Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիա (Կիև)

Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիա (ուկրաիներեն՝ Націона́льна акаде́мія образотво́рчого мисте́цтва і архітекту́ри, НАОМА), գեղարվեստի բարձրագույն դպրոց Կիևում, Ուկրաինա։ Ակադեմիայում գործում են նկարչության, քանդակագործության, պատկերազարդման, գրաֆիկական դիզայնի, բեմական դիզայնի, ճարտարապետության, արվեստի պահպանման և կառավարման ֆակուլտետները։


== Պատմություն ==
Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիան (չպետք է շփոթել Ուկրաինական գեղարվեստի ակադեմիայի հետ) հիմնադրվել է որպես Ուկրաինայի գեղարվեստի ակադեմիա 1917 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Կիևում։ Հիմնադրման նախաձեռնողը եղել է Ուկրաինական ժողովրդական հանրապետության կրթության գլխավոր քարտուղար Ի. Ստեշենկոն գլխավոր քարտուղար Պավլուցկիի գլխավորությամբ։ Ակադեմիայի կանոնադրությունն ընդունվել է Կենտրոնական ռադայի կողմից 1917 թվականի նոյեմբերի 5 (18), հանդիսավոր բացումը տեղի է ունեցել դեկտեմբերի 5 (18)։
Ակադեմիան ղեկավարվել է ակադեմիայի խորհրդի կողմից՝ Դ. Անտոնովիչ, Պ. Զայցև, Դ. Շերբակովսկայա (գիտական քարտուղար) և այլք։ Առաջին ռեկտորը եղել է Ֆյոդոր Կրիչևսկին։
Առաջին պրոֆեսորներից են եղել Մ. Բոյչուկը (մոնումենտալ արվեստ), Ն. Բուրաչեկը (բնանկարչություն), Վ. Կրիչևսկին (ճարտարապետություն, կոմպոզիցիա), Ֆ. Կրիչևսկին (գեղանկար, դիմանկար), Ա. Ամնևիչ, Ալեքսանդր Մուրաշկո, Մ. Ժուկ (panel painting, նկարչություն), Նարբուտ (գրաֆիկա)։ 1921 թվականին պրոֆեսորական կազմը համալրվում է՝ Լ. Կրամարենկո (մոնումենտալ և դեկորատիվ նկարչություն), Վ. Մելեր (թատերական դիզայն), Ս. Նալեպինսկայա-Բոյչուկ (փորագրություն), Բ. Կրատկո (քանդակագործություն), Ա. Տարան (խճանկար) և այլք։
1920 թվականի դեկտեմբերին, Կիևում խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո, ակադեմիան տեղափոխվեց խորհրդարանի նախկին շենք։
1922 թվականին ակադեմիան վերակազմավորվեց և անվանվեց Կիևի պլաստիկական արվեստի ինստիտուտ։ 1924 թվականին նրան միացավ Կիևի ճարտարապետության ինստիտուտը։ Անվանափոխված Կիևի արվեստի ինստիտուտը տեղակայվեց Կիևի նախկին հոգևոր սեմինարիայի շենքում, որտեղ էլ գործում է մինչ այժմ։ Անվանափոխությունից հետո բացվեցին նոր բաժիններ՝ կինո, լուսանկարչության, տպագրության, կերամիկական արվեստի։
1934 թվականի արմատական փոփոխություններից հետո ինստիտուտն ստացավ նոր անուն՝ Համա-ուկրաինական արվեստի ինստիտուտ, այնուհետև՝ Կիևի գեղարվեստի պետական ինստիտուտ։
1992 թվականին Ուկրաինայի նախարարական խորհրդի որոշմամբ ինստիտուտն ստացավ իր հին անվանումը՝ Համա-ուկրաինական գեղարվեստի ակադեմիա և համաձայն 1998 թվականի մարտի 17-ի Ուկրաինայի նախարարների խորհրդի որոշման այն դարձավ Գեղարվեստի և ճարտարապետության ազգային ակադեմիա։


== Ակադեմիայի կառուցվածքը ==
Ակադեմիայում գործում են 3 ֆակուլտետներ, 5 ընդհանուր և 8 մասնագիտացված ամբիոններ։

Գեղարվեստի համատեղ ֆակուլտետ
Նկարչության և կոմպոզիցիայի ամբիոն
Գրաֆիկական արվեստի ամբիոն
Քանդակագործության ամբիոն
Արվեստի պահպանման ամբիոն
Բեմանկարչության ամբիոն
Ճարտարապետության ֆակուլտետ
Ճարտարապետական դիզայնի ամբիոն
Արվեստի սինթեզի ամբիոն
Ճարտարապետության ամբիոն
Արվեստի պատմության և տեսության ֆակուլտետ
Արվեստի պատմության և տեսության ամբիոն
Ընդհանուր ակադեմիական ամբիոններ
Նկարչության ամբիոն
Դասարանային նկարչության ամբիոն
Մշակույթի և հասարակագիտության ամբիոն
Օտար լեզուների ամբիոն
Ֆիզիկական մշակույթի ամբիոնՀետբուհական կրթության երկու ամբիոն

Վիզուալ արվեստ
Հուշարձանների ճարտարապետության և պահպանության տեսություն


== Ռեկտորներ ==
Ֆյոդոր Կրիչևսկի (1917-1918 և 1921-1923)
Գեորգի Նարբուտ (1918, փետրվար - 1920, մայիսի 23)
Իվան Վրոնա (1924-1930)
Բենկովիչ (1934-?)
Վալերիան Ռիկով (? -?)
Իլյա Շտիլման (1940-1944)
Վասիլի Բորոդայ (1966-1973)
Ալեքսանդր Լոպուխով (1973-1985)
Վասիլի Բորիսենկո (1985-1988)
Ա. Չեբիկին (1989 )


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Kiev Art Institute // Українська Радянська Енциклопедія. — 2-е видання. — Т. 5. — К., 1980. — С. 151. (On Ukrainian)
Національна академія образотворчого мистецтва і архітектури // Новий довідник для вступників до ВНЗ I, II, III, IV рівнів акредитації. — К.: Гранд-Ліцей, 2003. — С. 48.
Павловський В. Українська Державна Академія Мистецтв до 50-літт.я її створення, ж. Нотатки з мистецтва, ч. 7. Филадельфия, 1968.
Січинський В. Українська Академія Мистецтва (До 35-річчя її заснування);
Art Institute // Київ: Енциклопедичний довідник. — К., 1981. — С. 672—673. (On Ukrainian)
Encyclopedia of Ukraine


== Արտաքին հղումներ ==
Website of Academy Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
History of Academy Archived 2020-02-16 at the Wayback Machine.