armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Եվգենի Վախթանգով (այլ կիրառումներ)

Եվգենի Վախթանգով անունով անձինք են՝

Եվգենի Վախթանգով (փետրվարի 13, 1883 - մայիսի 29, 1922), հայ ռեժիսոր, Վախթանգովի անվան թատրոնի հիմնադիրը.
Եվգենի Վախթանգով (դեկտեմբերի 15, 1942 - հունիսի 19, 2018), հայ գեղանկարիչ, բեմանկարիչ, Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս (2012), Եվգենի Վախթանգովի թոռը։
Բատլեր շրջան (Ալաբամա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բատլեր շրջան (այլ կիրառումներ)Բատլեր (անգլ.՝ Butler County), ԱՄՆ Ալաբամա նահանգի շրջաններից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.012 կմ² է, բնակչությունը՝ 20.947 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գրինվիլ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1819 թ.։


== Ծանոթագրություններ ==
Պոլիքսենե

Պոլիքսենե (հին հունարեն՝ Πολυξένη) — կերպար հին-հունական դիցաբանությունից։ Պրիամոսի և Հեկաբեի դուստրը։ Անտենորի որդի՝ Եվրիմախի հարսնացուն։
Աքիլլեսը, ինչպես պատմում է ավելի հին ավանդույթը, (Եվրիպիդեսը և Պուբլիուս Օվիդիուս Նասոյը), հանկարծակի տեսել է Պոլիքսենեին և հալվել է նրա սիրուց։ Որոշել է նրան վերցնել որպես կին և անցնել տրոյացիների կողմը, բայց խաբեությամբ սպանվել է կողմից, այն ժամանակ, երբ առանց զենքի գնացել է Պոլիքսենեի հետ ամուսնանալու համար։
Տրոյան վերցնելուց հետո գերեզմանոցից Աքիլլեսի ձայնը պահանջել է ավարի իր մասը (Կամ նրա ուրվականը եկել է Նեոպտոլեմոսի երազում)։
Պատկերված է Պալիգնոտուսի Դելփիի նկարի մեջ Տրոյան գրաված մյուս մասնակիցների հետ։ Նկարի վրա պատկերված է նրրա մահը Աքիլլեսի գերեզմանի վար։ Ըստ շատ հեղինակների, նրա խողխողել են Աքիլլեսի գերեզմանի վրա։ Դա արել է Նեոպտոլեմոսը։ Ըստ մեկ այլ պատմության, Աքիլլեսի հոգու հանգստության համար, տուն վերադարցած հույները զոհաբերել են գերի ընկած Պոլիքսենեին։
Ըստ Ֆիլոստրատոսի, ինքնասպան է եղել Աքիլլեսի գերեզմանի վրա սիրուց դրթված։ Մեկ այլ տարբերակի, մահացու վիրավորվել է Ոդիսևսի և Դեյնոսի կողմից քաղաքը վերցնելու ժամանակ և թաղվել է Նեոպտոլեմոսի կողմից։


== Կերպարները գրականությունում ==

Գլխավոր կերպարը Սոփոկլեսի ողբերգությունում ռուս.՝ «Поликсена» (фр.522-526 Радт), Եվրիպիդեսի «Հեկաբե» ողբերգությունում։
Ժան Բատիստ Լյուլլի (1632—1687), երաժշտական ողբերգություն «Աքիլես և Պոլիսքսենե» (1687)
Օզերով, Վլադիսլավ Ալեքսանդրովիչ (1769—1816), ողբերգություն «Պոլիքսենե»
Նիկոլինի, Ջիովանի Բատիստա (1782—1861), ողբերգություն «Պոլիքսենե» (1813)


== Աստղագիտության մեջ ==
Պոլիքսենեի պատվին անվանվել է աստերոիդ՝ (595) Պոլիքսենե, բացված 1906 թ.-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Մատենագիտություն ==
М. Корш. «Кратий словарь мифологии и древностей», СПб, 1894 г., изд. А. С. Суворина.
Поликсена // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона ։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Դիան (այլ կիրառումներ)

Դիան, կարող է վերաբերել՝

Դիան - գյուղ Թալինի տարածաշրջանում, Թալին քաղաքից 18 կմ հեռավորության վրա
Դիան - ջրատար Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզում
Թելեք (Մալաթիայի գավառ)

Թելեք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառակում։ Գտնվւոմ էր Խարբերդ քաղաքից 38 կմ հարավ, Ղազանգյոլ լճակից 17 կմ հարավ-արևմուտք, Եփրատ գետի ձախ կողմի սարավանդում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բրուգիոզ

Բրուգիոզ (Brugiosis), ֆիլարիատոզների խմբի նեմատոդոզ, բնութագրվում է ավշային համակարգի ախտահարմամբ։ Դասվում է մոռացված հիվանդությունների շարքին։


== Պատճառագիտություն և համաճարակաբանություն ==
Հարուցիչն է Brugia malayi նեմատոդը (Brug, 1927)։ Արուի երկարությունը 22-25 մմ է, հաստությունը 0.09 մմ, պոչի ծայրը պարուրաձև ծռվում է։ Էգի երկարությունը հասնում է մինչև 60 մմ, հաստությունը մինչև 0.2 մմ։ Հայտնի են մակաբույծների երկու շտամներ՝ գիշերային պարբերականությամբ և գիշերային են;ապարբերականությամբ։
Հասուն ֆիլարիաները մակաբուծում են ավշային անոթներում, միկրոֆիլարիաները՝ արյան անոթներում։
Հիվանդությունը տարածված է Ասիայի երկրներում՝ Հնդկաստանում, Չինաստանում, Կորեայում, Վիետնամում, Ֆիլիպիններում, Մալայզիայում, Թաիլանդում, Ինդոնեզիայում։
B. malayi-ն փոխանցվում է Mansonia, Aiansonia, Anopheles, Aedes, Gulex ցեղի մոծակների կողմից։ Գիշերային պարբերականությամբ ներխուժման աղբյուր կարող է ծառայել միայն մարդը։


== Ախտածագումնաբանություն ==

Գաղտնի շրջանը տևում է 2-3 ամիս։
Հիվանդության նախնական դրսևորման հիմնական ախտանշաններն են ընդհանուր գերզգայունությունը և տեղային ալերգիկ ռեակցիաները․ ջերմություն, ցան, մաշկային քոր, նյարդացավ, ավշային հանգույցների բորբոքում։ Հիվանդության ուշ շրջանում (2-ից 7 տարի) կարող է զարգանալ մաշկի ու ենթամաշկային հյուսվածքի այտուց։ Ավշային հանգույցները կտրուկ մեծանում են, որովայնի և աճուկի շրջանում ցավեր են առաջանում։ Հիվանդության վերջին փուլում կարող է զարգանալ ոտքերի կամ սեռական օրգանների փղախտ կոչվող հիվանդությունը, երբ ծնկից ներքև գտնվող օրգանները հասնում են հսկայական չափերի։
Բրուգիոզի առանձնահատկությունն այն է, որ հատիկավոր լիմֆանգիտը և լիմֆադենիտը զարգանում են ինչպես ստորին, այնպես էլ վերին վերջույթների վրա։
Հիվանդության օբստրուկտիվ փուլը բնութագրվում է տարբեր օրգանների, բայց հիմնականում ստորին վերջույթների փղախտի զարգացմամբ։ Սեռական օրգանները, ի տարբերություն վուխերերիոզի, ծայրաստիճան հազվադեպ են ախտահարվում։ Տուժած օրգանը այլանդակվում է, դեֆորմացվում և հսկայական չափերի է հասնում։ Առաջանում են ունենում տրոֆիկ խոցեր և մկանների ատրոֆիա։


== Բուժում ==
Նշանակվում է իվերմեկտին կամ դիէթիլկարբամազին, բայց վերջինիս չափաբաժինը ավելի քիչ է. 30-40 մգ / կգ ցիտրատի (կամ 15-20 մգ / կգ հիմքի) ընթացքի համար։


== Տես նաև ==
Տրանսմիսիվ հիվանդություններ


== Նշումներ ==
Պոգորելովկա (այլ կիրառումներ)

Պոգորելովկա, կարող է վերաբերել՝

Պոգորելովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Զաստավնայի շրջանում
Պոգորելովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրոլևեցի շրջանում
Առաջին մոտոհրաձգային գումարտակ (Հադրութի պաշտպանական շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Առաջին մոտոհրաձգային գումարտակ (այլ կիրառումներ)Առաջին մոտոհրաձգային գումարտակ, Հադրութի պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանում։ Կազմավորվել է 1992 թվականի հուլիսի 16-ին՝ Հադրութի շրջանի մարտական գործողությունների գոտում ստորաբաժանումների ստեղծման և գումարտակների ու առանձին վաշտերի հրամանատարների և շտաբի պետերի նշանակման մասին Հադրութի պաշտպանական գոտու հրամանատարի հրամանով՝ Բլութան-Մելիքաշեն-Այգեստան գյուղերի ինքնապաշտպանական ջոկատների և խմբերի հիմքի վրա։
Ջոկատները և խմբերը 1991-1992 թվականներին մասնակցել են Հադրութի շրջանի բնակավայրերի ինքնապաշտպանական մարտերին։ Հրամանատարներ՝ Ա․ Սարգսյան, շտաբի պետ՝ Վ․ Աբրահամյան։
Սան Ժոակին դա Բարրայի գավառ

Սան Ժոակին դա Բարրայի (պորտ.՝ Microrregião de São Joaquim da Barra) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սան Պաուլու նահանգի մեջ։ Մտնում է Կամպինաս մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 207 907 մարդ 2005 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 5570,993  կմ²։ Բնակչության խտությունը 37,3  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 3 185 721 835,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 15 933,18 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,803։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Գուաիրա
Իպուան
Նուպորանգա
Ֆալոպիո

Ֆալոպիո (իտալերեն՝ Faloppio), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Կոմո գավառում։ Բնակչության թիվը կազմում է 3454 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 864 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է՝ 4 կմ² տարածք։ Հեռախոսի կոդ՝ 031։ Փոստային ինդեքս՝ 22020։
Ֆալոպիոն սահմանակից է Ալբիոլո, Կոլվերդե, Օլգիատե Կոմասկո, Ուգիատե-Տրեվանո մունիցիպալիտետներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Տոպոլնոե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)

Տոպոլնոե (ուկրաիներեն՝ Топольне, Ղրիմի թաթարերեն՝ Topolnoye), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տոպոլնոե գյուղում բնակվում էր 211 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բոզ (Վերին Բասենի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բոզ (այլ կիրառումներ)Բոզ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։ Գտնվում էր Արաքսի ավազանի գետակներից մեկի ափին՝ Հասանկալա քաղաքից 42 կմ հարավ-արևելք։
Տարածքը լեռնային էր։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 16 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մերի Մոզեր

Մերի Մոզեր (անգլ.՝ Mary Moser, հոկտեմբերի 27, 1744(1744-10-27)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - մայիսի 2, 1819(1819-05-02)[…], Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի նկարիչ, Լոնդոնի գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայի հիմանդիր երկու կին անդամներից և Մեծ Բրիտանիայում 18-րդ դարի առավել հայտնի կին արվեստագետներից մեկը։ Մոզերը ստեղծել է դիմանկարներ, բայց աչքի է ընկել իր ստեղծած ծաղիկների կտավներով։


== Կենսագրություն ==
Մոզերը ծնվել է Լոնդոնում։ Նրա վրա մեծ ազդեցություն է ունեցել Շվեյցարիայում ծնված նկարիչ հայրը՝ Ջորջ Մայքլ Մոզերը (1706-1783), և նրա տաղանդը նկատելի է  եղել դեռևս վաղ տարիքից։ 14 տարեկան հասակում արժանացել է Արվեստի ընկերության իր առաջին մեդալին։ Մեծ Բրիտանիայի արվեստագետների ընկերակցությունում շարունակաբար ցուցադրվել են նրա ծաղկային աշխատանքները։ Տասը տարի անց 35 այլ արվեստագետների հետ միասին (ներառյալ նրա հայրը) կազմավորել են թագավորական ակադեմիան և Անգելիկա Կաուֆմանի հետ դարձել ակադեմիայի առաջին կին անդամները։

Յոհան Ցոֆֆանիի ստեղծած «Թագավորական ակադեմիայի անդամները» (1771-1772 թվականներ, Լոնդոնի թագավորական հավաքածու) խմբակային դիմանկարում ակադեմիայի անդամները հավաքված են մերկ տղամարդ մոդելի շուրջ այն ժամանակ, երբ կանանց արգելվում էր նման ուսուցում, որպեսզի պահպանեին իրենց համեստությունը։ Ուստի Մոզերին և Կաուֆմանին նկարում ընդգրկելու համար Ցոֆֆանին պատկերել է նրանց դիմանկարները պատից կախված։
Ջորջ Ռոմնին (1770) նատյուրմորտ ստեղծելիս պատկերել է Մոզերին։ Այդ աշխատանքը 2003 թվականին ձեռք է բերվել Լոնդոնի ազգային դիմանկարների պատկերասրահի կողմից։
1790-ական թվականներին Մոզերը թագուհի Շառլոտից ստացել է պատվեր, որի համար նրան վճարել են մոտ £900՝ Վինձորի Ֆրոգմոր տան սենյակում ստեղծելու ծաղկային դեկորատիվ սխեմա։ Սա նրա մասնագիտական վերջին աշխատանքներից էր, նախքան կապիտան Հյու Լոյդի հետ 1793 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ամուսնանալը։ Անցնելով թոշակի՝ նա սկսել է ցուցադրել աշխատանքները իր ամուսնական անունով։ Մինչև 1802 թվականը ցուցադրվել է Թագավորական ակադեմիայում։
Այս ժամանակահատվածում Մոզերն ազատ հարաբերություններ է ունեցել Ռիչարդ Կոսուեյի հետ, ով բաժանվել էր կնոջից՝ Մարիայից։ 1793 թվականին Մոզերը նրա հետ մեկնել է ճամփորդության։ Իր գրառումներում Ռիչարդը համեմատականներ է տարել Մոզերի և Մարիայի միջև։
Մոզերը մահացել է 1819 թվականի մայիսի 2-ին Լոնդոնի Վերին Թորնհաու փողոցում։ Թաղված է ամուսնու կողքին՝ Կենսինգտոնի գերեզմանատանը։
Մոզերի մահից հետո՝ 1819 թվականին, ակադեմիայի իսկական կին անդամներ չեն ընտրվել մինչև 1936 թվականին ընտրվել է Լաուրա Նայթը։


== Գրականություն ==
de Bray, Lys (2001). The Art of Botanical Illustration: A history of classic illustrators and their achievements, p. 72. Quantum Publishing Ltd., London. ISBN 1-86160-425-4.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Info and pictures from the National Portrait Gallery
Ստարոգուտսկի գյուղական խորհուրդ (Սերեդինո-Բուդսկի շրջան)

Ստարոգուտսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Старогутська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սերեդինո-Բուդսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստարոգուտսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 669 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Մուլդակաևո (այլ կիրառումներ)

Մուլդակաևո, կարող է վերաբերել՝

Մուլդակաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Մուլդակաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Դուգլաս շրջան (այլ կիրառումներ)

Դուգլաս շրջան, կարող է վերաբերել՝

Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Իլինոյս նահանգի 102 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան -  ԱՄՆ Կանզաս նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Նևադա նահանգի 16 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը
Դուգլաս շրջան - ԱՄՆ Օրեգոն նահանգի 36 վարչական միավորներից մեկը
Ժուլիետ Բինոշ

Ժուլիետ Բինոշ (անգլ.՝ Juliette Binoche , մարտի 9, 1964(1964-03-09)[…], Փարիզի 12-րդ շրջան, Փարիզ), ֆրանսիացի դերասանուհի։ Հանդիսատեսին հայտնի է «Անգլիական հաճախորդ», «Շոկոլադ» և «Երեք գույն. Կապույտ» ֆիլմերից։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Դերակատարումներ ===


== Ծանոթագրություններ ==
(1246) Չակա

(1246) Չակա (անգլ.՝ Chaka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1932 թվականի հուլիսի 23-ին Սիրիլ Ջեքսոնի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,621262 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,814 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4285 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1550,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,232241 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 16,05° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1246) Չակա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սոմալիական ոզնի

Սոմալական ոզնի (լատ.՝ Atelerix sclateri) կաթնասունների դասին պատկանող աֆրիկյան ոզնիների ցեղի տեսակ։ Առավել տարածված է Հյուսիսային Սոմալիում։
Սոմալիական ոզնու երկարությունը 18-25 սանտիմետր է։ Միջին քաշը` 300-700 գրամ է։ Մարմինը պատված է գունավոր ասեղներով՝ շագանակագույն-շոկոլադե և սև շերտերով, կրծքավանդակի և որովայնի մորթին սպիտակ գույն է շագանակագույն բծերով։
Այս տեսակը սպիտակամորթ ոզնու մերձավոր ազգականն է (Atelerix albiventris):


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լռջուն Թախտաջյանի

Լռջուն Թախտաջյանի (լատ.՝ Isatis takhtajanii), խաչածաղկավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասեր բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Մերկ կամ խիտ թավոտ, 25-50 սմ բարձրությամբ ցողունով բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները բարակ են, արմատամերձները՝ երկարավուն-էլիպսաձև, գագաթի մոտ սրացած, ցողունային տերևները՝ բութ ականջուկներով։ Ծաղիկները դեղին են և խմբված երկարավուն ծաղկաբույլերում։ Պտուղը 11-15 մմ երկարությամբ, 3-4 մմ լայնությամբ նեղ-էլիպսաձև պատիճակ է։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է Արագածի (լեռնագագաթ՝ Արագած, Գեղարոտի կիրճ) և Զանգեզուրի (լեռնագագաթները Մեծ Իշխանասար, Կապուտջուղ, Գազանասար, Յաղլուդարա և Գոգ լիճը) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Ղարաբաղը և Հյուսիսարևելյան Անատոլիան։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ենթալպյան և ալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 2200-3300 մ բարձրություների վրա, ժայռոտ լանջերին, քարակուտակներին։ Ծաղկում է հունիս-հուլիս ամիսներին, պտղակալում՝ հուլիս-օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես հազվագյուտ տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում բացակայում է։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրոկոդիլ (հանդես)

Կրոկոդիլ  (ռուս.՝ Крокодил, «Կոկորդիլոս»), երգիծական հանդես նախկին Խորհրդային Միությունում (1922-1991 թթ.), իսկ ավելի ուշ՝ Ռուսաստանում (2005-2008 թթ.)։ Առաջին անգամ լույս է տեսել 1922 թվականին, Մոսկվայում։ Եղել է «Պրավդայի» հրատարակությունը (1932 թ.-ից)։ Կազմակերպողը և առաջին խմբագիրն է եղել Կ. Երեմեևը։ Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով (1972 թ.)։
Չնայած ԽՍՀՄ-ում քաղաքական սատիրայով զբաղվելու վտանգավորությանը, թերթին որոշակիորեն թույլ է տրվել կծու երգիծանքի ենթարկել քաղաքական գործիչների, ինչպես նաև ծաղրի ենթարկել բազմաթիվ իրադարձություններ։
Թերթը բավականին ինտենսիվորեն ծաղրանքի է ենթարկել նաև կապիտալիստական երկրներին, ինչպես նաև ծաղրել բազմաթիվ քաղաքական, էթնիկական և կրոնական խմբերի, որոնք ենթադրաբար հակադրվել են խորհրդային համակարգին։ Օրինակ, ստալինյան բռնապետության վերջին տարիներին, «Բժիշկների գործի» շրջանակներում թերթում տեղ էին գտնում զանազան հակասեմական նյութեր և ծաղրանկարներ։
Թուս

Թուս, Թոս կամ Թովս (պարսկերեն՝ توس / طوس), հնագույն քաղաք Իրանի հյուսիս-արևելքում՝ Խորասան Ռազավի նահանգում (գավառ)՝ Մաշհադ քաղաքից ոչ հեռու։  
Հին հույները Իրանի հունա-մակեդոնական նվաճման ժամանակ քաղաքն անվանել են Սուսիա (հունարեն՝ Σούσια)։ Ք․ա․ 330 թվականին Ալեքսանդր Մակեդոնացին գրավել է Թուսը։ Քաղաքը երբեմն հայտնի է նաև Թուսա անունով։ Քաղաքը հայտնի է որպես պարսիկ ականավոր բանաստեղծ Ֆիրդուսիի ծննդյան և մահվան վայր, որի դամբարանը ևս գտնվում է այստեղ։ 
Ըստ որոշ պատմական տվյալների՝ Թուսն Իրանի հյուսիս-արևելքում առաջին քաղաքն է եղել, որը գրավել է Ալեքսանդր Մակեդոնացին։ 747 թվականին քաղաքը գրավել է Օմայյան խալիֆ Աբդ ալ-Մալիքը։ Աբբասյան հեղափոխությունից հետո քաղաքը ենթարկվել է Աբբասյաններին։ 809 թվականին հենց Թուսում էլ մահացել է Աբբասյան խալիֆ Հարուն ալ-Ռաշիդը։ Նրա գերեզմանը գտնվում է այս շրջանում։ 1220-1259 թվականներին Թուսը հիմնովին ավերվել է մոնղոլների արշավանքի արդյունքում։
Թուսում ծնված ամենահայտնի մարդը «Շահնամե» պոեմի հեղինակ, բանաստեղծ Ֆիրդուսին է։ Թուսում ծնված հայտնի մարդկանցից է իսլամ աստվածաբան, իրավագետ, փիլիսոփա, միստիկ, սուֆիզմի հիմնադիրներից մեկը՝ Աբու Համիդ ալ-Ղազալին։ Թուսի մյուս ամենահայտնի մարդիկ են ալքիմիկոս և բժիշկ, մաթեմատիկոս և աստղագետ Ջաբիր իբն Հայյանը, բանաստեղծ Ասադի Թուսին, սելջուկյան վեզիր Նիզամ ալ-Մուլքը, մաթեմատիկոս և աստղագետ Նասր ալ-Դին Թուսին, շիա աստվածաբան Շեյխ աթ Թաիֆա աթ Թուսին։
Թուս քաղաքը հավակնում է ճանաչվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ՝ «Թուս քաղաքի մշակութային և պատմական լանդշաֆտ» անվանումով։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Կարեն Խաչատրյան (այլ կիրառումներ)

Կարեն Խաչատրյան, անուն ազգանունը կարող է վերաբերել հետևյալ անձանց.

Կարեն Խաչատրյան (պատմաբան)
Կարեն Խաչատրյան (կոմպոզիտոր)
Կարեն Խաչատրյան (գրող)
Բերինյան

Բերինյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Արսեն Գրիգորի Բերինյան (1883-1954), հոգևորական, թղթակից։
Գևորգ Բոգդանի Բերինյան (1900-ական թթ.-1978), թղթակից։


== Ծանոթագրություններ ==
Վստահություն

Վստահություն, սոցիալական հարաբերությունները սահմանող կարևորագույն գործոններից մեկը։ Այն դիտարկվում է, որպես ենթահամակարգերի միջև ռեսուրսների փոխադարձ փոխանակում, ինչպես նաև ենթադրություն, սպասում այն գործողությունների և իրավիճակների, որոնցում անհատն ընդգրկված է։ Այս խնդրով զբաղվող շատ հեղինակների մոտ վստահությունը հանդես է գալիս նաև, որպես ինքնատիպ ռեակցիա ամենօրյա կյանքի անորոշությանը։ Գրականության մեջ հիմնականում տարբերում են վստահության 3 տիպեր.

Առաջին տիպը մտերիմների նկատմամբ վստահությունն է, որը կոչվում է անհատականացված վստահություն։ Այս տիպի վստահությունը առկա է հաստատված, կայուն հարաբերություններում և ցանցերում։
Վստահության երկրորդ տիպը կոչվում է ընդհանրացված վստահություն։ Սա վստահությունն է, որ տարածվում է անծանոթների վրա։
Երրորդ տիպը քաղաքացիական կամ ինստիտուցիոնալ վստահությունն է, որը վերաբերվում է ֆորմալ ինստիտուտներին։
Աստերոիդների ցանկ (144301-144400)

Աստերոիդների ցանկ (144201-144300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (144401-144500)
 Աստերոիդների ցանկ (144201-144300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (144401-144500)
Սոֆիևկա Պերվայա (գյուղ, Բլիզնյուկովի շրջան)

Սոֆիևկա Պերվայա (ուկրաիներեն՝ Софіївка Перша), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բլիզնյուկովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1825 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սոֆիևկա Պերվայա գյուղում բնակվում էր 495 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,22 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 405,74 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Շապադա դուս Վեադեյրուսի գավառ

Շապադա դուս Վեադեյրուսի գավառ (պորտ.՝ Microrregião da Chapada dos Veadeiros), գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Գոյաս նահանգի մեջ։ Մտնում է Գոյաս նահանգի հյուսիսային մարզի մեջ։ 2006 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 60 658 մարդ։ Տարածքը՝ 21 337,541 կմ2։ Բնակչության խտությունը՝ 2,84 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 352 492 960,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 6 005,82 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)։
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,682։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Ալտու Պարաիզու դի Գոյաս
Կամպուս Բելուս
Կավալկանտի
Կոլինաս դու Սուլ
Մոնտի Ալեգրի դի Գոյաս
Նովա Ռոմա
Սան Ժուան դ’Ալիանսա
Թերեզինա դի Գոյաս
(9089) 1995 UC7

(9089) 1995 UC7, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Յոշիսադա Սիմիձուի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Նաչի-Կացուուրայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,412189 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1163 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7081 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1368,41 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26308 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,45° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9089) 1995 UC7 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Պոկրովկա (գյուղ, Պավլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոկրովկաՊոկրովկա (ռուս.՝ Покровка), գյուղ Ռուսաստանի Վորոնեժի մարզի Պավլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1500 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կեավա

Կեավա (էստ․՝ Keava), գյուղական ավան Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կեհտնա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղական ավանում բնակվում էր 270 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը Էստոնիայի վիճակագրություն պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ջեյմս Ջոյսի աշտարակ

Ջեյմս Ջոյսի աշտարակ (անգլ.՝ James Joyce Tower), թանգարան, տեսարժան վայր՝ կապված Ջեյմս Ջոյսի կյանքին ու ստեղծագործությանը։ Գտնվում է Դուբլինից 13 մղոն հարավ։ Ջոյսը 1904 թվականին այստեղ անցկացրել է վեց գիշեր (սեպտեմբերի 9-14)։ Այցելությունը բաց է։
Աշտարակը կառուցվել է 1804 թվականին Նապոլեոնի զորքերի հնարավոր ներխուժումից պաշտպանվելու համար։ 1904 թվականին կառույցը տրվել է վարձակալությամբ. առաջին բնակիչը դարձել է բանաստեղծ Օլիվեր Գոգարտին, որն իր մոտ հյուրընկալվելու է հրավիրել Ջեյմս Ջոյսին։ Հավանական այցելությունից առաջ Ջոյսը փչացնում է հարաբերությոնները աշտարակի տիրոջ հետ՝ նրա մասին վիրավորական արտահայտություններ անելով իր պոեմներից մեկում։ Օլիվերը չի հետաձգում հրավերը, բայց շաբաթվա ընթացքում դրությունը բավական լարվում է. մի գիշեր նա ատրճանակից կրակում է Ջոյսի վրա։ Գնդակը անցնում է գրողի գլխի վրայով, Ջոյսը ստիպված փախչում է։

Ներկայումս աշտարակի երկու հարկերում ներկայացված է Ջեյմս Ջոյսին նվիրված ցուցադրություն։ Գրողի «Ուլիս» վեպի առաջին գլխի գործողությունները կատարվում են հենց այս աշտարակում։ Սենյակներից մեկը ստեղծվել է այն նույն տեսքով, ինչպես պատկերված էր վեպում։ Թանգարանի հավաքածուում պահվում են նամակներ, լուսանկարներ, գրողի անձնական իրեր և նրա ստեղծագործությունների հազվագյուտ հրատարակություններ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աշտարակի պաշտոնական կայք Archived 2013-07-03 at the Wayback Machine.
Աշտարակի լուսանկարներ
Պոբեդա (Նովոռոսիյսկի քաղաքային օկրուգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոբեդաՊոբեդա (ռուս.՝ Победа), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Նովոռոսիյսկի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 256 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աիքրիզոն

Աիքրիզոն, սուկուլենտ բույս, աճում է Կանարյան և Ազորյան կղզիներում, Մադեյրայում և Մարոկկոյում, մի տեսակ հանդիպում է Պորտուգալիայում։ Աիքրիզոնը ժողովրդական լեզվով «սիրո և երջանկության» ծառ են անվանում։
Տեսակների ընդհանուր թիվը մոտ տասնհինգ է։ Սենյակային պայմաններում աճող ամենատարածված տեսակները 5-ն են։ Տեսակի ներկայացուցիչները միամյա և բազմամյա խոտանման բույսեր են, երբեմն՝ կիսաթուփ բույսեր։
Թանձրատերևուկների ֆիլոգենետիկ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ աիխրիզոնը սերտորեն կապված է Monanthes եւ Aeonium ցեղերի հետ (երկու տեսակերն էլ Կանարյան կղզիներում էնդեմիկ են)։
Կանարյան կղզիներում տեսակների բազմազանությունը հայտնվում է Պալմա կղզու վրա։


== Տեսակներ ==
Ըստ The Plant List-ի տեղեկատվության տվյալների բազայի ցեղը ներառում է 18 տեսակ։


=== Տնային աիքրիզոն ===
Տնային աիքրիզոնը (Aichryson x domesticum) մինչև 30 սմ բարձրությամբ ցածր թփերով և գրեթե նույն հաստությամբ բույսեր են։ Տերևներն առանց բծերի և կանաչ գույնի են լինում։ Ծաղկման շրջանը բավական երկար է։ 10-20 սմ երկարությամբ ծաղկացողունը դեղին անուշահոտ ծաղիկներ ունի։


=== Խիտ աիքրիզոն ===
Խիտ աիքրիզոնը (Aichryson sedifolium) ուղիղ, բարակ ճյուղերով, 15-40 սմ բարձրությամբ բավական խիտ կիսաթուփ է։ Տերևաթերթիկները կպչուն են, բաց կանաչ կամ դեղնականաչավուն` կարմրավուն եզրերով։ Այս տեսակի դեպքում աղվամազը բացակայում է։ Առանձնահատկությունը մասնակի տերևաթափն է, ինչը տեղի է ունենում բույսի հանգստի շրջանում։ Այս տեսակը չի հանդուրժում շատ խոնավացած հողը։ Ծաղկում է գարնանը` ապրիլ կամ մայիս ամիսներին։


=== Փխրուն աիքրիզոն ===
Փխրուն աիքրիզոնը (Aichryson laxum) ոչ շատ խոշոր հյութալի կիսաթուփ է, որի բարձրությունը և տրամագիծը կարող են հասնել մինչև 40 սմ-ի։ Տերևները կարճ սպիտակ աղվամազով են պատված։ Ծաղկումը կարող է մինչև վեց ամիս շարունակվել։


=== Ոլորուն աիքրիզոն ===
Ոլորուն աիքրիզոնը (Aichryson tortuosum) ոչ մեծ դեկորատիվ կիսաթուփ է, որի տերևների տրամագիծը 15-30 սմ է կազմում։ Բաց կանաչ երանգի, մսոտ տերևները պատված են թափանցիկ մազիկներով։ Տերևաթերթիկը կարճ կոթ ունի և 2×1 սմ չափսերի է հասնում։ Ծաղկումը կարող է մինչև վեց ամիս տևել։


=== Կետավոր աիքրիզոն ===
Կետավոր աիքրիզոնը (Aichrysonpunctatum) մինչև 40 սմ բարձրություն ունեցող հյութալի կիսաթուփ է։ Ընձյուղները կանաչ-շագանակագույն են` ծածկված թափանցիկ մազիկներով։ Ընդհանուր առմամբ ցողունի աղվամազն ավելի խիտ է, քան տերևներին։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
​Աիքրիզոն` սիրո ծառ
Նայջել Դեյվիս

Նայջել Դեյվիս (անգլ.՝ Nigel Rodney Davies, հուլիսի 31, 1960(1960-07-31), Սաուսպորթ, Սեֆթոն, Մերսիսայդ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի շախմատիստ։ Գրոսմայստերի կոչմանն արժանացել է 1993 թ.։


== Գրքեր ==
The chess player’s battle manual (1998)
The power chess program (2 Bände, 1998 und 1999)
Alekhine’s defence (2001)
Taming the Sicilian (2002)
The Grünfeld defence (2002)
The Veresov (2003)
The dynamic Reti (2004)
The Trompowsky (2005)
Play 1 e4 e5! (2005)
Gambiteer (2 Bände, 2007)
Starting out։ The Modern (2008)
Play the Catalan (2009)


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Նայջել Դեյվիսի անձնական էջը ratings.fide.com կայքում
Նայջել Դեյվիսի պարտիաները www.chessgames.com կայքում
Նայջել Դեյվիսի անձնական էջը www365chess.com կայքում
Նայջել Դեյվիսի անձնական էջը www.olimpbase.org կայքում
(3265) Ֆլետչեր

(3265) Ֆլետչեր (անգլ.՝ Fletcher), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1953 թվականի նոյեմբերի 9-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,411008 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0698 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7522 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1367,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263273 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,93° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3265) Ֆլետչեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նիլս Թրեշով

Նիլս Թրեշով (նորվ.՝ Niels Treschow, սեպտեմբերի 5, 1751(1751-09-05), Դրամեն, Նորվեգիա - սեպտեմբերի 22, 1833(1833-09-22), Քրիստիանիա, Նորվեգիա), նորվեգացի փիլիսոփա և պետական գործիչ, «Նորվեգական հասարակություն» գրական խմբակի ակտիվ անդամ։
Համարվում է Նորվեգիայի գլխավոր համալսարանի՝ Օսլոյի համալսարանի համահիմնադիրներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Նիլս Թրեյշովը ծնվել է 1751 թվականին Նորվեգիայում։ Ստացել է քաղաքագետի որակավորում։ Աշխատել է Նորվեգիայի կրթության և եկեղեցական գործերի նախարարությունում 1814-1816, 1817-1819, 1820-1822 և 1823-1825 թվականներին։
Բացի այդ, Շվեդիայում եղել է նաև Ստոկհոլմի քաղաքային խորհրդի անդամ։ 1925 թվականին դարձել է Շվեդիայի թագավորության գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ։
Բացի քաղաքական և պետական գործչի մասնագիտությունից Նիլսը նաև եղել է նշանավոր փիլիսոփա։ Նա հեղինակել է մի շարք գիտական աշխատություններ, այդ թվում՝ դասագրքեր, ինչը աշակերտներին վերապատրաստում է ընդունելությանը։
Նա նշում է, որ իրեն հոգեհարազատ է եղել գերմանական ռացիոնալիզմն ու ռոմանտիկան։ Նիլսը ունեցել է նաև քննադատական աշխատություններ։
Նիլս Թրեշովը նաև խոր հետք է թողել նորվեգական գրականության, հատկապես՝ քնարերգության մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Latham, R. G. Treschow —His writings — Anthropology — Eilschow // «Norway and the Norwegians». — С. 149-153.
«Niels Treschow» (նորվեգերեն)։ Store Norske Leksikon։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-26-ին։ Վերցված է 2010-09-02
Դյորդ Հևեշի

Հևեշի Դյորդ (հունգ.՝ Hevesy György, գերմ.՝ Georg Karl von Hevesy, օգոստոսի 1, 1885(1885-08-01)[…], Բուդապեշտ, Հունգարիա - հուլիսի 5, 1966(1966-07-05)[…], Ֆրայբուրգ իմ Բրայսգաու, Բադեն-Վյուրթեմբերգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), հունգար քիմիկոս։ Բացահայտել է հաֆնիումը։


== Կենսագրություն ==
Հունգարիայի Գիտությունների ակադեմիայի պատվավոր ակադեմիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության արտասահմանյան անդամ (1939)։

Բուդապեշտի համալսարան (1918),
Կոպենհագենի համալսարան (1920-1926, 1934-1943 թվականներին),
Ֆրայբուրգի համալսարան (1926-1934),
Ստոկհոլմի (1943) համալսարանների պրոֆեսոր։1922 թ. (Կոստերի հետ) հայտնաբերել է հաֆնիումը, 1913 թ. (Պանետի հետ) առաջարկել իզոտոպային ինդիկատորների մեթոդը և առաջինը կիրառել այն կենսաբանական հետազոտություններում։ 1936 թ. հունգար քիմիկոս Լեիի հետ առաջինն է կիրառել ակտիվացման վերլուծությունը։


== Հիմնական աշխատանք ==
1913 - առաջարկել իզոտոպային ինդիկատորների մեթոդը,
1922 - բացահայտել է հաֆնիումը,
1936 - հունգար քիմիկոս Լեիի հետ առաջինն է կիրառել ակտիվացման վերլուծությունը։


== Պարգևներ ==
Նոբելյան (քիմիայի գծով, 1943 թ) և «Ատոմը խաղաղության համար» (1959 թն) միջազգային մրցանակների դափնեկիր է։


== Գրականություն ==
Мельников В. П., Георг Хевеши, «Журнал Всес. химического общества им. Д. И. Менделеева», 1975, т. 20, № 6, с. 656.
Храмов Ю. А. Хевеши Дьёрдь (Георг) (Hevesy George von) // Физики։ Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.։ Наука, 1983. — С. 289. — 400 с. — 200 000 экз. (в пер.)
Siegfried Niese։ George de Hevesy (1885-1966), founder of radioanalytical chemistry, in։ Czechoslovak Journal of Physics, Suppl. D, Band 56 (2006), D3-D11.
Siegfried Niese։ Georg von Hevesy : 1885 - 1966 ; Wissenschaftler ohne Grenzen, Münster/Westfalen ։ Principal-Verlag 2009, ISBN 978-3-89969-081-1.
A. Vértes։ George Hevesy (György Hevesy), In։ Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry, Band 271, Nr. 1 (2007), S.19-26 (Supplement to the Hevesy Medal Award lecture).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
George de Hevesy – Biography
Annotated bibliography for George de Hevesy from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues Archived 2006-08-28 at the Wayback Machine.
Սան Նիկոլո Ջերեի

Սան Նիկոլո Ջերեի (իտալերեն՝ San Nicolò Gerrei), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Կալիարի գավառում։
Բնակչությունը 977 մարդ(2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 16 կմ²։ Զբաղեցնում է 63 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 9040։ Հեռախոսային կոդ՝ 070։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 070 950026


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Բոնգ երկրամաս

Բոնգ երկրամաս (անգլ.՝ Bong County), երկրամասի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր Լիբերիայի Հանրապետության հյուսիս-արևմուտքում։ Ունի 8,769 կմ² տարածք և 328 919 բնակչություն (2008 թ.)։


== Շրջանները ==
Երկրամասը ներառւմ է 12 շրջաններ։

Բոինսեն շրջան
Ֆուամա շրջան
Ջորքելլե շրջան
Կոկոյա շրջան
Կրաայ շրջան
Պանտա շրջան
Սալալա շրջան
Սանայեա շրջան
Սուակոկո շրջան
Տուկպաբլե շրջան
Էալլեկելլա շրջան
Զոտա շրջան


== Հղումներ ==
Cuttington Chronicle Archived 2021-05-07 at the Wayback Machine. - Student Newspaper
US-based United Bong County Association website Archived 2007-02-20 at the Wayback Machine.
United Bong County Association - Bong County factsheet Archived 2008-05-17 at the Wayback Machine.
July 2005 Profile of Bong County - UNMIL
The Bong Town community on the web
Place name codes
MSN Map - elevation = 227m(չաշխատող հղում)
Ֆլայ (գեյզեր)

Ֆլայ (անգլ.՝ Fly Geyser), արհեստական գեյզեր, տեղակայված ԱՄՆ Նևադա նահանգի հյուսիս-արևմուտքում։ Գեյզերը գտնվում է ծովի մակարդակից 1230 մ բարձրության վրա, տեղանքում տարեկան տեղումների քանակը կազմում է ընդամենը 300 մմ։ Գեյզերի բարձրությունը մոտ 1,5 մ է։
Գիտական տեսանկյունից համարվում է ոչ թե գեյզեր, այլ մշտապես գործող ջերմային աղբյուր։


== Պատմություն ==
Գեյզերը հայտնվել է «Fly» ռանչոյի տարածքում, մարդու միջամտության շնորհիվ։ 1916 թվականին այս տեղերում ջրհորի համար հորատանցք բացելիս անձնակազմը պատահաբար դիպչում է գեոթերմինալ գրպանին։ Եվ միայն 1964 թվականին է եռացող ջուրն սկսում դուրս գալ մակերևույթ, ջրում լուծվող հանքանյութերից ստեղծելով արտասովոր բնապատկեր։


== Նկարագրություն ==
Գեյզերի պատերն այժմ էլ շարունակում են աճել։ Վերջին տվյալներով, բարձրությունը գրեթե 1,5 մետր է։ Գեյզերից մշտապես դուրս է մղվում ջրի երեք շիթ։ Հանքանյութերի (կալցիումի կարբոնատ), ջրիմուռների և ցիանոբակտերիաների հաշվին ձեռք է բերել ներկայիս գունավորումը։
Գեյզերը շատ է փոխել շրջակա տարածքը։
Հողատարածքը, որտեղ տեղակայված է գեյզերը, մասնավոր է։ Սեփականատերերը դեռևս չեն համաձայնում վաճառել այն։ Տեսարժանությունը շրջապատված է բարձր դարպասներով, այդ պատճառով այնտեղ հայտնվել ցանկացող զբոսաշրջիկներն այցելության համար ռանչոյի տերերից պետք է նախապես թույլտվություն հարցնեն։
Նևադայում բացի Ֆլայից կան չափերով նրան մոտ ևս երկու գեյզեր։ Նրանք ունեն մոտ մեկ մետր բարձրություն և տարբերվում են ավելի քիչ տարօրինակ տեսքով և կոնաձևությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 Մեդիաֆայլեր Ֆլայ գեյզեր թեմայով Վիքիպահեստում:
Լուսանկարներ(ռուս.)
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վտանգված օբյեկտների ցանկ

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության վտանգված օբյեկտները (անգլ.՝ List of World Heritage Sites in danger), Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ են, որոնց սպառնում են լուրջ և որոշակի վտանգներ, ինչպիսիք են «զարգացող ավերածությունների արդյունքում ոչնչացման սպառնալիքը, լայնածավալ հասարակական կամ մասնավոր աշխատանքների նախագծերը, քաղաքների և զբոսաշրջության արագ զարգացումը, վայրի փոփոխության կամ հողի սեփականության փոփոխման հետևանքով ոչնչացումը, անհայտ պատճառներով լուրջ վնասները, ինչ-ինչ պատճառներով բնական աղետները, զինված հակամարտության վտանգը, մեծ հրդեհները, երկրաշարժերը, սողանքները, հրաբխային ժայթքումները, ջրի մակարդակի փոփոխությունները, ջրհեղեղները, հեղեղումները»։
Ցուցակում ընդգրկելը նշանակում է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների պահպանման կարևոր աշխատանքների անհրաժեշտություն, ֆինանսական օժանդակության տրամադրում համաշխարհային մշակութային և բնական ժառանգության պաշտպանության մասին կոնվենցիայի շրջանակներում։
Ցուցակը կազմվում է, թարմացվում և հրատարակվում է Համաշխարհային ժառանգության կոմիտեի կողմից, հանձնաժողովի ամենամյա նիստերի ընթացքում։ Արտակարգ իրավիճակների դեպքում կոմիտեն ցանկացած պահի կարող է ընդգրկել նոր վայր, արտահերթ նիստում։
Երբ վտանգը վերանում է, օբյեկտը հեռացվում է ցուցակից։


== Ցանկ ==
2017 թվականի դրությամբ ցանկում ընդգրկված է 53 օբյեկտ։


=== Ավստրիա ===


=== Աֆղանստան ===


=== Բելիզ ===


=== Վենեսուելա ===


=== Գվինեա ===


=== Գոնդուրաս ===


=== Եգիպտոս ===


=== Երուսաղեմ ===
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն համարում է, որ Երուսաղեմի հին քաղաքը հանդիսանում է Արևելյան Երուսաղեմի մի մասը, որի շուրջ վիճելի տարածք է Իսրայելի և Պաղեստինի միջև, և այն ընդգրկել է Համաշխարհային ժառանգության ցանկում մյուս երկրներից առանձին՝ նշելով այն որպես «տարածք, որն առաջարկվել է Հորդանանի կողմից»։


=== Ինդոնեզիա ===


=== Իրաք ===


=== Եմեն ===


=== Կոլումբիա ===


=== Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն ===


=== Կոտ դ'Իվուար ===


=== Լիբիա ===


=== Մադագասկար ===


=== Մալիի Հանրապետություն ===


=== Միկրոնեզիա ===


=== Նիգեր ===


=== Պաղեստին ===


=== Պանամա ===


=== Պերու ===


=== Սենեգալ ===


=== Սերբիա ===


=== Սիրիա ===


=== Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ===


=== Սողոմոնյան Կղզիներ ===


=== Տանզանիա ===


=== Ուգանդա ===


=== Ուզբեկստան ===


=== Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն ===


=== Չիլի ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
UNESCO World Heritage Sites, official site
UNESCO World Heritage Centre – World Heritage in Danger List, official site
UNESCO Heritage Centre – World Heritage List, official site
Կրասնայա Գլինկա (գյուղ, Բուտուրլինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կրասնայա ԳլինկաԿրասնայա Գլինկա (ռուս.՝ Красная Глинка), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Բուտուրլինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սթիվ Իրվին

Սթիվեն Ռոբերտ Իրվին, (անգլ.՝ Stephen Robert Irwin կամ պարզապես Սթիվեն Իրվին (անգլ.՝ Steve Irwin) փետրվարի 22, 1962(1962-02-22), Upper Ferntree Gully, Վիկտորիա - սեպտեմբերի 4, 2006(2006-09-04)[…], Բատ Ռիֆ, Քվինսլենդ), հայտնի ավստալիացի բնագետ, հեռուստալրագրող և բնության մասին բազմաթիվ կինոնկարների հեղինակ, որոնցից են՝ «The Crocodile Hunter» («Կոկորդիլոսների որսորդը»), «Crok Files», «The Crocodile Hunter Diaries» («Կոկորդիլոսների որսորդի օրագիրը»)։ Եղել է Քուինսլենդի Բիրվա քաղաքի «Ավստրալիայի գազանանոցի» նախկին տնօրենը այսինքն սեփականտերը։


== Կենսագրություն ==
Սթիվը մանուկ հասակից կոկորդիլոսներ էր որսում իր ծնողներին պատկանող Քուինսլենդի սողունների գազանանոցի համար։ 1991 թվականից Իրվինը շարունակում է ընտանեկան բիզնեսը և շուտով նկարահանում է «Կոկորդիլոսների որսորդը» (անգլ.՝ Crocodile Hunter) կինոնկարի առաջին սերիաները, որ աշխարհով մեկ հայտնի դարձավ։ Նույն թվականին Իրվինը պարգևատրվեց ավստրալիական զբոսաշրջիկությունը խթանելու, Կանաչ մայրցամաքի ու վայրի բնության մասին կինոնկարներ ստեղծելու և «Ավստրալիայի գազանանոցը» հիմնելու համար։
Բազմաթիվ անգամ Իրվինի կյանքը մազից է կախված եղել։ Նա բազմաթիվ վերքեր ուներ, որոնք ստացել էր վայրի կենդանիների հետ շփվելուց։
Զոհվել է 2006 թվականի սեպտեմբերի 6-ին հերթական հեռուստաֆիլմի նկարանման ժամանակ՝ կատվաձուկը մահացու էլեկտրական հոսանքի հարվածել է Սթիվեն Իրվինի սրտին։


== Ֆիլմագրություն ==


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Ի պատիվ Սթիվ Իրվինի անվանված է Ծովային ֆաունայի պահպանման ընկերության նավերից մեկը։ MY Steve Irwin.
2009 թվականին Իրվինի անունով կոչվեց հազվագյուտ տրոպիկական լեռնային խխունջ։Crikey steveirwini Stanisic, 2009.
Իրվինի Էսլեյ կրիան (անգլ.՝ Elseya irwini) անվանվել է իր «համահետազոտողի» պատվին։ 1997 թվականին կենդանուն բռնել էր Իրվինի հայրը։ Մինչ այդ հետազոտողները այդպիսի կրիա դեռ չէին տեսել։
Սթիվի դուստրը՝ Բինդի Սյու Իրվինը իր անունը ստացել է Իրվինի սիրելի կոկորդիլոսի անունից, որը «Կոկորդիլոսների որսորդը» (անգլ.՝ Crocodile Hunter) (1996) կինոնկարի դերասաններից էր։
Իրվինը քննադատության է ենթարկվել PETA (Կենդանիներին լավ վերաբերվելող մարդիկ) կազմակերպությունից։ Կասզմակերպության փոխնախագահ Դեն Մեթյուսը Իրվինի մահը հետևյալ կերպ է մեկնաբանել՝


== Տես նաև ==
Սառցե շրջանի մարդը (անգլ.՝ Prehistoric Ice Man) - 218-րդ սերիա՝ South Park, նվիրված է Իրվինին։
Դժոխքը երրի վրա 2006 - «South Park» սերիա, որտեղ հայտնվում է Իրվինը։


== Ծանոթագրություններ ==
Գանթարճյան

Գանթարճյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Ամպեր Սահակի Գանթարճյան (1852-1884), դերասանուհի։
Է. Գանթարճյան (20-րդ դար), գրող։
Կարո Գանթարճյան (1917-1965), մամուլի աշխատակից։
Մերոպե Սահակի Գանթարճյան (1857-1932), դերասանուհի։


== Տես նաև ==
Գանթարյան


== Ծանոթագրություններ ==
Վիքիբառարան

Վիքիբառարան (վիքի և բառարան բառերից) բազմալեզու, համացանցում տեղադրված նախագիծ է ստեղծելու 158 լեզուներով հասանելի ազատ բովանդակությամբ բառարան։ Ի տարբերություն ստանդարտ բառարանների, այն գրվում է համատեղ կամավորների կողմից, վիքի միջավայրում, որը թույլ է տալիս յուրաքանչյուրին ում հասանելի է վեբ կայքը խմբագրել այն։
Վիքիպեդիայի քույր նախագծերի նման Վիքիբառարանը գործարկում է Վիքիմեդիա Հիմնադրամը։ Քանի որ Վիքիբառարանը ծավալի սահմանափակումներ չունի, շատ լեզուներում Վիքիբառարանները պարունակում են սահմանումներ և բառի թարգմանությունը բազմաթիվ լեզուներով, իսկ որոշ խմբագրումներ առաջարկում են տեզաուրուսներին և լեքսիկոնին հատուկ տեղեկատվություն։ Ի հավելումն, Անգլիական Վիքիբառարանը ներառում է Wikisaurus, որը տեզաուրուսի նման ապահովում է սլենգ բառեր և Simple English Wiktionary, որ կազմված է որպես Basic English Անգլերեն լեզվի ենթաբազմություն։
Ի վերջո վիքիբառարանի նպատակն է սահմանել «բոլոր լեզուների բոլոր բառերը»։


== Ծանոթագրություններ ==
(8340) Մամմա

(8340) Մամմա (անգլ.՝ Mumma), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,969304 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,933 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0056 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1868,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,192629 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,29° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8340) Մամմա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օյ Սուբաս

Օյ Սուբաս (ռուս.՝ Ой-Субась ), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սուբաս գետի ձախ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000112103000044466
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004446
Ավազանի կոդը -  03.02.02.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Կորեայի Հանրապետության օրհներգ

Էգուկա (հանգըլ։ 애국가, հանջա։ 愛國歌), Հարավային Կորեայի հիմնը։ Անվանումը թարգմանվում է որպես «Հայրենասիրական երգ»։


== Պատմություն ==
Բառերի հեղինակը հայտնի չէ, բայց կա վարկած, ըստ որի, հիմնի հեղինակը Փենյանի դպրոցի տնօրեն Յուն Ջիհոն է։
Կատարվել է 1896 թվականին Սեուլում, «Անկախության կամարի» բացման ժամանակ։ Ինքնիշխանության կորստից հետո Կորեայի վտարանդի կառավարությունն այն դարձրեց ազգային հիմն։
1948 թվականի օգոստոսի 15-ին՝ Հարավային Կորեայի հիմնադրման օրվա արարողությանը, հիմնի երաժշտությունը փոխարինվեց 1936 թվականին կորեացի կոմպոզիտոր Ան Իկթեի կողմից գրված երաժշտությամբ։ Մինչ այդ, որպես երաժշտություն օգտագործվում էր շոտլանդական «Auld Lang Syne» ժողովրդական երգը։


== Օրհներգի տեքստ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կորեայի Հանրապետության օրհներգը ՅուԹյուբ վիդեոհոսթինգում։
Ամուսնական մատանի

Ամուսնական մատանի, մատանի, որը խորհրդանշում է ամուսնական կապերը. ամուսինները կրում են այն աջ կամ ձախ ձեռքի (տարբեր երկրներում տարբեր) մատնեմատին՝ որպես հավատարմության նշան։
Ավանդական ամուսնական մատանին հարթ ոսկյա մատանի է։


== Ամուսնական մատանիների պատմություն ==
Տարբեր աղբյուրներում տարբեր կերպ է նկարագրվում ամուսնական մատանիների ավանդույթը։ Շատ հեղինակներ կարծում են, որ ավանդույթը սկսվել է Հին Եգիպտոսում, մյուսները կարծում են` Հին Հունաստանում։
Պլուտարքոսը, փոխադրելով Ապիոնի «Եգիպտոսի մասին» շարադրանքը, հետաքրքիր պատմական տեղեկություն է տալիս այն մասին, թե ինչու է ընդունված մատանիները կրել հենց մատնեմատի վրա. «Ավանդության համաձայն` հին հույները մատանին կրել են ձախ ձեռքի ճկույթին մոտ մատի վրա։ Ինչպես հայտնել են, այդպիսի ավանդույթ ունեցել են նաև հին հռոմեացիները։ Դրա պատճառը... Եգիպտոսում ընդունված մարդու մարմինը երկատելու և բացելու սովորության (հույներն այն անվանում են անատոմիա) ժամանակ հայտնաբերվել է, որ հենց այդ միակ մատից է դեպի սիրտ գնում շատ բարակ նյարդ, այդ պատճառով էլ տեղին է ճանաչվել այդպիսի զարդը կրելու պատվին արժանացնել հենց այդ մատը` որպես մարմնում սրտին մոտ ամենակարևոր հաղորդակից»։
Ամուսնական մատանիներով փոխանակվելու ավանդույթը եկել է հեռավոր ժամանակներից, երբ նորապսակները, ի նշան սիրո և հավատարմության, միմյանց տալիս էին խորհրդանշական մատանիներ, որոնք հյուսված էին կանեփաթելից կամ եղեգից։ Նրանք դարձել են ժամանակակից ամուսնական մատանիների նախօրինակը։ Ավելի ուշ Հին Հռոմում մի ավանդույթ առաջացավ, որի համաձայն փեսացուն, որպես նշան ապագա կնոջ նկատմամբ պարտավորությունների, նշանադրության ժամանակ հարսնացուի ծնողներին տալիս է մետաղյա ամուսնական մատանի։
Մեր ժամանակներում ամուսնական մատանին չի կորցրել իր սկզբնական նշանակությունը։ Նրա սկիզբ ու վերջ չունեցող կլոր ձևը խորհրդանշում է անսահմանություն և հավերժ սեր, իսկ ազնիվ մետաղը, որից ավանդաբար պատրաստում են մատանիները, հանդիսանում է մաքրության և անարատության նշան։ Որպես կանոն ամուսնական մատանիները պատրաստում են ոսկուց, չնայած շատերը նախընտրում են նաև այլ մետաղներից (արծաթ, տիտան, պալադիում) կամ համաձուլվածքներից (չժանգոտող պողպատ, վոլֆրամի կարբիդ), նույնիսկ ոչ մետաղներից (կերամիկա, պլաստմասսա)։


== Մատանիների կրում ==

Ավանդաբար ամուսնական մատանիները կրում են մատնեմատին (այդ պատճառով էլ շատ եվրոպական երկրներում այդ մատը հենց այդպես էլ անվանվում է` «մատնեմատ»)։
Ուղղափառ քրիստոնյաների մոտ ընդունված է ամուսնության ժամանակ մատանին կրել աջ ձեռքի մատնեմատին։ Աջ ձեռքին ամուսնական մատանին կրում են հետևյալ երկրներում` Ուզբեկստան, Ուկրաինա, Բելառուսիա, Ռուսաստան, Մոլդովա, Ղազախստան, Սերբիա, Լեհաստան, Վրաստան, Չիլի, Նորվեգիա, Գերմանիա, Ավստրիա, Հունաստան, Իսլանդիա, Իսպանիա (բացի Կատալոնիայից), Հնդկաստան, Վենեսուելա, Արգենտինա, Կիրգիզիա։
Ամուսնական մատանիները ձախ ձեռքին կրում են հետևյալ երկրներում` Հայաստան, Թուրքիա, Ավստրալիա, Ադրբեջան, Կուբա, Բրազիլիա, Ֆրանսիա, Ֆինլանդիա, Իռլանդիա, Կանադա, Մեքսիկա, Սլովենիա, Խորվաթիա, Շվեդիա, ԱՄՆ, Անգլիա, Իտալիա, Չեխիա, Սլովակիա, Էստոնիա, Ճապոնիա, Կորեա, Սիրիա և Իսրայել։
Ըստ հրեական ավանդության՝ հարսնացուն մատանին կրում է ցուցամատի վրա։ Հին Ռուսաստանում ևս սովորություն է եղել մատանին կրել ցուցամատի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==