armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ինտիմիզմ

Ինտիմիզմ (լատ.՝ intimus՝ ամենախոր, գաղտնի, իրական), ժանրային նկարչության տարատեսակ, որն առաջացել է XIX-XX դարերում նեոիմպրեսիոնիստների շրջանում։ Ինտիմիստ նկարիչների շարքի մեջ, որպես կանոն, ընդգրկում են «Նաբի» խմբի անդամներին․ Պիեռ Բոնարին, Էդուար Վյուարին, Կեր Կսավյե Ռուդելին և Ֆելիքս Վալոտոնին։
Ինտիմիստների աշխատանքների հիմնական սյուժեները առօրյա կյանքի տեսարաններն են իրենց փոքր, հաճախ աննշան իրադարձություններով։ Իրենց ստեղծագործություններում գերակշռում են՝ փողոցի, գովազդակրով տեսարաններ, լցված մթնոլորտի ջերմությամբ և հարմարավետությամբ։ Նկարիչներն իրենց ընտանիքն և ընկերներին են պատկերում, սակայն շատ կտավների վրա առաջին պլան են մղվում ոչ թե մարդիկ, այլ գույնն ու կոմպոզիցիան։
Ինտիմիստ նկարիչների ներկապնակում գերակշռում են տաք տոները; հատուկ տրամադրություն է ստեղծում կտավների վրա պատկերված արևային կամ էլեկտրական լույսը։ Ինտիմիզմին հատուկ են անսովոր անկյունները (հատուկ նշվում է տարածության երկչափությունը) և դեկորատիվ հնարքները (օրինակ, նատյուրմորտի նկարի առաջին պլանում պատկըերը)։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Վլասով Վ․Գ․ Կերպարվեստի նոր հանրագիտարանային բառարան. — Азбука-классика, 2006. — Т. 4. — С. 129. — 3000 экз. — ISBN 5-352-01759-1
Մոսին Ի․Գ․ Համաշխարհային արվեստ։ Իմպրեսիոնիզմի ուղղություններ և հոսքեր մինչև մեր օրերը. — «Кристалл», 2006. — С. 62-63. — 10 000 экз. — ISBN 978-5-9603-0047-8
Մոսին Ի․Ի․ Ամեն ինչ ոճերի և հոսքերի մասին ժամանակակից արվեստում. — Վիլնյուս: UAB «Bestiary», 2013. — С. 35. — 5000 экз. — ISBN 978-609-456-077-4


== Արտաքին հղումներ ==
«Ինտիմիզմը '«Art-Pedia.ru'» կայքում»։ Վերցված է 2015-10-30 
«Ինտիմիզմը «Կերպարվեստ. Ոճեր և ուղղություններ» էլեկտրոնային հանրագիտարանի կայքում»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-11-29-ին։ Վերցված է 2015-10-30  
«Նկարիչ ինտիմիստների աշխատանքները «Wikipaintings.org» կայքում»։ Վերցված է 2015-10-30
Բոլշայա Մոխովատկա

Բոլշայա Մոխովատկա (ռուս.՝ Большая Моховатка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 123 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մահացող դետեկտիվը

«Մահացող դետեկտիվը» (անգլ.՝ The Adventure of the Dying Detective)՝ դետեկտիվ պատմվածք, որը գրել է անգլիացի հայտնի գրող Արթուր Կոնան Դոյլը։ Մտնում է «Նրա հրաժեշտի խոնարհումը» ժողովածուի մեջ։ Գրվել և հրատարակվել է 1913 թվականին։ Պատմվածքում գործում է մեծն հետախույզ Շերլոկ Հոլմսը։


== Սյուժե ==
Տիկին Հադսոնը հաղորդում է դոկտոր Վաթսոնին, որ նրա ընկեր Շերլոկ Հոլմսը ծանր հիվանդ և մահամերձ է։ Սարսափելի լուրից ցնցված, Վաթսոնը անմիջապես ուղղվում է դեպի Բեյքեր սթրիթ և իր ընկերոջը լուրջ վիճակում է գտնում։ Հոլմսը արգելում է Վաթսոնին իրեն մոտենալ, քանի որ իր հիվանդությունը ծայրաստիճան վարակիչ է։ Վաթսոնը պատասխանում է, որ չի կարող արհամարհել իր բժշկական պարտքը, սակայն Հոլմսը ասում է, որ նա ուղղակի մյուս բժիշկների նման է, ինչը  խորապես վիրավորում է նրան։ Վաթսոնը առաջարկում է կանչել Լոնդոնի ամենալավ բժիշկներից մեկին, սակայն Հոլմսը հրաժարվում է, կարծելով, որ իր հիվանդությունը արևադարձային է։ Նա վարակվել է Իսթ էնդում շփվելով նավանորոգարանի նավաստիների հետ։ Ուաթսոնը հայտարարում է, որ անհապաղ ուղևորվում է արևադարձային հիվանդությունների վարպես բժիշկ Էնստրիի մոտ, սակայն Հոլմը բանալիով կողպում է դուռը, խնդրելով իրեն երկու ժամ ժամանակ տալ։
Ուաթսոնին սպասելու ընթացքում, դարակի վրա փղոսկրե տուփ է նկատում, սակայն Հոլմսը կատաղորեն արգելում է դիպչել դրան։ Նրա մոտ զառանցանք է սկսվում։ Նա խնդրում է իր մոտ բերել ոմն պլանտատոր Քելվերթոն Սմիթին, ով ապրելով Սումատրայում, մանրամասնորեն զննել է այս հիվանդությունը, միևնույն ժամանակ Վաթսոնին հրամայում է գալ Սմիթից առանձին և նրանից շուտ։ Տանից դուրս գալով, Վաթսոնը հանդիպում է տեսուչ Մորտոնին, ով Շերլոկ Հոլմսի առողջությամբ է հետաքրքրվում։ Ի զարմանս Վաթսոնի, տեսուչը բավարարվածությամբ է ընդունում Հոլմսի վատ լինելու լուրը։ Սմիթը հրաժարվում է ընդունել Վաթսոնին, վերջինս ներխուժում է Սմիթի սենյակ։ Լսելով, որ Հոլմսը մահամերձ է, Սմիթը դադարում է զայրանալ և համաձայնվում է գնալ Հոլմսի մոտ։
Հոլմսը հրամայում է Վաթսոնին թաքնվել մահճակալի տակ և Սմիթի հետ զրույցի մեջ է մտնում։ Հետախույզը խնդրում է բուժել իրեն։ Ի պատասխան, նա խոստանում է մոռանալ Լոնդոնի կենտրոնում, ասիական հիվանդությունից մահացած երիտասարդ Սևիջի մահվան մասին, որի հիվանդության հետազոտմամբ զբաղվում է Սմիթը։ Հաղթանակած պլանտատորը ստիպում է մահամերձին հիշել, թե ինչպես է նա վարակվել։ Սմիթի հուշումների օգնությամբ Հոլմսը հիշում է, թե ինչպես է փոստով ստացել փղոսկրե արկղը, բացել է այն և միջից դուրս թռած զսպանակի միջոցով մինչև արյուն քերծվել է։ Սմիթը նշում է, որ վերցնում է արկղը, իսկ Հոլմսը կկիսի Սևիջի ճակատագիրը, քանի որ նա չափից շատ բան գիտի։ Հոլմսը խնդրում է լույս ավելացնել։ Ազդանշանը նկատած տեսուչ Մորտոնը հայտնվում և, Սմիթին մեղադրելով Վիկտոր Սևիջի սպանության մեջ, ձերբակալում է նրան, ինչպես նաև բռնագրավում է արկղը։ Սմիթը նշում է, որ Հոլմսը չունի վկաներ, սակայն մեծն հետախույզը, ով, պարզվում է, կատարյալ առողջ է, նրան է ներկայացնում դոկտոր Վաթսոնին։ Հոլմսը պատմում է, որ կասկածում էր Սմիթին, ով, Սթրենջի մահից հետո, ժառանգության իրավունք է ստանում։ Հոլմսը, ստանալով խորհրդավոր ծանրոցը, բացահայտում է նրա հրեշավոր գաղտնիքը և, հիվանդի դեր խաղալով, որոշեց բռնել հանցագործին։ Ստի օգնությամբ Վաթսոնը շատ բնական է խաղում իր դերը, Սմիթին հրավիրելով Մեյքեր Սթրիթ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շերլոք Հոլմսը մերձիմահ
Մեսրոպ հայկական ուսումնասիրությունների կենտրոն (Գերմանիա)

Մեսրոպ հայկական ոաումնասիրությունների կենտրոնը հիմնադրվել է 1998 թվականին՝ պրոֆեսոր Հերման Գոյցի նախաձեռնությամբ՝ Հայաստանի և Գերմանիայի Սաքսոնիա-Անհալտ երկրամասի մշակույթի նախարարությունների միջև կնքված համաձայնագրի հիման վրա։ Նպատակն է հայկական մշակույթի ոաումնասիրությունը, ինչպես և նրա ծանոթացումը գերմանախոս լայն հասարակայնությանը, հայ և գերմանացի հայագետների համագործակցության սատարումը։ Դրանք իրականացնելու համար կենտրոնը մշակել էր ծրագրեր.

Հայաստանում քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակելու 1700-ամյակի առթիվ Գերմանիայում կազմակերպել «Հայաստան- 2000» միջազգային համաժողով,
Գերմաներեն թարգմանել հայ եկեղեցու շարակնոցը,
Հրատարակել Յոհաննես Լեփսիուսի արխիվը,
Գերմաներենով հրատարակել մատչելի «Հիմնական դասընթացք հայ մշակույթի» խորագրով գրպանի պրակներ։Կենտրոնը գտնվում է Հալլե-Վիտենբերգի Մարտին նյութեր համալսարանի շենքերից մեկում։
Նարբուտովկա

Նարբուտովկա (ուկրաիներեն՝ Нарбутівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նարբուտովկա գյուղում բնակվում էր 70 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Փոքր Յուրմանգա

Փոքր Յուրմանգա (ռուս.՝ Малая Юрманга), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Յուրմանգա գետի աջ ափում՝ 10 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 12 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020100312103000008367
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103000836
Ավազանի կոդը - 03.02.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Գուլմիլիբի Սարգսի խաչքար (Շխմուրադի վանք)

Գուլմիլիբի Սարգսի խաչքար, որը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Վարագաջուր (Հախում) գետի ձախ ափին, գեղեցիկ հովտում, Ծաղկավան գյուղից 6-7 կմ հարավ-արևմուտք գտնվող Շխմուրադի վանքի վանական համալիրում։ Հաշվառված է ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (10.38/16.4.10)։


== Տեղադրություն ==
Խաչքարը կանգնեցված է փոքր գավթի մեջ, եկեղեցու հարավային դռան մոտ։


== Նկարագրություն ==
Դեղնավուն ավազաքարից է։ Խաչքարի վրա քանդակված է՝ աջ կողմում մի տղամարդ, ձեռքերը կրծքին ծալած, իսկ ձախ կողմում՝ մի կին, գրկին մի երեխա, պառկած դրությամբ։


== Վիմական արձանագրություն ==
Խաչքարը ունի 2 տող վիմական արձանագրություն։

ՍԲ ԽԱՉՍ ԲԱՐԷԽԱՒՍ։ ԳՈՒԼՄԻԼԻԲԻ
ՍԱՐԳԻՍԻՆ։ ԹՎ ՌԿԸ


== Տես նաև ==
Շխմուրադի վանք


== Ծանոթագրություններ ==
Նեոդարվինիզմ

Նեոդարվինիզմ (նեո․․․ և դարվինիզմ), էվոլյուցիոն կոնցեպցիա, ստեղծել է 19-րդ դարի 80-90-ական թվականներին Ավգուստ Վայսմանը։ Նեոդարվինիզմի հիմքում ընկած են նրա հիպոթեզները «անընդհատ», «անմահ» սաղմնային պլազմայի գոյության (որի փոփոխությունները հնարավոր են հիմնականում ծնողական սաղմերի խառնման ժամանակ) և սաղմնային ընտրության մասին։ Վերջինս ընտրության սկզբունքը տարածում է ժառանգականության ներբջջային միավորների՝ դետերմինանտների վրա, որոնց ընտրությունը և անհավասարաչափ տեղաբաշխումը իբր բխում են սեռական բջջում դրանց միջև ընթացող պայքարից և հանգեցնում են կենսական նոր ձևերի առաջացման։ Այդ դեպքում դարվինյան բնական ընտրությանը տրվում է սաղմնային ընտրության պրոցեսում առաջացող ոչ պիտանի ձևերը խոտանողի դեր։ Նեոդարվինիզմի կոնցեպցիան պարունակում էր արդյունավետ գաղափարներ (ընդունում էր քրոմոսոմների դերը ժառանգականության պրոցեսում, հերքում ձեռքբերովի հատկանիշների ժառանգումը), սակայն ամբողջությամբ վերցված, որպես բնական ընտրության դարվինյան տեսության լրացման փորձ, սխալ էր։ Երբեմն նեոդարվինիզմը անվանում են ժամանակակից դարվինիզմ, որը պատմական տեսակետից սխալ և անհաջող արտահայտություն է։
Կազակովո (գյուղ, Ալնաշսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿազակովոԿազակովո (ռուս.՝ Казаково), գյուղ Ռուսաստանի, Ուդմուրթական հանրապետության Ալնաշսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2008 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 318 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Մուխուրի (Սենակի շրջան)

Մուխուրի (վրաց.՝ მუხური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Սենակի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 15 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Սենակից հեռու է 13 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 377 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ագուլիսի գրչության կենտրոն

Ագուլիսի գրչության կենտրոն, գործել է 14-18-րդ դարերում Ագուլիսի Սբ Թովմա առաքյալի վանքում, որտեղ ընդօրինակվել է մոտ 90 ձեռագիր։ Մեզ հասած հնագույն ձեռագիրը Վարդան գրիչի՝ 1375 թվականին ընդօրինակած Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան» պոեմն է։ Ագուլիսի գրչության կենտրոնն ընդլայնել է գործունեությունը 15-րդ դարում՝ Հակոբ րաբունապետի ջանքերով։ 1425 թվականին Մատթեոս գրիչն ընդօրինակել է Գրիգոր Տաթևացու «Գիրք հարցմանցը», 1447 թվականին՝ «Տօնական», իսկ Թումա գրիչը 1432 թվականին՝ Միքայել Ասորու «Ժամանակագրութիւնը», ապա՝ Վարդան Արևելցու «Հաւաքումն պատմութեան», Կիրակոս Գանձակեցու «Պատմութիւն Հայոց» երկերը։ 16-րդ դարից վկայություններ կան միայն ձեռագրերի նորոգման մասին, իսկ 17-րդ դարից պահպանվել է 8 ձեռագիր։
Ագուլիսի գրչության կենտրոնը 1752 թվականին կողոպտել են Ատրպատականի Ազատ խանի, 1789 թվականին՝ Մուստաֆա խանի հրոսակները։ Վանքի սպասքից բացի՝ նրանք հափշտակել են նաև ձեռագրերը (1477 թվականի ճաշոցը 3900 ար­ծաթով Պետրոս տիրացուն գնել է և վերադարձրել վանքին)։ Ագուլիսի գրչության կենտրոնում գրված 10 ձեռագիր պահվում է Մատենադարանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2014

Ըմբշամարտի աշխարհի առաջնություն 2014, անցկացվել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 8-ից 14-ը Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Տաշքենդում։


== Մեդալներ ==


== Մեդալակիրներ ==


=== Հունահռոմեական ===


=== Ազատ ոճ (տղամարդիկ) ===


=== Ազատ ոճ (կանայք) ===


== Մասնակից երկրներ ==
692 մասնակիցներ 81 երկրներից


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Առաջնության պաշտոնական էջը
Արարատ Օհանջանյան

Արարատ Արամայիսի Օհանջանյան (մայիսի 29, 1968(1968-05-29), Սոս), հայ բժիշկ, նյարդաբան, Արցախի առողջապահության նախարար։


== Կենսագրություն և գործունեություն ==
Ծնվել է 1968 թ. մայիսի 29-ին, Լեռնային Ղարաբաղի Մարտունու շրջանի Սոս գյուղում։ 1985 թ. ավարտել է Սոսի միջնակարգ դպրոցը։ Նույն թվականին ընդունվել է Բաքվի բժշկական ինստիտուտի ատամնաբուժության ֆակուլտետը։
1986-1988 թթ. ծառայել է խորհրդային բանակում։ 1988 թ-ից ուսումը շարունակել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի ատամնաբուժության ֆակուլտետում, որն ավարտել է 1992 թ.։
Ինստիտուտն ավարտելուց հետո վերադարձել է Արցախ, մասնակցել ինքնապաշտպանական մարտերին։ 1992-1994 թթ. աշխատել է ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանային դաշտային զինվորական հոսպիտալում՝ որպես բժիշկ-անեսթեզիոլոգ։ 1994-1997 թթ. աշխատել է Արցախի հանրապետական ուռուցքաբանական դիսպանսերում, ապա և ԼՂՀ «Հանրապետական հիվանդանոց» ՊՓԲԸ-ում՝ որպես բժիշկ-անեսթեզիոլոգ։ 1997-2007 թթ. համատեղությամբ աշխատել է Արցախի հանրապետական ծննդատանը՝ որպես բժիշկ անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։
1997-1998 թթ. աշխատել է ԼՂՀ «Հանրապետական հիվանդանոց» ՊՓԲԸ վերակենդանացման բաժնի վարիչ։
1998-2003 թթ. ԼՂՀ «Հանրապետական հիվանդանոց» ՊՓԲԸ գլխավոր բժշկի տեղակալն էր՝ բուժական գծով։
2003 թ. սովորել է Մոսկվայի տրանսպլանտոլոգիայի ինստիտուտում՝ վերապատրաստվելով որպես բժիշկ-նեֆրոլոգ՝ հեմոդիալիզի մասնագետ։
2004 թ. նրա անմիջական մասնակցությամբ ԼՂՀ «Հանրապետական հիվանդանոց» ՊՓԲԸ-ում բացվել է հեմոդիալիզի բաժանմունք։
2007 թ. նշանակվել է ԼՂՀ «Հանրապետական հիվանդանոց» ՊՓԲԸ գործադիր տնօրեն՝ շարունակելով աշխատել որպես բժիշկ անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգ։
2010 թ. մայիսի 23-ի խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԼՂՀ հինգերորդ գումարման Ազգային Ժողովի պատգամավոր՝ համամասնական ընտրակարգով, «Ազատ Հայրենիք» կուսակցության ընտրացուցակով։
Ազգային Ժողովի սոցիալական ոլորտի հարցերի (2012 թվականից՝ սոցիալական և առողջապահության հարցերի) մշտական հանձնաժողովի անդամ։
2015 թ. մայիսի 3-ին խորհրդարանական ընտրություններում ընտրվել է ԱՀ վեցերորդ գումարման Ազգային Ժողովի պատգամավոր` համամասնական ընտրակարգով, «Ազատ Հայրենիք» կուսակցության ընտրացուցակով։ «Հայրենիք» խմբակցության անդամ։ ԱԺ սոցիալական և առողջապահության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ։
2020 թվականի հուլիսի 18-ին Արցախի նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Արցախի առողջապահության նախարար։
«Ազատ Հայրենիք» կուսակցության անդամ է, կուսակցության նախագահության անդամ։
Ազգային Ժողովի «Հայրենիք» խմբակցության անդամ է։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի չորս զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Զահարիա Ստանկու

Զահարիա Ստանկու (ռումիներեն՝ Zaharia Stancu, հոկտեմբերի 5, 1902(1902-10-05), Salcia, Teleorman County, Ռումինիա - դեկտեմբերի 5, 1974(1974-12-05), Բուխարեստ, Ռումինիա), ռումին գրող և քաղաքական գործիչ։ ՌԽՀ ակադեմիայի ակադեմիկոս (1955)։ 
Ավարտել է Բուխարեստի համալսարանի փիլիսոփայական-բանասիրական ֆակուլտետը (1932)։ Գրական ասպարեզ է մտել բանաստեղծություններով («Պարզ երգեր», 1927)։ Հանդես է եկել որպես հրապարակախոս, աշխատակցել է ձախ և դեմոկրատական մամուլին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) ժամանակ հակաֆաշիստական գործունեության համար արգելափակվել է համակենտրոնացման ճամբարում։ Ֆաշիստական վարչակարգի տապալումից (1944) հետո եղել է Ազգային թատրոնի տնօրենը (1946-1952), 1958-1968 թվականներին՝ «Գազետա լիտերարե» («լատ.՝ Gazeta Literara») թերթի գլխավոր խմբագիրը, 1966-1974 թվականներին՝ ՌԽՀ ԳԽ նախագահը։ Ետպատերազմյան տարիներին, 1969 թվականից՝ ՌԿԿ ԿԿ-ի և պետական խորհրդի անդամ։ Հիմնականում գրել է արձակ գործեր։ 
Ստանկուի «Ոտաբոբիկը» (1948) վեպը, «Դառն արմատներ» էպոպեան, «Խելահեղ անտառ» (1963), «Անձրև ու քամի» (1969) վեպերը գլխավորապես հիմնված են ինքնակենսագրական նյութի վրա, տալիս են նախապատերազմյան և ետպատերազմյան Ռումինիայի սոցիալական ու քաղաքական կյանքի պատկերը։ Գրել է նաև պատմվածքներ («Նեղ և խոր ակոս», 1949, «Կյանքի համար», 1951, «Սիրային պատմվածքներ», 1970 և այլն)։ 


== Ծանոթագրություններ ==
Ալբերտ Փեյն

Ալբերտ Փեյն (անգլ.՝ Albert Bigelow Paine, հուլիսի 10, 1861(1861-07-10), Նյու բեդֆորդ, Բրիստոլ շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ - ապրիլի 9, 1937(1937-04-09), Նյու Սմիրնա Բիչ, Վոլուսիա շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, ով հայտնի է որպես Մարկ Տվենի կենսագրության հեղինակ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1861 թվականի հուլիսի 10-ին, Մասաչուսեթս նահանգի Նյու Բեդֆորդ քաղաքում, մեծահարուստ ֆերմերի ընտանիքում, բայց երբ նա մեկ տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվում է Այովայի Բենտոնսպորտ գյուղ, իսկ մի փոքր անց` Իլինոյս նահանգի Զինիա գյուղ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո նա հետաքրքրվել է լուսանկարչությամբ և շրջել է երկրով մեկ, մինչև որ հաստատվել է Նյու Յորքում։ Ավելի ուշ նա ծանոթացել է Մարկ Տվենի հետ, նրան մի քանի տարի ուղեկցել ճանապարհորդությունների ժամանակ և նրա մահից հետո դարձել է իր արխիվի կառավարիչը։ Եղել է Պուլիցերյան մրցանակի հանձնաժողովի անդամ։ Իր կյանքի վերջին տարիները նա անցկացնում է Ֆրանսիայում, որտեղ իր աշխատանքի համար ստանում է Պատվո Լեգեոնի շքանշան և ասպետի կոչում։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է եղել, ունեցել է երեք դուստր։


== Մատենագրություն ==
Երկու ընկերների բանաստեղծությունները (1893 թվական, Ուիլյամ Ուայթի հետ  միասին)
Արկանզասյան արջը (1898 թվական)
Դատարկ ծառը (1898 թվական)
Հացի գիծը (1900 թվական)
Մեծ սպիտակ բուլվարները (1900 թվական)
Դատարկ ծառը ձյան մեջ (1901 թվական)
Թոմաս Նաստ` իր ժամանակը և նկարները (1904 թվական)
Վրանների բնակիչները (1908 թվական)
Նավերի բնակիչները (1910 թվական)
Մարկ Տվեն. կենսագրություն (1912 թվական, չորս հատոր)
Դատարկ ծառը. օրեր և գիշերներ (1915 թվական)
Մարկ Տվենի մանկությունը (1916 թվական)
Մարկ Տվենի կյանքը՝ համառոտ (1920 թվական)
Ոսկե կատուն (1934 թվական)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Альберт Пейн на Энциклопедии читателя
Творчество Пейна на  Проекте "Гутенберг"
Բադ Ֆրայենվալդե

Բադ Ֆրայենվալդե (գերմ.՝ Bad Freienwalde (Oder)), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Մերկիշ Օդեռլենդի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 12788 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 131,73 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 64 044։


== Ծանոթագրություններ ==
Բորզովայա Զաիմկա

Բորզովայա Զաիմկա (ռուս.՝ Борзовая Заимка), գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Բառնաուլի քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2006 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2500 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Նամեսրալ

Նամեսրալ (վրաց.՝ ნამესრალი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 68 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դեբետային քարտ

Դեբետային քարտ (անգլ.՝ debit card), բանկային վճարային քարտ, որն օգտագործվում է ապրանքների և ծառայությունների դիմաց վճարելու, ինչպես նաև բանկոմատներից կանխիկ գումարի ստացման համար։ Նման քարտը հնարավորություն է տալիս կառավարել միջոցները միայն ձեր անձնական հաշվին (ընթացիկ հաշիվ) առկա մնացորդի սահմաններում, որին այն կցված է։ Դեբետային քարտերի գործառույթը հիմնականում շրջանառության մեջ գտնվող թղթային փողերը փոխարինելն է և հաճախորդի՝ սեփական միջոցներով անկանխիկ վճարումներ կատարելը։ Ի տարբերություն վարկային քարտերի, ինչպես նաև թույլատրված օվերդրաֆտ (մնացորդի ավելցուկը) ունեցող դեբետային քարտերի, դեբետային քարտերը թույլ չեն տալիս բանկային գումարներով վարկավորում։ Այնուամենայնիվ, որոշ դեպքերում հնարավոր է չհաստատված (տեխնիկական) օվերդրաֆտ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սավկիյազ

Սավկիյազ (ռուս.՝ Савкияз, բաշկիրերեն՝ Сәүкияҙ), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Տատիշլինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 251 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ալեքսանդրու Շահիկյան

Ալեքսանդրու Մելքոնի Շահիկյան (նոյեմբերի 20, 1901(1901-11-20), Բուխարեստ, Ռումինիա - մարտի 31, 1965(1965-03-31), Բուխարեստ, Ռումինիա), հայազգի ռումինական գրող, հրապարակագիր։ Ռումինիայի կոմկուսի անդամ 1943 թվականից։
Յոն Շահիկյանի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Ուսանել է Բուխարեստի գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1924 թվականից աշխատակցել է առաջադիմական մամուլին, պայքարել ֆաշիզմի դեմ, հետապնդվել իշխանությունների կողմից։ 1936 թվականին հրատարակել է «Ատլաս» շաբաթաթերթը, որտեղ հոդվածներ է տպագրել նաև Խորհրդային Հայաստանի հաջողությունների մասին։ Ռումինիայի ազատագրումից (1944 թ.) հետո վարել է պատասխանատու պաշտոններ, 12 տարի գլխավորել է «Ռևյու Ռումեն» («Revue Roumaine») ֆրանսիական հանդեսը։ Ռումինական գրականության լավագույն նմուշներից կազմել և աշխատասիրությամբ լույս է ընծայել «Աշխատանքի ն ազատության պոեզիա» գիրքը։ Հրատարակվել են նրա «Հանքագործների գործադուլը» (1929 թ.), «Գրիվիցա» (1933 թ.) և այլ պոեմներ, «Դանուբյան պատմվածքներ» (1959 թ.) գիրքը, «Կապույտ թռչուն» (1961 թ.) բանաստեղծությունների ժողովածուն։ Քիչ չեն մանուկների ու պատանիների համար Շահիկյանի գրած գրքերը («Ռիչ Ռիչ» (1948 թ.), «Մինչև տասը եկ հաշվենք» (1953 թ., հայկական հրատարակչություն 1959 թ.), «Ոսկյա սաղավարտը» (1962 թ.), «Խտացած չարությունը» (1965 թ.) և այլն։ Տպագրվել են նաև «Գեորգե», «Ջուրջույի եղբորորդին», «Ջայլամի փետուրներով գլխարկը», «Խորտակում» և այլ պիեսներ (բեմադրվել են Բուխարեստի թատրոններում), «Տյանշանից մինչև Ժասպի լեռները» ճանապարհորդական նոթերի ժողովածուն։ Շահիկյանի շատ գործեր թարգմանվել են հայերեն, ռուսերեն, ուկրաիներեն, հունգարերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով։ Պարգևատրվել է ՌԽՀ-ի շքանշաններով։
Կամո Ալավերդյան (այլ կիրառումներ)

Կամո Ալավերդյան, կարող է վերաբերել՝

Կամո Նիկոլայի Ալավերդյան - հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
Կամո Սաշայի Ալավերդյան - հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից
Իվան Բոգդանով

Իվան Պետրովիչ Բոգդանով (ռուս.՝ Иван Петрович Богданов, 17 (29) օգոստոսի, 1855, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն – 25 դեկտեմբերի, 1932, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս ժանրային գեղանկարիչ, Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության անդամ։


== Կենսագրություն ==
Իվան Բոգդանովը ծնվել է 1855 թվականի օգոստոսի 17-ին (նոր տոմարով՝ օգոստոսի 29-ին) Մոսկվայում, դերձակի ընտանիքում։ 1878 թվականից մինչև 1889 թվականը սովորել է Մոսկվայի նկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում՝ Իլարիոն Պրյանիշնիկովի ու Վլադիմիր Մակովսկու արվեստանոցում, որոնք մեծ ազդեցություն են թողել ապագա նկարչի վրա։
Ուսումնարանն ավարտելիս Վլադիմիր Մակովսկու հետ մասնակցել է Բորկիի Քրիստոս Փրկչի տաճարի որմնանկարների ստեղծմանը։ 1891 թվականից մասնակցել է Գեղարվեստական շրջիկ ցուցահանդեսների ընկերության կազմակերպած ցուցահանդեսներին, իսկ 1895 թվականին դարձել է ընկերության անդամ։ Իվան Բոգդանովի «Հաշվելիս» (ռուս.՝ «За расчётом») և «Նորեկ» («Новичок» («В ученье») նկարները գնվել են Պավել Տրետյակովի կողմից։
Իր կյանքի մեծ մասն Իվան Բոգդանովն անցկացրել է քաղաքի աղքատության շրջանում՝ միայնակ դաստիարակելով որդուն։  1929 թվականին նա դարձել է Ռեալիստ նկարիչների միության (Объединение художников-реалистов) անդամ։
Իվան Բոգդանովը մահացել է 1932 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Մոսկվայում։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Романов Г. Б. Товарищество передвижных художественных выставок 1871-1923. Энциклопедия. — Санкт-Петербург Оркестр. — СПб., 2003. — 736 с. — 500 экз. — ISBN 5-87685-054-3
Майорова Наталья, Скоков Геннадий История русской живописи. 90-е годы XIX века. — М: Белый город, 2006. — Т. VIII. — ISBN 5-7793-1108-0
Богданов Иван Петрович // Передвижники / Сост. А. В. Парамонов. — 2-е изд.,доп. — М: Искусство, 1976. — 144 с.
Минченков Я. Д. Богданов Иван Петрович // Воспоминания о передвижниках. — М: АСТ-Пресс, 2010. — 454 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-462-01053-8


== Արտաքին հղումներ ==
«Богданов Иван Петрович в «Энциклопедии русской живописи»» (ռուսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-15-ին։ Վերցված է 2011-08-12 
«Богданов Иван Петрович в Галерее издательства «Белый Город»» (ռուսերեն)։ Издательство «Белый город»։ Վերցված է 2011-08-12 (չաշխատող հղում)
«Богданов Иван Петрович в Энциклопедии живописи и графики Art-каталог» (ռուսերեն)։ Վերցված է 2011-08-12
Վիլյանուևա դե Սան Կառլոս (քաղաք)

Վիլյանուևա դե Սան Կառլոս (իսպ.՝ Villanueva de San Carlos), քաղաք և համայնք Իսպանիայում, մտնում է Սյուդադ Ռեալ պրովինցիայի մեջ, որն էլ իր հերթին մտնում է Կաստիլիա-Լա Մանչա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը մտնում է Կամպո դե Կալատրավա շրջանի կազմի մեջ։ Տարածքը՝ 109,25 կմ²։ Բնակչությունը՝ 373 (2010 թվականին)։


== Բնակչություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Լիանա Աղաբեկյան

Լիանա Արարատի Աղաբեկյան (հունվարի 15, 1986(1986-01-15), Կիրովական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ շախմատիստուհի, կանանց միջազգային վարպետ։


== Կենսագրություն ==
Լիանա Աղաբեկյանը Հայաստանը ներկայացրել է շախմատի Եվրոպայի պատանեկան առաջնություններում  և տարբեր  տարիքային խմբերի աշխարհի պատանեկան առաջնություններում։ Հայաստանի կանանց շախմատի առաջնության բազմակի մասնակից է։ 2007 թվականին  նա առաջին տեղը կիսեց Սիրանուշ Անդրիասյանի հետ, բայց  լրացուցիչ հանդիպման ժամանակ տանուլ է տվել խաղը։

Ներկայացրել է Հայաստանի ազգային հավաքականը  շախմատի խոշոր մրցաշարերում։

Շախմատի  աշխարհի թիմային առաջնությանը  մասնակցել է 2007 թվականին։
2007 թվականին մասնակցել Շախմատի Եվրոպայի թիմային առաջնությունում  թիմի հետ նվաճել է բրոնզե մեդալ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոսովո և Մեթոխիա

Կոսովո և Մեթոխիա՝ աշխարհագրական շրջան Բալկանյան թերակղզում, որը վիճելի տարածք է համարվում մասնակիորեն ճանաչված Կոսովոյի Հանրապետության և Սերբիայի Հանրապետության միջև։ Այսօր Կոսովոյի Հանրապետությունը ղեկավարում է տարածաժրջանի մեծ մասը։ Այսպես կոչված Հյուսիսային Կոսովոյում ապրող սերբերը չեն ընդունում Կոսովոյի ղեկավարությունը։


== Տարածաշրջանի նկարագրություն ==
Կոսովո կոչվող տարածաշրջանը իրենից ներկայացնում է համարյա հավասարակողմ զուգահեռագիծ, որը բաժանված է երկու հարթավայրերով՝ արևմուտքից՝ Մեթոխիայով, արևեվելքից՝ Կոսովոյով, որն այժմ կոչվում է Կոսովոյի դաշտ։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 10․887 կմ², բնակչությունը՝ 2,2 միլիոն մարդ։ Միջին բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 550 մետր։ Կլիման կոնտինենտալ է (տաք ամառ և ցուրտ ձմեռ․ շատ են ձյան տեսքով տեղումները)։ Հիմնականում Կոսովոն լեռնային տարածաշրջան է․ ամենաբարձր կետը Դեռավիցա լեռն է, որն ունի 2556 մետր բարձրություն։ Կոսովոյի տարածքով հոսում են Բելիյ Դռին, Սիտնիցա, Յուժնայա Մոռավիյա և Իբար գետերը։ Մեծ լճերից են Գազիվոդան, Ռադոնիչը, Բաթլավան և Բադովացը։
Կեչի թղթյա

Կեչի թղթյա (լատ.՝ B. papyrifera), կեչածաղկավորների ընտանիքի, կեչազգիների ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Հզոր, ճյուղավորված ծառեր են՝ 25-30 մ բարձրությամբ և 1-1,2 մ բնի տրամագծով։ Սաղարթը ցրված է, անկանոն ձևի։ Բնի և բազմամյա ճյուղերի կեղևը սպիտակ է կամ սպիտակ-վարդագույն, չափազանց երկար, երբեմն 15-20 սմ-ի հասնող դեղնավուն կամ շագանակագույն ոսպնյակներով։ Վերնակեղևը բնից հեշտությամբ է անջատվում նեղ, հորիզոնական շերտերով։ Ընձյուղները մազմզուկապատ են, ծածկվածնոսր, խեժային գեղձիկներով, կանաչավուն են կամ բաց դեղնագույն։ Ավելի ուշ ստանում են փայլուն մուգ դարչնագույն գունավորում և մերկանում են։ Բողբոջները նեղ-ձվաձև են, 4-8 սմ երկարությամբ և 2-5 սմ լայնությամբ, սրածայր, կլորավուն, սեպաձև կամ հատված հիմքով, ատամնասղոցաեզր, երբեմն թեթևակի բլթակավոր, սկզբում ծածկված աղվամազով, ավելի ուշ մերկանում են և ստանում անփայլ, կանաչավուն գունավորում։ Կոթունները հաստ են, մազմզուկապատ, 1,5-3 սմ երկարությամբ։ Պտղաբերող կատվիկները հասնում են 2-5 սմ երկարության և 1 սմ տրամագիծ ունեն, կախված են նուրբ, խեժապատ կոթուններից։ Թեփուկների երկարությունը 5 մմ է, միջին բլթակը ավելի երկար է կողմնայինից, թևիկները լայն են ընկուզիկից։ Պտուղները հասունանում են օգոստոս-սեպտեմբերին։ Արմատային համակարգը մակերեսային է։


== Տարածվածություն ==
Բնական պայմաններում տարածված է Հյուսիսային Ամերիկայում, ժայռոտ լեռներից մինչև Ատլանտյան օվկիանոս և Նյուֆաունդլենդ։ Հյուսիսում հասնում է մինչև Հուդզոնի ծոցը։ Հյուսիս-արևմուտքում ավելի դեպի հյուսիս է բարձրանում։ Հանդիպում է անտառի բոլոր տիպերում, հատկապես շաքարային թխկու և հաճարենու հետ խառը, ինչպես նաև մի շարք ասեղնատերևավոր ծառերի հետ միասին։ Աճման պայմանների նկատմամբ ավելի քչապահանջ է, քան վերը նշված կեչիները, որոնք տարածված են նաև մեր հանրապետությունում։ Լավ է աճում ինչպես չոր, քարքարոտ, այնպես էլ խոնավ վայրերում։ Հայաստան է ներմուծվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո և ներկայումս հաջողությամբ է աճում ինչպես Երևանի բուսաբանական այգում, այնպես էլ նրա լեռնային բաժանմունքներում։ Արտակարգ ցրտադիմացկուն է, միաժամանակ աչքի է ընկնում նաև շոգադիմացկունությամբ։ Հաճախակի է ողողվում ոռոգման ջրերով և երբեմն էլ ստիպված է լինում դիմանալ երկարատև երաշտին։ Պահանջկոտ չէ հողի բերրիության նկատմամբ։ Բավականին արագ է աճում։ Ամեն տարի առատորեն ծաղկում և պտղաբերում է։


== Կիրառություն ==
Խորհուրդ է տրվում լայնորեն ներդնել ինչպես դեկորատիվ, պարտիզագործության, այնպես էլ անտսամշակության բնագավառում։


== Ծանոթագրություններ ==
Երևանի խորհրդանիշներ

Երևանի խորհրդանիշերը, 1994 թվականին ընդունվել էր Երևանի զինանշանը, 2004 թվականին՝ օրհներգն ու դրոշը։


== Երևանի խորհրդանիշներ ==


=== Պատմություն ===
Աշխարհի բոլոր նշանավոր քաղաքները, որոնց հետ Երևանը քույր և համագործակցող քաղաք է ունեն իրենց խորհրդանիշները։ Նրանց հետ հանդիպումներին Երևանը երկար ժամանակ ներկայանում էր ՀՀ պետական խորհրդանիշներով, քանի որ աշխարհի հնագույն քաղաքներից մեկը լինելով չուներ իր խորհրդանիշները։ Այդ հարցը միշտ անհանգստացրել է մեր քաղաքի ղեկավարներին, բայց ամեն անգամ հետաձգվել և լուծում չի ստացել։ Վերջապես, 20-րդ դարի վերջին, հարցը ստացավ իր լուծումը և մեր սիրելի քաղաքն ունեցավ իր խորհրդանիշները։ Դրանք քաղաքի դրոշը, օրհներգը և զինանշանն են։ Առաջին լուրջ քայլերը խորհրդանիշների ստեղծման ուղղությամբ կատարվեցին 1994 թվականին։
Երևանի խորհրդանիշներն առաջին անգամ մեր համաքաղաքացիներին ներկայացվեցին 2004 թ. հոկտեմբերի 13-ին օպերայի և բալետի թատրոնի դահլիճում կայացած «Էրեբունի-Երևան» տոնակատարության հանդիսավոր նիստի ժամանակ։ Նիստը սկսվեց օրհներգով, առաջին անգամ պարզվեց դրոշը և ներկայացվեց զինանշանը։ Այնուհետև Երևանի խորհրդանիշները հանդիսավորությամբ հանձնվեցին Երևան քաղաքի պատմության թանգարանին, որտեղ էլ նրանք իրենց տեղը գտան հիմնական ցուցադրության մեջ։


== Երևանի զինանշանը ==

1995 թվականին ընդունվեց Երևանի զինանշանը, որի հեղինակն էր Ալբերտ Սոխիկյանը։
Զինանշանի կապույտ ֆոնին հայերեն բրոնզագույն մեծատառերով մակագրված է «ԵՐԵՎԱՆ», պատվանդանին գլուխը հետ շրջած, իշխանության խորհրդանիշ գավազանը բռնած առյուծն է։ Նրա գլխավերևում թագն է՝ մեջտեղից բարձրացող Կենաց ծառի խորհրդանիշ վարսանդով։ Առյուծի կրծքին՝ հավերժության նշանի վրա, Արարատ լեռան պատկերն է՝ երիզված ուղղանկյունաձև վահանակով։ Գործածված են բրոնզագույն և կապույտ երանգները։ 


== Երևանի դրոշ ==


=== Ստեղծման պատմություն ===
2004թ. քաղաքապետարանը շարունակելով աշխատանքներն այս ուղղությամբ, ստեղծեց օրհներգի և դրոշի մրցույթային հանձնաժողովներ։ 117 հեղինակներից ստացվեցին 162 առաջարկներ։ Առաջին մրցանակը նվաճեց Կարապետ Աբրահամյանի և Կարապետ Փաշայանի համատեղ աշխատանքը՝ դրոշը։
Այն իրենից ներկայացնում է սպիտակ գույնի ուղղանկյուն, խաղապատկեր որպես մաքրության, պարզության խորհրդանիշ, որի կենտրոնում զինանշանն է՝ շրջապատված Հայաստանի մայրաքաղաքները խորհրդանշող 12 կարմիր եռանկյունիներով։ Դրոշի և զինանշանի մայրաքաղաքային նշանակությունը ընդգծելու համար հեղինակները օգտագործել են ազգային դրոշի գույները` կարմիր, կապույտ, ծիրանագույն։ Դրոշը, որպես մայրաքաղաքի խորհրդանիշ հաստատվել է Երևանի խորհրդի կողմից 2004 թվականի սեպտեմբերի 27-ին։
Դրոշի լայնության և երկարության հարաբերությունը 1։2 է։ 


== Երևանի օրհներգ ==

Երևանի օրհներգ հաստատվեց  Պարույր Սևակի խոսքերով և Էդգար Հովհաննիսյանի երաժշտությամբ գրված «Էրեբունի Երևան» երգը, որ առաջին անգամ կատարվել էր քաղաքի 2750-ամյակի տոնակատարության ժամանակ։

«Էրեբունի-Երևան»
Յան Միկալեֆ

Յան Միկալեֆ (սեպտեմբերի 6, 1969(1969-09-06), Գզիրա, Մալթա), Մալթայի քաղաքական գործիչ։ 
Սկսած 2006 թ.-ի մայիսից նա հանդիսանում է Եվրոպայի խորհրդի Տեղական և տարածքային իշխանությունների կոնգրեսի Տեղական իշխանությունների պալատի նախագահը։ 2008 թ.-ի մայիսի 27-ին նա վերընտրվել է այդ պաշտոնում երկու տարի ժամկետով։
Լինելով մասնագիտությամբ իրավաբան (եվրոպական իրավունքի մասնագետ)՝ սկսած 1994 թ.-ից նա հանդիսանում է Գզիրա քաղաքում ավագանու անդամ և Մալթայի համայնքների ասոցիացիայի նախագահ սկսած 1996 թ.-ից։ Միջազգային ասպարեզում նրա քաղաքական կարիերան սկսվում է 1996 թ.-ից որպես Եվրոպայի խորհրդի Տեղական և տարածքային իշխանությունների կոնգրեսի պատվիրակության ղեկավար։
Փառանձեմ Սարուխանյան

Փառանձեմ Գևորգի Սարուխանյան (հունվարի 17, 1906(1906-01-17), Նոր Բայազետ, Նոր Բայազետի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 2, 1988(1988-12-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանրէաբան։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր (1961)։ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1967)։
Մանրէաբան Լևոն Երզինկյանի կինը։


== Կենսագրություն ==
Փառանձեմ Սարուխանյանը ծնվել է 1906 թվականին Նոր Բայազետում (այժմ՝ Գավառ)։ 1929 թվականին ավարտել է Բաքվի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գյուղատնտեսական ֆակուլտետը։ 1941 թվականից աշխատել է ԽՍՀՄ ԳԱ հայկական մասնաճյուղի Կենսաբանության, 1947-1988 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ Մանրէաբանության ինստիտուտներում ։
Աշխատանքները վերաբերում են արտադրողական միկրոօրգանիզմների կենսաբանական առանձնահատկություններին։ Սարուխանյանի հետազոտությունների շնորհիվ ստացվել և արտադրության (կաթի, պանրի, գինու, հացի և այլն) մեջ ներդրվել են մի շարք խմորասնկեր։


== Երկեր ==
Микрофлора основных бродильных производств Армянской ССР и биологические особенности производственных микроорганизмов.  Ереван: Изд-во АН АрмССР, 1960 . 308 с.
Հացաթխման բիոլոգիական պրոցեսները և շաքարասնկային մակարդը,  Երևան։ ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1953 . 36 էջ։
Շաքարասնկեր,  Երևան։ ՀՍՍՌ ԳԱ հրատ., 1945:


== Ծանոթագրություններ ==
Կոտովո (այլ կիրառումներ)

Կոտովո, կարող է վերաբերել՝

Կոտովո - գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Ուգլիչսկի շրջանի կազմում։
Կոտովո - գյուղ Ռուսաստանի Նովգորոդի մարզի Օկուլովսկի շրջանի կազմում։
Կոտովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Կոտովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Գրյազովեցի շրջան

Գրյազովեցի շրջան (ռուս.՝ Грязовецкий район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Վոլոգդայի մարզում։
Ստեղծվել է 1929 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Գրյազովեց։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 5030 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 38248 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 7,6 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ալպյան ռոզալիա

Ալպյան ռոզալիա (լատ.՝ Rosalia alpina), երկարաբեղիկների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
15-40 մմ մարմնի երկարությամբ խոշոր և միջին չափի բզեզներ են։ Սև բծերով վերնաթևերը մոխրագորշագույն են, երբեմն` երկնագույն շողշողյունով։ Բեղիկները մարմնից երկար են․ արուներինը՝ 1,5 անգամ, էգերինը` աննշան։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Եվրոպայում (հյուսիսում մինչև Հարավային Շվեդիա), Մերձավոր Արևելքում, Կովկասում, Անդրկովկասում, Ուկրաինայում, Մոլդովայում, Բելառուսում, Ռուսաստանում, հավանաբար նաև Ղազախստանում։ Հայաստանում հայտնի է Տավուշի (Կիրանց գյուղի, Հաղարծին վանք` Թեղուտ գյուղի մոտ) և Սյունիքի (Շիկահող գյուղի մոտ) մարզերից։


== Էկոլոգիա ==
Ապրում են հաճարենու և թեղու առկայությամբ հին, գերազանցապես լեռնային անտառներում, որտեղ կան խիստ թուլացած, չորացող, ցրտահարված և փչացող բներով ծառեր, հանդիպում են հունիսից մինչև օգոստոս ամիսներին, հիմնականում` արևոտ եղանակին ծառերի բների վրա, որտեղ էլ զուգավորվում են և ձվադրում կեղևի ճեղքերում։ Զարգացումը կատարվում է 2-3 տարվա ընթացքում` կախված բնափայտի վիճակից, եղանակից և այլն։


== Պահպանություն ==
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես վտանգված տեսակ։ Ընդգրկված է ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակում խոցելի կարգավիճակով և Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված երկրորդում։ Գրանցված էր ԽՍՍՀ Կարմիր գրքում։
Ծայրաստիճան հազվադեպ է հանդիպում, վերջին անգամ Հյուսիսային Հայաստանում հավաքվել է 1970-ական թվականներին, Շիկահողում միակ առանձնյակը հանդիպել է 2005 թվականին։
Վտանգման հիմնական գործոն է հանդիսանում թրթուրների զարգացման համար անհրաժեշտ տեղերի կրճատումը, որը տարածման ողջ տարածքում սովորական անտառատնտեսական գործունեությամբ պայմանավորված ծերացած և թուլացած ծառերի հատումների հետևանք է։
Պահպանվում է «Շիկահող» պետական արգելոցում և «Դիլիջան» ազգային պարկում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կանիեբամու

Կանիեբամու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խուլփի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սազոնո-Բալանովկա

Սազոնո-Բալանովկա (ուկրաիներեն՝ Сазоно-Баланівка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1764 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սազոնո-Բալանովկա գյուղում բնակվում էր 339 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,95 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 356,84 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լուելլա Պարսոնս

Լուելլա Պարսոնս (անգլ.՝ Louella Parsons, 1881 թվական օգոստոսի 6, Ֆրիպորտ -1972 թվական դեկտեմբերի 9, Սանտա–Մոնիկաօգոստոսի 6, 1881(1881-08-06), Freeport, Իլինոյս, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 9, 1972(1972-12-09), Սանտա Մոնիկա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկյան լրագրողուհի, կինոարտադրող և սյունակագիր։


== Կենսագրություն ==
Լուելլա Ռոուզ Օտտինգերը (անգլ.՝ Louella Rose Oettinger) ծնվել է Իլլինոյսում՝ գերմանական արմատներով հրեական ընտանիքում։ 1905 թվականին նա ամուսնացել է Ջոն Դեմենտ Պարսոնսի հետ, որի ազգանունը վերցրել է։ Մեկ տարի անց ծնվել է դուստրը՝ Հենրիետան, իսկ 9 տարի ամուսնությունից հետո նրանք բաժանվում են։
Կինեմատոգրաֆիան և կինոդերասաններին նվիրված իր առաջին սյունակը նա սկսել է վարել 1914 թվականին "Chicago Record-Herald" թերթում։ Նյու Յորք տեղափոխվելուց հետո Պարսոնսը սկզբում գրել է «New York Morning Telegraph» թերթի համար, իսկ 1923 թվականին պայմանագիր է կնքել Ուիլյամ Ռենդոլֆ Հերստի հետ և սկսել է աշխատել նրա «New York Journal American» թերթում։ 1925 թվականին Փարսոնսի մոտ տուբերկուլյոզ էին ախտորոշել, և նա ստիպված էր լքել Նյու Յորքը և տեղափոխվել ավելի չոր կլիմայով նահանգներ՝ սկզբում Արիզոնա, այնուհետև՝ Լոս Անջելես։
Լոս Անջելեսում նա վերադարձել է իր աշխատանքին՝ դառնալով Հիդլանդի սինդիկացված սյունակագիր Hearst Corporation-ի համար։ Նրա Los Angeles Herald-Examiner-ի սյունակը տպագրվել է աշխարհի ավելի քան վեց հարյուր թերթերում`ավելի քան քսան միլիոն մարդկանց ընթերցմամբ, ինչի պատճառով Պարսոնսը դառնում է Միացյալ Նահանգների ամենաազդեցիկ սյունակագիրը։ 1928-ին նա դառնում է առաջատար ամենշաբաթյա ռադիոհաղորդավարը, որում նկարահանվում են կինոաստղերը։ Իր կարիերայի հաջորդ տարիներին Պարսոնսը շարունակում է սերտորեն կապված լինել Հյորստի տարբեր ընկերությունների հետ։ Փարսոնը մի քանի անգամ հայտնվել է մեծ էկրանին՝ կատարելով կամեո «Հոլիվուդ Հոթել» (1937), «Անվերապահորեն» (1946) և "Աստղերով օդանավում" (1951) ֆիլմերում։

Տարիների ընթացքում Պարսոնսի կարիերան կապված է եղել իր երբեմնի ընկերուհու՝ Հեդդա Հոփփերի անվան հետ։ Նյու Յորքում աշխատելու ժամանակ Հոպերը Պարսոնին  հաճախ պատմել է հոլիվուդյան աստղերի կյանքի տարբեր ասեկոսեներ։ Նրանց փոխադարձ դիմակայությունը, որը լի էր միմյանց հասցեին  հեգնական արտահայտություններով, փոփոխական հաջողությամբ տևեց՝ ընդհուպ մինչև Հոպերի մահը։

1950-ականների սկզբին Պարսոնի ազդեցությունը սկսեց աստիճանաբար նվազել։ 1960 թվականին նրան շնորհվել է «Ոսկե գլոբուս» հատուկ մրցանակ լրագրության բնագավառում ունեցած վաստակի համար։ Պարսոնսը շարունակել է իր սյունակը վարել մինչև 1965 թվականի դեկտեմբերը, որից հետո իր տեղը հանձնել է Դորոթի Մեններսի օգնականին։ Իր կյանքի վերջին տարիները նա անցկացրել է Սանտա Մոնիկայի ծերանոցում, որտեղ էլ մահացել է աթերոսկլերոզից՝ 1972 թվականին՝ 91 տարեկանում։ Պարսոնսը թաղված է Սուրբ Խաչ գերեզմանատանը, Կալիֆոռնիայում։ Նրա ազդեցությունը շոու-բիզնեսի աշխարհում նշվել է Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում՝ կինոյում և ռադիոյում ունեցած ավանդի համար։
1985 թվականին նկարահանվել է հեռուստատեսային ֆիլմ՝ «Բանսարկություններ հրաշքների երկրում», որը պատմում է Հեդդա Հոպերի և Լուելա Պարսոնսի բարդ փոխհարաբերությունների մասին։ Ֆիլմում Պարսոնսի դերը կատարել է Էլիզաբեթ Թեյլորը։ 2001 թվականին Ջենիֆեր Թիլլին կատարել է Պարսոնսի դերը «Մահը Հոլիվուդում» ֆիլմում։


== Ծանոթագրություններ ==
Տախտամուկայի շրջան

Տախտամուկայի շրջան (ռուս.՝ Тахтамукайский район, ադըղե.՝ Тэхъутэмыкъуае район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետությունում։
Ստեղծվել է 1924 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Տախտամուկայ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 440 կմ²։


== Բնակչություն ==
2019 թվականի տվյալներով Տախտամուկայի շրջանում բնակվում է 85 905 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 185.3 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը (վեպ)

2001 թվականի տիեզերական ոդիսականը գիտաֆանտաստիկ պատմություն է ստեղծված 1968 թ. որպես նովել, ապա նովելի հիման վրա նկարահանվել համանուն ֆիլմ, որի ռեժիսորն է Սթենլի Կուբրիկը։
Սա Արթուր Կլարկի տիեզերական ոդիսական շարքից է։ Եվ նովելը և ֆիլմը հիմնված են Քլերկսի «Պահապանը» կարճ պատմության վրա։ Գրվել է 1948 թ. BBC-ի կարճ պատմությունների մրցույթի համար։ 1953 թվականին տպագրվել է «Զարմանալի պատմություններ» թերթում։
Կոուրակ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոուրակ (այլ կիրառումներ)Կոուրակ (ռուս.՝ Коурак), գյուղ Ռուսաստանի Նովոսիբիրսկի մարզի Տոգուչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 1996 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1185 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Թերբազեկ

Թերբազեկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ժեկինո

Ժեկինո (ռուս.՝ Жекино), գյուղ Ռուսաստանի, Նիժնի Նովգորոդի մարզի Վաչսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բելմոն (Ստորին Հռենոսի գավառ)

Բելմոն (ֆր.՝ Belmont), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Ստորին Հռենոս գավառում։
Բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ կազմում է 176 մարդ, բնակչության խտությունը` 17.02 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.34 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 370 կմ արևելք, Ստրասբուրգ քաղաքից` 45 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 114 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 79-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 35։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,3 %։ 79 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 74 անձ (40 տղամարդ և 34 կին)։ Գործազուրկ են եղել 5 անձ (4 տղամարդ և 1 կին)։ 35 անաշխատունակներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 10-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ստորին Հռենոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Կասերոս (դեպարտամենտ)

Կասերոս (իսպ.՝ Departamento Caseros), դեպարտամենտ Արգենտինայում, Սանտա Ֆե պրովինցիայի կազմում։ Տարածքը՝ 3449 կմ²։ Ըստ վիճակագրության Ազգային ինստիտուտի և Արգենտինայի բնակչության 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ դեպարտամենտի բնակչությունը կազմում է 79096 մարդ։ Բնակչության խտությունը՝ 22,9 մարդ/կմ²։


== Քաղաքներ և կոմունաներ ==
Արեկիտո (իսպ.՝ Arequito) - տարածքը՝ 503 կմ2 - բնակչությունը՝ 7000 մարդ
Արտեագա (իսպ.՝ Arteaga) - տարածքը՝ 277 կմ2 - բնակչությունը՝ 3100 մարդ
Բերաբևու (իսպ.՝ Berabevú) - տարածքը՝ 226 կմ2 - բնակչությունը՝ 2400 մարդ
Բիգանդ (իսպ.՝ Bigand) - տարածքը՝ 301 կմ2 - բնակչությունը՝ 5100 մարդ
Վիլյադա (իսպ.՝ Villada ) - տարածքը՝ 161 կմ2 - բնակչությունը՝ 1400 մարդ
Գոդեկեն (իսպ.՝ Gödeken) - տարածքը՝ 227 կմ2 - բնակչությունը՝ 1700 մարդ
Կասիլդա (իսպ.՝ Casilda) - տարածքը՝ 384 կմ2 - բնակչությունը՝ 29000 մարդ
Լոս Կիրկինչոս (իսպ.՝ Los Quirquinchos) - տարածքը՝ 216 կմ2 - բնակչությունը՝ 2800 մարդ
Լոս Միլինոս (իսպ.՝ Los Molinos) - տարածքը՝ 158 կմ2 - բնակչությունը՝ 2000 մարդ
Սանֆորդ (իսպ.՝ Sanford) - տարածքը՝ 188 կմ2 - բնակչությունը՝ 2000 մարդ
Սան Խոսե Դե լա Էսկինա (իսպ.՝ San José de la Esquina) - տարածքը՝ 197 կմ2 - բնակչությունը՝ 7000 մարդ
Չաբաս (իսպ.՝ Chabás) - տարածքը՝ 366 կմ2 - բնակչությունը՝ 7300 մարդ
Չարնար Լադեո (իսպ.՝ Chañar Ladeado) - տարածքը՝ 244 կմ2 - բնակչությունը՝ 5800 մարդ


== Ծանոթագրություններ ==
Ալֆրեդ ֆոն Շլիֆեն

Ալֆրեդ ֆոն Շլիֆեն (գերմ.՝ Schlieffen, փետրվարի 28, 1833(1833-02-28), Բեռլին, Պրուսիայի թագավորություն - հունվարի 4, 1913(1913-01-04), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն), կոմս, գերմանական ռազմական տեսաբան, գեներալ-ֆելդմարշալ (1911 թ.)։ Որպես Գլխավոր շտաբի սպա մասնակցել է 1866 թվականի ավստրո-պրուսական և 1870-1871 թվականների ֆրանս-պրուսական պատերազմներին։ 1891-1905 թվականներին եղել է Գլխավոր շտաբի պետ։ Լինելով Մոլտկե Ավագի հետևորդ և գերմանական միլիտարիզմի գաղափարախոսներից՝ մշակել է մեկ կամ երկու թևերին վճռական հարվածի միջոցով հակառակորդին շրջապատելու և ոչնչացնելու տեսությունը։ Երկու ճակատով՝ Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի դեմ պատերազմի պլանի հեղինակն էր, որը որոշ փոփոխություններով Գերմանիան իրագործել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918 թթ.) սկզբին, բայց անհաջողության է մատնվել։


== Ծանոթագրություններ ==
Ծովային քարտեզ


== Ծովային քարտեզներ ==
Ծովերը գրավում են երկրագնդի մակերևույթի 71%-ը, որը հենց խոսում է այն մասին, թե ինչպիսի նշանակություն կարող է ունենալ ծովային քարտեզների կազմումը։
Ծովային քարտեզները կազմվում են տարբեր նպատակների համար, սակայն ամենակարևորը նավարկության քարտեզների կազմումն է, որոնք ծառայում են ծովում նավարկելու նպատակին։ Նավարկության քարտեզները պատկերում են բոլոր այն տարրերը, որոնք կարևոր են ժամանակին և անվթար նավարկություն կատարելու համար։
Նավարկության քարտեզները պատկերում են ծովի հատակի ռելիեֆը խորության նիշերով և իզոբատերով, գրունտը, ստորջրյա և վերջրյա վտանգավոր օբյեկտները, ծովային հոսանքները, մագնիսական խոտորումները, նավարկությանն օժանդակող կառուցվածքները /փարոսներ, ձայնային ազդանշաններ, խորաչափեր, ջրանցքներ, խարսխակայաններ և այլն/, ափի բնույթը և մատչելիությունը, ափամերձ հատվածի ռելիեֆը և այլն։
Ծովային քարտեզները բացառապես կազմում են Մերկատորի պրոյեկցիայով։
Ծովային նավարկության քարտեզներն ըստ մասշտաբի բաժանվում են 4 հիմնական խմբի.

ծովային պլաններ 1:25000 և ավելի խոշոր մասշտաբի քարտեզներ։ Օգտագործում են բացառապես նավերը նավահանգիստ և նավամատույց մտցնելու համար,
ծովային մասնավոր քարտեզներ կազմվում են 1:25000 – 1:100000 մասշտաբի։ Օգտագործում են ափին մոտիկ նավարկելու համար. նավի ընթացքը որոշվում է տեսանելի օբյեկտներով,
ուղևորության քարտեզներ կազմվում են 1:100000 – 1:500000 մասշտաբով. նույնպես նախատեսվում են ափին մոտիկ նավարկություն կատարելու համար, սակայն երբեմն նավը կարող է այնքան հեռանալ, որ ափերը տեսանելի չլինեն,
ընդհանուր /գեներալնի/ քարտեզներ կազմվում են 1:500000 –ից փոքր մասշտաբով. օգտագործվում են գերազանցապես բաց ծովում նավարկելու համար՝ օգտվելով երկնային լուսատուներից։Նշված այս խմբերից առանձնահատուկ տեղ են գրավում ուղևորության քարտեզները, որոնք սովորաբար պատկերում են ծովային ամբողջական ավազանները։ Ուղևորության քարտեզներ կազմելիս կախված ջրային ավազանից օգտագործում են ընդունված մասշտաբներից տարբեր մասշտաբներ, սակայն ամեն մի ավազանի համար պարտադիր է միևնույն մասշտաբի պահպանումը։
Ուղևորոււթյան քարտեզների առանձին թերթերի բաժանումը և մեծությունը տարբեր է լինում, կախված պատկերվող ավազանի քարտեզների թերթերի ընդգրկման հարմարություններից։
Նավարկության բոլոր քարտեզների շրջանակները և համարները տվյալ ավազանի համար ցույց են տրվում նույն ավազանի համար կազմած առանձին փոքր մասշտաբի քարտեզով, որը կոչվում է հավաքական թերթ։ Վերջինները հեշտացնում են ամեն մի ավազանի սահմաններում պահանջվող թերթերը գտնելը և օգտագործելը։
Ծովային քարտեզների վրա ընդունված է իզոբատեր անցկացնել այն դեպքում, երբ հատակի ռելիեֆն ուսումնասիրված է շատ մանրամասն և հաստատ տվյալներ կան հարևան նիշերի միջև ընկած տարածությունում ռելիեֆի ձևերի մասին, հակառակ դեպքում չի թույլատրվում իզոբատեր անցկացնել, որովհետև անհայտ է մնում հարևան խորության նիշերի միջև ռելիեֆի ձևերի առկայությունը։
Քարտեզագրություն
Խեքյար

Խեքյար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Վանի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ուչդերե

Ուչդերե, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Մալաթիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==