Ռիադ աս-Սոլհ

Ռիադ աս-Սոլհ (արաբ․՝ رياض الصلح‎‎, 1894, Սայդա, Լիբանան - հուլիսի 17, 1951(1951-07-17), Ամման, Հորդանան), անկախություն ձեռք բերելուց հետո Լիբանանի առաջին վարչապետը։


== Կենսագրություն ==
Ռիադ աս-Սոլհը ծնվել է Սիդոնում 1894 թվականին։ Նրա ընտանիքը պատկանել է սուննիական հայտնի հարավ-լիբանանյան հողատիրական տոհմին։ Նրա հայրը Ռադա աս-Սոլհն էր՝ Նաբաթիայի փոխնահանգապետը և Սայդայի հայտնի արաբական ազգայնական առաջնորդը։ Ռիադ աս-Սոլհը 1915 թվականին օսմանյան դատարանի կողմից դատապարտվել է և արտաքսվել Իզմիր՝ Օսմանյան կայսրություն։ Այնուհետև նա Սալոնիկում ծառայել է որպես Օսմանյան կայսրության նահանգապետ։ Նա նաև Դամասկոսում՝ Ֆեյսալ I-ի կառավարությունում, զբաղեցրել է ներքին գործերի նախարարի պաշտոնը։
Ռիադ աս-Սոլհը Փարիզի Սորբոնի համալսարանում ուսումնասիրել է իրավունք և քաղաքագիտություն։ Նա իր պատանեկության մեծ մասն անցկացրել է Ստամբուլում, քանի որ նրա հայրը եղել է Օսմանյան կայսրության խորհրդարանի պատգամավոր։

Ռիադ աս-Սոլհը Լիբանանի վարչապետի պաշտոնը զբաղեցրել է երկու անգամ։ Նրա առաջին ժամկետը Լիբանանի անկախությունն ստանալուց անմիջապես հետո էր (1943-ի սեպտեմբերի 25-ից 1945-ի հունվարի 10-ը)։ Ռիադ աս-Սոլխը նախագահ Բիշարա Ալ Հուրի կողմից ընտրվել է որպես նրա առաջին վարչապետ։ Սոլհը և Խուրին 1943 թվականի նոյեմբերին կազմել և կյանքի են կոչել Ազգային պակտը, ինչը պաշտոնական շրջանակներ է ստեղծել Լիբանանում տարբեր դավանանքների կոոպերացիայի համար։ Ազգային պակտը չգրված ջենտլմենական համաձայնագիր էր։ Պակտը հաստատել է, որ Լիբանանի նախագահը, վարչապետը և խորհրդարանի խոսնակը պետք է ներկայացնեն երեք հիմնական կրոնական խմբեր՝ 1932 թվականի մարդահամարի հիման վրա, հատկապես՝ քրիստիան մարոնիտներ, սուննի մահմեդականներ և շիա մահմեդականներ։ Իր առաջին ժամկետում Սոլհը նաև ծառայել է որպես մատակարարման և պաշարների նախարար ՝ 1944 թվականի հուլիսի 3-ից մինչև 1945-ի հունվարի 9-ը։
Սոլհը կրկին վարչապետ դարձավ 1946-ի դեկտեմբերի 14-ից մինչև 1951 թվականինի փետրվարի 14-ը, կրկին նախագահ Բիշար Ալ Խուրիի օրոք։ Սոլհը քննադատել է թագավոր Աբդալլահին և զգալի դեր է խաղացել Արաբական պետությունների լիգայի քաղաքական կոմիտեի կողմից Պաղեստինի կառավարության ճանաչման գործում նրա երկրորդ ժամկետի ընթացքում։


=== Մահափորձ ===
Սոլհը անվնաս է դուրս եկել 1950 թվականի մարտին իր դեմ կատարված մահափորձից։ Դա կատարել է Սիրիայի սոցիալ-ազգայնական կուսակցության անդամը։
Այնուամենայնիվ, վարչապետի պաշտոնը թողնելուց մի քանի ամիս անց նա գնդակահարվել է 1951 թվականի հուլիսի 17-ին Սիրիայի Սոցիալիստական ​​ազգայնական կուսակցության անդամների կողմից Ամմանի «Մարկա» օդանավակայանում։ Հարձակումը իրականացրել են երեք զինված անձինք, որոնք սպանել են նախկին վարչապետին՝ ի պատասխան վրեժի՝ կուսակցության հիմնադիրներից և ղեկավարներից Անտուան Սաադայի մահապատժի համար։


== Անձնական կյանք ==
Ռիադ աս-Սոլհը ամուսնացած է եղել Ֆայզե ալ Յաբիրիի հետ, ունեցել է հինգ դուստր և որդի՝ Ռեդուն, որը մահացել է մանուկ ժամանակ։
Նրա ավագ դուստրը՝ Ալիյա աս-Սոլհը (1935-2007), իր հոր գործի շարունակողն էր ազատ և անվտանգ Լիբանանի համար պայքարում։ Ալիյան Լիբանանի հարուստ մշակութային ժառանգությունը տարածել է արտասահմանում՝ մինչև իր մահը Փարիզում։
Լալա Լամիա աս-Սոլհը (ծնված 1937 թվականին) ամուսնացել է Մարոկկոյի արքայազն Մուլայ Աբդալլուի՝ Մոհամմեդ VI թագավորի հորեղբոր հետ։ Ունեցել է երկու որդի՝ Մուլայ Խիշամը և Մուլայ Իսմայիլը և դուստրը։
Նախկինում Մվանա ալ-Սոլհը ամուսնացած է եղել սաուդյան արքայազն Թալալ բեն Աբդուլազիզի հետ։ Նա Վալիդ բին Թալալի, Խալիդ բին Թալալի և Ռեեմ բենտ Թալալի մայրն է։
Բահյա Սոլհ ալ-Ասադն ամուսնացած է Սաիդ ալ-Ասադի՝ Շվեյցարիայում Լիբանանի նախկին դեսպանի և խորհրդարանի նախկին անդամի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու որդի և երկու դուստր։
Նրա կրտսեր դուստրը՝ Լեյլա աս-Սոլհ Համադը, Օմար Քարամեի կառավարության առաջին երկու կին նախարարներից էր։


== Հիշողություն ==
Բրիտանացի լրագրող Պատրիկ Սիլը հրատարակել է «Պայքար արաբների անկախության համար» (2011) գիրքը, որը նվիրված է Օսմանյան կայսրության գոյության վերջին տարիներից մինչև 1950-ական թվականները Մերձավոր Արևելքի պատմությանը ու շեշտը դրել Լիբանանի անկախության ձեռքբերման վրա Սոլհի անձի ազդեցությանը։
Բեյրութի կենտրոնում գտնվող հրապարակը անվանակոչվել է Ռիադ աս-Սոլհի պատվին։


== Ծանոթագրություններ ==