Արքիմեդի օրենք

Արքիմեդի օրենքը. Հեղուկի կամ գազի մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդում է դուրս մղող մի ուժ, որն ուղղված է ուղղաձիգ դեպի վեր, հավասար է մարմնի արտամղած հեղուկի կամ գազի կշռին և կիրառված է դուրս մղվող մարմնի ծանրության կենտրոնին։ Այդ ուժի մեծությունը որոշվում է մարմնի վրա գործադրված ճնշման ուժերի տարբերությամբ։ Եթե դուրս մղող ուժը փոքր է մարմնի կշռից, ապա մարմինը սուզվում է, իսկ եթե հավասար է՝ լողում է հեղուկում։ Եթե դուրս մղող ուժը մեծ է մարմնի կշռից, մարմինը դուրս է մղվում այնքան ժամանակ, մինչև որ նրա ընկղմված մասի արտամղած հեղուկի կշիռը հավասարվում է դուրս մղող ուժին։

  
    
      
        F
        A
        =
        ρ
        g
        V
      
    
    {\displaystyle FA=\rho gV}
  որտեղ՝ 
  
    
      
        ρ
      
    
    {\displaystyle \rho }
  -ն հեղուկի (գազի) խտությունն է, 
  
    
      
        g
      
    
    {\displaystyle g}
  -ն՝ ազատ անկման արագացումը, 
  
    
      
        V
      
    
    {\displaystyle V}
  -ն՝ սուզված մասի ծավալը։
Հեղուկի մեջ գտնվող ցանկացած մարմնի վրա ազդում է երկու ուժ՝ ուղղաձիգ դեպի վեր ուղղված դուրս հրող FԱ ուժը (արքիմեդյան կամ Արքիմեդի ուժ) և ուղղաձիգ դեպի ներքև ուղղված Fծ ծանրության ուժը։ Եթե այդ ուժերը հավասար են՝

  
    
      
        F
        A
        =
        ρ
      
    
    {\displaystyle FA=\rho }
   Fծ=FԱ,ապա մարմինը հավասարակշռության վիճակում է։
Այս հավասարությանն արտահայտում է մարմնի լողալու պայմանը։
Որպեսզի մարմինը լողա, անհրաժեշտ է, որ նրա վրա ազդող ազդող ծանրության ուժը հավասառակշռի դուրս հրող (արքիմեդյան) ուժով։
Մարմինների լողալու պայմանը կարելի ներկայացնել է ներկայացնել այլ տեսքով։ Արքիմեդյան ուժը կարելի է ներկայացնել հետևյալ տեսքով.

  
    
      
        F
      
    
    {\displaystyle F}
  Ա
  
    
      
        =
        
          ρ
          
            h
          
        
        
          V
          
            h
          
        
        g
      
    
    {\displaystyle =\rho _{h}V_{h}g}
  Համանման ձևով կարելի է ներկայացնել նաև մարմնի վրա ազդող ծանրության ուժը։ Մենք գիտենք, որ 
  
    
      
        F
      
    
    {\displaystyle F}
  ծ
  
    
      
        =
        m
        g
      
    
    {\displaystyle =mg}
  , որտեղ 
  
    
      
        m
      
    
    {\displaystyle m}
  -ն մարմնի զանգվածն է, որը հավասար է մարմնի խտության և նրա ծավալի արտադրյալին՝ 
  
    
      
        m
        =
        ρ
        V
      
    
    {\displaystyle m=\rho V}
  , ուստի

  
    
      
        F
      
    
    {\displaystyle F}
  ծ=\
  
    
      
        ρ
        V
        g
      
    
    {\displaystyle \rho Vg}
  :Արքիմեդյան և ծանրության ուժերի արտահայտությունները տեղադրենք 
  
    
      
        F
      
    
    {\displaystyle F}
  ծ
  
    
      
        =
        F
      
    
    {\displaystyle =F}
  Ա հավասարության մեջ.

  
    
      
        ρ
        V
        g
        =
        
          ρ
          
            h
          
        
        
          V
          
            h
          
        
        g
      
    
    {\displaystyle \rho Vg=\rho _{h}V_{h}g}
  Հավասարության երկու մասերը բաժանելով 
  
    
      
        g
      
    
    {\displaystyle g}
  -ի վրա՝ կստանանք մարմինների լողալու պայմանը նոր տեսքով՝

  
    
      
        ρ
        V
        =
        
          ρ
          
            h
          
        
        
          V
          
            h
          
        
      
    
    {\displaystyle \rho V=\rho _{h}V_{h}}
  ։


== Արտաքին հղումներ ==
Ուսուցողական հաղորդում Արքիմեդյան ուժի մասին