Ջո Լուիս

Ժոզեֆ Լուիս Բարոու (անգլ.՝ Joseph Louis Barrow, ավելի հայտնի է որպես Ջո Լուիս (անգլ.՝ Joe Louis); մայիսի 13, 1914(1914-05-13)[…], LaFayette, Ալաբամա, ԱՄՆ - ապրիլի 12, 1981(1981-04-12)[…], Լաս Վեգաս, Նևադա, ԱՄՆ), ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ, գերծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն։
«Ռինգ» ամսագրի կողմից 1936, 1938, 1939, 1941 թվականներին ճանաչվել է «Տարվա բռնցքամարտիկ»։
2003 թվականին «Ռինգ» ամսագիրը նրան դասել է բոլոր ժամանակների մեծագույն փանչերների շարքին։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1914 թվականի մայիսի 13-ին։
Նրա հայրը աշխատել է բամբակի տնկադաշտերում, ընտանիքը մշտապես եղել է աղքատության մեջ։ 1924 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Դեթրոյթ, որտեղ Ջո Լուիսը հոր հետ սկսել է աշխատել Ֆորդի գործարանում։
Մինչև 1934 թվականը Ջո Լուիսը հանդես է եկել սիրողական բռնցքամարտում։
1936 թվականին ստացել է պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկի արտոնագիր։ Դեթրոյթ գալուց 10 տարի անց Ջո Լուիսը սիրողական բռնցքամարտի ծանրքաշային կարգում ստացել է «Ոսկե ձեռնոցներ» մրցանակ, որն էլ նրա համար ճանապարհ է բացել դեպի պրոֆեսիոնալ ռինգ։


== Կարիերան սիրողական բռցնքամարտում ==
1934 թվականին Լուիսը  հաղթել է Չիկագոյի «Ոսկե ձեռնոցներ» մրցույթում և միջին ծանրքաշային կարգում դարձել է ԱՄՆ-ի առաջնության հաղթող։


== Կարիերան պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտում ==
1934 թվականի հուլիսին տեղի է ունեցել նրա առաջնաելույթը, որտեղ նա պայքարել է Ջեք Կրեկմենի դեմ։ Վերջինիս նա նոկաուտի է ենթարկել առաջին ռաունդում։
1934 թվականի օգոստոսին հանդիպել է Ջեք Կրանցի հետ։ Մարտի ժամանակ նոկդաուններ չեն գրանցվել։ Դա եղել է շատ մոտիկ մարտ։ 8 ռաունդ տևած պայքարից հետո Լուիսը հաղթել է դատավորների միաձայն որոշմամբ։
1934 թվականի սեպտեմբերին հանդիպել է Ադոլֆ Վեյտերի հետ։ Առաջին ռաունդում Լուիսը Վեյտեին նոկդաունի է ենթարկել։ Վեյտերը բարձրացել է և շարունակել մարտը մինչև 7-րդ ռաունդի ավարտը։ Լուիսը մի շարք հարվածներ է հասցրել վերջին երեք ռաունդում և դատավորների միաձայն որոշմամբ ճանաչվել է հաղթող։
1935 թվականին հանդիպել է Պրիմո Կարների հետ։ Լուիսը կիրառել է հին մարտավարությունը ավելի բարձրահասակ հակառակորդի դեմ։ Նա հարվածել է իրանին, իսկ երբ Կարները բաց է թողել ձեռքերը նա հարձակվել է և մի շարք հարվածներ հասցրել մրցակցի գլխին։ 6-րդ ռաունդում Ջո Լուիսն իր հակառակորդին 3 անգամ նոկդաունի է ենթարկել։ Դրանից հետո Կարները հայտնվել է անօգնական վիճակում և սկսել է փաթաթվել ռինգի ճոպաններին, որից հետո մրցադատավորը դադարեցրել է մարտը։
1935 թվականի սեպտեմբերին հանդիպել է Մաքս Բերի հետ։ Առաջին ռաունդից հետո, երբ ամեն ինչ սկզբունքորեն արդեն պարզ է եղել, Ջեք Դեմպսին, որը մշտապես եղել է իր ընկերոջ ժամապահ մրցավարը, փորձելով քաջալերել նրան, ասել է՝ «Փոքրիկ, դե նա քեզ ոչ մի անգամ իսկական չհարվածներ չհասցրեց»։  Ի պատասխան, Մաքսը քմծիծաղ է տվել իր՝ ամբողջովին ծեծված դեմքով և ընդգծված տխուր ձայնով ասել․ «Այդ դեպքում, Ջեք, դու ավելի լավ է հետևես մրցավարին, թե չէ այնտեղ, ռինգում ինչ-որ մեկը ինձ շատ է հարվածում»։ Մաքսը նոկաուտի է ենթարկվել 4-րդ ռաունդում։
1936 թվականին հանդիպել է Մաքս Շմելինգի հետ։ Մարտի ժամանակ Լուիսի ջեբ հարվածին հաջորդել է Շմելինգի կրոսս հարվածը, որն էլ նրան հաջողություն է բերել։ Լուիսը նոկդաունի է ենթարկվել 4-րդ և 12-րդ ռաունդում։ 12-րդ ռաունդում Շմելինգը սենսացիոն հաղթանակ է տարել՝ նոկաուտի ենթարկելով Լուիսին։ Մարտը «Ռինգ» ամսագրի կողմից ճանաչվել է որպես «Տարվա մարտ»։
1936 թվականին հանդիպել է Ջեք Շարկիի հետ։ Լուիսը 3-րդ ռաունդում նոկաուտի է ենթարկել Շարկիին։
Այնուհետև Լուիսը նոկաուտով հաղթել է ևս 5 մարտ։
1937 թվականի հունվարին հանդիպել է Բոբ Պաստորի հետ։ Լուիսը հաղթել է դատավորների միաձայն որոշմամբ։


==== Չեմպիոնական մարտ Ջեյմս Բրեդդոկի հետ ====
1937 թվականի հունիսին աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսի համար մարտ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Ջեյմս Բրեդոկի միջև։ Առաջին ռաունդում Լուիսը միանգամից հարձակման է անցել, սակայն Բրեդոկի ապերկոտ հարվածի արդյունքում նոկդաունի է ենթարկվել։ Սակայն Լուիսը  8-րդ ռաունդում նոկաուտի է ենթարկել իր հակառակորդին։
1937 թվականի օգոստոսին հանդիպել է Թոմի Ֆարի հետ։ Ֆարը մեծ դիմադրություն է ցույց տվել, բայց արդյունքում դատավորների միաձայն որոշմամբ հաղթող է ճանաչվել Լուիսը։
1938 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Մաքս Շմելինգի միջև։ Այս անգամ Լուիսն իր հակառակորդին նոկաուտի է ենթարկել առաջին ռաունդում։
1939 թվականին նոկաուտով հաղթել է 4 մարտում։
1940 թվականի փետրվարին հանդիպել է Արտուրո Գոդոյի հետ։ Լուիսը հաղթել է դատավորների առանձին որոշումներով։ Գոդային վրդովեցրել է արդյունքը և նա հայտարարել է, որ մարտը պետք է ավարտվեր առնվազն ոչ ոքի։
1940 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Արտուրո Գոդոյի միջև։ 8-րդ ռաունդում Լուիսը երկու անգամ նոկդաունի է ենթարկել գոդոյին և հաղթել է տեխնիկական նոկաուտով։
1941 թվականի հունիսին հանդիպել է Բիլի Կոննի հետ։ Մարտից առաջ Լուիսը, շատ կարճ ժամանակահատվածում, փորձել է գցել քաշը՝ ավելի արագ գործելու համար։ Այդ ժամանակ նա իր հակառակորդից 14 կգ ծանր է եղել։ Սակայն դա էլ չի օգնել նրան։ Ավելի արագաշարժ Կոննը ջեբ հարվածներով հաղթել է մարտը։ 13-րդ ռաունդում Կոննը աջ կողմից ծնոտին հարվածներով կարողացել է նոկաուտի ենթարկել իր հակառակորդին։
1946 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջո Լուիսի և Բիլի Կոննի միջև։ Այս անգամ Լուիսը հաղթել է մարտը՝ 8-րդ ռաունդում նոկաուտի ենթարկելով հակառակորդին։
1947 թվականի դեկտեմբերին հանդիպել է Ջերսի Ջո Ուոլկոտին։ Ուոլկոտը երկու անգամ Լուիսին նոկդաունի է ենթարկել առաջին և չորրորդ ռաունդում։ Սակայն արդյունքում հաղթող է ճանաչվել Լուիսը՝ դատավորների առանձին որոշումներով։ Որոշումը վիճարկելի է եղել։
1948 թվականի հունիսին ռևանշ է տեղի ունեցել Ջերսի Ջո Ուոլկոտի և Ջո Լուիսի միջև։ 3-րդ ռաունդում Ուոլկոտը Լուիսին նոկդաունի է ենթարկել։ 11-րդ ռաունդում Ուոլկոտը, հավատալով իր հաղթանակին, սկսել է լուրջ չվերաբերվել մարտին։ Դրանից օգտվել է Ջո Լուիսը։ Արդյունքում Ուոլկոտը նոկաուտի է ենթարկվել։ Այս մարտից հետո Լուիսը հայտարարել է կարիերայի ավարտի մասին։


== Վերադարձ ==
Ջո Լուիսի հեռանալուց հետո ծանրքաշային կարգում չեմպիոնի տիտղոսը մնացել է ազատ։ Բռնցքամարտի ազգային ասոցիացիան չեմպիոնական մարտ է կազմակերպել Էզարդ Չարլզի և մյուս հայտնի ծանրքաշային կարգի ներկայացուցիչ՝ Ջերսի Ջո Ուոլկոտի միջև։ Մարտը տեղի է ունեցել 1949 թվականի հունիսի 22-ին։ Միավորների առավելությամբ հաղթել է Չարլզը։ Սակայն նրա չեմպիոնական տիտղոսը ընդունել է միայն Ազգային ասոցիացիան։ Ջո Լուիսի փառքը մեծ է եղել և խանգարել է Չարլզին։
Ֆինանսական խնդիրների պատճառով Ջո Լուիսը շուտով ռինգ է վերադարձել։ 1950 թվականի սեպտեմբերի 7-ին տեղի է ունեցել Չարլզ և Լուիս հանդիպումը։ Էզարդ Չարլզը ղեկավարել է ամբողջ մարտը և միավորների առավելությամբ հաղթել է դատավորների միաձայն որոշմամբ։ Միայն Լուիսի դեմ հաղթանակ տանելուց հետո Չարլզը ճանաչվել է որպես աշխարհի լիիրավ չեմպիոն։
Այս մարտից հետո Լուիսը հաղթել է մյուս 8 մարտերում։


== Մարտ Ռոկի Մարչիանոյի դեմ ==
Դրանից հետո նա անց է կացրել մի շարք հաջող մարտեր։ Սակայն 1951 թվականին Ռոկի Մարչիանոն նրան նոկաուտի է ենթարկել, որից հետո նա վերջնականապես հեռացել է բռնցքամարտից։


== Ռեկորդ ==
Ջո Լուիսը ծանրքաշային կարգում աշխարհի չեմպիոն է եղել 11 տարի 8 ամիս և 7 օր (1937 թվականի հունիսի 22-ից մինչև 1949 թվականի մարտի 1)։ Այդ ընթացքում նա իր տիտղոսը պաշտպանել է 25 անգամ։ Ռեկորդը մինչև այսօր գերազանցված չէ։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Նկարահանվել է ֆիլմում։ Իր մասնակցությամբ ամենահայտնի ֆիլմերից են՝ «Երիտասարդության ոգին» (Spirit of Youth), «Մարտը երբեք չի ավարտվում» (The Fight Never Ends), «Ֆինկս» (The Phynx)։
Նրա մասին նկարահանվել են մի քանի գեղարվեստական ֆիլմ՝ «Ջո Լուիսի պատմությունը» և «Ջո և Մաքս»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջո Լուիս(անգլ.) — պրոֆեսիոնալ մենամարտերի վիճակագրություն BoxRec կայքում։
Ջո Լուիս (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Непревзойденный: Джо Луис
Վիդեո․
Документальный фильм (ռուս.)