Հենրիխ Ադոլֆ ֆոն Բարդելեբեն

Հենրիխ Ադոլֆ ֆոն Բարդելեբեն (գերմ.՝ Heinrich Adolf von Bardeleben, մարտի 1, 1819(1819-03-01), Օդերի Ֆրանկֆուրտ, Պրուսիայի թագավորություն - սեպտեմբերի 24, 1895(1895-09-24), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի ռազմական վիրաբույժ և մանկավարժ։ Համարվում է գերմանական ռազմական վիրաբուժության հիմնադիրներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Հենրիխ Ադոլֆ ֆոն Բարդելեբենն ավարտել է գիմնազիա իր հայրենի քաղաքում, 1837-1843 թվականներին սովորել է բժշկություն Բեռլինում, Հայդելբերգում, Գիգսենում և Փարիզում, ստացել է դոկտորի աստիճան 1841 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ներզատիչ գեղձերի ուսումնասիրության համար։ 1840 թվականին՝ ուսումն ավարտելուց առաջ, եղել է Հայդելբերգի ֆիզիոլոգիական ինստիտուտի ասիստենտ։ 1843 թվականին նրան հրավիրել են Գիսեն`որպես ֆիզիոլոգիայի գծով օգնական, ապա` դիահերձ։ 1844 թվականին նշանակվել է մասնավոր-դոցենտ, 1848 թվականից եղել է արտակարգ պրոֆեսոր, 1849 թվականին նշանակվել է Գրեյֆսվալդի վիրաբուժական և ակնաբուժական կլինիկայի վիրաբուժության իսկական պրոֆեսորի և տնօրենի պաշտոնում, ինչպես նաև դարձել է բժշկական քննական հանձնաժողովի նախագահ։
1866 թվականին ավստրո-պրուսա-իտալական պատերազմի սկսվելուց հետո Բարդելեբենը նշանակվել է գլխավոր բժիշկ և վիրաբույժ-խորհրդատու ռազմաճակատի Գիչինսկու հատվածի դաշտային հիվանդանոցներում։ 1868 թվականի աշնանը նա նշանակվել է Բեռլինի համալսարանի վիրաբուժության իսկական պրոֆեսոր և «Շարիտե» թագավորական հիվանդանոցին առընթեր վիրաբուժական կլինիկայի տնօրեն։ 1870 թվականին ուղարկվել է առաջին բանակ որպես խորհրդատու վիրաբույժ և 1872 թվականին նշանակվել է սանիտարական կորպուսի գլխավոր բժիշկ։ Նույն թվականին նա դարձել է Գերմանական վիրաբուժական ընկերության հիմնադիր։ 1876-1877 թվականներին եղել է Բեռլինի համալսարանի ռեկտոր, 1882 թվականին նշանակվել է կայսր Վիլհելմ Առաջինի գաղտնի խորհրդական։
Բարդելեբենը գիտական ​​ոլորտում ճանաչման է արժանացել իր «Lehrbuch der Chirurgie und Operationslehre» (Բեռլին, 1852, 8-րդ հրատարակություն 4 հատորներով, Բեռլին, 1879-1882) աշխատությամբ, որն ամբողջությամբ հավանության է արժանացել Գերմանիայում և արտասահմանում։ Նրա մնացած գործերը ցրված են Միլլերի և Ռուդոլֆ Վիրխովի կողմից հրատարակված «Archiven», «Archiven für physiol. Heilkunde» և այլ հրատարակություններում։ Վիրահատությունների հաջողությունների մասին նրա ռեֆերատները, որոնք նա գրել է Կանշտատի «Jahresberichte»-ի և շարունակություններում, որոնք խմբագրել են Վիրխովն ու Գիրշը, հատկապես բարձր են գնահատվել։ Արդեն 1869 թվականին Բարդելեբենն իր կլինիկայում սկսել է կիրառել վերքերի բուժման լիստերական հականեխիչ մեթոդը։ Նրանց տված ավելի պարզեցված եղանակը, որը հաջողությամբ փորձարկվել է Բեռլինի «Շարիտեում», այդ ժամանակ համընդհանուր հավանությանն է արժանացել։


== Աշխատություններ ==
Observationes microscopicae de glandularum ductu excretorio carentium structura, deque earundem functionibus experimenta, 1841
Lehrbuch der Chirurgie und Operationslehre. Besonders für das Bedürfnis der Studierenden ("Surgery manual. Particularly for the needs of students"), 1852-1882
Über die konservative Richtung der neueren Chirurgie ("About the conservative direction of the new surgery"), 1855
Rückblick auf die Fortschritte der Chirurgie in der zweiten Hälfte dieses Jahrhunderts ("Review of the progress of surgery in the second half of this century"), 1876
Über die Bedeutung wissenschaftlicher Studien für die Ausbildung der Ärzte ("About the meaning of scientific studies for the formation of physicians"), 1876
Rede zur Gedächtnisfeier der Friedrich-Wilhelms-Universität zu Berlin ("Speech regarding the commemoration of the Friedrich-Wilhelm University of Berlin"), 1877
Über die Theorie der Wunden und die neueren Methoden der Wundbehandlung ("About the theory of wounds and the newer methods of wound treatment"), 1878
Über die kriegschirurgische Bedeutung der neuen Geschosse ("About the significance of military surgery in regards to the new bullets"), 1892


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Барделебен, Гейнрих-Адольф»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Հոդված ADB-ում (գերմ.).
Հոդված NDB-ում (գերմ.).