Ջորդան Պիտերսոն

Ջորդան Բերտ Պիտերսոն (անգլ.՝ Jordan Bernt Peterson, հունիսի 12, 1962(1962-06-12), Էդմոնտոն, Կանադա), կանադացի կլինիկական հոգեբան, մշակութային քննադատ, Տորոնտոյի համալսարանում հոգեբանության պրոֆեսոր։ Ուսումնասիրությունների հիմնական ոլորտներն են՝ աննորմալ սոցիալական և անձի հոգեբանությունը՝ հատկապես  կրոնի հոգեբանությանը, գաղափարախսական հավատքներին և անհատականության, արտադրողականության բարելավմանը։
Պիտերսոնը մեծացել է Կանադայի Ալբերտա նահանգի Ֆեյրվյու քաղաքում։ 1982 թվականին ավարտել է Ալբերտայի համալսարանի քաղաքագիտության բաժինը, 1984 թվականին՝ նույն համալսարանի հոգեբանության բաժինը։ 1991 թվականին դարձել է ՄաքԳիլի համալսարանի կլինիկական հոգեբանության Ph.D.: Երկու տարի անց տեղափոխվել է Մասսաչուսեթս, որտեղ Հարվարդի համալսարան աշխատել է որպես ասիստենտ և դոցենտ։ 1998 թվականին տեղափոխվել է Տորոնտոյի համալսարան որպես պրոֆեսոր։ 1999 թվականին հրատարակել է «Maps of Meaning: The Architecture of Belief» աշխատությունը, որտեղ ուսումնասիրում է մի քանի գիտական ոլորտներ՝ հավատքների և առասպելների համակարգերի կառուցվածքը, հույզերի կարագավորման վրա իրենց դերը, իմաստի ստեղծումը և ցեղասպանության դրդապատճառները նկարագրելու համար։ 2018 թվականի հունվարին հրատարակել է «12 Rules for Life: An Antidote to Chaos»  գիրքը։
2016 թվականին Պիտերսոնը թողարկել է մի շարք տեսանյութեր իր ՅուԹյուբ ալիքում, որտեղ նա քննադատում է Կանադայի կառավարության  Bill C-16-ը։ Հետագայում նա զգալիորեն լուսաբանվել է ԶԼՄ-ների կողմից։


== Մանկություն ==
Պիտերսոնը ծնվել է 1962 թվականի հունիսի 12֊ին, մեծացել է Կանադայի Ալբերտա նահանգի Ֆեյրվյու քաղաքում, որը գտնվում է իր ծննդավայր Էդմոնտոնի հյուսիս֊արևմուտքում։ Նա ընտանիքի երեք երեխաներից ամենամեծն էր։ Մայրը Ֆեյրվյու քաղաքի Գրանդե Պրիրի մարզային քոլեջի գրադարանավարուհի էր, հայրը՝ Վոլտեր Պիտերսոնը, դպրոցում ուսուցիչ։ Բերտ () անունը ստացել է ի պատիվ իր նորվեգացի նախապապին։
13 տարեկանում ծանոթացել է Ջորջ Օրուելի, Օլդոս Հաքսլիի, Ալեքսանդր Սոլժենիցինի և Այն Ռանդի ստեղծագործությունների հետ։ Դեռահասության տարիներին աշխատել է Նոր դեմոկրատական կուսակցության համար, բայց 18 տարեկանում լքել է կուսակցությունը, քանի որ «ինտելեկտուալ, թվիգ հագած միջին դասի սոցիալիստների» պատճառով, որոնք «չէին սիրում աղքատներին, այլ պարզապես ատում էին հարուստներին»։


== Կրթություն ==
1979 թվականին Ֆեյրվյու ավագ դպրոցը ավարտելուց հետո Պիտորսոնը ընդունվեց Գրանդե Պրիրի մարզային քոլեջ `քաղաքական գիտություն և անգլերեն գրականություն ուսումնասիրելու համար։ Հետագայում նա տեղափոխվել է Ալբերտայի համալսարան, որն ավարտել է 1982 թվականին։ Այնուհետեւ նա մեկ տարով մեկնել է Եվրոպա։ Այնտեղ նա շահագրգռված էր Սառը պատերազմի հոգեբանական ծագումից, մասնավորապես 20-րդ դարի եվրոպական տոտալիտարիզմով և ցնցված էր միջուկային սպառազինությունների մրցավազքի թուլացման մասին ապոկալիպտիկ մղձավանջներով։ Արդյունքում նա անհանգստացած էր մարդկության չարիքի և կործանման ունակությամբ և սկսեց հետաքրքրվել Կարլ Յունգի, Ֆրիդրիխ Նիցշեի, Ալեքսանդր Սոլժենիցինի, Ֆյոդոր Դոստոևսկիի գործերով։ Հետո վերադարձել է Ալբերտայի համալսարան և ստացել 1984 թվականին ավարտել է հոգեբանության ֆայուլտոտը։ 1985 թվականին նա տեղափոխվեց Մոնրեալ, և սկսեց հաճախեկ ՄաքԳիլի համալսարան։ Նա 1991 թվականին Ռոբերտ Օ.Պիխլի հսկողության ներքո դարձել է  կլինիկական հոգեբանության Ph.D.։ Մինչև 1993 թվականի հունիսը մնացել է ՄաքԳիլի համալսարանում, աշխատելով Փիլի և Մորիս Դանգիերի հետ։


== Անձնական կյանք ==
1989 թվականին ամուսնացել է Թամի Ռոբերթսի հետ։ Նրանք ունեն մեկ տղա և մեկ աղջիկ։ 2017 թվականի օգոստոսին դարձել է պապիկ։
Պիտերսոնը իրեն համարում է դասական բրիտանացի լիբերալ։ Նա իրեն համարում է պրագմատիստ։ 2017 թվականին Թիմ Լոթի հետ հարցազրույցի ընթացքում նշել է, որ քրիստոնյա է։ The Spectator ամսագրում Լոթը նշել է, որ Պիտերսոնը ոգեշնչված է Յունգի կրոնի փիլիսոփայությամբ, և քրիստոնեական էկզիստենցիալիզմի վերաբերյալ ունի Սյորեն Կիերկեգորի և Փոլ Թիլիչի նման տեսակետ։ Լոթը նաև նշում է, որ Պիտերսոնը հարգում է դաոսականություն, քանի որ դիտարկում է կյանքը որպես կարգի և քաոսի միջև պայքար, և համարում է, որ կյանքը անիմաստ կլիներ առանց այս երկվության։


== Բիբլիոգրաֆիա ==


=== Գրքեր ===
Peterson Jordan B. (1999)։ Maps of Meaning: The Architecture of Belief։ Routledge։ ISBN 0415922224 
Peterson Jordan B. (2018)։ 12 Rules for Life: An Antidote to Chaos։ Penguin Random House։ ISBN 0345816021 


=== Հոդվածներ ===
15 ամենաշատ մեջբերված ակադեմիական հոդվածները Google Scholar֊ից և ResearchGate֊ից՝Peterson J. B., Rothfleisch J., Zalazo P., Pihl R. O. (1990)։ «Acute alcohol intoxication and cognitive functioning»։ Journal of Studies on Alcohol 51 (2): 114–122։ doi:10.15288/jsa.1990.51.114 
Pihl R. O., Peterson J. B., Finn P. R. (1990)։ «Inherited Predisposition to Alcoholism: Characteristics of Sons of Male Alcoholics»։ Journal of Abnormal Psychology 99 (3): 291–301։ doi:10.1037/0021-843X.99.3.291 
Pihl R. O., Peterson J. B., Lau M. A. (1993)։ «A biosocial model of the alcohol-aggression relationship»։ Journal of Studies on Alcohol, Supplement 11: 128–139։ doi:10.15288/jsas.1993.s11.128 
Stewart S. H., Peterson J. B., Pihl R. O. (1995)։ «Anxiety sensitivity and self-reported alcohol consumption rates in university women»։ Journal of Anxiety Disorders 9 (4): 283–292։ doi:10.1016/0887-6185(95)00009-D 
Peterson J. B., Smith K. W., Carson S. (2002)։ «Openness and extraversion are associated with reduced latent inhibition: replication and commentary»։ Personality and Individual Differences 33 (7): 1137–1147։ doi:10.1016/S0191-8869(02)00004-1 
DeYoung C. G., Peterson J. B., Higgins D. M. (2002)։ «Higher-order factors of the Big Five predict conformity: Are there neuroses of health?»։ Personality and Individual Differences 33 (4): 533–552։ doi:10.1016/S0191-8869(01)00171-4 
Carson S. H., Quilty L. C., Peterson J. B. (2003)։ «Decreased Latent Inhibition Is Associated With Increased Creative Achievement in High-Functioning Individuals.»։ Journal of Personality and Social Psychology 85 (3): 499–506։ doi:10.1037/0022-3514.85.3.499 
DeYoung C. G., Peterson J. B., Higgins D. M. (2005)։ «Sources of openness/intellect: cognitive and neuropsychological correlates of the fifth factor of personality.»։ Journal of Personality 73 (5): 825–858։ doi:10.1111/j.1467-6494.2005.00330.x 
Carson S. H., Quilty L. C., Peterson J. B. (2005)։ «Reliability, Validity, and Factor Structure of the Creative Achievement Questionnaire»։ Creativity Research Journal 17 (1): 37–50։ doi:10.1207/s15326934crj1701_4 
Mar R. A., Oatley K., Hirsh J. B., Paz J. D., Peterson J. B. (2006)։ «Bookworms versus nerds: Exposure to fiction versus non-fiction, divergent associations with social ability, and the simulation of fictional social worlds»։ Journal of Research in Personality 40 (5): 694–712։ doi:10.1016/j.jrp.2005.08.002 
DeYoung C. G., Quilty L. C., Peterson J. B. (2007)։ «Between Facets and Domains: 10 Aspects of the Big Five»։ Journal of Personality and Social Psychology 93 (5): 880–896։ doi:10.1037/0022-3514.93.5.880 
Mar R. A., Oatley K., Peterson J. B. (2009)։ «Exploring the link between reading fiction and empathy: Ruling out individual differences and examining outcomes»։ The European Journal of Communication Research 34 (4): 407–429։ doi:10.1515/COMM.2009.025 
Hirsh J. B., DeYoung C. G., Xu X., Peterson J. B. (2010)։ «Compassionate Liberals and Polite Conservatives: Associations of Agreeableness With Political Ideology and Moral Values»։ Personality and Social Psychology Bulletin 95 (2): 655–664։ doi:10.1177/0146167210366854 
Morisano D., Hirsh J. B., Peterson J. B., Pihl R. O., Shore B. M. (2010)։ «Setting, elaborating, and reflecting on personal goals improves academic performance»։ Journal of Applied Psychology 36 (5): 255–264։ doi:10.1037/a0018478 
Hirsh J. B., Mar R. A., Peterson J. B. (2012)։ «Psychological Entropy: A Framework for Understanding Uncertainty-Related Anxiety»։ Psychological Review 119 (2): 304–320։ doi:10.1037/a0026767 


== Արտաքին հղումներ ==
https://jordanbpeterson.com Ջորդան Պիտերսոն. պաշտոնական կայք
Ջորդան Պիտերսոն Թվիթթերում
Տեսանյութը ՅուԹյուբում
Self Authoring
Understand Myself


== Ծանոթագրություններ ==