Ալեն Թաններ

Ալեն Թաններ (ֆր.՝ Alain Tanner, դեկտեմբերի 6, 1929(1929-12-06), Ժնև, Շվեյցարիա - սեպտեմբերի 11, 2022(2022-09-11), Ժնև, Շվեյցարիա), շվեյցարացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Լոզանի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (2008)։


== Կենսագրություն ==
Ալեն Թանները ծնվել է Ժնևում։ Ժնևի համալսարանում սովորել է տնտեսագիտություն, դիպլոմ ստանալուց հետո որոշ ժամանակ աշխատել է առևտրական նավատորմում։ 1950-ականների կեսերին մեկնել է Անգլիա և միացել Կինոյի բրիտանական ինստիտուտի տեղեկատվական բաժնին, որտեղ աշխատել է արխիվում՝ թարգմանել և պատրաստել ենթագրեր արտասահմանյան ֆիլմերի համար։ 1956 թվականին Թանները իր հայրենակից Կլոդ Գորետտայի հետ նկարահանել է իր առաջին ֆիլմը՝ «Գեղեցիկ ժամանակ» փորձարարական վավերագրական ֆիլմ Պիկադիլի հրապարակի մասին, որը 1957 թվականին արժանացել է Վենետիկի միջազգային կինոփառատոնի և բրիտանական կինոքննադատների մրցանակին։ 1960 թվականին Ֆրանսիայում գտնվելու ընթացքում մասնակցել է մի քանի գովազդային ժապավենների ստեղծմանը։ Շվեյցարիա վերադառնալուց հետո աշխատել է հեռուստատեսությունում, նկարահանել վավերագրական ֆիլմեր։ 1964 թվականին ստեղծել է «Աշակերտները» լիամետրաժ հարցում-ֆիլմը, 1966 թվականին՝ «Քաղաքը Շանդիգարում» վավերագրական ֆիլմը (ֆրանսիացի ճարտարապետ Շառլ Էդուար լը Կորբյուզիեի գործունեության մասին Հնդկաստանում)։
1969 թվականին նկարահանել է իր առաջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Շարլը, մեռած կամ կենդանի», որը պատմում է 50-ամյա փոքր ձեռնարկության սեփականատիրոջ մասին, որն ապրում է էկզիստենցիալ ճգնաժամ։ Նա փորձում է փոխել իր ապրելակերպը՝ հեռանալով տնից և ծանոթանալով բոհեմական կենսակերպ վարող նկարիչ Պոլին և նրա ընկերուհուն՝ Ադելինային։ Սակայն նրա որդին, ձգտելով տիրանալ ձեռնարկությանը, հետախույզ է վարձում և հորը փակում հոգեբուժարանում։
1970-ականներին նկարահանվել են «Սալամանդրա», «Վերադարձ Աֆրիկայից», «Աշխարհի կենտրոնը» («Աշխարհի մեջտեղը») ֆիլմերը, իսկ 1976 թվականին էկրան է բարձրացել Թանների ամենահայտնի ֆիլմը՝ «Յոնասը, ով կդառնա 25 տարեկան 2000 թվականին»։ 1995 թվականին Թանները նկարահանել է գրեթե ինքնակենսագրական «Նավահանգստի մարդիկ» ֆիլմը, որտեղ նա օգտագործել է իր երիտասարդ տարիների հիշողությունները՝ առևտրային նավատորմում աշխատելու մասին։
1999 թվականին ռեժիսորը, ով ինքն է գրել իր ֆիլմերի սցենարները, վերադարձել է Յոնասի պատմությանը և հերոսի ծննդյան 25-ամյակից մեկ տարի առաջ նկարահանել դրա շարունակությունը՝ «Յոնաս և Լիլա, մինչև վաղը», որտեղ ցույց է տալիս բնակարանից ու աշխատանքից զրկված սերնդի տաղտկալի կյանքը, որտեղ նա շարունակում է իր փորձերը էկրանի տարածության և պատկերների, իրական և երևակայական աշխարհի փոխազդեցության հետ։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Վավերագրական ===
1957 - «Գեղեցիկ ժամանակ» / Nice Time
1961 - «Ռամյու, բանաստեղծի ուղին» / Ramuz, passage d'un poète
1962 - «Դպրոց» / L'École
1964 - «Աշակերտներ» / Les Apprentis
1966 - «Քաղաք Շանդիգարում» / Une ville à Chandigarh
1968 - «Բժիշկ Բ., գյուղական բժիշկ» / Docteur B., médecin de campagne


=== Խաղարկային ===
1969 - «Շարլ, մեռած կամ կենդանի» / Charles mort ou vif (Լոկառնոյի կինոփառատոնի ոսկե հովազ)
1971 - «Սալամանդրա» / La Salamandre
1973 - «Վերադարձ Աֆրիկայից» / Le Retourd'Afrique (երկու մրցանակ Բեռլինի ՄԿՖ-ի Նոր կինոֆորումից)
1974 - «Աշխարհի կենտրոնը» / Le Milieu Du Monde
1976 - «Յոնասը, ով 2000 թվականին կդառնա 25 տարեկան» / Jonasquiaura 25 ansenl'an 2000 (Կինոքննադատների ազգային ասոցիացիայի մրցանակ լավագույն սցենարի համար)
1979 - «Մեսիդոր» / Messidor
1980 - «Լուսնային տարիների հեռավորության վրա» / Lesanneeslumière (Կաննի ՄԿՖ-ի ժյուրիի գլխավոր մրցանակ)
1983 - «Սպիտակ քաղաքում» / Danslavilleblanche (Սեզար մրցանակ ֆրանսերեն լավագույն ֆիլմի համար)
1984 - «Աշխարհի կենտրոնը» / Le Milieu de monde
1985 - «Ոչ մեկի երկիրը» / No man's land
1987 - «Բոցը իմ սրտում» / Une flamme dans mon coeur
1987 - «Ցնորական հովիտ» / La Vallée fantôme
1989 - «Կինը Վարդագույն լեռներից» / La femme de Rose Hil
1991 - «Մարդը, ով կորցրել է իր ստվերը» / L' Homme qui a perdu son ombre
1993 - «Լեդի Մ-ի օրագիրը» / Le Journal de lady M
1995 - «Նավահանգստի մարդիկ» / Les Hommes du port
1996 - «Ֆուրբի» / Fourbi
1998 - Ռեքվիեմ / Ռեքվիեմ, (հիմնված Անտոնիո Տաբուչիի վեպի վրա)
1999 - «Յոնաս և Լիլա, մինչև վաղը» / JonasetLila, à demain
2002 - «Ծաղիկներ արյան մեջ» / Fleurs de sang
2004 - «Պոլը թքել է ամեն ինչի վրա» / Pauls'enva


== Անձնական կյանք ==
Թաններն ու նրա կինը՝ Ջանինը, ունեցել են երկու երեխա։


== Մահ ==
Ալեն Թանները մահացել է Ժնևի հիվանդանոցներից մեկում, 2022 թվականի սեպտեմբերի 11-ին՝ 92 տարեկան հասակում


== Ծանոթագրություններ ==