Դուբայի պատմություն

Դուբայի մասին առաջին գրավոր հիշատակումն արել է Մուհամմադ ալ Իդրիսին, ով Արաբական միացյալ էմիրությունների ներկայիս տարածքի ծովափնյա քարտեզագրումն է արել մ․թ․ա․ 10-րդ դարում։ Մոտավորապես 1580 թվականին Վենետիկի պետական ոսկերիչ Գասպարո Բալբին փաստագրել է Դուբայի և ԱՄԷ-ի տարածքում ներկայումս կարեւոր այլ քաղաքների մարգարիտների արդյունաբերությունը։ Չնայած ավանդաբար պահպանողական լինելուն, ԱՄԷ-ն Ծոցի ամենաազատական երկրներից մեկն է, որտեղ ընդհանուր առմամբ հանդուրժվում են այլ մշակույթներ և համոզմունքներ։ Քաղաքական առումով այն շարունակում է մնալ ավտորիտար, սակայն հարևան Իրանի հետ հարաբերությունները լարված են Պարսից ծոցի կղզիների շուրջ շարունակվող տարածքային վեճի պատճառով։ ԱՄԷ-ն այն երեք երկրներից մեկն էր, որը ճանաչեց Աֆղանստանում թալիբների իշխանությունը։ Նախքան նավթի հայտնաբերումը 1950-ականներին, ԱՄԷ-ի տնտեսությունը կախված էր ձկնորսությունից և մարգարիտի անկում ապրող արդյունաբերությունից։ Բայց քանի որ նավթի արտահանումը սկսվել է 1962 թվականին, երկրի հասարակությունը և տնտեսությունը փոխվել են։ ԱՄԷ-ն դիվերսիֆիկացվել է և դարձել տարածաշրջանային առևտրի և զբոսաշրջության կենտրոն։ ԱՄԷ ընկերությունները մեծ ներդրումներ են կատարել արտասահմանում։


== Վաղ պատմություն ==
Այն տարածքի մասին, որտեղ գտնվում է էմիրությունը և Դուբայ քաղաքը, շատ հազվադեպ հիշատակումներ կան մինչեւ 18-րդ դարը։
1993-1998 թվականներին «Շեյխ Զայեդ» ճանապարհի ընդլայնման ժամանակ հայտնաբերվեցին մանգրով ճահճի մնացորդներ, որոնք թվագրված էին մոտավորապես Ք․ա․ 7000 թվականով։ Ենթադրվում է, որ Ք․ա․ մոտ 3000 թվականին  ափը բավականաչափ շարժվել է դեպի ծով՝ դեպի ներկայիս ափը, և տարածքը ծածկվել է ավազով։
Քանի որ այն դարձել է ավելի բնակելի, քոչվոր հովիվներն այս տարածքն օգտագործում էին ապրելու և երամակի համար։ Արմավը սկսեց աճեցվել տեղում Ք․ա․ 2500 թվականին և սա հողի առաջին դեպքն էր, որն օգտագործվում էր գյուղատնտեսական նպատակներով։ Հովիվները երկրպագում էին Բաջիր աստծուն, և տարբեր ապացույցներ վկայում են առեղծվածային Մագան քաղաքակրթության հետ կապերի մասին, որը, ինչպես ենթադրվում է, վերահսկում էր հին աշխարհի այս մասի պղնձի առևտուրը, և որի հնագիտական վայրեր կան Բահրեյնում։
Հաջորդ մոտ 2000–2700 տարիների համար այլ մանրամասներ չկան, հավանաբար տարածքի անապատացման, աննշանության և հեռավորության պատճառով, մինչև որ տարածքը դարձավ «Մակա» սատրապության մի մասը՝ Աքեմենյան կայսրության ամենահարավային սատրապությունը և որին հաջորդեց Սասանյան կայսրությունը՝ վերջին նախաիսլամական Իրանական կայսրությունը, մի քանի հարյուր տարի անց՝ Ք․հ․ 3-րդ դարում։ Դուբայի Ջումեյրա շրջանի վերջին պեղումները հայտնաբերել են 6-րդ դարի քարավանային կայան, որը ենթադրում է, որ այդ տարածքը սակավ բնակեցված է եղել այս ժամանակահատվածում։


=== 17-րդ դար ===
Օմայյանները 17-րդ դարում իսլամը ներմուծեցին այս տարածք և հանգեցրին տարածքի աշխուժացմանը՝ բացելով առևտրային ուղիներ, որոնք աջակցում էին ձկնորսության և մարգարիտների սուզման միջոցով դեպի արևելյան շրջաններ, ինչպիսիք են ժամանակակից Պակիստանը և Հնդկաստանը, ինչպես նաև նավերի մասին հաղորդումներ՝ մինչև Չինաստանի հետ առեւտուրը։
Դուբայի տարածքի մասին առաջին գրավոր հիշատակումը եղել է 1095 թվականին, Աբու Ուբայդ Աբդ Ալլահ ալ-Բաքրիի կողմից, իր «Mojam Ma Ostojam men Asmae Al belaad wal Mawadhea»-ում, որտեղ նա նկարագրում է աշխարհի շատ վայրեր՝ կազմված այլ պատմություններից։ Միայն 1799 թվականին քաղաքն ունեցավ իր առաջին գրավոր հիշատակումը։ Այնուամենայնիվ, վենետիկցի Գասպարո Բալբին, հայտնի մարգարիտների վաճառականը, նշել է «Դիբայը» այն վայրերի ցանկում, որոնք նա նշել է իրենց մարգարիտների բացառիկ որակի համար 1590 թվականին։


== 1800-1966 թվականներ ==


=== 1800-1912 թվականներ ===

19-րդ դարասկզբին Բանի Յաս ցեղի Ալ Աբու Ֆալասա դինաստիան (Ալ-Ֆալասիի տան մաս) հիմնեց Դուբայը, որը մինչև 1833 թվականը մնաց Աբու Դաբիից կախվածության տակ։ 1820 թվականի հունվարի 8-ին Դուբայի շեյխը և տարածաշրջանի այլ շեյխերը բրիտանական կառավարության հետ ստորագրեցին «Ընդհանուր ծովային խաղաղության պայմանագիր»-ը, որի նպատակն էր ճնշել ծովահենությունը տարածաշրջանում և որն Արաբական ստրկավաճառության առաջին պաշտոնական դատապարտումն էր Էմիրաթի պատմության մեջ։ Սակայն 1833 թվականին Բանի Յաս ցեղի Ալ Մաքթում դինաստիան (նաև Ալ-Ֆալասիի տան հետնորդները) լքեց Աբու Դաբի բնակավայրը և առանց դիմադրության գրավեց Դուբայը Աբու Ֆալասա կլանից՝ հիմնադիր Մաքթում բին Բուտտիի գլխավորությամբ՝ ներկայիս ալ-Մաքթում դինաստիան։ 1841 թվականին քաղաքում  ջրծաղիկի լայնատարած բռնկում եղավ, որը շատերին ստիպեց տեղափոխվել արևելք՝ Դեյրա քաղաք, Դուբայ։

1853 թվականին, փորձելով հետագայում դադարեցնել էնդեմիկ ծովահենությունը տարածաշրջանում, բրիտանացիները ստորագրեցին ևս մեկ զինադադար՝ համաձայնելով դուրս մնալ տարածաշրջանի կառավարումից՝ շեյխերի կողմից ծովահենությունը ճնշելու համաձայնության դիմաց։ Սա նաև կողմնակի ազդեցություն ունեցավ, որպեսզի տարածքը հայտնի դառնար որպես «Զինադադարային տարածքներ»։ 1894-ին հրդեհը բռնկվեց Դեյրայում, որն այրեց տների մեծ մասը, սակայն կատարյալ աշխարհագրական դիրքը և բարգավաճ բիզնեսը հնարավորություն տվեցին վերակառուցել քաղաքը։ Տարածքի հաջողությունը ստիպեց Շեյխ Մաքթումին բացառիկ բիզնես գործարք կնքել բրիտանացիների հետ 1892 թվականին՝ Դուբայը դարձնելով բրիտանական պրոտեկտորատ, իսկ 1894 թվականին բոլոր օտարերկրյա առևտրականների համար տրամադրվեց լիակատար հարկային ազատում։ Մինչև 1903 թվականը Շեյխին հաջողվեց համոզել բրիտանական շոգենավերի խոշոր գծին՝ Դուբայը դարձնել նավահանգիստ։ Լինգահից առևտրականները նայեցին դեպի Պարսից ծոցի արաբական ափը։ Նրանք շարունակում էին առևտուրը Լինգահի հետ, սակայն, ինչպես և այսօր Դուբայ Քրիքի նավատորմներից շատերը, և նրանք իրենց թաղամասն անվանեցին Բաստակիա՝ հարավային Պարսկաստանի Բաստակ շրջանի անունով։ Այն ժամանակ բնակչության գրեթե մեկ քառորդը ոչ էմիրաթական ծագում ուներ։


=== 1912-1944 թվականներ ===
Տարբեր կառավարիչներից հետո Շեյխ Սայիդ բեն Մաքթում բեն Հաշեր Ալ Մաքթումը, ով կառավարիչ դարձավ 1912 թվականին, առաջին կառավարիչն էր, ով իշխեց զգալի ժամանակահատվածում և շատերի կողմից համարվում է Դուբայի «հայրերից» մեկը։ Մարգարիտների արդյունաբերության շնորհիվ բարգավաճման ժամանակները շարունակվեցին մինչև 1929 թվականի Մեծ ճգնաժամը։ 1929 թվականին նրան կարճ ժամանակով գահընկեց արեցին և նրան հաջորդեց Շեյխ Մանի բին Ռաշիդը՝ իր ազգականը, սակայն երեք օր անց նա վերականգնվեց գահին և կառավարեց մինչ իր մահը։ Սա հանգեցրեց Դուբայի առաջացմանը՝ որպես վերաարտահանման առաջնակարգ բիզնես նավահանգիստ, որտեղ ապրանքները ներմուծվում են անմաքս նավահանգիստ և անմիջապես արտահանվում այլ շուկա։
Դուբայը Պարսից ծոցում ունի գլխավոր ձեռնարկություն և 1900 թվականից ի վեր ամենածանրաբեռնված առևտրային նավահանգիստը, որտեղ առևտուրը էմիրության եկամտի հիմնական աղբյուրն է, որը Դուբային զարգացման նախայուղային դարաշրջանում կարեւոր դեր հաղորդեց։ Այսօր վաճառականները հիմնարար դեր են խաղում տնտեսական հարցերում և քաղաքական կառուցվածքում։ Բացի այդ, նրանք դարձյալ ստանձնել են ծառայություններ մատուցողների, քաղաքաշինության պլանավորողների, մշակութային միջնորդների և տարածաշրջանը ողջ աշխարհում ներկայացնող ինտերնացիոնալիստների դերերը։
Դուբայը տնտեսապես տուժեց 1920 թվականից հետո՝ մարգարիտի արդյունաբերության փլուզման, 1930-ականների Մեծ ճգնաժամի և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում լայնածավալ առևտրային ցանցերի կորստի պատճառով։ Մինչև 1960-ականների վերջին նավթային եկամուտների աճը, առկա էր քաղաքական անկայունություն և առևտրային անկարգություններ, որոնք կազմակերպված փորձ էին տապալելու բրիտանական ազդեցությունը և իշխող Ալ-Մաքթում ընտանիքը։ 1938 թվականի ապստամբությունը Դուբայում դարձավ մեկ տասնամյակ ընթացող դժգոհությունների և փոքր ապստամբությունների գագաթնակետն՝ ընդդեմ Շեյխ Սաիդ բին Մաքթումի (կառավարել է 1912–1958 թթ․) ինքնակալ իշխանության դեմ։ 1930-ական թվականներին Trucial Coast-ը բնութագրվում էր մեծ աղքատությամբ, որը հետեւանք էր հիմնականում մարգարիտների առևտրի անկումից։ Բարեփոխումների նախաձեռնության մեծ մասը ծագել է տնտեսական պայմանները բարելավելու փորձից. շարժման առաջնորդները նախկինում եղել են մարգարիտի հաջողակ առևտրականներ։ 1938 թվականի հոկտեմբերին ստեղծված նոր կառավարությունը գոյատևեց ընդամենը մի քանի ամիս, մինչև Շեյխ Սաիդը բեդվինների աջակցությամբ կարողացավ տապալել այն 1939 թվականի մարտին։ Բարեփոխումների շարժումը ի վերջո փլուզվեց բրիտանական կառավարության ընդդիմության և այն ժամանակ քաղաքական կառույցների թուլության պատճառով։ տեղ։


=== 1945-1958 թվականներ ===
Դուբայի և Աբու Դաբիի միջև սահմանի հետ կապված վեճը վերածվեց զինված բախման երկու նահանգների միջև, երբ Դուբայը հարձակվեց երկրի ներքին հատվածում գտնվող Աբու Դաբիի մի շարք քաղաքների վրա։ Բրիտանական կառավարության արբիտրաժը 1949 թվականին հանգեցրեց Ռաս Հասիանի ափից դեպի հարավ-արևելք ձգվող բուֆերային սահմանի ստեղծմանը։ Պաշտոնական փոխզիջում ձեռք բերվեց միայն 1979 թվականին՝ ԱՄԷ-ի ստեղծումից ութ տարի անց։


=== 1958-1966 թվականներ ===
1958 թվականին, Սաիդ բեն Մաքթում Ալ Մաքթումի մահից հետո, Շեյխ Ռաշիդ բեն Սաիդ Ալ Մաքթումը դարձավ կառավարիչ։ Վերջինս լայնորեն համարվում է Դուբայի ընդլայնման շարժիչ ուժը, որն առաջացրել է նրա զանգվածային ընդլայնումը նավթի հայտնաբերման օգնությամբ։ Նա ձեռնամուխ եղավ Դուբայ Քրիքի հողահանմանը 1963 թվականին, քանի որ գետը չափազանց փոքր էր ժամանակակից նավերի համար այնտեղ կայանելու համար, ինչը լուրջ բացասական տնտեսական հետևանքներ ունեցավ։ Նա ձեռնամուխ եղավ Դուբայ Քրիքի հողահանմանը 1963 թվականին, քանի որ գետը չափազանց փոքր էր ժամանակակից նավերի համար այնտեղ կայանելու համար, ինչը լուրջ բացասական տնտեսական հետևանքներ ունեցավ։ Նա հսկայական գումարներ վերցրեց՝ հողահանումը հանելու համար, ինչը շատ ռիսկային էր, քանի որ այն ավարտելու համար անհրաժեշտ գումարը շատ ավելի բարձր էր, քան Դուբայի տարեկան եկամուտը։ Հողահանումը հաջողությամբ ավարտվեց, ինչը հնարավորություն տվեց ցանկացած չափի նավերին նավահանգիստ մտնել։ Սա հանգեցրեց նրան, որ ոսկու վերաարտահանման շուկան դուրս եկավ, և Ռաշիդը կարողացավ սկսել կենսական ենթակառուցվածքների կառուցումը բրիտանացիների հետ համագործակցությամբ։ 1947 թվականին Դուբայի և Աբու Դաբիի միջև սահմանային վեճը նրանց հյուսիսային սահմանի վրա վերածվեց պատերազմի երկու նահանգների միջև  և ստիպեց ներգրավել բրիտանական կառավարությանը և հետագայում ստեղծել բուֆերային գոտի, որը հանգեցրեց ժամանակավոր հրադադարի։ Այնուամենայնիվ, էմիրությունների միջև սահմանային վեճերը շարունակվեցին նույնիսկ ԱՄԷ-ի ձևավորումից հետո, և միայն 1979 թվականին ձեռք բերվեց պաշտոնական փոխզիջում, որը վերջ դրեց երկու պետությունների միջև ռազմական գործողություններին՝ թույլ տալով Աբու Դաբիին վերահսկել մնացած ԱՄԷ-ն։ մինչդեռ Դուբային թույլատրում է կառավարել իր գործերը, հատկապես երբ այն կապված է առևտրի հետ։


== 1966 թվականից մինչ օրս ==


=== Նավթի հայտնաբերում ===
Դուբայի պատմության և հարստության հիմնական շրջադարձը 1966 թվականին նավթի հայտնաբերումն էր։ Ի զուգընթաց նորանկախ Կատարի և Դուբայի միանալուն՝ ստեղծելով նոր արժույթ՝ ռիալը, Պարսից ծոցի ռուփիի արժեզրկումից հետո, որը թողարկվել էր Հնդկաստանի կառավարության կողմից,  այն հնարավորություն տվեց Դուբային արագորեն ընդլայնվել և աճել։ Երբ 1969 թվականին իրականացվեց նավթի առաջին առաքումը, Դուբայի ապագան՝ որպես ինքնավար պետության, ապահովվեց, և ամրացվեց վերջին տարիներին ԱՄԷ քաղաքականություն թելադրելու նրա կարողությունը։


=== ԱՄԷ-ի ձևավորում ===
Բրիտանիան լքեց Պարսից ծոցը 1971-ի սկզբին՝ հայտարարելով իր մտադրությունների մասին 1968-ին, որի արդյունքում Դուբայը և Աբու-Դաբին հինգ այլ էմիրությունների հետ միասին ձևավորեցին Արաբական Միացյալ Էմիրությունները։ Դուբայը և Աբու-Դաբին բանակցություններում երաշխավորեցին, որ իրենց միջև կարող են արդյունավետորեն վերահսկել երկիրը՝ հնարավորություն տալով էլ ավելի մեծ ընդլայնման, ինչպես երևում է այսօր։ 1973 թվականին Դուբայը միացավ մյուս էմիրություններին՝ ներմուծելով ԱՄԷ դիրհամը՝ ԱՄԷ-ի միասնական արժույթը։ Դուբայը և Աբու Դաբին այժմ գտնվում են ԱՄԷ-ի վերահսկողության տակ, ինչը նրանց միանալու պայմանների մի մասն էր։ Դա հնարավոր դարձնելու համար Աբու Դաբին և Դուբայը միակ էմիրություններն են, որոնք վետոյի իրավունք ունեն ազգային նշանակության հարցերի վրա, մինչդեռ մյուս էմիրությունները միայն քվեարկություն ունեն նման հարցերի վերաբերյալ։ Ի հավելումն սրան, Դուբայը ներկայացված է Դաշնային ազգային խորհրդի ութ անդամներով, որոնք ընդհանուր առմամբ 40-ն են։ Դուբայը և Ռաս ալ Խայման միակ երկու նահանգներն են, որոնք պահպանում են իրենց սեփական դատական ​​դատարանները, մինչդեռ մյուսները ԱՄԷ-ի դաշնային արդարադատության համակարգի մաս են կազմում։ Ջեբել Ալիի ազատ գոտին ներդրվել է 1979 թվականին՝ ընկերություններին տրամադրելով աշխատուժի անսահմանափակ ներմուծում և կապիտալի արտահանում, ինչն օժանդակեց համաշխարհային ընկերությունների ներհոսքին, որը նկատվում է այսօր։


=== 1990 թվականից մինչ օրս ===

Շեյխ Ռաշիդ ալ-Մաքթումի մահից հետո  գահին հաջորդեց շեյխ Մաքթում բին Ռաշիդ Ալ Մաքթումին։ 1990-ի Պարսից ծոցի պատերազմը, որի ընթացքում Դուբայը՝ որպես ԱՄԷ-ի մաս, ռազմական օգնություն տրամադրեց կոալիցիային, որը խարխլեց տնտեսությունը։ Դուբայը շարունակեց խթանել քաղաքական համերաշխությունը արևմտյան աշխարհի հետ, և 2003 թվականին Իրաք ներխուժման ժամանակ նրանք դաշնակից ուժերին լիցքավորման բազաներ տրամադրեցին Ջեբել Ալիի ազատ գոտում, ինչպես դա արեցին Պարսից ծոցի պատերազմի ժամանակ։
Նավթի գների համաշխարհային աճը Դուբային թույլ տվեց կենտրոնանալ հիմնական ենթակառուցվածքների արագ զարգացման վրա։ Ջեբել Ալիի ազատ գոտու հաջողությունը հանգեցրեց նոր ազատ գոտիների կլաստերների զարգացմանը՝  ներառյալ Դուբայի ինտերնետ քաղաքը, ինտերնետ տեխնոլոգիական տարածքը սեփականության և հարկային արտոնություններով, Dubai Media City հարկերից ազատ գոտին։  Անցած տասնամյակների ընթացքում Դուբայը հայտնի դարձավ իր հաջող շինարարական նախագծերով, ներառյալ Բուրջ Ալ Արաբը՝ աշխարհի ամենաբարձր անկախ հյուրանոցը։
Դուբայը հայտնի է դարձել իր հաջող շինարարական նախագծերով, այդ թվում՝ Բուրջ Ալ Արաբը, աշխարհի ամենաբարձր անկախ հյուրանոցը, Արմավենու կղզիները, երեք արհեստական կղզիների կառուցում արմավենու տեսքով,  որի վրա բնակելի և առևտրային շինություններ են կառուցված, և Աշխարհի կղզիները՝ 300 կղզիներից բաղկացած հսկայական արշիպելագ՝ աշխարհի ձևով և Բուրջ Խալիֆան, որն աշխարհի ամենաբարձր մարդածին կառույցն է։ 2006 թվականին, Շեյխ Մաքթում ալ-Մաքթումի մահից հետո, նրա եղբայրը՝ շեյխ Մուհամմեդ բեն Ռաշիդ ալ-Մաքթումը դարձավ Էմիր, որը դե ֆակտո կառավարում էր մեկ տասնամյակ և վերագրվում էր Դուբայի արագ ընդլայնմանը ստիպելուն։
Տնտեսական ճգնաժամը չափազանց ծանր հարված է հասցրել Դուբային զբոսաշրջությունից և շինարարությունից կախվածության պատճառով, ինչի մասին բազմաթիվ թերթերում հրապարակումներ եղան շինարարության դանդաղեցման և որոշ դեպքերում ընդհանրապես դադարեցման մասին։ Ճգնաժամի դեմ պայքարելու նպատակով Դուբայը հայտարարել է հարկերի նվազեցման տարբեր միջոցառումներ՝ տարածաշրջանում բիզնեսին խրախուսելու համար։


== Ապագայի վերաբերյալ կանխատեսումներ ==
Չնայած նավթի գնի հետ կապված միջազգային իրարանցմանը, Դուբայն արդեն համարվում է Մերձավոր Արևելքի Հոնկոնգը։ Երբ աշխարհի նավթի մատակարարումն ավարտվի, Դուբայը կգոյատեւի առանց նավթ նոր աշխարհում՝ ի տարբերություն Ռիադի։ Դուբայի տարածաշրջանում առևտրային գործունեությունը պարզապես կմեծանա, այլ ոչ թե կփոքրանա, քանի որ Դուբայը խոշոր առևտրային կենտրոն էր դարեր առաջ՝ նավթի գոյության մասին հայտնի դառնալուց առաջ։ Էմիրության առևտրային կապն Իրանի հետ նման է Հոնկոնգի առևտրին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հետ, քանի որ Արևմտյան աշխարհի մեծամասնության կողմից Իրաննն անտեսված է։

21-րդ դարում Դուբայը կարող է ստիպված լինել իրականացնել այնպիսի քաղաքականություն, որը հեռանում է գլոբալացումից և գնում դեպի տեղայնացում՝ պահպանելու իր էներգետիկ ռեսուրսները, տեղական աշխատատեղեր ապահովել Միացյալ Արաբական Էմիրությունների քաղաքացիներին՝ օտարերկրյա քաղաքացիների փոխարեն և պահպանել տեղական որոշումներ կայացնելու իր լիազորությունները։ Գոտիավորման քաղաքականությունը կկարգավորվի Դուբայի մունիցիպալ կառավարության կողմից՝ նպաստելու ռեսուրսների պահպանմանը և կանխելու ընդլայնումը։
Մինչ Դուբայը բացել է իր դռները զբոսաշրջիկների առաջ՝ թույլ տալով ոչ մուսուլմաններին խմել ալկոհոլային խմիչքներ, այդ ծառայություններից շատերն օգտագործվում են օտարերկրյա ծնված աշխատողների կողմից, ովքեր աշխատում են աշխատանք են ստանում ԱՄԷ-ի օրինական բնակիչներից։
Արաբական Միացյալ Էմիրություններում մնացած նավթի վերջին հանքավայրերը կսպառվեն 2029 թվականի վերջում։ Նույնիսկ երբ ԱՄԷ-ում այլևս նավթ չլինի, նրանց դաշնային կառավարությունը կունենա 2013 թվականին ստացած եկամտի 90%-ը։ 2006 թվականի փետրվարի դրությամբ Դուբայը (Արաբական Միացյալ Էմիրությունների մնացած մասերի հետ միասին) ունի միայն 44 միլիարդ բարել հում նավթի պաշար։ Եթե ճիշտ օգտագործվի և այլընտրանքային վառելիքի հետ համատեղ, ապա պահեստային վառելիքը, որը կպահի տնտեսության ակտիվությունը Դուբայում, կգործի մինչև 21-րդ դարի վերջը։


== Վեճեր ==
Ի լրումն Աբու-Դաբիի և Դուբայի միջև երկարատև վեճի՝ Դուբայը ներգրավված էր նաև Շարժայի հետ իրենց օրինական սահմանների հետ կապված վեճի մեջ։  Այնուամենայնիվ, նավթի հայտնաբերմամբ, որի համար սահմաններ պետք է որոշվեն կոնցեսիոն պատճառներով, Բրիտանիայից պահանջվեց որոշել սահմանները։ Այն բանից հետո, երբ Ջուլիան Ուոքերը՝ բրիտանացի պաշտոնյա (հետագայում՝ բրիտանական քաղաքական գործակալ) ուսումնասիրեց տարածքը, պարոն Թրիփը՝ բրիտանացի քաղաքական գործակալը, 1956-1957 թվականներին հայտարարություններ արեց՝ սահմանելով սահմանները։ Թեև և՛ Դուբայի, և՛ Շարժայի կառավարիչները 1954 թվականին համաձայնել էին ընդունել կայացված վճիռները, Դուբայի կառավարիչը հրաժարվեց ընդունել այդ որոշումը։ Նույնիսկ ԱՄԷ-ի ձևավորումից հետո ոչ մի պետություն չհամաձայնեց սահմանների վերաբերյալ, և, հետևաբար, 1976թ. նոյեմբերի 30-ին նրանք ստորագրեցին արբիտրաժային փոխզիջում` Դաշնության Գերագույն խորհրդի հովանու ներքո։ Ի վերջո, Գերագույն խորհուրդը որոշեց, որ վարչական որոշումները պարտադիր որոշումներ էին՝ ի տարբերություն իրավարար վճիռների, Թրիփի գծած սահմանները ճանաչվեցին։


== Դուբայի կառավարիչներ ==
Ստորև բերված է Դուբայի՝ Ալ-Մաքթում դինաստիայի կառավարիչների ցուցակը, որը սկսվում է առնվազն 1833 թվականից․

9 հունիսի 1833 թ․, Շեյխ Ուբայդ իբն Սաիդ,

9 հունիսի 1833 - 1852 թթ․,  Շեյխ Մաքթում I բին Բաթի իբն Սուհեյլ (մահ. 1852թ․),

1852 - 1859 թթ․, Շեյխ Սաիդ I իբն Բաթի (մահ. 1859թ․),

1859 - 22թթ․,  նոյեմբերի 1886 Շեյխ Հուշուր իբն Մաքթում (մահ. 1886վ),

22 նոյեմբերի 1886 - 7 թթ․, ապրիլի 1894 Շեյխ Ռաշիդ I բին Մաքթում (մահ. 1894թ․),

7 ապրիլի 1894 - 16 թթ․, փետրվարի 1906 Շեյխ Մաքթում II բին Հուշուր (ծն. 18.. - մ. 1906 թ.),

16 փետրվարի 1906թ ․ - նոյեմբեր 1912 թ․,  Շեյխ Բատի բին Սուհեյլ (ծն. 1851թ․ - մ. 1912թ․),

Նոյեմբեր 1912 - 15  թթ․, Ապրիլ 1929 թ․,  Շեյխ Սաիդ II բին Մաքթում (1-ին անգամ) (ծն. 1878թ․ - մ. 1958թ․),

15 ապրիլի 1929 թ․ - 18 թ․,  ապրիլի 1929 թ․ Շեյխ Մանի բին Ռաշիդ,

18 ապրիլի 1929 թ․ - սեպտեմբեր 1958 թթ․, Շեյխ Սաիդ II բին Մաքթում (2-րդ անգամ),

Սեպտեմբեր 1958 թ․ - 7 հոկտեմբերի 1990 թ․,Շեյխ Ռաշիդ II իբն Սաիդ Ալ Մաքթում (ծն. 1912վ - մ. 1990թ․),

7 հոկտեմբերի 1990 թ․ – 4 հունվարի 2006 թ․, Շեյխ Մաքթում III բին Ռաշիդ Ալ Մաքթում (ծն. 1943թ․ - մ. 2006թ․),

2006 թվականի հունվարի 4–ներկայիս շեյխ Մոհամմեդ բեն Ռաշիդ Ալ Մաքթում (ծն. 1949թ․)։


== Տես նաեւ ==
Դուբայի ժամանակացույց


== Հղումներ ==