armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Տրաֆարետ

Տրաֆարետ, (իտալ․traforetto,  < trafore — ծակծկել), մետաղե, փայտե, ստվարաթղթե, պլաստմասսայե կամ այլ նյութից պատրաստված թիթեղ, որում վերարտադրվող տառերին, նշաններին կամ նկարի տարրերին համապատասխանող տեղամասերը բաց են թողնում ներկը, իսկ բացատային տեղամասերը ներկի համար անթափանցելի են։ Տրաֆարետը կիրառվում է գովազդային
պաստառների, փաթթոցային տարբեր շինվածքների տեքստի կամ պատկերազարդումների վերարտադրման համար։
Գծագրական, գծագրաֆիկական աշխատանքներն արագացնող հարմարանք․ որը գծագրերում հաճախ կրկնվող դետալների կամ դրանց տարրերի, նշանների, պայմանական նշանակումների, տարբեր սխեմաների չափսերին և ձևին համապատասխանող անցքերով սկավառակ է։ Տարբերում են ընդհանուր (հեղույսների, պտուտակների, մանեկների, գամերի և այլ դետալների գծագրման համար), հատուկ նշանակման (ստանդարտային պրոֆիլներից հանգույցների ու տարրերի կոնստրուկցիաների, զսպանակների, առանցքակալների, ինչպես նաև էլեկտրական, հիդրավլիկական սխեմաների տարրերի նախագծման համար), գծագրահաշվարկային (պարունակում են մեխանիզմների հանգույցների և դետալների մշակման ժամանակ անհրաժեշտ զանազան ինֆորմացիա) տրաֆարետներ։
Իվանովոյի պետական համալսարան

Իվանովոյի պետական համալսարան (ռուս.՝ Ивановский государственный университет (ИвГУ)),  բարձրագույն ուսումնական հաստատություն Ռուսաստանի Իվանովոյի մարզի Իվանովո քաղաքում։


== Պատմություն ==
Համալսարանը կազմավորվել է 1918 թվականի դեկտեմբերի 21-ին որպես Իվանովո-Վոզնեսենսկու ժողովրդական կրթության ինստիտուտ։ 1923 թվականի հուլիսի 12-ին դարձել է մանկավարժական տեխնիկում, 1932 թվականի օգոստոսի 23-ին մանկավարժական տեխնիկումի դպրոցական բաժնի հիման վրա կրկին կազմավորվել է որպես մանկավարժական ինստիտուտ։ Մինչև 1973 թվականը կոչվել է Դ. Ա. Ֆուրմանովի անվան Իվանովոյի մանկավարժական ինստիտուտ։ Համարվում է տարածաշրջանի ամենահին և ամենամեծ (2010 թվականի մարտին համալսարանն ունեցել է ավելի քան 10 000 ուսանող) համալսարաններից մեկը։
Ռուսաստանի կրթության և գիտության նախարարությունը հրաման է ստորագրել Իվանովոյի պետական համալսարանի և Շույսկու պետական մանկավարժական համալսարանի վերակազմավորման մասին։ 2014 թվականին բացվել է նոր ուսումնական կորպուսը։


=== Կադրեր ===
Համալսարանում դասընթացն իրականացվում է 54 (37 բակալավրիատի և մասնագետների, ինչպես նաև 17 մագիստրոսական) ծրագրերի միջոցով, որոնք տնտեսական, սոցիալական և հումանիտար ոլորտներում համապատասխանում են հասարակության ժամանակակից կարիքներին։
Տարբեր տարիների համալսարանում աշխատել են ականավոր գիտնականներ, այդ թվում՝ Նիկոլայ Լուզինը, Ալեքսանդր Խինչինը, Դմիտրի Մենշովը, Անատոլի Մալցևը, Ալեքսանդր Նեկրասովը, Դմիտրի Պետրուշևսկին, Ալբերտ Մանֆրեդը, Ավենիր Ույոմովը։
Համալսարանի շրջանավարտներից են՝ Միխայիլ Դուդինը,  Պավել Կուպրիյանովսկին, Լեոնիդ Տագանովը, Դմիտրի Բուշուևը, Դմիտրի Լակերբայը, Իգոր Ժուկովը, Ալեքսանդր ԱՆիկինը, Բորիս Մինցը։


== Ֆակուլտետներ ==
Մաթեմատիկայի և համակարգչային գիտության ֆակուլտետ
Ֆիզիկայի ֆակուլտետ
Կենսաբանության և քիմիայի ֆակուլտետ
Պատմական ֆակուլտետ
Բանասիրական ֆակուլտետ
Տնտեսական ֆակուլտետ
Ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետ
Իրավական ֆակուլտետ
Սոցիոլոգիական և հոգեբանական ֆակուլտետ
Օտարերկրյա մասնագետների վերապատրաստման ֆակուլտետ


== Գիտական գործունեություն ==
2011 թվականին Իվանովոյի պետական համալսարանի հիման վրա ստեղծվել է «Կոմպլեքս-ֆինանս» հետազոտական կենտրոնը, որի նպատակը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնագավառում բիզնես ծրագրերի և ձեռներեցության համար նորարարական և գործնական ուղղվածություն ունեցող գիտական նվաճումների մշակումն ու իրականացումն է։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Судьба «Бальмонт-центра» в г. Иванове Archived 2010-10-12 at the Wayback Machine.
Научно-исследовательский центр Archived 2011-08-20 at the Wayback Machine.
Ստարոտուրաևո (այլ կիրառումներ)

Ստարոտուրաևո, կարող է վերաբերել՝

Ստարոտուրաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի կազմում։
Ստարոտուրաևո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կալտասինսկի շրջանի կազմում։
Խարագաուլ

Խարագաուլ (վրաց.՝ ხარაგაული), քաղաքատիպ ավան Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում։ Հանդիսանում է Խարագաուլի շրջանի վարչական կենտրոնը։
Խորհրդային միության ժամանակ անվանվում էր Օրջոնիկիձե։ Հիմնադրվել է որպես երկաթուղային կայարան 1870-ական թվականներին։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 1965 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
(5990) Պանտիկապաեոն

(5990) Պանտիկապաեոն (անգլ.՝ Panticapaeon), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի մարտի 9-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,242694 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0282 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4571 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1226,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29346 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,02° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5990) Պանտիկապաեոն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Յակշինո (գյուղ, Տյոմկինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅակշինոՅակշինո (ռուս.՝ Якшино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Տյոմկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 15 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շառլ Բալլի

Շառլ Բալլի (ֆր.՝ Charles Bally, փետրվարի 4, 1865(1865-02-04)[…], Ժնև, Շվեյցարիա - ապրիլի 10, 1947(1947-04-10)[…], Ժնև, Շվեյցարիա), շվեյցարացի լեզվաբան, XX դարի ականավոր լեզվաբաններից մեկը։ Գիտական աշխատությունները վերաբերում են ընդհանուր և համեմատական-պատմական լեզվաբանությանը, ֆրանսերենին և գերմաներենին, ոճաբանությանը։ Սորբոնի պատվավոր դոկտոր։ (1937)։ Ժնևի լեզվաբանական դպրոցի հիմնադիրներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Ժնևում (1883-1885) և Բեռլինում (1886-1889), Բեռլինում պաշտպանել է դասական լեզվաբանության դոկտորական թեզ (1889)։ Հույն թագավորի ընտանիքում ծառայել է որպես դաստիարակ։ 1893 թվականից դասավանդել է Ժնևի տարբեր ուսումնական հաստատություններում, այդ թվում և Ժնևի համալսարանում, որտեղ ղեկավարել է ընդհանուր և հնդեվրոպական լեզվաբանության ամբիոնը (1913-1939)՝ որպես Սոսսյուրի իրավահաջորդ։ Ընդունելով Սոսսյուրի գաղափարները՝ հրատարակել է (Ա. Սեշեի հետ համատեղ) իր հանրահայտ «Ընդհանուր լեզվաբանության դասընթացը» (1916)՝ պահպանված դասընթացների հիման վրա և նույնիսկ, հնարավոր է, ավելացնելով նաև իր սեփական մտքերը։


== Ներդրումը գիտության ասպարեզում ==
Բալլիի առանցքային թեման լեզվական «սուբյեկտիվության» արտահայտությունն էր, որը նրա կողմից ընկալվում էր որպես խոսողի անհատականության և զգացմունքների ամենալայն շրջանակը։ Այստեղից էլ գալիս է նրա երկարատև հետաքրքրությունը ոճաբանության նկատմամբ, որը նա համարում էր լիարժեք լեզվաբանական կարգապահություն (Traité de stylistique française, 1909, հայ. թարգմ. Ֆրանսիական ոճաբանություն, ինչպես և Le langage et la vie, 1913՝ հայ. թարգմ. Լեզուն և կյանքը) և հետագա շատ հրատարակություններ։ Բալլիի առավել հայտնի գիրքը Linguistique générale et linguistique française-ն է (1932, 2-րդ հրատարակություն 1944 թ. , ռուս. թարգմ. Общая лингвистика и вопросы французского языка 1955 թ.), Խորհրդային Միության այլազգի լեզվաբանի կողմից արված հետպատերազմյան առաջին թարգմանություններից մեկն է։ Այս գրքում, որն ամփոփում է հեղինակի նախորդ աշխատանքները, առաջարկում է բազմաթիվ խորը գաղափարներ լեզվի փոփոխական բնույթի և էվոլյուցիայի, ձևաբանության և շարահյուսության հարաբերությունների, ֆրանսերենի յուրահատկությունների և այլնի մասին, բայց հիմնական ներդրումը լեզվի տեսության մեջ համարվում է Բալլիի՝ մոդալ բայերի ուրվագծված հայեցակարգը և նախադասության հաղորդակցական կազմակերպումը, որը զգալիորեն առաջ էր իր ժամանակների համար։ Բալլիի մոդալ բայերի թեորեմը մեծ ազդեցություն է ունեցել ինչպես ֆրանսիական (Բենվենիստ և այլք), այնպես էլ ռուս լեզվաբանության վրա, մասնավորապես, Վ. Վ. Վինոգրադովի մոդալ բայերի մեկնաբանության աշխատությունների մեջ ( վերջինս բավականին մեծ ծավալով ապավինում է Բալլիի ոճաբանության և դարձվածաբանության աշխատություններին)։


== Աղբյուրներ ==
Բառարան մարդիկ
Լեզվաբանի բառարան


== Ծանոթագրություններ ==
Մազևկա (գյուղ, Պուտիվիլի շրջան)

Մազևկա (ուկրաիներեն՝ Мазівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Պուտիվիլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մազևկա գյուղում բնակվում էր 464 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Յագոդինկա (Օկտյաբրսկի շրջան)

Յագոդինկա (ռուս.՝ Ягодинка), գյուղակ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Օկտյաբրսկի շրջանում։ Մտնում է Կրասնոլուչովսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Խիլենա

Խիլենա (իսպ.՝ Gilena), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ և Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմի մեջ։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սիեռա Սուր դե Սևիլյա նահանգի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 52կմ2։ Բնակչությունը 3960 մարդ(ըստ 2010 թվականի)։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղում ==
Gilena Archived 2007-08-17 at the Wayback Machine.
Información de Gilena Archived 2005-11-20 at the Wayback Machine.
Նյու Մորան Ատիաս

Նյու Մորան Ատիաս (անգլ.՝ Moran Atias ապրիլի 9, 1981(1981-04-09), Հայֆա, Իսրայել), իսրայելցի մոդել և դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Ատիասը ծնվել է Իսրայելի Հայֆա քաղաքում՝ Մարոկկոյում ծնված իսրայելա-հրեական ընտանիքում։ Նա տասնհինգ տարեկան հասակում մասնակցել է «Ֆոկուսից դուրս» երիտասարդական հեռուստատեսային հաղորդմանը։ Ատիասը բանակում ծառայելու ժամանակ տասնյոթ տարեկան հասակում ստացել է մենինգիտ (ուղեղապատի բորբոքում)։ Դրա փոխարեն Ատիասը սկսել է զբաղվել մոդելի բիզնեսով Գերմանիայում, այնուհետև Իտալիայում։ Այնտեղ բացվել էր Ռոբերտո Կավալի, որի մոդելն էլ դարձել էր։
Իտալիայում 2005-2006 թվականներին նա եղել է Միլանում քաղաքի գրաֆֆիտիի և կենդանիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի դեմ պայքարում արշավախմբերի ներկայացուցիչ։


== Ամսագրեր ==
Մորան Ատիասը լուսանկարվել է աշխարհում հայտնի շատ ամսագրերում, որոնցից են՝

"Men’s Health" (ԱՄՆ)
"Nylon Guys" (ԱՄՆ)
"Gioia" (շապիկ)
"Vanity Fair" (Իտալիա)
"Cosmopolitan" Իսպանիա, Իսրայել, Սերբիա, Մեկսիկա (շապիկ)
"Maxim" (ԱՄՆ)
"Maxim" Израиль (շապիկ)
"Flaunt" (ԱՄՆ)
"Men’s Fitness" (ԱՄՆ)
"944" (ԱՄՆ)
"60 Magazine"
"Rosh 1"


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Моран Атиас (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Моран Атиас Ֆեյսբուքում
Моран Атиас Թվիթթերում
Моран Атиас Ինստագրամում
Աղդաշ (լեռ, Կոտուր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղդաշ (այլ կիրառումներ)Աղդաշ, լեռնագագաթ Կոտուրի լեռնաշղթայում, նրա հատվածում։ Մակուից մոտ 27-28 կմ հարավ-արևմուտք։ Արևմտյան, արևելյան և հարավային լանջերից սկիզբ են առնում մի շարք գետակներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կիրովո (գյուղ, Արտյոմովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿիրովոԿիրովո (ուկրաիներեն՝ Кірове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Արտյոմովսկիում։
2001 թվականի տվյալներով Կիրովո գյուղում բնակվում էր 542 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մելիվեռե

Մելիվեռե (էստ․՝ Mälivere), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Կոհիլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 75 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Պալացո դել Տե

Պալացո դել Տե,  Պալացո Տե (իտալերեն՝ Palazzo Te), պալատ Մանտուայի արվարձանում, Իտալիա։ Պատկանել է Ֆեդերիկո II Գոնզագային։ Մաներիզմի ճարտարապետության հիանալի օրինակ է։ Կառուցվել է 1524-1525 թվականներին Ջուլիո Ռոմանոյի նախագծով։ Պալատը ներկայումս կրում է Պալացո Տե անվանումը։


== Նախապատմություն ==
Մանտուայի կառավարիչ Գոնզագա ընտանիքը հայտնի էր ձիաբուծությամբ և ձիեր էր մատակարարում եվրոպական արքունիքներին։ Ներկայիս պալատի տեղում 15-րդ դարի սկզբին գտնվում էր ձիաբուծարան։ Գոնզագայի երկրորդ կիրքը արվեստն էր։ Նրա մայրը Իզաբելա դˈԷստեն հայտնի էր իր ժամանակի մեծագույն արվեստագետների, այդ թվում` Լեոնարդո դա Վինչիի պաշտպանությամբ։
1524 թվականին Ֆեդերիկո Գոնզագան մտածեց ձիանոցի կողքին մի շինություն կառուցել, որտեղ կարող էր իր ազատ ժամանակն անցկացնել սակավաթիվ ընկերների և ընկերուհիների հետ։ Մտադրությունն իրագործելու համար Հռոմից հրավիրվեց Ռաֆայելի սիրելի աշակերտ Ջուլիո Ռոմանոն։


== Ճարտարապետական լուծում ==
Կառույցը քառակուսի է, ներսում կա սյունաշարով երիզված այգի։ Շինությունը գտնվում է արվարձանում, ունի վիլլային և պալատին բնորոշ առանձնահատկություններ։ Արևելյան ճակատամասը մշակված է լոջիայով։ Կենտրոնական և հարավային ճակատների կենտրոնում կան առանց ֆրոնտոնի կամարներ, որոնք ուղղորդում են դեպի ներքին բակ։ Այստեղ են բացվում նաև մի քանի պատուհաններ։ Թեև կառույցի ճակատամասերը թվում են համաչափ, սակայն սյունաշարերի միջև ընկած տարածությունները չեն համընկնում։ Պալատի պատերը ձևավորված են սյուներով, որմնախորշերով և փակ պատուհաններով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official website Archived 2016-04-17 at the Wayback Machine.
Mantua tourist guide
Palazzo Te at Google Arts & Culture
Կնքահայր (այլ կիրառումներ)

Կնքահայր՝ Քրիստոնեությունում երաշխավոր տղա անձ է երեխայի մը կնունքին։
Կնքահայր կարող է նաև վերաբերել․

Կնքահայրը (վեպ) - Մարիո Պյուզոյի 1969-ի վեպը Կոռլեոնե մաֆիա ընտանիքին մասին։
Կնքահայրը - 1972-ի ֆիլմ հիմնվել վեպին վրա։
Կնքահայրը 2 - 1974-ի շարունակություն առաջին ֆիլմին։
Կնքահայրը 3 - 1990-ի շարունակությունը տրիլոգիային։
Ալդոլային կոնդենսացում

Ալդոլային կոնդենսացում, ալդեհիդի երկու մոլեկուլի միացման ռեակցիան, երբ առաջանում է ալդեհիդային և ալկոհոլային խմբեր պարունակող միացություն՝ ալդոլ, օրինակ՝ կետոնները նույնպես հեշտությամբ ենթարկվում են ալդոլային կոնդենսացման՝ առաջացնելով կետոնային և ալկոհոլային խմբեր պարունակող միացություններ՝ կետոլներ, ալդոլային կոնդենսացում ընդհանուր ռեակցիա է այն ալդեհիդների և կետոնների համար, որոնց կարբոնիլային խմբին հարևան ածխածնի ատոմը միացած է ջրածնին։

Որոշ դեպքերում ալդոնները և կետոլները կարող են ջուր անջատել՝ ջրի անջատումով ընթացող Ալդոլային կոնդենսացում կոչվում է կրոտոնային կոնդենսացում։


== Գրականություն ==
Ռուսալեզու դասագրքեր և մենագրություններАгрономов А. Е. Избранные главы органической химии. — 2-е издание, переработанное и дополненное. — М.: Химия, 1990. — С. 183—217. — ISBN 5-7245-0387-5
т.1 А—Дарзана // Химическая энциклопедия / Под ред. И. Л. Кнунянца. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — С. 113—114. — 100 000 экз.
Марч Дж. Органическая химия. Реакции, механизмы и структура. В 4-х томах. — М.: Мир, 1987. — Т. 3. — С. 380—386.
Реутов О. А. и др. Органическая химия. В 4 частях. — М.: Бином. Лаборатория знаний, 2010. — Т. 3. — С. 124—134.
Смит В. А., Дильман А. Д. Глава 8. Альдольная реакция // Основы современного органического синтеза. — М.: Бином. Лаборатория знаний, 2009. — С. 203—232. — ISBN 978-5-94774-941-0Անգլերեն ակնարկներ և ձեռնարկներClayden J., Greeves N., Warren S., Wothers P. Chapter 27. Reactions of enolates with aldehydes and ketones: the aldol reaction // Organic Chemistry. — Oxford University Press, 2000. — P. 689—722. — ISBN 9780198503460
Dewick P. M. Essentials of Organic Chemistry: For Students of Pharmacy, Medicinal Chemistry and Biological Chemistry. — John Wiley & Sons, 2013. — 704 p. — ISBN 978-0-470-01665-7
Dickerson T. J., Córdova A., Chen D.-W., Janda K. D. Aldol Reaction – Biological and Biomimetic // Encyclopedia of Catalysis. — Wiley, 2002. — 
Heathcock C. H. 1.5 – The Aldol Reaction: Acid and General Base Catalysis. — 1991. — P. 133–179. — (Comprehensive Organic Synthesis). — 
McMurry J. Organic Chemistry. — 8th Ed. — Brooks/Cole, Cengage Learning, 2012. — 1262 p. — ISBN 978-0-8400-5444-9
Mestres R. A green look at the aldol reaction(անգլ.) // Green Chemistry. — 2004. — Т. 6. — С. 583—603. — 
Palomo C., Oiarbide M., García J. M. Current progress in the asymmetric aldol addition reaction(անգլ.) // Chem. Soc. Rev. — 2004. — Т. 33. — № 2. — С. 65—75. —  — PMID 14767502.
Trost B. M., Brindle C. S. The direct catalytic asymmetric aldol reaction(անգլ.) // Chem. Soc. Rev. — 2010. — Т. 39. — № 5. — С. 1600—1632. —  — PMID 20419212.Փորձարարական տվյալներNielsen A. T., Houlihan W. J. The Aldol Condensation // Organic Reactions. — 1968. — 438 p. — 
Mukaiyama T. The Directed Aldol Reaction // Organic Reactions. — 1982. — P. 203—331. — 


== Արտաքին հղումներ ==
Myers A. G.։ «Stereoselective, Directed Aldol Reaction»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-09-01-ին։ Վերցված է 2013-08-10 
«Альдольная реакция на портале Organic Chemistry Portal»։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-09-01-ին։ Վերցված է 2013-08-10
Կոզուլինո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Կոզուլինո (ռուս.՝ Козулино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Եզեկ Նալբանդյան

Եզեկ Խաչատուրի Նալբանդյան (1918, Օձուն, Բորչալուի գավառ, Ռուսական կայսրություն), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ (1939):


== Կենսագրություն ==
Եզեկ Նալբանդյանը ծնվել է 1918 թվականին, Թումանյանի շրջանի Օձուն գյուղում։ 1936 թվականին ավարտել է Օձունի միջնակարգ դպրոցը և ուսուցիչ նշանակվել Ճոճկան գյուղում, միաժամանակ սովորել է Երևանի հեռակա մանկավարժական ինստիտուտում։ 1939 թվականին ընդունվել է կոմունիստական կուսակցության շարքերը։
Նալբանդյանը բանակ զորակոչվել է 1940 թվականին։ Պատերազմական գործողություններին մասնակցել է 1941 թվականին Մարիոպոլի շրջանում։ Մասնակցել է Ռոստովի պաշտպանությանը, որտեղ և վիրավորվել է։ Հոսպիտալում բուժվելուց հետո կրկին մեկնել է գործող բանակ, մասնակցել է Գորյաչի Կլյուչի շրջանում ծավալված կռիվներին, վիրավորվել է և տեղափոխվել հոսպիտալ։ 1943 թվականին Նալբանդյանը գործուղվել է Իվանովոյի ռազմաքաղաքական ուսումնարանը, որն ավարտելուց հետո լեյտենանտի կոչումով մեկնել է գործող բանակ։ Մասնակցել է Ուկրաինայի, Լեհաստանի և Չեխոսլովակիայի ազատագրման մարտերին և մի քանի անգամ վիրավորվել է։ Նալբանդյանը պարգևատրվել է Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշանով։
Նալբանդյանը բանակից զորացրվել է 1947 թվականին, վերադարձել հայրենի շրջանը, անցել ուսուցչական աշխատանքի։ Ավարտել է ՀԿԿ Կենտկոմին կից 2-ամյա կուսակցական դպրոցը և աշխատանքի անցել ներքին գործերի նախարարության մարմիններում։ 1952 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ 1971 թվականին Նալբանդյանը կրկին անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ Եղել է Երևանի Մաքսիմ Գորկու անվան դպրոցի զինղեկը։


== Պարգևներ ==
Հայրենական պատերազմի առաջին աստիճանի շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Իգոր Բենեդեյչիչ

Իգոր Բենեդեյչիչ (սլովեն.՝ Igor Benedejčič, հուլիսի 28, 1969(1969-07-28), Սլովենիա), սլովենացի ֆուտբոլիստ, որը խաղացել է կիսապաշտպանի դիրքում։ Խաղային կարիերայի ավարտից հետո մարզիչ է։
Խաղացել է «Օլիմպիա» (Լյուբլյանա) և «Կոպեր» ակումբներում, ինչպես նաև Սլովենիայի ազգային հավաքականում։ 2018 թվականին եղել է Սլովենիայի հավաքականի ժամանակավոր մարզիչը։


== Ակումբային կարիերա ==
Մեծահասակների ֆուտբոլում Իգոր Բենեդեյչիչի նորամուտը կայացել է 1991 թվականին «Կոպեր» ակումբի կազմում, որտեղ անցկացրել է մեկ մրցաշրջան՝ մասնակցելով առաջնության 33 հանդիպման։
Նրա խաղը գրավել է «Օլիմպիա» (Լյուբլյանա) ակումբի մարզչական շտաբի ներկայացուցիչների ուշադրությունը, որին նա միացել է 1992 թվականին։ Լյուբլյանայի թիմում նա անցկացրել է իր խաղային կարիերայի հաջորդ հինգ մրցաշրջանները։ Լյուբլյանայի «Օլիմպիայում» անցկացրած ժամանակի մեծ մասը թիմի հիմնական կազմի խաղացող էր։
1997-1999 թվականներին Իգորը խաղացել է խորվաթական «Ռիեկա» և սլովենական «Կորոտան» ակումբներում։
1999 թվականին վերադարձել է «Կոպեր» ակումբ, որի կազմում խաղացել է 5 մրցաշրջան։ Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային կարիերան ավարտել է 2004 թվականին։


== Ելույթներ ազգային հավաքականում ==
1992 թվականին Իգորն իր նորամուտն է նշել Սլովենիայի ազգային հավաքականի պաշտոնական խաղերում։ Հավաքականում իր 7-ամյա կարիերայի ընթացքում նա անցկացրել է 8 հանդիպում երկրի հիմնական թիմի մարզաշապիկով՝ դառնալով 1 գոլի հեղինակ։


== Մարզչական կարիերա ==
Իգոր Բենեդեյչիչը մարզչական կարիերան սկսել է 2008 թվականին՝ կարճ ընդմիջումից հետո վերադառնալով ֆուտբոլ և գլխավորելով «Ինտերբլոկ» ակումբի մարզչական շտաբը։
Հետագայում նա 2013-2018 թվականներին մարզել է տարբեր տարիքային խմբերի Սլովենիայի երիտասարդական հավաքականները։ 2018 թվականին նա կարճ ժամանակ եղել է երկրի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար, որը նրա ղեկավարությամբ անցկացրել է երկու հանդիպում։


== Մրցանակներ և նվաճումներ ==


=== Որպես խաղացող ===
Սլովենիայի չեմպիոն՝ 1992, 1993, 1994, 1995
Սլովենիայի գավաթակիր՝ 1993, 1996
Սլովենիայի սուպերգավաթակիր՝ 1995


== Ծանոթագրություններ ==
Վիրջինիա Բիչ

Վիրջինիա Բիչ (անգլ.՝ Virginia Beach [vərˌdʒɪnjə ˈbiːtʃ]), քաղաք ԱՄՆ-ի արևելյան մասում, Վիրջինիա նահանգում։ Այն Վիրջինիայի ամենամեծ քաղաքն է և 41-րդը ԱՄՆ-ում։ Գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։ 2006 թ-ի տվյալներով քաղաքի բնակչությունը կազմում է 435 619 մարդ։ Քաղաքը ամենահայտնի առողջարանային քաղաքն է ԱՄՆ-ի արևելյան ափում։ Քաղաքի բնակչության մեծամասնությունը կազմում են սպիտակամորթները։


== Ծանոթագրություններ ==
Յոհան Նեստրոյ

Յոհան Նեպոմուկ Նեստրոյ (գերմ.՝ Johann Nepomuk Eduard Ambrosius Nestroy, դեկտեմբերի 7, 1801(1801-12-07)[…], Վիեննա, Հաբսբուրգի միապետություն - մայիսի 25, 1862(1862-05-25)[…], Գրաց, Ավստրիական կայսրություն), ավստրիացի դրամատուրգ, կատակերգակ, հումորային դերասան, օպերային երգիչ։


== Կենսագրություն ==
Յոհան Նեստրոյը ծնվել է Վիեննայում։ Նրա հայրը եղել է պալատական փաստաբան։ Կրթություն ստանալու նպատակով Յոհանը հաճախել է շոտլանդական գիմնազիա, ուսումնասիրել փիլիսոփայություն և իրավագիտություն, բայց արդեն այդ ժամանակվանից խաղում էր սիրողական թատրոններում։ 1822 թվականին դարձել է Վիեննայի պալատական օպերայի երգիչ։ 1823 թվականին աշխատել է Ամստերդամի գերմանական թատրոնում։ Ավելի ուշ Բրյունեում, Գրացում, Բրատիսլավայում և Լվովում աշխատել է որպես դերասան։
Աստիճանաբար Նեստրոյը օպերայից անցում է կատարում թատրոն։ Ավելի ուշ իրեն փորձում է դրամատուրգի ասպարեզում։ 1831 թվականին իմպրեսարիո Կառլ Կառլից առաջարկություն է ստանում աշխատել «Ան Դեր Վին» թատրոնում։ Նոր աշխատավայրում Նեստրոյը իրեն դրականորեն է դրսևորում և շուտով գրավում է Վիեննայի բնակիչների սրտերը՝ դառնալով ժողովրդական սիրված դերասան։ Առավել մեծ հաջողության է հասել հետևյալ կատակերգությունների շնորհիվ՝ «Թալիսման», «Վարդի կավալերը», «Մատուռում և առաջին հարկում» և այլն։
1823 թվականին ունենում է հաշվարկով անհաջող ամուսնություն։ Իր ամբողջ կյանքում Նեստրոյը սիրում էր այլ կնոջ՝ երգչուհի Մերի Վայլերին, ով իրեն պարգևել էր երկու երեխա և ում անունով էլ հետագայում կտակ էր թողել։
1854 թվականից մինչև 1860 թվականը Յոհան Նեստրոյը Լեոպոլդշտադում ղեկավարում էր Կառլի անվան թատրոնը։
Նրա վերջին դերը եղել է «Լումպացիվագաբունդուսի չար հոգին» պիեսում, որտեղ խաղացել է թափառաշրջիկի դեր։
Կյանքի վերջին տարիներն ապրել է Գրացում և Իշլեում։


== Պիեսներ ==
Յոհան Նեստրոյը գրել է տասնյակ պիեսներ։ Նրա ստեղծագործական լեզուն գերմաներենն էր։ Ստորև ներկայացված է նրա հեղինակած պիեսների ցուցակը՝


== Հեղինակություն և ճանաչում ==

Յոհան Նեստրոյը հանդիսանում է ավստրիական ազգային թատրոնի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը ավստրիական բեմում զգացվում է նաև մեր օրերում։ Նրա անվան մրցանակը համարվում է Ավստրիայի թատերական ամենահեղինակավոր մրցանակներից մեկը։ Մրցանակաբաշխությունը իրականացվում է 2001 թվականից սկսած և ունի մի քանի անվանակարգեր։
Նեստրոյի դրամաները տարածված էին բազմաթիվ երկրների թատերական շրջանակներում և բեմադրվում էին մեծ խանդավառությամբ։ Ներկայում ևս հաճախակի կարելի է դիտել նրա հեղինակած պիեսների բեմադրությունները։
Յոհան Նեստրոյի անունով Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում, ի պատիվ մեծ դերասանի, կոչվել է մետրոյի կայարան և հրապարակ։
Նրա դիմանկարը պատկերվել է 1962 թվականին թողարկված ավստրիական փոստային նամականիշի վրա։


== Դերասանական պատկերներ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ջաննաթաբադ

Ջաննաթաբադ (պարսկերեն՝ جنت اباد, ռոմանիզացվում է որպես Jannatābād: Հայտնի է նաև Կասիմաբադ, Ղասեմաբադ և Ղասիմաբադ անուններով), գյուղ Էքբալ Ղարբի շրջանում։ Գտնվում է Իրանի հյուսիս-արևմտյան շրջանում՝ Ղազվին քաղաքի կենտրոնական մասերում։ 2006 թվականի մարդահամարի տվյալներով գյուղի բնակչությունը կազմել է 259 մարդ։


== Տրանսպորտ ==
Ջաննաթաբադը Ղազվին-Բուին Զահրա մայրուղուց գտնվում է 5 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Գյուղից մինչև Ղազվին հեռավորությունը կազմում է 48 կիլոմետր, իսկ Թեհրան՝ 172 կմ։


== Տես նաև ==
Ավիավթար Ղազվինի մոտ (2009)


== Ծանոթագրություններ ==
Կիվիներ

Կիվիներ (լատ.՝ Apteryx) անողնուցավոր թռչունների կարգի ներկայացուցիչ։ Կիվիները տարածված են Նոր Զելանդիայում (Ստյուարտ կղզում)։ Հայտնի է 3 տեսակ։ Թևերը շատ փոքր են և փափուկ փետուրների մեջ չեն երևում (այդ պատճառով նրան անվանում են «ապտերիքս», լատիներենից թարգմանաբար՝ անթև)։ Կիվին զարմանահրաշ թռչուն է. նա մի շարք հատկանիշներով տարբերվում է մյուս փետրավորներից. քթանցքերը տեղադրված են կտուցի ծայրին (մնացած բոլոր թռչուններինը կտուցի հիմքի մոտ են), աչքերը շատ մանր են, տեսողությունը թույլ է զարգացած։ Դրա համար կիվին որսը (որդեր, փափկամարմիններ, միջատներ) փնտրում է հոտառության և շոշափման միջոցով. նրա կտուցի հիմքի շուրջը կան երկար մազանման փետուրներ, որոնք նույն գործառույթն են կատարում, ինչ կաթնասունների բեղիկները (վիբրիսներ)։ Կիվին նաև ռեկորդակիր է. ձվի չափերը կազմում են մարմնի զանգվածի 15 %-ը։
Կիվիները վարում են գիշերային կյանք, ցերեկը թաքնվում են խիտ թփուտներում։ Թվաքանակը խիստ նվազել է, և գտնվում են պաշտպանության տակ։ Կիվին պատկերված է Նոր Զելանդիայի զինանշանի վրա։


== Գրականություն ==
Аптерикс // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона ։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.
Бескрылые птицы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона ։ в 86 т. (82 т. и 4 доп.). - СПб., 1890-1907.
Ганзак Я. Иллюстрированная энциклопедия птиц. - Прага։ Артия, 1984. - 584 էջ
Киви // Большая советская энциклопедия.
Киви (отряд птиц) // Большая советская энциклопедия.
Baker A. J., Daugherty C. H., Colbourne R., McLennan J. L. Flightless Brown Kiwis of New Zealand possess extremely subdivided population structure and cryptic species like small mammals // Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. - 1995. - Vol. 92. - P. 8254-8258.
de Boer L. E. M. Do the chromosomes of the kiwi provide evidence for a monophyletic origin of the ratites? // Nature. - 1980. - Vol. 287. - No. 5777. - P. 84-85.
Haddrath O., Baker A. J. Complete mitochondrial DNA genome sequences of extinct birds։ ratite phylogenetics and the vicariance
biogeography hypothesis // Proc. R. Sci. Lond. B. - 2001. - Vol. 268. - No. 1470. - P. 939-945.
Sibley C. G., Monroe B. L. Distribution and taxonomy of birds of the world. - New Haven։ Yale University Press, 1990.
Sibley C. G., Monroe B. L. A supplement to 'Distribution and taxonomy of birds of the world'. - New Haven։ Yale University Press, 1993.
Tennyson A. J. D., Palma R. L., Robertson H. A., Worthy T. H., Gill B. J. A new species of kiwi (Aves, Apterygiformes) from Okarito, New Zealand] // Records of the Auckland Museum. - 2003. - Vol. 40. - P. 55-64.


== Արտաքին հղումներ ==
southernencounter-ում Archived 2007-02-03 at the Wayback Machine.
Apteryx
Apterygiformes
Դաշբուլաղ (գետակ, Երնջակի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դաշբուլաղ (այլ կիրառումներ)Դաշբուլաղ, գետակ Արաքսի ավազանում, Երջնակ (Ալինջաչայ) գետի վտակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջուլիան Բիզանտին

Ջուլիան Սարգիս Բիզանտին (անգլ.՝ Julian Sarkis Byzantine, հունիսի 11, 1945(1945-06-11), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանահայ դասական կիթառահար, որը ելույթ է ունեցել ամբողջ աշխարհում, մասնավորապես Քարնեգի հոլում, Թագավորական փառատոնային դահլիճում, Եղիսաբեթ թագուհու դահլիճում, Ուիգմոր հոլում, Սիդնեյի օպերային թատրոնում։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Լոնդոնում, Կառլ Բիզանտինի և Մեյվիս Բեսսի Հարիսի ընտանիքում։ ծագումով հայ է։ 21 տարեկանում նա նշանակվել է Երաժշտության թագավորական քոլեջի պրոֆեսոր (հաջորդել է Ջոն Ուիլյամսին), որը տվյալ պահին այդ պաշտոնին արժանացած ամենաերիտասարդ անձնավորությունն էր։ Այժմ նա ապրում է Ավստրալիայում, որտեղ դասական կիթառի ուսուցման ղեկավար է Գրիֆիթ համալսարանի Քուինսլենդ կոնսերվատորիայում։
Ջուլիան Բիզանտինն աշխարհի ամենահայտնի դասական կիթառահարներից է։ Նա ելույթներ է ունեցել 76 երկրների ամենահեղինակավոր երաժշտական սրահներում։ Նրան մամուլում հաճախ են հիշատակում իր արտիստիզմի, անհատական ոճի և վիրտուոզության համար։
Ջուլիան Բիզանտինը համերգներով ելույթներ է ունեցել Եվրոպայի, Ասիայի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի խոշոր նվագախմբերի հետ, ներառյալ Թագավորական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը, Շոտլանդական կամերային նվագախումբը, Բիրմինգհեմի սիմֆոնիկ նվագախումբը և BBC-ի սիմֆոնիկ նվագախումբը։ Նա լայն ժողովրդականություն է ձեռք բերել Բրիտանական խորհրդի լայնածավալ միջազգային համերգային շրջագայությունների, ինչպես նաև ռադիո- և հեռուստատեսային ելույթների միջոցով ամբողջ աշխարհում։ Իր կարիերայի սկզբում կիթառի ասպարեզում նրա հայտնի դառնալը լայնորեն վերագրվում է եզակի հեռուստատեսային վավերագրական ֆիլմին, որին նա հրավիրել էր ներկայացնելու Էյտոր Վիլլա-Լոբոսի կյանքն ու կիթառային երաժշտությունը։ Մեծ Բրիտանիայի առաջատար հեռուստատեսային ցանցերից մեկի՝ Thames Television-ի մեծ ճանաչում ձեռք բերած այս ֆիլմը հեռարձակվել է աշխարհի շատ երկրներում։
Ժամանակակից երաժշտության ոլորտում Ջուլիան Բիզանտինը համագործակցել է այնպիսի նշանավոր կոմպոզիտորների հետ, ինչպիսիք են Պիեռ Բուլեզը, Փիթեր Մաքսվել Դեյվիսը և Փիթեր Սքալթորփը։


== Նախասիրություններ ==
Ջուլիան Բիզանտինը չինական ճենապակու հավաքորդ է, հնագիտության, թենիսի սիրահար։


== Աշխատություններ ==
6 Pieces by Albeniz for Guitar, 1984, Guitar Technique Rationalised, 2002, musician solo recordings, (albums) 4 EM1-United Kingdom, Meridian Records. Performed as a soloist with orchestras in 20 countries including Royal Philharmonic Orchestra (խմբագիր)


== Ծանոթագրություններ ==
Օմայանների մզկիթ

Օմայանների մզկիթ (արաբ․՝ الجامع الأموي‎‎), հայտնի է նաև որպես Դամասկոսի Մեծ մզկիթ, աշխարհի խոշորագույն և հնագույն մզկիթներից մեկը։ Գտնվում է հին քաղաք Դամասկոսի ամենասրբազան վայրերից մեկում, հանդիսանում է մեծ ճարտարապետական արժեք։
Մզկիթը բաղկացած է գանձատնից, որը, ինչպես ասում են, ներառում է Հովհաննես Մկրտչի գլուխը։ Հնարավոր է այն հայտնաբերվել է մզկիթի շինարարության համար ընթացող պեղումների ժամանակ։ Մզկիթում է նաև Սալահ ալ-Դինի գերեզմանը, գտնվում է փոքրիկ այգում, հարակից մզկիթի հյուսիսային պատին։


== Պատմություն ==
Վայրը, որտեղ հիմա կանգնած է մզկիթը, արամեացիների ժամանակաշրջանում զբաղեցրել է Հադադ տաճարը։ Արամեացիների եղելությունը հավաստում է բազալտե կոթողի առկայությունը, սֆինքսի պատկերը և մզկիթի հյուսիս–արևելյան քանդված անկյունը։ Ավելի ուշ, հռոմեական դարաշրջանում, այդ վայրում գտնվում էր Յուպիտերի տաճարը, այնուհետև, բյուգանդական ժամանակաշրջանում, քրիստոնեական եկեղեցիները, որտեղ պահվում են քրիստոնեական սրբություններից մեկը՝ Հովհաննես Մկրտչի գլուխը։
636 թվականի Դամասկոսի արաբական նվաճումը չի ազդել եկեղեցու վրա, ինչպես մուսուլմանները, այնպես էլ քրիստոնեական ծխականները պահպանել են եկեղեցին և ժամերգությունը, այդուհանդերձ մուսուլմանները տաճարի հարավային պատի դիմաց կառուցել են աղյուսե հարդանոց։ Օմայանների խալիֆ Ալ–Վալիդ I–ը եկեղեցին գնել է և քրիստոնյանների առաջ ավերել։ Այս վայրերում կառուցվել են 706-715 թվականներին, այժմ գոյություն ունեցող մզկիթ։ Ըստ լեգենդի Ալ–Վալիդը անձամբ է սկսել եկեղեցու կործանումը, ոսկե սեպով։ Մզկիթի կառուցման համար հրավիրվել էին լավագույն նկարիչները, ճարտարապետները, քարերի վարպետները Աթենքից, Հռոմից, Կոստանդնուպոլսից, Մերձավոր Արևելքի երկրներից։ Մզկիթի շինարարության ժամանակ աշխատել է ավելի քան 12 հազար աշխատակից։ Այդ պահից Դամասկոսը դարձել է Մերձավոր Արևելքի կարևորագույն կետը, իսկ ավելի ուշ Օմայյան խալիֆայության մայրաքաղաքը։
Մզկիթում բազմիցս բռնկվել են հրդեհներ, վերջին վերականգնումը ընթացել է 1893 թվականին։


== Ճարտարապետություն ==
Մզկիթը ինքնին հանդիսանում է մեծ համալիր։ Այն աղմկոտ քաղաքից բաժանված է հզոր պատերով։ Ներքին բակը ծածկված է սև–սպիտակ փայլուն սալիկներով և շրջապատված է քառակուսաձև սյունաշարով, երկարություն 125 մետր, իսկ լայնությունը՝ 50։ Երեք կողմից գավիթը շրջապատված է կամարաձև պատկերասրահով, չորրորդ կողմում գտնվում է աղոթելու սրահը։ Բակի մեջտեղում տեղակայված է շատրվան և լողավազան։
Մուտքի ձախ կողմում կանգնած են պատկառելի փայտե սայլակները, հաղթանդամ անիվների վրա։ Ներքին բակի ճակատային մասը և շրջապատող սյունաշարը պատված են գունավոր մարմարով, զարդարված  խճանկարային սալիկներով և ծածկված են ոսկեջրով։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Большая мечеть Омейядов в Дамаске»։ Assalam.ru։ Վերցված է 2013-12-03 
«Мечеть Омейядов в Дамаске (705-715)»։ Ислам.ру։ 2009-04-05։ Վերցված է 2013-12-03
Հեյկի Ալիկոսկի

Հեյկի Ալիկոսկի (ֆիններեն՝ Heikki Alikoski, 1912 կամ դեկտեմբերի 5, 1912(1912-12-05), Օուլու, Ֆինլանդիա - դեկտեմբերի 28, 1997(1997-12-28), Տուրկու, Արևմտյան Ֆինլանդիա, Ֆինլանդիա), ֆինն աստղագետ, աշխատել է Տուրկուի աստղադիտարանում։
Աստերոիդների հայտնաբերող։ 1937 թվականից 1956 թվականները աշխատել է Իրյո Վյայսյալյայի օգնականը Տուրկույի աստղադիտարանում։
Հայտնաբերել է 13 աստերոիդ։ Նրա պատվին է անվանվել (1567) Ալիկոսկի աստերոիդը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալիբազիրկան

Ալիբազիրկան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բասենի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մայզաս (Տոմի վտակ)

Մայզաս  (ռուս.՝ Майзас ), գետ Ռուսաստանում, Կամչատկայի հյուսիս-արևմուտքում։ Հոսում է Կարագինսկի շրջանում, Կամչատկայի երկրամասում։ Գետի երկարությունը 32 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Անադիրո-Կոլիմսկի ավազանային շրջանին։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Նովոսյոլովկա (գյուղ, Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոսյոլովկաՆովոսյոլովկա (ուկրաիներեն՝ Новоселівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Մակեևկայի քաղաքային խորհուրդում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոսյոլովկա գյուղում բնակվում էր 260 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոնոկոլի Մոնտիքի

Կոնոկոլի Մոնտիքի (ֆր.՝ Cognocoli-Monticchi), համայնք Ֆրանսիայում, Կորսիկա մարզի Հարավային Կորսիկայի գավառում։ Մտնում է Տարավո Օրնանո կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Այաչչո շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 2A091։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 186 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 109 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 63-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 46-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 57,8 %, 1999 թվականին եղել է՝ 61,4 %)։ 63 աշխատունակ բնակիչներից 55-ը աշխատում էին (33 տղամարդ և 22 կին), անաշխատանք էին 8-ը (2 տղամարդ և 6 կին)։ 46 անգործունակ մարդկանցից 10-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 21-ը թոշակառու, 15-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։
2008 թվականին կոմունայում հաշվվել են 77 հարկատու տնտեսություններ, որտեղ ապրել է 148 մարդ։ Միջին եկամուտը մեկ մարդու հաշվով կազմել է 14 068 եվրո։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ծառայություն՝ Կոնոկոլի Մոնտիքի» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-16-ին։ Վերցված է 2011-09-17 
«Կոնոկոլի Մոնտիքի» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-02-12-ին։ Վերցված է 2013-02-10
Չանդար (գյուղ, Նուրիմանովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Չանդար (այլ կիրառումներ)Չանդար (ռուս.՝ Чандар, բաշկիրերեն՝ Сандар), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Նուրիմանովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 250 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բեթի Ամոնգի

Բեթի Ամոնգի (ի ծնե Բեթի Ամոնգի Օնգոմ անգլ.՝ Betty Amongi, նոյեմբերի 15, 1975(1975-11-15), Ուգանդա և Oyam District, Հյուսիսային շրջան, Ուգանդա), Ուգանդայի կին քաղաքական գործիչ, Ուգանդայի կառավարության ֆինանսների, բնակարանաշինության և քաղաքաշինության նախարար։ Նա այդ պաշտոնին նշանակվել է 2016 թվականի հունիսի 6-ին։ Նա նաև ներկայումս գործող խորհրդարանի անդամ է, որը ներկայացնում է Օյամ Հարավային շրջանի 10-րդ խորհրդարանը (2016 թվականից մինչև 2021 թվականը)։


== Վաղ տարիներ և կրթություն ==
Բեթի Ամոնգին ծնվել է Հյուսիսային Ուգանդայի Լանգո ենթա-տարածաշրջանի Օյամ շրջանում, 1975 թվականի նոյեմբերի 15-ին։ 1996 թվականին ընդունվել է Մակերերեի համալսարան՝ ստանալով քաղաքագիտության և պետական կառավարման գծով Արվեստի բակալավրի աստիճան։ Ավելի ուշ 2009 թվականին ստացել է միջազգային հարաբերությունների և դիվանագիտական ուսումնասիրությունների արվեստի մագիստրոսի կոչում։


== Գործունեություն ==
Բեթի Ամոնգին առաջին անգամ խորհրդարանի անդամ է ընտրվել 2001 թվականին։ Նա վերընտրվել է 2006, 2011 և 2016 թվականներին։ Անսպասելի քայլ էր, երբ Ուգանդայի նախագահը՝ իշխող Ազգային դիմադրության շարժում քաղաքական կուսակցությունից Յովերի Մուսևենին, 2016 թվականի փետրվարի 20-ին նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններից հետո Հողերի, բնակարանային շինարարության և քաղաքային զարգացման նախարար հայտարարեց Բեթի Ինգրիդին, չնայած Բեթին պատկանում էր Ուգանդայի ազգային Կոնգրես ընդդիմադիր կուսակցությանը։
Կաբինետի փոփոխության արդյունքում, 2019 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, նա նշանակվել է մայրաքաղաք Կամպալայի նախարար՝ փոխարինելով Բեթի Քամիային, ով ստանձնել է հողերի կառավարման, բնակարանաշինության և քաղաքաշինության գործը։


== Անձնական ==
2013 թվականի ապրիլի 6-ին Բեթի Ամոնգին ամուսնացել է Լիրայի քաղաքապետարանի խորհրդարանի անդամ և  Ուգանդայի ազգային Կոնգրես ընդդիմադիր կուսակցության նախագահ Ջիմի Ակենի հետ։ Ակենան Միլտոն Օբոտեի  որդին է, ով եղել է Ուգանդայի առաջին վարչապետը և երկու անգամ՝ Ուգանդայի նախագահը։ Ավանդական ամուսնությունը տեղի է ունեցել Օյամ շրջանիի Մինակուլու վաչատարածքում, որին ներկա էին 32 պատգամավոր։ Հարսանիքին ներկա է եղել նաև երկրի նախագահ Յովերի Մուսևենին՝ զույգի ընկերը։


== Տես նաև ==
Ուգանդայի կառավարություն
Ուգանդայի խորհրդարանՈւգանդացի կին քաղաքական գործիչներ

Կաբակումբա Մասիկո - Ուգանդայի Տեղեկատվության և ազգային առաջնորդության նախկին նախարար։
Վինի Քիզա (կին ուսուցիչ և քաղաքական գործիչ)
Անջելինե Օզեգե (մոդել)
Նագայի Սեմպալա (կին քաղաքական գործիչ)
Աննա Ադեկեն (կին իրավաբան և քաղաքական գործիչ)
Ինգրիդ Տուրինավե (Ժողովրդավարական փոփոխությունների ֆորում ընդդիմադիր կուսակցության կանանց լիգայի նախագահ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Website of the Parliament of Uganda Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
Betty Amongi, Obote’s Maruzi Country Deserves Much Better Archived 2019-03-07 at the Wayback Machine.
Ռիտկովո

Ռիտկովո (ռուս.՝ Рытьково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սառա Հայլենդ

Սառա Ջեյն Հայլենդ (անգլ.՝ Sarah Jane Hyland, նոյեմբերի 24, 1990(1990-11-24), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք), ամերիկյան դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==


=== Վաղ տարիներ ===
Սառա Ջեյն Հայլենդը ծնվել է 1990 թվականի նոյեմբերի 24-ին Նյու Յորքում, դերասաններ Էդվարդ Ջեյմս Հայլենդի և Մելիսա Կանադայի ընտանիքում։ Սառան ունի փոքր եղբայր՝ Իեն Դոնովան Հայլենդը, նույնպես դերասան է։


=== Խնդիրներ առողջության հետ ===
9 տարեկան հասակում Սառան ախտորոշվել է պոլիկիստոզ երիկամների դիպլազիայով։ 2012 թվականի ապրիլի 13-ին Հայլենդը կատարել է երիկամի փոխպատվաստում, հոր երիկամն են փոխպատվաստել։


=== Անձնական կյանք ===
2009 թվականի օգոստոսից 2014 թվական հանդիպել է իր կոլեգայի՝ Մետ Պրոկոպի հետ։


== Կարիերա ==
Սառան նկարահանվել է ավելի քան 30 ֆիլմերում և հեռուստասերիալներում, սկսած 1997 թվականից։ 2011 թվականին Սառան եղել է «Մարդը վաճառասեղանին» ֆիլմի պրոդյուսերը։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սառա Հայլենդը (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Գոմասար

Գոմասար, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու և Կոտայքի մարզերի սահմանագլխին, Փամբակի լեռնաշղթայի արևելյան մասում, Մեղրաձոր գյուղից 8 կմ հյուսիս-արևելք։ Ունի 2885 մ բարձրություն։


== Ծանոթագրություններ ==
(5347) Օրեսլեսկա

(5347) Օրեսլեսկա (անգլ.՝ Orestelesca), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի փետրվարի 24-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,01063 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8944 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1269 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1908,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188677 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,09° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5347) Օրեսլեսկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Անդրուշկի (գյուղ, Պոպելնյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱնդրուշկիԱնդրուշկի (ուկրաիներեն՝ Андрушки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Պոպելնյանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1683 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Անդրուշկի գյուղում բնակվում էր 2 014 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4962 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 405,88 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բոբրիվեց

Բոբրիվեց (ռուս.՝ Бобрывец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Երշիչսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մոսկվա կինոթատրոն

Մոսկվա, կինոթատրոն Երևանում։ Բացվել է 1936 թվականի դեկտեմբեր 12-ին։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն համայնքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Պատմություն ==
Կինոթատրոնը բացվել է 1936 թվականի դեկտեմբերի 12-ին հայկական առաջին հնչյունային ֆիլմի՝ Պեպոյի ցուցադրումով։ Կինոթատրոնի շենքը կառուցվել է 1935-1936 թվականներին ճարտարապետներ Տիրան Երկանյանի և Գևորգ Քոչարի նախագծով՝ քանդված Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցու տեղում։ Շինարարության շաբաթօրյակներին մասնակցել են Արմենֆիլմի աշխատողները Համո Բեկնազարյանը, Յու. Ֆելդմանը և ուրիշները։ Բացման օրը ցուցադրվել է առաջին հայկական ձայնային ֆիլմը Պեպոն։ Կառուցումից հետո շենքը բազմիցս վերակառուցվել է՝ 1960 թվականին Գևորգ Քոչարի և Թելման Գևորգյանի նախագծով, 1983 թվականին՝ ճարտարապետներ Բաղդասար Արզումանյանի, Զ. Զաքարյանի, Արեգ Իսրայելյանի, Արսեն Մելիքյանի նախագծով։

Շենքի ճակատը զարդարված է հայտնի խորհրդային ֆիլմերի թեմաներով խորաքանդակներով՝ «Չապաև», «Պեպո», «Դավիթ Բեկ», «Սայաթ Նովա» և պլաստիկ արվեստների. «Պար» և «Բեմ»։ Վերակառուցվել է մի քանի անգամ։
Կինոթատրոնի սեփականաշնորհումից հետո շենքը մեկ տարով փակվել և վերաբացվել է 2000 թվականի սեպտեմբերին։ Կինոթատրոնին հարակից շատրվանը վերանորոգվել և վերաբացվել է 2010 թվականին։
Ունի չորս դահլիճներ. մեծ «Կարմիր դահլիճ» (491 նստատեղ), փոքր - «Կապույտ դահլիճ» (350 նստատեղ), VIP (35 նստատեղ), «Կարմիր»  փոքր դահլիճ (49 նստատեղ) և ամառային դահլիճ (չի աշխատում)։
1978 թվականին «Մոսկվա» կինոթատրոնում տեղի է ունեցել 11-րդ համամիութենական կինոփառատոնը, 2004 թվականից անցկացվում է միջազգային «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը, կազմակերպվում են նաև «Բրիտանական ֆիլմերի փառատոնը», «Ռոլան» մանկապատանեկան ֆիլմերի փառատոնը, «ՌեԱնիմանիա» անիմացիոն ֆիլմերի փառատոնը, ինչպես նաև ճապոնական, հնդկական, ֆրանսիական ֆիլմերի ցուցադրություններ և այլն։ Կինոցուցադրություններին զուգահեռ կինոթատրոնի սպասասրահում կազմակերպվում են բազմաբնույթ ցուցահանդեսներ ու ցուցադրություններ։
«Մոսկվա» կինոթատրոնի շենքը դուրս է գալիս Շառլ Ազնավուրի հրապարակ (նախկին կինո «Մոսկվայի»), որտեղ նաև գտնվում են «Գոլդեն Թյուլիփ» հյուրանոցը, Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական պետական դրամատիկական թատրոնը, Հայաստանի նկարիչների միության շենքը և «Կենդանակերպի նշաններ» շատրվանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մոսկվա կինոթատրոնի մասին
Երևանյան քրոնիկոն․ ֆիլմերի հայաստանյան պահոցը՝ Մոսկվա կինոթատրոն
Լեոնիդ Պետրոսյան

Լեոնիդ Գրիգորի Պետրոսյան (ծնվ․՝ հոկտեմբերի 13, 1930, Ստեփանակերտ, ԼՂԻՄ), հայ խորհրդային երկրաֆիզիկ։ Երկրաբանական և հանքաբանական գիտությունների դոկտոր (1979), պրոֆեսոր (1981)։ ԽՄԿԿ անդամ 1953 թվականից։ Ավարտել է Բաքվի նավթաքիմիական ինստիտուտը (1953)։ 1959—1961 աշխատել է ԽՍՀՄ երկրաբանական մինիստրության երկրաֆիզիկայի համամիութենական ԳՀԻ-ում՝ լաբորատորիայի վարիչ, 1961 — 1964 թթ՝ համամիութենական ԳՀԻ-ի Վոլգաուրալյան մասնաճյուղի տնօրեն,1964—196 ՝ ԽՍՀՄ երկրաբանության մինիստրության գիտահետազոտական վարչության պետի տեղակալ, 1968 թ՝ միջուկային երկրաֆիզիկայի և երկրաքիմիայի համամիութենական ԳՀԻ-ի ղեկավարի տեղակալ։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են միջուկային երկրաֆիզիկային և նավթագազային հանքավայրերի ուսումնասիրություններին։
Արժանացել է ակադեմիկոս Իվան Գուբկինի անվան (1978) և ԽՍՀՄ պետական մրցանակի (1982)։ Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ-ի ոսկե մեդալով (1981)։
Սքոչ

Scotch, ցելոֆանե հիմքով կպչուն ժապավենի տարատեսակ է, որի մի կողմը սոսնձի շերտ ունի։ «Scotch» և «Scotch Tape» - 3M ընկերության գրանցված ապրանքանշանն են։


== Պատմություն ==
1923 թվականին Ռիչարդ Դրյուն ընդունվում է Minnesota Mining and Manufacturing (այժմ կոչվում է 3M) ընկերության լաբորատորիա, որը զբաղվում էր հղկաթղթի արտադրությամբ։ Ընկերությունը փորձեր էր կատարում ցելոֆանով։ Ռիչարդ Դրյուին հանձնարարված էր հետևել «Wetordry» հղկանյութի օգտագործմանը ավտոարհեստանոցներում։

Դրյուն նկատում է, որ ավտոմեքենան երկու կամ ավելի գույներով ներկելիս գունաբաժան գծերը ուղիղ չեն ստացվում և խոստանում է օգնել։ 1925 թվականին Դրյուն ավտոարհեստանոց է բերում մեկ կողմը սոսնձով ցելոֆանե 5 սմ լայնությամբ կպչուն ժապավեն, որը ներկից խոնավանալով ճմրթվում էր։ Վարպետը նկատեց, որ դրա պատճառը ժապավենի մասամբ սոսնձված լինելն էր (սոսինձը ժապավենի երկու եզրերին էր քսված)։
Ռիչարդ Դրյուն մի շարք տեխնիկական հարցեր լուծեց և 1930 թվականի սեպտեմբերի 8-ին առաջին փորձնական նմուշը ուղարկեց Չիկագո։ 1932 թվականին Ջորջ Բորդենը «Scotch»-ի ժապավենին կցեց կտրող դանակ։


== Անվանում ==
Չնայած իր անվանը (անգլ.՝ Scotch շոտլանդական) «Scotch»-ը ոչ Շոտլանդիայում է ստեղծվել, ոչ էլ շոտլանդացու կողմից։ Սկզբում «Scotch»-ի միայն եզրերն էին սոսնձված։ Քանի որ շոտլանդացիները հայտնի են խնայողությամբ, ապա ամերիկացները «շոտլանդական» - «scotch» անվանեցին ժապավենը։ Հետագայում «Scotch»-ը դարձավ ապրանքանիշի պաշտոնական անվանումը։


== Տեսակներ և օգտագործում ==
«Scotch»-ի արտադրատեսակը ժամանակի ընթացքում մեծացել է։ «Scotch»-ը արտադրվում է ոչ միայն թափանցիկ, այլև գունավոր և տարբեր լայնության՝ նախկին ստանդարտ 2 դույմի (5 սմ) փոխարեն։ Արտադրվում է նաև երկկողմանի «Scotch»։ Օգտագործվում է ամենատարբեր ոլորտներում։ Խոշոր ընկերությունները իրենց արտադրանքը փաթեթավորելու համար օգտագործում են հատուկ՝ իրենց լոգոտիպով «Scotch»։


== Արտաքին հղումներ ==
«Scotch»-ի պատմությունը Archived 2009-10-31 at the Wayback Machine. (ռուս.)
3M ընկերության կայքը (անգլ.)
«Scotch»-ով նկարներ Archived 2008-10-05 at the Wayback Machine. (ռուս.)