Ասպետական տներ (Պուշկին)

Ասպետական տներ (ռուս.՝ Кавалерские дома), պատմական շենքերի համալիր Սանկտ Պետերբուրգի Պուշկինի շրջանի Պուշկին քաղաքում։ Կառուցվել են 1752-1753 թվականներին։ Համալիրը դաշնային նշանակության մշակութային ժառանգության օբյեկտ է։ Տեղակայված է Սադովայա փողոցի 4-10 տներում։


== Պատմություն ==
Տները նախատեսված էին պալատին հարող տարածքն այն շենքերից մաքրելու նախագծի շրջանակում, որոնք չէին համապատասխանում կայսերական նստավայրի կարգավիճակին և տիպային նախագծով պետք է կառուցապատվեին։ 1748 թվականին կայսրուհի Ելիզավետան կարգադրել է քանդված «կարգադրիչների փայտաշեն տների» տեղում կառուցել 4 քարե և 1 փայտե տուն կառավարչի և «ասպետների համար», որոնք գալիս էին Ցարսկոյե Սելո։ 1748 թվականի սեպտեմբերի 29-ի հրամանով կառուցումը հանձնարարվեց ճարտարապետ Սավվա Չևակինսկուն։ 1752-1753 թվականներին կառուցվել են բարոկկո ոճի միահարկ կիսավերնահարկերով տներ։ 1784 թվականին դրանք ընդարձակվել են ճարտարապետ Իլյա Նեյելովի կողմից, որը կիսավերնահարկերը կառուցել է որպես լիարժեք երկրորդ հարկ՝ պահպանելով ընդհանուր ոճը։ Հետագայում տները վերակառուցվել են տարբեր ձևերով։ 10 և 12 համարի տները առավելագույն մակարդակով պահպանել են 18-րդ դարի տեսքը։


== Ճարտարապետություն ==
Տները նման են Պետերբուրգի 18-րդ դարի 40-50-ական թվականներին քաղաքային կառույցներին բնորոշ տիպային կառույցներին։ Ռուստաշարերի մալաները անկյունները և ճակատամասի կենտրոնական մասերը արտահայտիչ են դարձրել։ Ամրոցային դեկորատիվ պատուհանների բարոկկո և միևնույն ժամանակ խիստ ձևերը երիզավորում են երկու հարկերի պատուհանները։ Հարկերը բաժանված են լայն պրոֆիլավորված ձգանով։


== Տների ցանկ ==
Տուն 4՝ ի սկզբանե՝ լվացքատուն, հետագայում՝ հայտնի որպես լիցեյի տնօրենի տուն և Էնգելգարդտի տուն։ 1811-1816 թվականներին Վասիլի Ստասովի նախագծով վերակառուցման ժամանակ  բնօրինակ դեկորը քանդվել է, տունը դարձել է մեծ չափերի, պլանով դարձել է  Г-աձև։ Տանն ապրել են Ցարսկոյե Սելոյի լիցեյի տնօրեն Վ. Մ. Մալինովսկին և Ե. Ա. Էնգելգարդտը։ Վերջինս տան մուտքը զարդարել է  լիցեյի խորհրդանիշով՝ բվակերպ քնար՝ կաղնու և դափնու տերևներով։
Տուն 6՝ Հոֆմարշալի տուն. տանը սկզբում բնակվել են Ելիզավետա կայսրուհու պալատի ավագ-հոֆմարշալն ու հոֆմարշալը։ Հետագայում տունը կրկնապատկվել է։ 19-րդ դարում տանն ապրել է Ցարսկոյե Սելոյի պալատական շենքերի պարետը։
Տուն 10՝ Կաբինետային տուն. 19-րդ դարի սկզբին տանը տեղակայված է եղել Ցարսկոյե Սելոյի, Պետերհոֆի և Գաչինայի քաղաքագլխի գրասենյակը։ 19-րդ դարի կեսերին այստեղ ապրել է ենթա-շտալմեյստերը։
Տուն 12՝ գլխավոր դեղատուն, որը հետագայում հայտնի էր որպես Կարամզինի տուն։ 1816 թվականից այստեղ է ապրել ռուս գրող, հրապարակախոս, պատմաբան Նիկոլայ Կարամզինը։ Այս տանը նրան հանդիպել է Ալեքսանդր Պուշկինը, որտեղ նա հանդիպել և ծանոթացել է  Վասիլի Ժուկովսկուն, Ալեքսանդր Տուրգենևին, Պյոտր Վյազեմսկուն, Պյոտր Չաադաևին։


== Գրականություն ==
Яковкин И. "Описание Села Царского", 1825, КОЛО, СПб, 2008
Вильчковский С.Н.  "Царское Село", 1911, репринтное издание 1992
Семенова Г.  Царское Село: знакомое и незнакомое. .-М.ЦентрПолиграф, 2009.- 638, (2) с.
Мощенникова М.А., Корнилова Н.А. Историческая застройка Царского Села: исторический очерк градостроительного развития (XVIII — начало XX века) / / Дворцовый город Царское Село. СПб., 2009.
Город Пушкин. Историко-краеведческий очерк — путеводитель. Сост. Г. К. Козьмян. СПб., 1992.
Смирнов В.Н., Рабин Э.Э. Прогулки по старому городу. Комм. Тарасов В.В., СПб, Серебряный век, 2006. 320 с.
Справочник "Памятники истории и культуры Санкт-Петербурга", СПб, КГИОП, 2003.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Садовая 4, 6, 10, 12. Кавалерские дома»։ Энциклопедия Царского Села։ Վերցված է 2018-06-30 (չաշխատող հղում)
«Кавалерский дом - Дом директора Лицея»։ citywalls.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-07-01-ին։ Վերցված է 2018-06-30