Միրիամ Օ՛Բրայեն Անդերհիլ

Միրիամ Օ՛Բրայեն Անդերհիլ (հուլիսի 22, 1898(1898-07-22), Forest Glen, Մոնտգոմերի շրջան, Մերիլենդ, ԱՄՆ - հունվարի 7, 1976(1976-01-07), Lancaster, Նյու Հեմփշիր, ԱՄՆ), ամերիկացի լեռնագնաց, բնապահպան և ֆեմինիստ, որն առավել հայտնի էր «անտղամարդ մագլցումներով», քանի որ կազմակերպում էր վերելքներ միայն կանանց համար, հատկապես Ալպերում։


== Վաղ կյանք ==
Միրիամ Օ՛Բրայեն Անդերհիլը ծնվել է 1898 թվականի հուլիսի 22-ին Մերիլենդ նահանգի Ֆորեստ Գլեն քաղաքում։ Նրա հայրը թերթի խմբագիր և պետական պաշտոնյա էր, իսկ մայրը`բժիշկ։ 1914 թվականին ծնողների հետ նա առաջին անգամ այցելել է Ալպեր և առաջին վերելքը կատարել Շամոնի (Ֆրանսիա) լեռան մոտակայքում։ 1920 թվականին Բրին-Մար քոլեջից ստացել է մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի բակալավրի աստիճան, իսկ 1921 թվականին՝ նույն համալսարանից հոգեբանության մագիստրոսի աստիճան։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո մի քանի ամառվա ընթացքում այցելել է Ալպեր և զբաղվել լեռնագնացությամբ։ 1923-1925 թվականների ընթացքում ֆիզիկա է ուսումնասիրել Ջոն Հոփքինսի համալսարանում։ Եղել է «Ապալաչինյան լեռնագնացների ակումբի» ակտիվ անդամ իր ամբողջ հետագա կյանքի ընթացքում։


== Լեռնագնացություն ==
1926 թվականի մայիսին Միրիամ Օ՛Բրայենը սկսել է լրջորեն զբաղվել լեռնագնացությամբ Ալպերում, և առաջին մագլցումն արել է Դոլոմիտյան Ալպերի Տոռե Գրանդե լեռան վրա մի երթուղով, որն այսօր կրում է իր անունը։ Նա նաև իրականացրել է առաջին մագլցումը Մոնբլանի մոտակայքում գտնվող Aiguille de Roc լեռան վրա։
1928 թվականի օգոստոսի 4-ին Օ՛Բրայենը Ռոբերտ Լ. Մ. Անդերհիլի և ուղեկցորդներ Արմանդ Շարլեի և Գ. Կաչատի հետ կատարել է ևս մեկ վերելք Ալպերում, որի երթուղին ընդգրկում էր ավելի քան 4000 մետր բարձրություն ունեցող հանրահայտ գագաթների հաղթահարում։
1929 թվականին ֆրանսիացի ալպինիստ Ալիս Դամսմեի հետ բարձրացել է Aiguille du Grépon լեռը։ 1930 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ամենադժվար երթուղով բարձրացել է Ֆինստերանհորն լեռը, որը Բարնեզյան Ալպերի ամենաբարձր լեռն է։ Վերջին 24 տարվա ընթացքում նրա վերելքը եղել է այդ լեռան երկրորդ մագլցումը։
1931 թվականին Միշլին Մորինի հետ բարձրացել է Բարնեզյան Ալպերի Մյոնխ և Յունգֆրաու լեռները։
1932 թվականին Ալիս Դամսմեի հետ իրականացրել է Մաթերհորն լեռան ամբողջապես կանանց կողմից կատարած վերելքը։
1932 թվականին ամուսնացել է լեռնագնաց և Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր Ռոբերտ Լ. Մ. Անդերհիլի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու որդի՝ ծնված 1936 և 1939 թվականներին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ամուսնու հետ կատարել է բազմաթիվ մագլցումներ, այդ թվում՝ որոշ լեռներ առաջին անգամ։


== Գրող և խմբագիր ==
1934 թվականին գրել է  «Manless Alpine Climbing: The First Woman to Scale the Grépon, the Matterhorn and Other Famous Peaks Without Masculine Support» էսսեն, որը լույս է տեսել «Ազգային աշխարհագրական կազմակերպություն» ընկերության կողմից։ Այս ակնարկը, կամ դրանից քաղվածքները, վերահրատարակվել են ալպինիզմի վերաբերյալ տարբեր գրականության մեջ։
1956 թվականին Լոնդոնում Methuen Publishing հրատարակչության կողմից լույս է տեսել նրա ինքնակենսագրականը՝ «Give me the Hills» վերնագրով։ Այն վերահրատարակվել է ԱՄՆ-ում 1971 թվականին։
1956-1961 թվականներին նա խմբագրել է «Ապալաչինյան լեռնագնացների ակումբի» «Ապալաչիա» ամսագիրը։


== Ժառանգություն ==
Ռոբերտ և Միրիամ Անդերհիլի անվան մրցանակ ամեն տարի «Ամերիկյան ալպիական ակումբի» կողմից շնորհվում է «մի մարդու, ով, ընտրող հանձնաժողովի կարծիքով, ցուցադրել է լեռնագնացային արվեստի վարպետության բարձրագույն մակարդակ և ով, այս հմտության կիրառմամբ, քաջություն է ցուցաբերել, լեռնագնացության տարբեր ոլորտներում հաստատակամությամբ հասնելով ակնառու հաջողությունների»։
Վայոմինգի Քամու գետի ափին գտնվող Միրիամ Պիկն անվանվել է նրա անունով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հետագա ընթերցանություն ==
Da Silva, Rachel (1992). Leading Out: Women Climbers Reaching for the Top. Berkeley: Seal Press.
Underhill, Miriam O’Brien (1971). Give Me the Hills. Riverside, CT: Appalachian Mountain Club.
Waterman, Laura (2000). “The Lioness at Dusk: A Story,” in Laura and Guy Waterman, A Fine Kind of Madness:  Mountain Adventures Tall and True, Seattle, WA:  The Mountaineers Books, 2000.
Waterman, Laura and Guy (1993), Yankee Rock & Ice:  A History of Climbing in the Northeastern United States, with A. Peter Lewis, photography. Mechanicsburg, PA:  Stackpole Books.