Վալերի Վատենին

Վալերի Վատենին (ռուս.՝ Ватенин Валерий Владимирович, հունվարի 27, 1933(1933-01-27), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 16, 1977(1977-06-16), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային գեղանկարիչ, գծանկարիչ, մանկավարժ և Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ 


== Կենսագրություն ==
Վալերի Վատենինը ծնվել է 1933 թվականի հունվարի 27-ին, Լենինգրադում՝ Պյոտր Լավրովի փողոցում (այժմ՝ Ֆուրշտատսկու փողոց) և, ինչպես գրում է նկարչի այրի և կենսագիր Ն․ Վատենինը, ամբողջ կյանքը անցկացրել է այստեղ, բացառությամբ մի քանի պատերազմական տարիների։ Հայրենական մեծ պատերազմն սկսվելուց հետո № 203 դպրոցի հետ տարահանվել է Կիրովի մարզի Շաբալինսկի շրջան, որտեղից էլ 1945 թվականին վերադարձել է Լենինգրադ։   
1947 թվականին Վատենինը ընդունվել է Լենինգրադի գեղարվեստա-մանկավարժական ուսումնարան (այժմ՝ Նիկոլայ Ռերիխի անվան), որը ավարտել է 1952 թվականին։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Ալեքսանդր Մոժայսկին աշխարհում առաջին ինքնաթիռ ստեղծողն է» նկարը։    
1953 թվականին Վատենինը ընդունվել է Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտ։ Սովորել է Վալերի Պիմենովի, Լեոնիդ Խուդյակովի և Ալեքսանդր Զայցևի մոտ։ Ամառային պրակտիկային մեկնել է Լեռնային Ալթայ (1956 թվական, ղեկավար՝ Պյոտր Ֆոմին) և Միջին Ասիա (1957 թվական, ղեկավար՝ Նիկոլայ Անդրեցով)։ 1959 թվականին ավարտել է ինստիտուտը պրոֆեսոր Բորիս Իոգանսոնի արվեստանոցում՝ որակավորված գեղանկարչի կոչումով։ Դիպլոմային աշխատանքը եղել է «Պատշգամբի վրա» նկարը։ 
1959 թվականից մասնակցել է ցուցահանդեսների` ցուցադրելով իր աշխատանքները Լենինգրադի կերպարվեստի առաջատար վարպետների աշխատանքների հետ։ Նկարել է դիմանկարներ, ժանրային և բարդ համադասական կոմպոզիցիաներ, նատյուրմորտներ և քաղաքային բնանկարներ։ Աշխատել է յուղաներկերի, տեմպերաների, ջրաներկերի, մատիտի նկարների և կոլաժի տեխնիկայով։ Զբաղվել է հաստոցային որմնանկարչությամբ։ 1965 թվականին դարձել է Լենինգրադի նկարիչների միության անդամ։ Վատենինի նկարներում ռեալիզմը համադրվում էր հորինվածքի հետ։ Դիմանկարը, բնանկարը, նատյուրմորտը կորցնում էին ժանրային կանոնային սահմանները և ներկայանում էին որպես նկարներ-խոհեր կյանքի մասին իր բարդ տարածական-ժամանակային ձևափոխություններում։ Ուղևորություններ է կատարել Հին և Նոր Լադոգայով, Պսկովով, Մեծ Նովգորոդով, Կաշիրայով, Վլադիմիրով, Սուզդալով, Ալուպկայով, Լեռնային Ալթայով, աշխատել է Դմիտրի Կարդովսկու ամառանոցում Պերեսլավլում։ Այցելել է Լեհաստան, Չեխոսլովակիա և Իտալիա։ 
Վատենինի ստեղծագործություններից են «Դերձակուհիները» (1960 թվական), «Ձմեռը Մոսկվայի մոտ», «Մայիսը» (երկուսն էլ՝ 1961 թվական), «Ինքնապատկերը», «Սպիտակ գիշերը․ Ֆոնտանկա» (երկուսն էլ՝ 1962 թվական), «Գիշերային հերթափոխը», «Լենինգրադյան բնապատկերը», «Սվետլանայի դիմանկարը» (բոլորը՝ 1964 թվական), «Արհեստանոցում» (1965 թվական), «Աղջիկը, լամպը և թռչունը», «Սուզդալը», «Պահածոների բանկայով նատյուրմորտը», «Սվետլանայի դիմանկարը» (բոլորը՝ 1966 թվական),  «Շաբաթ օրվա երեկոն Օնեգայում», «Գարնանային զարդանկարը», «Նկարիչը և մոդելը», «Չորացրած մարմինը» (բոլորը՝ 1967 թվական), «Ձկները և թռչունները», «Նարվայի ծառուղին», «Մթնշաղին» (բոլորը՝ 1968 թվական), «Այգում» (1969 թվական), «Շարժասանդուղքը» (1970 թվական), «Ծովը և երեխաները», «Ինքնապատկերը» (երկուսն էլ՝ 1971 թվական), «Զինվորի մայրը», «Հարսնացուն» (1972 թվական), «Գեղանկարիչ Վատենինի կյանքը» (1973 թվական), «Ուստ-Մալոմա», «Սպասումը» (երկուսն էլ՝ 1974 թվական), «Հնդկական ամառը», «Տարահանումը» (երկուսն էլ՝ 1975 թվական), «Զանգերով նատյուրմորտը» (1976 թվական) և այլ նկարներ։ 
1965-1973 թվականներին Վատենինը դասավանդել է Սանկտ Պետերբուրգի Շտիգլիցի անվան գեղարվեստաարդյունաբերական ակադեմիայի ընդհանուր գեղանկարչության ամբիոնում։ Նկարչի ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսները ցուցադրվել են 1985 թվականին Լենինգրադում, Լենինգրադի նկարիչների միության ցուցահանդեսային կենտրոնում և 1990 թվականին Մոսկվայում։         
1972 թվականին մյուս նկարիչների հետ միացել է «Տասնմեկ» խմբին, որտեղ նրանց հետ միասին կազմի մեջ են մտել՝ Զավեն Արշակունին, Յարոսլավ Կրեստովսկին, Գերման Եգոշինը, Վիտալի Տյուլենևը, Բորիս Շամանովը, Վիկտոր Տետերինը, Վալենտինա Ռախինան, Եվգենյա Անտիպովան, Լեոնիդ Տկաչենկոն և Կոնստանտին Սիմունը․ 1972 և 1976 թվականներին բոլորով մասնակցել են ընդհանուր խմբի երկրորդ ցուցահանդեսներին, ցուցադրվել են Օխտայի Ռուսաստանի նկարիչների միության ցուցահանդեսային դահլիճում։     
Մահացել է 1977 թվականի հուլիսի 16-ին Լենինգրադում՝ 45 տարեկան հասակում, ճանապարհային վթարի հետևանքով։   
Վալերի Վատենինի ստեղծագործությունները պահվում են Ռուսական պետական թանգարանում, Տրետյակովյան պատկերասրահում, Ռուսաստանի, Ճապոնիայի, Իտալիայի, Ֆրանսիայի և այլ երկրների բազմաթիվ թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։ Հայտնի են Վալերի Վատենինի գեղանկարչական, գծանկարչական և քանդակային դիմանկարները,  որոնք տարբեր տարիներին կատարվել են լենինգրադցի նկարիչների, այդ թվում՝ Վ․ Յանտարյովի, Իրինա Բրոյդոյի և Իյա Վենկովայի կողմից (բոլորը՝ 1971 թվական)։


== Ցուցահանդեսներ ==


== Տես նաև ==
Լենինգրադի նկարիչների միություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Выставка произведений ленинградских художников 1960 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1961. — с.12.
Выставка произведений ленинградских художников 1961 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1964. — с.12.
Осенняя выставка произведений ленинградских художников 1962 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1962. — с.10.
Ленинград. Зональная выставка. — Л: Художник РСФСР, 1965. — с.15.
Буткевич О. От находок к открытиям. Заметки с выставки «Ленинград» // Советская культура, 1964, 26 декабря.
Никифоровская И. Отчитываться мастерством. // Ленинградская правда, 1965, 26 ноября.
Весенняя выставка произведений ленинградских художников 1969 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1970. — с.8.
Весенняя выставка произведений ленинградских художников 1971 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1972. — с.8.
Каталог Осенней выставки произведений ленинградских художников 1971 года. — Л: Художник РСФСР, 1973. — с.6.
Богданов А. Ярче показывать жизнь. // Вечерний Ленинград, 1971, 21 декабря.
Вьюнова И. Мерой времени. // Ленинградская правда, 1971, 31 декабря.
По родной стране. Выставка произведений художников Ленинграда. 50-Летию образования СССР посвящается. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1974. — с.11.
Наш современник. Каталог выставки произведений ленинградских художников 1971 года. — Л: Художник РСФСР, 1972. — с.9.
Художники народов СССР. Биобиблиографический словарь. Т.2. М., Искусство, 1972. с.208.
Натюрморт. Выставка произведений ленинградских художников 1973 года. — Л: Художник РСФСР, 1973. — с.7.
Каталог выставки одиннадцати ленинградских художников. — Л: Художник РСФСР, 1976. — с.30-34.
Наш современник. Зональная выставка произведений ленинградских художников 1975 года. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1980. — с.13.
Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки. — Л: Художник РСФСР, 1976. — с.16.
Выставка произведений ленинградских художников, посвящённая 60-летию Великого Октября. — Л: Художник РСФСР, 1982. — с.12.
Дмитренко А. Человек на своей земле. // Ленинградская правда, 1977, 20 ноября.
Справочник членов Союза художников СССР. Том 1. — М: Советский художник, 1979. — с.185.
Валерий Владимирович Ватенин. Выставка произведений. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1985.
Ватенина Н. Валерий Ватенин. — Л: Аврора, 1988. — 80 с.
Выставка произведений 26 ленинградских и московских художников. Каталог. — Л: Художник РСФСР, 1990. — с.18-19, 47-48.
Художники круга 11-ти. Из коллекции Николая Кононихина. — СПб, Мемориальный музей Н. А. Некрасова, 2001. с.3.
Антонова А. Ватенин Валерий Владимирович. Портрет Светланы. // Портрет в России. ХХ век: Альманах. Вып. 10. СПб., Palace Edition, 2001. с.308, 394.
Антонова А. Ватенин Валерий Владимирович. Автопортрет. // Портрет в России. ХХ век: Альманах. Вып. 10. СПб., Palace Edition, 2001. с.308—309, 394.
Мочалов Л. Группа «Одиннадцати» // Художник Петербурга. 2000, нояб.-дек. (№ 5) — 2002, июль-авг. (№ 9).
Время перемен. Искусство 1960—1985 в Советском Союзе. — Санкт-Петербург: Государственный Русский музей, 2006. — с.217.
Ватенина Н. Валерий Ватенин. СПб., Русская коллекция, 2006.
Мочалов Л. Группа «Одиннадцати» // Художник Петербурга. 2000, нояб.-дек. (№ 5) — 2002, июль-авг. (№ 9)
Иванов С. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. СПб., НП-Принт, 2007. с.21, 24, 30, 296, 358, 393, 394, 396, 397, 399, 492, 407, 416, 418, 419, 421, 424, 439, 444. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005. — Санкт Петербург: «Первоцвет», 2007. — с.82.
Традиции школы живописи государственной художественно-промышленной академии имени А. Л. Штиглица. Кафедра общей живописи. — СПб., 2010. с. 15, 270.
А. В. Данилова. Группа одиннадцати как художественное явление в изобразительном искусстве Ленинграда 1960-1980 годов.//Общество. Среда. Развитие. Научно-теоретический журнал. №3, 2010. с.160-164.
Стерлигов В. Выступление на выставке одиннадцати на Охте( 1972). / Experiment/Эксперимент: Журнал русской культуры. № 16: Шестнадцать пятниц: Вторая волна ленинградского авангарда. Издание подготовила Елена Спицына: В 2-х ч. LA (USA), 2010. Ч.1. С.246-248.