Կելտական լեզուներ

Կելտական լեզուներ, հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մի ճյուղ, որը բաժանվում է երկու ենթախմբի՝ մայրցամաքային և կղզիների։ Լեզվախումբը բնութագրելու համար «կելտական» բառը առաջին անգամ օգտագործել է Էդվարդ Լլոդը 1707 թվականին։ Կելտական լեզուները տարավածված են հիմնական հյուսիսարևմտյան Եվրոպայում, առավելապես Իռլանդիայում, Շոտլանդիայում, Բրետանում, Կոռնուոլում և Մեն կղզում, ինչպես նաև Քեյփ Բրեթըն կղզում։ Արգենտինայի Պատագոնիա շրջանում գոյություն ունի ուելսախոս որոշ բնակչություն։ Որոշ կելտախոսների կարելի է գտնել նաև ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում կելտական գաղութներում։ Այդ բոլոր վայրերում կելտական լեզուներով խոսում են ազգային փոքրամասնությունները, չնայած նրանք դեռ շարունակում են մայրենի լեզվի վերակենդանացման փորձերը։


== Ապրող լեզուներ ==
SIL Ethnologue «ապրող» կելտական լեզուների ցանկի մեջ ընդգրկում է վեց լեզու, որոնցից չորսը ունեն մայրենի խոսողների զգալի թիվ։ Դրանք են գոյդելյան իռլանդերենը (Gaeilge), հին իռլանդերենից ծագող գելական շոտլանդերենը (Gàidhlig), և կելտական բրիտաներենից ծագող բրիտական ուելսերենը և բրետոներենը։
Երկու լեզվով՝ կոռներենով և մեներենով, խոսում էին նորագույն ժամանակաշրջանում, սակայն այժմ դրանք արդեն մեռյալ են որպես կենցաղի լեզուներKoch John T. (2006)։ Celtic Culture: A Historical Encyclopedia։ ABC-CLIO։ էջեր 34, 365–366, 529, 973, 1053։ Վերցված է հունիսի 15, 2010 </ref>։ Չնայած դրա, այդ երկու լեզվի վերակենդանացման շարժման արդյունքում արդեն գոյություն ունեն մարդիկ, այդ թվում նաև երեխաներ, որոնց համար քորներենը և մեներենը դարձել է կամ դառնում է մայրենի լեզու։
Կոշտ ասած, այժմ ընդհանուր առմամբ կա մոտ մեկ միլիոն մարդ, որոնց համար կելտական լեզուներից մեկը մայրենի է 2010 թվականին գրանցվել է ավելի քան 1.4 մարդ, որոնց համար կելտական լեզուն մայրենի է։


=== Վիճակագրություն ===


=== Խառը լեզուներ ===
Շելթա, հիմնականում իռլանդերենից սերած լեզու (մոտ 86,000 խոսող 2009 թվականին)։
Some forms of Welsh-Romani or Kååle also combined Romany itself with Welsh language and English language forms (extinct).
Beurla-reagaird Highland travellers language


== Տես նաև ==
Կելտական լիգա (քաղաքական կազմակերպություն)
Կելտական կոնգրես
Իսպանակելտական լեզուներ
Իտալակելտական հիպոթեզ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ball, Martin J. & James Fife (ed.) (1993). The Celtic Languages. London։ Routledge. ISBN 0-415-01035-7.
Borsley, Robert D. & Ian Roberts (ed.) (1996). The Syntax of the Celtic Languages: A Comparative Perspective. Cambridge։ Cambridge University Press. ISBN 0521481600.
Cowgill Warren (1975)։ «The origins of the Insular Celtic conjunct and absolute verbal endings»։  in H. Rix։ Flexion und Wortbildung: Akten der V. Fachtagung der Indogermanischen Gesellschaft, Regensburg, 9.–14. September 1973։ Wiesbaden: Reichert։ էջեր 40–70։ ISBN 3-920153-40-5 
Celtic Linguistics, 1700–1850 (2000). London; New York։ Routledge. 8 vols comprising 15 texts originally published between 1706 and 1844.
Forster, Peter; Toth, Alfred (July 2003)։ «Toward a phylogenetic chronology of ancient Gaulish, Celtic, and Indo-European»։ Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 100 (15): 9079–84։ PMC 166441։ PMID 12837934։ doi:10.1073/pnas.1331158100  
Gray, Russell D.; Atkinson, Quintin D. (November 2003)։ «Language-tree divergence times support the Anatolian theory of Indo-European origin»։ Nature 426 (6965): 435–9։ Bibcode:2003Natur.426..435G։ PMID 14647380։ doi:10.1038/nature02029  
Hindley, Reg (1990)։ The Death of the Irish Language: A Qualified Obituary։ Routledge։ ISBN 0-415-04339-5 
Lewis, Henry & Holger Pedersen (1989). A Concise Comparative Celtic Grammar. Göttingen։ Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 3-525-26102-0.
McCone Kim (1991)։ «The PIE stops and syllabic nasals in Celtic»։ Studia Celtica Japonica 4: 37–69 
McCone Kim (1992)։ «Relative Chronologie: Keltisch»։  in R. Beekes, A. Lubotsky, and J. Weitenberg (eds.)։ Rekonstruktion und relative Chronologie: Akten Der VIII. Fachtagung Der Indogermanischen Gesellschaft, Leiden, 31. August–4. September 1987։ Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck։ էջեր 12–39։ ISBN 3-85124-613-6 
McCone, K. (1996)։ Towards a Relative Chronology of Ancient and Medieval Celtic Sound Change։ Maynooth: Department of Old and Middle Irish, St. Patrick's College։ ISBN 0-901519-40-5 
Russell, Paul (1995)։ An Introduction to the Celtic Languages։ Longman։ ISBN 0-582-10082-8 
Schmidt, K. H. (1988)։ «On the reconstruction of Proto-Celtic»։  in G. W. MacLennan։ Proceedings of the First North American Congress of Celtic Studies, Ottawa 1986։ Ottawa: Chair of Celtic Studies։ էջեր 231–48։ ISBN 0-09-693260-0 
Schrijver Peter (1995)։ Studies in British Celtic historical phonology։ Amsterdam: Rodopi։ ISBN 90-5183-820-4 
Schumacher Stefan, Schulze-Thulin Britta, aan de Wiel Caroline (2004)։ Die keltischen Primärverben. Ein vergleichendes, etymologisches und morphologisches Lexikon (German)։ Innsbruck: Institut für Sprachen und Kulturen der Universität Innsbruck։ ISBN 3-85124-692-6 


== Արտաքին հղումներ ==
Աբերդինի համալսարանի կելտական ֆակուլտետը Archived 2008-12-08 at the Wayback Machine.
Ethnologue report for Celtic languages
"Labara: An Introduction to the Celtic Languages", by Meredith Richard
Celts and Celtic Languages