Ամերիկայի թռչուններ

«Ամերիկայի թռչուններ» (անգլ.՝ The Birds of America), ալբոմ՝ ամերիկացի բնագետ Ջոն Ջեյմս Օդուբոնի հյուսիսամերիկյան թռչունների իրական չափերի նկարազարդումներով։ Տպագրվել է մասամբ Էդինբուրգում և Լոնդոնում 1827-1838 թվականներին։ Առաջին հրատարակությունը (մոտ 180-200 օրինակ) ճանաչվել է որպես գրքի արդյունաբերության գլուխգործոց և ամենամեծ մատենագիտական ​​հազվադեպություն։ «Ամերիկայի թռչունները» երբևէ աճուրդում վաճառված ամենաթանկ տպագիր գիրքն է։


== Առաջին հրատարակություն ==
Արդեն 1807 թվականին Օդյուբոնը կատարելագործել է կենդանաբանական պատկերազարդման տեխնիկան՝ մետաղալարով և թելերով, սովորելով հանդարտ կեցվածք հաղորդել լցոնված թռչուններին, որոնք ծառայել են որպես նրա մոդելները։ 1820 թվականին նա ձեռնամուխ է եղել Հյուսիսային Ամերիկայում հայտնաբերված թռչունների յուրաքանչյուր տեսակի նկարազարդմանը։ Չկարողանալով ֆինանսավորում գտնել ԱՄՆ-ում՝ 40-ամյա բնագետը հավաքել է իր տրամադրության տակ գտնվող նկարազարդումները և 1826 թվականին նավարկել Մեծ Բրիտանիա, որտեղ նրան հաջողվել է հետաքրքրել ժամանակի մի քանի հայտնի փորագրողների նախագծերի։ Հրապարակման բաժանորդների շրջանակն ընդլայնելու համար Օդյուբոնը ուղևորվել է Փարիզ` դասախոսություններ կարդալու համար։ Արդյունքում, բարձր հասարակությունից շատ մարդիկ գրանցվել են «Ամերիկայի թռչուններին», այդ թվում՝ Կարլ X-ը և թագուհի Ադելաիդան։
9 տարվա ընթացքում յուրաքանչյուր մեկ-երկու ամիս բաժանորդները թիթեղյա տուփերում ստացել են 99 x 66 սմ ձևաչափի 5 նոր պատկերազարդ թերթ («կրկնակի փղի տերև»)։ Ընդհանուր առմամբ տպագրվել է 435 թերթ 175 գվինեա ընդհանուր արժեքով։ Հանրային գրադարաններին անվճար օրինակներ տրամադրելու մասին օրենքը շրջանցելու համար թերթերը տեքստով չեն տրամադրվել։ Գրքի տեքստային մասը հետագայում հրատարակվել է Էդինբուրգում ՝ 5 հատորով, «Օրնիտոլոգիական կենսագրություն» (1831-1839 թվականներ) խորագրի ներքո։ «Ամերիկայի թռչունները» 4 հատորանոց հավաքածուի (տեքստով և նկարազարդմամբ) գինը մոտենում էր $ 1000-ին։
Հրատարակության յուրահատկությունը բաղկացած էր նկարազարդումների չափազանց բարձր որակից, որի գունազարդման վրա աշխատել է հիսուն մարդ։ Կես մարդկային փորագրանկարները ձեռքով նկարվել են ջրաներկով։ Ինքը՝ Օդյուբոնը, նույնպես օգտագործել է պաստելներ և գուաշ։ Այն պայմաններում, երբ լուսանկարչությունը պարզապես կատարում էր իր առաջին քայլերը, կենդանիների կողմից փորագրված մանրամասն նկարազարդումները պահանջված էին, ուստի հրատարակության ոչ միայն գեղագիտական, այլև գիտական ​​նշանակությունը մեծ էր։ Պատկերները բացարձակ ճշգրիտ են, բացի դա, Օդյուբոնի կողմից գրավված թռչունների վեց տեսակ այժմ վերացել է։


== Հետագա հրատարակություններ ==
Առաջին հրատարակությունը բուռն արձագանքներ է ստացել Կյուվեի նման իշխանությունների կողմից և մեծ պահանջարկ ուներ։ 1840-ականների սկզբին ԱՄՆ-ում լույս է տեսել «Ամերիկայի թռչունների» երկրորդ հրատարակությունը ` օկտավայի 7 հատորով։ Հաջորդ դարի երրորդ կեսին «Ամերիկայի թռչունները»  հինգ անգամ վերահրատարակվել են՝ որոշ լրացումներով։ Պատկերազարդ թերթերի քանակը հասել է կես հազարի։


== Ռեկորդներ ==
2010 թվականի վերջի դրությամբ պատմության մեջ ամենաթանկ տպագիր տասը գրքերի ցուցակի կեսը «Ամերիկայի թռչունների» առաջին հրատարակության պատճեներն են։ Ընդհանուր առմամբ գոյատևել է 119 օրինակ, որից միայն 11-ն են գտնվել անձնական ձեռքում։
Դրանցից մեկը 2000 թվականին Կրիստիսի աճուրդում վաճառվել է 8,8 միլիոն դոլարով։ 2010 թվականի դեկտեմբերին Սոտբիսը սահմանել է նոր ռեկորդ։ Լորդ Հեսքեթի հավաքածուի «Ամերիկայի թռչունների» կրկնօրինակը վաճառվել է 11.5 միլիոն դոլարով ` դարձնելով այն աշխարհի ամենաթանկ գիրքը, որը երբևէ վաճառվել է աճուրդում։ Ըստ փորձագետների՝ «Ամերիկայի թռչունները» թվով գերազանցել են Շեքսպիրի առաջին թերթիկներին։ Միայն Գուտենբերգի Աստվածաշունչը կարող է տեսականորեն ավելի թանկ լինել։
Ֆիլադելֆիայի Բնական գիտությունների ակադեմիայի աշխատակիցները յուրաքանչյուր ուրբաթ ժամը 3-ին թերթել են «Ամերիկայի թռչունների» հանրային ցուցադրման օրինակի էջը։ Յոթ ու կես տարի է պետք 4 հատորների բոլոր էջերը թերթելու համար։


== Ռուսաստանում ==
Այս հրատարակության գրքերից մեկը գողացվել է 1995 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի Ռուսաստանի ազգային գրադարանից։ Այնուհետև այն հայտնաբերվել է Christie’s-ի նախնական աճուրդում, որտեղ այն գնահատվել էր 2 միլիոն դոլար։ Գիրքը վերադարձվել է գրադարան։
«Ամերիկայի թռչունները» գրքի հրատարակությունները Ռուսաստանում առկա են Ռուսաստանի պետական ​​գրադարանում, Դարվինի պետական ​​թանգարանի գրադարանում և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի գրադարանում։
Ըստ Ռուսաստանի ազգային գրադարանի, որը պարունակել է ինչպես 1827-1838 հրատարակություն, այնպես էլ գրքի առաջին հրատարակությամբ միկրոֆիլմ, 2010 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ, գիրքը երբեք չի պահանջվել ընթերցողների կողմից։


== Նկարազարդումների օրինակներ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էլեկտրոնային տարբերակ Ազգային աուդուբոն հասարակության կայքում
Առաջին հրատարակության սքան տարբերակը Պիտսբուրգի համալսարանի կայքում