Սև վառոդ

Սև վառոդ, հայտնի է նաև  ծխացող վառոդ անվանումով՝ ի տարբերություն ներկայումս լայնորեն գործածվող անծուխ վառոդի. ամենավաղ հայտնի քիմիական պայթուցիկ նյութն է։ Բաղկացած է ծծումբի (S), փայտածուխի և կալիումի նիտրատի /KNO/ կամ սելիտրայի խառնուրդից։ Ծծումբն ու փայտածուխը ծառայում են որպես վառելանյութ, իսկ կալիումի նիտրատը՝ օքսիդացնող նյութ, որն ապահովում է այրման համար անհրաժեշտ թթվածնի համապատասխան քանակության առկայությունը։ Ժամանակին լայնորեն գործածվել է հրազենի, հրետանու, հրթիռների, հրավառության նյութերի մեջ, հանքագործության, ճանապարհաշինության բնագավառներում։
Հայտնաբերվել է իններորդ դարում, Չինաստանում և 13-րդ դարի վերջերից լայնորեն տարածվել եվրասիական երկրներում։ Սկզբնապես ստեղծված լինելով բժշկական նպատակներով գործածվելու համար՝ մոտավորապես 1000 թվականին առաջին անգամ կիրառվել է որպես զինամիջոց։
Տասնիններորդ դարի երկրորդ կեսից սկսած՝ սև վառոդի գործածության ծավալներն ու բնագավառները նվազել են՝ կապված ավելի արդյունավետ պայթուցիկ նյութերի՝ դինամիտի (ուժանակի) և ANFO-ի /ammonium nitrate/fuel oil/ հայտնաբերման հետ։ Այսօր սև վառոդը կիրառվում է որսորդության, հրազենի գործածության վարժանքների, պատմական ճակատամարտերի խաղ-բեմադրությունների ժամանակ՝ որպես մարտական լիցքից զուրկ, ուսումնական փամփուշտների նյութ։
Ռազմական նպատակով սև վառոդի գործածությունը՝ անծուխ վառոդի հետ համեմատած, անցանկալի է՝ հաշվի առնելով դրան հատուկ հետևյալ թերությունները. կրակելիս մեծ քանակությամբ ծուխ է արտադրվում, որը մատնում է հրաձիգի կամ հրանոթի տեղը, կրակողին խանգարում է նշանառության , ինչպես նաև՝ արձակած կրակոցի արդյունքները, հետևանքները պարզելու ժամանակ։  


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Gun and Gunpowder
The Origins of Gunpowder
Cannons and Gunpowder
Oare Gunpowder Works, Kent, UK
Royal Gunpowder Mills
The DuPont Company on the Brandywine A digital exhibit produced by the Hagley Library that covers the founding and early history of the DuPont Company powder yards in Delaware
«Ulrich Bretschler's Gunpowder Chemistry page»։ Արխիվացված է օրիգինալից մայիսի 23, 2012-ին  
Video Demonstration of the Medieval Siege Society's Guns, Including showing ignition of gunpowder
Black Powder Recipes Archived 2012-09-11 at Archive.is
«"Black Powder" search at DTIC»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-06-16-ին 


== Աղբյուրներ ==
Ágoston, Gábor (2008), Guns for the Sultan: Military Power and the Weapons Industry in the Ottoman Empire, Cambridge University Press, ISBN 0-521-60391-9 .
Agrawal, Jai Prakash (2010), High Energy Materials: Propellants, Explosives and Pyrotechnics, Wiley-VCH .
Andrade, Tonio (2016), The Gunpowder Age: China, Military Innovation, and the Rise of the West in World History, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-13597-7 .
Arnold, Thomas (2001), The Renaissance at War, Cassell & Co, ISBN 0-304-35270-5 .
Benton Captain James G. (1862)։ A Course of Instruction in Ordnance and Gunnery (2 ed.)։ West Point, New York: Thomas Publications։ ISBN 1-57747-079-6 .
Brown, G. I. (1998), The Big Bang: A History of Explosives, Sutton Publishing, ISBN 0-7509-1878-0 .
Buchanan, Brenda J., ed։ (2006), Gunpowder, Explosives and the State: A Technological History, Aldershot: Ashgate, ISBN 0-7546-5259-9, http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/technology_and_culture/v049/49.3.bachrach.html .
Chase, Kenneth (2003), Firearms: A Global History to 1700, Cambridge University Press, ISBN 0-521-82274-2 .
Cocroft, Wayne (2000), Dangerous Energy: The archaeology of gunpowder and military explosives manufacture, Swindon: English Heritage, ISBN 1-85074-718-0, https://www.english-heritage.org.uk/publications/dangerous-energy/ .
Cowley, Robert (1993), Experience of War, Laurel .
Cressy, David (2013), Saltpeter: The Mother of Gunpowder, Oxford University Press .
Crosby, Alfred W. (2002), Throwing Fire: Projectile Technology Through History, Cambridge University Press, ISBN 0-521-79158-8 .
Curtis, W. S. (2014), Long Range Shooting: A Historical Perspective, WeldenOwen .
Earl, Brian (1978), Cornish Explosives, Cornwall: The Trevithick Society, ISBN 0-904040-13-5 
Easton, S. C. (1952), Roger Bacon and His Search for a Universal Science: A Reconsideration of the Life and Work of Roger Bacon in the Light of His Own Stated Purposes, Basil Blackwell .
Ebrey, Patricia B. (1999), The Cambridge Illustrated History of China, Cambridge University Press, ISBN 0-521-43519-6 .
Grant, R.G. (2011), Battle at Sea: 3,000 Years of Naval Warfare, DK Publishing .
Hadden, R. Lee. 2005. "Confederate Boys and Peter Monkeys." Armchair General. January 2005. Adapted from a talk given to the Geological Society of America on March 25, 2004.
Harding, Richard (1999), Seapower and Naval Warfare, 1650–1830, UCL Press Limited .
al-Hassan, Ahmad Y. (2001), «Potassium Nitrate in Arabic and Latin Sources», History of Science and Technology in Islam, http://www.history-science-technology.com/Articles/articles%202.htm, վերցված է 23 July 2007 .
Hobson, John M. (2004), The Eastern Origins of Western Civilisation, Cambridge University Press .
Johnson Norman Gardner։ «explosive»։ Encyclopædia Britannica։ Chicago: Encyclopædia Britannica Online 
Kelly, Jack (2004), Gunpowder: Alchemy, Bombards, & Pyrotechnics: The History of the Explosive that Changed the World, Basic Books, ISBN 0-465-03718-6 .
Khan, Iqtidar Alam (1996), «Coming of Gunpowder to the Islamic World and North India: Spotlight on the Role of the Mongols», Journal of Asian History 30:  41–5 
Khan, Iqtidar Alam (2004), Gunpowder and Firearms: Warfare in Medieval India, Oxford University Press .
Khan, Iqtidar Alam (2008), Historical Dictionary of Medieval India, The Scarecrow Press, Inc., ISBN 0-8108-5503-8 .
Konstam, Angus (2002), Renaissance War Galley 1470-1590, Osprey Publisher Ltd. 
Liang, Jieming (2006), Chinese Siege Warfare: Mechanical Artillery & Siege Weapons of Antiquity, Singapore, Republic of Singapore: Leong Kit Meng, ISBN 981-05-5380-3 .
Lidin, Olaf G. (2002), Tanegashima – The Arrival of Europe in Japan, Nordic Inst of Asian Studies, ISBN 8791114128 .
Lorge, Peter A. (2008), The Asian Military Revolution: from Gunpowder to the Bomb, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-60954-8 .
Lu, Gwei-Djen (1988), «The Oldest Representation of a Bombard», Technology and Culture 29:  594–605 .
McNeill, William Hardy (1992), The Rise of the West: A History of the Human Community, University of Chicago Press 
Morillo, Stephen (2008), War in World History: Society, Technology, and War from Ancient Times to the Present, Volume 1, To 1500, McGraw-Hill, ISBN 978-0-07-052584-9 .
Needham, Joseph (1980), Science & Civilisation in China, 5 pt. 4, Cambridge University Press, ISBN 0-521-08573-X .
Needham, Joseph (1986), Science & Civilisation in China, V:7: The Gunpowder Epic, Cambridge University Press, ISBN 0-521-30358-3 .
Nolan, Cathal J. (2006), The Age of Wars of Religion, 1000–1650: an Encyclopedia of Global Warfare and Civilization, Vol 1, A-K, 1, Westport & London: Greenwood Press, ISBN 0-313-33733-0 .
Norris, John (2003), Early Gunpowder Artillery: 1300–1600, Marlborough: The Crowood Press .
Partington, J. R. (1960), A History of Greek Fire and Gunpowder, Cambridge, UK: W. Heffer & Sons .
Partington, J. R. (1999), A History of Greek Fire and Gunpowder, Baltimore: Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-5954-9 .
Patrick, John Merton (1961), Artillery and warfare during the thirteenth and fourteenth centuries, Utah State University Press .
Pauly, Roger (2004), Firearms: The Life Story of a Technology, Greenwood Publishing Group .
Perrin, Noel (1979), Giving up the Gun, Japan's reversion to the Sword, 1543–1879, Boston: David R. Godine, ISBN 0-87923-773-2 .
Petzal, David E. (2014), The Total Gun Manual (Canadian edition), WeldonOwen .
Phillips, Henry Prataps (2016), The History and Chronology of Gunpowder and Gunpowder Weapons (c.1000 to 1850), Notion Press .
Purton, Peter (2010), A History of the Late Medieval Siege, 1200–1500, Boydell Press, ISBN 1-84383-449-9 .
Rose, Susan (2002), Medieval Naval Warfare 1000-1500, Routledge .
Roy, Kaushik (2015), Warfare in Pre-British India, Routledge .
Schmidtchen, Volker (1977a), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", Technikgeschichte 44 (2): 153–173 (153–157)
Schmidtchen, Volker (1977b), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", Technikgeschichte 44 (3): 213–237 (226–228).
Saunders, J. J. (1971), The History of the Mongol Conquests, University of Pennsylvania Press, ISBN 978-08-12-21766-7 .
Tran, Nhung Tuyet (2006), Viêt Nam Borderless Histories, University of Wisconsin Press .
Turnbull, Stephen (2003), Fighting Ships Far East (2: Japan and Korea Ad 612–1639, Osprey Publishing, ISBN 1-84176-478-7 .
Urbanski, Tadeusz (1967), Chemistry and Technology of Explosives, III, New York: Pergamon Press .
Villalon, L. J. Andrew (2008), The Hundred Years War (part II): Different Vistas, Brill Academic Pub, ISBN 978-90-04-16821-3 .
Wagner, John A. (2006), The Encyclopedia of the Hundred Years War, Westport & London: Greenwood Press, ISBN 0-313-32736-X .
Watson, Peter (2006), Ideas: A History of Thought and Invention, from Fire to Freud, Harper Perennial (2006), ISBN 0-06-093564-2 .
Willbanks, James H. (2004), Machine guns : an illustrated history of their impact, ABC-CLIO, Inc. 
Bretscher Ulrich։ «The Recipe for Black Powder»։ Ulrich Bretscher's Black Powder Page։ Արխիվացված է օրիգինալից September 11, 2012-ին։ Վերցված է October 17, 2017