Եվգենի Տրիֆոնով

Եվգենի Անդրեևիչ Տրիֆոնով (ռուս.՝ Евгений Андреевич Трифонов, 1885, Վերխնեկունդրյուչենսկայա, Ուստ-Դոնեցկի շրջան, Ռոստովի մարզ, ԽՍՀՄ - 1937, Կրատովո, Ռամենսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռազմական գործիչ, բանաստեղծ, արձակագիր։


== Կենսագրություն ==
Տրիֆոնով Եվգենի Անդրեևիչը ծնվել է 1885 թվականին Վոյսկա Դոնսկի մարզի Նովոչերկասկի ստանիցայի Վերխնեկունդրյուչենսկայա խուտորում, հանրաճանաչ գրող Յուրի Վալենտինովիչ Տրիֆոնովի հորեղբայրն է։ Նրա եղբայրը, Տրիֆոնով Վալենտին Անդրեևիչը (1888-1938) ռուս հեղափոխական էր, խորհրդային զինվորական և պետական գործիչ, դիվանագետ, 1938 թվականին ենթարկվել է ռեպրեսիայի։ Տրիֆոնովի ծնողները մահացել են, երբ նա 10 տարեկան էր։
Եվգենի Անդրեևիչը կրթություն ստացել է եկեղեցական ծխական դպրոցում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է որպես նավահանգստային բեռնակիր, բանվոր ալրաղացում և բեռնատար շոգենավում։ 1903 թվականից որպես կազակ ծառայել է Դոնի 24-րդ կազակական գնդում։ 1904 թվականին ընդունվել է ՌՍԴԲԿ շարքերը, ունեցել է «Ժենկա Կազակ» կուսակցական կեղծանունը։ 1905 թվականին մասնակցել է Դոնի Ռոստովի զինված խռովություններին, փետրվարին ձերբակալվել և ուղարկվել է Նովոչերկասկ քաղաքի զինվորական բանտ։ 1905 թվականի հոկտեմբերին ձերբակալվում է բոլշևիկյան թռուցիկների տպագրության համար։ Նույն թվականի հոկտեմբերի վերջին նրան ներում է շնորհվում։ 1905 թվականի դեկտեմբերին մասնակցում է Դոնի Ռոստովի Թեմերնիկ արվարձանում կազմակերպված զինված խռովությանը։ 1906 թվականի փետրվարին ձերբակալվում է և դատապարտվում 10 տարվա ազատազրկման տաժանակիր աշխատանքների։ 1909-1914 թվականներին եղել է Տոբոլսկի տաժանավայրի կենտրոնական բանտում, 1914 թվականին փոխադրվել է Ալեքսանդրովսկի կենտրոնական բանտ։ 1916 թվականին աքսորաբնակեցման է ենթարկվում Իրկուտսկի նահանգի Ուստ-Կուտ քաղաք։
Աքսորից վերադառնալով Պետրոգրադ Եվգենի Տրիֆոնովը մտնում է Պուտիլովյան գործարանի բոլշևիկյան կազմակերպության մեջ, եղել է գործարանի բանվորական ոստիկանության պետը։ 1917 թվականից եղել է ՌՍԴԲԿ-ի Նարվա-Պետրոգրաֆյան կոմիտեի անդամ, Պետրոգրադի Կարմիր գվարդիայի Գլխավոր շտաբի անդամ։ 1918 թվականի հունվար-մարտին եղել է կարմիրգվարդիական ջոկատի հրամանատար, մարտնչել է ատաման Կալեդինի զորքերի դեմ, մասնակցել է Դոնի Ռոստովի գրավմանը, եղել է քաղաքի պարետը։ 1918 թվականի հոկտեմբեր-նոյեմբերին եղել է Հարավային ռազմաճակատի շտաբի ռազմական հսկողության պետը։ 1919 թվականի հոկտեմբերից մինչև 1920 թվականի մայիսը եղել է Խորհրդային Դոնի կազակական դիվիզիայի հրամանատարը։ 1920 թվականի հուլիսից մինչև 1921 թվականի հունվարը եղել է Դոնի մարզի զինկոմը։ 1921 թվականի հունիսից մինչև 1922 թվականի փետրվարը եղել է Ժողովրդա-հեղափոխական բանակի ռազմական խորհրդի անդամ և Հեռավորարևելյան հանրապետության բանակի գլխավոր հրամանատարի տեղակալ, 1925-1927 թվականներին Ուզբեկստանում մարտնչել է բասմաչների դեմ։ 1936 թվականին ավարտել է Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմական ակադեմիան։ Զորացրվելուց հետո աշխատել է Պատմա-հեղափոխական թատրոնի տնօրեն, այնուհետև աշխատել է Կենտրոնական Օսոավիաքիմում (Осоавиахиме): 1937 թվականին դուրս է եկել ՀամԿ (բ)Կ-ից և սպասել ձերբակալությանը։
Մահացել է 1937 թվականին ինֆարկտից Մոսկվայի մարզի Կրատովո ավանում, թաղված է Մոսկվայի Դոնի գերեզմանատանը։


== Պարգևներ ==
Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին Ռազմական վաստակի համար պարգևատրվել է Կարմիր Դրոշի շքանշանով։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Տրիֆոնով Եվգենի Անդրեևիչը տպագրվել է Բրաժնև կեղծանվամբ։ Նրա առաջին, «Բաբախում է բանվորական արյունը» վեպը տպագրվել է 1928 թվականին։ Իր ստեղծագործությունները հրապարակում էր ռոստովյան «Վերելք» ամսագրում։ Քաղաքացիական պատերազմից հետո հրապարակել է բանաստեղծությունների մի քանի ժողովածուներ, վիպակներ և արձակ գործեր։ 1932 թվականին տպագրված «Каленая тропа» վեպի հեղինակն է։


== Գրականություն ==
Астапенко М. П., Астапенко Г. Д., Астапенко Е. М. Казачья доля - Дон, степь да воля. Ростов н/Д, 2014. - 320 с.: ил. ISBN 978-5-87259-806-0
Ратьковский И. С. Красный террор и деятельность ВЧК в 1918 году. - Издательство С.-Петербургского университета, 2006. - С. 20-23. - 286 с.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Репрессии в Красной армии.
ТРИФОНОВ Евгений Андреевич (1885—1937)