Դմիտրի Խոլոդով

Դմիտրի Յուրևիչ Խոլոդով (հունիսի 21, 1967(1967-06-21), Սերգիև Պոսադ, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հոկտեմբերի 17, 1994(1994-10-17), Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս լրագրող, թղթակից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1967 թվականի հունիսի 21-ին մերձմոսկովյան Զագորսկում (այժմ՝ Սերգիև Պոսադ)։ Մայրը՝ Զոյա Ալեքսանդրովնան, և հայրը՝ Յուրի Վիկտորովիչը, ինժեներներ էին և աշխատում էին Ճշգրիտ մեքենաշինության կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում։ Դմիտրի Խոլոդովը մեծացել է մերձմոսկովյան Կլիմովսկ քաղաքում, սովորել է N 5 դպրոցում, որն այժմ կրում է իր անունը։
Դպրոցն ավարտելուց հետո ծառայել է ծովային հետևազորում։
Գերազանցությամբ ավարտել է Մոսկվայի ինժեներային ֆիզիկայի ինստիտուտը (ՄԻՖԻ), որպես ինժեներ աշխատել է Ճշգրիտ մեքենաշինության կենտրոնական գիտահետազոտական ինստիտուտում և որպես թղթակից՝ Կլիմովսկի ռադիոյում։
1992 թվականի օգոստոսին դարձել է «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթի թղթակիցը։ Գրել է ժամանակակից ռուսական բանակի մասին, եղել է շատ թեժ կետերում՝ Աբխազիայում, Չեչնիայում, Ադրբեջանում, տաջիկա-աֆղանական սահմանում։
Լրագրողը հայտնի է եղել ռուսական բանակում առկա կոռուպցիայի մասին իր հրապարակումներով։ Իր նյութերում նա բազմիցս քննադատության է ենթարկել պաշտպանության նախարար Պավել Գրաչովին, ում մեղադրել է զինված ուժերի Արևմտյան խմբավորումում կառուպցիոն սկանդալի մասնակցության մեջ։


== Սպանություն ==
Դմիտրի Խոլոդովը զոհվեց 1994 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, Մոսկվայում, թերթի խմբագրությունում՝ իր աշխատավայրում, պորտֆել-դիպլոմատում գտնվող ինքնաշեն մինի-ականատի պայթյունից։ Մահը վրա է հասել տրավմատիկ շոկի և արյունաքամ լինելու արդյունքում։
Ըստ գործընկերների վկայության՝ Խոլոդովը ենթադրել է, որ Կազանի կայարանի պահասենյակից վերցրած դիպլոմատում ապօրինի առևտրի վերաբերյալ փաստաթղթերի հետ միասին գտնվում է զենք՝ չեչենական անջատողականների կողմից։
Հուղարկավորված է Մոսկվայի Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։ Հետմահու արժանացել է Ռուսաստանի լրագրողների միության և «Հանուն մամուլի ազատության» մրցանակներին (երկուսն էլ՝ 1994 թվականին)։


== Հետաքննություն ==
Սպանությանը հաջորդած օրը, 1994 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, ՌԴ գլխավոր դատախազության կողմից քրեական գործ հարուցվեց «Դիտավորյալ սպանություն՝ ծանրացուցիչ հանգամանքներով» հոդվածով (ՌՍՖՍՀ ՔՕ, հոդված 102, մաս 2)։ Հոկտեմբերի 19-ին ՌԴ գլխավոր դատախազությունը կատարվածը վերաորակավորեց ըստ «Մարդու մահվան պատճառ դարձած ահաբեկչական գործողություն» հոդվածի (ՌՍՖՍՀ ՔՕ, հոդված 213, մաս 3)։ 1994 թվականի նոյեմբերի 11-ին ձերբակալվեց գործով առաջին կասկածյալը՝ Գլխավոր հետախուզական վարչության գնդապետ-ականատեխնիկ Վլադիմիր Կուզնեցովը, բայց Խոլոդովի մահվան մեջ նրա մասնակցությունը չհաստատվեց, և 1995 թվականի հունիսին մեղադրանքը հանվեց։
1998-2000 թվականներին սպանության կասկածանքով ձերբակալվել են օդ-դեսանտային զորքերի հետախուզության ղեկավար, պահեստազորի գնդապետ Պավել Պոպովսկին, օդ-դեսանտային զորքերի հատուկ նշանակության հատուկ ջոկատի նախկին հրամանատար Վլադիմիր Մորոզովը, վերջինիս տեղակալներ՝ մայորներ Ալեքսանդր Սորոկան և Կոնստանտին Միրզոյանցը, նախկին դեսանտավոր, ձեռներեց Կոնստանտին Բարկովսկին, մասնավոր պահակային «Ռոսս» ծառայության գլխավոր տնօրենի տեղակալ Ալեքսանդր Կուպցովը։ Նրանց մեղադրանք էր առաջադրվել «Դիտավորյալ սպանություն՝ ծանրացուցիչ հանգամանքներով» հոդվածով։ Գործը քննվել է չորս տարի, այդ ընթացքում մեղադրյալները գտնվել են քննչական մեկուսարանում՝ կալանքի տակ։ 2001 թվականի փետրվարին գործընթացի մեջ որպես վկա ներառվել է ՌԴ պաշտպանության նախկին նախարար Պ. Գրաչովը։ 2002 թվականի հունիսի 26-ին Մոսկվայի շրջանային զինվորական դատարանը ապացույցների բացակայության հիմքով արդարացրեց բոլոր մեղադրյալներին, ազատ արձակեց կալանքից և չեղարկեց նրանց ունեցվածքի վրա դրված արգելանքը։
2003 թվականի մայիսի 27-ին գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիան գլխավոր դատախազության բողոքի հիման վրա չեղարկեց արդարացման վճիռը՝ գործն ուղարկելով նոր հետաքննության։ 2004 թվականի հունիսի 10-ին կասկածյալները կրկին արդարացվեցին։ Բացի դա, դատարանը գլխավոր դատախազությանն ուղղված հատուկ վճիռ կայացրեց՝ քննչական վարչակազմի աշխատակիցներին մեղադրելով սահմանադրության և քրեական դատավարության օրենսգրքի կոպիտ խախտումների մեջ և գլխավոր դատախազ Վլադիմիր Ուստինովին պարտավորեցնելով մեկ ամսվա ընթացքում ձեռնարկած միջոցների մասին հաղորդում ներկայացնել։ Գլխավոր դատախազությունը և Դմիտրի Խոլոդովի ծնողները վճռաբեկ գանգատ ներկայացրեցին գերագույն դատարան։ 2005 թվականի մարտին գերագույն դատարանի զինվորական կոլեգիան հաստատեց Մոսկովյան շրջանային դատարանի կողմից կայացրած վճիռների իրավազորությունը։
2005 թվականի սեպտեմբերին Խոլոդովի ծնողները հայց ներկայացրեցին Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարան։ Մեկ տարի անց դատարանը հայտարարեց հայցը քննելու մերժման մասին՝ որոշումը հիմնավորելով նրանով, որ Խոլոդովի սպանությունը տեղի է ունեցել մինչ Ռուսաստանի՝ 1998 թվականին Մարդու իրավունքների Եվրոպական կոնվենցիային միանալը։
2006-2009 թվականներին նախկին մեղադրյալները հայցեր ներկայացրեցին Գերագույն դատարան՝ իրենց՝ gլխավոր դատախազության կողմից հասցված վնասի փոխհատուցման վերաբերյալ։ Հայցերը մասնակիորեն բավարարվել են։
Ներկա պահին սպանությունը շարունակում է մնալ չբացահայտված։


== Հիշատակ ==
Լրագրողի անվամբ կոչվում է Կլիմովսկ քաղաքի N 5 դպրոցը, որտեղ սովորել էր նա։
Կլիմովսկ քաղաքում նրա անվամբ նաև փողոց կա։
Մոսկվայում «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթի խմբագրության շենքի վրա (1905 թվականի փողոց, N 7) 1995 թվականին տեղադրվել է Դմիտրի խոլոդովին նվիրված հուշատախտակ։
1995 թվականի հոկտեմբերի 17-ին լրագրողի գերեզմանին հուշարձան է դրվել։


== Անդրադարձ մշակույթում ==
Դմիտրի Խոլոդովին է նվիրված «Բելայա Գվարդիա» խմբի կատարմամբ՝ «Գոլուբայա ստրելա» երգը։
Դմիտրի Խոլոդովը ռուսական մի շարք հեռուստասերիալների կերպարների նախատիպն է հանդիսացել, այդ թվում՝
Դմիտրի Շոլոխով («Սվինադաշույն-2»),
Իլյա Գավրիլով («Դաժանների ժամանակը»),
Դենիս Գորյաչև («Աֆղանական ստվեր»)
և այլն
Դմիտրի Խոլոդովի սպանության հանգամանքներն ընկած են հեռուստատեսային «Վաժնյակ» ֆիլմի սերիաներից մեկի հիմքում.
1993—1994 թվականների իրադարձությունները, որոնք  լրագրողի սպանության պատճառ դարձան, արտացոլված են ռուսական «Հայրենիք» հեռուստասերիալում (որպես մայոր Բրագինի հիշողություններ՝ գերության ժամանակների կյանքի մասին)։


== Հղումներ ==
Дмитрий Юрьевич Холодов. Биографическая справка
Подробности расследования дела Холодова
Хронология «дела Холодова» на Lenta.ru
Речь государственного обвинителя на процессе об убийстве Холодова
Евгений Додолев «Сорок дней. Двадцать семь лет» // «Новый Взгляд» : газета. —Москва, 1994. — № 94 (26 ноября). — С. 02.


== Ծանոթագրություններ ==