armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վարդակակաչ Սոսնովսկու

Վարդակակաչ Սոսնովսկու (լատ.՝ Tulipa sosnovskyi), շուշանազգիների ընտանքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Բազմամյա, սոխուկավոր բույս է, որն ունի 25-50 սմ բարձրություն։ Սոխուկը ձվաձև է, դարչնագույն, ներսից ոսկեգույն, մազոտ թեփուկներով։ Տերևները երկարավուն են, նշտարաձև, վերևում և ներքևում նեղացող, միշտ կորացած։ Ծաղիկը մեծ է, միայնակ, 8-10 սմ տրամագծով, գավաթանման, մուգ կարմիր։ Ծաղկապատի մասերը ձգված-սրացած են։ Առէջաթելերը մերկ են, սև, լայնացած, մինչև 2 մմ երկարությամբ։ Տուփիկի երկարությունը 3-7 սմ է, իսկ լայնությունը՝ 2-3 սմ։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է Զանգեզուրի (Քաջարան, Լեռնաձոր, Փխրուտ, Տաթև, Շիկահող, Կապան) և Մեղրու (լեռնագագաթ՝ Բերդաքար, Արծվաբերդ, Գյումարանց, Վարդանիձոր, Լիճք, Վահրավար) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Նախիջևանում (Օրդուբադ, լեռնագագաթ՝ Սոյուխ)։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային և ենթալպյան գոտիներում՝ ծովի մակարդակից 700-2300 մ բարձրությունների վրա, ժայռոտ տեղերում, խոշորաքարոտ թափվածքներում և փլուզուտներում, խճաքարոտ տեղերում, կաղնու և գիհու նոսրանտառում, անտառի եզրերին և բացատներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիս ամիսներին, պտղաբերում՝ մայիս-հունիսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Համարվում է Անդրկովկասի էնդեմիկ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում։
Մեկ պոպուլյացիա պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցի տարածքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (1844)

Ժողովածու (1844), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1844 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 18-րդ դար (1711 թվականից առաջ), Հակոբ գրիչի կողմից, ենթադրաբար Ամիրդոլու վանքում։ Ստացողը եղել է Սարգիս Բաղիշեցին (նաև Ամիրդոլցի)։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 19,1x14,3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 342 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ զարդահյուս մետաքս։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 151ա, 234ա, 234բ, 280ա, վերանորոգողի՝ 280բ (1711 թ.):


== Բովանդակություն ==
Առ Սիւնեցւոյ Մեկնութինք Սահմանաց գրոց,Ամենայն չար տանջելի-ի։
Առածք հինգ։
Յովհ. Որոտնեցւոյ Հաւաքեալ ի բանից իմաստադիրաց։
Դաւթի Վասն բաժանման։
Նախերգանք և վերջաբանք քարոզից։
Քարոզք (Յովհ. Որոտնեցի, Գր. տաթևացի,անանունք)։
Յաղագս ԺԲ առաքելոցն։
Յաղագս տապանակին խորհրդոյն։
Յաղագս երկնից զօրաց։
Բաղդատութիւն Դաւթի և տևառն մերոյ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վլադիմիր Արզումանյան

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Արզումանյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Վլադիմիր Արզումանյան (մայիսի 26, 1998, Ստեփանակերտ, Արցախ), հայ երգիչ, «Մամա» երգով ներկայացրել է Հայաստանը Մանկական Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում և 120 միավորով զբաղեցրել առաջին հորիզոնականը։ Երգի պրոդյուսերն է կանադահայ երաժշտական պրոդյուսեր Հարություն Տեր-Հովակիմյանը (Դեր Հովա)։ 2020 թվականին մասնակցել է Եվրատեսիլի ընտրական փուլի "Դեպի Եվրատեսիլ" շոուին "What's Going on Mama" երգով և գրավել է երրորդ տեղը։


== Կենսագրություն ==
Վլադիմիր Արզումանյանը ծնվել է 1998 թվականի մայիսի 26-ին Ստեփանակերտում երաժիշտների ընտանիքում։ Երաժշտությամբ սկսել է զբաղվել 6 տարեկանից։ Կատարում է հայերեն, ռուսերեն և անգլերեն երգեր։
Սովորել է Խաչատուր Աբովյանի անվան № 1 դպրոցում։
Բացի երաժշտությունից, զբաղվում է նաև կարատեով, ունի սև գոտի, խաղում է ֆուտբոլ։ 2010 թվականին հաղթել է մանկական եվրատեսիլը
2022 թվականի հունվարին ամուսնացել է Աննա Հարությունյանի հետ։


== Մրցանակներ ==
2010 թվականին «Նոր Ալիք» մրցույթում զբաղեցրել է 3-րդ հորիզոնականը
Մանկական Եվրատեսիլ 2010 երգի մրցույթում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը
Համահայկական «Կարոտ» փառատոնում վկայական է ստացել
Առնո Բաբաջանյանի անվան փառատոնում վկայական է ստացել


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Vladimir Arzumanyan - Mama | Official video clip | OGAE Armenia
Արեգի (Ակնի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արեգի (այլ կիրառումներ)Արեգի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։ Գտնվում էր Ակն քաղաքից անմիջապես հարավ՝ նրա զառիթափի ծայրամասում, ծառաստանների մեջ։
Ակն քաղաքից բաժանված էր մի փոքրիկ հողամասով, որտեղով հոսում էր առվակ։ Տեղացիներն այն կոչում էին Արեգի ձոր։ Բնակավայրը Ակնին շատ մոտ լինելու պատճառով այն համարվել է քաղաքի արվարձանը։ Արեգին Ակնի մեծահարուստների համար հանդիսանում էր ամառանոց։


== Անվանումներ ==
Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները․ 


== Անվան ստուգաբանություն ==
Գյուղն իր արևահայաց դիրքի պատճառով կոչվել է Արեգին։ Բնակիչները գյուղի անվանումը մեկնաբանում են որպես «Արև այգի»։


== Պատմություն ==
Գյուղն ավերվել է 1896 թվականի կոտորածների ժամանակ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն ու զանազան արհեստներն էր։ Որոշները զբաղվում էին պանդխտությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Արեգի բարձունքի վրա գտնվում էր Ս. Գրիգոր Լուսավորչի մատուռը և ուխտատեղին։ Գետահովտի աջ կողմում գտնվում էր Ս. Կոզմոսի և Ս. Դամիանոսի վանքը։ Վանքի դիմաց ընկած էր գյուղի գերեզմանատունը։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(6616) Պլոտինոս

(6616) Պլոտինոս (անգլ.՝ Plotinos), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի մարտի 25-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,415828 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1219 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7098 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1371,51 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,262485 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,09° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6616) Պլոտինոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Տոսինա

Տոսինա (իսպ.՝ Tocina)՝ մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վեգա դել Գվադալկիվիր շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես։ Բնակչությունը՝ 9524 մարդ (2010)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 37 կմ հեռավորության վրա։


== Ծանոթագրություններ ==
(2608) Սենեկա

(2608) Սենեկա (անգլ.՝ Seneca), Ամուրի ընտանիքի աստերոիդ։ 


== Հայտնաբերումը ==
Հայտնաբերվել է 1978 թվականի փետրվարի 17-ին Հանս-Էմիլ Շուստերի կողմից Լա Սիլյայում։


== Ուղեծրի բնութագրական տվյալները ==
Արեգակից հեռավորությունը՝Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1459.64 երկրային օրվա ընթացքում
Ուղեծրով շարժման միջին արագությունը՝ 0.25 աստիճան/օր
Խավարածրի հարթության հետ ուղեծրի հարթության կազմած անկյունը՝ 14.68°։


== Ընտանիք ==
Սենեկա աստերոիդը պատկանում է Ալինդայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2.5 ա. մ. մեծ կիսաառանցքով և ունեն 0.4 - 0.65 էքսցենտրիսիտետ։ Այս աստերոիդները գտնվում են Յուպիտերի հետ ուժեղ 3:1 ուղեծրային ռեզոնանսի մեջ, ինչպես նաև ունեն ևս մեկ ուժեղ ռեզոնանս, այս անգամ արդեն Երկրի հետ՝ 1։4։

2062 թ. մարտի 22-ին անցնելու է Երկրից 0.254 ա.մ.՝ 38 մլն.  կմ հեռավորության վրա։


== Դասակարգում ==
Ըստ Թոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Անուն ==
Անունն ստացել է հռոմեացի փիլիսոփա, պետական գործիչ Լուկիուս Անեուս Սենեկայի (մ.թ.ա.4-մ.թ.65) պատվին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ (2601-2700)
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2608) Սենեկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Պոդոլսկոե (գյուղ, Կոնստանտինովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոդոլսկոեՊոդոլսկոե (ուկրաիներեն՝ Подільське), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կոնստանտինովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդոլսկոե գյուղում բնակվում էր 60 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Քյոց

Քյոց (գերմ.՝ Kötz), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Գյունցբուրգ շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3198 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի) ։ Տարածքը կազմում է 20,55 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 74 148։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Մ.թ.ա. 679


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Գրաֆենաու (այլ կիրառումներ)

Գրաֆենաու, կարող է վերաբերել՝

Գրաֆենաու - քաղաք Գերմանիայում, Բավարիայում։ Ենթարկվում է Ստորին Բավարիայի ղեկավարությանը
Գրաֆենաու - կոմունա Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։ Գտնվում է Շտուտգարտի վարչական շրջանի ենթակայության տակ
Անատոլի Ալեքսանդրով

Անատոլի Պետրովիչ Ալեքսանդրով (հունվարի 31 (փետրվարի 13), 1903, Տարաշչա, Կիևի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 3, 1994(1994-02-03), Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս խորհրդային ֆիզիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953)։ ԽՄԿԿ անդամ 1962 թվականից, ԽՄԿԿ Կենտկոմի անդամ 1966 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հունվարի 31 (փետրվարի 13)-ին, Կիևի մարզի Տարաշլի քաղաքում։ 1946-1955 թվականներին ղեկավարել է ԽՍՀՄ ԳԱ ֆիզիկական պրոբլեմների ինստիտը։ 1960 թվականից Ի. Վ. Կուրչատովի անվան ատոմային էներգիայի ինստիտուտի տնօրենն է։


== Աշխատություններ ==
Անատոլիի աշխատությունները վերաբերում են դիէլեկտրիկների ֆիզիկային, բարձրամոլեկուլային միացությունների հատկություններին, ատոմային էներգետիկային։ Անատոլին սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս է (1954, 1960), Լենինյան մրցանակի (1959) և ԽՍՀՄ պետական մրցանակների (1942, 1949, 1951, 1953) դափնեկիր։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռիբա Ռոժա դե Էբրո

Ռիբա Ռոժա դե Էբրո (իսպ.՝ Riba-roja de Ebro, վրաց.՝ Riba-roja d'Ebre), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Տառագոնա պրովինցիայում (Կատալոնիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Րիբերա դ,Էբրե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 99.1 կմ²։ Բնակչությունը՝ 1336 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Página web del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-09-29 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան

ՀՀ ՊՆ Վազգեն Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան, Հայաստանի պաշտպանության նախարարության համակարգում գործող բարձրագույն ուսումնական հաստատություն է, որի առաքելությունը խաղաղ և պատերազմական ժամանակ ՀՀ պաշտպանության խնդիրներն իրագործելու ունակ, բարձրակարգ սպայական կադրերի պատրաստումն ու վերապատրաստումն է։


== Պատմություն ==
ՀՀ ՊՆ Ռազմական ինստիտուտ, կազմավորվել է 1998-ին՝ 1994-ին ստեղծված ՀՀ ՊՆ բարձրագույն զինվորական բազմաբնույթ հրամանատարական ուսումնարանի հիմքի վրա։ ՀՀ ԶՈւ-ի համար պատրաստում է բարձրակարգ սպայական կադրեր։ 2000-ից՝ Վազգեն Սարգսյանի անվան։ 2003 թվականից ՀՀ պետական բուհերի խորհրդի լիիրավ անդամ է։
2004-ից ինստիտուտում գործում է Սպայական կադրերի որակավորման բարձրացման կենտրոնը։ Ռազմական ինստիտուտի պետեր են եղել գեներալ-մայոր Արշալույս Փայտյանը (1998-2000), գեներալ-լեյտենանտ Ստեփան Միրզոյանը (2000-2007), գեներալ-մայոր Գարեգին Գաբրիելյանը (2007-2008), 2008-ից գեներալ-լեյտենանտ Մարտին Կարապետյանն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կրթություն և Գիտություն  և  Ռազմական ինստիտուտ
Վալբրևեննա

Վալբրևեննա (իտալերեն՝ Valbrevenna), կոմունա Իտալիայի Լիգուրիա մարզի Ջենովա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 786 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 22 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 35 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 16010։ Հեռախոսային կոդ՝ 010։
Բնակավայրի հովանավորողն է համարվում Սուրբ Սանտուարիո դի նոստրա Սիգնորա դելլ Ակքուա։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության դինամիկա.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 010 9390014
Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.valbrevenna.ge.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.valbrevenna.ge.it


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության Ազգային ինստիտուտ  (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Համընդհանուր իրավունք

Համընդհանուր իրավունք (անգլ.՝ Universal law) կամ Համընդհանուր սկզբունք (անգլ.՝ Universal principle), գաղափար իրավունքում և էթիկայում, համաձայն որի ամենալեգիտիմն են համարվում այն իրավակարգավորումները, որոնք ամենահամընդհանուրն են տարբեր հասարակությունների կողմից իրենց ընդունելիությամբ, կիրառելիությամբ, տեղայնացմամբ և փիլիսոփայական հիմքով։ Համընադհանուր օրենքի տեսակներից մեկն է տրամաբանական հակասությունները (այն է՝ սոփեստիկա) արգելող Տրամաբանության Օրենքը։


== Գրականություն ==
Stankov, G. The General Theory of Biological Regulation. The Universal Law in Bio-Science and Medicine, Vol.III


== Տես նաև ==
Բնական իրավունք
Համընդհանրություն (փիլիսոփայություն)
Սանդրա Բագարիչ

Սանդրա Բագարիչ (խորվ.՝ Sandra Bagarić, ապրիլի 5, 1974(1974-04-05), Զենիցա, Զենիկա-Դոբոյի կանտոն, Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա), Խորվաթիայի օպերային երգչուհի և դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Սանդրա Բագարիչը ծնվել է Զենիցայում (այժմ՝ Բոսնիա և Հերցեգովինա)։ Ավարտել է երաժշտական դպրոցը, շարունակել ուսումը Սարաևոյում, սակայն բոսնիական պատերազմի սկսվելուց հետո նա 1992 թվականին մեկնել է Զագրեբ, որտեղ սովորել է երաժշտական ակադեմիայում։ Նրա ուսուցիչը Լիլանա Մոլնար-Տալաիչն էր։ Հայտնի է «Մադամ տրուբադուր», «Կոմսուհի Մարիցա», «Չղջիկ», «Բոկկաչիո» և «Ով երգում է, վատ չի մտածում» օպերաների արիաների կատարման համար։ Նա իր երգերով երեք ձայնասկավառակ է թողարկել՝ «Sonati od sna», «Teatar marmelade» և «Adagio»:
2007 թվականին Սանդրա Բագարիչը Kraljevi Ulice խմբի հետ ելույթ է ունեցել «Դորա 2007» երաժշտական փառատոնում «Pjesma za novčić» երգով, որը հանդիսանում էր Հելսինկիի Եվրատեսիլ մրցույթի ընտրություն, և զբաղեցրել է 2-րդ տեղը։
Ամուսնացած է, ամուսինը՝ Darko Domitrovich-ը, դաշնակահար է և Զագրեբի երաժշտական ակադեմիայի պրոֆեսոր։ Որդիներն են՝ Մարկոն և Լովրոն։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հեռուստատեսություն ===


=== Կրկնօրինակում ===


== Ծանոթագրություններ ==
Քուչակ (Չմշկածագի գավառ)

Քուչակ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Չմշկածագի գավառակում։


== Աշխարհագրություն ==
Գյուղը ջրառատ էր և ուներ հարուստ հողային տարածություններ։


== Պատմություն ==
1915 թվականի Մեծ եղեռնի կոտորածից հետո գյուղն ուներ միայն 6-7 տուն քուրդ բնակիչ։


== Պատմամշակութային արժեքներ ==
Քուչակում կային երկու հին խաչքարեր։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հարբած անտառ (Դիլիջան)

Հարբած անտառ (Դիլիջան) - Բնական հուշարձան Դիլիջան քաղաքին հարակից տարածքում։ Առաջացել է սողանքների հետևանքով։ Հիմնական ծառատեսակները սոճիներ են, որոնք սողանքի պատճառով թեքվել են։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոցմանովո (Նեկլինովսկի շրջան)

Բոցմանովո (ռուս.՝ Боцманово ), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Պոլյակովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
«Ագուլիս» տիկնիկային թատրոն-ստուդիա

«Ագուլիս» տիկնիկային թատրոն-ստուդիա, տիկնիկային թատրոն Երևանում։


== Պատմություն ==
Թատրոն-ստուդիան 1988 թվականին հիմնադրել է  Երվանդ Մանարյանը։ Առաջին բեմադրությունն եղել է «Վայ, ագահ, վայ» («Ագահ փայտահատը») ներկայացումը (ռեժիսոր` Երվանդ Մանարյան)։  Հետագայում խաղացանկը համալրել են «Պոչատ աղվեսը» և «Երեք խոզուկները»,  տասնյակից ավելի մանկական ներկայացումներ։ Ձմռանը՝  Նոր տարվա տոներին, բեմադրվում են տոնական ներկայացումներ։
Ագուլիս տիկնիկային թատրոնի բոլոր ներկայացումների անմիջական մասնակիցը հենց հանդիսատես երեխաներն են։ Երեխաներն արտասանում, երգում են, որպեսզի ներկայացումը սկսվի, կանչում են Մանչուկին, պատասխանում տիկնիկների հարցերին, օգնում նրանց «դժվար պահերին»։ 

2017 թվականին ՀՀ կառավարությունն «Ագուլիս» մանկական տիկնիկային թատրոնի գործունեությունն իրականացնելու նպատակով թատրոնին տարածք է հատկացրել Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի Աբովյան փողոցում։


== Տես նաև ==
Երևանի պետական տիկնիկային թատրոն
Երևանի խամաճիկների պետական թատրոն
Գյումրու տիկնիկային թատրոն


== Ծանոթագրություններ ==
Անիկեևկա (գյուղ, Խլևենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱնիկեևկաԱնիկեևկա (ռուս.՝ Аникеевка), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Խլևենսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Տեղագրություն

Տեղագրություն, գիտատեխնիկական դիսցիպլին․ զբաղվում է տեղանքի աշխարհագրական և երկրաչափական ուսումնասիրությամբ՝ հանույթային աշխատանքների հիման վրա տեղագրական քարտեզներ կազմելով։ Տեղագրության ոլորտի մեջ են մտնում տեղագրական քարտեզների դասակարգման, դրանց բովանդակության մշակման և ճշտման, կազմման մեթոդիկայի, ինչպես նաև տեղանքի բազմակողմանի ուսումնասիրման հարցերը, որոնց ընթացքում բացահայտվում են տեղանքի մակերևույթի ձևերը, չափերը, տարածման օրինաչափությունները և այլն։ Առաջին տեղագրական հանույթային աշխատանքները կատարվել են դեռևս XVI դարում։ Ավելի ճշգրիտ տեղագրական քարտեզներ կազմվել են XVIII դարում, երբ հանույթային աշխատանքներն իրականացվեցին ճշգրիտ գեոդեզիական գործիքներով և սարքավորումներով։
Տեղագրական հանույթի եղանակներն ու ձևերը էլ ավելի կատարելագործվեցին XX դարում, երբ մշակվեցին հանույթի օդային, տիեզերական, աերոնկարների և տիեզերական նկարների վերծանման եղանակները, օգտագործվեցին ռադիոհեռաչափերն ու էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաները։ Ընդհանուր զարգացմանը համընթաց տեղագրություն տրոհվել է առանձին ճյուղերի, ակնաչափական կամ բուսոլային, տախիոմետրիական, մենզուլային, աերոլուսանկարահանման, ֆոտոթեոդոլիտային, համակցված, տիեզերական, տարբեր կարգի նիվելիրացման։ Տեղագրական սովորական քարտեզների փոխարեն ստեղծվում են իրենց ճշտությամբ ավելի հուսալի ֆոտոքարտեզներ, ֆոտոպլաններ ևայլն։ Տեղագրական հանույթային աշխատանքների ժամանակ կիրառվող ժամանակակից մեթոդները հնարավորություն են տալիս քարտեզագրելու ոչ միայն Երկրի, այլև Լուսնի, Մարսի, Վեներայի և այլ մոլորակների տեսանելի և անտեսանելի մակերևույթները։
Սախնովսկի գյուղական խորհուրդ (Կոնոտոպսկի շրջան)

Սախնովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Сахнівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սախնովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 987 մարդ։ Խորհրդում կա 3 բնակավայր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ինքնանկար ժամացույցի և մահճակալի միջև

«Ինքնանկար ժամացույցի և մահճակալի միջև» (նորվ.՝ Selvportrett. Mellom klokken og sengen),  նորվեգացի նկարիչ-էքսպրեսիոնիստ Էդվարդ Մունկի նկարներից։ Այս ստեղծագործությունը հեղինակը վրձնել է 1940-ից 1943 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում։ Յուղաներկով կտավի չափերն են 1490 × 1200 սմ։
Այսօր «Ինքնանկար ժամացույցի և մահճակալի միջև» ստեղծագործությունը պահպանվում և ցուցադրվում է Մունկի թանգարանում (Օսլո, Նորվեգիա)։


== Պատմություն ==
«Ինքնանկար ժամացույցի և մահճակալի միջև» ստեղծագործությունը Էդվարդ Մունկի վերջին տարիների՝ չափերով ամենամեծ ինքնադիմանկարներից մեկն է։ Հեղինակն այն վրձնել է 1940-ական թվականների սկզբներին։


== Նկարագիր ==
Նորվեգացի նկարիչն ինքն իրեն այս ստեղծագործությունում պատկերել է որպես ապերջանիկ ու ծեր տղամարդ։ Գլխավոր հերոսի թիկունքում հեղինակը նկարել է լուսավոր սենյակ, որի պատին բազմաթիվ նկարներ են փակցրած։ Մունկն իրեն նկարել է մահճակալի և ժամացույցի մեջտեղում՝ ողջ հասակով։ Ժամացույցը այլաբանորեն նշանակում է ժամանակի անխուսափելի վազքը, իսկ մահճակալը խորհրդանշում է այն, որ ծերունին վերջին անգամ է պառկելու այնտեղ։


== Տես նաև ==
Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ինքնանկար ժամացույցի և մահճակալի միջև» ստեղծագործությունը
Երկաբնակներ

Երկաբնակներ, քրիստոնեական աստվածաբանական ուսմունքի հետևորդներ և եկեղեցիներ, որոնք ընդունում են Քրիստոսի երկակի՝ մարդկային ու աստվածային միմյանցից անկախ բնույթը՝ «երկու բնություն, երկու կամք, երկու ներգործություն» բանաձևով։ Երկաբնակների վարդապետությունը ելնում էր Քաղկեդոնի տիեզերական ժողովի (451 թվական) որոշումներից ու «Լևոնի տոմարից» (449 թվական) և հակադրվում էր միաբնակների ուսմունքին։ Երկաբնակության քարոզիչներն էին Կ․ Պոլսի և Հռոմի եկեղեցիները։ Հռոմեական կայսրությունում պաշտոնապես ճանաչվեցին Հուստինիանոս կայսեր օրոք։
Կարինե Աճեմյան

Կարինե Խաչիկի Աճեմյան (հուլիսի 1, 1962(1962-07-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ և Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քաղաքական գործիչ, դերասան, ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ, 5-րդ և 6-րդ գումարումների պատգամավոր, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության անդամ, ՀՀԿ կանանց խորհրդի նախագահ։
ՀՀ վաստակավոր արտիստ Արա Դեղտրիկյանի կինը։


== Կրթություն ==
1981 թվականին ավարտել է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրի բաժինը։ 1988 թվականին ավարտել է Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական բաժինը։ 1992 թվականին ավարտել է Հայ-բրիտանական բիզնես դպրոցը՝ ստանալով գործարար-մենեջերի որակավորում։ 1999 թվականին Վիեննայում ստացել է առևտրային բանկերի ռազմավարական պլանավորման ոլորտի բանկային աշխատողի որակավորում (IBTI)։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
1982 թվականից մինչև 1984 թվականը որպես դաշնամուրի դասատու և կոնցերտմայստեր աշխատել է Ստեփան Ջրբաշյանի անվան երաժշտական դպրոցում։ 1988 թվականից եղել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության գիտամեթոդաբանական կենտրոնի ռեժիսոր, ավագ գիտաշխատող։ 1994-1996 թվականներին աշխատել է որպես «Մետրո» թատրոնի տնօրեն։ 1998 թվականին որպես գլխավոր տնօրենի խորհրդական աշխատել է «Հայխնայբանկում», այնուհետև եղել է բանկի աշխատակազմի և քարտուղարության ղեկավար։ 2000-2002 թվականներին որպես տնօրենի խորհրդական աշխատել է Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնում։ 2002-2004 թվականներին եղել է «GTMC» (General Transworld Manufacturing Company) ՓԲԸ ֆինանսական բաժնի պետ, 2004-2005 թվականներին՝ «Քանաքեռ» ՓԲԸ-ում որպես տնօրենի գլխավոր խորհրդական։ 2005-2009 թվականներին եղել է «Արվեստ» հիմնադրամի գլխավոր տնօրեն, 2008 թվականին նշանակվել է ՀՀ մշակույթի նախարարի խորհրդական։


== Անդամություն ==
2010 թվականին ընտրվել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի կառավարման խորհրդի անդամ։ 2012 թվականին՝ Երևանի պետական լեզվահասարակագիտական համալսարանի խորհրդի անդամ։ 2005 թվականից Հայաստանի հանրապետական կուսակցության կանանց խորհրդի անդամ է, մշակութային հանձնախմբի ղեկավար։


== Քաղաքական գործունեություն ==
2009 թվականի, մայիսի 12-ին համամասնական ընտրակարգով Հայաստանի հանրապետական կուսակցության ցուցակով ընտրվել է ՀՀ 4-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ, ՀՀԿ խմբակցության և խորհրդի անդամ։
2012 թվականին նորից համամասնական ընտրակարգով ընտրվել է ՀՀ 5-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր։ Եղել է ԱԺ գիտության, կրթության, մշակույթի, երիտասարդության և սպորտի հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ։
2017 թվականի ապրիլի 2-ին ՀՀԿ համապետական ընտրական ցուցակով ընտրվել է ՀՀ 6-րդ գումարման ազգային ժողովի պատգամավոր։
2019 թ․-ից պատգամավոր չէ։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։


== Պարգևներ ==
2016 թվականին պարգևատրվել է «Գարեգին Նժդեհ» մեդալով։
2017 թվականին պարգևատրվել է Երախտագիտության մեդալով։


== Ծանոթագրություններ ==
Ղազար Այվազյան

Ղազար Վարդանի Այվազյան (սեպտեմբերի 5, 1913(1913-09-05) կամ 1913, Սամարղանդ, Թուրքեստան, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 6, 1998(1998-02-06) կամ 1998, Երևան, Հայաստան), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1965 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ղազար Այվազյանը ծնվել է Սամարղանդում (այժմ՝ Ուզբեկստանում)։ 1929-1932 թվականներին աշխատել է «Ուզբեկիստանսկայա պրավդա», «Կարականդինսկայա կոմունա» և «Պրիբալխաշսկայա պրավդա» թերթերի խմբագրություններում որպես գրական աշխատող և բաժնի վարիչ։ 1937 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1937-1941 թվականներին դասախոսել է Երևանի ռուսական ուսուցչական ինստիտուտում և համալսարանում։ 1941-1943 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմին։ 1943-1947 թվականներին եղել է Երևանի ռուսական մանկավարժական ինստիտուտի տնօրենի տեղակալը, 1947-1950 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի գիտական քարտուղարը, 1950-1971 թվականներին՝ Երևանի համալսարանի ռուս գրականության ամբիոնի դոցենտ, 1971-1978 թվականներին՝ նույն ամբիոնի վարիչ։ 1978 թվականից աշխատել է Երևանի համալսարանի հայագիտական կենտրոնում որպես ԽՍՀՄ ժողովրդների գրական կապերի ուսումնասիրության բաժնի վարիչ։ 1940 թվականին «Պոեզիայի ծագումը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։
Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Ռուսիայում հայերի բնակության տարեթվի մասին ըստ հայկական և ռուսական աղբյուրների» (Երևան, 1973), «Տարոնի պատմությունը և 4-7-րդ դարերի հայ գրականությունը» (Երևան, 1976), «Տարոնի հնագույն հնդիկների և Կիևի արևելյան սլավոնների հեթանոսական պանթեոնի մի զուգահեռի մասին» (Երևան, 1977) գրքերը։ Դպրոցին և մանկավարժական գիտությանը մատուցած ծառայությունների համար պարգևատրվել է Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալով (1973)։ 1985 թվականին պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշանով։
Կազմել է դասագրքեր, «Բրյուսովյան ընթերցումներ» ժողովածունները (7 հատոր), «Հովհաննես Թումանյանը և ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրականությունը» (Երևան, 1968), «Ռուս կլասիկ գրականությունը (Պուշկին, Լերմոնտով, Նեկրասով, Տոլստոյ, Գորկի)», 5 հատոր, Երևան, 1968-1978)։ Կազմել է դասագրքեր, «Բրյուսովյան ընթերցումներ» ժողովածունները 7 հատոր, «Հովհաննես Թումանյանը և ԽՍՀՄ ժողովուրդների գրականությունը» Երևան, 1968, «Ռուս կլասիկ գրականությունը», 5 հատոր, Երևան, 1968-1978։ ԽՄԿԿ անդամ 1954 թվականից։


== Պարգևներ ==
Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալ, դպրոցին և մանկավարժական գիտությանը մատուցած ծառայությունների համար (1973)
Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (1985)


== Երկերի մատենագիտություն ==
Նյութեր ռուսական գրականությունից, ռուսական բիլինաներ, Երևան, Հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի հրատարակչություն, 1946, 16 էջ։
Կիևյան Ռուսիայի գրականություն. XI-XIII դար (հեղինակակից Զ. Յասինսկայա), Երևան, Հայկական ՍՍՀ պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի հրատարակչություն, 1949, 203 էջ։
Ռուս առաջին գրող-ռևոլյուցոներ Ա. Ն. Ռադիշչևը, Երևան, ՀՍՍՀ Քաղաքական և գիտական գիտելիքների տարածման ընկերություն, 1949, 28 էջ։
Նյութեր գրականության տեսությունից, Երևան, Հայկական ՍՍՀ պետական հեռակա մանկավարժական ինստիտուտի հրատարակչություն, 1950, 292 էջ։


=== Մամուլ ===
Սոցիալիստական ռեալիզմի գրականությունը։ «Գրական թերթ», 1948, № 1:


== Ծանոթագրություններ ==
Ստորին Չակուլկա

Ստորին Չակուլկա (ռուս.՝ Нижняя Чакулка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Չակուլա գետի աջ ափին։ Գետի երկարությունը 11 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020200212103000024273
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103002427
Ավազանի կոդը - 03.02.02.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Արեֆինո (գյուղ, Վաչսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱրեֆինոԱրեֆինո (ռուս.՝ Арефино), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հարավարևելյան տարածաշրջան (Բրազիլիա)

Հարավարևելյան տարածաշրջան (պորտ.՝ Distrito Federal), վարչա-վիճակագրական տարածաշրջան Բրազիլիայում։
Բնակչությունը տարածաշրջանում կազմում է 87 711 946 մարդ (2018 թվականի դրությամբ)։ Զբաղեցնում է 924 620.68 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է 84,21 մարդ/կմ²։


== Տարածաշրջանի կազմ ==
Տարածաշրջանի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ նահանգները՝

Էսպիրիտու Սանտու
Մինաս Ժերայս
Ռիո դե Ժանեյրո
Սան Պաուլու


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հակերները (ֆիլմ, 1995)

«Հակերները» (անգլ. Hackers), 1995 թվականի ամերիկական ֆիլմ Հեյն Սոֆթլիի կողմից։ Ֆիլմի նկարահանումները սկսվել են 1994 թվականի նոյեմբերին։


== Սյուժե ==
1998 թվականին Սիեթլում 11 տարեկան համակարգչային հանճար Դեյդ Մյորֆիի ծնողները տուգանվել են 45 հազար դոլարով,  որովհետև նա ստեղծել էր մի վիրուս, որը վարակել էր 1507 համակարգչային սիստեմաներ և առաջացրել  պանիկա Նյու-Յորքի ֆոնդային բորսայի վրա, իսկ տղան դատվեց 7 տարով պայմանականորեն։ Նրան արգելված էր օգտագործել համակարգիչ և հեռախոս մինչև 18 տարեկան։ Անցավ 7 տարի և նոր դպրոցում, Նյու-Յորքում նա ծանոթանում է հակերների խմբի հետ։ Նրանցից մեկը պատահական թափանցել էր խոշոր նավթահան կորպորացիայի ցանց և մասամբ պատճենել ֆայլերը, բացահայտելով համակարգչային անվտանգության ծառայողության գլխավորին, նա օգտագործում էր «Ցանցային որդին» 25 մլն. գողանալու համար։ Գողը իմանալով այդ մասին, որոշեց ստեղծել վիրուս, որն առաջացնում է նավթային տանկերի տապալում, և բարդել ամբողջ մեղքը հակերների վրա։ Հիմա հակերները միավորվել են համացանցի միջոցով և սկսել են պատերազմ անպատկառ չարագործի հետ։


== Դերերում ==
Անջելինա Ջոլի–Քեյթ «Acid Burn» Լիբբի
Ջոննի Լի Միլլեր–Դեյդ «Crash Override/Zero Cool» Մյորֆի
Ջեսսի Բրեդֆորդ–Ջոյ Պարբելլա
Մեթյու Լիլլարդ–Էմանուել «Cereal Killer» Գոլդսթեյն
Լոուրենս Մեյսոն–Պոլ «Lord Nikon» Կուկ
Ռենոլի Սանտիագո–Ռամոն «Phantom Phreak» Սանչես
Ֆիշեր Ստիվենս–Յուդժին «The Plague» Բելֆորդ
Ալբերտա Վաթսոն–Լորեն Մյորֆի
Լորրեյն Բրակկո–Մարգո
Օլեգ Ֆյոդորով–ռուսական հակեր
Ռավիլ Իսյանով–ռուսական հակեր
Ուենդելլ Պիրս–Ռիչարդ Ջիլլ, գաղտնի ծառայության հատուկ գործակալ
Ֆելիսիտի Խաֆֆման–մեղադրանք ներկայացնող
Մարկ Էնթոնի–գործակալ Ռեյ


== Երաժշտություն ==
Ֆիլմի համար թողարկվել են երեք երաժշտություն։ Առաջին ալբոմում ներկայացվել է ֆիլմում հնչած երաժշտություն, իսկ մյուս երկուսը եղել են երաժշտության ռեմիքսային մեկնակերպերը, որոնք գրվել են ֆիլմի «մոտիվներով»։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Այն վիրուսը որը արձակել էր գլխավոր հերոս Դեյդ Մյորֆին և որը դարձավ նյու-Յորքյան բորսաների փլուզումի պատճառ, հանդիսանում է հղում 1998 թվականի իրական իրադարձությանը, երբ հայտնի Մորրիսի ցանցային որդը կանգնեցրեց ARPANET ցանցի աշխատանքը։
Բոլոր վիրուսները որոնք արձակվել են հակերների վերջնական «մարտի» ժամանակ, նույնպես ունեն պատմական արմատներ։ Նրանց մեջ են– Cookie Monster, Elk Cloner վիրուսները։
Անջելինա Ջոլիի և Ջոննի Լի Միլլերի համար սրանք առաջին լուրջ դերերն էին։
Ֆիլմի դերերից մեկը փորձել է Էդվարդ Նորթոնը
Պատկերի ռեժիսորը Քեյթ Լիբբի դերի համար ունկնդրել են Հիլարի Սոունկին, Հիզեր Գրեմին և Լիվ Թեյլորին, բայց վերջնական դերը տրվել է Անջելինա Ջոլիին։
Ֆիլմը նկարահանվել է Նյու-Ջերսիիում, Նյու-Յորքում և Լոնդոնում։
Ֆիլմի մոտիվներով հայտնի գրող ֆանտաստ Դեվիդ Բիշոֆի կողմից գրվել է «Հակերներ» գիրքը։


== Քննադատություն ==
Ֆիլմը ենթարկվել է կինոքննադատների կողմից խառնակազմ արձագանքի։ Rotten Tomatoes-ում գրախոսության 31%-ը հանդիսանում են դրական։ Միջին վարկանիշը կազմում է 4,7-ը 10-ից։ Metacritic կայքը ֆիլմին տվել է 100-ից 46 բալ գնահատական, հիմնվելով 15 գրախոսությունների վրա։ Հայտնի կինոքննադատ Ռոդջեր Էբերտը ֆիլմը գնահատել է 4-ից 3 աստղով։


== Ծանոթագրություններ ==
Սլովենիայի դրոշ

Սլովենիայի դրոշը Սլովենիայի պետական խորհրդանիշերից է։ Սլովենիայի դրոշը սպիտակ, կապույտ, կարմիր գույներով (վերևից ներքև), հավասարաչափ հորիզոնական շերտերով ուղղանկյուն պաստառ է՝ լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ Դրոշի ձախ մասում գտնվում է Սլովենիայի զինանշանը։
Աբի-ի-Արզան

Աբի-ի-Արզան (Աբիէրզեն), գետ Թուրքիայում, Արզանանի շրջանում։ Տիգրիսի մեջ է թափվում ձախ կողմից։ Աբի-ի-Արզանի ափին է գտնվում Հազրու (Հին Արզն) քաղաքը։


== Անվան ստուգաբանություն ==
Աբիէրզեն նշանակում է Էրզենի ջուր (գետ)։
Աբի-ի-Արզան նշանակում է Արզանի ջուր (գետ)։


== Ծանոթագրություններ ==
909

909 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 909 թվականն է, 
X դարի 9-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
691

691 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 691 թվականն է, 
VII դարի 91-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1874-75

Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1874-75 (անգլ.՝ FA Cup 1874-75), Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթի 4-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Ռոյալ Էնջինիրս» ֆուտբոլային ակումբը։


== Եզրափակիչ ==
Բջջակորիզ

Բջջակորիզ կամ կորիզ, բջջի կարևոր կառուցվածքային մասը, որտեղ պահպանվում, վերարտադրվում և հաջորդ սերնդին է փոխանցվում ժառանգական ինֆորմացիան։ Բջջակորիզը համարվում է նաև բջջում նյութափոխանակության կարգավորման և բոլոր օրգանոիդների կենսագործունեության հսկողության կենտրոն։


== Հայտնագործումը ==
Հավանաբար բջջակորիզի հնագույն նկարագրությունը Անտոնի Վան Լևենհուկինն (1632-1723) է, ով 1719 թ. ուսումնասիրելով սաղմոն ձկան էրիթրոցիտները նկարագրեց նաև այդ բջիջների կորիզները։ Ի տարբերություն կաթնասունների էրիթրոցիտների, ձկների էրիթրոցիտները պահպանում են կորիզները։ Ավելի մանրակրկիտ նկարագրություն տվեց բուսական բջիջները ուսումնասիրող շոտլանդացի գիտնական Ռոբերտ Բրաունը 1831 թ., իսկ կենդանական բջիջներում կորիզներն առաջին անգամ նկարագրեց Թեոդոր Շվանը 1838 թ.։ §Կորիզ¦ հունարեն-§Կարիոն¦, լատիներեն-§նուկլեուս¦, այդտեղից էլ կորիզի անգլերեն անվանումը՝ §nucleus¦:


== Կառուցվածք ==

Սովորաբար կորիզը կլոր է կամ օվալաձև, բայց լինում են և այլ ձևերի՝ խոզանակաձև, ճյուղավոր, մատնոցանման, ձողիկաձև, հատվածավոր և այլն։ Կորիզների չափերը, ձևը կախված են բջիջների չափերից ու ձևերից։ Սովորաբար կորիզը կազմում է բջջի 20%-ը։ Բջիջների մեծ մասն ունի մեկ կորիզ, բայց կան և մեկից ավելի, նույնիսկ բազմաթիվ կորիզներ պարունակող բջիջներ։ Բջիջները բազմակորիզ են. օրինակ՝ ստորակարգ ձևերի մոտ, լյարդում, ողնուղեղում, մկաններում, ողնաշարավորների շարակցական հյուսվածքում։ Սովորական մանրադիտակով բջջակորիզը երևում է որպես մի բուշտ, որում առանձնանում է կորիզակը։ Առանձին դեպքերում պատահում են բջիջներ, իրենց բնույթով և ֆունկցիայով երկու կորիզներով՝ մեծ կամ մակրոնուկլեուս և փոքր կամ միկրոնուկլեուս։ Հայտնի են նաև կորիզազրկվող բջիջներ. օրինակ՝ կաթնասունների էրիթրոցիտները, որոնք իրենց զարգազման ընթացքում կորցնում են կորիզը։ Կորիզը կազմված է 4 հիմնական մասերից՝

Կորիզաթաղանթ
Կորիզանյութ կամ Կարիոպլազմա
Կորիզակ
Քրոմատին


== Բաղադրություն ==
Ֆիզիկոքիմիական տեսանկյունից, բջջի կորիզն ունի ավելի խիտ կոլոիդ լուծույթ, քան ցիտոպլազման։ Քիմիական բաղադրությամբ կորիզը խիստ տարբերվում է բջջի մյուս բաղադրամասերից և պարունակում է՝

ԴՆԹ՝ 15%-30%
ՌՆԹ՝ 12%
Ճարպեր
Ջուր
Կալցիում
ՄագնեզիումԲջջի գրեթե ամբողջ ԴՆԹ-ն՝ 99%, կենտրոնացված է կորիզում, որտեղ նա սպիտակուցների հետ առաջացնում է բարդ միացություն՝ դեզօքսիռիբոնուկլեոպրոտեիդ։


== Ֆունկցիաներ ==
Իրականացնում է ժառանգական ինֆորմացիան պահպանման և վերարտադրության՝ հաջորդ սերնդին փոխանցում
Մասնակցում է բջջի բաժանմանը
Անուղղակի ձևով մասնակցում է սպիտակուցների կենսասինթեզին
Կարգավորում է նյութափոխանակությունը և հսկում օրգանոիդների կենսագործունեությունը
Կորիզում տեղի է ունենում ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի սինթեզ
Կորիզակում տեղի է ունենում ռիբոսոմների մեծ և փոքր մասերի ձևավորում
Կարգավորում է բջջի օրգանոիդների քանակը
Ապահովում է միաբջիջ օրգանիզմների շարժունակությունը։


== Աղբյուրներ ==
Ընդհանուր Կենսաբանություն, հեղինակ Նադեժդա Բեգլարյան, էջ 110-111
Կենսաբանություն, հեղինակ Տիգրան Թանգամյան, էջ 54-56
Կենսաբանություն, հեղինակ Սիսակյան, էջ 24-25


== Ծանոթագրություններ ==
Պավել Յոսեֆ Շաֆարիկի անվան համալսարան

Պավել Յոսեֆ Շաֆարիկի անվան համալսարան (սլովակ.՝ Univerzita Pavla Jozefa Šafárika v Košiciach), համալսարանական տիպի բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Կոշիցեում (Սլովակիա), որն անվանվել է ի պատիվ նշանավոր բանասեր, պատմաբան Պավել Յոսեֆ Շաֆարիկի։


== Պատմություն ==
Ստեղծվել է 1959 թվականին Բրատիսլավայի՝ Կոմենսկու համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի և Պրեշովի բարձրագույն մանկավարժական դպրոցի փիլիսոփայության ֆակուլտետի միավորման արդյունքում։ Համարվում է Կոշեցկու համալսարանի ժառանգորդը։
1964 թվականին Պրեշովի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետը ընդգրկվել է Կոշիցեի՝ Պավել Յոսեֆ Շաֆարիկի անվան համալսարանի կազմում։
1963 թվականին նրան միանում են բնագիտական, իսկ 1973 թվականին՝ իրավաբանական ֆակուլտետները։
1990 թվականին համալսարանի կազմում ընդգրկվում են ուղղափառ աստվածաբանական և հունակաթոլիկական աստվածաբանական ֆակուլտետները։
1996 թվականի դեկտեմբերի 10-ի № 361/1996 որոշման համաձայն՝ համալսարանից առանձնանում է Պրեշովի համալսարանը։
Պավել Յոսեֆ Շաֆարիկի անվան համալսարանը Սլովակիայում մեծությամբ երկրորդ խոշոր ուսումնական հաստատությունն է՝ Բրատիսլավայի համալսարանից հետո։


== Ֆակուլտետներ ==
Բժշկության ֆակուլտետ
Բնագիտության ֆակուլտետ
Իրավաբանական ֆակուլտետ
Հանրային կառավարման ֆակուլտետ
Փիլիսոփայության ֆակուլտետ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համալսարանի պաշտոնական կայք Archived 2016-04-08 at the Wayback Machine.
Բուր Սեն Քրիստոֆ

Բուր Սեն Քրիստոֆ (ֆր.՝ Bourg-Saint-Christophe), կոմունա Ֆրանսիայում, գտնվում է Ռոնա-Ալպի մարզում։ Կոմունայի շրջանը Բուրկ ան Բրեսն է։
Կոմունայի INSEE կոդը` 01054։


== Աշխարհագրություն ==
Կոմունան Փարիզից գտնվում է 360 կմ հարավ-արևելք, Լիոն քաղաքից 45 կմ հյուսիս, Բուրկ ան Բրեսից գտնվում է 35 կմ հեռավորության վրա։


== Կլիմա ==
Կլիման ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Անձրևներ հազվադեպ են լինում, հիմնականում ամռանը։


== Բնակչություն ==
Կոմունայի բնակչությունը 2010 թվականին կազմել է 1173 մարդ։
Բնակչության թվաքանակը ըստ տարիների:


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին 764 աշխատանքային տարիք (15-64 տարեկան) ունեցող մարդկանցից տնտեսապես ակտիվ էր 601 մարդ, իսկ անգործ 163 մարդ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 78.7 % է, 1999 թվականին եղել էր 71.3 %)։ 601 ակտիվ տեղաբնակ մարդկանցից աշխատել են 579-ը (302 տղա և 277 աղջիկ), չաշխատողները եղել են 22-ը (9 տղա և 13 աղջիկ)։ 163 չաշխատող մարդկանից 64 մարդ եղել է դպրոցական, 55 մարդ թոշակառու 44 մարդ չի աշխատել այլ պատճառներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ֆր.)
«Բուր Սեն Քրիստոֆ» (ֆրանսերեն)։ Ֆրանսիայի տնտեսական հետազոտությունների և վիճակագրության ազգային ինստիտուտ։ Վերցված է 2014-05-08 
«Բուր Սեն Քրիստոֆ» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Վերցված է 2014-05-08
Հրանտ Թերլեմեզյան

Հրանտ Լևոնի Թերլեմեզյան (սեպտեմբերի 8, 1955(1955-09-08), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ)
1972-ին ավարտել է Ստ. Շահումյանի անվան միջնակարգ դպրոցը։
1974-79թթ.սովորել եւ ավարտել է հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետը։
1980-83թթ ընդունվել եւ ավարտել է <<բույսերի պաշտպանություն>> գծով ասպիրանտուրան, իսկ 1984-ին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսությունը, նրան շնորհվել է գյուղատնտեսական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։
1984-95թթ. աշխատել է նույն ինստիտուտում`կրտսեր,այնուհետեւ ավագ գիտաշխատող։
1996-ին նշանակվել է բույսերի պաշտպանության գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն, եւ նույն տարում էլ պաշտպանել դոկտորական ատենախոսությունը, նրան շնորհվել է ԳԳԹ դոկտորի գիտական աստիճան։
1989-ին 10-ամսյա գիտական վերապատրաստում է անցել ԱՄՆ-ի Մինեսոտայի համալսարանում։
1995-ին գործուղվել է Մեծ Բրիտանիաի Թագավորություն եւ մասնակցել մարկետինգի եւ մենեջմենթի դասընթացներին:Մասնակցել է բազմաթիվ միջազգային գիտաժողովների ԱՄՆ, Ւտալիա,Ճապոնիա,Ֆրանսիա,Արգենտինա,Գերմանիա,Բուլղարիա,Ռուսաստանում եւ այլուր, որտեղ հանդես է եկել զեկուցումներով։
2000թ.-ին ԱՄՆ Լաս Վեգաս քաղաքում ելույթ է ունեցել երկրի ազգային կոնգրեսում, նվիրված համաշխարհային բուսասանիտարական եւ վնասատուների դեմ ինտեգրված պայքարին,արժանանալով առաջին մրցանակին։
Հեղինակ է շուրջ 300 գիտական հրապարակումների, որոնցից 13-ը տպագրվել է Միչիգանի, 5-ը Օքսֆորդի համալսարանների համար։
2011-ին ստացել է գյուղատնտեսական գիտությունների պրոֆեսորի գիտական բարձր աստիճան։
Ամուսնացած է` ունի 4 երեխա։


== Կենսագրություն ==
Հրանտ Թերլեմեզյանը ծնվել է 1955 թվականի սեպտեմբերի 8-ին, Երևան քաղաքում։ 1979 թվականին ավարտել է Հայաստանի գյուղատնտեսական ինստիտուտը։ Աշխատել է ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության Բույսերի պաշտպանության գիտահետազոտական ինստիտուտում։ 1996 թվականին եղել է գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, 1996-1998 թվականներին՝ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության Բույսերի պաշտպանության գիտահետազոտական ինստիտուտի տնօրեն, 1998 թվականին՝ Երկրագործության և բույսերի պաշտպանության գիտական կենտրոնի փոխտնօրեն։ 1997 թվականից դասախոսում է Հայկական գյուղատնտեսական ակադեմիայում։
Մշակել է բազմամյա տնկարկների և խաղողի այգիների վնասակար օրգանիզմների դեմ պայքարի նոր՝ շրջակա միջավայրի համար անվտանգ տեխնոլոգիաներ։


== Երկեր ==
Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վնասատուների, հիվանդությունների և մոլախոտերի դեմ օգտագործվող ժամանակակից քիմիական միջոցները, Երևան, 1998 (համահեղինակ)։
Ռաունդապի օգտագործումը մոլախոտերի դեմ։ Հրահանգ, Երևան, Նահապետ, 2017 (համահեղինակ)։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերին Ծաղկավան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծաղկավան (այլ կիրառումներ)Վերին Ծաղկավան (նախկին անվանումը` Վելիգեղ),
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում` նախկին Շամշադինի շրջանում, Բերդ քաղաքից 7 կմ հյուսիս-արևմուտք, Վարագաջուր գետի ափին։ Վերանվանվել է Ծաղկավան 1939 թ. մայիսի 4-ին։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Վերին Ծաղկավանի մշտական բնակչությունը կազմել է 887, առկա բնակչությունը` 848 մարդ։ Բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիները 1920 թ. այստեղ են տեղափոխվել հարևան Վարագավան (նախկին Հախում) գյուղից։
Վերին Ծաղկավանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, ծխախոտագործությամբ, այգեգործությամբ, հացահատիկի և կարտոֆիլի մշակությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղից 6 կմ հարավ-արևմուտք, ձորալանջին, անտառի մեջ է գտնվում Շխմուրադի Սուրբ Աստվածածին վանական համալիրը (12-13 դար)՝ կազմված եկեղեցուց, մատուռից և երկու գավթից։ Եկեղեցին (1181 թ) կառուցված է սպիտակագույն ֆելզիտից, լավ է պահպանված և ունի գմբեթավոր դահլիճի հորինվածք՝ մեկ զույգ որմնամույթով։ Ուղղանկյուն ավանդատների մուտքը բեմից է։ Արևելյան ճակատը մշակված է զույգ խորշերով։ Համալիրի հարավ-արևելքում կիսավեր, միանավ մատուռն է։ Վանքի գավիթները եկեղեցու հարավային և արևմտյան կողմերում են։ Արևմտյան գավիթը քառակուսի հատակագծով դահլիճ է, մեկ զույգ ութանիստ մույթով, որոնցից դեպի եկեղեցու ճակատի որմնամույթերը ձգվող կամարների վրա բարձրանում է երդիկով ավարտվող կենտրոնական հատվածը։
Գյուղի շրջակայքում պահպանվել են մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակին «Պախրախաչ», մ.թ.ա. 6-րդ-5-րդ դարերում «Բերդաքար» և մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակում «Կալքար» ամրոցները; 13-17 դարերում «Քարագլուխ», «Հախսու» և «Ճաքած գյուղ» գյուղատեղիները։


== Տես նաև ==
Վերին Ծաղկավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==
Մաթիլդա Սերաո

Մաթիլդա Սերաո (իտալերեն՝ Matilde Serao, մարտի 7, 1856(1856-03-07)[…], Պատրաս, Eyalet of the Archipelago, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 25, 1927(1927-07-25)[…], Նեապոլ, Իտալիա), իտալացի և կիսով չափ հույն գրող ու լրագրող։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Պատրոսում՝ լրագրողի ընտանիքում։ Հայրը իտալացի էր, քաղաքական փախստական, մայրը՝ հույն էր։ Սեփական ուժերով ավարտել է դպրոցն առանց դժվարությունների։ Հանդես է եկել գրականության ոլորտում, իսկ վաստակելու համար աշխատել է ոչ մեծ դպրոցում որպես տնօրեն և ապրել է աղքատության մեջ։ Դեբյուտում հանդես է եկել Chichita կեղծանունով, իսկ պարբերականներում տեղադրել է տարբեր բովանդակություն պարունակող հոդվածներ՝ էսքիզներ, նովելներ, վեպեր, որոնց շնորհիվ էլ իր վրա ուշադրություն գրավեց։
Նրա գեղավերստական տաղանդը ի հայտ եկավ «Legende Napoletane» ստեղծագործությունում, որը գրել է 1879-1880 թվականներին։ Ավելի ուշ պարբերաբար հրապարակվող վեպերը փառաբանության հասցրին Սերաոյին Իտալիայի սահմաններից հեռու։ Նրա լավագույն գործերից են համարվում՝ «Cuire infirme», «Piccole anime», «Pagina azzura», «Fantasia», «La virtu di Chichina», «Il ventre di Napoli», «La conquista di Roma», «Il romanzo della Fanciulla», «Racconti napolitani», «Fior di passione», «Vita e aventure di Riccardo Joanna», «Addio Amore», «Naple», «Gli amanti», «Le amante», «All’erta Sentinella», «Castigo», «In paese di Cuccagna», «Storia di una monaca»։ 1880 թվականից 1886 թվականը ապրել է Հռոմում։ Հետևելով հորից ժառանգած լրագրողական հակումներին և ամուսնու՝ հայտնի հրապարակախոս Էպոարդո Սկարֆոլոյի աջակցությամբ, Սերաոն չդադարեց իր աշխատանքները լրագրությունում։ Երկու պարբերագրեր՝ «Corriere di Roma» և «Mattuo» իրենց ի հայտ գալու համար պարտական էին նրան, իսկ ահա «Corriere di Napoli»-ն գտնվում էր Սկարֆոլոյների տիրապետության տակ։ 1891 թվականին նրանց կողմից ստեղծվեց «Il Mattino» թերթը, որն ունեցավ հաջողություններ հատկապես Իտալիայի հարավում։
Թե՛ իր կոլորիտային, և թե՛ լեզվի հզորության շնորհիվ քննադատները Սերաոյի անունը դրեցին իր ժամանակի լավագույն իտալացի գրողների կողքին։ Նրա առանձնահատկությունն այն էր, որ Սերաոն չէր սահմանափակվում կանացի հոգու սիրո դրսևորումներով, նա իր ստեղծագործություններում համադրում էր տղամարդկային էներգիան և տրամաբանությունը, կանացի քնքշության և զգայնության հետ, ամուր կերպով նկարագրելով սոցիալական պատկերները բոլոր զարմանահրաշ ճշմարտություններում (այսպիսի ստեղծագործության օրինակ է համարվում՝ «In paese di Cuccagna» վեպը)։ Սերաոյի շատ գրվածքներ թարգմանվել են ռուսերեն և անգլերեն լեզուներով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Matilde Serao su Internet Archive
Matilde Serao Archived 2011-12-02 at the Wayback Machine. su LiberLiber
Matilde Serao al Progetto Gutenberg
Matilde Serao Archived 2017-12-23 at the Wayback Machine. at the Women Film Pioneers Project
Բուլդոզերավարի օրը

«Բուլդոզերավարի օրը» (ռուս.՝ «День бульдозериста»), ռուս ժամանակակից գրող Վիկտոր Պելևինի պատմվածքը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 1991 թվականին։


== Բովանդակություն ==
Երգիծական պատմվածքի գործողությունը տեղի է ունենում խորհրդային իշխանությանը նման իշխանության օրոք, անորոշ ժամանակահատվածում. ոչ այն է հակաուտոպիա է, ոչ այն է՝ գրոտեսկ։ Ակնհայտ է, որ խորհրդային իրողությունները հասցվել են աբսուրդի աստիճանի. բոլորն աշխատում են միջուկային և քիմիական զենքի վրա, ամենուր կախված են Սանդելին, Մունդինդելին և Բաբայասինին փառաբանող պաստառներ (վերջինս հիշատակվում է նաև «Չապաևն ու Պուստոտան» վեպում, համեմատիր՝ Մարքս-Էնգելս-Լենինի ինստիտուտ), թանգարանում ցուցադրվում է խորհրդային առաջին հրամանը՝ քաղաք մուտք գործելու և դուրս գալու ամբողջական արգելքը։ Կուսկոմիտեի քարտուղարն օգտագործում է «Պարտայ-Չի» գաղտնի տեխնիկան, որը թույլ է տալիս ամենակտրուկ կարողություններ ունեցող անձին ակնթարթորեն ընդունել կուսակցության գիծը։ Մարքսիստական բառապաշարը երկարատև օգտագործումից փոխարինել է անպարկեշտ բառապաշարին։ Պատմվածքում նկարագրվում է բանավոր մենամարտ, որը շահում է վիրտուոզ բարբառագետ Վալերկան (= հայհոյող)։
Պատմվածքի գործողությունները տեղի են ունենում տոնի ժամանակ՝ Բուլդոզերավարի անհեթեթ օրը։ Գլխավոր հերոսը ամերիկացի լրտես է, որը մոռացել է այդ մասին՝ անընդհատ խմելով մյուս տղամարդկանց հետ։ Բայց գործարանում ատոմային ռումբը հարվածում է նրա երիկամներին, ինչը հերոսին ստիպում է երկու շաբաթ չխմել, և նա հիշում է, որ պետք է փախչի։
Պատմվածքը կարելի է համարել երգիծական-հակախորհրդային, որը, սակայն, գրված է աբսուրդի վիրտուոզ ոճով։ Այն կարելի է նմանեցնել այնպիսի գրքերի, ինչպիսիք են «Խորաբաց բարձունքները» կամ «Քողարկումը»՝ դրանցից տարբերվելով ձևի հակիրճությամբ։


== Գործող անձանց ցանկ ==
Իվան Իլյիչ Պոմերանցև (նաև՝ Կոնստանտին Պոբեդոնոսցև)
«Բարբառագետ» Վալերկա
Գալինա Նիկոլաևնա Ալտինինա
Բաբայասին
Վասկա («Կարմիր կիսատրոհում»-ից)
գլխավոր բժիշկ
Վալերկայի կինը
«ժուժլո կին»
Կոժեուրով՝ «Կարմիր կիսատրոհում»-ի խմբագիր
«Ուրանբատորյան պրավդայի» թղթակից
Կոպչոնով՝ խորհկոմի նախագահ
շորտերով և գլխանոցով բաճկոնով տղա, որը լուցկիներ է փնտրում
Մարատ՝ Վալերկայի որդին
Մունդինդել
Օսմակով
ալ դեմքով երգիչ
Պյոտր
էքսկուրսավար պիոներ
սյունակի կարգադրիչ
Սանդել
խորհկոմի մշակույթի ղեկավար (պրոթեզով)
երազից դահուկներով ծերունի (Իվան Իլյիչ Կոպչոնով)
քիմիկոս «Տրիկոտաժնիցայից»
մեկ այլ քիմիկոս
գորշ բաճկոնով և ակորդեոնով մարդ


== Հրապարակում ==
Պատմվածքն առաջին անգամ տպագրվել է «Զավտրա» ֆանտաստիկ ալմանախում (2-րդ թողարկում) 1991 թվականին և նույն թվականին՝ Պելևինի հեղինակային առաջին՝ «Կապույտ լապտեր» ժողովածուում։


== Կարծիքներ և քննադատություն ==

Բանասեր Հասան Հուսեյնովը «Խորհրդային իդեոլոգեմները 1990-ականների ռուսական դիսկուրսում» գրքում համաձայն է Ալեքսանդր Անտոնովի հետ՝ «Բուլդոզերավարի օր»-ում Պելևինի օգտագործած լեզվական նորաբանությունները համարելով «հետմոդեռնիստական կատակներում կարգախոսի անպարկեշտ վերաիմաստավորում»։
Լ. Ֆ. Ալեքսեևան Պելևինի պատմվածքը վերագրում է դիստոպիայի՝ երգիծական պաթոսով հակաուտոպիայի ժանրին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բուլդոզերավարի օրը Վիկտոր Պելևինի ստեղծագործությունների կայքում։