Ալիքների ինտերֆերենցիա

Ալիքների ինտերֆերենցիա (լատ.՝ inter - փոխադարձ, միմյանց միջև, ferio - հարվածել, խոցել), տարածության մեջ երկու կամ մի քանի ալիքների գումարման հետևանքով առաջացող արդյունարար ալիքի ամպլիտուդի ուժեղացում կամ թուլացում։
Ինտերֆերենցիայի առաջացման անհրաժեշտ պայմանը վերադրվող ալիքների կոհերենտությունն է։ Պարզագույն դեպքը նույն հաճախություն և տարածման միևնույն ուղղությունն ունեցող երկու ալիքների գումարումն է։ Եթե տատանումները ներդաշնակ են, ապա արդյունարար ալիքի ամպլիտուդը տարածության որևէ կետում որոշվում է 
  
    
      
        A
        =
        
          
            
              A
              
                1
              
              
                2
              
            
            +
            
              A
              
                2
              
              
                2
              
            
            +
            2
            
              A
              
                1
              
            
            
              A
              
                2
              
            
            cos
            ⁡
            φ
          
        
      
    
    {\displaystyle A={\sqrt {A_{1}^{2}+A_{2}^{2}+2A_{1}A_{2}\cos \varphi }}}
   առնչությամբ, որտեղ 
  
    
      
        
          A
          
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle A_{1}}
  -ը և 
  
    
      
        
          A
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle A_{2}}
  -ը գումարվող ալիքների ամպլիտուդներն են, 
  
    
      
        φ
      
    
    {\displaystyle \varphi }
  -ն՝ փուլերի տարբերությունը տվյալ կետում։
Եթե ալիքները կոհերենտ են, ապա փուլերի տարբերությունը տվյալ կետում մնում է անփոփոխ, սակայն կետից կետ կարող է փոխվել, այնպես էլ տարածության մեջ ստացվում է արդյունարար ալիքի ամպլիտուդների բաշխում՝ միմյանց հաջորդող մաքսիմումներով և մինիմումներով։ Ամպլիտուդն առավելագույն արժեքն ընդումնում է 
  
    
      
        
          φ
          =
          2
          φ
          n
        
      
    
    {\displaystyle {\varphi =2\varphi n}}
  , իսկ նվազագույն արժեքը՝ 
  
    
      
        
          φ
          =
          φ
          (
          2
          n
          +
          1
          )
        
      
    
    {\displaystyle {\varphi =\varphi (2n+1)}}
   կետերում (
  
    
      
        n
      
    
    {\displaystyle n}
  -ը ամբողջ թիվ է)։
Ոչ կոհերենտ ալիքների դեպքում 
  
    
      
        φ
      
    
    {\displaystyle \varphi }
  -ն անկանոն ձևով փոփոխվում է՝ ընդունելով տարբեր արժեքներ, և նրա միջին արժեքը հավասար է լինում զրոյի։ Արդյունարար ալիքի ամպլիտուդի միջին արժեքը բոլոր կետերում նույնն է լինում, մաքսիմումները և մինիմումները ճապաղվում են, և ինտերֆերենցիոն պատկերը վերանում է։
Ինտերֆերենցիայի կարևոր դեպքերից է հակադիր ուղղություններով տարածվող երկու հարթ ալիքների գումարումը, որի արդյունքում առաջանում են կանգուն ալիքներ։
Երկու ալիքների գումարման ժամանակ էներգիայի հոսքի խտության միջին արժեքը (պարբերության ընթացքում) համեմատական է արդյունարար ամպլիտուդի քառակուսուն (
  
    
      
        
          A
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle A_{2}}
  ), հետևաբար արդյունարար ալիքում էներգիայի հոսքի խտության արժեքը միշտ չէ, որ հավասար է ինտերֆերենցվող ալիքների էներգիայի հոսքի խտության միջին արժեքների գումարին։ Տեղի է ունենում էներգիայի վերաբաշխում տարածության մեջ։ Երկու աղբյուրներից էներգիայի լրիվ հոսքի արժեքը էականորեն կախված է աղբյուրների հեռավորության և ճառագայթվող ալիքի երկարության միջև եղած հարաբերակցությունից։
Ինտերֆերենցիայի երևույթն օգտագործվում է օպտիկական ինտերֆերոմետրերում, ռադիոինտերֆերոմետրերում, ինտերֆերենցիոն ռադիոհեռաչափերում։


== Տես նաև ==
Դիֆրակցիա
Լույսի ինտերֆերենց


== Արտաքին հղումներ ==
Ինտերֆերենցիա - ֆեյնմանյան դասախոսություններ