armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Իսպանիայի հրապարակ (Սևիլյա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Իսպանիայի հրապարակ (այլ կիրառումներ)
Իսպանիայի հրապարակ (իսպ.՝ Plaza de España, Seville), հրապարակ Սևիլյայի Մարիա Լուիզայի զբոսայգում, Իսպանիայում։ Հիմնադրվել է 1928 թվականին, 1929 թվականի Իբերո-Ամերիկյան ցուցահանդեսի համար։ Սա Ռեգիոնալիզմ ճարտարապետության կարևորագույն օրինակ է, Իսպանիայի ճարտարապետության Նեո-ռենեսանս և Նեո-Մուդեխար ոճերի խառնուրդ է։


== Պատմություն ==


=== Մարիա Լուիզայի զբոսայգի ===

1929 թվականին Սևիլյայում կայացավ Իբերո-Ամերիկյան համաշխարհային ցուցահանդեսը, որը կայացավ Մարիա Լուիզայի այգում (Parque de María Luisa)։ Պուրակը նախագծվել է Ժան-Կլոդ Նիկոլաս Ֆորեսթիերի (Jean-Claude Nicolas Forestier) կողմից։ Քաղաքի ողջ հարավային հատվածը վերափոխվել էր այգու և մեծ բուլվարների։ Կենտրոնում Մարիա Լուիզայի այգին էր «Մավրերի պարադիսական ոճը»՝ կես մղոն սալիկապատված շատրվաններով, տաղավարներով, պարիսպներով, լճակներով, նստարաններով և ամառանոցներով։ Ցուցահանդեսի համար կառուցվել են բազմաթիվ բարձրահարկ շենքեր։


=== Իսպանիայի հրապարակ ===
Իսպանիայի արդյունաբերական և տեխնոլոգիական ցուցանմուշները ցուցադրելու համար, Մարիա Լուիզայի այգու մոտ կառուցվեց Իսպանիայի հրապարակը, որը նախագծել էր Անիբալ Գոնզալեսը (Aníbal González)։ Գոնզալեսը համադրում է 1920-ական թվականների Ար-դեկո և «mock Mudejar» և Նեո-Մուդեխար-ի ոճերը։ Իսպանիայի հրապարակը կիսաշրջանաձև է։ Կենտրոնում՝ Vicente Traver շատրվանն է։ Հրապարակի պարիսպներից շատերը սալիկապատ են, և յուրաքանչյուրը ներկայացնում է Իսպանիայի տարբեր նահանգները։
Այսօր Իսպանիայի հրապարակը հիմնականում բաղկացած է կառավարության շենքերից։ Այգու վերջում, տեղի ամենահայտնի առանձնատները դարձել են թանգարաններ։ Ամենածայրինն ընդգրկում է քաղաքի հնագիտական հավաքածուները։
Իսպանիայի հրապարակը օգտագործվել է որպես ֆիլմերի նկարահանման վայր, օրինակ՝ 1962 թվականի Լոուրենս Արաբացի ֆիլմը։ Շենքերից մեկն օգտագործվել է որպես «Աստղային պատերազմներ» ֆիլմերի նկարահանման վայր։


== Համայնապատկերներ ==


== Տես նաև ==
Իսպանիայի հրապարակ (Հռոմ)
Իսպանիայի հրապարակ (Բարսելոնա)
Իսպանիայի հրապարակ (Մադրիդ)


== Ծանոթագրություններ ==
Գարի Հուգ

Գարի Հուգ (անգլ.՝ Gary Hug, հոկտեմբերի 29, 1950(1950-10-29)), ամերիկացի աստղագետ, գիսաստղերի և աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատում է Ֆորփոյնթ աստղադիտարանում։ 1998 թվականից 2010 թվականները հայտնաբերել է ընդհանուր առմամբ 209 աստերոիդ, որոնցից 48 հայտնաբերել է այլ աստղագետների հետ համատեղ։ Բացի դա 1999 թվականի հունվարին համատեղ իր գործընկերոջ Գրեմ Բելի հետ հայտնաբերել է կարճ պարբերությամբ 178P/Հուգ–Բել գիսաստղը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
The 2009 Shoemaker NEO Grant Recipients Archived 2012-03-14 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Շանթ (հանդես)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Շանթ (այլ կիրառումներ)«Շանթ», գրական գեղարվեստական կիսամսյա, ապա՝ շաբաթական հանդես։ Լույս է տեսել 1911-1912 թվականներին, 1918-1919 թվականներին, Կ․ Պոլսում։ 
Անդրադարձել է ժամանակի գրական կյանքին, տպագրել Դանիել Չպուգքյարյան, Վահան Թեքեյան, Ռուբեն Սևակ, Երվանդ Օտյան, Ենովք Արմէն, Յարութիւն Ալբիար, Հ․ Աիրունու, Երուխանի և ուրիշների գեղարվեստական ստեղծագործություններն ու գրականագիտական աշխատանքները։
Արժեքավոր են Շանթում տեղ գտած Արսեն Ղազիկյան լեզվաբանության վերաբերյալ հոդվածները։
Հանդեսը ներկայացրել է նաև համաշխարհային գրականության դասականներին, թարգմանաբար ծանոթացրել նրանց գործերին։
Հրատարակել է նյութեր ճարտարապետության, երաժշտության, գեղանկարչության վերաբերյալ։
Հակոբ Կարնեցի

Հակոբ Կարնեցի (Գևորգի որդի, 1618, Կարին, Օսմանյան կայսրություն - 1673, Կարին, Օսմանյան կայսրություն), պատմիչ-ժամանակագիր, աշխարհագրագետ։ 1641 թվականին Էջմիածնում ձեռնադրվել է քահանա։
Նրա «Ժամանակագրությունը» ընդգրկում է 1662 - 1672 թվականներին Հայաստանում կատարված կարևոր իրադարձությունները։ Նրա «Տեղագիր Վերին Հայոց» երկը (հրատարակվել է 1903 թ., թարգմանվել է նաև ֆրանսերեն) պատմաաշխարհագրական և ազգագրական կարևոր տեղեկություններ է պարունակում Կարնո գավառի, օսմանյան բռնակալության հարկային համակարգի վերաբերյալ և այլն։ Ընդօրինակել է ձեռագրեր։ Նրան է վերագրվում «Երգ երգոցի» մի մեկնություն։
Հակոբ Կարնեցու երկերը շարադրված են բարբառային տարրերով հագեցած գրաբարով։ Հավանաբար մահացել և թաղվել է Կարինում։


== Աշխատություններ ==
Յակովբ Կարնեցի, Տեղագիր Վերին Հայոց, Յիշատակարան ԺԷ դարու։ Առաջաբանը եւ ծանօթութ. Կ. Կոստանեանց, Վաղարշապատ, 1903:
Յակոբ Կարնեցի, Տեղագիր վերին Հայոց։
Յակոբ Կարնեցի, Ժամանակագրութիւն։


== Գրականություն ==
Միքայել Մալխասյան, Հակոբ Կարնեցու «Տեղագիր Վերին Հայոց» երկը՝ որպես պատմաաշխարհագրական հետազոտությունների աղբյուր (Էրզրումի նահանգը 17-րդ դարում), Ս. Էջմիածին, 2009։ ISBN 978-9939-53-480-0


== Ծանոթագրություններ ==
Արթուր Սողոմոնյան

Արթուր Հակոբի Սողոմոնյան (1914, մարտի 23, Մարտունու շրջան - ՞), հայ խորհրդային մեխանիկ։ Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1954), պրոֆեսոր (1956), ՌՍՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974), «Հայրենական մեծ պատերազմի» (1941-1945) մասնակից։ ԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը (1939)։ 1946 թվականից դասախոսում է նույն համալսարանում։ 1947-1952 թվականներին եղել է Մոսկվայի համալսարանի մեխմաթեմատիկայի ֆակուլտետին կից մեխանիկայի ինստիտուտի տնօրենի գիտական գծով տեղակալը։
Մարգար Մարգարյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարգարյան (այլ կիրառումներ)Մարգար Ավետիսի Մարգարյան (հոկտեմբերի 4, 1894(1894-10-04), Վաղարշապատ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 20, 1941(1941-11-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հայտնի դուդուկահար։ Հայտնի է եղել Ուստա Մարգար անունով։


== Կենսագրություն ==
Մարգար Մարգարյանը ծնվել է 1894 թվականին Վաղարշապատում։ Նվագել է արևելյան գործիքների անսամբլում, այնուհետև Վարդան Բունու ղեկավարած Արևելյան սիմֆոնիկ նվագախմբում։ 1926 թվականից դարձել է Հայաստանի ժողոգործիքների անսամբլի մենակատար (ղեկավար՝ Արամ Մերանգուլյան)։


== Ստեղծագործական կյանք ==
Մարգար Մարգարյանը ունեցել է հարուստ երգացանկ՝ պարեղանակներ, հայկական ժողովրդական ու աշուղական երգերի գործիքային փոխադրումներ, մուղամներ; 1939 թվականին մասնակցել է Մոսկվայում կայացած հայկական արվեստի տասնօրյակին։ Ի. Ստալինը պարգևատրել է նրան ոսկե ժամացույց;որը ոչ միայն ընծա է եղել այլ Կրեմլ ազատ ել ու մուտ անելու այցեքարտ։ Ժողգործիքների երաժիշտ կատարողների համամիութենական ստուգատեսում նա արժանացել է երրորդ մրցանակի։ Մարգարյանի կատարողական արվեստը բարձր է գնահատել Արամ Խաչատրյանը։ Մարգար Մարգարյանի կատարմամբ թողարկվել են ձայնապնակներ, գրառվել են «Պեպո», «Զանգեզուր», «Սևանի ձկնորսները», «Լեռնային հեղեղ» և այլ ֆիլմեր։ Դուդուկի կատարելագործմանն առաջինն անդրադարձել է Մարգար Մարգարյանը. նա փոքրացրել է դուդուկի չափսերը և իրար մոտեցրել նվագանցքերը, դուդուկի իրանի գլխամասում բերանոցի համար սարքել կոնաձև մուտք, ինչը հեշտացրել է նվագարանը լարելը։ Այդ կոնաձև մուտքը բնորոշ է միայն հայկական դուդուկներին։ Մ. Մարգարյանի ստեղծած դուդուկի տարատեսակը դարձավ սոպրանո-դուդուկի նախատիպ<ref>{{Cite web|url=http://etd.asj-oa.am/3739/%7Ctitle=Հայկական(չաշխատող հղում) ժողովրդական փողային նվագարան` դուդուկ|last=Հովհաննիսյան|first=Սարգիս|date=|website=Հայաստանի ատենախոսությունների։
Ընտանիք

Կինը՝ Աստղիկ
Երեխաները՝ Աղվան, Զորիկ, Կոլյա, Հրաչ, Մարինե, Թեմզա (Թերեզա), Սիլվա


== Ծանոթագրություններ ==
(7629) Ֆորոս

(7629) Ֆորոս (անգլ.՝ Foros), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի օգոստոսի 19-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,366268 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8137 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9188 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1329,52 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,270775 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 1,89° անկյուն։
Ֆորոս աստերոիդը պատկանում է Նիսայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդների ուղեծրերը ունեն մեծ կիսաառանցքներ, ընկած 2,41-ից մինչև 2,5 ա. մ. միջակայքում, 0,12-0,21 էքսցենտրիսիտետ և ուղեծրի թեքում՝ 1,1-4,3° միջակայքում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7629) Ֆորոս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մադլեն Ասթոր

Մադլեն Թալմաժ Ֆորս (անգլ.՝ Madeleine Talmage Force, հունիսի 19, 1893(1893-06-19), Բրուքլին, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ - մարտի 27, 1940(1940-03-27), Փալմ Բիչ, Պալմ Բիչ շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), միլիոնատեր Ջոն Ջեյքոբ Ասթոր IV-ի երկրորդ կինը և «Տիտանիկ» շոգենավի փրկված ուղևորներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Մադլենը ծնվել է Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասում՝ Ուիլյամ Հարլբարթ Ֆորսի և Քեթրին Արվիլա Թալմաժի ընտանիքում։ Ունեցել է ավագ քույր՝ Քեթրին Էմմոնս Ֆորս անունով։ Ջոն Ջեյքոբ Ասթոր IV-ի հետ Մադլենը առաջին անգամ հանդիպել է 1911 թվականի օգոստոսին Մեն նահանգի Բեր Հարբոր քաղաքում, երբ ավարտել էր միսիս Սպենսերի դպրոցը։ 1911 թվականի սեպտեմբերի 9-ին 18-ամյա Մադլեն Ֆորսը Նյուպորտի Ասթորների տանը ամուսնացել է 47-ամյա Ջոն Ջեյքոբ Ասթոր IV-ի հետ։


== «Տիտանիկի» վրա ==
Ասթոր ամուսինները «Տիտանիկ» են նստել Ֆրանսիայի Շերբուր Օկտևիլ քաղաքում՝ որպես առաջին կարգի ուղևորներ։ Նրանց հետ նավարկության մեկնեցին նաև համհարզ Վիկտոր Ռոբբինսը, աղախին Ռոզալինա Բիդոշը, բուժքույր Քերոլայն Էնդրեսը և Քիթթի անունով շունը։
1912 թվականի ապրիլի 15-ի գիշերը գնդապետ Ասթորը հայտնել է Մադլենին՝ նավի այսբերգին բախվելու մասին։ Նա վստահեցրել է, որ վնասվածքը մեծ չէ և խնդրել է կնոջը հագնել մանուշակագույն կոստյումը, վերցնել նորկայի (ազնվաքիսի) օձիքը, զմրուխտե և ադամանդեր զարդերը, մարգարտե ականջօղերը, հարսանեկան մատանին, թանկարժեք մի քանի քարեր և 200 դոլար։
Մադլենը նստել է N 4 փրկարարական նավակը՝ բուժքրոջ և աղախնի հետ միասին։ Հրաժեշտի ժամանակ Ասթորը կնոջը տվել է իր ձեռնոցները։ Ջոն Ջեյքոբ Ասթորը և նրա համհարզը զոհվել են։ Գնդապետի դին հայտնաբերել են ապրիլի 22-ին։ Մադլենը և մյուսները փրկվել են «Կարպատիա» նավի անձնակազմի կողմից։ Փրկությունից հետո՝ նա երբեք չի խոսել իր ամուսնու մասին։


== Հետագա ճակատագիր ==
1912 թվականի օգոստոսի 14-ին Մադլենը ունեցել է որդի՝ Ջոն Ջեյքոբ Ասթոր VI-ին, ով անվանվել էր ի պատիվ հոր։ Ասթորի որդին՝ Ուիլյամ Վինսենթը պնդում էր, որ երեխան չի եղել հանգուցյալ գնդապետի հարազատ որդին։
1916 թվականի հունիսի 22-ին Մադլենը ամուսնացել է բանկիր Ուիլյամ Կառլ Դիքի հետ (1888—1953): Ամուսնության ընթացքում նրանք ունեցել են երկու որդի՝ Ուիլյամին և Ջոնին։ 1933 թվականի հուլիսի 21-ին ամուսինները բաժանվել են։ Չորս ամիս անց Մադլենը ամուսնացել է իտալացի բռնցքամարտիկ Էնցո Ֆայրմոնտի հետ։ Հարսանիքը տեղի է ունեցել Նյու Յորքում։ Հինգ տարի անց՝ 1938 թվականի հունիսի 11-ին ամուսինները բաժանվել են, իսկ Մադլենը վերադարձրել է Դիք ազգանունը։


== Մահ ==
Մադլեն Ասթորը մահացել է 1940 թվականի մարտի 27-ին Ֆլորիդա նահանգի Փալմ Բիչ քաղաքում` 46 տարեկան հասակում։ Թաղվել է Նյու Յորքի Սուրբ երրորդության տաճարի գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Behe, George, Phillip Gowan, Hermann Sōldner.։ «Mrs Madeleine Talmage Astor (nèe Force)»։ Encyclopedia Titanica։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-12-ին։ Վերցված է հուլիսի 15, 2005 
Madeleine Astor Death Certificate на сайте Titanic-Titanic.com
Madeleine Astor Archived 2017-08-02 at the Wayback Machine. на сайте Find-A-Grave
Madeleine Astor Archived 2016-04-13 at the Wayback Machine. на сайте Titanic-Passengers.com
Նորվեգիայի տեղական փոստեր

Նորվեգիայի տեղական փոստեր,  տեղական քաղաքային փոստային ծառայություններ, որոնք գոյություն են ունեցել Նորվեգիայի մի շարք քաղաքներում՝ սկսած 1865 թվականից 1913 թվականները։ Այդ ծառայություններում իրականացվել է նաև փոստային նամականիշերի թողարկում։
Ուլֆ Էկման

Ուլֆ Էկման (դեկտեմբերի 8, 1950(1950-12-08), Գյոթեբորգ), հոգևոր քարոզիչ, «Կյանքի Խոսք» հոգեգալստական-խարիզմատ  ուղղությանը պատկանող կրոնական կազմակերպության  հիմնադիր։
Ուլֆ Էկմանը ծնվել է 1950 թվականի դեկտեմբերի 8-ին Գյոթեբորգ քաղաքում։ 1970 թվականի մայիսի 28-ին՝ դպրոցն ավարտելու նախօրեին, նա դառնում է բողոքական հետևորդ։ Ապա ընդունվում է Ուպսալայի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրում է ազգագրություն, պատմություն և աստվածաբանություն։ 1976 թվականի գարնանը նա հանդիպում և շուտով ամուսնանում է բողոքական միսիոների դուստր Բիրգիտա Նիլսոնի հետ։ 1979 թվականին Ուլֆ Էկմանը դառնում է Շվեդիայի Լյութերանական եկեղեցու հոգևոր սպասավոր։ Մի քանի տարի Ուպսալայի համալսարանում ծառայում է որպես քահանա։ Սակայն, նրա քարոզները չեն գոհացնում եկեղեցական ղեկավարությանը, որի հետևանքով Էկմանին ազատում են համալսարանի քահանայի պաշտոնից։
Այնուհետև նա իր ընտանիքի հետ միասին մեկնում է ԱՄՆ և մեկ տարի սովորում «Ռեմա»–ում, որը դասական հոգեգալստական աստվածաբանության կենտրոնն է ԱՄՆ-ում և, կարելի է ասել, նաև աշխարհում։ 1983 թվականին Ուլֆ Էկմանը պաշտոնապես լքում է Շվեդիայի Լյութերանական եկեղեցին և Ուպսալայում հիմնում «Կյանքի Խոսք» տեղական հոգեգալստական կազմակերպությունը ու Աստվածաշնչյան դպրոցը, որը հիմնադրման օրից տվել է շուրջ 10 000 շրջանավարտ։ Կազմակերպությունը հետագայում  դպրոցներ է հիմնում ևս ինը երկրներում, ինչպիսիք են Ռուսաստանը, Ալբանիան, Իսրայելը, Սինգապուրը և այլն։
Հովիվ Ուլֆ Էկմանի առաջնորդությամբ՝ Ուպսալայի «Կյանքի Խոսք» կազմակերպությունը 1989 թվականից ակտիվորեն սկսում է զբաղվել միսիոներական գործունեությամբ։ Մի քանի տարվա ընթացքում Արևելյան Եվրոպայի երկրներում և Ռուսաստանի Դաշնությունում հիմնվում են 700-ից ավելի կենտրոններ, որոնք այս կամ այն չափով հանդիսանում էին «Կյանքի Խոսք»-ի միսիոներական աշխատանքի արդյունք։ Ուլֆ Էկմանը որպես Ուպսալայի «Կյանքի Խոսք» կազմակերպության գլխավոր տնօրեն շարունակում է ծառայել մինչև 2000 թվականը, երբ այդ պաշտոնը հանձնելով օգնական Ռոբերտ Էկին, ինքը ստանձնում է «Կյանքի Խոսք»-ի միջազգային հեղինակության բարձրացման գործը։ Առ այսօր նա իրականացնում է ակտիվ քարոզչական գործունեություն, պարբերաբար համաժողովներ է անցկացնում բողոքական հովիվների և առաջնորդների մասնակցությամբ, դասավանդում է հոգևոր ուսուցման խոշոր կենտրոններում։ Նա հանդիսանում է ԱՄՆ-ի Օրալ Ռոբերտսի համալսարանի (Oral Roberts University) հոգաբարձուների խորհրդի անդամ, ինչպես նաև հիշյալ համալսարանի հետ համատեղ Ուպսալայում հիմնադրված Livets Ord (Կյանքի Խոսք) բարձրագույն ուսումնական հաստատության նախագահը։
Ուլֆ Էկմանը հեղինակ է շուրջ 40 գրքերի, որոնք թարգմանված են աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով։ Նրա աստվածաշնչյան ուսուցումները բովանդակող միլիոնավոր տեսա- և լսաժապավեններ, CD և DVD սկավառակներ Ուպսալայի «Կյանքի Խոսք»–ից տարածվում են աշխարհով մեկ։
Այժմ նա  դարձել է Կաթոլիկ Քրիստոնյա։


== Ծանոթագրություններ ==
Մեննիկուստե

Մեննիկուստե (էստ․՝ Männikuste), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Տիստամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 90 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Այգորդ

Այգորդ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Այրարատ աշխարհի Բասեն գավառում, վերջինիս հյուսիս-արևմտյան մասում, Ծիրանյաց լեռների շրջանում։ Այգորդի ստորոտներում էր գտնվում նույնանուն գյուղը, իսկ հյուսիս-արևմտյան մասում Խնձոր բերդը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կասեն

Կասեն (ֆր.՝ Cassaignes), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 64 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.11 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.74 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 660 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 150 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 30 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 49 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 31-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 18։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 63,3 %։ 31 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 30 անձ (17 տղամարդ և 13 կին)։ Գործազուրկ են եղել 1 անձ (0 տղամարդ և 1 կին)։ 18 անաշխատունակներից 2-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Սուրբ Ստեփանոս անապատ (Նավիշ)

Նավիշի Ս. Ստեփանոս անապատ, ճարտարապետական հուշարձան Վասպուրականի Գողթն գավառում, Տևի գյուղից 4 կմ հարավ-արևելք գտնվող Նավիշ գյուղատեղիում (այժմ՝ Նախիջևանի ԻՀ, Ադրբեջան)։ Նավիշի Ս. Ստեփանոս անապատի հատակագիծը կրկնում է Հայաստանի XVII դարի վանքերի կառուցվածքը՝ ուղղանկյուն պարսպի կենտրոնում եկեղեցին է։ Համալիրից պահպանվել են մեկ զույգ մույթերով եռանավ բազիլիկի հորինվածքով եկեղեցին և կիսավեր գավիթը։ Եկեղեցու որմերում ագուցված վիմագիր խաչքարերը վկայում են, որ վանքը հիմնվել է XI-XII դարերում։ Համաձայն մուտքի բարավորի ընդարձակ արձանագրության, վերակառուցվել է 1677 թվականին։ Այստեղ XV-XVII դարերում նորոգվել ու գրվել են մի քանի ձեռագրեր։
Էմիլ Վերհառն

Էմիլ Վերհառն (հոլ.՝ Emile Verhaeren, մայիսի 21, 1855(1855-05-21)[…], Սինտ-Ամանդս, Մեխելեն, Անտվերպեն, Բելգիա - նոյեմբերի 27, 1916(1916-11-27)[…], Ռուան, Ֆրանսիա), բելգիացի բանաստեղծ, դրամատուրգ, քննադատ։ Կրթությամբ իրավաբան։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Գրել է ֆրանսերեն։ 1883 թվականին լույս է տեսել Վերհառնի բանաստեղծությունների առաջին գիրքը («Ֆլամանդուհիներ»)՝ նվիրված Ֆլանդրիայի գյուղաշխարհին։ Կյանքի առողջ և ուրախ ընկալման հետ՝ Վերհառնը տագնապով էր տեսնում մարդկային հարաբերությունների այլասերումը նաև գյուղում։ «Վանականները» (1886) ժողովածուում դատապարտել է կղերականների միջնադարյան  մոլեռանդությունը։ 1887-1890 թվականներին Վերհառնը խոր ճգնաժամ է ապրել։ Այդ շրջանի բանաստեղծություններում, որ մոտ են դեկադենտական պոեզիային, արտացոլել է կյանքի իր ողբերգական ըմբռնումը («Երեկոներ», 1887, «Փլուզումներ», 1888, «Սև շահեր», 1890, ժողովածուներ)։ Վեհառնը պատկերել է սոցիալական պրոցեսներ («Զառանցող դաշտեր», 1893, ժողովածուն), բանվորների քաղաքական գիտակցության աճը, քաղաքի կերպարը ներկայացրել որպես սոցիալական հակադրությունների առանցքակետ («Հրեշ քաղաքներ», 1895, ժողովածու), երգել ժողովրդական զանգվածների ըմբոստացումը, որն այլևս տարերային չէր, այլ գիտակցված պայքար («Ապստամբություն», հայ․ հրտ․ 1907, բանաստեղծություն)։ «Արշալույսներ» (1898) պիեսը թատերագիր Վեհառնի առավել ցայտուն ստեղծագործությունն է, որն արտացոլում է բոլոր երկրների աշխատավորների եղբայրության, սոցիալական հեղափոխության երազանքը։ «Կյանքի դեմքերը» (1899), «Կատաղի ուժեր» (1902), «Տերունական ռիթմեր» (1910) բանաստեղծությունների ժողովածուներում Վեհառնը ձգտել է մարմնավորել մարդու ստեղծարար գործունեության բազմազանությունը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը ցասումով դատապարտող «Պատերազմի ալ թևերը» (1916) ժողովածուում Վեհառնը զետեղել է նաև արևմտահայության ողբերգությունն արտացոլող «Աղաղակը» (հայ․ հրտ․ 1917), «Ազգաշինշ Գերմանիա» բանաստեղծությունները։ Վեհառնը գրել է նաև քննադատական աշխատություններ մեծ արվեստագետների (Հ․ Ռեմբրանդ, 1904, Պ․ Ռուբենս, 1910), գրողների (Ու․ Շեքսպիր, Ժ․ Ռասին, Վ․ Հյուգո), ֆրանսիական և բելգիական սիմվոլիստների մասին։ Վեհառնը մտերիմ է եղել Ա․ Չոպանյանի, Է․ Շահինի հեո։ Չոպանյանի «Կյանք և երազ» գրքի համար 1913 թվականին գրել է առաջաբան, որտեղ նրա ստեղծագործական արժանիքները կապել է հայ մշակույթի դարավոր ավանդույթների հետ։ Հայ մամուլում Վեհառի մասին հոդվածներով հանդես են եկել Արշակ Չոպանյանը, Ա․ Մռավյանը, Կոստան Զարյանը և ուրիշներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կլիմովկա (գյուղ, Կառլովկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿլիմովկաԿլիմովկա (ուկրաիներեն՝ Климівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կառլովկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կլիմովկա գյուղում բնակվում էր 1 337 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Տյուգոկու (տարածաշրջան)

Տյուգոկու  (ճապ.՝ 中国地方 Տյուգոկու տիհո, «մեջտեղի հողերի տարածաշրջան»), տարածաշրջան Ճապոնիայում, որը գտնվում է Հոնսյու կղզու արևմտյան մասում։ Անվանումը ծագում է հին մայրաքաղաք Կիոտո և ճապոնական «պատուհան դեպի Եվրոպա» Կյուսյու կղզու միջև մեջտեղի դիրքիր պատճառով։ Տարածաշրջանի կենտրոնը Հիրոսիմա պրեֆեկտուրան է։ Բացի Հիրոսիմայի Տյուգոկուի կազմի մեջ մտնում են նաև Օկայամա , Սիմանե, Տոտտորի և Յամագուտի պրեֆեկտուրաները։
Տյուգոկու ի տարածքը կազմում է 31 917,37 կմ²։ Ըստ 2010 թվականի ապրիլի 1-ի տվյալների բնակչությունը՝ 7 553 164 մարդ, խտությունը՝ 236,64 մարդ/կմ²։


== Տես նաև ==
Ճապոնիայի վարչական բաժանում
Զենովեց

Զենովեց (ռուս.՝ Зеновец), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ռոչուգա գետի ձախ ափին՝ 2 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 21 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000212103000049248
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004924
Ավազանի կոդը - 03.03.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Աստերոիդների ցանկ (198301-198400)

Աստերոիդների ցանկ (198201-198300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (198401-198500)
 Աստերոիդների ցանկ (198201-198300)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (198401-198500)
Մարեշալ Դեոդորու

Մարեշալ Դեոդորու (պորտ.՝ Marechal Deodoro), համայնք Բրազիլիայում՝ Ալագոաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ալագոաս նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Մասեյոյի գավառ գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 36 մարդ։ Տարածքը 363,3 կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1636 թվականին։


== Վիճակագրություն ==
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է 0,649 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Մարկ Սփից

Մարկ Էնդրյու Սփից (անգլ.՝ Mark Andrew Spitz, փետրվարի 10, 1950(1950-02-10)[…], Մոդեստո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), հրեական ծագմամբ ամերիկացի լողորդ մարզիկ, օլիմպիական խաղերի իննակի չեմպիոն։ Ամենահաջողակ մարզիկն է եղել 1972 թվականին Մյունխենում կայացած ամառային օլիմպիական խաղերում, որտեղ արժանացել է յոթ ոսկե մեդալի, ընդ որում՝ այդ մեդալներից յուրաքանչյուրը ձեռք է բերել համաշխարհային ռեկորդ սահմանելով։ Ռեկորդային ցուցանիշ էր նաև մեկ օլիմպիադայում յոթ ոսկե մեդալի նվաճումը, որը չգերազանցված մնաց 36 տարի՝ մինչև 2008 թվականի պեկինյան օլիմպիադան, որտեղ մեկ այլ ամերիկացի լողորդ՝ Մայքլ Ֆելփսը կարողացավ նվաճել ութ ոսկե մեդալ։  
Երկու օլիմպիադաներում (1968 և 1972 թվականների) միասին վերցրած՝ Սփիցը նաճել է ինը ոսկե, մեկական արծաթե և բրոնզե մեդալ։ Բացի այդ, նրա մարզական ավարում տեղ են գրավել համաամերիկյան խաղերի հինգ, սիրողական աթլետիկայի միության (Amateur Athletic Union, AAU) մրցումների 31, National Collegiate Athletic Association-ի (NCAA) առաջնությունների ութ, 1965 և 1969 թվականների Մաքաբիական խաղերի տասը ոսկե պարգևներ։ Մարզական իր կարիերայի ընթացքում Սփիցը սահմանել է 35 համաշխարհային ռեկորդ, որոնցից երկուսը հաշվի չեն առնվել մարզումների ժամանակ սահմանված լինելու պատճառով։ Swimming World Magazine ամսագիրը 1969, 1971 և 1972 թվականներին նրան հռչակել է աշխարհի լավագույն լողորդ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1950 թվականի փետրվարի 10-ին, ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Մոդեստո քաղաքում։ Ընտանիքի երեք երեխաների ավագն էր։ Մայրը՝ Լենոր Սիլվիա Սմիթը և հայրը՝ Առնոլդ Սփիցը հրեաներ էին. հայրը մանուկ հասակում ընտանիքով Ամերիկա էր եկել Հունգարիայից, մայրը՝ Ռուսաստանից։ Մարկը վաղ մանկական հասակից Սակրամենտոյի լողի Arden Hills ակումբում  դարձել է անվանի մարզիչ Շերմ Չավուրի սանը (այդ մարզիչը օլիմպիական յոթ մեդալակիր է աճեցրել)։
Տասը տարեկանում Սփիցն արդեն ազգային 17 և տարիքային մեկ ռեկորդ էր սահմանել։ 1966 թվականին՝ 16 տարեկան հասակում, իր առաջին հաղթանակն է տոնել AAU-ի ազգային առաջնությունում, 100 մետր մրցատարածությունում (բաթերֆլայ ոճով)։ Հաջորդ տարում սահմանել է իր առաջին համաշխարհային ռեկորդը՝ 400 մետրը ազատ ոճով լողալով 4:10.60 ժամանակում։


== Մարկ Սփիցի նվաճումները օլիմպիական խաղերում ==


== Փառքի սրահ ==
Լողի միջազգային փառքի սրահ, ներառվել է 1977 թ.
Միջազգային սպորտի հրեական փառքի սրահ, ներառվել է 1979 թ.
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների օլիմպիական փառքի սրահ, ներառվել է 1983 թ.
Հարավային Կալիֆոռնիայի սպորտի հրեական փառքի սրահ, ներառվել է 1990 թ.
Սան Խոսեի մարզական փառքի սրահ, ներառվել է 2007 թ.
Սպորտի հրեական ազգային թանգարանի փառքի սրահ, ներառվել է 2007 թ.
Լոնգ Բիչի քաղաքային քոլեջի փառքի սրահ, ներառվել է 2007 թ.
Ինդիանայի համալսարանի աթլետիկայի փառքի սրահ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
MarSpitzUSA.com – Մարկ Սփիցի պաշտոնական կայքէջը
Մարկ Սփիցի պաշտոնական կենսագրությունը
Mark Spitz ESPN Classic biography
Մարկ Սփից Internet Movie Database կայքում
Mark Spitz – Olympic Games results at databaseOlympics.com
Իստամգուլովո

Իստամգուլովո (ռուս.՝ Истамгулово, բաշկիրերեն՝ Ыҫтамғол), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 340 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Արմաշեն (Էրզրումի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմաշեն (այլ կիրառումներ)Արմաշեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սլավենկո Թերզիչ

Սլավենկո Թերզիչ (սերբ.՝ Славенко Терзић, մարտի 14, 1949(1949-03-14), Պլևլյա, ՀՍՖՀ), սերբ պատմաբան։ Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի թղթակից-անդամ։ Եղել է Բելգրադի պատմության ինստիտուտի տնօրեն (1987-2002), ինստիտուտի բոլոր մասնագիտական հրատարակությունների խմբագիրը։ Սերբիայի Հանրապետության կառավարության սենատի անդամ։ Սերբիայի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանը Ռուսաստանի Դաշնությունում և Թուրքմենստանում։
Ավարտել է Բելգրադի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը։ Բացի սերբերենից, տիրապետում է ռուսերենին, հունարենին, անգլերենին, գերմաներենին։
Դոկտորական ատենախոսության թեման եղել է «Սերբիան ու Հունաստանը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին (1856-1903)»։
2013 թվականի հունվարի 24-ից Սերբիայի արտակարգ և լիազոր դեսպանն է Ռուսաստանում։ Նույն թվականի սեպտեմբերից համատեղել է նույն պաշտոնը նաև Թուրքմենստանում։


== Սլավենկո Թերզիչը հայերեն ==
Սերբական հարցը. պատմություն և արդիականություն։ «Գարուն», 1999, № 1, էջ 71-72։ Թարգմ.՝ Միհրան Միրխավոյան։


== Ծանոթագրություններ ==
Յոլմաս

Յոլմաս  (ռուս.՝ Ёлмас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Պյանդա գետի ձախ ափին՝ 21 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 24 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020300412103000032662
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը -  103003266
Ավազանի կոդը -  03.02.02.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==
Դատողություն

Դատողություն, մտքի ձև, որը պարունակում է պնդում որևէ առարկայի բնույթի վերաբերյալ, կամ արտացոլում է առարկաների միջև եղած կապերն ու հարաբերությունները՝ հաստատման կամ ժխտման միջոցով։
Տարբերում են իմաստավորված և անիմաստ, ճշմարիտ և սխալ, պարզ և բարդ դատողություններ։
Դատողությունները բաղկացած են սուբյեկտից (տրամաբանական ենթակա) և պրեդիկատից (տրամաբանական ստորոգյալ)։ Դատողության սուբյեկտը (S) մեր մտքի առարկայի մասին եղած հասկացությունն է։ Պրեդիկատը (P) հասկացություն է այն հատկության (հարաբերության) մասին, որը վերագրվում է դատողության առարկային (առարկաներին) կամ ժխտվում նրա նկատմամբ։
Եթե մտքի իրողությունը լեզուն է, ապա դատողությանը նախադասությունն է։ Չկա դատողություն առանց նախադասության, բայց կան նախադասություններ, որոնք դատողություններ չեն։ Որտեղ չկա հաստատում կամ ժխտում, այնտեղ չկա դատողություն։


== Աղբյուրներ ==
Է. Ա. Կյուրեղյան, Փիլիսոփայություն (ուսումնական ձեռնարկ), Երևան, 2004։
Մալիշևո (գյուղ, Մակսատիխինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄալիշևոՄալիշևո (ռուս.՝ Малышево), գյուղ Ռուսաստանի Տվերի մարզի Մակսատիխինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 463 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կապանու

Կապանու, Դամլիկ Գյադուկ, լեռնագագաթ Հայաստանի Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերի սահմանագլխին, Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի հյուսիսարևմտյան հատվածում։ Գտնվում է Վանաձոր քաղաքից մոտ 21 կմ հարավ, Լուսագյուղից 3 կմ հյուսիս-արևելք։ Բարձրությունը կազմում է 2781 մ։ Լեռան լանջին է գտնվում «Թուխ Մանուկ» (Վերիվանք) եկեղեցին (VII դար) և բուժիչ աղբյուր։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կապանու լեռ / պատկերներ
Մոիրա Բուֆֆինի

Մոիրա Բուֆֆինի (անգլ.՝ Moira Buffini,մայիսի 29, 1965(1965-05-29), Կարլայլ, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դրամատուրգ, ռեժիսոր և դերասան է։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Չեշիրում իռլանդական ընտանիքում։ Հաճախել է Northwich County Grammar դպրոցը աղջիկների համար (այժմ՝ The County High School, Leftwich)։ Անգլերեն և թատերգություն է սովորել Լոնդոնի Գոլդսմիթի համալսարանում (119983-86): Ավելի ուշ սովորել է դերասանական արվեստ Welsh College of Music and Drama-ում։


== Կարիերա ==
Ջորդան գործով նա հաղթել է Time Out Award՝ բեմադրման համար և Writers' Guild Award՝ Best Fringe ներկայացում անվանակարգում։
2011 թվականին Մոիրայի ադապտացիայով թողարկվեց Ջեյն Էյրը՝ BBC Films և Ruby Films կազմակերպությունների կողմից։ Սցենարը դեռ 2008 Brit Listում էր, վերջինս հավաքվել էր Ֆիլմերի արդյունաբերության կողմից, ցուցակում տեղ էին գտել բրիտանական լավագույն սցենարները, որոնք դեռ ֆիլմ չեն դարձել։ Այն ստացել էր 9 միավոր, որով հայտնվել էր երկրորդ տեղում։


== Ներկայացումներ ==
Ջորդան (1992) (Աննա Ռեյնոլդսի հետ համահեղինակություն)
Գաբրիել (1997)
Բլավատսկու աշտարակը (1998)
Լռություն (1999)
Խաղերի սենյակ
Սիրախաղ (2001)
Ընթրիք (2002)
Մեռնել դրա համար (2007)
Բարի գալուստ Թեբե (2010)
Գրինլանդիա (2011)
Handbagged (2013)
Հրաշքների աշխարհ (2015)


== Ֆիլմագրություն ==
Մարիաննայի երազները (2007)
Վամպիրի պատմությունը (2008)
Handbagged (2010)
Թամարա Դրյու (2010)
Ջեյն Էյր (2011)
Բյուզանդիա (2013)
Վիցերոյի տունը (2016)
Անառակները (2017)


== Ծանոթագրություններ ==
Եվրոպական գավաթ 1963–64

Եվրոպական գավաթ 1963–64 Եվրոպական գավաթի իններորդ մրցաշրջանն էր, որում հաղթեց Ինտերնացիոնալեն՝ եզրափակչում պարտության մատնելով Մադրիդի Ռեալին 3–1 հաշվով։ 
Եզրափակիչը կայացավ Վիեննայի Էռնստ Հապպել մարզադաշտում 1964 թվականի մայիսի 27-ին։ Այս մրցաշրջանում երկրորդ անգամ հաջորդաբար հաղթեց իտալական ակումբ։ Մադրիդր Ռեալը քառորդ եզրափակիչում դուրս թողեց գործող չեմպիոն Միլանին։
Այս մրցաշաարում առաջին անգամ մասնակցում էր Կիպրոսի չեմպիոն ակումբը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
ՈՒԵՖԱ
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա


== Արտաքին հղումներ ==
Եվրոպական գավաթի արդյունքները Rec.Sport.Soccer վիճակագրություն հիմնադրոմում
1963-64 Եվրոպական գավաթ - արդյունքներ (արխիվ)
Բոլոր գոլ խփողները 1963–64 Եվրոպական գավաթի մրցաշարում (բացառությամբ նախնական շրջանը) protocols UEFA
Քամիլ Մուսավի

Քամիլ Իբադաթ օղլու Մուսավի (ադրբ.՝ Kamil İbadət oğlu Musavi, հուլիսի 6, 1990(1990-07-06), Ղազախ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ադրբեջանցի զինվորական, Ադրբեջանի զինված ուժերի ավագ լեյտենանտ, ով Ադրբեջանում առավել հայտնի է դարձել Ադրբեջանական Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի մասնակցությամբ հրապարակային քարոզչական ելույթներին իր մասնակցության շնորհիվ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1990 թվականի հուլիսի 6-ին Ղազախի շրջանում։ 1997 թվականին ընդունվել է Ղազախի գիշերօթիկ դպրոց։ Զբաղվել է ազատ ոճի ըմբշամարտով։
2008-2012 թվականներին սովորել է Հեյդար Ալիևի անվան բարձրագույն ռազմական ուսումնարանում, ավարտելով այն՝ ստացել է լեյտենանտի կոչում։
2015 թվականին Նավթալանի մոտակայքում Արցախի Հանրապետության Թալիշի ուղղությամբ դիվերսիոն գործողություններ կատարելիս ականի պայթյունից կորցրել է ոտքն ու աչքը։


== Պարգևներ ==
Պարգևատրվել է ադրբեջանական մի շարք պետական պարգևներով.

Ադրբեջանի զինված ուժերի 95-ամյակ հոբելյանական հուշամեդալ ("Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi" yubiley medal):
Գերազանց զինվորական ծառայության համար 3-րդ աստիճանի մեդալ ("Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medal):
Հայրենիքի համար մեդալ ("Vətən Naminə" medal):
Գեներալ Ազի Ասլանով մեդալ ("General Həzi Aslanov" medal):


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երկու որդի։


== Ծանոթագրություններ ==
(8859) 1991 PQ11

(8859) 1991 PQ11, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 9-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,530259 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3091 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7514 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1470,1 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,244882 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,24° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8859) 1991 PQ11 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մորիս դը Վլամինկ

Մորիս դը Վլամինկ (Maurice de Vlaminck, 4 ապրիլի, 1876- 11 հոկտեմբերի, 1958), ֆրանսիացի նկարիչ։ Ֆովիզմի ներկայացուցիչ։ Ինքնուս։
Ազդվել է Վինսենթ վան Գոգից, Պոլ Սեզանից։ Լարված-հակադիր, աչք ծակող վառ գույներով վաղ շրջանի Վլամինկի բնանկարները («Կարմիր ծառեր», 1906, ժամանակակից արվեստի ազգ․ թանգարան, Փարիզ, «Բեռնատար նավերը Սենի վրա», 1907, Պուշկինի անվան Կերպարվեստի թանգարան (Մոսկվա)), ինչպես և դրամատիկ արաահայտչականությամբ, մռայլ ծանր կոլորիտով աչքի ընկնող ուշ շրջանի գործերը («Ռյուեյ-լա Գադելիեր», 1930-ական թթ․ սկիզբ, մասնավոր հավաքածու) կոմպոզիցիայով դինամիկ են։ Վլամինկը ստեղծել է նաև դիմանկարներ, նատյուրմորտներ, հաստոցային և գրքի գրաֆիկական աշխատանքներ։


== Կենսագրություն ==
Մորիս դը Վլամինկը ծնվել է 1876 թվականի ապրիլի 4-ին Պարիզում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Նվագել է ջութակ, զբաղվել հեծանվասպորտով։ 1878 թվականին տեղափոխվել է Վեզին։ 1894 թվականին Վլամինկն ամուսնացել է Սուզանա Բեռլիի հետ (ամուսնալուծվել են 1905 թվականին, երկրորդ անգամ ամուսնացել է Բերտ Կոմբեի հետ)։ 1901 թվականին այցելել է Վան Գոգի ցուցահանդեսը։ 1906 թվականին Վլամինկի նկարները գնում է նկարիչ Վոլարը, իսկ 1907 թվականին Վոլարի պատկերասրահում Վլամինկը կազմակերպում է իր առաջին ցուցահանդեսը։ 1936 թվականին Քարնեգիի ինստիտուտը Նյու Յորքում կազմակերպում Վլամինկի նկարների ցուցահանդես։ Գերմանական զորքերի կողմից Ֆրանսիայի գրավումից հետո (1940) նկարիչը տեղափոխվել է Նորմանդիա, սակայն շուտով վերադարձել է գյուղում գտնվող իր տունը։ 1941 թվականին Վլամինկը միացել է Հակաֆաշիստական լիգային։ 1954 թվականին ներկայացրել է իր երկիրը Վենետիկում տեղի ունեցած ցուցահանդեսին։
Մորիս դը Վլամինկը մահացել է 1958 թվականի հոկտեմբերի 11-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Էլմալը

Էլմալը, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում։
Բնակչության մասին տեղեկություններ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կասիոպեա (համաստեղություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կասիոպեա
Կասիոպեա (Լատիներեն՝ Cassiopeia, նշանակումը՝ Cas), համաստեղություն է հյուսիսային կիսագնդում՝ Մողես, Ցեֆեոս, Ընձուղտ, Պերսեոս, Անդրոմեդա համաստեղությունների միջև։ Հինգ պայծառ աստղերը 2, 2-3, 4 աստղային մեծության են։ Հյուսիսային միջին լայնություններից երևում է ամբողջ տարին։ Հիշեցնում է հինգ պայծառ աստղերից կազմված լատիներեն W տառը։ 2-րդ դարում ներառվել է Պտղոմեոսի նկարագրած 48 համաստեղությունների մեջ, այժմյան 88 համաստեղություններից մեկն է։


=== Աստղերը ===

Համաստեղությունը կազմված է հետևյալ աստղերից.

Շեդար (α, alpha Cassiopeiae)
Կաֆ (β, beta Cassiopeiae)
Ցիհ (γ, gamma Cassiopeiae)
Ռուկբախ (δ, delta Cassiopeiae)
Սեգին (ε, epsilon Cassiopeiae)
Ակիրդ (η, eta Cassiopeiae)
Մարֆակ (θ, theta Cassiopeiae)


== Անուն ==

Կասիոպեն Եթովպիայի արքա Կեփևսի կինն էր և Անդրոմեդայի մայրը, որոնց անուններով նույնպես կան համաստեղություններ և երկնակամարում գտնվում են իր հարևանությամբ։ Կասիոպեն երկինք է ուղարկել որպես պատիժ՝ իրեն Ներեիդներից ավելի գեղեցիկ երևակայելու համար։ Իր գահին կապված վիճակում, նա դատապարտվել է պտտվելու Հյուսիսային բևեռի շուրջը՝ գլխիվայր դիրքով։


=== Մեսյե օբյեկտներ ===
Կասիոպեայում են գտնվում հետևյալ Մեսյե առարկաները՝ 


=== NGC օբյեկտներ ===
Նաև, Կասիոպեայում են հետևյալ Հերշել 400 առարկաները՝ 


== Աղբյուրներ ==
Ալաբալա (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալաբալա (այլ կիրառումներ)Ալաբալա, գետ Թուրքիայի Արդահանի մարզում, Կուրի ավազանում հոսում է Արդահանի շրջանով։ Գետի վրա տեղադրված է համանուն գյուղ։ Հոսում է հարավից հյուսիս։


== Ծանոթագրություններ ==
Գորգերի թանգարան (Թեհրան)

Գորգերի թանգարան (պարսկերեն՝ موزه فرش ایران, Muze-ye Farsh-e Iran)՝ Թեհրանի թանգարաններից մեկը։ Այն կառուցվել է Ֆարահ Պեհլևիի հրամանով և բացվել է նրա մասնակցությամբ 1978 թվականի փետրվարի 11-ին։ Թանգարանի բացման նպատակը իրանական գորգագործության արվեստի պատմության գիտելիքների ուսումնասիրությունն ու պահպանումն է։ Գտնվում է Թեհրանի «Լալե» պարկի հյուսիսային մասում։ 2016 թվականից սկսած թանգարանը ղեկավարել է բժիշկ Սեյդ Աբդալմադժիդ Շարաֆ Զադեն։ Նրան նախորդել է Շահրզադ Ամինշիրազին։


== Թանգարանի շենք ==
Թանգարանի շենքի նախագիծը պատկանում է ժամանակակից իրանցի ճարտարապետ, Թեհրանի համալսարանի դասախոս՝ Աբդալազիզու Ֆարմանֆարմյանու, ով ժամանակակից նորարարություններ է ներդրել իրանական ճարտարապետության մեջ։ Տարածքի կառուցվածքը 3400 քառ. մետր է։ Իր ձևով այն նման է ոստայնի։ Ներսում տարածքը բաժանված է երկու սրահի, որոնք օգտագործվում են իրանական գորգերի ցուցադրման համար։


== Թանգարանի առանձնահատկությունը ==
Թանգարանում պահվում են գորգերի արժեքավոր հավաքածուներ, 19-րդ դարից սկսած մինչև այսօր։ Ուստի նա այս ոլորտում համարվում է գիտնականների և պարզապես արվեստի սիրահարների կողմից լավ աղբյուր։
Թանգարանի առաջին հարկում է գտնվում անփոփոխ ցուցադրությունները՝ Իրանի գորգագործության 135 գլուխգործոցները։ Դրանք բերվում են Իրանի գորգագործության հիմնական կենտրոններից՝ Կաշանայից, Կերմանայից, Տեբրիզայից, Հորասանայից, Կուրդիստանայից և այլն։ Թանգարանի ամենաթանկարժեք և եզակի ցուցանմուշներից մեկը ձեռագործ 130-ից 220 սմ չափով կաշան գորգն է։ Գորգը պատկերում է Պարսկաստանի ռազմական գործիչ Միրզա Կուչեկ-խան Ջանգալիին։ Կուչեկ-խանի պատկերով կա գրություն, որտեղ ասվում է «Կեցցե Միրզա Կուչեկ-խան Ջանգալիին»։ Ամենայն հավանականությամբ, աշխատանքը պատկանում է Ղաջարիների դինաստիա վերջին թագավորության ժամանակաշրջանին։
Բացի այդ, գորգերի ցուցանմուշներ են ներկայացված Շահնամեի պատկերով, որոնք փոխանցում են Իրանի գրականության հարստությունը, դիցաբանությունը, դավանությունը և մշակույթը։ Այս բոլոր գորգերը ստեղծվել են երիտասարդ վարպետների կողմից Մուսավի Սիրատա սրահում, համատեղելով ավանդական և ժամանակակից համակարգչային տեխնոլոգիաները։
Թանգարանի երկրորդ հարկը նախատեսված է ցուցահանդեսների և շնորհանդեսների համար։ Բացի այդ, թանգարանում կա գրադարանն, որտեղ կա պարսկերեն, արաբերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն և գերմաներեն լեզուներեվ մոտավորապես 3500 գիրք։ Այս գրքերը նվիրված են արևելյան գորգերի պատմությանը, հատկապես, իրանական, ինչպես նաև կրոնի, արվեստի և գրականության։ Գրադարանի կողքին գտնվում է գրքերի խանութ։ Հատուկ համալրված դահլիճում թանգարանի այցելուներին ցուցադրում են ֆիլմեր, սլայդներ իրանական գորգերի մասին։
Թանգարանի աշխատակիցները զբաղվում են արվեստի պատմության ոլորտում հետազոտությունների զարգացմամբ, գորգագործության առանձնահատկություններով, Իրանում գորգագործությամբ և ձեռագործ գորգերի տարբեր նմուշների հավաքագրմամբ և ձեռքբերմամբ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Cайт Иранского музея ковров Archived 2019-04-20 at the Wayback Machine.
Carpet Museum of Iran
Информационный банк данных, посвященный иранским коврам ручной работы(չաշխատող հղում)
Музей ковров в Тегеране
Музей ковров в Тегеране
Ալեքսանդր Բրինքեն

Ալեքսանդր Բրինքեն (ծնվ. 1952 թ. դեկտեմբերի 23-ին, Լենինգրադում), դասական կոմպոզիտոր, դաշնակահար և երգեհոնահար։ 1992 թվականից բնակվում է Շվեյցարիայի Լյուցեռն քաղաքում։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիան՝ մասնագիտանալով որպես կոմպոզիտոր (պրոֆ. Սերգեյ Սլոնիմսկու դաս.) և երաժշտագետ (Միխայիլ Դրուսկինի դաս.): 1992 թվականից ի վեր Բրինքենը համերգներ է տալիս հիմնականում Շվեյցարիայում։
Բրինքենի գրած ստեղծագործություններից են 5 սիմֆոնիա, «Ձնե թագուհին» բալետը, «Երգը Հայաստանի մասին» օրատորիան, պատարագ, լարերի համար Սեքսթեթը, երգչախմբային և կամերային մի շարք ստեղծագործություններ։
Բրինքենի ալտի և լարային նվագախմբի համար համերգի (1991-1992) պրեմիերան կայացավ 1998 թ. սեպտեմբերի 27-ին Մայենֆելդում, Շվեյցարիա, «Kulturherbst Bündner Herrschaft» երաժշտական ​​փառատոնի եզրափակիչ մասում։ Ռուսական պրեմիերան կայացավ 2003 թ. Մոսկվայի կոնսերվատորիայի Ռախմանինովյան դահլիճում`«Եղանակներ» մոսկովյան կամերային նվագախմբի կատարմամբ` ղեկավարությամբ Վլադիսլավ Բուլախովի (Մոսկվա)։
2016թ. ապրիլի 30-ին Երևանի Արամ Խաչատրյան համերգասրահում կայացավ Բրինքենի «Երգ Հայաստանի մասին» օրատորիայի համաշխարհային պրեմիերան՝ Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի (դիրիժոր` Էդուարդ Թոփչյան), Հայաստանի ազգային ակադեմիական երգչախմբի (գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր՝ Հովհաննես Չեքիջյան), Ազգային նվագարանների անսամբլի, ասմունքողներ՝ Սիլվա Յուզբաշյանի և Սարգիս Նաջարյանի կատարմամբ։ Այն գրված է Դանիել Վարուժանի, Սիամանթոյի, Ավետիք Իսահակյանի և Վահագն Դավթյանի բառերով և նվիրված է հայ ժողովրդին՝ ի հիշատակ 1894-1923 թթ․ Օսմանյան Թուրքիայի իրագործած Հայոց ցեղասպանության նահատակների։ 


== Համառոտ սկավառակագրություն ==
Alexander Brincken. Werke für Streicher (Works for Strings), Germany, 2006
Alexander Brincken. Geistliche Chorwerke (Sacred Choral Works), Germany, 2008
Alexander Brincken: Orthodoxe Gesänge /Russian Sacred Hymns, Germany, 2010
Alexander Brincken: 4th. Sinfonie and Capriccio for piano and Orchestra, TOCCATA CLASSICS. Royal Scottish National Orchestra, Director: Rainer Held, 2020


== Հղումներ ==
Կենսագրություն
The Song about Armenia
ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ԲՐԻՆՔԵՆ. «ՀԱՅԵՐԷՆԸ ՄԻ ԱՀԱԳԻՆ ՀԱՐՍՏՈՒԹԻՒՆ Է ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ»


== Ծանոթագրություններ ==
Արգավանդ (այլ կիրառումներ)

Արգավանդ եզրը վերաբերում է․

Արգավանդ (Արմավիրի մարզ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում։
Արգավանդ (Արարատի մարզ), գյուղ Հայաստանի Արարատի մարզում։
Մ.թ.ա. 615


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ալեքսեյ Պիսեմսկի

Ալեքսեյ Ֆեոֆիլակտովիչ Պիսեմսկի (ռուս.՝ Алексе́й Феофила́ктович Пи́семский, մարտի 11 (23), 1821 կամ մարտի 10 (22), 1820, Chukhlomskoy Uyezd, Կոստրոմայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 21 (փետրվարի 2), 1881, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն-1881), ռուս գրող։ 
Ավարտել է Մոսկվայի համալսարանի մաթեմատիկայի ֆակուլտետը (1844 թ.)։ Տպագրվել է 1848 թվականից («Նինա», պատմվածք)։ «Բոյարշչինա» (1846 թ., հրատարակված 1858 թ. ) վեպում, «Փալասը» (1850 թ.), «Հարուստ փեսացուն» (1851 թ.), «Պ-ն Բատմանով» (1852 թ.), «Ֆանֆարոնը» (1854 թ.) վիպակներում, ինչպես նաև «Մելամաղձոտը» (1852 թ.), «Բաժանում» (1853 թ.) կատակերգություններում սուր ծաղրի է ենթարկել ազնվականական-չինովնիկական Ռուսաստանը։ «Ակնարկներ գեղջկական կյանքից» (1852-1855 թթ.) շարքում, «Պառավ կալվածատիրուհին» պատմվածքում և «Դառը ճակատագիր» (1859 թ., բեմադրված 1863 թ.) դրամայում պատկերել է նախառեֆորմյան ռուսական գյուղը, փորձել է ստեղծել ժողովրդի ներկայացուցիչների ամբողջական կերպարներ։ Պիսեմսկու հայտնի վեպերից է «Հազար հոգին» (1858 թ.), որտեղ քննադատել է ցարական Ռուսաստանը։ Պիսեմսկին 1857-1860 թվականներին Ա․ Վ․ Դրուժինինի հետ, իսկ 1860-1863 թվականներին միայնակ խմբագրել է «Ընթերցանության գրադարան» հանդեսը։ Այդ շրջանի ֆելիետոններում (Նիկիտա Բեզրիլով կեղծանունով) և «Ալեկոծված ծով» հականիհիլիստական վեպում հարձակումներ է գործել հեղափոխական շարժման դեմ։ «Ինքնագլուխներ» (1867 թ.) պիեսում, «Հորձանուտում» (1871 թ.), «Քաղքենիներ» (1877 թ.), «Մասոններ» (1880 թ.) վեպերում կրկին ուժեղացել են Պիսևսկու աոաջադիմական միտումները։ Նրա ուշ շրջանի ստեղծագործության հիմնական թեման բուրժուազյական գործարարների պսակազերծումն է «Բահաղ», «Լուսավորյալ ժամանակ», «Ֆինանսական հանճար»։


== Երկեր ==
Полн. собр․ соч․, т․ 1—24, СПБ—М․, 1895-96; Собр․ соч․, т․ 1—9, М․, 1959։


== Գրականություն ==
Чернышевский Н․ Г․, ««Очерки из крестьянского быта» А․ Ф․ Писемского, Полн․ собр․ соч․, т․ 4, М․, 1948; Писарев Д․ И․, Писемский, Тургенев и Гончаров, Соч․, т․ 1, М․, 1955; Пустовой П․ Г․, А․ Ф․ Писемский в истории русского романа, М․, 1969։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Писемский А. Ф. Автобиографические заметки: Извлечения / Публ. П. Н. Полевого // Исторический вестник. — 1889. — Т. 38. — № 11. — С. 286—295.
Скабичевский А. М. А. Ф. Писемский, его жизнь и литературная деятельность. — СПб.: Тип. т-ва «Общественная польза», 1894.
Писемский А. Финансовый гений: Комедия // Газета Гатцука. — 1876, 24 января. — № 3.
Հրացան

Հրացան կամ որսոդական հրացան, ձեռքի հրազեն։ Առաջին, հարթ փողերով հրացանները ստեղծվել են XIV—XV դդ.։ XVI դ. պատրույգային փակաղակի գյուտից հետո երևան եկան ավելի կատարելագործված հրացաններ՝ մուշկեաներ։ XVII դ. վերջերից տարածում գտան հարթ, այնուհետև՝ ակոսավոր փողերով կայծքարային հրացանները, որոնց հեռահարությունը 140—800 էր, արագաձգությունը՝ 1 կրակոց 1 ր-ում (հարթ փողով հրացան) և 1 կրակոց 5 ր-ում (ակոսավոր փողով հրացան)։ XIX դ. ակոսավոր հրացանները դուրս մղեցին հարթափող հրացաններին։ Վերջիններս այժմ օգտագործվում են միայն որպես որսորդական հրացան։ Ակոսավոր փողով անցնելիս գնդակին հաղորդվում է պտտական շարժում, որն ապահովում է նրա կայուն թռիչքը, հրացանի հեռահարությունն (մինչև 2000 մ) ու դիպուկությունը։ Առաջին ակոսավոր հրացանները երևան են եկել XVI դ. սկգբներին, սակայն լայն կիրառություն չեն գտել, որովհետև փողից (դիմացից) լիցքավորելը հարմար չէր և 5—7 անգամ երկար էր տևում, քան հարթափող հրացաններինը։ XIX դ. հարվածային բաղադրության, պատիճի, այնուհետև ամբողջական մետաղական փամփուշտի գյուտից և լիցքավորման կատարելագործումից հետո ակոսավոր հրացանի արագաձգությունը կտրուկ մեծացավ, և այն սկսեցին լայնորեն կիրառել բոլոր առաջավոր բանակները։ Պահեստատուփի, անծուխ վառոդի և պարուրակավոր գնդակների գյուտերից հետո հրացանը ավելի կատարելագործվեց։ XX դ. սկզբում մշակվեց ավտոմատ հրացան, որի արագաձգությունը հատ-հատ կրակոցի ժամանակ 25—30 կրակոց էր 1 ր-ում։ Ուսումնական ու սպորտային նպատակների համար ստեղծվել են սպորտային հրացաններ (սովորաբար 5, 6մմ տրամաչափի)։
Բարլ (գետ)

Բարլ, գետ Հարավարևելյան Անգլիայում, հոսում է Էքսմուր տարածաշրջանով։ Բարձրությունը ծովի մակարդակից 396,54 մետրից (1300 ոտնաքայլ) 426,72 մետր է (1400 ոտնքայլ)։  Երկարությունը 40,23 մետր է (25 մղոն) կամ 39,6 մետր։ Ջրավազանի մակերեսը՝ 128 կմ²։


== Անվանում ==
Գետը 1219 թվականին հիշատակվել է են Բերգել ձևով, իսկ 1279-ին Բուրևել ձևով։
Ծագում է հին անգլերեն beorg wella՝ «լեռնային հոսք» բառակապակցությունից։ Բարլ ջրանունը ծագում է գաելերեն «լեռնային» բառից։


== Նկարագրություն ==
Հոսում է Սոմերսեթի շրջանի Էքսմուր տարածաշրջանի հյուսիսային հատվածից դեպի արևելք։ Այն հոսում է 11.27 կմ (7 մղոն) հեռավորության վրա Դևոնի մոտ գտնվող Էքս գետի մեջ։ Գետը և նրա հովիտը կենսաբանության համար գիտական հատուկ  նշանակություն ունեցող վայրեր են։ Բազմաթիվ կիլոմետրեր ափամերձ տարածքների համար ծածկված են անտառներով։ Գետը հարմար է կայակավարության համար։
Չանեսի լեռնաշղթայի վրա՝ վերին հոսանքում, կա 1.2 հա տարածք ունեցող Պինկերիի լճակի ջրամբար։ Այն ստեղծել են 19-րդ դարում հողատեր Ջոն Նայթը և նրա որդին։ Սկզբում այն ուներ 2.8 հա տարածք։ Ջրամբարի նպատակը անհայտ է, բայց նրանից ոչ հեռու են գտնվում փոքր ջրանցքի մնացորդները։


== Տեսարժան վայրեր ==
Վիտիպուլում գետի վրա տեղակայված ուշ միջնադարում կառուցված վեցակամար Լենդեկր կամուրջը, իսկ Դալվերտոնին մոտ՝ հնադարյա քարե-սալաքարե Տարր Սփեթս կամուրջը։ Երկուսն էլ ճարտարապետական հուշարձաններ են։


== Ծանոթագրություններ ==