Խորվաթիայի ժողովրդական երգի-պարի համույթ LADO

Խորվաթիայի ժողովրդական երգի-պարի համույթ LADO (խորվաթերեն՝ Ansambl narodnih plesova i pjesama Hrvatske LADO), խորվաթական ֆոլկլորային երաժշտական կոլեկտիվ, որը՝ որպես պրոֆեսիոնալ ազգային համույթ, հիմնադրվել է 1949 թվականին Հարավսլավիայի Սոցիալիստական Դաշնային Հանրապետության կազմի մեջ մտած Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետության մայրաքաղաք Զագրեբում։ LADO-ն ներկայացրել և ներկայացնում է Խորվաթիայի տարբեր շրջանների հարուստ ու բազմազան երաժշտական և խորեոգրաֆիկ ավանդույթները  և համարվում է «մշակութային տեսակետից այդ երկրից արտահանվող առավել հաջողակ «արտադրանքը»։
Համույթը բաղկացած է 37 պարողներից (կատարումների ժամանակ հարկ եղած դեպքում նրանք նաև երգում են) և ավանդական ու դասական գործիքներ նվագող 15 երաժիշտների խմբից։ Համույթի հետ տարիների ընթացքում աշխատել են խորվաթ նշանավոր մի շարք ազգագրագետներ, պարուսույցներ, գործիքավորողներ, ֆոլկլորիստներ։  


== Պատմություն ==
Lado-ն հիմնադրվել է 1949 թվականի նոյեմբերի 11-ին Խորվաթիայի կառավարության հատկացրած Državni zbor narodnih plesova i pjesama (DZNPiP) դրամաշնորհի միջոցներով։ Համույթի հիմնադրման գործում կարևոր դեր է խաղացել նրա առաջին գեղարվեստական ղեկավար ու խորեոգրաֆ Զվոնկո Լևակովիչը։ Lado-ի առաքելությունն է եղել և շարունակում է մնալ՝ հայտնաբերել, հավաքել ու ներկայացնել խորվաթական երաժշտական ու պարային հարուստ ավանդույթների նմուշները։


== Պարգևներ ==
Համույթը տարիների ընթացքում նվաճել է ազգային ու միջազգային մի շարք մրցանակներ։ 1954 թվականին առաջին տեղն է գրավել Մեծ Բրիտանիայում՝ Հյուսիսային Ուելսի Լլանգոլլեն քաղաքում անցկացված [Llangollen International Musical Eisteddfod երաժշտական փառատոնում։ Հետագայում մրցանակներ է նվաճել զանազան մրցույթներում, որոնք անց են կացվել Զագրեբում, իռլանդական Քորքում, պատվո մրցանակներ ստացել Սանտյագոյի, Պունտա Արենասի, Անտոֆագաստայի, Լոս Անջելեսի, Ֆրանկֆուրտի մրցույթ-փառատոներում։ Ամերիկյան Քլիվլենդում էլ համույթին նվիրել են քաղաքի բանալին։

2002 - Lado-ն ներկայացրել է Եվրոպան ամերիկյան Մինեապոլիս քաղաքում անցկացված երգչախմբային երաժշտության համաշխարհային սիմպոզիումում։
2003 - Orlando մրցանակ Դուբրովնիկի ամենամյա ամառային փառատոնում
2004 - Ivan Lukačić մրցանակ Վարաժդինի ամենամյա Varaždin Baroque Evenings փառատոնում
2006 - INA մրցանակ՝ խորվաթական մշակույթը լավագույնս պրոպագանդելու համար


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
1987 - Narodne pjesme i plesovi sjeverne Hrvatske
1994 - Telo Kristuševo, Narodi se mladi kralj'
1994 - Kalvarija
1998 - Iz Kajkavskih krajeva
1998 - Iz Kajkavskih krajeva vol.2
1998 - Iz Hrvatske narodne glazbene riznice vol.1
1999 - Kolo igra, tamburica svira vol.1
1999 - Kolo igra, tamburica svira vol.2
1999 - O vreme prelubleno -
2000 - Na moru i kraju -
2000 - U društvu svirača vol.1
2001 - Najljepše Božične pjesme
2001 - U društvu svirača vol.2
2001 - Na zelenom travniki
2002 - Raspelo
2003 - Preveliku radost navišćujem vama
2003 - LADO electro
2004 - Zorja moja zorja - Anđela Potočnik
2004 - Božić u svijetu
2005 - Iz Hrvatske narodne glazbene riznice vol.2'
2006 - Kalvarija
2007 - Polke i drmeši
2007 - Tete Liza i Lado
2009 - Janja - Niz Muru i Dravu


=== DVD ===
2005 - Lado in concert
2006 - Veronika


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Shay Anthony (2002)։ Choreographic politics: state folk dance companies, representation, and power։ Wesleyan University Press։ ISBN 0-8195-6521-0  
Vitez Zorica, Vučić Miroslava, eds. (2009)։ Lado: hrvatsko nacionalno blago 1949.-2009. [Lado - Croatian national treasure]։ Školska knjiga։ ISBN 978-953-0-60855-9 


== Արտաքին հղումներ ==
{{{1}}} Խորվաթիայի ժողովրդական երգի-պարի համույթ LADO. պաշտոնական կայք