Գրուձյոնձ

Գրուձյոնձ (լեհերեն՝ Grudziądz, լատիներեն՝ Graudentum, Graudentium http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/orblatg.html  , գերմաներեն՝ Graudenz, հին անգլերեն՝ Graudence,), քաղաք Լեհաստանի հյուսիսային մասում, Կույավո-Պոմերանյան վոևոդությունում, Վիսլա գետի աջ ափին, երկրի մայրաքաղաք Վարշավայից 208 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Օժտված է շրջանի (գավառի, պովիատի) իրավունքներով; Վոևոդությունում մեծությամբ չորրորդ բնակավայրն է։ 2014 թվականի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 97 573 ։
Գրուձյոնձի հին քաղաքամասը՝ 14-րդ դարից մնացած շտեմարաններով հանդերձ, ներառված է Լեհաստանի ազգային պատմական հուշարձանների ցանկում և պահպանվում է պետության կողմից։


== Պատմություն ==
Ավանդազրույցի համաձայն՝ Գրուձյոնձը հիմնադրել է լեհ իշխան Բոլեսլավ Խիզախը՝ պաշտպանական նկատառումներով։ Պատմական փաստաթղթերում բնակավայրն առաջին անգամ հիշատակվել է 1064 թվականին։ Տևտոնյան ուխտի ասպետների տիրապետության շրջանում՝ 1234 թվականին, ամրությունները վերակառուցվել են, նորացվել։ 13-րդ դարի կեսերին սկսվել է քարե ամրոցի շինարարությունը, որի պաշտպանության շնորհիվ բնակավայրն աստիճանաբար աճել է՝ վերածվելով քաղաքի։ 1291 թվականին ստացել է քաղաքի կարգավիճակ։


== Ժողովրդագրություն ==


== Քույր քաղաքներ ==


== Գրականություն ==
Stanisław Kujot - Kto założył parafie w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej?. Toruń, 1903-1904, tom 1-2
Tadeusz Chrzanowski, Grudziądz, Warszawa, Wyd. „Sport i Turystyka”, 1970
Stanisław Myśliborski-Wołowski, Szkice grudziądzkie, wyd. 3, Grudziądz, Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne, 1972
Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 11, Województwo bydgoskie, pod red. Tadeusza Chrzanowskiego i Mariana Korneckiego, z. 7, Powiat grudziądzki, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, 1974
Stanisław Poręba - Grudziądz i okolice. Przewodnik, wydawca=Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, Biblioteka Miejska w Grudziądzu, miejsce=Grudziądz, data=1990
Grudziądz, oprac. i red. Karola Skowrońska, Grudziądz, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, 1991
Dzieje Grudziądza, pod red. Jerzego Danielewicza, t. 1 (do roku 1920), Grudziądz, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, 1992
„Kalendarz Grudziądzki”, 1, 1997 – 13, 2008, Grudziądz, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury ISSN 1427-700X
Anna Wajler, Grudziądz na starej pocztówce, Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 1998, 83-908767-4-4.
Kalendarium Grudziądz 2000, oprac. Jerzy Krzyś, Grudziądz, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, 1999, 83-910048-2-1.
Grudziądz. Widoki miasta, oprac. Jadwiga Drozdowska, Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 2001, 83-88076-04-3.
Zbigniew Otremba - Grudziądz. Kronika dziejów miasta. Regnum, Gdańsk, 1999, isbn=83-907707-1-7
Anna Wajler, Grudziądz na pocztówkach z lat 1920-1939, Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 2002, 83-88076-06-X.
Grudziądz. Miniprzewodnik, tekst Tadeusz Rauchfleisz, Henryk Stopikowski, Grudziądz, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, 2004, 83-910048-5-6.
Ryszard Bogdan Kucharczyk - Grudziądz i okolice na starej karcie pocztowej Tom I, 2007, Grudziądz, strony=104, tom=I, isbn=978-83-917972-1-1
Grudziądz 1945. Wspomnienia, red. nacz. Janusz Kalamarski, Grudziądz, Wyd. Kalamarski, 2007, 978-83-920267-1-6.
 http://umk.academia.edu/KrzysztofHalicki/Papers/1971167/Dzialalnosc_policji_politycznej_w_zwalczaniu_ruchu_komunistycznego_w_Grudziadzu_w_dwudziestoleciu_miedzywojennym_w_Rocznik_Grudziadzki_Tom_XIX_2011_ss._129-152  


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գրուձյոնձի պաշտոնական հարթակը
Historia Żydów w Grudziądzu na portalu Wirtualny Sztetl
Հին մենագրություններ և ուղեցույցներ
Ignacy Żniński, Grudziądz, Grudziądz 1913
Władysław Szołdrski, Kronika benedyktynek grudziądzkich, Pelplin 1935.