Սողքի տեսություն

Սողքի տեսություն, հոծ միջավայրի մեխանիկայի բաժին, որն ուսումնասիրում է պինդ մարմինների շատ դանդաղ հոսքը։ Միաչափ սողքի տեսության խնդիրը՝ չափվող մեծությունների (լարման, դեֆորմացիայի, ջերմաստիճանի, ժամանակի) միջև կապ հաստատելն է։ Սողքի տեսությունը հարում է պլաստիկության տեսությանը, սակայն պինդ մարմինների մեխանիկական հատկությունների բազմազանության պատճառով գոյություն չունի սողքի միասնական տեսություն։ Առավել մեծ տարածում է ստացել մետաղների և բետոնի սողքի տեսությունը։


== Մետաղների սողքի տեսություն ==
Մետաղների համար մեծ մասամբ օգտվում են հոսքի տեսությունից, սողքի դեֆորմացիայի արագությունը՝

  
    
      
        
          
            
              
                ε
                
                  p
                
              
              ˙
            
          
        
        =
        f
        (
        σ
        ,
        t
        )
      
    
    {\displaystyle {\dot {\varepsilon _{p}}}=f(\sigma ,t)}
  ,որտեղ σ-ն լարումն է, t-ն՝ ժամանակը։ Այս տեսությունը բավարար կերպով է նկարագրում սողքը դանդաղ և մոնոտոն փոփոխվող լարումների դեպքում, սակայն σ-ից 
  
    
      
        
          
            
              
                ε
                
                  p
                
              
              ˙
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\dot {\varepsilon _{p}}}}
  -ի կախումն ունի ոչ գծային բնույթ։ Սողքի առավել լրիվ նկարագրությունը տալիս է ամրացման տեսությունը․

  
    
      
        
          
            
              
                ε
                
                  p
                
              
              ˙
            
          
        
        =
        f
        (
        σ
        ,
        
          ε
          
            p
          
        
        )
      
    
    {\displaystyle {\dot {\varepsilon _{p}}}=f(\sigma ,\varepsilon _{p})}
  ,որը հարմար է լարման բարձր մակարդակի դեպքում կարճատև սողքի մոտավոր վերլուծության համար։ Այս տեսությունը լավ է հաստատվում փորձի արդյունքներով։


== Պոլիմերների մեխանիկայի սողքի տեսություն ==
Պոլիմերների մեխանիկայում սովորաբար օգտվում են ժառանգականության տեսությունից․

  
    
      
        ϕ
        (
        ε
        )
        =
        σ
        (
        t
        )
        +
        
          ∫
          
            0
          
          
            t
          
        
        K
        (
        t
        −
        τ
        )
        σ
        (
        τ
        )
        d
        τ
      
    
    {\displaystyle \phi (\varepsilon )=\sigma (t)+\int \limits _{0}^{t}K(t-\tau )\sigma (\tau )d\tau }
  ,որտեղ ε-ն լրիվ դեֆորմացիան Է, իսկ K(t—τ)-ն՝ այսպես կոչված հետազդեցության միջուկը (կամ հիշողության ֆունկցիան)։ Նշված տեսությունը որոշում է լրիվ դեֆորմացիան և տալիս որոշ ավելի բարդ երևույթների (օրինակ, հակադարձ սողքի էֆեկտի) որակական բնութագիրը։


== Մեխանիկական մոդելների սողքի տեսություններ ==
Բացի թվարկած տեսություններից, կան մեխանիկական մոդելների (Մաքսվելի մոդել, Ֆոյգտի մոդել) վրա հիմնված տեսություններ, որոնք տալիս են նյութերի դեֆորմացման բարդ պրոցեսների որակական վերլուծությունը։


== Գրականություն ==
Арутюнян Н․ X․, Некоторые вопросы теории ползучести, М․, 1952.
Работнов Ю․ Н, Ползучесть элементов конструкций, М․, 1966.
Малинин Н․ Н․, Прикладная теория пластичности и ползучести, М․, 1968․