Նեյլիա Բայդեն

Նեյլիա Հանթեր Բայդեն (անգլ.՝ Neilia Hunter Biden, հուլիսի 28, 1942(1942-07-28), Skaneateles, Օնոնդագա շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 18, 1972(1972-12-18), Hockessin, Նյու Քասլ շրջան, Դելավեր, ԱՄՆ), ամերիկացի ուսուցիչ և ԱՄՆ 46-րդ նախագահ Ջո Բայդենի առաջին կինը։ Մահացել է 1972 թվականին ավտովթարից իր փոքր դուստր Նաոմիի հետ։ Որդիները՝ Բոն և Հանթերը, ստացել են լուրջ վնասվածքներ, բայց ապրել են։ 


== Կենսագրություն ==
Նեյլիա Հանթերը ծնվել է 1942 թվականի հուլիսի 28-ին Նյու Յորքի Սկանեատելես քաղաքում՝ Լուիզայի (մինչ ամուսնությունը՝ Բազել, 1915-1993) և Ռոբերտ Հանթերի (1914-1991) ընտանիքում։ Սովորել է Փենսիլվանիայի դպրոց-ինտերնատում։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել դպրոցի Ֆրանսերենի, հոկեյի, լողի ակումբներում և դպրոցական խորհրդում։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Սիրաքյուսի համալսարան, ավելի ուշ եղել է Սիրաքյուսի դպրոցական շրջանի ուսուցիչ։ Նեյլիա Բայդենը Օբերնի քաղաքային խորհրդի անդամ Ռոբերտ Հանթերի բարեկամուհին էր։


== Ամուսնություն ==
Նեյլիա Հանթերը Ջո Բայդենի հետ ծանոթացել է Նասաուում, որտեղ Բայդենն անցկացնում էր իր գարնանային արձակուրդները։ Քանի որ Բայդենը կաթոլիկ էր, իսկ Նեյլիայի ընտանիքը՝ երիցական, հայրը դեմ էր նրա և Բայդենի հարաբերություններին, բայց Նեյլիային հաջողվել է համոզել նրան։ Կարճ ժամանակ անց նա տեղափոխվել է Սիրաքյուս և ընդունվել իրավաբանական դպրոց։ Զույգն ամուսնացել է 1966 թվականի օգոստոսի 27-ին։ Հարսանիքից հետո Բայդենները տեղափոխվել են Ուիլմինգթոն, որտեղ Բայդենը Նյու Քասլ շրջանի խորհրդական էր։ 
Ունեցել են երեք երեխա՝ Ջոզեֆ Ռոբինետ «Բոն», Ռոբերտ Հանթերը և Նաոմի Քրիստինա «Էմին»։ Բայդենը ԱՄՆ սենատոր Ջեյ Քելեբ Բոգսին Դելավերից հեռացնելու կամպանիա է վարել։ «The News Journal»-ը Նեյլիային անվանել է իր կամպանիայի «ուղեղը»։


== Մահ ==
1972 թվականի դեկտեմբերի 18-ին՝ ամուսնու՝ ԱՄՆ սենատոր ընտրվելուց հետո, Նեյլիան երեխաների հետ գնացել է տոնածառ գնելու։ Նա Հոկեսինում Վելի Ռոուդով շարժվում էր դեպի արևմուտք, երբ Դելավեր Ռոութ 7 խաչմերուկում ավտոմեքենան դուրս է եկել հյուսիսային ուղղությամբ շարժվող կցորդով բեռնատարի առջև։ Ոստիկանությունը նշել է, որ հնարավոր է՝ Նեյլիան նայում էր այլ ուղղությամբ և խաչմերուկ հասնելով՝ չի նկատել մոտեցող բեռնատարը։ Հետաքննությունը ցույց է տվել, որ բեռնատարի վարորդը մեղավոր չի եղել ավտովթարի մեջ, նա սթափ էր և միանգամից օգնություն է ցույց տվել տուժածներին։ Նեյլիային և իր երեք երեխաներին տեղափոխել են Ուիլմինգթոնի հիվանդանոց։ 
Նեյլիան և Նաոմին մահացել են հիվանդանոց հասնելուց հետո, իսկ տղաները ողջ են մնացել՝ ստանալով լուրջ վնասվածքներ։ Դժբախտ պատահարից հետո Բայդենը ի սկզբանե որոշել էր Սենատում տեղ չզբաղեցնել, սակայն կուսակցական գործընկերները նրան համոզել են շարունակել քաղաքական գործունեությունը։ Բայդենը նախագահական երդում տվել է այն հիվանդանոցում, որտեղ բուժվում էին որդիները։


== Ժառանգություն ==
2015 թվականին՝ Եյլի համալսարանի բացման արարողության ժամանակ, Բայդենը պատմել է իր կնոջ մասին. 

Նրա պատվին անվանվել է Դելավեր նահանգի Նյու Քասլ շրջանի Ուիլմինգթոն քաղաքի արվարձանում գտնվող այգին։ Օբերնի Կայուգայի քոլեջը, որտեղ Նեյլիայի հայրը երկար տարիներ ղեկավարել է սննդի վարչությունը, ամեն տարի «Նեյլիա Հանթեր Բայդեն» մրցանակ է շնորհում երկու շրջանավարտի՝ մեկը ժուռնալիստիկայի, մյուսը՝ անգլիական գրականության համար։ Առաջին հաղթողներից էր Ուիլյամ (Բիլ) Ֆուլթոնը, որը հետագայում դարձել Է Կալիֆոռնիայի Վենտուրայի քաղաքապետ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Biden, J. Promises to Keep: On Life and Politics. Random House Publishing Group, 2007. ISBN 1588366650, 9781588366658
Uschan, Michael V. Joe Biden (People in the News). Detroit: Lucent Books, 2010. ISBN 1420502603, 9781420502602