Թեմզա

Թեմզա (անգլ.՝ Thames [ˈtɛmz], լատ.՝ Thamesis), գետ Մեծ Բրիտանիայի հարավում։ Երկարությունը 334 կմ է, ավազանի մակերեսը՝ 15,3 հազ. կմ²։ Ջրի միջին ծախսը, Թիդինգտոն-Քինգստոն ջրաբանական կայանի տվյալներով, կազմում է 78,5 մ³/վրկ.։
Գետի ակունքը գտնվում է Քոթսուոլդ Հիլզում՝ ծովի մակերևույթից 108,5 մետր բարձրության վրա։ Թեմզան հոսում է Մեծ Լոնդոնի տարածքով, թափվում Հյուսիսային ծովը՝ առաջացնելով էստուար։ Նրա լայնությունը Լոնդոնի շրջագծում 200—250 մետր է, էստուարի սկզբնամասում՝ Լոնդոնի արևելյան արվարձանի մերձակայքում՝ ավելի քան 650 մետր, գետաբերանի մերձակայքում՝ մինչև 16 կիլոմետր։ Գետի սնուցումը հիմնականում արձրևային է։
Թեմզան նավարկելի է. ոչ մեծ բարկասները հասնում են մինչև Լեչլեյդ քաղաքի նավահանգիստ, որն ընկած է գետաբերանից մոտավորապես 310 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Լոնդոն են հասնում մինչև 800 տոննա ջրատարողությամբ նավերը, իսկ օվկիանոսային նավերը հասնում են Թիլբերի։ Լոնդոնից բացի՝ Թեմզայի ափերին են ընկած նաև Օքսֆորդ, Ռեդինգ քաղաքները և այլ բնակավայրեր։ Գետի վրա ամեն տարի կանոնավոր կերպով կազմակերպվում է թագավորական Հենլի ռեգատան՝ առագաստանավային մրցաշարը, ինչպես նաև Օքսֆորդի ու Քեմբրիջի համալսարանների ուսանողների թիավարության մրցումները:։
Հին ջրանցքներով Թեմզան կապված է Բրիսթոլի ծովածոցի, Իռլանդական ծովի, երկրի կենտրոնական մասի արդյունաբերական շրջանների հետ։
Թեմզան երկարությամբ առաջիննն է Անգլիայի և երկրորդը՝ Մեծ Բրիտանիայի գետերի մեջ (զիջում է միայն Սևերնին)։


== Անվանում ==
Հետազոտողների մի մասը գտնում է, որ անվանման հիմքում ընկած է կելտական Tam «լայնացող» բառը, այսինքն՝ մի գետ, որը լայնանում է՝ առաջացնելով կոնաձև ընդարձակ էստուարիա։ Ոմանք էլ ենթադրում են, որ անվանման հիմքում ընկած է հնդեվրոպական Ta «հոսել» հիմքը։
Հռոմեական աղբյուրներում հիշատակվում է Tamesis և Tamesa ձևերով։


== Գրականություն ==
Ackroyd Peter (2007)։ Thames: sacred river։ London: Chatto & Windus։ ISBN 978-0-7011-7284-8։ OCLC 137313198 
Cove-Smith Chris (2006)։ The River Thames book: a guide to the Thames from the Barrier to Cricklade with the River Wey, Basingstoke Canal and Kennet & Avon Canal to Great Bedwyn (4th ed.)։ St. Ives, Cambridgeshire: Imray Laurie Norie & Wilson։ ISBN 978-0-85288-892-6։ OCLC 67613526 
Dix Frank L. (1985)։ Royal river highway: a history of the passenger boats and services on the River Thames։ Newton Abbot; North Pomfret, Vt.: David & Charles։ ISBN 978-0-7153-8005-5։ OCLC 14355016 
Milne Gustav, Martin Bates, Mike D. Webber (June 1997)։ «Problems, potential and partial solutions: an archaeological study of the tidal Thames, England»։ World Archaeology 29 (1–special issue, "Riverine archaeology," ed. James Graham–Campbell): 130–46։ ISSN 0043-8243։ doi:10.1080/00438243.1997.9980367 
Oliver Stuart (June 2010)։ «Navigability and the improvement of the river Thames, 1605–1815»։ Geographical Journal 176 (2): 164–77։ ISSN 0016-7398։ doi:10.1111/j.1475-4959.2010.00354.x 
Sinclair Mick (2007)։ The Thames: a cultural history։ Oxford; New York: Oxford University Press։ ISBN 978-0-19-531492-2։ OCLC 77520502  
Thacker Fred S. (1968)։ The Thames Highway։ 2: locks and weirs ([1st ed.], new impression ed.)։ Newton Abbot: David & Charles։ ISBN 978-0-7153-4233-6։ OCLC 55209571  
The Royal river: the Thames, from source to sea: descriptive, historical, pictorial։ Henley-on-Thames: Gresham։ 1983 [1885]։ ISBN 978-0-946095-05-6։ OCLC 17631247 
Williams Roger (2015)։ Father Thames։ London: Bristol Book Publishing։ ISBN 978-0-9928466-1-9 


== Աղբյուրներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Where Thames Smooth Waters Glide – Pictures and history and tides and poetry and conditions
The River Thames Society
Thames Path National Trail
River Thames London Hired Boats and News Blog
BBC 4 documentary In search of Arcadia features the river