Ջեյմս Մյուրրեյ

Ջեյմս Մյուրեյ (անգլ.՝ James Murray, փետրվարի 7, 1837(1837-02-07)[…], Ռոքսբուրշիր, Սքոթիշ Բորդերս, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - հուլիսի 26, 1915(1915-07-26)[…], Օքսֆորդ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), շոտլանդացի բառարանագետ և բանասեր։ 1879 թվականից մինչև իր մահը եղել է Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի գլխավոր խմբագիրը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Շոտլանդիայի Դենհոլմ գյուղում։ Ուսումնասեր պատանին տասնչորս տարեկան հասակում թողել է դպրոցը, քանի որ ծնողները ի վիճակի չէին վճարել ուսման վարձը։ Տասնյոթ տարեկանում դարձել է ուսուցիչ Հոյկ ավանի տարրական դպրոցում, այնուհետև աշխատել բանկում, հետագայում՝ կրկին ուսուցիչ Լոնդոնում։
Լինելով ինքնուս՝ հատկապես հետաքրքրված է եղել լեզուներով և ստուգաբանությամբ. ուսումնասիրել է եվրոպական գրեթե բոլոր լեզուները։ 1873 թվականին հրատարակել է «Շոտլանդիայի հարավային գավառների բարբառը» աշխատությունը։ 1879 թվականի մարտի 1-ին նշանակվել է Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի գլխավոր խմբագիր։ Այդ բառարանի ստեղծման գործում կարևոր ավանդ է ներդրել նաև ամերիկացի զինվորական բժիշկ Ուիլյամ Չեսթեր Մայնորը, ում համար լեզվաբանությունը եղել է հոբբի։ Նա Ջեյմս Մյուրրեյին մեծ քանակությանմ անհրաժեշտ մեջբերումներ, քաղվածքներ է տրամադրել։


== Պատվավոր կոչումներ ==
Ջեյմս Մյուրրեյին պատվավոր դոկտորի կոչում է շնորհել ինը համալսարան, այդ թվում՝

Գլազգոյի համալսարանը՝ 1901 թվականի հունիսին
Օքսֆորդի համալսարանը՝ 1914 թվականին:


== Գրականության մեջ և կինոյում ==
Սայմոն Վինչեստերի՝ 1998 թվականին հրատարակված The Surgeon of Crowthorne գիրքը (ԱՄՆ-ում տպագրվել է The Professor and the Madman վերնագրով) արտացոլում է Մայնորի կյանքի վերջին տարիները և նրա մասնակցությունը Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի ստեղծմանը։
Այդ գրքի հիման վրա ֆիլմ նկարահանելու իրավունքը 1998 թվականին գնել է Մել Գիբսոն-ի Icon Productions կինոընկերությունը։ «Պրոֆեսորը և խենթը» («The Professor and the Madman») ֆիլմը նկարահանել է կինոռեժիսոր Ֆարհադ Սաֆինիան, ընդ որում՝ Մյուրրեյի դերը կատարել է Մել Գիբսոնը, Մայնորինը՝ Շոն Փենը։ Կինոնկարը թողարկվել է 2019 թվականի մայիսին։
2020 թվականին լույս է տեսել ավստրալիացի գրող Փիփ Ուիլյամսի The Dictionary of Lost Words բեսթսելլեր վեպը, որտեղ արտացոլված է Մյուրրեյի ու նրա թիմի աշխատանքը Օքսֆորդի անգլերեն բառարանի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Murray, KM Elisabeth (1977), Caught in the Web of Words: James Murray and the Oxford English Dictionary (biography), Yale University Press, ISBN 0-300-08919-8  (his granddaughter).
Ogilvie, Sarah (2012), Words of the World: a global history of the Oxford English Dictionary, Cambridge University Press, 9781107021839. (later editor on dictionary)
Simon Winchester - The Meaning of Everything: The Story of the Oxford English Dictionary, publisher = Oxford University Press, 2003, isbn = 0-19-860702-4.
Murray is also the "professor" referred to in    , The Surgeon of Crowthorne  (US: The Professor and the Madman), even though he was never actually granted a professorship by Oxford. Dr. William Chester Minor, a volunteer who worked on the dictionary, was the "madman".


== Արտաքին հղումներ ==

Oxford Dictionary of National Biography website entry for James Murray
Crime Library biography with photographs
Broadmoor's Word-Finder (on Minor and Murray)
Biography at Bikwil.com
Biography at Denholm Village's website Archived 2019-04-11 at the Wayback Machine.
Blue plaque to Murray on his Banbury Road home
Ջեյմս Մյուրրեյի գործերը Գուտենբերգ նախագծում