Մեդիտացիոն երաժշտություն

Մեդիտացիոն երաժշտություն (անգլ.՝ Meditation music), երաժշտություն, որը նախատեսված է տարաբնույթ մեդիտացիոն պրակտիկայում կիրառելու համար, ինչպես խիստ կրոնական, այնպես էլ ոչ դավանական։
Մեդիտացիոն (կամ «մեդիտատիվ») ընդունված է անվանել նաև երաժշտությունը, որը ունկնդիրներին տրամադրում է կենտրոնացված-խորքային ներհայեցողության։


== Պատմություն ==
Մինչև մեր օրերը մեդիտացիոն երաժշտությունը միշտ ունեցել է կոնկրետ կրոնական բովանդակություն, բայց արդեն 20-րդ առաջին կեսից սկսած՝ մեդիտացիոն (կամ «մեդիտատիվ») սկսել են անվանել նաև որոշ կոմպոզիտորների երաժշտությունները, որոնք ուղղակիորեն չեն վերաբերվում ավանդական կրոնական դավանանքներից որևէ մեկին, թեև կարող են հավատարիմ մնալ այս կամ այն հոգևոր վարդապետության հետ կապված որոշակի գեղագիտական մոտեցումներին։
Այսպես, օրինակ, ամբողջությամբ մեդիտացիոն կարելի է համարել Շառլ Մեսսիանի շատ երգեհոնային ստեղծագործություններ, նաև նրա «Quatuor pour la fin du temps»-ը («Աշխարհի վերջի կվարտետը», 1941)։
Իսկ ավելի մեծ մեդիտացիոնալությունը բնորոշ է «Ավանգարդ-2»-ի կոմպոզիտորների երաժշտությանը։
Մասնավորապես լավ հայտնի է Ջոն Քեյջի՝ զենի գաղափարներով հետաքրքրվածությունը, ինչը իր արտացոլումն է գտել Քեյջի ստեղծագործական մեթոդի՝ հիմնականում պատահականության սկզբունքի վրա։
Այդ սկզբունքի ակունքները պետք է որոնել հին չինական Ի-Ջին տրակտատում՝ «Փոփոխություների գրքում», որով կարելի էր գուշակել մետաղադրամի կամ հազարատերևի ճյուղի օգնությամբ։ Իրականությունը հասկանալու հենց այս եղանակն էլ դարձել է ալեատորիկայի նախատիպը՝ երաժշտության հորինման եղանակ, որի ժամանակ երաժշտական ստեղծագործության ստեղծման պրոցեսի մի մասը (ներառյալ դրա իրագործումը) ենթարկվում է շատ կամ քիչ ղեկավարվող պատահականությանը, որը ստեղծում է որոշակի մեդիտացիոն վիճակ  

Երաժշտական կոմպոզիցիայի մեդիտատիվ սկզբունքներին հետևելը լավ նկատելի է նաև Քեյջի այնպիսի ստեղծագործություններում, ինչպիսիք են «Երևակայական լանշաֆտ No. 3 » (1942), «Opening Dance» (Entrance, 1942), «Ad Lib» (1943), «Prelude for Meditation», (1944), «4’33» (1952),« Imaginary Landscape No. 4 for twelve radios» (Radio Music, 1956),« Music for…, any combination of 1-17 instrumental parts» (1984) և այլ ստեղծագործությունները։
Բայց ալեատորիկան վերջնականապես ձևավորվել է Պեռ Բուլեզի և Կառլհայնց Շտոքհաուզենի ստեղծագործությունում․ շատ երաժշտական ստեղծագործություններ, որոնք նույնպես մեդիտացիոն են։ Դա կարելի է ասել մասնավորապես Շտոքհաուզենի հետևյալ ստեղծագործությունների՝ « Klavierstück XI» (1957), «Mantra »(1969-1970), «Տրանս» (նվագախմբի և մագնիտաֆոնային ձայներիզի համար, 1971), «Ինորի» («Խոնարհում», միմոս-մենակատարների և նվագախմբի համար, 1973-1974), «Կենդանակերպի նշաններ» («Tierkreis», տասներկու մեղեդի մեղեդիական և/կամ հարմոնիկ գործիքների համար, 1975), «Սիրիուս» (սոպրանոյի, բասի, բաս-կլարնետի, էլեկտրոնային երաժշտության, շեփորի համար, 1975-1977), նաև ինտուիտիվ երաժշտության նրա բոլոր շարքերի ստեղծագործությունների մասին.


== Տես նաև ==
Մեդիտացիա
Ավանգարդ երաժշտություն
Ներհայեցողություն
Երաժշտական գեղագիտություն
Կոնկրետ երաժշտություն
Ինտուիտիվ երաժշտություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Johnson, Tom (1976). «Meditate on Sound», Village Voice, May 24.
Von Gunden, Heidi (1983). The Music of Pauline Oliveros. Metuchen, N.J.: Scarecrow Press. ISBN 0-8108-1600-8.
Катунян М. И.,  Сакрально-обрядовые архетипы в современной композиции. Новый синкретизм // Новое сакральное пространство. Духовные традиции и современный культурный контекст. Московск. консерватория. М., 2004