտասանվում է սիննաբոն, անգլ.՝ cinnamon` դարչին, լատ.՝ bone` լավ), արագ սննդի ամերիկյան անդրազգային ցանց, որտեղ հիմնական ուտեստ են հանդիսանում դարչինով, պանրով բուլկիները և քափքեյքները (առավել հայտնի որպես սինամոն ռոլ)։ Ավելի քան 60 երկրում ունի շուրջ 1100 փուռ-սրճարաններ։
Առաջին «Cinnabon» սրճարանը բացվել է 1985 թվականին ԱՄՆ Վաշինգտոն նահանգի վարչական կենտրոն Սիեթլ քաղաքում։ Ընկերության համար Ինդոնեզիայի լեռներում աճեցվում է հատուկ Մակարա տեսակի դարչին։


== Պատկերազարդումներ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Բազիլևշչինսկի գյուղական խորհուրդ (Մաշևսկի շրջան)

Բազիլևշչինսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Базилівщинська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բազիլևշչինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 944 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 49,04 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 19,25 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Լնոզավոդ (գյուղ, Ստոդոլիշչենսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼնոզավոդԼնոզավոդ (ռուս.՝ Льнозавод), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Պոչինկովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 184 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տոլեդոյի դարպաս

Տոլեդոյի դարպասներ (իսպ.՝ Puerta de Toledo), 19-րդ դարի հուշարձան իսպանական մայրաքաղաքում։ Դարպասները կառուցվել են Ֆերդինանդ VII-ի պատվին, որպես հաղթական կամարներ։ Դարպասները գտնվում են Տոլեդո փողոցում, մայր տաճարից մեկուկես կիլոմետր հեռավորության վրա։


== Պատմություն ==
Այդ անունով դարպասները գոյություն ունեցել են դեռևս հին ժամանակներում, որոնք 15-րդ դարում շրջապատել են Մադրիդը։ Դարպասների միջով անցնում է ճանապարհ, որը տանում է Տոլեդո։ 1625 թվականին Ֆիլիպ IV-ը պատի շինարարության ժամանակ Տոլեդո փողոցի կենտրոնից ոչ հեռու կառուցել է հսկայական երկրորդ դարպասը։
Ժամանակակից դարպասների շինարարության առաջին նախագծերը վերաբերվում են նապոլեոնական պատերազմների դարաշրջանին։ Ժոզեֆ Բոնապարտի իշխանության օրոք նախագիծ է մշակվում, որպեսզի Մադրիդից մուտք գործեն Անդալուզիա։ 1812 թվականին նախագիծը փառաբանվել է սահմանադրության մեջ, որն ընդունվել է այդ ժամանակ։ Բայց Ժոզեֆ Բոնապարտին չի հաջողվել նախագիծը կյանքի կոչել, քանի որ կառուցմանը հատկացված միջոցները շուտով սպառվեցին, իսկ դրանից հետո Ժոզեֆը կործանվեց։ Մունիցիպիալ իշխանությունները ճարտարապետ Լոպես Անտոնիո Ագուադոյին հանձնարարել են ստեղծել նոր նախագիծ, ով դարպասները նախագծել է հաղթական կամարների տեսքով և դրանք նվիրել է Բուրբոնների բարեփոխումներին՝ ի դեմս Ֆերդինանդ VII-ին։
Տոլեդոյի դարպասները վերջին խոշոր դարպասներն էին, որոնք շրջապատել են Մադրիդը։ Շինարարությունը իրականացվել է 10 տարի՝ 1817 թվականից մինչև 1827 թվականները։ 1995 թվականին Մադրիդի քաղաքապետարանը իրականացրել է լայնածավալ վերանորոգում։


== Արտաքին տեսք ==
Տոլեդոյի դարպասները կազմված են երեք կամրջամասերից՝ կենտրոնում կիսաշրջանաձև կամարներ են, իսկ եզրերին՝ երկու ուղղանկյուն կամարներ։ Դարպասները կառուցված են գրանիտե  աղյուսներից և ձևավորված են կիսասյուներով, զարդարված են իոնիական սյուներով։
Դարպասները զարդարված են քանդակներով, որը մշակված է իսպանացի քանդակագործ Խոսե Խինեսի կողմից և ստեղծված է Ռոման Բարբայի և Վալերիանո Սալվատերի կողմից։ Հյուսիսային ճակատում երկու երեխաների հետ տեղադրված է Մադրիդի զինանշանը։ Երկու կողմերից տեղադրված են նաև պատերազմական ավարները պատկերող կոմպոզիցիաներ։
Գլխավոր կամարի վրա երևում է լատիներեն լեզվով մի գրություն՝ Նվիրված է Ֆերդինանատ VII-ին, Ցանկալի ազգի հորը, հողի համար պատերազմողի և այլ ֆրանսիացի բռնազավթիչների դեմ պայքարի։  Հուշարձանը նվիրված է Մադրիդի կառավարության հավատարմությանը, հաղթանակին և ուրախությանը։ 1827 թվական։
Այժմ դարպասները գտնվում են օղակաձև ճանապարհի վրա, որտեղով ճանապարհային ուղիներ չեն անցնում։ Դարպասի տակ կառուցվող ստորգետնյա թունելը, ինչը հանգեցրել է կենտրոնական կամարի ձևափոխմանը և բնահողի իջեցմանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ворота Толедо на Культ-Турист
Ворота Толедо на Яху-Бьяхес
(8510) 1991 PT8

(8510) 1991 PT8, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 5-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,979594 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,619 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3402 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1878,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,191632 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,8° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8510) 1991 PT8 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գաֆուրի (գյուղ, Բուզդյակսկի շրջան)

Գաֆուրի (ռուս.՝ Гафури, բաշկիրերեն՝ Ғафури), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բուզդյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 702 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սերգեյ Մանասարյան

Սերգեյ Մանասարյան Հենրիկի (փետրվարի 25, 1959(1959-02-25), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դիվանագետ, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Կենսագրություն ==
1981 թվականին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի մեխանիկական ֆակուլտետը, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու է։


=== Աշխատանքային գործունեություն ===
1981-1988 թթ. աշխատել է գյուղատնտեսության մեքենայացման գիտահետազոտական ինստիտուտում։
1988 թ. Պետպլան, այնուհետև՝ Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարություն՝ որպես փոխվարչապետի օգնական։ Այնուհետև Սերգեյ Մանասարյանը եղել է Հայաստանի վարչապետի օգնական, վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար, կառավարության քարտուղար-նախարար։
1996 թ. ՀՀ ԱԳՆ, նշանակվել՝ փոխարտգործնախարար
1999-2005 թթ. աշխատել է Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունում Հայաստանի դեսպան։ Համատեղության կարգով եղել է Հայաստանի դեսպան նաև Մարոկկոյում, Լիբիայում, Եթովպիայում, Սուդանում և Օմանում։
2005-2010 թթ. աշխատել է Բուլղարիայում Հայաստանի դեսպան։ Համատեղության կարգով եղել է Հայաստանի դեսպան նաև Օմանում։
2010 թ. օգոստոսի 27-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Բուլղարիայի Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պարտականություններից։
2010 թ. օգոստոսի 27-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։
2012 թ. փետրվարի 23-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Օմանի Սուլթանությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանի պարտականություններից։
2016 թ. փետրվարի 10-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով ազատվել է Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալի պաշտոնից՝ այլ աշխատանքի անցնելու կապակցությամբ։
2016 թ. փետրվարի 10-ին Հայաստանի Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Պեկին)։Պարգևատրվել է Բուլղարիայի բարձրագույն «Ստարա Պլանինա» շքանշանով:


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու դուստր։


== Աղբյուրներ ==
ՀՀ ԱԳՆ պաշտոնական կայք Archived 2012-06-08 at the Wayback Machine.
ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Սերգեյ Մանասարյանի պատասխանը Tert.am լրատվական կայքի հարցին Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
ԱԳ նախարարի տեղակալ Սերգեյ Մանասարյանի հարցազրույցը Մեդիամաքս գործակալությանը(չաշխատող հղում)
ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Սերգեյ Մանասարյանի գլխավորած պատվիրակության այցը Հորդանան(չաշխատող հղում)
Սերգեյ Մանասարյանը մասնակցել է Ժողովրդավարությունների համայնք 7-րդ նախարարական համաժողովին
Սերգեյ Մանասարյանը ներկայացրել է Հայաստանի դերակատարությունը ՍԾՏՀ-ում


== Ծանոթագրություններ ==
Leptanillinae

Leptanillinae (անգլ.՝ Leptanillinae), փոքր մրջյունների ենթաընտանիք։ Մոտ 50 տեսակ։


== Տարածում ==
Տարածված են հիմնականում Աֆրիկայում, Ասիայում և Եվրոպայում։


== Նկարագիր ==
Փոքր մրջյունները սովորաբար ունեն 1-2 մմ երկարություն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Leptanillinae-երի ենթաընտանիք
Բարոմետրիկ բանաձև

Բարոմետրիկ բանաձև, գրավիտացիոն դաշտում բարձրությունից կախված՝ գազի ճնշման կամ խտության փոփոխությունն արտահայտող բանաձև։ Հաստատուն ջերմաստիճանի իդեալական գազի համար, երբ դաշտը համասեռ է։ Բարոմետրիկ բանաձևը ունի հետևյալ տեսքը՝ 
  
    
      
        p
        =
        
          p
          
            0
          
        
        exp
        ⁡
        
          [
          
            −
            M
            g
            
              
                
                  h
                  −
                  
                    h
                    
                      0
                    
                  
                
                
                  R
                  T
                
              
            
          
          ]
        
        ,
      
    
    {\displaystyle p=p_{0}\exp \left[-Mg{\frac {h-h_{0}}{RT}}\right],}
   որտեղ 
  
    
      
        p
      
    
    {\displaystyle p}
  -ն գազի ճնշումն է 
  
    
      
        h
      
    
    {\displaystyle h}
   բարձրության վրա, իսկ 
  
    
      
        
          p
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle p_{0}}
  -ն՝ զրոյական ճնշումը (
  
    
      
        h
        =
        
          h
          
            0
          
        
      
    
    {\displaystyle h=h_{0}}
  ) մակարդակի վրա, 
  
    
      
        M
      
    
    {\displaystyle M}
  –ը մոլեկուլային զանգվածն է, 
  
    
      
        R
      
    
    {\displaystyle R}
  -ը՝ գազային հաստատունը, 
  
    
      
        T
      
    
    {\displaystyle T}
  -ն՝ բացարձակ ջերմաստիճանը։ Բարոմետրիկ բանաձևը կարելի է ստանալ պոտենցիալ ուժային դաշտում իդեալական գազի մոլեկուլների՝ ըստ արագությունների և կոորդինատների բաշխման օրենքից։ Երկրի մթնոլորտում օդի խտության և ճնշման իրական բաշխումը չի համապատասխանում բարոմետրիկ բանաձևին, որովհետև մթնոլորտի սահմաններում ջերմաստիճանն ու ազատ անկման արագացումը, կախված բարձրությունից և աշխարհագրական լայնությունից, փոփոխվում են։ Բարոմետրիկ բանաձևը ընկած է բարոմետրական մակարդակաչափման հիմքում, ըստ որի երկու կետերի բարձրությունների տարբերությունը որոշվում է այդ կետերում ճնշումները չափելու միջոցով։ Քանի որ մթնոլորտային ճնշումը կախված է եղանակից, ուստի չափումների միջև ընկած ժամանակամիջոցը և 
  
    
      
        Δ
        h
      
    
    {\displaystyle \Delta h}
   տարբերությունը պետք է փոքր լինեն։ Այդ դեպքում Բարոմետրիկ բանաձևը գրվում է՝ 
  
    
      
        Δ
        h
        =
        18400
        (
        1
        +
        a
        t
        )
        lg
        ⁡
        (
        
          p
          
            1
          
        
        
          /
        
        
          p
          
            2
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle \Delta h=18400(1+at)\lg(p_{1}/p_{2})}
  , որտեղ 
  
    
      
        t
      
    
    {\displaystyle t}
  -ն չափվող օդի շերտի միջին ջերմաստիճանն է։
Մոնաստերոլո Կազոտո

Մոնաստերոլո Կազոտո  (իտալ․՝ Monasterolo Casotto ), կոմունա Իտալիայում՝ Պիեմոնտ մարզի Կունեո գավառում։
Բնակչությունը 108 մարդ է (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը 15 մարդ/կմ² է։ Տարածքը՝ 7 ։ Փոստային ինդեքս՝ 12080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0174։
Բնակավայրի հովանավորն է համարվում սուրբ Յակով ավագը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար` 0174 329125


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Ղարիբ (այլ կիրառումներ)

Ղարիբ, կարող է վերաբերել՝

Ղարիբ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Ճապաղջրի գավառակում
Ղարիբ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում
Պորտուգալական հեղափոխություն (1820)

Պոտուգալական հեղափոխություն, Լիբերալ հեղափոխություն (պորտ.՝ Revolução Liberal), 1820 թվականին Պորտուգալիայում տեղի ունեցած հեղափոխություն։
Սկսվեց Պորտուգալիայի հյուսիսում գտնվող Պորտու քաղաքում ռազմական ապստամբությամբ, որը արագ և խաղաղորեն տարածվեց երկրի մնացած շրջաններում։ Հեղափոխականները ձգտում էին սահմանափակել ազնվականության արտոնությունները և Պորտուգալիայից դուրս բերել բրիտանական օկուպացիոն զորքերը (որոնք ներխուժել էին 1808 թվականին, Ֆրանսիայի դեմ պատերազմի ժամանակ)։
ՖԻԲԱ

Բասկետբոլի միջազգային ֆեդերացիա (ֆրանսերեն՝ Fédération Internationale de Basketball, անգլերեն՝ International Basketball Federation), կրճատ՝ ՖԻԲԱ, համաշխարհային բասկետբոլը կարգավորող սպորտային կառույց։ ՖԻԲԱ-ի կազմում են ընդգրկված աշխարհի գրեթե բոլոր պետությունների ազգային բասկետբոլային ֆեդերացիաները։
ՖԻԲԱ-ին է ընձեռված բասկետբոլային կանոնների սահմանումն ու կարգավորումը, երկրների միջև բասկետբոլիստների փոխանակումը (տրանսֆեր), ինչպես նաև բասկետբոլային հանդիպումների անցկացման համար անհրաժեշտ մարզադաշտերի և այլ բաղադրիչների չափորոշումը և մի շարք այլ գործառույթներ։ 1989 թվականից ի վեր ՖԻԲԱ-ի կազմում առկա են 213 ազգային ֆեդերացիաներ, որոնք հանդես են գալիս կառույցի աշխարհամասային գոտիներում՝ Եվրոպայում, Ասիայում, Ամերիկայում, Աֆրիկայում և Օվկիանիայում։
ՖԻԲԱ բասկետբոլի աշխարհի առաջնությունն անցկացվում է ամեն չորս տարին։ Մրցակցող հավաքականները մրցում են բասկետբոլի հիմնադիր Ջեյմս Նեյսմիթի անունը կրող գավաթը նվաճելու համար։ Բասկետբոլի աշխարհի առաջնությունը ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության հետ մեկտեղ մեկնարկել է 1970 թվականից ի վեր, սակայն սկսած 2019 թվականից բասկետբոլի առաջնությունը կանցկացվի ֆուտբոլի առաջնությունից մեկ տարի անց։
ՖԻԲԱ-ի գրասենյակը գտնվում է Շվեյցարիայի Ժնև քաղաքում։ Պաշտոնական լեզուներն են անգլերենը, ֆրանսերենը, գերմաներենը, ռուսերենը և իսպաներենը։


== ՖԻԲԱ-ի նախագահներ ==
1932-48՝  Լեոն Բուֆարդ
1932-39՝  Ջեյմս Նեյսմիթ (պատվավոր նախագահ)
1948-60՝  Ուիլարդ Գրեյմ
1960-68՝  Անտոնիո դոս ռեյս Կարնեյրո
1968-76՝  Աբդել Վահդի
1976-84՝  Գոնզալո Պույատ
1984-90՝  Ռոբերտ Բասնել
1990-98՝  Ջորջ Կիլիան
1998-06՝  Աբդուլայե Սերե Մոլեայու
2006-10՝  Բոբ Էլֆինսթոն
2010-14՝  Իվան Մայինինի
2014-այժմ՝  Հորացիո Մուրատուրե


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ալբայ

Ալբայ (ռուս.՝ Албай), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Մամադիշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2000 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 299 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կրաջուր

Կրաջուր, կալցիումի հիդրօքսիդի հագեցած ջրային լուծույթ։ 1 լ կրաջուրը 20 °C-ում պարունակում է 1, 2գ CaO։ Տեխնիկայում կիրառվում է որպես էժան ալկալի։ Միջնադարյան հայերեն ձեռագրերում կրաջուրը կոչվել է նաև «սուր ջուր» և կիրառվել համաձուլվածքները մաքրելու, ինչպես նաև զանազան միացություններ ստանալու համար։
Նեման (գետ)

Նեման (լիտ.՝ Nemunas, բելառուս․՝ Нёман, գերմ.՝ Memel, լեհ.՝ Niemen), գետ Բելառուս, Ռուսաստանում և Լիտվայում։ Երկարությունը 937 կմ է, ավազանը՝ 98,2 հազար կմ2։
Սկիզբ է առնում Մինսկի բարձրությունից, 50 կմ հարավից, հոսում Նեմանի ցածրավայրով, առաջացնելով դելտա, թափվում Բալթիկ ծովի Կուրշիի ծոցը։ Բալթիական բլրաշարը հատելիս առաջացնում է սահանքներ։ Ավագանում կան բազմաթիվ մանր լճեր։ Սնումը խառն է, տարեկան միջին ծախսը՝ 678 մ3/վրկ։ Սառցակալում է դեկտեմբերին, սառցազերծվում՝ մարտին։
Գլխավոր վտակներն են Բերեզինան, Մյարկիսը, Նյարիսը, Դուբիսան, Շչարան, Շյաշուպեն և այլն։ Ջրանցքներով միանում է Դնեպրին և Վիսլային։ Կա փայտանյութի լաստառաքում։ Նեմանի վրա են Կաունասի Հէկ-ը և ջրամբարը, ափերին՝ Ստոլբցի, Մոստի, Գրոդնո, Բիրշտոնաս, Կաունաս, Յուրբարկաս և այլ քաղաքներ։
Էկլո (Բելգիա)

Էկլո (հոլ.՝ Eeklo), քաղաք Բելգիայում։


== Աշխարհագրություն ==
Էկլո քաղաքը գտնվում է Բելգիայի ծայր հյուսիս-արևելքում, մի քանի կմ հեռու է Նիդերլանդական Զեյլանդ նահանգից։ Կառավարվում է Արևելյան Ֆլանդրիա նահանգի կողմից  , որն էլ կազմում է բուն Ֆլանդրիա նահանգի մասը։ Այս շրջանի կենտրոնն է համարվում Էկլո քաղաքը։ Քաղաքը գտնվում է Գենտից 20 կմ հյուսիս-արևելք ընկած հեռավորության վրա, Անտվերպենից՝ 60 կմ դեպի արևմուտք, իսկ Բրյուսել քաղաքից՝ 80 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 8 մետր բարձրության վրա։
Էկլո քաղաքի մակերեսը կազմում է 30,05 կմ²։ Բնակչության թիվը հասնում է 19825 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 660մարդ/կմ²։


== Տեսարժան վայրեր ==
Էկլոնի քաղաքապետարանի շենքը և կենտրոնական հրապարակի աշտարակը 1999 թվականին ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մշակութային ժառանգության ցանկում։


== Քույր քաղաքներ ==
 Նյուբերի, Անգլիա
 Բրաունֆալս, Գերմանիա
 Բանոլ-սյուր-Սեզ, Ֆրանսիա
 Կարկահենտե, Իսպանիա
 Ֆելտրե, Իտալիա


== Ծանոթագրություններ ==
Հյուսիսային Առաջնային Պոմերանիա (շրջան)

Հյուսիսային Առաջնային Պոմերանիա  (գերմ.՝ Landkreis Nordvorpommern), շրջան է Գերմանիայում։ Շրջանի կենտրոնն է Գրիմեն քաղաքը։ Զբաղեցնում է 2.172 կմ2։ Բնակչությունը 111 697 մարդ է։ Բնակչության խտությունը 51 մարդ/կմ2։
Շրջանի պաշտոնական կոդը 13 0 57 է։ Շրջանում 70 համայնք կա։


== Ծանոթագրություններ ==
Պուստոսել

Պուստոսել (ռուս.՝ Пустосел), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Շումյաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 42 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(20290) Շոնռաջ

(20290) Շոնռաջ, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(20290) Շոնռաջ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սերգո Չախոյան

Սերգո Չախոյան (դեկտեմբերի 9, 1969(1969-12-09), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ծանրամարտիկ։


== Կենսագրություն ==
Սերգո Չախոյանը ծնվել է Լենինականում։ Նա Հայաստանի բազմակի չեմպիոն և ռեկորդակիր է։ Նվաճեց երկամարտում արծաթե մեդալ 1994 ծանրամարտի աշխարհի առաջնություն։ Չախոյանը աշխարհի ռեկորդ է սահմանել պոկում վարժությունում 175.5 կգ 83կգ քաշային կարգում։ Նա դարձավ Հայաստանի երկրորդ ծանրորդը, Իսրայել Միլիտոսյանից հետո, աշխարհի ռեկորդ սահմանելով։ Չախոյանը մասնակցում է 1995թ. աշխարհի առաջնությանը և պոկում վարժությունում արժանանում բրոնզե մեդալի։ Մասնակցեց Ատլանտայի 1996 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերին։ Պոկում վարժությունում արժանանում է արծաթե մեդալի։ Երկամարտում զբաղեցրեց վեցերորդ հորիզոնականը։
1997թից սկսեց հանդես գալ Ավստրալիայի դրոշի ներքո։ Նա Ավստրալիայի քառակի և Ավստրալիա և Օվկիանիայի բազմակի չեմպիոն և ռեկորդակիր է։ 1999թ. մասնակցում է աշխարհի առաջնությանը և զբաղեցրել երկամարտում 10-րդ հորիզոնականը։ Չախոյանը երկամարտով կրկին զբաղեցրեց 6-րդ հորիզոնականը Սիդնեյի 2000 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում։ Պոկում վարժությունում սահմանում է Ավստրալիայի ռեկորդ՝ 175 կգ և արժանանում բրոնզե մեդալի։ Նա նվաճել է 3 ոսկե մեդալ 2001 Goodwill խաղերում Բրիսբեյնում և այդ Բարի Կամքի խաղերում 2 աշխարհի և մեկ Ավստրալիայի ռեկորդներ սահմանեց։ Պոկում վարժությունում աշխարհի ռեկորդ՝ 181.5 կգ, հրում վարժություն Ավստրալիայի ռեկորդ՝ 210 կգ և երկամարտ աշխարհի ռեկորդ՝ 391.5 կգ։ 2003թ. ոչ պաշտոնապես մասնակցում է Ռուսաստանի առաջնությանը։ Պոկում վարժությունում սահմանում է աշխարհի ռեկորդ՝ 182.5 կգ, երկամարտում նույնպես սահմանում է աշխարհի ռեկորդ 392.5 կգ։ երկամարտում և հրում վարժությունում նվաճեց բրոնզե մեդալ 2003 թվականի Ծանրամարտի աշխարհի առաջնությունում ։ Պոկում վարժությունում նվաճեց ոսկե մեդալ։
Չախոնյանը 2004 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում պոկում վարժությունում առաջին մոտեցումով բարձրացրեցնելիս 175.0 կգը կտրեց մկանը։ Երկրորդ մոտեցումով բարձրացնում է 175 կգը և զբաղեցնում 4 հորիզոնականը։ Նա փորձել է հրում վարժությունում բարձրացնել 207.5 կգ, որով կնվաճեր Օլիմպիական ոսկե մեդալը։ Այնուամենայնիվ նա ի վիճակի չէր բարձրացնել ծանրաձողը և դուրս մնաց պայքարից ստանալով 0։
2005թ. դառնում է Ավստրալիա և Օվկիանիայի խաղերի չեմպիոն։ Մարզումների ժամանակ հիվանդացել է և օգտագործել ասպիրին, ինչի համար էլ թույլ չեն տվել մասնակցելու 2005թ Քաթարում տեղի ունեցած աշխարհի առաջնությանը։ 2007 թվականին նրա մոտ հայտնաբերվեց դոպինգ՝ բենզիլ-պիպելզին և նա որակազրկվում է:.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Sports-Reference.com Archived 2012-10-22 at the Wayback Machine.
Sergo Chakhoyan at Lift Up
Ստորադասական եղանակ

Ստորադասական եղանակ, իրականալիություն արտահայտող եղանակներից մեկը։ Ճանաչում է գտել հատկապես գրաբարի քերականության մեջ։ Գրաբարի ստորադասական եղանակն ուներ առաջին ապառնի, երկրորդ ապառնի ժամանակաձևեր։ Հունաբան հայերենում սրա մեջ ներմուծվել են նաև արհեստական ձևեր, որոնք հետագայում դուրս թողնվեցին։

Առաջին ապառնին արտահայտում է խոսելու պահից հետո իրականանալի՝ անկատար կերպի գործողություն։ Ունի համադրական և բաղադրյալ՝ վերլուծական կաղապարներ. համադրականը կազմվում է ներկայի հիմքով և իցեմ//իցիմ վերջավորության շարքով` շարժիցեմ, հայիցիմ։ Բաղադրյալը կազմվում է ապառնի դերբայով և օժանդակ բայի իցեմ-ի շարքով։
Երկրորդ ապառնին արտահայտում է խոսելու պահից հետո իրականանալի` կատարյալ կերպի գործողություն։ Ունի համադրական և բաղադրյալ` վերլուծական կաղապարներ. համադրականը կազմվում է անցյալ կատարյալի հիմքով և ից//այց վերջավորության շարքով՝ շարժեցից, հայեցայց։ Բաղադրյալը կազմվում է անցյալ դերբայով և օժանդակ բայի իցեմ-ի շարքով՝ սիրեալ իցեմ։


== Գրականություն ==
Ա. Աբրահամյան, Գրաբարի ձեռնարկ, Ե., 1964։
Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Ե., 1987։
Bust

«Bust», ամերիկացի ռեփեր Վակա Ֆլոկա Ֆլեյմի երգը։ Այն թողարկվել է 2015 թվականի ապրիլի 2-ին Pornhub Records և 36BRICKHOUSE ձայնագրման լեյբլների կողմից։


== Նախապատմություն և թողարկում ==

2015 թվականի մարտի 31-ին Վակա Ֆլոկան իր Թվիթթերի էջում հայտարարեց, որ Pornhub կայքի օգտատերերից մեկը առանց իր իմացության լուսանկար է հրապարակել, որում պատկերված է ինքը՝ ինչ-որ կնոջ հետ սեռական հարաբերությամբ զբաղվելիս։ Այնուհետև հայտնի դարձավ, որ դա ընդամենը ապրիլի 1-ի կատակ է և իրականում այդ լուսանկարը Վակա Ֆլոկայի նոր տեսահոլովակից է, որը թողարկվելու է Pornhub կայքի կողմից։ Ապրիլի 2-ին տեսահոլովակը, որի ռեժիսորն է Նիկոլաուս Գուսենը, տեղադրվեց Վակա Ֆլոկայի ՅուԹյուբի էջում, ինչպես նաև PornHub կայքում։ Տեսահոլովակի տարբեր դրվագներում հայտնվում են դերասաններ Սայմոն Ռեքսը, Էնդի Միլոնակիսը, ռեփեր Մշին Գան Քելլին, դիջեյ DJ Whoo Kid-ը և մեկնաբան Ջոշ Օստրովսկիյն։ Տեսահոլովակում նկարահանվել են նաև մի շարք հայտնի պոռնոդերասանուհիներ։


== Քննադատական արձագանքներ ==
Մի շարք հրատարակչություններ տեսահոլովակը անվանել են «աշխատանքի համար վտանգավոր» (անգլ.՝ not safe for work)։ «Complex» ամսագրի լրագրող Ջեյմս Էլիոտը գրել է, որ չնայած տեսահոլովակում մերկ տեսարաններ չկան, սակայն այնուամենայնիվ խելացի քայլ չէ այն դիտել աշխատավայրում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում
Կարել Պիկ

Կարել Պիչ (էսպերանտո՝ Karolo Piĉ, դեկտեմբերի 6, 1920(1920-12-06), Լիտոմիշլ - օգոստոսի 15, 1995(1995-08-15), Լիտոմիշլ), չեխ էպերանտիստ (էսպերանտոյի հմուտ), Էսպերանտոյի ակադեմիայի անդամ, բանաստեղծ և փոքր պատմությունների գրող։ Նրա նովելները էսպերանտոյով են։


== Դերը էսպերանտո գրականության մեջ ==
Կարել Պիչը հայտնի ազդեցիկ գրող է էսպերանտո գրականությունում։ Նա ծանոթացել և օգտագործել է նորաբանություն, որը վիճելի է։ Բացի նորաբանությունից, նա նաև նշվել է իր էպերանտոյի փորձարական օգտագործումների համար. որոշ էսպերանտիստներ ասում են, որ Պիչը այնքան հեռու էր գնացել, որ էսպերանտոյի փոխարեն օգտագործում էր այլ, նրա կողմից հորինված լեզու։
Նրա առավել հայտնի աշխատանքը, որը ամփոփում է իր լեզվաբանական փորձերը, կիսաինքնակենսագրական «La Litomiŝla tombejo» նորավեպն է, որը գտնվում է հայրենի քաղաքի Լիթոմուսլում։ Մահից ի վեր Կարել Պիկը թաղվածք է այդ գերեզմանոցում, և իր շիրմաքարը կրում է չեխերեն «Esperantský spisovatel» (հայերեն՝ Էսպերանտո գրող) բառերը։


== Հրատարակություններ ==
Կարճպատմություններ
Ekkrioj de Georgino
Fabeloj el transe
La Davida harpo
Aboco
Angoro
Նորավեպեր
La Litomiŝla tombejo
Ordeno de verkistoj
Mistero de tri unuoj
La Bermuda triangulo
Klaĉejo
Հոդվածներ
La granda superstiĉo
Էսսեներ
Kritiko kaj recenzistiko en Esperanto
La interna vivo de Esperanto
Esperantaj neologismoj (էսպերանտո նորաբանություն, Esperantista 1949, pp. 57, 65)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Prefere karoli picxe ol paroli kicxe», Jorge Camacho
Pri La Litomisxla tombejo vidu Sten Johansson, Bohemia amoro: Karolo Picx kaj Eli Urbanová 2005
Pri homoj kaj verkoj. Eseoj pri la Esperanto-kulturo. UEA. Rotterdam. 2012. 143 pagxoj. Pagxoj 95-112
Vlastimil Novobilský: Skizo pri la Esperanta literaturo, p. 57, eldonis Esperanto-junularo ĉe Domo de Kulturo en Opava (1956)
S. Kamarýt: Historio de La Esperanto-movado en Ĉeĥoslovakio, p. 111, ĈEA 1982
Alfonso Pechan: Gvidlibro por supera ekzameno, p. 155, Budapest 1966.


== Արտաքին հղումներ ==
Կարել Պիկի աշխատանքները Ավստրիայի ազգային գրադարանում (Վիեննա) Archived 2012-12-30 at Archive.is
Կարել Պիկի աշխատանքները Գերմանիայի ազգային գրադարանում (Լայպցիգ) Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Կարել Պիկը էսպերանտո գրողների կայքում
Կարել Պիկի մասին պատմող վեբկայք
Նադվա (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆադվաՆադվա (ռուս.՝ Надва), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բուտրինտ Իմերի

Բուտրինտ Իմերի հուլիսի 3, 1996(1996-07-03), Լյոռախ, ալբանացի երգիչ։ Գերմանիայում և Եվրոպայում աշխատելուց հետո, Բուտրինտը,"Ki Me Ley" երգով, ներկայանում է Ալբանիայի հանրությանը։


== Վաղ կյանք ==
Ծնվել է 1996 թվականին հուլիսի 3-ին Լորախում, Գերմանիայում։


== Կարիերա ==
Երաժշտական կրթությունը ստացելէ գերմանացի արվեստագետ Խավիեր Նայիդոյի կողմից հիմնադրված "Voice Lap" փոփ երաժշտության դպրոցում։ Բացի այդ, նա 11 տարեկանից սկսած դարձել է "Dance Energy" պարային ակադեմիայի անդամ, որտեղ նա մեծ հաջողությունների է հասել 7 տարվա ընթացքում՝ շուտով հայտնվելով Գերմանիայի և այլ երկրների մի շարք քաղաքներում։ Մասնակցել է գերմանական «Dance Camp» ծրագրին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (745)

Ժողովածու 745, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 745 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1607 թվականին, հավանաբար Ուռհայում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 15,3x10,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 194 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորագրով, նոտրգրով։ Ունի կիսախորան, լուսազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը ունի 3 էջ, գրված է բոլորոգիծ, երկաթագրով, Ավետարան և Խորան։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 186բ,հետագայի 192ա (1644-1667)։


== Բովանդակություն ==
Գր. Տաթևացւոյ Քարոզ։
Յովհ. Որոտնեցւոյ Հավաքեալ ի բանից իմաստասիրաց։
Դեղագիրք։
Օրհնութիւնը։
Նախերգանք քարոզից։
Գրառաջք։
Իշախայ Գիրք ի վերայ բնութեան։
Մովս. Տաթևացւոյ Ողբ, Ոտանաւորք Դարագլուխք։
Ժամանագրական մանունք։


== Ծանոթագրություններ ==
Պրիբուգսկոե (գյուղ, Վիննիցայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊրիբուգսկոեՊրիբուգսկոե (ուկրաիներեն՝ Прибузьке), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Վիննիցայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1582 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պրիբուգսկոե գյուղում բնակվում էր 383 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,11 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 3481,82 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ճառագայթային ջեռուցում

Ճառագայթային ջեռուցում , ջեռուցման տեսակ, որի դեպքում ջերմության մեծ մասը հաղորդվում է ճառագայթմամբ։ Ճառագայթային ջեռուցման համակարգի ջեռուցիչ սարքերը տեղադրվում են կոնստրուկցիայի ներսում (առաստաղի, պատերի և հատակի հարթություններում)։ Որպես ջերմակիրներ օգտագործվում են տաք ջուրը, գոլորշին և օդը։ Ճառագայթային ջեռուցման սարքերից են նաև պտտող կոնստրուկցիաներին կիպ ամրացվող ջեռուցիչ պանելները։
Էմերխան

Էմերխան, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շելոխովսկայա

Շելոխովսկայա (ռուս.՝ Шелоховская), գյուղ Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզի Կարգոպոլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 521 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վալկլարա

Վալկլարա (Իսպ․՝ Vallclara) բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Տարագոնա նահանգում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կոնկա դե Բարբերա շրջանում։ Զբաղեցնում է 13․59 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 117 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Información sobre el municipio Archived 2008-05-17 at the Wayback Machine.
Պիրիտա (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պիրիտա (այլ կիրառումներ)Պիրիտա (էստ․՝ Pirita jõgi), գետ Էստոնիայի տարածքում։ Թափվում է Բալթիկ ծովի Ֆիննական ծոց, գետաբերանը գտնվում է Տալլին քաղաքի տարածքում։ Գետի երկարությունը կազմում է 105 կմ, իսկ ջրհավաք ավազանի մակերեսը՝ 799 կմ²։
Գետի գետաբերանի մոտ է գտնվում Սուրբ Բիրգիտայի վանքի ավերակները, ըստ վարկածներից մեկի գետի անունը ծագել է Բիրգիտա անունից։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի գետեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ազարիա Ապարանեցի

Ազարիա Ֆրիդոն Ապարանեցի (1562, Տիգրանակերտ (Նախիջևան) - 1607, Հռոմ, Պապական մարզ), հայ եկեղեցական գործիչ, կաթոլիկ եպիսկոպոս։


== Կենսագրություն ==
Ազարիա Ֆրիդոն Ապարանեցին ծնվել է 1562 թվականին, Երնջակ գավառի պատմական Տիգրանավան (Ապարաններ) գյուղում։ Եղել է Նախիջևանի կաթոլիկ եկեղեցու վիճակի առաջնորդ։ 1602 թվականին մեկնել է Հռոմ իր պաշտոնի հաստատման համար և չի կարողացել վերադառնալ հայրենիք։ Մահացել է Հռոմում և թաղվել սուրբ Մարիամ Եգիպտացի եկեղեցում։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
Լատիներեն գրել է «Հաղորդագրություն Հայաստանի եկեղեցիների կացության մասին» աշխատությունը, որի մեջ նկարագրել է նաև ժամանակակից դեպքեր ու իրադարձություններ, ինչպես նաև Նախիջևանի գավառի 12 կաթոլիկ գյուղերի մասին։                         


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (2460)

Ժողովածու (2460), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2460 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում Հովհաննես գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 13×9.5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 359 թերթից։ Գրված է միասյուն բոլորգրով։ Ունի լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 52ա, 218ա, հետագայի՝ 218բ (16-րդ դար)։


== Բովանդակություն ==
Գր. Խլաթեցւոյ Մեկնութիւն Արարածոց։
Գր. Տաթևացւոյ Լուծմունք Յոբտյ. Մեկնութիւն Եսայեայ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլաբերտրան

Վիլաբերտրան (իսպ․՝ Vilabertran) մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, Ժիրոնա նահանգում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Ալտ Էմպորդա շրջանում։ Զբաղեցնում է 2․3 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը 907 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ayuntamiento de Vilabertran
Instituto de Estadística de Cataluña
Մնձուրի լեռնաշղթա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մնձուր (այլ կիրառումներ)Մնձուր, Մեզուր, Մերջան-Մեզուր, Մենձուր, Մզուր, Մընձուր, Մյուզիր, Մնզուր, Մոնզուր, Մուզուր, Մունզուր, Մունձուր, լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհում՝ Ներքին Տավրոսի արևմտյան՝ առավել բարձր մասը։ Ձգվում է Եփրատից մինչև Մերջան լեռնագագաթը։ Երկարությունը մոտ 90 կմ է, բարձրությունը՝ 3147 մ (Զիարեթ լեռ)։ Կազմված է կրաքարերից, մարմարներից, բյուրեղային թերթաքարերից։ Հարավային լանջերը մասնատված են Եփրատի վտակներով։ Մնձուրի հարավային լանջերից սկիզբ է առնում համանուն գետը։ Միջին բարձրություն 3000 մ։ Կազմված է կրաքարերից, մարմարներից, րյուրեգային թերթաքարերից։


== Ծանոթագրություններ ==