Սեմյոն Գուձենկո

Սեմյոն Պետրովիչ Գուձենկո (ռուս.՝ Семён Петрович Гудзенко, 5 մարտի, 1922, Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ – 12 փետրվարի, 1953, Մոսկվա, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հրեական ծագմամբ ռուս բանաստեղծ։


== Կենսագրություն ==
Սեմյոն Գուձենկոն ծնվել է 1922 թվականի մարտի 5-ին Կիևում, հրեական ընտանիքում։ Հայրը՝ Պյոտր Կոնստանտինովիչ Գուձենկոն, եղել է ինժեներ, իսկ մայրը՝ Օլգա Իսաևնա (Իսահակի) Գուձենկոն, ուսուցչուհի։ Ընտանիքին ապրել է Կիևի Տարասովսկայա փողոցի № 3 տանը։ 1939 թվականին Սեմյոն Գուձենկոն ընդունվել է Մոսկվայի փիլիսոփայության, գրականության և պատմության ինստիտուտ և տեղափոխվել Մոսկվա։
1941 թվականին Սերգեյ Գուձենկոն կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ, դարձել հատուկ նշանակության առանձին մոտոհրաձգային բրիգադի գնդացրորդ։ 1942 թվականին որովայնից ծանր վիրավորվել է ականի բեկորից։ Դրանից հետո նա եղել է «Суворовский натиск» ռազմաճակատային թերթի թղթակից, լուսաբանել Բուդապեշտի պաշարումն ու գրոհը, որտեղ էլ եղել է պատերազմի ավարտին։ 1945 թվականի մայիսի 12-ին պարգևատրվել է «Հայրենական պատերազմի» II աստիճանի շքանշանով։ Բանաստեղծությունների առաջին գիրքը լույս է տեսել 1944 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) գործողությունների ավարտից հետո որպես թղթակից աշխատել է ռազմական թերթում։
Բանաստեղծի իսկական անունը Սարիո է իտալական այդ անունը նրան տվել է մայրը։ Երբ 1943 թվականին հրատարակում են «Знамя» և «Смена» ամսագրերը, Սեմյոն Գուձենկոն գրում է մորը. «...Մի՛ վախեցիր, եթե տեսնես բանաստեղծությունները «Սեմյոն Գուձենկո» ստորագրությամբ. դա ես եմ, քանի որ Սարիոն այնքան էլ լավ չի հնչում Գուձենկո ազգանունի հետ։ Հույս ունեմ՝ դու այնքան էլ չես նեղանա։
Սեմյոն Գուձենկեն մահացել է 1953 թվականի փետրվարի 12-ին Մոսկվայում։ Թաղված է Վագանկովյան գերեզմանատանը։


== Ընտանիք ==
Կինը՝ Լարիսա Ժադովա (1927-1981), խորհրդային արվեստագետ, արվեստի ու դիզայնի պատմաբան, Խորհրդային Միության հերոս Ալեքսեյ Ժադովի դուստրն է։ 1957 թվականին ամուսնացել է Կոնստանտին Սիմոնովի հետ,
Դուստր՝ Եկատերինա Կիրիլովնա Սիմոնովա-Գուձենկո (ծննդյան անունը՝ Եկատերինա Սեմյոնովնա Գուձենկո, ծնվել է 1951 թվականին, որդեգրվել է Կոնստանտին Սիմոնովի կողմից), պատմաբան-ճապոնագետ, 2003 թվականին դարձել է Մոսկվայի պետական համալսարանին կից Ասիայի ու Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտի Ճապոնիայի պատմության ու մշակույթի ամբիոնի վարիչ,
Հորաքրոջ որդին՝ Միխայիլ Ռոգինսկի, նկարիչ։


== Մատենագրություն ==


=== Բանաստեղծություններ ===
«Համագնդեցիներ» (ռուս.՝ «Однополчане», 1944)
«Բանաստեղծություններ և բալլադներ» (ռուս.՝ «Стихи и баллады», 1945)
«Երթից հետո» (ռուս.՝ «После марша», 1947)
«Մարտ» (ռուս.՝ «Битва», 1948)
«Անդրկարպատյան բանաստեղծություններ» (ռուս.՝ «Закарпатские стихи», 1948)
«Ուղևորություն դեպի Տուվա» (ռուս.՝ «Поездка в Туву», 1949)
«Հեռավոր կայազոր» (ռուս.՝ «Дальний гарнизон», 1950), պոեմ Թուրքմենիայում ծառայող զինվորների առօրյայի մասին
«Նոր եզերքներ» (ռուս.՝ «Новые края», 1953)
«Գրոհից առաջ» (ռուս.՝ «Перед атакой»)
«Օդաչուի գերեզմանը» (ռուս.՝ «Могила пилота», 1966)


=== Հուշագրություններ ===
Гудзенко С. П. Армейские записные книжки. — М.: Советский писатель, 1962. — 116 с.


== Գուձենկոյի բանաստեղծությունները թատրոնում ==
1970-ական թվականների սկզբին Մոսկվայի Տագանկայի թատրոնի ռեժիսոր Յուրի Լյուբիմովը բեմադրել է «Ընկածներն ու ողջերը» (ռուս.՝ «Павшие и живые») ներկայացումը, որում Վլադիմիր Վիսոցկին կատարել է Համլետի ու Սեմյոն Գուձենկոյի դերերը։ Հետագայում իր ելույթների ընթացքում Վիսոցկին երբեմն կարդացել է Սեմյոն Գուձենկոյի բանաստեղծություններից, բարձր է գնահատել բանաստեղծի ռազմական թեմայով ստեղծագործությունները։ Սեմյոն Գուձենկոյի երկու բանաստեղծություններն ընդգրկվել են Վլադիմիր Վիսոցկու «Իմ Համլետը» (1966-1978) երաժշտական-բանաստեղծական շարքում։
2009 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի ֆիլհարմոնիայի Փոքր սրահում տեղի է ունեցել կոմպոզիտոր կանտատայի պրեմիերան, որ հիմնված էր պատերազմին մասնակցած բանաստեղծների ստեղծագործությունների վրա։ Կանտատան վերնագրված էր «Մեզ պետք չէ խղճալ» (ռուս.՝ «Нас не нужно жалеть!»), որ վերցված է Սեմյոն Գուձենկոյի «Իմ սերունդը» պոեմից։ Կանտատայի վեց համարներից երկուսը գրված են Սեմյոն Գուձենկոյի «Գրոհից առաջ» (ռուս.՝ «Перед Атакой») և «Իմ սերունդը» (ռուս.՝ «Моё поколение») ստեղծագործությունների հիման վրա։


== Պարգևներ ==
Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան
Կարմիր աստղի շքանշան
«Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ


== Հիշատակ ==
Սեմյոն Գուձենկոյի անունով կոչվել է փողոց Խարկովում։
«Գնչուն» գեղարվեստական ֆիլմում Բուդուլայը կիթառով կատարում է երգ, որում հնչում է երեք քառատող Սոմյոն Գուձենկոյի «Իմ սերունդը» բանաստեղծությունից։


== Աղբյուր ==
Казак В. Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / [пер. с нем.]. — М. : РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. — 5000 экз. — ISBN 5-8334-0019-8.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Светлана Ярославцева. "Наша жизнь - всегда перед атакою!"
Голос Семена Гудзенко: поэт читает стихи «Перед атакой», «Я был пехотой в поле…», и отрывок из поэмы «Далёкий горизонт» mp3 Archived 2016-04-08 at the Wayback Machine.
 Տեսանյութը  Владимир Высоцкий рассказывает о спектакле «Павшие и живые», где он играет Семёна Гудзенко. 1974
 Տեսանյութը  Владимир Высоцкий читает стихотворение «Перед атакой»
 Տեսանյութը  Владимир Высоцкий читает стихотворение «Нас не нужно жалеть»
Перевод на английский отдельных стихов С.Гудзенко — перевел Вальд В. В.
группа MR.БЭНИШ "Перед атакой" - песня на стихи Семёна Гудзенко