Նանտի էդիկտ

Նանտի էդիկտ (ֆր.՝ édit de Nantes),(1598 թվական), հրովարտակ, որը ստորագրել է Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի IV-ը 1598 թվականի ապրիլին Նանտում կաթոլիկների և կալվինականների (հուգենոտներ) միջև տեղի ունեցած պատերազմների ավարտին։ 


== Հակիրճ տեղեկատվություն ==
Նանտի էդիկտով գերիշխող կրոնը մնում էր կաթոլիկությունը։ Հուգենոտները ստանում էին քաղաքական  ու քաղաքացիական իրավունքներ, դավանության ու ժամասացության ազատություն, իսկ լրացուցիչ՝ գաղտնի հոդվածներով՝ նաև 100 ամրոց՝ կայազորներով, բանակ պահելու իրավունք և այլ արտոնություններ։
Ստորագրելով այդ դաշնագիրը՝ Ֆրանսիայի արքան առաջին հերթին նպատակ էր հետապնդում նպաստելու քաղաքացիական միասնության կայացմանը երկրում։ Հրովարտակն առանձնացնում էր կրոնականն ու քաղաքացիականը միմյանցից, բողոքականներին (հուգենոտներին) մասամբ վեր դասում պառակտիչներից ու հերետիկոսներից, ճանապարհ հարթում աշխարհիկության ու հանդուրժողականության համար։ Դաշնագիրը նշանավորում էր ավարտը կրոնական պատերազմների, որոնք տասնվեցերորդ դարի երկրորդ կեսին ծավալվել էին ողջ Ֆրանսիայով մեկ։
Տասնվեցերորդ և տասնյոթերորդ դարերում Նանտի էդիկտը հայտնի էր որպես հաշտեցման, խաղաղության դաշնագիր։


== Նանտի էդիկտի չեղյալ հայտարարվելը ==
Հռոմի պապը և կաթոլիկ հոգևորականությունը դեմ էին Նանտի էդիկտին։ Հետագայում կաթոլիկների և հուգենոտների միջև տեղի են ունեցել նոր պատերազմներ (1621-1629 թվականներին), որից հետո վերացվել են հրովարտակի գաղտնի հոդվածները, իսկ 1685 թվականին Լյուդովիկոս XIV-ը, որ Հենրի Չորրորդի թոռն էր, Ֆոնտենբլոյի էդիկտով ընդհանրապես չեղյալ է հայտարարել Նանտի էդիկտը։ Դրա հետևանքը եղել է այն, որ հուգենոտները զանգվածաբար լքել են երկիրը, Ֆրանսիային սահմանակից բողոքական երկրներում ուժեղացել է թշնամանքը Ֆրանսիայի նկատմամբ։


== Գրականություն ==
«Эдикт Нантский»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Élie Benoit, «Histoire de l’Édit de Nantes»;
Bernard, «Explication de l’Édit de Nantes» (H., 1666);
Meynier, «De l’exécution de l’Édit de Nantes dans le Dauphiné»;
O. Douen, «La Révocation de l’Édit de Nantes à Paris» (H., 1894);
J. Bianquis, «La Révocation de l’Édit de Nantes а Rouen» (Руан, 1885);
Vаіllant, «La Révocation de l’Éd. de Nantes dans le Boulonnais»;
R. Reuss, «Louis XIV et l’Eglise protestante de Strasbourg au moment de la Révocation» (П., 1887).
Pierre Leveel, La Touraine disparue, Éditions C.L.D, 1994, 321 p. 9782854432534.
Guy Saupin, L'Édit de Nantes en 30 questions, Geste Édition, 1997 978-2-91091-940-5.
Joël Cornette, L'affirmation de l'État absolu (1492-1652), Hachette Supérieur, 2012.
Luc Daireaux|titre chapitre=Le parlement de Normandie et l’édit de Nantes : une bataille de dix ans (1599-1610)|passage=77-87|titre ouvrage=Annales de Bretagne et des pays de l’Ouest|éditeur=PUR|titre volume=Parlements de l'Ouest|tome=122|volume=3|année=2015|pages totales=198|ISSN=0399-0826|présentation en ligne=http://www.cairn.info/revue-annales-de-bretagne-et-des-pays-de-l-ouest-2015-3.htm}}.
Élie Benoît, Histoire de l'édit de Nantes, contenant les choses les plus remarquables qui se sont passées en France avant & après sa publication à l'occasion de la diversité des religions. Jusqu'à l'édit de révocation en octobre 1685, tome 1, chez Adrien Beman, Delft, 1693 (lire en ligne).
Élie Benoît, Histoire de l'édit de Nantes, contenant les choses les plus remarquables qui se sont passées en France avant & après sa publication à l'occasion de la diversité des religions. Jusqu'à l'édit de révocation en octobre 1685, tome 2, chez Adrien Beman, Delft, 1693 (lire en ligne).
Élie Benoît, Histoire de l'édit de Nantes, contenant les choses les plus remarquables qui se sont passées en France avant & après sa publication à l'occasion de la diversité des religions. Jusqu'à l'édit de révocation en octobre 1685, tome 3, chez Adrien Beman, Delft, 1695 (lire en ligne).
Élie Benoît, Histoire de l'édit de Nantes, contenant les choses les plus remarquables qui se sont passées en France avant & après sa publication à l'occasion de la diversité des religions. Jusqu'à l'édit de révocation en octobre 1685, tome 3, chez Adrien Beman, Delft, 1695 (lire en ligne).
Élie Benoît, Histoire de l'édit de Nantes, contenant les choses les plus remarquables qui se sont passées en France avant & après sa publication à l'occasion de la diversité des religions. Jusqu'à l'édit de révocation en octobre 1685, tome 3,  chez Adrien Beman, Delft, 1695 (lire en ligne).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The Edict of Nantes Archived 2012-12-14 at the Wayback Machine.
The Edict of Nantes Archived 2018-09-16 at the Wayback Machine. Manuscript and French transcription of the Edict of Nantes
(Ֆրանսերեն) L’édit de Nantes Archived 2020-07-29 at the Wayback Machine. extraits dans le site Henri IV - Le règne interrompu Archived 2020-07-29 at the Wayback Machine. édité par la Mission aux célébrations nationales du ministère de la culture et de la communication.
« Je ne changerai pas », par Samuel de Pechels, le journal d’un protestant victime de la Révocation de l’édit de Nantes.
(Ֆրանսերեն) « L’édit de Nantes et ses antécédents (1562-1598) », édition critique par les élèves de l’École nationale des chartes, sous la direction de Bernard Barbiche. * (Ֆրանսերեն) « Flash sur l’édit de Nantes » par Jean-Marc Daumas, professeur d’histoire à la Faculté libre de théologie réformée d’Aix-en-Provence.
(Ֆրանսերեն) « Un Édit de Tolérance », par l’abbé Christophe Héry, revue Objections.
(Ֆրանսերեն) Le brouillon de l’Édit : le cahier de doléances des protestants assemblés à La Rochelle en octobre 1597 - texte intégral.
(Ֆրանսերեն) Émission « Apostrophes » du 20 septembre 1985, à l’approche du tricentenaire de la révocation de l’édit de Nantes, sur le site de l’ (en intégralité) Archived 2008-12-06 at the Wayback Machine..
(Ֆրանսերեն) L'Édit de Nantes (1598), notice publiée sur le Musée virtuel du protestantisme.