Յալմար ֆոն Սյուդովի սպանություն

Յալմար ֆոն Սյուդովի սպանություն (ինչպես նաև նրա երկու ծառաների), 1932 թվականի մարտի 7-ին Ստոկհոլմում տեղի ունեցած հանցագործությունը։ Այս եռակի սպանությունը դարձել է Շվեդիայում երբևէ կատարված առավել ռեզոնանսային հանցագործություններից մեկը։


== Մարմինների հայտնաբերում ==
1932 թվականի մարտի 7-ի գիշերը շվեդ քաղաքական գործիչ Յալմար ֆոն Սյուդովը և նրա երկու աղախինները՝ խոհարար Կարոլին Հերոուն և տնային տնտեսուհի Էբա Համնը, մահացած են հայտնաբերվել Նորր-Մելարսթրանդ 24-ի քաղաքական գործչի տանը։ Բոլոր երեք զոհերը սպանվել են մինչև մահ։ Քաղաքական գործչի և խոհարարի մարմինները հայտնաբերվել են նրա սենյակում, իսկ Համնը պառկած է եղել ֆոն Սյուդովի սենյակում։ Սկզբում ենթադրվում էր, որ սպանության գործիքը երկաթյա խողովակն է, որը նախօրեին գնել էր քաղաքական գործիչ Ֆրեդրիկ ֆոն Սյուդովը։ Ավելի ուշ պարզվել է, որ սպանության գործիք է ծառայել սպանություններից հետո անհետացած մխոցը։
Դիակները հայտնաբերվել են նրա տանը բնակվող հանգուցյալ կնոջ՝ ֆոն Սյուդովի զարմուհու կողմից։ Նրա ցուցմունքները ոստիկանությանը դրդել են Ֆրեդրիկ ֆոն Սյուդովին և նրա կնոջը՝ Ինգունին ձերբակալելու օրդեր տալ՝ որպես գործով գլխավոր կասկածյալներ։ Սպանությունից անմիջապես հետո ամուսնական զույգը տաքսիով գնացել է Ֆրեդրիկի ընկեր Սվեն Հալլմանի (սպորտային հրաձգությամբ զբաղվող) հետ հանդիպման, որի մոտ նրանք վերցրել են ատրճանակը։ Այնուհետև զույգը ուղևորվել է Ստոկհոլմի «Թեղներ» ռեստորան, որից հետո այցելել է հագուստի խանութում ծանոթին, այցելել դեղատուն, թեյարան Նորվիկենում, մտել մեկ այլ ռեստորան՝ «Վալլոնեն» անունով»։ Դրանից հետո նրանք ուղևորվել են Ուփսալա քաղաքի «Յիլեթ» ռեստորան, որտեղ ժամանել են երեկոյան ժամը 8-ին։ Գրեթե անմիջապես նրանք հեռացել են ռեստորանից, սակայն 22-ին վերադարձել են երեք ընկերների հետ և զբաղեցրել ընթրիքի սեղանը։ Ճաշի ժամանակ ժամանել են ոստիկանները, որոնք ռեստորանի աշխատակիցներին խնդրել են հանգիստ տեղեկացնել Ֆրեդրիկին, թե ինչ են նրան սպասում մուտքի մոտ։ Ամուսինները բարձրացել են տեղից և դուրս եկել նստավայր, որտեղ Ինգունը նստել է աթոռին։ Ֆրեդրիկը ձևացրել է, թե պատրաստվում է գրկել նրան և կրակել է նրա վրա՝ 7.65 տրամաչափի «Մաուզեր» ատրճանակից։ Դրանից հետո նա կրակել է իր գլխին և գրեթե ակնթարթորեն մահացել։ Ֆրեդրիկն ու Ինգունը երեք տարեկան դուստր ունեին։
Սպանության շարժառիթները պարզ չեն, սակայն հնարավոր բացատրությունն այն է, որ Ֆրեդրիկը թմրամոլ է եղել և լուրջ ֆինանսական դժվարություններ է ունեցել։ Հոր հետ նրա հարաբերությունները լարված էին։ Այս բոլոր պատճառները կարող էին անսպասելի ազդակ առաջացնել սպանության համար։ Ոստիկանության տվյալներով՝ սպանության ժամանակ Ֆրեդրիկը վերցրել է հայրական դրամապանակը, որում եղել է 235 կրոն (7 հազար կրոն ժամանակակից համարժեքով)։


== Իրադարձություն մշակույթում ==

1933 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Գյոթեբորգի Lorensteatern թատրոնում տեղի ունեցավ Սիգֆրիդ Սիվերցի Ett brott («Հանցագործություն») պիեսի պրեմիերան, որի գրվելը պայմանավորված էր քաղաքական գործչի և նրա ծառաների սպանությամբ։ 1934 թվականի մարտի 15-ին պիեսը կատարվել է Ստոկհոլմի թագավորական դրամատիկական թատրոնում, ռեժիսորը եղել է Ալֆ Շյոբերգը։ 1940 թվականին նկարահանվել է ֆիլմ, որում գլխավոր դերերը խաղացել են դերասաններ Էդվին Ադոլֆսոնը և Կարին Էքելունդը։
1985 թվականին շվեդական SVT հեռուստաալիքով ցուցադրվել է ռեժիսոր Ինգվար Սկուգսբերգի Ett skuggspel («Ստվերների խաղ») հեռուստաֆիլմը։ Գլխավոր դերերը կատարել են դերասաններ Ստեֆան Էքմանը և Յեսիկա Սանդենը։
2004 թվականին գրող Հելենա Հենշենը՝ ֆոն Սյուդովի զարմուհին, գիրք է հրատարակել I skuggan av ett brott («Հանցագործության քողի տակ»), որը նվիրված է Նորր-Մելարսթրանդ 24-ում կատարված սպանություններին, իսկ 2006 թվականին Ուփսալայի քաղաքային թատրոնը պիես է բեմադրել այդ ողբերգական իրադարձության մասին՝ von Sydowmordens gåta («ֆոն Սյուդովի սպանության հանելուկը»)։ Այս առիթով ֆրեդրիկի և Ինգուն Մոնիկա ֆոն Սյուդովի տարեց դուստրը (մահացել է 2014 թվականին) Svenska Dagbladet թերթին տված հարցազրույցում պատմել է, թե ինչպես է սպանությունը ազդել իր կյանքի վրա։


== Ծանոթագրություններ ==