Բաղդադի գողը (ֆիլմ, 1940)

Բաղդադի գողը (անգլ.՝ The Thief of Bagdad), գունավոր գեղարվեստական կինոնկար, որը նկարահանվել է 1940 թվականին` «Հազար ու մի գիշեր» հեքիաթների ժողովածուի հիման վրա։ Կինոնկարը ունեցել է հսկայական հաջողություն և սիրվել է հանդիսատեսի կողմից։


== Սյուժեն ==
Չար վեզիր և կախարդ Ջաֆարը որոշել էր գահընկեց անել Բաղդադի բարի թագավոր Ահմադին և բազմել նրա գահին։ Այդ նպատակով, նա համոզում է Ահմադին` հագնել աղքատի շորեր և թափառել Բաղդադի փողոցներով, ինչպես որ սիրում էր անել նրա պապը` Հարուն ալ-Ռաշիդը։ Այնուհետև նա հրամայում է ձերբակալել և մահապատժի ենթարկել Ահմադին, որպես ինքնակոչի` ով «փորձում է» ներկայանալ թագավոր։
Բանտում, սպասելով իր մահապատժին, Ահմադը հանդիպում է գողության համար բանտում գտնվող Աբու անունով տղային, ով կազմակերպում է իրենց փախուստը։ Նրանք միասին ուղևորվում են Բասրա, որտեղ Ահմադը ձեռք է բերում արքայադստեր սերը։ Անսպասելիորեն Բասրա է գալիս նաև Ջաֆարը, ով նույնպես ցանկանում է խնդրել արքայադստեր ձեռքը։ Նա արքայադստեր հորը, ով սիրում էր զանազան մեխանիկական խաղալիքներ և ուներ հավաքածու, նվիրում է կախարդական թռչող ձի, իսկ փոխարենը ստանում է արքայադստեր հետ ամուսնանալու համաձայնությունը։ Հանդիպելով Ահմադին, Ջաֆարը կախարդանքով կուրացնում է նրան, իսկ Աբուին շուն է դարձնում։ Միաժամանակ նա հայտնում է, որ կախարդանքը կվերանա այն դեպքում, երբ արքայադուստրը կլինի իր` Ջաֆարի գրկում։
Արքայադուստրը թաքնվում է կախարդից և նավով հեռանում, բայց շուտով ծովահենների կողմից գերեվարվում և վաճառվում է ստրկության, ինչպես հետո պարզվում է` Ջաֆարին։ Սակայն արքայադուստրը ընկնում է խոր քնի մեջ և նրան կարող է արթնացնել միայն Ահմադը։ Ջաֆարը կազմակերպում է սիրահարների հանդիպումը և երբ արքայադուստրը արթնանում է, նրան տանում է Բաղդադ։ Որպեսզի հանի կախարդանքը, արքայադուստրը համաձայնվում է Ջաֆարի գրկում լինել։ Ահմադի տեսողությունը վերականգնվում է և նա, Աբուի հետ միասին փորձում է հասնել Ջաֆարի նավին։ Սակայն Ջաֆարի կախարդանքով փոթորիկ է սկսվում և նրանք ենթարկվում են նավաբեկության։ Ալիքները Աբուին և Ահմադին քշում են տարբեր կղզիներ։
Թափառելով իր կղզում, Աբուն ապակյա շիշ է գտնում, որից դուրս է գալիս հսկայական ջինը։ Դարերով շշում մնալով, նա դարձել էր դաժան և փորձում է սպանել Աբուին, սակայն հնարամիտ գողը կարողանում է համոզել և ջինը կրկին մտնում է շշի մեջ։ Վերջապես ջինը խնդրում է բաց թողնել իրեն` խոստանալով, որ Աբուին վնաս չի պատճառի և ազատության դիմաց կկատարի նրա երեք ցանկությունները։ Իր առաջին ցանկությամբ հագեցնելով քաղցը, Աբուն ցանկանում է իմանալ, թե որտեղ է Ահմադը։ Ջինը պատասխանում է, որ դրա համար հարկավոր է ունենալ Ամենատես փայլակնը, որը գտնվում է աշխարհի ամենաբարձր լեռան վրա գտնվող տաճարում։ Ջինի ուսին նստելով, Աբուն թռչում է դեպի այդ լեռը, սպանում է հրեշավոր սարդ-պահապանին և տիրանում Ամենատես փայլակնին։ Պարզելով Ահմադի գտնվելու վայրը, ջինը այնտեղ է տանում Աբուին։ Այդպիսով, երկրորդ ցանկությունը նույնպես կատարված է։
Ամենատես փայլակնը Ահմադին ցույց է տալիս, որ Ջաֆարը ի զորու չէ գրավել արքայադստեր սիրտը և որոշել է դա անել կախարդանքով։ Նա արքայադստեր հետ վերադառնում է Բասրա, սպանում նրա հորը, իսկ արքայադստերը տալիս մոռացության Կապույտ վարդը, որի արդյունքում արքայադուստրը մոռանում է իր անցյալը։ Աբուն անզգուշորեն ցանկություն է հայտնում, որ Ահմադը հայտնվի այնտեղ և վերադարձնի արքայադստեր հիշողությունը` իրենց սիրո մասին։ Ջինը կատարում է այդ ցանկությունը և ցնծությամբ գոչելով. «Ազատ եմ», անհետանում է, թողնելով Աբուին կղզու վրա։
Ջաֆարի ծառաները բռնում են Ահմադին և նետում բանտ։ Արքայադուստրը, ում հիշողությունը վերականգնվել էր, միանում է Ահմադին։ Առավոտյան նշանակված է մահապատիժ։ Այդ ամենը Ամենատես փայլակնով տեսնում է նաև Աբուն և հուսահատության պահին կոտրելով փայլակնը, հայտնվում է հեքիաթային երկրում։ Աբուն, ինչպես ինքն է խոստովանում, իր կյանքում վերջին անգամ, գողանում է հեքիաթային երկրի թագավորին պատկանող թռչող գորգը և կախարդական ինքնանետը ձեռքին, սլանում է Ահմադին օգնության։ Նա հասնում է մահապատժի պահին, սպանում է դահճին և ազատում սիրահարներին։ Բասրայի ժողովուրդը ապստամբում է բռնակալի դեմ։ Ջաֆարը փորձում է թռչող ձիով փախչել, սակայն Աբուի նետը հասնում է նրան։
Ահմադը վերադառնում է գահին։ Նա պատրաստվում է Աբուին դպրոց ուղարկել և նրան իմաստուն վեզիր դարձնել։ Վախենալով նման ապագայից, Աբուն նստում է թռչող գորգին և ուղևորվում նոր արկածներ որոնելու։


== Դերասանական կազմ ==


== Նկարահանող խումբ ==


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Կինոնկարը ներկայացվել է «Օսկար» մրցանակի` չորս անվանակարգերում, սակայն ստացել է երեքը. «Լավագույն օպերատորական աշխատանք», «Նկարչի լավագույն աշխատանք», «Լավագույն տեսողական էֆեկտներ»։ Չորրորդը` «Լավագույն կոմպոզիտոր» անվանակարգն էր։
ԽՍՀՄ-ում ֆիլմը համարում էին ռազմավար, սակայն դա իրականում այդպես չէր։ «Բաղդադի գողը», «Լեդի Համիլթոն» (1941թ.) և «Ջունգլիների գիրքը» (1942թ.) կինոնկարները, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, անձամբ Ալեքսանդր Կորդան նվիրել էր ԽՍՀՄ-ին, ի նշան երախտագիտության` նացիզմի դեմ պայքարի գործում կատարած ներդրումների համար։


== Ծանոթագրություններ ==