Յան Գիլդմիստերի պատկերասրահը

Յան Գիլդմիստերի պատկերասրահը (անգլ.՝ The Art Gallery of Jan Gildemeester Jansz), հոլանդացի նկարիչ Ադրիան դե Լելիի 1794-1795 թվականներին ստեղծած կտավը, որը գտնվում է Ամստերդամի պետական թանգարանում։ Կտավն ունի 63,7 սմ լայնություն, 85,7 սմ բարձրություն։ Նկարում պատկերված է Յան Գիլդմիստերը՝ շրջապատված ընկերներով և կտավների իր հավաքածուով։ Ամստերդամի պետական թանգարանը նկարը ձեռք է բերել 1964 թվականին, մինչ այդ կտավը ընդգրկված է եղել ֆրանսիական մասնավոր հավաքածուում։


== Պատմությունն ==


=== Konstkamers (արվեստի սենյակներ) ===
Ըստ արվեստաբան Ս. Ջ. դե Բրույն Նոպսի՝ նկարի թեման, որը ներկայացնում է արվեստի հավաքորդին տանը՝ ընկերներին իր հավաքածուն ցուցադրելիս, նիդերլանդական նկարչության մեջ 1800-ական թվականներին նորույթ է եղել, մինչդեռ այս ժանրը բնորոշ է ֆլամանդական նկարչությանը, հատկապես 17-րդ դարի նկարիչներին (Վիլհեմ վան Հաշտ, Դավիդ Կրտսեր Տենիրս, Գիլիս վան Տիլբորշ, Գոնսալես Քոքս)։ Ադրիան Լելին նման աշխատանքներ տեսել էր, հավանաբար, Անտվերպենում սովորելու տարիներին։ Ինչևէ ֆլամանդական արվեստի սենյակները (konstkamers) միանգամայն այլ տեսք ունեին, նրանք արտացոլում էին երևակայական ճարտարապետություն և ոչ թե այն իրականությունը, որը նկարիչը տեսնում էր։ «Յան Գիլդմիստերի պատկերասրահը» նկարում, ընդհակառակը, հստակորեն պատկերված է իրական տարածք։


=== Կենցաղային տեսարաններ ===
Ադրիան դե Լելին հետևել է կենցաղային տեսարաններ ստեղծելու ավանդույթին, որը բնորոշ էր 17-րդ դարի Հյուսիսային Նիդերլանդներին։ Նման ժանրի ստեղծագործություններում, սովորաբար, կեցվածքը չի ընդունվում, սակայն, Յան Գիլդմիստերի պատկերասրահի այցելուները շատ բնական տեսք ունեն, կարծես տեղյակ չեն, որ նկարիչը իրենց նկարում է։ Ըստ երևույթին, դե Լելին ոգեշնչվել է անգլիացի ժամանակակից նկարիչներով. Յան Գիլդմիստերն ունեցել է 1773 թվականի Յոհան Ցոֆանիի ստեղծած խմբակային նկարի փորագրություն, որը ծանոթ է եղել դե Լելին։


== Տարածք, մարդիկ, արվեստի գործեր ==

Կտավում պատկերված երկու սենյակները դեռևս գոյություն ունեն։ Առջևի մեծ սենյակը և հետևի պլանի պատուհաններով սենյակը գտնվում են Յան Գիլդմիստերի տանը (1792 թվականից), այժմ՝ Ամստերդամի Herengracht 475 Rijksmonument (Ռեյկսմոնումենտ) պատմամշակութային ժառանգության վայրում։ Առաջին սենյակի առաստաղը (Յակոբ դե Վիտ, 1731), դռան վերևի ռելիեֆը և այլ դեկորացիաներ վերականգնվել են 20-րդ դարում կատարված վերանորոգման ժամանակ։
Յան Գիլդմիստերը կանգնած է կտավի կենտրոնում։ Ադրիան դե Լելին հավանաբար իրեն պատկերել է ծնկի իջած աջ կողմում։ Կտավում պատկերված անձանց շարքում են ամստերդամցի արվեստի վաճառական Պիեռ Ֆոքեն, հոլանդացի ֆիզիկոս Կոռնելի Ռուդոլֆ Թեոդոր Կրայոնհոֆը (եռանկյունաձև գլխարկով), նկարիչ Ջուրիան Անդրիսենը, առևտրական Անտոնի Դալը և նրա կինը Մարան Դալ-Դոհրմանը (նստած է ձախ կողմի պատկերակալի հետևում), արվեստի հավաքորդ և գրող Բերնարդուս դե Բոշ Ջերոնիմոսը - ըստ Ս. Ջ. Դե Բրույն Նոպսի, RKD և պատկերասրահի կայքի, սակայն այս կարծիքը կասկածի տակ է դրվում այլոց կողմից։
Նկարում կտավները դասավորված են շարքերով, պատին իրար մոտ փակցված։ Շատ հավանական է, որ տեսանելի կտավները ընտրվել են կոլեկցիոների և նկարչի կողմից մասնավորապես այս կտավի համար և համարվում են Գիլդմիստերի հավաքածուի կորիզը։ Առաջին սենյակում պատկերված կտավներից շատերը հստակ երևում են։ Գիլդմիստերի հավաքածուն նրա մահից հետո 1800 թվականին հանվեց աճուրդի և աճուրդային կատալոգում կային կտավների մասին մանրամասն տվյալներ։ Որպես արվեստի հավաքորդ Գիլդմիստերի ճաշակը համընկնում էր իր ժամանակակիցների ճաշակին։ Նրա հավաքածուում կային ժանրային կտավներ, ծովանկարներ, բնանկարներ, կենդանիների նկարներ, նատյուրմորտ։ Գիլդմիստերի ավելի վաղ ձեռքբերումների շարքում կային գծանկարներ, տպագրական գործեր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The painting on the collection website of Rijksmuseum Amsterdam
The painting on RKDimages
The painting on Europeana