Էնդրյու Մելոն

Էնդրյու Ուիլյամ Մելոն (անգլ.՝ Andrew William Mellon , մարտի 24, 1855(1855-03-24)[…], Փիթսբուրգ, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ - օգոստոսի 26, 1937(1937-08-26), Սաութհեմփթոն, Սաութհեմփթոն, Սաֆոլկ շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի բանկիր, գործարար, արդյունաբերող, բարերար, արվեստի կոլեկցիոներ և քաղաքական գործիչ։
Նախքան քաղաքականություն մտնելը ՝ լինելով հարուստ ընտանիքի զավակ, Էնդրյուն հիմնում է հսկայական մի բիզնես կայսրություն։ 
1921 թվականի մարտի 9֊ից մինչև 1932 թվականի փետրվարի 12֊ը  եղել է Միացյալ Նահանգների Գանձապետարանի  պետքարտուղարը և աշխատել նախագահներ Ուորեն Հարդինգի ՝ ԱՄՆ-ի 29-րդ նախագահը (1921-1923 թթ.), Ջոն Քելվին Քուլիջի ՝ ԱՄՆ ֊ի 30֊րդ նախագահը (1923-1929 թթ.) և Հերբերտ Քլարկ Հուվերի ՝ ԱՄՆ 31-րդ նախագահը (1929-1933 թթ.) հետ։  Կարճ ժամանակով եղել է  Միացյալ Նահանգների դեսպանը Միացյալ Թագավորությունում։ 
Էնդրյու Մելոն մահացել է 1937 թվականի օգոստոսի 26֊ին Լոնգ Այլենդի Նյու Յորք նահանգի Սաուսեմփթոն գյուղում, սակայն թաղվել է Վերջինիա նահանգի Ափերվիլ քաղաքում։


== Վաղ շրջանի կյանք ==
Ծնվել է 1855 թվականի մարտի 24֊ին  ԱՄՆ ֊ի Փենսիլվանիա նահանգի Փիթսբուրգ քաղաքում։ Հայրը ՝  Թոմաս Մելոն, ով  իռլանդացի էմիգրանտ էր,  եղել է բանկիր և դատավոր։ Ունեցել է երեք ավագ  և մեկ կրտսեր եղբայր։ Էնդրյուն սովորել է Փենսիլվանիայի Արևմտյան  համալսարանում և թողել այն նախքան ավարտելը։


== Բիզնես կարիերա ==
Մելոն ֆինանսական կարողությունը վաղ ցույց տվեց։ 1972 թվականին նրա հայրը  ածխի բիզնես հիմնեց նրա համար, որը շուտով վերածվեց շահավետ ձեռնարկության։ Որոշ ժամանակ անց Մելոն միացավ իր հոր բանկային ֆիրմային և 1880 թվականին, երկու տարի անց, բանկի սեփականությունը փոխանցվեց նրան։  Նա նաև ներգրավվեց մի շարք արդյունաբերական գործունեություններում ՝  նավթի, պողպատի, նավաշինության և շինարարության։
Մելոնն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների ամենահարուստ մարդկանցից մեկն էր, երրորդ ամենաբարձր եկամտահարկ վճարողը 1920֊ական թվականների կեսերին, Ջոն Դևիսոն Ռոքֆելլերից և Հենրի Ֆորդից հետո։ Մինչև նրա ԱՄՆ֊ի ֆինանսների նախարար դառնալը նրա կարողությունը հասավ  300 միլիոն դոլարից շուրջ 400 միլիոնի, 1929 ֊1930 թվականներին։
Եղել է նաև Փիթսբուրգի Առևտրային Ազգային բանկի տնօրենը։  Մելոն Փենսիլվանիայում Օուլդ Օվերհոլդ վիսկիի արտադրության երեք սեփականատերներից  մեկն էր։ Այդ ժամանակ 
Օուլդ Օվերհոլդն ամենախոշոր և ամենահարգված վիսկիի արտադրությունն էր երկրում։ 1919 թվականին համասեփականատեր Ֆրիքի մահից հետո, նրա բաժինը մնաց Մելոնին, սակայն 1925 թվականին,  նա կազմակերպությունը վաճառեց մի Նյու Յորքցի նպարավաճառի։


== Քաղաքական կարիերա ==

Մելլոն 1921 թվականից մինչև 1932 թվականը լինելով ԱՄՆ֊ի Գանձապետարանի պետքարտուղարը և աշխատելով նախագահներ Ուորեն Հարդինգի, Ջոն Քելվին Քուլիջի և Հերբերտ Քլարկ Հուվերի  հետ շատ աշխատանքներ է կատարել։ Նա ստույգ նպատակներ ուներ․ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո կուտակված հսկայական դաշնային պարտքը նվազեցնել, քանի որ հարկային դրույքաչափերը շատ բարձր էին և մարդիկ չէին կարողանում վճարել դրանք, խուսափում էին հարկերից։ Ուստի նա որոշեց․ 

նվազեցնել եկամտահարկի տոկոսադրույքը՝ 77 % ֊ից մինչև 24 % , կանխատեսելով, որ աճ կդիտվի տնտեսության մեջ,
նվազեցնել դաշնային գույքահարկը ։1929 թվականից մինչև 1931 թվականը նա շատ ժամանակ անցկացրել է արտերկրում,  Եվրոպական պարտքերը մարելու բանակցությունների համար, որն Առաջին համաշխարհային պատերազմից էր գոյացել։


== Անձնական կյանք ==
45 տարեկան հասակում, 1900 թվականին Մելոն  ամուսնանում է Նորա Մերի Մաքմյուլենի հետ։ Ունեցան երկու երեխա ՝ Ալիսան (ծնված 1901 թ․) և Փոլը (1907թ․)։ Նրանց ամուսնությունն ավարտվում է 1912 թվականին ամուսնալուծությամբ։ Մելենն ի տարբերություն իր նախկին կնոջ կրկին չի ամուսնանում։


== Բարեգործություն ==

1913 թվականին իր եղբոր Ռիչարդ Մելոնի հետ նա իր հոր համար հուշահամալիր է հիմնում ՝ Մելոնի անվան Արդյունաբերական հետազոտությունների ինստիտուտ, որպես Փիթսբուրգի համալսարանի բաժին։ 1965 թվականին ինստիտուտը միացավ Կարնեգի Տեխնոլոգիաների ինստիտուտին և վերանվանվում է Կանեգի Մելոն համալսարան։ 
Մելոն նշանակվում է որպես շրջանավարտների նախագահ և Փիթսբուրգի համալսարանի հոգաբարձու, միևնույն ժամանակ կատարում խոշոր նվիրատվություններ դպրոցին, ներառյալ ՝ հողատարածք, որի վրա կառուցվեցին Ուսումնառության  տաճարը և Հեյնց մատուռը։

Ընդհանուր առմամբ  Փիթսբուրգի համալսարանին Մելոն նվիրաբերել է ավելի քան 43 միլիոն դոլար։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա մասնակցել է բազմաթիվ տարաբնույթ դրամահավաք միջոցառումների, ինչպիսիք են Ամերիկյան Կարմիր խաչի, Ազգային Պատերազմի խորհրդի,  Փենսիլվանիայի պետական խորհրդի ազգային պաշտպանության գործադիր կոմիտեի և  Վաշինգտոնում Ազգային հետազոտությունների խորհրդի։
Մելոն ակտիվ բարերար էր։ 1937 թվականին, նա նվիրաբերել է իր նշանակալի արվեստի հավաքածուն ՝ 25 միլիոն դոլար արժողությամբ և արժեր ավելի քան 40 միլիոն դոլար, 10 միլիոն  դոլար Վաշինգտոնի Ազգային պատկերասարահի շինարարության համար, որը լիազորվեց Կոնգրեսի կողմից 1937 թվականին ։


== Ծանոթագրություններ ==