armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մոխին

Մոխին, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սաիդբեյ

Սաիդբեյ, գյուղ Հայոց Միջագետքում, իսկ ապա Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Ջեզիրեի գավառակում։ Գտնվում էր Գզիրա քաղաքից 25 կմ արևելք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Դիանոպոլիսի գավառ

Դիանոպոլիսի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Dianópolis) գավառ Բրազիլիայում, մտնում է Սեարա նահանգի մեջ։ Մտնում է Արևմտյան Տոկանտինսի մարզի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 118 377 մարդ 2006 թվականի տվյալով։ Զբաղեցված տարածքը 47 172,643  կմ²։ Բնակչության խտությունը 2,5  մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը կազմել է 268 624 905,00 (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2004 թվականին կազմում է 2 331,92 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի ինստիտուտի աշխարհագրության և վիճակագրության տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,662։


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Ալմաս
Արայաս
Պատոկվոժ

Պատոկվոժ (ռուս.՝ Патоквож), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիրայու գետի աջ ափին՝ 8 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 20 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050100212103000062644
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103006264
Ավազանի կոդը — 03.05.01.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
853

853 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 853 թվականն է, 
IX դարի 53-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ապրակունյաց դպրոց

Ապրակունյաց դպրոց, դպրոց (վարդապետարան), որ գործել է Ապրակունիս գյուղի մերձակա Ս. Գևորգ վանքում։


== Հիմնադրում ==
Հիմնադրվել է 1369 թվականին, վարդապետ Մաղաքիա Ղրիմեցու ջանքերով։ Րաբունապետն էր Սարգիս Վարդապետ Ապրակունեցին։ Դասավանդվում էին աստվածաբանություն, փիլիսոփայություն, տրամաբանություն, կրոնի պատմություն, հռետորական և գրչության արվեստ։ Դպրոցի նպատակն էր Տաթևի համալսարանի համագործակցությամբ պայքարել կաթոլիկ եկեղեցու գործակալների (ունիթորների) դեմ։
1379 թվականին Սարգիս Վարդապետը տեղափոխվել է Աստապատի նորաբաց դպրոցը, իսկ Ապրակունյաց դպրոցը սկսել է ղեկավարել Հովհաննես Որոտնեցին։ 1384 թվականին, տասնհինգ տարվա պայքարից հետո, ունիթորները թունավորեցին Մաղաքիա Ղրիմեցուն։ Երկու տարի անց, 1386 թվականին մահացավ Հովհաննես Որոտնեցին, որից հետո վարդապետական աթոռը զբաղեցրեց Գրիգոր Տաթևացին, որի րաբունապետությամբ Ապրակունյաց դպրոցը գործեց մինչև 1391 թվականը։ Ապրակունյաց դպրոցում ընդօրինակված ձեռագրերից երկուսը պահվում են Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան Մատենադարանում (ձեռ. №№2519 և 5707)։
Աթարա Հայկական

Աթարա Հայկական (աբխ.՝ Аҭара-Ерманқыҭ (Аҭара-Аерман), վրաց.՝ სომხური ათარა), գյուղ Աբխազիայի Օչամչիրայի շրջանում, Օչամչիրայից 32 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք, Կոդոր գետի ձախ ափին։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 230 մ բարձրության վրա։ 1948-1955 թվականներին գյուղը պաշտոնապես կոչվում էր Երկրորդ Աթարա (Меоре Атара):


== Ընդհանուր սահմանները ==
Գյուղի հյուսիսային սահմանը հանդիսանում է Կոդորի լեռնաշղթան։ Արևելքում այն սահմանակից է Ջգերդա, իսկ հարավում` Աթարա գյուղերին։ Արևմուտքում, Կոդոր գետի երկայնքով` գյուղը սահմանակից է Գուլրիփշի շրջանին։


== Բնակչությունը ==
1968 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 2126 մարդ, հիմնականում հայեր։ 1989 թվականին, արդեն 1640 մարդ, իսկ 2011 թվականի տվյալներով` 110 մարդ, հիմնականում կրկին հայեր։ Ստալինյան տարիներին գյուղի հյուսիսային Նաա կոչվող հատվածում բնակեցրել էին Վրաստանի Մեստիայի շրջանի սվան գյուղացիների։

Բնակչությունն զբաղվում է ծխախոտի, եգիպտացորենի, թեյի մշակությամբ և այգեգործությամբ։ Խորհրդային տարիներին գյուղն ուներ միջնակարգ և երեք տարրական դպրոցներ, ակումբ, գրադարան, կինո և հիվանդանոց։


== Պատմական տեղեկություն ==
Գյուղը հիմնադրել են Օրդուից գաղթած համշենահայերը` 1902-1903 թվականներին։ 1992-1993 թվականներին տեղի ունեցած աբխազա-վրացական ընդհարումների ժամանակ գյուղը մեծ վնասներ է կրել, այրվել են տներ։ Այդ բախումներից հետո սվանները լքել են գյուղը։


== Ծանոթագրություններ ==
Հացիս

Հացիս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հայտերսհայմ

Հայտերսհայմ (գերմ.՝ Heitersheim), կոմունա Գերմանիայի Բադեն-Վյուրթեմբերգ երկրամասում։
Ենթարկվում է Ֆրաիբուրգ շրջանին։ Մտնում է Բրայսգաու Վերին Շվարցվալդի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6018 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 11,71 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 08 3 15 050։ 
Քաղաքը բաժանված է 2 քաղաքային համայնքների։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Offizielle Internetseite der Stadt Heitersheim
Heitersheim: Bilder + Ortsgeschichte Archived 2009-01-03 at the Wayback Machine.
Heitersheim Archived 2015-02-20 at the Wayback Machine.
Malteserschloß in Heitersheim
Museum im Malteserschloss Heitersheim
Վասակ Իշխանիկ

Վասակ Իշխանիկ (ծննդյան ամսաթիվը հայտնի չէ, մահացել է 892-893), ինքնավար Սյունիքի իշխան։ Գերեվարվել է և մյուս հայ իշխանների հետ 850 թվականի կեսերին արաբ զինվորական հրամանատար Բուղայի կողմից աքսորվել։ Նրա բացակայության տարիներին Աշոտ Բագրատունու համաձայնությամբ նրա տեղը գրավել է  Վասակ Գաբուռը՝ Գեղարքունիքի իշխանը։ Վերադառնալով՝ նորից հաստատվել է որպես իշխան՝ ընդունելով Բագրատունիներից որպես վասալ կախվածությունը։ Անիի հայկական թագավորության վերականգնումից հետո արաբներն ամեն կերպ խրախուսում էին հայ ֆեոդալների կենտրոնախույս գործունեությունը, սակայն Սյունիքի պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանի հաղորդմամբ՝ Վասակը չէր ցանկանում ապստամբի անուն  ժառանգել և հավատարիմ էր մնում հայոց թագավորին։ Իշխանությունը ժառանգել է եղբայրը՝ Աշոտ Սյունին։


== Տես նաև ==
Սյունիք
Սյունիքի թագավորություն
Հայաստանի պատմություն


== Ծանոթագրություններ ==
Ուայթ շրջան (Ջորջիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ուայթ շրջան (այլ կիրառումներ)Ուայթ շրջան (անգլ.՝ White County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 627 կմ² է, բնակչությունը՝ 19.944 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քլիվլենդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1857 թ.։
Օսոնս

Օսոնս (ֆր.՝ Aussonce), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում:
Բնակչությունը 2010 թվականի դրությամբ կազմում է 188 մարդ, բնակչության խտությունը` 9.82 մարդ/կմ²: Բնակավայրը զբաղեցնում է 19.14 կմ² տարածք:


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 45 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 55 կմ հարավ-արևմուտք:


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 124 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 106-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18: Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 85,5 %: 106 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 98 անձ (54 տղամարդ և 44 կին): Գործազուրկ են եղել 8 անձ (2 տղամարդ և 6 կին): 18 անաշխատունակներից 8-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 2-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով:


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆրեդերիկ Ռյուշի անատոմիայի դասը

Ֆրեդերիկ Ռյուշի անատոմիայի դասը (հոլ.՝ Anatomische les van Prof. Frederik Ruysch), Ադրիան Բակերի նկարը, որը ստեղծվել է 1670 թվականին, վիրահատողների միության պատվերով: Նկարում պատկերված է Ֆրեդերիկ Ռյուշը, որը վեց վիրահատողների շրջապատմամբ անցկացնում է անատոմիայի դաս:
1670 թվականի գարնանը Ռյուշը հրապարակայնորեն անցկացրել է դիահերձում, որը տևել է հինգ օր և դրանից միությանը ստացել է 255 գուլդեն շահույթ: Դա պատճառ հանդիսացավ, որ Ռյուշը սկսի հանդես գալ, որպես անատոմիայի դասախոս: Ավելի վաղ այդպիսի խմբակային դիմանկարների համար դիմում էին Ռեմբրանդին, Ռյուշի նախորդների համար՝ Տուլպի (1632) և Դեյմանի (1656) համար:
Նկարի համար պատվիրել էին նկարիչ Յակոբ Բանների բարեկամ Ադրիան Բակերին, որը Դամ հրապարակում պատկերել է Սարսափելի դատի պատկերը:


== Սյուժե ==
Նկարում պատկերված է հրապարակայնորեն իրականացվող դիահերձում, տղամարդու մերկ մարմինը դրված է սեղանին գլխի կողմը դեպի դիտորդները: Ֆրեդերիկ Ռյուշը, որը պատկերված է գլպարկով, դիտորդներին ցույց է տալիս աճուկը: Դիտորդների դերում են միության գլխավոր անդամները՝ Լեենդերը Ֆրոյտ, Աարտ վան Ստիվեն, Գիլիս Հոնդեկուտեր, Ռեյնիր դե Կուն, Յորիս վան Լոոն, Յակոբ Բրանդ (ձախից աջ):
Նկարի հետևի պլանում պատկերված են Ասկլեպիոսի և Գալեն Կլավդիոսի, կամ էլ հնարավոր է Ապոլլոնի արձանները:


== Գրականություն ==
Կոյմանս Լյուկ, Մաահվան նկարիչ: Ֆրեդերիկ Ռյուշի անատոմիայի դասերը (De doodskunstenaar. De anatomische lessen van Frederik Ruysch), Սանկտ Պետերբուրգ, 2008 — 448, էջ 82-84, էջեր 448 — 448 էջ, ISBN 978-5-02-025550-0։


== Արտաքին հղումներ ==
Anatomische les van Prof. Frederik Ruysch Ամստերդամի պատմության թանգարանում:
Բայտուգանովո (գյուղ, Գրախովսկի շրջան)

Բայտուգանովո (ռուս.՝ Байтуганово), գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Գրախովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 220 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օոկատկու

Օոկատկու (էստ․՝ Ookatku), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Տոռմա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 35 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Գորիշկովկա

Գորիշկովկա (ուկրաիներեն՝ Горишківка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տոմաշպոլի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1800 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գորիշկովկա գյուղում բնակվում էր 533 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3802 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 140,19 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ծերունին և զենքը

«Ծերունին և զենքը» (անգլ.՝ The Old Man & the Gun), սպասվող քրեական դրամատիկական գեղարվեստական ֆիլմ, որի սցենարի հեղինակն ու ռեժիսորն է Դևիդ Լոուրին, իսկ գլխավոր դերերը կատարել են Քեյսի Աֆլեքն ու Ռոբերտ Ռեդֆորդը։ «Ծերունին և զենքը» ֆիլմի սցենարն ստեղծվել է Դևիդ Գրենի՝ New Yorker-ի համար գրված հոդվածի հիման վրա, որում պատմվում է բանկեր թալանող Ֆորեսթ Թաքերի մասին, որն ստիպված է եղել իր կյանքի մեծ մասն անցկացնել բանտում՝ այնտեղից փախչելով 18 անգամ։ Կինոնկարը, ինչպես և հոդվածը, պատմում է Թաքերի կյանքի վերջին տարիների մասին։
Միացյալ Նահանգներում ֆիլմը վարձույթի է հանվել 2018 թվականի սեպտեմբերի 28-ին։


== Սյուժե ==
Ֆիլմում ներկայացվում է անուղղելի գող Ֆորեսթ Թաքերի (Ռոբերտ Ռեդֆորդ) իրական պատմությունը, որն իր կյանքի մեծ մասը նվիրել է բանկեր թալանելուն և բանտերից փախչելուն; Իր անհանգիստ «կարիերայի» ավարտին 78-ամյա Թաքերը կրկին սկսում է իր սիրելի գործը՝ չնայած երիտասարդ դետեկտիվի (Քեյսի Աֆլեք) հետապնդմանը և իրեն նվիրված կնոջ (Սիսի Սփեյսեք) առաջ ունեցած պարտավորությունների։


== Դերերում ==


== Արտադրություն ==
2013 թվականի ապրիլին հայտնի է դարձել, որ Դևիդ Լոուրին կգրի սցենար և կնկարահանի «Ծերունին և զենքը» ֆիլմը բանկեր թալանողի մահվան մասին իրական պատմության հիման վրա, որին կմարմնավորի Ռոբերտ Ռեդֆորդը։
2016 թվականի հոկտեմբերին հայտարարվել է, որ Քեյսի Աֆլեքն կընդգրկվի ֆիլմի հիմնական դերասանական կազմում։
2017 թվականի մարտին դերասանական անձնակազմին են միացել Էլիզաբեթ Մոսը, Թոմ Ուեյթսը, Դենի Գլովերը, Տիկա Սամփթերը, Սիսի Սփեյսեքն ու Իսայա Ուիթլոք կրտսերը։
2017 թվականի ապրիլին պարզ է դարձել, որ Քիթ Քերադայնը կմարմնավորի ոստիկանության կապիտանին, որը վարում է Թաքերի գործը։
2017 թվականի մայիսի 18-ին Fox Searchlight Pictures կինոընկերությունը հայտարարել է, որ ձեռք է բերել ֆիլմը Հյուսիսային Ամերիկայում և Մեծ Բրիտանիայում տարածելու իրավունքը։
Ֆիլմի նկարահանումներն սկսվել են 2017 թվականի ապրիլի 3-ին և անցկացվել Ցինցինատիում։
Սկզբում ֆիլմի թողարկումը նախատեսվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, բայց հետո պրեմիերան տեղափոխվել է նույն թվականի սեպտեմբերի 28։
2018 թվականի հունիսի 5-ին Fox Searchlight Pictures կինոընկերությունը ներկայացրել է ֆիլմի առաջին թրեյլերը։


== Ծանոթագրություններ ==
Նյուր-ֆյորդ

Նորդ-ֆյորդ (նորվ.՝ Nordfjorden), իր երկարությամբ Նորվեգիայի վեցերորդ ֆյորդը։ Ունի 106 կմ երկարություն։ Ֆյորդի անունով է կոչվում հարակից շրջանը՝ Նորդ-ֆյորդը։ Շրջանը և ֆյորդը տեղակայված են Նորվեգիայի արևմտյան ափին՝ Սոգն-օկ Ֆյուրանե ֆյուլկեյում (մարզ)։
Նորդ-ֆյորդ շրջանի մեջ են ընդգրկված Սելե, Վադսյո, Բերմանգեր, Էյհդ, Գլոպեն, Հորնինդալ և Ստրյուն բնակավայրերը։ Շրջանը ունի 4295 կմ² մակերես և 33000 բնակիչ։
Նյորդ-ֆյորդը, Սոգնե-ֆյորդի (հարավում և Ստուր-ֆյորդի (հյուսիս) հետ միասին կենտրոնական Նորվեգիայի ամենախոշոր ֆյորդերի եռյակում է։  Առավելագույն խորությունը 565 մ է, առավելագույն լայնությունը շուրջ 5 կմ։ Այս ֆյորդը ունի զբոսաշրջային մեծ հնարավորություններ, հատկապես, կապված, որ այն ունի մի քանի ճանապարհներ դեպի Եվրոպայի ամենամեծ սառցադաշտ՝ Յոստեդալսբերն։ Ֆյորդի երկայնքով անցնում է ավտոճանապարհ, որը սկսում է գետաբերանից, անցնում Ստրյունա բնակավայրով, շրջանցում ֆյորդը և միանում Յոստեդալսբերն սառցադաշտի տակ կառուցված թունելին։
Ֆյորդի վրա գործում է 2 լաստանավային երթուղի՝ Լոտե — Անդա և Ստորհեյմ — Իսանե։
Ֆյորդի գետաբերանը Նորվեգական ծովի կղզիներով, որոնցից ամենամեծերից են Վադսյեն և Բրեմանգերը։ Ինչպես Նորվեգիայի մյուս ֆյորդերը, Նյորդ-ֆյորդը նույնպես բաժանվում է բազմաթիվ ճյուղերի.

Էիդսֆորդ
Իսեֆորդ
Օլֆյոտֆյորդ
Հյունդվիգֆյորդ
Հյուֆորդ
Գլոպեֆյորդ
Ուտֆյորդ
Ինֆիկֆյորդ
Ֆալեյֆյորդ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Reisemål Stryn & Nordfjord AS. (նորվեգերեն)
Մուշե Ա Այլաբերցի

Մուշե Ա Այլաբերացի (ծ. թ. անհայտ, գ. Այլաբերք-Ալափարս (Կոտայք գավառ) – 534), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 526 թվականից։ Հաջորդել է Սամվել Ա Արծկեցուն։ Ստեփանոս Օրբելյանի վկայությամբ, Սյունիքի եպիսկոպոս Մուշեի մահից հետո Սյունյաց նախարարի այրին՝ Սահակիա իշխանուհին, կաթողիկոսին հրավիրում է Սյունիք՝ եպիսկոպոսական ընտրություններ անցկացնելու։ 526 թվականին մեկնում է Սյունիք, գումարում ընտրական ժողով և եպիսկոպոս ձեռնադրում հայր Երիցակին։ Կաթողիկոսական գահին Մուշե Ա Այլաբերացուն հաջորդել է Սահակ Բ Ուղկեցին։


== Ծանոթագրություններ ==
Արտագծած գնդային մակերևույթ

Արտագծած գնդային մակերևույթ (անգլ.՝ circumscribed sphere), գնդային մակերևույթ, որի ներսում գտնվում է բազմանիստ,  իսկ վերջինիս բոլոր գագաթները գտնվում են գնդային մակերևույթի վրա։ Այդ դեպքում բազմանիստը կոչվում է ներգծած։ Բազմանիստին արտագծած գնդի շառավիղն անվանում են արտագծած գնդային մակերևույթի շառավիղ և նշանակում R տառով։


== Գոյությունը ==
Եթե գոյություն ունի գնդային մակերևույթին ներգծված բազմանիստ, ապա պարտադիր չէ, որ այն հանդիսանա ամենաքիչ նիստերով բազմանիստը, որը հնարավոր է ներգծել տրված գնդային մակերևույթին։ Օրինակ, քառանիստը (տետրաեդր), որն առաջանում է վեցանիստի (խորանարդի) չորս գագաթներով (կամայական գագաթ և նրան հարևան երեք գագաթներ) ունի նույն արտագծած գնդային մակերևույթը, ինչ որ վեցանիստը, սակայն քառանիստը (տետրաեդր) հնարավոր է ներգծել ավելի փոքր գնդային մակերևույթի։ Այդ դեպքում քառանիստի (տետրաեդր) երեք հարևան գագաթները կգտնվեն գնդի կենտրոնով անցնող հատույթի՝ մեծ շրջանի վրա։ Այսպիսով, բազմանիստին արտագծած գնդային մակերևույթը կլինի այն ամենափոքր գնդային մակերևույթը, որին հնարավոր կլինի ներգծել տրված բազմանիստը։


== Առնչվող հասկացություններ ==
Արտագծած գնդային մակերևույթը հանդիսանում է արտագծած շրջանագծի եռաչափ արտապատկերումը։ Բոլոր կանոնավոր բազմանիստերին կարելի է արտագծել գնդային մակերևույթ, իսկ անկանոն բազմանիստերի մեծ մասին՝ ոչ, քանի որ ոչ բոլոր գագաթները կգտնվել գնդային մակերևույթի վրա։ Եթե բազմանիստի համար գոյություն ունի արտագծած գնդային մակերևույթ, ապա այն հանդիսանում է սահմանափակող մակերևույթի օրինակ։ Ցանկացաց բազմանիստի համար կարելի է որոշել ամենափոքր սահմանափակող մակերևույթը։ Որոշ բազմանիստերի համար կարելի է նշել ներգծած գնդային մակերևույթի և միջնային գնդային մակերևույթի գաղափարը։ Կանոնավոր բազմանիստերի համար միշտ գոյություն ունեն արտագծած, միջնային և ներգծած գնդային մակերևույթներ  և նրանք համակենտրոն են։


== Տես նաև ==
Ներգծած գնդային մակերևույթ
Միջնագծած գնդային մակերևույթ
Արտագծած շրջանագիծ


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Coxeter, H.S.M. Regular polytopes 3rd Edn. Dover (1973).
Cundy, H.M. and Rollett, A.P. Mathematical Models, 2nd Edn. OUP (1961).


== Արտաքին հղումներ ==
http://mathworld.wolfram.com/Circumsphere.html
Ալեքսանդր Շուլգին

Ալեքսանդր Շուլգին (ռուս.՝ Алекса́ндр Васи́льевич Шульги́н, մարտի 29, 1951(1951-03-29)), խորհրդային և ռուսական դիվանագետ։ 2015 թվականի սեպտեմբերի 15-ից Նիդերլանդներում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 9-ից նաև ՔԶԱԿ-ում Ռուսաստանի մշտական ներկայացուցիչը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1951 թվականին։
1973 թվականին ավարտել է ԽՍՀՄ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտը։ Տիրապետում է ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուներին։
1973 թվականից աշխատել է նախարարության կենտրոնական ապարատում և արտերկրում՝ տարբեր դիվանագիտական պաշտոններում։

1998-2003 թվականներին՝ Մարսելում և Մոնակոյում Ռուսաստանի Դաշնության գլխավոր հյուպատոս։
2003-2006 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ առաջին եվրոպական դեպարտամենտի փոխտնօրեն։
2006 թվականի ապրիլի 21-ից-2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ը՝ Սենեգալում և Գամբիայում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան (համատեղության կարգով)։
2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ից-2012 թվականի հոկտեմբերի 2-ը՝ Լյուքսեմբուրգում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2013-2015 թվականներին՝ Ռուսաստանի ԱԳՆ առաջին եվրոպական դեպարտամենտի տնօրեն։2015 թվականի սեպտեմբերի 15-ից՝ Նիդեռլանդներում Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան, Քիմիական զենքի արգելման կազմակերպությանն առընթեր Ռուսաստանի Դաշնության մշտական ներկայացուցիչ։
Ամուսնացած է։ Ունի որդի և դուստր։


== Պարգևներ ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան (2016 թվականի հունիսի 28)՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին քաղաքական կուրսի իրականացման գործում ունեցած մեծ ավանդի և երկարամյա բարեխիղճ աշխատանքի համար


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1995 թվականի դեկտեմբերի 30)
1-ին դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (2002 թվականի հուլիսի 29)
Արտակարգ և լիազոր դեսպան (2007 թվականի մարտի 6)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կենսագրությունը Նիդերլանդներում Ռուսաստանի դեսպանատան կայքում
Գորդիևկա (գյուղ, Կոմպանեևսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորդիևկաԳորդիևկա (ուկրաիներեն՝ Гордіївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Կոմպանեևսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գորդիևկա գյուղում բնակվում էր 59 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սեն ան Գոյել

Սեն ան Գոյել (ֆր.՝ Sains-en-Gohelle), կմունա Ֆրանսիայում` Նոր Պա դե Կալե շրջանում, Պա դե կալե վարչությունում, Լանսի շրջանում, Բյուլի լե Մին գավառում։ Քաղաքը տեղակայված է Լանսից 11 կմ դեպի արևմուտք և Բետյունից 10 կմ հարավ։
2011 թվականին բնակչությունը կազմել է 6420 մարդ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սուրբ Վեդաստի 12-րդ դարի եկեղեցի
Սուրբ Մարգարիտայի եկեղեցի


== Տնտեսություն ==
Բնակչության զբաղվածության կառուցվածք.

գյուղատնտեսություն` 0,3 %
արդյունաբերություն` 9,0 %
շինարարություն
վաճառք, երթևեկություն և սպասարկման ոլորտ` 42,2 %
պետական և քաղաքային ծառայություններ՝ 32,4 %2011 թվականին անգործների աստիճանը կազմել է 18,4 % (ընդհանուր Ֆրանսիայում՝ 12,8 %, Պա դե Կալե վարչությունում՝ 16,2 %)։
2011 թվականի դրությամբ 1 մարդու միջին հասույթը կազմել է 17 646 եվրո։


== Վիճակագրություն ==

Բնակչության թվաքանակը՝ ըստ տարիների


== Պատկերասրահ ==

		


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ
2014 թվականի քաղաքային ընտրության արդյունքները
Ֆրանսիայի կոմունաների հանրագիտարան
Պիգամ Ազիմով

Պիգամ Ազիմովիչ Ազիմով (հունվարի 1, 1915(1915-01-01) կամ 1915 - 1994), թուրքմեն խորհրդային լեզվաբան, Թուրքմենական ԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1951) և նախագահ (1966 թվականից), Թուրքմենական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961), «Թուրքմենական սովետական հանրագիտարան»–ի գլխավոր խմբագիր։ ԽՍԿԿ անդամ 1939 թվականից։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են թուրքմենական լեզվաբանության, մասնավորապես՝ բառակազմության հարցերին։
(2479) Սոդանկյուլա

(2479) Սոդանկյուլա (անգլ.՝ Sodankyla), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1942 թվականի փետրվարի 6-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,389144 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9206 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8577 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1348,84 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,266895 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,92° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2479) Սոդանկյուլա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Արամ Մանուկյան կամավորական ջոկատ

Արամ Մանուկյան կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1988 թվականին, Երևանում։ 1989-1994 թվականներին մասնակցել է ՀՀ Արարատի (Երասխ), Մեղրիի (Նյուվադի), Նոյեմբերյանի Իջևանի, Տավուշի, Վարդենիսի և Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի (Վանք, Վաղուհաս, Չլդրան, Դրմբոն, Հարությունագոմեր), Շահումյանի, Լաչինի («Մարդասիրական միջանցք»), Ֆիզուլիի (Հորադիզ), Քարվաճառի շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Զենք ու զինամթերք է ձեռք բերել և տեղափոխել Արցախ։ Հրամանատար՝ Ա․ Հակոբյան։ Ջոկատից Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգևատրվել է 1, զոհվել 3 ազատամարտիկ։
Միքայել Կյուրճյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կյուրճյան (այլ կիրառումներ)Միքայել Կյուրճյան (1878, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հուլիսի 3, 1965(1965-07-03)), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, խմբագիր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Պոլսում։ Կրթությունն ստացել է Սկյուտարի ճեմարանում։ 1895 թվականին նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Եգիպտոս, բնակություն հաստատել Կահիրեում։ Այստեղ էլ սկսել է գրական գործունեությունը։ 1898 թվականին Լոնդոնում լույս տեսնող «Նոր կյանք» պարբերականում մաս-մաս տպագրել է «Մարտիկ աղա» վեպը։ Այդ տարիներին աշխատակցել է «Անահիտ» (Փարիզ), Պետերբուրգի «Բանբեր գրականության և արվեստի», Ալեքսանդրիայի «Շիրակ» և այլ պարբերականների, գրելով հիմնականում արձակ երկեր։
1906 թվականին Երվանդ Օտյանի հետ գրել են «Չարշըլը Արթին աղա կամ Ֆրանքո-թուրքական պատերազմը» կատակերգությունը, որը նույն տարում բեմադրվել է Եգիպտոսում, հետագայում բազմաթիվ քաղաքներում, նաև Երևանի երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում։
Օսմանյան սահմանադրությունից հետո, ի թիվս բազմաթիվ այլ հայ գրողների, նա էլ վերադարձել է Կ. Պոլիս, դարձել Վահան Թեքեյանի խմբագրությամբ լույս տեսնող «Շիրակ» հանդեսի հիմնական աշխատակիցներից մեկը։ Գրել է նաև այլ պարբերականներում։ Այդ տարիներին են լույս տեսել նրա լավագույն պատմվածքներից մի քանիսը՝ «Փախած ձիեր», «Սրճարանը», «Իմաստուն վճիռ» և այլն։ Մեծ եղեռնից հետո հազվադեպ է երևացել մամուլում։ Այդ տարիների ննրա միակ ծավալուն գործը՝ «Քսան տարի ետք» կատակերգությունն է «Չարշըլը Արթին աղայի»։ Մամուլում տպագրել է նաև ուշագրավ հոդվածներ արևմտաեվրոպական դասական գրողների մասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա

Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա (գերմ.՝ Akademie der Bildenden Künste München, ինչպես նաև Munich Academy), Գերմանիայի ամենահին և կարևոր ակադեմիաներից մեկը, որը գտնվում է Գերմանիայի Բավարիա նահանգի Մյունիխ քաղաքի Մաքսվորշտադ շրջանում։


== Պատմություն ==


=== 19-րդ դար ===
Գեղարվեստի ակադեմիան հիմնադրվել է 1808 թվականին Բավարիայի արքա Մաքսիմիլան I կողմից որպես Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա։


=== Մյունիխի դպրոցի ոճը ===
Մյունիխյան դպրոցը նկարիչների մի խումբ է, ովքեր աշխատել են Մյունիխում կամ վերապատրաստվել են ակադեմիայում 1850-1918 ժամանակահատվածում։ Նկարները բնութագրվում են նատուրալիստական ոճով ու մութ լուսաստվերով, առկա են բնանկարներ, դիմանկարներ, նատյուրմորտ, պատմական թեմաներով ստեղծագործություններ։


=== 20-րդ դար ===
1946 թվականին Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիան միավորվեց Արվեստների ու արհեստների դպրոցին և Կիրառական արվեստի դպրոցին։ 
1953 թվականից կոչվում է Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա։


== Շենքը ==
1886 թվականին ավարտվեց Գոթֆրիդ Նյուրոթերի նախագծով 19-րդ դարի վերածննդի դասական ոճով կառուցված շենքը, որտեղ էլ տեղակայվեց ակադեմիան։
2005 թվականին Coop Himmelb(l)au ճարտարապետական ընկերությունը կառուցել է դեկոնստրուկտիվական ոճի կառույց որպես բուն շենքի հավելյալ մաս։


== Արտաքին հղումներ ==
Official Akademie der Bildenden Künste München website-(գերմաներեն)
History of Akademie der Bildenden Künste München Archived 2005-04-10 at the Wayback Machine.-(գերմաներեն)
Designbuild-network.com Building details of Academy-(անգլերեն)
Օթյուքեն

Օթյուքեն (հին թյուրք.՝ 𐰇𐱅𐰰𐰤:𐰖𐰃𐱁‎
, «Օթյուքենի անտառ», 𐰵𐱅𐰜𐰤:𐰘𐰼, Ötüken jer, «Օթյուքենի երկիր», հին ույղ.՝ 𐰵𐱅𐰜𐰤:𐰘𐰃𐱁 Ötüken yïš), Թյուրքական խաքանության և Ույղուրական խաքանության մայրաքաղաքը: Օթյուքենը զբաղեցնում է կարևորագույն տեղ թյուրքական դիցաբանությունում և թենգրիականությունում: Օթյուքենը նաև Մայր Բնության անուններից մեկն է:
Հավանաբար, Օթյուքենի տեղում հետագայում կառուցվել է Օրդու Բալըք քաղաքը:


== Օթյուքենը և բնությունը ==
Համաձայն հին հավատալիքների, Եր սուբի և Օթյուքենի տրամադրությունը կարելի է տեսնել ծառերի վիճակի մեջ: Եթե ծառերը առողջ, ուժեղ և պտղատու են, ապա համարվում է, որ Օթյուքենը գոհ է մարդկանցից: Այդպիսով Օթյուքենին հասցեագրված աղոթքները հղում էին ծառերին:
Օթյուքենը ապրում էր Տիեզերքի կենտրոնում, իսկ իր նստավայրը Կենտրոնական Ասիայում էր՝ Խանգանյա հարթավայրում: Հին թյուրքերը այդ վայրը անվանում էին Օթյուքենի հայրենիք:


== Լեռ ==
Օթյուքենը բառ օգտագործվում էր նաև հին թյուրքերի սրբազան լեռան անվանման համար: Այդ իմաստով է Օթյուքենը հիշատակվում Երկրորդ թյուրքական խաքանության խաքան Բիլգե Խաքանի (683-734) Օրխոնյան արձանագրություններում՝ որպես «վայր, որտեղից ցեղերը կարող են վերահսկվել»: Համարվում էր, որ Օթյուքեն լեռից էր տարածվում ղութ (քութ) անունով մի ուժ, շնորհելով տեղի ցեղապետերին թյուրքական ցեղերին իշխելու աստվածային իրավունքը:
Չնայած Օթյուքենյան լեռները երբեք հստակ չեն տեղորոշվել, հավանական է, որ «դրանք ձգվում էին Կենտրոնական Մոնղոլիայի Խանգայ բարձավանդակից մինչև Տուվայի Սայանյան լեռները, իսկ դրանց կենտրոնում գտնվում էր Օրխոնյան դաշտավայրը», որը դարեր շարունակ համարվում էր տափաստանների կայսերական իշխանության նստավայրը:


== Հին հիշատակումներ ==
Դիվան լուղաթ աթ-թուրք
Համաձայն Մահմուդ ալ-Քաշգարիի Դիվան լուղաթ աթ-թուրք աշխատության "Օթյուքենը (اتوكان) Թարթարիայի անապատների մեջ մի վայրի անվանում է: Այն մոտ է Ույղուրների երկրին:"
Օրխոնյան արձանագրություններ

Արձանագրությունները հստակ փաստում են տարածաշրջանի սրբազան կարևորության մասին, որի մասին վկայում է Երկրորդ թյուրքական խաքանության քաղաքական և ռազմական գործիչ Թոնյուքուքը (646-724)՝ "Եթե դուք մնաք Օթյուքենի երկրում, և այնտեղից քարավաններ ուղարկեք, ապա դուք չեք ունենա որևէ խնդիր: Եթե դուք մնաք Օթյուքենի լեռներում, ապա դուք կապրեք հավերժ, իշխելով ցեղերին:":


== Տես նաև ==
Եր Թանրը
Էթուգեն Էկե


== Գրականություն ==
C. E. Bosworth: Artikel „ÖTÜKEN“ in: Encyclopaedia of Islam; Leiden. Digitale Edition


== Արտաքին հղումներ ==
Өтүген/Ötügen  Archived 2019-07-24 at the Wayback Machine.
Ötüken Forest Song
Күлтегін (Kültigin) Archived 2020-03-05 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
602

602 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 602 թվականն է, 
VII դարի 2-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Սենտ Լյուսիայի դրոշ

Սենտ Լյուսիայի դրոշը ընդունվել է 1967 թվականի մարտի 1-ին։ Այն ստեղծել է Դունստան Օմերը։ Լայնքի և երկայնքի հարաբերակցությունը 1։2 է։
182

182 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 182 թվականն է, 
II դարի 82-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Արևշատ Ավագյան (քանդակագործ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արևշատ Ավագյան (այլ կիրառումներ)
Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ  Ավագյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:Արևշատ Արամի Ավագյան (հոկտեմբերի 25, 1945(1945-10-25), Արմավիր - սեպտեմբերի 21, 2009(2009-09-21), Երևան, Հայաստան), հայ քանդակագործ, նկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Արևշատ Արամի Ավագյանը ծնվել է Հոկտեմբերյան քաղաքում 1945 թվականին։ Եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Ստեղծագործել է հաստոցային և մոնումենտալ քանդակագործության բնագավառում։ Հեղինակ է հուշարձանների, դեկորատիվ աշխատանքների, դիմաքանդակների։ Աշխատանքները գտնվում են արտասահմանյան մի շարք երկրների թանգարաններում և պատկերասրահներում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Մոսկվայի Տրետյակովյան պատկերասրահում։ 1987 թվականին ստեղծել է Նորայր Սիսակյանի հուշարձանը Աշտարակ քաղաքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Դանիել Եվրոպեուս

Դանիել Եվրոպեուս (ֆիններեն՝ David Emmanuel Daniel (Taneli) Europaeus, դեկտեմբերի 1, 1820(1820-12-01), Savitaipale, Հարավային Կարելիա, Ֆինլանդիա - հոկտեմբերի 15, 1884(1884-10-15), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ֆինն բանահավաք, հնագետ, ազգագրագետ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է պաստորի (բողոքականների քահանա) ընտանիքում։ 1844 թվականին Վիբորգի գերմանական լիցեյն ավարտելուց հետո, ընդունվել է Հելսինկիի համալսարան։
1845-1853 թվականներին հավաքել է ֆիննների, կարելացիների, վեպսերի, իժորների, վոդերի, ինգերմանլանդացի ֆինների ժողովրդական բանահյուսություններ և նյութեր` Արևելյան Ֆինլանդիայի, Օլոնեցկի, Սանկտ Պետերրբուրգի նահանգներում` ֆիննա-շվեդական բառարանի համար։ 1847 թվականին Ավգուստ Ալկիվիստի և Պաավո Տիկկանենի հետ հիմնել է «Սոումետար» թերթը (ֆիններեն՝ Suometar):
Գրել է մոտ 2500 ռուն (էպիկական երգեր), որոնցից շատերը Էլիաս Լյոնրոտը ներառել է Կալեվալայիի երկրորդ խմբագրության մեջ։
1872-1879 թվականներին հնագիտական պեղումներ է իրականացրել Տվերի և Նովգորդի նահանգներում։
Ֆիններեն, շվեդերեն, գերմաներեն, ռուսերեն լեզուներով գիտական հրապարակումների հեղինակ է։
Մահացել և թաղվել է Սանկտ Պետերբուրգում, 1884 թվականի դեկտեմբերին վերահուղարկավորվել է Հելսինկիի «Հիետանիեմի» գերեզմանատանը։


== Ստեղծագործություն ==
Ուգարացիների մասին, ովքեր ապրում էին Ռուսաստանի կենտրոնական և հյուսիսային մասերում և Սկանդինավիայի հյուսիսային մասում` մինչև այստեղ ներկայիս բնակիչների ժամանումը (1874)։Այս ստեղծագործությունը, որտեղ Եվրոպեուսը տեղանվանաբանական հետքեր էփնտրում ամբողջ Արևելյան Եվրոպայում և անգամ Աֆրիկայում, սիրողական էր անգամ իր ժամանակների համար։ Մ. Ֆասմերը բնութագրել է նրա եզրակացությունները որպես «երևակայության արդյունք»։ Չնայած այն փաստին, որ Եվրոպեուսի գաղափարները անհուսորեն հնացած են,  որոշ տարածաշրջանային հետազոտողներ շարունակել են որոնել «ուգրո-սամոդյան» տեղանունը Արևելյան Եվրոպայի տարբեր շրջաններում (օրինակ` Մ. Ատամանովը Ուդմուրդիայում)։


== Հիշատակ ==
1999 թվականին Դանիել Եվրոպեուսի հայրենիքում` Սավիտայպալում, կանգնեցվել է գիտական հուշարձան և բացվել թանգարան, ինչպես նաև` Դանիել Եվրոպեուսի անունով է կոչվել միջնակարգ դպրոց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Դանիել Եվրոպեուս


== Արտաքին հղումներ ==
Դանիել Եվրոպեուս
Կրիպիվկա (Լոբիշեի վտակ)

Կրիպիվկա (ռուս.՝ Крапивка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Օրիչևսկի շրջանում, Կիրովի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Լոբիշե գետի ձախ ափին՝ 1,7 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է։
Գետի ակունքը գտնվում է հյուսիս-արևելք Բոնևո գյուղում, Օրիչի գյուղից 23 կմ հարավ-արևելք։ Գետը հոսում է արևելք անմարդաբնակ անտառային վայրում։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վյատկա, գետի ենթաավազանը՝ Վյատկա։ Գետի ավազանը՝ Կամա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 10010300312111100034754
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 111103475
Ավազանի կոդը - 10.01.03.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Արկածային ֆիլմ

Արկածային ֆիլմ, կինոարվեստի ժանր։ Ի տարբերություն մարտաֆիլմի, արկածային ֆիլմերում շեշտը դրված է ոչ թե կոպիտ ուժի վրա, այլ կերպարների հնարամտության, տարբեր կարողությունների։ Արկածային ֆիլմերում պետք է յուրատեսակորեն դուրս գալ դժվար բարդ պահերից։ Նաև «Հեփի էնդ» է հնարավոր։ Հաճախակի արկածային կինոն խաչվում է պատմականի հետ, ստեղծելով յուրահատուկ ենթաժանրեր՝ թիկնոցի և սրի ֆիլմ (եթե գործողությունները կատարվում են Եվրոպայում) և վեստերն (եթե գործողությունները կատարվում են Վայրի Արևմուտքում)։


== Արկածային ֆիլմերի օրինակներ ==
«Ռոբին Հուդի արկածները»
«Զորոյի դիմակը»
«Կարիբյան ծովի ծովահենները»
«Ինդիանա Ջոնս»
«Սիրավեպ քարի հետ»
«Սողոմոն թագավորի գանձերը»


== Տես նաև ==
Արկածային գրականություն
Վառարանային ջեռուցում

Վառարանային ջեռուցում, տեղային ջեռուցման տեսակ, երբ շենքը տաքացվում է այնտեղ տեղադրված ջեռուցիչ վառարաններով։ Կառուցվածքի պարզության և տեղական վառելիքր շարունակ։ Ջեռուցիչ վառարանի հիմնական տարրերն են․ վառելիքի խուցը (վառելիքը այրելու համար), գազանցքերը, որոնցով անցնում են վառելիքի խցից եկող տաք գազերը, ծխնելույզը։ Վառելիքի այրումից վառարանում առաջացած ջերմությունը շենք է հաղորդվում վառելիքի խցի պատերով և գազանցքերով, սառած գազերը դուրս են գալիս ծխնելույզով։ Վառելիքի խցի և գազանցքերի պատերը պատրաստվում են աղյուսաշարվածքից, հրակայուն բետոնից, խեցենյութերից, մետաղից, կրակակայուն այլ նյութերից։ 
Վառարանի արտաքին մակերևույթը (ջերմությունը շենք է հաղորդում) կարող է լինել սվաղված, դրվագված հախճասալիկներով, պողպատե կամ ասբեստացեմենտային թերթերով։ Տարբերում են վառելիքային ջեռուցմանման երկու հիմնական տեսակ, ընդհատ գործողության (վառում են օրական 1-2 անգամ՝ որոշակի ընդմիջումներով, որոնց ընթացքում վառարանը հովանում է, օրվա ընթացքում ջերմահաղորդումն անհամաչափ է և երկարատև (կամ անընդհատ այրման (լիաբեռնում են մի քանի օրվա վառելիքով, օգտագործում վառելիքի միայն որոշակի տեսակներ, հեղուկ, բրիկետավորված, տեսակավորված ածուխ են)։ 
Վառարանային ջեռուցման գործելակերպը հատկապես տարածված է Ռուսաստանի առավելապես գյուղական շրջաններում, որտեղ լայն տարածում էր ստացել, այսպես կոչված, ռուսական վառարանը։ Վերջինս ունի պարզ կառուցվածք, օգտագործվում է շենքերը տաքացնելու, սնունդ պատրաստելու, հաց թխելու համար և այլն։ Վառելիքային ջեռուցման կիրառվում է սակավահարկ շենքեր ունեցող շրջաններում, որտեղ չկան կենտրոնացված ջերմամատակարարման համակարգեր։ Վառելիքային ջեռուցման առավելություններն են ջեռուցման մյուս տեսակների համեմատ սարքավորման ցածր արժեքը, ջեռուցվող շենքերի օդափոխության (օդափոխանակության) առկայությունը, թերություններն են․ համեմատաբար ցածր օ․ գ․ գ-ն (միջին հաշվով 0,6-ից ոչ բարձր), ջեռուցվող շենքում (օրվա ընթացքում) օդի ջերմաստիճանի զգալի տատանումներն ու անհամաչափությունը (գլխավորապես ընդհատ գործողության վառարանների դեպքում), վառարանի զբաղեցրած օգտակար մակերեսի կորուստը, շենքի կեղտոտումը վառելիքով, խարամով, մոխիրով, հրդեհավտանգությունը։ Նշված թերությունները սահմանափակում են ժամանակակից բնակարանաքաղաքացիական շինարարության մեջ կիրառումը․ բազմաթիվ շենքերում Վառարանային ջեռուցումը փոխարինվում է կենտրոնական ջեռուցմամբ։


== Արտաքին հղումներ ==
Վառարանային ջեռուցում Archived 2021-05-12 at the Wayback Machine.
Կիռիկուկյուլա (այլ կիրառումներ)

Կիռիկուկյուլա անունը կամ տերմինը կարող է վերաբերել հետևյալ հոդվածներին․

Կիռիկուկյուլա - գյուղ Էստոնիայի Լիհուլա շրջանի կազմում։
Կիռիկուկյուլա - գյուղ Էստոնիայի Կաառմա շրջանի կազմում։
Կիռիկուկյուլա - գյուղ Էստոնիայի Կեռլա շրջանի կազմում։
Կիռիկուկյուլա - գյուղ Էստոնիայի Հելմե շրջանի կազմում։
Կիռիկուկյուլա - գյուղ Էստոնիայի Ուռվաստե շրջանի կազմում։
Բուդդայական փիլիսոփայություն

Բուդդայական փիլիսոփայություն, բուդդայականության տարբեր ուղղությունների և դպրոցների շրջանակներում ճանաչողության և աշխարհի, մարդու վերաբերյալ ռացիոնալ հիմնավորումներով հայացքների համակարգ։ Բուդդայական փիլիսոփայությունը կենտրոնացած է բրահմանիստական մտահայեցողության նույն հարթության խնդիրների շուրջ, ընդ որում, փորձելով այն վերաիմաստավորել սեփական տերմիններով։ Բուդդայական տեսաբանների ստեղծած փիլիսոփայական իրականությունը, իր հերթին, զգալիորեն ազդել է բրահմանիստական մտքի զարգացման վրա և մեծապես բնութագրում է բրահմանիստական փիլիսոփայական համակարգերի (դարշանների) գաղափարախոսությունը։ Բուդդայական փիլիսոփայության զագացման մեջ մեծ դերակատարում են ունեցել հինայանական սարվաստիվադա և սաուտրանտիկա դպրոցները և մահայանական մադհյամակա և յոգաչարա դպրոցները։


== Բուդդական փիլիսոփայության սկիզբ ==
Բուդդայականությունում փիլիսոփայության կայացման գործընթացը բրահմանիստական մտքի կայացման համեմատ, ինչպես նշում է բուդդայականության հետազոտող Վիկտորիա Լիսենկոն, տարբերվում է նրանով, որ բուդդայական փիլիսոփայությունը հետևում բազմադարյա հեղինակավոր կրոնական ու առասպելապոետական ավանդույթի չկա, որը հատուկ մտածողության և ապրելակերպի համակարգ մշակեր, ինչպիսին եղել է վեդայական ավանդույթը, որն ընկած է եղել բրահմանիստական մտահայեցողության համակարգի հիմքում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Лысенко В. Г. Буддийская философия: проблема «начала». — В кн.: Лысенко В. Г., Терентьев А. А., Шохин В. К. Ранняя буддийская философия. Философия джайнизма. — М.: «Восточная литература», 1994. — 383 с. — ISBN 5-02-017770-9 — с.114-125.
Лысенко В. Г. Терентьев А. А., Шохин В. К. Ранняя буддийская философия. Философия джайнизма. — М.: «Восточная литература», 1994. — 383 с. — ISBN 5-02-017770-9.
Торчинов Е. А. Введение в буддологию: курс лекций — СПб: Санкт-Петербургское философское общество, 2000 г. — 304 С. — ISBN 5-93597-019-8.
С. Чаттерджи, Д. Датта Философская подоплёка этического учения Будды // Древняя индийская философия. М.: «Издательство иностранной литературы», 1955.


== Արտաքին հղումներ ==
«Բուդայական փիլիսոփայություն» — հոդված Նոր Փիլիսոփայական Հանրագիտարանում (ռուս.)
Հռոմեական ամֆիթատրոնների ցանկ

Ձեզ է ներկայացվում Հռոմեական կայսրության ժամանակահատվածում կառուցված ամֆիթատրոնների ցանկը։


== Ամֆիթատրոնների ցանկ ==


== Գրականություն ==
Retzleff Alexandra (2003)։ «Near Eastern Theatres in Late Antiquity»։ Phoenix 57 (1/2): 115–138։ JSTOR 3648491։ doi:10.2307/3648491 
Sear Frank (2006)։ Roman theatres : an architectural study։ Oxford: Oxford University Press։ ISBN 0198144695 


== Տես նաև ==
Հռոմեական կայսրություն
Հին հռոմեական ճարտարապետություն
Ամֆիթատրոն
ՀՀ վանական համալիրների ցանկ
Կաիրանո

Կաիրանո (իտալերեն՝ Cairano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Կամպանիա մարզի Ավելինո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 392 մարդ (2008), բնակչության խտությունը կազմում է 28 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 14 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 83040, հեռախոսային կոդ՝ 0827։
Կոմունայի հովանավորն է սուրբ Լեո I-ը՝ Հռոմի պապը։ Տոնը նշվում է նոյեմբերի 10-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոսահամար՝ 0827 37034
Էլեկտրոնային փոստ՝ comunecairano@tiscali.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.cairano.av.it


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Տաղճիլար

Տաղճիլար, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ջանիկի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Երանիկ (անձնանուն)

Երանիկ, հայկական արական անուն։ Առաջացել է հայերեն երանի՝ «երանելի» բառից։ Ժամանակին օգտագործվել է  որպես իգական անուն 19-րդ դարում Կոստանդնուպոլսում։ Այժմ օգտագործվում է հիմնականում որպես արական անուն։ Ժամանակակից իգական տարբերակ է համարվում Երանուհի անունը։


== Գործածություններ ==
Գործածված է Հեթում Ա թագավորի կնոջ՝ Զապել թագուհու անվան փոխարեն՝ մի արծաթյա սկիհի վրա․ «Պահեա՛ Տէ՜ր զՀեթում թագաւորն և զթագուհի կին նորա Երանիկն»։ Սկիհը գտնվել է Երուսաղեմի մոտ գտնվող Քերեք քաղաքի ավերակների 1878 թվականի պեղումների ժամանակ։
Սղված Երնիկ ձևով գործածված է անթվական մի հիշատակարանում, որտեղ սեռը հայտնի չէ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալարոդյան լեզուներ

Ալարոդյան լեզուներ, կարծեցյալ լեզվաընտանիք, որն ընդունել է Ֆրից Հոմմելը (1854–1936), իսկ հետագայում հետազոտվել Կարել Օշտիրի (1921, 1922), Ալեքսանդր Սվանիձեի (1937), Գիորգի Մելիքիշվիլիի (1965), Իգոր Դյակոնովի և Սերգեյ Ստարոստինի կողմից (1986)։ Ըստ Օշտիրի տեսության՝ եղել է մի այսպիսի ընտանիք, որի ժառանգներն են կովկասյան լեզուները, էտրուսկերենը, բասկերենը, շումերերենը, հաթերենը, եգիպտերենը և այլն։ Նա փորձել է վերականգնել նույնիսկ ալարոդյան նախալեզվի ձևերը՝ առանց հնչյունական օրինաչափությունները հաշվի առնելու։ Գիտական լեզվաբանության կողմից չի ընդունվել։ Համանման խմբավորման մասին գաղափար է առաջարկել նաև Կարստը։ Ալլարոդյան լեզուները ներառել են դաղստանյան լեզուները և մեռած խուռիա-ուրարտական լեզուները։


== Պատմություն ==
Ալարոդյան լեզուների մասին առաջին անգամ առաջարկել է Ֆրից Հոմմելը (1854–1936)։ Տերմինը ծագել է այն անվանումից, որը Հերոդոտոսն օգտագործել է Ուրարտուի թագավորության համար։ Հյուսիսարևելյան և հյուսիսկենտրոնական ընտանիքները խմբավորվել էին ըստ հնչյունական և քերականական նմանության։ Խուռիա-ուրարտական լեզուները նույնպես ավելացվել էին քերականական և ոճական նմանություններով։ Այնուամենայնիվ, լեզուների միջև հնարավոր կապը պարզ և ապացուցված չէ։
Ալարոդյան լեզուների մասին գիտական աշխատանքներ են հրապարակել Կարել Օշտիրը (1921, 1922), Ալեքսանդեր Սվանիձեն (1937), Գիորգի Մեիքիշվիլին (1965), Իգոր Դյակոնովը և Սերրգեյ Ստարոստինը (1986)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Օգտագործված գրականություն ==
K. Ostir. Beiträge zur Alarodischen Sprachwissenschaft (a monograph), I, 1921 (in German)
K. Ostir. Alarodische Sprachwissenschaft (a monograph), 1922 (in German)
A. Svanidze. "Materials for history of Alarodian tribes" (a monograph), Tbilisi, 1937 (in Russian)
G.A. Melikishvili. Questions of the oldest population of Georgia, Caucasus and the Near East (a monograph), Tbilisi, 1965 (in Georgian, Russian summary)
I. Diakonoff, S. Starostin. "Hurro-Urartian as an Eastern Caucasian Language".- Münchener Studien zur Sprachwissenschaft, Beiheft, N.F., 12, 1986 (in English)
Alarodian languages.- Encyclopedia "Sakartvelo", vol. I, Tbilisi, 1997, pp. 90 (in Georgian)
Դեյվիդ Ռեմսի

Դեյվիդ Ռեմսի (անգլ.՝ David Ramsey, նոյեմբերի 17, 1971(1971-11-17), Դետրոյթ, Միչիգան, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան։ Առավել հայտնի է Անտոն Բրիքս դերով՝ «Դեքստեր», Քարթեր Փուլ դերով՝ «Կապույտ արյուն» և Ջոն Դիգլ դերով «Նետ» հեռուստասերիալից։


== Կյանքը և կարիերան ==
Ռեմսին ծնվել է Միչիգան նահանգի Դետրոյթ քաղաքում, 1971 թվականի նոյեմբերի 17-ին։ Նա ավարտել է Ուեյն Սթեյթ համալսարանը։ 1997-1998 թվականները նկարահանվել է UPN հեռուստաալիքի «Լավ լուրեր» հեռուստասերիալում, մարմնավորելով քահանա Դևիդ Ռենդոլֆին։
2000 թվականին նա խաղացել է Մուհամեդ Ալիի դերը «Ալի. ամերիկյան հերոս» հեռուստաֆիլմում։ 2001թ. մարմնավորել է Վինս Լիի կերպարը «Միստր Բոնս» հարավաֆրիկյան կատակերգական ֆիլմում։ Ռեմսին խաղացել է նաև երկրորդական դերեր այնպիսի հեռուստասերիալներում, ինչպիսիք են «Արևմտյան թև», «CSI: Հանցագործության վայրը» և «Ուրվականի հետ խոսողը»։
2008-2009 թվականներին նա հայտնվել է Դեքստեր հեռուստաշոուի 17 էպիզոդներում՝ Անթոն Բրիգսի դերով, ով Դեբրա Մորգանի հետ հարաբերությունների մեջ էր 3-րդ եթերաշրջանում և 4-րդ եթերաշրջանի սկզբում։ Նա խաղացել է նաև 2010 թվականին էկրան բարձրացած «Grey's Anatomy» հեռուստասերիալում։ 2010 թվականին Ռեմին խաղացել է գլխավոր դերերից մեկը «Օրենքից դուրս» դրամայում, որը նկարահանել է NBC հեռուստաալիքը։ 2012թ. նկարահանվել է The CW հեռուստաալիքի կողմից թողարկված «Նետ» հեռուստասերիալում մարմնավորելով Ջոն Դիգլին, ով ռազմական վետերան է, Օլիվեր Քուինի գործընկերը, մտերիմը և թիկնապահը, միաժամանակ նկարահանվել է նաև «Կապույտ արյուն» հեռուստասերիալում քաղաքապետ Քարթեր Փուլի կերպարով։ Ռեմսեյը կայացած է նաև մարտարվեստում, սև գոտու է հասել ջիդկունդո, տեկվանդո և բռնցքամարտ սպորտաձևերում, վերապատրաստվել է քիքբոքսինգի համար Բնի Ուրքուիդեզի մոտ։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստատեսություն ===


== Ծանոթագրություններ ==
Էլզա Պատակի

Էլզա Պատակի, (իսպ.՝ Elsa Pataky, իսկական անունը՝ Էլզա Լաֆուենտե Մեդիանու, հուլիսի 18, 1976(1976-07-18), Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի դերասանուհի։


== Անձնական կյանք ==
2010 թվականի դեկտեմբերի 26-ից Էլզան ամուսնացած է Քրիս Հեմսվորթի հետ (ծնվել է 1983 թվականին), ում հետ վերջինս հանդիպել է ընդամենը 10 ամիս մինչև հարսանիքը։ Ամուսիններն ունեն երեք երեխա — դուստր՝ Ինդիա Ռոուզ Հեմսվորթ (ծնվել է 2012 թվականին մայիսի 11-ին) և երկվորյակ-որդիներ Տրիստան Հեմսվորթ և Սաշա Հեմսվորթ ծնվել են 2014 թվականին մարտի 18-ին)։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Эльса Патаки (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Բորիս Լեգրան

Բորիս Վասիլևիչ Լեգրան (ռուս.՝ Бори́с Васи́льевич Легра́н, 1884 - 1936), խորհրդային դիվանագետ և պետական գործիչ։ 1920 թվականին գլխավորել է Լեգրանի պատվիրակությունը՝ Խորհրդային Ռուսաստանի դիվանագիտական ներկայացչությունը Հայաստանում։ 1926-1927 թվականներին եղել է Խորհրդային Միության հյուպատոսը Չինաստանում, 1931-1934 թվականներին՝ Պետական Էրմիտաժի տնօրենը։


== Կենսագրություն ==
Բորիսը Լեգրանը ծնվել է 1884 թվականին, պետական ծառայողի ընտանիքում։ 1901 թվականից անդամակցել է Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցությանը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ծառայել է ցարական բանակում, այնուհետև Պետրոգրադում մասնակցել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը։ 1918 թվականին նշանակվել է ծովային գործերի ժողովրդական կոմիսարի տեղակալ։ 


=== Լեգրանի առաքելություն ===
1920 թվականի ամռանը Լեգրանի գլխավորությամբ կազմվել է ՌԽՖՍՀ Ժողկոմխորհի պատվիրակությունը Հայաստանում, որի նպատակն էր կարգավորել երկու երկրների միջև հարաբերությունները։ 1920 թվականի հուլիսին Լեգրանը նշանակվել է ՌԽՖՍՀ լիազոր ներկայացուցիչ Հայաստանի Հանրապետությունում և ժամանել է Անդրկովկաս, սակայն Հայաստանի կառավարությունը հապաղել է նրան ընդունել։ Թիֆլիսում Լեգրանը բանակցել է Հայաստանի կառավարության ներկայացուցիչների հետ։ 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին Թիֆլիսում ստորագրվել է Համաձայնագիր Հայաստանի Հանրապետության և ՌԽՖՍՀ միջև, որով ՌԽՖԱՀ ճանաչում էր Հայաստանի Հանրապետությունը, կողմերի միջև դադարեցվում էին ռազմական գործողությունները, ՌԽՖՍՀ զորքերը մնում էին հայ-ադրբեջանական սահմանային շրջաններում, մինչև դրանց պատկանելության որոշումը։
1920 թվականի հոկտեմբերին Լեգրանի առաքելությունը ժամանել է Երևան, որտեղ շարունակվել են բանակցությունները Հայաստանի Հանրապետության հետ։ Մշակվել է հաշտության պայմանագրի նախագիծ, համաձայն որի ՌԽՖՍՀ ճանաչում էր Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը, հրաժարվում էր նախկինում նրա նկատմամբ ունեցած իր իրավունքներից, խոստանում իր աջակցությունը արևմտյան Հայաստանի տարածքները միացնելու գործում, պարտավորվում հետ քաշել թուրքական զորքերին մինչև 1914 թվականի ռուս-թուրքական սահմանը, ֆինանսական օգնություն ցույց տալ Հայաստանին։ ՌԽՖՍՀ ստանում էր երկաթուղային ճանապարհներից օգտվելու տրանզիտի իրավունք։ Պայմանագրի նախագիծը մերժհլ է ՌԿ(բ)Կ ԿԿ Կովկասյան բյուրոն և Ադրբեջանական կոմկուսի ԿԿ քաղբյուրոն։ Հայ-թուրքական պատերազմի ընթացքում շարունակելով բանակցությունները Հայաստանի Հանրապետության հետ՝ Լեգրանի առաքելությունը 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին ստորագրել է համաձայնագիր, որով խորհրդայնացվել է Հայաստանը։


=== Հետագա գործունեություն ===
1926 թվականին Լեգրանը նշանակվել է Հարբինում Խորհրդային Միության հյուպատոս, սակայն հաջորդ տարի հետ է կանչվել Կենտրոնական կոմիտեի կողմից աշխատանքում իր կատարած բացթողումների համար։
1931 թվականին Լեգրանը նշանակվել է Լենինգրադի Պետական Էրմիտաժի թանգարանի տնօրեն։ Լեգրանի տնօրինության ժամանակ արևմտյան երկրներին են վաճառվել Պետական Էրմիտաժի հավաքածուի հազարավոր ստեղծագործություններ՝ Խորհրդային Միությունում ընթացող ինդուստրացման համար դրամ հայթայթելու նպատակով։ 1934 թվականին նրան այդ պաշտոնում փոխարինել է Հովսեփ Օրբելին։
1936 թվականին Բորիս Լեգրանը մահացել է Լենինգրադում։


== Ծանոթագրություններ ==