Պոնսեի արվեստի թանգարան

Պոնսեի արվեստի թանգարան (իսպ.՝ Museo de Arte de Ponce, MAP), արվեստի թանգարան Պուերտո Ռիկոյի Պոնսե քաղաք-նավահանգստում։ Թանգարանի հավաքածուն ներառում է եվրոպական արվեստի նմուշներ, ինչպես նաև պուերտո ռիկացի արվեստագետների ստեղծագործություններ։ Թանգարանն ունի պրեռաֆայելիտների կարևորագույն հավաքածուներն Արևմտյան կիսագնդում՝ շուրջ 4500 արվեստի նմուշ 14 պատկերասրահներում։
Թանգարանը համարվում է Պուերտո Ռիկոյի արվեստի լավագույն թանգարաններից մեկը, Կարիբյան ավազանի ամենամեծ արվեստի թանգարանը, Ամերիկա մայրցամաքների լավագույն թանգարաններից մեկը։ Այն Պուերտո Ռիկոյի առաջին թանգարանն է, որ պաշտոնապես ճանաչվել է Թանգարանների ամերիկյան միության կողմիցԹանգարանը հիմնադրվել է 1959 թվականին արդյունաբերող և բարերար Լուիս Ա. Ֆեռեի կողմից Պոնսեի պատմական գոտում։ Ավենիդա լաս Ամերիկաս մայրուղու վրա գտնվող կառույցում թանգարանը տեղավորվել է 1965 թվականին։ 2010 թվականին թանգարանի տարածքը զգալիորեն ընդլայնվել է 30 միլիոն դոլարով իրականացված ծրագրից հետո։


== Պատմություն ==
Թանգարանի ստեղծման նախագիծը գործարկվել է 1956 թվականին, երբ Լուիս Ա. Ֆեռեն Եվրոպայում ճամփորդելուց հետո ձեռք էր բերել եվրոպական արվեստի նմուշներ, այդ թվում նաև պրեռաֆայելիտների աշխատանքներից, ինչը ոգեշնչեց նրան իր հայրենի Պոնսե քաղաքում հիմնադրել թանգարան։ Բերնարդ քոլեջի և Կոլումբիայի համալսարանի արվեստի պատմության պրոֆեսոր Յուլիուս Ս. Հելդի և արվեստի և ճարտարապետության էնտուզիաստ, Գրանադայի և Կոլումբիայի համալսարանների պրոֆեսոր Ռենե Թեյլորի խորհրդով Ֆեռեն հավաքածուն կազմում է հիմնվելով դրանց արժեքի վրա և ոչ թե ժողովրդականության։ Ֆորբսին տված հարցազրույցում Ֆեռեն նշում է, որ գիտնականներն ու քննադատներն այն անվանում էին ճիչ (անճաշակություն), «բոլորը կարծում էին ես խելագար եմ, որ առնում եմ դրանք»։
1959 թվականի հունվարի 3-ին Պոնսեի Քրիստինա փողոցի 70 հասցեում 72 արվեստի գործերի ցուցադրությամբ (այժմ՝ Պոնսեի մշակույթի կենտրոն) Ֆեռեն բացեց թանգարանը։ Այդ ցուցադրության բնօրինակ կտավները դեռևս շարունակվում են ցուցադրվել թանգարանում։ Ժամանակի ընթացքում թանգարանը ձեռք բերեց ժողովրդականություն, արվեստի հավաքածուն համալրվեց։ 1962 թվականին Սամուել Հենրի Կրեսը թանգարանին նվիրաբերեց 15 գեղանկար։ 1989 թվականին թանգարանի հավաքածուն կազմում էր 500 նմուշ՝ ընդհանուր 50 միլիոն դոլար արժողությամբ։

Մտահոգվելով, որ Քրիստինա փողոցի շենքերից մեկում բռնկված հրեդը կվնասի հավաքածուն, Ֆեռեն Պոնսեի Լաս Ամերիկաս պողոտայի վրա տարած գնեց և պատվիրեց ճարտարապետ Էդվարդ Դուրել Սթոունին նախագծելու թանգարանի նոր շենք։ 1964 թվականի ապրիլի 23-ին  դրվեց թանգարանի նոր շենքի հիմնաքարը։ Շինարարությունն ավարտվեց 1965 թվականին, պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ նույն թվականի դեկտեմբերի 28-ին։ Թանգարանի հիմնական հատկանիշներից մեկը վեցանկյուն պատկերասրահն են, որոնք հնարավորություն են տալիս, որ անկյուններով բնական լույսը ներս թափանցի՝ լուսավորելով ցուցահանդեսները։ Թանգարանն ունի 14 պատկերասրահ, 2 այգի, ամֆիթատրոն, գլխավոր մուտքի աստիճանավանդակը երկճյուղված է։
Pinceladas en Vuelo (Վրձնահարվածների թռիչք) 28 ոտնաչափ բարձրությամբ ալյումինե քանդակը 1984 թվականին ստեղծել է նյույորքցի քանդակագործ Ռոյ Լիխտենշտեյնը։ Քանդակը գտնվում է թանգարանի բակում և տեղադրման պահին համարվում էր Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի ցուցադրվող արվեստի ամենամեծ գործը։
2008-2010 թվականներին թանգարանը փակվել է վերանորոգման պատճառով։ Վերաբացվել է հիմնադրման 50-ամյա տարլիցին՝ 2010 թվականի նոյեմբերի 3-ին, 30 միլիոն դոլար բարեփոխումների ծրագրի ավարտից հետո։ Միաժամանակ թանգարանը ցուցահանդեսներ է կազմակերպել Սան Խուանի Plaza Las Américas առևտրի կենտրոնում, ինչպես նաև իր լավագույն նմուշներն է ցուցադրել շրջիկ ցուցահանդեսների ժամանակ ամբողջ( աշխարհում։ Վերանորոգումից հետո թանգարանի տարածքն ընդարձակվեց ավելի քան 40%։ 20 հետագայում 30 միլիոն դոլարի հասած նախագծի շրջանակներում պատմական արխիվի և գրադարանի համար կառուցվել է նոր շենք։


== Հավաքածու ==
Պոնսեի արվեստի թանգարանը Լատինական Ամերիկայում ունի եվրոպական արվեստի կարևորագույն հավաքածուն։ «Ֆայնենշըլ Թայմս» օրաթերթը նշում է, որ թանգարանն ունի Արևմտյան կիսագնդի Միացյալ Նահանգներից դուրս գտնվող ամենաակնառու մասնավոր հավաքածուները։ Հավաքածուում ներառված են 14-20-րդ դարերի իտալական բարոկկո ոճի, բրիտանացի պրեռաֆայելիտների, իսպանական ոսկե դարաշրջանի և ժամանակակից լատինաամերիկյան արվեստի շուրջ 4000 նմուշներ։ Թանգարանում ներկայացված են Պիտեր Պաուլ Ռուբենսի, Լուկաս Կրանախ Ավագի, Բարտոլոմե Էստեբան Մուրիլյոյի, Էժեն Դելակրուայի, Էդվարդ Բյորն Ջոնսի ստեղծագործություններից։ Թանգարանի գլուխգործոցն է համարվում Ֆրեդերիկ Լեյտոնի Կիզիչ հունիս կտավը, որը Ֆեռեն գնել է 1963 թվականին Լոնդոնի Մաաս պատկերասրահից 2000 ֆունտ ստերլինգ արժողությամբ։ Թանգարանի մեկ այլ գլուխգործոց է «Արթուրի վերջին հանգիստն Ավալոնում» Էդվարդ Բյորն Ջոնսի ստեղծած կտավը, որը Ֆեռեն ձեռք  է բերել 1963 թվականին 1600 բրիտանական գինեայով։ 18-րդ դարից մինչև մեր օրեր Պուերտո Ռիկոյի արվեստի ներկայացուցիչներից ներկայացված են 
Խոսե Կամպեչեի, Ֆրանսիսկո Օլերի, Միգել Պոյի, ժամանակակից նկարիչներից՝ Միրնա Բաեսի, Ֆրանսիսկո Ռոդոնի, Անտոնիո Մարտորելիի, Առնալդո Ռոչե Ռաբելի և այլոց ստեղծագործություններ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official website
Museo de Arte de Ponce, at its former structure on Calle Cristina, now the "Centro Cultural de Ponce Carmen Solá de Pereira." Archived 2013-12-02 at the Wayback Machine.