Երեք էտյուդ ինքնանկարի համար (եռապատկեր)

«Երեք էտյուդ ինքնանկարի համար» (անգլ.՝ Three Studies for a Self-Portrait), բրիտանացի նկարիչ, իռլանդական ծագում ունեցող Ֆրենսիս Բեկոնի տրիպտիխը։ Այն ներկված է կտավի վրա յուղով։ Նրա երկու մասերը ստորագրվել և թվագրվել են 1979 թվականին, իսկ երրորդը՝ 1979-1980 թվականներին։ Աշխատանքը կարելի է մեկնաբանել որպես նկարչի խորը ինքնաքննություն, որը ձեռնարկվել է իր սիրեկանի՝ Ջորջ Դայերի ինքնասպանությունից հետո, և որպես ներքին ինքնադիմանկարներից մեկը, որը ստեղծվել է 1970-ականների ընթացքում։ Բեկոնն այդ ժամանակ յոթանասուն տարեկան էր, բայց թվում էր, թե նա չծերացող է։
«Երեք էտյուդ ինքնանկարի համար»-ը բաղկացած է Բեկոնի երեք թեթևակի աղավաղված ինքնանկարներից, որոնք պատկերված են սև ֆոնի վրա։ Տրիպտիխ ձևաչափը Բեկոնին թույլ է տալիս ցույց տալ իր դեմքի երեք կողմերը։ Կենտրոնական դիմանկարը դրվում է դիտողին դեմ առ դեմ, մինչդեռ կողայինները ներկայացնում են Բեկոնի դեմքի յուրաքանչյուր երեք քառորդը, մինչդեռ եռապատիկի կենտրոնին մոտ քառորդը մթնում է։ Բոլոր երեք դիմանկարները նման են ոստիկանության ձերբակալվածների լուսանկարներին։ Տրիպտիխի յուրաքանչյուր մասի չափերը կազմում են 37,5-ը 31,8 սմ։
Բեկոնը հայտարարել էր, որ ատում է իր սեփական դեմքը, որը նա նկարագրել էր որպես պուդինգ հիշեցնող։ Նկարիչը պնդում էր, որ դիմել է ինքնանկարին, քանի որ իր մյուս մոդելները «մահացան ճանճերի պես, ուստի նկարելու ուրիշ մեկը չկար»։ Այսպես թե այնպես, ինքնանկարները գերակշռում էին 1970-ականների և 1980-ականների սկզբին, Ջորջ Դայերի ինքնասպանությունից հետո, որի գագաթնակետը դարձավ նրա գլուխգործոցը՝ «Էտյուդ ինքնանկարի համար, տրիպտիխ» (1985-1986), որից հետո նա հիմնականում հրաժարվեց այդ թեմայից։
Ինչպես միջնադարյան իր դիմանկարների մեծ մասում, Բեկոնը փորձում էր կյանքի դաժանությունն ու ազդեցությունը փոխանցել լայն և խիտ վրձնային հարվածների միջոցով, որոնք լրջորեն խեղաթյուրում էին պատկերված դեմքերը։ Ինչպես այս աշխատանքների մեծ մասում, գլուխները, որոնք փոքր-ինչ փոքր են կյանքի չափից, սահմանափակվում են մուգ և անորոշ ֆոնի վրա խիտ սեղմված տարածություններով։ Նյու Յորքի Մետրոպոլիտեն թանգարանի համաձայն, որտեղ պահվում է այս տրիպտիխը, այս հնարքը «թույլ է տալիս արտացոլել միայն դեմքը` դրա ոչնչացումը, նրա խոր հոգեբանական խորություններն ու զգացմունքները, դանդաղ շրջվելով նրա շուրջը, անցնելով մի մասից մյուսը, կարծես մի մութ պանորամային կադրում»։ Տրիպտիխը նաև տարբերվում Է Բեկոնի ավանդական աշխատանքներից իր խորը սև ֆոներով, որոնք ընդգծում են բնորդի դեմքի առանձնահատկությունները և նրա արտահայտությունների նրբությունները։
Չնայած Բեկոնը շփվող էր, բայց նա պաշտպանում էր իր անձնական կյանքը և հատկապես աշխատանքի մեթոդները։ Նա նկարում էր ոչ թե կյանքից, այլ լուսանկարներից և աշխատանքային ժամերին թույլ չէր տալիս այցելուներին այցելել իր արհեստանոց։ Այսպիսով, նրա ինքնանկարները հազվագյուտ պատկերացում էին տալիս այդ պահին նրա ներքին կյանքի վերաբերյալ։
Տրիպտիխն առաջին անգամ ցուցադրվել է Մալբորոյի պատկերասրահում 1980 թվականին, այն ձեռք են բերել ռուսաստանաբնակ մեքսիկացի կինոպրոդյուսեր Ժակ Գելմանը և նրա կինը՝ Նատաշան։ 1986 թվականին Ժակի և 1998 թվականին Նատաշայի մահից հետո, տրիպտիխը կտակվեց Մետրոպոլիտեն թանգարանին 80 այլ աշխատանքների հետ միասին, ամուսինների ժամանակակից արվեստի հավաքածուից՝ 300 միլիոն դոլար արժողությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Schmied, Wieland. Francis Bacon: Commitment and Conflict. Munich: Prestel, 1996. 3-7913-1664-8
Sylvester, David The Brutality of Fact: Interviews With Francis Bacon. London: Thames and Hudson, 1987. 978-0-500-27475-0
Zweite, Armin. The Violence of the Real. London: Thames and Hudson, 2006. 0-500-09335-0