armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռակուշկա (գյուղ, Օլգինսկի շրջան)

Ռակուշկա (ռուս.՝ Ракушка), գյուղ Ռուսաստանի Պրիմորիեի երկրամասի Օլգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 730 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բուկ (ԶՀՀ)

Բուկ (ռուս.՝ Бук), Խորհրդային (հետագայում Ռուսական) արտադրության զենիթահրթիռային համալիր։


== Ընդհանուր բնութագիր ==
Բուկ համակարգը համազորային թրթուրավոր ինքնագնաց է։ Այն նախատեսված է փոքր և միջին բարձրությունների վրա, մինչև 830 մ/վ արագությամբ թռչող, շարժունակ աերոդինամիկ օդային թիրախների ոչնչացման համար։ Բուկ համակարգը ընդունակ է նաև խոցել մարտավարական բալիստիկ հրթիռներ։


== Արտադրություն ==
Բուկ հակաօդային պաշտպանության զենիթահրթիռային համակարգի արտադրման նպատակը Կուբ համակարգերին փոխարինելն է։ Ստեղծման աշխատանքները սկսվել են 1972 թվականին։ Խմբաքանակային արտադրության է դրվել 1978 թվականին։ Բուկ համակարգը շահագործման է հանձնվել խորհրդային բանակում 1980 թվականից։ Բուկ համակարգն աշխարհի միջին հեռահարության լավագույն համալիրներից է։


== Մարտավարատեխնիկական տվյալներ ==
Այս ՀՕՊ համակարգերը կարող խոցել մանևրող ինքնաթիռներ և ուղղաթիռներ ինչպես ցածր այնպես էլ բարձր բարձրության վրա։ Բուկ համակարգերը կարող են նաև խոցել բալիստիկ հրթիռներ, թևավոր հրթիռներ, հակա-ճառագայթման հրթիռներ և անօդաչու սարքեր։ Բուկ համակարգն արձակում է 9Մ38 հրթիռներ։ Այս հրթիռները կարող են խոցել 3.4-20.5 կմ հեռավորության և մինչև 25 կմ բարձրության վրա գտնվող թիրախներ։ Բուկ համակարգերը կարող են կրակել նաև հին Կուբ հակաօդային պաշտպանության հրթիռային համակարգերի 9Մ9Մ3 հրթիռներ։


== Կիրառություն ==
Բուկ համակարգերն արդեն արտահանվել են մի շարք երկրներ։ Ներկայումս Ռուսաստանում գործում է շուրջ 350 Բուկ համակարգեր։ Բացի Ռուսաստանից այս համակարգերը այժմ գտնվում են բազմաթիվ երկրների սպառազինություններումև նաև որոշ տեսակի նավերի վրա։ Այս համալիրը 2008 թվականին կիրառվեց ռուս-վրացական պատերազմի ժամանակ և, չնայած տարակարծիք տեսակետներին, կիրառության արդյունքները համարվում են լավ։ Այս համակարգով է խոցվել նաև ռուսական ռազմավարական Տու-22Մ ռմբակոծիչը։


== Սպառազինություն ==

 Հայաստան
 Ռուսաստան
 Ուկրաինա
 Բելառուս
 Ֆինլանդիա
 Հնդկաստան
 Իրան
 Ադրբեջան
 Վրաստան
 Սիրիա
 Կիպրոս
 Վենեսուելա
 Եգիպտոս
 Ալժիր
 Հյուսիսային Կորեա


== Աղբյուրներ ==
Buk(անգլ.)
Buk M2E(անգլ.)
ՌԴ լավագույն ԶՀՀ-ները
Բերդիշլա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բերդիշլա (այլ կիրառումներ)Բերդիշլա (ռուս.՝ Бердышла, բաշկիրերեն՝ Бәрҙешле), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իշիմբայսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 294 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ճաժվան

Ճաժվան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սպարկերտի գավառակում։
1909 թվականին ուներ 50 տուն հայ բնակիչ։
Ճաժվանն ուներ Ս. Երրորդություն անունով հայկական եկեղեցի։
Բնակչության հիմնական զբաղվածությունը երկրագործությունն ու անասնապահությունն էր։
Գյուղաբնակները բռնագաղթի են ենթարկվել 1915 թվականին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոնիվեռե

Ռոնիվեռե (էստ․՝ Ronivere), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Պալամուսե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Հադիդ

Հադիդ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Էրունի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սպանդանոց (Րաֆֆի)

Սպանդանոց պատմվածք, Րաֆֆու արևմտահայության կյանքը ներկայացնող գործերից, որը գրել է 1872 թվականին վերջին կամ 1873թ Թիֆլիսում։ Րաֆֆու եղբոր որդի Սողոմոն Մելիք-Հակոբյանը վկայում է, որ ատմվածքում նկարագրված դեպքերը, ինչպես վկայում է, որայս պատմվածքը կապ ունի հեղինակի անձնական վշտի հետ։ Նա գրում է, որ «Սպանդանոցի» գրության շարժառիթ է հանդիսացել Րաֆֆու կրտսեր եղբոր՝ Արշակի մահը։


== Տպագրման պատմություն ==
Շիրվանզադեն իր հուշերում ակնարկում է, որ Արծրունուն վերաբերող դիպվածի պատճառով պատմվածքը «Մշակում» չի հրապարակվել։ «Սպանդանոցը» պետք է մտներ «Փունջի» երրորդ հատորի մեջ, բայց վերջինս չտպագրվելու հետևանքով մնացել է անտիպ։
«Սպանդանոցը» առաջին անգամ տպագրվում է հեղինակի այրու՝ Աննա Րաֆֆիի նախաձեռնությամբ։ 1890, «Հանդես գրականական և պատմականի» մեջ, ապա «Վիպակներ և պատկերներ» ժողովածուի առաջին հատորում։


== Սյուժե ==
Պատմվածքը երկու պանդուխտ եղբայրների մասին է։ Ավագ եղբայըը խնամք էր տանում հայրենիքում ապրող իր ծնողների և եղբոր ուսման համար, ով հիվանդացել էր։ Ավագ եղբայրը շատ էր մտահոգվում կրտսեր եղբոր առողջությամբ, ով հեռու լինելով հայրենի օջախից, հեռու ծնողի հոգատարությունից՝ տանջվում էր հիվանդությունից։ Առավոտյան եղբայրը սպասում էր բժշկի այցելությանը, ով ուշանում էր, և եղբայրը իրեն է մեղադրում, որ գումարը նախապես չի վճարել և այդ է ուշացման պատճառը։ Նա բժշկին է տալիս իր վերջին տասը ռուբլանոց թղթադրամը և հրավիրում հիվանդ եղբոր մոտ։ Այդ ժամանակ նրանց այցի էր եկել նաև իրենց ծանոթներից մի հայ բժիշկ։ Երկու բժիշկներն էլ խորհուրդ են տալիս հիվանդին տեղափոխել հիվանդանոց։ Հիվանդը՝ լսելով հիվանդանոց տարվելու լուրը՝ սարսափում է, քանի որ շատ էր լսել բժիշկների տգիտության մասին։ Սխալ բուժումը պատճառ է հանդիսանում նրա թուլանալու, միջանցքում ընկնելուն։ Նա այդ պահին զրկված էր բժիշկների խնամատարությունից և իր մոտ էր միայն մեկ այլ հիվանդ՝ Մարտիրոսը, որին էլ հայտնում է իր սպասվող մահվան մասին և խնդրում փոխանցել եղբորը, որ մորը չհայտնի իր մահվան լուրը և ավանդում է հոգին։
Առավոտյան տեսակցության եկած եղբորը հայտնում են, որ հիվանդի հետ ամեն ինչ լավ է և տեսակցության կարող է գալ կիրակի, այնինչ եղբոր դին արդեն դիահերձարանում էր։ Կիրակի այցելության գնացած եղբորը ցույց են տալիս երիտասարդ եղբոր սառած, այլանդակված մարմինը։ Երբ հնչում է երիտասարդի արդար բողոքը, թե դա հիվանդանոց չէ, այլ՝ սպանդանոց, նրան մխիթարում են, որ փոքր ինչ ուշանալու դեպքում նրան այլևս վիճակված չէր լինելու վերջին հրաժեշտը տալու։ Ուշաթափ լինելու պատճառով նա այդպես էլ չի լսում բժշկի այդ խոսքերը։


== Հրատարակություն ==
Սպանդանոցը առաջին անգամ հրատարակվել է Րաֆֆու «Երկերի ժողովածուի» եռահատոր հրատարակության առաջին հատորում (Երևան, 1949, էջ 483)։


== Թարգմանություն ==
1891 թվականին Դավիթ Տեր-Դավթյանի թարգմանությամբ «Սով», «Անբախտ Հռիփսիմեն» պատմվածքների հետ «Սպանդանոցը» հրապարակվում է հեղինակի «Մի քանի պատմվածքներ» վերնագրով Վրացերեն ժողովածուի մեջ (Թիֆլիս, 1891, էջ 53)։
Արտատպվել է «Հանդես գրակականական և պատմական» գրքի չորրորդ հատորում (Մոսկվա, 1890, էջ 1)։


== Ծանոթագրություններ ==
Սամբոյի Ռուսաստանի առաջնություն 2018

Սամբոյի Ռուսաստանի առաջնություն 2018, անցկացվել է 2018 թվականի մարտի 1-ից 5-ը Խաբարովսկ քաղաքի «Պլատինում Արենա»-յում։ Առաջնությունը երկրորդ անգամ էր անցկացվում Խաբարովսկում։


== Մեդալակիրներ ==


=== Տղամարդիկ ===


=== Կանայք ===


=== Մարտական սամբո ===


== Հղումներ ==
«Талисманом чемпионата России по самбо будет Самбик»։ sambo.ru։ Всероссийская федерация самбо։ 2018-02-12։ Վերցված է 2018-02-22 
«Результаты 1 дня чемпионата России по самбо в Хабаровске»։ sambo.ru։ 2018-03-02։ Վերցված է 2018-03-03 
«Результаты 2 дня чемпионата России по самбо в Хабаровске»։ sambo.ru։ 2018-03-03։ Վերցված է 2018-03-03 
«Результаты 3 дня чемпионата России по самбо в Хабаровске»։ sambo.ru։ 2018-03-04։ Վերցված է 2018-03-04 
«Самбисты Евгений Сухомлинов и Екатерина Богдан: самбо — не помеха отношениям»։ Хабинфо։ 13.03.2018
Վոպրա

Վոպրա (ռուս.՝ Вопра), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Տիկսնա գետի ձախ ափում՝ 14 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 29 կմ է։ Ակունքը գտնվում է Տոտմից 33 կմ հեռավորության վրա դեպի հարավ-արևմուտք, հիմնական հոսքը անցնում է Պրիսուխոնսկի ճահճոտ անտառում։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020100312103000007704
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103000770
Ավազանի կոդը - 03.02.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Էջմիածնի ջրանցք

Էջմիածնի ջրանցք, Լենինի անվան ջրանցք, ջրանցք և ջրամբար, կառուցվել է 1923-1924  թթ. և շահագործման է հանձնվել 1925 թ.-ին։ Սկիզբ է առնում Երևանյան լճից։ Երկարությունը 27 կմ է, ջրթողունակությունը՝ 4,3 մ3/վ։ Գլխամասը (մոտ 500 մ) անցնում է ժայռափոր թունելով։ Ոռոգում է Երևանի Մալաթիա Սեբաստիա համայնքի և Արմավիրի մարզի 1400 հա հողատարածք։
Ջրանցըք մինչև 1960 թ.-ը սնվում էր միայն Հրազդան գետի ջրերից։ Արևաշատի ջրհան կայանի կառուցումից (1967 թ.) հետո լրացուցիչ սնվում է Մեծամորի ջրերից, որի շնորհիվ սահմանափակվել է Սևանա լճի ջրի օգտագործումը։ Ջրանցքի երկայնքով տեղ-տեղ պահպանվել են ուրարտական Ումեշինի ջրանցքի հետքերը։ Վերջինս կառուցվել է մ.թ.ա. VII դ., ինչի մասին պահպանվել է Ռուսա Բ արքայի սեպագիր արձանագրությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Աֆղանական ռուփի

Աֆղանական ռուփի, մինչև 1926 թվականը Աֆղանստանի դրամական միավոր։


== Պատմություն ==
Մինչև 1981 թվականը օգտագործվել են արձաթի ռուփի և նրա խառնուրդները, մետաղե ֆիլսը և ոսկե  կոպեկները (մուխր, աշրաֆի և տիլլա)։ Նրանց միջև ֆիքսված փոխարժեք չի եղել, տարբեր շրջանները իրենց մետաղադրամներն էին օգտագործում, որոնք տարբերվում էին քաշով և նկարով։ Շրջանառության մեջ օգտագործում էին պատմական տարբեր թղթադրամներ՝ պարսկական, ռուսական, բայց ավելի շատ հնդկական։
1891 թվականին գործածության մեջ դրվեց նոր դրամական միավորը, ստեղծվել է քաբուլյան ռուփիի հիման վրա։ Ռուփին բաժանվում է 60 կոպեկի՝ պայսի, որոնցից յուրաքանչյուրը համապատասխանում էր 10 դինարի։ Գոյություն ունեյին այնպիսի դրամներ ինչպիսիք են՝ կիրան (30 պայս), սանար (30 պայս), աբասի (20 պայս), և տիլլա, որի արդյունքում՝ ամանի՝  (յուրաքանչյուրը 10 ռուփի)։
1926 թվականի հուլիսին ռուփին փոխարինվեց աֆղանիով 11:10 հարաբերությամբ, սակայն, ըստ էության, ռուփին շարունակում էր օգտագործվել և երկար ժամանակ մնալ շրջանառության մեջ։


== Մետաղադրամ ==

Մինչև 1891 թվականը միակ մետաղադրամը եղել է ֆիլսը։ Արծաթյա դրամները հատվել են  1⁄12, 1/10, 1⁄8, 1⁄6, ¼, ⅓, ½, 1 և 2 ռուփի արժողությամբ, ոսկյա դրամներ են եղել աշրաֆը, տիլլան,  ½ մուխռան և մուղրը։
1891 թվականից հատվել են բրոնզե, արույրե և պղնձե մետաղադրամներ 1, 5, 10, 15 և  20 պայս արժողությամբ, արծաթե դրամները՝ 10 և 20 պայս արժողությամբ, ինչպես նաև  ½, 1, 2½ և 5 ռուփի, և ոսկյա մետաղադրամներ 1 տիլլու  ½, 1, 2 և  5 ամանի։


== Թղթադրամներ ==

1919—1920 թվականներին թողարկվել են տոմսեր, որոնց գանձապետարանի անվանական արժեքը կազմել է 1, 5, 50 և 100 ռուփի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Гладкий В. Словарь нумизмата. — М.: Центрполиграф, 2006. — 377 с. — ISBN 5-9524-2421-X
Зварич В.В. Нумизматический словарь. — изд. 3-е, доп.. — Львов: Вища школа, 1979.
Cuhaj G.S. Standard Catalog of World Paper Money. General Issues 1368—1960. — 15-е изд. — Iola: Krause Publications, 2014. — 1295 с. — ISBN 978-1-4402-4267-0
Michael T. Standard Catalog of World Coins 1701—1800. — 7-е изд. — Iola: Krause Publications, 2016. — 1472 с. — ISBN 978-1-4402-4706-4
Michael T. Standard Catalog of World Coins 1801—1900. — 8-е изд. — Iola: Krause Publications, 2015. — 1294 с. — ISBN 978-1-4402-4524-4
Michael T. Standard Catalog of World Coins 1901—2000. — 45-е изд. — Iola: Krause Publications, 2017. — 2384 с. — ISBN 978-1-4402-4797-2


== Արտաքին հղումներ ==
Банкноты Афганистана, fox-notes
Վեսյոլոե (գյուղ, Սիմֆերոպոլի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎեսյոլոեՎեսյոլոե (ուկրաիներեն՝ Веселе, Ղրիմի թաթարերեն՝ Atman), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ատման։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլոե գյուղում բնակվում էր 184 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սարեկ (այլ կիրառումներ)

Սարեկ, կարող է վերաբերել՝

Սարեկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Արղանամադենի գավառակում
Սարեկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բալուի գավառակում
(3392) Սետուչի

(3392) Սետուչի (անգլ.՝ Setouchi), աստերոիդ Մարսի ուղեծիրը հատող աստերոիդների խմբում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Հիրոկի Կոսայի և Գորո Սասակիի կողմից Կիսոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,139809 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5399 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7397 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1143,3 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,314877 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 26,33° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3392) Սետուչի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Քուրդ-Կուլագի

Քուրդ-Կուլագի, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է  54 քուրդ բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մանովար Մուսո

Մանովար Մուսո (ինդոն.՝ Manowar Musso, օգոստոսի 12, 1898(1898-08-12), Կեդիրի, Արևելյան Յավա, Ինդոնեզիա - հոկտեմբերի 31, 1948(1948-10-31), Մադիուն, Արևելյան Յավա, Ինդոնեզիա), ինդոնեզացի կոմունիստ քաղաքական գործիչ, Ինդոնեզիայի կոմունիստական կուսակցության (ԻԿԿ) անդամ (1923)։ 
1923—1925 թվականներին՝ ԻԿԿ ԿԿ անդամ, ղեկավարել է փոստային բանվորների արհմիությունը։ 1925—1935 թվականներին եղել է տարագրության մեջ։ Ընտրվել է Կոմինտերնի և Պրոֆինտերնի ԳԿ անդամ։ 1935 թվականին, անլեգալ, վերադարձել է Ինդոնեզիա և ղեկավարել ընդհատակում կուսակցության կենտրոնական ղեկավարության վերաստեղծման գործը։ 1936 թվականին հեռացել է երկրից։ 1938—193 թթ. ապրել է Բելգիայում, 1939—1941 թթ. գտնվել է Ֆրանսիայում՝ համակենտրոնացման ճամբարում։ 1948 թվականին նորից վերադարձել է Ինդոնեզիա։ ԻԿԿ օգոստոսյան կոնֆերանսը (1948) ընդունել է Մուսոյի մշակած «Նոր ուղի Ինդոնեզիայի Հանրապետության համար» բանաձևը։ 1948 թվականի սեպտեմբերին ընտրվել է ԻԿԿ ԿԿ գլխավոր քարտուղար։ 
Սպանվել է Մադիունյան դեպքերի (հակակառավարական ելույթ) ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արգենտինայի կեչուա

Արգենտինայի կեչուա (իսպ.՝ Quechua santiagueño, quichua), հարավային կեչուայի բարբառ, որով խոսում են Սանտիագո Դել Էստերո նահանգի կենտրոնական մասում (Ֆիգերոա, Ռոբլես, Սերմիենտո, Սան Մարտին, Սիլիպիկա, Լորետո, Ատամիսկի, Ավալյանեդա, Սալավինա, Կեբրաչոս, Միտրե, Ագիրե), ինչպես նաև Մորենո, Խուան Ֆելիպե Իբարրա, Տաբոադա, Սալտա և Բուենոս Այրես նահանգների հարավային մասեր։ Լեզվակիրների քանակը տատանվում է 60-ից մինչև 150-300 հազար մարդ։
Նախկինում կեչուա լեզվով խոսել են նաև Տակուման նահանգում, հատկապես Կալչաքիես հովտում։ Ներկա պահին այդտեղ կեչուա լեզվակիրներ չկան։ Բացի այդ Ժուժույ նահանգում մի քանի հազար բնակիչ խոսում է կեչուայի այլ տարբերակով, որն առավելապես նման է Կուսկո-Կոլյաո բոլիվյան բարբառի տարբերակին։ Չիլիա-բոլիվիական սահմանի մոտ՝ Սիենայում, կա ընդամենը մեկ դպրոց, որտեղ դասավանդում է մեկ ուսուցիչ։
Սանտիագո դել Էստերոյի ազգային համալսարանում կա ամբիոն, որը զբաղվում է այդ լեզվի ուսումնասիրմամբ և պահպանմամբ։ Արգենտինական կեչուան տարբերվում է բոլիվիականից, չնայած որ վերջինիս հետ ունի 81% ընդհանուր բառապաշար։ Արգենտինական կեչուայի առանձնահատկությունը ձայնային համադրությունների ձգումն է։

awa в aa (qaay — նայել, տեսնել)
chik в ysh (nuqaysh — մենք (ընդգրկուն))Բառասկզբի [h]-ն կորում է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Asociación Tucumana de Investigadores en la Lengua Quechua: El Quechua en la República Argentina Archived 2012-12-15 at the Wayback Machine.
El Quechua en Argentina - Home Page de Jorge R. Alderetes Archived 2010-02-10 at the Wayback Machine. (грамматика)
El estado actual de la enseñanza de la Quichua en Santiago del Estero Archived 2007-03-11 at the Wayback Machine.
Աստերոիդների ցանկ (88201-88300)

Աստերոիդների ցանկ (88101-88200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (88301-88400)
 Աստերոիդների ցանկ (88101-88200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (88301-88400)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (85001)-(90000)»։ www.minorplanetcenter.net
Պուեբլա (նահանգ)

Պուեբլա (իսպ.՝ Puebla, ( ˈpweβla), պաշտոնական անվանումը՝ Պուեբլայի ազատ և ինքնիշխան նահանգ (իսպ.՝ Estado Libre y Soberano de Puebla), Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկն է, Դաշնային օկրուգի հետ միասին համալրում են Մեքսիկայի վարչական կազմը։ Ունի 217 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Պուեբլա։


== Տվյալներ ==
Նահանգը գտնվում է արևելակենտրոնական Մեքսիկայում։ Հյուսիսում և արևելքում սահմանակից է Վերակրուս նահանգին, արևմուտքում՝ Իդալգո, Մեխիկո, Տլասկալա և Մորելոս նահանգներին, հարավում՝ Գերերո և Օախակա նահանգներին։
Նահանգը սկզբնավորվել է այն վայրում, որտեղ այժմ Պուեբլա քաղաքն է։ Այս դաշտավայրը հիմնադրվել է իսպանացիների կողմից 1531 թվականին՝ ապահովելու համար Մեխիկոյից Վերակրուս ճանապարհահատվածի առևտրի անվտանգությունը։
18-րդ դարի վերջում այս տարածքը գաղութային շրջան էր իր ղեկավարով։ Մեքսիկայի անկախության պատերազմից հետո, 19-րդ դարի սկզբում, այն դարձավ նահանգ։ Այդ ժամանակաշրջանից ի վեր մայրաքաղաքի տնտեսությունը զարգացում ապրեց, մասնավորապես արդյունաբերությունը, անկախ այն հանգամանքից, որ շրջանը գտնվում էր տարբեր ճակատամարտերի կիզակետում, որոնցից ամենաակնառուն Պուեբլայի ճակատամարտն էր։ Ներկայումս Պուեբլան Մեքսիկայի հզոր արդյունաբերական կենտրոնն է, սակայն արդյունաբերությունը կենտրոնացած է մայրաքաղաքում և այլ քաղաքներում, ինչի պատճառով գյուղական համայնքներն ավելի աղքատ են և այնտեղ առկա է միգրացիայի խնդիր։ Բնակչությունը գաղթում է Մեխիկո քաղաք և ԱՄՆ։
Նահանգը հայտնի է China Poblana (կանացի մեքսիկական ավանդական զգեստի ոճ), mole poblano, գեղարվեստական, գրական փառատոններով, Մայիսի 5-ի տոնակատարությամբ, Quetzalcoatl արարողակարգով, Մեռյալների օրվա տոնակատարությամբ, Huaquechula կառնավալով։ Այս նահանգում են ապրում 5 բնիկների խմբեր՝

Nahuas
Totonac
Mixtec
Popoloca
Otomi (ապրում են նահանգի ամենահյուսիսային և ամենահարավային մասերում)


== Վարչական բաժանում ==

Նահանգն ունի 217 համայնք։


== Պուեբլայի կենդանական և բուսական աշխարհը ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Gobierno del Estado de Puebla — sitio web oficial
H. Ayuntamiento de Puebla
Distritos Judiciales del Estado de Puebla Archived 2007-07-01 at the Wayback Machine.
Transporte público de Puebla Archived 2013-06-15 at the Wayback Machine.
INEGI: Información sociodemográfica de Puebla
INEGI: Información geográfica de Puebla
Festival Internacional 5 de Mayo Archived 2012-10-29 at the Wayback Machine.
Տոգայի ամրոց

Տոգայի ամրոց (իսպ.՝ Castillo de Toga), ավերակները գտնվում են Իսպանիայի Վալենսիայի տարածաշրջանի Կաստելին  (իսպ.՝ Castellón) գավառի Տոգա (իսպ.՝ Toga) քաղաքից քիչ հեռու Ռիո Միջարես (իսպ.՝ Río Mijares) բնակավայրի մոտ։ Կառուցվել է մուսուլմանների կողմից։
Իսպանիայի մշակույթի նախարարության կողմից Տոգայի ամրոցը ընդգրկվել է Իսպանիայի պատմական արժեք ունեցող հուշարձանների ցանկի մեջ՝ RI-51-0113001 գրանցման համարի տակ։


== Պատմություն ==
Ամրոցի շինարարությունը և ֆունկցիոնալությունը կապված է նրա ռազմավարական կարևոր դիրքի հետ։ Այն գտնվում է Տոգա գետի ստորին հոսանքում, նեղ Միջարես կիրճի ոլորանների վրա։ Սկզբում տեղանքը հարուստ էր վայրերի բույսերով, սակայն հետագայում ռազմավարական նշանակություն ստանալուց հետո, այն դարձավ աստվածային ամրոց-դղյակ։
Ներկայիս գտնվում է բավականի անմխիթար և վտանգավոր կարգավիճակում, չնայած այն հանգամանքին, որ ամրոցի ներսում դեռ պահպանվում են պարսպաշարի որոշակի հատվածներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://www.guiarepsol.com/es/turismo/monumentos/50150-castillo-de-toga/(չաշխատող հղում)
Լեբեդյովկա (գյուղ, Կրասնոկուտսկի շրջան)

Լեբեդյովկա (ռուս.՝ Лебедёвка), գյուղ Ռուսաստանի, Սարատովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին հայտնի գրանցված տվյալներով կազմում էր 930 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պոդոպրիգորովսկի գյուղական խորհուրդ (Լեբեդինսկի շրջան)

Պոդոպրիգորովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Підопригорівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Պոդոպրիգորովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 766 մարդ։ Խորհրդում կա 8 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Պորտուգալերենի թանգարան

Պորտուգալերենի թանգարան (պորտ.՝ Museu da Língua Portuguesa), ինտերակտիվ թանգարան Սան Պաուլու քաղաքում, գտնվում է Լուզ երկաթուղային կայարանի շենում, կայարանի վերին հարկում։ Այն հիմնվել է քաղաքի մշակույթի բաժնի քարտուղարության և Ռոբերտու Մարինյի հիմնադրամի հետ միասին. շինարարության ծախսերը կազմել են 37 միլիոն ռեալ։
Թանգարանի ստեղծման նպատակը պորտուգալերենի զարգացման կենդանի ներկայացման ստեղծումն է, դիտորդներին լեզվի անսովոր կողմերի հետ ծանոթացումն ու ուսուցումը։ Ինչպես նշվում է թանգարանի կայքում, հիմնադիրները «ցանկանում են, որպեսզի թանգարանը հնարավորություն ընձեռի ինտենսիվ և զվարճալի միջոցներով նոր գիտելիքներ և գաղափարներ ստանալ»։ Թանգարանը նախատեսված է Բրազիլիայի բոլոր շրջանների այցելուներիև բնակչության բոլոր շերտերի համար. բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ավելին իմանալ իրենց ծագման, պատմության և սեփական լեզվի զարգացման մասին։

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Museu da Língua Portuguesa (պորտ.)
Secretaria da Cultura de São Paulo (պորտ.)
Fundação Roberto Marinho (պորտ.)
Fundação Calouste Gulbenkian (պորտ.)
Fundação Luso-Brasileira (պորտ.)
Revista Museu (պորտ.)
Instituto Camões (պորտ.)
Արամայիս Աղամալյան

Արամայիս Մկրտչի Աղամալյան (մայիսի 1, 1910(1910-05-01), Ջուղա, Central District, Jolfa County, Արևելյան Ադրբեջան, Իրան - 1980 կամ ապրիլի 28, 1986(1986-04-28)), իրանահայ կինոռեժիսոր, սցենարիստ։


== Կենսագրություն ==
Արամայիս Աղամալյանը ծնվել է 1910 թվականին, Ջուղայում։ Հայկական ջարդերի ժամանակ ընտանիքի հետ գաղթել է Իրան, հաստատվել Թավրիզում։ Տարրական դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել է Երևան և 1920-1930 թվականներին բնակվել այնտեղ՝ աշակերտել է Հակոբ Կոջոյանին և Ալեքսանդր Թամանյանին։ 1927 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-արդյունաբերական տեխնիկումը և աշխատել որպես ձևավորող։ 1930 թվականին մեկնել է Գերմանիա, ուսումը շարունակել Բեռլինի դրամատիկական արվեստի քոլեջում, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով կրթությունը կիսատ է թողել։ 1934 թվականին վերադարձել է Իրան և հաստատվել Սպահանի հայաբնակ՝ Նոր Ջուղա քաղաքում, որտեղ աշխատել է հինգ տարի։ Թատերական գործունեությունը սկսել է 1935 թվականին՝ Նոր Ջուղայում։ 1939-1945 թվականներին բնակվել է Թավրիզում, որտեղ բեմադրել է բազմաթիվ պիեսներ։ Թեհրան հաստատվելուց հետո Քուշեշ-Դավթյան հայկական տարրական և միջնակարգ դպրոցներում դասավանդել է նկարչություն։ Ռուսերենից հայերեն է թարգմանել մի շարք պիեսներ, այդ թվում՝ Վոյնովիչի «Հասարակածային փոթորիկը», Ա. Գլադկովի «Երիտասարդ թատրոնը», Թենսի Ուիլյամսի «Ամառ և ծուխ» երկերը։ 1946 թվականից աշխատել է Թեհրանի տարբեր թատերախմբերում։ 1946 թվականին միացել է «Արարատ ակումբ» թատերախմբին։ Ձևավորել է մի քանի ուշագրավ թատերական դեկորներ՝ «Գևորգ Մարզպետունի», «Սամվել» թատերախաղերի համար։  1960 թվականից հանդես է եկել կինոյի ասպարեզում, նկարահանել «Փեսա որոնողներ» ֆիլմը՝ քաղված Երվանդ Օտյանի «Չարշլ Արթին Աղա» թատերախաղից։
Մահացել է 1986 թվականին, Թեհրանում։


== Բեմադրություններ ==


== Ֆիլմեր ==
Ստեղծագործել է նաև կինոյում, նկարահանել՝ 12 ֆիլմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մանիքլու

Մանիքլու, գյուղ Արցախի Մարտակերտի շրջանում։
Նախկինում մտնում էր Ելիզավետպոլի նահանգի Ջևանշիրի գավառի մեջ։


== Բնակչություն ==
1906 թվականին ուներ 163 ադրբեջանցի բնակիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բեզգլյադովո

Բեզգլյադովո (ռուս.՝ Безглядово), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Կրասնոբակովսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Էսսե

Էսսե, հայերեն՝ փորձագրություն (լատ.՝ exagium - «կշռադատել», անգլ.՝ essay - «ակնարկ, հոդված, փորձ», ֆր.՝ essai - «ակնարկ, փորձ»), գրականագիտության ժանրերից մեկը։ Ազատ ոճով գրված և հեղինակի խորհրդածություններով հագեցած ակնարկ, հոդված՝ նվիրված որևէ կոնկրետ ստեղծագործության կամ գրողի վաստակի ընդհանուր բնութագրմանը։
Էսսեի բնորոշ օրինակներ են՝ Ավ. Իսահակյանի «Միքայել Նալբանդյանի անմահ հիշատակին», «Տարաս Շևչենկո» և այլ հոդվածներ, Գ. Զոհրապի «Ծանոթ դեմքեր» շարքը, Մ. Մեծարենցի «Նարեկացիին հետ» հոդվածը։ Արևմտահայերը այս ժանրը կոչել են դիմաստվեր (օր.՝ Հ. Ասատուրի «Դիմաստվերներ» գիրքը)։


== Ծանոթագրություններ ==
(2122) Պյատիլետկա

(2122) Պյատիլետկա (անգլ.՝ Pyatiletka), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1971 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Տամարա Սմիռնովայի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,40301 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3326 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4734 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1360,6 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,264588 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,9° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2122) Պյատիլետկա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Վիլչա (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Վիլչա (ուկրաիներեն՝ Вільча), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1993 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վիլչա քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 1 658 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 36,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 45,05 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Խառաշիկ (այլ կիրառումներ)

Խառաշիկ, կարող է վերաբերել՝

Խառաշիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Բերկրի-Աբաղայի գավառում
Խառաշիկ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Թիմարի գավառում
Ժուրավլյովկա (այլ կիրառումներ)

Ժուրավլյովկա, կարող է վերաբերել՝


== Ուկրաինայի բնակավայրեր ==
Ժուրավլյովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Չեռնոմորսկոեի շրջանում
Ժուրավլյովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Սիմֆերոպոլի շրջանում
Ժուրավլյովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Բառի շրջանում
Ժուրավլյովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տուլչինի շրջանում


== Ռուսաստանի բնակավայրեր ==
Ժուրավլյովկա - գյուղ Ռուսաստանի Բելգորոդի մարզի Բելգորոդի շրջանի կազմում։
Ժուրավլյովկա - գյուղ Ռուսաստանի Սարատովի մարզի Կրասնոկուտսկի շրջանի կազմում։
Վլադիմիր Դվոյչենկո

Վլադիմիր Դվոյչենկո (ռուս.՝ Влади́мир Авра́мович (Аврамиевич) Дво́йченко, մայիսի 12 (24), 1882, Տավրիկյան նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1939, Սանտանդեր, Իսպանիա), ռուս սպա, Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոս, Ռուսաստանի հարավում Սպիտակ շարժման մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ուղղափառ, տոհմական պատվավոր քաղաքացու որդի, ծնունդով Տավրիկյան նահանգից։ Ընդհանուր կրթությունը ստացել է Մոսկվայի համալսարանում։ Կամավոր մասնակցել է ռուս-ճապոնական պատերազմին։ 1909 թվականին ավարտել է Ելիզավետգրադյան հեծելազորային ուսումնարանն առաջին կարգով, ստանալով կորնետի աստիճան գործուղվել է Ղրիմի հեծյալ գունդ, 1912 թվականին դարձել է պորուչիկ։ 1914 թվականին Ղրիմի հեծյալ գնդի 6-րդ  հեծելավաշտում ծառայելով որպես կրտսեր սպա մասնակցում է Առաջին համաշխարհային պատերազմին և պարգևատրվում Գեորգիևյան զենքով։ 1916 թվականի մարտի 16-ին ստացել է շտաբս-ռոտմիստրի կոչում, 1915 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև 1917 թվականի հունվարի 1-ը փոխադրվել է Օդեսայի ռազմական օկրուգի շտաբի պահուստային անձնակազմ, հաշվառվելով բանակային հեծելազորում։ Քաղաքացիական պատերազմի սկզբում` 1918 թվականի փետրվարին, ընդգրկվում է Ռումինական ռազմաճակատում ձևավորված գնդապետ Դրոզդովսկու ջոկատում։ Որպես Հեծելազորային դիվիզիոնի 2-րդ էսկադրոնի հրամանատար մասնակցում է Յասսի-Դոնի արշավանքին։ 1919 թվականի աշնանը գնդապետի կոչումով նշանակվում է Ռուսաստանի հարավի Զինված ուժերի Տավրիկյան հեծելազորային դիվիզիոնի հրամանատար։ 1920 թվականի նոյեմբերին Ղրիմից էվակուացվում է Վրանգելի Ռուսական բանակի կազմ։ Մասնակցել է Գալիպոլիի ճակատամարտին։
1937 թվականից որպես կամավորական Իսպանիայում մասնակցում է Քաղաքացիական պատերազմին Ֆրանցիսկո Ֆրանկոյի կողմից։ Ծառայել է Նավարայում (Բադախոսի ռազմաճակատ), մարտական վաստակի համար պարգևատրվել է Մարտական մեդալով։ Մահացել է քաղցկեղից  1939 թվականին Սանտանդեր քաղաքում։


== Ընտանիք ==
Կինը՝ Եֆրոսինյա Միխայլովնա Դվոյչենկո-Մարկովան  (1901-1980), գրականագետ էր։ Նրանց որդին Դմիտրին (1921—2005), ամերիկյան պատմաբան, Նյուրնբերգյան դատավարության թարգմանիչ։


== Պարգևներ ==
Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան սրերով և ժապավենով (ВП 31.03.1915)
Գեորգիևյան զենք (ВП 21.05.1915)
Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան սրերով (ПАФ 4.04.1917)
Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան սրերով և ժապավենով  (ПАФ 13.06.1917)
«Քաջության համար» արծաթե մեդալ (1905)


== Աղբյուրներ ==
Русский Инвалид, № 19. Официальный отдел. — 20-го января 1917 г. — С. 4.
Волков С. В. Белое движение. Энциклопедия гражданской войны. — СПб.։ «Нева», 2002. — С. 154.
Григоров А. И. Крымская книга памяти Великой войны 1914—1918 годов. Том I. — Москва, 2014.
Русские в Испании на стороне Франко. Краткие биографические данные о русских добровольцах.
Մանավազյաններ

Մանավազյաններ, նախարարական տոհմ Արշակունյաց Հայաստանում։ Մանավազյանների ժառանգական կալվածքն էր Հարքի գավառը՝ Մանավազակերտ կենտրոնով։  Ըստ ավանդության, Մանավազյանները կոչվել են Հայկ Նահապետի որդի՝ Մանավազի անունով։ Ըստ քրիստոնեական պատմագրությունում ընդունված վարկածի, 330-ական թթ Մանավազյանները անհաշտ կռիվներ են մղել իրենց ազգակից իշխանական տոհմերի՝ Բզնունիների ու Որդունիների դեմ։  Չկարողանալով հաշտեցնել կռվող կողմերին՝ Խոսրով Գ Կոտակ թագավորի հրամանով սպարապետ Վաչե Մամիկոնյանը ոչնչացրել է նրանց և բռնագրավել տիրույթները։ Հարք գավառը տրվել է Աղբիանոսյանների եպիսկոպոսական տոհմին։
Խտություն

Խտություն համասեռ նյութի, ֆիզիկական մեծություն (ընդունված է նշանակել հունարեն  
  
    
      
        ρ
      
    
    {\displaystyle \rho }
  ՝ «ռո» տառով). որոշվում է նյութի 
  
    
      
        m
      
    
    {\displaystyle m}
   զանգվածի և գրաված 
  
    
      
        V
      
    
    {\displaystyle V}
   ծավալի հարաբերությամբ՝ 
  
    
      
        ρ
        =
        m
        
          /
        
        v
      
    
    {\displaystyle \rho =m/v}
  ։ Անհամասեռ նյութի խտությունը զանգվածի և ծավալի հարաբերության սահմանն է, երբ ծավալը ձգտում է մի կետի, որտեղ որոշվում է խտությունը։ Երկու նյութերի խտությունների հարաբերությունը ֆիզիկական որոշակի պայմաններում կոչվում է հարաբերական խտություն։ Միավորների միջազգային համակարգում խտությունը չափվում է կգ/մ³, CGS համակարգում՝ գ/սմ³ միավորով։ Գործնականում ընդունված են նաև գ/լ, տ/մ³ և արաահամակարգային այլ միավորներ։ Գազերի և հեղուկների խտությունը չափելու համար օգտագործում են խտաչափեր։


== Խտության բանաձև ==
Մաթեմատիկորեն խտությունը որոշվում է զանգվածը ծավալի վրա բաժանելով՝ 

  
    
      
        ρ
        =
        
          
            m
            V
          
        
        ,
      
    
    {\displaystyle \rho ={\frac {m}{V}},}
  
  
    
      
        ρ
      
    
    {\displaystyle \rho }
  -ն խտությունն է, 
  
    
      
        m
      
    
    {\displaystyle m}
  -ը՝ զանգվածը, իսկ 
  
    
      
        V
      
    
    {\displaystyle V}
  -ն՝ ծավալը։


== Զանգվածի  բանաձև ==
մարմի զանգվածը հավասար է նրա ծավալի և խտության արտադրյալին

  
    
      
        m
        =
        ρ
        V
      
    
    {\displaystyle m=\rho V}
  


== Խտությունների օրինակներ ==


== Որոշ գազերի խտություն ==


== Որոշ հեղուկների խտություն ==


== Որոշ ծառատեսակների խտություն ==


== Որոշ մետաղների խտություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Բակսանի շրջան

Բակսանի շրջան (ռուս.՝ Баксанский район, կաբ.-չերք.՝ Бэхъсэн къедзыгъуэ, կարաչ.-բալկ.՝ Басхан район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Կաբարդա-Բալկարական Հանրապետությունում։ Անվանվել է շրջանի տարածքով հոսող Բակսան գետի անունով։
Ստեղծվել է 1921 թվականին։ Վարչական կենտրոնը Բակսան քաղաքն է, որը սակայն չի մտնում շրջանի կազմի մեջ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 829,58 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 58042 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 69,97 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ալեն (Օդի գավառ)

Ալեն (ֆր.՝ Alaigne), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2014 թվականի դրությամբ կազմում է 335 մարդ, բնակչության խտությունը` 24.17 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 13.86 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 640 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 155 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 25 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 211 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 125-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 86։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 59,2 %։ 125 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 105 անձ (59 տղամարդ և 46 կին)։ Գործազուրկ են եղել 20 անձ (11 տղամարդ և 9 կին)։ 86 անաշխատունակներից 13-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 24-ը` թոշակառուներ, իսկ 49-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Իրավափառ

Իրավափառ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն իրավ և փառք բառերից՝ բարդված։ Թարգմանություն է հունարեն Θεμιστοκλῆς անվան, որը կազմված է Θέμι՝ օրենք և χλέος՝ լուր, համբավ, փառք բառերից։ Հաճախ չի գործածվել, սակայն Երևանում բնակվել է այս անվամբ մի փաստաբան։


== Ծանոթագրություններ ==
Մյուրիել Գրոսսֆելդ

Մյուրիել Էվելին Գրոսսֆելդ (անգլ.՝ Muriel Evelyn Grossfeld, հոկտեմբերի 7, 1940(1940-10-07), Նյու Յորք, ԱՄՆ - հունվարի 17, 2021(2021-01-17)), ամերիկացի մարմնամարզուհի, 1963 թվականի Պանամերիկյան խաղերի թիմային մրցույթի ոսկե մրցանակակիր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1940 թվականին Նյու Յորք քաղաքում։  Գրոսսֆելդը մասնակցել է գեղարվեստական մարմնամարզության մրցույթին 1956 թվականին Մելբուրնի Օլիմպիական խաղերում, 1960 և 1964 թվականներին Հռոմում և Տոկիոյում։
Օլիմպիական թիմային մրցումներում  նա գրավել է իններորդ տեղը։ 1960 թվականի Օլիմպիական խաղերում նրա լավագույն արդյունքը անհատական մրցույթում 19-րդն էր՝ թեթև վարժություններում։
1962 թվականին Պրահայում ընթացող աշխարհի առաջնությունում մասնակցել է գեղարվեստական մարնամարզությանը, բայց մնացել է առանց մեդալի։
Մյուրիել Էվելին Գրոսսֆելդը ամուսնացաց էր իր թիմակից մարմնամարզիկ Աբիե Գրոսսֆելդի հետ, բայց նրանք հետագայում ամուսնալուծվել են։ Դադարեցնելով մասնակցությունը մրցույթներին նա երկար ժամանակ աշխատել է որպես մարմնամարզության ազգային մարզիչ և միջազգային կարգի մրցավար։
1981 թվականին Գրոսսֆելդի անունն ընդգրկվել է Ամերիկյան մարմնամարզության փառքի սրահում։
Մահացել է 2021 թվականի հունվարի 17-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
USA Gymnastics Hall of Fame biographical treatment
Davis-Grossfeld on To Tell the Truth
Ջինօվա

Ջինօվա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Գենջի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Խալիլովո (այլ կիրառումներ)

Խալիլովո, կարող է վերաբերել՝

Խալիլովո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Խալիլովո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Կարաիդելսկի շրջանի կազմում։
Սեգրատե

Սեգրատե (իտալերեն՝ Segrate, լոմբ.՝ Segraa)` կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում։
Բնակչությունը 33 373 մարդ (2004-ի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը` 1891 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20090։ հեռախոսային կոդ՝ 02։
Բնակավայրի հնարավոր է համարվում սուրբ San Rocco-ն։


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comune.segrate.mi.it/


== Ծանոթագրություններ ==
Կա' դ'Օրո

Կա' դ'Օրո կամ պալացցո Սանտա Սոֆիա (իտալերեն՝ Ca' d'Oro), պալատ Վենետիկում, Գրանդ ջրանցքի վրա, Կանարեջո շրջանում։ Երկրորդ անվանումը՝ «Ոսկե տուն»։ Պալատը համարվում է Վենետիկի գոտիկի մոդելը։


== Պատմություն ==
Շինությունը կառուցվել է 15-րդ դարում՝ 1425-1440 թվականներին, գոտիկական ոճով, Ջովանի Բոնի և նրա որդու՝ Բարտալոմեո Բոնի նախագծմամբ, պատրիսիա Մարիանո Կոնտարինիի պատվերով։ Ավելի վաղ այդտեղ եղել է բյուզանդական ոճով պալատ՝ պալացցո Զենո, որը Մարինո Կանտարինին ստացավ իր կնոջ օժիտից։ Հին պալատը քանդել են, բայց նրա նմուշները պահպանվել են Կա' դ'Օրոյի ճակատամասում։
Պալատի սեփականատերերը բազմաթիվ անգամներ փոփոխվել են, ուստի այն մի քանի անգամ վերակառուցվել է։ 1894 թվականին պալատը ձեռք բերեց Ջորջո Ֆրանցհետտի բարոնը։ Բարոնը վերանորոգեց շինությունը՝ պահպանված գծագրերով և նկարներով, նրան վերադարձնելով իր պատմական կերպարը։ Բացի այդ նա հիմնադրեց նկարների հարուստ հավաքածու։ Նրա մահից հետո շինությունը՝ հավաքված նկարներով, դարձավ պետության սեփականությունը։
Համարվում է Վենետիկի ոճով կառուցված պալատներից ամենանրբագեղը։
1927 թվականից ի վեր պալատում գտնվում է Ֆրանկետտի պատկերասրահը։


== Արտաքին հղումներ ==
Galleria G. Franchetti alla Ca' d'Oro
Գուսինկա (գյուղ, Կուպյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գուսինկա (այլ կիրառումներ)Գուսինկա (ուկրաիներեն՝ Гусинка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1646 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գուսինկա գյուղում բնակվում էր 989 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,88 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 526,06 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ազգային բեմ

Ազգային բեմադրություն (նորվ.՝ Den Nationale Scene), Նորվեգիայի հնագույն թատրոնը՝ տեղակայված Բերգեն քաղաքում։ Թատրոնի շենքի դիմաց տեղադրված են դրամատուրգ Բյոռնստեռնե Բյոռնսոնի և Նուրդալ Գրիգի հուշարձանները։


== Պատմություն ==
Թատրոնը բացվել է 1850 թ.-ին կոմպոզիտոր և ջութակահար Բյուլ Ուլեի կողմից։ 1863թ.-ին թատրոնը ֆինանսական խնդիրների պատճառով դադարել է գործունեությունը։ Թատրոնի գործունեության ընթացքում Բյուլը հրավիրել է այն ժամանակ դեռևս անհայտ Հենրիկ Իբսենին, ով 1851 1857 թթ.-ին «Ազգային բեմ» թատրոնում որպես ռեժիսոր և բեմադրությունների ցուցակագրող։ Իբսենից հետո գեղարվեստական ղեկավար դարձավ Բյոռնսոնը (1857—1859):
1876թ.-ին ստեղծվեց Ազգային բեմադրություն ֆոնդը և թատրոնի աշխատանքները վերսկսվեցին։ 1895թ.-ին հատուկ կոմիտեի կողմից որոշում կայացվեց թատրոնի համար կառուցել նոր շենք, որի բացումը տեղի ունեցավ 1909թ.-ի փետրվարի 19-ին։ Նոր շենքի ճարտարապետն էր Էինար Օսկար Շոուն։
1940թ.-ին թատրոնի շենքը վնասվեց արկի պայթյունից, այնուամենայնիվ բազմաթիվ վերականգնողական աշխատանքներից հետո այն շարունակեց գործել։ 1993 թվականին «Ազգային բեմի» շենքը ընդգրկվեց Նորվեգիայի պատմաճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։
Թատրոնը ունի 150 աշխատող, որից 40-ը դերասաններ։ Մեծ դահլիճը հնարավորություն է տալիս 450 հանդիսատեսի դիտել ներկայացումներ։ Տարեկան կազմակերպվում է ավելի քան 550 բեմադրություններ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Asbjørn Aarseth, Den Nationale Scene 1901-31, Oslo: Gyldendal, 1969.
Knut Nygaard / Eiliv Eide, Den Nationale Scene 1931—1976, Oslo: Gyldendal, 1977. ISBN 82-05-10827-7


== Արտաքին հղումներ ==
Թատրոնի պաշտոնական կայք Archived 2008-01-06 at the Wayback Machine.
Վիլալիե

Վիլալիե (ֆր.՝ Villalier), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 806 մարդ, բնակչության խտությունը` 104.68 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 7.7 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 630 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 125 կմ արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 8 կմ հյուսիս-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 571 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 389-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 182։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 68,1 %։ 389 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 358 անձ (182 տղամարդ և 176 կին)։ Գործազուրկ են եղել 31 անձ (20 տղամարդ և 11 կին)։ 182 անաշխատունակներից 35-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 66-ը` թոշակառուներ, իսկ 81-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կյանքի հանրագիտարան

Կյանքի հանրագիտարան (անգլ.՝ Encyclopedia of Life, (EOL)), ազատ խմբագրմամբ, առցանց հանրագիտարան է, որը ստեղծվել է ներառելու գիտությանը հայտնի բոլոր 1,9 միլիոն կենդանիների տեսակների մասին տեղեկություններ։ Այն ստեղծվել և զարգացվում է գոյություն ունեցող տվյալների բազաների, ինչպես նաև մասնագետների և ոչ մասնագետների անհատական ներդրումների միջոցով։
Կայքի նպատակն է ստեղծել "անսահման ընդլայնվող" էջ ամեն տեսակի կենդանու համար, որի մեջ տեքստային մասին զուգահեռ նաև ներառված են տեսանյութեր, ձայնային հոլովակներ, լուսանկարներ, գրաֆիկական պատկերներ։ Որպես հավելում, հանրագիտարանը նաև ներառում է բովանդակություն Biodiversity Heritage Library-ից, որը թվայնանում է միլիոնավոր էջեր պարունակող տպագրված նյութեր աշխարհի հիմնական բնական գիտությունների մասին նյուեր պարունակող գրադարաններից։
Նախագիծը իսկզբանե ստեղծվել էր ՄակԱրտուրի և Սլոանի հիմնադրամների կողմից 50 միլիոն դոլար չափով ֆինանսավորման առաջարկի միջոցով, հիմնադրամները տրամադրել են համապատասխանաբար 20 և 5 միլիոն դոլար։ Մնացած 25 միլիոնը տրամադրվել է հինգ կազմակերպությունների կողմից՝ Ֆիլդի թանգարան, Հարվարդի համալսարան, Ծովային կենդանիների կենսաբանական լաբորատորիա, Միսուրիի բուսաբանական այգի, և Սմիթսոնյան ինստիտուտ։
Նախագիծը սկզբում ղեկավարում էր Ջիմ Էդվարդսը, իսկ զարգացնող թիմը ղեկավարում էր Դևիդ Պատերսոնը։ Այսօր ևս նախագծին մասնակից կազմակերպությունները շարունակում են աջակցել նախագծին ֆինանսական ներդրումներով։


== Տես նաև ==
All Species Foundation
Biodiversity Heritage Library
Առցանց հանրագիտարանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«A Leap for All Life: World's Leading Scientists Announce Creation of Encyclopedia of Life»։ Encyclopedia of Life։ 2007-05-09 
The Encyclopedia of Life – Introductory video ՅուԹյուբում from May 2007
Դերիսկո

Դերիսկո, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Թրպեսբի

Թրպեսբի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Սիլվանի գավառակում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 60 տուն հայ բնակիչ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղն ուներ հայկական եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(4569) Բարբել

(4569) Բարբել (անգլ.՝ Baerbel), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի ապրիլի 15-ին Կարոլին Շումեյկերի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,587578 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4278 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7474 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1520,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23679 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 14,49° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4569) Բարբել աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Լեռնակերտի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Շիրակի մարզի Լեռնակերտ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 12 հուշարձան (20 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Հողի օդային ռեժիմ

Հողի օդային ռեժիմ, հողում օդի քանակի ու բաղադրության պարբերական փոփոխությունը որոշակի ժամանակամիջոցում։ Այն հողի բերրիության կարևոր գործոններից է։ 


== Նշանակություն ==
Մեծ նշանակություն ունի մանրէների կենսագործունեության, բույսերի աճի ու զարգացման համար։ 


== Նկարագրություն ==
Հողում օդը գտնվում է առավելապես գազային վիճակում, միայն դրա փոքր մասն է լուծված հողի խոնավության մեջ և կլանված պինդ մասնիկներում։ 
Հողում օդը կարող է լինել 

ազատ (ջրով չլցված դատարկություններում)
կլանված (մանր ծակոտիներում)
մակակլանված (հողի մասնիկների մակերևույթին)
հողի լուծույթում։Բույսերի համար առավել կարևոր է հողի ազատ օդը, որի պարունակությունը կախված է ծակոտկենությունից և խոնավությունից։ Գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճի համար հողում ջրի և օդի ամենանպաստավոր հարաբերությունն է, երբ հողի ծակոտիների 60 %-ը լցված է ջրով, իսկ 40 %-ը՝ օդով։
Հողի օդն իր բաղադրությամբ տարբերվում է մթնոլորտայինից և հաստատուն չէ. այդտեղ ավելի շատ են ածխաթթու գազը և ջրային գոլորշիները, թթվածնի մասնաբաժինը վերին շերտերում 0,5-1,5%-ով պակաս է, առանձին դեպքերում կարող են կուտակվել ծծմբաջրածին և մեթան, ցնդող կամ գազանման այլ օրգանական նյութեր։ Հողի թթվածինն անհրաժեշտ է բույսերի շնչառության և մանրէների կենսագործունեության համար, ածխաթթու գազը (առաջանում է մանրէների և հողի ֆաունայի գործունեությունից, արմատների շնչառությունից) բարձրացնում է որոշ հողային միացությունների լուծելիությունը և բույսերի լուսասինթեզի համար ածխաթթվային սնուցման աղբյուր է։ Սակայն հողում ածխաթթու գազի մեծ պարունակությունը դժվարացնում է արմատների շնչառությունը։ Կենսաբանական շարժընթացների բնականոն ընթացքը կախված է հողի օդառությունից՝ հողի և մթնոլորտային օդի գազափոխանակությունից. Վատ օդառությունը (թթվածնի պակասը և ածխաթթու գազի ավելցուկը) բացասաբար է ազդում սերմերի ծլունակության ու բույսերի աճի վրա, նպաստում է ախտածին մանրէների զարգացմանը։
Հողի տարբեր տիպերի օդային ռեժիմը տարբեր է. օրինակ՝ լավ ծակոտկենությամբ սևահողերը շատ օդ են պարունակում, իսկ ծանր մեխանիկական կազմով ճմապոդզոլային և պոդզոլային հողերը ոչ հավասարաչափ և ավելցուկային խոնավության պայմաններում հաճախ զուրկ են օդային բնականոն ռեժիմից։ 


== Բարելավում ==
Հողի օդային ռեժիմի բարելավման հիմնական միջոցառումներն են 

հողի ճիշտ մշակումը
օրգանական նյութերով պարարտացումը
կնձիկանման կառուցվածքի ստեղծումը
խոր վարը
միջշարքային փխրեցումը
ցանքերի փոցխումը
ցամաքուրդի
չորացնող առուների անցկացումը։Հողի օդային ռեժիմը սերտորեն կապված է հողի ջրային ռեժիմի, ջերմային և բույսերի սնուցման ռեժիմների հետ։
Մելետ

Մելետ, գետ Պոնտոսում, պատկանում է Սև ծովի ավազանին։ Սկիզբ է առնում Խաղտյաց լեռների հարավարևմտյան ծայրամասից։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժեկիա դա Պրայա

Ժեկիա դա Պրայա (պորտ.՝ Jequiá da Praia), համայնք Բրազիլիայում՝ Ալագոաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ալագոաս նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Սան Միգել դուս Կամպուսի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 12 916 մարդ։ Գրավում է 338,60 կմ2 տարածք։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1998 թվականին։


== Արտաքին հղումներ ==
Տեղեկություններ Ժեկիա դա Պրայայի մասին
Ռիպլի շրջան (այլ կիրառումներ)

Ռիպլի շրջան, կարող է վերաբերել՝

Ռիպլի շրջան - ԱՄՆ Ինդիանա նահանգի 92 վարչական միավորներից մեկը
Ռիպլի շրջան - ԱՄՆ Միսսուրի նահանգի 114 վարչական միավորներից մեկը