Բենժամեն Ռաբյե

Բենժամեն Ռաբյե (ֆր.՝ Benjamin Rabier) (դեկտեմբերի 30, 1864(1864-12-30)[…], Լա Ռոշ սյուր Իոն - հոկտեմբերի 10, 1939(1939-10-10)[…], Ֆավրոլ), ֆրանսիացի նկարիչ-գրաֆիկ, գրականագետ, գրքեր նկարազարդող, կոմիքսների հեղինակ, անիմացիոն մուլտիպլիկացիայի պիոներներից մեկը։


== Կենսագրություն և արվեստ ==


=== Մանկություն և պատանեկություն ===
Բենժամեն Ռաբյեnն ծնվել է 1864 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Լա-Ռոշ-Սյուր-Յոն քաղաքում` աշխատավորի ընտանիքում, արմատներով Էնդրայից է։ Մայրը Մարի Մասսոնն է (ֆր.՝ Marie Masson), որը պանդոկապանի աղջիկ էր, իսկ հայրը ատաղձագործի օգնական։ Երբ Բենժամեն Ռաբյեն 5 տարեկան էր նրանք ընտանիքով տեղափոխվում են Փարիզ։ Բենժամեն Ռաբյեի մոտ նկարելու տաղանդները հայտնվեցին մանուկ հասակում։ Նկարչի ինքնակենսագրության համաձայն, նա իր նկարելու առաջին փորձերը կատարել է 5 տարեկան հասակում, դրա արդյունքը դարձավ ճաշարանի դռների գունավորումը` կանաչ գույնով, որը չգնահատվեց ծնողների կողմից։ 1879-ից 1880-ական թվականներին Ռաբյեն քաղաքում տեղի ունեցած մրցույթում հաղթանակ ստացավ լավագույն նկարի համար։
Նրա ընտանիքն ապրում էր աղքատության մեջ։ 14 տարեկանից Բենժամենը սկսեց ինքնուրույն փող վաստակել` գոյատևելու համար։ Առևտրականների համար զբաղվել է քարերի տեսակավորմամբ, Caisse commerciale ընկերությունում աշխատել է ավանդի և ընթացիկ հաշվեհամարների դրամարկղում։
1885 թվականին զինակոչվել է բանակ, նշանակվել է Արրաս 33-րդ հետևակային գնդում։ Ծառայության ընթացքում շատ ժամանակ է անցկացրել գրադարաններում` ուսումնասիրելով Ժան Գրանվիլի, Գյուստավ Դորեյի, Օնորե Դոմիեյի ամսագրերը։ Ձևակերպել է գնդի փառքի անկյունը, որի հետ կապված էլ գործուղվել է Փարիզ, որտեղ էլ ծանոթացել է նկարիչ Կարան դ’Աշի հետ։ Ծառայությունը ավարտել է 1889 թվականին` սերժանտի կոչումով։ Փարիզ վերադառնալով աշխատել է Bon Marchérufr-ում` որպես հաշվապահ, Լե-Ալի կենտրոնական շուկայում, Նոր Կրկեսում՝ որպես վերահսկիչ և այլն։
Կարան դ’Աշի հանձնարարությամբ նա սկսեց համագործակցել «Chronique Amusante», «Gil Blas illustrérufr» և այլ ամսագրերի հետ։ Մինչև 1895 թվականը նա հայտնի էր Անգլիայում (աշխատանքները հրատարակվել էին «Scraps», «Pictorial Comic Life», «Pick Me Up» ամսագրերում) և ԱՄՆ-ում («Puck» ամսագիրը)։


=== Կարիերայի սկիզբ ===

1894 թվականին Ռաբյեն ամուսնացել է Սոֆի Ժիրի հետ (ֆր.՝ Sophie Giroux), որից հետո ընտանիքը հանգրվանել է Սեժուր փողոցում (ֆր.՝ Ségur): Զույգը ունեցավ երեք երեխա՝ տղան՝ Բենժամենը (1895) և աղջիկները Սյուզաննան (1897) և Սիմոնը (1911)։
1890-ական թվականների կեսերին նա ունենում է մեծ հաջողություններ։ Ռաբյեի նկարները անընդմեջ հրատարակվում էին «Rirerufr» և «Pêle-Mêlerufr» ամսագրերում։ 1897 թվականին մասնակցում է կոլեկտիվային ալբոմի աշխատանքին։ Զուգահեռաբար առաջընթաց էր ապրում նաև Լա-Ալի բյուրոկրատի կարիերան։
1898 թվականին Ռաբյեն թողարկեց երեխաների համար իր առաջին «Tintin Lutinrufr» պատկերազարդ ալբոմը։ Ճեփ-ճերմակահեր չուբչիկով, գոլֆի համար նախատեսված վանդակավոր բրիջներով չարաճճին առաջին անգամ հայտնվեց «Rire» ամսագրի էջերում (տեքստի հեղինակ՝ Ֆրեդ Իսլի (ֆր.՝ Fred Isly)):
1900 թվականին Ռաբյեն տուն ձեռք բերեց Լիում (Վալանսե շրջանում) և վերադարձավ Էնդր՝ իր նախնիների հայրենիք։


=== Արվեստի ծաղկում ===

20-րդ դարի սկզբին Ռաբյեն դարձավ հայտնի ծաղրանկարիչ, սկսեց համագործակցել Belle Époque — «L'Assiette au beurre», «Chat Noir» շրջանի հայտնի պատկերազարդ, երգիծական ամսագրերի հետ։ 1903 թվականից սկսեց աշխատել ֆրանսիական առաջին մանկական «La Jeunesse illustrée» կոմիքսների ամսագրի հետ, այնուհետև այլ մանկական և պատանեկան ամսագրերի հետ։
1905 թվականին Ռաբյեի ընտանիքը տեղափոխվում է նրանց կողմից կառուցված առանձնատուն, որը գտնվում էր Chasseloup-Laubat փողոցում։
1907 թվականին նկարչի աշխատանքները ցուցադրվում են Salon de l'école française-ում, 1910-ին՝ Salon du peuple-ում։ Որպես ցուցադրության կատալոգի առաջաբանի հեղինակ հանդես եկավ Գիյոմ Ապոլիները։
Ռաբյեն զբաղվում էր նաև մանկական խաղալիքների ստեղծմամբ։ 1907 թվականի նոյեմբերից մինչև 1908 թվականի ապրիլը թողարկում է «Histoire comique et naturelle de animaux» կատակերգական պարբերական հրատարակություններ երեխաների համար։ 1910-ական թվականներին հանդես է գալիս նաև որպես թատերագիր։
1913 թվականին ստացել է Պատվո լեգեոնի շքանշան։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի վերաբերյալ Ռաբյեն ստեղծում է մի շարք պատմություններ։ Դրանցից է 1916 թվականին գրված «Flambeau, chien de guerre»-ն։ Այս պատմության մեջ երեխաներին ներկայացվում է այն պատերազմի մասին, որը նրանք կարողանում են հասկանալ և իրենց մեջ դիմադրության ոգի դրսևորել։ Այստեղ ասվում է նաև, որ կան շներ, որոնք նույնպես դուրս են գալիս ռազմի դաշտ։ Այդ շները պատկանում են «ֆակլ» ցեղատեսակին:։

1917 թվականի հուլիսին մահանում է Բենժամինի որդին, որի հետևանքով Բենժամինը Լիում վաճառում է իր տունը։


=== Ամենահայտնի ստեղծագործությունները ===


== Ստեղծագործական նկարագրություն ==
Կենսագրագետ Ռավիի Օլիվյե Կալոնը նշում է, որ արվեստագետը հետևում է մատիտի կտրուկությանը և ճշգրտությանը։ Նաև նշել է, որ նրա նկարները կատարվել են արագ, հեշտ, ճշգրիտ։ Որպես ինքնակառավարվող անձնավորություն, Ռաբյեն ինքնուրույն ուսումնասիրել է մարդու անատոմիան, աշխատել է գծերի խճճվածության վրա, որոնք փոփոխում էին շարժման դինամիկան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Մատենագիտություն ==
Ֆրանսերեն լեզվովBenjamin Rabier intime raconté par lui-même(ֆր.) // L’Album. —P., 1902. — В. 1 janvier. — № 8.
Tintin-Lutin / Benjamin Rabier ; Fred Isly. — P..
Cadet-Paquet / Benjamin Rabier. — P.: Félix Juven, 1899. — 76 p.
Maurice en nourrice / Benjamin Rabier. — P..
Les Tribulations d'un chat / Benjamin Rabier. — P., 1908.
Fables de la Fontaine / Jean de La Fontaine ; Benjamin Rabier. — P.: J. Tallandier, 1906. — 316 p.
Le Roman de Renard / adapt. Jeanne Leroy-Allais ; ill. Benjamin Rabier. — P.: J. Tallandier, 1909. — 168 p.
Le Cirque Harry Koblan / Benjamin Rabier. — P.: J. Tallandier, 1910. — 64 p.
Le Buffon choisi au Benjamin Rabier / Georges-Louis Leclerc et Comte de Buffon ; Benjamin Rabier. — P.: J. Tallandier, 1913. — 459 p.
Flambeau, chien de guerre / Benjamin Rabier. — P.: J. Tallandier, 1916. — 64 p.
Les Petites misères de la vie des animaux / Benjamin Rabier. — P.: Garnier Frères, 1923. — 99 p.
Scènes comiques dans la forêt / Benjamin Rabier. — P..
Paquet, petit ours mal léché / Benjamin Rabier. — P.: Librairie Garnier Frères, 1931. — 16 p.
Fables de Florian / Jean-Pierre Claris de Florian ; Benjamin Rabier. — P.: Librairie Garnier Frères, 1936. — 48 p.


== Գրականություն ==
Rabier (Benjamen) // Le Petit Robert : Dictionnaire universel des noms propres / réd. dir. par A. Rey. — P.: Dictionnaires Le Robert, 1994. — P. 1714. — 2264 p. — ISBN 2-85036-296-4(ֆր.)
Petitfaux D.։ «Rabier Benjamin (1869—1939)»։ Encyclopædia Universalis։ Վերցված է 2017-02-20  (ֆր.)ՄոնոգրաֆիաRobichon F. Benjamin Rabier : l'homme qui fait rire les animaux / François Robichon, Benjamin Rabier. — P.: Hoëbeke, 1993. — 126 p. — ISBN 2-905292-61-X — ISBN 978-2-905292-61-2.(ֆր.)
Calon O. Benjamin Rabier / Olivier Calon. — P.: Tallandier, 2004. — 240 p. — ISBN 2-84734-102-1(ֆր.)ԳրքերBrown P. E. A Critical History of French Children’s Literature / Penelope E. Brown. — Routledge General & Miscellaneous, 2007. — Т. 2 : 1830 — Present. — 384 p. — ISBN 9780203940945 — ISBN 0-203-94094-6(անգլ.)
Benjamin Rabier: Il n’y a pas que la vache qui rit ! / Musée de l’illustration jeunesse. — Moulins: Musée de l’illustration jeunesse, 2014. — 14 p.(ֆր.)
Mallaval C. Rabier qui rira bien le dernier(ֆր.) // Libération. —P., 2015. — В. 6 février.


== Արտաքին հղումներ ==
«Benjamin Rabier» (ֆրանսերեն)։ Héritiers de Benjamin Rabier։ Վերցված է 2017-02-20 
«Benjamin Rabier, l'homme qui fait rire les animaux» (ֆրանսերեն)։ Novanima։ Վերցված է 2017-02-22  
«À la découverte de Benjamin Rabier»։ Bibliothèque nationale de France։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-06-11-ին։ Վերցված է 2017-02-22