armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարան

Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարան (իսպ.՝ Observatorios del Llano de Chajnantor), աստղագիտական ​​աստղադիտարանների խմբի անվանումն է, որը տեղակայված է Չիլիի հյուսիսում գտնվող Ատակամա անապատում ավելի քան 4800 մ բարձրության վրա։ Կայքը գտնվում է Անտոֆագաստա շրջանում Սան Պեդրո դե Ատակամա քաղաքից մոտավորապես 50 կմ արևելք։ Տարածքի բացառիկ չոր կլիման անհյուրընկալ է մարդկանց համար, բայց հիանալի վայր է աստղագիտության համար]։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ ջրի գոլորշին կլանում և թուլացնում է ենթամիլիմետրային ճառագայթումը։ Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարանը աշխարհի ամենամեծ և ամենաթանկ աստղագիտական ​​աստղադիտակի նախագիծն է։ Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարանը և շրջակա տարածքը Չիլիի կառավարության կողմից նշանակվել են որպես Չախնանտոր գիտական ​​արգելոց (իսպ.՝ Reserva Científica de Chajnantor)։


== Տարածքի նկարագրություն ==
Լյանո դե Չախնանտոր աստղադիտարանը գտնվում է Պունա դե Ատակամա սարավանդի արևմտյան կողմում, որը Ալտիպլանոյի հարավային մասի մեկ այլ անուն է։ Անդերի գլխավոր լեռնաշղթան գտնվում է ավելի քան 200 կմ դեպի արևելք, ավելի Արգենտինային մոտ։ Լյանո դե Չախնանտոր տեղանքն ինքնին սահմանափակված է Պուրիկո համալիրի հրաբխային գագաթներով, որոնք ակտիվ են եղել Հոլոցենում, բայց չեն ժայթքել պատմական ժամանակներում։ 
Նոսր մթնոլորտը դժվարացնում է մարդկանց աշխատանքը, ուստի Ատակամայի մեծ միլիմետրայինի ցանցի գործունեության մեծ մասը անց է կացվում Սալար դե Ատակամա ավազանում գտնվող բազային ճամբարում՝ մոտավորապես 2,900 մ բարձրության վրա։ Ատակամայի մեծ միլիմետրայինի ցանցի տեղամասում տեղումների քանակի տարեկան միջինը կազմում է 100 մմ։


== Աստղադիտակներ ==


=== Լյանո դե Չախնանտոր լեռան աստղադիտակներ ===
Ատակամայի միլիմետրային միջակայքի ալեհավաքների մեծ ցանց (ALMA)
Ատակամայի հետախուզական փորձից (Atacama Pathfinder Experiment, APEX)


=== Պամպա լա Բոլա լեռան աստղադիտակներ ===
Ատակամայի ենթամիլիմետրային աստղադիտակի փորձարկում  (ASTE)
NANTEN2 Աստղադիտարան (NANTEN2)


=== Աստղադիտակներ հարակից գագաթների վրա ===
Ատակամա տիեզերագիտական աստղադիտակ (ACT)
Տոկիոյի համալսարանի Ատակամայի աստղադիտարան (TAO)
Սերո Չայնանտորի Ատակամայի աստղադիտակ (CCAT)
Խուան Տրան աստղադիտակ (HTT)


=== Նախկին աստղադիտակներ ===
QU Պատկերման փորձ (QUIET)
Տիեզերական ֆոնային պատկերիչ (CBI)
Շարժական անիզոտրոպային աստղադիտակ (MAT կամ MAT/TOCO)


== Ծանոթագրություններ ==
(478) Տերգեստե

(478) Տերգեստե (անգլ.՝ Tergeste), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1901 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Լուիջի Կարներայի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,019134 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7616 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2767 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1916,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,18788 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,19° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(478) Տերգեստե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բուցնևո

Բուցնևո (ուկրաիներեն՝ Буцневе), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դերաժնյայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բուցնևո գյուղում բնակվում էր 409 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1774 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 230,55 մարդ/կմ²։
Մինչև 20-րդ դարի սկիզբը՝ Պոդոլսկի նահանգի Լետիչևսկի շրջանի Բուտսնևցի քաղաքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Գուսյատնիկովների տուն

Գուսյատնիկովների տուն (ռուս.՝ Дом Гусятниковых), XIX դարի սկզբի առանձնատուն Մոսկվայի կենտրոնում (Լավրուշինսկի նրբանցք, տուն 4, շինություն 1)։ Տան բակում XVII դարի ապարանքներ են (տուն 4, շինություն 4)։ Գուսյատնիկովների տունն ու ապարանքները ունեն մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտների կարգավիճակ։ Այժմ շենքերի տարածքը զբաղեցնում է Տրետյակովյան պատկերասրահը։


== Պատմություն ==
1630-ական թվականներին ներկայիս շինությունների տեղում գտնվում էր ջուլհակ Ֆեոդոր Գուսյատնիկովի արվարձանային դաստակերտը։
Բակի խորքում XVII դարի ապարանքներ են։ Հարուստ արվարձանային ապարանքը կառուցվել է, ենթադրաբար, ստրելեցների խռովություններից հետո, մոտավորապես 1680-1690-ական թվականներին։ Շինության հիմքում նախասենյակով բաժանված երկու ապարանք է։ XVIII դարի երկրորդ կեսին ապարանքները պատկանել են առաջին գիլդիայի վաճառականներ Անդրոնովներին, որոնք զբաղվում էին գինու առևտրով։ Նրանց օրոք ապարանքները զգալիորեն վերակառուցվել են և ընդլայնվել՝ ձեռք բերելով  հատակագծի Լ-աձև տեսք։ Ներկայումս ապարանքների ճակատների սկզբնական դեկորը կորսված է և ծածկված է սվաղով, ներքնահարկը գրեթե թաքնված է գետնի տակ։
XIX դարի սկզբին դաստակերտը պատկանել է պետական խորհրդական Ֆ. Ս. Գոլուբցովին, որը հետագայում այն վաճառել է իր կնոջը՝ Սավելևային։ 1822 թվականին դաստակերտի տարածքում, Լավրուշինսկի նրբանցքի կարմիր գծով, կառուցվել է փոքր երկհարկանի առանձնատուն ամպիր ոճով։ Առանձնատան միջնամասը երկրորդ հարկում ընդգծված է տոսկանյան սյունասրահ ունեցող ելունով, որը կազմված է չորս հաստ կիսասյուներով։ Վերջիններիս հաստ եզրաշերտերը իջեցված են ընդունված կարգով սահմանված տեղից դեպի ներքև (սյունագլխի բարձիկի՝ էքինի տակ)։ Սկզբնապես բակային ճակատը զարդարել են կողային ելունները։ 1832 թվականին նրանցից մեկին կցակառուցվել է երկհարկանի շինություն։ XXI դարի սկզբի վերանորոգումից հետո ցոկոլային հարկում բացվել են պատուհաններ, իսկ կիսասյուների խոյակներն աղավաղվել են։


== Ծանոթագրություններ ==
Արմեն Պապիկյան

Արմեն Սմբատի Պապիկյան (նոյեմբերի 22, 1973(1973-11-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դիվանագետ, Եվրոպայի Խորհրդում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչ (2011-2016)։ Ավստրիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան (2018), համատեղության կարգով Սլովակիայի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (2019)։


== Կրթություն ==
1990-1995 թթ. - սովորել և ավարտել է «Գլաձոր» կառավարման համալսարանի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը՝ միջազգայնագետ-պատմաբանի որակավորմամբ։
2000 թ. - սովորել և ավարտել է ԱՄՆ Թաֆթսի համալսարանի Ֆլեթչերի իրավունքի և դիվանագիտության դպրոցը։
1999 թ. - վերապատրաստվել է Ջորջ Մարշալի անվան Անվտանգության ուսումնասիրությունների եվրոպական կենտրոնում։
2001 թ. - վերապատրաստվել է ՆԱՏՕ-ի պաշտպանության քոլեջում (Հռոմ)։


== Աշխատանքային գործունեությունը ==
1997-1999 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության ռազմաքաղաքական վարչության երկկողմ ռազմական համագործակցության բաժնի կցորդ, ապա՝ երրորդ քարտուղար։
1999-2002 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության սպառազինությունների վերահսկաման և միջազգային անվտանգության վարչություն ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության բաժնի երկրորդ քարտուղար։
2002-2005 թթ. - ՄԱԿ-ի Ժնևի գրասենյակում ՀՀ մշտական ներկայացուցչության երկրորդ քարտուղար։
2002-2005 թթ. - Շվեյցարիայում ՀՀ դեսպանության երկրորդ քարտուղար։
2005-2007 թթ. - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության սպառազինությունների վերահսկաման և միջազգային անվտանգության վարչություն սովորական սպառազինությունների վերահսկման բաժնի վարիչ։
2007-2011 թթ. - ԵԱՀԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցչության խորհրդական - ՀՀ մշտական ներկայացուցչի տեղակալ։
2011 թվականին - ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության Եվրոպայի վարչության խորհրդական։
2011 թվականի սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Եվրոպայի Խորհրդում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ (նստավայրը՝ Ստրասբուրգ)։
2016 թվականի հունիսի 14-ին ՀՀ Նախագահի հրամանով ազատվել է պաշտոնից։
2018 թվականին նշանակվել է Ավստրիայում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան, 2019 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ համատեղության կարգով Սլովակիայի Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ Վիեննա)։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար (2012)։
Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպան (2016)Տիրապետում է ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն լեզուներին։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու զավակ։ Արմեն Պապիկյանի կինը՝ Էլեն Հարությունյանը, ՀՀ պետական գործիչ Խոսրով Հարությունյանի դուստրն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրեյս Սաիֆ

Գրեյս Սաիֆ (անգլ.՝ Grace Saif, հոկտեմբերի 7, 1995(1995-10-07), Մանչեստր, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի դերասանուհի։ Հայտնի է դարձել Նեթֆլիքսի «13 պատճառ՝ ինչու» հեռուստասերիալում Ամորովատ Անիսիա «Անի» Աչոլայի դերը կատարելուց հետո։


== Կյանք և կարիերա ==
Գրեյս Սաիֆը ծնվել է 1995 թվականի հոկտեմբերի 7-ին, Անգլիայի Մանչեստր քաղաքում։ Նա դերասանական վարպետություն է սովորել Լոնդոնի Դրամատիկական արվեստի թագավորական ակադեմիայում և ավարտել է այն 2017 թվականին բակալավրի աստիճանով։
Սաիֆը սկսել է իր դերասանական կարիերան «Ուիլթոն» կարճամետրաժ ֆիլմից։ Սակայն նրան հռչակ է բերել Անիի դերը Նեթֆլիքսի «13 պատճառ՝ ինչու» պատանեկան դրամա հեռուստասերիալում։ 2017 թվականին նա կատարել է Էնջել Հյորլիի դերը «Բժիշկներ» հեռուստասերիալում։ 2018 թվականին նա կերտել է Շաբսի դերը «Գիշերը տնից դուրս» կարճամետրաժ ֆիլմում։
Գրեյսը նաև հնչյունավորել է Էբբիին «World of Warcraft: Battle For Azeroth» տեսախաղում։


== Քննադատություն ==
2019 թվականին՝ «13 պատճառ՝ ինչու» հեռուստասերիալի թողարկումից հետո, Գրեյս Սաիֆը ստիպված է եղել ջնջել իր ինստագրամյան կայքէջը, և փակել թվիթթերյան կայքէջը այն բանից հետո, երբ հանդիսատեսները բացասական և վիրավորական մեկնաբանություններ էին թողում իր նկարների տակ, քանի որ դժգոհ էին Գրեյսի կերտած կերպարի գործունեությամբ և ազդեցությամբ սերիալի սյուժեի վրա։ Թիմոթի Գրանադերոսն, ով կատարում էր սերիալում Մոնթիի դերն, աջակցել է Սաիֆին, գրելով իր ինստագրամյան կայքէջում․


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գրեյս Սաիֆ Internet Movie Database կայքում
Մոխրագույն ճանճորս

Մոխրագույն ճանճորս (լատ.՝ Muscicapa striata), ճանճորսների ընտանիքի թռչուն։ Բնադրող-չվող է, քիչ տարածված։


== Կառուցվածք ==
Մարմնի երկարություն՝ 14,5 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 23 - 25,5 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 12-18 գ։ Հասունի մարմինը վերևից մոխրադարչնագույն է, ներքևից՝ սպիտակավուն, ճակատը և կուրծքը՝ մուգ խայտերով։ Երիտասարդի մարմինը վերևից բաց գույնի պտերով է, թևավերևի փետուրները՝ բաց երիզով։


== Կենսակերպ ==
Ուղղաձիգ կեցվածքով նստում է երևացող տեղերում՝ ծառերի եզրային ճյուղերին, ցանկապատերին։ Բնակվում է անտառեզրերին, պտղատու այգիներում, պուրակներում, թփուտային մարգագետիններում։ Սնվում է միջատներով, որոնց որսում է թռիչքի ընթացքում։ Գարնանային վերադարձը՝ մարտի 2-րդ տասնօրյակին։


== Բազմացում ==
Բնադրում է ծառերի ճյուղերի հիմքում, փչակներում, պատերի ճեղքերում, երբեմն՝ բնակելի շենքերում։ Բույնը գավաթաձև է՝ բարակ ցողուններից, պատրաստում է 4-7 օրվա ընթացքում։ Դնում է 19 մմ տրամագծով, բաց կապույտ՝ կարմրադարչնագույն վրձնախազերով 4-6 ձու։ Թխսակալում է 11-12 օր։ 13-14 օրական ձագերը դուրս են գալիս բնից։ Աշնանային չուն՝ մինչև դեկտեմբերի 2-րդ տասնօրյակը։
Աստերոիդների ցանկ (122901-123000)

Աստերոիդների ցանկ (122801-122900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (123001-123100)
 Աստերոիդների ցանկ (122801-122900)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (123001-123100)
Պան (այլ կիրառումներ)

Պան, կարող է վերաբերել՝

Պան - անտառների ու արոտավայրերի աստվածը, հովիվների, որսորդների, մեղվապահների ու ձկնորսների հովանավորը հին հուն, դիցաբանության մեջ
Պան - Սատուրնի արբանյակ
Յաունի

Յաունի (էստ․՝ Jauni), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Մուստյալա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Գուզալդարա (ձորահովիտ)

Գուզալդարա, ձորահովիտ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի նահանգի Սիլվանի գավառում, Գուզալդարա նահանգի մոտակայքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ստարի Վարյաշ

Ստարի Վարյաշ (ռուս.՝ Старый Варяш, բաշկիրերեն՝ Иҫке Вәрәш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 300 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Անըճըգ (այլ կիրառումներ)

Անըճըգ անվանումը կարող է վերաբերել Արևմտյան Հայաստանի հետևյալ գյուղերին

Անըճըգ (Զեյթունի գավառակ) - մյուս անունը՝ Անեցիք, Կիլիկիայի Զեյթունի գավառակում
Անըճըգ (Հալեպի նահանգ) - Կիլիկիայի Հալեպի նահանգում
Միլովիդովկա (գյուղ, Կրեմենչուգի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիլովիդովկաՄիլովիդովկա (ուկրաիներեն՝ Миловидівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միլովիդովկա գյուղում բնակվում էր 307 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բալաժի

Բալաժի (ռուս.՝ Балажи, բաշկիրերեն՝ Баләжы), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 249 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(6193) Մանաբե

(6193) Մանաբե (անգլ.՝ Manabe), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1990 թվականի օգոստոսի 18-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,397833 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8765 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9191 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1356,21 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,265446 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,57° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6193) Մանաբե աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ասկինի շրջան

Ասկինի շրջան (ռուս.՝ Аскинский муниципальный район, բաշկիրերեն՝ Асҡын районы), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Բաշկորտոստան հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1930 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Ասկինո։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2542 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 23337 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 9,18 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Նելսոն Պիկե

Նելսոն Պիկե Սուոտու Մայոր (պորտ.՝ Nelson Piquet Souto Maior, օգոստոսի 17, 1952(1952-08-17), Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա)՝ բրազիլացի ավտոարշավորդ, Ֆորմուլա 1 ավտոմրցաշարի եռակի հաղթող (1981, 1983, 1987 թթ.)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նելսոն Պիկեն wildsoft.ru կայքում(ռուս.)
Նելսոն Պիկեն grandprix.com կայքում(անգլ.)
(143) Ադրիա

(143) Ադրիա (անգլ.՝ Adria), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1875 թվականի փետրվարի 23-ին Յոհան Պալիսայի կողմից Պուլայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,760258 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,5582 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9623 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Ադրիա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 1,5807 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1675,03 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,214921 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 11,45° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Ադրիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Պետրոս Սյունեցի

Պետրոս Սյունեցի (նաև՝ Պետրոս Քերթող, 5-րդ դար - 558), հայ հոգևորական, Սյունիքի 9-րդ եպիսկոպոս (548-558)։


== Կենսագրություն ==
Պետրոս Սյունեցի եպիսկոպոսը 548 թվականին Սյունիքի եպիսկոպոս է ձեռնադրվել, հաջորդելով՝ Մակար եպիսկոպոսին (520-548)։ Նրան հաջորդել է Գիգան եպիսկոպոսը (558-561)։


== Ծանոթագրություններ ==
Արթուր Յակուբեց

Արթուր Յակուբեց (լեհ.՝ Artur Jakubiec, դեկտեմբերի 3, 1973(1973-12-03), Վադովիցե, Վադովիցե, Wadowice County, Lesser Poland Voivodeship, Լեհաստան), լեհ շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Արթուրը 2 անգամ դարձել է Լեհաստանի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն։ 2008 թվականին ամուսնացել է Էդիտա Յակուբեցի հետ։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արթուր Յակուբեցի անձնական քարտը ՖԻԴԵ-ի կայքում
Արթուր Յակուբեցի անձնական քարտը 365chess.com կայքում
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (այլ կիրառումներ)

Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան անունը կարող է վերաբերել հետևյալին.

Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Ազով)
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Դոնի Ռոստով)
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Լիպեցկ)
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Կալինինգրադ)
Առաջին համաշխարհային պատերազմի հերոսների հուշարձան (Մոսկվա)
(4130) Ռամանուժան

(4130) Ռամանուժան (անգլ.՝ Ramanujan), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի փետրվարի 17-ին Ռ. Ռայամոհանի կողմից Կավալուրում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,052385 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,9282 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1766 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1947,86 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,184818 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,78° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4130) Ռամանուժան աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության օդանավակայանների ցանկ

Ստորև ներկայացված է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության քաղաքացիական և ռազմական օդանավակայանների ցանկը.


== Արտաքին հղումներ ==
«ICAO Location Indicators by State» (PDF)։ International Civil Aviation Organization։ 2006-01-12։ Արխիվացված օրիգինալից 2007-09-26-ին։ Վերցված է 2017-09-16  
«UN Location Codes: Congo, The Democratic Republic of the] [includes IATA codes»։ UN/LOCODE 2006-2։ UNECE։ 2007-04-30։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-13-ին։ Վերցված է 2017-09-16 
Great Circle Mapper
World Aero Data Archived 2013-01-23 at the Wayback Machine.
Aircraft Charter World Archived 2008-05-17 at the Wayback Machine.
Էրզրումի գավառ

Էրզրում, գավառ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթում։


== Աշխարհագրություն ==
Հյուսիսից և հյուսիս-արևելքից սահմանակից էր Տրապիզոնի նահանգին ու Բաթումի մարզին, արևմուտքից՝ Երզնկայի գավառին, հարավից՝ Խարբերդի և Բիթլիսի նահանգներին, արևելքից՝ Բայազետի գավառին ու Կարսի մարզին։ Վարչական կենտրոնը Կարին (Էրզրում) քաղաքն էր։


== Պատմություն ==
1915-1916 թվականներին Էրզրումի գավառի բնակչության մեծ մասը զոհ գնաց Մեծ եղեռնին։ Կենդանի մնացածները գաղթեցին տարբեր երկրներ։


== Բնակչություն ==
19-րդ դարի վերջերին և 20-րդ դարի սկզբներին Էրզրում գավառն ուներ 1574 բնակավայր՝ 382 300 բնակչով, որից 89 934 հայեր, 287 839-ը՝ մուսուլմաններ, 4527-ը՝ այլք։


== Հասարակական կառույցներ ==
20-րդ դարի սկզբին Էրզրումի գավառում կար 22 արական և 18 իգական հայկական նախակրթական դպրոց՝ 1700 աշակերտով և 70 ուսուցիչով։


== Վարչական բաժանում ==
19-րդ դարի վերջերին և 20-րդ դարի սկզբներին Էրզրումի գավառի մեջ մտնում էր 9 գավառ.

Բաբերդ
Բասեն
Դերջան
Էրզրում
Թորթում
Խնուս
Կիսկիմ
Սպեր
Քղի


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Հակոբ Մծբնա Հայրապետ մատուռ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Հակոբ Մծբնա վանք (այլ կիրառումներ)Սուրբ Հակոբ Մծբնա Հայրապետ, հայ առաքելական մատուռ Իրանի Սպահանի նահանգում՝ Նոր Ջուղա քաղաքում։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Սպահանի թեմին։ Գտնվում է սուրբ Աստվածածին եկեղեցու շրջափակում, բակի հյուսիս-արևմտյան անկյունում։


== Պատմություն ==
Սուրբ Հակոբը կառուցվել է 1607 թվականին և համարվում է Նոր Ջուղայի առաջին եկեղեցին։ Սուրբ Հակոբ եկեղեցին կոչվում է մատուռ, փոքր լինելու պատճառով, բայց իրականում ունի կանոնավոր շինւածքով և բեմ, գավիթ և ընդհանուր ոճ։ Մուտքի դռան վերևում գրված է. «Եկեղեցիս Ս. Յակոբայ Մծբնայ Հայրապետին կառուցաւ թ. ՌԾԶ (1607)»։


== Ճարտարապետություն ==
Եկեղեցին փոքր շինություն է, որն ի սկզբանե ունեցել է խաչաձև կառուցվածք։ 1843 թվականին Աբգարյան դպրոցի կառուցման ժամանակ ձևափոխվել է։ Շինությունն ունի երեք փոքր գմբեթ, որոնցից միջինն ունի ութանիստ թմբուկ։ Գմբեթներն ու տանիքը տեղադրված են հյուսիսային և հարավային պատերի մոտ վեր խոյացող լայն սյուներով կամարների վրա։
Հատակը կես մետր վար է բակից, հակառակ սուրբ Աստվածածին եկեղեցուն։ Մատուռը կառուցված է աղյուսով, ներքին պատերը ծածկված են գիպսով ու կավճով։ Մատուռի հիմնական մուտքի վերին մասում, 1607 թ-ին կան նաեւ երկու արձանագրություններ հայերեն։ Եկեղեցու ներսի պատերն արևելյան ոճի են, դրանց վրա կան մեծ թվով խաչքարեր, նաև երկուսը՝ դռան վերևում, դրսի կողմում։ Խաչքարերից ամենահինը կրում է ՌԾԶ (1607) թվականը։ Պատերը զարդարված են 1.35 մետր բարձրությամբ 17-րդ դարի իրանական արվեստի լուսամփոփներով, վերին մասն իտալական ոճի է։ Խորանի ներսում դրված է ուղղանկյուն զոհասեղան, իսկ կողքերին երկու խուց կա։


== Տես նաև ==
Հակոբ Մծբնացի


== Ծանոթագրություններ ==
Կարմեն Կաս

Կարմեն Կաս (էստ․՝ Carmen Kass, սեպտեմբերի 14, 1978(1978-09-14), Տալլին, Էստոնական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), էստոնացի թոփ մոդել, դերասանուհի և քաղաքական գործիչ։ Res Publica կուսակցության անդամ, եղել է Եվրոպառլամենտի պատգամավորի թեկնածու 2000 թվականին։ 2004 թվականին ընտրվել է Էստոնիայի շախմատային միության նախագահ, մասնակցել է շախմատային մրցությունների։


== Կենսագրություն ==
Կարմենը դարձել է մի քանի գեղեցկության մրցույթների մրցանակակիր, այդ թվում ճանաչվել է «Միսս Պայդե» և «Միսս Յարվամաայի երկրամաս», նախքան Պայդեի սուպերմարկետում նրան կնկատեր իտալացի մոդելային գործակալը։
Նրա մայրը, որ եղել է միայնակ ծնող, աշխատել է որպես մատուցողուհի և հրաժարվել է ստորագրել իր աղջկան երեք ամսով Միլան գնալու թույլտվությունը, և Կասն ստիպված է եղել կեղծել նրա ստորագրությունը փաստաթղթերում։


== Կարիերա ==
14 տարեկանում Կարմենը սկսել է աշխատել որպես մոդել տեղի Baltic Models գործակալությունում։ Եղել է այնպիսի հայտնի բրենդների դեմք, ինչպիսիք են՝ Calvin Klein, Chanel, Chloé, Christian Dior, Donna Karan, Dsquared2, Elle Sport, Emanuel Ungaro, Emilio Pucci, Fendi, General Motors, Givenchy, Gucci, Just Cavalli, Kenzo, Mango, MaxMara, Max Factor, Mercedes, Michael Kors, Omega, Ralph Lauren, Revlon, Salvatore Ferragamo, Swarovski, Tommy Hilfiger, Valentino, Versace, Victoria's Secret և Yves Saint Laurent:
2000 թվականին արժանացել է «VH1 / Vogue տարվա մոդել» մրցանակի Ժիզել Բունդխենից մեկ տարի անց։
2010 թվականի հայտարարել է, որ պատրաստվում է ավարտել միջնակարգ կրթությունը և ընդունվել բարձրագույն դպրոց։


== Հասարակական գործունեություն ==
Եղել է Եվրոպառլամենտի թեկնածու Էստոնիայի Հանրապետություն կուսակցությունից 2004 թվականի ընտրություններում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Carmen Kass» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-12-09-ին։ Վերցված է 9.02.2010  
«Carmen Kass: FMD» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-21-ին։ Վերցված է 9.02.2010
Ինտերնացիոնալ (օրհներգ)

Ինտերնացիոնալ (ֆրանսերեն՝ L'Internationale), միջազգային պրոլետարական հիմնը, ԽՄԿԿ և մյուս կոմունիստական կուսակցությունների հիմնը։ Տեքստը՝ Էժեն Պոտիեի, երաժշտությունը՝ Պիեռ Դեգեյտերի։ Առաջին անգամ կատարվել է 1888 թվականին, բանվորների տոնախմբության ժամանակ, Լիլլում։ Արկադի Կոցի թարգմանությամբ ռուսերեն տեքստը հրատարակվել է 1902 թվականին։ 1917 թվականից եղել է սովետական պետության հիմնը։ ՍՍՀՄ պետական նոր հիմնի հաստատումից (1944) հետո Ինտերնացիոնալը մնում է ՍՄԿԿ հիմն։ Ինտերնացիոնալի հայերեն լավագույն թարգմանությունը կատարել է Եղիշե Չարենցը, երաժշտության մշակումը երգչախմբի և դաշնամուրի համար՝ Ռոմանոս Մելիքյանը, որ հայերեն և ռուսերեն խոսքերով 1928 թվականին տպագրվել է Մոսկվայում։


== Արևելահայերեն ==
Ելի՛ր, ում կյանքն անիծել է, 
Ով ճորտ է, մերկ է և ստրուկ. 
Արդեն վառվում են մեր սրտերը 
Արդեն կռվի ենք մենք ձգտում։ 
Այս հին աշխարհը կփորենք մենք 
Մինչև հիմքերը, և հետո 
Մեր նոր աշխարհը կշինենք մենք,
Ուր ո՛չ ստրուկ կա, ո՛չ դժգոհ։
Սա է վերջին կռիվը և պայքարը մեր մեծ։ 
Ինտերնացիոնալը աշխարհը կփրկե։
Սա է վերջին կռիվը և պայքարը մեր մեծ։ 
Ինտերնացիոնալը աշխարհը կփրկե։
Ոչ ոք չի տա մեր փրկությունը. 
Ո՛չ խենթ հերոսը, ո՛չ արքան, 
Մենք պետք է մեր ազատությունը 
Կռենք ձեռքով մեր սեփական։ 
Որպեսզի շուտ փշրենք մեր լուծը 
Եվ ետ խլենք ողջ հողը մեր, 
Խփենք մուրճերը, տանք մեր ուժը, 
Քանի երկաթը տաք է դեռ։
Սա է վերջին կռիվը և պայքարը մեր մեծ։ 
Ինտերնացիոնալը աշխարհը կփրկե։
Սա է վերջին կռիվը և պայքարը մեր մեծ։ 
Ինտերնացիոնալը աշխարհը կփրկե։
Լոկ մենք՝ ճորտերս և բանվորներս, 
Ունենք անխախտ մի իրավունք՝ 
Ասել, որ հողը մե՛րն է, մե՛րն է, 
Կորչի հարուստը թող տզրուկ։ 
Եվ երբ պայթի մեծ փոթորիկը, 
Եվ կուշտ շները չքանան, 
Նորից երկիրը և երկինքը 
Մերն են և մերը կմնան։
Սա է վերջին կռիվը և պայքարը մեր մեծ։ 
Ինտերնացիոնալը աշխարհը կփրկե։
Սա է վերջին կռիվը և պայքարը մեր մեծ։ 
Ինտերնացիոնալը աշխարհը կփրկե։


== Արտաքին հղումներ ==
Ինտերնացիոնալի տեքստերը 82 լեզուներով Archived 2006-09-12 at the Wayback Machine.
Արևմտահայերեն օրհներգ Archived 2006-05-11 at the Wayback Machine.
Ռուսաստանի աշխարհագրական դիրքը

Ռուսաստանը գտնվում է Հյուսիսային կիսագնդում՝ Եվրասիա մայրցամաքի հյուսիսում։ Նրա ափերը ողողում են Խաղաղ և Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսները, ինչպես նաև Ատլանտյան օվկիանոսի Բալթիկ, Սև, Ազովի ծովերը և Կասպից ծովը` 37 653 կմ ընդհանուր ափագծով, որը ամենաերկարն է աշխարհում։ 
Ուրալյան լեռները և Կումա-Մանիչի իջվածքը Ռուսաստանը բաժանում են եվրոպական և ասիական մասերի։ Վերջինս իր մեջ է ներառում Հյուսիսային Կովկասը, Սիբիրը և Ռուսաստանի Հեռավոր Արևելքը։ 
Քսաներորդ դարի սկզբին Դ. Ի. Մենդելեևը նշեց ցարական Ռուսաստանի աշխարհագրական կենտրոնը` 63±29° հյուսիսային. լայնության և 83±20° արևելյան երկայնության (Տուրուխանսկի մոտակայքում)։ 1992 թվականից կենտրոն է համարվում 66±25° հյուսիսային. լայնության և 94±15° արևելյան երկայնության (Վիվի տայգային լճի տարածքում )։
Բիգաս Լունա

Բիգաս Լունա (իսպ.՝ Bigas Luna, ամբողջ անունը` Խոսեպ Խուան Բիգաս Լունա (իսպ.՝ Josep Joan Bigas Luna), մարտի 19, 1946(1946-03-19)[…], Բարսելոնա, Իսպանիա - ապրիլի 6, 2013(2013-04-06)[…], Լա Ռիերա դե Գայա, Տեռագոնես), իսպանացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Իր ստեղծագործական կարիերան Բիգաս Լունան սկսել է 1960-ական թվականներին` որպես դիզայներ, որը մոտ էր կանգնած կոնցեպտուալ արվեստին։ Ամբողջ աշխարհում հայտնի էին արդյունաբերական դիզայնում նրա ավանգարդիստական նմուշները և կահույքի մաս կազմող իրերն ու առարկաները։ Նրա աշխատանքներից շատերը ցուցադրվել են Դալիի թատրոն-թանգարանում և Ֆիգերաս քաղաքում։ Բիգաս Լունայի առանձին ստեղծագործություններ արժանացել են «Արծաթե դելտա» մրցանակին։
1970-ական թվականների կեսերից Բիգաս Լունան սկսել է նկարահանել կարճամետրաժ ֆիլմեր։ Առաջին լիամետրաժ կինոնկարը «Կտածումը» (1978թ.) ֆիլմն էր, սակայն նրան համաշխարհային ճանաչում բերեց «Բիլբաո» (1978թ.) կինոնկարը, որը ցուցադրվել է նաև Կաննի կինոփառատոնում։ Բիգաս Լունան հրապուրվել է նոր տեխնոլոգիաներով, փորձարկումներ արել թվային կինեմատոգրաֆում։ Նրա ֆիլմերն աչքի էին ընկնում բարձրաճաշակ էրոտիկայով, որը հաճախ կապվում էր սննդամթերքների հետ։
Առաջինը Բիգաս Լունայի կողմից են բացահայտվել այնպիսի դերասաններ, ինչպիսիք են Արիադնա Խիլը, Պենելոպե Կրուսը, Խավիեր Բարդեմը, Ժորդի Մոլյան և ուրիշներ։ Նրա ֆիլմերում նկարահանվել են այնպիսի արտասահմանյան աստղեր, ինչպիսիք են Դենիս Հոպպերը, Ստեֆանիա Սանդրելլին, Անիտա Էկբերգը, Ֆրանչեսկա Ներին, Օլիվյե Մարտինեսը, Պիտեր Կոյոտին, Զելդա Ռուբինշտեյնը, Մարիա դե Մեդեյրուշը, Բենիսիո դել Տորոն, Ստեֆանո Դիոնիզին և այլք։


== Անձնական կյանքը ==
Բիգաս Լունան ամուսնացած էր պրոդյուսեր Սելիա Օրոսի հետ և ուներ երեք երեխա։ 1986 թվականին, Տառագոնայում կնոջ հետ ստեղծել էր գյուղատնտեսական ֆերմա և արտադրում էր գինի, խոզապուխտ և այլ մթերքներ։
Բիգաս Լունան մահացել է 2013 թվականի ապրիլի 5-ին, լեյկոզից։


== Ֆիլմագրություն ==
Ստորև ներկայացվում են Բիգաս Լունայի ֆիլմերը, որտեղ նա հանդես է եկել և որպես ռեժիսոր, և որպես սցենարիստ։


== Ծանոթագրություններ ==
Անտոնովկա (գյուղ, Բիժբուլյակսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԱնտոնովկաԱնտոնովկա (ռուս.՝ Антоновка, բաշկիրերեն՝ Антоновка), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բիժբուլյակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 30 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աբանյան

Աբանյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Արծափ

Արծափ, գյուղ Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Կոգովիտ գավառում, այնուհետև Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Բայազետի գավառում։ Գտնվում էր Դարոնիքից հյուսիս-արևմուտք, Արծափաքար լեռան ստորոտին, Չինգլի լեռնանցքի մոտ, Իգդիրից Հին Բայազետ տանող ճանապարհի վրա։


== Պատմություն ==
Հիշատակվում է VII դարի սկզբից՝ Հայոց կաթողիկոս Աբրահամ Ա Աղբաթանեցու օրոք Դվինում հրավիրված ժողովի կապակցությամբ։
642 թվականին արաբները, Երևանից նահանջելով Կոգովիտ, կանգ առան Արծափի տակ։ Արաբները մի քանի անհաջող գրոհներից հետո գտան բերդը տանող ստորգետնյա գաղտնի ճանապարհը և գրավեցին այն։ Արաբներին հետապնդող Թեոդորոս Ռշտունին հասնելով Արծափ՝ ջախջախեց 3000 հոգուց բաղկացած արաբական բանակը և ազատեց գերիներին։
Հետագա դարերում Արծափը դարձյալ հիշվում է որպես ամուր բերդ և զուտ հայաբնակ գյուղ։
1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո հարյուրավոր արծափցիներ գաղթեցին և բնակություն հաստատեցին Արևելյան Հայաստանում՝ Սևանի ավազանում` ներկայիս Ծովագյուղ Մեղրաձոր և Արագյուղ (Կոտայքի մարզ) գյուղերում։
1877 թվականին բերդաքաղաքը ռուսական զորքերի միջոցով գրավում է Տեր-Ղուկասովը։
1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, Արծափի բնակիչները տեղահանվել են, մի մասը զոհվել է, փրկվածները գաղթել և բնակություն են հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին Արծափն ուներ 120 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում էր երկրագործությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և արհեստներով (բրուտագործություն)։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղի սահմաններում հիշվում է Սբ․ Գրիգոր ավերակ վանքը և Ծաղկավանքը։ Ծաղկավանքը շեն ու կանգուն էր մինչև XIX դարի վերջ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Գոլուբցի (գյուղ, Նեդրիգայլովի շրջան)

Գոլուբցի (ուկրաիներեն՝ Голубці), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոլուբցի գյուղում բնակվում էր 83 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Բաղանիս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Բաղանիս գյուղում։


== Պատմություն ==
Բաղանիսի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 10-րդ դարում։
Բաղանիս գյուղը (Նոյեմբերյանի շրջան) տեղադրված է Նոյեմբերյան-Իջևան ավտոճանապարհի երկարությամբ՝ ձորալանջի նեղ հարթաշերտի վրա, շրջկենտրոնից 13 կմ հարավ-արևելք։ Վերջին տարիների ծավալուն շինարչարության հետևանքով արևելյան կողմում այնարդեն կցվել է Ոսկեպար գյուղի հետ։ Հյուսիսային եզրի բլրի բարձրադիր լանջին, միջնադարյան գերեզմանոցի տարածքում գտնվում է վաղմիջնադարյան ոչ մեծ եկեղեցիէ ներկայումս ավերակ վիճակում։ Պահպանվել են խորանի մասը, հյուսիսային պատը (ողջ երկարությամբ՝ մինչև թաղածածկը)՝ դրանց կից հարավային ու արևմտյան պատերի սկզբնամասերը։ Պատերի ստորին երեսաքարերը հիմնականում բացակայում են։ Թաղակամարների և թաղակապ ծածկի հետքեր, ինչպես նաև տարածքում ավերված մասերի բեկորներ կամ քարեր չեն պահպանվել։


== Ճարտարապետություն ==
Արտաքուստ ճիշտ 2։1 հարաբերությամբ կողմերով ուղղանկյան մեջ ամփոփված միանավ դահլիճ է՝ 8,75×4,7 մետր չափերով։ Եղել է թաղակապ՝ երկլանջ կտուրով։ Շեշտված պայտաձևություն ունեցող խորանի երկու կողմում կան ուղղանկյուն կտրվածքով պատուհաններ։ Հյուսիային պատի հետ օրգանապես կապված են երկու միջանկյալ և արևմտյան անկյունային որմնամույթերը, որոնց վրա բարձրացել են թաղակիր կամարները։


== Կառուծվացք ==
Կառուցված է հիմնականում դեղնավուն ֆելզիտե սրբատաշ խոշոր (ստորին մասերում 60-65 սմ բարձրությամբ) քարերով։ Վերջին երեք շարքերի քարերն իրենց կանաչավուն երանգով տարբերվում են մյուսներից։ Մնացորդները աչքի են ընկնում քարի մշակման և շարվածքի բարձր մակարդակով, կրաշաղախե միջուկիբացառիկ ամրությամբ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տես նաև ==
Տավուշի մարզ
Բաղանիս գյուղ


== Գրականություն ==
Ռուբեն Սիմոնյան,  Տավուշի մարզ, Երևան, ««Ոսկան Երևանցի»», 2003 — 254 էջ. — 500 հատ։
Լավրենտի Միրզոյան,  Տավուշ, Երևան, «Ասողիկ», 2010 — 856 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբանիայի հարկային համակարգ

Ալբանիայի հարկային համակարգ, Ալբանիայում իրավաբանական անձ և ֆիզիկական անձերից պետության կողմից գանձվող պարտադիր վճարներ` հարկերը, որոնք գանձվում են ինչպես համազգային, այնպես էլ համայնքային մակարդակով։ Երկրում առավել էական նշանակություն ունեցող համարվում են եկամտահարկը, սոցիալական ապահովության հարկը, շահութահարկը և ավելացված արժեքի հարկը, որոնք բոլորն էլ գանձվում են պետական մակարդակով։ Երկիրն ունի իր հարկային ծառայությունը (ալբ․՝ Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve)։
2014 թվականի դրությամբ Ալբանիայում մտցվել է պրոգրեսիվ եկամտահարկ տոկոսադրույքերի երեք մակարդակներով։

Ավելի վաղ,  2008 թվականին Ալբանիայում հաստատվել է համամասնական հարկում տարեկան եկամուտի 10% - ի չափով։ Ավելացված արժեքի հարկը գանձվում է երկու տարբեր դրույքաչափերով. 20% ստանդարտ տոկոսադրույքով և 10% տոկոսադրույքով դեղամիջոցների համար։
Սոցիալական ապահովության և բժշկական ապահովագրության վճարները վճարվում են ըստ զբաղվածության մակարդակի և ըստ ամսական եկամտի և կազմում են 22 000-ից մինչև 95 130 լեկ։ Աշխատողները վճարում են իրենց եկամուտի 9,5% - ը, գործատուները` 15% -ը։ Բժշկական ապահովագրության համար գանձվում է դրույքաչափի  1,7% - ը  և՛ աշխատողի, և ՛գործատուի համար։ Ինքնազբաղված աշխատողներից գանձվում է 23% սոցիալական ապահովության և 7% բժշկական ապահովագրության համար։
Եկամտահարկը գանձվում է տարեկան տոկոսադրույքի 15% - ի չափով։ 8 մլն լեկից քիչ շրջանառություն ունեցող ձեռնարկություններն ազատվում են շահութահարկից։ Ձեռնարկությունը հարկ վճարում է, եթե ընկերությունը հիմնադրվել է Ալբանիայում, երկրում ունի մշտական հիմնարկ, կամ էլ այն դեպքում, եթե պետությունը վերահսկողություն է սահմանել այդ ձեռնարկության նկատմամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1] Archived 2016-05-26 at the Wayback Machine.
Նոբուսուքե Քիշի

Նոբուսուքե Քիշի (ճապոներեն` 岸 信介, նոյեմբերի 13, 1896(1896-11-13)[…], Yamaguchi, Yoshiki district, Յամագուտի, Ճապոնիա - օգոստոսի 7, 1987(1987-08-07)[…], Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի քաղաքական գործիչ և Ճապոնիայի 56-րդ ու 57-րդ վարչապետը։ Ճապոնացիները նրան ասում էին` "Շովա նո յոքայ" (昭和の妖怪 կամ "Շովայի ժամանակի դև")։ 
Վարչապետ Շինզո Աբեի պապն է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Յամագուչի տարածամասի Թաբուսե քաղաքում։ Ծնված ժամանակ ազգանունը եղել է Սաթո, սակայն, հետո երիտասարդ տարիքում փոխելով դարձրել է Քիշի։ Նրա կենսաբանական եղբայր Էյսաքու Սաթոն նույնպես դարձել է վարչապետ և 1974 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի։

Ավարտելով Տոկիոյի կայսերական համալսարանը, 1920 թվականին աշխատանքի է անցել Առևտրի և արդյունաբերության նախարարությունում։ 1935 թ. նա դարձավ
Մանչուքոյի արդյունաբերական զարգացման մեջ ներքաշված բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը, ովքեր մեղադրվեցին չինական աշխատուժ օգտագործելու մեջ։
1942 թ. ընտրվել է խորհրդարանի պատգամավոր։ 
Ճապոնիայի նախկին կառավարության անդամների նման, Քիշին նույնպես եղել է Սուգամոյի բանտի կալանավոր, որպես պատերազմի հանցագործի կասկածյալ։ Հետագայում, 1948 թվականին արդարացվել է։


=== Պատերազմից հետո ===
Պատերազմից հետո սկսել է զբաղվել գործարարությամբ։ Քաղաքականություն է վերադարձել 1952 թ. և հաջորդ տարի ընտրվել է խորհրդարանի անդամ։ Այնուհետև դառնում է Դեմոկրատական կուսակցության գլխավոր քարտուղար, հետո աշխատում է որպես արտգործնախարար։ 
Նոբուսուքե Քիշին վարչապետ է դարձել 1957 թվականի հունվարի 31-ին։ Վարել է ընդգծված ամերիկամետ քաղաքականություն։ Պաշտոնավարել է մինչև 1960 թ. հուլիսի 19-ը՝ վերընտրվելով 1958 թվականի հունիսի 12-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Տու-134-ի ավիավթար Կույբիշևում

Տու-134-ի ավիավթար Կույբիշևում, «Աերոֆլոտ» ավիաընկերության (ԽՍՀՄ) «Կոլցովո» (Սվերդլովսկ) - Գրոզնի չվերթի Տու-134A ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 1986 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, տեղական ժամանակով ժամը 15-ն անց 58 րոպեին՝ Կույբիշև քաղաքի «Կուրումոչ» օդանավակայանում միջանկյալ վայրէջքի ժամանակ։
Ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել շատ մեծ արագությամբ և երկայնաճոճումով։ Վայրէջքուղուն հարվածելիս կոտրվել է ամրաշրջանակը (շասսի), և ինքնաթիռը «փորի վրա» իներցիայով սահել է մոտ 300 մ, որից հետո շրջվել է աջ թևի կողմով և կանգնել ամրաշրջանակը դեպի վեր։ Հարվածից ինքնաթիռի ֆյուզելաժը բաժանվել է երկու մասի, քանդված բաքերից թափված վառելիքից հրդեհ է բռնկվել։ 93 ուղևորներից և անձնակազմի անդամներից ողջ են մնացել միայն 23-ը (ընդամենը զոհվել է 70 մարդ)։


== Աղետի հանգամանքներ ==
Ավիավթարի պատճառ է հանդիսացել թռիչքների անվտանգության կանոնների հանցավոր անտեսումը։ Օդանավի հրամանատար Ալեքսանդր Կլյուևը անձնակազմի անդամների հետ գրազ է եկել, որ կարող է «կույր»՝ միայն սարքերի ցուցմունքների հիման վրա, վայրէջք կատարել։ Իջեցնելով օդաչուական խցիկի ձախ կողմի լուսամուտի մետաղական վարագույրը՝ նա սկսել է վայրէջքը։ Կատարված սխալ հաշվարկի պատճառով ինքնաթիռը վայրէջքուղուն մոտեցել է չափազանց մեծ ուղղահայաց և հորիզոնական արագություններով։ Գետնին հասնելուց մեկ վայրկյան առաջ Կլյուևը հրամայել է բացել մետաղական վարագույրը, սակայն ինժեները չի հասցրել կատարել հրամանը։ Ուժգին (4,8 g) հարվածից կոտրվել է ինքնաթիռի ամրաշրջանակը (շասսին), ինքնաթիռը «փորի» վրա մոտ 300 մետր սահել է վայրէջքուղով, դուրս եկել հողի վրա, շրջվել, կիսվել և այրվել։


== Հետաքննություն ==
Հրամանատար Ալեքսանդր Կլյուևը փրկվել է, դատապարտվեց 15 տարվա ազատազրկման, սակայն գործը վերանայելուց հետո ժամկետը կրճատվել է՝ դառնալով 6 տարի։ Որոշ տվյալներով՝ ազատվելուց հետո նա մինչև 1994 թվականն ապրել է Մեխզավոդ գյուղում, այնուհետև տեղափոխվել է Ուլյանովսկի մարզ։
Երկրորդ օդաչու Եվգենի Ժիրնովը, որի աշխատատեղի առջևի լուսամուտը ծածկած չի եղել, և նա ամեն ինչ տեսնել է, երկրորդ շրջան կատարելու համար ոչինչ չի ձեռնարկել։ Սակայն վթարից հետո նա օգնել է ողջ մնացածներին դուրս գալու այրվող օդանավից։ Երկրորդ օդաչուն սրտի կաթվածից երեք օր անց մահացել է հիվանդանոցում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
«Катастрофа Ту-134А Северо-Кавказского УГА в а/п Курумоч (Куйбышев)»։ airdisaster.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-11-05-ին։ Վերցված է 2012-10-31 
«Катастрофа Ту-134А 20 октября 1986 в аэропорту «Курумоч» (Куйбышев)»։ geocities.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-03-01-ին  
««Слепой» полёт в никуда»։ Газета «Волжская коммуна»։ 2006-06-20։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-02-28-ին  
Юрий Кандауров (2007-03-19)։ «Самая крупная катастрофа случилась в Самарском аэропорту в 1986 году»։ РИА Самара։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-05-ին։ Վերցված է 2012-10-31
Աստերոիդների ցանկ (82501-82600)

Աստերոիդների ցանկ (82401-82500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (82601-82700)
 Աստերոիդների ցանկ (82401-82500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (82601-82700)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (80001)-(85000)»։ www.minorplanetcenter.net
Սուրեն Ազիզյան

Սուրեն Խաչատուրի Ազիզյան (մայիսի 9, 1922(1922-05-09), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ - փետրվարի 1, 1996(1996-02-01), Երևան, Հայաստան), հայ նկարիչ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։
Նկարիչ Խաչատուր Ազիզյանի հայրն է։


== Կենսագրություն ==
1937-1941 թվականներին սովորել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանում։ Պատերազմի ժամանակ Ազիզյանը մասնակցել է Կալինինյան, Առաջին Մերձբալթյան և Լենինգրադյան ռազմաճակատներում, երեք անգամ ծանր վիրավորվել է, կորցրել ոտքը և 1945 թվականի մարտի 7-ից հենակներ է կրել։ 1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստի ինստիտուտը։
Ստեղծել է ռեալիստական ուղղվածության գործեր՝
Կոմպոզիցիաներ՝

«Միքայել Նալբանդյան» (1954)
«Աղջիկը ծառի ստվերում» (1957)
«Կարբիդագործը» (1958)
«Ելի՛ր...» (1961)Դիմանկարներ`

«Պետրոս Դուրյան» (1956)
«Սիպիլ. Զապել Ասատուր» (1960)Բնանկարներ`

«Կաղամբի դաշտը» (1962)
«Երեք ծառ» (1964)
«Աշտարակ» (1977)


== Ծանոթագրություններ ==
Պղտորաչափություն

Պղտորաչափություն (հունարեն՝ veqpo£-ամպ և մետրիա), միջավայրում դիսպերսված մասնիկների ցրած լուսային հոսքի (տեսանելի կամ ուլտրամանուշակագույն) ինտենսիվության չափման եղանակների համալիր, որը հնարավորություն է տալիս որոշել մասնիկների մեծությունը, ձևը, կոնցենտրացիան, գազերի, հեղուկների և թափանցիկ պինդ նյութերի պղտորության աստիճանը։


== Կարևորությունն ==
Դիսպերսված մասնիկների վրա ընկնող լույսի ցրումը հայտնի է որպես Տինդալի էֆեկտ։ Մասնիկներից անդրադարձող ցրված լույսի բնույթը կախված է մասնիկների չափերի և ընկնող լույսի ալիքի երկարության հարաբերությունից։ Եթե մասնիկի չափսը ալիքի երկարության 0,1 մասից փոքր է, ապա լույսի ցրումը տարածության մեջ զուգաչափ է՝ ռևլևյանցրում։ Լույսի ցրումը մեծ մասնիկներից ավելի ուժեղ է, բայց ոչ հավասարաչափ՝ այն մեծ է ընկնող լույսի ճառագայթի շարժման ուղղությամբ։


== Կիրառում ==
Պղտորաչափության միջոցով դիսպերս ֆազի կոնցենտրացիան որոշելու հնարավորությունը օգտագործվում է վերլուծական քիմիայում։ Պղտորաչափական վերլուծությունը քանակական վերլուծության մեթոդ է, որը կիրառվում է պղտոր կամ արհեստական որ են պղտորեցված լուծույթների կոնցենտրացիան (C) որոշելու համար։


== Հետազոտություն ==
Հետազոտվող լուծույթում ցրված լույսի ինտենսիվությունը (I) չափում են պղտորաչափի օգնությամբ, կոնցենտրացիան որոշում I-КС կախումն արտահայտող աստիճանավորման կորով։ Օրինակ՝ ջրում սուլֆատ իոնների պարունակությունը որոշելու համար ավելացնում են ВаСЬ-ի լուծույթ և չափում ստացված կախույթի (BaSO4) լուսացրումը։
Եղանակը կիրառելի է լուծույթում հետազոտվող նյութի 10−5-10−4 % պարունակությունների դեպքում և օգտագործվում է նավթանյութերի պարունակությունը ջրում որոշելու, դեղանյութերի, սննդանյութերի և այլ նյութերի վերլուծության համար։
Վարդան Փիրանյան

Վարդան Փիրանյան (Հակոբ, 1885, Կյուրին, Սեբաստիայի նահանգ- 1918, Պաղեստին), հայ բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1885 թվականին Սեբաստիայի նահանգի Կյուրին գյուղաքաղաքում, հայ ավետարանական ընտանիքում։ Ավարտել է Այնթապ քոլեջը և ստացել «պսա­կա­վոր ար­վես­տից» վկայական։ 1917 թվականին ավարտել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի բժշկական բաժինը։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) ընթացքում զորակոչվել է օսմանյան բանակ և ծառայել որպես զինվորական բժիշկ։ 1918 թվականին սպանվել է Պաղեստինում ծառայելու ընթացքում։


== Գրականություն ==
Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։


== Աղբյուր ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Կարա-Սու (Չույայի վտակ)

Կարա-Սու (Չույայի վտակ), գետ՝ Ռուսաստանում՝ հոսում է Ալթայի հանրապետության և Ալթայան տարածաշրջանի տարածքով։ Գետի վտակները հոսում են է 68 կիլոմետր երկայնքով սենսինգ գետի ձախ կողմով։ Գետը 13 կիլոմետր հեռավորության վրա է։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցման պետական տվյալների համաձայն՝ գետի՝ ջրային կառավարման հատվածը Կատունն է, գետային ենթաավազանը՝ Բիա և Կատունը։ Գետի ավազանը Իշունը ինչպես նաև՝ Օբն է>։
Ըստ՝ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության կողմից պատրաստված դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների։

Ջրային գրանցման տվյալների կոդ՝ 13010100312115100005759
Հիդրոլոգիկան ստուգման կոդ՝ 115100575
Ավազանի կոդ՝ 13.01.01.003
Հիդրոլոգիկան ստուգման ծավալի համար՝ 15
Հիդրոլոգիկան ստուգման թողարկում՝ 1


== Ծանոթագրություններ ==
Լեոնբերգ (այլ կիրառումներ)

Լեոնբերգ, կարող է վերաբերել՝

Լեոնբերգ - քաղաք Գերմանիայում, Բադեն Վյուրտեմբերգ երկրամասում։ Գտնվում է Շտուտգարտի վարչական շրջանի ենթակայության տակ
Լեոնբերգ - կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։ Մտնում է Տիրշենրոյտ շրջանի կազմի մեջ
Մարտին Բոլսամ

Մարտին Բոլսամ (անգլ.՝  Martin Balsam, նոյեմբերի 4, 1919(1919-11-04)[…], Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք - փետրվարի 13, 1996(1996-02-13)[…], Հռոմ, Իտալիա), ամերիկացի դերասան։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Մարտին Հենրի Բոլսամը ծնվել է 1919 թվականին Նյու Յորքի Բրոնքսյան թաղամասում հրեայի ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Ալբերտ Բոլսամը, կանանց սպորտային հագուստ արտադրող էր։ 
Դպրոցում սովորելու տարիներին նա արդեն հաճախում էր դերասանական դասընթացների։ Դպրոցն ավարտելուց հետո սովորում է Նյու Յորքի Դրամատիկական արվեստի Նոր դպրոցում, գերմանացի հայտնի թատերական ռեժիսոր Էրվին Պիսկատորի մոտ։ Նրա թատերական նորամուտը կայացավ 1941 թվականին «Պիեսը ամեն ինչ որոշում է» բեմադրության մեջ։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ծառայում է ԱՄՆ-ի ռազմաօդային ուժերում։ Պատերազմի ավարտից հետո, 1947 թվականին Էլիա Կազանը և Լի Ստրասբերգը վերցնում են Մարտին Բոլսամին իրենց դերասանական ստուդիայի հեռուստատեսային նախագիծ, որից էլ սկսվում է նրա կարիերան հեռուստատեսությունում։ Նա խաղաց մի քանի սերիալներում՝ «Մթնշաղային զոնա», «Դոկտոր Կիլդեր», «Նա գրել էր սպանություն» և այլն։
Գեղարվեստական ֆիլմում նրա նորամուտը կայացավ 1954 թվականին Էլիա Կազանի «Նավահանգստում» ֆիլմում Մառլոն Բրանդոյի գլխավոր դերակատարմամբ, որը կարելի է ասել հաջողություն բերեց Բոլսամին։ Ֆիլմը ստացավ բազմաթիվ մրցանակներ՝ որոնց թվում 8 Օսկար, 4 Ոսկե Գլոբուս և այլն։ Դրան հաջորդեցին ևս մի քանի հաջողված ֆիլմեր՝ «12 զայրացած տղամարդ» (1957), «Պսիխո» (1960), «Նախաճաշ Տիֆֆանիի մոտ» (1961), «Վախի հրվանդան» (1962) և «Հազար ծաղրածուներ» (1965), որի համար նա ստացավ Օսկար երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում։
Նրա մասնակցությամբ մյուս հայտնի ֆիլմերից են «Տորա, Տորա, Տորա» (1970), «Սպանություն արևելյան ճեպընթացում» (1974), «Ողջ թագավորական շքախումբը» (1976) և «Վախի հրվանդան» ֆիլմի համանուն ռիմեյքը (1991)։
Կինոյում նկարահանվելուց բացի Մարտին Բոլսամը հաջողությամբ հանդես էր գալիս նաև թատրոնում և 1967 թվականին ստացել է հեղինակավոր «Տոնի» մրցանակ՝ «Դուք գիտեք, ես ձեզ չեմ լսում, երբ ջուր է թափվում» ներկայացման մեջ խաղալու համար։


== Անձնական կյանք և մահ ==
Մարտին Բոլսամը երեք անգամ ամուսնացած է եղել։ Նրա առաջին երկու կանայք դերասանուհիներ էին՝ Պիրլ Սոմները և Ջոյս Վան Պատտենը։ Երկրորդ ամուսնությունից 1959 թվականին ունեցել է մեկ աղջիկ, ով հետագայում նույնպես դարձավ դերասանուհի՝ Թալիա Բոլսամ։ Երրորդ կնոջից ունեցել է մեկ տղա և մեկ աղջիկ։ Մահացել է 1996 թվականին Հռոմում ինֆարկտից։ Հուղարկավորված է Նյու Ջերսիի Բերգենի գերեզմանատանը։


== Ֆիլմագրություն ==
Մարտին Բոլսամը ընդհանուր թվով խաղացել է 150-ից ավելի գեղարվեստական և հեռուստատեսային ֆիլմերում ու սերիալներում։ 
Առավել նշանավորներից են՝ 


== Մրցանակներ ==
Մարտին Բոլսամը քիչ թվով կինոմրցանակներ է ստացել՝ 3-ը, ներկայացված է եղել ևս 4-ի, որոնց թվում.

1 Օսկար Օսկար երկրորդ պլանի լավագույն դերասան անվանակարգում «Հազար ծաղրածուներ» ֆիլմի համար
ներկայացվել է 1 Ոսկե Գլոբուսի որպես դրամայի լավագույն դերասան «Ամառային ցանկություններ, ձմեռային երազանքներ» ֆիլմի համար
2 անգամ ներկայացվել է BAFTA-ի «Պելեմ 1-2-3 գնացքի գրավումը» և «Ողջ նախագահական շքախումբը» ֆիլմերի համար
1 անգամ ներկայացվել է Էմմիի և այլն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
kinopoisk կայքում էջ
Զերնովոե (գյուղ, Ջանկոյի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶերնովոեԶերնովոե (ուկրաիներեն՝ Зернове, Ղրիմի թաթարերեն՝ Töbey), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Տյուբեյ։
2001 թվականի տվյալներով Զերնովոե գյուղում բնակվում էր 803 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)