Ֆերենց Պուշկաշ

Ֆերենց Պուշկաշ (հունգ.՝ Puskás Ferenc, իսկական անունը Ֆերենց Պուրցելդ Բիրո (հունգ.՝ Purczeld Bíró Ferenc), ապրիլի 1, 1927(1927-04-01), Բուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն - նոյեմբերի 17, 2006(2006-11-17)[…], Բուդապեշտ, Հունգարիա), հունգար ֆուտբոլիստ, շատերի կողմից ճանաչված ֆուտբոլի պատմության մեծագույն խաղացողներից։ Խաղացել է «Ռեալ Մադրիդում» և Հունգարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում։
World Soccer ամսագրի 20-րդ դարի 100 լավագույն ֆուտբոլիստների շարքում Ֆերենց Պուշկաշը 7-րդն է։ Ֆերենց Պուշկաշը դեռ կենդանության օրոք ճանաչվել է բոլոր ժամանակների հունգարացի լավագույն ֆուտբոլիստը։ Նրա անունն է կրում մարզադաշտ Բուդապեշտում։ ՖԻՖԱ-ի տարվա լավագույն գոլի համար տրվող մրցանակը կրում է Ֆերենց Պուշկաշի անունը։ 2013 թվականի ապրիլի Բուդապեշտում տեղադրվել է նրա հուշարձանը։


== Կարիերա ==
Ֆերենց Պուշկաշը «Կիշպեշտ» ֆուտբոլային ակումբի սան է․ նախկինում այդ ակումբում խաղացել է նրա հայրը։
1943 թվականից նա խաղացել է «Կիշպեշտի» հիմնական կազմում, որը 1949 թվականին վերանվանվել է «Հոնվեդ»։ 1956 թվականի Հունգարական հեղափոխությունից հետո Ֆերենց Պուշկաշը տեղափոխվել է Իսպանիա։ Այնտեղ նա պայմանագիր է կնքել «Ռեալ Մադրիդի» հետ, որի կազմում խաղացել է 1958 թվականից մինչև 1967 թվականը։ Նա ստացել է նաև Իսպանիայի քաղաքացիություն, ինչը նրան հնարավորություն է տվել հանդես գալ երկրի ազգային հավաքականում։ Հունգարիայի ու Իսպանիայի հավաքականներում Ֆերենց Պուշկաշն անցկացրել է 89 խաղ և խփել 84 գոլ, իսկ Հունգարիայի ու Իսպանիայի բարձրագույն լիգաներում՝ 534 խաղ և 512 գոլ1954 թվականի աշխարհի առաջնությունում Հունգարիայի հավաքականը հաջող է հանդես եկել։ Հունգարիայի հավաքականը, Հարավային Կորեայի հավաքականին հաղթելով 9:0, իսկ Արևմտյան Գերմանիայի հավաքականին՝ 8:3 հաշվով, հասել է եզրափակիչ, որտեղ խաղացել Գերմանիայի նույն թիմի դեմ, սակայն այս անգամ պարտվել է 2:3 հաշվով, իսկ Ֆերենց Պուշկաշը ողջ առաջնության ընթացքում խփել է չորս գոլ։ Հետագայում Ֆերենց Պուշկաշը հայրենի երկրի հավաքականի կազմում այլևս չի մասնակցել աշխարհի առաջնության։ Իսպանիա տեղափոխվելուց և այդ երկրի քաղաքացիություն ստանալուց հետո Ֆերենց Պուշկաշն Իսպանիայի հավաքականի կազմում մասնակցել 1962 թվականի աշխարհի առաջնությանը։ Սակայն այդ առաջնությունում նա ոչ մի գոլ չի խփել։
1952 թվականի Օլիմպիական խաղերում Ֆերենց Պուշկաշը Հունգարիայի հավաքականի կազմում դարձել է չեմպիոն։ Նա հինգ անգամ դարձել է Հունգարիայի, հինգ անգամ՝ Իսպանիայի չեմպիոն, երեք անգամ դարձել է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթակիր (1959, 1960, 1966)։
Որպես մարզիչ՝ Ֆերենց Պուշկաշը 1971 թվականին «Պանատինաիկոսի» հետ մասնակցել է Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության եզրափակչին։ Նույն ակումբը նրա գլխավորությամբ դարձել է Հունաստանի չեմպիոն 1970 և 1972 թվականներին, իսկ 1979 թվականին Աթենքի ԱԵԿ ակումբը նվաճել է Հունաստանի գավաթը։ 1991 թվականին «Սաութ Մելբուրն Էլլաս» ակումբը Պուշկաշի գլխավորությամբ դարձել է Ավստրալիայի չեմպիոն։
1993 թվականին Ֆերենց Պուշկաշը վերադարձել է Հունգարիա և մի որոշ ժամանակ եղել է երկրի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչը։ 2002 թվականին՝ ֆուտբոլիստի կենդանության օրոք, Բուդապեշտի «Նեպշտադիոն» մարզադաշտը վերանվանվել է նրա պատվին։
Ֆերենց Պուշկաշը մահացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 17-ին Բուդապեշտում թոքաբորբյից՝ վեց տարի Ալցհայմերի հիվանդությամբ տառապելուց հետո։ Թաղված է Բուդապեշտի Սուրբ Իտվանի վանքում։
ՖԻՖԱ-ի կողմից Ֆերենց Պուշկաշը հայտարարվել է 20-րդ դարի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2009 թվականի հոկտեմբերին ՖԻՖԱ-ն սահմանել է Ֆերենց Պուշկաշի անվան ամենամյա մրցանակ, որ շնորհվում է ամենագեղեցիկ գոլի հեղինակին։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Թիմային ===
 Հոնվեդ (Բուդապեշտ)

Հունգարիայի չեմպիոն (5) - 1949/50, 1950, 1952, 1954, 1955
Ընդհանուր՝ 5 տիտղոս Ռեալ Մադրիդ

Իսպանիայի չեմպիոն (5) - 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65
Իսպանիայի գավաթակիր - 1961/62
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի դափնեկիր (3) - 1958/59, 1959/60, 1965/66
Միջմայրցամաքային գավաթի դափնեկիր - 1960
Ընդհանուր՝ 10 տիտղոս Հունգարիայի հավաքական

Օլիմպիական չեմպիոն - 1952
Աշխարհի փոխչեմպիեն - 1954
Բալկանների ու Կենտրոնական Եվրոպայի առաջնության չեմպիոն - 1947
Կենտրոնական Եվրոպայի գավաթակիր - 1953
Ընդհանուր՝ 3 տիտղոս


=== Անհատական ===
20-րդ դարի հունգարացի լավագույն ֆուտբոլիստ
Հունգարական լիգայի լավագույն ռմբարկու (4) - 1948, 1949/50, 1950, 1953
Իսպանիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու (4) - 1960, 1961, 1963, 1964
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության լավագույն ռմբարկու (3) - 1960, 1962, 1964
Բալկանների ու Կենտրոնական Եվրոպայի առաջնության լավագույն ռմբարկու - 1948
Կենտրոնական Եվրոպայի գավաթի խաղարկության լավագույն ռմբարկու - 1953
Լավագույն ռմբարկու Հունգարիայի հավաքականի պատմության մեջ - 84 գոլ
Լավագույն ռմբարկու «Հոնվեդի» պատմության մեջ - 378 գոլ
«Հոնվեդի» ռեկորդակիր մրցաշրջանի ընթացքում խփած գոլերի քանակով - 50 գոլ
Ընդգրկված է ՖԻՖԱ 100-ում


=== Որպես մարզիչ ===
Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից - 1971
Հունաստանի չեմպիոն - 1970, 1971
Հունաստանի գավաթակիր - 1979
Պարագվայի չեմպիոն - 1986
Ավստրալիայի չեմպիոն - 1991


== Ելույթների վիճակագրություն ==


=== Կարիերայի վիճակագրություն ===


=== Ակումբային կարիերա ===


== Ծանոթագրություններ ==