Ջոն Ալեն Մուհամմադ

Ջոն Ալեն Մուհամմադ (անգլ.՝ John Allen Muhammad; դեկտեմբերի 31 1960 - նոյեմբերի 10 2009), ամերիկացի սերիական մարդասպան, հայտնի է որպես «վաշինգտոնյան դիպուկահար»։ 2002 թվականին իր կրտսեր գործընկեր Լի Բոյդի Մալվոյի հետ միասին Վաշինգտոնի մերձակայքում դիպուկահար հրացանով սպանեց տասը և ծանր վիրավորեց երեք մարդու։ Երկուսն էլ ձերբակալվել են 2002 թվականի հոկտեմբերի 24-ին։
2003 թվականին Վիրջինիա նահանգի դատարանի երդվյալ ատենակալները Մուհամմադին մեղավոր են ճանաչել և դատապարտել մահապատժի։ Այն դեպքում, երբ պաշտպանական կողմին հաջողվի վիճարկել դատավճիռը, նոր դատաքննություն է սկսվելու։ 2006 թվականին Մերիլենդի դատարանը Մուհամմադին դատապարտեց վեց ցմահ ազատազրկման՝ առանց պայմանական վաղաժամկետ ազատման։ Մահապատժի դատավճիռը կիրառվել է Վիրջինիայի դատարանի կողմից 2009 թվականի նոյեմբերի 10-ին։


== Կենսագրություն ==
Ջոն Ալեն Ուիլյամսը ծնվել է Լուիզիանա նահանգի Նոր Օռլեանում։ Աֆրոամերիկացի է։ Ծառայել է ԱՄՆ ազգային գվարդիայում և բանակում։ Իրաք-քուվեյթյան պատերազմի մասնակից էր։
Հետագայում ընդունել է իսլամ, եղել է «Իսլամի ազգ» արմատական ​​կազմակերպության անդամ։ 2001 թվականի հոկտեմբերին նա փոխել է ազգանունը՝ դառնալով Մուհամմադ։ Տեղեկություններ կան, որ Մուհամմադն ապահովել է «Իսլամի ազգի» ղեկավար Լուի Ֆարախանի անվտանգությունը «Միլիոն սևամորթների երթի» ժամանակ, սակայն ինքը՝ Ֆարախանը, հերքել է այդ տեղեկությունը։ Այս ընթացքում նա հանդիպեց 15-ամյա դեռահաս Լի Բոյդ Մալվոյին և նրան մեծացրեց որպես որդի։


== Սպանությունների շարան ==

2002 թվականի հոկտեմբերին Մուհամմադը և Մալվոն երեք շաբաթ շարունակ կրակում էին անցորդների վրա՝ հեռադիտակային նշանակետով, թաքնված մեքենայի բեռնախցիկում։
Երկու օրվա ընթացքում մի քանի մարդ սպանվել է Մերիլենդ նահանգի Մոնտգոմերի ժրջանում։ Հոկտեմբերի 2-ին սպանվում է 55-ամյա Ջեյմս Մարտինը։ Հոկտեմբերի 3-ին սպանվել են 39-ամյա Ջեյմս Բյուքենանը, 54-ամյա տաքսու վարորդ Պրենկումար Վոլեկարը, 34-ամյա Սառա Ռայմոսը, 25-ամյա Լորի Էն Լևիս-Ռիվերան և Վաշինգտոնում վիրավորվել է կրծքից 72-ամյա Պասկալ Շառլոտան։
Հոկտեմբերի 4-ին Վիրջինիա նահանգի Ֆրեդերիկսբուրգ քաղաքում 43-ամյա մի կին է վիրավորվել։ Հոկտեմբերի 7-ին դպրոցի մոտ 13-ամյա տղա է վիրավորվել։ 53-ամյա Դեն Ջերոլդ Մայերսը սպանվել է հոկտեմբերի 9-ին Վիրջինիա նահանգի Մանասաս քաղաքում։ Հոկտեմբերի 11-ին Վիրջինիա նահանգի Ֆրեդրիկսբուրգի մերձակայքում գտնվող բենզալցակայանում սպանվել է 6 երեխաների հայր 53-ամյա Քենեթ Բրիջիսը։
Հոկտեմբերի 14-ին, երկուշաբթի գիշերը Ֆոլս Չերչ քաղաքաում (Վիրջինիա նահանգի Ֆեյրֆաքս շրջան) Home Depot առևտրի կենտրոնի դիմաց գտնվող ավտոկայանատեղիում, մուտքից 27 մետր հեռավորության վրա, հայտնաբերվել է կնոջ դի՝ գլխի շրջանում մահացու հրազենային վնասվածքով։ Սպանությունը տեղի է ունեցել տեղական ժամանակով 21:30-ի սահմաններում ։ Ոստիկանությունը հրապարակել է զոհի անունը՝ Վիրջինիա նահանգի Առլինգթոն քաղաքի 47-ամյա բնակչուհի Լինդա Ֆրանկլին (անգլ.՝ Linda Franklin)։ Սպանությունից հետո կատարված բալիստիկ փորձարկումները հաստատել են, որ սպանությունն իրականացրել է վաշինգտոնյան դիպուկահարը՝ Լինդա Ֆրանկլինին դարձնելով իններորդ զոհը։ Պարզվել է, որ սպանված կինը ՀԴԲ աշխատակից է, սակայն քննիչները հրաժարվել են այն ենթադրությունից, որ դիպուկահարը իր զոհին ընտրել է՝ ելնելով նրա մասնագիտական ​​գործունեությունից։
Հոկտեմբերի 19-ին Վիրջինիա նահանգում ռեստորանի մոտ մի տղամարդ վիրավորվել էր։ Հոկտեմբերի 22-ին 35-ամյա Կոնրադ Ջոնսոնը վիրավորվել է և շուտով մահացել հիվանդանոցում։
Հոկտեմբերի 24-ին Մուհամեդին և Մալվոյին հայտնաբերել են իրենց «Chevrolet» մեքենայում քնած և ձերբակալել։


== Դատարան ==
Դատավարության ժամանակ Մալվոն ցուցմունք է տվել, որ Մուհամմադը ծրագրել է սպանել առնվազն վեց սպիտակամորթների ամեն օր մեկ ամսվա ընթացքում և պտուտակավոր ռումբեր տեղադրել դպրոցական ավտոբուսների, դպրոցների, մանկական հիվանդանոցների և կլինիկաների վրա։
Շրջանային դատավորը մահապատժի է դատապարտել Մուհամմադին։ Դատավորը հետևեց երդվյալ ատենակալների առաջարկությանը, որը 2003 թվականի նոյեմբերի վերջին Մուհամմադին մեղավոր ճանաչեց սպանության մեջ և դատապարտեց ցմահ ազատազրկման՝ առանց ներման իրավունքի։ Ջոն Ալեն Մուհամմադը մեղավոր է ճանաչվել 2002 թվականի հոկտեմբերի 9-ին 53-ամյա Դին Մայերսի սպանության և ևս երեք մեղադրանքի՝ ահաբեկչության, դավադրության և ապօրինի զենք պահելու համար։ Ահաբեկչության մեղադրանքը հնարավոր դարձավ 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունից անմիջապես հետո ընդունված օրենքով։ Մուհամմադը չընդունեց իր մեղքը։ Նրա փաստաբանները պնդել են պատիժը մեղմել՝ պատճառաբանելով Մուհամմադի և նրա հանցակից Լի Բոյդ Մալվոյի նկատմամբ պատիժների անհամապատասխանությունը (վերջինս դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման)։ 2006 թվականի հունիսին Մուհամմադը ստացել է ևս վեց ցմահ ազատազրկում Մերիլենդում կատարված սպանությունների համար (Մերիլենդում դատավարությունը սկսվել է այն դեպքում, երբ փաստաբանները հետագայում կարողացել են չեղարկել մահապատիժը)։
2009 թվականի նոյեմբերի սկզբին Մուհամմադի փաստաբանները միջնորդեցին ԱՄՆ Գերագույն դատարան՝ չեղյալ համարել իրենց պաշտպանյալի մահապատիժը՝ պատճառաբանելով, որ նա հոգեկան հիվանդ է և, հետևաբար, չի կարող մահապատժի ենթարկվել։ Փաստաբանների ցուցմունքների համաձայն՝ Մուհամմադի մոտ ախտորոշվել է ուղեղի վնասվածք, նյարդաբանական խանգարումներ, ինչպես նաև նկատվել է հոգեկան և հալյուցինատոր վարք՝ սրված Իրաք-քուվեյթյան պատերազմի համախտանիշով։ Գերագույն դատարանը մերժեց բավարարել փաստաբանների միջնորդությունը․ պատճառները, թե ինչու է նման որոշում կայացրել, չհրապարակվեցին։ Հավանական է, որ նման որոշում է կայացվել այն պատճառով, որ մեղադրյալն ինքը 2008 թվականի ապրիլի 23-ին երկու էջանոց նամակ է գրել Վիրջինիայի գլխավոր դատախազին, որում նա հայտնել է իր պատիժը բողոքարկելու դժկամությունը, ինչպես նաև նշել է, որ բոլոր բողոքներն ուղարկվել են դատարան իր կամքին հակառակ։ Միաժամանակ Մուհամմադը հրաժարվել է ընդունել մեղքը՝ նամակում իրեն անվանելով «անմեղ սևամորթ»։
2009 թվականի նոյեմբերի 10-ին Մուհամմադը դատապարտվեց մահվան։ Վիրջինիա նահանգի Գրինսվիլ ուղղիչ կենտրոնում նրան թմրանյութ են ներարկել երակի մեջ, որը դադարեց շնչել և կաթվածահար է արել նրա սրտի մկանը։ Ըստ Ասսոշեյթեդ պրեսի, Մուհամմադի մահը տեղի է ունեցել 21:11-ին արևելյան ժամանակով (նոյեմբերի 11-ին, ժամը 1:11 կենտրոնական եվրոպական ժամանակով)։ Ըստ բանտի ներկայացուցչի, որտեղ մահապատիժն է իրականացվել, Մուհամմադը մահից առաջ խոսելու ցանկություն չի ցուցաբերել։


== Զենք և սարքավորումներ ==
Սպանություններն իրականացնելու համար Մուհամմադը օգտագործել է հատուկ սարքավորված մեքենա և 5,56 մմ տրամաչափի Մ4 (ինքնաձիգ) (.223 Remington) ավտոմատ հրացան՝ կոլիմատորի նշանով։ Որպես կանոն, մարդասպանը մեկ կրակոցով հարվածում է իր զոհերին։


== Արտացոլում մշակույթի մեջ ==
2002 թվականի հոկտեմբերի իրադարձությունների հիման վրա ռեժիսոր Թոմ Մաքլաֆլինը նկարահանեց «Վաշինգտոնյան դիպուկահար. 23 օր վախի» գեղարվեստական ​​ֆիլմը։ 2013 թվականին էկրան է բարձրացել ռեժիսոր Ալեքսանդր Մուրսի «Կապույտ կապրիզ» ֆիլմը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Подробное описание преступлений и расследования по делу Вашингтонского снайпера
Full Coverage of John Muhammad sniper trial
An Angry Telephone Call Provided One Crucial Clue. The New York Times, October 25, 2002 — explains tracking and arrest of Muhammad (paid article)
Minister Louis Farrakhan addresses sniper arrest. Press Conference Transcript, October 26, 2002
CNN Special Report: Sniper Attacks, the legal case
Indictment Virginia. v. Muhammad
Order changing venue: Virginia v. Muhammad
NY Times-Prosecution closes case