armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մաղարա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մաղարա (այլ կիրառումներ)Մաղարա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գրառումներ մեռյալ տնից

«Գրառումներ մեռյալ տնից» (ռուս.՝ «Записки из Мёртвого дома»), ռուս գրող Ֆյոդոր Դոստոևսկու վիպակն է՝ բաղկացած երկմասանոց համանուն պատումից և մի քանի պատմվածքներից (գրվել է 1860-1861 թվականներին)։ Ստեղծվել է 1850-1854 թթ․ գրողի՝ Օմսկի տաժանավայրում անցկացրած տարիների տպավորությունների հիման վրա։
Վիպակը փաստագրական բնույթ ունի և ընթերցողին ծանոթացնում է XIX դարի երկրորդ կեսին Սիբիրում պահվող կալանավորների կենցաղի մասին։ Գրողը գեղարվեստականորեն ներկայացնում է Օմսկի տաժանավայրում անցկացրած չորս տարիների տեսածն ու զգացածը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է «Վրեմյա» («Время») ամսագրում։


== Հայերեն թարգմանություններ ==
«Գրառումներ մեռյալ տնից» վիպակը հայերեն թարգմանվել և հրապարակվել է քսաներորդ դարի սկզբներից։ Առաջին հիշատակումը Կ․ Պոլսում հրատարակվող «Հայրենիք» պարբերականում է, որը 1909 թվականի օգոստոսից, թերթոնի տեսքով, հատվածաբար հրապարակել է Երվանդ Օտյանի թարգմանությունը՝ «Մեռելներու տան յիշատակները» վերնագրով։ Թարգմանությունը, հավանաբար, կատարվել է ֆրանսերենից։
Հաջորդ, ոչ ամբողջական հրատարակությունը եղել է Ս․ Պետերբուրգում հրատարակվող «Արաքս» ամսագրի գրական հավելվածում՝ «Յիշատակարան մեռեալ տանից» վերնագրով, 1892-1894 թթ․։ Այս թարգմանության հեղինակն անհայտ է։
«Գրառումներ մեռյալ տնից» վերնագրով վիպակը 1998 թ․ հոկտեմբերից հատվածաբար հրատարակվել է ՀՀ ՆԳՆ ԱԱՆ «02» շաբաթաթերթում՝ Ներսես Աթաբեկյանի թարգմանությամբ։
Վիպակը 2005 թվականին առանձին գրքով հրատարակել է ՀԳՄ հրատարակչությունը՝ Արմեն Հովհաննիսյանի թարգմանությամբ։


== Հղումներ ==


== Այլ ==
«Գրառումներ մեռյալ տնից» գիրքը Գրապահարանում։
Երեք գրացիա (նկար, Ռաֆայել)

«Երեք գրացիա» - Իտալական վերածննդի նկարիչ Ռաֆայելի ամենավաղ աշխատանքներից մեկը, որը ենթադրվում է, որ նկարել է մոտավոր 1504 թ-ին։


== Նկարագրություն և մեկնաբանություն ==
Նկարում պատկերված են երեք Գրացիաներ, Անմեղությունը, Գեղեցկությունը և Սերը, ամեն մեկն ձեռքին պահում է կատարյալ ոսկե գունդ, որն կատարելության խուրհրդանիշն է։ Երբեմն գնդերը մեկնաբանվում են ինչպես ոսկե խնձորներ, որոնք Հերակլը իր 11-րդ սխրագործության ժամանակ պետք է ստանար Հեսպերիդի այգուց։ Երեք Գրացիաների կերպարների խումբը հիմնված է հռոմեական Պիկոլոմինի ընտանիքի քանդակի վրա, որն 1502 թ-ին քանդակը տեղափոխեց իր հռոմեանակ պալատից Սիենա։ Մոտավորապես այդ ժամանակ էլ Սիենայում էր Ռաֆայելը, ով օգնում էր Պինտուրիկկոյին Պիկոլոմինիի գրադարանի ձևավորման մեջ, որտեղ և տեղադրվեց քանդակը։


== Հղումներ ==
«Три грации» на сайте музея Конде Archived 2016-03-06 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Հարություն Խաչատրյան (մանկավարժ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հարություն Խաչատրյան (այլ կիրառումներ)Հարություն Թովմասի Խաչատրյան (1921, Տաշտուն, Հայաստան), հայ մանկավարժ, ԽՄԿԿ անդամ (1941), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Հարություն Խաչատրյանը ծնվել է 1921 թվականին, Մեղրու շրջանի Տաշտուն գյուղում։ 1930 թվականին հոր մահից հետո Հարությունը ուսմանը զուգընթաց կատարել է տարբեր աշխատանքներ։ Ավարտել է Լիճքի միջնակարգ դպրոցը և 1939 թվականին ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, առաջին կուրսից 1939 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, ծառայել է Արևմտյան Բելոռուսիայի Սլոնիմ քաղաքում, 10-րդ բանակի 29-րդ դիվիզիայի 106-րդ հետևակային գնդում։ Սովորել է գնդի դպրոցում, ստացել սերժանտի կոչում։
10-րդ բանակի 304-րդ առանձին զենիթային դիվիզիայում նշանակվել է մարտկոցի հրամանատար և պատերազմի սկզբին մասնակցել Բրեստի պաշտպանության համար մարտական գործողություններին, որի համար պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով, ապա մասնակցել է Սմոլենսկի, Մոսկվայի պաշտպանությանը։ Խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով և «Խիզախության համար» երկրորդ մեդալով։ 1941 թվականի նոյեմբերի 6-ին Մոսկվայի պաշտպանության օրերին ընդունվել է կուսակցության շարքերը։ 1945 թվականին Խաչատրյանը Անդրբայկալյան ռազմաճակատի զորամիավորման կազմում մասնակցել է Ճապոնիայի բանակի ջախջախմանը։
1945 թվականի վերջին Խաչատրյանը զորացրվել է բանակից։ 1946 թվականին աշխատել է Մեղրու շրջանի Տաշտուն գյուղի 8-ամյա դպրոցում ռուսաց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Ավարտել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետը և նույն դպրոցում շարունակել աշխատել ուսմասվար, դպրոցի տնօրեն։


== Պարգևներ ==
Կարմիր աստղի շքանշան
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
«Խիզախության համար» կրկնակի մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Զալազարևկա

Զալազարևկա  (ռուս.՝ Залазаревка), գետ Ռուսաստանում, հոսում Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է գետի ձախ ափին՝ 26 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա։ Գետի ավազանը Պեչորա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03050300212103000080833
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103008083
Ավազանի կոդը - 03.05.03.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ալտ (ձայն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալտ (այլ կիրառումներ)Ալտ (իտալերեն՝ alto, ֆր.՝ hautecontre, լատ.՝ altus՝ բարձր), ի սկզբանե անվանվել է ձայն, որը բարձր էր տենորից ՝ երգի կարևոր մեղեդին երգողից, cantus formus, այլ կերպ ասած ֆալցետտո։ Ավելի ուշ, սկսում է նշանակել կանանց ու տղաների ցածր ձայն։ Ալտը չորս ձայների տեսակներից երկրորդն է ՝ սոպրանո, ալտ, տենոր և բաս։ Եվ ինչպես մյուս երեք ձայները, այն ունի տարբեր աստիճաններ։ Դրա համար էլ տարբերում են ցածր և ավելի քան բարձր ալտ։ Ցածր ալտը սկսվում է մոտավորապես փոքր օկտավայի ֆա նոտայից և ձգվում մինչև երկրորդ օկտավայի ֆա կամ սոլ նոտան, մինչդեռ երկրորդի սահմանները որոշվում են մեկ կամ երկու տոնայնությամբ (փոքր օկտավայի լյա նոտայից մինչ երկրորդ օկտավայի լյ նոտան)։ Ձայնի իր ծավալով բարձր ալտը համապատասխանում է մեցցո-սոպրանոյին, այս երկու ձայները հաճախ շփոթում են միմյանց հետ, մինչդեռ նրանց բնական կառուցվածքով և ձայնի ռեգիստրների հարաբերությամբ նրանց կարելի է հեշտությամբ տարբերել։ Կանացի ալտը բաղկացած է երկու ռեգիստրներից, որոնց սահմանները հասնում են մինչև առաջին օկտավայի սի նոտան, երեխաներից ու տղամարդկանցից մի քանի աստիճան ցածր։ Հարմոնիան սովորելու ժամանակ, հատկապես քառաձայն ստեղծագործություններում, ալտ են անվանում վերևի երկրորդ բարձր ձայնը։ Ալտի բանալին կամ նշանը, որում գրվում է ալտի բաժինը, անվանվում է բոլորի կողմից օգտագործվող դո-ի բանալին, որը գրվում է երրորդ գծի վրա երաժշտական համակարգում։


== Ծանոթագրություններ ==
(5903) 1989 AN1

(5903) 1989 AN1, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի հունվարի 6-ին Սեյձի Ուեդայի և Հիրոսի Կանեդայի կողմից Կուշիրոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,743933 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4861 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0017 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1660,19 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,216842 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,1° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5903) 1989 AN1 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մեզոն դե Տետ

Մեզոն դե Տետ (ֆր.՝ Maison des Têtes), բառացիորեն` Գլուխների տուն։ Հայտնի տեսարժան վայր է,  1609 թվականին կառուցված ամենահետաքրքիր տներից մեկը՝ ֆրանսիական Կոլմար քաղաքի տարածքում։


== Պատմություն ==
Մեզոն-դե-Տետ-ը կառուցվել է 1609 թվականին Կոլմար քաղաքում ՝ խանութպան Անտոն Բուրգերի համար։ Ճարտարապետը համարվել է Ալբերտ Շմիդտը։
Այս տունը նույնպես կոչվում է Գլուխների տուն և գտնվում է Գլուխների (ֆր.՝ Rue des Tetes) փողոցում։ Տունը իր անվանումը ստացել է ճակատի անսովոր ձևավորումից, որը զարդարվել է քարե քանդակներով։ Նրանք այն պատկերել են մարդկանց դեմքերով և կենդանիների գլուխներով իրենց զգացմունքներով՝ տխրությամբ, ուրախությամբ ու բարկությամբ։ Գլուխները տեղավորված են պատշգամբների, պատուհանների և մուտքի վերևում։ Շենքի ճակատը զարդարված է գալարներով և արձանիկներով, որը ստեղծվել է 1902 թվականին Օգյուստ Բարտոլդիի կողմից։
Տան ճակատին կա ընդհանուր 106 քանդակ։
Այժմ այդ տանը տեղակայված է ռեստորան։
Տունը կառուցվել է հռենոսյան վերածնունդի ոճով։
Գլուխների տունը վերականգնվել է 2012 թվականին։
Տան հասցե. Կոլմար, Գլուխների փողոց 19։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություն ==


== Գրականություն ==
Татьяна Бурдакова, Илья Кусый, Е. Левицкая, Марк Сартан, Я. Сартан, Л. Кунявский, Юлия Ларионова, Виктория Бакир, Анна Пожидаева, Виктория Базоева, Е. Громова, Е. Меркулова Франция. — Москва, 2012.
ИД «Бурда» Журнал Saveurs, Выпуски 1-2014. — 2014.Владимир Николаевич Белоусов (канд. архит.) Реконструкция центров исторических городов: советско-французское научно-техническое сотрудничество. — Стройиздат, 1987. — 223 с.
Rick Steves France 2019. — Hachette UK, 2019. — 1246 с. — ISBN 9781641710107
Զուլում

«Զուլում» (թուրք.՝ zulum - ճնշում, բռնություն, բռնատիրություն), Օսմանյան Թուրքիայում սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի (1878-1909) բռնապետական կառավարման անվանումը գրականության մեջ։ Այդ շրջանի Թուրքիայում վերացվեցին սահմանադրական կարգի սաղմերը, հաստատվեց երկրի հասարակաքաղաքական և մշակութային զարգացումն արգելակող բռնության ու ահաբեկչության ռազմաոստիկանական վարչակարգ։ Պետական ապարատում տիրում էր կաշառակերությունն ու գանձագողությունը։ Ամենաչնչին կասկածի դեպքում ձերբակալվում, աքսորվում և գլխատվում էին մարդիկ։ «Զուլումն» արտահայտվեց նաև պանիսլամիզմի ուժեղացմամբ։ Կազմակերպվեցին ազգային փոքրամասնությունների, հատկապես հայերի, զանգվածային կոտորածներ (1894-96 թթ.)։ «Զուլումի» քաղաքականությունն անցկացնելիս Աբդուլ Համիդը հենվում էր խոշոր ֆեոդալների և, մասնավորապես, ոչ թուրք ծագում ունեցող (քուրդ, ալբանացի, չերքեզ, արաբ) բեկերի ու նրանց շուրջը համախմբված աշիրեթների վրա։ «Զուլումի» վարչակարգը ուժեղացնում է դժգոհությունը բնակչության ամենատարբեր խավերում, որից էլ օգտվում են երիտթուրքերը և հեղաշրջման միջոցով վերջ տալիս համիդյան տիրակալությանը։
Նինա Բոթ

Նինա Բոթ (գերմ.՝ Nina Bott, հունվարի 1, 1978(1978-01-01), Համբուրգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն), գերմանացի դերասանուհի և երգչուհի, ում կարիերան սկսվել է 1995 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Նինա Բոթը ծնվել է 1978 թվականի հունվարի 1-ին Համբուրգում։
2000 թվականներին Նինան եղել է փաստացի ամուսնության մեջ։ Այդ ամուսնությունից ունի Լենոկս անունով որդի (ծնվ. դեկտեմբերի 23-ին, 2003 թվականին)։


== Կարիերա ==
1997 թվականի օգոստոսից մինչև 2005 թվականի սեպտեմբեր Նինան դերակատարել է Կորա Հայնց Մորենային «Լավ ժամանակներ, վատ ժամանակներ» հայտնի գերմանական օճառային օպերայում։ Հետագայում նա հայտնվել է «Unter den Linden – Das Haus Gravenhorst» դրամայում։ 2008 թվականին Նինան միացավ «Այն ամենը, ինչն իմաստ ունի» օճառային օպերայի դերասանական կազմին։ Նա մնացել է սերիալում շուրջ 2 տարի։


== Ծանոթագրություններ ==
Կումբինո

Կումբինո (ռուս.՝ Кумбино, բաշկիրերեն՝ Көмбә), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բելորեցկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 60 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Թորոսգյուղ

Թորոսգյուղ,
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության|ի Շիրակի մարզի Աշոցքի տարածաշրջանում, խոշորացված Սարապատ համայնքի կենտրոնն է։ Գտնվում է մարզկենտրոն Գյումրիից 11 կմ հյուսիս, Հողմաջուր գետի միջին հոսանքի աջափնյակի շրջանում։ Թորոսգյուղը հիմնադրվել է 1828-30 թվականներին, Արևմտյան Հայաստանի Բասեն գավառի Հարսենքար գյուղից տեղահանված գաղթականների կողմից։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Թորոսգյուղի մշտական բնակչությունը կազմել է 334, առկա բնակչությունը` 307 մարդ։ Հիմնադրման պահից մինչ օրս բնակիչերը հայեր են, որոնց մի մասի նախնիները Բասենի շրջանից գաղթածներ են։
Թորոսգյուղի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Թորոսգյուղն ունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (վերակառուցված 1865 թվականին), Նարեկ սրբատեղի (XVIII դար) և մատուռ։


== Ծագումով հայտնի թորոսցիներ ==
Այդին Հարությունյան, Խորհրդային միության հերոս,
Աշոտ Աղաբաբյան, պատգամավոր։ Աղաբաբյանը պատգամավոր է ընտրվում 33 ընտրատարածքից, որի մեջ է մտնում Թորոսգյուղը,
Լևոն Մանուկյան, արձակագիր։


== Տես նաև ==
Թորոսգյուղի ֆեյսբուքյան էջը
Թորոսգյուղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Տարածաշրջանի քարտեզ
Mamamoo-ի սկավառակագրություն

Mamamoo-ի սկավառակագրություն, հարավկորեական Mamamoo գըրլ բենդի սկավառակագրությունն իր մեջ ներառում է երեք ստուդիական ալբոմ և ինը մինի ալբոմ։ Mamamoo-ն իր դեբյուտն է նշել 2014 թվականի հուլիսի 18-ին` «Mr. Ambiguous» երգով։


== Ալբոմներ ==


=== Ստուդիական ալբոմներ ===


=== Մինի ալբոմներ ===


== Սինգլներ ==


== Սաունդթրեքներ ==


== Այլ երգեր, որոնք հայտնվել են չարթերում ==


== Երաժշտական տեսահոլովակներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մանթաշաբերդ

Մանթաշաբերդ (երբեմն՝ Մանթաշ ամրոց, Մանթաշ կալա, Կարա-Կալա), ռազմական կառույց Հայաստանի Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքից 7 կմ հարավ, Աղստև գետի աջ ափի անտառապատ լեռան գագաթին, շրջապատված է լայն, բրգավոր պարիսպներով։ Պատկանում է Բագրատունիների ժամանակաշրջանին։


== Ճարտարապետություն ==
Ամրոցն ունի երկու մուտք, որոնց դռներ եղել են ամբողջական մեծ քարերից։ Լեռան անցանելի հատվածներն ամրացված են ամուր պարսպապատերով, որոնք ունեն բրգաձև աշտարակներ, պատերի մեջ՝ կլոր, փոքր անցքեր։ Պարսպապատերը սև քարից են, ամուր կրաշաղախով։ Ամրոցը կրկնահարկ է, սանդղավանդի ձևով, առաջին հարկը բավական ընդարձակ է, հյուսիսից բարձրանում է մի այլ քարաժայռ, որի վրա տեղավորված է ամրոցի երկրորդ աստիճանը՝ միջնաբերդը, այն ամրացված է պարսպապատերով, արևելյան կողմից ունի առանձին մուտք։ Միջնաբերդը զբաղեցնում է փոքր տարածություն։ Հիմնական մուտքը բարձրավանդակի հարավարևմտյան անկյունից է, լեռնապարսպի արևելյան կողմից։ Ամրոցի երկու մասերում էլ նկատվում են կառույցների հիմնապատերը։
Պատմական աղբյուրներում Մանթաշաբերդը միշտ հիշատակվում է Կայան բերդի հետ միասին, որից կարելի է ենթադրել, որ այն կառուցվել է 10-րդ դարի առաջին քառորդում։


== Գրականություն ==
Ի.Բ. Էլլարյան,  Աղստևի հովտի պատմության և կուլտուրայի հուշարձաններ, Երևան, «Հայաստան», 1980 — 40-41, էջեր 40-41 — 154 էջ։
Կուդանի

Կուդանի (էստ․՝ Kudani), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Նոառոոցի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 11 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Գարդման (գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գարդման (այլ կիրառումներ)
Գարդման (Գարդմանք), Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի 8 գավառներից մեկը։ Գավառի տիրույթները տարածվում էին Շամխոր գետի ավազանի և նրա հարակից տարածքների վրա։ 
Գտնվում է Հյուսիսային Արցախի և Տավուշի միջև, Ադրբեջանի կազմավորումից ի վեր ամբողջությամբ ընդգրկված է դրա կազմում։


== Անվանում ==
Գավառը հիշատակվում է նաև Գարդմանք կամ Գարդմանաձոր անուններով։ Զարգացած միջնադարում հայտնի էր Գարդմանի իշխանությունը։


== Աշխարհագրություն ==
Համաձայն Թադևոս Հակոբյանի, այս գավառը տարածվում էր Շամքոր գետի վերին հոսանքի շրջանում։ Գավառի մեծ մասը լեռնային է և անտառապատ։ Երբեմն որոշ հեղինակներ Գարդմանք գավառը սխալմամբ վերագրում էին Արցախ նահանգին։
Գարդմանի տարածքը այժմ բաժանվում է երկու շրջանի՝ Գետաբեկի (առավել լեռնային հատվածը, որով սահմանակցում է Հայաստանի Հանրապետությանը) և Շամքորի (դաշտային հատվածը, որը հասնում է մինչև Կուր գետ)։


== Բնակչություն ==
Գարդմանը Շակաշենի (Գյոյգյոլի շրջանի դաշտային հատված), Տուչքատակի (Թովուզի շրջան և Շամշադին) և Աղվեի (Ղազախի և Իջևանի շրջան) հետ միասին կազմել է Ուտիքի հայաբնակ հատվածը։ 18-րդ դարի կեսին Գանձակի խանության հիմնումից հետո հայերն աստիճանաբար հեռանում են ոչ միայն վերոհիշյալ գավառների դաշտային հատվածներից, այլև երբեմն լեռնային հատվածներից։ 1770-ական թվականներին ամբողջությամբ հայափաթվում է Գետաբեկի շրջանը, և միայն գերմանացիների վերաբնակեցումից ու տեղում լեռնային արդյունաբերության հիմնադրումից հետո՝ մեկ դար անց, որոշակի հայ բնակչություն է հաստատվում միայն մեկ բնակավայրում՝ Գետաբեկում։ Ինչ վերաբերում է Շամխորի շրջանին, ապա այնտեղ 20-րդ դարի սկզբին գոյություն ուներ միայն վեց խոշոր գյուղ՝ Բադա (1672), Բարսում (1343), Գառնակեր (1313), Նուկզար (790) Չարդախլու (1422) և Ջագիր (932)։ Որոշակի հայ բնակչություն կար նաև Աննենդֆելդում (Շամքոր)։ Գարդմանում, բացի մի քանի տասնյակ թյուրքալեզու գյուղերից, եղել են նաև մի քանի ռուսական, այդ թվում՝ մեկ ուղղափառ բնակիչներ ունեցող գյուղ, ինչպես նաև մեկ այլ գերմանական ավան՝ Գեորգսֆելդը, և մեկ վրացական գյուղ։
Գարդման գավառում է եղել համանուն ավանը, որի ավերակները գտնվում են այժմյան Գրթմանիկում (Շամքոր գետի աջակողմյան վտակներից մեկի վրա)։


== Ճարտարապետություն ==
Գարդման գավառի նշանավոր վայրերից է հայ մատենագիրների կողմից հիշատակված Գետաբակք բերդը, Գարդման բերդը, Չարեք բերդը, ինչպես նաև Չարեք վանքը և Գարդման վանքը։


== Տնտեսություն ==
Գարդմանում է գտնվում մի հայտնի պղնձահանք, որն գտնվում է այժմյա Գետաբեկ քաղաքի տեղը։ Այս պղնձահանքերի շահագործումն ունի հնագույն պատմություն- բայց նրա մասին հիշատակությունները հաճախակի են դառնում միայն 10-13-րդ դարերում։


== Տես նաև ==
Հյուսիսային Արցախ
Դաշտային Ղարաբաղ


== Ծանոթագրություններ ==
Վիստոն եղբայրներ

Վիստոն եղբայրներ(Whiston), Գևորգ և Գուլիելմուս, XVIII դ․ անգլիացի հայագետներ։ 1736 թվականին գրաբարից լատիներեն են թարգմանել ու հրատարակել Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմությունն» ու նրան վերագրված «Աշխարհացույցը»՝ զուգահեռաբար տվել հայերեն բնագրերը, որոնց համար օգտագործել են Թովմաս Վանանդեցու՝ 1695 թվականին Ամստերդամում հրատարակած պատմությունը և 1698 թվականի Աշխարհացույցը։ Առաջաբանում Վիստոն եղբայրները նշում են Մովսես Խորենացու Պատմության արժանիքներն ու թերությունները, քննադատում Պատմահորը կեղծիքի մեջ մեղադրողներին և նրան V դարից դեպի նոր ժամանակներ տեղափոխողներին։ Վիստոն եղբայրների հիշյալ հրատարակությամբ սկզբնավորվել է հայագիտությունը Անգլիայում, խթանվել հայագիտության զարգացումը Եվրոպայում։
Տեսնովկա (այլ կիրառումներ)

Տեսնովկա, կարող է վերաբերել՝

Տեսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Լուգինսկի շրջանում
Տեսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Կորոստիշևի շրջանում
Տեսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում
Սեռնի ան Լաննուա

Սեռնի ան Լաննուա (ֆր.՝ Cerny-en-Laonnois), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Լան 2 կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02150։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 71 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին համայնքի 44 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 32-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 12-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 72,7%, 1999 թվականին եղել է 79,4%)։ 32 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 31-ը (17 տղամարդ և 14 կին), գործազուրկ էր մեկ տղամարդ։ 12 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 3-ը՝ թոշակառուներ, 7-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ, Սերնի ան Լաննուա (ֆր.)
Մորփեոս

Մորփեոս (հին հունարեն՝ Μορφεύς — «ստեղծող», «նա, ով ստեղծում է երազները »),  հունական դիցաբանության մեջ երազների աստված։
Մորփեոսի հայրը Հիպնոսն է՝ քնի աստվածը։ Տարբերակներից մեկում նրա մայրը Ագլայան է՝ Զևսի և Էվրինոմի դուստրը, որը եղել է Աֆրոդիտեի երեք ուղեկիցներից մեկը։ Նրա անունը բառացի թարգմանելու դեպքում նշանակում է «Ջինջ»։ Մեկ այլ տարբերակում նրա մայրը Նյուկտան է՝ գիշերվա աստվածը։
Մորփեոսը կարող է ընդունել ցանկացած ձև և երևալ մարդկանց իրենց երազներում։ Նա կարողանում է միանգամայն ճշտությամբ ընդօրինակել մարդու ձայնը, խոսքի ոճը։ Հույները գրեթե միշտ նրան պատկերել են վայելչակազմ երիտասարդի տեսքով, որը ունի թևիկներ, սակայն որոշ արվեստի գործերում՝ հուշարձաններում, նա ունի մորուքավոր ծերունու տեսք, որի ձեռքին կակաչներ կան։ Մորփեոսը պարտավոր է հետևել կայսրերի և հերոսների երազներին։ Մորփեոսի գլխավոր սիմվոլը երազների աշխարհ տանող երկակի դարպասներն են։ Փղոսկրից պատրաստված դարպասները սուտ երազների համար են, իսկ եղջերավոր դարպասները՝ ճշմարիտ։ Աստվածները սիմվոլներից և ատրիբուտներից հիմնականում առանձնացնում են սև գույնը (որպես գիշերվա և մոռացության գույն) և կակաչի գույնը։ Մորփեոսին շատ հաճախ պատկերում էին արծաթյա աստղերով շղարշված սև հագուստով։ Ձեռքում նա ուներ գավաթ՝ լցված կակաչի թուրմով՝ օժտված թուլացնող և թմրեցնող հատկություններով։ Երբեմն համարում են, որ նա գլխին կրում է կակաչի ծաղիկներից պատրաստված թագ, ինչը խորհրդանշում է երազը։ Հույները հաճախ պատկերում էին նրան ծաղկամանների վրա, հռոմեացիները՝ սարկոֆագների վրա։

— Մետամորֆոզներ
Մորֆի թմրանյութի անունը առաջացել է Մորփեոսի անունից՝ հաշվի առնելով Մորփեոսի ֆունկցիան։ Նրա անվան հետ է կապված նաև «մորփեոսի գրկում» արտահայտության ծագումը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հունական դիցաբանություն
Բրիոնե (այլ կիրառումներ)

Բրիոնե, կարող է վերաբերել՝

Բրիոնե - կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզում
Բրիոնե - կոմունա Իտալիայում
Աստերոիդների ցանկ (229901-230000)

Աստերոիդների ցանկ (229801-229900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (230001-230100)
 Աստերոիդների ցանկ (229801-229900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (230001-230100)
Վյաչեսլավ Աֆանասև

Վյաչեսլավ Նիկոլաևիչ Աֆանասև (ռուս.՝ Вячеслав Николаевич Афанасьев, սեպտեմբերի 28 (հոկտեմբերի 11), 1903 կամ 1903, Տամբով, Ռուսական կայսրություն - սեպտեմբեր 1943 կամ 1943), խորհրդային բանաստեղծ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Վյաչեսլավ Աֆանասևը ծնվել է 1903 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Տամբովում։ Սովորել է երկդասյա դպրոցում, այնուհետև ընդունվել մանկավարժական տեխնիկում։ 1923 թվականին, լինելով կոմերիտական, ուղարկվել է Հեռավոր Արևելք։ Ապրել է Վլադիվոստոկում, աշխատել է որպես բանվոր, միաժամանակ 1925 թվականից սովորել է Հեռավորարևելյան համալսարանի արևելյան լեզուների ֆակուլտետում, սակայն հասցրել է ավարտել միայն երեք կուրս, քանի որ 1929 թվականին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Ծառայել է Բլագովեշչենսկում։
Դեռ համալսարանում սովորելու ժամանակ տարվել է բանաստեղծություններ գրելով։ Տպագրվել է Վլադիվոստոկի «Красное знамя» թերթում։ Բանակում ծառայելուց հետո աշխատել է «Ամուրսկայա պրավդա» թերթում, ապա եղել է «Тихоокеанская звезда» պարբերականի թղթակից Վլադիվոստոկում։ Շատ է շրջագայել տարածաշրջանում, գրել է բանաստեղծություններ և ակնարկներ։ Գրողների միության անդամ է դարձել 1934 թվականին։ 1935 թվականին լույս է տեսել նրա բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն, որը կոչվում է «Արևելք», որը բարձր է գնահատել գրող Ալեքսանդր Ֆադեևը։ Երեք տարի անց «Խորհրդային գրող» հրատարակչությունը տպագրել է Աֆանասևի երկրորդ գիրքը՝ «Բանաստեղծություններ»։ 1939 թվականին Մոսկվայում խոշոր տպաքանակով լույս է տեսել «Պրիմորիե» ժողովածուն, որը դարձաել է բանաստեղծի կենդանության օրոք լույս տեսած նրա բանաստեղծությունների վերջին հրատարակությունը։ Շարունակում էր գրել Հեռավոր Արևելքի մասին և այն բանից հետո, երբ այնտեղ տասնհինգ տարի ապրելուց հետո տեղափոխվել է Մոսկվա (աշխատել է որպես ռեֆերենտ ԽՍՀՄ գրողների միության նախագահությանն առընթեր գրական խորհրդատվություն և փորձաքննության հանձնաժողովում), սակայն նրա ստեղծագործական գործունեությունը դադարեցրել է պատերազմը։
Կամավոր միացել է ժողովրդական աշխարհազորայիններին։ Մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը, 1941 թվականի  դեկտեմբերին հայտնվել է շրջափակման մեջ, կռվել է պարտիզանական ջոկատում, որը 1943 թվականին միացել է գործող բանակի զորքերին։ 1943 թվականի սեպտեմբերին Սմոլենսկի ազատագրման համար մղված մարտերում բանաստեղծը ծանր վիրավորվել էր և շուտով մահացել հոսպիտալում։ Նրա վերջին նամակը ճակատից թվագրվում է սեպտեմբերի 3-ին։ Աֆանասևի գրական օրագիրը կորել է։
Վյաչեսլավ Աֆանասևը եղել է «Գրողների վաշտի» մարտիկ, որը կազմավորվել է 1941 թվականին Մոսկվայում առավելապես պրոֆեսիոնալ գրականագետներից։


== Ծանոթագրություններ ==
Եսմնա

Եսմնա (ռուս.՝ Емсна), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սոլոնիցա գետի ձախ ափին՝ 70 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 39 կմ է, ավազանի տարածքը 168 կմ2։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա գետն է։ Գետի ենթաավազանը (Վերին) Վոլգայի վտակների ավազաններն են՝ մինչև Ռիբինսկի ջրամբար։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Վոլգա գետն է՝ մինչև Կույբիշևի ջրամբար (առանց Օկա գետի ավազանի)։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010300212110000011351
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110001135
Ավազանի կոդը - 08.01.03.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Չիկոշ-Գորոնդա

Չիկոշ-Գորոնդա (ուկրաիներեն՝ Чикош-Горонда, հունգ.՝ Csikósgorond), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չիկոշ-Գորոնդա գյուղում բնակվում էր 80 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 28,57 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սմաղ

Սմաղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չարսանջակի գավառակում։


== Պատմություն ==
Բնակչությունը կոտորվել կամ բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ մոտ 20 տուն զուտ հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը հացահատիկների մշակություն, անասնապահություն, այգեգործությունն ու արհեստներն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Սմաղն ուներ Ս. Գևորգ անունով եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլլա Բարտոլոմեա

Վիլլա Բարտոլոմեա (իտալերեն՝ Villa Bartolomea), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Վերոնա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5300 մարդ։ Խտությունը կազմում է 100 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 53,21 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 37049։ Հեռախոսային կոդ՝ 045։ Քաղաքի հովանավոր պաշտպանն է Բարդուղիմեոս առաքյալը։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Կամիշինի շրջան (Վոլգոգրադի մարզ)

Կամիշինի շրջան (ռուս.՝ Камышинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Վոլգոգրադի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Կամիշին։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 3563 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 40573 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 11,39 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Կայսերական երկաթուղիների տնօրինություն (Քյոնիգսբերգ)

Կայսերական երկաթուղիների տնօրինություն Քյոնիքսբերգում   (գերմ.՝ Reichsbahndirektion Königsberg), մինչև 1945 թվականը Կայսերական երկաթուղիների գլխավոր ղեկավար կառույցը Արևմտյան Պրուսիայում։  Տեղակայված էր Ֆորշտեդիշ Լանգգասի  (գերմ.՝ Vorstädtische Langgasse) 117/121 հասցեում (այժմ՝ Լենինի պողոտա    111-117)։  Գերատեսչության հիմնական խնդիրն էր երկաթուղիների կառավարումը Արևմտյան Պրուսիայում։


== Կայսերական երկաթուղիների տնօրինության շենք ==
Սկզբում շենքի տեղում գտնվում էր Սուրբ Գրիգորի հոսպիտալին պատկանող դպրոցը, որտեղ 1730-1732 թվականներին սովորել է Էմանուել Կանտը։  Հետագայում այն քանդվեց և դրա  տեղում սկսվեց բնակելի տան շինարարություն։ Սակայն շինարարության ընթացքում՝ 1895 թվականին, տունը գնվեց Գերմանական երկաթուղիների տնօրինության (գերմ.՝ Preußische Staatseisenbahnen) կողմից և շահագործման հանձնվեց որպես վարչական շենք։   

Շինարարական նկարագիրը Բալդուր Քյոստերի «Քյոնիգսբերգի շենքերը» գրքից. 

Դեպի փողոցի կողմն ուղղված բավականին երկար ձգվող քառահարկ շենքը 21 պատուհաններով, ներկայումս  գերիշխող տարր է համարվում  նախկին Ֆորշտեդտիշ Լանգասի արևմտյան կողմում։ Շենքի սվաղված ճակատային մասի ձևավորումն իրականացված է նոր վերածննդի ոճով։  Առաջին հարկը և անկյունները բաժանված են մեծ քառակուսիների։

Պատերազմից հետո Սուրբ Գևորգի հոսպիտալի և Կայսերական երկաթուղիների տնօրինության շենքերը գործնականում մնացել են Լենինի պողոտայի այս հատվածում գտնվող միակ շենքերը։ 1950 թվականին Տնօրինության շենքը սկսվեց վերանորոգվել Կալինինգրադի ծովային առևտրային նավահանգստի շինարարական բաժնի աշխատակիցների կողմից՝ այն որպես բնակելի տուն օգտագործելու նպատակով։


== Գրականություն ==
Кулаков В.И., Бахтин А.П., Чебуркин Н.И. Памятники истории и культуры Калининграда. — Москва: Лето-Пресс, 2005. — 314 с. — ISBN 5-902425-01-8


== Ծանոթագրություններ ==
(5899) Ջեդիկե

(5899) Ջեդիկե (անգլ.՝ Jedicke), աստերոիդ աստերոիդների գոտի ներքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հունվարի 9-ին Կարոլին Շումեյկերի և Յուջին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,928513 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,703 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,1541 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 978,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,368019 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 24,01° անկյուն։
Ջեդիկե աստերոիդը պատկանում է Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 1,78 - 2,00 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 16-34° ուղեծրի թեքում և ոչ ավելին քան 0,18 էքսցենտրիսիտետ։ Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքը ունի միանգամից երկու մոլորակների հետ ուղեծրային ռեզոնանս՝ Մարսի հետ 3:2 և Յուպիտերի հետ 9:2։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5899) Ջեդիկե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յուուլա (գյուղ, Ռապլա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅուուլաՅուուլա (էստ․՝ Juula), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Ռապլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 49 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Աբաշայի շրջան

Աբաշայի շրջան (վրաց.՝ აბაშის მუნიციპალიტეტი)՝ 2-րդ մակարդակի վարչական միավոր է Վրաստանում։ Մտնում է Սամեգրելո և Զեմո-Սվանեթի մարզի (մխարեի) կազմի մեջ։ Վարչական կենտրոնը Աբաշա քաղաքն է։


== Վարչական բաժանում ==
Աբաշայի շրջանում կա մեկ քաղաք (ქალაქი, kalaki), 15 համայնք (თემი, temi), և 35 գյուղ (სოფელი, sopeli)։


== Ծանոթագրություններ ==
Փոզի շրջան (Ինդիանա)

Փոսի շրջան (անգլ.՝ Posey County), ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.057 կմ² է, բնակչությունը՝ 27.061 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մաունտ Վերնոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1814 թ.։
Դորիս Գերկե

Դորիս Գերկե (գերմ.՝ Doris Gercke, փետրվարի 7, 1937(1937-02-07), Գրայֆսվալդ, Պոմերանիա, Գերմանիա), գերմանացի գրող, դետեկտիվ վեպերի հեղինակ։ Մարտին Բեքի (1991 թ.) և Ֆրիդրիխ Գլաուզերի (2000 թ.) մրցանակների դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Դորիս Գերկեն ծնվել է 1937 թվականին Գրայֆսվալդում, ծառայողի ընտանիքում։ 1949 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Համբուրգ։ Ծնողները չեն կարողացել դստեր համար ապահովել բարձրագույն կրթություն և 16 տարեկան հասակում նա աշխատանքի է անցել որպես ադմինիստրատոր։ Ամուսնացել է 20 տարեկանում, 22 տարեկանում ծնվել է նրա երկրորդ երեխան և Դորիսն իրեն լիովին նվիրել է ընտանիքին, երեխաներին (որդուն և դստերը) և տնային տնտեսությանը։ 1980 թվականին կրթաթոշակ է ստացել ուսանելու իրավունք, ինչին նա ձգտում էր դպրոցն ավարտելուց ի վեր։ Սակայն, կրթություն ստանալուց հետո, Դորիսը մասնագիտությամբ չի աշխատել։ Իր առաջին վեպը գրել է 1988 թվականին։
1987 թվականի օգոստոսի 1-ին նա ձեռքով սկսել է գրել իր առաջին թրիլլերը։ 1988 թվականին լույս է տեսել նրա առաջին դետեկտիվ վեպը, «Վեյնշրյոտեր, Ձեզ կախել է պետք», որը հեղինակին լայն ճանաչում է բերել պոեզիայի և նարնջի հյութոց օղու սիրահար կոմիսար Բելլա Բարտոկի կերպարի շնորհիվ։ Հետագայում կոմիսարի մասին շարքերի վեպերը էկրանավորվել են։ Իր մի քանի ստեղծագործություններ Դորիսը ստորագրում է Մերիամ-Ջո Մորել կեղծանվամբ։ Գրում է նաև երեխաների համար։
Քաղաքականության բնագավառում Դորիսն ունի «ձախ» հայացքներ, որոնք կապված են նրա պացիֆիստական և հակաֆաշիստական համոզմունքների հետ։ Նա մասնակցում է քաղաքական ցույցերի, մասնակցում է նաև Գերմանիայի Կոմունիստական կուսակցության լրատվական ծրագրին` «UZ-Pressefesten»:


== Մրցանակներ ==
Մարտին Բեքի մրցանակ Du skrattade, du ska dö-ի համար, 1991 թ.
Գերմանախոս հեղինակների Գլաուզեր մրցանակ, 2000 թ.


== Ստեղծագործություններ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Portrait and interview Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.
www.krimilexikon.de
„Hannelore Hoger als „Bella Block“. Am liebsten würde sie die Verbrechen verhindern“, Frankfurter Allgemeine Zeitung, 14 January 2006, Nr. 12, S. 45, Interview with Hannelore Hoger and Doris Gercke
Կաստրոչելո

Կաստրոչելո  (իտալերեն՝ Castrocielo), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լացիո մարզում՝ Ֆրոզինոնե պրովինցիայում։ Բնակչությունը կազմում է 3749 մարդ (2004), բնակչության խտությունը՝ 139 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 27 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 03030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0776։
Բնակավայրի հովանավոր սուրբը Սուրբ Լուսիան է (իտալերեն՝ Santa Lucia)։
Տիեզերական ազդեցություն (խաղ)

Տիեզերական ազդեցություն, Նոկիա ընկերության կողմից թողարկված հեռախոսախաղ, որն առկա է լինում Նոկիա սարքերի մեջ։
Առաջին խաղը թողարկվել է 2000 թվականին Nokia 3310 հեռախոսի մեջ՝ ավելի ուշ տարածվելով նաև այլ մոդելների վրա, ներառյալ Nokia 3410, 5510 և 6310։  Nokia 3310 մոդելի WAP-ով տարբերակները (3330 և 3350) և Nokia 3410 մոդելը հնարավորություն ունեին հեռախոսի WAP կապի միջոցով ներբեռնել լրացուցիչ խաղեր։
Խաղի լոգոն թողարկվել է տարբեր սարքերի համար, այդ թվում՝ Nokia 3410։


== Խաղային գործընթաց ==
Խաղը «Վազիր և կրակիր» սերիայի կրակոցների խաղ է, և խաղացողը հնարավորություն ունի ազատորեն շարժվել հորիզոնական և ուղղահայաց ուղղություններով,  բայց չի կարող բարձրացնել էկրանի ինքնաշարժման արագությունը։ Բոլոր մակարդակներում խաղացողը կարող է հավաքել լրացուցիչ կյանքեր կամ հատուկ զենքեր շնորհող համալրումներ։


== Տարբերակներ ==
Ավելի ուշ թողարկվել են սկզբնական խաղի շարունակությունները․

Տիեզերական ազդեցություն 2-ը, որն ստեղծվել է Nokia 3510-ի համար։
Տիեզերական ազդեցություն+-ը, որն առաջին անգամ թողարկվել է Nokia 1100-ի մեջ։
Տիեզերական ազդեցություն 303-ը հասանելի է J2ME հավելվածով որոշ սարքերի համար՝ սկսած Nokia 7210-ից։
Տիեզերական ազդեցության էվոլյուցիան, որը հատուկ ստեղծվել է Սիմբիան S60-ով աշխատող Nokia 7650 մոդելի մեջ։
Տիեզերական ազդեցության էվոլյուցիա X, որն ունեցել է երկու տարբերակ՝ առաջինով աշխատում էին բացառապես N-Gage Classic և N-Gage QD մոդելները, իսկ երկրորդն ստեղծված էր Սիմբիան S60-ի երկրորդ թողարկման սարքերի համար։
Տիեզերական ազդեցություն լայթ, որն ստեղծվել է Սիմբիան S60-ի երրորդ թողարկման համար․ առաջին խաղը ներառված է եղել Nokia N81 8GB մոդելում և թողարկվել է 2007 թվականի հոկտեմբերին։
Տիեզերական ազդեցություն․ Կապպա հիմքով, թողարկվել է 2008 թվականին։
Տիեզերական ազդեցություն․ ասուպների վահան, ստեղծվել է 2010 թվականին ֆիննական «Ռովիո» ընկերության կողմից Nokia N97 մոդելի համար և 3D գրաֆիկայով առաջին խաղն էր։Վերջերս խաղի նոր տարբերակներ են ստեղծվել համակարգիչների և Անդրոիդ օպերացիոն համակարգի համար։


== Ընդունելություն ==
Առաջին խաղը հիշվում է որպես Նոկիա 3310 մոդելի ամենախաղացվող խաղերից մեկը։ 2010 թվականին «Համակարգչային համացանց» ամերիկյան լրատվակայքն այն դասել է բոլոր ժամանակների «10 լավագույն հեռախոսախաղերի» շարքը։


== Տես նաև ==
Օձ
Ցատկ
Ն-Գեյջ (սմարթֆոն)


== Ծանոթագրություններ ==
Վո ան Բյուժե

Վո ան Բյուժե (ֆր.՝ Blyes) կոմունա Ֆրանսիայում, մտնում է Ռոն Ալպեր մարզի կազմի մեջ։ Մտնում է Լանյո կանտոնի կազմի մեջ։ Կոմունայի օկրուգը Բելլեն է։
Կոմունայի INSEE կոդը՝ 01431։


== Աշխարհագրություն ==

Կոմունան Փարիզ քաղաքից գտնվում է 400 կմ հարավ-արևելք, դեպի հյուսիս-արևելք՝ Լիոն քաղաք, 45 կմ է և 45 կմ հարավ Բուրկ ան Բրեսից։
Կոմունայի հարավարևելյան մասը ծածկված է անտառներով։


== Կլիմա ==
Կլիման ցամաքային է՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ լինում են հիմնականում ամռանը։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1169 մարդ։


== Քաղաքապետեր ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատունակ տարիքի (15-64 տարեկան) ունեցող 747 մարդկանցից 588-ը տնտեսապես ակտիվ են եղել, 159-ը `պասիվ (ակտիվության ցուցանիշը` 78,7% է, 1999 թվականին՝ 73,4%)։ 588 ակտիվ բնակիչներից աշխատել են 549-ը (303 տղամարդ, 246 կին), գործազուրկ եղել են 39 -ը (18 տղամարդ, 21 կին)։ 159 պասիվներից 42 հոգի եղել են աշակերտ կամ ուսանող, 74-ը՝ թոշակառու, 43 պասիվ են եղել այլ պատճառներով։


== Քույր քաղաքներ ==
Ռեդավալլե ( Իտալիա)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Վո ան Բյուժե» (ֆրանսերեն)։ Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ։ Վերցված է 2014-04-09 
«Վո ան Բյուժե» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Վերցված է 2014-04-09
Լուիդյա

Լուիդյա (էստ․՝ Luidja), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Կիռգեսաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 34 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Աղվեսասնկեր

Աղվեսասնկեր (լատ.՝ Cantharellus), Cantharellaceae ընտանիքի սնկերի ցեղ։


== Ձևաբանություն ==
Գլխարկը (տրամագիծը՝ 3-11 սմ) դեղին է, դեղնաձվագույն, ուռուցիկ, տափակ կամ ձագարաձև, ալիքավոր, երբեմն՝ ոլորված բարակ եզրերով, մակերեսը՝ հարթ։ Ոտիկը (երկարությունը՝
1-6 սմ, հաստ.՝ 0, 5-2 սմ) գլխարկի գույնի է, վերին մասում՝ լայնացած։ Պտղամիսն սպիտակ է, թույլ դեղնավուն, խիտ, հաճելի, ուժեղ սնկահոտով, գրեթե երբեք չի որդնում։ Թիթեղները հաստ են, նոսր, դեղին, ծալքերի տեսքով իջնում են ոտիկի վրա։ Միջին որակի ուտելի սունկ է։ Օգտագործվում է թարմ, աղ և թթու դրած։


== Տարածվածությունը Հայաստանում ==
ՀՀ-ում հայտնի է 2 տեսակ առավել տարածված է աղվեսասունկ իսկականը (C. cibarius)՝ Տավուշի, Լոռու մարզերի ասեղնատերև և սաղարթավոր անտառներում, հաճախ՝ մեծ խմբերով՝ հուլիս-հոկտեմբերին։ Աճում է ծառերի տակ փտած բնափայտի կոճղերի կամ հողի վրա, առաջացնում է միկոռիզ։
Ձիգկատար (լեռնագագաթ)

Ձիգկատար (նաև՝ Զիկատար), լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու և Տավուշի մարզերի սահմանագլխին՝ Գուգարաց լեռներում, Թեղուտ գյուղից 5 կմ արևելք։ Բարձրությունը 1646 մ է։


== Ծանոթագրություններ ==
Քրիս Վուդ (դերասան)

Քրիստոփեր Չարլզ Վուդ (անգլ.՝ Chris Wood, ապրիլի 14, 1988(1988-04-14), Դաբլին, Օհայո), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Քերրիի օրագրերը» հեռուստասերիալում Ադամի դերով, և «Վամպիրի օրագրերը» հեռուստասերիալում Կայ Պարկերի դերով։


== Կարիերա ==
Վուդը սկսել է իր դերասանական կարիերան նկարահանվելով Browsers հեռուստաֆիլմում 2013 թվականին։ 2013 թվականի սեպտեմբերին «Քերրիի օրագրերը» հեռուստասերիալի պրոդյուսերները հայտարարեցին, որ երկրորդ սեզոնում Քրիսը կմիանա շոուի անձնակազմին։ 
«Վամպիրի օրագրերը» հեռուստասերիալի 6-րդ սեզոնում Վուդը հայտնվում է կրկնվող դերով։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Պորկունա

Պորկունա (իսպ.՝ Porcuna), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մեծ Խաենում։ Տարածքը կազմում է 176,3 կմ2։ Բնակչությունը 6825 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 42 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Ayuntamiento de Porcuna
Porcuna: la antigua Obulco
Conjunto escultórico ibérico de Cerrillo Blanco
Las esculturas de Porcuna Archived 2007-12-08 at the Wayback Machine.
Ժուրուայա

Ժուրուայա (պորտ.՝  Juruaia), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մինաս Ժերայս նահանգի հարավարևմտյան մասում։ Բնակչությունը կազմում է 8260 մարդ՝ 2007 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 219,512 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 37,63 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1948 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 48.640.000,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 5.888,62 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2006 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,755 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Պատարա Չորջո

Պատարա Չորջո (վրաց.՝ პატარა ჩორჯო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 780 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 10 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 95 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լոմբոկ

Լոմբոկ (ինդոն.՝ Lombok), կղզի Փոքր Զոնդյան կղզիների կազմում։ Մտնում է Ինդոնեզիայի կազմի մեջ։ Տարածությունը շուրջ 5 հազար կմ2 է։ Առավել բարձրադիր է հյուսիսային մասը (մինչև 3726 մ, Ռինջանի հրաբուխ)։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով եղել է 3.166.789, 2014 թվականի տվյալներով՝ մոտավորապես 3,3 միլիոն, 2020 թվականի տվյալներով՝ 3.832.631: Բնակիչների մոտավորապես 85 տոկոսը սասակիներ են, 10-15 տոկոսը՝ բալիցիներ։ Նրանք լեզվական և մշակութային տեսակետներից մոտ են միմյանց, տարբերվում են դավանանքով. սասակիները իսլամ են դավանում, բալիցիները՝ հինդուիզմ։ Ուստիև ջամիաներն ու մինարեթներն ավելի շատ են կղզում։
Գլխավոր քաղաքը Մատարամն է։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ապշակբելյակ

Ապշակբելյակ (ռուս.՝ Апшакбеляк), գյուղ Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Յոշկար-Օլա քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 27 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վասեդայի համալսարան

Վասեդայի համալսարան (ճապ.՝ 早稲田大学 Վասեդա Դայգակու կամ կարճ 早大)՝ առավել հայտնի է որպես Ճապոնիայի երկու ամենահեղինակավոր մասնավոր համալսարաններից մեկը (մյուսը Կեյոյի համալսարանն է )։ Տարածքային առումով տեղակայված է Տոկիոյի Սինձյուկու շրջանի հյուսիսային մասում։


== Պատմություն ==
Վասեդայի համալսարանը հիմնադրվել է 1882 թվականին Մեյձի ժամանակաշրջանի գիտնական և քաղաքագետ Օկումա Սիգենոբուի կողմից։ 1902 թվականին նրան համալսարանի կարգավիճակ է շնորհվել։ Շինության մեծագույն մասը ավերվել է Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքում Տոկիոյի ռմբակոծության ժամանակ, բայց համալսարանը վերականգնվել և կրկին բացվել է 1949 թվականին։
Վասեդայի համալսարանի ֆակուլտետներից առավել նշանավորը փիլիսոփայականն է։ Դրա շրջանավարտների թվում են հայտնի հեղինակներ Հարուկի Մուրակամին և Մաթի Տավարան։ Համալսարանի գրադարանը, ի տարբերություն շատ այլ գրադարանների, ռմբակոծություններից փրկված և պատերազմի ժամանակաշրջանն ապրած բացառիկ հավաքածու ունի։ Այս գրադարանի ուժեղ կողմը նախապատերազմական շրջանի Ճապոնիայի պատմության, մշակույթի և գրականագիտության զարգացումներն ուսումնասիրողների համար արժեքավոր ռեսուրսներ տիրապետելն է։
Վասեդայի համալսարանը Ճապոնիայում համալսարանական տիպի առաջին ուսումնական հաստատությունն է, ուր սկսվել է ռուսաց գրականության կանոնավոր ուսումնառությունը։ Դրան մեծապես նպաստել է ռուս գրականության և գրականագիտության թարգմանիչ Նոբորի Սյոմուն։ Փիլիսոփակության ֆակուլտետում բացված ռուսաց լեզվի և գրականության բաժնի առաջին ղեկավարը եղել է Կատագամի Նոբուրուն։
Վասեդայի համալսարանը հայտն է նաև որպես իր տեսակի մեջ «մեկնարկային հրապարակ» ճապոնացի քաղաքական գործիչների համար, իր կարգավիճակով այս ուսումնական հաստատությունը պայմանականորեն հիշեցնում է խորհրդային շրջանի ռուսական ՄՀՄՊԻ-ն՝ Միջազգային հարաբերությունների Մոսկվայի պետական ինստիտուտը։ Հետպատերազմյան Ճապոնիայի յոթ վարչապետեր հենց Վասեդայի համալսարանի շրջանավարտներ են՝ Տանձան Իսիբասին (1956-1957), Նոբորու Տակեսիտան(1987—1989), Տոսիկի Կայֆուն (1989—1991), Կեյձո Օբուտին (1998—2000), Յոշիրո Մորին (2000—2001), Յասուո Ֆուկուդան (2007—2008) և Յոշիհիքո Նոդան (2011-2012)։ Վերջին տասը վարչապետերից հինգը ավարտել են Վասեդայի համալսարանը և միայն մեկը՝ Տոկիոյի համալսարանը։ Ճապոնական սոցիալիստական կուսակցության ղեկավար Սոձուկի Մոսաբուրոն ևս Վասեդայի համալսարանի շրջանավարտ է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վասեդայի Համալսարանի կայքը (ճապոներեն)
Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1917-1918

Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի առաջնություն 1917-1918, Լյուքսեմբուրգի 8-րդ ֆուտբոլի առաջնությունը։ Մրցաշարի չեմպիոն է դարձել «Ֆոլա Էշը»։ Մրցաշարին մասնակցել է 6 թիմ։


== Մրցաշարային աղյուսակ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը RSSSF կայքում
Սև երաշտահավ

Սև երաշտահավը (Parus ater) երաշտահավերի ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։


== Մարմնի կառուցվածք ==
Մարմնի երկարությունը 11,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 17-21 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 12 գ։ Փետրածածկը մուգ է, վզի հետին մասին կա սպիտակ հատված, թևին՝ 2 սպիտակավուն շերտեր, կոկորդը սև է։ Հասունի գլուխը սև ու սպիտակ նախշերով է։ Երիտասարդի գլխի նախշը մուգ դարչնագույն և դեղին է։ Կերակրվում է ծառերի վերին մասում, նաև թափված տերևների մեջ։


== Կենսակերպ ==
Բնակվում է թփուտներով անտառներում, տնկարկներում, պտղատու այգիներում, խոշոր գետաձորերում, ձմռանը՝ նաև թփուտային կիսաանապատներում։ Հայաստանի անտառային շրջաններում լայնորեն տարածված տեսակներից է։


== Սննդառություն ==
Սնվում է միջատներով, սերմերով։


== Բնադրություն ==

Արուի հարսանեկան երգը լսելի է մարտի սկզբից մայիսի վերջը (որոշ տարիների՝ հունվարի 2-րդ կեսին)։ Բույնը կառուցում է էգը՝ ապրիլի 2-րդ կեսից հունիսին։ Բույնը գավաթաձև է՝ ցողուններից, մամուռից, բրդից։ Բնադրում է փչակներում, պատերի ճեղքերում կամ արհեստական թռչնաբներում։ Ձվերը բներում հայտնվում են ապրիլի 3-րդ տասնօրյակից հունիսի վերջը։ Դնում է 15 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ կարմրավուն պտերով 4-9 ձու։ Դիլիջանի արգելոցում նորելուկ ձագերը արհեստական թռչնաբներում գրանցվում են մայիսի 1-ին տասնօրյակից։ Ձագերին կերակրում են արուն և էգը։ Ձագերը բնից դուրս են գալիս կյանքի 22-24-րդ օրը։ 
Որպես փչակաբնակ միջատակեր՝ այլ տեսակների համակարգում կարող է կենսաբանական պայքարի միջոց դառնալ անտառի ու այգիների վնասատու միջատների դեմ։
Գեղաքար

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գեղաքար (այլ կիրառումներ)Գեղաքար (մինչև 1991 թ.` Սուբաթան),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիսի տարածաշրջանում, մարզկենտրոն Գավառից 81 կմ հարավ-արևելք։ Գեղաքար է վերանվանվել 1991 թվականի ապրիլի 3-ին։ Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից 2150 մ բարձրության վրա։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Գեղաքարի մշտական բնակչությունը կազմել է 136, առկա բնակչությունը` 87 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել հիմնականում ադրբեջանցիներով, այնուհետ` հայերով։
Գեղաքարի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ և դաշտավարությամբ։ Գյուղի մոտ կան կարմիր տուֆի հանքեր։


== Պատմամշակութային կառույց ==
Գեղաքարի արևելյան մասում գտնվում է քանդակազարդ խաչքարերով ու արձանագիր տապանաքարերով հայկական գերեզմանոց (15-17-րդ դդ.)։


== Տես նաև ==
Գեղաքարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Տարոնի Արծիվ (ամսագիր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տարոնի արծիվ (այլ կիրառումներ)«Տարոնի Արծիվ», Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում լույս տեսնող հայկական ազգայնական ամսաթերթ։


== Պատմություն ==
1938 թվականի ապրիլին Սոֆիայում Տարոն-Տուրուբերանի հայրենակցական միությունը (Տ.Տ.Հ.Մ.) լույս ընծայեց ամսաթերթի առաջին համարը՝ Հայկ Ասատրյանի խմբագրությամբ։ Պատասխանատու տնօրենն էր Ներսես Աստվածատուրյանը։ «Տարոնի Արծիվ» ամսաթերթով ավետվեց տարոնական ոգու վերածնունդը և սկիզբը դրվեց Տարոնական շարժման։