Առեղծվածային պատահար Սթայլզում

«Առեղծվածային պատահար Սթայլզում», Ագաթա Քրիստիի դետեկտիվ վեպը։ Գրվել է 1916 թվականին, հրապարակվել է 1920 թվականին։ Քրիստին վեպը նվիրել է իր մայրիկին։
Ագաթա Քրիստիի առաջին վեպը, առաջին գիրքը Էրքյուլ Պուարոյի, կապիտան Արթուր Հասթինգսի և տեսուչ Ջեպպայի մասին։ Գրված է կապիտան Հասթինգսի անունից։ Պահպանված են դասական դետեկտիվի բոլոր սկզբունքները («փակ սենյակ», թաքցնելու շատ բան ունեցող կասկածյալներ նույն շենքում, սխեմաներ, նախագծեր, հետաքննության անսպասելի շրջադարձներ)։


== Բովանդակություն ==
Վեպի իրադարձությունները տեղի են ունենում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Սթայլզ կալվածքում (Էսսեկս կոմսություն)։ Իրադարձությունները պատմում է կապիտան Արթուր Հասթինգսը, որը ճակատում վիրավորվելուց հետո իր վաղեմի բարեկամ Ջոն Քավենդիշի հրավերով հանգստանում էր Սթայլզ կալվածքում։ Նա դառնում է իրադարձությունների ականատեսը։ Հեղինակը առաջին անգամ ընթերցողին ծանոթացնում է ամենասիրված գրական կերպապներից մեկի՝ Էրքյուլ Պուարոյի հետ։
Գործողությունները կատարվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին (դատելով սպանության օրվանից՝ 1917 թվականի հունիսի 17-ին)։ Անգլիայի արևելքում գտնվող Էսսեկս կոմսությունում։ Մի անգամ գիշերը Սթայլզի բնակիչները գտնում են տանտիրուհուն՝ Էմիլյա Ինգլտորպին՝ մահացած ստրիխինայի ուժեղ չափաբաժնից։ Ընտանիքի բարեկամը՝ Արթուր Հասթինգսը, ով վիրավորվելուց հետո գտնվում էր Սթայլզում, օգնության է կանչում իր լավ բարեկամին՝ բելգիացի էմիգրանտ Էրքյուլ Պուարոյին, ով բնակվում էր հարևան Սթայլզ Սենթ Մերի գյուղում։
Պուարոն ամենայն մանրամասնությամբ վերականգնում է մահացածի վերջին օրվա բոլոր մանրամասնությունները։ Նա իմանում է, որ այդ օրը մահացածը զրուցել է ինչ-որ մեկի, ենթադրվում է ամուսնու՝ Ալֆրեդ Ինգլտորպի կամ որդու՝ Ջոն Քավենդիշի հետ։


=== Գործող անձինք ===
Նշվում են բոլոր գործող անձինք, ովքեր թեկուզ մեկ խոսք ունեն։
Սթայլզի բնակիչները

Արթուր Հասթինգս - կապիտան
Ջոն Քավենդիշ
Լոուրենս Քավենդիշ - Ջոնի եղբայրը
Մերի Քավենդիշ - Ջոնի կինը
Էմիլի Ինգլտորպ - կալվածքի տիրուհին, Ջոնի և Լոուրենսի խորթ մայրը
Ալֆրեդ Ինգլտորպ - Էմիլիի ամուսինը
Ցինցիա Մերդոք - Էմիլիի պրոտեժեն
Էվելին Հովարդ - Էմիլիի գործընկերուհին
Դորքաս – տնտեսուհի
Էննի - սպասուհի
Էլիզաբեթ Ուելլզ - սպասուհի
Մաննինգ - այգեպանՄյուս հերոսները

«Սվետիլո» - Ցիցինայի հոսպիտալի գործընկերը
Էրքյուլ Պուարո
Բաուերստայն - բժիշկ
Ուիլքինս - բժիշկ
Ուելլս - նոտար
Ալբերտ Մեյս - դեղագործի օգնական
ծեր գյուղացի
Տեսուչ Ջապպ - գլխավոր տեսուչ
Սամերհեյ - լեյտենանտ, Ջեպպի օգնականը
Լիսուեյզի դռնապանը
Ֆիլիփս - դատախազ
Էռնեստ Հևիվեզեր - փաստաբան
դատավոր


== Գրաքննադատություն ==
Գրքի մեկնաբանությունը հրապարակվել է 1921 թվականի փետրվարի 3-ին Թայմս թերթում։ Այնտեղ համառոտ ներկայացվում է. «Վեպի միակ թերությունը կարելի է համարել այն, որ այն չափազանց խճճված է»։ Հետագա ակնարկներում նկարագրվում էր սյուժեն, իսկ վերջում ասվում. «Ասում են, որ սա հեղինակի առաջին վեպն է։ Նա գրազ է եկել՝ ասելով, որ կհորինի մի այնպիսի դետեկտիվ պատմություն, որ ընթերցողը մինչև վերջ չի կարողանա գուշակել, թե ով է հանցագործը։ Յուրաքանչյուր ընթերցող կարող է ասել, որ նա գրազը շահել է»։


== Էկրանավորում ==
1990 թվականի սեպտեմբերի 16-ին եթեր հեռարձակվեց «Ագաթա Քրիստիի Պուարոն» բրիտանական հեռուստասերիալը՝ նկարահանված վեպի հիման վրա ITV հեռուստաընկերության կողմից։ Էկրանավորումը բավականին մոտ է վեպին, չնայած որոշ կերպարներ բացակայում են։
2005 թվականին BBC եթեր թողարկեց համանուն ռադիոներկայացում։ Պատմում է կապիտան Հասթինգսը։ Էրքյուլ Պուարոյի դերը կատարում է Ջոն Մոֆֆատտը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Առեղծվածային պատահար Սթայլզում