Մարտիրոս Նաղուլյան

Մարտիրոս Կարապետի Նաղուլյան (հոկտեմբերի 1, 1920(1920-10-01), Լազերևի շրջան, ԽՍՀՄ - ապրիլի 6, 1945(1945-04-06), Պոմերանիա), 2-րդ բելառուսական ճակատի 4-րդ օդային բանակի 332-րդ մոտոհրաձգային ավիացիոն դիվիզիայի 593-րդ մոտոհրաձգային ավիացիոն վաշտի մոտոհրաձգային խմբի հրամանատար, լեյտենանտ, Խորհրդային Միության հերոս։


== Կենսագրություն ==
Մարտիրոս Կարապետի Նաղուլյանը ծնվել է 1920 թվականի մարտի 15-ին Վերին Խոբզա գյուղում (այժմ՝ Կրասնոդարի երկրամասի Լազերևի շրջան)՝ գյուղացու ընտանիքում։ Ազգությամբ հայ է։ 1944 թվականից ԽՄԿԿ-ի անդամ է։ 1924 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Ադլերի շրջանի Ներքին Շիլովկա գյուղ, իսկ 1933 թվականին՝ անհիմն աքսորվել Կարագանդա (Ղազախստան)։ 1936 թվականին անսպասելի մահացել է հայրը։ Նաղուլյանը ավարտել է 8-րդ դասարանը և էլեկտրատեխնիկումը, 1939 թվականից Կարագանդայի հանքերից մեկում աշխատել է որպես էլեկտրափականագործ։ 1940 թվականին՝ հայրենիք վերադառնալիս, մահացել է մայրը։ Մարտիրոսն աշխատել է կոլտնտեսությունում, իսկ 1940 թվականի վերջին տեղափոխվել է Մայկոպ։ 1941 թվականին ավարտել է Մայկոպի Մ․ Մ․ Գրոմովի անվան աերակումբը։
Բանակում ծառայել է 1941 թվականի մայիսի 5-ից։ 1942 թվականի օգոստոսին ավարտել է Կրասնոդարի օդաչուների ռազմական ավիացիոն դպրոցը։ Սերժանտի կոչումով անցել է ծառայության Սիբիրի և Մոսկվայի ռազմական շրջանների ավիացիոն պահեստային գնդերում։
Գործող բանակում է 1944 թվականից։


== Սխրանք ==
2-րդ բելառուսական ճակատի 4-րդ օդային բանակի 332-րդ մոտոհրաձգային ավիացիոն դիվիզիայի 593-րդ մոտոհրաձգային ավիացիոն վաշտի մոտոհրաձգային խմբի հրամանատար, լեյտենանտ Մարտիրոս Նաղուլյանն իրագործել է 113 մարտական թռիչք՝ գրոհելով հակառակորդի զորքերի կուտակումներն ու ամրությունները, խոցել է թշնամու 2 ՖՎ-190 ինքնաթիռ։
Զոհվել է 1945 թվականի ապրիլի 6-ին՝ Շտեգեն (այժմ՝ Ստեգնա) գյուղի մոտակայքում մարտական առաջադրանք կատարելու ժամանակ։ Թաղված է Լեհաստանի Պոմորյան վոյեվոդության Նովոդվուրսկի պովյատի Ստեգնա գմինայի Դրեվնիցա գյուղի մոտակայքում։
Խորհրդային Միության հերոսի կոչումը շնորհվել Է ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության՝ 1945 թվականի օգոստոսի 18-ի հրամանով, հետմահու։


== Պարգևներ ==
«Ոսկե Աստղ» շքանշան
Լենինի շքանշան
Կարմիր դրոշակի շքանշան
Կարմիր դրոշակի շքանշան
Հայրենական պատերազմի շքանշան
Կարմիր Աստղի շքանշան
Այլ շքանշաններ


== Հիշողություն ==
Հերոսի անունը ոսկե տառերով գրված է Մոսկվայի Հաղթանակի զբոսայգու Հայրենական մեծ պատերազմի թանգարանի Փառքի սրահում։
Հերոսի անունն է կրում Ադլերի շրջանի Վերխնեվեսյոլոյե գյուղի փողոցը։
Հերոսի անունն է կրում Ադլերի շրջանի Ներքին Շիլովկա գյուղի փողոցը, որտեղ նա ապրել է։
Հերոսի անունն է կրում լեհական Դրեվնիցա գյուղի դպրոցը։
Ադլերի № 67 դպրոցում ստեղծվել է փառքի սենյակ՝ նվիրված հերոսին։
Հերոսի տան վրա տեղադրված է հուշատախտակ։
Ամեն տարի հոկտեմբերի առաջին շաբաթ օրը Սոչիում տեղի է ունենում դյուդոյի մարզական բաց մրցաշար, 2016 թվականին տեղի է ունեցել 29-րդ մրցաշարը։


== Տես նաև ==
Խորհրդային Միության հերոս


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2
Сиджах Х. И. Твои Герои Адыгея. — Майкоп: Адыгейское республиканское кн. изд-во, 2005. — С. 332-338. — 413 с. — ISBN 5-7608-0459-6
Сиджах Х. И. Герои России из Адыгеи. — Майкоп: ОАО «Полиграф-Юг», 2011. — 116 с. ISBN 978-5-7992-0668-0.
Книга о героях. Ереван, 1985. / стр. 205—206.
Петросянц Х. С. Крылатое племя. Ереван, 1980. / стр. 131—143.


== Արտաքին հղումներ ==
 Մարտիրոս Նաղուլյան «Երկրի հերոսներ» կայքում