Հազարամյակի դերասանուհին

Հազարամյակի դերասանուհին (ճապ.՝ 千年女優), ռեժիսոր Կոն Սատոսիի անիմացիան` թողարկված 2001 թվականին Madhouse ստուդիայի կողմից։ Այն պատմում է տարեց դերասանուհու կյանքը ուսումնասիրող փաստագրագետի պատմության մասին, որտեղ ֆիլմը և կյանքը միախառնվում են և խճճվում։


== Սյուժե ==
Անիմացիան նկարահանված է «ֆիլմը ֆիլմում» ձևաչափով, իսկ սյուժեն գրված է բարդ պատմողական ձևով։
Գլխավոր հերոսը ռեժիսոր Գենյա Տատիբանան է, որն աշխատում է հայտնի դերասանուհի Տիյոկո Ֆուձիվարայի մասին վավերագրական ֆիլմի վրա։ Կինոստուդիան, որտեղ նա խաղում էր, քանդում են, իսկ ծերացած Տիյոկոն վաղուց հեռացել է հասարակական կյանքից, սակայն հաճույքով համագործակցում է Տատիբանայի հետ։ Նա սկսում է պատմել իր կյանքի պատմությունը ամենասկզբից մինչև փառքի բարձունքը։ Նրա պատմությանը միախառնվում են ֆիլմերի տեսարանները, որոնցում Տիյոկոն խաղացել է գլխավոր դերերը, ուստի դժվար է դառնում հասկանալը, թե որն է այս ամենից իրական իրադարձություն և որը՝ սցենար։ Տիյոկոյի կյանքը անցել է անհանգիստ ժամանակներում, իսկ նրա հերոսներն ապրել են Սենգոկու ժամանակաշրջաններից մինչև ֆուտուրիստական տիեզերական դարաշրջաններ։
Տիյոկոն ծնվել է Կանտոյի մեծ երկրաշարժի ժամանակ (հետագա կյանքում երկրաշարժերով են ուղեկցվում նրա կյանքի բոլոր առանցքային իրադարձությունները)։ 1930-ականներին՝ դեռ երեխա ժամանակ, Տիյոկոն օգնում է այլախոհ-նկարչին թաքնվել ֆաշիստական կառավարությունից։ Տիյոկոն սիրահարվում է նկարչին, որը ստիպված էր փախչել հաջորդ օրը՝ նախապես թողնելով իր նկարչական պարագաներով ճամպրուկի բանալին։ Չնայած մոր առարկություններին, Տիյոկոն դառնում է դերասանուհի, որպեսզի հնարավորություն ունենա ճամփորդելու։ Նա հույս ունի գտնել նկարչին և նրան հանձնել բանալին։
Բոլոր ֆիլմերում, որտեղ նկարահանվել է Տիյոկոն, նա հետապնդում է իր սիրեցյալին։ Կյանքում ևս, լինելով արդեն ամուստացած կին, չի կարողանում հրաժարվել մշտական հետապնդումներից։ Պատմության ավարտին սկսվում է երկրաշարժը։ Նա վիրավորում է, Տատիբանան Տիյոկոյին տանում է հիվանդանոց։ Հիվանդանոցի ճանապարհին Տատիբանան հիշում է ոստիկանների հետ խոսակցությունը։ Ոստիկանը պատմում է, որ ինքը Տիյոկոյին հարցաքննելու հաջորդ օրը բռնել է նկարչին, տանջել, և քանի որ վերջինս ոչինչ չի ասել, սպանել է։ Տատիբանան երկար տարիներ չէր կարող դա պատմել Տիյոկոյին։ Ռեժիսորը իր օպերատորի հետ գալիս է պալատ՝ դերասանուհու մոտ, և հրաժեշտ տալիս նրան։ Այնտեղ նա Տատիբանին ասում է, որ ինքն անձամբ սիրել է նկարչին հետապնդել։
Ֆիլմի վերջում Տիյոկոն մահանում է, որպեսզի շարունակի բռնել նկարչին հաջորդ կյանքում։ 


== Ոճ և ազդեցություն ==
Պատմությունը հարթ չէ և բարդանում է ֆլեշբեքներով և ֆիլմի հատվածներով, որտեղ խաղացել է Ֆուձիվարան։ Տատիբանան և նրա օպերատորը նույնպես հայտնվում են ֆիլմերում, ընդ որում Գենյան միշտ խաղում է Տիյոկոյի հերոսուհու պաշտպանի դերում։ Մի անգամ նա փրկել է նրան նաև իրականում, երբ դեռ կինոստուդիայում անփորձ օգնական էր։ Օպերատորը դերեր չի խաղում, բացի դրանից, տեսախցիկը մնում է նրա հետ։
Ֆիլմը կառուցված է փոփոխվող պատմական ժամանակների արտացոլումով, որոշ տեսարաններ հիշեցնում են Ուկիյո-է, մյուսները՝ Ակիրա Կուրոսավայի ֆիլմերը, հատկապես «Գահը արյան մեջ» ֆիլմը, դրանով հանդերձ պատմության մեջ այլ ֆիլմերի մասին հղումներ չկան։ Դրա փոխարեն ռեժիսորը փորձել է ստեղծել ճապոնական կինոմատոգրաֆիայի պատմության տեսությունը։ Սատոսին հաստատում է, որ մինչ «Millennium Actress»-ը նա ծանոթ չի եղել պատմական կինոմատոգրաֆիային և շատ բան իմացել է անիմացիան պատրաստելու ընթացքում։ Մասամբ շատ բան է իմացել կիմոնոյի պատմությունից։


== Քննադատների արձագանքներ ==
Millennium Actress ջերմ ընդունելության արժանացավ քննադատների կողմից, «առաջին» ցուցանիշը  RottenTomatoes.com-ում 94 % էր։ Los Angeles Times քննադատը նշել է, որ ֆիլմը «հմայիչ կերպով տանում է այնտեղ, որտեղ մինչ այդ ֆիլմերը չեն տարել։ Chicago Tribune-ից Քևին Ուիլյամսը ֆիլմին տվել է չորս աստղ՝ ուղեկցելով հետևյալ մեկնաբանությամբ


=== Ժողովածու ===