Սեդա Տատոյան

Սեդա Տատոյան (1950, Հալեպ), հայ գիտնական, որը մասնագիտացած է Մերձավոր Արևելքի հետ Միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական և մտավոր պատմության փոխազդեցության ոլորտում։ Նա 1986-2005 թվականներին եղել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարանի Մշակութագիտության, փիլիսոփայության և արվեստի պրոֆեսոր։ Դասավանդել է նաև այլ համալսարաններում, որոնցից են՝ Հայկազյան համալսարան (1981-1986), Կոլումբիայի համալսարան (2002, 2006), Նյու Ռոշել-Նյու Յորքի Սուրբ Ներսես ընծայարանում (2007-2010), Չիկագոյի համալսարանում։ Նա հեղինակել է ավելի քան քառասուն հոդված և տասը գիրք։ Տատոյանն առաջին հայ կինն է, որը ստացել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի կոչում հայկական փիլիսոփայության պատմության ոլորտում։ Նրա աշխատությունների առանցքում Միջնադարյան Հայաստանի պատմությունն է, որում առանձնապես շեշտված են հայերի և մուսուլմանների հարաբերությունները։


== Կենսագրություն ==
Սեդա Տատոյանը ծնվել է Սիրիայի Հալեպ քաղաքում, հայկական ընտանիքում։ Նա տեղափոխվել է Բեյրութ (Լիբանան), որտեղ 1969 թվականին Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության մագիստրոսի կոչում։ 1986 թվականին Տատոյանը դարձել է Բեյրութի ամերիկյան համալսարան պրոֆեսոր և մնացել այնտեղ մինչև 2005 թվականը։ Տատոյանը նկարչական արվեստ է ուսանել Բեյրութում և Լոնդոնում, նկարիչ է։
Նրա դասախոսությունները դրական են ընդունել բազում գիտնականներ, որոնից Մայքլ Մորոնին նշել է, որ նրանք պետք է բարձրացնեն «մարդկանց գիտակցությունը Մերձավոր Արևելքի հիմնական պատմության մեջ հայերի մասնակցության հանդեպ»։ Ջեյմս Ռասելը նրանց կոչել է «ինտելեկտուալ տոն»։ 1999 թվականին Տատոյանը պարգևատրվել է Դավիթ Անհաղթ մեդալով հայկական փիլիսոփայության ուսումնասիրության մեջ ներդրումների համար։


== Աշխատություններ ==


=== Գրքեր ===
Տատոյանը հեղինակել է 9 գիրքը, եղել է 2 գրքի համահեղինակ։

2015 – The Armenian Condition in Hindsight and Foresight- A Discourse / 2015 – Հայ Վիճակը Յետահայեցութեամբ և Նախահայեցութեամբ – Վերլուծում մը. Ottawa, Canada: 2015, 214 էջ 978-1-4951-7994-5
The Catholicosate of Cilicia - History, Mission, Treasures. Editor, Co-Author. Antelias, Lebanon: Catholicosate Publications, 2015, 400 էջ, 978-9953-0-3164-4
The Armenians in the Medieval Islamic World – Paradigms of Interaction Seventh to Fourteenth Centuries . Volume Three: Medieval Cosmopolitanism and Images of Islam-Thirteenth to Fourteenth Centuries. New Brunswick: U.S.A. & London, UK: Transaction Publishers, 2013, 208 էջ, 978-1-4128-4577-9
The Armenians in the Medieval Islamic World – Paradigms of Interaction Seventh to Fourteenth Centuries. Volume Two: Armenian Realpolitik in the Islamic World and Diverging Paradigms - The Case of Cilicia - Eleventh to Fourteenth Centuries. New Brunswick, U.S.A. & London, UK: Transaction Publishers, 2012, 318 էջ, 978-1-4128-4782-7
The Armenians in the Medieval Islamic World – Paradigms of Interaction - Seventh to Fourteenth Centuries. Volume One: The Arab Period in Armīnyah - Seventh to Eleventh Centuries. New Brunswick (U.S.A.) & London (UK): Transaction Publishers, 2011, 290 էջ, 978-1-4128-5189-3
The Armenian Catholicosate from Cilicia to Antelias − An Introduction. Antelias, Lebanon: Catholicosate Publications, 2003, 115 էջ
The Contribution of the Armenian Church to the Christian Witness in the Middle East. Editor, Co-Author. Antelias, Lebanon: Catholicosate Publications, 2001, 212 էջ
The Fatimid Armenians - Cultural and Political Interaction in the Near East. Islamic History and Civilization Series. Leiden: E. J. Brill, 1997, 215 էջ, 90-04-10816-5
Յովհաննէս Երզնակացիի 'Ի Տաճկաց Իմաստասիրաց'ը և Իմաստատիրական Արձակը Իսլամական Աղբիւրներուն Լոյսին Տակ [John of Erznka: 'Views from the Writings of Islamic Philosophers' and Philosophical Treatises in the Light of their Islamic Sources – Ikhwān al Ṣafā’]. Beirut: 1991, 230 էջ
Էջեր Արևմտահայ Մտածումէն – Ե. Տէմիրճիպաշեան, Տ. Չրաքեան-Ինտրա, Շ. Պէրպէրեան, Գ. Գավաֆեան, Դանիէլ Վարուժան [Pages of West Armenian Philosophical Thought – E. Temijibashian, T. Chrakian-Indra, Sh. Perperian, G. Gavafian, Daniel Varujan]. Beirut: A.G.B.U., 1987. (Winner of H. Uzunian Award for Best Armenian Book of 1987), 246 էջ
Լիբանանահայ Նկարչութիւնը Ինքնութեան Տագնապին Լոյսին Տակ [Armenian Painting in Lebanon in the Light of the Crisis of Identity]. Antelias, Lebanon: Catholicosate Publications, 1984, 100 էջ


=== Հոդվածներ գիտական ամսագրերում ===
Տատոյանն ունի ավելի քան հիսուն գիտական էջեր ակադեմիական ամսագրերում, որոնցից են՝

"The Move of the Armenian Catholicosate from Armenia to Antelias”, The Armenian Catholicosate of Cilicia: History, Treasures, Mission. Edited by Seta B. Dadoyan. Beirut: Catholicosate Publications, 2015, 22-67.
“Matt‘ēos Jułayec‘i”, Christian-Muslim Relations - A Bibliographical Historical Bibliography. Leiden: Brill, 2013, 309-313.
“Yovhannēs Erznkac‘i Bluz”, Christian-Muslim Relations  - A Bibliographical Historical Bibliography. Leiden: Brill, 2012, vol. IV (1200-1350), 572-578.
“The Fatimid Armenians”, Christian-Muslim Relations  - A Bibliographical Historical Bibliography. Leiden: Brill, 2011, vol. II (900-1050), 25-27.
“Badr al-Jamālī”, Encyclopedia of Islam Three. Leiden: Brill, 2010. 133-134.
“Bahrām al-Armani”, Encyclopedia of Islam  Three. Leiden: Brill, 2011. 63-64.
“Cilicia: The Philosophical Legacy between East and West”, Hask Armenological Yearbook, vol. XI, (2009), 349-384.
“A Phenomenology of Armenian Studies: The Discipline and the ‘National’ Meta-Polis”, Le Muséon, vol. 121-Fasc. 1-2 (2008), 213-229.
“The Year of Armenian Studies: NAASR Oct. 2002, Erevan, Sep. 2003, AIEA Venice/ Lecce Oct. 2003,  Journal of Armenian Studies, Vol. VIII, 2, Fall(2006), 3-15.
“The Chronicle of Michael the Syrian and the Armenian Version of 1248: A Textual Comparison”, Hask Armenological Yearbook, X(2003-2006), 257-275.
“The Nāṣirī Futuwwa Literature and the Brotherhood Poetry of Yohannēs and Konstandin Erzenkac‘i – Texts and Contexts”, Redefining Christian Identity: Cultural Interaction in the Middle East since the Rise of Islam.(eds.) J. J.Van Ginkel, H. L.Murre - Van Den Berg, T. M. Van Lint, (Leuven: Peeters, 2005), 237-264.
“The Constitution of the Brotherhood of Erzinjān (1280): An Armenization of the Futuwwa  Reform Project and Literature of ‘Abbāsid Caliph al-Nāṣir lī-dīn Allāh”, Revue des Études Arméniennes, NS, vol. 29 (2003-2004), 117-165.
“Armenian Persistence: National Identity between Myth and Reality”, Journal of Armenian Studies, vol. VII, 1 (Fall-Winter 2002-2003), 77-98.
“The Armenian Catholicosate from Cilicia to Antelias”. The Contribution of the Armenian Church to the Christian Witness in the Middle East (Editor, Co-Author) S. B. Dadoyan. Antelias Beirut: Catholicosate Publications, 2001, 21-80.
“The Spirituality of the Armenian Church in Armenian Miniatures: Unity of Spirit and Vision”, The Contribution of the Armenian Church to the Christian Witness in the Middle East. Edited and co-authored by S. B. Dadoyan, Antelias Beirut: Catholicosate Publications, 2001.147-155.
“Islam and Armenian Polemical Strategies at the End of an Era: Matt‘ēos Ĵułayec'i  and Grigor Tat‘evac‘i”, Le Muséon, October(2001), 305-326.
“Feminism in Armenian History: Origins in Medieval Heresies”, Armenian Mind- Journal of the Philosophical Academy - National Academy of Sciences of Armenia, V, 1-2(2001), 18-31.
“The Problematic of Dissidence and Heresy in the Making of the National: The Armenian Case in the Medieval Middle East”, Hask Armenological Yearbook of the Catholicosate of Cilicia, 9(1997- 2000), 101-113.
“The Armenian Meta-System and the Near Eastern Diaspora” (Paper presented at the Workshop on Cultural Resistance and Globalization). Orientwissenschaftliche Hefte, 2(2001) of Orientwissenschaftliches Zentrum, 1-18.
“The Armenian Intermezzo in Bilād al-Shām: 10th to 12th Centuries”. In Syrian Christians under Islam: The First Thousand Years. Leiden: E. J.Brill, 2001.159-183
“Armenians in contact with Islam - Seventh to Fourteenth Centuries”. In Het Christelijk Oosten (The Christian East), Periodical of the Institute of Eastern Christian Studies at Nijmegen, the Netherlands, Special Issue on Armenia, December 52(2000), 175-199.
“Yānis”, Encyclopedia of Islam – 2nd Ed. Leiden: E. J. Brill.
“Technology and Women in the ESCWA Region: Strategies between Local Actuality and Global Virtuality”, Proceedings of the ESCWA Expert Group Meeting of the Technology Section of the United Nations- November 1–3, 2000, Beirut: 2001.
“Die Armenier und die islamische welt Paradigmen sozio-politischer Interaktion”, Armenisch-Deutsche Korrepondenz, 2(2000 - No.108), 33-35
“Grigor of Tat‘ew: Treatise against the Tajiks”, Islam and Christian-Muslim Relations, 7, 2(1996).
“The Phenomenon of the Fatimid Armenians”, Medieval Encounters, 2.3(1996), E. J. Brill, 193-213.
“Data for the History of Medieval Arab-Armenian Relations”, Haigazian Armenological Review, XII(1992), 339-355.
“Footnotes to an Unwritten History of Arab-Armenian Relations”. In: Studies in History and Literature. Festschrift in honor of N. A. Ziadeh, London: 1992. 108-119.
“A Thirteenth Century Armenian summary of the Epistles of the Brethren of Purity (Rasā’il Ikhwān al-Ṣafā’)”,  Al-Abḥāth Journal of the American University of Beirut,  XXXX(1992). 3-18.
“The Epistles of the Brethren of Purity: As the Sources of John of Erzenka’s ‘Views’ “, Journal of Erevan State University, I(1991), 63-78.
“The Problem of the sources of John of Erzenka’s Views”, Journal of the Dept. of Humanities of the Academy of Sciences of Armenia, II(1991), 22- 43.
“A Unique phenomenon in Arab-Armenian Cultural Relations during the 13th Century”, Journal of Erevan State University, II(1990), 11-26.
“A Comparative Study of the Texts of John of Erzenk’s Views and Rasā'il Ikhwān al-Ṣafā’”, Shirak  Literary Journal, 10-12(1990). 135-160.
“A Concise philosophical Glossary in the West Armenian Dialect”, Hask Armenological Yearbook of the Catholicosate of Cilicia, IV-V(1983-1984), 219-234.
“Indra – Tiran Č‘rakean: The ‘Pallid Atlas’ of West Armenian thought”, Hask Armenological Yearbook of the Catholicosate of Cilicia, IV-V(1983-1984),179-218.
“Šahan Berberean: Philosophy of art”, Hask Armenological Yearbook of the Catholicosate of  Cilicia, II-III (1982), 85-110.
“David Invictus: Refutation of Pyrrhonian Skepticism”, Hask Armenological Yearbook of the Catholicosate of Cilicia, I(1980), 73-90.
“T‘oros Ṙoslin and Sargis Picak”, Haigazian Armenological Review of Haigazian University, VIII(1981), 235-252.
“A Survey of the History of Armenian Painting in Lebanon”, Haigazian Armenological Review of Haigazian University, VII(1981),315-352.
“Rasā’il Ikhwān al- Ṣafā’: The Source of John of Erznka’s 'Views from the Writings of Islamic Philosophers’”, Haigazian Armenological Review, VI(1977–78), 51-70.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Seta Dadoyan lecture on 4/22/12 on "The Armenians and Islam" (YouTube video)
Seta Dadoyan lecture on 5/26/12 on "Armenian Identity, Knowledge and Studies: Synthesis and/or Controversy" (YouTube video)