armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
(3716) Պետսվալ

(3716) Պետսվալ (անգլ.՝ Petzval), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1980 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,395968 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8779 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,914 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1354,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265756 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,52° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3716) Պետսվալ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գրաչևկա (գյուղ, Կարմասկալինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրաչևկա (այլ կիրառումներ)Գրաչևկա (ռուս.՝ Грачевка, բաշկիրերեն՝ Грачёвка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարմասկալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 58 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մարի (Ֆրանսիա)

Մարի (ֆր.՝ Marie), համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում, Պրովանս Ալպեր Լազուր ափ շրջանում,  Ծովափնյա Ալպեր դեպարտամենտ, Նիցցա շրջան, Տուրետ-Լևանս կանտոնում։ Մինչև 2015 թվականի մարտը կոմունան մտնում էր Սեն Սովեր սյուր Տինե լուծարված կանտոնի մեջ (Նիսի շրջան)։
Կոմունայի տարածքը կազմում է 14,77 կմ², 2006 թվականին բնակչությունը կազմել է 83 մարդ աճի միտումով, 2012 թվականին՝ 91 մարդ, բնակչության խտությունը՝ 6,2 մարդ/կմ²։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը  2011 թվականին կազմել է 83 մարդ, 2012 թվականին՝ 91 մարդ։

Բնակչության թվաքանակի դինամիկան՝


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարի համայնքի քաղաքային վարչության պաշտոնական կայք(ֆր.)
Գանձակի կամուրջ

Գանձակի կամուրջը գտնվում է Հյուսիսային Արցախի Գանձակ քաղաքում համանուն գետի վրա։ Աղյուսաշեն կամուրջը 16-17-րդ դարերի գործ է։


== Աղբյուրներ ==
Սամվել Կարապետյան, Արցախի կամուրջներ, Երևան, 2009 թ.
Մեջուդիսպիրի

Մեջուդիսպիրի (վրաց.՝ მეჯუდისპირი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 750 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 20 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 600 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստերչե

Ստերչե (ուկրաիներեն՝ Стерче), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Գլիբոկայայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստերչե գյուղում բնակվում էր 1 231 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քոլանս

Քոլանս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ղարաաղըլ

Ղարաաղըլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (232501-232600)

Աստերոիդների ցանկ (232401-232500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (232601-232700)
 Աստերոիդների ցանկ (232401-232500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (232601-232700)
1007

1007 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1007 թվականն է, 
XI դարի 7-րդ տարին։
Ֆերդինանդ III (Տոսկանայի մեծ դուքս)

Ֆերդինանդ III (իտալերեն՝ Ferdinando III d'Asburgo-Lorena, մայիսի 6, 1769(1769-05-06)[…], Ֆլորենցիա - հունիսի 18, 1824(1824-06-18)[…], Ֆլորենցիա), Տոսկանայի մեծ դուքս 1790-1801 և 1814-1824 թվականներին, Զալցբուրգի կուրֆյուրստ 1803-1806 թվականներին, Վյուրցբուրգի մեծ դուքս 1806-1814 թվականներին։


== Կենսագրություն ==
Ֆերդինանդը ծնվել է 1769 թվականի մայիսի 6-ին Ֆլորենցիայում՝ ազնվականական ընտանիքում։ Նա եղել է Սրբազան Հռոմեական կայսրության Լեոպոլդ II կայսեր և արքայադուստր Մարիա Լուիզա Իսպանացու երկրորդ որդին։ 1790 թվականին Ֆերդինանդոն հորից ժառանգում է Տոսկանայի մեծ դքսության գահը։ Լինելով արվեստի սիրահար, նա մի քանի նոր ձեռքբերումներ է ավելացրել իր նախնիների հավաքածուին, այդ թվում Ռաֆայել Սանտիի «Մադոննա դել Գրանդուկա» կտավը։
Կառավարման երկրորդ կեսում Մեծ Բրիտանիայի դրդմամբ սրվում է Տոսկանայի հարաբերությունները զորեղացող Ֆրանսիայի հետ։ Պատճառն այն էր, որ 1796 թվականին Նապոլեոնի բանակը ներխուժել էր Տոսկանա, իսկ 1799 թվականին՝ գրավել այն։ Նա ղեկավարում է Տոսկանան մինչև 1801 թվականը, որից հետո Նապոլեոնն այն միացնում է իր ստեղծած հսկայածավալ կայսրությանը։ Որպես փոխհատուցում՝ Ֆերդինանդը ստանում է Զալցբուրգի մեծ դքսության տարածքը։
1805 թվականին կնքվում է Պրեսբուրգի հաշտության պայմանագիրը, որի համաձայն Ֆերդինանդը ստիպված է լինում զիջել Զալցբուրգը՝ դրա դիմաց ստանալով Վյուրցբուրգի մեծ դքսության տիրույթները։ 1814 թվականի Նապոլեոնի վարչակարգի անկումից հետո Ֆերդինանդը կարողանում է վերադարձնել Տոսկանան։
Ֆերդինանդ դուքսը մահանում է 1824 թվականին Ֆլորենցիայում։ Նրան հաջորդում է որդին՝ Լեոպոլդը։


== Ընտանիք ==
1790 թվականին Ֆերդինանդն ամուսնանում է Լուիզա Մարիա Ամալիա Բուրբոն-Սիցիլիացու հետ։ Նրանք ունենում են երկու դուստր և հինգ որդի։ Դստրերն են՝ Ֆերդինանդա I և Մարիա Կարոլինա, իսկ որդիները հինգն են՝ 

Կարոլինա Ֆերդինանդ Թերեզա (1793-1802)
Ֆրանցիսկ Լեոպոլդ (1794-1800)
Լեոպոլդ II (1797-1870), Տոսկանայի մեծ դուքս
Մարիա Լուիզա Յոզեֆա (1799-1857)
Մարիա Թերեզա (1801-1855), Սարդինիայի արքա Կառլ Ալբերտի կինը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Constantin von Wurzbach։ Habsburg, Ferdinand III. (Großherzog von Toscana). In։ Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. 6. Theil. Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei, Wien 1860, S. 195–197 (Digitalisat).
Johannes Emmer։ Erzherzog Ferdinand III., Großherzog von Toscana, als Kurfürst von Salzburg, Berchtesgaden, Passau und Eichstädt, 1803–1806. Eine geschichtliche Studie. Dieter, Salzburg 1878.
Anton Chroust։ Geschichte des Großherzogtums Würzburg (1806–1814). Die äußere Politik des Großherzogtums. Becker, Würzburg 1932 (Veröffentlichungen der Gesellschaft für fränkische Geschichte. 9. Reihe։ Darstellungen aus der Fränkischen Geschichte 1, ISSN 0930-8342(չաշխատող հղում)).
Գարսևան Վարշամյան

Գարսևան Արամի Վարշամյան (1890, Սևքար, Ղազախի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1952, Երևան), Անդրկովկասում հեղափոխական շարժումների մասնակից։ Կոմունիստական կուսակցության անդամ 1907 թվականից։
Սովորել է ծխական դպրոցում, Թիֆլիսում։ Աշխատել է տպարանում, որտեղ և ծանոթացել է հեղափոխական բանվորների հետ, կատարել նրանց հանձնարարությունները։ Ձերբակալվել և արտաքսվել է քաղաքից։ 1906 թվականին տեղափոխվել է Բաքու։ 1909 թվականին ընտրվել Է ՌՍԴԲԿ Բաքվի կոմիտեի անդամ։ 1910 թվականին ձերբակալվել է և դատապարտվել 4 տարվա տաժանակրության, որը փոխարինվել է ցմահ բնակությամբ Սիբիրում։ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հաղթանակից հետո եղել է Տուրուխանյան երկրամասի մատակարարման գծով լիազոր, այնուհետև՝ Ենիսեյի նահանգմիության վարչության անդամ։ 1923 թվականին տեղափոխվել է Երևան և տնտեսական պատասխանատու աշխատանք վարել զանազան ձեռնարկություններում։
Ռեշեմկա

Ռեշեմկա (ռուս.՝ Решемка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Իվանովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վոլգա գետի աջ ափին՝ 2413 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է, ավազանի տարածքը 53,8 կմ2։ Ակունքը գտնվում է ճահճոտ անտառներում Կինեշմից 11 կմ դեպի հարավ-արևելք։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Վոլգայի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վոլգա գետն է։ Գետի ենթաավազանը (Վերին) Վոլգայի վտակների ավազաններն են՝ մինչև Ռիբինսկի ջրամբար։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Վոլգա գետն է՝ մինչև Կույբիշևի ջրամբար (առանց Օկա գետի ավազանի)։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 08010300412110000013780
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 110001378
Ավազանի կոդը - 08.01.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 10
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
TGRT

TGRT, թուրքական հեռուստաընկերություն, պատկանում է «Իլհաս» մեդիահոլդինգին։ Հեռարձակվել է 1993 թ. ապրիլի 22-ից մինչ 2007 թ. փետրվարի 23-ը, երբ զիջեց իր հաճախականությունները նորաստեղծ FOX հեռուստաընկերությանը։ Ընկերության կազմում գործում են նաև՝ «TGRT Haber» լրատվական, «TGRT EU» եվրոպական երկրներում հեռարձակվող արբանյակային հեռուստաալիքները և «TGRT-FM» ռադիոկայանը։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2013-02-11 at the Wayback Machine. (թուրքերեն)
TGRT FM ռադիոկայանի կայք (թուրքերեն)
TGT Haber հեռուստաալիքի կայք (թուրքերեն)
TGRT Eu հեռուստաալիքի կայք Archived 2013-02-23 at the Wayback Machine. (թուրքերեն) (Գերմաներեն)
Կորմո (Էն)

Կորմո  (ֆր.՝  Cormoz), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոն Ալպեր մարզում, Էնի գավառում, մտնում է Սեն րվե դե Կուրտի կազմի մեջ, կոմունայի օկրուգը՝ Բուրկ ան Բրեսն է։
INSEE կոդը՝ 01124։


== Աշխարհագրություն ==
Համայնքը գտնվում է 350 կիլոմետր հարավ-արևմտուք Փարիզից, 89 կլոմետր հյուսիս Լիոնից, 27 կիլոմետր հյուսիս Բուրկ ան Բրեսից։
Համայանքը գտնվում է Սևրոն գետից հյուսիս, իսկ Սան Մորթ գետից արևելք։


== Կլիմա ==
Կլիման փոփոխական է, ձմռանը ցուրտ է, իսկ ամռանը տաք։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում ամռանը։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի, համայնքում ապրում է 625 մարդ։


== Ադմինիստրացիա ==


== Էկոնոմիկա ==
2010 թվականաի մարդահամարի արդյունքներով 382 մարդ ի վիճակ էր աշխատելու (15-64 տարեկան), 284 մարդ տնտեսապես ակտիվ էին, 98 մարդ աշխատունակ էին։ 284 աշխատունակ մարդկանցից աշխատում էին միայն 267-ը (161 տղամարդ, 106 կին), գործազուրկ էին 17 մարդ (5 տղամարդ, 12 կին)։ 98 չաշխատող մարդկանցից 34-ը աշակերտներ և ուսանողներ էին, 39-ը ոչ աշխատունակ այլ պատճառներով։


== Նկարներ ==

		


== Արտաքին հղումներ ==
վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
Проверено 12 мая 2014.


== Ծանոթագրություններ ==
Ռիիսա (այլ կիրառումներ)

Ռիիսա, կարող է վերաբերել՝

Ռիիսա - գյուղ Էստոնիայի Հարյումաա նահանգի Կիուե շրջանում
Ռիիսա - գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տոռի շրջանում
Ալպենս

Ալպենս (կատ.՝ Alpens), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Բարսելոնա նահանգի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Օսոնա շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 13,8 կմ² մակերես, իսկ բնակչությունը կազմում է 303 մարդ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն։ Վարչական կենտրոնից գտնվում է 35 կմ հեռավորության վրա։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (կատ.)
Ayuntamiento de Alpens (կատ.)
Información de la Generalitat de Cataluña Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine. (կատ.)
Información del Instituto de Estadística de Cataluña (կատ.)
Información de la diputación de Barcelona Archived 2007-08-07 at the Wayback Machine. (կատ.)
Մկրտիչ Մարկոսյան

Մկրտիչ Մարկոսյան (թուրքերեն՝ Mıgırdiç Margosyan, դեկտեմբերի 23, 1938(1938-12-23), Դիարբեքիր, Թուրքիա - ապրիլի 2, 2022(2022-04-02), Թուրքիա), հայ գրող։


== Կրթություն ==
Ծնվել է 1938 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Դիարբեքիրի Հանչեփեք թաղամասում (Գյավուրի թաղ)։ Կրթությունն ստացել է Սուլեյման Նազիֆ նախակրթարանում, Զիա Գյոքալփի անվան միջնակարգ դպրոցում, այնուհետև Ստամբուլի Պեզճյան միջնակարգ դպրոցում և Կեդրոնական վարժարանում։ Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի Գրականության ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժինը։


== Մանկավարժական գործունեություն ==
1966-1972 թվականներին Սկյուտարի Սելամսըզում գտնվող Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի հայկական վարժարանի տնօրենի պաշտոնը վարելու հետ մեկտեղ եղել է փիլիսոփայության, հոգեբանության, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչ։ Ուսուցչությունը թողնելով՝ հետագայում զբաղվել է առևտրով։ 


== Գրական գործունեություն ==
Գրել սկսել է Կեդրոնական վարժարանում ուսանելու տարիներին։ 1959 թվականին Վարդգես Կարագյոզյանի հետ հրատարակել է «Թօ» ամսագիրը։ «Մարմարա» թերթում լույս տեսնող հայերեն պատմվածքների մի մասը 1984 թվականին լույս է տեսել «Մեր այդ կողմերը» վերնագրով գրքում։ 1988 թվականին այն Փարիզում արժանացել է «Էլիզ Քավուքչույան» գրական մրցանակին, որը տրվում էր հայերեն ստեղծագործող գրողներին։ Հրատարակվել են նաև «Գյավուրի թաղ» (1992), «Ասա՛, Մարկո՛ս, որտեղացի՞ ես» (1995), «Մեր տոմսը հատեց Ստամբուլը» (1998) թուրքերեն գրքերը, որոնց հրատարակությունից հետո՝ 1999 թվականին, հաջորդել է երկրորդ հայերեն՝ «Տիգրիսի ափերեն» գիրքը։ «Գյավուրի թաղ»-ը «Ավեստա» հրատարակչության կողմից «Li Ba Me, Li Wan Deran: Taxa Filla» («Մեր այն կողմերը») վերնագրով քրդերեն է թարգմանվել 1999 թվականին։ 

2006 թվականին թուրքերենով գրված «Համրիչի հատիկներ» հուշապատումը տարբեր թերթերում լույս տեսած հոդվածներից «Արաս» հրատարակչության կողմից գրքի վերածված երեք հատընտիրներն են` «Զուռնա» (2009, «Ակօս» թերթում լույս տեսած հոդվածներ), «Ատամնափորիչ» (2010, «Ենի Յուզյըլ» և «Գյունդեմ» թերթերի հոդվածներ) և «Կեռիկով ասեղ» (2010, «Էվրենսել» թերթի հոդվածներ)։
2016 թվականին լույս է տեսել գրողի՝ աշխարհի ստեղծման պատմությունը երգիծանքով ներկայացրած գիրքը՝ «Աստծո մատյանը»։
2018 թվականին ծննդյան 80-ամյակի առթիվ «Արաս» հրատարակչությունը հրատարակել է «Ֆըլլանամե» ժողովածուն, որը ներառում է գրողի գրած հինգ ստեղծագործությունները, ինչպես նաև Էմրե Զեյթինօղլուի նկարներն ու զեկուցումը, որոնց հիմքում ընկած են Մարկոսյանի պատմությունները։


== Հրատարակված գրքերը ==

		
		
		
		
		
		


== Հարգանքի տուրք ==
Դիարբեքիրի Սուր գավառի տեղական ինքնակառավարման մարմնի խորհրդի 2009 թ. դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ Հասըրլը թաղամասի Դիրեքչի փողոցը վերանվանվել է հայ գրող Մկրտիչ Մարկոսյանի անվամբ։ Այդ կապակցությամբ Սուրի քաղաքապետ Աբդուլա Դեմիրթաշը հայտարարել է, որ «իրենք հարգում և տեր են կանգնում Դիարբեքիրի մտավորական անհատականություններին»։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրանֆոնտեն (Ստորին Հռենոսի գավառ)

Գրանֆոնտեն (ֆր.՝ Grandfontaine), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 390 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.87 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39.52 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 360 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 45 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 261 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 191-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 70։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,2 %։ 191 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 180 անձ (100 տղամարդ և 80 կին)։ Գործազուրկ են եղել 11 անձ (3 տղամարդ և 8 կին)։ 70 անաշխատունակներից 24-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 28-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Պայտա (Մեծ Չելասի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պայտա (այլ կիրառումներ) Պայտա (ռուս.՝ Пайта), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Չելաս գետի աջ ափին՝ 13 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 31 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000112103000048648
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004864
Ավազանի կոդը - 03.03.00.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Դոգզմակին

Դոգզմակին (ռուս.՝ Догзмакин, կալմ. Догзмахн), գյուղ Ռուսաստանի Կալմիկիա հանրապետության Սարպինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2012 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 147 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ջասպեր շրջան (Տեխաս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ջասպեր շրջան (այլ կիրառումներ)Ջասպեր շրջան (անգլ.՝ Jasper County), ԱՄՆ Տեխաս նահանգի 254 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.429 կմ² է, բնակչությունը՝ 35.604 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ջասպեր բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1836 թ.։
Մարչիխա

Մարչիխա (ռուս.՝ Марчиха), գյուղ Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Կոլիվանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 69 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դատուն

Դատուն (չինարեն՝ 大同; փինյին՝ Dàtóng), քաղաքային շրջանի կարգավիճակ ունեցող խոշոր բնակավայր Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հյուսիսային մասում՝ Շանսի նահանգում։ 2010 թվականի տվյալներով բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը եղել է 1 071 836, ամբողջ քաղաքային շրջանինը 1999 թվականին՝ 3 016 569, 2010 թվականին՝ շուրջ 3,11 միլիոն։
Քարածխի արդյունահանման կարևոր կենտրոն է։ Քաղաքում գործում են նաև կոքսաքիմիական, մեքենաշինական, փոխադրամիջոցների, շինանյութերի, սննդի ու հախճապակու արտադրության խոշոր ձեռնարկություններ։
Դատունը կաթոլիկ թեմի եպիսկոպոսական նստավայր է։
Բնակավայրի մերձակայքում է գտնվում Յունգան քարանձավային համալիրը, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է մեր թվականությունից առաջ 2-րդ դարում։ Սկզբնապես անվանվել է Փինչեն (平城): 398–494 թվականներին՝ Վեյ արքայատոհմի կառավարման շրջանում եղել է երկրի մայրաքաղաքը։ 1048 թվականին անվանափոխվել է, ստացել ներկայիս անվանումը՝ Դատուն։


== Օդանավակայանը ==
Դատունին սպասարկող օդանավակայանը՝, որը կրում է Յունգան (大同 云冈 机场) անվանումը, գտնվում է քաղաքի կենտրոնից մոտավորապես 15 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Այն սկսել է գործել 2006 թվականի հունվարից։ Նրա կառուցման համար պահանջվել են հինգ տարի ժամանակ և 290 միլիոն յուանի ներդրումներ։ Օդանավակայանն սկզբնապես անվանվել է  Դատուն Բեյջիաժաո (大同 倍加 皂 机场), 2012 թվականի օգոստոսին վերանվանվել Յունգան՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված քարանձավային համալիրի անունով, համալիր, որ օդանավակայանի մերձակայքում է գտնվում։


== Հուշարձաններ ==
Ինը վիշապների պատը (Jiulongbi)՝ Մին արքայատոհմի ժամանակներից
Հուայան տաճարը (Huayansi)՝ Լյաո արքայատոհմի ժամանակներից
Շանհուա տաճարը  (Shanhuasi)՝ Տան արքայատոհմի ժամանակներից
Յունգան քարանձավային համալիրը, որտեղ Բուդդային նվիրված կամ բուդդայականությանն առնչվող թեմաներով 50.000-ից ավելի փորագրություններ ու արձաններ կան՝ 4 սանտիմետրից մինչև 7 մետր բարձրությամբ։ Դրանցից շատերը մոտավորապես հազար տարվա հնություն ունեն։2010 թվականից սկսվել է 14-րդ դարում՝ Մին արքայատոհմի օրոք կառուցված քաղաքային պարսպի վերակառուցումը, որը բուռն բանավեճերի տեղիք է տվել, քանի որ արդյունքում պետք է ոչնչացվեր ընդհանուր առմամբ շուրջ 200 հազար տուն։ 2014 թվականի վերջերին նախագծի իրականացումը հասցվել է ավարտական փուլին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Կլիմա ==


== Գրականություն ==
Xiong, Victor Cunrui (2009), Historical Dictionary of Medieval China, Historical Dictionaries of Ancient Civilizations and Historical Eras, No. 19, Lanham: Scarecrow Press, https://books.google.ch/books?id=UD8Nvn7Ca18C&printsec=frontcover .
Cotterell, Arthur (2008). The Imperial Capitals of China: An Inside View of the Celestial Empire. Pimlico, London. 978-1-84595-010-1.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 Datong (City) travel guide from Wikivoyage
Datong http://www.dt.gov.cn/ Datong Դատուն. պաշտոնական կայք
Կոստրոմա գետ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոստրոմա (այլ կիրառումներ)Կոստրոմա, գետ Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզում (մասամբ Յարոսլավի մարզի հետ սահմանով), Վոլգայի ձախ վտակը (թափվում է Գորկու ջրամբարը)։ Սկիզբ է առնում գալիչի բարձրավայրից։ Երկարությունը 354 կմ է, նավարկելի է գետաբերանից 122 կմ։ Կոստրոմայի ափին են Սոլիգալիչ, Բույ քաղաքները։


== Անվանումը ==
Անվանման (ռուսերեն՝ Кострома́) առաջացումը ոմանք կապում են ռուսերեն բարբառային костерь «խրտչակ» (վարսականման բույս) բառի, ոմանք էլ՝ костра «թելավոր բույսերի կեղևաքոլք» բառի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արգաստովիտ

Արգաստովիտ, գավառ Մեծ Հայքի Մոկք նահանգի կազմում։


== Տես նաև ==
Մոկք
Մեծ Հայքի վարչական բաժանում


== Արտաքին հղումներ ==
Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը


== Ծանոթագրություններ ==
Պետրովսկոե (գյուղ, Զոլոտոկոլոդեցի գյուղական խորհուրդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊետրովսկոեՊետրովսկոե (ուկրաիներեն՝ Петрівське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Դոբրոպոլսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պետրովսկոե գյուղում բնակվում էր 38 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վիբրակ (Շարանտի գավառ)

Վիբրակ (ֆր.՝ Vibrac), համայնք Ֆրանսիայի Նոր Ակվիտանիա մարզի Շարանտ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 303 մարդ, բնակչության խտությունը` 107.45 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.82 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 410 կմ հարավ-արևմուտք, Պուատիե քաղաքից` 110 կմ հարավ, Անգուլեմ քաղաքից` 18 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 208 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 163-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 45։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,4 %։ 163 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 155 անձ (90 տղամարդ և 65 կին)։ Գործազուրկ են եղել 8 անձ (2 տղամարդ և 6 կին)։ 45 անաշխատունակներից 12-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 25-ը` թոշակառուներ, իսկ 8-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Շարանտ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կորչլուի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Կորչլու գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Կարմրագլուխ արքայիկ

Կարմրագլուխ արքայիկ (լատ.՝ Regulus ignicapilla), արքայիկների ընտանիքի թռչուն։ Հնարավոր չվող է կամ ձմեռող։
Շատ փոքր թռչուն է՝ մետաքսանուրբ, խայտաբղետ փետրավորմամբ։ Գագաթի կողքային մասերը, ակնաշերտը մուգ են, հոնքը՝ սպիտակ։ Արուի գագաթի կենտրոնը նարնջագույն է, էգինը՝ դեղին։ Չափազանց աշխույժ է, կերը փնտրում է ծառերի բարձր սաղարթում։ Բնակվում է անտառներում, չուի ընթացքում՝ թփուտներում։
Սնվում է անողնաշարավորներով։ 1995-2005 թվականի հետազոտությունները թույլ են տալիս ենթադրելու դրա գոյությունը Հայաստանում։ Կենսակերպին վերաբերող մանրամասները դեռևս ուսումնասիրված չեն։


== Պատկերասրահ ==
Ծատուր խան

Ծատուր խան (1820 - 1905), իրանահայ գեներալ, երկրի դեսպանորդը Ռուսաստանում և շահ Մոզաֆար ադ-Դին Ղաջարի խորհրդականը։ Նա Ռուսաստանի մեծ իշխան Միխայիլ Նիկոլաևիչի մտերիմ ընկերն էր և Դավիթխանյանների ընտանիքի անդամը։


== Կենսագրություն ==

Ծատուր խանը իրանահայ դիվանագետ և ռազմական խորհրդական Սեթ խան Աստվածատրյանի և տիկին Զիզի խանումի որդին է, ծնվել է 1820 թվականին Թավրիզում։ Սովորել է Քեմբրիջի համալսարանում։ Քանի որ նա բարձրագույն կրթություն ուներ, իսկ հայրը եղել է պետական նշանավոր պաշտոնյա և Ղաջարիների մտերիմ ընկերը, Ծատուրը նշանակվել է Թավրիզում երիտասարդ թագաժառանգ Մոզաֆար ադ-Դին Ղաջարի խորհրդական։ 
Ծատուր խանը կնոջ հետ բնակություն է հաստատել Թավրիզում, որտեղ կատարել է պարսկական բանակի գեներալի պարտականությունները, ինչպես նաև դիվանագիտական պարտականություններ ստանձնել որպես Իրանի գլխավոր տեղակալ՝ օտարերկրյա բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ հանդիպման համար։ Այս դերում նա Նասր ալ-Դին Շահ Ղաջարի հետ այցելել է Անգլիա՝ շարունակելով իր ընտանիքի դիվանագիտության ավանդույթը։ 
Հատկանշական է, որ Մկրտիչ Խրիմյանը խնդրել է նրա օգնությունը՝ հայ համայնքը քրդերի և թուրքերի հարձակումներից պաշտպանելու համար։ 
Ծատուր խանը ամուսնացած էր հայ նկարիչ Հակոբ Հովնաթանյանի դստեր՝ Նինոն Հովնաթանյանի հետ։ Նրանց որդին՝ Ալեքսանդր խան Սեթխանյանը (1865 - 1953), իրանահայ գեներալ էր, պարսկական կազակական բրիգադի շտաբի պետը, Իրանի կայսերական բանակի հրամանատարը։


=== Դեսպանորդ Ռուսաստանում ===

Կովկասի մեծ իշխան Միխայիլ Նիկոլաևիչը մի զույգ որսորդական շներ էր նվեր ուղարկել շահ Մոզաֆար ադ-Դին Ղաջարին։ Փոխարենը արքայազնը որոշել էր վերադարձնել բարեհաճությունը՝ Ծատուր խանի գլխավորած պատվիրակության միջոցով մեծ իշխանին ուղարկելով մի զույգ շատ նրբագեղ արաբական ձի։ Իշխանը երախտապարտ էր ձիերի համար և տպավորված Ծատուր խանի վարվելակարգով։ Մեծ իշխանը հարցրել է, թե ինչպես է նա հասել դրան։ Ծատուր խանը պատմել է Քեմբրիջում իր կրթության մասին։ Իշխանի այն հարցին, թե ինչու էր Ծատուր Խանը այդքան հեռու ճանապարհորդել կրթություն ստանալու համար, քանզի հայտնի էր, որ իրանական ազնվականության շատ անդամներ կրթություն են ստացել Ռուսաստանում, Ծատուր խանը պատասխանել է, որ դա այն պատճառով էր, որ իր հայրը՝ Սեթ խան Աստվածատրյանը, ծառայել է որպես դեսպան Անգլիայում։ Մեծ իշխանը հայտարարել է, որ կների Ծատուր խանին՝ պայմանով, որ Ծատուրը խոստանա իրեն, որ իր երեխաներին Ռուսաստան կուղարկի կրթություն ստանալու՝ իշխանի հաշվին։ Ծատուր խանը համաձայնել է՝ այդպիսով սկսելով իր բարեկամությունը մեծ իշխանի հետ և ավելի սերտ հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վրույր Ղազարյան

Վրույր Սարգսի Ղազարյան (հունվարի 10, 1902(1902-01-10), Արաբկիր, Խարբերդի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - օգոստոսի 21, 1991(1991-08-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ անասնաբույժ։ Անասնաբուժական գիտությունների դոկտոր (1948), պրոֆեսոր (1948), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։ թվականից ԱՄՆ-ի կոմունիստական կուսակցության (1924) և ԽՄԿԿ անդամ (1929)։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Կորնիշի (Նյու Յորքի նահանգ) համալսարանի անասնաբուժության բաժինը։ 1926 թվականին ներգաղթել է Խորհրդային Հայաստան։ 1930 թվականին կազմակերպել և ղեկավարել է Հայկական անասնաբուժական ինստիտուտի խոշոր եղջերավոր կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների ուսումնասիրության բաժինը։ 1949-1972 թվականներին Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի զոոհիգիենայի և անասնաբուժության հիմունքների ամբիոնի վարիչ։


== Աշխատություններ ==
Գիտական աշխատանքները նվիրված են խոշոր եղջերավորների ժանտախտի, խշխշան պալարի, լեպտոսպիրոզի, մատղաշների վարակիչ և այլ հիվանդությունների նկարագրման, դրանց դեմ պայքարի և բուժման արդյունավետ միջոցների մշակման հարցերին։


== Երկեր ==
Հորթերի պարատիֆ հիվանդությունը, Ե․, 1937 թ.։
Գառների սպիտակ մկանային հիվանդությունը, Ե․, 1963 թ.։
Ոչխարների քրոնիկ թունավորում, Ե․, 1965 թ.։
Before You Go

Before You Go, շոտլանդացի երգիչ-երգահան Լյուիս Քափալդիի երգը, որը թողարկվել է 2019 թվականի նոյեմբերի 19-ին՝ որպես նրա դեբյուտային՝ «Divinely Uninspired to a Hellish Extent» ստուդիական ալբոմի ընդլայնված հրատարակության սինգլ։ Երգը հասանելի է դարձել ընդլայնված հրատարակության նախնական պատվերներով։ Այն ուղարկվել է ամերիկյան ռադիոկայաններ 2020 թվականի հունվարի 6-ին՝ որպես նրա երկրորդ ամերիկյան սինգլ։ Երգը գլխավորել է Irish Singles Chart (նոյեմբեր, 2019) և UK Singles Chart (հունվար, 2020) չարթերը, դառնալով Քափալդիի երկրորդ չարթթոփերը Միացյալ Թագավորությունում և երրորդը՝ Իռլանդիայում։


== Երգացանկ ==


== Չարթեր ==


== Հավաստագրումներ ==


== Թողարկման պատմություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ

ԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ, Երևանի Պետական Համալսարանի կազմում գործող ֆակուլտետ։


== Պատմություն ==
1919 թվականին համալսարանական կրթության վերաստեղծումը Հայաստանում և XX դարասկզբի ֆիզիկայի հսկայական նվաճումները օրակարգային են դարձնում նաև ֆիզիկամաթեմատիկական մասնագիտության գծով կադրերի պատրաստումը համալսարանում։ Այդ ասպարեզում մասնագետների պատրաստումը սկսվում է 1922 թ.։ 
Հայաստանում ֆիզիկայի զարգացման գործում առաջին նշանակալից իրադարձությունը 1933 թ. համալսարանի կազմում Ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի ստեղծումն էր՝ ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի առանձին բաժիններով։ Ֆիզիկայի զարգացումը խթանելու և նոր կադրերով ապահովելու պահանջները բավարարելու նպատակով՝ 1959 թ. համալսարանի Ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետից բաժանվում և կազմավորվում է Ֆիզիկայի ֆակուլտետը, որի առաջին դեկանն էր ՀԽՍՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ Նորայր Քոչարյանը։


== Ամբիոններ ==
Ներկայումս Ֆիզիկայի ֆակուլտետում գործում են 7 ամբիոններ՝ Ընդհանուր ֆիզիկայի ու Աստղաֆիզիկայի, Միջուկային ֆիզիկայի, Տեսական ֆիզիկայի, Պինդ մարմնի ֆիզիկայի, Օպտիկայի, Մոլեկուլային ֆիզիկայի և Բարձրագույն մաթեմատիկայի, որտեղ դասավանդում են ՀՀ ԳԱԱ 3 ակադեմիկոսներ, ՀՀ ԳԱԱ 5 թղթակից անդամներ, գիտության 35 դոկտորներ և գիտությունների 65 թեկնածուներ։ 2007 թ.-ից սկսած ֆակուլտետը ֆիզիկոս-մանկավարժներ է պատրաստում հեռակա ուսուցմամբ։ Նշված ամբիոնները մասնագետներ են պատրաստում երեք մասնագիտությունների՝ ֆիզիկա, միջուկային ռեակտորների ֆիզիկա, կիրառական մաթեմատիկա և ֆիզիկա գծով։
Ֆիզիկա մասնագիտությունն ունի 5 մասնագիտացումներ՝ կոնդենսացված միջավայրերի ֆիզիկա, լազերային ֆիզիկա, տեսական ֆիզիկա և մաթեմատիկա, միջուկային ֆիզիկա և աստղաֆիզիկա, մակրոմոլեկուլների ֆիզիկա և կենսաֆիզիկա։ Կարևոր է նշել, որ այս մասնագիտությամբ շրջանավարտները ստանում են նաև մանկավարժի որակավորում։
Միջուկային ռեակտորների ֆիզիկա մասնագիտությամբ կադրեր են պատրաստվում Հայկական ատոմակայանի, Հայատոմ ինստիտուտի, ինչպես նաև Հայպետատոմհսկողություն կազմակերպության համար։ Այս ուղղության առաջնայնությունը Հայաստանի համար կարևորվում է ատոմային էներգետիկայի զարգացման ակնկալվող հեռանկարներով։
Կիրառական մաթեմատիկա և ֆիզիկա մասնագիտությամբ բարձրակարգ մասնագետներ են պատրաստում համակարգչային մեթոդների խորացված իմացությամբ, ովքեր ունակ են աշխատելու ոչ միայն ֆիզիկական խնդիրների համակարգչային մոդելավորման ասպարեզում, այլև բազմաթիվ այլ հարակից բնագավառներում։ Մասնավորապես, նախապատրաստված են 8 մագիստրոսական ծրագրեր (այդ թվում՝ նաև հանրապետության մի շարք գիտական կենտրոնների հետ համատեղ), որոնց ընտրությունը կատարվում է մագիստրոսների ցանկությամբ՝ մասնագետների պահանջարկին համապատասխան։
Ֆակուլտետի ամբիոնները ներկայումս ակտիվ գիտական կապեր ունեն Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Իտալիայի, Ռուսաստանի Դաշնության, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ճապոնիայի և մի շարք այլ երկրների ճանաչված գիտական կենտրոնների հետ։
Ֆակուլտետը լավ ավանդույթներ ունի նաև Ֆիզիկոսի օր ամենամյա տոնակատարության կազմակերպման ուղղությամբ, որը սովորաբար նշվում է գարնանը՝ ապրիլի 20-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
ԵՊՀ Ֆիզիկայի ֆակուլտետի մասին, տեսագրություն
Հոլանդացիներ

Հոլանդացիներ կամ նիդերլանդացիներ (հոլ.՝ Nederlanders), ազգ, Նիդերլանդների հիմնական բնակչությունը (13 մլն.)։ Մոտ 5 միլիոն հոլանդացիներ բնակվում են ԱՄՆ-ում, 1 մլն՝ Կանադայում, Վեստ Ինդիայում, Ինդոնեզիայում և այլ երկրներում։
Խոսում են հոլանդերեն։ Հավատացյալների մեծ մասը բողոքականներ են (կալվինականներ և այլն), կան կաթոլիկներ, բապտիստներ և այլն։
XIV— XV դարերում ձևավորված հոլանդական ազգության միջուկը կազմել են գերմանական ցեղերը (ֆրիզներ, բատավներ, սաքսեր և ֆրանկներ), որոնք միասերվել են կելտերի հետ։ XVI դարում Նիդերլանդական բուրժուական հեղափոխությունը և ազգային-ազատագրական պայքարն Իսպանիայի դեմ նպաստեցին հոլանդացիների ազգային համախմբմանը։
Հոլանդացիների մեծ մասն աշխատում է արդյունաբերության մեջ, համեմատաբար փոքր մասը կազմում է գյուղական բնակչությունը (զբաղվում են անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ, ծաղկաբուծությամբ, առափնյա շրջաններում՝ ձկնորսությամբ)։ Լեզվով, ծագմամբ և մշակույթով հոլանդացիները շատ մոտ են երկրի հարավում բնակվող ֆլամանդացիներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Թաֆտ Հարթլիի օրենք

Թաֆտ Հարթլիի օրենք (անգլ.՝ Taft–Hartley Act), պաշտոնապես՝ Աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման ակտ (անգլ.՝ Labor-Management Relations Act), աշխատանքային հարաբերությունները կարգավորելու մասին դաշնային օրինագիծ ԱՄՆ-ում (1947)։ Տվյալ օրինագծով սահմանափակվում էր արհմիությունների գործունեությունը և ազդեցությունը։
Անվանումը ստացել է սենատոր Ռոբերտ Թաֆտի (անգլ.՝ R․ A․ Taft) և ներկայացուցիչների պալատի անդամ Ֆրեդ Հարթլիի անունով։ Թաֆտ Հարթլիի օրենքն արհմիությունների նկատմամբ սահմանում էր պետական վերահսկողություն, դրանց պարտավորեցնում կազմակերպական և ֆինանսական բնույթի տեղեկություններ հաղորդել Աշխատանքի Նախարարությանը։ Այդ կազմակերպությունների ղեկավարներն ու ակտիվիստները պետք է երդմամբ հավաստեին, որ կոմունիստական կուսակցության անդամ չեն (1959 թվականին այդ պահանջը վերացվել է)։ Թաֆտ Հարթլիի օրենքով սահմանափակվեց գործադուլներ անելու իրավունքը, անօրինական ճանաչվեցին քաղաքական, համերաշխության գործադուլները։ Տնտեսական գործադուլներ անցկացնելիս արհմիությունները պարտավոր էին այդ մասին նախապես (60 օր առաջ) հայտնել ձեռնարկատերերին և վարչական հատուկ մարմնին՝ միջնորդության և հաշտեցման հարցերով դաշնային ծառայությանը։ Դատարաններին իրավունք էր վերապահված որոշում կայացնել գործադուլները դադարեցնելու մասին։ Ի լրացումն Թաֆտ Հարթլիի օրենքի, 1959 թվականին ընդունվեց Լենդրամ-Գրիֆինի՝ արհմիությունների ներքին գործերին միջամտելու օրենքը։
Թագավոր

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թագավոր (այլ կիրառումներ)Թագավոր, միապետի հայկական տիտղոսներից մեկը, որ հաճախ ասոցացվում է «կայսր» տիտղոսի հետ։


== Հայկական թագավորական տոհմերի զինանշանները ==

		
		
		

Թագավորի իշխանությունը ցմահ է և ժառանգական։ Արևելյան բռնապետություններում (նաև արևմտյան որոշ երկրներում) թագավորը ունեցել է անսահմանափակ, միահեծան իշխանություն և համարվել երկրի գերագույն տիրակալը։ Նոր և նորագույն ժամանակներում Թագավորի իրավունքները սահմանափակվել են սահմանադրությամբ, իսկ որոշ երկրներում թագավոր պահպանվել է որպես խորհրդանիշ։ Հայ իրականությունում «Թագավոր Հայոց» էին կոչվում Հայաստանի և Կիլիկյան հայկական պետության տիրակալները (Արտաշեսյանների և Արշակունիների օրոք թագավոր մեծ մասամբ «արքա» է անվանվել)։ Թագավորի հռչակման արարողությունը՝ պսակադրումը, մեծ շուքով, իշխանների և ժողովրդի ներկայությամբ, կատարում էր թագադիր իշխանը (Բագրատունիների օրոք՝ Հայոց կաթողիկոսը)։ Օգտագործվում է նաև փոխաբերական իմաստով՝ երկնային թագավոր, ոսկու թագավոր և այլն։ Թագավոր է կոչվում նաև նորափեսան։ «Թագավոր» բառից է առաջացել կիլիկյան հայկական արծաթ դրամի «թագվորին» անունը։ Որպես անձնանուն (Թագվոր) օգտագործվում է 13-րդ դարից։ Հայաստանում միապետի հիմնական տիտղոսներն էին «թագավոր» և «արքա»։ Սակայն երբեմն օգտագործվում էին նաև «շահնշահ», «արքայից արքա», «տիեզերակալ» տիտղոսները։


== Հայ նշանավոր թագավորներ ==
Անդրեյ Բաղդասարով

Անդրեյ Արկադիի Բաղդասարով (Բաղդասարյան, փետրվարի 15, 1897(1897-02-15), Խարկով, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 26, 1961(1961-08-26), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), հայ թերապևտ, արյունաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1963), ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ (1957)։


== Կենսագրություն ==
1923 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը (Ազգային հետազոտական բժշկական համալսարան)։ Եղել է Մաքսիմ Կոնչալովսկու աշակերտը։ 1932-1961 թվականներին եղել է Մոսկվայի արյունաբանության և արյան փոխներարկման կենտրոնական ինստիտուտի տնօրեն, 1946 թվականից՝ Մոսկվայի երկրորդ բժշկական ինստիտուտի հոսպիտալային թերապիայի ամբիոնի վարիչ։ Եղել է ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության գլխավոր արյունաբան, ԽՍՀՄ-ում արյան ծառայության կազմակերպիչն ու ղեկավարը, Մոսկվայի թերապևտների ընկերության արյունաբանության բաժանմունքի նախագահ։
Ավելի քան 80 գիտական աշխատանքների հեղինակ է։ Աշխատանքները վերաբերում են ներքին բժշկության, արյան պահածոյացման, արյունաբանության, արյան փոխներարկում|արյան փոխներարկման ազդեցության մեխանիզմի, խոցային հիվանդության հեմոթերապիայի, սպիտակուցային անբավարարության ժամանակ շիճուկի օգտագործման, ճառագայթային հիվանդության բուժման և այլ հարցերին։


== Մրցանակներ, կոչումներ ==
Լենինի շքանշան
«Կարմիր աստղի» երկու շքանշան
Ստալինյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (1946, 1952)
ՌԽՖՍՀ գիտությունների վաստակավոր գործիչ (1963)
ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի իսկական անդամ (1957)
ԽՍՀՄ Բժշկական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1945)
Բժշկական գիտությունների դոկտոր
Պրոֆեսոր (1939)


== Երկեր ==
Переливание крови. М.; Л., 1939
Гемотерапия в клинике внутренних болезней, М., 1952 (совм. с М. С. Дульциным)
Состояние кроветворной системы у больных, подвергающихся резекции желудка, «Проблемы гематологии и переливания крови», 1956, т. 1, № 5 (совм. с др.)
Кроветворение при раковой болезни, «Терапевтический архив», 1956, № 3 (совм. с др.)
Применение лейкоцитарной массы при лечении хронической лучевой болезни, «Клиническая медицина», 1955, № 6 (совм. с др.)
Проперидиновая система организма (1961)


== Գրականություն ==
Саркисян С. Т. Энциклопедия Арцах-Карабаха. Спб., 2005. — 312 с.: ил. ISBN 5-9676-0034-5
Бахрамов С. М. «Малые тайны крови». «Шарк», 2007


== Ծանոթագրություններ ==
Տիգրան Մավրի Դավթյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիգրան ԴավթյանՏիգրան Մավրի Դավթյան (1961 թ., հունիսի 4, Երևան), ՀՀ պետական գործիչ, Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունում ՀՀ պաշտոնական ներկայացուցիչ։


== Կրթություն ==
1978-1981 թթ. սովորել է Երևանի Ժողովրդական տնտեսության ինստիտուտի տնտեսագիտական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետում,
1981 թվականից ուսումը շարունակել է Մոսկվայի Մ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետում,
1984 թ. ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը` տնտեսագիտական կիբեռնետիկա մասնագիտությամբ։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1984-1987 թթ. աշխատել է Երևանի հաստոցաշինական միավորումում` որպես ինժեներ-տնտեսագետ,
1987-1991 թթ.` ՀԽՍՀ պետական պլանային կոմիտեում` որպես առաջատար մասնագետ, ապա՝ գլխավոր մասնագետ,
1991-1997 թթ.` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունում` որպես գլխավոր մասնագետ, բաժնի պետի տեղակալ, բաժնի պետ, վարչության պետ,
1997-ից աշխատել է ՀՀ արդյունաբերության և առևտրի նախարարությունում՝ վարչության պետի տեղակալ, վարչության պետ
2000 թ. հուլիսին նշանակվել է ՀՀ արդյունաբերության և առևտրի նախարարի տեղակալ,
2001-2007 թթ.` ՀՀ առևտրի և տնտեսական զարգացման նախարարի տեղակալ,
2007 թ. սեպտեմբերի 7-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է «Զարգացման հայկական գործակալություն» ՓԲԸ-ի գլխավոր տնօրեն։
2008 թ. ապրիլի 21-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ազատվել է «Զարգացման հայկական գործակալություն» ՓԲԸ-ի գլխավոր տնօրենի պաշտոնից։
2008 թ. ապրիլի 21-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ ֆինանսների նախարար։
2008 թ. մայիսի 30-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Համաշխարհային բանկի կառավարիչների խորհրդում Հայաստանի կառավարչին փոխարինող անձ (փոխկառավարիչ)։
2010 թ. դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով ազատվել է ՀՀ ֆինանսների նախարարի պաշտոնից։
2010 թ. դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար։
2011 թ. մարտի 9-ին ՀՀ Վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Ասիական զարգացման բանկի կառավարիչների խորհրդում Հայաստանի Հանրապետության կառավարիչ։
2011 թ. մայիսի 16-ին ՀՀ Վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի կառավարիչների խորհրդում Հայաստանի Հանրապետության կառավարիչ։
2012 թ. հունիսի 16-ին վերանշանակվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնում։
2013 թ. ապրիլի 9-ին ՀՀ կառավարության ողջ կազմի հետ ներկայացրել է հրաժարական։
2013 թ. ապրիլի 9-ից մայիսի 8-ը՝ ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնակատար։
2013 թ. մայիսի 29-ին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ նշանակվել է Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչ՝ 3 տարի ժամկետով։
2014 թ. մայիսի 27-ին ՀՀ Վարչապետի որոշմամբ ազատվել է Ասիական զարգացման բանկի կառավարիչների խորհրդում Հայաստանի Հանրապետության կառավարչի պարտականություններից։


== Այլ տվյալներ ==
ՀՀ նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Անանիա Շիրակացու մեդալով։
Նրան շնորհվել են մի շարք միջազգային ֆինանսատնտեսական կառույցների, այդ թվում նաև՝ Համաշխարհային բանկի սերտիֆիկատներ։
Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամ է։
Ամուսնացած է, ունի երկու երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալլիկոցա

Ալլիկոցա (էստ․՝ Allikotsa), գյուղ Էստոնիայի Լյաենեմաա նահանգի Մառտնա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Միշա Զալինյան

Միշա Գարեգինի Զալինյան (մայիսի 24, 1930(1930-05-24), Գետավան, Լոռու մարզ, Հայաստան), հայ քիմիկոս-օրգանիկ։ Քիմիական գիտությունների դոկտոր (1975), պրոֆեսոր (1977): ԽՍՀՄ գյուտարար (1983): Ռուսաստանի բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1998), Եվրոպական բնական գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (2012)։


== Կենսագրություն ==
Միշա Զալինյանը ծնվել է 1930 թվականի մայիսի 24-ին, Լոռու մարզի Ղզղալա գյուղում (այժմ՝ գյուղ Գետավան)։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը։ 1952-1981 թվականներին աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի օրգանական քիմիայի ամբիոնում։ 1981-1998 թվականներին եղել է Երևանի ժողտնտեսության ինստիտուտի բնական գիտություննների ամբիոնի վարիչ։
Աշխատանքները վերաբերում են հագեցած բազմաֆունկցիոնալ լակտոնների սինթեզի եղանակների մշակման և քիմիական փոխարկումների հետազոտման, ինչպես նաև լակտոնային և տարացիկլային միացությունների համակցման հիման վրա նոր, ֆիզիոլոգիապես ակտիվ նյութերի սինթեզի հարցերին։
Հեղինակ է «Քիմիա» (1967, 4-րդ վերամշակված և լրացված հրատարակչություն, 2003) ուսումնական ձեռնարկի։


== Պարգևներ ==
Խաչատուր Աբովյանի մեդալ (1987)։
Ֆրիտյոֆ Նանսեն միջազգային հիմնադրամի ոսկե հուշամեդալ (2005):
Պ. էռլիխի արծաթե մեդալ (2005)։


== Անդամակցություն ==
Ռուսաստանի բնական ԳԱ, ՀՃԱ անդամ (1998)։


== Երկեր ==
Քիմիա։ Ձեռնարկ բուհ ընդունվողների համար, Զալինյան Միքայել Գարեգինի, 2003։
Как решать задачи по химии ?, 1990: т. л. (Ред. М. Г. Залинян).


== Ծանոթագրություններ ==
Բոգդանովկա (գյուղ, Թելմանովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲոգդանովկաԲոգդանովկա (ուկրաիներեն՝ Богданівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Թելմանովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բոգդանովկա գյուղում բնակվում էր 580 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ռաշիզմ

Ռաշիզմ (անգլ.` rashism, ruscism), նորաբանություն, որն օգտագործվում է մի շարք գիտնականների, քաղաքական գործիչների և հրապարակախոսների կողմից՝ 21-րդ դարի Ռուսաստանի գաղափարախոսությունն ու սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքը բնորոշելու համար, որոնքը նրանց կարծիքով, նման են 20-րդ դարի ֆաշիզմին։ Ձևավորվել է անգլերեն Ռուսաստան («Ռաշ») և -իզմ վերջածանցի միացմամբ։ Տերմինի օգտագործվում է երևույթի բացասական ընկալմամբ՝ միանշանակորեն դատապարտվող ֆաշիզմ տերմինի հետ ձայնային նմանության միջոցով։
Ռաշիզմը հիմնվում է ռուսների «հատուկ քաղաքակրթական առաքելության» գաղափարների վրա, ինչպիսիք են Մոսկվան՝ որպես երրորդ Հռոմ և էքսպանսիոնիզմը, որն արտահայտվում է հակաարևմտականությամբ և աջակցում է կայսերական հողերի նվաճմանը։
Հայեցակարգը միջազգայնորեն ավելի հայտնի դարձավ 2022 թվականին Ռուսաստանի Ուկրաինա ներխուժումից հետո։


== Պատմությունը ==
Թիմոթի Դ. Սնայդերը կարծում է, որ Պուտինի և նրա ռեժիմի գաղափարախոսության վրա ազդել է փիլիսոփա Իվան Իլյինը (1883–1954), որի մի շարք աշխատություններ քարոզում էին ֆաշիզմ։ Իլյինը մեջբերվել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից և որոշ դիտորդների կողմից համարվում է Պուտինի հիմնական գաղափարական ոգեշնչումը։ Պուտինն անձամբ մասնակցել է Իլյինի աճյունը Ռուսաստան տեղափոխելու գործին, և 2009 թվականին այցելել է նրա գերեզմանին։
Ըստ Սնայդերի՝ Իլյինը «տվել է քաղաքական տոտալիտարիզմի մետաֆիզիկական և բարոյական հիմնավորումը»՝ ի դեմս ֆաշիստական պետության, և որ այսօր «նրա գաղափարները վերածնվել և փառաբանվում են Վլադիմիր Պուտինի կողմից»։
Ռաշիզմի այժմյան գաղափարախոսներից է Ալեքսանդր Դուգինը։


== Տես նաև ==
Ֆաշիզմ


== Ծանոթագրություններ ==
(1651) Բերենս

(1651) Բերենս (անգլ.՝ Behrens), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1936 թվականի ապրիլի 23-ին Մարգարիտա Լոժյեի կողմից Նիցայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,179586 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0364 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3227 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1175,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,306297 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,07° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1651) Բերենս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Single Top 100

Single Top 100, հոլանդական երեք պաշտոնական հիթ-շքերթներից մեկը, մյուս երկուսն են Dutch Top 40 և Mega Top 50: Հիմնվում է սինգլների վաճառքների և պաշտոնական ներբեռնումների տվյալների վրա։
Հիթ-շքերթը հիմնվել է 1969 թվականի մայիսի 23-ին և անվանվում էր Hilversum 3 Top 30: Այն հեռարձակվում էր VPRO և NOS հեռուստակայանների եթերում։ 1978 թվականից հորիզոնականնրի քանակը ավելացվեց մինչև 50-ը, իսկ 1987 թվականից մինչ 100։ Mega Top 100 անվանումը հիթ-շքերթը ստացել է 1997 թվականին։

Չարթի անվանումները1969—1974: Hilversum 3 Top 30 (1971 թվականի ապրիլի 2-ից՝ Daverende 30)
1974—1993: Nationale Hitparade
1974—1978 թոփ 30
1978—1987 թոփ 50
1987—1989 Nationale Hitparade Top 100
1989—1993 Nationale Top 100
1993—1997: Mega Top 50
1997—2004: Mega Top 100
2004 — մինչ այժմ։ Mega Single Top 100Չարթում առաջին անգամ առաջին հորիզոնականը զբաղեցրած երգն էր Middle of the Road խմբի Soley soley կատարումը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
DutchCharts.nl — Պաշտոնական կայք (նիդեր.)
Ժակ Մաքդոնալդ

Ժակ Մաքդոնալդ կամ Էթիեն-Ժակ-Ժոզեֆ-Ալեքսանդր-Մաքդոնալդ (ֆր.՝ Étienne-Jacques-Joseph-Alexandre Macdonald նոյեմբերի 17, 1765(1765-11-17)[…], Սեդան - սեպտեմբերի 25, 1840(1840-09-25)[…], Ժյան),  Տարենտի դուքս, Միապետության մարշալ և Ֆրանսիայի պեր։


== Կենսագրություն ==
Ժակ Մաքդոնալդը սերել է յակոբիտների շոտլանդական ընտանիքից, որոնք Պանծալի հեղափոխությունից հետո հաստատվել են Ֆրանսիայում։
Աչքի է ընկել 1792 թվականի նոյեմբերի 6-ի Ժեմապպեի ճակատամարտում, 1798 թվականին Հռոմում և Պապական մարզում եղել է ֆրանսիական զորքերի հրամանատարը։ 1799 թվականին Ա. Սուվորովի իտալական արշավանքի ժամանակ Տրեբիա գետի ճակատամարտում պարտություն է կրել և ետ է կանչվել Փարիզ։
1800-1801 թվականներին Մաքդոնալդը հրամանատար է եղել Շվեյցարիայում և Գրաուբյունդենում, որտեղից վտարել է ավստրիացիներին։
Տարիներ շարունակ անտեսվել է Նապոլեոնի կողմից, քանի որ ջանասիրաբար պաշտպանել է իր նախկին զինակից Մորոյին։ Սակայն 1809 թվականին զորակոչվել է ծառայության և Իտալիայում ստանձնել է կորպուսի հրամանատարությունը։ Պարգևատրվել է Վագրամի ճակատամարտին մասնակցության համար։

Նապոլեոնյան պատերազմների ժամանակ եղել է ֆրանս-պրուսական X կորպուսի հրամանատարը և վերահսկել է բանակի ձախ թևի պաշտպանությունը։
Նապոլեոնի գահից հրաժարումից հետո Ժակ Մաքդոնալդը նշանակվել է Ֆրանսիայի պեր։ Հարյուր օրերի ընթացքում մեկուսացել է իր կալվածքում, որպեսզի չդրժի խոստումը և չհակազդի Նապոլեոնին։
Դաշնակից զորքերի կողմից Փարիզի երկրորդ գրավումից հետո, Մաքդոնալդին հանձնարարել են ցրել Լուար գետի մոտ պարտություն կրած նապոլեոնյան բանակը։


=== Պարգևներ ===
Պատվո լեգեոնի Մեծ արծիվ շքանշան (2.02.1805 թվական)
Պատվո լեգեոնի սպայական շքանշան (14.06.1804 թվական)
Կոմանդորի Սուրբ հոգու շքանշան (1820 թվական)
Սուրբ Լյուդովիկոսի Մեծ խաչի շքանշան (1820 թվական)


== Կերպարը կինոյում ==
«Նապոլեոն. ճանապարհ դեպի բարձունք» (Ֆրանսիա, Իտալիա, 1955 թվական), դերակատար՝ Ժակ Բերտրան


== Գրականություն ==
Rousset изд. «Souvenirs du maréchal M., duc de Tarente» (Пар., 1892)
«Макдональд, Этьен-Жак-Жозеф-Александр»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Heraldica.org – Napoleonic heraldry