Սաֆի Ֆայե

Սաֆի Ֆայե (Safi Faye, նոյեմբերի 22, 1943(1943-11-22), Դակար, Սենեգալ - փետրվարի 22, 2023(2023-02-22), Փարիզի 14-րդ շրջան, Փարիզ և Փարիզ), սենեգալցի կինոռեժիսոր, ազգագրագետ։ Ենթասահարական Աֆրիկայի առաջին կին ռեժիսորն է, որ նկարահանել է կոմերցիոն ֆիլմ՝ Kaddu Beykat, որը թողարկվել է 1975 թվականին։ Նկարահանել է մի շարք վավերագրական և գեղարվեստական ֆիլմեր, որոնք ներկայացնում են Սենեգալի գյուղական կյանքը։


== Կենսագրություն ==
Սաֆի Ֆայան ծնվել է 1943 թվականին, Սենեգալի Դակար քաղաքում, արիստոկրատ երեր էթնիկ խմբից սերող ընտանիքում։ Նրա ծնողները, Ֆայեները, Դակարից հարավ գտնվող Ֆադջալ գյուղից էին։ Սաֆի Ֆայան սովորել է Ռյուֆիսկի նորմալ դպրոցում, 1962 կամ 1963 թվականին ստացել է ուսուցչի վկայական և սկսել դասավանդել Դակարում։
1966 թվականին նա մասնակցել է «Սև արվեստի» Դակարի փառատոնին, որտեղ հանդիպել է ֆրանսիացի ազգագրագետ և ռեժիսոր Ժան Ռուշին, ով խրախուսել է նրան կինոն օգտագործել որպես ազգագրական գործիք։ Ֆայեն նկարահանվել է 1971 թվականին իր նկարահանած Petit à petit ֆիլմում։ Ֆայեն ասել է, որ ինքը չի սիրում Ռուշի ֆիլմերը, բայց նրա հետ աշխատելը հնարավորություն է տալիս սովորել ֆիլմերի ստեղծման և սինեմա վերիտեի մասին։ 1970-ական թթ. ազգագրություն ՝ ուսանել Բարձրագույն հետազոտությունների գործնական դպրոցում, այնուհետև՝ Լումիեր կինոդպրոցում։ Սաֆի Ֆայեն աշխատել է որպես մոդել, դերասան։ 1979 թվականին Փարիզի համալսարանից ստացել է ազգագրության թեկնածուի աստիճան։ 1979-1980 թթ. տեսանյութերի արտադրություն է ուսանել Բեռլինում, Բեռլինի ազատ համալսարանում եղել է այցելու դասախոս։ 1988 թվականին Սորբոնից ստացել է ազգագրության գիտական աստիճան։


=== Կինոգործունեություն ===
Ֆայեսի առաջին ֆիլմը՝ La Passante (ԱՆցորդը), որտեղ նա նաև հանդես է եկել որպես դերասան, նկարահանվել է 1972 թվականին։ Այն ներկայացնում է օտարերկրյա կնոջ փորձը Փարիզում։ Նա քայլում է փողոցում և նկատում անցնող մարդկանց արձագանքը։ Ֆայեի առաջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ Kaddu Beykat («Նամակ իմ գյուղից»), ինչը վոլոֆ լեզվով նշանակում է Գյուղացիների ձայնը, միջազգայնորեն հայտնի է որպես «Նամակ իմ գյուղից» կամ «Նորություններ իմ գյուղից»։ Ֆիլմի համար Ֆայեն ֆինանսական աջակցություն է ստացել Ֆրանսիական համագործակցության նախարարությունից։ Ֆիլմը թողարկվել է 1975 թվականին և առաջին լիամետրաժ ֆիլմն էր, որ ստեղծվել է Ենթասահարական Աֆրիկայի կին ռեժիսորի կողմից և Ֆայեին միջազգային ճանաչում է բերել։ Թողարկվելուց հետո ֆիլմի ցուցադրումն արգելվել էր Սենեգալում։ 1976 թվականին ֆիլմն արժանացել է Ֆիլմերի քննադատների միջազգային ֆեդերացիայի և Համաշխարհային կաթոլիկ ասոցիացիայի մրցանակներին։
1983 թվականին Ֆայեի նկարահանած «Սելբե. շատերից մեկը» փաստավավերագրական ֆիլմը պատմում է Սելբե անունով կնոջ մասին, որն աշխատում է ապահովելու իր ութ երեխաներին, քանի որ ամուսինը թողել է իրենց գյուղը աշխատանք փնտրելու համար։ Սելբեն պարբերաբար զրուցում է Ֆայեի հետ, ով մնում է էկրանից այն կողմ և նկարագրում է իր հարաբերություններն ամուսնու հետ ու գյուղի առօրյա կյանքը։
Ֆայեի ֆիլմերն ավելի հայտնի են Եվրոպայում, քան իր հայրենի Աֆրիկայում, որտեղ դրանք հազվադեպ են ցուցադրվում։


== Անձնական կյանք ==
Ֆայեն ապրում է Փարիզում։ Ամուսնալուծված է, ունի մեկ դուստր։


== Ֆիլմագրություն ==
1972: La Passante
1975: Kaddu Beykat (Նամակ իմ գյուղից)
1979: Fad'jal (Արի և աշխատիր)
1979: Goob na nu (Բերքը պատրաստ է)
1980: Man Sa Yay (Ես, Ձեր մայրը)
1981: Les âmes au soleil (Հոգիներն արևի տակ)
1983: Selbe: One Among Many (կամ Սելբեն և շատ ուրիշներ)
1983: 3 ans 5 mois (Երեք տարի հինգ ամիս)
1985: Racines noires (Սև արմատներ)
1985: Elsie Haas, femme peintre et cinéaste d'Haiti (Elsie Haas, Haitian Woman Painter and Filmmaker)
1989: Tesito
1996: Mossane


=== Մատենագիտություն ===
Ellerson Beti (2004)։ «Safi Faye's Gaze: The Evolution of an African Woman's Cinema»։  in Pfaff Françoise։ Focus on African Films։ Indiana University Press։ էջեր 185–202։ ISBN 978-0-253-21668-7 
Foster Gwendolyn Audrey (1995)։ Women Film Directors: An International Bio-critical Dictionary։ Greenwood Publishing Group։ էջեր 130–132։ ISBN 0-313-28972-7 
Petrolle Jean, Virginia Wright Wexman (2005)։ Women and Experimental Filmmaking։ University of Illinois Press։ էջեր 177–192։ ISBN 0-252-03006-0 
Schmidt Nancy J. (1999)։ «Sub-Saharan African Woman Filmmakers»։  in Harrow Kenneth W.։ African Cinema: Postcolonial and Feminist Readings։ Africa World Press։ ISBN 978-0-86543-697-8 
Spaas Lieve (2001)։ The Francophone Film: A Struggle for Identity։ Manchester University Press։ էջեր 185–188։ ISBN 0-7190-5861-9 
Thackway Melissa (2003)։ Africa Shoots Back: Alternative Perspectives in Sub-Saharan Francophone։ James Currey Publishers։ էջեր 151–155։ ISBN 0-85255-576-8 
Ukadike Nwachukwu Frank, Teshome H. Gabriel (2002)։ Questioning African Cinema: Conversations with Filmmakers։ University of Minnesota Press։ էջեր 29–40։ ISBN 0-8166-4004-1 


== Ծանոթագրություններ ==