Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարան

Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարան (անգլ.՝  Syrian Observatory for Human Rights (SOHR), արաբ․՝ المرصد السوري لحقوق الإنسان‎‎),  նախագիծ, որ հիմնել և իրականացնում է Մեծ Բրիտանիայի Քովենթրի քաղաքում 2000 թվականից ապրող, Սիրիայի քաղաքացի Ռամի Աբդուլ Ռահմանը (կեղծանունը՝ Օսամա Սուլեյման)։
Չնայած հնչեղ անվանը, դիտարանում միայն Օսամա Սուլեյմանն է՝ Լոնդոնում հագուստեղենի խանութի տերը։ Նա պնդում է, որ նախագծի աշխատանքներին ներառված են 200-ից ավելի կամավորներ սիրիայի տարածքից։ Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարանի նյութերը՝ հատկապես 2011 թվականից սկսած սիրիական հակամարտության քաղաքացիական բնակչության զոհերի հաշվառումը ակտիվ օգտագործվում է արևմտյան երկրների զանգվածային լրատվական միջոցները։


== Պատմություն ==
Նախագծի հիմնադիր Ռամի Աբդուլ Ռահմանի մասին շատ քիչ բան է հայտնի, և հիմնականում իր սեփական խոսքերից։ Օսամա Սուլեյմանը ծնվել է 1970 կամ 1971 թվականին Սիրիայում։ Մանկությունն անցել է ծովափնյա Բանիաս քաղաքում։ Երիտասարդ տարիներից հարել է Ասադին ընդիմադիր ուժերին։ Այդ ժամանակ էլ վերցրել է Ռամի Աբդուլ Ռահման կեղծանունը, որն էլ օգտագործել է հետագայում։ Կյանքի մանրամասները չեն հրապարակվում, վախենալով դեռևս Սիրիայում բնակվող ազգականների համար։ Վստահաբար չի կարելի ասել, որ իրական անունը Օսամա Սուլեյման է։ Սիրիայում ոչ մեծ հագուստի տեր է եղել։ 2000 թվականին մի քանի ակտիվիստներով ձերբակալվել են։ Սուլեյմանը կարողացել է փախչել Սիրիայից և քաղաքական ապաստան է աստացել Մեծ Բրիտանիայում։ Կնոջ՝ Էտաբ Ռեկամեայի և դստեր Ամանիի (2013 թվականին 6 տարեկան է եղել) հետ պրում է Քովենթրիում։ Ունի երկու հագուստի խանութ, Որոշ երկրներից և կազմակերպություններից քաղաքական գործունեության համար նյութական օգնություն է ստանում, որի մանրամասները գաղտնի են պահվում։
Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարան նախագիծը սկսել է 2006 թվականին, հենվելով Սիրիայում մնացած ակտիվիստների վրա։ Նախապես՝ Սիրիայում մարդու իրավունքների խախտումներին հետևելու և դրանց մասին  արևմտյան ընթերցողին տեղեկացնելումիջոց է հանդիսացել։ 2011 թվականին՝ քաղաքացիական պատերազմի սկզբի հետ, դարձել է արևմտյան զանգվածային լրատվական միջոցներին և քաղաքական շրջաններին Սիրիայի քաղաքացիական բնակչության տված զոհերի քանակի մասին փաստող հիմնական աղբյուրը։


== Քննադատություն ==
Չնայած, որ նախագծի տվյալները լայնորեն օգտագործվում են տարբեր երկրների զանգվածային լրատվական միջոցները, և զոհերի մասին ներկայաված տվյալները օգտագործվոիւմ են քաղաքական որոշումներ կայացնելիս, կասկածներ են հայտնվել տվյալների վստահելիության և անկանխակալություն վերաբերյալ։ Կասկածի հիմքն այն է, որ տվյալներ ներկայացվում են մեկ մարդու կողմից, ով չունի մասնագիտական կրթություն և  հղվում է Սիրիայի չբացահայտված ակտիվիստների ցանցին։
Գերմանական Süddeutsche Zeitung հրատարակության հեղինակ Յոնաս Շայբլեն գտնում է, որ «կենտրոնից» եկող տեղեկատվությունը կասկածելի է։
Լիբանանի Ալ Աքբար թերթը 2012 թվականին գրել է Օսամա Սուլեյմանի և Մեծ Բրիտանիայում ապրող նրա նախկին օգնական՝  Մուսաբ Ազավիի տարաձայնության մասին։ Որոշ ժամանակ երկու կողմերը իրար մեղադրում էին նախագծի անվանը բռնատիրանալու մեջ և պնդում, որ իրենց դոմեյնում է գտնվում իսկական Մարդու իրավունքների սիրիական դիտարանի կայքը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Նախագծի կայքը (անգլերեն)» 
Charlie Skelton. The Syrian opposition: who's doing the talking? // Գարդիան, հուլիսի 12 2012. (անգլ.)