Բիբրակտի ճակատամարտ

Բիբրակտի ճակատամարտ, Կեսարի և գալլական ցեղերից հիմնականում մեկի՝ հելվետների միջև տեղի ունեցած երկրորդ խոշոր ռազմական բախումը, որը տեղի է ունեցել մ․թ․ա․ 58 թվականին և որտեղ Կեսարը հաղթանակի է հասել հակառակորդիների նկատմամբ և ստիպել նրանց մեծ մասին վերադառնալ սեփական տիրույթներ։


== Նախապատմություն ==

Երբ Հուլիոս Կեսարը ժամանում է Գալլիա, նա ձեռնամուխ է լինում հելվետների միգրացիայի վերաբերյալ խնդրի լուծմանը, սակայն նա իսկույն չի դիմում պատերազմական գործողությունների, այլ ժամանակ ձգձգելու համար խաղաղ դիվանագիտական ուղի է բռնում՝ ժամանակն օգտագործելով իր դիրքերն ուժեղացնելու համար։ Շուտով Կեսարը բացահայտ պատերազմական գործողությունների է դիմում ընդդեմ հելվետների։
Հելվետները սկսում են ասպատակել սեկվանների հողերը, որոնք էլ դիմում են Կեսարին և օգնություն խնդրում։ Կեսարը իր զորքերով հասնում է Արար գետին (այժմ Սոն), որտեղ հանդիպում է հելվետների մի մասին, որոնք դեռևս չէին հասցրել անցնել գետը։ Տեղի ունեցած ճակատամարտում Կեսարը հաղթանակ է տանում, իսկ հելվետների մնացած մասը շարունակում է իր առաջխաղացումը։


== Ճակատամարտ ==

Կեսարը անցնում է Արար գետը և սկսում մնացած հելվետների հետապնդումը, ինչի ընթացքում պարենավորման խնդիրներ են առաջանում, քանի որ էդույների առաջնորդը՝ Դումնորիգը, որը խոստացել էր պարենով ապահովել հռոմեական զորքին, երկդիմի խաղ էր խաղում։ Կեսարը ներողամիտ է գտնվում և չի պատժում նրան՝ բավարարվելով միայն պահակազոր նշանակելով։ Սակայն պարենավորման հարցը այդպես էլ չի լուծվում, ինչի արդյունքում Կեսարը ժամանակավորապես հրաժարվում է հելվետների հետապնդումից և գրավում է պարենով հարուստ Բիբրակտ քաղաքը։
Իմանալով Կեսարի՝ հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ հելվետները շրջվում են և որոշում անձամբ նախահարձակ լինել նրա վրա։ Կեսարը դիրքավորվում է մի բլրի վրա, ապա հրամայում հեռացնել իր և մնացած հրամանատարների ձիերը, որպեսզի փախուստի միջոցով փրկվելու միտք անգամ չլինի։ Հռոմեական ուժերը վճռական հաղթանակ են տանում հակռակորդի նկատմամբ, ինչից հետո ռազմադաշտից սպրդած 130 հազար հելվետները սկսում են շարժվել դեպի լինգոնների մարզը, սակայն իմանալով, որ Կեսարը շարունակում է հետապնդումը՝ նրանք դեսպանություն են ուղարկում և հայտնում իրենց լիակատար հնազանդության մասին։


== Արդյունք ==
Ճակատամարտում պարտություն կրելուց հետո հելվետները Կեսարին են հանձնում իրենց զենքերը և պատանդներ։ Հելվետները Կեսարի հրամանով պարտավորվում են վերադառնալ սեփական հողեր, վերականգնել իրենց ձեռքով հրդեհված բնակավայրերը։ Այս հաղթանակը Կեսարի առաջին ռազմական նշանավոր հաղթանակն էր Գալլիայում, ինչ արդյունքում Կեսարի հեղինակությունը բարձրանում է ամբողջ Գալլիայի տարածքում։


=== Զոհեր ===
Ըստ Կեսարի՝ հակառակորդ ցեղերից, որոնք ընդհանուր առմամբ կազմում էին 368 հազար մարդ, փրկվել են միայն 130 հազարը, որից 110 հազարը վերադարձել է սեփական տիրույթներ։ Ըստ Օրոսիոսի՝ հելվետների թիվը չէր գերազանցում 157 հազարը, որից միայն 47 հազարն է զոհվել արշավանքի ընթացքում։ Ստրաբոնը ավելի փոքր թիվ է նշում, կարծելով, որ ճակատամարտի արդյունքում 20 հազարից փրկվել են միայն 8 հազարը, իսկ այդ պնդումը արժանահավատ է համարվել Հանս Դելբրյուքի կողմից։
Կեսարը այսպես է ներկայացնում իր հակառակորդ ցեղերի անդամների թվերը պատերազմի սկզբին՝


== Տես նաև ==
Արարի ճակատամարտ
Գալլական պատերազմներ
Կեսարի քաղաքացիական պատերազմ


== Գրականություն ==
Caesar's Gallic War - direct translation from Latin
Delbrück, Hans. History of the Art of War Vol I. 978-0-8032-6584-4
Goldsworthy, Adrian. Caesar: Life of a Colossus. New Haven: Yale University Press, 2007. 220-223.


== Ծանոթագրություններ ==