armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Գևորգ Մուշեղյան

Գևորգ Ռուբենի Մուշեղյան (դեկտեմբերի 17, 1911(1911-12-17), Երևան, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 31, 2006(2006-01-31), Երևան, Հայաստան), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար (1961) ։


== Կենսագրություն ==
1937 թվականին ավարտել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի ճարտարապետական բաժինը
Աշխատել է Ալեքսանդր Թամանյանի արվեստանոցում
ԽՄԿԿ անդամ 1943 թվականից
1962-1974 թթ.` Երևաննախագիծ ինստիտուտի ճարտարապետության արվեստանոցի ղեկավար


== Ստեղծագործական գործունեություն ==
Մուշեղյանի նախագծերով կառուցվել են՝ 

Ակումբի շենք Արտաշատում (1937)
Վ․ Ի․ Լենինի հուշարձանը Գորիսում (1939, քանդակագործ Սուրեն Ստեփանյան)
Երևանում՝ բնակելի տների համալիրներ (ճարտարապետ Վ․ Աբովյանի հետ, 1939), Ազատության (1951), Գլխավոր (1960) պողոտաներում, Կոմունարների (1964) և Կոմերիտմիության (1974) այգիների վերակառուցումները
«Կարապի լիճը» (1963)
«Էրեբունի լիճը» (1965)
Ճարտարապետական փոքր ձևեր՝ Ավան 3-ի բնակելի առաջին և երկրորդ միկրոշրջաններում


== Մրցանակներ, պարգևներ ==

Երիտասարդ ճարտարապետների ստեղծագործության համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր, 1951
Խորհրդային ճարտարապետության 1962-1967 թթ. նվաճումների համամիութենական ստուգատեսի դափնեկիր
ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարար, 1961
Թամանյանի անվան ոսկե մեդալ, 2002
Երևանի պատվավոր քաղաքացի, 2001


== Ծանոթագրություններ ==
Զարեչնոե (գյուղ, Բելոպոլիեի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶարեչնոեԶարեչնոե (ուկրաիներեն՝ Зарічне), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Բելոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Զարեչնոե գյուղում բնակվում էր 40 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հակոբ Սուքիասյան

Հակոբ Հմայակի Սուքիասյան (հուլիսի 22, 1931(1931-07-22), Ձորաշեն, Ղուկասյանի շրջան), հայ նկարիչ։ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ (1971):


== Կենսագրություն ==
Հակոբ Սուքիասյանը ծնվել է 1931 թվականի հուլիսի 22-ին, Շիրակի մարզի Ձորաշեն գյուղում։ 1950 թվականին ընդունվել և 1956 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը։ Երկու տարի Լենինականում (այժմ` Գյումրի) զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ։ 1965 թվականին ընդունվել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ։ 1971 թվականից Հայաստանի նկարիչների միության անդամ է։ 1968 թվականից մասնակցել է հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսների` Փարիզ (1977), Լիսաբոն (1979), Հունաստան (1997) և այլն։ Աշխատանքները գտնվում են Երևանի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ Ստեղծագործում է գեղանկարչության («Խնձորեսկի ճանապարհին» (1977), «Աղբյուր» (1992) նկարաշար, «Բարի լույս, հայեր» (2001), «Արենի գյուղը» (2002), «Երեկոն Շիրակ աշխարհում» (2004) և գրաֆիկայի («Հայկական երգ», (1998), «Վիկտոր Օհանջանյան» (2001), «Տորք Անգեղ» (2003) բնագավառներում։ Գործերին բնորոշ են ինքնատիպ արտահայտչամիջոցները, կապտամանուշակագույնի և վարդագույնի մեղմ զուգորդումներով գունային կոլորիտը։ Գործերից պահվում են ԺԱԹ-ում, ՀԱՊ-ում, ՀՀ մշակույթի նախարարության ֆոնդում և այլուր։


== Ցուցահանդեսներ ==
Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում, Գյումրիում, Վանաձորում (1988, 1999):


== Գրականություն ==
Հակոբ Սուքիասյան (կատալոգ), Երևան, 2004։
Խոստիկյան Գոհար, Հակոբ Սուքիասյան (կատալոգ), Հայաստանի նկարիչների միություն, Երևան։ 1987։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հակոբ Սուքիասյան - Հայ հայտնի ժամանակակից նկարիչ
Հակոբ Սուքիասյան - ժամանակակից լավագույն հայ նկարիչներից մեկը
Հակոբ Հակոբյանը Հակոբ Սուքիասյանի և հայկական նկարչության մասին
Անտառապահ (լեռնագագաթ)

Անտառապահ, լեռնագագաթ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի լեռնահամակարգում, Սուրբ Կիրակի ջուր գետի աջ կողմում, Շահումյան գյուղից 1,5 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրություն 1844  մ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դավիթ Զավրիյան

Դավիթ Քրիստափորի Զավրիյան (հունիսի 23, 1889(1889-06-23), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 11, 1957(1957-08-11), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քիմիկոս, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1939)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Թիֆլիսում։ Միջնակարգ կրթությունն ստացել է ծննդավայրում, իսկ բարձրագույնը՝ Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանում, որտեղ աշակերտել է Դմիտրի Մենդելեևին։ Դեռևս համալսարանում ուսանելիս Զավրիյանը մեկնել է արտասահման և գիտական հետազոտություններ կատարել Փարիզի համալսարանում։ Ավարտելուց հետո աշխատանքի է անցել Պետերբուրգի ճանապարհաշինարարական ինստիտուտում որպես լաբարատորիայի վարիչ և անօրգանական քիմիայի դասախոս ու շարունակել զբաղվել գիտահետազոտական աշխատանքով։ Զավրիյանը հիմնականում զբաղվել է անօրգանական քիմիայով, սակայն նրան հետաքրքրել են նաև ֆիզիկական քիմիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի, ինչպես նաև նավթի երկաբանությանը վերաբերող հարցեր։ Բացի իր բուն մասնագիտությունից՝ զբաղվել է նաև հնագիտության և լեզվաբանության հարցերով։
1921 թվականին Թիֆլիսից տեղափոխվել է Երևան և նշանակվել ԵՊՀ տեխնիկական (բնագիտական) ֆակուլտետի դեկան։ Մեծ աշխատանք է կատարել այդ ֆակուլտետի համար դասախոսական կադրեր հավաքագրելու, ինչպես և լաբորատոր սարքավորումներ ձեռք բերելու ուղղությամբ։ 1921 թվականի վերջերին և 1922 թվականի սկզբին մի քանի ամիս եղել է ԵՊՀ ռեկտոր, ապա համալսարանի գործերով մեկնել Մոսկվա ու Պետերբուրգ և չի վերադարձել։ 1922 թվականի գարնանից աշխատանքի է անցել Թիֆլիսի ճանապարհաշինարարական ինստիտուտում որպես անօրգանական քիմիայի ամբիոնի վարիչ։ Իր գիտական գործունեության հետագա շրջանում նա սերտ կապերի մեջ է եղել ԵՊՀ-ի, Հայաստանի մյուս բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների և գիտությունների ակադեմիայի հետ։
Վախճանվել է Թբիլիսիում։


== Աղբյուրներ ==
Կենսագրական հանրագիտարան, Երևան, ԵՊՀ հրատարակչություն, 2009, էջ 17։
Կոմարովկա (գյուղ, Կոբելյակի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոմարովկաԿոմարովկա (ուկրաիներեն՝ Комарівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կոմարովկա գյուղում բնակվում էր 141 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Թետոն շրջան (Մոնտանա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Թետոն շրջան (այլ կիրառումներ)Թետոն շրջան (անգլ.՝ Teton County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 5.887 կմ² է, բնակչությունը՝ 6.073 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Շոտո բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1893 թ.:
Դիբրովի

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դիբրովի (այլ կիրառումներ)Դիբրովի (ուկրաիներեն՝ Діброви), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրիայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Դիբրովի գյուղում բնակվում էր 221 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հոգեբանական թրիլլեր

Հոգեբանական թրիլլեր (անգլ.՝ Psychological thriller), գրականության և կինոյի ժանրերից մեկի՝ թրիլլերի տարատեսակներից մեկը։ Հիմնականում օգտագործվում է, որպեսզի նկարագրի այնպիսի ֆիլմեր և գրքեր, որոնց մեծ մասին գրավում են հիմնական հերոսների հոգեբանության ուսումնասիրությամբ։ Այս ժանրում օգտագործվում են դեպքերի բազմաթիվ շրջադարձեր, որոնցից առաջանում է հետագա դիտման կամ ընթերցման հետաքրքրություն.


== Ենթաժանրի բնութագիր ==
Հոգեբանական թրիլլերը, որպես ենթաժանր, չունի հստակ սահմանում և բաժանարար գծեր։ Հոգեբանական  թրիլլերի տարրերը կարող են լինել տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններում, որտեղ հոգեբանական լարվածությունը ստեղծվում է հերոսների վախերի և հուզական անկայունության արդյունքում։ Հոգեբանական թրիլլերը ընդգծում է իր հերոսների անկայուն կամ ցնորական կարգավիճակը։
Բրիտանացի կինոռեժիսոր Ջոն Մադենը «The Daily Telegraph»-ի էջերում այսպես է նկարագրել հոգեբանական թրիլլերը՝ «Հոգեբանական թրիլլերները կենտրոնանում են պատմության, հերոսի զարգացման, ընտրության և բարոյական կոնֆլիկտի վրա․ վախն ու անհանգստությունը անկանխատեսելի եղանակով հանգեցնում են հոգեբանական լարվածությանը»։


== Ֆիլմեր ==
Գառնուկների լռությունը
Պսիխո
Պատուհան դեպի բակ
Սև կարապ
Ընդմիշտ հրեշը
Ջոկեր
Պարոն ոչ ոք
Ոչ մի տեղ չտանող խճուղին


== Հեռուստատեսություն ==
Սև հայելի
Դեքստեր
Հանիբալ
Ջեսիկա Ջոնս
Կորուսյալները
Միստեր Ռոբոտ
Դու


== Անիմե և մանգա ==
Black butler
Մահվան տետրը
Մահվան շքերթ
Քաղաք, որտեղ չկամ ես
Ապագայի օրագիր


== Տես նաև ==
Թրիլլեր
Հոգեբանական սարսափ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմերը և ժամանակակից հոգեբանությունը
Իդալգո (այլ կիրառումներ)

Իդալգո, կարող է վերաբերել՝

Իդալգո - մանր և միջին ազնվականության ներկայացուցիչ միջնադարյան Իսպանիայում
Իդալգո - Մեքսիկայի 31 նահանգներից մեկը
Ստեփանոս Աբլասադ

Ստեփանոս Աբլասադ (նաև՝ Աբլասադ, 8-րդ դար - 9-րդ դար), աղվան իշխան, Մուխանք գավառի տեր, Հարավային Արցախի և Ուտիքի տեր Եսայի Աբու-Մուսեի քեռին։ 826 թվականին օգնել է պարսիկ Բաբան իշխանին, Բաղասական գավառը գրավելու և կոտորելու ժամանակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մուտառոտացիա

Մուտառոտացիա (լատ.՝  muto — փոփոխել եմ, rotatio — պտտում), մուլտիռոտացիա, միաշաքարների և այլ նյութերի թարմ լուծույթների օպտիկական ակտիվության աստիճանական փոփոխության երևույթ։ Մուտառոտացիան միաշաքարների տաուտոմերային ձևերի միջև հավասարակշռություն ստեղծելու հետևանք է (տես Տաուտոմերիա)։ Կենդանի օրգանիզմներում ալդոզո-մուտարոտազ ֆերմենտն առաջացնում է միա և երկշաքարների կատալիտիկ մուտառոտացիա։
CCTV-4

CCTV-4 (չինարեն՝ 中國中央電視台中文國際頻道 - Zhong Guo Zhpng Yang Dian Shi Tai Zhong Wen Guo Ji Pin Dao), Չինաստանի կենտրոնական հեռուստատեսության միջազգային արբանյակային հեռարձակմամբ ազգային հեռուստաալիք։ Հեռարձակվում է 1992 թվականի հոկտեմբերի 1-ից, արբանյակային հեռարձակմամբ հասանելի է ամբողջ աշխարհում։ Միջազգային հեռարձակումը իրականացվում է երեք տարբերակով՝ Ասիայի, Եվրոպայի և Ամերիկայի համար։ Հեռուստաալիքը ներկայացնում CCTV այլ հեռուստաալիքների լավագույն արտադրանքը՝ լրատվական, վավերագրական, երաժշտական և մանկական հաղորդումներ, հեռուստասերիալներ, մարզական հանդիպումներ, մուլտֆիմներ։


== Արտաքին հղումներ ==
CCTV-4 Asia (չին.)
CCTV-4 Europe (չին.)
CCTV-4 America (չին.)
CCTV-4 Europe արցանց հեռարձակում Archived 2010-12-30 at the Wayback Machine.
Զավեն Դիլանյան

Զավեն Քրիստափորի Դիլանյան (մարտի 10 (23), 1903, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 1, 1990(1990-12-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), կաթնագործության բնագավառի գիտնական։ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր (1941), պրոֆեսոր (1941)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1961)։


== Կենսագրություն ==
Զավեն Դիլանյանը ծնվել է Թիֆլիսում։ 1927 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի Գյուղատնտեսական ֆակուլտետը, 1929 թվականին՝ Վոլոգդայի կաթնային ինստիտուտը։ 1937-1987 թվականներին եղել է Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի կաթնատնտեսության ամբիոնի վարիչ, 1951-1953 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գյուղատնտեսության նախարարի տեղակալ, 1966 թվականից՝ Տաք երկրների կաթի փորձաքննության հանձնաժողովի նախագահ։ 1956 թվականից ԽՍՀՄ կաթնագործության ազգային կոմիտեի անդամ։
Գիտական աշխատանքները նվիրված են ՀԽՍՀ-ում բուծվող խոշոր և մանր եղջերավորների տարբեր ցեղերի կաթի բաղադրության ու հատկությունների, կաթնաթթվային մանրէների բնորոշ առանձնահատկությունների, կաթնամթերքի ստացման տեխնոլոգիայի տարբեր հարցերին։ Հեղինակ է 400-ից ավելի գիտական աշխատությունների, որոնց մեծ մասը տպագրվել է արտասահմանում, ինչպես նաև 50-ից ավելի հեղինակային վկայականների, մի շարք դասագրքերի, ուսումնական ձեռնարկների և մենագրությունների։ Դիլանյանի «Կաթնագործություն», «Պանրագործություն», «Աղաջրային պանիրներ», և «Պանրագործության հիմունքները» դասագրքերը թարգմանվել են ռուսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն լեզուներով։


== Պարգևներ ==
Լենինի շքանշան
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
«Պատվո նշան» շքանշան


== Հիշատակ ==

Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում սահմանված է պրոֆեսոր Զավեն Դիլանյանի անվան կրթաթոշակ
Զավեն Դիլանյանի հուշատախտակը փակցված է Երևանի Նալբանդյան 47 հասցեում


== Երկեր ==
Բրինզա պանրի պատրաստումը կոլխոզներում, 1950։
Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Ռեսպուբլիկայի առաջավոր անասնապահների հավաքը, 1951։
Ինչպես պատրաստել չանախ պանիրը, 1953։
Технология молока и молочных продуктов. С основами молоковедения, 1957.
Рассольные сыры, 1957.
Избранные труды, 1959.
Основы сыроделия. М. Пищевая промышленность 1980.
Технология молока и молочных продуктов. 1991 (համահեղինակ).


== Գրականություն ==
Завен Христафорович Диланян: Библогр. указ., Ереван, 1978.


== Տես նաև ==
Կաթնագործությունը Հայաստանում


== Ծանոթագրություններ ==
Ապելես Ֆենոզա

Ապելես Ֆենոզա(ֆր.՝ Apel·les Fenosa i Florensa, մայիսի 16, 1899(1899-05-16), Բարսելոնա, Իսպանիա - մարտի 25, 1988(1988-03-25)[…], Փարիզ), կատալոնացի և ֆրանսիացի քանդակագործ, աշխատել է Ֆրանսիայում։


== Կենսագրություն ==
Աշխատել է կատալոնացի էնրիկե Կազանովասի արհեստանոցում։ 1917 թվականին ստեղծել է Էվոլյուցանիստների խումբը։ 1921 թվականին տեղափոխվում է Փարիզ, ընկերանում է Պիկասոյի և այլ փարիզեցի նկարիչների ու ավանգարդիստների հետ։ Առաջին կերպարային ճանաչումը ձեռք է բերել 1924 թվականին Փարիզում։ Ֆենոզան մասնակցել է մի շարք ցուցահանդեսների Փարիզում և Բարսելոնայում, 1936 թվականին մասնակցել է Վենեցիական բիենալին։ 1939 թվականին։ Ֆրանկիստների հաղթանակից հետո վերջնականապես հաստատվում է Փարիզում։
Ֆենոզայի աշխատանքները ցուցադրվել են Փարիզի, Լոնդոնի, Բարսելոնայի, Մադրիդի, Պրահայի, Նյու Յորքի, Տոկիոյի, Օսակեի և այլ աշխարհի երկրներում անհատական և ընդհանուր ցուցահանդեսներում։ Իր գրացուցակում նախաբան են գրել Էլյուարը, Կոկտոն, Ժոզեպը, Ֆրանսիս Պոնժը, Պաբլո Ներուդան, Պոժե Կայան, Սալվադոր Էսպրիուն։ Ֆենոզայի քանդակները գտնվում են Մադրիդում (Իսպանիայի ազգային գրադարան, 1979), Փարիզ (Ռոդենի թանգարան (Փարիզ), 1980), Բարսելոնայում (Վիցե թագուհու պալատ, 1983—1984).


== Ընտրյալ գործեր ==
1923 Կիթառահարուհի
1925 Նստած կին, Փարիզ
1929 Պալմիրա, Փարիզ
1930 Պառկած կինը
1931 Աղջիկը պատժգամբում, Բարսելոնա
1938 Լերիդա
1939 Ժան Կոկտոն շարֆով
1939 Ժան Մարե
1944 Օրադուրայի նահատակության հուշարձանը
1950 Ֆաետոն քրոջ կերպարանափոխությունը
1951 Օֆելյա
1957 Քրիստոս
1957 Խաղաղ օր, փոթորիկից փաղչողը
1961 Կին ձեռքերը վեր բարձացրած
1966 Նիկոը գլխարկով
1971 Խենթ Ռոլանդ
1972 Պոլիֆեմ
1973 Գարուն
1973 Սֆինկս, Փարիզ
1977 Պբլո Կազալսի հուշարձանը
1977 «Սուրբ Գեորգի»
1978 Խաղաղ օր, Փոթորկի ետևից վազողը
1987 Օֆելյա


== Ճանաչում ==
Սալվադոր Էսպրիույի Պատկերներ և բառեր (1975) բանաստեղծական գիրքը նվիրված է քանդակագործին։ Նա ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Կրթություն հանուն աշխարհի անվանակարգում դափնեկիր է (1981)։ Կատալոնիայի համայնքի ոսկե մեդալակիր (1982), Պատվո Լեգեոնի շքանշանակիր (1983), Բարսելոնայի ոսկե մեդալակիր։


== Ստեղծագործությունների գրացուցակ ==
Apel·les Fenosa: catalogue raisonné de l'œuvre sculpté. Paris: Flammarion; Barcelona: Polígrafa, 2002
Fenosa y Picasso. Barcelona: Editorial Mediterrania, 2004


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Cogniat R. Apel·les Fenosa. New York: Tudor, 1969
Caillois R. Fenosa. Paris: Fernand Mourlot, 1972
Noël B. Suite Fenosa. Marseille: A. Dimanche, 1987
Leymarie J. Fenosa. Genève: Skira, 1993
Corredor Matheos J. Fenosa, home, artista, i la pau. Barcelona: Ajuntament de Barcelona, 1993
Fenosa ou le Limon ailé, ouvrage collectif. Cognac: Le temps qu’il fait, 1997
Tillier B. Fenosa sculpteur, 1899—1988: de l’identité à l'évanescence. Paris: Séguier, 2000
Понж Ф. Посвящается Феноза// Пространство другими словами. Французские поэты XX века об образе в искусстве. СПб: Изд-во Ивана Лимбаха, с.95-97


== Արտաքին հղումներ ==
Фонд Апеллеса Феноза (կատ.), (իսպ.), (անգլ.), (ֆր.)
Ассоциация друзей Апеллеса Феноза Archived 2008-01-10 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Մոնտֆերլանդ (համայնք)

Մոնտֆերլանդ (հոլ.՝ Montferland ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Խելդերլանդ մարզում։ Տարածքը 105,63 կմ² է, բնակչությունը՝ 35.101 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.500 եվրո է։
Արամ Կարամանուկյան

Արամ Հակոբի Կարամանուկյան (արևմտահայերեն՝ Արամ Գարամանուկեան, մայիսի 1, 1910(1910-05-01), Այնթապ, Այնթապի սանջակ, Հալեպի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - դեկտեմբերի 23, 1996(1996-12-23), Fort Lee, Բերգեն շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ), սիրիական բանակի հայազգի գեներալ-լեյտենատ, իրավաբան։ 
Մեծ եղեռնից հետո ընտանիքով հաստատվել է Հալեպում։ 1934 թվականին ավարտել է ֆրանսիական բանակի սիրիական գնդերի համար սպաներ պատրաստող Դամասկոսի զինվորական դպրոցի հրետանային բաժինը։ 1938 թվականին մասնագիտության մեջ հմտանալու նպատակով ուղարկվել է Ֆրանսիա, 1945 թվականին ընդունվել է Փարիզի ֆրանսիական բանակի բարձրագույն ռազմական հաստատությունը։ 1946 թվականին Սիրիայի անկախության ձեռքբերումից հետո մասնակցել է սիրիական ազգային բանակի կազմավորմանը։ 1948 թվականին Իսրայելի դեմ պատերազմում եղել է հրետանային գնդի հրամանատար, 1949–1957 թվականներին՝ սիրիական բանակի հրետանու ընդհանուր հրամանատարը։ 1957 թվական նշանակվել է Սիրիայի ռազմական կցորդ ԱՄՆ-ում։ 1964 թվականից հետևել է իրավունքի դասընթացների Բեյրութի ֆրանսիական, ապա Փարիզի համալսարաններում, 1972 թվականին ստացել է իրավունքի դոկտորի գիտական աստիճան։ 1978 թվականին ֆրանսերեն լեզվով լույս տեսած «Օտարականները և զինվորական ծառայությունը» գրքի գլուխներից մեկը նվիրել է Հայկական լեգեոնի պատմությանը՝ օգտագործելով նորահայտ փաստաթղթեր և նյութեր։


== Երկեր ==
Հայկական լեգեոնը պատմական իրասական ու քաղաքական հարցերու յոյսին տակ եւ վաւերագրեր, Բեյրույթ, 1974։


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆուտբոլի աշխարհի ակումբային առաջնություն

Ֆուտբոլի աշխարհի ակումբային առաջնություն կամ ՖԻՖԱ Աշխարհի ակումբային գավաթ (անգլ.՝ FIFA Club World Cup), ֆուտբոլային մրցաշար, որն անց է կացվում հինգ մայրցամաքների, Օվկիանիայի ֆուտբոլային կոնֆեդերացիաների լավագույն ներկայացուցիչների և ընդունող երկրի ֆուտբոլային առաջնության հաղթողի միջև։ Առաջնությունը իրականացվում և կարգավորվում է ՖԻՖԱ-ի կողմից։
Առաջին առաջնությունը (որը կոչվել է ՖԻՖԱ Աշխարհի ակումբային առաջնություն, անգլ.՝ FIFA Club World Championship) անց է կացվել 2000 թ.-ին Բրազիլիայում։ Հաջորդ մրցաշարը, չորս տարվա դադարից հետո և արդեն ներկայիս անունով, կայացել է 2005 թ.-ին Ճապոնիայում։ 2005 թ.-ից սկսած այն անց է կացվում ամեն տարի։
Աշխարհի ակումբային առաջնությունը ստեղծվել է որպես Միջմայրցամաքային գավաթի փոխարինող, որի վերջին խաղարկությունը կայացել է 2004 թ.-ին։


== Հաղթողները ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքը
Տոյոտայի պաշտոնական կայքը՝ Աշխարհի ակումբային առաջնության մասին


== Ծանոթագրություններ ==
Ուլ Կոմիս

Ուլ Կոմիս (ռուս.՝ Уль-Комысь), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Արխանգելսկի մարզով։ Գետաբերանը գտնվում է Կոմիս գետի աջ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 63 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03030000112103000043513
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103004351
Ավազանի կոդը — 03.03.00.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Ենակիևո

Ենակիևո (ուկրաիներեն՝ Єнакієве), քաղաք Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Ենակիևոյի քաղաքային խորհուրդում, մարզային ենթակայության քաղաք։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Ռիկովո, Օրջոնիկիձե։ Հիմնադրվել է 1782 թվականին։
2012 թվականի տվյալներով Ենակիևո քաղաքում բնակվում էր 84 187 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 39,4 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 2653 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2015-04-13 at the Wayback Machine. (ուկր.)
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կարլ Ռոկիտանսկի

Ռոկիտանսկի Կարլ (փետրվարի 19, 1804(1804-02-19)[…], Հրադեց Կրալովե - հուլիսի 23, 1878(1878-07-23)[…], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա), ավստրիացի բժիշկ, ազգությամբ չեխ։ Վիեննայի ԳԱ անդամ (1848), պրեզիդենտ (1869), Փարիզի ԳԱ անդամ(1870)։ Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Պրահայի և Վիեննայի համալսարաններում։ 1834—1875 թվականներին եղել է Վիեննայի համալսարանի ախտաբանական անատոմիայի պրոֆեսոր։ 1844 թվականին Վիեննայում կազմակերպել է ախտաբանական անատոմիայի առաջին ամբիոնը՝ պատրաստուկների թանգարանով։ Ախտաբանական նկարագրական անատոմիայի հիմնադիրներից է։ Նկարագրել է ստամոքսի խոցի թափածակումը, աղիքների ճմլումը, աորտայի ինքնաբեր պատռվածքները, սրտի միջնապատերի բնածին արատները։ Ռոկիտանսկին հումորալ ախտաբանության կողմնակից էր, հիվանդությունների առաջացման հիմքը համարում էր օրգանիզմի հեղուկների քիմիական բաղադրության փոփոխությունները։


== Ծանոթագրություններ ==
Արիոբարզանես

Արիոբարզանես (Մ.թ.ա. 40-ականներ կամ անհայտ - 4), Ատրպատականի թագավոր մ.թ.ա. 20 թվականից։ Հռոմի Անտոնիոս զորավարի գործակցի՝ Ատրպատականի տապալված թագավոր մար Արտավազդի որդին։ Արտաշես Բ-ի դավադրական սպանությունից հետո հռոմեացիներն Ատրպատականն անջատեցին Հայաստանից և նրա թագավոր հռչակեցին Արիոբարզանին։ Արտաշեսյանների վերջին շառավղի՝ Հայոց թագավոր Տիգրան Դ-ի մահից (մ.թ. 1) հետո Հռոմի զորավար Գայոս Կեսարը մ.թ. 2 թվականին Արիոբարզանին ճանաչեց նաև Հայաստանի թագավոր։ Այս արարքը համարելով անհանդուրժելի՝ հայ իշխանները մ. թ. 2 թվականին ապստամբել են և դիմադրել հռոմեացիներին։ Ըստ Տակիտոսի, Արիոբարզանը մահացել է «դիպվածական մահով»։ Ենթադրվում է, որ նրան սպանել են ապստամբ հայերը։


== Կենսագրություն և գործունեություն ==
Հայոց Արտաշես Բ արքան Հռոմի դիրքերը Արևելքում թուլացնելու նպատակով՝ գրավում է Ատրպատականը և այն միացնում Մեծ Հայքին։ Մ. թ. ա. 20 թվականին Արտաշես Բ-ի սպանությունից և Տիգրան Գ-ի թագադրումից հետո Հռոմը Ատրպատականը անջատեց Մեծ Հայքից, վերականգնեց նրա անկախությունը և թագավոր նշանակեց Արիոբարզանեսին։ Նպատակը Արևելքում Հռոմի դիրքերը ամրացնելն էր։ 2 թվականին Տիգրան Դ-ի սպանությունից հետո Հռոմը Արևելքում իր դիրքերը էլ ավելի ամրացնելու համար Մեծ Հայքի թագավոր է նշանակում իբրև թե մորական կողմով Արտաշեսյան ծագում ունեցող Արիոբարզանեսին։ Բազմելով Հայոց գահին՝ Արիոբարզանեսը վարումէ բացարձակապես հռոմայամետ քաղաքականություն, ինչը հայ ժողովուրդը չի ընդունում և դիմում է ազատագրական պայքարի, որի արդյունքում Արիոբարզանեսը զոհ է գնում հայերի կազմակերպած դավադրությանը, և գահը փոխանցվում նրա որդուն՝ Արտավազդ Դ-ին, ով գահակալում է մինչև 4 թ.-ը և նույնպես սպանվում։


== Ծանոթագրություններ ==
(6745) Նաշիյամա

(6745) Նաշիյամա (անգլ.՝ Nishiyama), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի մայիսի 7-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,228259 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9194 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5371 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1214,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,296316 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,07° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6745) Նաշիյամա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(2416) Շարոնով

(2416) Շարոնով (անգլ.՝ Sharonov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1979 թվականի հուլիսի 31-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,017437 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8912 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1437 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1914,5 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,188038 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,49° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2416) Շարոնով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Բելվեյ

Բելվեյ (կատ.՝ Bellvei) - բնակեցված քաղաքապետարան Իսպանիայում, մունիցիպալիտետ Իսպանիայի, մտնում է Տարրագոնա պրոնվիցիայի մեջ՝ Կատալոնիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Բաշ-Պենդես շրջանում։ Նրա տարածքը գրավում է 8,27 կմ², իսկ բնակչությունը կազմում է 2 110 մարդ (2010 թվականի համաձայն)։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2004-09-30 at the Wayback Machine.
Informació de Bellvei
Punts d'interès de la ciutat
Հռոմեացիների ու սաբինացիների մարտը կանգնեցնող սաբինուհիները

«Հռոմեացիների ու սաբինացիների մարտը կանգնեցնող սաբինուհիները» (ֆր.՝ Les Sabines — «Սաբինուհիներ»), ֆրանսիացի նկարիչ Ժակ Լուի Դավիդի նկարը։
Նկարում պատկերված է հռոմեացիների և սաբուհիների միջև կռիվը։ Սաբուհիները հուհս ունենալով դադարեցնել պայքարը` ռազմի դաշտ են բերում իրենց երեխաներին։ Նկարի կենտրոնական կանացի կերպարը Հերսիլիան է` Հռոմուլոսի կինը, որը նախկինում առևանգվել էր նրա կողմից։ Նա կանգնել է հոր (ձախից) և ամուսնու (աջից) միջև, որն արդեն վերցրել է նիզակը` փորձելով հարվածել Հերսիլիայի հորը։
Ֆրանսիական նեոդասականության հիմնադիր Դավիթը, հույն վարպետների օրինակով, նկարում երգում է կիսամերկ մարդու մարմնի գեղեցկությունը ՝ հմտորեն օգտվելով դրապայից։
Ցուցադրելով իր այս նկարը` Դավիթը նորարարություն է մտցրել` նկարը տեսնելու համար մուտքի համար վճարել։
Կտավը ձեռք է բերվել 1819 թվականին և այժմ գտնվում է Լուվրի Դենոմ թանգարանում` 1-ին հարկի 75-րդ սրաում։ Գույքաթիվ № INV. 3961:


== Ֆիլմագրություն ==
«Հեղափոխություն անտիկ ոճով»,Ալեն Ժոբերի ֆիլմը «Պալիտրա» շարքից (Ֆրանսիա, 1996)։


=== Գրականություն ===
David, témoin de son temps (Antoine Schnapper)
Editeur=Réunion des Musées nationaux
Phaidon


== Տես նաև ==
Հռոմուլոս


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&idNotice=22496
David – The Sabine Women Archived 2014-10-06 at the Wayback Machine. Տեսահոլովակ` Քան ակադեմիայի Smarthistory-ի նկարի մասին քննարկում։
Ficha del cuadro-ը Լուվրի թանգարանում։
Ficha del cuadro-ը Joconde Database-ում։
Դարովկա (այլ կիրառումներ)

Դարովկա, կարող է վերաբերել՝

Դարովկա - գետ Ռուսաստանում, Վետլուգայի վտակ
Դարովկա - գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կովելի շրջանում
Բոբի Ռոբսոն

Սըր Ռոբերտ Ուիլյամ (Բոբի) Ռոբսոն (անգլ.՝ Robert William "Bobby" Robson, փետրվարի 18, 1933(1933-02-18), Դարհեմ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն - հուլիսի 31, 2009(2009-07-31), Դարհեմ, Հյուսիսարևելյան Անգլիա, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլի մարզիչ, խաղացել է Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում, հետագայում դարձել հավաքականի մարզիչը։ «Իպսվիչ Թաունի» ֆուտբոլային ակումբի կազմում նվաճել է ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգայի գավաթը։


== Կենսագրություն ==
Իր քսան տարվա պրոֆեսիոնալ կարիերայի ընթացքում նա երեք ֆուտբոլային ակումբների «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն», «Ֆուլհեմ», «Վանկաուեր Ռոյալս» հարձակվող է եղել։ Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականում անց է կացրել քսան հանդիպում՝ դառնալով չորս գոլի հեղինակ։ Ազգային հավաքականի կազմում մասնակցել է  Ֆուտբոլի 1958 և 1962 թվականների աշխարհի առաջնություններին։
Ֆուտբոլային կարիերայի ավարտից հետո նա դարձել է  ֆուտբոլի հայտնի մարզիչ։ «Իպսվիչ Թաունի»» ֆուտբոլային ակումբի հետ տասներեք տարվա համագործակցությունից հետո Բոբին գլխավորել է Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնը։ Հավաքականի հետ մասնակցել է  Աշխարհի 1996 և 1990 թվականների առաջնություններին, Եվրոպայի 1988 թվականի առաջնությանը։ 1990-ական թվականներին, չնայած առողջական խնդիրներին (1991 թվականին բժիշկները Ռոբսոնի մոտ ախտորոշել էին քաղցկեղ), նա գլխավորել է մի քանի եվրոպական ֆոտբոլային ակումբներ։ «ՊՍՎ Էյնդհովեն» ակումբի հետ հաղթել է Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնությունը, «Պորտու» ակումբի հետ՝ Պորտուգալիայի ֆուտբոլի առաջնությունը։ «Բարսելոնա»  ֆուտբոլային ակումբի հետ նվաճել է ՈՒԵՖԱ-ի գավաթակիրների գավաթի 1996-1997 թվականների առաջնությունը, «Սուպերկոպա դե Իսպանիա», «Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթ կամ Արքայական գավաթ» (Copa del Rey) առաջնությունների գավաթները։
Ռոբսոնի վերջին գլխավորած ակումբը անգլիական «Նյուքասլ Յունայթեդ»-ն էր։ Այնտեղից նա հեռացավ 2004 թվականին։ 
[[File:Bobby Robson Statue Closeup.jpg|thumb|200|Ռոբսոնի արձանը Իպսուիչ քաղաքի Պորտմեն Ռոուդ մարզադաշտի դիմաց]
1994 թվականին, երբ Ռոբսոնը նոր էր նշանակվել Լիսաբոնի «Սպորտինգ դե կլաբ Պորտուգալ» ակումբի մարզիչ, փնտրում էր ֆուտբոլային մարզիչի որակավորում ունեցող թարգմանչի։ Այդ թարգմանչի դերը զբաղեցրեց ապագա հեղինակավոր մարզիչ Ժոզե Մոուրինյոն։ Մոուրինյոյի հետագա կարիերայի զարգացման մեջ մեծ դեր է ունեցել Ռոբսոնը։ Իր ինքնակենսագրականում Մոուրինյոն նշել է։

2002 թվականին ֆուտբոլում ունեցած նվաճումների համար Ռոբսոնին շնորհվել է ասպետի կոչում։ Բոբիի անունն ընդգրկվել է  Անգլիական ֆուտբոլի փառքի սրահում և հանդիսանում է «Իպսվիչ Թաունի»» ակումբի պատվավոր նախագահ։ Մինչև 2007 թվականի նոյեմբերը Ռոբսոնը  Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչի՝ Սթիվ Սթոնթոնի խորհրդատուն էր։ Կյանքի վերջին տարիներին զբաղեցնում էր «Անգլիական ֆոտբոլի մենեջերների ասոցացիայի» փոխնախագահի պատվավոր պաշտոնը (անգլ.՝ League Managers Association):


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Статья о Бобби Робсоне на сайте «Барсамания»
Бобби Робсон. Вместо некролога
Статья на Огоголе: Сэр Бобби Робсон
Գրիգորի Բախչիվանջի

Գրիգորի Յակովլևիչ Բախչիվանջի, (ռուս.՝ Григорий Яковлевич Бахчиванджи, փետրվարի 7 (20), 1909, Բրինկովսկայա (ստանիցա, Պրիմորսկո-Ախտարսկի շրջան), Թամանյան բաժին, Կուբանի մարզ, Ռուսական կայսրություն - մարտի 27, 1943(1943-03-27), Q15268095?, Սիսերտսկի քաղաքային շրջան, Սվերդլովսկի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Խորհրդային փորձարկող օդաչու, կապիտան, Խորհրդային Միության հերոս (1973, հետմահու)։
Ավարտել է Օրենբուրգի տեխնիկական (1933) և օդաչուական (1934) ռազմական ուսումնարանները։ Որպես փորձարկող օդաչու աշխատել է ռազմաօդային ուժերի ԳՀԻ–ում։ 1942 թ.-ի մայիսի 15-ին առաջինն է փորձարկել «ԲԻ–1» ռեակտիվ ինքնաթիռը։ Զոհվել է փորձարկման ժամանակ։
Պարգևատրվել է Լենինի շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==
Կաբեդելու

Կաբեդելու (պորտ.՝ Cabedelo), համայնք Բրազիլիայում՝ Պարաիբա նահանգի կազմում։ Գտնվում է Զոնա դա Մատա Պարաիբանաի մարզում։ Մտնում է Խուան Պեսոայի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 57 017 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 31,265 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 1.695,7 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1956 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 566.457.199,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 11.716,73 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,757 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Օդենսե (կոմունա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օդենսե (այլ կիրառումներ)Օդենսե (դան․՝ Odense Kommune), դանիական կոմունա Հարավային Դանիա մարզի կազմում։ Տարածքը՝ 304,34 կմ², ինչը կազմում է Դանիայի մակերեսի 0,71 %-ը՝ առանց Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների։ 2008 թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչության թիվը 186932 մարդ է (տղամարդիկ՝ 91462, կանայք՝ 95470, օտարերկրացիները՝ 12052)։


== Երկաթուղային կայարաններ ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Օդենսեն borger.dk-ում Archived 2007-06-21 at the Wayback Machine.(դան.)
Պաշտոնական կայք
Զնամենկա (Ազովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զնամենկա (այլ կիրառումներ)Զնամենկա (ռուս.՝ Знаменка ), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է Սեմիբալկովսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 50 կմ հեռավորության վրա։
Խումար (Վանի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խումար (այլ կիրառումներ)Խումար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(3695) Ֆիալա

(3695) Ֆիալա (անգլ.՝ Fiala), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1973 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Հենրի Ջիկլասի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,349331 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8065 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8921 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1315,27 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273708 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,44° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3695) Ֆիալա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Իվան Աթայան

Իվան Հայրապետի Աթայան (1931, Ջրաղացներ, Ասկերանի շրջան, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 1998, Ավետարանոց, Ասկերանի շրջան, Արցախ), հայ մանկավարժ, ֆիզիկոս։ ԽՍՀՄ ժողովրդական ուսուցիչ (1984 թվական)։ Ղարաբաղյան շարժման գործիչ։ ԼՂԻՄ Ազգային խորհիդի և «Կռունկ» կոմիտեի անդամ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Ստեփանակերտի ուսուցչական (1953 թվական) և Բաքվի պետական մանկավարժական ինստիտուտները (1957 թվական)։ 1953 թվականից աշխատել է ԼՂԻՄ-ի դպրոցներում։
1987 թվականին Կ. Դանիելյանի, Ա. Առուշանյանի և ուրիշների հետ Ասկերանում կազմակերպել է հանրահավաքներ և ստորագրահավաք։ 1988 թվականին ԼՂԻՄ-ի պատվիրակության կազմում (Ռ. Քոչարյան. Մ. Միրզայան և ուրիշներ) հանդիպել է ԽՄԿԿ ԿԿ քարտուղար Ե. Լիգաչովի հետ։ Մասնակցել է ՀԽՍՀ ԳԽ և ԼՂԻՄ Ազգային խորհրդի համատեղ նիստի (1989 թվական) աշխատանքներն։ Ուսուցիչներ և բարձրագույն կրթության աշխատողներ համագումարում (Մոսկվա, 1989 թվական) տարածել է Արցախի պատմության, ժողովրդագրության մասին տեղեկատվական նյութեր։
Հեղինակ է «Լույսի տաճարում» և Ասկերանի շրջանի Ավետարանոցի ենթաշրջանի զոհված ազատամարտիկներին նվիրված «Ընդմիշտ մեզ հետ» գրքույկների։ Կրթության և մանկավարժության վերաբերյալ բազմաթիվ հոդվածներ է տպագրել ԼՂ, ՀՀ և միութենական մամուլում։ Հետմահու 2001 թվականին պարգևատրվել է ԼՂՀ «Վաչագան Բարեպաշտ» մեդալով։ Ավետարանոցի միջնակարգ դպրոցը կոչվել է Աթայանի անունով, այնտեղ տեղադրված է նաև նրա կիսանդրին։ ԼՂՀ կրթության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը սահմանել է «Իվան Աթայան» հուշամեդալը։


== Երկեր ==
Լույսի տաճարում, Ստեփանակերտ, 1991։
Ընդմիշտ մեզ հետ, 1995։


== Գրականություն ==
Զիլֆուղարյան Մ., Ժողովրդի ուսուցիչը, Երևան, 2000։
Հարությունյան Թ., Իվան Աթայան, Երևան, 2001։
Աբովի

Աբովի, ձմեռանոց, որ ըստ 1933 թվականի՝ գտնվում էր այժմյան Հայաստանի Լոռու մարզում, 1926 թվականին ուներ 10 բնակիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեզոն Պոնտիե

Մեզոն Պոնտիե (ֆր.՝  Maison-Ponthieu), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 288 մարդ, բնակչության խտությունը` 26.30 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.95 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 155 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 39 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 187 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 127-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 60։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,9 %։ 127 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 113 անձ (64 տղամարդ և 49 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (11 տղամարդ և 3 կին)։ 60 անաշխատունակներից 14-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 17-ը` թոշակառուներ, իսկ 29-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Նինա Բոդեն

Նինա Բոդեն (անգլ.՝ Nina Bawden, հունվարի 19, 1925(1925-01-19), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն - օգոստոսի 22, 2012(2012-08-22), Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն), անգլիացի վիպասան և մանկագիր։ 1987 թվականին առաջադրվել է Բուքերյան մրցանակի և Էդգար Ալան Պոյի մրցանակին՝ «Լավագույն երիտասարդական պատմություն» անվանակարգում։ 2004 թվականին Նինա Բոդենն անգլիական PEN միջազգային կազմակերպությունից ստացել է Ոսկե գրիչ մրցանակ` «գրականությանը մատուցած նշանակալի ծառայության» համար։


== Կենսագրություն ==
Բոդենը ծնվել է 1925 թվականին և մեծացել է Իլֆորդում։ Նրա մայրը ուսուցիչ էր, իսկ հայրը` Մեծ Բրիտանիայի թագավորական ծովային հետևազորի անդամ։ Սովորել է Օքսֆորդի համալսարանի Սոմերվիլ քոլեջում, որտեղ որակավորում է ստացել փիլիսոփայության, քաղաքականության և տնտեսագիտության ոլորտներում։ 2002 թվականին Բոդենը ծանր վիրավորվել է երկաթուղային վթար ժամանակ, որից մահացել է նրա ամուսինը` Օսթին Կարկը։


== Ընտրովի մատենագրություն ==
1963` The House of Secrets.
1966` The Witch’s Daughter (Կախարդուհու դուստրը)
1969` The Runaway Summer (Փախչող ամառը).
1970` The Birds on the Trees (Թռչունները` ծառերի վրա), ընդգրկվել է Lost Man Booker Prize մրցանակի շորթ լիսթում
1973` Carrie’s War (Քերին պատերազմի օրերին), 1993 թվականի Phoenix մրցանակ` Մանկական գրականության ասոցիացիայի կողմից` որպես իր ժամանակին մրցանակ չստացած լավագույն անգլալեզու մանկական գիրք
1975` The Peppermint Pig (Անանուխով խոզուկը), Guardian Children's Fiction Prize մրցանակ, 1976 թվական
1979` Familiar Passions (Ծանոթ կրքեր)


== Ծանոթագրություններ ==
Ռերիխների միջազգային կենտրոն

Ռերիխների միջազգային կենտրոն, ՌՄԿ (ռուս.՝ Международный центр Рерихов, МЦР), միջազգային հասարակական կազմակերպություն։ ՄԱԿ հասարակական տեղեկատվության վարչության, Ազգային տրաստների միջազգային կազմակերպության (INTO), «Եվրոպա Նոստրա» Մշակութային ժառանգության համաեվրոպական ֆեդերացիայի ասոցիացված անդամն է։ Գտնվում է Մոսկվայում՝ XVII-XIX դարերի Լոպուխինների առանձնատանը։
ՌՄԿ-ն Ն. Կ Ռերիխի անվան թանգարանի կառուցվածքային բաժանմունքն է, որի բովանդակությունը կազմում է Ռերիխների ընտանիքի բազմակողմանի մշակութային ժառանգությունը։
ՌՄԿ-ն նաև ժամանակակից Ռերիխյան շարժման՝ Նիկոլայ և Ելենա Ռերիխների «Կենդանի էթիկա» կրոնափիլիսոփայական ուսմունքի (Ագնի Յոգա) հիման վրա կազմված կրոնական շարժման գլխավոր կենտրոններից մեկն է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Քննադատական նյութերի հավաքածու ՌՄԿ-ի մասին
Էլիոտ շրջան (Կենտուկի)

Էլիոտ շրջան (անգլ.՝ Elliott County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 606 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.852 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սանդի Հուկ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1869 թ.։
Վոդոլագի

Վոդոլագի (ուկրաիներեն՝ Водолаги), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Սումիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վոդոլագի գյուղում բնակվում էր 152 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Հակոբ Մնոյան

Հակոբ Գևորգի Մնոյան (1916, Նորաշեն, Հայաստան - անհայտ), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Հակոբ Մնոյանը ծնվել է 1916 թվականին, Արագածի շրջանի Նորաշեն գյուղում։ Ավարտել է Հնաբերդի միջնակարգ դպրոցը, մանկավարժական աշխատանք է կատարել Ախուլայի, Ալագյազի, Քարվանսարայի դպրոցներում։
Երբ սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը, Հակոբը զորակոչվել է բանակ և դարձել 1232-րդ հրաձգային գնդի ականանետային գումարտակի ջոկի հրամանատար։ Կովելի գրավման, Արևմտյան Բուգի հաջող անցման, Վիսլայի ափերին մղած մարտերին, Գերմանիայի Մեզերից քաղաքի շրջակայքում գերմանացիների հզոր ամրությունը ճեղքելուն մասնակցելու համար Մնոյանը գերագույն գլխավոր հրամանատարի կողմից ստացել է շնորհակալագրեր։ 1945 թվականին Բեռլինը շրջապատող գերմանական զորամիավորումները վերացնելու համար մղված կռիվներին մասնակցելու համար պարգևատրվել է Փառքի 3-րդ աստիճանի, Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի, «Արիության համար», «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» շքանշանների և մեդալների։
Զորացրվելուց հետո Մնոյանը անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ 1962 թվականից մինչև կենսաթոշակի անցնելը աշխատել է հայրենի գյուղի դպրոցում։ Մատաղ սերնդի ուսուցման ու դաստիարակության գործում լավագույն աշխատանքի համար պարգևատրվել է պատվոգրերով, իսկ 1976 թվականին՝ «Աշխատանքի վետերան» մեդալով։


== Պարգևներ ==
Փառքի 3-րդ աստիճանի շքանշան
Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան
«Արիության համար» մեդալ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Պալկինսկի շրջան

Պալկինսկի շրջան (ռուս.՝ Палкинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Պսկովի մարզում։
Ստեղծվել է 1927 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պալկինո։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1191,2 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 8826 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ Մինասյան

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ Ծայրագույն Պատրիարք և ամենայն Հայոց կաթողիկե հայրապետ ' (նոյեմբերի 24, 1946(1946-11-24), Բեյրութ, Լիբանան), Տանն Կիլիկիո Կաթողիկէ Հայոց 21-րդ Կաթողիկոս Պատրիարք (2021 թվականից)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Բեյրութում։ Պատրիարքական հոգևորականության Զմմառի ինստիտուտի անդամ է։ Ավարտել է Զմմառի Աստվածածնի վանքի (Լիբանան) բարձրագույն աստվածաբանական ճեմարանը, Հռոմի հայկական ճեմարանը, Լա Սապիենցայի Հռոմեական համալսարանը (մասնագիտությունը՝ գործնական հոգեբանություն)։ Քահանա է ձեռնադրվել 1973 թվականին Սբ. Եղիայի և Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչի Մայր տաճարում (Բեյրութ)։ Նա մեծ ներդրում է ունեցել Լիբանանում հայ կաթոլիկ համայնքի զարգացման գործում (հիմնել է սկաուտական ջոկատ, բացել Սուրբ Խաչ եկեղեցին Զալկա քաղաքում), Հայ Կաթողիկե հեռուստաընկերության հիմնադիրն է։ 1996 թվականից ծառայել է Միացյալ Նահանգներում, 2005 թվականին նշանակվել է Երուսաղեմի և Ամմանի պատրիարքական քրմապետ։
2011 թվականի հունիսի 24-ին նշանակվել է Արևելյան Եվրոպայի առաջնորդության ղեկավար և Կապադովկիական Կեսարիայի (լատ. Caesariensis in Cappadocia Armenorum) տիտղոսակիր արքեպիսկոպոս, 2011 թվականի հուլիսի 16-ին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս Ներսես Պետրոս ԺԹ. Թարմունու առաջնորդության իր նախորդ ծառայակիցներ՝ արքեպիսկոպոս Նշան Գարաքեհեյանի (Nechan Karakéhéyan) և տիտղոսակիր եպիսկոպոս Մանուել Պատակյանի (Manuel Batakian) հետ համատեղ։
2021 թվականի սեպտեմբերի Ռաֆայել արքեպիսկոպոս Մինասյանն ընտրվել է Տանն Կիլիկիո Կաթողիկէ Հայոց 21-րդ Կաթողիկոս Պատրիարք։ Գահակալության արարողությունը տեղի է ունեցել Բեյրութի Սուրբ Եղիա աթոռանիստ եկեղեցում՝ հոկտեմբերի 24-ին։ Նորընտիր Կաթողիկոս Պատրիարքը ստացել է Ամենապատիվ և Գերերջանիկ Տ. Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ Մինասյան անունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Փոքր Յուշատիր

Փոքր Յուշատիր (ռուս.՝ Малый Юшатырь), գետ Ռուսաստանում, Օրենբուրգի մարզում, Բաշկորտոստան Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Յուշատիր գետի ձախափին՝ 45 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 46 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Ուրալի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Սամարա գետն է, գետի ենթաավազանը բացակայում է։ Գետի գետային ավազանը Ուրալ գետն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության․

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը -  12010000712112200006886
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -  112200688
Ավազանի կոդը - 12.01.00.007
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 11
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Պավլեևո

Պավլեևո (ռուս.՝ Павлеево), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
1624

1624 թվական,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1624 թվականն է, 
XVII դարի 24-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Մոսկալյովկա (գյուղ, Վոլչանսկի շրջան)

Մոսկալյովկա (ուկրաիներեն՝ Москалівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վոլչանսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1709 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մոսկալյովկա գյուղում բնակվում էր 169 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1525 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 110,82 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարգարե (այլ կիրառումներ)

Մարգարե կարող է վերաբերել՝

Մարգարե - որոշ կրոններում՝ Աստծո խոսքը մարդկանց հասցնող և մեկնաբանող անձ։
Մարգարե - հայկական արական անձնանուն։
Մարգարե - XIII դարի հայ մանրանկարիչ
Մարգարե - XIV դարի հայ մանրանկարիչ
Մարգարե - ֆրանսիացի երգահան Ջակոմո Մեյերբերի օպերա հինգ գործողությամբ
Մարգարե - 2007 թվականին նկարահանված ամերիկյան գիտա-ֆանտաստիկ թրիլեր ֆիլմ
Կապույտ (լիճ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կապույտ (այլ կիրառումներ)Կապույտ, ջրագրական Հայաստանում, որը լիճ է։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Սյունիքի մարզում՝ Մեղրի գետի ակունքներում՝ Լիճք գյուղից մոտ 8 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Այն գրանցված է Հայաստանի Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» Հայաստան Կառավարության որոշման համաձայն։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում
Պարեն (այլ կիրառումներ)

Պարեն, կարող է վերաբերել՝

Պարեն - գետ Ռուսաստանում
Պարեն - գյուղ Ռուսաստանի Կամչատկայի երկրամասի Պենժինսկի շրջանի կազմում
Կովալյովկա (Ակսայի շրջան)

Կովալյովկա (ռուս.՝ Ковалёвка), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ակսայի շրջանում։ Մտնում է Ռասվետովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ակսայ քաղաքից գտնվում է 12 կմ հեռավորության վրա։
Ձյունականներ

Ձյունականներ կամ Ձւինականք, նախարարական տոհմ Հին Հայաստանում։ Ձյունականների իշխանությունը (երբեմն հիշատակվում է, որպես Պաղինք կամ Պալունիք` տարբերակել Վասպուրականի համանուն իշխանությունից) գտնվում էր Տուրուբերան աշխարհի արևելքում. իշխանանիստը՝ Ձյունկերտ։ Հիշատակվում են, որպես հայ Արշակունիների ամառանոցային ապարանքների պահապաններ և ձյունակիրներ։ Ըստ 5-րդ դարի Գահնամակի, արքունիքում զբաղացրել են 43-րդ իշխանական գահը (բարձը)։ Ձյունականներից Վրեն իշխանը հիշվում է որպես Սասանյանների դեմ Վահանանց ազատագրական պայքարի մասնակից։
Վիետնամցիներ

Վիետնամցիներ, քինհեր (վիետ.՝ người Việt, người Kin), ասիական էթնիկական խումբ։ Վիետնամի հիմնական բնակչությունը։
Թիվը՝ մոտ 89 միլիոն (2019), որից 82 մլն՝ Վիետնամում։ Երկրից դուրս բնակվում են գլխավորապես Կամպուչիայում, ինչպես նաև Թաիլանդում ու Լաոսում։ Խոսում են վիետնամերեն։ 
Հավատացյալների մեծ մասի մեջ տարածված է բուդդայականությունը, որը սերտորեն միահյուսված է կոնֆուցիոսականությանը, դաոսականությանը և նախնիների պաշտամունքին։ Զգալի դեր են խաղում նաև կաթոլիկությունն ու տեղական մի շարք աղանդների ուսմունքները։
Վիետնամական ցեղախմբի մեջ մտնող հին վիետնամական ցեղերը Հյուսիսային Վիետնամ են եկել Հարավային Չինաստանից մ․ թ․ ա․ 1 հազարամյակում։ Արդեն մ․ թ․ ա. առաջին դարերին վիետնամակն ցեղախմբերն սկսել են համախմբվել որպես միասնական ժողովուրդ։ 11-15-րդ դարերում, շարժվելով հվ․, վիետնամցիները ձուլվել են Տյամպա (Չամպա) պետության բնակչության մի մասին։ 20-րդ դարի սկզբին վիետնամցիները ձևավորվեցին որպես ազգ։ Ազգային-ազատագրական շարժման հետևանքով վիետնամցիները երկրի այլ ժողովուրդների հետ, 1945 թվականին ազատագրվեցին գաղութատիրական ճնշումից։
Վիետնամցիները հիմնականում զբաղվում են ոռոգովի հողագործությամբ (բրինձ, եգիպտացորեն, բամբակ, թեյ և այլն) ու ձկնորսությամբ։ Մի մասն աշխատում է արդյունաբերության մեջ և ջրային տրանսպորտում։ Զարգացած են գեղարվեստական արհեստները (բրուտություն, ոսկրի, եղջյուրի, կրիայի զրահի մշակություն և այլնն)։ Կայունորեն պահպանվում է ազգային տարազը։
Լիզարդա

Լիզարդա  (պորտ.՝ Lizarda), համայնք Բրազիլիայում՝ Տոկանտինս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Արևելյան Տոկանտինսի մարզում։ Մտնում է Ժալապան գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 3507 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 5 723,201 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 0,6 մարդ/կմ²։
Քաղաքի տոնը նշվում է նոյեմբերի 11-ին։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1953 թվականի նոյեմբերի 11-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 5.618.535,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է 1.545,68 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)։
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,634 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։


== Աշխարհագրություն ==
Տեղանքի կլիման արևադարձային է։

Տեղեկություններ Լիզարդայի մասին
Տեղեկություններ