armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Անդրեա Էսկաու

Անդրեա Էսկաու (գերմ.՝ Andrea Eskau, մարտի 21, 1971(1971-03-21) կամ 1971, Ապոլդա, Erfurt District, Արևելյան Գերմանիա), գերմանացի պարալիմպիկ մարզիկ, զբաղվում է հեծանվային սպորտով, բիաթլոնով և դահուկավազքով։ Հեծանվավազքի բնագավառում Պեկինում կայացած պարալիմպիկ խաղերի հաղթող է և Լոնդոնի խաղերի կրկնակի չեմպիոն։ Սոչիի ձմեռային օլիմպիական խաղերի բիաթլոնի և դահուկավազքի չեմպիոն, խաչաձև երկրպագուների և բիաթլոնի համար։ Պարալիմպիկ բիաթլոնի և դահուկավազքի աշխարհի եռակի չեմպիոն։


== Կենսագրություն ==
Անդրեա Էսկաուն ծնվել է Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության Ապոլդա քաղաքում։ 1998 թվականին հեծանվով վթարի է ենթարկվել և ողնուղեղի վնասվածք ստացել։ Վերականգնման ժամանակ սկսել է զբաղվել պարալիմպիկ սպորտով։ Անդրեան իր կարիերան սկսել է սայլակով բասկետբոլից, 2009 թվականից սկսել է հանդես գալ դահուկասահքի և բիաթլոնի խաղերում։ Զբաղվում է նաև պարալիմպիկ հեծանվավազքով։
Անդրեայի կարգախոսը՝ 


== Սպորտային կարիերա ==
Առաջին պարալիմպիկ օլիմպիադային Անդրեան մասնակցել է 2008 թվականին Պեկինում, որտեղ դարձել է ճանապարհային մրցավազքի պարալիմպիկ չեմպիոն HC A / B / C կատեգորիաներում, իսկ ժամանակային մրցավազքում գրավել է 5-րդ տեղը։
2010 թվականին Վանկուվերում տեղի ունեցած խաղերին դարձել է 5 կմ դահուկավազքի արծաթե մեդալակիր և բիաթլոնի անհատական ​​մրցավազքի բրոնզե մեդալակիր։ 10 կմ դահուկավազքում զբաղեցրել է 8-րդ տեղը, բիաթլոնում՝ 6-րդ տեղը։
2011 թվականին աշխարհի առաջնության պարալիմպիկ բիաթլոնի և դահուկավազքի մրցավազքում Խանտի-Մանսիյսկում դարձել է կրկնակի չեմպիոն (դահուկավազք - սպրինտ, բիաթլոն - 10 կմ) և եռակի բրոնզե մեդալակիր (դահուկավազք - 10 կմ, բիաթլոն - 7,5 կմ պասյուտ)։
Լոնդոնի 2012 թվականի խաղերում եղել է կրկնակի պարալիմպիկ չեմպիոն՝ հաղթելով ժամանակային և ճանապարհային մրցավազքում։
2013 թվականի աշխարհի առաջնությունում Սոլեֆտեոում Անդրեան դարձել է եռակի չեմպիոն (դահուկավազք՝ 5 կմ, 10 կմ, բիաթլոն՝ 12,5 կմ) և բրոնզե մեդալակիր (դահուկավազք, խառը էստաֆետ)։
2014 թվականին Սոչիի խաղերում դարձել է ոսկե մեդալակիր (բիաթլոն 6 կմ)։ Դահուկավազքում Անդրեան ստացել է ոսկե մեդալ 5 կմ դահուկավազքում։


== Սպորտային նվաճումներ ==


=== Ամառային պարալիմպիկ խաղեր ===


=== Ձմեռային պարալիմպիկ խաղեր ===


=== Աշխարհի առաջնություն ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт Андреа Эскау
Профиль на сайте Международного паралимпийского комитета
Профиль на сайте зимних Паралимпийских игр в Сочи
Վլադիմիր Տիտով

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վլադիմիր Տիտով (այլ կիրառումներ)Վլադիմիր Տիտով (ռուս.՝ Влади́мир Генна́диевич Тито́в, հուլիսի 28, 1958(1958-07-28)), ռուս դիվանագետ։ 2013 թվականի ապրիլի 22-ից Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարի առաջին տեղակալ, Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2004)։


== Կենսագրություն ==
1980 թվականին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Տիրապետում է անգլերեն և շվեդերեն լեզուներին։
ԱԳՆ համակարգում է 1980 թվականից։

1993-1997 թվականներին՝ Շվեդիայում Ռուսաստանի դեսպանատան դեսպանորդ խորհրդական։
1997-1999 թվականներին՝ Երկրորդ եվրոպական դեպարտամենտի տնօրեն։
1999-2004 թվականներին՝ Բուլղարիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2004-2005 թվականներին՝ կադրերի դեպարտամենտի տնօրեն, ԱԳՆ կոլեգիայի անդամ։
2005 թվականի հոկտեմբերի 19-ից-2013 թվականի ապրիլի 22-ը՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։
2009-2012 թվականներին՝ պատմության կեղծման փորձերին հակազդելու հանձնաժողովի անդամ ՝ ի վնաս Ռուսաստանի շահերի։2013 թվականի ապրիլի 22-ից՝ ՌԴ արտաքին գործերի նախարարի առաջին տեղակալ։ Որպես նախարարի տեղակալ՝ համակարգում է եվրոպական երկրների հետ հարաբերությունները և վարչական հարցերը։
Ամուսնացած է։ Ունի որդի։


== Պարգևներ ==
Պատվո շքանշան (2008 թվականի հուլիսի 3)՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար։
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի պատվոգիրը (2011 թվականի հունիսի 12)՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» IV աստիճանի շքանշան (2014 թվականի մայիսի 2)՝ ձեռք բերված աշխատանքային հաջողությունների, Ռուսաստանի Դաշնության սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի, Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման, հումանիտար ոլորտում մատուցած ծառայությունների, օրինականության և իրավակարգի ամրապնդման, ակտիվ հասարակական գործունեության, երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» III աստիճանի շքանշան (2018 թվականի հուլիսի 16)՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1994 թվականի հոկտեմբերի 4)
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2004 թվականի փետրվարի 10)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության կայքում
Սովդա (Սվյատրեկայի վտակ)

Սովդա (ռուս.՝ Совда), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սվյատրեկա գետի աջ ափին՝ 24 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 27 կմ է, ավազանի տարածքը 148 կմ2։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Բալթիկ ծովի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Շույա, գետի ենթաավազանը՝ Սվիր (այդ թվում գետի ավազանում Օնեժի լիճ)։ Պատկանում է Նևա ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 01040100112102000014608
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102001460
Ավազանի կոդը - 01.04.01.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 02
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ուրբելի ամրոց

Ուրբելի (իսպ.՝ Castillo de Úrbel), ամրոց Իսպանիայի Բուրգոս տարածաշրջանում։ Գտնվում է տարածքից անջատված մի անհարթ բլրակի վրա։ Պատկանել է Իսպանիայում հայտնի Ցունիգա տոհմին և թվագրվում է որպես 9-րդ դարի շինություն։


== Ճարտարապետություն ==
Ժայռի վերնամասում է գտնվում Ուրբելի ամրոցից ամենալավ պահպանված հատվածը՝ աշտարակը։ Այն ունի երկարավուն հինգանկյուն տեսք։ Առաջին հարկի երկու դռները նայել են դեպի արևելք և արևմուտք։ Աշտարակի վերնամասի ատամիկները ունեցել են եռանկյունի տեսք։
Սակայն ամրոցը սկզբնական ժամանակահատվածում ունեցել է նաև այլ շինություններ։
Աշտարակից 8 մ ցած գտնվում է բացօթյա պատշգամբը, որի արևելյան կողմում ժայռի մեջ դեռ պահպանվել արհեսականորեն փորած անցք, իսկ կենտրոնական հատվածում նկատվում է դռան տեղադրման հետքը։ Ժայռի վրա առկա են նաև սյունների վերացած անցքերը։ Սակայն աստիճանների հետքը, որով բարձրացել են դեպի աշտարակ չի պահպանվել։
Ժայռի հիմքում պահպանվել է հսկա պատի մի հատված։ Ենթադրվում է որ այն եղել է հսկա պահեստ զինվորների զենք զինամթերքի պահպանման համար, իսկ մի մասը կատարել է մառանի դերը։ Նշմարվում են աստիճանների հետքեր, որոնք կապում են «պահեստը» աշտարակի հետ։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Cadiñanos Bardeci, Inocencio (1987). Arquitectura fortificada en la provincia de Burgos. Excma. Diputación Provincial. p. 270. ISBN 84-505-5990-1.
Pérez de Urbél, Justo (1970). El condado de Castilla (Tomo III). Siglo Ilustrado S.A. p. 319.
Կյուլիցե

Կյուլիցե (էստ․՝ Külitse), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Յուլենուռմե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 827 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բիոտա (այլ կիրառումներ)

Բիոտա, կարող է վերաբերել՝

Բիոտա - օրգանիզմների ամբողջականությունն է որոշակի աշխարհագրական շրջանում կամ ժամանակի ընթացքում
Բիոտա - բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում
Ակրեունա

Ակրեունա (պորտ.՝ Acreúna), համայնք Բրազիլիայում՝ Գոյաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Հյուսիս-կենտրոնական նահագի Գոյաս մարզում։ Մտնում է Վալի դու Ռիու դուս Բոյս գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 19 986 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 565,989 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 13,7 մարդ/կմ²։ Քաղաքի տոնը նշվում է մայիսի 14-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 202.012.188,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 10.101,62 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,763 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Պալլիկա (այլ կիրառումներ)

Պալլիկա անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Պալլիկա - գյուղ Էստոնիայի Հալինգա շրջանի կազմում։
Պալլիկա - գյուղ Էստոնիայի Վիգալա շրջանի կազմում։
Վլադիմիր Ֆոկ

Վլադիմիր Ալեքսանդրովիչ Ֆոկ (ռուս.՝ Влади́мир Алекса́ндрович Фок, դեկտեմբերի 22, 1898(1898-12-22)[…], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[…] - դեկտեմբերի 27, 1974(1974-12-27)[…], Լենինգրադ, ԽՍՀՄ[…]), խորհրդային ֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1939), սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1968)։
1922 թվականին ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանը և աշխատանքի անցել նույն համալսարանում (1932 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ 1919–1923 թվականներին և 1928–1941 թվականներին աշխատել է Օպտիկայի պետական ինստիտում, 1924–1936 թվականներին՝ Լենինգրադի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտում, 1934–1941 թվականներին և 1944–1953 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկայի ինստիտուտում, 1954–1964 թվականներին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկական պրոբլեմների ինստիտուտում։
Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային, քվանտային էլեկտրադինամիկային, դաշտի քվանտային տեսությանը, բազմաէլեկտրոն համակարգերի տեսությանը, ձգողության տեսությանը, ռադիոֆիզիկային, մաթեմատիկական ֆիզիկային, ֆիզիկայի փիլիսոփայությանը և մեթոդաբանական հարցերին։ Մեխանիկային վերաբերող հետազոտությունների ամենակարևոր արդյունքը առաձգականության տեսության հարթ խնդրի լուծումն էր՝ Ֆրեդհոլմի ինտեգրալ հավասարումների օգնությամբ։ 1926 թվականին ընդհանրացրել է քվանտային մեխանիկայի ալիքային հավասարումը մագնիսական դաշտի համար, առաջինը ապացուցել նրա գրադիենտային ինվարիանտությունը և ստացել ռելյատիվիստական սկալյար հավասարում՝ Կլայն-Գորդոնի հավասարում։
1930 թվականին մշակել է, այսպես կոչված, ինքնահամաձայնեցված դաշտի մեթոդը (կոչվում է նաև Հարտրի–Ֆոկի մեթոդ)։ Դաշտի քվանտային տեսության համար էական նշանակություն են ունեցել երկրորդային քվանտացման և քվանտային էլեկտրադինամիկային նվիրված աշխատանքները։ 1934 թվականին մշակել է ֆունկցիոնալների մեթոդը փոփոխական թվով համակարգերի տեսության հավար։ Արտածել է մարմինների համակարգի շարժման մոտավոր հավասարումները էյնշտեյնի ձգողության տեսության շրջանակներում։
Կատարել է ռադիոալիքների տարածման տեսությանը վերաբերող մի շարք հիմնարար հետազոտություններ (ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1946, Լենինյան մրցանակ (I960)։ Պարգևատրվել է Լենինի 4 շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Հանի Ռամզի

Հանի Ռամզի (արաբ․՝ هاني رمزي‎‎, մարտի 10, 1969(1969-03-10), Կահիրե, Եգիպտոս), եգիպտացի ֆուտբոլիստ, ներկայումս` մարզիչ։


== Ակումբային կարիերա ==
Ծագումով ղպտիական ընտանիքից Հանի Ռամզին Կահիրեի «Ալ-Ահլի» ակումբի սան է։ 1987 թվականից նա դարձել է «Ալ-Ահլի» թիմի հիմնական խաղացող։ 1990-ին Ռամզին տեղափոխվել է շվեյցարական «Քսամաքս», որտեղ խաղալով կենտրոնական կիսապաշտպանի դիրքում, ստացել է Ժայռ մականունը։ 1994 թվականի ամռանը Ռեմզին դարձել է Գերմանիայի Բունդեսլիգայի առաջին եգիպտացի ֆուտբոլիստը` 1.5 միլիոն դոլարով միանալով «Վերդեր» ակումբին, ինչն այդ ժամանակ տրանսֆերի ռեկորդային գումար է եղել եգիպտացի ֆուտբոլիստների համար։
1998 թվականի Աֆրիկյան երկրների գավաթից հետո Ռամզին պայմանագիր է կնքել գերմանական «Կայզերսլաուտերն»-ի հետ։ Լինելով հիմնական կազմի խաղացող` Ռամզին, 2003 թվականի ապրիլին ծնկի վնասվածք ստանալով, ստիպված էր պայմանագրի ժամկետի լրանալուց երկու տարի առաջ դուրս մնալ խաղադաշտից։ 2005 թվականին նա տեղափոխվել է Երկրորդ Բունդեսլիգայի Սաարբրյուքեն ակումբ, որտեղ ավարտել է ֆուտբոլիստի իր կարիերան։


== Միջազգային կարիերա ==
Հանի Ռամզին ընդգրկվել է Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմում 1990 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ։ Մրցաշարում Եգիպտոսի հավաքականի 3 խաղերից Ռամզին մասնակցել է բոլոր 3-ին և խաղացել է առանց փոխարինման։ Դրանք էին խմբային փուլի հանդիպումները Նիդերլանդների, Իռլանդիայի և Անգլիայի ազգային հավաքականների դեմ :


== Ձեռքբերումներ ==
«Ալ-Ահլի»Եգիպտոսի չեմպիոն (1)։ 1988/89
Եգիպտոսի գավաթի գավաթակիր (1)։ 1988/89
Աֆրո-ասիական գավաթի գավաթակիր (1)։ 1988«Վեդեր»Գերմանիայի սուպերգավաթի գավաթակիր (1)։ 1994Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքականԱրաբական ազգերի լիգայի գավաթակիր (1)։ 1992
Աֆրիկացի չեմպիոն (1)։ 1998 թ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրություն FIFA-ի կայքում(անգլ.)
Վիճակագրությունը National Football Teams կայքում(անգլ.)Պրոֆիլը transfermarkt.com կայքում(անգլ.)
(5137) Ֆրեվերտ

(5137) Ֆրեվերտ (անգլ.՝ Frevert), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 8-ին Ջոան Բաուրի կողմից Չաոնիսում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,561879 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3736 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7501 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1497,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,240362 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,23° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5137) Ֆրեվերտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օսմանցիների ներխուժումն Իտալիա (1480-1481)

Օսմանցիների ներխուժումն Իտալիա տեղի է ունեցել Մեհմեդ II սուլթանի նախաձեռնությամբ և Գեդիկ Ահմեդ-փաշայի հրամանատարությամբ 1480-1481 թվականներին։ Օսմանյան կայսրությունը արևելքից իսլամադավան թուրքմենական ցեղերի Բալկաններում և Անատոլիայում հաստատվելուց հետո հզորացավ, իսկ Վենետիկի հանրապետության հետ կնքած Միջերկրական ծովում իր ձեռքերն ազատող պայմանագրով օսմանցիները իրենցից սկսեցին ներկայացնել աննախադեպ վտանգ միջերկրածովյան ավազանի և եվրոպական երկրների համար։ 1480 թվականին թուրքերը պաշարեցին Հռոդոսը ինչը վստահության նոր թափ ներշնչեց վերջիններիս։


== Իրադարձությունների ընթացքը ==
1480 թվականի հուլիսի 28-ին 128 օսմանյան նավեր Գեդիկ Փաշայի հրամանատարությամբ կայանեցին Օտրանտո քաղաքի շրջակայքում։
Օգոստոսի 11-ին Օտրանտոյի բերդը ընկավ։ Օսմանցիները ողջակիզեցին արքեպիսկոպոս Պենդինելլիին և հերցոգ Զուրլոին։ Քաղաքի իսլամ ընդունելուց հրաժարված 800 բնակիչներ գլխատվեցին։ Քաղաքի գլխավոր եկեղեցին վերածվեց ախոռի հետագայում մզկիթի։ Սկսվեց քաղաքի և շրջակայքի բնակիչների զանգվածային փախուստը։
Օսմանյան նավատորմն ավազակային հարձակումներ նախաձեռնեց Լեչե, Վիեստե, Տարանտո և այլ քաղաքների ուղղությամբ։ Հռոմում խուճապ սկսվեց։ Հռոմի Պապ Սիքստիոս IV-ը ծրագրեց տարհանել քաղաքի բնակչությանը, և եվրոպական երկրներին կոչ արեց կազմակերպել խաչակրաց արշավանք։ Արշավանքին մասնակցելու պատրաստակամություն հայտնեցին Հունգարիայի, Նեապոլի թագավորությունները, իսկ Կաստիլիայի և Արագոնի թագավորությունները Գրանադայի էմիրության և Օսմանյան կայսրության հնարավոր միավորումը կանխարգելելու նպատակով նախաձեռնեցին Գրանադայի պատերազմը։
Ձմռանը թուրքական 18-հազարանոց բանակը վերադարձավ Ալբանիա, Օտրանտոյում որպես կայազոր թողնելով 1300 օսման-հրոսակի։ Գեդիկ Փաշան ծրագրում էր գարնանը վերադառնալ հավելյալ ուժերով։
Մայիսի 1-ին քրիստոնյաները պաշարեցին բերդը, իսկ երկու օր անց վախճանվեց Մեհմեդ II-ը, նրա մահը օսմանցիներին զրկեց հզոր առաջնորդից, և կայազորայինները ստիպված եղան հանձնել քաղաքը։


== Հետևանքներ ==
Ամրոցին թուրքերի մեկ տարի տևած տիրության ընթացքում քաղաքի 22-հազարանոց բնակչությունը գրեթե ամբողջովին ոչնչացվեց՝ 12 հազար տղամարդ սպանվեց մարտի ընթացքում, 8000 կանայք և երեխաներ վաճառվեցին ստրկության, իսկ 800 մարդ գլխատվեց իսլամ չընդունելու պատճառով։
Ի պատասխան թուրքերի ներխուժմանը կաստիլիացիները քայլեր ձեռնարկեցին Գրանադայի էմիրության ոչնչացման ուղղությամբ և հասան իրենց նպատակին 1492 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Alfredo Mantovano, Et comment lionne d'Italie. Ainsi Otrante sauva Rome, Le Feuillet,‎ 14 juillet 2007 (իտալերեն)
Կամպալա

Կամպալա (անգլ.՝  և սվահիլի՝ Kampala), Ուգանդայի մայրաքաղաքը։ Տեղակայված է Վիկտորիա լճի հյուսիսային ափի մոտերքում։ Քաղաքը հիմնադրել է բրիտանացի գաղութաբնակ Ֆ. Լուգարդը 1890 թ. որպես ամրակետ Կամպալա բլրին։ Կամպալան երկաթգծային ուղիների կենտրոն է։ Կամպալայից 35 կմ հեռավորության վրա է գտնվում միջազգային օդանավակայանը (Էնտեբե)։ Քաղաքում զարգացած են քիմիական, փայտամշակման, սննդային, տեքստիլ, մետաղամշակման և այլ արդյունաբերական ճյուղեր։ Քաղաքի տարածքում գործում են Ուգանդայի թանգարանը, Ազգային համալսարանը, ազգային թատրոնը, Նելսոն Մանդելայի անվան Ազգային մարզադաշտը։


== Անվանում ==
Ենթադրում են, որ անվանումն առացացել է բանտու լեզուների իմպալա «այծքաղ» բառից (այն բլուրը, որի վրա գտնվում է քաղաքը, անցյալում եղել է որսավայր)։


== Ծանոթագրություններ ==
Նեգատիվ (կինոտեխնիկա)

Սևանկար կամ նեգատիվ (լատ.՝ negativus — բացասական), սև-սպիտակ լուսանկարչության և կինոյի մեջ, պատկեր, որում լուսավորվածությունն ունի պատկերված առարկայի լուսավորվածությանը հակառակ պայծառություն։ Առարկայի լուսավոր մասերը սև են։ Լուսանկարչական սևացումը լույսի ազդեցությամբ լուսազգայուն թաղանթի վրա արծաթի մանր հատիկների առաջացման հետևանք է։ 
Հատիկների խտությունը, հետևաբար նաև սևացվածության աստիճանը, համեմատական է թաղանթին ընկած լույսի պայծառությանը։ Լուսանկարման պահին կինո կամ լուսանկարչական ժապավենի (թիթեղի) վրա առաջանում է առարկայի թաքնված պատկերը, որը տեսանելի են դարձնում սևանկարային պրոցեսի միջոցով։ Այն ֆիզիկաքիմիական պրոցես է, բաղկացած մի քանի փուլերից՝ սևանկարի հայտածում, ամրացում, լվացում և չորացում։ Լուսանկարչական ամրացման նպատակն է լույսի ազդեցությանը չենթարկված և արծաթի չքայքայված հալոգենիդները փոխարկել լուծելի աղերի, որոնք հեռացվում են լվացմամբ։ Սևանկարի որակը գնահատվում է սևացած մասերի օպտիկական խտությամբ, տարբեր մասերում սևացվածության աստիճանների հարաբերությամբ, մանրահատիկությամբ և այլն։ Սևանկարը սովորաբար օգտագործում են պատկերի պոզիտիվը ստանալու համար։ Որակյալ սևանկարը ապահովում է պարզ մանրամասներով և առարկայի պատկերը ճիշտ արտահայտող պոզիտիվի ստացումը։ Երբեմն, օրինակ, սպեկտրալուսաչափության մեջ, օգտագործում են ուղղակի սևանկար։ Գունավոր կինո- և լուսանկարչության մեջ․ պատկեր, որտեղ պատկերված առարկաները ներկված են ոչ թե իրական, այլ լրացնող գույներով․ կապույտը՝ դեղին, կանաչը՝ ծիրանի, կարմիրը՝ կապտականաչավուն։ Լուսանկարման պահին լուսազգայուն եռաշերտ թաղանթներում առաջանում են առարկայի երեք թաքնված պատկերները, որոնցից յուրաքանչյուրը համապատասխանում է մեկ հիմնական գույնի։ Սևանկարային պրոցեսն այս դեպքում ավելի բարդ է։ Հայտածման ընթացքում առաջանում են արծաթի հատիկներից բաղկացած պատկերներին համապատասխան պատկերներ՝ յուրաքանչյուր շերտում մեկ լրացնող գույնով։ 
Գունավոր սևանկարի որակը գնահատվում է տարբեր մասերի գույների հարաբերությամբ, առարկայի իրական գույների հետ նրանց համապատասխանությամբ (որպես լրացուցիչ գույներ), մանրահատիկությամբ և այլն։
Սեյադ

Սեյադ (պարսկերեն ՝ որսորդ, Մադաթյանց Պետրոս Տեր-Հովսեփի, 1810, Շամախի — 1876), հայ աշուղ։
Եղել է ռուս բանակի սպա։ Տիրապետել է ռուսերեն, թուրքերեն, վրացերեն, պարսկերեն լեզուներին։ Հորինել է միայն հայերեն երգեր, որոնք արևելյան աշուղների խաղերից հիմնովին տարբերվում են ինքնուրույն, հայկական հանգերով, հատկապես՝ բովանդակությամբ։ Սեյադը բողոքել է անարդարության, անհավասարության դեմ («Վասն աշխարհի»), խարազանել ամբարտավանությունն ու տգիտությունը, անհավատարմությունը, սուտն ու կեղծիքը («Վաղնջուց ժամանակաց նկարագիր»)։ Ապրել է իր ժողովրդի հոգսերով, հայրենիքի բախտը կապել ռուս ժողովրդի հետ։ Սեյադը հորինել է նաև սիրո, վայելքի և խրախճանքի երգեր, որոնք ժողովրդականություն են վայելել («Էդ կարմիր վարդ թուշիդ», «Շահնազ հայերեն», «Ով սիրուն թառ․․․», «Մատռվակ, գինի տուր» և այլն)։ Աշուղական արվեստի մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի «Արէ Նազելի» մուխամմազը։ Առաջին ժողովածուն («Զանազան երգք պ․ Պետրոս] Տ․ Հովսեփյան Մադաթյանց Շամա- խեցվո Աեյադ մականուանելո», 1857), որ լույս է ընծայել Ոսկան Երևանցին Մոսկվայում, պարունակում է 71 երգ։ Տասնյակ երգեր տեղ են գտել «Քնար հայկակ » (1868), «Հայ աշուղներ» (1903) և ժամանակի այլ երգարաններում, «Սոխակ Հարսստանի»-ի հատորներում։ Սեյադը մշակել, կատարելագործել է աշուղական տաղաչափության շատ ձևեր, ստեղծել նորերը («Բան նորաձև»)։
Բիկովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲիկովոԲիկովո (ռուս.՝ Быково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կուստոլովո-Սուխոդոլկա

Կուստոլովո-Սուխոդոլկա (ուկրաիներեն՝ Кустолово-Суходілка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Մաշևկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1841 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կուստոլովո-Սուխոդոլկա գյուղում բնակվում էր 1 467 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 22,22 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 66,02 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դմիտրիևկա (գյուղ, Զադոնսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴմիտրիևկաԴմիտրիևկա (ռուս.՝ Дмитриевка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Զադոնսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լա Ֆրիշ

Լա Ֆրիշ (ֆր.՝ La Friche de la Belle de Mai կամ La Friche), ֆրանսիական Մարսել քաղաքի Սեն-Շառլ կայարանի մոտ գտնվող մշակութային համալիր։ Նախկինում այստեղ գործել է ծխախոտի ֆաբրիկա, որը 1990 թվականին վերակառուցման է ենթարկվել և վերափոխվել մշակութային մեծ , ընդգրկուն կենտրոնի։


== Պատմություն ==

Ֆրիշը ներառում է վաթսունից ավել մշակութային տարաբնույթ կառույցներ՝ թատրոն, պար, երգ-երաժշտություն, ժամանակակից արվեստ, ռադիո և այլն։ Նրա հարկի տակ հյուրընկալվել են միջազգային ճանաչում ունեցող բազմաթիվ արվեստագետներ ։ Ունի համերգային երկու դահլիճ. Le cabaret aleatoire-ը՝ 900 տեղով և La cartonnerie-ն՝ 1200 տեղով։ Մշակութային այս համալիրում նաև ներկայացումներ են բեմադրվում, այստեղից ռադիոհաղորդումներ են տրվում։ Մի շարք անգամներ Ֆրիշում են անցկացվել էլեկտրոնային և քաղաքային երաժշտության Մարսատակ անվանումը կրող փառատոնները։
Ֆրիշն ունի նաև ռեստորան, մակապարտեզ, երեխաների խաղահրապարակ, գրադարան, տեղական պարենամթերքի շուկա, չմուշկների ու դահուկների խանութ, սահադաշտ, ընտանեկան և համայնքային պարտեզ-զբոսայգիներ, երկու նորակառույց թատրոն։ 2014 թվականին այստեղ բացվել է  արհեստագործական արտադրանքի միջերկրածովյան ինստիտուտ-ցուցահանդեսը։
2013 թվականին Մարսելը Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք հայտարարվելու կապակցությամբ շահագործման է հանձնվել համայնապատկերային աշտարակը, չորս հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով ցուցադրման տարածքներ, որոնք տրամադրվել են ժամանակակից արվեստի արժեքավոր նմուշների ցուցադրությանը։  Այդ նույն ժամանակամիջոցում «Les Magazins» շենքի 7.500 քառակուսի մետր տարածք նորացվել և հատկացվել է արվեստանոցների ու գրասենյակների։
Շենքի տանիքին ստեղծվել է շուրջ յոթ հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով մի ընդարձակ սանդղավանդակ, որտեղ կանոնավոր կերպով համերգներ ու այլ միջոցառումներ են կազմակերպվում, այդ թվում՝ նաև dj-ների մասնակցությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Le site de la Friche Belle de Mai
Ժողովածու (3013)

Ժողովածու (3013), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3013 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1759-1760 թվականներին Կարապետ գրիչի կողմից Սուրբ Առաքելոց վանքում (Աթխա նահանգ):Ծաղկող՝ Հովհաննես։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 20,9x15,3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 267 թերթից։ Գրված է երկսյուն, նոտրգրով։ Ունի կիսախորն և լուսանացազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարան նախագաղափար՝ 1բ (1700 թ․), գրչի՝ 1ա, 2բ, 127ա, ծաղկողի՝ 8բ, կնիք՝ 1ա (1827 թ․, Գրիգոր)։


== Բովանդակություն ==
Կուռնելիոսի Մեկնութիւն կաթողիկեայց թղթոյն Յակոբայ։
Քարոզք։
Յակ․ Վօռաճինոյ Բանք ոսկիականք։


== Ծանոթագրություններ ==
Դին (երգիչ)

Դին (անգլ.՝ Deen, իսկական անուն-ազգանունը՝ Ֆուադ Բացկովիչ, (բոս․՝ Fuad Backović, ծն. 12 ապրիլի, 1982, Սարաևո, Բոսնիա և Հերցեգովինա), բոսնիացի փոփ-կատարող, Եվրատեսիլ 2004 երգի մրցույթում Բոսնիա և Հերցեգովինայի ներկայացուցիչը։


== Կենսագրություն ==
Ֆուադը երաժշտական ասպարեզում առաջին քայլերը կատարել է դեռ 12 տարեկանում՝ ձայնագրելով իր առաջին երգը։ 1997-2002 թվականներին եղել է Բալկաններում հայտնի «Seven Up» փոփ-խմբի մենակատարը, որի հետ թողարկել է 2 ալբոմ՝ «Otvori oči» և «Seven»: 2002 թվականին՝ խմբի ցրվելուց հետո, Դինը թողարկել է իր առաջին սկավառակը՝ «Ja sam vjetar zaljubljeni»:
2004 թվականին «In the disco» երգով իր երկիրը ներկայացրել է Եվրատեսիլ երգի մրցույթում։ Անցնելով եզրափակիչ փուլ՝ 91 միավորով զբաղեցրել է 9-րդ տեղը։
Եվրատեսիլից հետո հաճախ է ելույթ ունենում բալկանյան կատարողների հետ, նաև մասնակցել է «Farma» երաժշտական հայտնի հեռուստաշոուին։ Ներկայումս սովորում է Սարաևոյի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետում։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
Ja sam vjetar zaljubljeni (2002)
In the Disco (2004)
Anđeo sa greškom (2005)


=== Սինգլներ ===
Poljubi me (2002)
Taxi (2003)
In the Disco (2004)
Anđeo sa greškom (2005)
Bez trunke srama (2009)
Rane manje bole (2013)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Էդուարդ Ստեֆան

Էդուարդ Ժան-Մարի Ստեֆան (ֆր.՝ Édouard Jean-Marie Stephan, օգոստոսի 31, 1837(1837-08-31), Նյոր - դեկտեմբերի 31, 1923(1923-12-31), Մարսել), ֆրանսիացի աստղագետ։ 
Ծնվել է Սբ. Պեզենում և հաճախել է Բարձրագույն նորմալ դպրոց, ավարտել է այն լավագույնը իր դասարանում 1862 թվականին։
Ստեֆանը աշխատել է որպես Մարսելի աստղադիտարանի տնօրեն 1864 - 1907 թվականները (մինչև 1872 նրա աշխատակիցներից էր Ուրբեն Լե Վերյեն)։ Իր աշխատանքի վաղ ժամանակաշրջանում նա ավելի քիչ էր զբաղվում աստղագիտական դիտարկումներով, քանի որ նա զբաղված էր աստղադիտարանի բարելավմամբ։ 1866 թվականին նա հայտնաբերեց (89) Ջուլիա աստերոիդը, իսկ 1867 թվականին նոր աստղադիտակի միջոցով կարողացավ դիտել Մերկուրի մոլորակի անցումը։
1870-ից 1875 թվականներին Ստեֆանը հետևողականորեն զբաղվել է միգամածությունների հետազոտություններով, ճշգրտելով նրանց տեղաբաշխման կոորդինատները և հայտնաբերել է բազմաթիվ նոր միգամածություններ։ Նրա նպատակն էր կատարել աստղերի իրական շարժման չափումները ֆիքսված մարմինների համակարգի ստեղծման միջոցով։
Ստեֆանը առաջին աստղագետն էր, որ 1873 թվականին փորձեց չափել աստղի անկյունային տրամագիծը, օգտագործելով ինտերֆերոմետրիան, ձևափոխելով Մարսելի աստղադիտարանի 80 սմ աստղադիտակը ինտերֆերոմետրի։ 
Նա դա արել էր ծածկելով ռեֆլեկտորը երկու ուղղահայաց ճեղքեր ունեցող դիմակով։ 
Աստղը, որը նա ընտրել էր իր չափումների համար Սիրիուսն էր։ Նա չկարողացավ հասնել հաջողության, սակայն 1874 թվականին ստացավ աստղային տրամագծերի վերին սահմանը՝ 0, 158".։
Ստեֆանը հայտնաբերել է NGC 6027 գալակտիկան, օգտագործելով 80 սմ-նոց ռեֆլեկտոր աստղադիտակ 1882 թվականին։ Նրա հայտնագործություններից է Ստեֆանի կվինտետի հայտնագործությունը, որը նույնպես հայտնի է որպես "Arp 319", դա հինգ գալակտիկաներից բաղկացած խումբ է։ Ստեֆանը կատարել է այս հայտնագործությունը անդրադարձնող ծածկույթ ունեցող հայելիով աստղադիտակով, որը իր կարգի մեջ առաջինն էր աշխարհում։
Ստեֆանի անունը կապում են պարբերական գիսաստղ 38P/Ստեֆան - Օտերմաի հետ, չնայած, որ այն առաջին անգամ տեսել է Ժերոմ Կոջիան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Մահախոսական ==
JO 7 (1924) 9 (ֆր.)
Ջեյմսթաուն

Ջեյմսթաունը Սուրբ Հեղինեի, Համբարձման կղզի և Տրիստան դա Կունյա կոչվող բրիտանական անդրծովյան տարածքների մայրաքաղաքն է, որը գտնվում է գլխավոր Սուրբ Հեղինե կղզու վրա։ Քաղաքը հիմնադրվել է Բրիտանական արևելահնդկական ընկերության գաղութարարների կողմից 1659 թվականին։ Բնակչությունը՝ 714 մարդ (2016)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«St Helena – Jamestown»։ Արխիվացված է օրիգինալից հունիսի 4, 2011-ին 
More pictures of Jamestown
Saint Helena Island Information website
Չերևկի (գյուղ, Միրգորոդի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉերևկիՉերևկի (ուկրաիներեն՝ Черевки), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերևկի գյուղում բնակվում էր 662 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Պրահա (այլ կիրառումներ)

Պրահա, կարող է վերաբերել՝

Պրահա - Չեխիայի մայրաքաղաքը
Պրահա - շոկոլադե թխվածք, հայտնի Ռուսաստանում դեռ ԽՍՀՄ տարիներից
Հովհաննես Նաղաշյան (փայտագրող վարպետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովհաննես Նաղաշյան (այլ կիրառումներ)Հովհաննես Մկրտչի Նաղաշյան (հունվարի 16, 1876(1876-01-16), Քանաքեռ, Երևանի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 17, 1968(1968-11-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային փայտագրող վարպետ, կահույքագործ։ ՀԽՍՀ նկարիչների միության անդամ (1946)։


== Կենսագրություն ==
Հովհաննես Նաղաշյանը ծնվել է 1876 թվականի հունվարի 16-ին, Քանաքեռում։ 1890-ական թվականներին Թիֆլիսում սովորել է կահույքագործություն ու փայտի քանդակազարդում։ 1900-ական թվականների սկզբին Ալեքսանդրապոլում հիմնել է արվեստանոց, կազմակերպել քանդակազարդ կահույքի արտադրություն։ 1903-1909 թվականներին ռուսական ճարտարապետական ոճով գծագրել ու պատրաստել է Կարսի ռուսական զինվորական եկեղեցու ավագ խորանի, Երևանի ռուսական Նիկոլաևյան տաճարի դռներն ու քանդակազարդ խաչկալները, մի շարք փայտյա պատշգամբներ և այլն։ Քարարվեստի ավանդույթները Նաղաշյանը ստեղծագործաբար կիրառել է փայտագործության մեջ, ստեղծել կահույքի արվեստի ինքնատիպ՝ «նաղաշյանական ոճը»։ 1920 թվականից ապրել և ստեղծագործել է Երևանում։ Դասավանդել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում և շինարարական տեխնիկումում։ 1935 թվականից Նաղաշյանի նախագծով և ղեկավարությամբ արտադրվել են հայկական ճարտարապետական ոճով շքեղ կահույքի տարատեսակներ (Երևանի հանրային գրադարանի, պիոներների պալատի կահույքը, Մաշտոցի անվան Մատենադարանի դռները, մուտքի կաղնե դռան մանրամասներից)։ Նախագծել և ստեղծել է բազմոց-պահարանի նոր տիպային, զարդային տարբեր հորինվածքներով փայտե սկուտեղներ, սկահակներ, հարթաքանդակներ, բարձրաքանդակներ։ 1947 թվականին մասնակցել է Մոսկվայում, Լենինգրադում և Կիևում կազմակերպված ցուցահանդեսներին։ Երևանում բացվել են Նաղաշյանի անհատական ցուցահանդեսները (1975 և 1976)։
Մահացել է 1968 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Երևանում։


== Երկեր ==
Հովհաննես Նաղաշյանի փայտարվեստը, Երևան, 1974։


== Գրականություն ==
Искусство резьбы на дереву Оганеса Нагашяна. Ер.: Айастан. 1974.
Музей истории г. Еревана. Каталог личных фондов. Ер., 1978.
Армянская советская энциклопедия. Т. 8. 1982.
Биографическая энциклопедия. Кто есть кто. Армяне. Т. 2. 2007.


== Ծանոթագրություններ ==
Վալտինա

Վալտինա (էստ․՝ Valtina), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Կառուլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 28 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
(1536) Պիելինեն

(1536) Պիելինեն (անգլ.՝ Pielinen), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,203603 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7727 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6345 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1194,81 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,301303 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,53° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1536) Պիելինեն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամ

Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամ (անգլ.՝ Free Software Foundation, հապավում FSF), ոչ առևտրական կազմակերպություն, որը հիմնադրվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Ռիչարդ Սթոլմանի կողմից ազատ ծրագրային ապահովման շարժմանը և GNU նախագծին աջակցելու համար։
FSF-ը գտնվում է ԱՄՆ-ի Մասաչուսեթս քաղաքում։

Կազմակերպության հիմնադրման օրից մինչև 1990-ականների կեսը հիմնադրամի միջոցները առաջին հերթին գնում էին GNU նախագծի համար նոր մշակողների վարձմանը։ Սկսած 1990-ների կեսերից, երբ ազատ ծրագրային ապահովման ստեղծմամբ սկսեցին զբաղվել բազմաթիվ անհատներ և կազմակերպություներ, FSF-ի աշխատանքները կենտրոնացել էին ազատ ծրագրային ապահովման ոլորտի իրավաբանական և կազամակերպչական հարցերի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (308701-308800)

Աստերոիդների ցանկ (308601-308700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (308801-308900)
 Աստերոիդների ցանկ (308601-308700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (308801-308900)
Բուջիկ Բաբադաղ

Բուջիկ Բաբադաղ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բյուրակն-Մնձուրյան լեռնահամակարգում, Երզնկա քաղաքից հյուսիս-արևելք։


== Ծանոթագրություններ ==
Երսանդաղ

Երսանդաղ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Բյուրակն-Մնձունյան լեռնաշղթայում, Երզնկա քաղաքից մոտ 10 կմ հեռու։ Բեկորատված է։ Նշանակված է Կոցկասի 5-վերստանոց քարտեզում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ելենա Տատարկովա

Ելենա Վալերևնա Տատարկովա (ռուս.՝ Елена Валерьевна Татаркова, օգոստոսի 22, 1976(1976-08-22), Դուշանբե, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի թենիսիստուհի, Կանանց թենիսի ասոցիացիայի (WTA) չորս մրցաշարի հաղթող, Մեծ Սաղավարտի մեկ առաջնության եզրափակչի մասնակից (Ուիմբլդոն-1999), Մեծ Սաղավարտի մեկ առաջնության կիսաեզրափակչի մասնակից (Roland Garros-2001)։


== Կենսագրություն ==
Ելենա Վալերևնա Տատարկովան ծնվել է 1976 թվականի օգոստոսի 22-ին Դուշանբեում (ԽՍՀՄ)։ Թենիսիստուհին թենիով սկսել է զբաղվել 10 տարեկանում։ 2007 թվականի սեպտեմբերին Տատարկովան ամուսնացել է Թիմ Ֆելթեմի հետ։
Ելենայի մարզիչը Կարեն Կրոտովն է։
Ելենան նախընտրում է կավե կոշտ ծածկույթը։


=== Ընտանիք ===
Ելենան Ժաննա և Վալերի Տատարկովաների երկու աղջիկներից կրտսերն է։ Ժաննան տնային տնտեսուհի է, իսկ Վալերին՝ վարորդ։


== Վարկանիշ տարվա վերջին ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էջը Ֆեդերացիայի Գավաթի կայքում Archived 2016-09-25 at the Wayback Machine.
Էջը ITF-ի կայքում Archived 2021-01-27 at the Wayback Machine.
Էջը WTA-ի կայքում
Ռեպյախովկա (գյուղ, Զմիյովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռեպյախովկա (այլ կիրառումներ)Ռեպյախովկա (ուկրաիներեն՝ Репяхівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զմիյովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1686 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Ռեպյախովկա գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,045 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 177,78 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կուավեր

Կուավեր  (ֆր.՝ Coivert), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Լուլե համայնքի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սեն Ժան դ՛Անժելի շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17114։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 236 մարդ։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Կուավեր (ֆր.)
Ստեփան Գիշյան

Ստեփան Զավենի Գիշյան (5 մայիսի 1964 թ., ք. Նոյեմբերյան - 22 մարտի 2014 թ., Գերմանիա), ՀՀ տնտեսության գործիչ, Ակբա բանկի նախկին գլխավոր գործադիր տնօրեն։


== Կրթություն ==
1981-1986 թթ. սովորել և ավարտել է Երևանի ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի ֆինանսահաշվային ֆակուլտետը։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1995-2000 թթ. - Հայգյուղփոխբանկի վարչության նախագահ։
2000-2006 թթ. - Հայգյուղփոխբանկի գլխավոր տնօրեն։
2006-2014 թթ. - Ակբա բանկի գլխավոր գործադիր տնօրեն։
2003-2014 թթ. - «ԱԳԲԱ Լիզինգ» Վարկային կազմակերպության գլխավոր տնօրեն։
2003-2014 թթ. - «ԱԳԲԱ Լիզինգ» Վարկային կազմակերպության խորհրդի նախագահ։
2006-2014 թթ. - «Հայաստանի Ալիանս Ֆրանսեզ» ՓԲ ընկերության նախագահ։
2013-2014 թթ. - «ԱՄՈՒՆԴԻ-ԱԿԲԱ ԱՍԵԹ ՄԵՆԵՋՄԵՆԹ» ՓԲԸ ներդրումային և կենսաթոշակային ֆոնդի կառավարիչ ընկերության տնօրենների խորհրդի նախագահ։


== Հասարակական գործունեություն ==
2006-2007 թթ. - Հայաստանի բանկերի միության նախագահ։
2009-2014 թթ. - ՀՀ Հանրային խորհրդի անդամ։
Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի հոգաբարձուների խորհրդի անդամ։


== Պարգևներ ==
Անանիա Շիրակացու մեդալ։
«Վաստակի համար» ազգային շքանշան (Ֆրանսիա)։Տիրապետում էր հայերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուներին։
Ամուսնացած էր, զավակներ չուներ։
(7726) Օլեգբիկով

(7726) Օլեգբիկով (անգլ.՝ Olegbykov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1974 թվականի օգոստոսի 27-ին Լյուդմիլա Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,2482 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8437 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6527 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1231,26 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,292383 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,86° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7726) Օլեգբիկով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ 1995

1995 ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ, ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի 3-րդ խաղարկությունն է, իսկ ընդհանուր 40-րդ խաղարկությունն է։ Որում հաղթեց «Այաքս» ֆուտբոլային ակումբը 1-0 հաշվով՝ «Միլանին»։ Խաղը կայացել է Էրնեստ Հեպպել մարզադաշտում, Վիենա, Ավստրիա։
Վտորայա Կրիվկա

Վտորայա Կրիվկա (ռուս.՝ Вторая Кривка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Գրյազինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռախիմկուլովո

Ռախիմկուլովո (ռուս.՝ Рахимкулово, բաշկիրերեն՝ Рәхимҡол), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բալտաչևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 52 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կլես

Կլես (իտալերեն՝ Cles), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզի Տրենտո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2471 մարդ, բնակչության խտություն՝ 165 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 39 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 38023։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0463։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.cles.tn.it/default.jsp Archived 2006-05-14 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ուկրաինեց (գյուղ, Բրատսկոեի շրջան)

Ուկրաինեց (ուկրաիներեն՝ Українець), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բրատսկոեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ուկրաինեց գյուղում բնակվում էր 106 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,4 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Million Reasons

Million Reasons, ամերիկացի երգչուհի Լեդի Գագայի երգը նրա հինգերորդ Joanne ալբոմից։ Ընտրվել է որպես ալբոմի երկրորդ սինգլ։ Ամենասկզբից թողարկվել է որպես պրոմոսինգլ, իսկ երկրորդ սինգլը պետք է դառնար A-YO երգը։ Նմանատիպ իրավիճակ եղել է Do What U Want և Venus երգերի հետ ARTPOP ալբոմից։ Երգը դարձել է երգչուհու կարիերայի ընթացքում 14-րդ սինգլը, որին հաջողվել է մտնել Billboard Hot 100 հիթ-շքերթի առաջին տասնյակ (չորրորդ հորիզոնական)։


== Վաճառքներ ==
«Million Reasons»-ը ստացել է պլատինե հավաստագիր ԱՄՆ-ում։ Վաճառքները անցել են 1 000 000 օրինակը (սթրիմինգի տվյալներով), ոսկե հավաստագիր Ավստրալիայում, երկրում վաճառքի քանակը անցել են 35 000 օրինակը, ոսկե հավաստագիր Կանադայում, երգը վաճառվել է 40.000 տարածքում օրինակով տվյալ երկրի տարածքում, պլատինե կարգավիճակ Բրազիլիայում, վաճառքը երկրի տարածքում կազմել է 40 000 օրինակ։


== Տեսահոլովակ ==
2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, կայացել է «Million Reasons» տեսահոլովակի համաշխարհային պրեմիերան։


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրումներ ==


== Թողարման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Բերեզան (կղզի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բերեզան (այլ կիրառումներ)
Բերեզան (ուկրաիներեն՝ Березань), կղզի Սև ծովում, Օչակով քաղաքից 8 և Ռիբակովկա ավանից 4 կմ հեռավորության վրա։ Զմեինի կղզու հետ միասին հանդիսանում է Սև ծովի մի քանի կղզիներից մեկը, որոնք առաջացել են արմատական ապարներից, այլ ոչ ջրերի կուտակողական գործունեության արդյունքում։ Վարչականորեն մտնում է Նիկոլաևի մարզի Օչակովի շրջանի կազմի մեջ։ Երկարությամբ մոտ 800 մ է, լայնությամբ 200 - 850 մ, մակերեսը կազմում է 23,6 հա։ Հյուսիսային մասի բարձրությունն է 3 - 6 մ ծովի մակերևույթից, իսկ հարավային մասում հասնում է 21 մ։ Բերեզանը հանդիսանում է ուկրաինայի Գիտությունների Ակադեմիայի «Օլիվիա» պատմա-հնէաբանական արգելոցի մաս։ Կղզին անմարդաբնակ է։ Ամռան ընթացքում այստեղ աշխատում են Ուկրաինայի Գիտությունների Ակադեմիայի Հնագիտության ինստիտուտի և Էրմիտաժի հնէաբանական արշավախմբերը։ Հնագիտական կոթողները պարբերաբար քանդվում են չարտոնված պեղումների արդյունքում։


== Բորիսֆենիտիդա ==
Անտիկ ժամանակներում այսօրվա կղզին եղել է թերակղզի։ Մ.Թ.Ա. VII դարի վերջերից այս տեղում գոյություն է ունեցել հին-հունական բնակավայր՝ Բորիսֆեն կամ Բորիսֆենիտիդա հունարեն՝ Βορυσθενιδα։ Բյուզանդական հույները անվանում էին կղզին Ագիոս Էֆերիոս - Սուրբ Էֆերիոս հունարեն՝ Αγιος Αιθεριος։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
1788 թվականի նոյեմբերի 7-ին Սևծովյան բանակի կազակները Անտոն Գոլովատիի գլխավորությամբ գրոհով գրավեցին Բերեզան կղզին և նրա վրա գտնվող թուրքական բերդը։ Կազակների Կուբան վերաբնակեցումից հետո 1792 թվականին, նրանք ի հիշատակ այս գրոհի հիմնեցին այնտեղ Բերեզանսկայա ստանիցան։
Բազմաթիվ հետազոտողների վարկածով, հենց այս կղզին է նկարագրել Ա. Ս. Պուշկինը իր «Սալթան թագավորի հեքիաթում», անվանելով այն Բույան։
1906 թվականի մարտի 6-ին (19) կղզու վրա գնդակահարվել են «Օչակով» հածանավի ապստամբության ղեկավարներ լեյտենանտ Պ. Շմիդտը, մեքենավար Ա. Գլադկովը, կոմենդոր Ն. Անտոնենկոն և ավագ բատալյոր Ս. Չաստնիկը։
1968 թվականին ճարտարապետներ Ն. Գալկինի և Վ. Օչակովսկու նախագծով, կղզու հարավային մասում տեղադրվել է 15 մետրանոց երկաթ-բետոնյա հուշարձան Սևաստոպոլյան ապստամբության ղեկավարների պատվին։


== Արտաքին հղումներ ==
Բերեզան կղզին. Պատմություն Archived 2012-07-25 at the Wayback Machine.
Բերեզան. Պատմագրություն Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Բերեզան կղզի Archived 2008-05-08 at the Wayback Machine.
Բորիսֆեն-Բերեզան. Հյուսիսային մերձսևծովյան տարածքում անտիկ դարաշրջանի սկիզբը
Պյոտր Օսիպովիչ Կարիշկովսկի. Օլիվիայի մետաղադրամները։ Կիև, 1988. Archived 2008-10-23 at the Wayback Machine. ISBN 5-12-000104-1.
(6312) Ռոբհեյնլեյն

(6312) Ռոբհեյնլեյն (անգլ.՝ Robheinlein), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,183574 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0316 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3356 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1178,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,305459 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,11° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6312) Ռոբհեյնլեյն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ժակ Պիկար

Ժակ Պիկար, (ֆր.՝ Jacques Piccard, հուլիսի 28, 1922(1922-07-28)[…], Բրյուսել, Բելգիա - նոյեմբերի 1, 2008(2008-11-01)[…], Լա Տուր դե Պեյլց, Վո, Շվեյցարիա), շվեյցարացի օվկիանոսագետ, չորս մարդկանցից մեկը, ով եղել է Մարիանյան իջվածքի հատակին։


== Կենսագրություն ==

Ժակ Պիկարը ծնվել Է Բրյուսելում՝ ֆիզիկոս և գյուտարար Օգյուստ Պիկարի ընտանիքում։ Հոր հետ մասնակցել է «Տրիեստ» բաթիսկաֆի կառուցմանն ու փորձարկումներին, որտեղ նա ամերիկացի լեյտենանտ Դոն Ուոլշի հետ միասին ռեկորդային ընկղմում է կատարել 1960 թվականի հունվարի 23-ին։ Ավելի ուշ Պիկարը գրել է «11 հազար մետր խորություն» գիրքը, որում նկարագրել է բաթիսկաֆի ստեղծումից մինչև նրա ընկղմումը Մարիանյան իջվածքում։ Սարքը նման անվանում է ստացել Իտալիայի Տրիեստ քաղաքի պատվին, որտեղ կատարվել են դրա ստեղծման հիմնական աշխատանքները։
«Տրիեստը» ջուր է իջեցվել 1953 թվականի օգոստոսին։ 1953-1977 թվականների ընթացքում նա մի քանի սուզումներ է կատարել Միջերկրական ծովում։ Հիմնական սուզանավորդը Ժակ Պիկարն էր։ Նրա հայրը նույնպես մասնակցում էր առաջին ընկղմումներին։ Բաթիսկաֆի փորձարարական սուզումներին մասնակցել է նաև Ժակ Իվ Կուստոն։
1960 թվականի հունվարի 23-ին Ժակ Պիկարը և ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի լեյտենանտ, վարպետ-սուզանավորդ Դոն Ուոլշը «Տրիեստ» բաթիսկաֆում երկրի վրա հնարավոր առավելագույն ստորջրյա սուզում կատարեցին։
Նրանք հասել են Համաշխարհային օվկիանոսի «ամենացածր» կետին՝ այսպես կոչված «Չելենջերի անդունդին» (ծովի մակարդակից 10 911 մետր ցածր)։ «Տրիեստի» սուզումը տևել է 4 ժամ 48 րոպե, վեր բարձրանալը՝ 3 ժամ 15 րոպե։ Ներքում՝ օվկիանոսի հատակում, համարձակները մնացին մոտ 20 րոպե՝ իրենց թարմացնելու համար ուտելով շոկոլադե սալիկ։
1964 թվականին Ժնևի լճում սուզվել է «Օգյուստ Պիկար» զբոսաշրջային մեզոսկաֆը, որի կառուցմանը մասնակցել է Ժակ Պիկարը։
1969 թվականին Ժակ Պիկարը մասնակցել է Բեն Ֆրանկլին (PX-15) առաքելությանը։
Ժակ Պիկարի որդին՝ Բերտրանը, հայտնի օդագնաց է։ Նա առաջինն է աերոստատով անվայրէջք շուրջերկրյա ճանապարհորդություն կատարել։


== Ծանոթագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Բեն Ֆրանկլին»-ը սուզվում է անդունդը
Հայաստան (թերթ, Պլովդիվ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայաստան (այլ կիրառումներ)«Հայաստան», ազգային, գրական, քաղաքական կիսաշաբաթաթերթ, հետագայում՝ շաբաթաթերթ։ Լույս է տեսել 1915 թվականին, 1919-1920 թվականներին՝ Սոֆիայում, 1920-1925 թվականներին՝ Պլովդիվում։ ՀՀԴ կուսակցության պաշտոնաթերթ։ Խմբագիրներ՝ Տիգրան Խաչիկյան, Օնիկ Վարդանյան, Մկրտիչ Թերսլյան, Արմեն Սևան (Հովհաննես Դևեճյան), Գ. Փիլիպոսյան։
Saudi Aramco

Saudi Aramco (արաբ․՝ أرامكو السعودية‎‎ ʾArāmkō al-Saʿūdiyyah), ամբողջական անվանումը՝ Saudi Arabian Oil Company (նախկինում՝ Arabian-American Oil Company, Արաբա-ամերիկյան նավթային ընկերություն), Սաուդյան Արաբիայի ազգային նավթային ընկերությունը։ Աշխարհի խոշորագույն նավթային ընկերությունը նավթի արդյունահանման ցուցանիշով և նավթային պաշարների մեծությամբ։ Ըստ Financial Times պարբերականի՝ 2006 թվականին աշխարհի խոշորագույն ընկերությունն է բիզնեսի արժեքով (781 մլրդ դոլար)։ 2018 թվականին Saudi Aramco ընկերությունը աշխարհում ռեկորդային շահույթ է ստացել՝ 111 մլրդ դոլար է, իսկ ընդհանուր հասույթի դեպքում՝ 355,9 մլրդ դոլար։
Կենտրոնակայանը գտնվում է Դահրանում։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1933 թվականին՝ որպես ամերիկյան Standard Oil of California նավթային ընկերության հետ Սաուդյան Արաբիայի կառավարության կոնցեսիոն համաձայնագրի արդյունք։ Ընկերության նկատմամբ կառավարության լիակատար վերահսկողությունը ձեռք է բերվել 1980 թվականին նրա բաժնետոմսերի աստիճանական հետգնման միջոցով։ 1988 թվականի նոյեմբերին ընկերությունը փոխել է իր անվանումը Arabian American Oil Company-ից Saudi Arabian Oil Company-ի (կամ Saudi Aramco)՝ ժամանակակից անվանմամբ։
2012 թվականին ընկերության սերվերները ենթարկվել են հաքերային հարձակման, որի արդյունքում ընկերության սերվերները, որոնք ապահովում են այդ թվում Սաուդյան Արաբիայի բնակչության զգալի մասի ինտերնետ հասանելիությունը, մեկ շաբաթից ավելի ժամկետով անջատվել են։
2016 թվականի սկզբին ընկերությունը հայտարարել էր IPO ընթացակարգով ընկերության մի մասի հնարավոր մասնավորեցման պլանների մասին, ինչը, տարբեր գնահատականներով, թույլ կտար նրան դառնալ կապիտալիզացիայի գծով աշխարհի խոշորագույն ընկերություններից մեկը՝ առաջ անցնելով ամերիկյան Apple-ից։ Ընկերության մոտավոր արժեքը, նավթի անկախ վերլուծաբան Մոհամեդ Ալ Սաբբանի կարծիքով, որը նախկինում աշխատել է որպես Նավթի Սաուդյան նախարարության ավագ խորհրդական, կազմում է 10 տրլն ԱՄՆ դոլար։
2018 թվականին Սաուդյան Արաբիայում գազի և նավթի արդյունահանման Saudi Aramco-ի անժամկետ իրավունքները սահմանափակվել են 40 տարով։


== Ծանոթագրություններ ==