Պլաուտիլա Նելլի

Քույր Պլաուտիլա Նելլին (անգլ.՝ Plautilla Nelli, 1524, Ֆլորենցիա - 1588, Ֆլորենցիա),  ինքնուս միանձնուհի - նկարչուհի էր և Ֆլորենցիայի Վերածննդի դարաշրջանի առաջին կին նկարչուհին։ Նա Ֆլորենցիայի Պիացցա Սան Մարկո քաղաքում գտնվող Դոմինիկյան Սիենայի Սբ. Կատարինե եկեղեցում միանձնուհի էր։
Նրա վրա խոր ազդեցություն էր գործել Սավոնարոլայի ուսմունքը և Ֆրա Բարտոլոմեոյի գեղանկարչությունը։


== Կյանք ==
Պուլիսենա Մարգերիտա Նելլին ծնվել է Ֆլորենցիա քաղաքում գտնվող Սան Ֆելիչե շրջանի հարուստ ընտանիքներից մեկում։ Նրա հայրը ՝ Պիերո դի Լուկա Նելլին, գործվածքների հաջողակ վաճառական էր, իսկ նրա նախնիները, ինչպես Մեդիչի տոհմը, ծագել էին Մուգելոյի տոսկանական դաշտավայրում ։ Ֆլորենցիայում, Սան Լորենցո շրջանում, Վիա դել Կանտո դե 'Նելլիում կա մի ժամանակակից փողոց, որն անվանակոչվել է իր ընտանիքի պատվին, իսկ Սան Լորենցոյի եկեղեցու մի հատված նրա ընտանեկան ծննդավայրն է ։
Նա միանձնուհի է դարձել տասնչորս տարեկան հասակում ՝ ստանալով Սուոր Պլաուտիլա անունը ՝ Սանտա Կատերինա դի Կաֆաջիոյի միաբանությունում; հետագայում նա երեք անգամ զբաղեցնում էր առաջնության ղեկավարի պաշտոնը։ Հաստատությունը ղեկավարում էին Սան Մարկոյի դոմինիկյան ֆրայաները ՝ Սավոնարոլայի գլխավորությամբ։ Այդ դարաշրջանում բոլոր կրթված աղջիկների մոտ կեսը տեղափոխվել են կուսանոցներ `օժիտի ծախսերից խուսափելու համար ։ Սավոնարոլայի քարոզները նպաստում էին կրոնավոր կանանց կողմից նվիրական նկարչությանը` ծուլությունից խուսափելու համար, ուստի կուսանոցը դարձավ միանձնուհի-նկարիչների կենտրոն ։ Նրա քույրը, նույնպես միանձնուհի ՝ Կոստանզան, (Սուոր Պետրոնիլան) գրել է Սավոնարոլայի կյանքը։
Նելլին շատ հովանավորների (այդ թվում ՝ կանանց) էր հավանում, աշխատում էր հիմնականում մեծ կտորներ և մանրանկարներ ստեղծելու ուղղությամբ։ XVI դարի արվեստի պատմաբան Ջորջո Վազարին գրել է. «Եվ ամբողջ Ֆլորենցիայի պարոնների տներում այնքան շատ նկարներ կան, որ անիմաստ կլինի փորձելը խոսել դրանցից յուրաքանչյուրի մասին» ։ Ֆրա Ստեֆանո Ռացին, XVI- դարի Դոմինիկյան Ֆրիարը, պատմաբան և Սավոնարոլիանոն (Սավոնարոլայի աշակերտ), Սանտա Կատերինայի երեք միանձնուհիների անվանակոչեց Պլաուտիլլա` Սուոր Պրուդենզա Կամբին, Սուոր Ագատա Տրաբալեսին, Սուոր Մարիա Ռուժիերին և երեք այլ աշակերտների ՝ որպես լրացում. Սուոր Վերոնիկային, Սուոր Դիոնիսիա Նիկոլինիին և նրա քույրը ՝ Սուոր Մարիա Անժելիկա Ռացիին։


== Արվեստ և ոճ ==
Չնայած ինքնուս էր, նա արտատպել է մաներիստ նկարիչ Ագնոլո Բրոնցինոյի և Վերածննդի ժամանակաշրջանի ականավոր նկարիչ Անդրեա դել Սարտոյի ստեղծագործությունները։ Նրա ոգեշնչման հիմնական աղբյուրը Ֆրա Բորթոլոմեոյի աշխատանքների կրկնօրինակումից էր գալիս, ինչն էլ արտացոլում է դասականությունը` Սավոնարոլայի կողմից կիրառված գեղարվեստական տեսություններում։ Ֆրա Բարտոլոմեոն իր նկարները թողեց իր աշակերտ Ֆրա Պաոլինոյին, ով էլ իր հերթին թողեց դրանք Սանտա Կատերինա դա Սիենայի միաբանության  «նկարող մի միանձնուհի» ։ Նելլին իր նկարները ստորագրեց գրելով` իր անունը, ապա` «Աղոթիր նկարչուհու համար»,  հաստատելով իր դերը` չնայած սեռին  :
Նրա աշխատանքը տարբերվում էր իր վրա ազդեցություն գործած անձանց աշխատանքներից նրանով, որ նրա հերոսները զգացմունքային յուրահատուկ արտահայտություն ունեն  :Հեղինակ Ջեյն Ֆորտունը անդրադարձել է նրա «Ողբը՝ սրբերի հետ» նկարին  և նկարագրելով այն հետևյալ կերպ. «Քրիստոսի մահվան պատճառով տիրող վշտի մթնոլորտը, ինչը պատկերված է կարմիր աչքերի և կանանց տեսանելի արցունքների միջոցով»։ Նելլիի այդ նկարը, որն այժմ գտնվում է Ֆլորենցիայի Սան Մարկո թանգարանում, ոգեշնչել է մեկ այլ հեղինակի՝ Ջոնաթան Ք. Նելսոնին, որն էլ հեղինակել է «Վերածննդի դարաշրջանի Ֆլորենցիայի նկարչուհի-պրիորետան» աշխատությունը ։ Նելլիի աշխատությունների մեծ մասը լայնամասշտաբ է, ինչը ամենահազվադեպ հանդիպող նկարի տեսակն էր կնոջ համար այդ ժամանակաշրջանում </ref> Most of Nelli's works are large-scale, which was most uncommon for a woman to paint, in her era. :
Նա այն սակավաթիվ նկարչուհիներից մեկն է, ում հիշատակում է Վազարին իր՝ «Առավել նշանակալի գեղանկարիչների, քանդակագործների և ճարտարապետների կյանքի նկարագրություններ» ստեղծագործության մեջ ։ Նրա աշխատանքները կրոնական ուղղվածության են` իր հերոսների դեմքին՝ վառ արտահայտված զգացմունքներով։ Նելլին բացարձակ չունի կրթություն և իր պատկերներում տղամարդիկ ունեն «կանացի հատկանիշներ», քանի որ իր կրոնական կոչումը իրեն թույլ չէր տալիս ուսումնասիրել մերկ տղամարդու մարմին ։


== Ստեղծագործությունների ստեղծում, վերագտնում ու վերականգնում ==
Նելլին հիմնականում ստեղծում էր նվիրական կտորներ, ինչպես օրինակ լայնամասշտաբ նկարներ, փայտե լունետներ, գրքերի նկարազարդումներ և գծանկարներ։ Նրա ստեղծագործություններից են՝ Ողբը՝ սրբերի հետ (Սան Մարկո թանգարանի մեծ սեղանատանը, վերականգնվել է 2006 թվականին), Սուրբ Կատարինեն ընդունում է Ստիգմատա և Սուրբ Դոմինիկն ընդունում է ողորմությունը, Վերջին ընթրիքը, որը գտնվում է Սան Սալվի թանգարանում, վերջիններս վերականգնվել են 2008 թվականին  : Նելլիիի Վշտահար Մադոննան, որը նույնպես գտնվում է Սան Սալվի թանգարանում, Ալեսանդրո Ալորիի նույնանման գործի կրկնօրինակն է  : Նրա Խաչելություն նկարը Ֆլորենցիայի մոտ գտնվող՝ Ցերտոզա դի Գալուզո մենաստանում է ցուցադրվել։ Վերջին ընթրիքը նկարը, որը գտնվում է Սուրբ Մարիա Նովելլա տաճարի փակ սեղանատանը, միակ աշխատանքն է, որ Նելլին ստորագրել է  : Նրա ինը աշխատանքները Ուֆֆիցիի տպագրության և գծագրերի բաժնում են վերականգնվել 2007 թվականին. դրանց մեջ են՝ Երիտասարդ կնոջ կիսանդրին, Երիտասարդի գլուխը և  Ծնկած տղամարդը նկարները  : Հոգեգալուստը, որը գտնվում է Պերուջիայի Սան Դոմենիկո տաճարում, նրա մեկ այլ հանրահայտ ստեղծագործություն է, այդպիսին է նաև Ուֆֆիցիում պահպանված Սուրբ Ավետում և Սիենայի Սուրբ Կատարինե ստեղծագործությունները։

Նելլիի 1560-ականներին արված Վերջին ընթրիք նկարի կրկնօրինակումը, առաջինն է, որ արվել է կնոջ կողմից։ Վերջին ընթրիք նկարի թեմայի նկարներով աշխարհում ամենահարուստը Ֆլորենցիան է։ Սա Նելլիի ամենանշանակալից աշխատանքն է՝ իր չափի և թեմայի պատճառով. այն յոթ մետրանոց կտավի վրա է արվել։ Վերջին ընթրիք նկարի վերականգնումը տևեց մոտ չորս տարի  : Ապա այն ցուցադրության դրվեց 2019  Հոկտեմբերին՝ Ֆլորենցիայի ուրբ Մարիա Նովելլայի թանգարանում՝ Ալեսանդրո Ալորիի նկարի հարևանությամբ նույն թեմայով և նույն դարում ստեղծված։
Իր ժամանակաշրջանի համար Նելլիի աշխատանքները համարվում էին համաձակ ստեղծագործություններ, քանի որ դրանց մեծ մասը մանրանկարչություն էր, տեքստիլ ստեղծագործություն կամ փոքր քանդակներ պատրաստված տերակոտայից կամ փայտից։ Ստեղծելով և իր հետքը թողնելով՝ Ֆլորենցիայի ամենասիրված հոգևոր թեմաներով, ահռելի քանակությամբ աշխատանքների վրա, Նելլին հաջողությամբ հայտնվեց իր տղամարդ գործընկերների շարքում, ինչպիսիք են՝ Լեոնարդո դա Վինչին, Անդրելա դել Սարտոն և Դոմենիկո Գիրլանդայոն։ Ողբը՝ սրբերի հետի վերջին վերականգնման աշխատանքների հետ կապված՝ ավելի շատ հետազոտություններ սկսվեցին Նելլիի կյանքի և արվեստի վերաբերյալ  :


== Վավերագրություն ==
Ողբը՝ սրբերի հետ նկարի վերականգնումը սրբերի հետ. Պլաուտիլա Նելլի.  երեսունվեց րոպեանոց վավերագրական ֆիլմ  է Նելլիի կյանքի  և նրա ամենանշանակալի մասշտաբային նկարներից մեկի վերականգնման գործընթացի մասին։ Վավերագրական ֆիլմը, որն արտադրվել է 2007 թվականին Ֆլորենցիայի «Art Media Studio»- ի կողմից, մշակվել և ֆինանսավորվել է «The Advancing Women Artists Foundation»- ի հիմնադիր Ջեյն Ֆորտունի և Ֆլորենցիայի Կանացի արվեստի ազգային թանգարանի կոմիտեի կողմից  :
Այդ վավերագրական ֆիլմը ուսումնասիրում է նախանկարչական գծագրերը, որոնք առկա են մակերեսի տակ` օգտագործելով ռեֆլեկտոգրաֆիան  : Դրա օգնությամբ կարելի է վերականգնել նկարը՝ պաշտպանելով որդերից՝ թաքնծված փայտե տախտակի մեջ, և դարերի փոշուց ու կեղտից  : Վավերագրական ֆիլմի գլխավոր հերոսների թվում են թանգարանների ղեկավարներն ու արվեստի պահպանության մասնագետները, ինչպիսիք են` Սան Մարկոյի թանգարանի տնօրեն դոկտոր Մագնոլիա Սկուդյերին և նկարների վերականգնող Ֆլորենտին Ռոսելլա Լարին  : Նկարի վերականգնման աշխատանքներն ավարտվել են 2006 թվականի Հոկտեմբերին, իսկ ցուցադրումը՝ Ֆլորենցիայի Սան Մարկո թանգարանում, որտեղ այն ցուցադրված է սեղանատանը  : Իր եզրափակիչ խոսքում Սկուդիերին ասում է. «Այս վերականգնման շնորհիվ ոչ միայն ավելի հստակ կարող ենք տեսնել նկարի արտահայտչականությունը, այլև ավելի լավ կարող ենք պատկերացնել Պլաուտիլա Նելլիի կուսակրոն կյանքը և Ֆլորենցիայում անցկացրած ժամանակը  :


== «PBS» հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմ ==
Էմմիի մրցանակակիր Անտեսանելի կանայք. Ֆլորենցիայի մոռացված նկարիչներ  PBS հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմը` (հունիս, 2013 թ.),  հիմնված է դոկտոր Ջեյն Ֆորտունի համանուն գրքի վրա, ներկայացնում է մի հատված Սուոր Պլաուտիլա Նելլիի և Ողբը՝ սրբերի հետ նկարի վերականգնումը։ Հեռուստատեսային հատուկ ցուցադրության այս ֆիլմը լուսաբանում է կանանց` Ֆլորենցիայի թանգարաններում պահեստավորված հազարավոր աշխատանքները, հատուկ ընդգծելով քիչ հայտնի միանձնուհի-նկարչուհուն՝ որպես «Ֆլորենցիայի առաջին կին նկարիչ»  :


== Նկարներ ==

		
		
		
		
		


== Գծանկարներ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Hayum Andrée (Fall 2015)։ «Gendered Perceptions of Florentine Last Supper Frescoes, c. 1350–1490»։ Renaissance Quarterly 68 (3): 1000–1001։ JSTOR 10.1086/683878։ doi:10.1086/683878 
Original text mentioning her from 1568 edition with illustration of Properzia de' Rossi by Giorgio Vasari on Italian Wikisource


== Արտաքին հղումներ ==
 Մեդիաֆայլեր Paintings by Plautilla Nelli թեմայով Վիքիպահեստում:Restoration of the Last Supper supported by the Advancing Women Artists Foundation Archived 2017-03-30 at the Wayback Machine.