armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Էյզա Գրիգս Քենդլեր

Էիզա Գրիգս Քենդլեր (անգլ.՝ Asa Griggs Candler, դեկտեմբերի 30, 1851(1851-12-30), Վիլա Ռիքա, Ջորջիա - մարտի 12, 1929(1929-03-12), Ատլանտա), ամերիկացի ձեռնարկատեր, «Կոկա-Կոլա» ընկերության հիմնադիր։ Եղել է նաև  Ջորջիա նահանգի Ատլանտա քաղաքի քաղաքապետ։


== Կենսագրություն ==
Քենդլերն իր կարիերան սկսել է որպես դեղատան սեփականատեր։ 1887 թվականին նա  2300 դոլարով գնել է  Ջոն Պեմբերթոնի հայտնագործած «Կոկա-Կոլայի» բաղադրատոմսը։ «Կոկա-Կոլայի» հաջողությունները նրան բերել են մեծ հարստություն։ 1892 թվականին նա հիմնադրել է «Կոկա-Կոլա» ընկերությունը։ Մեկ տարի անց Քենդլերը պաշտպանել է «Կոկա-Կոլա» բրենդը և 1895 թվականին սկսել է վաճառել իր ապրանքը Միացյալ Նահանգներում, իսկ 1896 թվականից՝ նաև հարևան երկրներում։
Քենդլերը եղել է հարավում Եպիսկոպոս մեթոդիստական ​​եկեղեցու անդամ (BMKS), ավետարանական մեթոդիստական եկեղեցու նախահայր։ Նա միլիոնավոր դոլարներ է նվիրաբերել եկեղեցուն և մի հողակտոր՝ Էմորիի համալսարանը կառուցելու համար, որպեսզի այն Օքսֆորդից տեղափոխվի Ատլանտա։ Աստվածաբանության դպրոցը անվանվել է Քենդլերի անունով:Նա նաև միլիոնավոր դոլարներ է նվիրել Էմորիի հիվանդանոցին։
1917 թվականին Քենդլերը հեռացել է ընկերությունից և դարձել Ատլանտայի քաղաքապետ (1917-1919)։ Հունվարին Էիզա Քենդլերը բիզնեսի կառավարումը հանձնել է որդուն՝ Հովարդին։  Ծննդյան տոներին Քենդլերը բաժնետոմսերի 90 % բաժանել է իր հարազատներին՝ բացառությամբ յոթ հոգու։ Այնուամենայնիվ, 1919 թվականին Հովարդ Քենդլերը ընկերությունը 25 միլիոն դոլարով վաճառել է Էռնեստ Վուդրաֆի և Յուջին Ստեթսոնի ղեկավարած կոնսորցիումին։
1926 թվականին  Քենդլերը կաթված է ստացել և 1929 թվականին մահացել։ Նրա անունով է կոչվել Ատլանտայի օդանավակայանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Kemp, Kathryn W.: God's Capitalist. Asa Candler of Coca-Cola. Mercer University Press, 2002.
Diverse Autoren: „Asa Candler“, in: The New Georgia Encyclopedia. 2002 (online)
Հառկու դաստակերտ

Հառկու դաստակերտ (էստ․՝ Harku mõis, գերմ.՝ Hark), կալվածք Էստոնիայի հյուսիսում՝ Հարյումաա նահանգի Հառկու շրջանում։


== Պատմություն ==
Հառկու դաստակերտը պատկանել է Լիվոնյան օրդենին և առաջին անգամ հիշատակվում է 1372 թ.։ Միջնադարում դաստակերտն ուներ քարե փոքրիկ ամրոցի տեսք և պատկանում էր Տալլինի փոխպարետին։ 1679 թ. դաստակերտն անցնում է ֆոն Իկսիկյուլ (von Uexküll) ընտանիքին։ Դաստակերտի գլխավոր մասնաշենքը կառուցվել է 18-րդ դարում բարոկկո ոճով։ 1755 թ. դասատակերտը գնել են ֆեն Բուդբեռգները (von Budberg), ովքեր 1770 թ. գլխավոր մանաշենքը վերակառուցում են ուշ կլասիցիզմի ոճով։ 
1836 թ. Հառկու դաստակերտը դարձել է Ունգեռն-Շտենբեռգների (Ungern-Sternberg) ընտանիքի սեփականությունը։
Հյուսիսային պատերազմի տարիներին՝ 1710 թ. սեպտեմբերին, դաստակերտի կիսակառույց գլխավոր մասնաշենքում հաշտության պայմանագիր է կնքվում Ռուսական կայսրության զինված ուժերի ու շվեդական իշխանությունների միջև։ Այդ պայմանագրով բալթիական երկրները պահպանում են իրենց իրավունքները՝ Ռուսական կայսրության մեջ մտնելով որպես ավտոնոմ պետություններ։
1875 թ. դաստակերտը վերանորոգվում է նեոռենեսանսի ոճով, ինչպիսին էլ այն պահպանվել է մինչև օրս։ Այդ ժամանակ շենքը նաև երկարացվում է։
1892 թ-ից հետո դաստեկերտը պատկանել է տարբեր մարդկանց, իսկ 1919 թ. պետականացվել է։ Մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Հառկու դաստակերտում տեղավորված էր անչափահասների գաղութ։
1957 թ-ից մինչև մեր օրերը Հառկու դաստակերտի շենքում գործում է Փորձարարական կենսաբանության ինստիտուտը։
Ներկայումս պահպանվել է երկու աշտարակներով մի ավերակ, որ հիշեցնում է միջնադարյան ամրոց։ Պահպանվել են նաև պահեստն ու ձիերի ախոռը։ Պահպանված մյուս օժանդակ շինությունները մեծ մասամբ վերակառուցվել են։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.mois.ee/harju/humala.shtml
Խոմենկի (այլ կիրառումներ)

Խոմենկի, կարող է վերաբերել՝

Խոմենկի - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Դիկանկայի շրջանում
Խոմենկի - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Շառգորոդի շրջանում
Փիթեր Պրենդերգաստ

Փիթեր Պրենդերգաստը (անգլ.՝ Peter Prendergast, ծնվել է 1963 թ. սեպտեմբերի 23-ին) ճամայկացի ֆուտբոլային մրցավար է։ ՖԻՖԱ-ի մրցավար է 1994 թ. հունվարի 1-ից։ Առաջին միջազգային հանդիպումը վարել է 1996 թ. հունիսի 9-ին՝ Միացյալ Նահանգների և Իռլանդիայի միջև։ Որպես գլխավոր մրցավար վարել է ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի, օլիմպիական ֆուտբոլային մրցաշարի, աշխարհի առաջնության և կոնֆեդերացիաների գավաթի խաղարկությունների հանդիպումներ։ Տիրապետում է անգլերեն և իսպաներեն լեզուներին։
Փիթեր Պրենդերգաստի անվան հետ են կապված 2002 թ. ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության 1/8 եզրափակիչի Բրազիլիայի ու Բելգիայի միջև հանդիպման վիճահարույց հարցերը։ Առաջին խաղակեսի ժամանակ նա չեղյալ հայտարարեց բելգիացի Մարկ Վիլմոցի կողմից խփած մաքուր գոլը։ Հանդիպումից հետո Վիլմոցը և Բելգիայի հավաքականի մյուս ֆուտբոլիստները մամուլին հայտնեցին, որ ընդմիջման ժամանակ մրցավարը հանդերձարանում իրենցից ներողություն է խնդրել այդ դրվագի հետ կապված, սակայն Պրենդերգաստը ճամայկական մամուլում հերքեց այդ խոսքերը։ Բելգիայի հավաքականն արժանացավ «ֆեյր փլեյի» (արդար խաղի) մրցանակին հիմնականում հենց այս հանդիպման պատճառով։ Հանդիպումից մեկ շաբաթ անց Պրենդերգաստին ուղարկեցին տուն, և նա մեկնեց Բրազիլիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից ֆինանսավորված արձակուրդ դեպի Ռիո դե Ժանեյրո։ Բրազիլիան հաղթեց առաջնությունում, իսկ բրազիլացի ֆուտբոլիստները հայտարարեցին, որ ամենից մրցաշարի ամենից դժվար հանդիպումը հանդիսացել է հենց 1/8 եզրափակիչի հանդիպումը Բելգիայի դեմ։


== Հղումներ ==
Տեղեքարտ Փիթեր Պրենդերգաստ worldreferee.com, worldfootball.net (en)
Տանձուտ (Բաբերդի գավառ, Ճորոխից աջ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տանձուտ (այլ կիրառումներ)Տանձուտ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բաբերդի գավառակում։ Գտնվում է Բաբերդ քաղաքից 8 կմ հյուսիս, Ճորոխ գետի աջ կողմում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 21 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պոնտե Սան Նիկոլո

Պոնտե Սան Նիկոլո(իտալերեն՝ Ponte San Nicolò), քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Վենետո մարզում՝ Պադովա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 13178 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության միջին խտությունը 976 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 35020։ Հեռախոսային կոդ՝ 049։
Քաղաքի հովանավոր սուրբ համարվում է Սան Նիկոլոն։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 049 8968611
Էլեկտրոնային փոստ՝ segreteria@comune.pontesannicolo.pd.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.pontesannicolo.pd.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Հովհան Գոնտացի

Հովհան Գոնտացի կամ Ջոն Գոնտացի (Հովհան Պլանտագենետ, Լանքասթերի առաջին դուքս, Աքվիտանիայի առաջին դուքս, անգլ.՝ John of Gaunt, 1st Duke of Lancaster, 1st Duke of Aquitaine, հունիսի 24, 1340, Գենտ, Ֆլանդրիայի դքսություն, Ֆրանսիայի թագավորություն - փետրվարի 3, 1399, Leicester Castle, Անգլիայի թագավորություն), անգլիացի ազնվական, ռազմական և քաղաքական գործիչ, Էդուարդ III-ի ողջ մնացած հինգ որդիներից երրորդը, Անգլիան շուրջ 300 տարի ղեկավարած Պլանտագենետ արքայատոհմի ներկայացուցիչ։ Նա ստացել է «Գոնտացի» մականունը՝ Գենտում ծնված լինելու պատճառով։ 
Նա Էդուարդ III-ի և Հինոտի կոմս Վիլհելմի դուստր Ֆիլիպա Հինոտի ողջ մնացած որդիներից երրորդն է։ Եղել է Հենրի IV-ի հայրը։
Հովհան Գոնտացին Սև իշխանի կրտսեր եղբայրն էր։ Նա մեծ ազդեցություն ուներ անգլիական արքունիքի վրա իր զարմիկի` Ռիչարդ Երկրորդի  մանկության տարիների ընթացքում, ինչպես նաև հետագա քաղաքական պայքարի տարիներին։ Բայց նա երբեք չի համարվել արքայի մրցակիցը։
Հովհան Գոնտացու օրինական արական ժառանգները Լանքասթերներն էին։ Դրանց ներկայացուցիչներ էին արքաներ Հենրի IV, Հենրի V, և Հենրի VI արքաները։ Նրա մյուս օրինական ժառանգներն էին. առաջին կնոջից` Բլանշից` դուստրեր Ֆիլիպա Պորտուգալացին և Էլիզաբեթ Լանքասթերը, երկրորդ կնոջից` Կոստանսայից, նրա դուստրը Կատերինե Կաստիլիացին։
Հովհան Գոնտացին ունեցել է արտամուսնական հինգ զավակներ։ Դրանցից մեկն իր պատանեկության տարիներին իր մոր շքախմբի անդամներից մեկից, իսկ չորսը` Կատերինե Սվինվորթից, ով եղել է Գոնտացու երկար տարիների տիկինը և երրորդ կինը։ Այդ զավակները կրում էին Բոֆորթ ազգանունը` դքսի նախկին ֆրանսիական տիրույթի անվանումից։ Այդ զավակները` երեք որդիները և նրանց քույրը օրինականացվել են արքայական և Հռոմի պապի վճիռներով, այն բանից հետո, երբ Հովհան Գոնտացին և Կատերինեն 1396 թվականին ամուսնացել են։ Նրանց կիսեղբայր Հենրի IV-ը հետագայում պայման է դրել, որ նրանք չպետք է հավակնեն գահին։ Այդ ամուսնության ժառանգորդներից էին Վինչեսթերի եպիսկոպոս (և հետագայում Կարդինալ) Հենրի Բոֆորթը, Վեստմորլանդի կոմսուհի Ժաննա Բոֆորթը` Էդուարդ IV-ի և Ռիչարդ III-ի տատը, և Սոմորսեթի առաջին կոմս Հովհան Բոֆորտ, , արքա Հենրի VII-ի և Շոտլանդիայի թագուհի Ժաննա Բոֆորթը։ Վերջինից սերվել են 1437 թվականից հետո Շոտլանդիայի բոլոր միապետերը և 1603 թվականից մինչև այսօր Անգլիայի, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի, ինչպես նաև` Միացյալ Թագավորության միապետերը։
Հովհան Լանքասթերի ավագ որդին և ժառանգորդը` Հերեֆորդի դուքս Հենրին 1398 թվականին տաս տարով աքսորված է եղել արքա Ռիչարդ III-ի կողմից, որպես Հերեֆորդի և Նորֆոլքի դուքս Թոմաս դը Մոուբրեյի միջև վեճի լուծում։
Երբ 1399 թվականին Հովհան Գոնտացին մահացել է, նրա տիրույթները և տիտղոսները խլվել են, որովհետև Ռիչարդ II-ը Հերեֆորդի դուքսին անվանել էր դավաճան և ցմահ աքսորել էր։
Հենրի Բոլինգբրոքը վերադարձել է աքսորից վերականգնելու իր ժառանգությունը և գահընկեց անելու Ռիչարդին։ Հենրի Բոլինգբրոքը հետագայում իշխել է արքա Հենրի IV Անգլիացի (1399-1413) անունով։
Նա Հովհան Գոնտացու առաջին ժառանգն էր, ով բազմել էր Անգլիայի գահին։
Մի քանի հողային շռայլ նվիրատվությունների շնորհիվ, Հովհանը ոչ միայն այդ ժամանակվա ամենահարուստ մարդն էր, այլ նաև երբևէ ապրած ամենահարուստ մարդկանցից է։ Ինֆլյացիայի հաշվարկով նա բոլոր ժամանակների 16-րդ ամենահարուստ մարդն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Սարբար

Սարբար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մենք (ֆիլմ, 2020)

«Մենք» (ռուս.՝ Мы), Համլետ Դուլյանի ռուսական ֆանտաստիկ  կինոնկարը, որը դեռևս էկրաններ չի բարձրացել։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում ապոկալիպսիսից հետո։ Սյուժեի կենտրոնում գտնվում է D-503 անունով ճարտարագետ, որը զբաղվում է տիեզերանավի կառուցմամբ․..


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==
Պլազմային այրիչ

Պլազմային այրիչ, ձեռքի աղեղային պլազմարոն, որը ծառայում է երեսապատման, կտրման, եռակցման, մակահալման և պլազմային մշակման այլ պրոցեսների համար։
Ըստ գործողության սկզբունքի տարբերում են պլազմային աղեղով և պլազմային շիթով աշխատող պլազմային այրիչներ։ Մեքենայացված մշակման դեպքում պլազմային այրիչը ամրացվում է հատուկ տեղակայանքի վրա։ Պլազմային այրիչի հզորությունը հասնում է 100 կվ։
Որպես պլազմագոյացնող գազեր են ծառայում Ar, He, N2, NH3, օդը և դրանց խառնուրդները։ Աշխատանքի սկզբում աղեղային պարպում առաջացնելու համար անհրաժեշտ է փակել բացակը պլազմային այրիչի անոդի և կաթոդի միջև (պլազմային շիթ) կամ կաթոդի և մշակվող մետաղի միջև (պլազմային աղեղ), կամ էլ պարպում առաջացնել որևէ այլ ձևով։


== Գրականություն ==
Николаев Г. А. Сварка в машиностроении։ Справочник в 4-х т. - М.։ Машиностроение, 1978 (1-4 т).


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.osvarke.com/plasma.html
http://rezhemmetall.ru/plazmennaya-svarka-metalla.html
Այծյամ

Այծյամ, եղջերուների ընտանիքի երկկճղակավոր կաթնասուն կենդանի։ Տարածված է Եվրոպայում և Ասիայում։ Ապրում է անտառատափաստաններում, հարթավայրային և լեռնային ոչ խիտ անտառներում, բարձրանում է մինչև 3000 մ բարձրության լեռները։
Մարմինը համեմատաբար կարճ է՝ երկարությունը՝ մինչև 140 սմ, բարձրությունը՝ 90 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 55-60 կգ։ Վիզը երկար է, գլուխը՝ փոքր, ոտքերը երկար են՝ ամուր կճղակներով։ Մորթին գեղեցիկ է. ամռանը շիկակարմիր է, ձմռանը՝ գորշ։ Սնվում է խոտաբույսերով, վայրի պտուղներով ու հատապտուղներով, տերևներով։ Անտառը նրա արոտավայրն է և թաքստոցը։ Սիրում է նաև առափնյա եղեգնուտներն ու անտառամիջյան բացատները։
Ամռանն արածում է առավոտյան, երեկոյան ու գիշերը, իսկ ցերեկվա շոգին թաքնվում է ստվերում և հանգստանում։ Ցուրտ օրերին կեր է որոնում օրվա ցանկացած ժամի։ Շատ լավ լողում է։ Առատ ձյան ժամանակ դուրս է գալիս ճանապարհի վրա։ Ունի սուր հոտառություն, տեսողություն ու լսողություն։ Արուն ունի եղջյուրներ, որոնք սկսում են աճել ձմռանը, իսկ հաջորդ տարվա գարնանը դրանց աճը դադարում է։ Սկզբում եղջյուրն ունենում է մեկ ուղղաձիգ ճյուղ։ Դեկտեմբերին այն ընկնում է, և հունվարից սկսում են աճել նոր՝ ճյուղավորված եղջյուրներ։ Բազմացման շրջանում, որը սկսվում է ամռան երկրորդ կեսից, էգի համար արուների միջև տեղի է ունենում կատաղի պայքար և շատ հաճախ ավարտվում է փոխադարձ վնասվածքներով։ Մայիսին մայր այծյամն ունենում է 2-3 ձագ։ Առաջին օրերին ձագերը մնում են թավուտում՝ խոտերի մեջ պառկած, իսկ հետո ոտքի են կանգնում և գնում մոր հետևից։ 2 շաբաթ անց փոքրիկները կարող են իրենց մոր նման արագ վազել։ Մայր այծյամը հոգատար է ձագուկների նկատմամբ։ Նրանց կաթով կերակրում է 6-8 ամիս, մինչև կարողանան ինքնուրույն սնվել։ Ձագերը մոր հետ շրջում են մինչև հաջորդ գարնանը նոր ձագերի հայտնվելը։ Ամռանը հասուն այծյամը թափառում է միայնակ, աշնանը նրանք միավորվում են խառը (արուներ, էգեր, ձագեր) խմբերում (20-30, երբեմն՝ 50-100 այծյամ)։ Հայաստանի պայմաններում խմբերը փոքր են լինում։ Այծյամի ձագերը հեշտ ընտելացող, հեզ արարածներ են. որսորդներն ու անտառապահները երբեմն նրանց բռնում և պահում են տանը։
Որսորդներն այծյամներին հետապնդում են համեղ մսի, գեղեցիկ մորթու և եղջյուրների համար։ Այծյամներին հալածում են վայրի գազանները՝ գայլը (նրանց հիմնական թշնամին է), աղվեսը, անտառային կատուն, լուսանը, թափառող շները։ Ձագերը հաճախ դառնում են արծվի, ցինի, անգղի և բվեճի որս։ Այծյամների կյանքի տևողությունը 16 տարի է։ Այծյամը Հայաստանի բնության սքանչելի զարդերից է. նրան պահպանելը բոլորիս պարտքն է։


== Ծանոթագրություններ ==

Հոդվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է Դպրոցական Մեծ հանրագիտարանի Այծյամ հոդվածից
Արիբաշ

Արիբաշ (ռուս.՝ Арибаш, բաշկիրերեն՝ Әрибаш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 542 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պալդո (Ուջարմա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պալդո (այլ կիրառումներ)Պալդո  (վրաց.՝ პალდო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Սագարեջոյի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 18 մարդ։


== Տարածք ==
Կենտրոնի բարձրությունը 850 մետր է։


== Աղբյուրներ ==
Վրացական սովետական հանրագիտարան


== Ծանոթագրություններ ==
Պեսչանոե (այլ կիրառումներ)

Պեսչանոե, կարող է վերաբերել՝

Պեսչանոե - ավան, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ստարոբեշևսկի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Չուգուևի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Բոբրինեցի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Բախչիսարայի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի քաղաքային խորհրդում
Պեսչանոե - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանում
Ալեքսեյ Դմիտրենկո

Ալեքսեյ Դմիտրենկո (ուկրաիներեն՝ Дмитренко Олексій Максимович, մարտի 30, 1940(1940-03-30), Ռեշետիլովկա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա) - նոյեմբերի 8, 2009(2009-11-08), Կիև, Ուկրաինա), խորհրդային ուկրաինացի գրող, բանաստեղծ, արվեստի պատմաբան, հրապարակախոս։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսեյ Դմիտրենկոն ծնվել է Պոլտավշչինայում, Ռեշետիլովկա գյուղում, ծառայողի ընտանիքում։ Դպրոցն ավարտելուց հետո աշխատել է բեռնակիր բանվոր կոշիկի գործարանում։ Եղել է շրջանային թերթի թղթակից։ 1966 թվականին ավարտել է Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը։ 1966-1974 թվականներին եղել է «Լիտերատուրնայա Ուկրաինա» թերթի հրապարակախոսության ու ակնարկների բաժնի վարիչ, «Դնիպրո» գեղարվեստական գրականության հրատարակչության «Վեպեր և վիպակներ» խմբագրության վարիչ։
Մահացել է 2009 թվականին։ Թաղված է Կիևի հյուսիսային գերեզմանատանը։


== Ստեղծագործություններ ==
Տպագրվել սկսել է 1959 թվականից։ Լույս են տեսել «Քանզի դու երկիր ես, Մարդ...» (1970), «Մակույկաթի» (1973), «Գաղտիկուրի տերև» (1975) ժողովածուները։

«Бо ти на землі — людина»
«Весло»
«Листок подорожника»
«Без цього — не жити…»
«Пам’ять Долини смерті»
«Огонь твой будет всегда»
«Чистые плесы»
«Увіходимо в полум’я…»
«Аист»
«Політ без приземлення»
«Александр Стовба»
«Хвіст ящірки»
«Долина смерті»
«Верховіть черещаного дуба»
«Згадуй зрідка черкаську осінь…».
«Де береться Днiпро»Ակնարկներ

«Дума о чистом плесе»
«Карпатский лес»
«Решетиловка»
«Опошня»


== Ֆիլմեր ==
Վավերագրական ֆիլմերի սցենարի հեղինակ է։

«Վասիլ Սիմոնենկո» (1970)
«Մահվան հովտի հիշողությունը» (1975)
«Արագիլ» (1985)


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
Տարաս Շևչենկոյի անվան ՈւԽՍՀ պետական մրցանակ «Արագիլ» վեպի համար, 1987


== Գրականություն ==
Мистецтво України: Біографічний довідник. К., 1997. — С.208 (ուկր.)
Шевченківські лауреати: 1962—2001. К., 2001. — С.144-146 (ուկր.).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի գրողների ազգային միություն, տեղեկատու(ուկր.)
Ռուտ շրջան (Կոլորադո)

Ռուտ շրջան (անգլ.՝ Routt County), ԱՄՆ Կոլորադո նահանգի 64 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 6118 կմ² է, բնակչությունը՝ 23509 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ստիմբոութ Սպրինգս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1877 թ.։
Ալկալի հողեր

Ալկալի հողեր, հողեր, որտեղ կլանված նատրիումի քանակը գերազանցում է կլանունակության 20%-ը։


== Դասակարգում ==
Ըստ նատրիումի քանակի, ալկալի հողերը լինում են՝

թույլ ալկալի (20-25%),
միջին ալկալի (25-40%),
ուժեղ ալկալի (40%-ից ավելի)։Կան նաև թույլ ալկալիացած (5-10%), միջին ալկալիացած (10-15%) և ուժեղ ալկալիացած (15-20%) հողեր։
Պարունակած աղերի բնույթով ալկալի հողերը լինում են՝

սոդայական
քլորիդ-սուլֆատայինՍոդայականՍոդայական ալկալի հողերը տարածված են համապատասխան աղուտների շրջաններում։

Քլորիդ-սուլֆատայինՔլորիդ-սուլֆատային ալկալի հողերը հատուկ են ԽՍՀՄ շագանակագույն և գորշ հողերի գոտիներին։


== Առաջացում ==
Ալկալի հողերը առաջացել են նատրիումական աղակալած հողերից բնական լվացման՝ աղազերծման ճանապարհով, որն արտահայտվում է մակերեսային փխրուն շերտի տակ՝ ալկալիացած սյունակոշտային հորիզոնի կազմավորմամբ։ Ալկալի հողերը առաջացել են նաև նատրիումի սուլֆատ պարունակող և բարձր մակարդակ ունեցող ստորգետնյա ջրերով սնվելու հետևանքով։ Այս դեպքում առաջանում է դիսպերս մասնիկներով հարուստ, խիստ արտահայտված խորքային ալկալիացած հորիզոն՝ հագեցած փոխանակային նատրիումով, որի առկայությամբ կոլոիդները հիդրատացվում են և խոնավ վիճակում վերածվում ցեխախառն, մածուցիկ, անջրանցիկ զանգվածի։
Չորանալու ընթացքում սեղմվելով՝ ճաքճքում և առաջացնում են հողասյուներ և կոշտեր։ Դրա հետևանքով հողն ամրանում է (նրա մշակումը՝ դժվարանում), գյուղատնտեսական բույսերի համար դառնում ոչ պիտանի։ Ալկալիացած հորիզոններն ունեն հիմնային ռեակցիա, որի աստիճանը պայմանավորված է փոխանակային նատրիումի, ինչպես նաև նորմալ սոդայի և նատրիումի կարբոնատի քանակով։
ՀԽՍՀ-ում ալկալի հողեր կան Արարատյան դաշտում։ Մերձարաքսյան հովտի ալկալի հողերը սոդայական են։ Գյուղատնտեսական բույսերի համար այս հողերը պիտանի դարձնելու նպատակով հոդի մեջ ներմուծում են կալցիում պարունակող աղեր, հատկապես՝ գիպս, որի շնորհիվ նատրիումը փոխարինվում է կալցիումով և սոդա չի առաջացնում, մեծանում է հողի ջրաթափանցելիությունը, հեշտանամ ջրալույծ աղերի լվացումը։
Հողի հիմնային ռեակցիան չեզոքացնելու համար օգտագործում են նաև քիմիական արդյունաբերության թափոններ՝ ծծմբական թթու, երկաթարջասպ և այլն։ Կառուցվում է ցամաքուրդային (դրենաժային) ցանց՝ լվացման ընթացքում լուծված աղերը հեռացնելու նպատակով։
Յալչիկի շրջան

Յալչիկի շրջան (ռուս.՝ Яльчикский район, չուվաշերեն՝ Елчĕк районĕ), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Չուվաշիա հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Յալչիկի։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 567,2 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 22348 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 39,4 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Բուլատովո (գյուղ, Բլագովեշչենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲուլատովոԲուլատովո (ռուս.՝ Булатово, բաշկիրերեն՝ Булат), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բլագովեշչենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 94 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անդրեյանովկա

Անդրեյանովկա (ռուս.՝ Андреяновка), խուտոր Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 150 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Յուլիանա Մատանովիչ

Յուլիանա Մատանովիչ (խորվ.՝ Julijana Matanović, ապրիլի 6, 1959(1959-04-06), Գրադաչաց, Տուզլա կանտոն, Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիա, Բոսնիա և Հերցեգովինա), խորվաթ գրող և գիտնական։


== Կենսագրություն ==
Յու․ Մատանովիչը ծնվել է 1959 թվականին, սկզբում սովորել է Ջուրջենովաց դպրոցում, իսկ հետո՝ Նաշիցայի ավագ դպրոցում։ Վերջինս ավարտելուց հետո ընդունվել է Յոսիպ Յուրայ Շտրոսմայերի անվան համալսարան, որն ավարտել է 1982 թվականին՝ ստանալով հարավսլավական լեզուների և գրականության դիպլոմ։ 1998 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն Զագրեբի համալսարանում 20-րդ դարի խորվաթական գրականության պատմական վեպի թեմայով (խորվ.՝ Povijesni roman u hrvatskoj književnosti XX. stoljeća)։ 2009 թվականին «Ցիկլոպ» մրցանակ է ստացել «Լավագույն արձակ ստեղծագործություն» անվանակարգում «Ով է վախենում գրական հերոսից» ժողովածուի համար։
ЕՆրա աշխատանքները թարգմանվել են ուկրաիներեն, գերմաներեն, հունգարերեն, սերբերեն, բուլղարերեն, մակեդոներեն և սլովեներեն լեզուներով։
Մատանովիչը մի շարք գիտական մենագրությունների հեղինակ է, որոնց թվում են՝ «Կասկածների չորս չափումներ» (խորվ.՝ «Četiri dimenzije sumnje»), 1989; «Մաներիզմ և բարոկկո» (խորվ.՝ «Manirizam i barok»), 1991; «Բարոկկոն ժամանակակից տեսանկյունից» (խորվ.՝ Barok iz suvremenosti gledat), 1992; «Իվան Գունդուլիչ» (խորվ.՝ «Ivan Gundulić»),1993; «Եզակի թիվ առաջին դեմք» (խորվ.՝ «Prvo lice jednine»),1997; «Լավ սովորություններ» (խորվ.՝ «Lijepi običaji»), 2000։
Իր գրական և գրական-քննադատական գործունեության համար, բացի «Ցիկլոպ» մրցանակից (2009), նշված է «Հարավսլավիայի կոմունիստական երիտասարդության միության յոթ քարտուղարներ» (1989), «Իոսիֆ և Իվան Կոզարաց» (1997) և «Յուլիա Բենեշիչ» (2003) մրցանակներով։


== Ընտրված մատենագիտություն ==
«Ինչու եմ ես Ձեզ ստել» (խորվ.՝ Zašto sam vam lagala), 1997։
«Խմբագրում գրողի մասին» (խորվ.՝ Bilješka o piscu), 2000, 9789531421089, .
(խորվ.՝ Lijepi običaji), 2000։
(խորվ.՝ Kao da smo otac i kći) , 2003, 9789532008517, .
(խորվ.՝ Krsto i Lucijan), 2003։
(խորվ.՝ Laura nije samo anegdota), 2005։
«Էլ ով է վախենում գրական հերոսից» (խորվ.՝ Tko se boji lika još), 2008, 9789531208314, .
«Կանանց, տղամարդկանց, քաղաքների և բաժանումների գիրք» (խորվ.՝ Knjiga od žena, muškaraca, gradova i rastanaka), 2009։


== Ծանոթագրություններ ==
Սալխադի գավառ

Սալխադի գավառ, (արաբ․՝ منطقة صلخد‎‎) Սիրիայի Արաբական Հանրապետության գավառի կարգավիճակ ունեցող վարչական միավոր, որը հանդիսանում է Ալ-Սուեյդայի մարզի 3 գավառներից մեկը։


== Աշխարահգրություն ==
Վարչական կենտրոնն է Սալխադ քաղաքն է։ Սահմանակից է հյուսիսում՝ Ալ-Սուեյդայի գավառ, հարավ-արևելքում՝ Հորդանան, արևմուտքում՝ Դառաայի գավառ։ Գավառի ընդհանուր տարածքն կազմում է 1,779,92 քառ.կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալերի գավառի բնակչությունն կազմում է 60,375 մարդ։ Իսկ համանում քաղաքի բնակչությունն 15,000 մարդ։


== Ներքին բաժանում ==
Սալխադի գավառը բաղկացած է 5 շրջաններից (Բնակչության թվաքանակն ըստ 2004 թվականի պաշտոնական մարդահամարի տվյալներով է) դրանք են՝

Սալխադի շրջան (արաբ․՝ ناحية صلخد‎‎), կենտրոն՝ Սալխադ, բնակչություն 24,045
Ալ-Կուրեյյայի շրջան (արաբ․՝ ناحية القريا‎‎), կենտրոն՝ Ալ-Կուրեյյա, բնակչություն 9,892
Ալ-Ղարիայի շրջան (արաբ․՝ ناحية الغارية‎‎), կենտրոն՝ Ալ-Ղարիա, բնակչություն 5,923
Զեյբինի շրջան (արաբ․՝ ناحية ذيبين‎‎), կենտրոն՝ Զեյբին, բնակչություն 6,900
Մալահի շրջան (արաբ․՝ ناحية ملح‎‎), կենտրոն՝ Մալահ, բնակչություն 13,615


== Ծանոթագրություններ ==
Լիզ Սարյան

Լիզ Սարյան (ֆր.՝ Liz Sarian, արևմտահայերեն Լիզ Սարեան), ֆրանսահայ նշանավոր երգչուհի


== Կենսագրություն ==
Լիզ Սարյանը ծնվել է հայոց Մեծ եղեռնից փրկվածների ընտանիքում։ Երգել սկսել է դեռ մանուկ հասակից՝ փորձելով ընդօրինակել հայկական երգեր երգող մորը։ Սարյանի ձայնագրած երգերից մի քանիսը, ներառյալ "On s'aime"-ը, բեսթսելեր են դարձել Արևմտյան Եվրոպայում։ Հիշատակման արժանի է նաև 1967 թվականին Կաննում նրա մասնակցությունը MIDEM (Marché International du Disque et de l'Edition Musicale)-ին։
Երևանում Լիզ Սարյանի առաջին համերգը տեղի է ունեցել 1984 թվականին, մարզահամերգային համալիրում։ Ջերմ արձագանք են գտել նաև Աիդա Կառվարենցի և Սեդա Ազնավուրի հետ համատեղ նրա տված համերգները։ 2009 թվականին նրանք  Երևանի օպերային թատրոնում, ապա նաև Գյումրիում ու Ստեփանակերտում հանդես են եկել «Քեզ համար, Հայաստա՛ն» համերգային ծրագրով՝ նվիրված Շառլ Ազնավուրի ծննդյան 85-ամյակին։


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
À Bobino
Chansons Arméniennes
Live in America


=== CD ===
1998 Live at Bobino
1998 Live in America
2010 Chansons arméniennes
2010 D'amour et d'Arménie


=== EP ===
1965 La tempête
1966 Dis-moi Mamie
1966 Pourtant je t'aimais
1967 La route qui mène au retour


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Liz Sarian atimusic.am
Liz Sarian at YouTube
Liz Sarian sings with Aida and Seda Aznavours
Յուլիա Սանինա

Յուլիա Սանինա (ուկրաիներեն՝ Юлія Саніна, ուկրաիներեն՝ Ю́лія Олекса́ндрівна Голова́нь, իսկական անունը՝ Յուլիա Ալեքսանդրովնա Գոլովան, հոկտեմբերի 11, 1990(1990-10-11), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ուկրաինացի երգչուհի, The Hardkiss ուկրաինական խմբի մենակատար։


== Կենսագրություն ==
Յուլիա Գոլովան ծնվել է 1990 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Կիևում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Երեք տարեկանում հոր համույթի ուղեկցությամբ առաջին անգամ ելույթ է ունեցել բեմում։ Կատարումներով հանդես է եկել մանկական շոու խմբերում։ Եղել է մենակատար, հանդես է եկել նաև ջազային խմբում։
2005 թվականին Յուլիան ավարտել է մանկական երաժշտական դպրոցի ջազային և էստրադային բաժինը։ Այնուհետև ընդունվել է Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային համալսարան (որն ավարտել է 2013 թ. հունիսին, ֆոլկլորագիտության մագիստրոսի աստիճանով)։ Ուսումնառության տարիներին տարվել է լրագրողականությամբ։ 2006-2008 թթ. եղել է Sister Siren խմբի մենակատար։
2011 թվականի սեպտեմբերին Յուլիա Սանինան և երաժշտական պրոդյուսեր Վալերի Բեբկոն ստեղծել են Val & Sanina փոփ-դուետը։ Ձայնագրվել է թեստային տեսահոլովակ և մի քանի երգեր, այդ թվում՝ «Սերը եկավ» (խոսքերը՝ Ռոման Ռոժդեստվենսկուի, երաժշտությունը՝ Ռայմոնդ Պաուլսի)։
Շուտով նրանք փոխեցին խմբի իմիջն ու անունը, սկսեցին երգել անգլերեն, ծնվեց «The Hardkiss» խումբը։ Վալերին ու Յուլիան իրենք են գրում երաժշտությունը և բառերը։ Նույն թվականի աշնանը խումբը թողարկել է մի քանի երգ և նկարահանել է Babylon երգը։ Մինչև 2011 թվականի ավարտը խումբը թողարկել է «Dance with me» տեսահոլովակը։
2012 թվականի փետրվարին The Hardkiss-ը պայմանագիր է կնքում Sony BMG լեյբլի հետ։ Կոլեկտիվն արագորեն  ժողովրդականություն նվաճեց Ուկրաինայում և արտերկրում և արժանացավ մի շարք մրցանակների։
2014 թվականի դեկտեմբերին Յուլիա Սանինան սկսեց է YouTube-ում թողարկել իր կենսագործունեության մասին վիդեոբլոգներ և The Hardkiss խմբի աշխատանքը։
2016 թվականին Յուլիա Սանինան դարձել է ՍՏԲ հեռուստաընկերությամբ հեռարձակվող «X-Factor (Ուկրաինա)»-ի 7-րդ եթերաշրջանի ժյուրիի անդամ։ 
«Սմուրֆիկներ։ Կորսված գյուղ» մուլտֆիլմի ուկրաիներեն կրկնօրինակման մեջ հնչյունավորել է Սմուրֆետայի։


== Ընտանիք ==
Յուլիան ամուսնացած է The Hardkiss-ի ստեղծագործական պրոդյուսեր և կիթառահար Վալերի Բեբկոյի հետ։ Նրանք իրենց հարաբերությունները թաքցնում էին 5 տարի (2009 թվականից)։ Ամուսնացել են ծանոթությունից երեք տարի անց։ Հարսանիքը կատարվել է ուկրաինական ոճով։
2015 թվականի նոյեմբերի 21-ին ծնվել է նրանց որդին՝ Դանիելը։


== Մրցանակներ ==
«Սև ծովի խաղեր 1999» փառատոնի դիպլոմ
«Крок до зiрок 2001» հեռուստատեսության մրցույթի հաղթող (Քայլ դեպի աստղեր)
«Քրիստոսն իմ սրտում» փառատոնի դափնեկիր
«Երիտասարդների աշխարհ 2001» միջազգային փառատոնի ІІ մրցանակի դափնեկիր (Բուդապեշտ)
«Ջազի ռիթմեր» փառատոնի դափնեկիր
«Սլավյանսկի բազարչիկ 2002» միջազգային մանկական փառատոնի І մրցանակի դափնեկիր
Ուտյոսովի անվան մանկական ջազ փառատոնի դիպլոմ (Օդեսա, 2004 թ.)
«Атлант М» մանկական ջազ փառատոնի դափնեկիր (2003, 2004 թթ.)
«Ուզում եմ աստղ լինել» հեռուստատեսային մրցույթի եզրափակչի մասնակից (2006 թ.)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The HARDKISS TV — канал Юлии Саниной на сайте YouTube
Յուլիա Սանինայի կենսագրությունը
Արմավաշուշան ծխագույն

Արմավաշուշան ծխագույն (լատ.՝ Yucca glauca), շուշանազգիներ ընտանիքի, արմավաշուշան ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Թուփ է՝ բազմագլուխ կոճղարմատներով կամ սողացող ցողուններով։ Տերևները նեղ գծանման են, մոտ 50 սմ երկարությամբ և 0,6-1,2 լայնությամբ, երիտասարդները ուղղաձիգ, մյուսները՝ դեպի ցած խոնարհված, կապտականաչավուն, եզրերին նեղ սպիտակավուն երիզով, որն ունի ոլորված թելիկներ։ Հուրանները հասնում են 1-2 մետր
բարձրության։ Ծաղիկները կլոր կամ երկարավուն զանգականման են, կանաչասպիտակ, 6-7 սմ երկարությամբ։ Ծաղկում է մայիսի վերջին կամ հունիսին։ Տուփիկը երկարավուն է, դարչնագույն, կնճռոտ։ Սերմերը տափակ կլորավուն են, սև, փայլուն։ Մեր պայմաններում չի պտղաբերում փոշոտիչի բացակայության պատճառով։ Էկոլոգիական խումբը՝ II: Մշակության հավանական շրջանները՝ 9, 20ա, 32։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է ԱՄՆ-ի հարավարևմտյան շրջաններում, Արիզոնայում, Մեքսիկայում։ Հայաստանում մշակվում է միայն Իջևանիում։ Հեռանկարային է միայն մեր հանրապետության մերձարևադարձային շրջանների համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրիգոլ Աբաշիձե

Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Աբաշիձե ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Գրիգոլ Գրիգորիի Աբաշիձե (վրաց.՝ გრიგოლ გრიგოლის ძე აბაშიძე, օգոստոսի 1, 1914(1914-08-01), Զեդա Ռգանի, Քութայիսի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 29, 1994(1994-07-29), Թբիլիսի, Վրաստան), վրացի խորհրդային բանաստեղծ։ ԽՄԿԿ անդամ 1944 թվականից, Վրաստանի սովետական գրողների միության վարչության առաջին քարտուղար 1967 թվականից։
Բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն հրատարակել է 1938 թվականին։ Պատկերել է սովետական մարդկանց մարտական սխրագործությունները («Թշնամիներ», 1941, «Տանկերի մենամարտ», 1941, «Անպարտելի Կովկաս», 1943)։ «Հարավային սահմանի վրա» (1949) և «Լենինը Սամգորիում» (1950) բանաստեղծությունների շարքերում (ՍՍՀՄ պետական մրցանակ, 1951) գովերգել է ժողովուրդների բարեկամությունը, հայրենասիրությունը։ «Լեգենդ առաջին թբիլիսցիների մասին» (1959) պոեմը նվիրված է վրաց մայրաքաղաքի հիմնադրման պատմությանը։ Արձակ գործերից հայտնի է «Լաշարելա» (1957) պատմավեպը։ Մահացել է 1994 թվականի հուլիսի 29-ին Թբիլիսիում։


== Գրիգոլ Աբաշիձեն հայերեն ==


=== Մամուլ ===
Բանաստեղծություններ։ «Գարուն», 1978, թիվ 11, էջ 4։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Վրաց գրականության ընտիր էջեր, Ե., 1961, էջ 508–600
Ժողովածու (3460)

Ժողովածու (3460), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 3460 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 13-րդ դարում Հովհաննես գրիչի կողմից։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 12․3x8.5 չափս։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ 163տ։


== Բովանդակություն ==
Մարգարէութիւն Եսայեայ
Թուղթք Պօղոսի


== Ծանոթագրություններ ==
Ինդոնեզիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

Ինդոնեզիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը (ինդոնեզ.՝ Tim Nasional Sepak Bola Indonesia) ներկայացնում է Ինդոնեզիան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվում է Ինդոնեզիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից և Ասիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի կողմից։ Ինդոնեզիան մասնակցեց 1938 թվականի աշխարհի առաջնությանը՝ դառնալով առաջին ասիական հավաքականը, որ մասնակցել է Աշխարհի առաջնություններին։ Այնուամենայնիվ՝ Ինդոնեզիան դուրս մնաց առաջին ռաունդից՝ պարտվելով Հունգարիային։ Ինդոնեզիայի հավաքականը 4 անգամ մասնակցել է Ասիայի գավաթին, սակայն ոչ մի անգամ խմբային փուլից առաջ չի գնացել։
ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակում զբաղեցնում է 175-րդ հորիզոնականը՝ 2017 թվականի հունիսի 1-ի դրությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ինդոնեզիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի պաշտոնական կայքը Archived 2015-05-05 at the Wayback Machine.
Ինդոնեզիան FIFA.com-ում Archived 2018-07-07 at the Wayback Machine.
Ինդոնեզիան soccerway.com կայքում
Վարագա լեռ

Վարագա լեռ (թուրքերեն՝ Erek Dağı), գմբեթաձև լեռնազանգված Թուրքիայում, Վասպուրականի բարձրավանդակում, Վանա լճից 10 կիլոմետր արևելք։ Բարձրությունը 3250 մետր է, լանջերը զառիթափ են, աստիճանաձև։ Կազմված է վերին կավճի նստվածքային ապարներից։ Արտահայտված է բարձունքային գոտիականությունը։ Բնորոշ են լեռնատափաստանները և ալպյան մարգագետինները։ Վարագա լեռներում կան պատմամշակույթային հուշարձաններ, որոնցից նշանավոր է եղել Վարագավանքը (IX-X դարեր) 4 իրար կից դպրոցով ու մատենադարանով։
Շաուլ Մոֆազ

Շաուլ Մոֆազ (եբրայերեն՝ שאול מופז‎, նոյեմբերի 4, 1948(1948-11-04), Երուսաղեմ, Իսրայել), իսրայելցի ռազմական և քաղաքական գործիչ, «Քադիմա» կուսակցության առաջնորդը 2012 թվականի մարտի 27-ից։ Զբաղեցրել է Իսրայելի պաշտպանության բանակի գլխավոր շտաբի պետի, կառավարության ղեկավարի տեղակալի, Իսրայելի տրանսպորտի նախարարի և Իսրայելի պաշտպանության նախարարի պաշտոնները։ Պաշտոնաթող գեներալ-լեյտենանտ։


== Կենսագրություն ==
Սերում է իրանցի հրեաների համայնքից։ Զորակոչվել է պարաշյուտադեսանտային զորքեր 1966 թվականին և ծառայել մինչև գլխավոր շտաբի պետի և գեներալ-լեյտենանտի պաշտոնները։ Գլխավորել էգ լխավոր շտաբը 1998-2002 թվականներին։
2002 թվականի հոկտեմբերին ազգային միասնության կառավարության արձակումը հանգեցրել է Բենիամին Բեն Էլիեզերի («Ավոդա») պաշտոնաթողությանը պաշտպանության նախարարի պաշտոնից։ Այդ պաշտոնում նշանակվել է Շաուլ Մոֆազը, որին Արիել Շարոնն անվանել է «պատերազմող պետության պաշտպանության նախարար»։
2005 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Մոֆազը հայտարարել է «Լիկուդ» կուսակցությունից իր հեռանալու (որը կոչում էր «իմ տունը») և «Քադիմա» կուսակցությանը միանալու մասին՝ հետևելով կուսակցության հիմնադիր Արիել Շարոնին։ Էհուդ Օլմերտի՝ պաշտպանության նախարարի պորտֆելը «Ավոդա» կուսակցությանը փոխանցելու որոշումը հանգեցրել է նրան, որ Մոֆազը չի ստացել այդ պաշտոնը նոր կառավարությունում և զբաղեցրել է տրանսպորտի նախարարի պաշտոնը։
Որպես տրանսպորտի նախարար՝ Մոֆազին հաջողվել է 8 տոկոսով նվազեցնել մահացությունը ճանապարհային վթարներում և ավելացնել տրանսպորտային հաղորդակցությունը Ռուսաստանի և Ուկրաինայի հետ։
2012 թվականի մարտի 27-ին ներկուսակցական ընտրություններում Մոֆազն ստացել է «Քադիմայի» անդամների ձայների 61,7 տոկոսը (Ցիպի Լիվնիի 37 տոկոսի դիմաց) և դարձել այդ կուսակցության առաջնորդը։
Լինելով կուսակցության առաջնորդ՝ Մոֆազը առաջին տեղն է ստացել կուսակցության նախընտրական ցուցակում՝ հետագայում դառնալով Կնեսետի երկու պատգամավորներից մեկը Քադիմայի կողմից։
Արտաքին քաղաքականության մեջ Մոֆազը Իսրայելի անվտանգության և պաղեստինյան վարչակազմի հետ բանակցային գործընթացի հետ կապված հարցերում արմատական կոշտ մոտեցումների կողմնակից է. նա աջակցում է Գազայի հատվածում հակաահաբեկչական գործողության անցկացմանը, ինչպես նաև գտնում է, որ Իսրայելը պետք է միայնակ վերացնի Իրանի կողմից միջուկային սպառնալիքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Պապիառու (գյուղ, Վառա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊապիառուՊապիառու (էստ․՝ Papiaru), գյուղ Էստոնիայի Տարտումաա նահանգի Վառա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 31 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Մոսկվայի տուն (Երևան)

Մոսկվայի տուն, մշակութային գործարար կենտրոն Երևանում։ Բացվել է 2007 թվականի ապրիլի 1-ին։


== Տվյալներ ==
Կենտրոնն իրենից ներկայացնում է բազմապրոֆիլ համալիր, որի նպատակն է Հայաստանում պատշաճ կերպով ներկայացնել ռուսաստանյան՝ մասնավորապես մոսկովյան մշակութային կյանքը, ստեղծել մշակութային և գործնական կամուրջ երկու մայրաքաղաքների միջև՝ միաժամանակ նպատակ ունենալով վերականգնել, պահպանել և մասսայականացնել ռուսաց լեզվի՝ Հայաստանում ունեցած հին ավանդույթները։
Կենտրոնում այցելուները հնարավորություն ունեն շփվելու ռուսական մշակույթի և գործարար աշխարհի հետ։ Գործում են կինո և համերգասրահներ, ցուցասրահ, կոնֆերանսների սրահ, գրադարան, գրասենյակներ, նաև հյուրանոց, ռեստորան և խանութներ։
Կենտրոնն իրականացնում է տարբեր մշակութային ու կրթական ծրագրեր, ռուսաց լեզվի անվճար դասընթացներ, տարբեր խմբակներ, այդ թվում մեծ աշխատանք է կատարում հայ-ռուսական մշակութային  և կրթական կապեր ստեղծելու գործում։ Իրականցվում են տարբեր միջոցառումներ։
Կենտրոնը տեղակայված է Ռուսաստանի հրապարակում՝ Երևանի քաղաքապետարանի դիմաց, Արգիշտի փողոցի 7 հասցեում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նոյեմբերի 8

Նոյեմբերի 8, տարվա 312-րդ (նահանջ տարիներին՝ 313-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 53 օր։


== Դեպքեր ==
1519 - Էռնան Կորտեսը մուտք է գործում Տենոչտիտլան
1793 - Լուվրն առաջին անգամ հասարակության համար բացվեց որպես ազգային գեղարվեստական թանգարան
2000 - Ֆրանսիայի սենատն ընդունեց 1915 թ. հայերի ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձև


== Ծնունդներ ==
30 - Ներվա, Հռոմի կայսր (96-98)
1622 - Կառլ X Գուստավ, Շվեդիայի թագավոր (1654-1660 թթ.)
1656 - Էդմունդ Հալլեյ, անգլիացի աստղագետ և երկրաֆիզիկոս (մ. 1742)
1763 - Օտտո Վիլհելմ Մազինգ Otto Wilhelm Masing գերմանացի էստոնագետ լեզվաբան և կղերական
1832 - Իլյա Ճավճավաձե ილია ჭავჭავაძე վրացի գրող, իրավաբան և քաղաքական գործիչ
1847 - Բրեմ Սթոքեր Bram Stoker իրլանդացի գրող
1864՝
Ալեքսեյ Դավիդով Алексей Августович Давыдов ռուս կոմպոզիտոր
Վերա Կոմիսարժևսկայա Вера Комиссаржевская ռուս դերասանուհի
1883 - Ալեքսանդր Ֆերսման Александр Евгеньевич Ферсман ռուս երկրաքիմիկոս և հանքաբան
1885 - Աֆրիկան Կրիշտոֆովիչ, խորհրդային հնէաբուսաբան
1914 - Էդուարդ Իսաբեկյան, նկարիչ
1916 - Զինովի Գերդտ Зиновий Ефимович Гердт խորհրդային դերասան
1918 - Գայանե Չեբոտարյան հայ խորհրդային կոմպոզիտոր, դաշնակահար և երաժիշտ
1932 - Վլադիսլավ Աղաբաբյան հայ բուսաբան
1935 - Ալեն Դելոն Alain Delon ֆրանսիացի կինոդերասան
1942՝ Սանդրո Մացցոլա, ֆուտբոլիստ
1945 - Ստեփան Միրզոյան ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ
1946 - Գուս Հիդինք Guus Hiddink հոլանդացի նախկին ֆուտբոլիստ մարզիչ
1949 - Սիրանույշ Աղաջանյան, համաճարակաբան գիտնական
Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝
1961 - Խորեն Գասպարյան,հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
1966 - Արամ Ավանեսյան, հետախույզ, հրամանատար
1968 - Վարդգես Ուլուբաբյան
1968 - Արթուր Բաղդասարյան, քաղաքական և պետական գործիչ
1969 - Տիգրան Հովումյան քանդակագործ
1975 - Խոսե Մանուել Պինտո իսպանացի ֆուտբոլային դարբասապահ
1978 - Ժուլիո Սերժիո Júlio Sérgio Bertagnoli բրազիլացի ֆուտբոլիստ
1981 - Ջո Քոուլ Joe Cole անգլիացի ֆուտբոլիստ
1986 - Աարոն Շվարց Aaron Swartz ամերիկացի համակարգչային ծրագրավորող


== Մահեր ==
1280 - Ալբերտ Մեծ, գերմանացի փիլիսոփա
1674՝ անգլիացի բանաստեղծ Ջոն Միլթոն
1817՝ իտալացի նորդասական նկարիչ Անդրեա Ապիանի
1870՝ ռուս նկարիչ Վիկտոր Բորիսով-Մուսատով
1921՝ սլովակ բանաստեղծ Պավոլ Հվեզդոսլավ
1953՝
ռուս արձակագիր և բանաստեղծ Իվան Բունին
խորհրդային հնէաբուսաբան Աֆրիկան Կրիշտոֆովիչ
1964՝ բելառուս և խորհրդային նկարիչ Վալենտին Վոլկով
1987՝ հայ դրամատուրգ, թատերագետ և դերասան Արարատ Բարսեղյան
1994 - Վլադիսլավ Աղաբաբյան հայ բուսաբան
1996՝ բանաստեղծուհի Խալիմաթ Բայրամուկովա
1998՝ ֆրանսիացի կինոդերասան Ժան Մարե


== Տոներ ==
Ուրբանիզմի համաշխարհային օր
Ռադիոլոգիայի համաշխարհային օր


== Ծանոթագրություններ ==
Բելոստոկ (այլ կիրառումներ)

Բելոստոկ, կարող է վերաբերել՝

Բելոստոկ - քաղաք Լեհաստանի հարավ-արևելքում՝ Սուպրասլ գետի ափին
Բելոստոկ - գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լուցկի շրջանում
Փիրվալի

Փիրվալի, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կարսի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Եվդեմոս Հռոդոսցի

Եվդեմոս Հռոդոսցի (հուն․՝ Εύδημος ο Ρόδιος, մ.թ.ա. 4–րդ դար, ենթադրաբար՝ մ.թ.ա. 370/350—մ.թ.ա. 300/290 թթ․ միջև), հին հույն փիլիսոփա, Արիստոտելի աշակերտներից։
Ծնվել է Հռոդոս կղզում, սակայն կյանքի մեծ մասն անց է կացրել Աթենքում։ Ուսուցանել է Արիստոտելի մոտ, հանդիսացել է նրա լավագույն աշակերտներից մեկը։ Մ.թ.ա. 322 թվականին՝ Արիստոտելի մահից հետո, հավակնել է պերիպատետիկյան դպրոցի ղեկավարի դերին, սակայն մատնվելով անհաջողության և զիջելով Թեոփրաստեսին՝ նույն թվականին վերադարձել է Հռոդոս, որտեղ տրամաբանության և ֆիզիկայի դասախոսություններ է կարդացել․ դասավանդման համար նյութ են ծառայել Արիստոտելի ստեղծագործությունները։
Նրան են վերագրում «արիստոտելյան բարոյագիտության» վերամշակումը, որը հայտնի է «եվդեմյան բարոյագիտություն» անվանմամբ և շարադրված է յոթ գրքով։
Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարանում Եվդեմոսի փիլիսոփայական հայացքները Էռնեստ Ռադլովը բնութագրել է այսպես․

«Տրամաբանության մեջ հեռանալով Արիստոտելի ուսմունքից՝ Եվդեմոս Հռոդոսցին հարում է Թեոփրաստեսին։ Աստվածության մասին ուսմունքում մենք Եվդեմոսի մոտ գտնում ենք Աստծո մասին արիստոտելյան հասկացության որոշակի քննադատություն։ Եվդեմոսն բարոյագիտությունը դնում է աստվածաբանության հետ ավելի սերտ հարաբերության մեջ, քան Արիստոտելը, ով բարոյագիտությանը տալիս է մարդաբանական հիմնավորում։ Եվդեմոսը ի վերջո երջանկությունը հանգեցնում է մարդու բնական բնութագրերին, որոնք ներկայանում են նրան որպես Աստծո պարգև։ Բարոյագիտության և՛ սկիզբը, և՛ վերջը, այսինքն՝ նրա նպատակը, որոշվում են աստվածության հասկացությամբ՝ «ամեն ինչ բարիք է այն չափով, որքանով այն խթանում է աստվածության ճանաչմանը»։ Չարիքը, ընդհակառակը, շեղում է մեզ աստվածության մասին խորհելուց։ Եվդեմոսի՝ բարոյագիտությունը աստվածաբանության հետ դրած սերտ կապի մեջ զգացվում է որոշակի հեռացում Արիստոտելից և մերձեցում Պլատոնին։ Եվդեմոսի բարոյագիտությունը սովորաբար տպագրվում է Արիստոտելի աշխատությունների ժողովածուներում։»

Եվդեմոս Հռոդոսցին կազմել է ամենաառաջին աշխատությունները երկրաչափության պատմության և աստղագիտության պատմության մասին, որոնք ակտիվորեն օգտագործվել են հաջորդող հին հունական հեղինակների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Евдем Родосский // Хронос: всемирная история в интернете; hrono.ru (ռուս.)
Евдем Родосский // Астрономы. Биографический справочник; astronomers.ru Archived 2016-01-17 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Eudemus of Rhodes // MacTutor History of Mathematics archive; st-andrews.ac.uk (անգլ.)
(7049) Մեյբոմ

(7049) Մեյբոմ (անգլ.՝ Meibom), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1981 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,24088 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9764 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5054 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1225,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,293816 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,79° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7049) Մեյբոմ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(3027) Շավարշ

(3027) Շավարշ (անգլ.՝ Shavarsh), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի օգոստոսի 8-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,673749 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,089 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2585 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1596,91 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,225436 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,96° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3027) Շավարշ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կուխարկա

Կուխարկա (ուկրաիներեն՝ Кухарка), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Վարվայի շրջանում։
2006 թվականի տվյալներով Կուխարկա գյուղում բնակվում էր 419 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 457,42 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մրցանակը. նավթի, փողի և ուժի էպիկական փնտրտուքը

Մրցանակը. նավթի, փողի և ուժի էպիկական փնտրտուքը (անգլ.՝ The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power) 1850-ականներից մինչև 1990 համաշխարհային նավթի արդյունաբերության 800 էջանոց պատմությունն է՝ Դանիել Յերգինի հեղինակությամբ։ Մրցանակը իր հրատարակման ժամանակի շնորհիվ ամենավաճառվող գրքերից դարձավ՝ այն լույս տեսավ 1990 թվականի հոկտեմբերին, երկու ամիս Սադդամ Հուսեյնի պատվերով Քուվեյթի հարձակումից հետո և երեք ամիս Իրաքյան ռազմուժը այդ երկրից վռնդելու նպատակով ԱՄՆ-ի ղեկավարությամբ կոալիցիայի կողմից Ծոցի պատերազմը սկսելուց հետո։ Հետագայում այն շահեց Պուլիցերյան մրցանակը։
Մրցանակը կոչվել է նավթի արդյունաբերության «վերջնական» պատմությունը, նույնիսկ մի «աստվածաշունչ»։


== Աղբյուրներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բուքնոթսի հարցազրույցը Երգինի հետ՝ «Մրցանակը» գրքի շուրջ, հունվարի 27, 1991 Archived 2010-09-26 at the Wayback Machine.
Ֆերոմագնետիկներ

Ֆերոմագնետիկներ, նյութեր (սովորաբար ամուր բյուրեղային կամ ամորֆային վիճակում), որոնցում ատոմների կամ իոնների (ոչ մետաղական բյուրեղներում) կամ կոլեկտիվացված էլեկտրոնների (մետաղական բյուրեղներում) մագնիսական պահերի հեռավոր ֆերոմագնիսական կարգը որոշվում է որոշակի ջերմաստիճանի ցածր ջերմաստիճանից (Կյուրիի ջերմաստիճան)։


== Ֆերոմագնետիկների հատկությունները ==
Ֆերոմագնիսների մագնիսական զգայունությունը դրական է և շատ ավելի մեծ, քան մյուսներինը։
Չափազանց բարձր ջերմաստիճանների դեպքում ֆերոմագնիսներն ունեն ինքնուրույն մագնիսացում ինչը մեծապես տարբերվում է արտաքին ազդեցություններից։
Հիստերիզիսի երևույթը բնորոշ է ֆերոմագնետիկներին։
Ֆերոմագնետիկները նկարագրվում են մագնիսներում։


== Ֆերոմագնիսների ներկայացուցիչները ==


=== Քիմիական տարրերի շարքում ===
Քիմիական տարրերի մեջ ֆերոմագնետիկներ կարող են հանդիսանալ Fe, Co, Ni (3d մետաղներ) և հազվագյուտ մետաղներից Gd, Tb, Dy, Ho, Er
Աղյուսակ 1. Ֆերոմագնիսական մետաղներ

Js0 -ն բացարձակ զրո ջերմաստիճանի ծավալների միավորների մագնիսացումն է, որը կոչվում է ինքնաբերական մագնսիացում։ Tc կետը Կյուրիի կետն է (այնպիսի կարևոր ջերմաստիճան է, որի դեպքում ֆերոմագնիսական հատկությունները կարող են վերանալ և վերածվել պարամագնիսների)։
3d մետաղների և գադոլինիումի (Gd) համար բնորոշ է գունավոր ֆերոմագնիսների ատոմային կառուցվածքը, իսկ մյուս հազվագյուտ ֆերոմագնիսների համար՝ ոչ պարույրային։


== Միավորումների շարքում ==
Ֆերոմագնիսները նաև կարող են հանդես գալ այլ մետաղների միացություններով։


== Այլ տեղեկություններ ==
Ֆերոմագնիսների հատուկ խումբը ձևավոևվում է խիստ լուծվող լուծույթներում, պարամագնիսական ատոմների փոխարինման համար (օրինակ Fe կամ Co) իսկ դիամագնետիկ մատրիցներում՝ Pd-ում։ Այդ նյութերում ատոմային մագնիսական պահերը բաժանվում են խանգարումների ձևով (ֆերոմագնիսական կարգի առկայության դեպքում, ատոմային կարգ չկա)։ Ֆերոմագնիսական կարգը հայտնաբերվել է նաև ամորֆ մետաղական համաձուլվածքների և միացությունների, ամորֆ կիսահաղորդիչների սովորական օրգանական և անօրգանական ապակիների և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ֆեյնմանի դասախոսություններ - Ֆերոմագնետիզմ
Тябликов, Сергей Владимирович Методы квантовой теории магнетизма. 2-е изд. — М., 1975.
Невзгодова Е. — Современная экспериментальная физика. 3-е изд. — СПб., 2009.