Ֆիլգրաստիմ

Ֆիլգրաստիմ, վաճառվում է Նեյպոգեն անվան տակ, դեղամիջոց, որը կիրառվում է նեյտրոֆիլների ցածր քանակի բուժման համար։ Նեյտրոֆիլների ցածր քանակ կարող է դիտվել ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի դեպքում, քիմիաթերապիայից կամ ճառագայթային թունավորումից հետո, կամ կարող է լինել անհայտ պատճառով։ Այն կարող է կիրառվել նաև լեյկաֆերեզի նպատակով լեյկոցիտների քանակի ավելացման միջոցով։ Այն կիրառվում է ներերակային կամ ենթամաշկային ներարկման ձևով։
Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներից են տենդը, հազը, կրծքավանդակի ցավը, հոդացավը, փսխումը և մազաթափությունը։ Ծանր կողմնակի երևույթներից են փայծաղի պատռվածքը և ալերգիկ ռեակցիաները։ Հղիության ընթացքում դեղորայքի կիրառման անվտանգության մասին տվյալները բացակայում են։ Ֆիլգրաստիմը գրանուլոցիտ գաղութ-խթանիչ գործոնի (Գ-ԳԽԳ) ռեկոմբինանտ-ԴՆԹ ձևն է։ Այն գործում է խթանելով օրգանիզմում նեյտրոֆիլների արտադրությունը։
Ֆիլգրաստիմը ԱՄՆ-ում բժշկական կիրառման համար հաստատվել է 1991 թվականին։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում, որպես առողջապահական համակարգի ամենաանվտանգ և ամենաարդյունավետ դեղերից մեկը։ Զարգացող երկրներում դեղամիջոցի արժեքը կազմում է 3,95$-ից մինչև 94,66$ մեկ դեղաչափի համար։ Միացյալ նահանգներում այն արժե մոտ 50,15£ 300 մկգ դեղաչափի համար NHS-ի համար։ ԱՄՆ-ում այն արժե ավելի քան 200$։ Հասանելի են նաև ֆիլգրաստիմի կենսանմանակները։


== Բժշկական կիրառում ==
Ֆիլգրաստիմը կիրառվում է նեյտրոպենիայի բուժման համար, խթանելով ոսկրածուծում նեյտրոֆիլների արտադրությունը։ Նեյտրոպենիայի պատճառներից են քիմիաթերապիան և ոսկրածուծի փոխպատվաստումը։ Ֆիլգրաստիմը կիրառվում է նաև հեմատոպոետիկ ցողունային բջիջների փոխպատվաստման համար կատարվող լեյկաֆերեզի համար, որի ընթացքում բարձրացվում է արյան մեջ այդ ցողունային բջիջների քանակը։


== Կողմնակի երևույթներ ==
Ամենահաճախ դիտվող կողմնակի երևույթը ոսկրային թեթև ցավերն են կրկնակի ներմուծումից հետո և ներարկման տեղում տեղային մաշկային ռեակցիաներ։ Այլ կողմնակի երևույթներից կարող է դիտվել լուրջ ալերգիկ ռեակցիաներ (ամբողջ մարմնի ցան, շնչառության դժվարացում, սուլող շնչառություն, գլխապտույտ, բերանի և աչքերի շուրջ այտուց, պուլսի արագացում և քրտնարտադրություն), փայծաղի պատռվածք (երբեմն մահվան պատճառ է), ալվեոլային արյունահոսություն, սուր շնչառական դիսթրես համախտանիշ և արյունախխում։ Մանգաղաբջջային անեմիայով հիվանդների կողմից դեղի կիրառման դեպքում հնարավոր է պոտենցիալ մահացու, ծանր մանգաղաբջջային կրիզեր։


== Փոխազդեցություններ ==
Ֆիլգրաստիմի և այլ դեղամիջոցների փոխազդեցությունների մասին բավարար տվյալներ չկան։ Դեղամիջոցները, որոնք կարող են շատացնել նեյտրոֆիլների քանակը, ինչպես օրինակ Լիթիումը, պետք է կիրառվեն զգուշությամբ։
Այս աճի գործոնի կիրառման դեպքում հեմատոպոետիկ ակտիվության բարձրացման հետևանքով ոսկրային տեսապատկերումներում դիտվում են անցողիկ դրական փոփոխություններ, որը պետք է հաշվի առնել ոսկրատեսապատկերման հետազոտությունների արդյունքների վերլուծության ժամանակ։
Ֆիլգրաստիմը չի հետազոտվել հղիների մոտ կիրառման և պտղի համար անվտանգության տեսակետից։ Հղիների կողմից դեղի կիրառման դեպքում, վերջինիս որոշ քանակը հայտնաբերվում է երեխայի արյան մեջ։ Հայտնի չէ վերջինիս անցումը կրծքի կաթով։


== Ազդեցության մեխանիզմ ==
Ֆիլգրաստիմը ռեկոմբինանտ-ԴՆԹ տեխնոլոգիայով ստեղծված մարդու գրանուլոցիտ գաղութ-խթանիչ գործոն է։ Գ-ԳԽԳ-ն կարգավորում է նեյտրոֆիլների արտադրությունը ոսկրածուծում․ էնդոգեն Գ-ԳԽԳ-ն մոնոցիտների, ֆիբրոբլաստների և էնդոթելիալ բջիջների կողմից արտադրվող գլիկոպրոտեին է։
Գ-ԳԽԳ գաղութ խթանիչ գործոն է, որը մինիմալ ուղղակի ազդեցություն ունի ին վիվո և ին վիտրո այլ հեմատոպոետիկ բջիջների արտադրության վրա։ Նեյպոգենը (ֆիլգրաստիմ) ռեկոմբինանտ մեթիոնիլ մարդկային գրանուլոցիտ գաղութ խթանիչ գործոնի անվանումն է։


== Հասարակություն և մշակույթ ==


=== Արտադրություն ===
Այն արտադրվում է ռեկոմբինանտ ԴՆԹ տեխնոլոգիայով։ Մարդու Գ-ԳԽԳ-ի գենը ներարկվում է աղիքային ցուպիկի գենետիկական նյութի մեջ։ Արդյունքում E. coli-ի արտադրած Գ-ԳԽԳ տարբերվում է մարդկային Գ-ԳԽԳ-ից։


=== Առևտրայնացում ===
Ֆիլգրաստիմը վաճառվում է տարբեր բրենդային անվանումներով․

Apricus Biosciences-ը այժմ աշխատում և փորձում է արտադրել ֆիլգրաստիմը Նյուպեն անվան տակ, որը հնարավոր կլինի կիրառել ներմաշկային ներարկման ձևով, հետքիմիաթերապևտիկ նեյտրոֆիլների քանակի վերականգման համար։


=== Կենսանմանակներ ===
2015թ-ին Sandoz-ի ֆիլգրաստիմ-sndz-ն (վաճառքային անունը Զարքսիո) հաստատվել է ԱՄՆ Սննդի և դեղերի վերահսկողության վարչության (FDA) կողմից որպես կենսանմանակ։ Սա առաջին դեղամիջոցն է, որը անցել է Biologics Price Competition and Innovation Act of 2009 (BPCI Act) ստուգումները։ Ըստ FDA-ի Զարքսիոյի հաստատումը հիմնված է փաստերի հետազոտման վրա, որոնցից են կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բնութագրերը, կենդանիների վրա կատարված հետազոտությունները, մարդու մոտ ֆարմակոկինետիկ և ֆարմակոդինամիկ տվյալները, կլինիկական իմունագենության տվյալները և այլ կլինիկական ավտանգության և արդյունավետության տվյալները, որոնք դիտվել է Նեյպոգենի կենսանմանակ Զարքսիոյի կիրառման դեպքում։
Զարքսիոն կիրառվում է նույն ցուցումներով, ինչ Նեյպոգենը, և կարող է նշանակվել առողջապահության ներկայացուցիչների կողմից ուռուցքով հիվանդների համար, ովքեր ստացել են միելոսուպրեսիվ քիմիաթերապիա․ սուր միելոիդ լեյկեմիայով հիվանդներն, ովքեր ստացել են ինդուկցիոն կամ կոնսոլիդացիոն քիմիաթերապիա; ոսկրածուծի փոխպատվաստում ստացած հիվանդները; աուտոլոգիկ պերիֆերիկ արյան նախորդ բջիջների հավաքումն ու ներարկումը հիվանդներին; ծանր քրոնիկական նեյտրոպենիայով հիվանդները։

2018թ-ին ֆիլգրաստիմ-aafi-ն (վաճառքային անվանումը Նիվեստիմ) հաստատվել է ԱՄՆ-ում կիրառման համար։
Նեյկինը ֆիլգրաստիմի հնդկական կենսանմանակն է և հաստատված է նույն ցուցումներով կիրառման համար, ինչ Նեյպոգենը։ Նեյկինը արտադրվում և վաճառվում է  Intas Pharmaceuticals Limited-ի կողմից Ահմեդաբադ, Հնդկաստանում։


== Տես նաև ==
Գրանուլոցիտ մակրոֆագ գաղութ-խթանիչ գործոն, որպես դեղամիջոց, (Սարգրամոստիմ) ( Լեյկին)
Պեգֆիլգրաստիմ (Նեուլաստա, ֆիլգրաստիմի պեգիլացված ձևը)
Իմունային համակարգ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Santoso B, van Boxtel CJ, Edwards RI, eds. (2001)։ Drug benefits and risks: international textbook of clinical pharmacology։ New York: Wiley։ ISBN 0-471-89927-5 


== Արտաքին հղումներ ==
«Filgrastim»։ Drug Information Portal։ U.S. National Library of Medicine