Կրստե Միսիրկով

Կրստե Պետկով Միսիրկով (բուլղար․՝ Кръстьо Петков Мисирков, մակեդոներեն՝ Крсте Петков Мисирков, 18 նոյեմբերի, 1874, Պոստոլ, Օսմանյան կայսրություն — 26 հուլիսի, 1926, Սոֆիա, Բուլղարիա), մակեդոնացի և բուլղարացի  լեզվաբան, բանահյուսագետ, հրապարակախոս, պատմաբան, քաղաքական գործիչ, դեսպան ու թարգմանիչ։ Մակեդոնական վերածննդի շարժման ամենաակնառու գործիչներից մեկը։ Հիմնվելով կենտրոնական Մակեդոնիայի բարբառների հիման վրա՝ ստեղծել է գրական մակեդոներեն, ինչի համար նրան հաճախ կոչում են ժամանակակից գրական մակեդոներենի հիմնադիր։ Նա ունեցել է խիստ հակասերբական, հակահունական ու (նրա կայնքի ու ստեղծագործության որոշակի շրջաններում) մասամբ հակաբուլղարական հայացքներ։ Ժամանակակից Մակեդոնիայում անցկացված հարցումների արդյունքում Կրստե Միսիրկովը ճանաչվել է 20-րդ դարի Մակեդոնիայի ամենանշանավոր մարդը։


== Կենսագրություն ==
Կրստե Միսիրկովը ծնվել է Էգեյական Մակեդոնիայում (որ այն ժամանակ մտնում էր Օսմանյան կայսրության կազմի մեջ)՝ Պոստոլ գյուղում, որ տեղակայված էր Մակեդոնիայի հին մայրաքաղաք Պելլայից ոչ հեռու։ Հայրենի գյուղում ստացել է տարրական կրթություն, ապա ուղևորվել Սերբիա, որտեղ սովորել է Շաբացի դպրոցում։ Այնուհետև ապրել է Սոֆիայում (Բուլղարիա)։ Այնտեղից 1891 թ. մեկնում է Բելգրադ՝ ծայրահեղ ազգայնական գաղափարներ քարոզելով աստվածաբանական դպրոցում՝ մակեդոնացի հոգևորականների ու ուսուցիչների շրջանում։ Դպրոցում տեղի ունեցած ապստամբությունից հետո վերադառնում է Շաբաց, որտեղից կրկին մեկնում է Բելգրադ։ Այնտեղ Կրստե Միսիրկովն աշխատում է որպես միջնակարգ դպրոցի ուսուցիչ։ 1895 թ. ավարտել է Ուսուցչական դպրոց և ուսուցիչ նշանակվել Պրիշտինայում։ Սակայն Միսիրկովը որոշում է մեկնել Ռուսաստան, որպեսզի շարունակի կրթությունը։ Օդեսայում Միսիրկովի՝ Բելգրադում ստացած դիպլոմը չի ընդունվում, և նա ստիպված է լինում երկու տարի սովորել Պոլտավայի հոգևոր սեմինարիայում։ Բարձրագույն կրթությունը Միսիրկովն ստանում է Ռուսական կայսրությունում՝ գերազանցությամբ ավարտելով Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի պատմաբանասիրական ֆակուլտետը։ Պրոֆեսոր Պյոտր Լավրովի ղեկավարությամբ Միսիրկովը գրում է դիպլոմային աշխատանք «Կորոլևիչ Մարկոյի ազգության ու նրա ժողովրդականության հարցի շուրջ» թեմայով։ Ուսանողական տարիներին Կրստե Միսիրկովը ծանոթանում է այնպիսի հայտնի սլավոնագետների հետ, ինչպիսիք են՝ պրոֆեսոր Վլադիմիր Լամանսկի, պրոֆեսոր Ա. Բոդուեն դը Կուրտենեն, պրոֆեսոր Ի. Լավրովը, պրոֆեսոր Պավել Միլյուկովը, պրոֆեսոր Գ. Իլինսկին, պրոֆեսոր Տիմոֆեյ Ֆլորինսկին, պրոֆեսոր Բ. Լյապունովը և այլք։
Ուսանողական տարիներին ավելի են ամրապնդվում Կրստե Միսիրկովի հայացքները Մակեդոնիայի մշակութային ու ազգային ինքնուրույնության վերաբերյալ։ Շնորհիվ այն բանի, որ Կրստե Միսիրկովը կրթություն է ստացել եվրոպական մի քանի երկրներում, նա կարող էր բալկանյան լեզվական ու սոցիալ-մշակութային հարցերը դիտարկել տարբեր տեսանկյուններից։ Ռուսաստանում սովորելու տարիներին Կրստե Միսիրկովը հիմնադրեց «Վարդար» ուսանողական միությունը, որ հետագայում վերածվեց Ս. Կլիմենտ Օրխիդսկու անվան գրական-գիտական միության և շարունակեց իր գործունեությունը 1902 թվականից մինչ 1905 թվականը։ Իր կյանքի ընթացքում Կրստե Միսիրկովը գրել է ավելի քան 60 աշխատություններ, որոնք մեծ նշանակություն ունեն մակեդոնական գրական լեզվի ձևավորման գործում։ Ս. Կլիմենտի միության գիտաժողովների համար նախապատրաստած երեք ռեֆերատների հիման վրա հետագայում զարգանում է նրա խոշորագույն «За македонцките работи» («Մակեդոնական հարցի մասին») աշխատությունը։ Գրքի հինգ բաժիններում Կրստե Միսիրկովն անդրադառնում է Մակեդոնիայի սլավոնների լեզվի պատմությանը, հիմնավորում ինքնուրույն գրական լեզու ունենալու նրանց իրավունքը, որի գաղափարը շարադրում է գրքի 5-րդ բաժնում։ Այդպիսով՝ Կրստե Միսիրկովն առաջինն էր, ով գիտական տեսանկյունից անդրադարձավ մակեդոնական լեզվի հարցի առանձնահատկություններին։
Կրստե Միսիրկովը պաշտպանում էր Մակեդոնիայի անկախության համար հեղափոխական պայքարի գաղափարը և կոչ անում համամակեդոնական ապստամբության։ «Մակեդոնական հարցի մասին» գիրքը հրատարակվել է 1903 թվականին Սոֆիայում։
Կրստե Միսիրկովը մահացել է 1926 թ. հուլիսի 26-ին Սոֆյայում ծայրահեղ աղքատության մեջ։
Կրստե Միսիրկովի անվամբ է կոչվել Ս. Կիրիլի ու Մեֆոդիի մակեդոներենի համալսարանը Սկոպյեում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կրստե Միսիրկով — կենսագրություն (մակ.) (անգլ.)
«Մակեդոնական հարցի մասին»
«Մակեդոնական հարցի մասին» Archived 2008-07-04 at the Wayback Machine. — (անգլ.)
Идеология македонизма в 1886—1903 гг. (ռուս.)