Գեորգ Բյուխներ

Գեորգ Բյուխներ (գերմ.՝ Georg Büchner, հոկտեմբերի 17, 1813(1813-10-17)[…], Goddelau, Ռիդշտադթ, Գրոս Գերաու, Դարմշտադտի վարչական շրջան, Հեսսեն, Գերմանիա - փետրվարի 19, 1837(1837-02-19)[…], Ցյուրիխ, Շվեյցարիա), գերմանացի բանաստեղծ և թատերագիր։


== Կենսագրություն ==
Գեորգ Բյուխները ծնվել է 1813 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Ռիդշտադթ քաղաքում՝ բժշկի ընտանիքում։ 1816 թվականին նրանց ընտանիքը բնակության է տեղափոխվում Դարմշտադթ, որտեղի դպրոցներուց մեկում էլ Գեորգը ստանում է իր նախնական կրթությունը։ 1831-1833 թվականներին Ստրասբուրգի համալսարանում ուսանում է համեմատական կազմախոսություն։ 1833 թվականից ուսումը շարունակում է Գիսենի համալսարանում, որտեղ ուսումնասիրում է բժշկություն և փիլիսոփայություն։ 1834 թվականին Բյուխները հրատարակում է իր «Հեսսենյան փոստատարը» ակնարկը, որտեղ նա կոչ է անում հասարակ ժողովրդին պայքարել կառավարության անօրինությունների դեմ և պաշտպանել սեփական իրավունքները։ Այս գրվածքը կառավարությունն ընկալում է որպես հեղափոխության կոչ և սկսում է հետապնդում Բյուխների նկատմամբ, որի հետևանքով նա ստիպված է լինում փախչել Ստրասբուրգ։ 1835-1836 թվականներին բնակվում է Ստրասբուրգում և իրեն նվիրում իր դոկտորական ատենախոսության պատրաստմանը, որը նվիրված էր ձկների ներվային համակարգի ուսումնասիրման հարցերին։ 1836 թվականին Բյուխները մեկնում է Ցյուրիխ և Ցյուրիխի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում փայլուն կերպով պաշտպանում իր դոկտորական ատենախոսությունը։ Նույն համալսարանում նա սկսում է դասավանդել ձկների և երկկենցաղների կազմախոսություն։ 1837 թվականի փետրվարի սկզբներին Գեորգ Բյուխները հիվանդանում է Որովայնային տիֆով և վախճանվում փետրվարի 17-ին Ցյուրիխում։


== Ստեղծագործություններ ==

Գեորգ Բյուխների ստեղծագործական ժառանգությունը մեծ չէ։ Նրա բանաստեղծությունները հրատարակվել են հեղինակի եղբոր կողմից՝ 1850 թվականին Մայնի Ֆրանկֆուրտում՝ «Ժառանգություն թողնված գրվածքներ» («Nachgelassene Schriften») վերտառությամբ։ Բյուխների գրական ժառանգության մեջ հատուկ տեղ է գրավում «Վոյցեկ» դրաման, որի հիման վրա գերմանացի կոմպոզիտոր Ալբան Բերգը ստեղծել է համանուն օպերան, իսկ ռեժիսորներ Վերներ Հերցոգը և Յանոշ Սասը նկարահանել են ֆիլմեր։


== Մատենագիտություն ==
1834 - «Հեսսենյան փոստատարը» (Der Hessische Landbote)
1835 - «Դանտոնի մահը» (Dantons Tod)
1835 - «Լենց» (Lenz)
1836 - «Լեոնս և Լենա» (Leonce und Lena)
1837 - «Վոյցեկ» (Woyzeck)
1837 - «Պիետրրո Արենտինո» (Pietro Aretino)


=== Թարգմանություններ ===
1835 - Վիկտոր Հյուգո, «Լուկրեցիա Բորջիա» (Lucretia Borgia)
1835 - Վիկտոր Հյուգո, «Մարիա Թյուդոր» (Maria Tudor)


== Գրականություն ==
Heiner Boehncke, Peter Brunner, Hans Sarkowicz: Die Büchners oder der Wunsch, die Welt zu verändern. Societäts-Verlag, Frankfurt am Main 2008, ISBN 978-3-7973-1045-3.
Heiner Boehncke, Hans Sarkowicz (Hrsg.)։ Ernst Büchner: Versuchter Selbstmord durch Verschlucken von Stecknadeln. Insel, Berlin 2013 (zuerst 1823).
Roland Bogards, Harald Neumeyer (Hrsg.)։ Büchner-Handbuch. Leben-Werk-Wirkung. Metzler, Stuttgart 2009. ISBN 978-3-476-02229-5.
Donald Brinkmann: Georg Büchner als Philosoph. Viernheim Verlag, Viernheim / Zürich 1958 (Bibliophile Ausgabe in 250 Exemplaren, nummeriert und signiert mit Linolschnitten von Roland Forster. Handsatz, ledergebunden).
Theo Buck: Büchner-Studien (Zwei Bände), Rimbaud, Aachen 1990 und 2000:
Charaktere, Gestalten. Büchner-Studien I. Rimbaud, Aachen 1990, ISBN 3-89086-969-6.
Riß in der Schöpfung. Büchner-Studien II. Rimbaud, Aachen 2000, ISBN 3-89086-869-X.
Georg Büchner. Revolutionär – Dichter – Wissenschaftler (1813–1837). Katalog der Ausstellung Mathildenhöhe, Darmstadt, vom 2. August bis 27. September 1987. Stroemfeld/Roter Stern, Basel / Frankfurt am Main 1987, ISBN 3-87877-279-3.
Georg Büchner. Hrsg. von Barbara Neymeyr. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2013 (Neue Wege der Forschung). ISBN 978-3-534-24527-7.
Burghard Dedner, Günter Oesterle (Hrsg.)։ Zweites Internationales Büchner Symposium 1987. Referate, Büchner Studien, Band 6, Hain, Frankfurt am Main 1990, ISBN 3-445-08900-0.
Christoph Dreyer: Georg Büchners ‚Leonce und Lena‘ und Antonin Artauds 'Theater der Grausamkeit'. Wege poetischer Wirklichkeit Archived 2010-12-18 at the Wayback Machine.. Dissertation an der Technischen Universität Berlin 2002.
Silvia Frank: Kennst du Georg Büchner?. Bertuch, Weimar 2011. ISBN 978-3-937601-87-8.
Michael Glebke: Die Philosophie Georg Büchners. Tectum, Marburg 1995, ISBN 3-89608-903-X.
Dietmar Goltschnigg (Hrsg.)։ Georg Büchner und die Moderne. Texte, Analysen, Kommentar:
Band I: 1875–1945. Erich Schmidt, Berlin 2001, ISBN 978-3-503-04993-6.
Band II: 1945–1980. Erich Schmidt, Berlin 2002, ISBN 978-3-503-06106-8.
Band III: 1980–2002. Erich Schmidt, Berlin 2004, ISBN 978-3-503-06108-2.
Walter Grab: Georg Büchner und die Revolution von 1848. Der Büchner-Essay von Wilhelm Schulz aus dem Jahr 1851. Text und Kommentar. Unter Mitarbeit von Thomas Michael Mayer. Königstein im Taunus 1985, ISBN 3-7610-8310-6.
Jan-Christoph Hauschild: Georg Büchner – Biographie. Metzler, Stuttgart/Weimar 1993, ISBN 3-548-26505-7.
Jan-Christoph Hauschild: Georg Büchner. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1993, ISBN 3-499-50670-X (= rowohlts monographien, Band 503).
Jan-Christoph Hauschild: Georg Büchner. Verschwörung für die Gleichheit. Hoffmann und Campe, Hamburg 2013, ISBN 978-3-455-50184-1
Frederik Hetmann: Georg B. Die Geschichte des Dichters & Revolutionärs Georg Büchner. Betz & Gelberg, Weinheim/Basel 1981, ISBN 3-407-80631-0.
Clemens Hillebrand: Labyrinthe, Arbeiten zu Georg Büchners Lenz. Scherrer & Schmidt, Köln 1996, ISBN 3-927753-10-6.
Michael Hofmann, Julian Kanning: Georg Büchner. Epoche – Werk – Wirkung. C. H. Beck, München 2013, ISBN 978-3-406-65540-1.
Gerhard P. Knapp: Georg Büchner. 3. Auflage, Metzler, Stuttgart 2000, ISBN 3-476-13159-9 (= Sammlung Metzler, Band 159).
Hermann Kurzke: Georg Büchner. Geschichte eines Genies. C. H. Beck, München 2013, ISBN 978-3-406-64493-1.
Ariane Martin: Georg Büchner. Reclam, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-15-017670-2.
Hans Mayer: Georg Büchner und seine Zeit. 8. Auflage, Suhrkamp-TB 58, Frankfurt am Main 1992 (Erstausgabe Limes, Wiesbaden 1946), ISBN 3-518-36558-4.
Christian Milz: Georg Büchner. Dichter, Spötter, Rätselsteller. Passagen, Wien 2012, ISBN 978-3-7092-0053-7.
Corinna Nauheimer: Georg Büchner als Rebell. Revolutionäre Ideen während der Studienzeit in Gießen 1833/34. Grin, München 2010, ISBN 978-3-640-60879-9.
Christian Neuhuber: Georg Büchner. Das literarische Werk. Erich Schmidt, Berlin 2009, ISBN 978-3-503-09889-7.
Christian Neuhuber: Lenz-Bilder, Bildlichkeit in Büchners Erzählung und ihre Rezeption in der bildenden Kunst. Böhlau Verlag Wien, ISBN 978-3-205-78380-0.
Gerhard Oberlin: Der Wahnsinn der Vernunft. Georg Büchners ‚Lenz‘. Die Krise des Subjekts in der Moderne. Ein literaturwissenschaftlicher Essay. Königshausen & Neumann, Würzburg 2014, ISBN 978-3-8260-5462-4.
Henri Poschmann (Hrsg.)։ Wege zu Georg Büchner. Internationales Kolloquium der Akademie der Wissenschaften (Berlin-Ost). Peter Lang, Berlin 1992, ISBN 3-86032-004-1.
Henri Poschmann: Georg Büchner. Dichtung der Revolution und Revolution der Dichtung. Aufbau, Berlin/Weimar 1983, ISBN 3-351-01267-5.
Udo Roth: Georg Büchners naturwissenschaftliche Schriften. Ein Beitrag zur Geschichte der Wissenschaften vom Lebendigen in der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts. Max Niemeyer, Tübingen 2004, ISBN 3-484-19109-0.


== Ծանոթագրություններ ==