armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Օզիմո

Օզիմո (իտալերեն՝ Osimo), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Մարկե մարզի Անկոնա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 32 726մարդ (2008), բնակչության խտությունը՝ 310 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 105 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 60027։ Հեռախոսային կոդ՝ 071։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հռոմեական ժամանակաշրջանում կոչվել է Vetus Auximum։ Այն, ինչպես և գավառի կենտրոն Անկոնան,  հիմնադրվել է հույն կոլոնիստների կողմից։ Մեր թվարկությունից առաջ 174 թվականին հին հռոմեացիներն այստեղ պարիսպներ են բարձրացրել հսկայական, ուղղանկյուն քարերով՝ քաղաքը դարձնելով իրենց գլխավոր հենակետը դեպի հյուսիս ընդարձակվելու և գրավյալ տարածքները պաշտպանելու համար։


== Ժողովրդագրություն ==


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար։ 071 72491
Էլեկտրոնային փոստ։ urp@comune.osimo.an.it
Պաշտոնական կայք։ http://www.comune.osimo.an.it


== Քույր քաղաքներ ==
 Կոպերտինո, Իտալիա
 Արմստրոնգ, Արգենտինա


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Հայկական հարցը ըստ փաստաթղթերի

Հայկական հարցը ըստ փաստաթղթերի (ֆր.՝ La Question Arménienne, A la lumière des documents), Մարսել Լեարի (Գրիգոր Զոհրապ) 1913 թվականին ֆրանսերեն հրատարակած գիրքն է, որտեղ ներկայացնում է ներկայացնում է հայկական հարցի պատմությունը։


== Հեղինակ ==
Մարսել Լեարը Գրիգոր Զոհրապի (1861-1915) ծածկանունն է։ Նշանավոր գրող, քազաքագետ, փաստաբան և բարեգործ։ 1908 թ. ընտրվել է թուրքական Պառլամենտի պատգամավոր։ Դաժանորեն սպանվել է 1915 թվականի հուլիսին աքսորի ճանապարհին։


== Բովանդակություն ==
Հեղինակը ներկայացնում է հայկական հարցի պատմությունը, նրա միջազգայանացումը։ Առանձին անդրադառնում է ռուս-թուրքական պատերազմից հետո Սան-Ստեֆանոյի և Բեռլինի պայմանագրերին։ Երկրորդ գլխում ամփոփվում է վիճակագրական տվյալներ հայ բնակչության թվի վերաբերյալ, նրանց ընգրկվածությունը կայսրության հասարակական և տնտեսական կյանքում։ Երրորդ գլուխում նշվում է թուրքական կառավարության կողմից ռեֆորմները չիրականացնելու հիմնական տնտեսական, քաղաքական, սոցիալական և կրոնական պատճառները։ Հեղինակը գրքին կցել է նաև հայոց պատրիարքարանի կողմից 1882 թվականի և 1912 թվականի Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության վիճակագրական աղյուսակները։


== Քաղվածքներ գրքից ==


== Ծանոթագրություններ ==
(5868) Օտա

(5868) Օտա (անգլ.՝ Ohta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հոկտեմբերի 13-ին Կին Էնդատեի և Կաձուրո Վատանաբեի կողմից Կիտամիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,679113 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1374 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2208 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1601,71 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,224759 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,13° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5868) Օտա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նոր գիր

«Նոր գիր», գրականության և արվեստի ամսագիր (1939 թվականից՝ եռամսյա հանդես)։ Լույս է տեսել 1936-1954 թվականներին, Նյու Յորքում։ Խմբագիրներ՝ Անդրանիկ Անդրեասյան, Բենիամին Նուրիկյան։ Ներկայացրել է հայ գրականությունն ու արվեստը, տպագրել Հայաստանի և սփյուռքի գրողների ստեղծագործություններ։ Ունեցել է տեսական ոաումնասիրությունների բաժին։ Առանձին համարներ նվիրել է Կոմիտասին, Հակոբ Օշականին, նկարիչ Ս. Խաչատուրյանին։ Թարգմանաբար ներկայացրել է նաև էջեր համաշխարհային գրականությունից։
Պոպովո (այլ կիրառումներ)

Պոպովո, կարող է վերաբերել՝

Պոպովո - գյուղ, Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանում
Պոպովո - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Նովի Սանժարիի շրջանում
Պոպովո - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում
Լիազորագիր

Լիազորագիր - գրավոր լիազորություն, որն անձը տալիս է այլ անձի՝ երրորդ անձանց ներկայացվելու համար։
Լինում է ընդհանուր, հատուկ և մեկ անգամվա։ Մի շարք դեպքերում պահանջվում է լիազորագրի նոտարական վավերացում։ Լիազորագրի տրման առավելագույն ժամկետը 3 տարի է, եթե ժամկետը չի նշված՝ մեկ տարի։ Թվական չունեցող լիազորագիրը անվավեր է։ Նոտարական ձև պահանջող գործարքներ կնքելու համար լիազորագիրը պետք է վավերացնի նոտարը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։ Նոտարի վավերացրած լիազորագրին հավասարեցվում են քաղաքացիական օրենսգրքով նախատեսված պաշտոնատար անձանց կողմից հաստատված լիազորագրերը։ Իրավաբանական անձի անունից լիազորագիրը տրվում է նրա ղեկավարի կամ դրա համար նրա կանոնադրությամբ ստորագրությամբ՝ այդ կազմակերպության կնիքի դրոշմամբ։
Լիազորագրի գործողության ժամկետը չի կարող երեք տարուց ավելի լինել։ Եթե լիազորագրում ժամկետ նշված չէ, ապա այն ուժը պահպանում է տալու օրվանից մեկ տարվա ընթացքում։ Լիազորագիրը, որում նշված չէ դրա կատարման տարին, ամիսը և ամսաթիվը , առոչինչ է։  Արտասահմանում գործողություններ կատարելու համար նախատեսված և գործողության ժամկետի մասին նշում չպարունակող՝ նոտարի վավերացված լիազորագիրը պահպանում է ուժը, մինչև լիազորագիր տված անձի կողմից այն վերացնելը։ Լիազորագիր տված անձը պետք է անձամբ կատարի այն գործողությունները, որոնց համար այն լիազորված է։ Նա կարող է դրանց կատարումը վերալիազորել այլ անձի, եթե դրա համար լիազորված է լիազորագրով կամ հանգամանքների բերումով ստիպված է այդ անել լիազորողի շահերի պահպանման համար։


== Արտաքին հղումներ ==
Լիազորագիր — ՀՀ Տնտեսական Մրցակցության Պաշտպանության Պետական Հանձնաժողով
Կոլպիտով

Կոլպիտով (ուկրաիներեն՝ Колпитів), գյուղ Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լոկաչինի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1545 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոլպիտով գյուղում բնակվում էր 611 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2861 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 213,56 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
A Legendary Christmas

A Legendary Christmas, ամերիկացի երգիչ Ջոն Լեջենդի վեցերորդ ստուդիական և առաջին Սուրբծննդյան ալբոմը։ Թողարկվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 26-ին։ 2018 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին Էսպերանսա Սփոլդինգը և Սթիվի Ուանդերը աջակցել են ալբոմի ներկայացմանը` համանուն շրջագայության ժամանակ։ Սա Լեջենդի առաջին ալբոմն է, որը չի թողարկվել «GOOD Music»-ի հետ։


== Պատմություն ==
Այս ալբոմը Լեջենդի առաջին տոնական ալբոմն է, որի մասին նա հայտարարեց 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ին սոցիալական մեդիայի միջոցով։ Նրա թվիթերում գրվել է․ «Այս ձմռանը պատրաստվեք «A Legendary Christmas»-ի համար։ Ես ունեմ Սուրբծննդյան նոր ալբոմ, որն ուղեկցվելու #ALegendaryChristmas շրջագայությամբ։  Նախքան ալբոմի թողարկումը Լեջենդը դարձել էր առաջին աֆրո-ամերիկացի տղամարդը, որը հաղթել է EGOT-ում՝ Էմմի, Գրեմմի, Օսկար և Թոնի։ Ավելի վաղ Լեջենդը հայտնել էր Սուրբծննդյան ալբոմ ստեղծելու իր մտադրության մասին՝ ասելով․ «Ես ստեղծել եմ Սուրբծննդյան նոր ալբոմ։ Ես վաղուց էի ուզում անդել դա»։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Լեջենդը VEVO-ի միջոցով միաժամանակ ներկայացրեց ալբոմի առաջատար երկու սինգլները՝ «Bring Me Love» և «Have Yourself a Merry Little Christmas»։


== Կառուցվածք ==
Առաջին՝ «What Christmas Means to Me» երգում Լեջենդը նվագում է շրթնահարմոն, մինչդեռ Սփալդինգը երգում է «Have Yourself a Merry Little Christmas»։ Ալբոմում ընդգրկված է տասնչորս երգ, որոնցից ութը Սուրբծննդյան դասական երգեր են, իսկ վեցը՝ Լեջենդի բնօրինակ երգեր։ Ալբոմը գործնականորեն թողարկվել է երգիչ-պրոդյուսեր Ռաֆայել Սաադիգի կողմից։


== Առևտրային ցուցանիշ ==
Ջոն Լեջենդի ծննդավայր ԱՄՆ-ում «A Legendary Christmas» ալբոմը Billboard 200 շքերթում զբաղեցրել է 26-րդ հորիզոնականը՝ 20,000 ալբոմի համարժեքային միավորով և 19,000 ալբոմի մաքուր վաճառքով։


== Երգացանկ ==
Կրեդիտները հարմարացվել են Vulture-ի կողմից։ Բոլոր երգերը արտադրվել են Ռաֆայել Սաադիգի կողմից։


== Շքերթներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն 1892/1893

1892/1893 մրցաշրջանի Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնությունը տասներորդն էր։ Վեցերորդ անգամ հաղթող դարձավ  Անգլիայի հավաքականը՝ տիտղոսների քանակով հավասարվելով շոտլանդացիներին։ Իռլանդացիները երրորդն էին, իսկ  Ուելսի հավաքականը եզրափակեց մրցաշարային աղյուսակը։
Մրցաշարը մեկնարկեց  Անգլիա- Իռլանդիա խաղով, որում անգլիացիները հաղթեցին 6։1 հաշվով, ընդ որում, հարձակվող Ուոլթեր Գիլիատը դարձավ երեք գոլի հեղինակ։ Ապա անգլիացիները 6։0 հաշվով ջախջախեցին ուելսցիներին։ Հաջորդ խաղերում ուելսցիները և իռլանդացիները չկարողացան ոչինչ հակադրել նաև  Շոտլանդիայի հավաքականին՝ պարտվելով 1։14 ընդհանուր հաշվով։ Մրցաշարի ելքը, ինչպես և նախորդ տարիներին, վճռվեց Լոնդոնում կայացած  Անգլիա- Շոտլանդիա խաղում, որին ներկա էր 16000 հանդիսական, որոնց մի մասը նստած էր անգամ լրագրողների առջևում՝ փակելով նրանց տեսադաշտը, ինչի հետևանքով հնարավոր չէր արձանագրել ողջ խաղը։ Որոշ աղբյուրների համաձայն, անգլիացի հարձակվող Ֆրեդ Սպայքսլին դարձավ հեթ-թրիկի հեղինակ, սակայն պաշտոնապես նրա հաշվին գրանցվել է երկու գոլ։ Ինչևէ, անգլիացիները հաղթանակ տարան 5։2 հաշվով և վեցերորդ անգամ նվաճեցին տիտղոսը։
Մրցաշարն ավարտվեց  Իռլանդիա- Ուելս խաղով, որն անցավ դրամատիկ պայքարում։ Իռլանդացիները հաղթեցին 4։3 հաշվով և զբաղեցրին երրորդ տեղը։


== Մրցաշարային աղյուսակ ==
Խ = Խաղ; Հ = Հաղթանակ; Ո = Ոչ-ոքի; Պ = Պարտություն; ԽԳ = Խփած Գնդակ; ԲԳ = Բաց Թողած Գնդակ; ԳՏ = Գնդակների Տարբերություն; Մ = ՄիավորԱղբյուր. 

Հաղթանակի համար շնորհվում էր 2 միավոր, ոչ-ոքիի համար՝ 1։


== Արդյունքներ ==


== Ռմբարկուներ ==
Աստերոիդների ցանկ (57101-57200)

Աստերոիդների ցանկ (57001-57100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (57201-57300)
 Աստերոիդների ցանկ (57001-57100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (57201-57300)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (55001)-(60000)»։ www.minorplanetcenter.net
Ջենեսի շրջան (Միչիգան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ջենեսի շրջան (այլ կիրառումներ)Ջենեսի շրջան (անգլ.՝ Genesee County), ԱՄՆ Միչիգան նահանգի 83 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1,681 կմ² է, բնակչությունը՝ 425,790 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆլինտ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1835 թ.։
Մ.թ.ա. 142


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
(8790) 1978 VN9

(8790) 1978 VN9, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 7-ին Էլեանորա Հելինի և Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,657735 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,4288 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8867 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1582,58 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,227477 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,62° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8790) 1978 VN9 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ալավուս

Ալավուս (ֆիններեն՝ Alavus), քաղաք կենտրոնական Ֆինլանդիայի հյուսիս-արևմուտքում, Հարավային Օստրոբոտնիա շրջանում։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 842,73 կմ² է, որից ջրային մակերեսը կազմում է 52,31 կմ²։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը 2012 թվականի տվյալներով կազմում է 9247 մարդ։ Բնակչության խտությունը 11,70 մարդ/կմ² է։ Պաշտոնական լեզուն ֆիններենն է, բնիկները կազմում են համայնքի բնակչության 99,4 %-ը։ 15 տարեկանից ցածր մարդկանց մասնաբաժինը կազմում է 17.3%; 65 տարեկանից բարձր անձինք`21.4%:


== Հայտնի բնիկները ==
Պեկկա Տուոկկոլա — Ֆին հոկեյիստ
Յոզեֆ Ստենբեկ — ֆին ճարտարապետ ու ինժեներ


== Նշումներ ==


== Հղումներ ==
https://www.alavus.fi Ալավուսի. պաշտոնական կայք (ֆին.)
Քեսալո

Քեսալո (վրաց.՝ ქესალო), գյուղ Վրաստանում, մտնում է Գարդաբանի մունիցիպալիտետի կազմի մեջ։ Գյուղը գտնվում է Վրաստանի հարավ-արևելքում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2002 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 5612 մարդ։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը ադրբեջանցիներ են։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոբերտ Սոութել

Ռոբերտ (Բոբ) Սոութելը (անգլ.՝ Robert (Bob) Sawtell, սեպտեմբերի 29, 1950(1950-09-29), Surrey, Մետրո Վանկուվեր, Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա) 90-ականների կանադացի ֆուտբոլային մրցավար է, ներկայումս հանդիսանում է «Կանադական մրցավարական կոմիտեի» անդամ։
Գլխավոր մրցավարի պարտականություններ է կատարել 1991 թ․ մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնության «Իռլանդիա-Հարավային Կորեա» (1-1) և 1994 թ․ աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշարի «Կոստա Ռիկա-Մեքսիկա» (2-0) հանդիպումների ժամանակ։
ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթի շրջանակներում վարել է 2 հանդիպում՝ 1993 թ. խաղարկության խմբային փուլի «Միացյալ Նահանգներ-Հոնդուրաս» (1-0) և եզրափակիչ «Մեքսիկա-Միացյալ Նահանգներ» (4-0) հանդիպումները։
Գլխավոր մրցավարի պաշտոնում վարել է նաև միջազգային ընկերական և տարածաշրջանային մրցաշարերի հանդիպումներ։


== Հղումներ ==
«Robert Sawtell»։ World Referee։ Վերցված է 2015-09-20 
«Robert Sawtell»։ footballzz.com։ Վերցված է 2015-09-20 
«Robert Sawtell»։ footballdatabase.eu։ Վերցված է 2015-09-20 
«Robert Sawtell»։ worldfootball.net։ Վերցված է 2015-09-20 
«Robert Sawtell»։ 11v11.com։ Վերցված է 2015-09-20
Ասա Ակիրա

Ասա Աքիրա (անգլ.՝ Asa Akira հունվարի 3, 1985(1985-01-03), Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի պոռնոգրաֆիկ դերասանուհի և մոդել։ 

Դերասանուհու իրական անունը (ճապ. 朝) նշանակում է «առավոտ» ։ «Ակիրա» կեղծանունը հայտնվել է նույն անունով ճապոնական մանգայից։


== Գործունեություն ==
Ակիրան ծնվել է Նյու Յորքում։ 6-ից 13 տարեկան հասակում բնակվել է Ճապոնիայում, որտեղ գնացել է ամերիկյան դպրոց։ Իր կարիերան սկսել է որպես նորաձևության մոդել, այնուհետև նկարահանվել է կանանց հետ մի քանի տեսարաններում, և 2008 թվականից սկսած  նկարահանվել է տղամարդկանց հետ պոռնոգրաֆիկ ֆիլմերում։ Նա առաջադրվել էր մի շարք մրցանակների՝ Դեյվիդ Աարոն Քլարկ Փյուրե ֆիլմում ունեցած դերակատարման համար։
2011 թվականին Ասան Complex ամսագրում զբաղեցրել է 6-րդ հորիզոնականները «Բոլոր ժամանակների 50 ամենաթեժ ասիացի պոռնոաստղերի» ցուցակում ։
Նշանադրվել է պոռնոդերասան Ռոկո Ռիդի հետ։ 2012 թվականին դեկտեմբերին նա ամուսնացել է պոռնո դերասան և ռեժիսոր Թոնի Ռիբասի հետ։
2014 թվականի տվյալների համաձայն՝ Ասա Ակիրան նկարահանվել է 442 պոռնոգրաֆիկ ֆիլմում և 8 պոռնո ֆիլմի ռեժիսորն է եղել։
Ակիրան իրեն ֆեմինիստ է համարում։


== Ընտրված ֆիլմագրություն ==
Bombshell Bottoms 4 (2008)
Control Freaks (2008)
Make Me Creamy 4 (2008)
Asian Fucking Nation 3 (2009)
Pure (2009)
Asa Akira Is Insatiable (2010)
Asian Booty (2010)
Bootylicious Girls (2010)
Buttwoman vs. Slutwoman (2010)
Deep Anal Drilling 2 (2010)
Invasian 4 (2010)
Performers of the Year 2011 (2010)
Pornstar Superheroes (2010)
Tori Black Is Pretty Filthy 2 (2010)
A.S.A Asian Sex Addict (2011)
Asa Akira Is Insatiable 2 (2011)
Ass Worship 12 (2011)
Kagney Linn Karter is Relentless (2011)
Mandingo Massacre 2 (2011)
Once You Go Black 6 (2011)
Performers of the Year 2012 (2011)
Seduction (2011)
I Am Natasha Nice (2012)


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==

2008՝ Rog Մրցանակ (Critic) Հաղթող - Տարվա աստղ
2009՝ XBIZ Մրցանակ - Տարվա նոր աստղ
2010՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն դերասանուհի Pure
2010՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն զույգ սեքս տեսարանում Pure
2010՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն նոր աստղ
2010՝ AVN Մրցանակ - Ամենամոլեգին սեքս տեսարան Pure
2010՝ XRCO Մրցանակ - Միայնակ Ներկայացում, Դերասանուհի Pure
2011՝ AVN Մրցանակ - Լավագույնը երեք աղջիկներից սեքս տեսարաններում 
2011՝ AVN Մրցանակ - Անալ սեքսի լավագույն տեսարան
2011՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն Սեքս-Տեսարան
2012՝ XBIZ Մրցանակ - Անալ սեքսի լավագույն տեսարան
2012՝ AEBN VOD Մրցանակ - Տարվա ելույթ
2012՝ AVN Մրցանակ - Անալ սեքսի լավագույն տեսարան
2012՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն սեքս սցենար
2012՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն խմբային տեսարան աղջիկ/աղջիկ/տղաl
2012՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն խմբային սեքս տեսարան
2013՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն POV սեքս սցենար
2013՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն սեքս տեսարան
2013՝ AVN Մրցանակ - Լավագույն խմբային տեսարան աղջիկ/աղջիկ/տղա
2013՝ AVN Մրցանակ - Տարվա կին դերասանուհի


== Ծանոթագրություններ ==
Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում

«Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում» (իտալերեն՝ Marte e Venere giocano a scacchi), իտալացի նկարիչ Ալեսսանդրո Վարոտարիի (Պադովանինո) կտավը։ Հայտնի է դիցաբանական աստվածներ Մարսի և Վեներայի սիրո անսովոր մեկնաբանությամբ։


== Կտավի սյուժե ==
Արվեստի պատմության մեջ «Վեներա և Մարս» սյուժեն ունի երկու հիմնական մեկնաբանություններ։

Դիպվածի պատկերում, երբ Վուլկանը սիրահարներին բռնում է դավաճանության պահին։ Այդպիսի մի օրինակ է Տինտորետտոյի «Վեներան, Վուլկանն ու Մարսը» կտավը (1547—1551, Հին պինակոտեկ, Մյունխեն)։ Այս սյուժեն բնորոշ է 18-րդ դարի ֆրանսիական գեղանկարչությանը։
Մարտական արվեստների նկատմամբ Սիրո հաղթանակի այլաբանություններ։ Մարսն ու Վեներան միասին պառկած են անկողնում։ Մարսը սովորաբար քնած է։ Կուպիդոնները (սիրո աստվածներ) խաղում են նրա զենք ու զրահով։ Սյուժեն բնորոշ է Վերածննդի դարաշրջանին։ Նման օրինակներ են Կառլո Սարաչենիի «Վեներան և Մարսը» (մոտ․ 1600 թվական, Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան, Մադրիդ և «Վեներան, Մարսն ու Կուպիդոնը» (1490, Պյերո դի Կոզիմո, Բեռլինի պետական թանգարաններ)։Պադովանինոյի կտավն ունի յուրօրինակ սյուժե, որում երկու մեկնաբանություններն էլ ներկայացված են։ «Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում» կտավում գեղեցկության աստվածուհի Վեներան և պատերազմի աստված Մարսը շախմատ են խաղում։ Ետին պլանում պատկերված է Վեներայի խաբված ամուսինը՝ Վուլկանը՝ գինու սափորը ձեռքին։ Նկարի ընդհանուր կառուցվածքը արտացոլում է նկարչի ինքնատիպ հումորի զգացողությունը, ինչն էլ հանդիսանում էր կենդանության օրոք նրա հանրաճանաչ լինելու գրավականը Վենետիկում։
Նկարչի այս կտավը վերոհիշյալ աստվածների սիրո թեմայով արված նկարներից մեկն է։ Դրանցից են՝ «Վեներան, Մարսը և երկու կուպիդոնները», «Վեներան և Մարսը, Վուլկանի անակնկալը»։ Վերջինում Վուլկանը նման է «Մարսն ու Վեներան շախմատ են խաղում» նկարի համապատասխան անձին։


== Շախմատային դիրքը նկարում ==
Շախմատային տախտակը ներկայացված է թեքված, ուստի տեսանելի է խաղաքարերի դասավորությունը։ Դրանց դիրքը բավականին պարզ է։ Վեներան երկու մատով թագուհուն դնում է е1 դաշտում՝ մատ անելով հակառակորդին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Гомер Песнь VIII // Одиссея. — М.: Гослитиздат, 1953. — 322 с.
Valone C. Il Padovanino: a new look and a new work, in «Arte Veneta». — 1982. — Vol. XXXVI. (իտալ.) P. 161—177.
Pallucchini R. Il mito classico nel Padovanino, in Scritti di storia dell’arte in onore di Roberto Salvini, Sansoni. — Firenze, 1984. (իտալ.) P. 483—485.
Ruggeri U. Il Padovanino, Soncino. — Crema, 1993. (իտալ.)
Гигин Гай Юлий Мифы. Часть II. Мифы о богах; прочие героические мифы / А. А. Тахо-Годи. — 2-е, исправленное. — СПб.: Алетейя, 2000. — 480 с. — ISBN 5-89329-198-0
Դիքսոն շրջան (Նեբրասկա)

Դիքսոն շրջան (անգլ.՝ Dixon County), ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգի 93 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.233 կմ² է, բնակչությունը՝ 6.339 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Պոնկա բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1856 թ.։
Չերեմշան

Չերեմշան (ռուս.՝ Черемшан), գյուղ Ռուսաստանի Թաթարստան հանրապետության Չերեմշանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2002 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 5635 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուխովսկի (խուտոր, Ալեկսեևսկի շրջան)

Սուխովսկի (ռուս.՝ Суховский), խուտոր Ռուսաստանի Վոլգոգրադի մարզի Ալեկսեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 80 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Փոդաան

Փոդաան (վրաց.՝ ფოდაანი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 730 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սովետեր դը Ռուերգ

Սովետեր դը Ռուերգ (ֆր.՝ Sauveterre-de-Rouergue), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Ավերոն գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 803 մարդ, բնակչության խտությունը` 34.27 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 23.43 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 520 կմ հարավ, Թուլուզ քաղաքից` 100 կմ հյուսիս-արևելք, Ռոդեզ քաղաքից` 25 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 392 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 264-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 128։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 67,3 %։ 264 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 252 անձ (133 տղամարդ և 119 կին)։ Գործազուրկ են եղել 12 անձ (7 տղամարդ և 5 կին)։ 128 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 86-ը` թոշակառուներ, իսկ 27-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ավերոն գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Քարագան-Շիխլյար

Քարագան-Շիխլյար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Արեշի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 219 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Խորվաթիայի դրոշ

Խորվաթիայի դրոշը իրենից ներկայացնում է կարմիր, սպիտակ, և կապույտ գույներով (վերևից ներքև), հավասարաչափ հորիզոնական շերտեր ունեցող ուղղանկյուն պաստառ, լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։
Հրակայուն ապարներ

Հրակայուն ապարներ, բնական նյութեր, որոնք առանց փոփոխության դիմանում են ուժեղ տաքացմանը՝ չկորցնելով իրենց ամրությունը։ Օգտագործվում են վառարանների կառուցման և բարձր ջերմաստիճանային արտադրություններում օժանդակ իրերի (հալոցներ, մուֆելներ) պատրաստման համար։ Այդ կապակցությամբ հրակայուն ապարներին, բացի հրակայունությունից, ներկայացվում են նաև դիմակայության պահանջներ՝ գազերի, շլակների և մշակվող հալված զանգվածի քիմիական ներգործության նկատմամբ։ Գլխավոր հրակայուն ապարներն են՝ քրոմիտային երկաթաքարը, մագնեզիտը և դոլոմիտը, հրակայուն կավերը, քվարցը և քվարցային ապարները, գրաֆիտը, բոքսիտը, ասբեստը և այլն։ 
Հրակայուն ապարները օգտագործվում են ինչպես հում (քրոմիտ, կավեր) վիճակում, այնպես էլ հատուկ պատրաստված և մշակված իրերի ձևով (մագնեզիտային աղյուս, շամոտ)։ 
Հայաստանում հայտնի է Թումանյանի հրակայուն կավերի հանքավայրը։
Բելա (գյուղ, Ստարոռուսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բելա (այլ կիրառումներ)Բելա (ռուս.՝ Бела), գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Ստարոռուսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2011 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 25 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սուխայա Լեբյոդկա ձորակի գետ

Սուխայա Լեբյոդկա ձորակի գետ (ռուս.՝ Река в овраге Сухая Лебёдка), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլգոգրադի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բալանդա գետի ձախ ափին՝ 20 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 05010300112107000008351
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 107000835
Ավազանի կոդը - 05.01.03.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 07
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Զաբորե (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶաբորեԶաբորե (ռուս.՝ Заборье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 79 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հերինգի տեսողական պատրանք

Հերինգի տեսողական պատրանք, օպտիկական տեսողական պատրանք, որ բացահայտել է գերմանացի ֆիզիոլոգ Կառլ Հերինգը 1861 թվականին։ Նկարում երևացող ուղղահայաց երկու գծերը ուղիղ են, սակայն նկարում թեք են երևում։ Թեքման տպավորությունն առաջանում է ֆոնի հաշվին, որ խորության խաբուսիկ պատրանք է ստեղծում։ Այս պատրանքի տարբերակներից են Օրբիսոնի և Վունդտի տեսողական պատրանքները։
Գոյություն ունեն այս երևույթի բացատրման հնարավոր մի քանի տարբերակներ։ Ֆենոմենի որոշ հետազոտողներ ենթադրել են, որ անկյունների չափերի մեծացման պատրանք է առաջանում այն բանի հաշվին, որ ուղեղի` տեսողության համար պատասխանատու հատվածում երկարատև արգելակում է տեղի ունենում։ Մյուսներն այն կարծիքն են հայտնել, որ երևույթը պայմանավորված է եռաչափ պատկերից երկչափ պատկերին անցումով։
Կա նաև վարկած, որ Հերինգի տեսողական պատրանքը, ինչպես երկրաչափական այլ պատրանքներ, պայմանավորված է ժամանակավոր ձգձգումներով, որոնց առնչվում է տեսողական համակարգը։ Տեսողական համակարգը ինֆորմացիան ընկալում է որոշակի ուշացումով. աչքի ցանցաթաղանթին օբյեկտի տեսքը պատկերվում է այն նույն ձևով, ինչ 100 միլիվայրկյան առաջ։ Հերինգի պատրանքի դեպքում ճառագայթային գծերը խաբում են` ստեղծելով տպավորություն, թե նրանք առաջ են շարժվում։ Քանի որ կերպարն իրականում հաստատուն է, մենք ուղիղ գծերը ընկալում ենք թեք, ինչպիսին նրանք պիտի լինեին հաջորդ պահին։
Միանգամայն հնարավոր է, որ այս վարկածները չեն հակասում իրար։ Հերինգի իլյուզիան կարող է նաև ի հայտ գալ լույսի հոսանքի ժամանակ (էկրանի կենտրոնի ճառագայթման դեպքում)` անկախ նրանից, թե դրանք ներսի՞ց են գալիս, թե՞ դրսից։ Այս արդյունքը ստացվում է նեյրոնային ցանցի գործողությունների արդյունքում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալեքսանդրիայի Մուսեյոն

Ալեքսանդրիայի Մուսեյոն, հին աշխարհի գիտական, գրական և կրթական հաստատություն։ Հիմնադրվել է մեր թվարկությունից առաջ 3-րդ դարում, Ալեքսանդրիայում, առաջին Պտղոմեոսների ժամանակ։
Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնում բնակվել և աշխատել են հելլենիստական ժամանակաշրջանի հռչակավոր գիտնականներ, փիլիսոփաներ, գրողներ, ընդ որում՝ Արքիմեդը, Էվկլիդեսը, Էրատոսթենեսը, Կալլիմաքոսը։ Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնում զարգացել են մաթեմատիկան, աստղաբաշխությունը, բնագիտությունը, աշխարհագրությունը, բժշկությունը, բանագիտությունը, փիլիսոփայությունը։
Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնի ծաղկման շրջանը եղել են մեր թվարկությունից առաջ 111–11 դարերում։ Ալեքսանդրիայի Մուսեյոնին կից էր Ալեքսանդրիայի գրադարանը։


== Տես նաև ==
Ալեքսանդրիայի գրադարան


== Գրականություն ==
Лурье С. Я. Архимед. — М. — Л.: Изд-во АН СССР, 1945. — 272 с.
Панов В. Ф. Математика древняя и юная. — Изд. 2-е, исправленное. — М.: МГТУ им. Баумана, 2006. — 648 с. — ISBN 5-7038-2890-2
Հասմիկ Բարխուդարյան

Հասմիկ Բարխուդարյան (Բարխադուրյան, Բարխուդարյան-Մռավյան, 1907), խորհրդային կինոյի և թատրոնի դերասանուհի։ Թատերական գործիչ Բորիս Կորոլյովի կինը (1896-1959)։


== Կենսագրություն ==
Հասմիկ Բարխուդարյանը ծնվել է 1907 թվականին։ 1936-1940 թվականներին սովորել է Շչուկինի անվան ուսումնարանում։ 1939-1950 թվականներին՝ Վախթանգովի թատրոնի դերասանուհի։


== Դերերը թատրոնում ==


== Ֆիլմագրություն ==


== Մրցանակներ և պարգևներ ==
Մեդալ «Մարտական վաստակի համար» (1945)


== Ծանոթագրություններ ==
Սառա Նալբանդյան

Սառա Աշոտի Նալբանդյան (սեպտեմբերի 18, 1977(1977-09-18)), հայ կինոքննադատ, մշակութաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։


== Կենսագրություն ==


=== Կրթություն ===
1994-1999 թվականներին սովորել է  Երևանի պետական համալսարանի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետում, 2000-2004 թվականներին՝ ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի թատրոնի և կինոյի բաժնի ասպիրանտուրայում, 2008-2010 թվականներին՝ Բոլոնիայի համալսարանի կինոյի, հեռուստատեսություն և մուլտիմեդիա արտադրության ֆակուլտետի մագիստրատուրայում (Բոլոնիա, Իտալիա)։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
2001-2008 թվականներին դասավանդել է Ռուս-Հայկական սլավոնական համալսարանում, 2003 թվականից ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի թատրոնի բաժնի գիտաշխատող է, 2010-2011 թվականներին եղել է Համազգային պետական թատրոնի գրական մասի վարիչ։ 2011 թվականից ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի մշակութաբանության ամբիոնի ասիստենտ է։


== Պարգևներ ==
2010 թ. «Կոմոս. ձայներ երգչախմբից դուրս», լավագույն վավերագրական ֆիլմ «Լիբերո Բիզարի» վավերագրական ֆիլմերի փառատոն (Սան Բենեդետո դել Տրոնտո, Իտալիա)։


== Անդամակցություն ==
ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտի Երիտասարդ արվեստաբանների խորհուրդ, 2004 թ.
ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտի Երիտասարդ արվեստաբանների խորհրդի գիտական քարտուղար, 2004-2006 թթ.
Ազգային թատերական ստեղծագործական միավորում, 2010 թ.


== Երկեր ==
Ռուսական մշակույթը հին ժամանակներից մինչև մեր օրերը, Ուս. ձեռնարկ։ Մեկնարկ։ 2017 թ․, 97 էջ։
Ռուսական մշակույթը հին դարերից մինչ մեր օրեր, Ուս. ձեռնարկ։ Մեկնարկ։ 2016 թ․, 28 էջ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Sara Nalbandyan
Սանտա Կատալինա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սանտա Կատալինա (այլ կիրառումներ)
Սանտա Կատալինա  (իսպ.՝ Isla de Santa Catalina), փոքր քարքարոտ կղզի Միջերկրական ծովի Ջիբրալթարի նեղուցի հարավային մասում։ Տեղակայված է մայրցամաքից 30 մետր հեռավորության վրա՝ Ալմինա թերակղզիում։ Մտնում է Սեուտա ինքնավար կղզու կազմի մեջ (Իսպանիա)։ Ունի ոչ մշտական բնակչություն։ Մակերեսը՝ 0,02 կմ²։ Բնակչությունը ըստ 2008 թվականի տվյալների կազմում է 0 մարդ։
Կոս Վոժ (այլ կիրառումներ)

Կոս Վոժ, կարող է վերաբերել՝

Կոս Վոժ - գետ Ռուսաստանում, Վապոլայի վտակը
Կոս Վոժ - գետ Ռուսաստանում, Վիլի վտակը
Կոս Վոժ - գետ Ռուսաստանում, Վուկտիլի վտակը
Լիմաննի (Ցելինսկի շրջան)

Լիմաննի (ռուս.՝ Лиманный), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Նովոցելինսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կոխաթի

Կոխաթի (վրաց.՝ კოხათი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1120 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 11 կմ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնլեալե

Մոնլեալե (իտալերեն՝ Monleale կամ Monlià), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Ալեսանդրիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 558 մարդ (2021)։ Բնակչության խտությունը՝ 62 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 10 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 15059։ Հեռախոսային կոդ՝ 0131։
Մոնլեալեն սահմանակից է Բերցանո դի Տորտոնաին, Մոնտեդժոկոին, Մոնտեմարցինոին, Սարեցանոին, Վոլպեդոին և Բոլպելիոնոին։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Ամբրոսիոս Մեդիոլանցին։ Տոնը նշվում է դեկտեմբերի 7-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ


== Ծանոթագրություններ ==
Տուլչա

Տուլչա, (Tulcea), Թուլչա, Ռումինիայի Դոբրուջա նահանգի Տուլչա ժուդեցի վարչական կենտրոնը, նավահանգիստ Դանուբի գետաբերանում։ 73 հազար բնակիչ (1981)։ Զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը, կավահողի արտադրությունը։ Ունի նավաշինարան։
Ռումինիայի հայկական գաղթավայրերից է։ Հայերը Տուլչայում հաստատվել են 15-17-րդ դարերում։ Նրանք զբաղվել են առևտրով և արհեստագործությամբ։ Ունեցել են ընտրովի թաղային խորհուրդ։ 1830 թվականին հայերը կառուցել են մատուռ, իսկ 1882 թվականին դրա տեղում հիմնադրել Ս․ Գրիգոր Լուսավորիչ ելնի Վիրապից եկեղեցին (ճարտարապետ Հակոբ Բալյանի նախագծով)։ Տուլչայում գործել են հայկական դպրոց և ծաղկոց, ընդօրինակվել են ձեռագրեր։ «Գալացից առժամանակ տեղափոխված «Անի» տպարանը 1917-1921 թվականներին Տուլչաում հրատարակել է հայկական գրքեր։ 1881 թվականին Տուլչայի հայկական համայնքն ունեցել է 400, 1925 թվականին՝ 190, 1933 թվականին՝ 100 բնակիչ։ Ներկայումս հայերի քանակը Տուլչայում չի անցնում մի քանի տասնյակից։


== Ծանոթագրություններ ==
(20477) Անաստրոդա

(20477) Անաստրոդա (անգլ.՝ Anastroda), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1999 թվականի հուլիսի 14-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։
Անաստրոդա աստերոիդը պատկանում է Վեստայի աստերոիդների ընտանիքը, որի մեջ ներառված են այս պահին հայտնի 6051 անդամներ։ Ընտանիքի ներքին սահմանը անցնում է 2,26 ա. մ. հեռավորության վրա Արեգակից, իսկ արտաքին սահմանը՝ 2,48 ա. մ.-ի վրա։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է V դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(20477) Անաստրոդա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մեգի Սիֆ

Մեգի Սիֆ (անգլ.՝ Maggie Siff, հունիսի 21, 1974(1974-06-21) կամ հունիսի 21, 1978(1978-06-21), Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկյան դերասանուհի, առավել հայտնի հեռուստասերյալներում կատարած իր դերերով, ինչպիսիք են «Sons of Anarchy»-ը, «Mad Men»-ը և «Billions»-ը։ 2012 թվականին նա արժանացել է «Հեռուստատեսային քննադատների ընտրություն» մրցանակի։


== Կյանքը և կարիերան ==
Մեգի Սիֆը ծնվել է Բրոնսքում, Նյու-Յորք, խառը ծագում ունեցող ընտանիքում։ Նրա նախկինները հրեաներ էին։ 1998 թվականին Մեգին արժանացել է «Barrymore» թատերական մրցանակի Հենրիկ Իբսենի «Տեսիլքներ» պիեսում կատարած դերի համար։
Նա նաև խաղացել է այլ ֆիլմերում ինչպիսիք են՝ «Push»-ը (Հրել), «Funny People»-ը (Զվարճալի մարդիկ) և այլ ֆիլմերում, ինչպես նաև հայտնվել է հեռուստաշոուների դրվագներում, ինչպիսիք են «Law & Order: Special Victims Unit»-ը, «Մարմնի մասեր» և այլն։
2012 թվականին արժանացել է «Հեռուստատեսային քննադատների ընտրություն» մրցանակի«Sons of Anarchy» հեռուստասերիալում կատարած դերի համար։
Սիֆը ամուսնացել է 2012 թվականին։ 2014 թվականի ապրիլին ծնվել է նրանց դուստրը՝ Լյուսին։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոին (Վիմի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոին (այլ կիրառումներ)Կոին  (ռուս.՝ Коин), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով։ Գետաբերանը գտնվում է Վիմ գետի ձախ ափից 185 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 136 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը Պեչորա գետն է մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200212103000021418
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103002141
Ավազանի կոդը — 03.02.02.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Կորիոլան (այլ կիրառումներ)

Կորիոլան, կարող է վերաբերել՝

Կորիոլան - 1982 թվականին «Երևան» ՀՖՍ-ում նկարահանված հայկական ֆիլմ
Կորիոլան - Ուիլյամ Շեքսպիրի ողբերգություն հինգ գործողությամբ
Օսպիտալե դի Կադորե

Օսպիտալե դի Կադորե (իտալերեն՝  Ospitale di Cadore), կոմունա Իտալիայում։ Տեղակայված է Վենետո մարզում, Բելունո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 365 մարդ (2007), բնակչության խտություն՝ 9 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 40 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 32010։ Հեռախոսային կոդ՝ 0437։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0437 779002


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Սալոր (Կերճանիսի գավառ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սալոր (այլ կիրառումներ)Սալոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կերճանիսի գավառակում։ Գտնվում էր Կերճանիս գյուղաքաղաքից 30 կմ արևմուտք, գետափի մետ։
Գյուղի մոտակայքում են գտնվում Կզըլդաղ և Դումանդաղ լեռները։ Տարածքը լեռնային է։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (Աթենք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշարձան (այլ կիրառումներ)Հայոց ցեղասպանության հուշարձան, «Զանգակ» հուշակոթող, հուշարձան Հունաստանի Աթենք քաղաքի Նեա Զմիրնի թաղամասի Արմենիա հրապարակում։


== Պատմություն ==
Հուշարձանը նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին։ Տեղադրվել է 1998 թվականի հունիսի 11-ին, կառուցվել է Հունաստանի հայ ազգային կոմիտեի և քաղաքապետ Բաբիս Բեխլիվանիդիսի աջակցությամբ։ Հուշարձանը ունի զանգի տեսք, որը խորհրդանշում է հայերի կարոտը և հայրենի երկիր վերադառնալու ձգտումը։ Հուշարձանի հեղինակ հույն քանդակագործ Վասիլիս Կապադայիսի կարծիքով զանգի փոսերն ու ճաքերը մարմնավորում են հայերի ծանր ու դժվար կյանքը Ցեղասպանության տարիներին։ Հուշարձանի վրա մակագրված է. «Զանգեր ղողանջի»։
2000 թվականին Աթենքի հրապարակներից մեկը անվանվել է Արմենիա։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Վասիլիս Կապադայիս


== Ծանոթագրություններ ==
Դուկաս

Դուկաս (ծննդյան ու մահվան թվականներն անհայտ են), 15-րդ դարի բյուզանդական պատմագիր։ Անունը հայտնի չէ։ Կենսագրության մասին կցկտուր տվյալներ կան իր գրած պատմության մեջ, որն ընդգրկում է 1341-1462 թվականների դեպքերը, թեև առաջիև, բանաքաղայիև գլուխը սկսվում է Ադամից։ Իրեն համարել է Միքայել Դուկասի թոռը, որտեղից և ենթադրվում է, որ նա պատկանել է Դուկասների բյուզանդական հայտնի ընտանիքին։ Դուկասի «Պատմություն»-ը կարևոր աղբյուր է բյուզանդական կայսրության վերջին շրջանի պատմության, թուրքերի կողմից Կոստանդնո Պոլսի գրավման մասին։ Դուկասի կողմնակից է եղել հույն և լատին եկեղեցիների միությանը՝ գտնելով, որ այդպիսով հնարավոր կլինի Արևմուտքի ոժանդակությամբ փրկել կայսրությունը։ Դուկասի «Պատմություն»-ը տեղեկություններ է բովանդակում նաևՀայաստանի և հայերի վերաբերյալ։ Այստեղ խոսվում է սուլթաև Բայազիդ առաջինի և Լենկթեմուրի՝ Հայաստան կատարած արշավանքների, վերջինիս կողմից հայերին զինվորագրելու և նրանց հետ Գաղատիա՝ Բայազիդ առայինի դեմ արշավելու, Հայաստանում տիրող Ակ-Կոյունլուների ցեղապետ Ուզուն Հասանի ն սուլթան Մուհամմեդ երկրորդի փոխհարաբերությունների ու պատերազմների մասին։
The Lazy Song

«The Lazy Song», ամերիկացի փոփ երգիչ Բրունո Մարսի սինգլ, որը եղել է Doo-Wops & Hooligans ալբոմի երրորդ սինգլ։ Սինգլը թողարկվել է 2011 թվականի փետրվարի 11-ին։


== Տեղեկություն երգից ==
«The Lazy Song»-ը գրել է Բրունո Մարսը, The Smeezingtons խմբի իր գործընկեր K'naan-ի հետ։ Երգում նկատվում են Հավայան և Ջամայկայական մոտիվներ։ Տեքստը ցուցադրվել է MTV հեռուսաալիքով, P90X սպորտային ալիքով։
Տեսահոլովակը նկարահավել է One-shot-ի կողմից, անփոփոխ և տևական կադրերով։ Այս տեսանյությում մարդիկ հագել են կապիկի շորեր, իսկ Բրունո Մարսը երգում է հենց իր ննջարանում։ Մայիսի 27-ին հրապարակվել է տեսահոլովակի մեկ այլ տարերակ, որտեղ ներկա են նաև Կեոնարդ Նիմոյը և Ուիլիամ Շետները։
The New York Times, Slant Magazine և The Independent ասել են, որ երգը ռեգիի մաս է կազմում։ Allmusic և About.com նշել են, որ Doo-Wops & Hooligans ամենահիշարժան ալբոմն է։


== Երգացանկ ==
Digital Download
CD Single


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրումներ ==


== Ժամանակագրական հաջորդականություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ալինջայի գետահովիտ

Ալինջայի գետահովիտ, գետահովիտ Հայկական լեռնաշխարհում, Արաքսի ձախակոմյան վտակ Ալինջաչայի հովիտը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարամալի (այլ կիրառումներ)

Կարամալի, կարող է վերաբերել՝

Կարամալի - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Իգլինսկի շրջանի կազմում։
Կարամալի - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Չիշմինսկի շրջանի կազմում։
Ելիջայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արարատի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արարատի մարզում՝ պետական սեփականություն հանդիսացող պահուստային ֆոնդի հողերում գտնվող Ելիջա գյուղատեղիի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 1 հուշարձան (1 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Յասեմին Ադար

Յասեմին Ադար (թուրքերեն՝ Yasemin Adar, դեկտեմբերի 6, 1991(1991-12-06), Բալըքեսիր, Թուրքիա), թուրք մարզուհի, ազատ ոճի ըմբշամարտիկ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1991 թվականի դեկտեմբերի 6-ին Բալըքեսիրում Նաիմա Ադարի և նրա կին Այշեգյուլի ընտանիքում։ Յասեմինն ունի ավագ քույր՝ Յիլդիզը, նրանց մայրը մահացել է 2013 թվականին։ Գազիոսմանպաշի դպրոցն ավարտելուց հետո Յասեմին Ադարը ֆիզկուլտուրա և սպորտ է սովորել Բալիքեսիրի համալսարանում։ Ներկայումս դասավանդում է Նիղդեում։


== Մարզական գործունեություն ==
Սկզբում Յասեմին Ադարը զբաղվում էր գնդի հրում մարզաձևով, սակայն հետո նրա վրա ուշադրություն դարձրեց Թուրքիայի ըմբշամարտի չեմպիոն Ասլան Սեյհանլին, որից հետո Յասեմինն սկսեց զբաղվել ըմբշամարտով։ Ընդգրկվել է «Trakya Birlik SK» թիմում։
2012 թվականին Յասեմին Ադարը մասնակցեց Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությանը, որը տեղի էր ունենում Կանադայում, սակայն ոչ մի մեդալ չնվաճեց։ 2013 թվականին Ադարը Թբիլիսիում ներկայացրեց Թուրքիան Եվրոպայի առաջնության ժամանակ, սակայն կրկին չկանգնեց պատվո պատվանդանին։ Նույն թվականին Միջերկրածովյան խաղերի ժամանակ, որը տեղի էր ունենում Մերսինում, Յասեմինը ոսկե մեդալ նվաճեց։ Կրկին 2013 թվականին Յասեմին Ադարը մասնակցեց Բուդապեշտում կայացած Աշխարհի առաջնությանը, սակայն գրավեց ընդամենը 5-րդ տեղը։ 2014 թվականին Յասեմինը մասնակցեց Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնությանը, որը կայացավ Տաշքենդում, սակայն կրկին մեդալներ չնվաճեց։
2015 թվականին Յասեմինը մասնակցեց Բաքվում կայացած Եվրոպական խաղերին, սակայն չկարողացավ հասնել եզրափակիչ՝ պարտվելով Եկատերինա Բուկինային։ Հետո նա երրորդ տեղի համար պայքարում պարտվեց Սվետլանա Սաենկոյին։ 2015 թվականի Աշխարհի առաջնությանը Յասեմինը պարտվեց քառորդ եզրափակչում։
2016 թվականին Յասեմին Ադարը ոսկե մեդալ նվաճեց Եվրոպայի առաջնությունում՝ հաղթելով ռուս Ալյոնա Ստարոդուբցևային։ Յասեմինը դարձավ Թուրքիայի առաջին ներկայացուցիչը, որը ըմբշամարտի կանանց Եվրոպայի առաջնությունում ոսկե մեդալ նվաճեց։


== Ծանոթագրություններ ==
(5661) Հիլդեբրանդ

(5661) Հիլդեբրանդ (անգլ.՝ Hildebrand), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի օգոստոսի 14-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,959629 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0341 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 4,8851 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2877,93 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,12509 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,32° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5661) Հիլդեբրանդ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օշան թաղիքային

Օշան թաղիքային (լատ.՝ Salsola tomentosa), թելուկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
10-30 սմ բարձրությամբ, պառկած կամ վեր բարձրացող ընձյուղներով մոխրագույն կիսաթուփ է։ Կիսագլանիկանման տերևների երկարությունը 5-10 մմ է։ Ցողունները և տերևներն ծածկված են խորդուբորդ կամ ճյուղավորված կիսաառսեղմ մազիկներով։ Նշտարաձև, դեղնավուն, թաղանթային ծաղկապատի մասերը վերևում սրացած են, պտղի ժամանակ՝ սևավուն կամ ծիրանագույն թևերով, 2,4-2,7 մմ երկարությամբ։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում հանդիպում է միայն Երևանի (Արմավիր, Արևշատ, Զովաշեն, Գառնի, Երախ, Վեդի, Շահումյան) ֆլորիստիկական շրջանում։ Աճում է նաև Նախիջևանում, Հյուսիսային Իրանում, Թուրքմենստանում և Աֆղանստանում։                                                                                                                                                                                                                                                                 


== էկոլոգիա ==
Աճում է ստորին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 800-1200 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ գիպսակիր, կավային լանջերին, կիսաանապատում։ Ծաղկում է հուլիս-սեպտեմբեր ամիսներին, պտղաբերում՝ սեպտեմբեր-հոկտեմբերին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է, որի տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէր։
Անհրաժեշտ է ստեղծել նոր ԲՀՊՏ Երախի լեռնաշղթայի վրա։ Պահպանություն չի իրականացվում


== Ծանոթագրություններ ==
Բողաքարի արգելավայր

Բողաքարի արգելավայր, բնության հատուկ պահպանվող տարածք, Հայաստանի Հանրապետության 26 արգելավայրերից մեկը։ Կազմավորվել է 1989-ին, ունի 2728 հա տարածք։ Գտնվում է ՀՀ Սյունիքի մարզում՝ Զանգեզուրի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին՝ 1400-2100 մ բարձրություններում։ Ստեղծվել է՝ բուսական աշխարհի ու կենդական աշխարհի էնդեմիկ (Սոսնովսկու վարդկակաչ, Թախտաջյանի խլածաղիկ և այլն) և հազվագյուտ (խոլորձներ, արաքսյան կաղնի, սագասոխուկ) տեսակների պահպանության նպատակով։


== Տես նաև ==
Հայաստանի արգելավայրեր
Հայաստանի հատուկ պահպանվող տարածքներ
Պոտաշենո (գյուղ, Սիչովսկի շրջան)

Պոտաշենո (ռուս.՝ Поташено), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռուբեն Նազարեթյան

Ռուբեն Արտավազդի Նազարեթյան (դեկտեմբերի 4, 1925(1925-12-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունիսի 18, 1991(1991-06-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), դեղաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր (1971), պրոֆեսոր (1972)։


== Կենսագրություն ==
1945 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ 1945-1972 թվականներին աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի դեղագիտության ամբիոնում։ 1972-1973 թվականներին եղել է Ընդհանուր հիգիենայի և մասնագիտական հիվանդությունների ԳՀԻ լաբորատորիայի վարիչը,
1973-1991 թվականներին՝ արդյունաբերական թունաբանության լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող։
Աշխատանքները վերաբերում են նոր դեղամիջոցների հայտնաբերմանը, արդյունաբերության մեջ աշխատողների մասնագիտական թունավորումների (քիմիական նյութերով) կանխարգելմանն ու բուժմանը։


== Երկեր ==
Ֆարմակոլոգիա։ Դասագիրք բուհերի անասնաբուժական ֆակուլտետների ուսանողների համար, Երևան, 1973 (համահեղինակ)։
Димекумарон - противоязвенный препарат, Ереван, 1982 (համահեղինակ).


== Գրականություն ==
Айриян А. П., Армянские учёные-медики, Ер., 1998.


== Ծանոթագրություններ ==
Ռաֆայել Համբարձումյան (լուսանկարիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռաֆայել Համբարձումյան (այլ կիրառումներ)Ռաֆայել Միհրանի Համբարձումյան (մարտի 29, 1932(1932-03-29), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ լուսանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ռաֆայել Համբարձումյանը ծնվել է 1932 թվականին Երևանում։ Լուսանկարչությամբ տարվել է մանուկ հասակից։ 12 տարեկան հասակում սովորել է լուանկարիչ Թորգոմ Բոյաջյանի մոտ։ 1951 թվականին աշխատել է կինոստուդիայում, եղել Արտաշես Ջալալյանի օգնականը։ 1952 թվականին ծառայել է բանակում, եղել դիվիզիայի լուսանկարիչ։ 1955 թվականին աշխատել է Վոլոդյա Ամալյանի հետ միասին։ 1957 թվականին հաղթելով լուսանկարչի տեղի համար հայտարարված մրցույթում` «Երեկոյան Երևան» օրաթերթի հիմնադրման առաջին օրվանից դարձել է նրա ֆոտոթղթակիցը։ 1972 թվականին եղել է Կենտկոմի հրատարակչության լուսանկարիչը, 1977 թվականին` ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարության լուսանկարիչը։ 1999 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ շարունակել է լուսանկարչական գործունեությունը։ 2002 թվականին դարձել է Կառլիֆոռնիայի պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչների միության անդամ, 2003 թվականին` ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ Լուսանկարիչների միության անդամ։
Ռաֆայել Համբարձումյանի լուսանկարներում թեմատիկ, կոմպոզիցիոն աշխատանքներից բացի կան դիմանկարներ (Վիկտոր Համբարձումյան, Արամ Խաչատրյան, Պարույր Սևակ, Գոհար Գասպարյան, Վահրամ Փափազյան, Հրաչյա Ներսիսյան, Գուրգեն Ջանիբեկյան, Երվանդ Քոչար, Մարտիրոս Սարյան, Վիլյամ Սարոյան, Հովհաննես Շիրազ), քաղաքային պատկերներ։ Ռաֆայել Համբարձումյանի լուսանկարներով ձևավորվել են Արամ Խաչատրյանի ծննդյան 100-ամյակին թողարկված սկավառակները (2004, Լոս Անջելես)։ Համբարձումյանի լուսանկարների ընտրանին հրատարակվել է «Հավերժի ճամփորդները» ֆոտոալբոմում («Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն, Երևան, 2005)։ 


== Մրցանակներ ==
ՀԽՍՀ Երիտասարդական փառատոնի դափնեկիր, 1957
«Վիրահատությունից հետո» աշխատանքը արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների` 2003 թվականին ԱՄՆ-ի պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչների մրցույթում դարձել է առաջին մրցանակակիր, 1967 թվականին Գերմանիայում կայացած միջազգային լուսանկարչական ցուցահանդեսում` արծաթե մեդալի
2003 թվականին Լաս Վեգասում կայացած ամենամյա ցուցահանդեսում արժանացել է 1-ին մրցանակի


== Ցուցահանդեսներ ==
Մասնակցել է միջազգային և համամիութենական բազմաթիվ ցուցահանդեսների։

Արվեստի աշխատողի տուն, Երևան, 1962 թ.
Մոսկվա, 1977 թ.
Բուդապեշտ, Հունգարիա, 1987 թ.
Լոս Անջելես, Թեքեյան մշակութային կենտրոն, 1990, 1999 թվականներ
Լոս Անջելես, Իրանահայ մշակութային միություն, 2000, 2001 թվականներ
Լոս Անջելես, Դելայտ, 2004, 2005 թվականներ
Հայաստանի գրողների միություն, Երևան, 2010 թվական


== Ծանոթագրություններ ==