Աննա Ֆրանկի օրագիրը (ֆիլմ)

«Աննա Ֆրանկի օրագիրը» (անգլ.՝ The Diary of Anne Frank), ամերիկյան ֆիլմ՝ նկարահանված 1959 թվականին ռեժիսոր Ջորջ Սթիվենսի կողմից Ֆրենսիս Գուդրիչի և Ալբերտ Հեքեթի բրոդվեյյան համանուն պիեսի (1955) հիման վրա, որն իր հերթին գրվել էր «Աննա Ֆրանկի օրագիրը» գրքի՝ գերմանական օկուպացիայի տարիներին Ամստերդամում նացիստներից թաքնված հրեա աղջկա օրագրի հիման վրա։ Ֆիլմը մասամբ նկարահանվել է Լոս Անջելեսում գտնվող կինոստուդիայում, մասամբ՝ Ամստերդամում։
Ինչպես պիեսը, այնպես էլ ֆիլմը բազմաթիվ տարբերություններ ունեն օրագրից, որոնց մեծ մասը պայմանավորված է բացառապես բեմադրության հարմարությամբ։
«Աննա Ֆրանկի օրագիրը» ֆիլմն արժանացել է երեք «Օսկարի» 1960 թվականին, այդ թվում նաև «Երկրորդ պլանի լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում (Շելլի Ուինթերս)։ 2006 թվականին ֆիլմն զբաղեցրել է 18-րդ տեղը Վերջին 100 տարվա ամերիկյան 100 ամենից ոգեշնչող ֆիլմերի ցանկում, որ կազմվել է AFI-ի կողմից։


== Սյուժե ==
1945 թվականին Օտտո Ֆրանկը բեռնատարով մոտենում է մի տան ու բարձրանում լքված ձեղնահարկ, զրուցում Միպ Գիզի ու Կրալերի հետ, ովքեր թաքցրել էին իրեն նացիստներից։ Օտտոն գտնում է Աննայի օրագիրը և կարդում երեք տարի առաջ իր դստեր գրածները։
Ֆիլմի գործողությունները տեղափոխվում են 1942 թվական։ Նիդերլանդներում ապրող հրեաների համար պարտադրվում են մի շարք սահմանափակումներ։ Աննան ու այլ հրեաներ թաքնվում են ֆաբրիկայում գտնվող ապաստարանում։ Կրալերն ու Միպ Գիզը նախազգուշացնում են, որ այն օրերին, երբ ֆաբրիկայում աշխատողներ կան, պետք է պահպանել լռություն, որպեսզի նրանց չգտնեն։ Աշխատանքից հետո Կրալերը բերում է ուտելիք և մի արկղ, որի մեջ Աննայի սիրելի դերասանների նկարներն են ու դեռևս դատարկ օրագիրը։ Օրագրի առաջին էջերում Աննան նկարագրում է այն տարօրինակ զգացումը, երբ չես կարող դուրս գալ և մաքուր օդ շնչել։


== Դերերում ==

Օտտո Ֆրանկն անձամբ գրել է Օդրի Հեփբերնին՝ խնդրելով կատարել Աննայի դերը (քանի որ նա եղել է Աննայի հասակակիցը և նույնպես ապրել է Նիդերլանդներում այդ դեպքերի ժամանակ և անձամբ է տեսել, թե ինչպես են բռնի վտարում հրեաներին), սակայն դերասանուհին մերժել է երեք պատճառներով. նա ցանկացել է նկարահանվել «Կանաչ կալվածքներ» ֆիլմում, երկրորդ՝ ականատես եղած լինելով գերմանական օկուպացիայի սարսափներին՝ նա չի ցանկացել վերհիշել դրանք (իր հարազատները գնդակահարվել են դիմադրությանը մասնակցելու համար), և երրորդ՝ քանի որ ինքը եղել է մոտ 30 տարեկան, մտածել է, որ չի կարող մարմնավորել դեռահասի։


== Նկարահանում և թողարկում ==
Ֆիլմի նկարահանման աշխատանքներն անցկացվել են 1958 թվականի մարտից նոյեմբեր։ Սկզբում նախատեսվել է ֆիլմը նկարահանել Պրինսենգրահտ 263 հասցեում գտնվող իսկական ապաստարանում, սակայն հնարավոր չի եղել այնտեղ տեղավորել նկարանման սարքավորումները, այդ պատճառով էլ ֆիլմի մեծ մասը նկարահանվել է ԱՄՆ-ում։ Սակայն շինությունից դուրս տեսարանները նկարահանվել են Ամստերդամում։ Այդ թվում է նաև ֆիլմի առաջին տեսարանները, երբ Օտտո Ֆրանկն իջնում է բեռնատարից. այդ տեսարանը նկարահանվել է Պրինսենգրահտ 263 հասցեի տան մոտ։
Թեև Օտտո Ֆրանն իր խորհուրդներով օգնել է նկարահանող անձնակազմին, սակայն ոչ մի անգամ չի նայել ֆիլմը։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացել է 1959 թվականի մարտի 18-ին Նյու Յորքի Palace Theatre-ում։
DVD սկավառակի վրա ֆիլմն առաջին անգամ թողարկվել է 2004 թվականի փետրվարի 3-ին։ Ֆիլմից բացի սկավառակի վրա ներկայացված են «Աննա Ֆրանկի օրագիրը։ Արձագանք անցյալից» կարճամետրաժ ֆիլմը, մամուլի ասուլիս ռեժիսոր Ջորջ Սթիվենսոնի հետ, աուդիոմեկնաբանություններ և այլն։
Ֆիլմի թողարկման հիսունամյակի կապակցությամբ 2009 թվականի հունիսի 1-ին այն թողարկվել է DVD ու Blu-ray տարբերակներով։


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==
1959 թվականին ֆիլմը մասնակցել է Կաննի և Մոսկվայի կինոփառատոնների մրցութային ծրագրերին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Hyman Aaron Enzer, Sandra Solotaroff-Enzer. Anne Frank: Reflections on Her Life and Legacy. — University of Illinois Press, 2000. — 285 p. — (Jewish Studies). — ISBN 9780252068232
Eric Kresse. Anne Frank im Spielfilm: Die dramaturgische Rezeption ihrer Tagebuchaufzeichnungen: Am Beispiel von "The Diary of Anne Frank" (1959) und "Anne Frank: The Whole Story"? (2001). — Diplomica Verlag, 2012. — 144 p. — ISBN 9783842890336


== Արտաքին հղումներ ==
«Աննա Ֆրանկի օրագիրը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում 
««Աննա Ֆրանկի օրագիրը»»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում: 
The Diary of Anne Frank Բրիտանիկա հանրագիտարանում
Ֆիլմի թրեյլերը ՅուԹյուբում