armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վահագն Մկրտչյան

Վահագն Արշակի Մկրտչյան (նոյեմբերի 26, 1925(1925-11-26), Սարդարապատ, Հայաստան), հայ գրականագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1983), պրոֆեսոր (1985)։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1985)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1958 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Վահագն Մկրտչյանը ծնվել է 1925 թվականի նոյեմբերի 16-ին, Սարդարապատ գյուղում։ 1942-1943 թվականներին ծառայել է Կարմիր բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1943-1945 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ Թալինի շրջանի Մաստարա գյուղի միջնակարգ դպրոցում որպես հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ 1949 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1952 թվականին «Սովետահայ գեղարվեստական արձակը հետպատերազմյան շրջանում թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1952 թվականից դասախոսում է Երևանի պետական համալսարանում։ 1947-1950 թվականներին եղել է ՀԼԿԵՄ Երևանի Կիրովյան շրջկոմի առաջին քարտուղարը, 1955-1961 թվականներին՝ գլխավոր խմբագիր Հայպետհրատում, 1962-1963 թվականներին՝ ՀԽՍՀ բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության նախարարության գիտության և հրատարակչությունների վարչության պետ, 1964-1967 թվականներին՝ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի տնօրեն, 1967-1974 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդի մամուլի պետական կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ։ 1972-1974 թվականներին եղել է «Հայաստան» հրատարակչության տնօրենը, 1974 թվականից՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեկտորը։ 1996 թվականից ապրել է ԱՄՆ-ում։ ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։


== Երկեր ==
Շիրազի պոեզիայի պոետիկան, Երևան, 1958։
Ռափայել Պատկանյան, Երևան, «Հայաստան», 1966, 82 էջ։
Գրողի աշխարհի արձագանքն է, Երևան, «Հայաստան», 1968, 341 էջ։
Դ. Դեմիրճյանի «Վարդանանքը». պրոբլեմատիկա և պոետիկա, Երևան, «Սոցետական գրող», 1977, 142 էջ։
Չորս պրոբլեմ Դ. Դեմիրճյանի ստեղծագործություններից, Երևան, «Լույս», 1977, 40 էջ։
Արվեստի ճշմարտություն Ա կյանքի ճշմարտություն. Ե.. 1986:
Դերենիկ Դեմիրճյան, Ե., 1987:
Համո Սահյանի բանաստեղծական բնափիլիսոփայությունը, Ե., 1989:


== Ծանոթագրություններ ==
Չիֆթլիկ (Երզնկայի գավառ, սարավանդի վրա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չիֆթլիկ (այլ կիրառումներ)Չիֆթլիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, սարավանդի վրա։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օսկար (կատու)

Օսկար (2005, ԱՄՆ - փետրվարի 22, 2022(2022-02-22)), կատու, որն ապրում է Ռոդ Այլենդ նահանգի Փրովիդենս քաղաքի ծերանոցում և որը կարողանում է կանխատեսել անբուժելի հիվանդների մահը։ Հայտնի է դարձել 2007 թվականի հուլիսին։ Տվյալ երևույթին միանշանակ բացատրություն չկա։


== Կենսագրություն ==
Օսկարը ծերանոցում հայտնվեց, երբ ձագուկ էր։ Նրան վերցրել էին անտուն կենդանիների ապաստանից և բերել վերականգնողական կենտրոն․ կատուն ինքն ընտրեց երրորդ հարկը որպես բնակության վայր, որտեղ տեղակայված էր թուլամիտների և Ալցհեյմերի հիվանդությունով տառապողների բաժանմունքը։ Կես տարի անց բուժաշխատողները սկսեցին նկատել, որ Օսկարը յուրաքանչյուր առավոտ շրջում է միջանքներով և հիվանդասենյակներով։ Օսկարը երբեմն նստում էր որևէ հիվանդի մոտ և նրանից հեռու չէր գնում։ Շուտով այդ հիվանդները մահանում էին։ Երկար տարիներ Օսկարը կանխագուշակեց մոտ 50 հիվանդի մահ։
Մահացողների շատ բարեկամներ շնորհակալ են Օսկարին։ Օսկարի ուշադրությունը գրաված անձինք արագ զանգում էին իրենց բարեկամներին և հաջողացնում հրաժեշտ տալ վերջիններիս։
Ուսումնասիրողները կարծում են, որ Օսկարի կանխատեսումը զուտ բժշկական բացատրություն ունի և ոչ մի կերպ կապված չէ պարանորմալ երևույթների հետ։


== Զանգվածային մշակույթում ==
Ստիվեն Քինգը խոստովանել է, որ Օսկարն է ոգեշնչել իրեն «Բժիշկ քուն» վեպը գրել։
Մահ կանխատեսող կատուն հայտնվել է «Բժիշկ Հաուս» սերիալի 5-րդ եթերաշրջանի 18-րդ սերիայում։


== Տես նաև ==
Ֆրեդ (կատու)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Oscar the Cat Picture in The New England Journal of Medicine.
(11885) Սամանուս

(11885) Սամանուս (լատ.՝ Summanus), աստերոիդ ապոլոնի ընտանիքում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Սփեյսուոչ ծրագրի կողմից Կիթ Պիկում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(11885) Սամանուս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գորստկինո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Գորստկինո (ռուս.՝ Горсткино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Փոքր Այրում

Փոքր Այրում,
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Թումանյանի տարածաշրջանում, Ալավերդի քաղաքից մոտ 12 կմ հյուսիս-արևելք, Դեբեդ գետի ձախ ափին։ Գյուղը տեղակայված է ծովի մակերևույթից 700 մ բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Փոքր Այրումի մշտական բնակչությունը կազմել է 160, առկա բնակչությունը` 136 մարդ։ Մինչև 1989 թվականը եղել է ադրբեջանաբնակ գյուղ։
Փոքր Այրումի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տես նաև ==
Լոռու մարզ


== Ծանոթագրություններ ==
Սասի (Կալվադոսի գավառ)

Սասի (ֆր.՝ Sassy), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 190 մարդ, բնակչության խտությունը` 19.87 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 9.56 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 28 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 104 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 78-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,0 %։ 78 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 70 անձ (38 տղամարդ և 32 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (4 տղամարդ և 4 կին)։ 26 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 10-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Պավել Կոգան

Պավել Կոգանը (ռուսերեն՝ Павел Леонидович Коган) ջութակահար և դիրիժոր է։ Ծնվել է 1952 թվականի հունիսի 5-ին Մոսկվայում։ Այժմ նա Մոսկվայի Պետական Ակադեմիական Սիմֆոնիկ Նվագախմբի գլխավոր դիրիժորն է։ Այս պաշտոնը նա ստանձնել է 1989 թվականից։


== Կյանքը և Գործունեությունը ==
Ծնվել է Մոսկվայում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Հայրը և մայրը հայտնի ջութակահարներ Պավել Կոգանն ու Ելիզաբետա Գիլելսն են, մորեղբայրը դաշնակահար Էմիլ Գիլելսն է, իսկ քույրը դաշնակահարուհի է։
Նա երաժշտության մեջ է մտնում ջութակով, բայց միշտ մեծ ուշադրություն է դարձնում դիրիժորական արվեստին։ 18 տարեկանում նա գրավում է Յան Սիբելիուսի անվան ջութակահարների մրցույթի առաջին մրցանակը (1970 թ.)։ Շատ անգամ հանդես է եկել իր հոր հետ մեկտեղ։ Հայր Կոգանի հետ կատարել է շրջագայություններ նաև որպես դիրիժոր։
1972 թվականին նա առաջին անգամ հանդես է գալիս որպես դիրիժոր և նվիրվում այս մասնագիտությանը։ Նա գլխավորում է տարբեր առաջատար նվագախմբեր այդ թվում նաև՝ Զագրեբի, Սանկտ-Պետերբուրգի, Լոս Անջելեսի, Տորոնտոյի և այլ երկրների ֆիլհարմոնիկ նվագախմբեր, Ֆրանսիայի Պետական Նվագախումբ, Դրեզդենի Նվագախումբ, Լյուքսեմբուրգի Ֆիլհարմոնիկ Նվագախումբ և այլն։
1989 թվականից նա ստանձնել է Մոսկվայի Պետական Ակադեմիական Սիմֆոնիկ Նվագախմբի գլխավոր դիրիժորի պաշտոնը։ Կատարել է բազմաթիվ ձայնագրություններ՝ Շոստակովիչի, Ռիմսկի-Կորսակովի, Բեռլիոզի, Չայկովսկու, Սերգեյ Պրոկոֆևի և այլ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններով։
Իր ձայնագրությունների համար ստացել է բազմաթիվ մրցանակներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջեյմս Վիկարի

Ջեյմս ՄաքԴոնալդ Վիկարի (անգլ.՝ James McDonald Vicary, ապրիլի 30, 1915(1915-04-30), Դետրոյթ, Միչիգան, ԱՄՆ - նոյեմբերի 7, 1977(1977-11-07)), ամերիկացի մարքեթոլոգ, 25-րդ կադրի հիպոթեզի ստեղծող և հետազոտող։
1957 թվականին Նյու Ջերսիի կինոթատրոններում անցկացրել է փորձ։ «Պիկնիկ» թրիլլերի ցուցադրության ժամանակ կադրի փոփոխության պահերին լրացուցիչ պրոյեկտորի օգնությամբ ցուցադրվել են թաքնված գովազդի կադրեր, ինչպիսիք են «Կոկա-Կոլան», «կերեք պոպկորն» և այլն։ Այս մեթոդը կոչվում է 25-րդ կադր, քանի որ կինոնկարում կադրերը փոխարինվում են 24 անգամ մեկ վայրկյանում։ Թաքնված գովազդով ֆիլմերը ցուցադրվել են 1957 թվականի ամռան ընթացքում։ Վիկարիի խոսքով՝ կինոթատրոնի բուֆետում Կոկա-Կոլայի վաճառքն աճել է 17 տոկոսով, իսկ պոպկորնինը՝ 50 տոկոսով։ Այնուհետև Ջեյմս Վիկարին արտոնագրել է այս տեխնոլոգիան և ֆիլմերում բացել սուբլիմինալ գովազդի ընկերությունը։
Արդեն 1958 թվականին Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիան պաշտոնապես հերքել է սուբլիմինալ գովազդի հոգեբանական էֆեկտի առկայությունը։ 1962 թվականին Վիկարին հայտարարել է, որ փորձի արդյունքները մոգոնել է ինքը։ Այնուամենայնիվ, «25-րդ կադրի էֆեկտի» մասին առասպելը շատ երկարակյաց է եղել. Վիկարիի տեխնոլոգիան օգտագործելու փորձերը շարունակվում են մինչ օրս։


== Հրատարակումներ ==
«How Psychiatric Methods Can be Applied to Market Research», Printer's Ink, v. 235, no. 6, May 11, 1951, pp. 39–48.
«Seasonal Psychology», Journal of Marketing, April 1956
«The Circular Test of Bias in Personal Interview Surveys» Public Opinion Quarterly 19, no. 2, Summer 1955 215-218


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիշան վարժարան

Ալիշան վարժարան, հայ կաթոլիկ վարժարան, հիմնվել է 1965 թվականին, Դամասկոսում։ 1967 թվականին կառավարության հրամանով փակվել են Սիրիայի բոլոր կաթոլիկ վարժարանները, այդ թվում՝ Ալիշան վարժարանը։ Վերաբացվել է 1972 թվականին՝ «Փարոս» անունով։ Ունի մանկապարտեզի («Ծաղկանց»), նախակրթարանի («Փարոս») և երկրորդականի («Լույս ճեմարան») բաժիններ։ 1989 թվականին ունեցել է 1470 աշակերտ, որոնց միայն 20 %-ն էր հայ։
Նախարարական 1-ին տուն

Նախարարական 1-ին տուն (ռուս.՝ 1-й Министерский дом), պատմական շենք Պետերհոֆում։ Կառուցվել է 1839-1841 թվականներին։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է։ Գտնվում է Ծովային դեսանտի փողոց, տուն 1 հասցեով` հյուսիսային կողմից եզրափակելով Ռազվոդնայա հրապարակը։


== Պատմություն ==
Տունը կառուցվել է ճարտարապետ Իոսիֆ Իվանովիչ Շառլեման 1-ի նախագծով։ Շինարարությունը ղեկավարել է վարպետ Բերրին։ Մինչև տունը կառուցելը այդ վայրում եղել է փայտե էքզերցիր-դահլիճ (ասպարեզ)։ Նախագիծը հաստատվել է 1839 թվականի հուլիսի 14-ին։ Շինարարությունը սկսվել է նույն թվականի օգոստոսին, երկու ամսում քանդվել է հին շենքը, կառուցվել է հիմքը և կիսով չափ կառուցվել են պատերը։ 1840 թվականի նոյեմբերին ավարտվել են շինարարական աշխատանքները, անցկացվել է ջրագիծը։ Տարածքների հարդարումն ավարտվել է 1841 թվականի հունիսին։
Տանը տեղակայված էին պետական բնակարաններ նախարարների ժամանակավոր կացության համար։ Տունը չորս անգամ աննշան վերակառուցվել է (1877-78, 1899-1900, 1935, 1956-57 թվականներին), դա վերաբերում է միայն ներքին միջնապատերի փոփոխություններին, վառարանների, լողարանների փոխարինմանը, մուտքերի ձևափոխմանը։ Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին տունը ստացել է փոքր վնասվածքներ։ Պատերազմից հետո այնտեղ տեղակայված են եղել կոմունալ բնակարաններ և հաստատություններ։ Մինչև 2012 թվականն այստեղ գործել է ներքին գործերի Պետրոդվորցովի շրջանային վարչությունը, իսկ նույն թվականին շենքը փոխանցվել է «Պետերհոֆ» պետական թանգարան-արգելոցին։


== Ճարտարապետություն ==
Շենքը Նախարարական 2-րդ տան և Ֆլիգել-ադյուտանտական տան հետ Ռազվոդնայա հրապարակի համակառույցի մասն է։ Ի տարբերություն համաչափորեն կանգնած Նախարարական 2-րդ տան, Նախարարական 1-ին տունն ունի բարձր ցոկոլային հարկ, տարբերվող հատակագիծ (երկու հարկերում միջանցքներով), արևելյան (կողային) ճակատի դեկորի տարբերություններ։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
«1-й Министерский дом - УМВД России по Петродворцовому району»։ citywalls.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-06-30-ին։ Վերցված է 2018-06-29
Կոչմաս (անանուն վտակ №2295)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոչմաս (այլ կիրառումներ)Կոչմաս  (ռուս.՝ Кочмас ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յոժուգա գետի ձախ ափին՝ 6 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 46 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020200212103000022965
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103002296
Ավազանի կոդը - 03.02.02.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Միտյուկովո (գյուղ, Խոլմ-Ժիրովսկի շրջան)

Միտյուկովո (ռուս.՝ Митюково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Խոլմ-Ժիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անջելո Բեոլկո

Անջելո Բեոլկո (իտալերեն՝ Angelo Beolco, բեմական անունը՝ Ռուձանտե (իտալերեն՝ Ruzzante), մոտ 1496 կամ 1500, Պադովա, Վենետիկի հանրապետություն և ենթդ․  Պերնումիա, Պադովա, Վենետո, Իտալիա - մարտի 27, 1542 կամ 1542, Պադովա, Վենետիկի հանրապետություն), իտալացի դրամատուրգ և դերասան։


== Կենսագրություն ==
Անջելո Բեոլկոն եղել է ապօրենի երեխա. նրա հայրը հարուստ վաճառական էր, ով Պադովայում գտնվող հողատարածքների սեփականատեր էր, ուներ արվեստների դոկտորի և բժշկության դոկտորի աստիճաններ։ Դաստիարակվելով օրինական երեխաների հետ միասին՝ Անջելոն ստացել է լավ կրթություն, սակայն հոր ունեցվածքը ժառանգելու իրավունք չի ունեցել և կարիքից դրդված ելույթներ է ունեցել հանրության առջև։


=== Թատերական գործունեություն ===
18 տարեկանում Բեոլկոն Պադովայում ստեղծեց սիրողական թատերախումբ, որը ներկայացումներ էր տալիս դիմակահանդեսների ժամանակ։ Նա գրել է բեմադրությունների սցենարներ միշտ Պադովայի բարբառով. կատակերգական կամ ողբերգական բնույթի կարճ ներկայացումներ, որոնք ավարտվում էին սպանություններով։ Բեոլկոյի խմբի անդամները միշտ հանդես էին գալիս նույն հագուստներով և անփոփոխ անուններով. Անջելով նրանց անվանում էր անփոփոխ տիպեր (tipi fissi), սակայն կերպարների բնավորությունները կարող էին փոխվել՝ կախված ժանրից։ Տարբեր պիեսներում Ռուձանտեն կարող էր լինել խաբված ամուսին, հիմար ծառա կամ պարծենկոտ զինվոր, և այդ բոլոր կերպարները նա խաղում էր նույն հագուստով։
Նա շատ արագ հաջողություններ ունեցավ և ձեռք բերեց հարուստ հովանավորներ։ Նրա խումբը միշտ ելույթ էր ունենում հարուստ և հարգարժան հանրության առջև։ Բեոլկոն սկսեց գրել այդ ժամանակ տարածված «գիտական կատակերգություններ» (commedia erudita) ժանրի պիեսներ, բայց ի տարբեություն այլ դրամատուրգների՝ նա այդ պիեսները գրում էր, ոչ թե գրքով հրատարակելու համար, այլ բեմի վրա ցուցադրելու համար։
Ինչպես այդ ժամանակվա մյուս թատերական խմբակները՝ Բեոլկոյի խումբը կիսապրոֆեսիոնալ էր. այն շատ էր ելույթներ ունենում դիմակահանդեսների ժամանակ։ Բեոլկոյի խմբի ոճը մեծ ազդեցություն է թողել իտալական թատրոնի վրա, բայց նրա թատրոնում բացակայում էր իմպրովիզացիան։ Նրա խմբից ճանաչում ստացան Բուրկիելլա կեղծանունով Անտոնիո դա Մոլինոն և Անդրեա Կալմոն։


=== Դրամատուրգիա ===
Բեոլկոյի ստեղծագործություններից հայտնի են «Կոկետուհին», «Անվերնագիր կատակերգություն», «Ֆլորա», «Անկոնիտանկա», «Երկխոսություններ գյուղացիների կոպիտ լեզվով» երկերը, «Ամենածիծաղելի երկխոսություն» և ևս երկու կատակերգություններ, որոնք Պլավտոսի երկերի վերամշակումներ են. դրանք են «Կով»-ը և «Պյովանա»-ն։ Նա փորձում էր հետևել այդ ժամանակի հայտնի ժանրերին և իր ստեղծագործություններով գոհացնել հանդիստատեսին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուսկուչ (գետ)

Ուսկուչ  (ռուս.՝ Ускуч), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Իշա գետի ձախ ափով՝ 157 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 13 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100007241
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100724
Ավազանի կոդը -  13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Յուլիա (Սարակոպշայի վտակ)

Յուլիա (ռուս.՝ Юля), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սարակոկշա գետի ձախ ափով՝ 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 20 կմ է։ Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100212115100000236
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 115100023
Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Վերիեռ (Կանտալի գավառ)

Վերիեռ (ֆր.՝ Veyrières), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Կանտալ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 123 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.00 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.67 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 400 կմ հարավ, Կլերմոն Ֆերան քաղաքից` 75 կմ հարավ-արևմուտք, Օրիյակ քաղաքից` 50 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 85 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 56-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 29։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 65,9 %։ 56 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 49 անձ (30 տղամարդ և 19 կին)։ Գործազուրկ են եղել 7 անձ (5 տղամարդ և 2 կին)։ 29 անաշխատունակներից 5-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 16-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կանտալ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Լի Հյե Ռի

Լի Հյե Ռի (հանգըլ՝ 이혜리, հունիսի 9, 1994(1994-06-09), Սեուլ, Հարավային Կորեա), ավելի հայտնի է Հյե Ռի անունով, հարավկորեացի դերասանուհի և երգչուհի։ Նա Girl’s Day խմբի ամենաերիտասարդ անդամն է, նա խաղացել է «Քաղցր կյանք» (2012), «Սոնամ աղջիկների ավագ դպրոցի հետազոտողները» (2014), «Հայդ, Ջեքիլ, ես» (2015) և «Պատասխան 1988-ին» (2015) հեռուստասերիալներում։


== Կենսագրություն ==
Հյե Ռին ծնվել է 1994 թվականի հունիսի 16-ին, Հարավային Կորեայի Գվանջու քաղաքում։ Նա սովորել է Գոնգյոնի աղջիկների ավագ դպրոցում և Սեուլի արվեստի դպրոցում։ Նա հիմա սովորում է Կոնկուկ համալսարանում։


== Կարիերա ==


=== Երաժշտական կարիերա ===

Հյե Ռին Յուրայի հետ դարձավ Girl's Day խմբի անդամ, երբ Ջիինը և Ջիսունը առաջնելույթից երկու ամիս անց լքեցին խումբը։


=== Դերասանական կարիերա ===
2012 թվականին Հյե Ռին SBS-ի կողմից ընտրվեց «Քաղցր կյանք» դրամայում խաղալու համար։ Նա խաղաց ընտանիքի չորս աղջիկներից ամենաերիտասարդի դերը։
2014 թվականի օգոստոսին «Իսկական տղամարդ» դորամայի կարճ տեսահոլովակը, որտեղ մասնակցում էր Հյե Ռին, Յություբում երեք օրվա ընթացքում հավաքեց մեկ միլիոնից ավել դիտում։ 2014 թվականի դեկտեմբերին Հյե Ռին խաղաց «Սոնամ աղջիկների ավագ դպրոցի հետազոտողները» սերիալում, որը հեռարձակվում էր «jTBC» հեռուստաալիքով։ Նա խաղում էր դետեկտիվ ակումբի անդամներից մեկի դերը։
2015 թվականի հունվարին նա խաղաց «Հայդ, Ջեքիլ, ես» հեռուստասերիալում, որը ցուցադրվում էր «SBS» հեռուստաալիքով։ 2015 թվականին Հյե Ռին նկարահանվեց «Պատասխան 1988-ին» դրամայում։


== Անձնական կյանք ==
Հյե Ռին հանդիպել է H.O.T խմբի անդամ Թոնի Անի հետ։ Դա միանգամից գրավել է ԶԼՄ-ների ուշադրությունը, քանի որ նրանց միջև կար 16 տարվա տարբերություն։ 8 ամիս անց զույգը աշխատանքային ծանր գրաֆիկի պատճառով բաժանվեց։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հեռուստասերիալներ ===


=== Հեռուստանախագծեր ===


=== Երաժշտական տեսահոլովակներ ===


== Անվակարգումներ և մրցանակներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լի Հյե Ռի Ինստագրամում


== Ծանոթագրություններ ==
Նաիրի (համակարգիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նաիրի (այլ կիրառումներ)

Նաիրին 1963 թվականին Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտի կողմից մշակած երկրորդ սերնդի համակարգիչ է եղել, որն ստեղծվել է ճարտարագիտական նպատակների համար։
ԽՍՀՄ-ում եղել է առաջինը, որ օգտագործել է մանրածրագրային ղեկավարող հանգույց։ Արտադրվել է Հայաստանի Էլեկտրոն և Ռուսաստանի Կազան գործարաններում։ Մինչ 1975 թվական արտադրվել է 500 Նաիրի համակարգիչ։ Նաիրին ցուցադրվել է չորս միջազգային ցուցահանդեսում, և բազմաթիվ արտոնագրեր ձեռք բերել Ճապոնիայից և եվրոպական երկրներից։
ԽՍՀՄ-ի առաջին համակարգչային օգտատերերի միությունն ստեղծվել է Նաիրի օգտատերերի համար։ Գլխավոր նախագծողն է եղել Հ. Հովսեփյանը, ով ԽՍՀՄ պետական մրցանակի է արժանացել 1971 թվականին։


== Տես նաև ==
Նաիրի շարք


== Աղբյուրներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նաիրի համակարգչի ձեռնարկ, 1964 թ․(չաշխատող հղում) (Հայկական համակարգիչներ Archived 2014-01-30 at the Wayback Machine.)
Եկատերինովկա (Կրասնոդարի երկրամաս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԵկատերինովկաԵկատերինովկա (ռուս.՝ Екатериновка), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Շչերբինովսկայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2659 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արղա (այլ կիրառումներ)

Արղա եզրը կարող է վերաբերել՝

Արղա - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Արղա - մեկ այլ գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում
879

879 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 879 թվականն է, 
IX դարի 79-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
(5444) Գաուտյեր

(5444) Գաուտյեր (անգլ.՝ Gautier), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 5-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,378136 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0086 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7477 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1339,53 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,26875 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 0,76° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5444) Գաուտյեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բուրցևկա (գյուղ, Դուվանսկի շրջան)

Բուրցևկա (ռուս.՝ Бурцевка, բաշկիրերեն՝ Бурцевка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Դուվանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 52 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պունտաս դե Վալդես

Պունտաս դե Վալդես (իսպ.՝ Puntas de Valdez)՝ բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Սան Խոսե դեպարտամենտում։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 1491 մարդ.

Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
INE map of Puntas de Valdez Archived 2012-10-10 at the Wayback Machine.
Սենտ Իպոլիտ (Ավերոնի գավառ)

Սենտ Իպոլիտ (ֆր.՝ Saint-Hippolyte), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 453 մարդ, բնակչության խտությունը` 12.29 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 36.87 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 470 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 155 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 45 կմ հյուսիս։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 251 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 166-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 85։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 66,1 %։ 166 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 145 անձ (80 տղամարդ և 65 կին)։ Գործազուրկ են եղել 21 անձ (11 տղամարդ և 10 կին)։ 85 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 47-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Արջնքարակտեր

Արջնքարակտեր, վայր Արևմտյան Հայաստանում, պատմական Տայք աշխարհում, Խոտրջրի շրջանում։ Բնույթն անորոշ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուրբան Ահլին

Ուրբան Ահլին (շվեդերեն՝ Urban Ahlin, նոյեմբերի 13, 1964(1964-11-13), Մարիեստադ, Շվեդիա), շվեդ քաղաքական գործիչ, մանկավարժ։ 2014-2018 թվականներին եղել է Շվեդիայի խորհրդարանի (ռիկստագի) նախագահը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1964 թվականի նոյեմբերի 13-ին՝ Մարիեստադ քաղաքում։ 1990 թվականին ավարտել է Կարլստադի համալսարանը։ 1980-ական թվականների կեսերից հայրենի Մարիեստադում աշխատել է որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ, քաղաքային խորհրդի խորհրդական և գործադիր մարմնի անդամ։
1981 թվականից եղել է նաև սոցիալ-դեմոկրատական երիտասարդական խմբի անդամ, այնուհետև անդամագրվել Շվեդիայի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցությանը։ 2005 թվականին ընտրվել է այդ կուսակցության Սկարաբորգի շրջանային կառույցի նախագահ։ 1994 թվականին ընտրվել է ազգային խորհրդարանի պատգամավոր, 1998, 2002, 2006, 2010 և 2014 թվականներին վերընտրվել։ 2002–2006 թվականներին եղել է արտաքին գործերի կոմիտեի նախագահը, 2006–2014 թվականներին՝ փոխնախագահը։ Պաշտոնավարել է նաև որպես ՆԱՏՕ-ի խորհրդարանական ասամբլեայում Շվեդիայի պատվիրակի տեղակալ։
2014 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ընտրվել է ռիկստագի նախագահ և պաշտոնավարել մինչև 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ը։ 2019 թվականին նշանակվել է Շվեդիայի դեսպան Կանադայում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Ուրբան Ահլին Archived 2015-05-27 at the Wayback Machine.
Աստերոիդների ցանկ (50201-50300)

Աստերոիդների ցանկ (50101-50200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (50301-50400)
 Աստերոիդների ցանկ (50101-50200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (50301-50400)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (50001)-(55000)»։ www.minorplanetcenter.net
Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)

Հերցեգովինա կարող է վերաբերել.

Բոսնիա և Հերցեգովինա, հանրապետություն Եվրոպայի հարավ-արևելյքում։
Հերցեգովինա, պատմական շրջան Բալկանյան թերակղզում։


== Տես նաև ==
Բոսնիա (այլ կիրառումներ)
Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)
Ժիդկոե (գյուղ, Ելնինսկի շրջան)

Ժիդկոե (ռուս.՝ Жидкое), գյուղ Ռուսաստանի, Սմոլենսկի մարզի Ելնինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ամինո (բջջային հավելված)

Ամինոն ամերիկական հավելված է, որը մշակվել է Narvii ընկերության կողմից։ 2014 թվականին այն ստեղծել են Բին Անդերսոնը և Ին Վանգը։


== Ստեղծման պատմություն ==
2012 թվականին, երբ Անդերսոնը և Վանգը այցելեցին Բոստոնի անիմե-կոնվենցիան, նրանց մոտ գաղափար ծնվեց կոնվենցիայի նման համայնք ստեղծել։ Ավելի ուշ այդ թվականին նրանք թողարկեցին 2 հավելված նվիրված քեյ փոփին և լուսանկարչությանը, որով դրանց երկրապգուներին ազատ շփվելու հնարավորություն տրվեց։
2014 թվականին տեղի ունեցավ Ամինոյի պաշտոնական թողարկումը, իսկ նախկինում թողարկված քեյ փոփը և լուսանկարչությունը դարձան առաջին համայնքները Ամինոյում։ 2014-ի հուլիսին Անդերսոնը և Վանը հիմնադրեցին Ամինոյի մայր ընկերությունը Narvii-ն, և 1,7 միլիոն դոլարի սկզբնական ֆինանսավորում ստացանչափով։


== Աճը ==
Ամինո հավելվածը արագ էր աճում, և առաջին տարվա ընթացքում ստեղծվեցին 47 համայնքներ։  Ֆանդոմները Ֆեյսբուքի և Ռեդդիտի պես սայթերից արտագաղթում էին դեպի Ամինո, մասամբ բջջային հավելվածների փորձից։ 
2016 թվականից առաջ եթե օգտվողը ուզում էր միանալ նոր ամինո-համայնքի նա պետք է ներբեռնել մեկ ուրիշ ամինո, որին նա միանալ էր ուզում։ 2016 թվականին Ամինոն թողարկեց համակենտրոնացված պորտալ, որում բոլոր համայնքները գտնվում էին մեկ հավելվածում, այն նշանակում էր, որ օգտվողը չպետք է ներբեռնի մի քանի հավելված։
Սույն թվականին ACM հավելվածը թույլատրում է օգտվողներին ստեղծել իրենց սեփական ամինո-համայնքները։ Այդպես համայնքների քանակը բարձրացավ 2,5 միլիոնով։


== Հատկություններ ==
Ամինոյի գլխավոր յուրահատկությունը համայնքներն են, որոնց կարող են միանալ օգտվողները։ Օգտվողները կարող են շփվել ուրիշ համայնքի օգտվողների հետ 3 ձևով տեքստային, ձայնային և վիդեոչատերով։ Ուրիշ հատկություններն են հարցումները, բլոգի նամակները, վիքի գրությունները և վիկտորինաներն են։


== Ֆինանսավորում ==
2014 թվականի հուլիսին Ամինոն ստացավ 1,7 միլիոն դոլլար, որպես նախնական ֆինանսավորում։ 2015 թվականի սեպտեմբերին Ամինոն ստանում է A սերիայի ֆինանսավորում 6,5 միլիոն դոլլար դրամաքանակով։ B և C սերիաների ֆինանսավորումներից ստացել են 19,2 միլիոն և 45 միլիոն դոլլար։ Այս 4 ֆինանսավորման ռաունդների ժամանակ Ամինոն ստացավ 72,4 միլիոն դոլլար։


== Ծանոթագրություններ ==

Կաղապար:Socialnetwork-stub
Սանտա Կոլոմա դե Ֆարներս

Սանտա Կոլոմա դե Ֆարներս (իսպ.՝ Santa Coloma de Farnés), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ժիրոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սելվա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 70,68 կմ²։ Բնակչությունը՝ 11948 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությւոնը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 18 կմ է։


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք Archived 2018-08-09 at the Wayback Machine.
Ayuntamiento de Santa Coloma de Farners Archived 2008-12-18 at the Wayback Machine.
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Բահատուր

Բահատուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հերոսական պարտիզան

Հերոսական պարտիզան (իսպ.՝ Guerrillero Heroico), ծագումով արգենտինացի հեղափոխական գործիչ Չե Գևարայի լուսանկարը, որ հեղինակել է կուբացի լուսանկարիչ Ալբերտո Կորդան։ Լուսանկարը արվել է Հավանայում 1960 թվականի մարտի 5-ին՝ «Լյա Կուվր» ջերմանավի պայթյունի զոհերի հիշատակին նվիրված ցույցի ժամանակ։ Լուսանկարն արվել է Leica M2 լուսանկարչական ապարատով Eastman Kodak ընկերության ժապավենով։
1960-ական թվականների վերջերին, պայմանավորված Չե Գևարայի հեղափոխական գործունեությամբ և մահապատժի ենթարկվելու փաստով, ձևավորվել է Չե Գևարայի գրավիչ, բայց միաժամանակ հակասական կերպարը։ Կորդան ասել է, որ այդ լուսանկարում Չե Գևարայի հայացքում արտահայտված են կերպարի բացարձակ անզիջողականությունը, ստոիկ բնավորությունը, ինչպես նաև զայրույթ ու ցավ։


== Պատմություն ==

«La Coubre» բեռնատար նավը պայթեցվել է 1960 թվականի մարտի 4-ին՝ 15:10-ին, երբ այն բեռնաթափում էին Հավանայի նավահանգստում։ Պայթյունի հետևանքով մահացել է ավելի քան 100 և վիրավորվել 200 մարդ։ Էռնեստո Գևարան (ժամանակին արդյունաբերության նախարար), որ պայթյունի պահին գտնվել է գյուղական բարեփոխումների ազգային ինստիտուտի շենքում, շտապ ժամանել է նավահանգիստ և մասնակցել փրկարարական աշխատանքներին՝ մի քանի ժամ շարունակ բժշկական օգնություն ցույց տալով վիրավորներին։
Հաջորդ օրը՝ մարտի 5-ին, Կուբայի հեղափոխության առաջնորդ Ֆիդել Կաստրոն պայթյունի համար մեղադրել է ԱՄՆ-ի հետախուզական գլխավոր ընկերությանը (անգլ.՝ Central Intelligence Agency, CIA) և բոլորին առաջարկում մասնակցել Հավանայի Կոլոն գերեզմանատանն անցկացվող բողոք-երթին։ Զոհերի հիշատակին նվիրված սգերթի ժամանակ ասված ճառում Կաստրոն առաջին անգամ արտասանել է հետագայում հանրահայտ դարձած արտահայտությունը՝ «Հայրենիք կամ մահ» (իսպ.՝ Patria o Muerte)։Ալբերտո Կորդան, ով Ֆիդել Կաստրոյի լուսանկարիչն էր, մի քանի վայրկյանով դրոշմել է Չե Գևարային։


== Հեղինակային իրավունքներ ==
Կորդան լուսանկարը հանրայնացրել է՝ չպահանջելով հեղինակային իրավունքներ, չնայած լուսանկարը տասնյակ տարիներ օգտագործվել է զանգվածային լրատվամիջոցներում։
Կորդան, սակայն, չի ընդունել լուսանկարի՝ շահույթ ստանալու նպատակով օգտագործումը և դատի է տվել Smirnoff ընկերությանը, որն օգտագործել էր լուսանկարը օղու գովազդում (դատը շահելուց ստացած 50.000 դոլարը Կորդան նվիրաբերել է Կուբայի առողջապահական համակարգին)։ Մեկնաբանելով նկարի ապօրինի օգտագործումը՝ Կորդան գրել է.


== Ազդեցությունը մշակույթում ==
Նշանավոր լուսանկարը դարձել է արվեստի շատ գործերի հիմք և ներշնչման առարկա, որոնք իրենց հերթին պաշտամունքի առարկա են դարձել։ Այդպիսին է, օրինակ, իռլանդացի նկարիչ Ջիմ Ֆիցպատրիկի նկարը։

		
		


== Գրականություն ==
Alberto Korda: A Revolutionary Lens, by Diana Diaz & Mark Sanders, Steidl, 2007, ISBN 3-86521-458-4
Che's Afterlife: The Legacy of an Image, by Michael Casey, Vintage Books USA, 2009, ISBN 0-307-27930-8
Che Guevara: Revolutionary and Icon, by Trisha Ziff, Abrams Image, 2006, ISBN 0-8109-5718-3
Che: Images of a Revolutionary, by Oscar Sola, Pluto Press, 2000, ISBN 0-7453-1700-6
Che: The Photobiography of Che Guevara, Thunder's Mouth Press, 1998, ISBN 1-56025-187-5
Cuba by Korda, by Christophe Loviny & Alberto Korda, Ocean Press (AU), 2006, ISBN 1-920888-64-0
Self Portrait Che Guevara, by Ernesto Guevara & Victor Casaus, Ocean Press (AU), 2004, ISBN 1-876175-82-6


== Ծանոթագրություններ ==
Բաշվիկ

Բաշվիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Դիարբեքիրի գավառում։ Գտնվում էր Սղերդ տանող ճանապարհից 1 կմ հյուսիս, Դիարբեքիր քաղաքից հյուսիս, Ֆարկին գյուղաքաղաքից 10-11 կմ արևմուտք՝ սարահարթին։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 25 տուն հայ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (Նոր Ջուղա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Սարգիս, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Գտնվում է Երևան թաղում։


== Պատմություն ==
1658 թվականին, երբ հիմնադրվել էր Սպահանի թեմը, այստեղ հիմնադրվել է նոր եկեղեցի։ Սուրբ Սարգիս եկեղեցին կառուցվել է 1659 թվականին, ժողովրդի նվիրատվությամբ։ Ի սկզբանե հայտնի է եղել որպես «Ամենափրկիչ», սակայն 1850-ական թվականներին, երբ Նոր Ջուղայի սուրբ Սարգիս եկեղեցին խոնարհվել ու ամայացել է, իսկ սպասներն ու սուրբ Սարգսի աջը փոխադրել են այստեղ։ Եկեղեցին այդ ժամանակից սկսել է կոչվել «Սուրբ Սարգիս»։ Հին եկեղեցու զանգը գոյություն է ունեցել մինչև 1930-ական թվականները։
Եկեղեցու զանգակատունը գտնվում է հարավարևմտյան կողմում՝ տանիքի վրա։ Ունի հայկական ոճի սյուներ և սրանկյուն գմբեթ։ Եկեղեցու բակի արևելյան կողմում կա մի մատուռ, կամ ամռան եկեղեցի «սուրբ Ստեփանոս» անունով, որ կառուցվել է 1704 թւականին, ունի մի փոքր գմբեթ։


== Ճարտարապետություն ==
Սուրբ Սարգիսն ունեցել է որմանկարներ, կամ նկարազարդումներ, սակայն այժմ ամբողջովին սպիտակեցված է։ Շինությունը կառուցվել է կավից և աղյուսից։ Արտաքին պատերը պատված են աղյուսով, իսկ ներքին պատերը ծածկված են սվաղով։
Խորանի վերևում Հիսուսի և առաքյալների ու հրեշտակների նկարները։ Խորանը նկարազարդ և ծաղկազարդ է։ Եկեղեցում կան հախճապակիներ, որոնք ունեն կապտագույն ու կանաչագույն զարդեր, ծառ ու ծաղիկներ, կենդանիներ, որոնք բոլորը բերվել են նախկին սուրբ Սարգիս եկեղեցուց։ Հախճապակու վրա պատկերված է սուրբ Աստվածածնի ավետումը, կողքերին խաչեր, իսկ ներքևում արձանագրություն։


== Տես նաև ==
Սուրբ Սարգիս մայր տաճար, Թեհրան
Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, Թավրիզ


== Ծանոթագրություններ ==
Հիդրոֆոբություն

Հիդրոֆոբություն, ջրավախություն, ջրի նկատմամբ նյութի խնամակցությանը բնորոշող հատկություն է, պայմանավորված է նյութի և ջրի միջմոլեկուլային փոխազդեցության ուժերով։ Հիդրոֆոբութունը լիոֆոբության (որևէ հեղուկի նկատմամբ նյութի խնամակցությունը բնորոշող հատկությունների) մասնավոր դեպք է։ Հիդրոֆոբության չափը մարմնի մակերևույթի և ջրի մոլեկուլների միջև կապի էներգիան է (թրջման ջերմություն)։ Քանի որ ջրի և նրա հետ հպվող ցանկացած նյութի մոլեկուլների միջև միշտ գործում են միջմոլեկուլային ձգողության ուժեր, ապա հիդրոֆոբությունը փաստորեն չափազանց փոքր հիդրոֆիլություն է։ Հիդրոֆոբութունը կարելի է գնահատել նյութի հարթ մակերևույթի հետ նրա վրա գտնվող ջրի կաթիլի կազմած եզրային անկյան՝ արժեքով։ Հիդրոֆոբ են ճարպերը, մոմերը, գրաֆիտը, ծծումբը։ Պինդ մարմիններին և մակերևույթներին վերագրվող հիդրոֆոբության և հիդրոֆիլության միաժամանակ առանձին մոլեկուլների և նրանց առանձին մասերի հատկություններ են։ Մակերևութային ակտիվ նյութերի մոլեկուլները ադսորբվում են մարմնի վրա և փոխում նրա մակերևույթի հիդրոֆոբությունը և հիդրոֆիլությունը։ Այդ երևույթը օգտագործվում է հանքանյութերի ֆոտացիոն հարստացման, կտորեղենը ներկելու, սպիտակեցնելու և անջրանցիկ դարձնելու նպատակով։
Չերեպովո (գյուղ, Նովոմոսկովսկի վարչական օկրուգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉերեպովոՉերեպովո (ռուս.՝ Черепово), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի Նովոմոսկովսկի վարչական օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 16 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արչխի

Արչխի (ռուս.՝ Арчхи), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Հյուսիսային Օսիայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կամբիլևկա գետի ձախ ափին 83 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 15 կմ է, ավազանի տարածքը 27,5 կմ2 է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կասպից ծովի արևմտյան հատվածի ավազանային շրջանին, գետի ենթաավազանը բացակայում է, գետի գետային ավազանը Կասպից ծովից մինչև Տերեկա և Վոլգա գետերն են։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 07020000212108200003558
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 108200355
Ավազանի կոդը - 07.02.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 08
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 2


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Մոնտեգալդա

Մոնտեգալդա  (իտալերեն՝ Montegalda), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վիչենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3081 մարդ (2008), բնակչության խտություն՝ 181 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս 36047։ Հեռախոսային կոդ՝ 0444։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարիա Վոձինսկա

Մարիա Վոձինսկա (լեհ.՝ Maria Wodzińska, հունվարի 7, 1819(1819-01-07), Վիեննա, Ավստրիական կայսրություն - դեկտեմբերի 7, 1896(1896-12-07), Ֆլորենցիա), 19-րդ դարի երկրորդ կեսի լեհ նկարչուհի, ռոմանտիզմի ներկայացուցիչ։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Վոձինսկան ծնվել է լեհ հարուստ արիստոկրատ Վոդզինսկիների ընտանիքում։ 1833—1835 թվականներին ընտանիքով բնակվել են Ժնևում, որտեղ ծանոթացել է արվեստի և մշակույթի աշխարհի բազմաթիվ ներկայացուցիչների հետ։ Նրանց բնակարանը եղել է լեհական գաղութի ներկայացուցիչների հավաքատեղի և հանդիպման վայր։ Այստեղ Մարիան մտերմանում է Յուլիուշ Սլովացկու հետ, որի վրա մեծ տպավորություն է թողնում։ Նա մի բանաստեղծություն է ձոնում Մարիային։ 1835 թվականին Դրեզդենում հանդիպում է Ֆրեդերիկ Շոպենին։ Երիտասարդ երաժշտի զգացմունքն արձագանք է գտնում աղջկա սրտում և նրանք 1836 թվականին նշանվում են։ Սակայն նրանց սերը չի շարժում Մարիայի ծնողների սիրտը։ Վոդզինսկիները հրաժարվում են իրենց աղջկան կնության տալ կոմպոզիտորին, որը նոր միայն սկսել էր ճանաչում ստանալ։ Չնայած դրան, մինչև կյանքի վերջը Վոդզինսկիների ընտանիքը, հատկապես մայրը՝ Մարիա Թերեզան, սերտ հարաբերությունների մեջ մնացին Շոպենի հետ։ Մարիան երկու անգամ ամուսնացել է։


== Գրականություն ==
Azoury, Pierre (1999). Chopin through his contemporaries. Greenwood Press. ISBN 9780313309717.
Harasowski, Adam (1967). The Skein of Legends Around Chopin. Da Capo Press 1980. ISBN 0306775255.
Niecks, Frederick (1888). "Frederick Chopin As A Man And A Musician". gutenberg.org. Retrieved 28 April 2013.
Szulc, Tad (2000). Chopin in Paris: the life and times of the romantic composer. Da Capo Press. ISBN 978-0306809330.
Warszawski, Jean-Marc (2005). "Frédéric Chopin" (in French). musicologie.org. Retrieved 4 April 2013.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Զուբին Մեթա

Զուբին Մեթա (հինդի՝ ज़ूबिन मेहता, ապրիլի 29, 1936(1936-04-29)[…], Մումբայ, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն), հնդիկ դիրիժոր, Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր։


== Կենսագրություն ==
Մեթան ծնվել է հնդկական ազնվական ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Մելի Մեթան եղել է հայտնի երաժիշտ, ջութակահար և դիրիժոր։ Մեթա կրտսերն իր համար պատրաստել էր բժշկի կարիերա, սակայն հետո տեղափոխվեց Վիեննա, որտեղ Գանս Սվարովսկիի մոտ սովորեց դիրիժորություն։ Զուգահեռաբար սովորեց նաև նվագել կոնտրաբաս և հարվածային գործիքներ։
Մեթան Երուսաղեմի եբրայական համալսարանի և Վեիզման ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր է, Ֆլորենցիայի և Թել Ավիվի պատվավոր քաղաքացի։


== Մեթայի այցը Երևան ==
2015 թվականի սեպտեմբերի 3-ին «Երևանյան հեռանկարներ» 16-րդ միջազգային երաժշտական փառատոնի շրջանակներում Երևանի Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնում ելույթ է ունեցել Իսրայելի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը՝ դիրիժոր Զուբին Մեթայի ղեկավարությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Զուբին Մեթան AllMusic-ում(անգլ.)
Ինձ համար մեծ պատիվ է Հայաստանում լինելը. Զուբին Մեթա (հայ.)
Քամդեն շրջան (Ջորջիա)

Քամդեն շրջան (անգլ.՝ Camden County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.632 կմ² է, բնակչությունը՝ 43.664 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Վուդբայն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1777 թ.։
(6551) 1988 XP

(6551) 1988 XP, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Տակուո Կոջիմայի կողմից Չիյոդայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,44137 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,932 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9507 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1393,31 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,258377 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,55° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6551) 1988 XP աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սերդո

Սերդո, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում։ Գտնվում էր Կարաքիլիսա քաղաքից 15 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 9 տուն քուրդ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սյոյե

Սյոյե (ֆր.՝ Seuillet), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Վարեն սյուր Ալյե կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Վիշի շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03273։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 478 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 332 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 257-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 75-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 77,4 %, 1999 թվականին եղել է՝ 72,1 %)։ 257 աշխատունակ բնակիչներից 238-ը աշխատում էին (134 տղամարդ և 104 կին), անաշխատանք էին 19-ը (11 տղամարդ և 8 կին)։ 75 անգործունակ մարդկանցից 23-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 20-ը թոշակառու, 32-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Սյոյե» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-09-23-ին։ Վերցված է 2012-5-30 
«Սյոյե» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 2012-12-29
Բերտասու

Բերտասու, գետ Թուրքիայում՝ Ճորոխի ավազանում, նրա ձախակողմյան վտակ Իմերխևի գետի աջակողմյան վտակը։ Հոսում է համանուն գյուղի միջով։


== Ծանոթագրություններ ==
Վյաչեսլավ Սուկ

Վյաչեսլավ Իվանովիչ Սուկ (ռուս.՝ Вячеслав Иванович Сук, ի ծնե՝ Վացլավ Սուկ, չեխ․՝ Václav Suk, նոյեմբերի 4 (16), 1861 կամ նոյեմբերի 16, 1861(1861-11-16), Կլադնո, Բոհեմիայի թագավորություն, Ավստրո-Հունգարիա և Կլադնո - հունվարի 12, 1933(1933-01-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), չեխական ծագմամբ ռուսական և խորհրդային դիրիժոր։ Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1925)։


== Կենսագրություն ==
1879 թվականին ավարտել է Պրահայի կոնսերվատորիան (ջութակի դասարան)։
1880 թվականից ապրել է Ռուսաստանում։ 1906-1933 թվականներին՝ Մեծ թատրոնի դիրիժոր, որտեղ իրագործել է ռուս և արևմտաեվրոպական կոմպոզիտորների օպերաների համարյա բոլոր առավել նշանակալից բեմադրությունները։ 1924-1925 թվականներին ղեկավարել է նաև Կ․ Մ․ Ստանիսլավսկու անվան օպերային ստուդիայի երաժշտական մասը, 1927 թվականից՝ Կ․ Մ․ Ստանիսլավսկու անվան օպերային թատրոնի գլխավոր դիրիժոր։
Սուկը նաև խոշորագույն սիմֆոնիկ դիրիժոր էր 1926-1929 թվականներին՝ Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի դիրիժոր)։ 1924-1925 թվականներին՝ Մոսկվայի կոնսերվատորիայի պրոֆեսոր (նվագախմբային դասարան)։
Սուկը մեծ դեր է կատարել խորհրդային երաժշտական արվեստի զարգացման գործում։ Հեղինակ է «Անտառի արքան» օպերայի (1900, Խարկով), սիմֆոնիկ, կամերային երկերի, ռոմանսների։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուզաբադ

Սուզաբադ (լատ.՝ Melanitta) բադերի ընտանիքին պատկանող ջրային թռչուն։


== Արաքին տեսք ==
Մարմնի երկարությունը 48-56 սմ է, քաշը՝ 0.9-1.7 կգ։ Մարմնի կազմվածքը ամուր է, պարանոցը՝ կարճ, գլուխը՝ մեծ։ Հետևի ոտքի վրա կաշվե շեղբեր կան։ Արուները ավելի մեծ են, քան էգերը։ Արուների գունավորումը սև է, երբեմն թևի վրա կա սպիտակ կետեր («հայելին»), կտուցը դեղին, սև կամ կարմիր է, գունավորված հիմքով։ Էգերի գունավորումը արուներից մուգ է։


== Տարածվածութություն և բնակավայրեր ==
Առանձնացվում են սուզաբադի հինգ տեսակներ։ Նրանք ապրում են Եվրոպայի հյուսիսում, Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Նախկին ԽՍՀՄ տարածքում հայտնաբերվել են չորս տեսակներ՝ արծվաքիթ սուզաբադ (Melanitta deglandi), սուզաբադ (Melanitta fusca), կապտավուն (Melanitta nigra) և խաղաղօվկիանոսյան կապտավուն (Melanitta americana), Ջոբլինգ Ջեյմս Ա-ն (2010) տեսնում է բազմազան սուզաբադեր (Melanitta perspicillata) Ռուսաստանի հյուսիս-արևելքում։ Հարավում՝ ծովափերի երկայնքով, սուզաբադերը ներթափանցում են Էստոնիա։


== Վարք ==
Սուզաբադերը չվող թռչուններ են, ձմեռում են ափամերձ ջրերում և ծովերում։ Նրանք լավ սուզվում են, դժկամորեն դուրս գալիս՝ վարվելով շատ ուշադիր։


== Բուծում ==
Հիմնականում նրանք բնադրում են լճերի, հանգիստ գետերի և ծովային ափերին գտնվող տունդրա և անտառ-տունդրաներում։ Առատորեն կնճռոտ բները կարող են պատրաստված լինել տարբեր ճյուղերից։ 6-10 ձու է լինում բնում։ Բնադրումը տևում է մոտ 3 շաբաթ, սա, ինչպես նաև ճուտիկների խնամքը, կատարվում է միայն էգերի կողմից։


== Սնուցում ==
Հիմնականում սնվում են մոլլուսներով, ջրային միջատների թրթուրներով։ Երբեմն դրանք սննդակարգում պարունակում են փոքր ձկներ և բույսեր։


== Սուզաբադը և մարդը ==
Որոշ տեղերում սուզաբադերը որսորդության օբյեկտ են։


== Ծանոթագրություններ ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Գրականություն ==
Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
Энциклопедия природы России. — М.: ABF. Р. Л. Беме, В. Л. Динец, В. Е. Флинт, А. Е. Черенков. 1998