Կատյուշա (երգ)

«Կատյուշա» (ռուս.՝ Катю́ша)  խորհրդային հայտնի երգ։ Երաժշտության հեղինակ՝ Մատվեյ Բլանտեր, խոսքերի հեղինակ՝  Միխայիլ Իսակովսկի։ 
Երգն առաջին անգամ կատարել են Վերա Կրասովիցկայան, Գեորգի Վինոգրադովը և Վսեվոլոդ   Տյուտյուննիկը՝ 1938 թվականի նոյեմբերի  28-ին՝ Կնուշևիցկու ղեկավարած նվագախմբի հետ։ Վալենտին Բատիշևի կատարմամբ երգի առաջին ձայնագրությունը կատարվել է 1939 թվականին։ Ավելի ուշ  երգը կատարել են  Լիդիա Ռուսլանովան, Գեորգի Վինոգրադովը,  Էդուարդ Հիլը, Աննա Գերմանը, Դմիտրի Խվորոստովսկին և այլ երգիչներ։
2015 թվականին  «Ռուսսկի ռեպարտյոր»  ամսագրի կողմից անցկացված սոցիոլոգիական հարցումների արդյունքներով «Կատյուշայի»  տեքստը զբաղեցրել է  13-րդ տեղը  ռուսական հայտնի բանաստեղծական տողերի թոփ տասնյակում։
Ուգրանսկի շրջանի  Վսխոդի գյուղի (Գլոտովկա գյուղից ոչ հեռու՝ Միխայիլ Իսակովսկու հայրենիքում)  մշակույթի տանն է  գտնվում է «Կատյուշա»  երգի թանգարանը։
Կարծիք կա, որ հենց այս երգի շնորհիվ է, որ  Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ խորհրդային զինվորները  «Կատյուշա», Համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգին  տվել են  «Կատյուշա»  անվանումը։


== Երգի սյուժե և բառեր ==
Երգը նվիրված է իր սիրած տղայից՝ «հեռվում գտնվող սահմանապահ զինվորից»  բաժանված աղջկա հույզերին։
«Կատյուշա»  երգի առաջին քառյակը ։


== Վարիացիա ==
Երգի   թարգմանությունները կան տարբեր լեզուներով։ Հունաստանում այս երգը Հունաստանի ազգային ազատագրական ճակատի հիմնն է, Իտալիայում դա  «Կատարինան» է և  «Fischia il vento» («Սուլում է քամին»), Իսրայելում՝ «Կատյուշկան» (որը հետո հրեա երգչուհի Զարայի կողմից   թարգմանվել է նաև ֆրանսերեն և ստացել «Կազաչոկ» (Casatschok) անվանումը, հետագայում երգչուհի Դալիդան երգը  երգել է գերմաներեն և իտալերեն)։
Իսակովսկին գրել է նաև վերջին քառյակը, որը հազվադեպ է հնչում.Ծաղկաթափվել են խնձորենիներն ու տանձենիները,
Գետի վրայով սահել են ամպերը։
Կատյուշան հեռացել է ափից,
Երգն իր հետ տարել է տուն։1943—1945 թվականներին հայտնի էր հետևյալ քառյակը.Թող գերմանացին հիշի ռուսական  «կատյուշային»,
Թող լսի՝ ինչպես է նա երգում.
Թշնամիներից հանում է հոգին,
Իսկ յուրայիններին հզորություն է տալիս։Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ հայտնի է եղել երգի ճակատային տարբերակը, որի առաջին քառյակն այսպիսին էր.Թռչում են գլուխներ և մարմիններ
Դողը հալածում է գետից այն կողմ գտնվող գերմանացուն
Դա մեր ռուսական Կատյուշան է
Գերմանացիների համար մահերգ է երգում։Գոյություն ունի  այս երգի ժողովրդական բանահյուսության  մի ամբողջ շարք։


== Կիրառումը մշակույթում ==
Որպես ռուսական ժողովրդական երգ՝ «Կատյուշան»  կատարվել է «Եղնիկների որսորդը» ֆիլմում՝ հարսանիքի  ընթացքում
Երգի երաժշտության մի մասը օգտագործվել է Կապույտ դիվիզիայի  «Primavera»  քայլերգում։
Երգի մեղեդին հնչում է  Էդի Խանտինգտոնի երգի սկզբում և վերջում «USSR»:
Երգի մեղեդին հնչում է «A Little Moment Of Desperation» շվեյցարական խմբի  «Lunatica»  կրկներգում։
Գերմանական «Tanzwut»  խումբը  ռուսերենով կատարել է երգը՝ Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում կայացած համերգի ժամանակ՝ 2012 թվականին։
Երգը կատարել է իտալական  «Talco»  պանկ խումբը։
«Կատյուշան» ռուսերենով երգվում է   «Աղջիկները և տանկերը» անիմացիոն  ֆիլմի ութերորդ դրվագում, որը ցուցադրվել է 2012 թվականիդեկտեմբերի  3-ին։

«Կատյուշան» ռուսերենով հնչում  է  «Ջովանիի կղզի»  անիմացիոն  ֆիլմում։
«Կատյուշա»  երգի հիման վրա է գրվել իտալական  «Skylark»  խմբի «Mystery of the Night» երգը։
Ամերիկյան  Abney Park  խմբի 2013 թվականի  «The Circus at the End of the World»  ալբոմում կա երգի անգլալեզու տարբերակը «Katyusha»:
«Բանակ-2015» զինվորական տեխնիկայի փառատոնի ընթացքում երգը հնչել է վեց լեզուներով, առաջինը՝ չինարեն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
История песни «Катюша» на сайте 9Мая.ру.
Фронтовая переделка песни «Катюша» Archived 2012-02-10 at the Wayback Machine. — видео на Rutube.
Текст песни «Катюша»
 Ο ύμνος του ΕΑΜ  — гимн Национально-освободительного фронта Греции (ЭАМ) с расшифровкой текста.
 Russians singing Katyusha in Palace Square, Saint Petersburg .