Ելենա Կոստենկո

Ելենա Կոստենկո (ռուս.՝ Костенко, Елена Михайловна, օգոստոսի 9, 1926(1926-08-09), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - սեպտեմբերի 26, 2019(2019-09-26), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան) խորհրդային նկարիչ, գեղանկարիչ, Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1992 թվականը` ՌԽՖՍՀ նկարիչների միության Լենինգրադյան կազմակերպություն)։


== Կենսագրություն ==
Ելենա Կոստենկոն ծնվել է 1926 թվականի օգոստոսի 9-ին, Լենինգրադում, հայտնի գիտնականի` Մ. Կոստենկոյի ընտանիքում, ով եղել է ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս, խորհրդային գիտության հիմնական կազմակերպիչներից մեկը։
1938 թվականին Ելենա Կոստենկոն ընդունվել է Համառուսական արվեստի ակադեմիայի Լենինգրադի գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցը, որտեղ ընդմիջումներով սովորել է մինչև 1946 թվականը։ Նրա ուսուցիչներն են եղել Կ. Լեպիլովը, Մ. Բերնշտեյնը, Վ. Գորբը։ Նրա հետ միասին այդ տարիներին գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցում սովորել են Լենինգրադի բազմաթիվ հայտնի նկարիչներ և քանդակագործներ, այդ թվում` Ալեքսեյ Երյոմինը, Վյաչեսլավ Զագոնեկը, Անատոլի Լեվիտինը, Նինա Վեսելովան, Նիկոլայ Կոչուկովը, Միխայիլ Անիկուշին, Եվգենյա Անտիպովան, Դմիտրի Բուչկինը, Յուրի Տուլինը, Վիկտոր Տետերինը, Վլադիմիր Չեկալովը, Մայա Կոպիտցևան, Իյա Վենկովան, Աբրամ Գրուշկոն, Օլեգ Լոմակին և ուրիշներ ։
1941 թվականի աշնանը Ելենան ծնողների հետ շրջափակված Լենինգրադից տարհանվել է Տաշքենդ։ 1944 թվականին վերադարձել է Լենինգրադ և վերսկսել դասերը Գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցում։ 1946 թվականին Գեղարվեստի միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո Ելենա Կոստենկոն ընդունվել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի գեղանկարչության ֆակուլտետի առաջին կուրսը։ Սովորել է հայտնի նկարիչների և ուսուցիչների` Սեմյոն Աբուգովի, Յուրի Նեպրինցևի, Միխայիլ Պլատունովի, Անդրեյ Միլնիկովի հետ։
1952 թվականին Ելենա Կոստենկոն ավարտել է  Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի` Վիկտոր Օրեշնիկովի արհեստանոցը։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը դարձել է «Ապագա շինարարներ։ Մանկապարտեզ» նկարը։ Նույն տարին ինստիտուտն ավարտել են նաև իր համակուրսեցիները` Սերգեյ Բաբկովը, Լեոնիդ Բայկովը, Իրինա Բալդինան, Դմիտրի Բալյաևը, Աբրամ Գրուշկոն, Մարինա Կոզլովսկին, Բորիս Կորնեևը, Աննա Կոստինան, Բորիս Լավրենկոն, Օլեգ Լոմակինը, Իվան Պենտեշին, Իգոր Րազդրոգին, Յուրի Սկորիկովը, Պյոտր Ֆոմինը, Վլադիմիր Չեկալովը և այլ հայտնի նկարիչներ։ Համակուրսեցիների սերտ ստեղծագործական համագործակցությունն ու ընկերակցւթյունը երկար տարիններ շարունակվել են։
1952 թվականից Ելենա Կոստենկոն սկսել է մասնակցել ցուցահանդեսների` իր աշխատանքները ցուցադրելով Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների աշխատանքների հետ միասին։ Նրա առաջին ցուցահանդեսը 1952 թվականին էր, որտեղ Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտի շրջանավարտների դիպլոմային աշխատանքների ցուցադրությունն էր։ Հաջորդ տարվա գարնանը մասնակցել է «1953 թվականին Լենինգրադի նկարիչների աշխատանքների գարնանային ցուցահանդեսին»` իր առաջին անկախ ստեղծագործական «Քանդակագործ Ա. Կրիժանովսկի դիմանկարը» աշխատանքով։ Աշխատանքն աչքի է ընկել, դրա վերարտադրությունը տեղադրվել է ցուցահանդեսի կատալոգում ։
Այդ ժամանակից ի վեր դիմանկարը դարձել է առաջատար ժանր Ելենա Կոստենկոյի համար։ Տարբեր տարիների նրան գրավում էր նատյուրմորտը, բնանկարը, աշխատանքը ժանրային կոմպոզիցիաների հետ։ Այնուամենայնիվ իր ժամանակիցներ գիտնականների և արվեստագետների դիմանկարները, ինչպես նաև` երեխաների պատկերները առավել հայտնի ճանաչում են ստացել։ 1950-1970 թվականներին դիմանկարային ժանրում նկարչուհու ստեղծած գործերից կարելի է առանձնացնել «Լենխորհրդի Գ. Կորոտկևիչի անվան Լենինգրադի թատրոնի դերասանի դիմանկարը»  (1956), «ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ` Ա. Շեննիկովի դիմանկարը» (1960), «ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ` Պ. Բարանովի դիմանկարը» (1961), «Ակադեմիկ Մ. Կոստենկոյի դիմանկարը» (1963), «Հոր դիմանկարը»  (1972), «Նկարիչ Մ. Պլատունովի դիմանկարը» (1972), «Ակադեմիկ Վ. Սոչևի դիմանկարը» (1976)։
Նույն տարիներին Ելենա Կոստենկոն շատ է աշխատել մանկապատանեկան պատկերների վրա, հետաքրքրությամբ շարունակելով այն թեման, որը սկսել էր դիպլոմային նկարում։ Նրա ստեղծած գործերից են «9-րդ դասարանցի Իրինա Զիկովի դիմանկարը» (1953), «Լոգանքից հետո» (1964), «Լենա Մոլտենինովի դիմանկարը» (1975), «Կատենկա» և «Միշա» (երկուսն էլ 1960 թվական), «Ընկերներ» (1974), «Առավոտ» (1967) և շատ ուրիշ աշխատանքներ։
1953 թվականից Ելենա Կոստենկոն եղել է Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միության անդամ (մինչև 1922 թվականը ՌԽՖՍՌ նկարիչների միության Լենինգրադյան կազմակերպություն)։
Ելենա Կոստենկոյի անհատական ցուցահանդեսները տեղի է ունեցել Բելգորոդում (1981 թվական, Մ. Կոզլովսկու հետ համատեղ) և Լենինգրադում (1986)։
1989-1992 թվականներին Կոստենկոյի աշխատանքները հաջողությամբ ցուցադրվել են Ֆրանսիայում L' Ecole de Leningrad ռուսական գեղանկարչության ցուցահանդեսներում և աճուրդներում, ինչպես նաև Բելգիայում, Իտալիայում, Անգլիայում, ԱՄՆ-ում, որտեղ իր աշխատանքներն ստացել են հայտնի ճանաչում։
Ելենա Կոստենկոյի աշխատանքները գտնվում են Ռուսաստանի, Ֆրանսիայում, Ճապոնիայի, ԱՄՆ-ի, Իտալիայի, Մեծ Բրիտանիայի և այլ երկրների թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Весенняя выставка произведений ленинградских художников 1953 года. Каталог. — Л.: ЛССХ, 1953. — С.6,26.
Весенняя выставка произведений ленинградских художников 1954 года. Каталог. — Л.: Изогиз, 1954. — С.12.
Коровкевич C. Ярче и глубже показывать новое, передовое. Заметки о весенней выставке работ ленинградских художников. // Вечерний Ленинград, 1954, 12 июня.
Серов В. Знать жизнь, показывать правду жизни // Ленинградский альманах. Кн. 8. Л.: Лениздат, 1954. — С.306—311.
Серебряный И. Молодые живописцы // Ленинградский альманах. Кн. 9. Л.: Лениздат, 1954. — С.338—342.
Земская М. За правду жизни и большую мысль. К итогам осенней выставки ленинградских художников. // Смена, 1954, 18 декабря.
Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1956 года. Каталог. — Л.: Ленинградский художник, 1958. — С.14.
Мочалов Л. Выставка без жюри. Новые работы ленинградских живописцев. // Вечерний Ленинград, 1956, 11 декабря.
Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1958 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1959. — С.6.
Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1963. — С.12.
Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1961. — С.22.
Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1964. — С.22.
Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1962 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1962. — С.15.
Ленинград. Зональная выставка. — Л.: Художник РСФСР, 1965. — С.27.
Каталог весенней выставки произведений ленинградских художников 1965 года. — Л.: Художник РСФСР, 1970. — С.17.
Старостин Г. Художники советуются со зрителем. // Смена, 1965, 8 декабря.
Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1968 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1971. — С.9.
Весенняя выставка произведений ленинградских художников 1971 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1972. — С.10.
Наш современник. Каталог выставки произведений ленинградских художников 1971 года. — Л.: Художник РСФСР, 1972. — С.13.
Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 25-летию победы над фашистской Германией. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1972. — С.7.
Наш современник. Вторая выставка произведений ленинградских художников 1972 года. — Л.: Художник РСФСР, 1973. — С.7.
Наш современник. Третья выставка произведений ленинградских художников 1973 года. — Л.: Художник РСФСР, 1974. — С.9.
Богданов А. Ярче, но и глубже. // Вечерний Ленинград, 1973, 25 декабря.
Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 4. 1948—1953 годы. — М.: Советский художник, 1973.
По Родной стране. Выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1974. — С.15.
Весенняя выставка произведений ленинградских художников. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1974. — С.8.
Наш современник. Зональная выставка произведений ленинградских художников 1975 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1980. — С.17.
И. Мямлин. Сердце с правдой вдвоём… // Ленинградская правда, 1975, 1 июня.
Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки. — Л.: Художник РСФСР, 1976. — С.20.
Портрет современника. Пятая выставка произведений ленинградских художников 1976 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1983. — С.12.
Exhibition of modern Soviet Painting. 1976. Gekkoso Gallery. Catalogue. — Tokyo, 1976. — Р.87,154.
Осенняя выставка произведений ленинградских художников. 1978 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1983. — С.10.
Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 60-летию Великого Октября. — Л.: Художник РСФСР, 1982. — С.15.
Справочник членов Союза художников СССР. Том 1. — М.: Советский художник, 1979. — С.547.
Громов Н. Тема вечная, современная. // Вечерний Ленинград, 1980, 14 апреля.
Зональная выставка произведений ленинградских художников 1980 года. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1983. — С.15.
Выставки советского изобразительного искусства. Справочник. Том 5. 1954—1958 годы. — М.: Советский художник, 1981. — С.25,27,47,120,259,260,420,548,571.
Шевчук С. Смотреть жизни в лицо. Заметки о живописном разделе выставки ленинградских художников в Манеже. // Смена, 1983, 28 декабря.
Елена Михайловна Костенко. Выставка произведений. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1986. — 48 с.
Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 40-летию полного освобождения Ленинграда от вражеской блокады. Каталог. — Л.: Художник РСФСР, 1984. — С.10.
Елена Михайловна Костенко. Каталог выставки. — Л.: Художник РСФСР, 1986.
Справочник членов Ленинградской организации Союза художников РСФСР. — Л.: Художник РСФСР, 1987. — С.63.
L' Ecole de Leningrad. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 16 June, 1989. Р.48—49.
L' Ecole de Leningrad. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 27 November, 1989. Р.28.
L' Ecole de Leningrad. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 12 Mars 1990. Р.46—47.
L' Ecole de Leningrad. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 11 June, 1990. Р.26—27.
L' Ecole de Leningrad. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 21 December, 1990. Р.16—17.
Painture Russe. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 18 February, 1991. Р.33—34.
Painture Russe. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 26 April, 1991. Р.8—9.
Leningrad figuration. Catalogue. Paris. Drouot Richelieu, 10 June, 1991. Р.10—11.
Sots’Art a St Petersbourg. Catalogue. St Germain en Laye. 23 Fevrier 1992. Р.5.
Saint-Petersbourg — Pont-Audemer. Dessins, Gravures, Sculptures et Tableaux du XX siecle du fonds de L' Union des Artistes de Saint-Petersbourg. Pont-Audemer, 1994. Р.71.
Этюд в творчестве ленинградских художников. Выставка произведений. Каталог. — Санкт-Петербург: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1994. — С.4.
Лирика в произведениях художников военного поколения. Живопись. Графика. Каталог. — Санкт-Петербург: 1995. — С.4.
Петербургские музы. Выставка. Живопись, графика, декоративно-прикладное искусство. — СПб.: Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 1995.
Связь времён. 1932—1997. Художники — члены Санкт-Петербургского Союза художников России. Каталог выставки. — Санкт-Петербург: ЦВЗ «Манеж», 1997. — С.289.
Vern G. Swanson. Soviet Impressionism. — Woodbridge, England: Antique Collectors' Club, 2001. — Р. 40,44.
Иванов С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. — Санкт-Петербург: НП-Принт, 2007. — С.9,15,362, 389—402,404-407,445. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005. — Санкт-Петербург: «Первоцвет», 2007. — С.68.


== Տես նաև ==
Սանկտ Պետերբուրգի նկարիչների միություն


== Արտաքին հղումներ ==
Костенко Елена Михайловна на сайте «Неизвестный соцреализм. Поиски и открытия»
Ленинградская школа живописи. Очерк истории.
Хронология Ленинградской школы живописи.