Խուան Օ՛Գորման

Խուան Օ՛Գորման (իսպ.՝ Juan O'Gorman, հուլիսի 6, 1905(1905-07-06)[…], Կոյոական, Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ - հունվարի 18, 1982(1982-01-18), Մեխիկո, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ), մեքսիկացի նկարիչ, ճարտարապետ։


== Կենսագրություն ==
Խուան Օ՛Գորմանը ծնվել է Կոյոականում, որն այն ժամանակ եղել է Մեխիկոյի հարավում գտնվող գյուղ, այժմ՝ ֆեդերալ շրջանի համայնքներից է։ Հայրը՝ Սեսիլ Քրաուֆորդը, իռլանդացի գաղթական է եղել՝ մասնագիտությամբ նկարիչ, մայրը եղել է մեքսիկուհի։ 1920-ական թվականներին ճարտարապետություն է ուսանել Սան Կառլոսի ակադեմիայում, Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի արվեստի և ճարտարապետության դպրոցում։ Նա հայտնի ճարտարապետ դարձավ, երբ ձեռնարկեց Մեքսիկայի նորաստեղծ բանկի ճարտարապետությունը, այնուհետև Բետո Կերստետերի ազդեցությամբ Մեխիկո քաղաք ներմուծեց ժամանակակից ֆունկցիոնալիստական ճարտարապետության տարրեր։
Վաղ աշխատանքներից է Դիեգո Ռիվերայի և Ֆրիդա Կալոյի համար 1931-1932 թվականներին խորհրդանշական կամուրջով ստեղծված տունն ու ստուդիան։ Ռիվերան իր հերթին մեծ ազդեցություն է ունեցել Օ՛Գորմանի գեղանկարչության վրա։ 1932 թվականին կրթության քարտուղար Նարցիսո Բասոլսը Օ՛Գորմանին նշանակում է Հասարակական կրթության նախարարության ճարտարապետության բաժնի պետ։ Օ՛Գորմանի ենթակայությամբ Մեխիկո քաղաքում կառուցվում են 26 միջնակարգ դպրոցներ։
24 տարեկան հասակում Լատինական Ամերիկայում ֆունկցիոնալիստական ոճով առաջին տունը կառուցելուց հետո, Օ՛Գորմանը հետագայում անցավ օրգանական ճարտարապետության՝ միախառնելով Ֆրանկ Լոյդ Ռայթի և ավանդական մեքսիկական ճարտարապետությունները։

Օ՛Գորմանը իր կտավներում անդրադառնում է Մեքսիկայի պատմությանը, լեգենդներին ու բնությանը։
Նա ստեղծել է Չապուլտեպեկ ամրոցի անկախության սենյակի որմնանկարները, Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարանի գրադարանի որմնանկարները Գուստավո Սաավեդրայի և Խուան Մարտինես դե Վելազկոյի նախագծով։
1959 թվականին երիտասարդ արվեստագետներ Ռաուլ Անգուիանոյի, Խեսուս Գերերոյի և Կառլոս Օրոզկոյի հետ հիմնադրել են Մեքսիկայի նկարիչների և փորագրողների միությունը(Unión de Pintores y Grabadores de México)։
Ինքնասպանություն է գործել 1982 թվականի հունվարի 17-ին։ Կարծիքներ կան, որ նրա մոտ ընկճախտ էր. սրտի անբավարարության պատճառով նրա աշխատանքի ծավալը կրճատվել էր։


== Մրցանակներ ==
Արվեստի և գիտության Մեքսիկայի ազգային մրցանակ, 1972


== Մատենագիտություն ==
Burian Edward R. (1997)։ «The Architecture of Juan O'Gorman: Dichotomy and Drift»։ Modernity and the Architecture of Mexico։ Austin, Texas: University of Texas Press։ ISBN 0-292-70852-1 
Burian Edward R. (2005)։ «Modernity and Nationalism: Juan O'Gorman and Post-Revolutionary Architecture in Mexico, 1920-1960»։  in LeJeune Jean-François։ Cruelty & Utopia: Cities and Landscapes of Latin America։ New York: Princeton Architectural Press։ էջեր 210–223։ ISBN 1-56898-489-8 
O'Gorman Juan։ Juan O'Gorman։ Inv. y coord. documental Ida Rodríguez Prampolini, Olga Sáenz y Elizabeth Fuentes։ México: UNAM-Coordinación de Humanidades 
O'Gorman։ México: Grupo Financiero Bital։ 1999 
Prampolini Ida Rodríguez (1983)։ Juan O'Gorman, arquitecto y pintor։ México: UNAM-Instituto de Investigaciones Estéticas 
Frasier Valerie (2000)։ Building the New World: Modern Architecture in Latin America։ Verso։ ISBN 1-85984-787-0 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Rediscovering our man in Mexico City»։ The Irish Times։ հունիսի 6, 2007 
Juan O'Gorman on artcyclopedia.com
"Irish-Mexican Brothers: Edmundo and Juan O'Gorman" by Edmundo Murray