Մարկ Այշեմ

Մարկ Այշեմ (անգլ.՝ Mark Isham սեպտեմբերի 7, 1951(1951-09-07) կամ սեպտեմբերի 7, 1941(1941-09-07), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի երաժիշտ և կոմպոզիտոր։ Հայտնի է էլեկտրոնային երաժշտության և ջազային ստեղծագործություններով, ինչպես նաև` որպես ֆիլմերի երաժշտությունների հեղինակ։ Գրեմմի երաժշտական և Էմմի հեռուստատեսային մրցանակների դափնեկիր է։


== Կենսագրություն ==
Մարկ Այշեմի ծնողներն անմիջական կապ ունեին երաժշտության հետ. մայրը՝ Պատրիսիա Այշեմը (Հեմոնդ), ջութակահար էր, հայրը՝ Հովարդ Ֆուլլեր Այշեմը, երաժշտություն էր դասավանդում։ Մարկը մանկության տարիներին սովորել է նվագել դաշնամուր, շեփոր և ջութակ։
Իր երաժշտական գործունեությունն սկսել է Օքլենդի և Սան Ֆրանցիսկոյի սիմֆոնիկ նվագախմբերում, երբ ընտանիքը տեղափոխվել է Կալիֆոռնիա։ Այդ ժամանակ միացել է տարբեր ռոքի և ջազ խմբերի։ 1970-1972 թվականներին Մարկը միացել է Beefy Red խմբին` նվագելով շեփոր և սոպրանո–սաքսոֆոն։ 1974 թվականից սկսած Այշեմը լուծարված խմբի մյուս անդամներ Ֆիլ Վուդի և Ջեյմս Պրեստոնի հետ միացել է The Sons of Champlin խմբին։ Այդ ժամանակ երկու խմբերն էլ իրենց յուրահատկությամբ առանձնանում էին Սան Ֆրանցիսկոյի պսիխոդելիկ խմբերի ֆոնին։
Երբ Այշեմը 20 տարեկան էր, նա սկսել է հետաքրքրվել էլեկտրոնային երաժշտությամբ և հայտնի է դարձել որպես հիանալի սինթեզահար։ Ի թիվս այլ բաների, Այշեմը հայտնի էր որպես «դասական» շեփորահար, ջազային ոճաբան և մենակատար գործիքավորող։ 1975 թվականին նա և դաշնակահար Արտ Լանդեն ձևավորել են Rubisa Patrol քառյակը, որտեղ Մարկը դրսևորել է իրեն որպես վիրտուոզ շեփորահար` Մայլս Դևիսին հիշեցնող կատարողական ոճով։ 1979-1983 թվականներին Այշեմը համագործակցել է Վան Մորիսոնի հետ, այս ժամանակահատվածում նրանք միասին թողարկել են 4 ալբոմ։ Բացի դրանից, որպես ռոք երաժիշտ և շեփորահար Այշեմը «հրավերով» աշխատել է այնպիսի հռչակավոր կատարողների հետ, ինչպիսիք են Rolling Stones, Beach Boys խմբերը, Ջոնի Միտչելլը, Վիլլի Նելսոնը, Լայլ Լովետը, Զիգի Մառլին, Քրիս Այզեկը և Բրյուս Սպրինգստինը։
1983 թվականին Այշեմը թողարկել է իր առաջին անհատական Vapor Drawings ալբոմը։ Քննադատությունը շատ դրական է արձագանքել Այշեմի` ջազից մինչև էլեկտրոնայի ավանգարդ տարբեր երաժշտական ոճերը մեկ աշխատանքում միավորելու կարողությունը` միևնույն ժամանակ օգտագործելով թե՛ ակուստիկ, թե՛ սինթեզված ձայն։ Այս ալբոմի շնորհիվ Այշեմը հայտնի է դարձել որպես «նյու էյջ» ոճի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա հաջորդ` Castalia (1988) և Tibet (1989) ալբոմները հաստատել են Այշեմի  հաջողությունները, այդ (ինչպես և շատ հետագա) ալբոմները առաջադրվել են Գրեմմի մրցանակի։ Նա կարողացել է ստանալ այս հեղինակավոր մրցանակը 1990 թվականին «Նյու Էջ ոճի լավագույն ալբոմ» անվանակարգում` իր նոր` Mark Isham ստեղծագործության համար։ XX դարի 90-ական թվականների երկրորդ կեսին Մարկ Այշեմը վերադարձել է ջազին։ Արդյունքում Մայլս Դևիսի երաժշտության նրա մշակումները, որոնք թողարկվել են Miles Remembered: The Silent Way Project անվանումով,  լոնդոնյան The Times թերթի կողմից ճանաչվել է որպես 1999 թվականի լավագույն ջազ ալբոմ։
1987-1992 թվականներին Այշեմն աշխատել է Rabbit Ears Storybook Classics շարքի աուդիոգրքերի երաժշտական ձևավորման վրա, որոնք ընդգրկել են մանկական դասական հեքիաթների հիման վրա գրված պատմություններ։ Սկավառակների ստեղծման աշխատանքներին մասնակցել են այնպիսի հայտնի արվեստագետներ, ինչպիսիք են Ուիլյամ Հյորթն ու Գլեն Քլոուզը։  


== Երաժշտություն հեռուստատեսության և կինոյի համար ==
Ֆիլմերի երաժշտության բնագավառում Մարկ Այշեմն առաջին անգամ հայտնվել է 1983 թվականին, երբ թողարկել է իր առաջին անհատական ալբոմն ու ձայնագրել Քերոլ Բելարդի «Մի կանչիր գայլերին» ֆիլմի սաունդթրեքը։ Այնուհետև նա աշխատել է այնպիսի ֆիլմերի համար, ինչպիսիք են «Բախում», «Սպիտակ գերի», «Արգելակ», «Բլեյդ», «Նել», «Ռազմական գործիչ», «Մեղուների գաղտնի կյանք», «Վատ լեյտենանտ» և այլն։ «Սյնտեղ, որտեղ հոսում է գետը» ֆիլմի համար գրված երաժշտության համար նա առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի (1993), իսկ «EZ Street»–ի հեռուստատեսային շարքի «Սարսափելի գեղեցկություն» դրվագի համար 1996 թվականին ստացել է «Էմմի» մրցանակ։ Այշեմն ըստ հավաքած բյուջեի գտնվում է ԱՄՆ-ում 2000-2009 թվականներին վարձույթի հանված ֆիլմերի կոմոզիտորների` MovieScore ամսագրի կողմից կազմված վարկանիշային ցանկի 25-րդ տեղում։


=== Ֆիլմագրություն ===
Ֆիլմերի կոմպոզիտորի գործունեությունից բացի Մարկ Այշեմը պարբերաբար մասնակցել է նաև սաունդթրեքների ձայնագրման աշխատանքներին որպես երաժիշտ։ Ստորև բերված է այն ֆիլմերի ցանկը, որտեղ նա հանդես եկել որպես կոմպոզիտոր։

1983 Մի կանչիր գայլերին-Never Cry Wolf
1984 Տիկին Սոֆե-Mrs. Soffe
1984 Հարվի Միլքի ժամանակները-The Times of Harvey Milk
1985 Խնդիրը` մտքում Trouble in Mind
1985 Հաստատակամ Անագե զինվորիկը-The Steadfast Tin Soldier
1986 Ուղեկցողը-The Hitcher
1986 Անորեքսիայի դիմանկարը-Portraits of Anorexia
1987 Պատրաստված է Երկնքում-Made in Heaven
1988 «Ժամանակակիցները»-The Moderns
1988 Պատերազմի գաղժզանը-The Beast of War
1990 Սերն ընդհանուր առմամբ-Love at Large
1990 Ճակատագրի սխալ կողմը-Reversal of Fortune
1990 Բոլորն էլ հաղթում են-Everybody Wins
1990 Տիբեթ-Tibet
1991 Շրջադարձի կետ-Point Break
1991 Փոքրիկ մարդ Թեյթը-Little Man Tate
1991 Բիլի Բեթգեյթ-Billy Bathgate
1991 Մահացու մտքեր-Mortal Thoughts
1991 Ծաղրված սրտերը-Crooked Hearts
1992 Լուսանկարիչը-The Public Eye
1992 Այտեղ, որտեղ հոսում է գետը-A River Runs Through It
1992 Գեղանկարչուհի-Sketch Artist
1992 Կեսգիշերային մաքրում-A Midnight Clear
1992 Զիլ աշխարհ-Cool World
1992 Մկների և տղամարդկանց մասին-Of Mice and Men
1993 Պատրաստված է Ամերիկայում-Made in America
1993 Ռոմեոյի արյունահոսությունը-Romeo Is Bleeding
1993 Հրդեհ երկնքում-Fire in the Sky
1993 Վազելու տեղ չկա-Nowhere to Run
1993 Կարճ մոնտաժ- Short cut
1993 Թաքնված Հավայի-Hidden Hawaii
1994 Հեռուստավիկտորինա-Quiz Show
1994 Փախուստ-The Getaway
1994 Ժամանակի վերահսկիչը-Timecop
1994 Նելլ-Nell
1994 Տիկին Պարկերը և Արատավոր շրջանը-Mrs. Parker and the Vicious Circle
1994 Մատնաչափիկը-Thumbelina
1994 Բրոունգինգի վարկածը-The Browning Version
1994 Անվտանգ անցուղի-Safe Passage
1995 Ցանցը-The Net
1995 Մայամիի Ռապսոդիան-Miami Rhapsody
1995 Ընտանեկան Խնջույք-Home for the Holidays
1995 Կորցնելով Իսային-Losing Isaiah
1995 Ջրաշխարհ-Waterworld
1996 Վերջին պարը-Last Dance
1996 Գիշերը Մանհեթենում-Night Falls on Manhattan
1996 Թռչել տուն-Fly Away Home
1996 Գոտտի-Gotti
1996-1997 EZ Streets
1997 Համբուրիր աղջիկներին-Kiss the Girls
1997 Մայրամուտին-Afterglow
1997 Պաշտպանները. Վճար-The Defenders: Payback
1997 Փոքրիկ ծառի կրթությունը-The Education of Little Tree
1998 Երկրից դեպի լուսին-From the Earth to the Moon
1998 Լեշի-The Gingerbread Man
1998 Ազատ փողեր-Free Money
1998 Բլեյդ-Blade
1998 Պաշտպանները․ խոսելով առաջինը-The Defenders: Taking the First
1998 Պաշտպանները․ սատանաների ընտրությունը-The Defenders: Choice of Evils
1998 Արյան մակընթացություն-The Blood Tide
1999-2002 Ընտանեկան օրենք-Family Law
1999 Առաջին հայացքից-At First Sight
1999 Հոկտեմբերի երկինք-October Sky
1999 Չեմպիոնների նախաճաշը-Breakfast of Champions
1999 Ուսանողական թիմ-Varsity Blues
1999 3D Գալապագոսներ-Galapagos
1999 Մերկ մարմիններ-Body Shots
2000 Թրիքսի-Trixie
2000 Մարտի կանոններ-Rules of Engagement
2000 Պատվի մարտիկներ-Men of Honor
2000 Այնտեղ, որտեղ փողն է-Where the Money Is
2001 Ձեռքի գնդակ-Hard Ball
2001 Որևէ բառ չասեք-Don`t Say a Word
2001 Հրաշքը-The Majestic
2001 Խնայիր վերջին պարը-Save the Last Dance
2001 Կյանքը որպես տուն-Life as a House
2001 Կյանքը տուն դարձնելով-The Making of 'Life as a House'
2001 Ներքևից վերև-From the Ground Up
2001 Բնավորության ստեղծում․«Կյանքը որպես տան» ներսում-Character Building: Inside 'Life as a House'
2002 Նորեկ-Impostor
2002 Լուսնի լույսի Միլա-Moonlight Mile
2003 Մահվան մայրուղին-Highwaymen
2003 Արգելակ-The Cooler
2003 Հիթչեր. ինչպե՞ս են այս ֆիլմերը պատրաստվել-The Hitcher - How Do These Movies Get Made?
2004 Հրաշք-Miracle
2004 Բախում-Crash
2004 Սպարտան-Spartan
2004 Ամնեզիա-Twisted
2005 Նրա կոշիկներում-In Her Shoes
2005 Խելագար մրցավազք-Racing Stripes
2005 Խփիր և գոռա-Kicking & Screaming
2006 Սև խոլորձ-The Black Dahlia
2006 Բոբբի-Bobby
2006 Սպիտակ գերին-Eight Below
2006 Վազիր` առանց ետ նայելու-Running Scared
2006 Նայելով ապակու միջով-Running Scared: Through the Looking Glass
2006 Հաղթահարել-Invincible
2007 Հաջորդը-Next
2007 Ազատության գրողները-Freedom Writers
2007 Մշուշ-The Mist
2007 Առյուծները գառների համար-Lions for Lambs
2007 Արգելված ճանապարհ-Reservation Road
2007 Գրեյսը-Gracie
2007 Էլայի հովտում-In the Valley of Elah
2007 Դոնելի եղբայրները-The Black Donnellys
2008 Էքսպրես-The Express
2008 Մեղուների գաղտնի կյանքը-The Secret Life of Bees
2008-2009 Բախում-Crash
2008 Կանայք-The Women
2008 Հպարտություն և փառք-Pride and Glory
2008 Երբ մթությունն է գալիս. Ստեղծելով մշուշ-When Darkness Came: The Making of 'The Mist'
2008 Սուրհանդակը–2.0-The Courier/2.0
2009 Փառք-Fame
2009 Չար լեյտենանտ-The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans
2009 Ուղղելով-Crossing Over
2009 Չմոռացված-Not Forgotten
2009 Իմ միակ-My One and Only
2010 Խենթերը-The Crazies
2010 Հարձակվողը-The Conspirator
2011 Մեխանիկը-The Mechanic
2011 Ռազմիկը-Warrior
2011 Դելֆինների ՊատմությունըъDolphin Tale
2011-2017 Մի անգամը-Once upon a time
2011 Առավոտը-Morning
2012 Հաջողակը-The Lucky One
2012 Գողացվածը-Stolen
2012 Մի անգամ․ հրաշքը գալիս է-Once Upon a Time: Magic Is Coming
2012 Գործարան-The Factory
2012—… Գեղեցկուհին և հրեշը-Beauty and the Beast
2013 Միստերի և Փիթի անխուսափելի պարտությունը-The Inevitable Defeat of Mister & Pete
2013 42
2013 Մի անգամ. հրաշքի գինը-Once Upon a Time: The Price of Magic
2013 Մի անգամ․ ճանապարհորդություն դեպի ոչ մի տեղ-Once Upon a Time: Journey to Neverland
2013 Գանգստերների քաղաք-Mob City
2013-2014 Մի անգամ հրաշքների վայրում-Once Upon a Time in Wonderland
2014 Մի անգամ. չարությունն է  գալիս-Once Upon a Time: Wicked Is Coming
2014 Լույսերի հետևում-Beyond the Lights
2014 Մի անգամ. պատմությունը սառել է-Once Upon a Time: Storybrooke Has Frozen Over
2015 Ամենաերկար ճանապարհը-The Longest Ride
2015—… Ամերիկյան հանցագործություն-American Crime
2016 Մեխանիկ. վերակենդանացում-Mechanic: Resurrection
2016 Գրառումներ-The Accountant


== Սկավառակագրություն ==


== Պարգևներ և առաջադրումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==