armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սամվել Մամիկոնյան

Սամվել Մամիկոնյան (ծննդյան և մահվան թվականներն անհայտ են), Սասանյան Պարսկաստանի նվաճողական քաղաքականության դեմ հայ ազատագրական պայքարի գործիչ   IV դարի 2-րդ կեսին։ Իշխան Վահան Մամիկոնյանի և Տաճատուհու (Մերուժան Արծրունու քույրը) որդին։
Պարսկական կողմնորոշման և Մերուժան Արծրունուն զինակցելու համար սպանել է հորը և մորը (ըստ Փավստոս Բուզանդի, խորթ մորը՝ պարսից Շապուհ II-ի քույր Որմիզդուխտին)։ Եղել է Արշակ Գ-ի մերձավոր զինակիցներից։ Երբ հայ նախարարները հպատակության թուղթ են հղել Սասանյանների գերիշխանությունն ընդունած Խոսրով Դ-ին, վերջինիս պատասխան թուղթը Սամվել Մամիկոնյանը հափշտակել և փախել է Բյուզանդիա։
Սամվել Մամիկոնյանի կերպարի շուրջ է հյուսված Րաֆֆու «Սամվել» պատմավեպը։


== Ծանոթագրություններ ==
Օնջուվանոս

Օնջուվանոս, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Լազիստանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
Զամոշչե (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶամոշչեԶամոշչե (ռուս.՝ Замощье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 33 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ժելեզնոդորոժնոե (գյուղ, Բախչիսարայի շրջան)

Ժելեզնոդորոժնոե (ուկրաիներեն՝ Залізничне, Ղրիմի թաթարերեն՝ Jeleznodorojnoye), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժելեզնոդորոժնոե գյուղում բնակվում էր 794 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մուշինա Գրեբլյա (գյուղ, Նովի Սանժարիի շրջան)

Մուշինա Գրեբլյա (ուկրաիներեն՝ Мушина Гребля), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մուշինա Գրեբլյա գյուղում բնակվում էր 319 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1025 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 311,22 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անտառային հրդեհ Իսրայելում (2010)

Անտառային հրդեհ Իսրայելում (եբրայերեն՝ השריפה בכרמל‎), խոշոր հրդեհ Հյուսիսային Իսրայելում, որը տեղի է ունեցել 2010 թվականի ձմռանը՝ դեկտեմբեր ամսին։
Այն պայմանավորված էր ձմեռային երաշտով և տեղումների բացակայությամբ։


== Պատմություն ==
Հրդեը բռնկվել է Հյուսիսային Իսրայելի Կարմել լեռան ստորոտում գտնվող անտառում՝ դեկտեմբերի 2-ին, տեղական ժամանակով ժամը տասնմեկին։
Հրդեհը տարածվել է շատ արագ և այն լուրջ ավերածություններ է կատարել Հայֆա քաղաքում և նրա մոտ գտնվող Օսֆիյա գյուղում։ Անմիջականորեն վտանգի գոտում գտնվող գյուղի հատվածներում կատարվել է զանգվածային տարհանում։
Հրդեհը տարածվել է նաև «Դեյմոն» բանտում, որտեղ փակված բանտարկյալները շտապ տարհանվել են։ Տարհանման ավտոբուսներից մեկը, որի մեջ գտնվում էին իսրայելցի ուսանողներ և բանտարկյալներ, վթարի է ենթարկվել և 37 մարդ զոհվել է։
Տարհանվել են նաև տեղի հոգեբուժարանի հիվանդները։ Զոհվել է ընդհանուր հաշվով 44 մարդ, իսկ 17 հազար բնակիչ տարհանվել է։
Հրդեհի ժամանակ երեք հրեա ուսանողներ փրկել են լուսանկարիչ Ռոնի Սոֆերին և նրան մեքենայով տեղափոխել մետակա հիվանդանոց։


== Միջազգային օգնություն ==
Հրդեհի պատճառով Իսրայելը լուրջ վնասներ է կրել։ Իսրայելի կառավարությունը օգնության խնդրանքով դիմել է միջազգային հանրությանը։ Ստորև այբբենական կարգով ներկայացված են այն պետությունները, որոնք պաշտոնապես արձագանքել են այս խնդրանքին


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (Թալիշ)

Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղում։


== Պատմություն ==
Ըստ շինարարական արձանագրության եկեղեցին կառուցվել է 1894 թվականին։ Մակար Բարխուդարյանի հավասմամբ եկեղեցին կառուցվել է գյուղացիների ծախսերով։


== Ճարտարապետություն ==
Եկեղեցին եռանավ բազիլիկա է՝ կառուցված սրբատաշ և կոպտատաշ դարչնագույն քարերով։ Հուշարձանի չափսերն են՝ 21.75 մ երկարություն, 13.1 մ լայնություն և 8.5-9 մ բարձրություն։ Միակ մուտքը բացվում է հյուսիսային կողմից։ Հարավային կողմից նախկինում ունեցել է մուտք, որն այժմ փակված է։ Տարբեր կողմերից բացվում են 9 պատուհաններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Տոնանտցինտլայի աստղադիտարան

Տոնանտցինտլայի աստղադիտարան (իսպ.՝ Observatorio de Tonantzintla), աստղագիտական հիմնարկ Մեքսիկայի Պուեբլա նահանգում, գտնվում է Մեխիկոյից ոչ հեռու (126 կիլոմետր), ծովի մակերևույթից 2300 մետր բարձրության վրա։ Հիմնվել է 1942 թվականին։ 1973 թվականին ընդլայնվել է և դարձել աստղաֆիզիկայի, օպտիկայի և էլեկտրոնիկայի ինստիտուտ։ Հիմնական գործիքներն են 1 մ տրամագծով հայելիով ռեֆլեկտորը և 60 սմ տրամագծով Շմիդի դիտակը։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են աստղակույտերում բռնկվող աստղերի ուսումնասիրությանը։ Տոնանտցինտլան․ համագործակցում է Բյուրականի աստղադիտարանի հետ Օրիոնի աստղասփյուռում և Բազումքի աստղակույտում բռնկվող աստղերի, ինչպես նաև Օրիոնի աստղասփյուռում նոր՝ На էմիսիոն գծերով աստղերի հայտնագործման ասպարեզում։
Կալիֆոռնիական անոտ մողես

Կալիֆոռնիական անոտ մողես (լատ.՝ Anniella pulchra), մողեսակերպերի կարգի անոտ մողեսների ընտանիքին պատկանող սողունի տեսակ։ Անոտ մողեսների ընտանիքին պատկանող իլիկամողեսների համեմատ ունեն բավականին բարդ ֆիզիոլոգիական և մորֆոլոգիական կառուցվածք։


== Տարածվածություն և կենսակերպ ==
Կալիֆոռնիական մողեսները տարածված են բացառապես Ամերիկա աշխարհամասի հյուսիսային հատվածում՝ Կալիֆոռնիայից մինչև Սան Ֆրանցիսկո ձգվող օվկիանոսի ափերին։ Նախընտրում է բնակվել չոր ավազոտ հողածածկ ունեցող տարածքներում, որին բնորոշ է նոսր բուսականությունը։ Ապրում է ավազուտներում, չոր հողերում, ինչպես նաև ընկած ծառերի տակ։
Չոր հողերի մեջ կալիֆոռնիական անոտ մողեսը բնակվում է մինչև 10-15 սմ խորություններում։ Այնտեղ նա անցուղիներ է փնտրում։ Վարում է ակտիվ ցերեկային կենսակերպ։ Սնվում է փոքրիկ միջատներով, ինչպես հողի մեջ, այնպես էլ ցամաքում։ Ունի սողուններին բնորոշ լավ զարգացած նյարդային համակարգ և հզոր հոտառություն։ Հոտառական ընկալիչների լավ զարգացվածության պատճառով նա անգամ հողի տակից է զգում իր որսի հոտը, որն հնարավորություն է ընձեռում վերջինիս հեշտությամբ բռնել որսը։
Կալիֆոռնիական անոտ մողեսները ձվակենդանածին սողուններ են։


== Նկարագրություն ==
Անոտ մողեսներն ունեն մարմնի համաչափ կառուցվածք, որի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 25 սմ։ Մարմնի վերին հատվածը դարչնագույն է, իսկ որոշ տեսակների մոտ մարմինն ունի ամբողջովին մուգ գունավորում։
Անոտ մողեսները ոտքեր չունեն։ Այս առանձնյակների մոտ նախնիններին չեն պահպանվել անգամ ուրիշ տեսակների մոտ ռուդիմենտ հանդիսացող վերին և ստորին վերջույթները։


== Տե՛ս նաև ==
Թիկնոցակիր մողես


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Даревский И. С., Орлов Н. Л. Редкие и исчезающие животные. Земноводные и пресмыкающиеся / под ред. В. Е. Соколова. — М.: Высш. шк., 1988. — С. 276—277. — 100 000 экз. — ISBN 5-06-001429-0.
Жизнь животных в 7-ми т. / Гл. редактор В. Е. Соколов. Т. 5. Земноводные и пресмыкающиеся. / А. Г. Банников, И. С. Даревский, М. Н. Денисова и др.; под ред. А. Г. Банникова — 2-е изд., перераб. — М.: Просвещение, 1985. — С. 244.
Սոմալի (թերակղզի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍոմալիՍոմալի կամ Աֆրիկյան եղջյուր, թերակղզի Աֆրիկայի արևելքում։ Հյուսիսում ափերը ողողում են Ադենի ծովածոցի, արևելքում՝ Հնդկական օվկիանոսի ջրերը։ Թերակղզու տարածքի մեծ մասը գտնվում է Սոմալի պետության, իսկ մնացած հատվածը և Սոկոտրա կղզեխումբը` Եթովպիայի կազմում։ Տարածքը 750 000 կմ² է։


== Էկոլոգիա ==
Այս թերակղզում են գտնվում ազգային պարկեր և միջազգային նշանակության արգելոցներ։ Սակայն Սոմալի թերակղզու տարածքը լրջորեն տուժում է արոտավայրերի կորստից։ Սկզբնական արեալից մնացել է միայն 5%-ը։ Իսկ Սոկոտրայում բնությանը սպառնում է մեկ այլ լուրջ վտանգ` ենթակառուցվածքների զարգացումը։


== Ծանոթագրություններ ==
Լիլիենստերն

Լիլիենստերն  (լատ.՝ Liliensternus), մողոեսանման դինոզավրների ցեղից, որոնք ապրել են հին տրիասային շրջանում Theropoda-ների ենթատեսակ,և վաղ յուրայի շրջանում` Գերմանիայի նախկին տարածքում։


== Նկարագրություն ==
Երկարությունը եղել է մոտ 5,15մ (16,9 ոտնաչափ) և զանգվածը մոտ 127կգ։ Համաձայն այլ գնահատման, Liliensternus-ը եղել է մոտ 5,2մ երկարություն և կշռում էր 200 կիլոգրամ։ Հայտնաբերվել են երկու տեսակների մնացորդներ, բաղկացած մասնակի և բեկորային կմախքներից. գտնվել են գանգի մասեր, ստորին ծնոտ, ողեր։
Պոլը (lang-en|Paul Gregory S.) (1988) նշել է, որ նրա արտաքին տեսքի հիման վրա, Liliensternus-ը կարող է համարվել Դիլֆոզավրների և Ցելոֆիզիսների միջև կապող օղակ։


== Ստուգաբանություն ==
Տեսակային անունը Liliensternus liliensterni ծագել է բժիշկ և հնէաբան Գրաֆի ազգանունից, Hugo Rühle von Lilienstern: Այս տեսակը անվանվել է ի պատիվ նրա ներդրումների Գերմանիայի հնէաբանության մեջ, և հուլիսի 1-ին 1934-թին հնէաբանական թանգարանի բացման Bedheim ամրոցում, Գերմանիա։


== Աղբյուրներ ==
Լիլիենստերն


== Արտաքին հղումներ ==
Ախտանուն

Ախտանուն, (դիագնոզ), համառոտ բժշկական եզրակացություն հիվանդության և հիվանդի վիճակի մասին։ Ախտանունը հաստատվում է բժշկության հատուկ բնագավառի՝ ախտորոշման մշակած մեթոդներով։ Ախտանունը դրվում է առկա հիվանդության ախտանշանների, հիվանդի հարցուփորձի, ինչպես նաև բազմակողմանի հետազոտության արդյունքների հիման վրա՝ որոշակի հիվանդություններին բնորոշ ախտանշանների հետ համեմատելով։ Ճշգրիտ ախտանունը կարևոր է ոչ միայն բուժման ճիշտ ընտրության, աշխատունակության կանխորոշման, այլև անհրաժեշտ կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացման համար։
Աղտատ (լեռ)

Աղտատ, լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում, Մնձուրի լեռնաշղթայի Սարե-Սալթիկ լեռներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրուպոդերինսկի գյուղական խորհուրդ (Օրժիցկի շրջան)

Կրուպոդերինսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Круподеринська сільська рада), Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Օրժիցկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կրուպոդերինսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1028 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39,77 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 25,85 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 1 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Մարկ Միտին

Մարկ Բորիսովիչ Միտին (ռուս.՝ Марк Борисович Митин, իսկական անուն՝ Մարկ Բորիսովիչ Գերշկովիչ [Марк Борисович Гершкович], հունիսի 22 (հուլիսի 5), 1901, Ժիտոմիր, Վոլինիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 15, 1987(1987-01-15), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային փիլիսոփա և հասարակական գործիչ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1939)։
Ավարտել է Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտի փիլիսոփայական բաժինը (1929)։ Վարել է մի շարք պաշտոններ։ 1967 թվականին նշանակվել է ԽՍՀՄ ԳԱ Նախագահության հասարակական գիտությունների սեկցիային կից արտասահմանյան գաղափարական հոսանքների պրոբլեմների գիտական խորհրդի նախագահը։
Աշխատությունները նվիրված են մարքսիզմ-լենինիզմին, «փիլիսոփայության կուսակցականությանը», պետության և սոցիալիստական դեմոկրատիայի տեսությանը, իմացաբանությանը, փիլիսոփայության պատմությանը։
ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր (1943)։ Կուսակցության XVIII-XX համագումարներում ընտրվել է ԽՄԿԿ ԿԿ անդամ։ ԽՍՀՄ III—V գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է Լենինի 2, Հոկտեմբերյան հեղափոխության և երեք այլ շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժոաու Աբրեու

Ժոաու Պեդրո Աբրեու դե Օլիվեիրա (պորտ.՝ João Pedro Abreu de Oliveira, հունվարի 6, 1996(1996-01-06), Շվեյցարիա), պորտուգալական ծագմամբ շվեյցարացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։ Այժմ վարձավճարով հանդես է գալիս լեհական «Լեխիա» ակումբում։


== Ակումբային կարիերա ==
Աբրեուն համարվում է «Լյուցերնի» սանը, չնայած անցել է երկրի բոլոր առաջատար մանկական ու պատանեկան ակումբներով։ Ակադեմիան ավարտել է 2015 տվականին։ 2015 թվականի հուլիսի 18-ին իր դեբյուտն է նշել Շվեյցարիայի առաջնությունում` խաղալով «Սիոնի» դեմ խաղում` 83-րդ րոպեին փոխարինելով Կլաուդիո Լուստենբերգերին։ Իր առաջին խաղաշրջանում խաղացել է 16 խաղ` բոլորի ժամանակ դուրս գալով փոխարինման։


== Կարիերան հավաքականում ==
Շվեյցարիայի երիտասարդական հավաքականի խաղացող է։ Մասնակցել է եվրոպայի պատանեկան առաջնությունների ընտրական փուլերին։ Մասնակցել է Եվրոպայի 2013 թվականի մինչև 17 տարեկանների պատանեկան առաջնությանը, մասնակցել է մրցաշարի բոլոր երեք հանդիպումներին, որտեղ շվեցարացիները չեն կարողացել դուրս գալ խմբից։


== Ձեռքբերումներ ==
 Շվեյցարիա, «Լյուցերն»

Շվեցարիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր, 2015/16


== Ծանոթագրություններ ==
Շեն (Խութի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շեն (այլ կիրառումներ)Շեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խութ-Բռնաշենի գավառակում։ Գտնվում է անտառապատ լեռներով շրջափակված անտառածածկ վայրում։


== Աշխարհագրություն ==
Շեն գյուղի միջով հոսում է Շեն գետը։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվել է, իսկ բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։


== Բնակչություն ==
1909 թվականին ուներ 28 տուն՝ 400 հայ բնակչով (ըստ ուրիշ աղբյուրների՝ 35 տուն՝ 280 բնակչով)։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու մասամբ նաև ոսորդությունն էր։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Շենն ունի Ս. Հակոբ, Ս. Մարծմետ, Ս. Աստվածածին, Կուլառնա Ս. Ձիավոր անունով եկեղեցիներ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կավրկավ Ներքին

Կավրկավ Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կարաքիլիսայի գավառակում։ Գտնվում էր Արածանիի վերին հոսանքի ձախ կողմի տարածքում, Կարաքիլիսա քաղաքից 9 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 12 տուն քուրդ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն էր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտա Մարիա լա Մայոր

Սանտա Մարիա լա Մայոր (իսպ.՝ Santa María la Mayor), գուրարանի հնդկացիական ցեղերի հողերում ստեղծված ճիզվիտական միաբանություն։ Գտնվում է ժամանակակից Արգենտինայի Հանրապետության Միսյոնես երկրամասի տարածքում։
Սա 17-րդ դարում կաթոլիկ կոնկիստադորների կողմից հնդկացիական ցեղերի բնակավայրերում հիմնած հակալյութերական ճիզվիտական միաբանություններից մեկն է, որն առավել հայտնի է որպես Սանտա Մարիա լա Մայորի Հիսուսի միաբանություն։ Այն հիմնադրվել է 1626 թվականին։
Իսպանական կայսրության հպատակ տարածքներում Հռոմի պապի իշխանության կորուստից հետո Սանտա Անայի միաբանությունը լքվել է։ Միաբանության ավերակները ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի 1983 թվականի նստաշրջանում ներառվել է Արգենտինայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում։


== Տես նաև ==
Հիսուսի միաբանությունները գուրարանի հնդկացիների երկրում
Արգենտինայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Բոխնի (այլ կիրառումներ)

Բոխնի, կարող է վերաբերել՝

Բոխնի - հրեշտակաբույս, պկվախոտ, անգեղիկ, նեխուրազգիների ընտանիքի խոտաբույսերի ցեղ
Բոխնի - գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Լետիչևի շրջանում
Էսկիսամսուր

Էսկիսամսուր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լաուբուրու

Լաուբուրու կամ Բասկյան խաչ, խաչի տեսակ, որը նման է ստորակետների ձևով չորս տերևների։ Լաուբուրուն հիշեցնում է ճապոնական թամոեն կամ հարթած անկյուններով սվաստիկա։ Բասկյան խաչը կարելի է կառուցել կարկինի և քանոնի օգնությամբ, սկսելով քառակուսի կաղապարից, որի ամեն ծայրը պետք է գծել կողքի ծայրից երկու անգամ կրկնօրինակելով կողմնացույցի ուրվապատկերը, որտեղ մեկի շառավիղը հավասար է մյուսի երկարության կեսին։
Թարգմանաբար բասկերենից «Lau buru» նշանակում է «չորս գլուխ», չնայած հնարավոր է, որ այդ բացատրությունը ուղղակի լատինական լաբարում եզրի ժողովրդական ձևն է։


== Տես նաև ==
Հայկական խաչ
Արևախաչ


== Արտաքին հղումներ ==
The Baskian Swastika Lauburu, its symbolic meaning and history Archived 2007-12-27 at the Wayback Machine.
"La croix Basque, laubaru" Archived 2005-04-05 at the Wayback Machine.։ demonstrating the layout for scribing the arms
Մագնեսիա (նոմոս)

Մագնեսիա (հուն․՝ Μαγνησία Մագնիսիա), տարածաշրջանային միավոր կամ նոմոս Հունաստանի արևելքում։ Մտնում է Տեսալիա մարզի մեջ։ ներառում է համայնքներ։ Դրանք են՝ Ալմիրոսը, Ռիգաս Ֆերաիոսը, Հարավային Պելիոնը, Վոլոսը և Զագորա-Մուրեսին։ Տարածքը կազմում է 2,367 քառ. կմ, իսկ բնակրությունը 2011 թվականի տվյալներով 190,010 մարդ։ նոմոսի կենտրոնը և խոշորագույն քաղաքը Վոլոսն է։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2015-05-03 at the Wayback Machine. (հուն.), (անգլ.)
Ալան Գութ

Ալան Գութ (Գուս) (անգլ.՝ Alan Harvey Guth, փետրվարի 27, 1947(1947-02-27), Նյու Բրանսուիկ, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), ամերիկացի ֆիզիկոս և կոսմոլոգ, առաջին է առաջարկել տիեզերքի գնաճային մոդելի գաղափարը։


== Կենսագրություն ==
Ալան Գութը ծնվել է ԱՄՆ-ի Միդլսեքս շրջանի (Նյու Ջերսի) Նյու Բրանսուիկ քաղաքում, մի հրեական ընտանիքում։ Նրա ծնողները՝ Հայման Գութը և Իլեյն Չեյտենը, ղեկավարում էիր մի մթերային խանութ և քիմմաքրում։ Մեծացել է Նյու Ջերսի նահանգի Հայլենդ-Պարկում, որտեղ ավարտել է դպրոցը, որպեսզի ընդունվի Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ։ Ինստիտուտում նա սովորել է 1964 թվականից մինչև 1971 թվականները, Ֆրենսիս Լոյի ղեկավարության ներքո դառնալաով փիլիսոփայության բժիշկ։
1970-ական թվականներին Գութը ստանձնում է գիտությունների դոկտոր պաշտոնը Պրիստոնի համալսարանում, Կոլումբիայի համալսարանում, Կորնելի համալսարանում և Ստենֆորդի համալսարանում։ Կորնելի համալսարանում Գութը ծանոթանում է ֆիզիկոս Հենրի Թաեմի հետ, ով համոզել է նրան համատեղ ուսումնասիրել Տիեզերքի վաղ դարաշրջանի մագնիսական մոնոպոլը։ Այդ աշխատանքը փոխել է իր կարիերայի ուղղությունը։ Միասին նրանք հայտնագործեցին, որ տարրական մասնիկների ֆիզիկայում ստանդարտ ենթադրությունները և տիեզերագիտությունը հանգում են ֆանտաստիկ հսկա մագնիսների մոնոպոլների թվի։ Այդ արդյունքը ավելի վաղ ստացել են խորհրդային գիտնականներ Զելդովիչը և Խլոպովը։ Գութը և Տայը սկսում են փնտրել այլընտրանքային առաջարկներ, որոնք թույլ կտան խուսափել մագնիսական մոնոպոլների գերարտադրության խնդիրը։ Արդյունքում Գութը ձևակերպեց Մեծ պայթյունի տեսությունը ստեղծելով Տիեզերքի գնաճային մոդելը։
1980 թվականին Գութը վերադարձել է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ որպես դոցենտ։ Այնտեղ էլ նա աշխատում է մինչև օրս։


== Մրցանակներ ==
1991 թվականին ստացել է Օսկար Կլեյնի մրցանակ։
1996 թվականին ստացել է Էդինգտոնի մրցանակ։
2001 թվականին ստացել է Բենջամին Ֆրանկլինի մրցանակ։
2002 թվականին գնաճային հոգեբանության հայեցակարգի զարգացման համար Ալան Գութը ԱՆդրեյ Լինդի և Փոլ Ստեյնհարդի հետ (англ.) նշանավորվեցին Դիրակի մեդալով։
2004 թվականին գնաճային Տիեզերքի աշխատանքի համար Անդրեյ Լինդի հետ արժանացել է Գրուբերի մրցանակին։
2009 թվականին ստացել է Նյուտոնի մրցանակ։
2012 թվականի հուլիսին Նոբելյան մրցանակի է արժանացել։
2014 թվականին դարձել է Կավլի մրցանակի դափնեկիր աստղաֆիզիկայի բնագավառում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալան Գութի համալսարանական էջը(անգլ.)
Նիկոլայ Բուրդենկո

Նիկոլայ Բուրդենկո (ռուս.՝ Никола́й Ни́лович Бурде́нко; մայիսի 22 (հունիսի 3), 1876, Kamenka, Nizhnelomovsky Uyezd, Պենզայի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 11, 1946(1946-11-11), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային նյարդավիրաբույժ, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1939), ԳՍՀՄ ԲԳԱ ակադեմիկոս և առաջին պրեգիդենտ (1944–46), բժշկական ծառայության գեներալ–գնդապետ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1943)։
1937-ից 1946 թվականներին՝ խորհրդային բանակի գլխավոր վիրաբույժ–խորհրդական։ 1906 թվականին ավարտել է (Տարտու) համալսարանը։ Բուրդենկոն առաջիններից է կիրառել կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգի վիրահատությունները, ստեղծել փորձառական թեքումով վիրաբույժների յուրահատուկ դպրոց։


== Երկեր ==
Собр․ соч․, т․ 1–7, М․, 1950–52․


== Գրականություն ==
Аничков Н. Н. «Николай Нилович Бурденко — организатор и первый президент АМН СССР» // «Вестник АМН». — 1947. — № 6.
Багдасарьян С. М. (имеются автобиографические записи Н. Н. Бурденко, даты жизни и архивные документы) // «Материалы к биографии Н. Н. Бурденко». — М., 1950.
Багдасарьян С. М. (имеется библиография трудов Н. Н. Бурденко и литература о нём) // «Николай Нилович Бурденко». — М., 1954.
Ответственный составитель Н. С. Лебедева. «Катынь. Расстрел. Судьбы живых. Эхо Катыни. Документы». — М., 2001. — ISBN 5-7777-0160-4.
Мирский М. Б. Исцеляющий скальпелем: акад. Н. Н. Бурденко — М. : Знание, 1983. — 192 с. — (Творцы науки и техники).
Юдин С. С. Образы прошлого и силуэты некоторых военно-полевых хирургов : Н. И. Пирогов, В. А. Басов, Н. В. Склифосовский, Н. А. Вельяминов, Н. Н. Бурденко : вступительная лекция проф. С. С. Юдина в Госпитальной хирургической клинике Медицинского института Наркомздрава РСФСР 18 октября 1943 г. — Москва: Медгиз, 1944. — 48 с.
Бурденко Н. Н. / Энциклопедия города Омска: в 3 т. — 2012. — Т. 3.: Омск в лицах. — С. 167—168.


== Արտաքին հղումներ ==
Академик медицины Николай Нилович Бурденко (биография, некрологи, могила, увековечение)
Группа функциональной нейрохирургии им. Бурденко РАМН
Павел Нилин. Интересная жизнь
«Центральная научная медицинская библиотека. Выдающиеся деятели медицины»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-10-ին։ Վերցված է 2007-11-30  
Памятник Николаю Бурденко в Пензе
«Бурденко Николай Нилович»։ Летопись Московского университета։ Վերցված է 2017-09-16 


== Ծանոթագրություններ ==
Քրիստիան Քոուլսոն

Քրիստիան Փիթեր Քոուլսոն (անգլ.՝ Christian Coulson, հոկտեմբերի 3, 1978(1978-10-03), Մանչեսթեր, Մեծ Մանչեսթեր, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասան։ Առավել հայտնի է «Հարրի Փոթերը և գաղտնի սենյակը» ֆիլմում Թոմ Ռեդլի կերտած դերով։


== Վաղ կյանք ==
Քոուլսոնը ծնվել է Մանչեսթերում։ Սովորել է Լոնդոնի Առնոլդ Հաուս նախապատրաստական դպրոցը, այնուհետև ուսումը շարունակել է Վեստմինստերյան դպրոցում՝ ստանալով ակադեմիական կրթաթոշակ։ Եղել է Միացյալ Թագավորության Ազգային երիտասարդական երաժշտական թատրոնի անդամ 1990-1997 թվականներին։ Այնուհետև սովորել է Քեմբրիջի համալսարանում՝ Քլեր քոլեջից 2000 թվականին ստանալով անգլերեն լեզվի գիտական աստիճան։


== Կարիերա ==
Քոուլսոնը էպիզոդիկ դեր է խաղացել «Ժամեր» ֆիլմում։ Համաշխարհային ճանաչում ստացավ՝ խաղալով Թոմ Մարվոլո Ռիդլի կերպարը «Հարրի Փոթերը և գաղտնի սենյակը» ֆիլմում։ Ֆիլմում մարմնավորել է 16-ամյա երիտասարդի դեր, չնայած այդ ժամանակ եղել է 24 տարեկան։ Բայց 2007 թվականին ռեժիսոր Դեյվիդ Յեթսը հայտարարեց MTV-ում, որ «Հարրի Փոթերը և կիսարյուն արքայազնը» ֆիլմում Քոուլսոնը չի մարմնավորի Թոմ Ռիդլի դերը, քանի որ արդեն 29 տարեկան էր։
Դերասանը նաև երգի բառեր և գիրք է գրել ռոք երաժշտության մասին, որը կոչվում է «The Fallen» (1998):
2010 թվականից Քոուլսոնը բնակվում և աշխատում է Նյու Յորքում՝ որպես դերասան և ռեժիսոր։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմեր և կարճամետրաժ ֆիլմեր ===


=== Հեռուստատեսային ֆիլմեր ===


=== Աուդիո դրամա ===


== Թատրոն ==
«Ռիչարդ II»- Pennsylvania Shakespeare Festival, Desales University (2018) King Richard
«Սիրահարված Շեքսպիրը» - Pennsylvania Shakespeare Festival, Desales University (2018) Lord Wessex
«Travesties» - McCarter Theatre, New Jersey (2012) Tristan Tzara
«Ուրվականներ»- Gate Theatre, London (2007) Osvald
«Տոնակատարություն»- UK Tour (2006) Christian
«Ճանապարհորդության ավարտը» - Comedy Theatre, London (2004) Raleigh«»
«Ռոմեո և Ջուլիետ » -Liverpool Playhouse, Liverpool (2002) Romeo


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Քրիստիան Քոուլսոն Internet Movie Database կայքում
«Interview for Chamber of Secrets»։ BBC 
«Potty about his Playhouse role»։ Liverpool Daily Post։ սեպտեմբերի 27, 2002 
«BBC Hotseat Interview»։ BBC։ նոյեմբերի 29, 2002։ Վերցված է հունվարի 2, 2010
Բևար

Բևար, բարձունք Լոռիում, Շնող գետից մոտ 4կմ հարավ, ձգվում է մոտ 2.5 կմ երկարությամբ՝ հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք ուղղությամբ։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։


== Ծանոթագրություններ ==
Յանգի-Աուլ (այլ կիրառումներ)

Յանգի-Աուլ, կարող է վերաբերել՝

Յանգի-Աուլ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Յանգի-Աուլ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Յանգի-Աուլ - խուտոր Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կույուրգազինսկի շրջանի կազմում։
Յանգի-Աուլ - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Մելեուզովսկի շրջանի կազմում։
Չիմադոլմո

Չիմադոլմո (իտալերեն՝ Cimadolmo), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Վենետո մարզի Տրևիզո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 3327 մարդ, խտությունը՝ 196 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 31030, հեռախոսային կոդ՝ 0422։


== Ծանոթագրություններ ==
Չիապաս

Չիապաս (իսպ.՝ Chiapas, Իսպաներեն արտասանություն՝ [ˈtʃjapas] ( )), պաշտոնական անվանումը՝ Չիապասի ազատ և ինքնիշխան նահանգ (իսպ.՝ Estado Libre y Soberano de Chiapas), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Ունի 125 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Տուստլա Գուտիեռես։


== Տվյալներ ==
Նահանգը գտնվում է հյուսիսարևելյան Մեքսիկայում։ Արևմուտքում սահմանակից է Օախակային, հյուսիս-արևելքում՝ Վերակրուսին, հյուսիսում՝ Տաբասկոյին, արևելքում Գվատեմալայի Պետեն, Կիչե, Ուեուետենանգո և Սան Մարկոս համայնքներին։ Հարավում ափամերձ սահման ունի Խաղաղ օվկիանոսի հետ։
Չիապասի կլիման խոնավ է, արևադարձային։ Հյուսիսում՝ Տաբասկոյի սահմանում, Տեապային մոտ, տարեկան տեղումները կազմում են 3,000 մմ տարեկան։
Չիապասում են գտնվում հին մայաների ժառանգություններից Պսալեկեի ավերակները, Յախչիլան, Բոնամպակը և Չինկուլտիկը։


== Վարչական բաժանում ==

Նահանգը բաժանվում է 122 համայնքներին։


== Չիապասի կենդանական և բուսական աշխարհը ==


== Ճարտարապետություն ==
Նահանգի ճարտարապետական ​​ավանդույթները ծագում են Մայաների և այլ վայրերի այլ բնիկների հնագիտական հուշարձաններով։ Իսպանացիները իրենց հետ բերեցին իսպանական ճարտարապետության ոճը։ Շատ գաղութային շենքեր կապված են դոմինիկների հետ, որոնք այստեղ եկել են Սևիլիայից, քաղաքը, որտեղ ուժեղ է արաբական ճարտարապետության ազդեցությունը և այն նկատելի է նաև Չիապասում, հատկապես բնորոշ է XVI - XVIII դարերի շենքերին։ Միևնույն ժամանակ, գաղութային ճարտարապետության մեջ նկատելի են շատ այլ ոճեր։ Գլխավոր գաղութային շրջանի շենքերից են Սան Կրիստոբալում գտնվող Սանտո Դոմինգո եկեղեցին, Սանտո Դոմինգո վանքը, Չյապա դե Կորսոյում գտնվող Լա Պիլան։ Սան Կրիստոբալ տաճարի ճակատային հատվածը բարրոկո ոճի է, կառուցումը սկսվել է XVI դարում և ավարտվել է միայն XVII դարում։ Այն կրում է իսպանա-արաբական ազդեցություն և համարվում է Մեքսիկայի առավել գեղազարդ տաճարներից մեկը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
(Իսպաներեն) Chiapas State Government
(Իսպաներեն) Chiapas.com web's most comprehensive source of information about Chiapas.
(Իսպաներեն) Zapatista National Army of Liberation
(անգլերեն) brief history of the conflict in Chiapas (1994–2007) Archived 2012-01-19 at the Wayback Machine.
Նիկիայի Ա տիեզերական ժողով

Նիկիայի Ա տիեզերական ժողով, 325 թ. Կոստանդիանոս Ա Մեծի կողմից Նիկիա քաղաքում հրավիրված քրիստոնյա եկեղեցու վարդապետների ժողով։ Իր որոշումների ավանդական քրիստոնյա եկեղեցիների կողմից ընդունման շնորհիվ ճանաչվել է տիեզերական։ Ժողովին մասնակցել է 318 եպիսկոպոսներ, այդ թվում Հայաստանից՝ Գրիգոր Լուսավորչի որդի Արիստակեսը։

Ժողովը դատապարտում է Արիոսի վարդապետությունը՝ հայտարարելով այն հերետիկոսություն։
Ժողովը մշակում է դավանաբանական բանաձև, որը հայտնի է Նիկիական հանգանակ անունով։
Ժողովն ամրագրում է ժամանակի միակ առաջնային Կաթողիկոսական աթոռի` Վաղարշապատի աթոռի գերակայությունը այլ աթոռների նկատմամբ։
Ժողովը ֆիքսում է Զատիկը տոնելու ժամանակը՝ գարնանային արևահավասարից անցած առաջին լիալուսնից հետո ընկած առաջին կիրակին։Ըստ ավանդության Արիստակեսը բերում է Նիկիական ժողովի որոշումները Հայաստան և ներկայացնում դրանք Գրիգոր Լուսավորչին, որը դրանք ներմուծում է Հայ եկեղեցու դավանաբանության և ծիսակարգի մեջ։
Կոսուգե

Կոսուգե  (ճապ.՝  小菅村 Կոսուգե - մուրա:), գյուղ Ճապոնիայում։ Գտնվում է Յամանասի պրեֆեկտուրայում։ Գյուղի ամբողջ մակերեսը կազմում է 52,65 կմ², բնակչությունը՝ 706 մարդ, իսկ խտությունը 13,41 մարդ/կմ²։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Գյուղը գտնվում է Հոնսյու կղզում, Յամանասի պրեֆեկտուրայում Տյուբու տարածաշրջանում։ Այն սահմանակից է Տաբայամա գյուղին։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը կազմում է 706 մարդ (2014 թվականի օգոստոսի 1), խտություն 13,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(ճապոներեն)
Կորովի Յար

Կորովի Յար (ուկրաիներեն՝ Коровій Яр), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոլիմանի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կորովի Յար գյուղում բնակվում էր 721 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(1645) Վոտերֆիլդ

(1645) Վոտերֆիլդ (անգլ.՝ Waterfield), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1933 թվականի հուլիսի 24-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,061869 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7226 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4012 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1956,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18396 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,02° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է D դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1645) Վոտերֆիլդ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Սեռա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սեռա (այլ կիրառումներ)Սեռա (իսպ.՝ Serra, կատ.՝ Serra (Camp de Túria)), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Վալենսիա պրովինցիայում, Վալենսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Կամպո դե Տուրիա համայնքում։ Զբաղեցնում է 57,3 կմ² տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 3204 մարդ ըստ 2010 թվականի տվյալների։ Մունիցիպալիտետը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 26 կմ հեռավորության վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայնրիխ Մարշներ

Հա՛յնրիխ Ա՛վգուստ Մա՛րշներ (գերմ.՝ Heinrich Marschner, օգոստոսի 16, 1795(1795-08-16), Ցիտաու, Գերմանիա - դեկտեմբերի 14, 1861(1861-12-14), դեկտեմբերի 16, 1861(1861-12-16) կամ 1861, Հաննովեր, Գերմանական միություն), գերմանացի կոմպոզիտոր, վաղ ռոմանտիզմի ուշագրավ ներկայացուցիչներից։ Գերմանական օպերայի ամենակարևոր ներկայացուցիչներից է Վեբերի և Վագների միջակայքում։ Չափազանց հայտնի են նրա «Հանս Հեյլինգ» (1833), «Վամպիր» (1828) և «Տաճարականը և հրեուհին» (1829) օպերաները։ Մարշների ունակությունը՝ պատկերելու գերբնական սարսափը երաժշտական միջոցներով, հատկապես ակնառու է առաջին երկու օպերաներում, նաև իր մի քանի բալլադներում, ինչպես՝ Die Monduhr (1839)։


== Կենսագրություն ==
Երաժշտական երկ հորինելու տեսություն ուսանել է Ի. Գ. Շիխտի մոտ 1811—1816 թվականներին։ Ուսումն ավարտելուց անմիջապես հետո Մարշները տեղափոխվել է Բրատիսլավա, որտեղ գրել է իր առաջին օպերաները։ Դրանցից մեկը՝ «Հենրի IV և դը Օբինյե» (գերմ.՝ Heinrich IV und D'Aubigné), 1820 թվականին Դրեզդենում բեմադրել է Կարլ Մարիա ֆոն Վեբերը։
1827—1831 թվականներին եղել է դիրիժոր Լայպցիգում, որտեղ առաջին անգամ բեմադրվել են նրա «Վամպիր» (1828) և «Տաճարականը և հրեուհին» (Der Templer und die Jüdin) (1829) օպերաները։ 1831—1859 թվականներին Մարշները ապրել է Հաննովերում, որտեղ աշխատել է կապելմեյստեր։ 1833 թվականին Բեռլինի պետական օպերայում առաջին անգամ բեմականացվեց Մարշների «Հանս Հեյլինգ» օպերան։ 1859 թվականին պաշտոնաթող եղավ և մնացած տարիներն ապրեց Հաննովերում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
JMucci.com | Կենսագրություն
Silvertrust հրատարակչություն, Հայնրիխ Մարշներ
International Music Score Library Project
Կորդոպուլով տուն

Կորդոպուլով կամ Կորդոպուլովի տուն (բուլղար․՝ Кордопулова къща), բուլղարական ազգային վերածննդի ժամանակաշրջանի ընդարձակ տուն Բուլղարիայի հարավարևմտյան մասում գտնվող Մելնիկ քաղաքում։


== Պատմություն ==
Կառուցվել է 1754 թվականին` մասնավորապես գինու արտադրության համար և գնվել է հարուստ ու հայտնի հույն վաճառական Մանոլիս Կորդոպուլոսի կողմից։ Տունը, որ հավանաբար իր ժամանակին իր տեսակի մեջ ամենամեծն էր, գտնվում է քաղաքի արևելյան մասում և բաղկացած է ներքնահարկից, որտեղ գինու մառան է, կիսահարկից, որը ծառայում է տնտեսական կարիքների համար և միջնահարկից, որը նախատեսված է բնակեցնելու համար։
Առաջին հարկի նախագիծը 12 լուսամուտներով բնորոշ բուլղարական է, իսկ վերին հարկը վենետիկյան ու օսմանյան ճարտարապետության խառնուրդ է և կառուցված է վենետիկյան ապակուց, ինչը տունը բացառիկ է դարձնում Բուլղարիայում։ Գինու մառանը փորվել է ժայռի մեջ` թունել ստեղծելով։ Պահեստը կարող է պարունակել մինչև 300 տոննա գինի. ամենամեծ տակառն այստեղ կարող է պահել մինչև 12.5 տոննա գինի։ Շինության միջանցքները նեղ են ու ցածր, մառանն ունի օդափոխման համակարգ ու հատուկ անցուղիներ։
Շենքի չորս հարկերից երկուսը քարապատ են։ Ներքին յոթ աստիճաններ կապում են հարկերն ու ձեղնահարկերը. փայտե երկու հարկերը ծածկված են խայտաբղետ գորգերով։
Բուլղարացի հեղափոխական Յան Սանդանսկին շենքը որպես ապաստարան է օգտագործել Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ։ Կորդոպուլով ընտանիքի վերջին անդամն սպանվել է 1916 թվականին, և տունն անցել է Ագնեսային` Կորդոպուլովի սպասուհուն կամ քրոջը։ Նա ամուսնացել է Գեորգի Ծինստարայի հետ, և նրանք երեխա չունենալով` որդեգրել են իրենց զարմիկ Գավրաիլին։ Վերջինս շենքի այժման սեփականատիրոջ` Նիկոլա Պասպալևի, հայրն է։ Կորդոպուլով տունը վերանորոգվել է 1974-1980-ական թվականներին. այն այժմ թանգարան է, որն ունենում է տարեկան 30.000 այցելու։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Միհրան Շալջյան

Միհրան Միքայելի Շալջյան (ռուս.՝ Михаил Михайлович Шалжиян, հուլիսի 27, 1924(1924-07-27) կամ 1925, Կրասնոդարի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - ապրիլի 4, 2004(2004-04-04), Կրասնոդարի երկրամաս, Ռուսաստան), խորհրդային զինվորական, տանկիստ, Խորհրդային Միության հերոս (1945), գվարդիայի սերժանտ։
1943 թվականին զորակոչվել է կարմիր բանակ, սովորել 95-րդ հրաձգային գնդի դպրոցում։ 1944 թվականի սեպտեմբերի 1-ին ուկրաինական ռազմաճակատի զորքերի կազմում մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Հերոսի կոչման արժանացել է 1945 թվականի ապրիլին՝ Շպրեի գետանցման և Լուքենվալդ քաղաքի շրջանում մղված մարտերի ժամանակ ցուցաբերած խիզախության համար։ 1950 թվականին զորացրվել է և աշխատանքի անցել հայրենի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիլյամ Մորտոն (բժիշկ)

Վիլյամ Թոմաս Գրին Մորտոն (անգլ.՝ Morton William Thomas Green, օգոստոսի 9, 1819(1819-08-09)[…], Վուստեր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - հուլիսի 15, 1868(1868-07-15), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի ատամնաբույժ և վիրաբույժ, ով առաջին անգամ 1846 թվականին հաջողությամբ կիրառեց ինհալացիոն եթերայուղը՝ որպես անզգայացուցիչ թմրաքուն (նարկոզը) ստեղծելու համար։


== Կենսագրություն ==
Մորտոնը ծնվել է 1819 թվականին Չարլտոն (Մասաչուսետս) քաղաքում։ Երիտասարդ տարիներին սովորել է ատամնաբուժական վիրաբուժություն Բալթիմորի քոլեջում և 1842 թվականին սկսեց իր պրակտիկան։ 1842 - 1843 թվականներին Մորտոնը Խորաս Ուելսի հետ համատեղ սկսեց աշխատել։ Սակայն նրանց գործընկերությունը շահավետ չէր և 1843 թվականին այն ավարտվեց։
Մեկ տարի անց Ուելսը սկսեց փորձարկումներ իրականացնել ազոտային օքսիդով, որպես անզգայացուցիչ։ Նա կարողացավ այն արդյունավետ օգտագործել իր Հարտֆորդի բժշկական պրակտիկայում։ Ցավոք սրտի, անզգայացման ցուցադրումը հասարակության մեջ Բոստոնում ավարտվեց անհաջողությամբ, և Ուելսը ինքնասպան եղավ։
1868 թվականի հուլիսին Մորտոնը Նյու Յորքում էր։ Շոգ էր և նա տոթից թեթևանալու համար ուղևորվեց Կենտրոնական զբոսայգի, բայց զբոսանքի ընթացքում նա կորցրեց գիտակցությունը և մահացավ։ Թաղված է Վոտերտաունի Մաունտ Օբերն գերեզմանատանը։


== Բժշկություն ==
Մորտոնը անցկացնում է առաջին անզգայացումը (1846 թվականի հոկտեմբերի 16)։
1846 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Բոստոնի կլինիկայում Մորտոնը կիրառեց աշխարհում առաջին անզգայացումը։ Որպես անզգայացուցիչ օգտագործվել է դիէթիլ եթերայուղ։ 
Առաջին վիրահատությունը, որը կատարվել է անզգայացումով, եղել է դիմածնոտի ուռուցքի հեռացումը։
Նրան է պատկանում նաև «Մորտոնովսկայա» անվանումը ստացած մետատարզալ նեվրալգիայի նկարագրությունը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Биография и открытия Уильямса Мортона
«Мортон, В.»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907
Վարդենիկ (Խարբերդի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վարդենիկ (այլ կիրառումներ)Վարդենիկ (թուրքերեն՝ Kuşhane), գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Գտնվում է Խարբերդ քաղաքից 65 կմ հեռավորության վրա։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Եղիշե եկեղեցի (Լոնդոն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Եղիշե (այլ կիրառումներ)Սուրբ Եղիշե եկեղեցի, Մեծ Բրիտանիայում Հայ առաքելական եկեղեցու ամենամեծ տաճարը։ Գտնվում է Լոնդոնի Հարավային Քենսինգտոն բնակավայրում, Քրենլի Գարդենսի փողոցի դիմաց։ Եկեղեցին 1867 թվականին կառուցել է ճարտարապետ և շինարար Չարլզ Ջեյմս Ֆրիքը՝ որպես Սուրբ Պետրոսի անգլիկան եկեղեցի։ Ջեյմս Ֆրիքի այրին բնակություն է հաստատել այս փողոցի տներից մեկում, որը դարձել է Քենսինգտոնի ծխական եկեղեցին (Սուրբ Պետրոս)։
1972 թվականի դեկտեմբին քաղաքային խորհրդի հրամանով Սուրբ Պետրոսը դադարել է գործել՝ շենքը Հայ առաքելական եկեղեցուն վարձակալությամբ հանձնելու մտադրությամբ։ Անգլիկան եկեղեցու ծառայությունները դադարել են մատուցել 1973 թվականի հունվարից։
1998 թվականին այս եկեղեցին գնել է հայ բարերար Վաչե Մանուկյանը։ Երեք տարի անց Սուրբ Պետրոս եկեղեցին վերանվանվել և կոչվել է Սուրբ Եղիշե։ Օծվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի կողմից։
Մեծ Բրիտանիայում գործում են նաև Սուրբ Սարգիս ու Ավետարանական եկեղեցին (Լոնդոնում) և Սուրբ երրորդության եկեղեցին (Մանչեսթերում)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Photos of the church on Flickr
Specification of the four-manual Willis/Walker organ
Էստոնիայի ինքնիշխանության հռչակագիր

Էստոնական ԽՍՀ-ի ինքնիշխանության հռչակագիրը (էստ․՝ Deklaratsioon Eesti NSV suveräänsusest) ընդունվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 16-ին Էստոնիայի ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի կողմից, երբ մերձբալթյան պետություններում ընթանում էր Երգող հեղափոխությունը։ Հռչակագիրով հաստատում էր ինքնիշախնություն և էստոնական օրենքների գերակայությունը Խորհրդային Միության օրենքների նկատմամբ։ Հռչակագրով հաստատվում էր, որ բոլոր բնական ռեսուսները երկրի սահմաններում գտնվող՝ հողերը, ներքին ջրերը, անտառները, օգտակար հանածոները և արդյունաբերական արտադրության միջոցները, գյուղատնտեսությունը, կառուցապատումը, պետական բանկերը, տրանսպորտը և այլն պատկանում են Էստոնիայի ժողովրդին։ Էստոնիայում նոյեմբերի 16-ը նշվում է որպես «Վերածննդի օր» (էստ․՝ Taassünni päev)։


== Պատմություն ==
Առաջին համաշխարհային պատերազմից և Էստոնիայի անկախության պատերազմներից հետո Էստոնիան անկախություն ստացավ։ 1940 թվականին Մոլոտով-Ռիբենտրոպ պակտի հավելյալ գաղտնի պրոտոկոլի համաձայն 1939 թվականի օգոստոսին Էստոնիան բռնակցվեց ԽՍՀՄ-ին։
1980-ական թվականներին ԽՍՀՄ-ում հայտարարվեց վերակառուցման և գլասնոստի քաղաքականություն, իսկ Քաղաքական բռնաճնշումներ Խորհրդային Միությունում դադարեցին։ 1990 թվականի մայիսի 8-ին Էստոնիայի ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը ընդունեց օրենք, որի համաձայն գործելու էր 1938 թվականի էստոնական հանրապետության Սահմանադրությունը։ 1991 թվականի օգոստոսի 20-ին Օգոստոսյան պուտչի արդյունքում Էստոնաին հաստատեց իր անկախությունը։ 1991 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ԽՍՀՄ-ը ճանաչեց Էստոնիայի անկախությունը և սեպտեմբերի 17-ին երկիրը դարձավ ՄԱԿ-ի անդամ։
1994 թվականի օգոստոսի 31-ին երեք տարի բանակցություններից հետո Ռուսաստանի զինված ուժերը լքեցին պետության սահմանները։ Ռուսաստանի Դաշնությունը պաշտոնապես դադարեցրեց իր ռազմական ներկայությունը Էստոնիայում, երբ 1995 թվականի սեպտեմբերին հրաժարվեց վերահսկել Պալդիսկիում գտնվող միջուկային ռեակտորը։ 2004 թվականին Էստոնիան դարձավ Եվրոպական Միության անդամ, իսկ մինչ այդ դարձել էր ՆԱՏՕ-ի անդամ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հեպտան

Հեպտան, օրգանական միացություն ալկանների դասից։ Քիմիական բանաձևն է՝ СН3(СН2)5СН3։ Հեպտանը և իր իզոմերները անգույն հեղուկներ են, լավ են լուծվում գրեթե բոլոր օրգանական լուծիչներում։ Չեն լուծվում ջրում։ Ունեն ալկանների բոլոր քիմիական հատկությունները։


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Անգույն հոսուն հեղուկ է։


== Քիմիական հատկություններ ==
Քիմիական հատկություններով անալոգ է այլ բարձրագույն ալկաններին։


== Ստացում ==
Կարելի է ստանալ բենզինից, մակակլանման միջոցով։


== Իզոմերներ և էնանտիոմերներ ==
Հեպտանն ունի ինը իզոմեր(եթե հաշվի առնենք օպտիկական իզոմերները՝ 11 իզոմեր)

C*-ն քիրալ կենտրոնն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Гептан — статья из Большой советской энциклопедии
Լեզուն կտրած ծիտիկը (Թումանյանի թարգմանություն)

Լեզուն կտրած ծիտիկը, ճապոնական հեքիաթ՝ թարգմանված Հովհաննես Թումանյանի կողմից։


== Պատմություն ==
Առաջին անգամ հեքիաթը  տպագրվել է 1911 թվականին՝ «Աղբյուրի մատենադարան» շարքի «Հովհաննես Թումանյան» ժողովածուում, ապա Թումանյանի երկերի ժողովածուի 3-րդ հատորի 233–234 էջում։
Հեքիաթը թարգմանել է 1910 թվականի վերջերին կամ 1911 թվականի առաջին կեսին։ Թարգմանության թվականը որոշվում է 1910 թվականի «Հասկեր»  ամսագիրի 11-րդ համարի և 1911 թվականի  2-րդ  համարի հայտարարությունների և ինչպես նաև ըստ գրողի հիշյալ մատենաշարի հրատարակիչ Մարիամ Թումանյանին ուղղած 1911 թվականի օգոստոսի 6-ի նամակի (ԵԺ V, 342) հիման վրա։
Հեքիաթի ինքնագիրը չի պահպանվել։
Ճապոնական այդ հեքիաթը թարգմանելիս՝ Թումանյանը նկատի է ունեցել նրա ռուսական տարբեր մշակումները, ինչպես նաև՝ ճապոներեն բնօրինակը, որի նկարազարդումներն օգտագործել է հեքիաթը տպագրելիս։ Հրատարակչին ուղղած իր վերոհիշյալ նամակում, խոսելով նոր լույս տեսած իր այս հեքիաթի մասին, Հովհաննես  Թումանյանը գրել է. 

Այս հեքիաթների հրատարակության կապակցությամբ «Հորիզոն» օրաթերթում 1911 թվականին լույս է տեսել  հայ արձակագիր, թարգմանիչ Մարգար Ավետիսյանի գրախոսականը՝ Մա–ր ստորագրությամբ՝ 

Տպագրվում է առանձին հրատարակությունից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ԼԵԶՈՒՆ ԿՏՐԱԾ ԾԻՏԻԿԸ
(5469) 1988 BK4

(5469) 1988 BK4, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հունվարի 21-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,123105 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6701 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5761 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2015,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,178576 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 19,2° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5469) 1988 BK4 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վերջին մագնատը

Վերջին մագնատը (անգլ.՝ The Last Tycoon, ԱՄՆ, 1976 թվական), կինոֆիլմ, Էլիա Կազանի վերջին ռեժիսորական աշխատանքը։ Էկրանավորվել է Ֆրենսիս Ֆիցջերալդի անավարտ համանուն վեպի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Մտացածին կինոստուդիայի ղեկավար Մոնրո Սթարը Հոլիվուդի «ոսկե տղա» է։ Նա նկարահանում է ֆիլմ։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ Ամերիկան Մեծ ճգնաժամի մեջ էր, նա շարունակում է նկարել որակյալ ֆիլմեր։ Սթարը վերահսկում էր միանգամից մի քանի ֆիլմի արտադրություն։ Նա ստիպված է լինում գործ ունենալ և՛ մեծ պահանջարկ ունեցող, բայց արդեն ծերացող կինոաստղի հետ, և՛ արհմիությունների խիստ պայմանների հետ։ Մոնրոն ամբողջությամբ զբաղված է իր գործով, բայց հանկարծ ի հայտ է գալիս մի բան, որը կարող է շեղել նրան իր աշխատանքի նկատմամբ ունեցած հիվանդագին կախվածությունից՝ սեր։ Նա հայտնվում է առեղծվածային կնոջ՝ Քեթլինի կերպարանքով, ումից Սթարը հայացքը չի կարողանում հեռացնել։ Քեթլինը Սթարին հիշեցնում էր իր կնոջը։ Այժմ նա գտնվում էր նրա ազդեցության տակ։ Բայց Քեթլինին նա չէր հետաքրքրում։ Հաղթահարելով ողջ կինոմատոգրաֆիայի աշխարհի ճնշումները, նա պարտվում է մի փոքրիկ կնոջ։


== Դերերում ==


== Քննադատների արձագանքներ ==
Հանրահայտ ամերիկացի փորձագետ Ռոջեր Էբերթը նույնիսկ հարկ չի համարել վերանայել իր տեսակետը այս ֆիլմի մասին։ Հրապարակված արձագանքները բացասական էին։

«Վերջին մագնատը» ֆիլմը ձանձրալի ֆիլմ է։ Դա արված է խելացի մարդկանց կողմից, ովքեր պետք է հասկանան, որ թանկարժեք քարը, որը իրենց ձեռքում էր, վերածվել է ոչնչի։
...գիտակցելով նրա էմոցիոնալ ողջ պաշարը, դժվար է հավատալ, որ այդ կնոջ համար նա կարող է այդքան տառապել։ Նրանց յուրաքանչյուր հանդիպումը հագեցած է ծանր հայացքներով և կեղծ փիլիսոփայական  զրույցներով, որոնք միայն ժամանակ են խլում։ Ֆիլմում շատ ֆանտաստիկ դերասաններ կան, բայց նրանցից ոչ մեկին  էկրանային ժամանակ չէր տրվում, որ Դե Նիրոն ևս 20 րոպե կարողանար տխրել» Էյ Ջեյ Խակարը  // «Классик Муви Гайд»:


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Սեմ Շպիգելը, ֆիլմի պրոդյուսերը, Մոնրո Սթառի դերում ուզում էր տեսնել Ջեկ Նիկոլսոնին, բայց Կազանը կանգ է առել Ռոբերտ Դե Նիռոյի վրա։
Ընդ որում  Կազանի թեկնածությունը հարցականի տակ էր։ Սկզբում պլանավորվում էր, որ ֆիլմը նկարվելու է Մայկ Նիկլսոնի կողմից։ Այդ դեպքում դերը հասնելու էր Դասթին Հոֆմանին։
Մոնրոյի համար ևս մեկ թեկնածու էր համարվում Ալ Պաչինոն, բայց նա ինքը հրաժարվեց։
Ֆիջերալդի պոեմը, որի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմը, անավարտ է եղել։ Ֆիջերալդը մահացել է  1940 թվականի դեկտեմբերին, 44 տարեկան հասակում, գրասեղանին, որտեղ գրում էր «Վերջին Մագնատը»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Последний магнат»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Զանգվածային սպանություն Նախոն Ռատչասիմայում (2020)

Զանգվածային սպանություն Նախոն Ռատչասիմայում, 2020 թվականի փետրվարի 8-ին Թաիլանդի Նախոն Ռատչասիմա քաղաքում տեղի ունեցած հանցագործություն, որի ընթացքում Թաիլանդի թագավորական բանակի զինվորի գործողությունների արդյունքում 26 մարդ է սպանվել և ևս 63-ը վնասվածք են ստացել։ Ամեն ինչ սկսվել է, երբ հանցագործը սպանել է իր հրամանատարին և ևս երկու այլ սպաների Սուրատհամպհիտակ (ค่ายสุรธรรมพิทักษ์) ռազմական ճամբարում։ Հետո կասկածյալը զենք և ռազմական HMMWV է գողացել և գնացել դեպի Terminal 21 մոլ, որտեղ սկսել է կրակել գնորդների վրա։ Հարձակման ընթացքում կասկածյալը նամակ է տեղադրել սոցիալական կայքերում։ Դա ամենամահաբեր զանգվածային սպանությունն է երկրի պատմության մեջ։


== Հրաձգություններ ==


=== Սուրատհամպիտհակ ռազմական ճամբար ===
Հրաձգությունը սկսել է ժամը մոտ 15։30-ին տեղի ժամանակով Սուրատհամպիտհակ ռամզական ճամբարում, երբ կասկածյալը, որը նույնականացվել է որպես 32-ամյա սերժանտ մայոր Ջակրապանտ Տոմմա (จัรรพนนธ์ ถมมา), ընդհարվել է իր հրամանատարի հետ, որը նույնականացվել է որպես գնդապետ Անանտարոտ Կրասաե, գողացել նրա զենքը և սպանել նրան։ Հետո նա ուղղել է ատրճանակի փողը Կրասաեի զոքանչի վրա, սպանելով նրան հանցագործության տեղում։ Դրանից հետո Տոմման գողացել է գրոհիչ հրացան, սպանելով ևս մեկ զինվորի։ Հետո նա Համեր է գողացել և վիրավորել վարորդին։ Տոմման փախչել է և սկսել է կրակել երկու ոստիկանների և երկու քաղաքացիների վրա, վիրավորելով նրանց։ Սպաները շատ վնասվածքներ են ստացել։


=== Terminal 21 Korat մոլ ===
Փախուստից հետո նա սկսել է կրակել փողոցում, այդ թվում նաև բուդդայական տաճարի մոտ։ Հետո Տոմման ժամանել է Terminal 21 Korat առևտրի կենտրոն, որտեղ նա դուրս է եկել մեքենայից և սկսել կրակել մարդկանց վրա, մինչև սննդի պատրաստման համար գազի գլանը պայթեցնելը։ Նա 21 քաղաքացի է սպանել, որոնցից չորսը մահացել են հիվանդանոցում։ Հետո նա տասնվեց պատանդ է վերցրել մոլի չորրորդ հարկում։ Հանցագործն իր գործողությունների ժամանակ ուղիղ եթեր էր վարում ֆեյսբուքով, կիսվում էր լուսանկարներով և մեմերով իր կայքէջում, և նրա հաշիվը ի վերջո ջնջվել է Ֆեյսբուքի կողմից։
Ոստիկանները և զինվորները պաշարել են առևտրի կենտրոնը և պահանջել, որ Տոմման հանձնվի, ինչին նա պատասխանել է, սպանելով մեկ ոստիկանի և վիրավորելով ևս երեքին։ Տոմման մնում էր ներսում երեք ժամ շարունակ։ Ոստիկանները կանչել էին անգամ նրա մորը, որպեսզի նա փորձի համոզել իր որդուն հանձնվել։
Փետրվարի 9-ին, տեղի ժամանակով ժամը 9։13-ին, ոստիկանությունը հայտնել է, որ հանցագործը սպանվել է ոստիկանության աշխատողների կողմից։


== Տես նաև ==
Զանգվածային սպանություն


== Ծանոթագրություններ ==