Մարթա Ալբղանդ

Մարթա Ալբղանդ, (գերմ.՝ Martha Albrand, Քեթրին Ջ. Լամոն, ի ծնե անունը՝ Հայդի Հուբեղտա Ֆղեյբե, սեպտեմբերի 8, 1914(1914-09-08), Ռոստոկ, Մեկլենբուրգ Շվերին, Գերմանական կայսրություն - հունիսի 24, 1981(1981-06-24), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), գերմանացի-ամերիկացի գրող, որը մինչև արտագաղթելը օգտագործում էր Քեթրին Հոլանդ կեղծանունը։ Ալբղանդ անունը փոխանցվել է նրան դանիացի իր նախապապից։


== Ծագում և անուն ==
Հայդի Հուբեղտա Ֆղեյբը ծնվել է վաճառականի դստեր՝ Փոլա Վիքի և մայոր Փոլ Ֆրեյբեի ընտանիքում, մասնագիտության պատճառով նա ստիպված է եղել փոխել իր անունը։ Իր առաջին վեպը հրատարակել է 16 տարեկանում (1926)՝ Քեթրին Հոլանդ կեղծանվամբ, քանի որ անհանգստանում էր, որ ծնողները հավանություն չեն տա իր վեպին։ Արդյունքում տպագրվել է տարբեր գրական կեղծանունների ներքո. նա նաև կրում էր Քրիստին Լամբերտ, Քեթրին Լուենգարդ և Լուենգարդ-Գրիֆիթ անունները։
Ֆղեյբի առաջին ամուսինը փաստաբան Ջոզեֆ Մարիա Լյովոնգարդն էր, երկրորդ ամուսինը՝ Սիդնի Ջ. Լամոնը, ԱՄՆ-ում առաջատար ադամանդագործ էր։ Նրա նախապապերից մեկի անունը Ալբղանդ էր, այս անունը նա վերցրել էր ԱՄՆ գաղթելուց հետո (1937) իր վեպերում օգտագործելու համար, որոնք այդ ժամանակ գրվում էին անգլերեն։ Գերմաներենով նրա վեպերը լույս են տեսել Քեթրին Հոլանդ կեղծանվամբ, հետագայում շվեյցարացի հրատարակիչ Օրել Ֆյուսլին նույնպես հրատարակել է անգլերենից թարգմանություններ այս անունով։
Քեթրին Հոլանդ կեղծանվան տակ նա կատարել է Ջերալդին Քաթի դերը` 1937 թվականին նկարահանված Ֆլորենտինացի/Մենք գնում ենք քամուն հակառակ ֆիլմում, որի մեջ խաղում էին նաև Փոլ Հողբիգեղը և Հանս Հոլթը։
Նրա կրտսեր քույրերը նույնպես հայտնի էին, նրանցից էր գրող Զիբիլլ Ֆռեյբը, որը վեպեր և կինոսցենարներ էր հրատարակում Յոհաննա Զիբելիուս անունով, իսկ մյուսը դերասանուհի Յութա Ֆղեյբն էր։


== Կենսագրություն ==
Ֆղեյբը 16 տարեկանում մեկնել է Բեռլին, աշխատել քիմիական գործարանում և Քեթրին Հոլանդ կեղծանվամբ գրել «Մարդը խոսում է Ժակլինի մասին» վեպը, որը Ուլշթեյնը 1926 թվականին տպագրել է Die Dame թերթում։ Այնուհետև Ֆղեյբը թերթից հանձնարարություն է ստացել մեկնել Իսպանիա` որպես թղթակից և Ուլշտեյնի համար գրել այլ հաջող վեպեր։ Երբ 1933 թվականին իշխանությունն անցել է ազգային-սոցիալիստներին, նա արդեն տեղափոխվել էր Իտալիայի Օրտա լճի մոտակայք։ 1938 թվականին շվեյցարացի հրատարակիչ Օրել Ֆյուսլին հրապարակել է գերմաներենով գրված նրա վերջին վեպը՝ Einsamer Himmel-ը։ Ֆղեյբը միայն գրավոր թույլտվություն ուներ Իտալիայում, և նա 1937 թվականին արտագաղթել է ԱՄՆ։ Նա 1938 թվականից սկսած ուներ ԱՄՆ-ի քաղաքացիություն Հոլանդ Ֆարմում, Նյու Ջերսի նահանգում։
Մարթա Ալբղանդ նոր կեղծանվամբ նրա առաջին վեպը՝ «No Surrender»-ը, ներկայացվել է հոլանդերենով, որը նա անվանել է Հոլանդական դիմադրությունը գերմանական շրջափակման դեմ, և այն 1942 թվականին ընդունվել է The Saturday Evening Post-ի կողմից, իսկ նրա նկարը տպագրվել է առաջին էջում։ Դրանից հետո Ալբրանը փոխել է գրական ժանրը` լրտեսական վեպերից անցնելով դետեկտիվ վեպերի` նոր զանգվածային շուկայի համար, որոնցից էր, օրինակ, Ace Books վեպը։


== Մրցանակներ ==
1950 թվականին After Midnight («Կեսգիշերից հետո») ստեղծագործության համար ստացել է Grand Prix de Littérature Policière մրցանակը։


== Աշխատություններ ==


=== Վեպեր` գրված Քեթրին Հոլանդ կեղծանվան տակ ===
Man spricht über Jacqueline, 1926
Wie macht man das nur ???, 1930
Unterwegs zu Alexander : Ein Liebesroman, 1932
Die silberne Wolke : Ein Roman aus unserer Zeit, 1933
Babett auf Gottes Gnaden, 1934
Das Mädchen, das niemand mochte, 1935
Das Frauenhaus, 1935
Carlotta Torresani, 1938
Einsamer Himmel, 1938
Vierzehn Tage mit Edita, 1939
Helene, 1940
The Obsession of Emmet Booth, 1957


=== Վեպեր` գրված Մարթա Ալբղանդ կեղծանվան տակ ===
No Surrender, 1942
Without Orders, 1943
Endure No Longer, 1944
None Shall Know, 1945
Remembered Anger, 1946
After Midnight, 1948
Whispering Hill, 1947
Wait for the Dawn, 1950
Desperate Moment, 1951
The Hunted Woman, 1953
Nightmare in Copenhagen, 1954
The Mask of Alexander, 1955
The Story That Could Not Be Told, 1956 (երկրորդ վերնագիրը` The Linden)
A Day in Monte Carlo, 1959
Meet Me Tonight, 1960 (երկրորդ վերնագիրը` Return to Terror)
A Call from Austria, 1963
The Door fell Shut, 1966
Rhine Replica, 1969
Manhattan North, 1971
Zurich/AZ 900, 1974
A Taste of Terror, 1976
Intermission, 1978 (երկրորդ վերնագիրը` Final Encore)


=== Վեպեր` գրված Քրիստին Լամբերտ կեղծանվան տակ ===
The Ball, 1961
A Sudden Woman, 1964


== Ֆիլմագրություն ==
Die Nacht der großen Liebe (Գերմանիա, 1933)
Talking About Jacqueline (Գերմանիա, 1937, Man spricht über Jacqueline-ի հիման վրա)
Talk About Jacqueline (Մեծ Բրիտանիա, 1942, Man spricht über Jacqueline-ի հիման վրա)
Captain Carey, U.S.A. (1950,  No Surrender-ի հիման վրա)
Desperate Moment (Մեծ Բրիտանիա, 1953,Desperate Moment-ի հիման վրա)


== Գրականություն ==
Werner Röder, Herbert A. Strauss (Hrsg.): Biographisches Handbuch der deutschsprachigen Emigration nach 1933 – International Biographical Dictionary of Central European Emigrés 1933-1945, 2.1 München : Saur 1983 ISBN 3-598-10089-2, S. 533 f.
Wilhelm Sternfeld, Eva Tiedemann: Deutsche Exil-Literatur 1933 – 1945. Eine Bio-Bibliographie. Schneider, Heidelberg 1962 (Veröffentlichung Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung, 29) S. 145f
Jerold Wikopf: Martha Albrand, in: John M. Spalek, Hrsg.: Deutschsprachige Exilliteratur seit 1933. Francke, Bern 1989 ISBN 3-317-01159-9, S. 1–8
Lexikon deutschsprachiger Schriftstellerinnen im Exil 1933
Vera Craener: Martha Albrand, alias Katrin Holland : Von „Die Dame“ in die „Saturday Evening Post“. Die Geschichte eines Erfolgs. „Man spricht über Jaqueline“ Aufbau, Jg. 10. 1944, Nr. 1 (7. Januar 1944), S. 23, Spalte a
Benjiman D. Webb: Martha Albrand, in: Bibliographien. Schriftsteller, Publizisten und Literaturwissenschaftler in den USA. 1: A – G. Hgg. John M. Spalek, Konrad Feilchenfeldt, Sandra H. Hawrylchak. de Gruyter, Berlin 1994 ISBN 9783110975536 S. 5–15
Kay Weniger: 'Es wird im Leben dir mehr genommen als gegeben …'. Lexikon der aus Deutschland und Österreich emigrierten Filmschaffenden 1933 bis 1945. Eine Gesamtübersicht. S. 248, ACABUS-Verlag, Hamburg 2011, ISBN 978-3-86282-049-8


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Martha Albrand Archived 2015-09-23 at the Wayback Machine., Kurzbio bei booksellerworld