Էդմունդ Վիլսոն

Էդմունդ Վիլսոն, (անգլ.՝ Edmund Wilson, մայիսի 8, 1895(1895-05-08)[…], Ռեդ Բենք, Մոնմաութ շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - հունիսի 12, 1972(1972-06-12)[…], Talcottville, Լուիս շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի գրականագետ, լրագրող, քննադատ, XX դարի կեսերի ԱՄՆ-ի ամենաազդեցիկ գրականագետներից մեկը։ 1963 թվականին արժանացել է Ազատության նախագահական շքանշանի։


== Կենսագրություն ==
1916 թվականին ավարտել է Փրինսթոնի համալսարանը։ Որպես խմբագիր աշխատել է «The New York Evening Sun» թերթում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ամերիկյան բանակում ծառայել է որպես հետախույզ։
1920-1921 թվականներին եղել է «Vanity Fair», 1926-1931 թվականներին՝ «New Republic», (1920 թվականին ղեկավարել է «New Republic» ամսագրի գրական հրատարակությունը, իսկ 1931 թվականին՝ դարձել այդ ամսագրի խմբագրի տեղակալը), 1944-1948 թվականներին՝ «The New Yorker» ամսագրերի լրագրող։
1930 թվականի կեսերին այցելել է ԽՍՀՄ։
Մահացել է սրտի հիվանդությունից։


== Կապեր ==
1913 թվականից սկսած մտերմացել է Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի հետ, ով նրան անվանել էր «Դարաշրջանի գրական խղճի մարմնացում»։
Մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել Էդնա Սենտ-Վինսենթ Միլլեյի հետ, ում 1920 թվականին ամուսնության առաջկություն է արել, սակայն մերժվել է։
1940 թվականից անընդմեջ նամակագրական կապ է պահել Վլադիմիր Նաբոկովի հետ, ում հետ նախ մտերմացել է, ապա կտրուկ բաժանվել։ Նաբոկովը Վիլսոնի համար դարձել է ռուսական գրականության մարմնացումը:Նրանք ունեին մի շարք համատեղ գրական նախագծեր՝ ներառյալ Ալեքսանդր Պուշկինի «Մոցարտ և Սալիերի» պիեսի անգլերեն թարգմանությունը։ Վիլսոնը թարգմանել է նաև «Պղնձե հեծյալ» պոեմը և եղել է մի շարք բանաստեղծությունների, արձակ ստեղծագործությունների, ինչպես նաև «Դեպի Ֆինլանդիայի կայարան» աշխատության հեղինակը։ Վերջինս նվիրված է 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը և նրա ղեկավար Վլադիմիր Լենինին, ով այդ աշխատությունում նկարագրվում էր որպես նշանավոր անձնավորություն՝ կառուցելով սոցիալիստական ապագա ողջ մարդկության համար։ Պուշկինը և Լենինը այն պատմական գործիչներն էին, ովքեր դարձան կապող օղակ Վիլսոնի և Նաբոկովի միջև և որոնց անունները նրանց նամակագրությունների մեջ միշտ նշվում էին (ավելի ուշ այդ նամակագրությունները հավաքվել են մեկ հատորով՝ անգլ.՝ Nabokov, Vladimir Vladimirovich. 1899–1975; The Nabokov – Wilson Letters. 1940 – 1971: Վիլսոնը և Նաբոկովը համակարծիք էին, որ Պուշկինը եղել է XIX դարի մեծագույն բանաստեղծը, իսկ Լենինի հարցում այդպես էլ մնացին տարակարծիք։
Ամուսնացել է մի քանի անգամ. առաջին կինը եղել է Մերի Բլերը, երկրորդը՝ Մարգարիտ Քենբին, որին կորցրել է ավտովթարի պատճառով, երրորդ կինը՝ Մերի Մաքքարթին, նա հայտնի ամերիկացի գրող և հրապարակոխոս էր։ Երրորդ ամուսնությունից ծնվել է նրանց որդին՝ Ռուել Վիլսոնը։ Ամուսնալուծվել են 1946 թվականին։ Վերջին պաշտոնական կինը եղել է Ելենա Տորնտոնը՝ Կարլ Սթրուվեի՝ ԱՄՆ-ում Ռուսական կայսրության դեսպանի դուստր Օլգա Սթրուվեի և Փիթեր Առնոլդ Գոթլիբ Մամ ֆոն Շվարցենշտեյնի դուստրը։ Վերջին ամուսնությունից 1948 թվականին ծնվել է Հելեն Միրանդան։


== Աշխատություններ ==
Ստեղծագործությունների շարքում՝ վեպեր, պիեսներ, բանաստեղծություններ, լրագրություններ։ 1922 թվականին Ջոն Բիշոփի հետ հրապարակել է առաջին գիրքը։ 

«Axel’s Castle», 1931, ակնարկներ եվրոպական սիմվոլիզմի մասին,
«To the Finland Station», 1940, բոլշևիկ առաջնորդների մասին,
«The Wound and the Bow», 1941,
«The Shock of Recognition», 1943,
«The Dead Sea Scrolls», 1955, Մերձավոր Արևելքում հնագիտական ​​գտածոների մասին՝ որպես աստվածաշնչյան իրադարձությունների իրականության հաստատում),
«A Window on Russia, For the Use of Foreign Readers», 1972, հրապարակվել է մահից հետո,
«The Fifties», օրագիր, 1986։


== Մատենագրություն ==
The Nabokov — Wilson Letters. Bd. by Simon Karlinsky, NY, 1979
Саймон Карлинский (редактор и составитель) Дорогой Пончик, Дорогой Володя: Владимир Набоков — Эдмунд Уилсон, переписка, 1940-1971. — КоЛибри, 2013. — С. 492. — ISBN 978-5-589-05485-1 (перевод предыдущей Сергея Таска)


== Ծանոթագրություններ ==