armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հեքսաքլորան

Հեքսաքլորան, հեքսաքլորցիկլոհեքսան, C6H6Cl6, օրգանական նյութ, 1, 2, 3, 4, 5, 6- հեքսաքլորցիկլոհեքսանի ութ իզոմերի խառնուրդ, ստացվում է բենզոլին քլոր միացնելով։ Հեքսաքլորանը անհոտ, դառնահամ, բյուրեղային և միջատասպան նյութ է։ Կայուն է լույսի, ինչպես նաև ջրի, տարբեր օքսիդիչների և խիտ թթուների ազդեցության նկատմամբ։ Գյուղատնտեսության մեջ սովորաբար գործածվում է 99-100% γ-իզոմեր պարունակող պատրաստուկը («լինդան»)՝ սերմերն ախտահանելու, պտղատու ծառերի, բանջարանոցային և տեխնիկական բույսերի ու հողում ապրող վնասատուների դեմ պայքարելու համար։ Տեխնիկական հեքսաքլորանը օժտված է կայուն անդուր հոտով, օգտագործվում է մորեխների, գյուղատնտեսության որոշ վնասատուների, ինչպես նաև կենդանիների մակաբույծների, մասնավորապես, տզերի դեմ պայքարելու համար։ Հեքսաքլորանը կիրառվում է դուստի, փոշիների, էմուլսիաների (յուղի հետ), յուղերի լուծույթների և այլնի ձևով։


== Ծանոթագրություններ ==
Օթուշաղի

Օթուշաղի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում:
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ռաթերֆորդ շրջան (Թենեսի)

Ռաթերֆորդ շրջան (անգլ.՝ Rutherford County), ԱՄՆ Թենեսի նահանգի 95 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.603 կմ² է, բնակչությունը՝ 182.023 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մարֆրիսբորո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1803 թ.։
Միքայել Դովլաթյան

Միքայել Ֆրունզեի Դովլաթյան (հուլիսի 23, 1958(1958-07-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ռեժիսոր, դերասան։
Կինոռեժիսոր, դերասան Ֆրունզե Դովլաթյանի որդին։


== Կենսագրություն ==
Միքայել Դովլաթյանը ծնվել է 1958 թվականի հուլիսի 23-ին Երևանում։ 1977 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը, 1981 թվականին՝ Համամիութենական կինոինստիտուտի (ՎԳԻԿ) ռեժիսորական ֆակուլտետը (Ա. Ստոլպերի արվեստանոցը)։ Նույն թվականից որպես ռեժիսոր աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։


== Ֆիլմագրություն ==
1979 - Ապրեցեք երկար, դեր (Կիմ)
1980 - Sapienti Sat, կ/մ, սցենար (Յ. Յարաբեկի հետ), ռեժիսոր
1982 - Սիրամարգի ճիչը (Ս. Բաբայանի հետ)
1983 - Գիշերվա մեջ առկայծող կրակը, դեր (Անդրեաս)
1985 - Հացի խնդիր, կ/մ, ռեժիսոր (Ս. Բաբայանի հետ)
1986 - Մենավոր ընկուզենի, դեր (երիտասարդ Կամսարյան)
1986 - Ֆրունզե Դովլաթյան, վավերագրական, սցենար, ռեժիսոր (Ս. Բաբայանի հետ)
1986 - Ավտոխուլիգան, կ/մ
1987 - Տասներեքերորդ առաքյալը, դրվագ
1989 - Դեմքով դեպի պատը, սցենար (Գ. Նիկոլաևի և Ս. Բաբայանի հետ), ռեժիսոր
1990 - Արյուն, դրվագ
1994 - Անկուզ մարդու սիրավեպը, կ/մ, սցեն., ռեժ.
1995 - Լաբիրինթոս, սցեն. (Է. Խալդ-Ասոյանի հետ), ռեժ.
1996 - Մեր բակը
1998 - Մեր բակը-2
2000 - Քանի դեռ կամ, վավ.
2001 - Ընտրություն, բեմադրող ռեժիսոր, դեր (Ստեփան)
2004 - Ժանո, դրվագ
2006 - Իդիլիա, գլխ. դերում
2007 - Խնկարկում, գլխ. դերում
2009 - Սողանք, սցեն. (Վ. Մարտիրոսյանի հետ), ռեժ.


== Պարգևներ ==
Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ, 2008


== Ծանոթագրություններ ==
Իվ Նաթ

Իվ Նաթ (ֆր.՝ Yves Nat, դեկտեմբերի 29, 1890(1890-12-29), Բեզյե - օգոստոսի 31, 1956(1956-08-31), Փարիզ), ֆրանսիացի դաշնակահար, կոմպոզիտոր և երաժշտության ուսուցիչ։  


== Կենսագրություն ==
Իվ Նատը ծնվել է Բեզիերում, վաղ հմտություն է ցուցաբերել ինչպես դաշնամուրի, այնպես էլ կոմպոզիցիայի առումով։ Յոթ տարեկան հասակում նրան թույլատրվում էր ամեն կիրակի Բեզիերի տաճարի երգեհոնում պատարագի ժամանակ իմպրովիզներ անել։ Տաս տարեկան հասակում նա ղեկավարել է իր սեփական նվագախմբը։ 
Սովորել է Փարիզի կոնսերվատորիայում, Լուի Դեմերի մոտ։ 1907 թվականին ստացել է իր առաջին մրցանակը։ 1911 վականինին նա հյուրախաղեր է ունեցել Միացյալ Նահանգներում։ 
Որպես մենակատար նա հայտնի էր գլխավոր կերպարում, որպես Ֆրանց Շուբերտի, Ռոբերտ Շումանի և Յոհաննես Բրամսի կատարող։ Նաև հաճախ է ելույթներ ունեցել ջութակահարներ Ժակ Թիբոյի, Ջորջե Էնեսկուի, Էժեն Իզայի հետ համույթում։ 1934 թվականին հրաժարվել է համերգային գործունեությունից և բացառապես կենտրոնացել Փարիզի կոնսերվատորիայում դասավանդելու վրա։ 1950 թվականին վերադարձել է բեմ, ձայնագրել Բեթհովենի բոլոր 32 սոնատները։ Կոմպոզիտոր Նաթի ժառանգության մեջ մտնում են «Դժոխք» օրատորիան (1942), դաշնամուրային համերգներ, կամերային ստեղծագործություններ։


== Իվ Նաթի մասին ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Mona Reverchon. Yves Nat, un musicien de légende: Conversation avec Chantal Auber. — Paris, 2006. — 180 p.


== Արտաքին հղումներ ==
CRQ 442 Yves Nat: Live, Paris, 1953: Schumann, Beethoven
Իգնասի

Իգնասի (էստ․՝ Ignasõ), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կելվին Ամիան

Կելվին Ամիան (ֆր.՝ Kelvin Amian, փետրվարի 8, 1998(1998-02-08), Թուլուզ), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս Թուլուզի կազմում։ Խաղում է աջ պաշտպանի դիրքում։


== Ակումբային կարիերա ==


=== Թուլուզ ===
Ամիանը Թուլուզի ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2016 թվականի օգոստոսի 14-ին՝ թիմի մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով Օլիմպիկ Մարսելի դեմ խաղում։ 2017 թվականի օգոստոսի 20-ին Ամիանը գոլային փոխանցում տվեց Մաքս Գրադելին Պարի Սեն-Ժերմենի դեմ խաղում, սակայն Թուլուզը պարտվեց 6-2 հաշվով։ Նոյեմբերի 29-ին ֆրանսիացին հեռացվեց խաղադաշտից Նիսի դեմ խաղում՝ կարմիր քարտ ստանալով հանդիպման 79-րդ րոպեին։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց 2018 թվականի մարտի 3-ին՝ Մեցի դեմ խաղում։


== Միջազգային կարիերա ==
Ամիանը իրավասու է ներկայացնել Ֆրանսիան և Կոտ դ'Իվուարը միջազգային ասպարեզում։ Նա հանդես է եկել Ֆրանսիայի տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում։


== Կարիերայի վիճակագրություն ==


=== Ակումբային վիճակագրություն ===
2019 թվականի հունվարի 7-ի դրությամբ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ամիանի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
Ամիանը transfermarkt-ում
Ամիանը soccerbase.com-ում
Ամիանը WhoScored.com կայքում
Ամիանը Թուլուզի պաշտոնական կայքում Archived 2016-07-23 at the Wayback Machine.
Ամիանը Լիգա 1-ի պաշտոնական կայքում Archived 2018-06-20 at the Wayback Machine.
Ամիանը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
Ամիանը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում Archived 2018-12-09 at the Wayback Machine.
Վոկտիմ

Վոկտիմ (ռուս.՝ Воктым), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Սիսոլա գետի ձախ ափին 343 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 64 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000018792
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001879
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Սալմըկա Ներքին

Սալմըկա Ներքին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրիի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆուենկալիենտե (քաղաք)

Ֆուենկալիենտե (իսպ.՝  Fuencaliente (Ciudad Real)), քաղաք և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Սիուդադ Ռեալ պրովինցիայի Կաստիլիա Լա Մանչա ինքնավար մարզի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալե դե Ալկուդիյա շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1126 մարդ(2010 թվականի տվյալներով)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Fuencaliente, página oficial de su Exmo. Ayuntamiento Archived 2014-12-19 at the Wayback Machine.
Fuencaliete en la Red
Web de Fuencaliente en la Diputación Provincial de Ciudad Real Archived 2007-12-13 at the Wayback Machine.
Օկոշ

Օկոշ (ֆր.՝ Occoches), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում:
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 129 մարդ, բնակչության խտությունը` 18.19 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.09 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 150 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 31 կմ հյուսիս:


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 83 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 57-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 26: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,7 %: 57 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 54 անձ (28 տղամարդ և 26 կին): Գործազուրկ են եղել 3 անձ (3 տղամարդ և 0 կին): 26 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 9-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Լոուրենս Բրոերս

Լոուրենս Բրոերս (անգլ.՝ Laurence Broers, ), անգլիացի քաղաքագետ, վերլուծաբան, լոնդոնյան Conciliation Resources խաղաղարար ընկերության Կովկասի ծրագրերի տնօրեն։ Զբաղվում է մասնավորապես վրաց-աբխազական, վրաց-օսական, հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների, Հարավային Կովկասում խաղարարար գործընթացների և չճանաչված պետությունների հետազոտությամբ։


== Կենսագրություն ==
Ունի ավելի քան 20 տարվա փորձ Հարավային Կովկասի հակամարտությունների հետազոտության ոլորտում։ 2015 թվականից Taylor & Francis հրատարակչության կողմից թողարկվող Կովկասի հետազոտություն (Caucasus Survey) անվանումով Կովկասյան տարածաշրջանի առաջին մասնագիտացված գիտական հանդեսի համահիմնադիր և գլխավոր համախմբագիրն է։


=== Աշխատանքային փորձ ===
2019-ից, Կովկասի ծրագրերի տնօրեն, Conciliation Resources խաղաղարար ընկերություն։
2013-ից, Կովկասի հետազոտություն (Caucasus Survey) գիտական հանդեսի գլխավոր համախմբագիր։
2008-2013, Կովկասի նախագծերի համակարգող, Conciliation Resources խաղաղարար ընկերություն։
2006-2008, հեազոտող	(Վրաստան, Հայաստան, Ադրբեջան), Amnesty International։
2005-2006, խմբագիր, Conciliation Resources խաղաղարար ընկերություն։
1997-2004, դոկտորական հետազոտություն, Լոնդոնի համալսարանի Արեւելագիտության եւ աֆրիկյան հետազոտությունների դպրոց։


== Աշխատություններ ==
Մի շարք գիտական աշխատությունների հեղինակ է։

Armenia and Azerbaijan։ Anatomy of a Rivalry (Edinburgh University Press, 2019)
Routledge Handbook of the Caucasus (Routledge 2020)
Armenia’s Velvet Revolution։ Authoritarian Decline and Civil Resistance in a Multipolar World (I.B. Tauris, 2020).


== Արտաքին հղումներ ==
«Հայաստան և Ադրբեջան։ Մրցակցության անատոմիա»․ գրախոսություն Archived 2020-02-03 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Նանա Օբիրի-Եբոա

Նանա Օբիրի-Եբոա (անգլ.՝ Nana Obiri - Yeboah, մարտի 28, 1979(1979-03-28), Աքրա, Գանա), գանացի կինոռեժիսոր, ում կողմից 2015 թվականին նկարահանված «Նզովյալները» (The Cursed Ones) ֆիլմը աֆրիկյան կինոակադեմիայի մրցանակաբաշխությունում առաջադրվել է միանգամից 13 մրցանակի, այդ թվում՝ «Լավագույն կինոնկար» և «Լավագույն ռեժիսոր» անվանակարգերում։


== Կենսագրական հակիրճ տեղեկատվություն ==
Նանա Օբիրի-Եբոան ծնվել է 1979 թվականի մարտի 28-ին, Գանայի մայրաքաղաք Աքրայում։ Տասնչորս տարեկան հասակում գրել է և տեղի եկեղեցում բեմադրել իր առաջին թատերախաղը։


== Մրցանակներ և առաջադրումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նանա Օբիրի-Եբոա Internet Movie Database կայքում
Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս

Անահիտ Տօնապետեան-Դեմոպուլոս (ապրիլի 18, 1962(1962-04-18), Լիոն), լեզվաբան, հայագետ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1991 թ.), պրոֆեսոր։ ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (28.12.2011 թ.)։


== Կենսագրություն ==
Անահիտը ծնվել է 1962 թվականին Ֆրանսիայի Լիոն քաղաքում։ 1984 թվականին ավարտել է Փարիզի Արևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների պետական ինստիտուտը, 1987 թվականին՝ Սորբոնի համալսարանը։ 1991 թվականից Արևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների պետական ինստիտուտի հայագիտության ամբիոնի վարիչն է։ Զբաղվում է արևելահայերենի քերականության, ընդհանուր լեզվաբանության հետ հայերենի բաղդատմանը, հայերենի բարբառների համադրմանը, արևելահայերենը որպես սփյուռքի լեզու ճանաչելու հարցերով [«Վաղակատարը և հարակատարը արևմտահայերենում» («Հայագիտության V միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու», անգլերեն, 1996, էջ 149-166) «Վերլուծական ժխտականը և վաղակատարն արևմտահայերենում» INALCO, ժողովածու, ֆրանսերեն, 1999, N 1, էջ 23-41, «Լեզվական քաղաքականությունը Հայաստանում` Խորհրդային Միությունից մինչև անկախ Հայաստան» («Լեզու և պետություն», ժողովածու, ֆրանսերեն, Փարիզ, 1998, էջ 171-185)] հարցերով։
1999 թվականին Փարիզում կազմակերպել է Հայագիտության VI միջազգային գիտաժողովը։


== Պարգևներ ==
Պատվո լեգիոնի շքանշան (Ֆրանսիա)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Թվերգ

Թվերգ, ճարտասանական եղանակավոր խոսքից մինչև ասերգի սահմաններն ընդգրկող երգեցողության ձև (ոգումն, առասացություն, ասերգություն, թվերգություն և այլն)։ Աշխարհիկ երգարվեստում Թվերգի կիրառման հիմնական ոլորտը վիպականն է (բառ ասել, վեպ ասել), որտեղ առկա է նաև Թվերգի և թվելյաց երգերի միջև եղած կապը։ Հոգևոր երգարվեստի ոլորտում Թվերգի նշանակությունը առավել կոնկրետացված է և առնչվում է սաղմոսերգությանը։ Նեղ առումով թվերգությունը սաղմոսերգության երկու (Կոմիտաս) տեսակներից մեկն է։ Եկեղեցում թվերգությամբ են հնչում քարոզը, Ավետարանից և Հին կտակարանի մարգարեների գրքերից քաղված հատվածները։ Ի տարբերություն սաղմոսասացության (սաղմոսերգության մյուս տեսակն է), Թվերգը ունի երաժշտական և տաղաչափական կանոնավոր նկարագիր։ Թվերգի ձայնալևէջային, կշռութային, կառուցվածքային բնութագրերը պայմանավորված են լեզվի (գրաբարի) առոգանական, մասնավորապես՝ շեշտական և կառուցվածքային հատկանիշներով։ Թվերգին բնորոշ է որոշակի ձայնամիջոցով սահմանափակված ձայնակարգային հիմք և մեղեդիական տիպական դարձվածքների առկայություն, որոնցով նա սերտ կապի մեջ է վիպական արվեստի հետ։ Թերևս նաև դա է նկատի ունեցել Կոմիտասը, երբ գրել է, թե հնում սաղմոսերգությունը, հավանաբար, կատարվել է ժողովրդական եղանակներով։ Թվերգը երգվում է լեզվի առոգանության և տրոհության նշանների համաձայն, որոնք, երաժշտական նշանակությամբ հանդերձ, հայտնի են նաև որպես «Առոգանական խազերի համակարգ»։ Ըստ իրենց կիրառական նշանակության, Կոմիտասն այդ նշանները բաժանել է երեք խմբի՝ տևողության, առոգանության, տրոհության։ Կիրառվելով 8-րդ դարից՝ առոգանական խազերի համակարգը զարգացման մի քանի շրջան է ունեցել և 12–13-րդ դարերին հասել իր բարձունքին։ Թվերգի՝ մեզ հասած հնագույն խազագրված օրինակները պատկանում են 9–10 դարերիմ՝ Միլքե թագուհու (851 թվական), Աշոտ սպարապետի (909 թվական), Էջմիածնի (989 թվական), Նարեկյան (1069 թվական) և այլ Ավետարաններ։
Տատյանովկա (գյուղ, Սլավյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏատյանովկաՏատյանովկա (ուկրաիներեն՝ Тетянівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Սլավյանսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Տատյանովկա գյուղում բնակվում էր 602 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Nothing Phone 1

Nothing Phone 1, Android օպերացիոն համակարգով աշխատող սմարթֆոն, մշակված Nothing Technology ընկերության կողմից։ Սմարթֆոնի ցուցադրվեց 2022 թվականի մարտի 23-ին։ Իսկ սմարթֆոնը վաճառքի հանվեց 2022 թվականի հուլիսի 21-ին։ 


== Պատմություն ==
Nothing ընկերությունը հիմնադրվել է 2020 թվականին, OnePlus-ի համահիմնադիր Կառլ Պեյի կողմից։ Նոր ընկերության նպատակը՝ մարդկանց և տեխնոլոգիաների միջև խոչնդոտների հեռացումն է, նոր ապագա ստեղծելու միտումով։ 
Դրանից հետո Nothing ընկերությունը թողարկեց իր առաջին ապրանքնիշը «Nothing Ear (1)» անլար ականջակալները։ Դրանից հետո ընկերություն հայտնեց, որ սկսում է գործընկերությունը Qualcomm-ի հետ, ինչն էլ թույլ էր տալիս օգտագործել Qualcomm-ի չիպերը իր ապագա սարքերում։


== Տեխնիկական բնութագիր ==

Nothing Phone 1 ունի թափանցիկ դիզայն, ինչպես Nothing Ear (1) ականջակալները։ Սմարթֆոնը բաղկացած է 400 բաղադրիչներից։ Այն ունի հարթ կողեր՝ ինչպես iPhone 12-ը։ Սմարթֆոնը ունի փոշուց և ջրից IP53 պաշտպանության մակարդակ։ 
Nothing Phone 1-ի հիմնական տարբերությունը մնացած սմարթֆոններից կայանում է՝ թափանցիկ հետմասում, որը հագեցած է LED լուսավորությամբ։ Այն կազմված է 900 փոքրիկ լուսային դիոդներից, որոնք օգտագործում են Glyph ինտերֆեյս, որպեսզի հետնամասի լուսային դիոդները լուսավորվեն համաժամանակյա սմարթֆոնի ձային հետ։ Լուսային դիոդները լուսավորվում են նաև ցույց տալով սմարթֆոնի մարտկոցի կարգավիճակը։ 
Սմարթֆոնի շրջանակը բաղկացած է այլումինային խառնուրդից՝ որոշակի պլաստիկ բաղադրիչների հավելումով։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Միխայիլ Բոտվիննիկ

Միխայիլ Բոտվիննիկ (ռուս.՝ Михаил Моисеевич Ботвинник, օգոստոսի 17, 1911(1911-08-17)[…], Ռեպինո - մայիսի 5, 1995(1995-05-05)[…], Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային շախմատիստ, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1951)։ Աշխարհի շախմատի (ՖԻԴԵ-ի վարկածով) 6֊րդ և սովետմիության 1֊ին չեմպիոն (1948—1957, 1958—1960, 1961—1963)։ ԽՍՀՄ գրոսմայստեր (1935), միջազգային գրոսմայստեր (1950), շախմատային կոմպոզիցիայի մրցավար (1956), ԽՍՀՄ վաստակավոր վարպետ (1945), ԽՍՀՄ վեցակի չեմպիոն (1931, 1933, 1939, 1944, 1945, 1952), ԽՍՀՄ բացարձակ չեմպիոն (1941)։ Մոսկվայի չեմպիոն (1943/44)։ ԽՍՀՄ թիմի մեջ վեցակի օլիմպիական չեմպիոն
(կրկնակի հաղթող անհատական վարկածով)։ Սովետական դպրոցի «նահապետ»։ Համախորհրդային շախմատային բաժանմունք նախագահ (1938—1939) և «ԽՍՀՄ — Նիդերլանդներ» համայնքի ղեկավար։ ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր աշխատակից (1971), ՌԽՖՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ (1991)։
Շախմատային թագը զիջել է Տիգրան Պետրոսյանին։ Հիմնել է շախմատի հեղինակային դպրոց։ Նրա դպրոցի սաներից են Անատոլի Կարպովը, Գարրի Կասպարովը և այլ նշանավոր շախմատիստներ։


== Աղբյուրներ ==
Հուռմի

Հուռմի (էստ․՝ Hurmi), գյուղ Էստոնիայի Պիլվամաա նահանգի Կանեպի շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 72 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Վիկտորիայի երկիր

Վիկտորիայի երկիր (անգլ.՝ Victoria Land), տարածք Անտարկտիդայում, արևելյան երկայնության 142° և 170°աստիանների միջև։ Տարածվում է մինչև հարավային լայնության 78°աստիճանը։ Արևմուտքում հարում է Ռոսի ծովին։ Արևմուտքում լեռնային է (Լիստեր լեռ, 4025 մ), արևմուտքում՝ սառցադաշտային սարավանդ։ Կենտրոնական մասում սառցադաշտի հզորությունը 2000—2500 մ է։ Հայտնագործել է անգլիացի Ջ․ Կ․ Ռոսսի արշավախումբը 1841 թվականին։ Վիկտորիայի երկիրը ԱՄՆ-ի և Նոր Զելանդիայի անտարկտիկական արշավախմբերի ուսումնասիրությունների շրջանն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Սպորտը Բոսնիա և Հերցեգովինայում

Սպրոտը Բոսնիա և Հերցեգովինայի մշակույթի կարևորագույն մասերից մեկը։ Հարավսլավիայի մարզիկների մեծ մասը ծնվել են Բոսնիա և Հերցեգովինայում։


== Սպորտաձևեր ==


=== Բասկետբոլ ===
Տղամարդկանց բոսնիական բասկետբոլային ամենախոշոր ակումբը համարվում է «Բոսնա»-ն, որը 1978-1979 թվականների մրցաշրջանին նվաճել է Չեմպիոնների գավաթը։ Կանանց ակումբներից ավելի հայտնի է Տուզլայի «Միասնությունը», որը 1979 թվականին Ֆլորենցիայում նվաճել է Եվրոպայի կանանց գավաթը։ Տղամարդկանց հավաքանակը հաճախ խաղում է Եվրոպայի առաջնությունում, սակայն 1993 թվականից ոչ մի անգամ չի հայտնվել լավագույն ութնյակում։


=== Բռնցքամարտ ===
Ամենահայտնի բռնցքամարտիկը համարվում է Մարիան Բենեշը (միջին քաշ), որը հաղթել է Բոսնիա և Հերցեգովինայի, Հարավսլավիայի և Եվրոպայի առաջնությունները։ 1978 թվականին, արդեն պրոֆեսիոնալ ռինգում, Բենեշը հաղթել է աշխարհի նախկին չեմպիոն Էլիշա Օբեդին։ Միջին քաշի ևս մեկ բռնցքամարտիկ է Անտոն Յոսիպովիչը, որը համարվում է 1984 թվականի օլիմպիական չեմպիոն։ Ժամանակակից սիրող բռնցքամարտիկներից առանձնացնում են Մենմուն Հաջիչին, որը համարվում է 2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության բռոնզե մրցանակակիր։


=== Հանդբոլ ===
Բոսնիա և Հերցեգովինայի հանդբոլի հավաքականը անգամ չի մտնում եվրոպական հանդբոլի «միջակների» կազմում։ Ձեռնագնդակի ամենահայտնի ակումբը Բանյա Լուկա քաղաքի «Բորաց»-ն է, որը համարվում է Հարավսլավիայի յոթակի չեմպիոն և 1976 թվականի Եվրոպայի Գավաթի հաղթող։


=== Թեթև ատլետիկա ===
Հարավսլավիայի հավաքականի կազմում հանդես են եկել մեծ քանակով բոսնիական ատլետներ։ Այժմ բոսնիացիները այս սպորտաձևում երևալի արդյունքներ ցույց չեն տալիս։


=== Կարատե ===
Կարատեի ամենահայտնի ակումբը Տուզլա քաղաքի «Տուզլա-Սինալցո»-ն է, որը պատրաստում էր Հարավսլավիայի պրոֆեսիոնալ կարատեստներին։


=== Ֆուտբոլ ===
Ֆուտբոլը համարվում է երկրի ամենահայտնի սպորտաձևը, որը դեռևս հայտնվել է Ավստրո-Հունգարիայի ժամանակ, 1903 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո բոսնիական ֆուտբոլը վերելք ապրեց։ 1967 և 1985 թվականներին Հարավսլավիայի չեմպիոն է դարձել «Սարաևո» ակումբը, նաև 1972 թվականին հաղթանակ ձեռք բերեց «Ժելեզնիչար» ակումբը։ Հարավսլավիական հավաքականի բոսնիական խաղացողներին առանձնանում են Յոսիպ Կատալինսկին, Դուշան Բաևիչը, Իվիցա Օսիմը, Սաֆետ Սուշիչը և Միրսադ Ֆազլագիչը։


=== Շախմատ ===
Բոսնիայի շախմատի հավաքականը յոթ անգամ դարձել է Հարավսլավիայի շախմատի առաջնության հաղթող։ Շախմատային օլիմպիադաներում ամենաբարձր ձեռքբերումը համարվում է 1994 թվականին Լիոնում զբաղեցրած 2-րդ հորիզոնականը։ Ամենահայտնի շախմատային ակումբը համարվում է Բորկի Պրեոևիչի խումբը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բոսնիա և Հերցեգովինայի Կառավարության պաշտոնական կայքէջ, Սպորտի և մշակույթի նախարարության էջ Archived 2019-07-06 at the Wayback Machine. (բոսն.)
Զարեչովո

Զարեչովո (ուկրաիներեն՝ Зарічово), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Պերոչինի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զարեչովո գյուղում բնակվում էր 2 283 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,28 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ils sont tombés

Ils sont tombés (հայերեն՝ Նրանք ընկան, «Անոնք ինկան»), 1975 թվականին թողարկված երգ՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Երգը գրել են Շառլ Ազնավուրն ու Ժորժ Կառվարենցը։ Երգը ձայնագրվել է Լոնդոնի Nova Sound ստուդիայում 1975 թվականի ապրիլի 23-ի լույս 24-ի գիշերը՝ Կարմիր կիրակիից 60 տարի հետո։
Երգը հնչել է նաև հայերեն (կատարող՝ Միրտա Սաթջյան), անգլերեն (They Fell), ռուսերեն։ Երգի հայերեն թարգմանության հեղինակն է Ռաֆայել Անտոնյանը՝ Սևրի Մուրադ Ռաֆայելյան քոլեջի տնօրենը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The status of Armenian communities living in the United States by M. Terzian (Songs history). Archived 2007-09-28 at the Wayback Machine.
Ils Sont Tombés ՅուԹյուբում
Performance in Armenia ՅուԹյուբում
Armenian version ՅուԹյուբում
Կանգռու (այլ կիրառումներ)

Կանգռու անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Կանգռու - գյուղ Էստոնիայի Հալինգա շրջանի կազմում։
Կանգռու - գյուղ Էստոնիայի Մյառյամաա շրջանի կազմում։
Կանգռու - գյուղական ավան Էստոնիայի Կիիլի շրջանի կազմում։
Սանվանսա

Սանվանսա (ֆր.՝ Sanvensa), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 634 մարդ, բնակչության խտությունը` 24.88 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 25.48 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 510 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 95 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 45 կմ արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 366 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 274-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 92։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,9 %։ 274 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 254 անձ (130 տղամարդ և 124 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (11 տղամարդ և 9 կին)։ 92 անաշխատունակներից 23-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 46-ը` թոշակառուներ, իսկ 23-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Շաքիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Շաքի գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 14 հուշարձան (12 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
ՀՀ Պետական գույքի կառավարման վարչություն

Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությանն առընթեր Պետական գույքի կառավարման վարչություն (ՊԳԿՎ), գործադիր իշխանության հանրապետական մարմին է, որը մշակում և իրականացնում է պետական գույքի կառավարման, մասնավորեցման և պետական մասնակցությամբ ընկերությունների լուծարման բնագավառում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության քաղաքականությունը։


== Ընդհանուր տեղեկատվություն ==
Վարչության պետ

Արման ՍահակյանՏեղակալներ

Աշոտ Մարկոսյան
Վոլոդյա Գասպարյան


== Աղբյուր ==
Հայաստանի Հանրապետության Կառավարության կայք էջ, Պետական գույքի կառավարման վարչություն


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Իլմյեռվե

Իլմյեռվե (էստ․՝ Ilmjärve), գյուղ Էստոնիայի Վալգամաա նահանգի Օտեպյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 30 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Հաճկատար

Հաճկատար հայկական վանք է Ռումինիայի Մոարա համայնքում գտնվող Բուլայի բլրի վրա (Սուչավա նահանգ) և 2004 թվականին ներառվել է Սուչավայի պատմական հուշարձանների ցանկում։ Կառուցումը սկսել է 1513 թվականին։ Վանքի կառուցումն իրականացվել է 3 փուլերով՝ 1512-1513 թվականներին, 17-րդ դարի և 19-րդ դարերի երկրորդ կեսին։


== Կառուցման պատմությունը ==
Ավանդության համաձայն՝ վանքը կառուցվել է հաջող գործարք կատարած երկու գործարար եղբայրների կողմից՝ ի նշան երախտագիտության Սուրբ Աստվածածնին։ Կառուցելով վանքը բլրի գագաթին՝ նրանք այն անվանում են Հաճկատար («հաճոյից կատար»)։
Այնուհետև ասվում է, որ Դրագան Դանովակ անունով մի նախրապան Բոգդան Կույր իշխանի օրոք կառուցել է Հաճկատար հայկական վանքը։
Հրաշքներ գործող Աստվածամոր պատկերի մասին ավանդությունը մեծ թվով ուղղափառ և կաթոլիկ ուխտավորների բերում է «Ցանկություների եկեղեցի», որտեղ նրանք աղոթում են որևէ գործ ձեռնարկելուց կամ շինարարություն սկսելուց առաջ կամ հայցում են հիվանդությունների ապաքինում՝ ծնկաչոք բարձրանալով դեպի վանքը տանող բլուրը։


== Հաճկատարը ֆիլիատելիայում ==
2013 թվականին Հայփոստը և Ռումինիայի փոստը համատեղ ուժերով թողարկել են Հաճկատարի հիմնադրման 500-ամյակին նվիրված փոստային նամականիշ։


== Ծանոթագրություններ ==
(959) Արնե

(959) Արնե (անգլ.՝ Arne), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1921 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,182108 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4951 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,8691 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Արնե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,5019 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2073,34 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173633 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,5° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(959) Արնե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աուտոգեն մարզում

Աուտոգեն մարզում (հուն. αυτός – ինքը, ինքս, ինքնա, γεννάω – ծնում եմ), հոգեֆիզիոլոգիական վարժությունների համակարգ և դրա կիրառման գործընթացը։Հոգեբանական վերականգնման ամենակարևոր միջոցներից է։ 
Օգտագործվում է ինքնուրույնաբար սեփական հոգեկան ու ֆիզիոլոգիական գործընթացները կարգավորելու, բնավորության և հմտությունների նպատակասլաց ձևավորման, ախտաբանական երևույթներից ազատվելու համար։
Աուտոգեն մարզման մեթոդիկան առաջարկվել է գերմանացի հոգեթերապևտ Հենրիխ Շուլցի կողմից։
Զուգորդվում է ինքնաներշնչման հետ։
Ներկայումս կիրառվում է նաև մանկավարժության բնագավառում, մասնավորապես դժվար դաստիարակվող երեխաների հետ տարվող աշխատանքի ընթացքում։


== Աղբյուրներ ==
Նալչաջյան Ա. Ա. (1984 թ.)։ Հոգեբանական բառարան (Լույս ed.)։ Երևան։ էջ 240 էջ
Ալեքսեյ Բախարև

Ալեքսեյ Ալեքսանդրովիչ Բախարև (ռուս.՝ Алексей Александрович Бахарев, հոկտեմբերի 12, 1976(1976-10-12), Petrov Val, Kamyshinsky District, Վոլգոգրադի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 18, 2022(2022-03-18)), ռուս և ուկրաինացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսեյ Բախարևը Տոլյատիի ֆուտբոլի սան է։ Նրա առաջին մարզիչը եղել է Վադիմ Գրիգորևիչ Խաջիևը։ Հայտնի է Տոլյատիի «Լադա», Մոսկվայի «Սպարտակ», Վոլգոգրադի «Ռոտոր» և Դոնեցկի «Շախտյոր» ակումբներում իր ունեցած ելույթներով։
2008 թվականին Պյատիգորսկի «Մաշուկ-ԿՄՎ» ակումբի կազմում մասնակցել է Ռուսաստանի առաջին դիվիզիոնում։ Ունենալով ծնկի ծանր վնասվածք՝ արթրոզ, Բախարևը մրցաշրջանի ընթացքում մասնակցել է ընդամենը վեց հանդիպման առաջնության սկզբում։ 2008 թվականի հունիսի 5-ին՝ 2008 թվականի առաջնության 15-րդ տուրից հետո հայտնի է դարձել, որ նա հեռացել է թիմից, բայց դրա պատճառներն անհայտ են։
2011 թվականին Ալեքսեյ Բախարևը դարձել է Դոնեցկի «Շախտյորի» մանկական թիմի մարզիչ։


== Ելույթներ հավաքականում ==
Ալեքսեյ Բախարևը մասնակցել է մեկական խաղի Ռուսաստանի և Ուկրաինայի հավաքականների կազմում։

18 նոյեմբերի, 1998, ընկերական խաղ, Բրազիլիա–Ռուսաստան (5:1) Հանդիպման 53-րդ րոպեին դուրս է եկել փոխարինման,
21 օգոստոսի, 2002, ընկերական խաղ, Ուկրաինա–Իրան (0:1) 56-րդ րոպեի փոխարինվել է։


== Ձեռքբերումներ ==
Ռուսաստանի չեմպիոն – 1997
Ռուսաստանի գավաթակիր – 1997/98
Ուկրաինայի չեմպիոն (2) –2001/02, 2004/05
Ուկրաինայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (5) – 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2002/03, 2003/04
Ուկրաինայի գավաթակիր (3) – 2000/01, 2001/02, 2003/04


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Профиль на сайте ukrsoccerhistory.com»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-30-ին 
«Бахарев: Гармашов сказал, что «Барса» давала мне маленькую зарплату»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-30-ին  — Р-Спорт, 18 июня 2012
Չեռնիգովի մարզ

Չեռնիգովի մարզ (ուկրաիներեն՝ Черні́гівська о́бласть), մարզ Ուկրաինայի հյուսիսում։
Սահմանակից է հյուսիսում՝ Բելառուսիայի Գոմելի մարզի և Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզի հետ, արևմուտքում Ուկրաինայի Կիևի մարզի, արևելքում՝ Սումիի, հարավում Պոլտավայի մարզերի հետ։


== Մարզի վարչական կառուցվածք ==


=== Ընդհանուր տեղեկություններ ===
Չեռնիգովի մարզի վարչական կենտրոնն է Չեռնիգով քաղաքը։
Մարզի վարչական միավորների քանակները՝

շրջաններ - 22;
բնակավայրեր - 1530, այդ թվում՝
գյուղական - 1489;
քաղաքային - 15, այդ թվում՝
քաղաքատիպ ավաններ - 29;
մարզային նշանակության քաղաքներ - 3;
շրջանային նշանակության քաղաքներ - 12;
գյուղական խորհուրդներ - 525։Մարզում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է Չեռնիգովի մարզային խորհրդի կողմից, գործադիր իշխանությունն է՝ մարզային պետական վարչությունը։ Մարզի ղեկավարն է հանդիսանում մարզային վարչության նախագահը, որը նշանակվում է Ուկրաինայի նախագահի կողմից։


=== Շրջաններ ===
Չեռնիգովի մարզի կազմի մեջ մտնում են 22 շրջաններ՝

Բախմաչի շրջան
Բոբրովիցայի շրջան
Բորզնայի շրջան
Վարվայի շրջան
Գորոդնյայի շրջան
Իչնյայի շրջան
Կոզելեցի շրջան
Կորոպի շրջան
Կորյուկովկայի շրջան
Կուլիկովկայի շրջան
Մենայի շրջան
Նեժինի շրջան
Նովգորոդ-Սևերսկիի շրջան
Նոսովկայի շրջան
Պրիլուկիի շրջան
Ռեպկիի շրջան
Սեմյոնովկայի շրջան
Սոսնիցայի շրջան
Սրեբնոյի շրջան
Տալալաևկայի շրջան
Չեռնիգովի շրջան
Շչորսի շրջան


=== Քաղաքներ ===
Մարզային նշանակության քաղաքներ՝

Չեռնիգով
Նեժին
Պրիլուկի


=== Խոշոր բնակավայրեր ===


== Տես նաև ==
Ուկրաինայի վարչական բաժանում
Ղայաջիկ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ղայաջիկ (այլ կիրառումներ)Ղայաջիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Շուշանների փունջ

«Շուշանների փունջ» (ռուս.՝ Букет лилий), ոսկերչական ձու, որը դարձավ Ֆաբերժեի 52 զատկական ձվերից մեկը՝ պատրաստված Կարլ Ֆաբերժեի ընկերությունում Ռուսաստանի կայսերական ընտանիքի համար։ Այն ստեղծվել է 1899 թվականին Նիկոլայ II կայսեր պատվերով։ Ոսկերչական ձուն Նիկոլայը Զատկի տոնին նվիրել է կնոջը՝  կայսրուհի Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային։
Այսօր ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում (Մոսկվա, Ռուսաստանի Դաշնություն)։


== Դիզայն ==
«Շուշանների փունջ» ոսկերչական ձուն համարվում է Ֆաբերժեի կողմից ստեղծված ամենամեծ ձվերից մեկը, վարպետ-ոսկերիչը Միխայիլ Պերխինն է։ Այն ստեղծվել է հին ֆրանսիական ժամացույցների ոճով, որոնք բնորոշ էին Լյուդովիկոս XVI-ի ժամանակներին։ Ձվաձև ժամացույցը կանգնած է ուղղանկյուն տակդիրի վրա։ Վերջինս զարդարված է գիլիոշինային դեղին էմալով, գունավոր ոսկե զարդաքանդակներով։ Ձու-ժամացույցի գագաթը պսակված է սպիտակ շուշանների փնջով, որոնք պատրաստված են օնիքսով և ոսկով։ Թվահարթակը հռոմեական 12 թվերից է կազմված՝ զարդարված ադամանդներով և պատված սպիտակ էմալով։ Ժամացույցի սլաքը պատրաստված է Էրոսի նետի տեսքով՝ աղեղի վրա։
Ձվի գագաթի սպիտակ շուշանների փունջը պատրաստված է ոսկով, օնիքսով և ադամանդներով, որոնք դուրս են գալիս ոսկուց պատրաստված վարդերի դրասանգից։ Ըստ ծաղիկների լեզվի ձվի վրա օգտագործված ծաղիկները խորհրդանշում են.

վարդեր՝ սեր
շուշաններ՝ մաքրություն և անմեղություն։


== Անակնկալ ==
«Շուշանների փունջ» ոսկերչական ձվի անակնկալը կորսված է։ Ըստ վաղ պահպանված լուսանկարների՝ այն սուտակից և ադամանդից պատրաստված կախազարդ է եղել։


== Պատմություն ==
Նիկոլայ II կայսրը ձուն կնոջը՝ Ալեքսանդրա Ֆեոդորովնային 1899 թվականի Զատկի տոնին նվիրեց։ 1917 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ հեղափոխականները հափշտակեցին կայսերական ձվերի հավաքածուն և ուղարկեցին Կրեմլի զինապալատ։ Այդ օրվանից ցայսօր «Շուշանների փունջ» ոսկերչական ձուն պահպանվում և ցուցադրվում է Կրեմլի զինապալատում և համարվում է այն հազվագյուտ ձվերից, որոնք երբեք չեն լքել Ռուսաստանի սահմանները։


== Տես նաև ==
Ֆաբերժեի ձվեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Faber, Toby. Faberge's Eggs: The Extraordinary Story of the Masterpieces That Outlived an Empire. Random House (2008) 1-4000-6550-X
Forbes, Christopher and Johann Georg Prinz von Hohenzollern. FABERGE; The Imperial Eggs. Prestel (1990). ASIN B000YA9GOM
Lowes, Will. Fabergé Eggs: A Retrospective Encyclopedia. Scarecrow Press (2001) 0-8108-3946-6
Snowman, A Kenneth. Carl Faberge: Goldsmith to the Imperial Court of Russia. Gramercy (1988) 0-517-40502-4


== Արտաքին հղումներ ==
Часы в виде вазы с букетом лилий на сайте kreml.ru
Description at wintraecken.nl
Մ.թ.ա. 117


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Լյուցիոս Լուկուլլոս - հռոմեացի զորավար


== Մահեր ==
Սերգեյ Փարաջանովի փողոց (Երևան)

Սերգեյ Փարաջանովի փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է հայ մեծանուն կինոռեժիսոր, սցենարիստ Սերգեյ Փարաջանովի պատվին։


== Տվյալներ ==
Փողոցն սկսվում է Իսրայելյան փողոցից, անցնում Սերգեյ Փարաջանովի թանգարանի մոտով և ավարտվում Հրազդան գետի կիրճի մոտ։
Փողոցն անվանակոչվել է Երևանի ավագանու 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ի թիվ 64-Ն որոշմամբ։


== Տես նաև ==
Երևանի փողոցների ցանկ
Երևանի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==
Բիգարելլո

Բիգարելլո (իտալերեն՝ Bigarello), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Մանտուա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1625 մարդ (2004 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը կազմում է 63 մարդ/կմ²։ Տարածքը գրավում է 26 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 46030։ Հեռախոսային կոդ՝ 0376։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.bigarello.mn.it/ Archived 2012-08-14 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ազանյան

Ազանյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Բալիմովկա

Բալիմովկա,  Գյուղ ՌԴ Օրենբուրգի մարզի Բուզուլուկսկի շրջանում։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Բորովկա գետի ձախ ափին, 43 կմ դեպի հյուսիս-արևելք Բուզուլուկ քաղաքից։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է XVIII դարի վերջին։


== Բնակչություն ==
Ազգային կազմԸստ 2010 թվականի Համառուսաստանյան մարդահամարի։
100 % ռուսներ։


== Նշումներ ==
Շնող (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շնող (այլ կիրառումներ)Շնող, Շինիխ, Շնողաջուր, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Գուգարաց լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերից։ Երկարությունը 20 կմ է, ջրհավաք ավազանը՝ 114 կմ²։ Կտրելով հրաբխային սարավանդը՝ առաջացնում է 1,5 կմ երկարություն և մոտ 100 մ խորություն կանիոնը։ Ունի խիստ մասնատված V-աձև հովիտ։ Տարեկան միջին ծախսը 0,8 մ³/վ է։ Ջրհավաք ավազանի մեծ մասն անտառապատ է։ Ջրերն օգտագործվում են ոռոգման նպատակով։ Ավազանն անտառապատ է և լեռնային։ Ըստ ՀՀ Շրջակա միջավայրի մոնոթորինգի և թափոնների ուսումնասիրության մասին Տեղեկագրի գետի ջրի որակը գետաբերանի  հատվածում գնահատվել  է «վատ»։


== Ծանոթագրություններ ==
Հորտոբադ ազգային պարկ

Հորտոբատ ազգային պարկը տեղակայված է Հունգարիայի արևելքում։ Ունի հարուստ ֆոլկլոր և մշակութային պատմություն։ Այն Հունգարական Մեծ Հարթավայրի մի մասն է, և ազգային պարկ է համարվել 1973 թվականին։ 1999 թվականին ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Հորտոբադը Հունգարիայի ամենամեծ պաշտպանված տարածքն է և ամենամեծ կիսաբնական խոտածածկ հողահանդակն է Եվրոպայում։
Մինչև վերջերս հավատում էին, որ ալկալային դաշտը ձևավորվել էր միջնադարում, հսկայական անտառահատումից հետո։ Սակայն Հորտոբադը ավելի հին է, և ալկալացումը սկսվել էր 10000 տարի առաջ, երբ Տիսա գետի հունն առաջին անգամ թեքվել է դեպի Մեծ Հարթավայր։ Ձևավորումն ավարտվել է Անթրոպոգենի ժամանակաշրջանում, երբ տեղի վայրի ձիերին հաջորդել են ընտելացված կենդանիներ։
Ամենախորհրդանշական տեղանքներից մեկը Kilenclyukú híd (բառացի՝ ինը անցքանի) կամուրջն է։ Այս կամարակապ կամուրջը Հունգարիայի պատմության մեջ ամենաերկար քարե կամուրջն է եղել։ Այն կառուցվել է 1827-1833 թվականներին դասական ոճով։ Ազգային պարկի մի մասը համարվում է աստղադիտարանային տարածք։
Հորտոբադն ունեցել է նաև բացասական նշանակություն։ Այն մի վայր էր, որտեղ հունգարական ստալինցիները իրենց քաղաքական ընդդիմախոսներին ուղարկեցին հարկադիր աշխատանքի։ Նույնօրինակ Գոլի Օտոկի բանտն էլ գտնվում էր Հարավսլավիայում, իսկ Բարագա տափաստանը՝ Ռումինիայում։


== Բուսական և կենդանական աշխարհ ==
Հորտոբադը տափաստան է, ուր բնակվում են ոչխարներ, ջրային բուֆալոներ և ձիեր։ Պահպանում է վայրի բնության տարբեր տեսակների՝ ներառելով  342 տեսակի թռչուններ։ Դրանցից են մանրաբազեն, ավդոտկաները, մեծ արոսը և երգեցիկ թռչունը։ Տարածքը կարևոր հանգրվան է կռունկների, եվրասիական կուլիկի, սպիտակաճակատ սագի չվելու համար։
Հորտոբադ ազգային պարկը նաև տավրոսյան ցլերի ընտելացման կենտրոններից է։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Hungary for Visitors description Archived 2005-02-24 at the Wayback Machine.
Magyarország.hu description Archived 2004-07-11 at the Wayback Machine.
National Park Hortobágy - The Puszta description
Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2008 Archived 2011-08-27 at the Wayback Machine.
Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահ

Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահ, հիմնադրվել է 1950 թվականին ուսուցիչ Եղիշե Հովսեփյանի կողմից, այցելուների համար բացվել է 1952 թվականին։ Թանգարանի պատկերասրահն ստեղծվել է 1958 թվականին։ Ընդգրկված է Դիլիջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում (հուշարձան՝ 10.3/134):


== Պատմություն ==
Թանգարանի նախկին շենքը կառուցվել է 1920 թվականին՝ որպես հյուրանոց, այնուհետև օգտագործվել՝ որպես հիվանդանոց, հետագայում դարձյալ հյուրանոց։ 1967 թվականին վերանորոգումից հետո հանձնվել է Դիլիջանի երկրագիտական թանգարանին։ 2005 թվականին հին շենքը քանդվել է և 5 տարվա ընթացքում կառուցվել է թանգարանի նոր շենքը՝ Դիլիջան քաղաքի ֆինանսավորմամբ և քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Նվեր Դանիելյանի նախագծով։ 2010 թվականին եղել է թանգարանի պաշտոնական բացումը, իսկ 2011 թվականի ապրիլի 1-ից բաց է այցելուների համար։


== Ցուցադրություն ==
Թանգարանում պահվում և ցուցադրվում են հնագիտական իրեր՝ 1017 հատ, ազգագրական իրեր՝ 628 հատ, 391 կիրառական արվեստի իր, 353 գրաֆիկական աշխատանքներ, 409 գեղանկարներ,  քանդակներ, 47 արծաթյա իր, որից 36-ը մետաղադրամ, հնատիպ գրականություն՝ 39 կտոր։
Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում հնագիտության բաժինը, որը հայտնաբերվել է Դիլիջանի շրջակայքից և պատկանում է ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարաշրջաններին։ Պատկերասրահը հարուստ է հայ, ռուս և արտասահմանյան նկարիչների, այդ թվում՝ Հովհաննես Այվազովսկու, Վարդգես Սուրենյանցի, Գևորգ Բաշինջաղյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Ռոքուել Քենտի, Էդգար Շահինի, Ռիշար Ժերանյանի,Շանթ Հերթևցյանի բնօրինակ աշխատանքներով։


== Հասցե ==
Թանգարանը գտնվում է Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքում, Մյասնիկյան 28 հասցեում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Թանգարանները պարզապես իրեր պահելու տեղ չեն, նրանք արտահայտում են այն մշակույթը, որն այնտեղ ներկայացված է. Անժելա Լալայան
Լինդա դի Շամունի

Լինդա դի Շամունի (իտալերեն՝ Linda di Chamounix), իտալացի կոմպոզիտոր Գաետանո Դոնիցետտիի օպերա (իտալերեն՝ melodramma semiserio) երեք գործողությամբ։ Իտալերեն լիբրետտոն Գաետանո Ռոսսիինն է։ Առաջնախաղը կայացել է 1842 թվականի մայիսի 19-ին Վիեննայի Kärntnertortheater թատրոնում։ Օպերան պատկանում է կոմպոզիտորի լավագույն ստեղծագործությունների թվին և այսօր էլ հաճախ բեմադրվում է։ Գլխավոր դերերգի կատարմամբ աչքի են ընկել սոպրանոներ Մարգարիտա Կարոսիոն, Անտոնիետա Ստելլան, Մարիելա Դևիան, Էդիտա Գրուբերովան և այլք։
Գուգավանք

Գուգավանք (այժմ կոչվում է Լաքաթաղ ադրբ.՝ Ləkətağ), գյուղ ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում։ Նախկինում խոշոր միջնադարյան հայաբնակ գյուղ։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում էր Երնջակ գետի ամենավերին հոսանքում՝ Արավսեակ գյուղից 4 կմ հարավ-արևելք, բարձրագագաթ լեռնագոգավարությունում։ Նախկինում ընդգրկել է շուրջ 50-60 բնակելի և այլ շինություններ։


== Պատմություն ==
Գուգավանք գյուղը գտնվում էր պատմական Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Երնջակ գավառում։ 19-րդ դարի կեսերից հայերը ստիպված լքել են գյուղը և այն ավերակների է վերածվել։ Գյուղատեղին անվանվել էր Լաքաթաղ։ Հետագայում վերբնակեցվել է ադրբեջանցիներով։
2014 թվականի հունիսի 11-ին ադրբեջանական ԶԼՄ-ները տեղեկություն են տարածել, համաձայն որի «հայերը գրավել են Նախիջևանի Ջուլֆայի շրջանի Լաքաթաղ բնակավայրը» և իշխանությունները որոշում են հանել տարհանեն տեղի բնակչությունը։ Միևնույն ժամանակ որոշ ԶԼՄ-ներ տեղաբնակների վրա հղումով գրում էին «Նախիջևանում կատաղի մարտերի մասին», սակայն քիչ անց Հայաստանի պաշտպանության նախարարության մամուլի քարտուղար Արծրուն Հովհաննիսյանը պաշտոնապես հերքել է ադրբեջանական ԶԼՄ-ների կողմից տարածված տեղեկատվությունը և ասել, որ «հաղորդագրությունն իրականությանը չի համապատասխանում և սուտ է»պանարմենիան։ Ավելի ուշ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ տեղեկատվությունը, թե Նախիջևանի Սադարակի, Ջուլֆայի և Շահբուզի շրջաններում հայերի հետ կատաղի մարտեր են գնում, և որ հայկական ուժերը գրավել են Ջուլֆայի շրջանի Լաքաթաղ բարձունքը, իրականությանը չի համապատասխանում։ Մինչև այդ իրադարձությունները հունիսի 5-ին Նախիջևանի հետ սահմանին հակառակորդի կրակոցից սպանվեցին հայկական բանակի պայմանագրային երկու զինծառայողներ՝ Անդրանիկ Եղոյանն Բորիս Գասպարյանը։ Հունիսի 9-ին գեներալ-մայոր Արկադի Տեր-Թադևոսյանը հայտարարեց, որ հայկական ուժերը պատրաստվում են շոշափելի հարվածներ հասցնել ադրբեջանական կողմին, և այդ ուղղությամբ նախապատրաստություններն ընթացքի մեջ են։ Այժմ Գուգավանքի բարձունքների մոտ են տեղակավայված ՀՀ Զինված Ուժերի մարտական դիրքերը։


== Հուշարձաններ ==
Գյուղը ունեցել էր 9-10-րդ դարերում կառուցված եռանավ բազիլիկ հորինվածքով եկեղեցի, ինչպես նաև Երնջակ գետի վրա 17-րդ դարում կառուցված միաթռիչք կամուրջ։


== Տես նաև ==
Գուգավանքի կամուրջ


== Ծանոթագրություններ ==
Մացուկավա (այլ կիրառումներ)

Մացուկավա, կարող է վերաբերել՝

Մացուկավա - ավան Ճապոնիայում
Մացուկավա - գյուղ Ճապոնիայում
Ալեքսանդր Չախմախչյան

Ալեքսանդր Ասատուրի Չախմախչյան (1930 - 2002), հայ ինժեներ-էներգետիկ, 1984-1997 թվականներին «Երևաննախագիծ» ինստիտուտի տնօրեն։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1930 թվականին։ 1954 թվականին ավարտել է Մոսկվայի տեքստիլ ու թեթև արդյունաբերության ինստիտուտը։ 1954-1957 թվականներին եղել է Մոսկվայի «Гипропрос» ընկերության գլխավոր մասնագետ, 1958-1967 թվականներին՝ «Երևաննախագիծ» ինստիտուտում բաժնի պետ։ 1967-ից մինչև 1984 թվականը եղել է Երևանի պետական համամիութենական նախագծային ինստիտուտի տնօրեն, 1997 թվականից՝ «Երևաննախագիծ» ինստիտուտի ճարտարապետական բաժնի վարիչ։ 1984 թվականից մինչև 1997 թվականը ղեկավարել է «Երևաննախագիծ» ինստիտուտ։ Մահացել է 2002 թվականին։


== Տես նաև ==
Երևաննախագիծ


== Ծանոթագրություններ ==
Գոմբոժապ Ցիդինժապով

Գոմբոժապ Ցիդինժապով (մայիսի 3 (16), 1905, Ulyukchikan, Rural settlement Ulyunskoye, Բարգուզինսկի շրջան - ապրիլի 14, 1980(1980-04-14), Ուլան-Ուդե, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), բուրյաթ խորհրդային դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1940)։ ՍՄԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Բուրյաթ, պրոֆեսիոնալ թատրոնի հիմնադիրներից։


== Գործունեություն ==
Տպագրվում է 1940 թվականից։ 1934 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Թատերարվեստի պետական ինստիտուտի ռեժիսորական ֆակուլտետը։ 1934-1948 թվականներին՝ բուրյաթ, դրամատիկական թատրոնի (1938 թվականից՝ երաժշտադրամատիկական) գեղարվեստական ղեկավարը, 1948-1960 թվականներին՝ Խ․ Նամսարաևի անվան բուրյաթ, դրամայի և Բուրյաթ, օպերայի և բալետի թատրոնների (Ուլան Ուդե) գլխավոր ռեժիսորը։ Դերերից են՝ Օթելլո (Շեքսպիրի «Օթելլո»), Շարլայ (Բալդանոյի և էդելի «էրժեն»)։ 1947 թվականին մարմնավորել է Վ․ Ի․ Լենինի կերպարը (Պոգոդինի «Կրեմլյան կուրանտներ»)։ Բեմադրել է «Բաիր» երաժշտական դրաման (երաժշտ․՝ Պ․ Բեռլինսկու, լիբրետոն՝ Գոմբոժապ Ցիդինժապովի և Ա․ Շադաևի, 1938), Բալդանոյի «Շատերից մեկը» (1937), Գոմբոժապ Ցիդինժապովի «Սնայպեր» (1943) պիեսները, Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» (1943), Կնիպպերի «Բայկալի վրա» (1948), Զերժինսկու «Խաղաղ Դոն» (1953) օպերաները և այլն։ ՌՍՖՍՀ II–IV գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1949)։
Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։
Բելիշևո (գյուղ, Օկուլովսկի շրջան)

Բելիշևո (ռուս.՝ Белышево), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մատյան ողբերգության

Մատյան ողբերգության, Գրիգոր Նարեկացու աղոթագիրքը ավարտին է հասցվել 1002 թվականին և կազմված է ավելի քան 10 000 տողից։ Ամենավաղ պահպանված ցանկերը թվագրվում են 1173 թվականով։ Հատվածները լույս են տեսել դեռևս 1513 թվականին Վենետիկում, ամբողջությամբ հրատարակվել է 1673 թվականին Մարսելում։
Առաջին հայտնի փորձը թարգմանել «Մատյան ողբերգության» պոեմը ռուսերեն վերաբերում է 19-րդ դարի սկզբին. 1810 թվականին Իոսիֆ Իոանեսովը՝ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» թարգմանիչը (1809 թվական), մի հատված թարգմանեց «Մատյան ողբերգության» պոեմից (12-րդ գլխի երրորդ՝ եզրափակիչ մասը) և հրատարակեց Սանկտ-Պետերբուրգում՝ «Աղոթք ընդդեմ գիշերային սարսափների» խորագրով։
1985 թվականին կոմպոզիտոր Ալֆրեդ Շնիտկեն Գրիգոր Նարեկացու խոսքերով (թարգմանությամբ Նաում Գրեբևի) գրեց «Խառը տիպի երգչախմբի համար քառամաս կոնցերտը»։
1998 թվականին կոմպոզիտոր Արամ Պետրոսյանը՝ սբ. Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմի գրաբար բնագրից ծաղկաքաղելով՝ մեծակտավ ստեղծագործություն հորինեց —  «ՆԱՐԵԿ» սիմֆոնիա-կանտատ № 1՝  մենակատար բարիտոնի, սիմֆոնիկ մեծ նվագախմբի, երկսեռ և մանկական երգչախմբերի, երգեհոնի և 2 ձայներիզի համար, որը 1999-ին Գլխավոր Մրցանակի արժանացաւ  «Կլաուդիո Աբադո» Վիեննայի Միջազգային Կոմպոզիտորական Մրցույթում, ժյուրի՝ Ֆաբիո Վաչչի (Իտալիա), Պիտըր Էթվոշ (Հունգարիա-Հոլանդիա),  Լոթար Քնեսլ, Ֆրիդրիխ Սեռա (Ավստրիա), մեկենասությամբ՝ աշխարհահռչակ դիրիժոր Կլաուդիո Աբադոի։
2000 թվականի նոյեմբերի 9-ին Վիեննայի  Կոնցերտհաուզի  Մեծ  դահլիճում՝ “Վիեն Մոդեռն” ժամանակակից երաժշտության միջազգային փառատոնի շրջանակներում տեղի ունեցավ  Արամ Պետրոսյանի “ՆԱՐԵԿ” եւ “Ես Ձայն զԱռիւծուն Ասեմ...” սիմֆոնիա-կանտատների համաշխարհային պրեմիերան (Բրուքներ Լինց Նվագախումբ, Սլովակիայի Ֆիլհարմոնիկ Ակադեմիական Երգչախումբ, Վիեննայի ԱՄԱԴԵՈւՍ Մանկական Երգչախումբ, սոպրանո՝ Սոնա Ղազարյան, բարիտոն՝ Սթիվըն Շեշարեգ, դիրիժոր՝ Էռնստ Թայս)։
2001 թվականին Գրիգոր Նարեկացու  «Մատյան Ողբերգության», فغان نامه گرگوار թարգմանել է պարսկերենի Ազատ Մաթյանը։ Թարգմանությունը լայն արձագանք է գտել իրանական մամուլում։ Նարեկացին համեմատական ուսումնասիրության նյութ է դարձել Սպահանի պետական համալսարանում, համաշխարհային հինգ մեծագույն միստիկների շարքում, որը արժանացել է տարվա լավագույն ուսումնասիրություն և ընդունվել որպես դասագիրք։


== Ծանոթագրություններ ==