Վիկտոր Լազարև

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լազարև (այլ կիրառումներ)Վիկտոր Նիկիտիչ Լազարև (օգոստոսի 22 (սեպտեմբերի 3), 1897, 1896 կամ օգոստոսի 22, 1897(1897-08-22), Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 1, 1976(1976-02-01), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ազգությամբ հայ խորհրդային արվեստաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ։ Բյուզանդագետների միջազգային ասոցիացիայի պատվավոր նախագահ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Մոսկվայում, հայտնի Լազարյան տոհմի շառավիղներից Նիկողոս Լազարյանի ընտանիքում։ 1916-1920 թվականներին սովորել է Մոսկվայի համալսարանի պատմա-բանասիրական ֆակուլտետում, իսկ 1924 թվականին ավարտել հնագիտության և արվեստաբանության ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1926-1936 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի կերպարվեստի թանգարանում, նախ իբրև իտալական գեղանկարչության բաժնի տնօրեն, ապա՝ պատկերասրահի վարիչ և գիտական գծով տնօրենի տեղակալ։ Նույն տարիներից կապված է եղել Մոսկվայի պետական համալսարանի հետ, իսկ 1960 թվականից եղել է այդ համալսարանի արտասահմանյան արվեստի պատմության ամբիոնի վարիչը։
Դեռևս 1925-1927 թվականներին եղել է մի շարք երկրներում (Իտալիա, Ֆրանսիա, Բելգիա, Գերմանիա, Ավստրիա, Հունաստան և այլն), ուսումնասիրել թանգարանային և հնագիտական արժեքները և, վերադառնալով Մոսկվա, ձեռք բերած հարուստ նյութը օգտագործել է իր հետազոտությունների համար։ Դրանցից են՝ «Բյուզանդական գեղանկարչության պատմությունը» (Մոսկվա, 1947), «Իտալական վերածնության ծագումը» մենագրությունները և «Իտալացի հին վարպետներ», «Եվրոպական հին վարպետներ» գրքերը։ Տարբեր առիթներով անդրադարձել է նաև հայ հին մանրանկարչության հարցերին։
Եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ արվեստի պատմության ինստիտուտի հիմնադիրներից։ 1943 թվականին ընտրվել է այդ ակադեմիայի թղթակից անդամ, 1945-1960 թվականներին գլխավորել է ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտի գեղանկարչության և քանդակագործության բաժինը։ Ղեկավարել ու մասնակցել է «Ռուս արվեստի պատմության» բազմահատորյակի ստեղծման աշխատանքներին։ Ընտրվել է Բյուզանդագետների միջազգային ասոցացիայի պատվավոր նախագահ, Ավստրիայի, Բրիտանիայի, Իտալիայի և Սերբիայի գիտությունների ակադեմիաների, Ֆլորենցիայի և Սիցիլիայի արվեստի ինստիտուտների, Վենետիկի գիտությունների, գրականության և արվեստի ինստիտուտի պատվավոր անդամ։ Քանիցս այցելել է Հայաստան, ուսումնասիրել հայ հին մանրանկարչությունը։


== Պարգևներ ==
Խորհրդային Միության պետական մրցանակ (1976)։
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան։
Լոմոնոսովի անվան մրցանակ։


== Անդամակցություն ==
Խորհրդային Միության Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1943)։
Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
Մեծ Բրիտանիայի գիտությունների արքայական ակադեմիայի անդամ։
Իտալիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
Սերբիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամ։
Վենետիկի գրականության և արվեստի ինստիտուտի պատվավոր անդամ։


== Երկեր ==
Բյուզանդական գեղանկարչության պատմությունը, Մոսկվա, 1947։
Իտալական վերածնության ծագումը, 1956.
Իտալացի հին վարպետներ, 1972.
Եվրոպական հին վարպետներ, 1986.
Искусство Древней Руси. Мозаики и фрески.
Фрески Софии Киевской.
Страницы истории новгородской живописи.
Новгородская иконопись.
Русская иконопись от истоков до начала XVI века.


== Գրականություն ==
Դրամբյան Ի. Արվեստաբանը, գիտնականը, «ՍԱ», 1977, №1:
Вздорнов Г. И., Научная проза В. Н. Лазарева , 1998.
Гращенков В. Н., Виктор Никитич Лазарев: жизнь, творчество, научное наследие, 1998.
Гращенков В. Н., Список опубликованных трудов В. Н. Лазарева, 1998.
Гращенков В. Н., Виктор Никитич Лазарев: жизнь, творчество, научное наследие, 2002.
Попова О. С. Виктор Никитич Лазарев, 2002.
Дюфренн С., Виктор Лазарев: итог одного труда, 2003.


== Ծանոթագրություններ ==