Ֆերնանդու Կորդոզու

Ֆերնանդու Էնրիկի Կորդոզու (պորտ.՝ Fernando Henrique Cardoso, հունիսի 18, 1931(1931-06-18)[…], Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա), բրազիլացի սոցիոլոգ և պետական գործիչ, Բրազիլիայի նախագահը 1995-2003 թվականներին: Բրազիլիայի առաջին նախագահը, որը վերընտրվել է երկրորդ ժամկետով (1998 թվականին)։ 2001 թվականից Բրազիլիայի Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության պատվավոր նախագահն է։


== Կենսագրություն ==
Ֆերնանդու Կարդոզուն ծնվել է 1931 թվականի հունիսի 18-ին Բոտաֆոգոյում՝ Ռիո դե Ժանեյրոյի շրջաններից մեկում, տոհմական զինվորականների ընտանիքում, նրա հայրը մասնակցել է տենենտիստների ապստամբությանը: Նա ուսումնասիրել է սոցիոլոգիան Սան Պաուլուի համալսարանում, 1952 թվականին ստացել է հասարակական գիտությունների բակալավրի աստիճան։ Ավելի ուշ, նույն համալսարանում սոցիոլոգիայի մագիստրոսի և դոկտորի աստիճան: 1953 թվականին ամուսնացել է Ռութ Կորեա Լեյթ Կարդոզայի հետ (պորտ․՝ Ruth Corrêa Leite Cardoso, մահացել է 2008 թվականի հունիսի 24-ին։
Երիտասարդ տարիքում զբաղվել է մարքսիզմով և էկզիստենցիալիզմով։ 1960 թվականին եղել է Ժան-Պոլ Սարտրայի դասախոսությունների Բրազիլական դասընթացի թարգմանիչը։
1964 թվականին հաստատված ռազմական ռեժիմի տարիներին որոշ ժամանակ ապրել է Չիլիում և Ֆրանսիայում։ 1968 թվականին լինելով Փարիզի X-Նանտեր համալսարանի դասախոս, ակտիվորեն մասնակցել է ուսանողական հեղափոխական շարժմանը։ Նույն տարում վերադարձել է հայրենիք։
Կարդոզոն համարվում է Պ․ Բարանի և Ս․ Ֆուրտադոյի հետ միասին, կախվածության զարգացման տեսության դասականը, որը պնդում էր ծայրամասային տնտեսությունների սահմանափակ անկախ զարգացման հնարավորությունը՝ միաժամանակ պահպանելով ազգային նպատակների և խնդիրների գերակայությունը միջազգային կապիտալի շահերի նկատմամբ: Ավելի քան 20 գրքի հեղինակ է։


== Քաղաքական կարիերա ==

1983 թվականից մինչև 1992 թվականը եղել է Սան Պաուլու նահանգի սենատոր։ 1988 թվականին Կարդոզուն հիմնադրել է բրազիլական Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը և գլխավորել է կուսակցական խմբակցությունը Դաշնային Սենատում մինչև 1992 թվականը։
1992 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1993 թվականի մայիս եղել է Բրազիլիայի արտաքին գործերի նախարար։ 1993 թվականի մայիսից մինչև 1994 թվականի ապրիլը, Իտամար Ֆրանկուն՝ կից ֆինանսների նախարարը պատրաստել և իրականացրել է «Ռեալ ծրագիր»-ը, որի արդյունքում տնտեսությունը կայունացել է։
1994 թվականին հաղթել է նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում՝ ստանալով ձայների 53%-ը։ Պաշտոնը ստանձնել է 1995 թվականի հունվարի 1-ին։ 1998 թվականին ստացել է ձայների 52․91 %-ը և վերընտրվել երկրորդ նախագահական ժամկետով։ Նախագահական երկու ժամկետի ընթացքում երկրի փոխնախագահն էր Մարկ Մասիելը։
Չնայած ձախակողմյան անցյալին, հանդես է եկել տնտեսական նեոլիբերալիզմի դիրքերից։ Կարդոզուի նախագահության ընթացքում կառավարությունը զգալի ջանքեր է գործադրել առավելապես պետական տնտեսությունից անցնել դեպի առավելապես շուկայական տնտեսություն: Կոնգրեսը հավանության է արժանացրել մի քանի օրենքներ, որոնք մեծ մասամբ բացել են տնտեսությունը մասնավոր հատվածի մասնակցության համար և ավելացրել նրա գրավչությունը օտարերկրյա ներդրողների համար: 2003 թվականի վերջին սեփականաշնորհման ծրագիրը, որը ներառում էր պողպատաձուլական և էներգետիկ ձեռնարկությունների և հեռակապի ընկերությունների վաճառքը, ավելի քան 90 մլրդ ԱՄՆ դոլարի շահույթ է տվել:
Չնայած իր քաղաքական հակառակորդների կշտամբանքներին՝ Կարդոզուն իրեն ձախակենտրոն քաղաքական գործիչ է համարում։ Նրա քաղաքականության վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ այն միշտ ունեցել է սոցիալական ուժեղ բաղադրիչ. կենսաթոշակային բարեփոխումը վերջ է տվել պետական ծառայողների և պետական ընկերությունների աշխատակիցների համար չարդարացված բարձր կենսաթոշակներին:
2003 թվականից ղեկավարում է Սան Պաուլուի Ֆերնանդու Էնրիկի Կարդոզուի (iFHC) ինստիտուտը։


== Պարգևներ ==
Բանի Շքանշան (Մեծ Բրիտանիա)
Փղի Շքանշան (Դանիա)
Ինֆանտ Դոն Էնրիկեի շքանշան և ազատության շքանշան (Պորտուգալիա)
Ռումինիայի Աստղի Շքանշան
1 դասի կրկնակի սպիտակ խաչի շքանշան (Սլովակիա, 2001 թվականի հունիսի 29)
2000՝ Asturian Princess Award միջազգային համագործակցության համար:
2012՝ Կլյուգի մրցանակ


== Գրություններ ==
Фернандо Энрике Кардозо, Энцо Фалетто[es] Зависимость и развитие Латинской Америки. Опыт социологической интерпретации. = Dependencia y desarrollo en América Latina. Ensayo de interpretación sociológica. — Институт Латинской Америки РАН, 2002.


== Ծանոթագրություններ ==