Գերի Մակկիննոն

Գերի Մակկիննոն (անգլ.՝ Gary McKinnon, ծնվել է 1966 թվականի փետրվարի 10-ին), շոտլանդացի հաքեր, ով մեղադրել է «բոլոր ժամանակների խոշորագույն հաքերայի հարձակման մեջ», որը կատարվել է ռազմական համակարգիչների վրա։ Այս մեղադրանքներին ի պատասխան, նա ասել է, որը տեղեկւթյուն էր փնտորւմ ԱՕԹ քողարկման մասին, որը օգտակար կլինի հասարակությանը։
Ըստ պաշտոնական տեղեկության, 2006 թվականի հուլիսին Մեծ Բրիտանիայում որոշում է ընդունվել նրան արտահանձնել ԱՄՆ-ին։ 2007 թվականի փետրվարին Գերիի փաստաբանը հայտ ներկայացրեց դատարան ներման խնդրանքով, որը մերժվեց ապրիլի 3-ին։  Հունիսի 30-ին Լորդերի պալատի բողոքարկամ հանձնաժողովը համաձայնեց լսել փաստաբանին, և 2008 թվականի հունիսի 17-ին սկսեցին քննել գործը։ Դատը, որը կայացավ 2008 թվականի հուլիսի 30-ին լորդերի պալատի որոշմանը համաձային, վճռեց Գերի Մակկիննոնին արտահանձնել ԱՄՆ-ին։  Նրան տվեցին 2 շաբաթ ժամանակ մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանում գործը վիճարկելու համար, ինչպես նաև դատարանը հրաժարվեց տալ ևս երկու շաբաթ ժամանակ, այսպիսով տալով վերջնական ժամանակ մինչ օգոստոսի 28-ը։
Այդ ժամանակ անվտագությունից ելնելով որոշում կայացվեց վիճարկել որոշումը, այն պատճառով, որ Գերիի մոտ 2008 թվականի օգստոսին անց կացված ստուգման ժամանակ հայտնաբերվել էր Ասպերգերի համախտանիշ։ 2009 թվականի հուլիսի 31-ին Մակկիննոնին զրկեցին գործի վերանայման հնարավորությունից, ինչպես նաև հետագա քննումից բրիտանական դատարաններում։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Բրիտաիայի ներքին գործերի նախարար Ալան Ջոնսոնը հայտարարեց, որ գործը չի շարունակվի մինչ բժշկական հետաքննության ամբողջական ավարտը, դրանով իսկ Մակկիննոնի թիմին ժամանակ տալով Եվրոպական դատարան դիմելու համար։
2009 թվականի նոյեմբերի 27-ին որոշում ընդունվեց արտահանձնման մասին։ Մակկիննոնի փաստաբանին հղված նամակում նշված էր, որ արտահանձնումը չի խախտում իր հաջախորդի իրավունքները, և որ Մակկիննոնը անհապաղ պետք է արտահանձնվի ԱՄՆ-ին։


== Նախապատմություն ==
Մակկիննոնը ծնվել է շոտլանդական Գլազգո խոշոր քաղաքում։ Միջնակարգ կրթություն է ստացել Լոնդոնի հյուսիսում գտնվող Highgate Wood դպրոցում։ Աշխատել է որպես համակարգի ադմիստրատոր։ Մեղադրվում է 1997 թվականին ԱՄՆ-ի  ռազմական համակարգիչների վրա կատարած հարձակման, ինչպես նաև 2000 և 2001 թվականներին NASA-ի վրա հարձակման մեջ։ Հաքերը օգտագործել է «Solo» անունը։
ԱՄՆ-ի աղբյուրը հաստատում է, որ նա օպերացիոն համակարգից ջնջել է կարևոր ֆայլեր, ինչն էլ պատճառ է հանդիսաել Վաշիգթոնի շրջանի 2000 ավել ռազմական համակարգիչների չաշխատելուն, ինչպես նա ջնջել է ԱՄՆ-ի զենքերի գրանցման մատյանը։ Ավելի ուշ հայտարարվեց, որը հաքերային հարձակումից կրած վնասը վրանցնելը ԱՄՆ-ի համար արժեցավ $ 800 000։ Մակկիննոնը բացառում է վնաս հասցնելու փաստը, և նշում է, որ ԱՕԹ սարքերի մասին տեղեկության փնտրտուքի ժամանակ նա ցանցում գտել է մի առանց գաղտնաբառ համակարգիչ և հասանելիություն է ստացել համակարարգչին, որտեղ էլ նա թողել է բազմաթիվ նշումներ կապված ցանցի խոցելիության մասին։ Նա համոզված է, որ վնասը և ֆինանսական կորուստները հորինված են ԱՄՆ-ի կողմից։ Մակկիննոնը նշեց, որ նա կարող էր վնասել մեկ համակարգչի, իսկ մնացած համակարգիչների հասցված վնասների մասին նրանք չունեն ապացույց։
Մակկիննոնը գտնվեց և ձեռբակալվեծ բրիտանական բարձր տեխնոլոգիանների ոլոտում հանցագործների դեմ պայքարող հատուկ ստորաբաժանումների կողմից։ Մեծ Բրիտանիայում այսպիսի հանցգործությունը չի կարող պատժվել արտահանձնմամբ։ Նույն տարվա մեջ նա մեղադրվեց նաև ԱՄՆ-ի կառավարության կողից ևս։ Մակկիննոնը առանց, որևէ սահմանափակման մնաց ազատության մեջ մինչ 2005 թվականի հունիսը, սակայն նա այդ պահից սկսած պետք է ամեն գիշեր հաշվառման կանգներ տեղի ոստիկանական մասնճյուղում։ Նրան արգելվում էր գիշերը դուրս գալ փողոց և ունենալ համակարգիչ, որը կունենա դեպի ցանց հասանելիություն։ Սա ողջ սահմանափակումն էր մինչ այն պահը երբ ԱՄՆ-ն պահանջեց արտահանձնել Մակկիննոնին։
Ենթադրվում էր, որ եթե Մակկիննոնը հանձնվի ԱՄՆ-ին, ապա նրան սպասվում է 70 տարի ազատազրկում, դրա հետ մեկ տեղ կար վախ, որ նա իր պատժը կկրեր Գուանտանամոյի բանտում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղղումներ ==
Gary McKinnon support website
Support website by Gary McKinnon’s mother
Hacker Voice Radio interview with Mckinnon
Facing 60 years in US prison after hacking into Pentagon
British hacker loses extradition appeal
Profile BBC News — lost his appeal in the UK’s House of Lords 30 Jul 2008
Paranormal Daily News — Gary McKinnon should be praised and not punished
Dan Bull — Free Gary (an open letter to the Home Secretary)
Coverage of the Gary McKinnon case since 2006