Կարել Կոսիկ

Կարել Կոսիկ (չեխ․՝ Karel Kosík, 26 հունիսի, 1926, Պրահա, Չեխոսլովակիա — 21 փետրվարի, 2003, Պրահա, Չեխիա), չեխ փիլիսոփա-նեոմարքսիստ, հումանիստ, սոցիոլոգ, պատմաբան։ Կողմ է հանդես եկել «Պրահայի գարնանը» և եղել է ձախ քաղաքական ուժերի կողմնակից։ Համագործակցել է Հարավսլավիայի մարքսիստական դպրոցի հետ, հումանիստական մարքսիզմի ներկայացուցիչ է Իվան Սվիտակի հետ միասին։


== Կենսագրություն ==
Կարել Կոսիկը ծնվել է 1926 թ. հունիսի 26-ին Պրահայում, Չեխոսլովակիա։ Այնտեղ 1945 թվականին ավարտել է գիմնազիա և ընդունվել Կարլի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետ։ 1947-1949 թվականներին սովորել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ու Լենինգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետներում։
1943 թ. սեպտեմբերի 1-ից մինչ 1944 թվականի նոյեմբերի 17-ին գեստապոյի կողմից ձերբակալվելը եղել է կոմունիստական ընդհատակյա «Ավանգարդ» (չեխ․՝ Předvoj) խմբի անդամ և «Երիտասարդության մարտը» (չեխ․՝ Boj mladých) անլեգալ ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ Ձերբակալությունից հետո ենթարկվել է տևական հարցաքննությունների ու տանձանքների, իսկ 1945 թվականի հունվարի 30-ից մինչև մայիսի 5-ը գտնվել է Տերեզին համակենտրոնացման ճամբարում։
1953 թվականից եղել է Չեխոսլովակիայի ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի փիլիսոփայության բաժանմունքի անդամ։1968 թվականից մինչ 1970 թվականը եղել է Պրահայի Կարլի համալսարանի պրոֆեսոր։ 1968-1969 թվականներին եղել է Չեխեսլովակիայի Կոմունիստական կուսակցության անդամ։ Կուսակցության շարքերից հեռացվել է 1970 թվականին։ Այդ ժամանակ էլ ստիպված է եղել հեռանալ նաև համալսարանից։ Մինչ 1986 թվականը նրա հովածներն ու գրքերը չէին հրատարակվում։
1990 թվականին վերկանգնվել է համալսարանում, իսկ 1992 թվականին՝ Չեխիայի Հանրապետության Գիտությունների ակադեմիայում։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է եղել հայտնի փիլիսոփա ու գրականության տեսաբան Ռուժենա Գրեբենիչկովայի հետ։ Ունեցել են երկու որդի (Անտոնին ու Ստեֆան) և դուստր (Իրենա)։


== Աշխատություններ ==
Կարել Կոսիկը համարում էր, որ փիլիսոփայությունը անհրաժեշտ մարդկային գործունեություն է, քանզի «միտքը չի կարող հանգստանալ»։ 1970-ական թվականների կեսերին Կարել Կոսիկը Ժան Պոլ Սարտրին նամակ է գրում Չեխոսլավակիայում սկսվող նորմալիզացիայի մասին։ 1992 թ. գրում է էսսե, որում հանդես է գալիս երկրի բաժանման դեմ։ 2000 հանդես է գալիս Հարավսլավիայում պատերազմը դադարեցնելու պահանջով։
1963 թ. գրված «Կոնկրետի դիալեկտիկան» (չեխ․՝ Dialektika konkrétního) իր փիլիսոփայական հայտնի աշխատության մեջ Կարել Կոսիկն առաջարկում է Հայդեգերի ֆենոմենոլոգիայի ու Մարքսի գաղափարների նոր սինթեզ։ Ավելի ուշ շրջանի իր աշխատություններում նա խիստ քննադատության էր ենթարկում ժամանակակից կապիտալիստական հասարակութունը։


== Աշխատություններ ==
Čeští radikální demokraté, Praha 1958
Dialektika konkrétního (Dialectics of the Concrete), Praha 1963, 1965, 1966
Moral und Gesellschaft, Frankfurt am Mein 1968, 1970
La nostra crisi attuale, Roma 1969, Barcelona 1971
Století Markéty Samsové, 1993, 1995
Jinoch a smrt, Praha 1995
Předpotopní úvahy, Praha 1997
Poslední eseje, Praha 2004


== Մատենագրություն ==
Հիմնական գործերըČeská radikální demokracie (Czech Radical Democracy), Praha 1958
Dialektika konkrétního (Dialectics of the Concrete), Praha 1963, 1965, 1966
Անգլերեն թարգմանություն - Dialectics of the Concrete, Dordrecht 1976
Ֆրանսերեն թարգմանություն - La Dialectique du concret, Paris 1970, 1978
Իտալերեն թարգմանություն - Dialettica del concreto, Milano 1965, 1972
Ճապոներեն թարգմանություն - Tokio 1977
Գերմաներեն թարգմանություն - Die Dialektik des Konkreten, Frankfurt am Main 1967, 1970, 1971, 1973, 1976
Իսպաներեն թարգմանություն - Dialéctica de lo concreto, México 1967
Կատալոներեն թարգմանություն - Dialèctica del concret, Barcelona 1970
Պորտուգալերեն թարգմանություն - Dialética do Concreto, Rio de Janeiro 1969, 1976, 1985, Lisboa 1977
Հունարեն թարգմանություն - Η διαλεκτική του συγκεκριμένου, Αθήνα 1975
Սլովեներեն թարգմանություն - Dialektika konkretnega, Ljubljana 1967
Սերբերեն-խորվաթերեն թարգմանություն - Dijalektika konkretnog, Beograd 1967
Շվեդերեն թարգմանություն - Det konkretas dialektik, 1979
Պարսկերեն թարգմանություն - دیالکتیک انضمامی بودن، مترجم։ دکتر محمود عبادیان، نشر قطره، 1386
Moral und Gesellschaft (Morality and Society), Frankfurt am Mein 1968, 1970
La nostra crisi attuale (Our Present Crisis), Roma 1969, Barcelona 1971
Století Markéty Samsové (Marketa Samsova's Century), 1993, 1995
Jinoch a smrt (Young Man and Death), Praha 1995
Předpotopní úvahy (Antediluvian Thoughts), Praha 1997
Poslední eseje (Last Essays), Praha 2004Հոդված"Dialectic of the Concrete Totality". Telos 2 (Fall 1968). New York։ Telos Press.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Karel Kosík Man and Philosophy
Dictionary of Czech Philosophers Archived 2007-06-07 at the Wayback Machine. (չեխ.)
Կարել Կոսիկի կենսագրությունը (չեխ.)
Կարել Կոսիկի կենսագրությունը Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. (անգլ.)