armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ատրուշան

Ատրուշան (կամ կրակատուն, մեհյան, պարս. «ատաշկադէ», թարգ.՝ «կրակի տուն»), զրադաշտական կրոնում սրբազան կրակի պահպանման վայրերը։ Զրադաշտական հոգևորականության, մոգերի ծիսակարգի հիմնական նպատակներից մեկն է եղել անմար պահել հիմնական մեհյանների սրբազան կրակը։ Որոշ տեղերում այն վառվել է հարյուրամյակներ ու ավելի քան մեկ հազարամյակ։


== Սրբազան կրակներ ==
Զրադաշտականությունում սրբազան կրակները բաժանվել են երեք տարբեր աստիճանների։

Շահ աթաշ Վահարամ/Բեհրամ - «Հաղթական արքա կրակ» - բարձրագույն աստիճանի սրբազական կրակ, որոնք պահպանվում ու տեղից տեղ էին տեղափոխվում միայն արքայական ընտանիքիների համար ու ցանկությամբ։ Նվիրվում էին հիմնական մեծ հաղթանակներին ու հաջողություններին։
Աթաշ Ադուրան' - (Ադարան) - «Կրակների կրակ» - Այրվում էր հիմնականում բնակավայրերի մեհյաններում։ Նախատեսված էր զրադաշտական ամեն տեսակի տոների ու ծիսակատարությունների իրականացման համար։
Աթաշ Դադգահ - «Օրենքով սահմանված կրակ» - Կրակ նախատեսված փոքր համայնքների ու առանձին ընտանիքների ներքին խնամքի համար։Այժմ զրադաշտական բարձրագույն սրբազան կրակները՝ Աթաշ Վահարամները վառվում էին միայն աշխարհի ինը գործող մեհյաններում։

Իրանշահ Iranshah Atash Behram Ուդվադա, Հնդկաստան. գործում է 1742.
Դեսահի Desai Atash Behram Նավսարի, Հնդկաստան. գործում է 1765.
Դադիսեթ Atash Behram Մումբայ, Հնդկաստան. գործում է 1783.
Վաքիլ Atash Behram Սուրաթ, Հնդկաստան. գործում է 1823.
Մոդի Modi Atash Behram Սուրաթ, Հնդկաստան. գործում է 1823.
Վադիա Atash Behram Մումբայ, Հնդկաստան. գործում է 1830.
Բանաջի Atash Behram Մումբայ, Հնդկաստան. գործում է 1845.
Անժուման Atash Behram Մումբայ, Հնդկաստան. գործում է 1897.
Յազդ Yezd Atash Behram Յազդ, Իրան. գործում է 1932.


== Ծանոթագրություններ ==
Խիլիպտա

Խիլիպտա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Դերսիմի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Յավրոնգա

Յավրոնգա, գետ Պինեժսկի շրջանում, Արխանգելսկի մարզում։ Գետի աջ վտակը՝ Յուլան է։


== Բնութագիր ==
Գետի երկարությունը 43 կմ է, իսկ ավազանի տարածքը 60 կմ²։ սկիզբ է առնում (հոսում է) Կրասնի Օկուն լճից, որը գտնվում է վանքի արգելոցում։ Գետաբերանի բարձրությունը 72,6 մետր է, իսկ ակունքի բարձրությունը 183,8 մետր։ Գետը ունի մի քանի փոքր վտակներ։ Գետը սառչում է նոյեմբերին և մնում սառույցի տակ մինչև ապրիլի վերջը։ Վարարում է մայիսին և հունիսին, սնուցումը՝ ձյունից և անձրևներից։


== Հնէաբանական կայաններ ==
Գետի ափերին հայտնաբերվել է հնագույն կայաններ՝ Յավրոնգա-1, Յավրոնգա-1՝տորֆաճահճում, Յավրոնգա-2 և Նեմա։ Յավրոնգա-1 կայանի ներքի շերտը թվագրվում է Ք. Ա. 9-7-րդ հազարամյակներում։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020300312103000037149
Ավազանի կոդը — 03.02.03.003
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Государственный водный реестр: река Явроньга


== Քարտեզ ==
Явроньга на карте Wikimapia
Մոպս

Մոպս, դեկորատիվ շան ցեղատեսակ։ Չինաստանից Եվրոպա են բերվել 16-րդ դարում, տարածված էին Արևմտյան Եվրոպայում և Նիդերլանդներում։ 19-րդ դարում Միացյալ Թագավորությունում Վիկտորիա թագուհին մեծ կիրք սերմանեց մոպսերի հանդեպ, որն էլ նա փոխանցեց թագավորական ընտանիքի մյուս անդամներին։
Այս ցեղատեսակի շներին հեշտ է տարբերել իրենց կարճ մռայլ դեմքով և պոչի յուրահատուկ ձևով։ Մոպսերը ունեն նուրբ փայլուն մորթի և քառակուսու տեսք ունեցող տարբերվող մարմին։ Այս յուրահատուկ շները հայտնի են իրենց ընկերասիրությամբ և բարությամբ։ American Kennel Club-ը բնութագրում է մոպսերին որպես «հավասարակշռված և հմայիչ» շներ։ Այս ցեղատեսակի շունը լավագույնն է ճանաչվել 2004 թ-ին World Dog Show-ի ժամանակ։


=== Ֆիզիկական բնութագիրը ===

18-րդ դարի փորագրություններում այս ցեղատեսակը պատկերված է եղել բարակ և երկար մարմնով։ Հիմա նրանց ֆիզիկական բնութագիրը այլ է՝ քառակուսի ձիգ, կոմպակտ մարմին՝ ներս ընկած կրծքավանդակով և լավ զարգացած մկաններով։ Մոպսերի հարթ և փայլուն մորթին կարող է լինել ծիրանագույն, արծաթագույն կամ սև։ Պոչը սովորաբար ամուր փաթաթված է։ Ականջները լինում են երկու տեսակ՝ «վարդ» և «կոճակ»։ Մաքրացեղ մոպսերի ականջները «կոճակ»-ի տեսքով են։ Ոտքերը ուղիղ են և ամուր,միջին երկարության և ճիշտ տեղադրված։ Նրանց ուսերը համաչափորեն հետ են քաշված։ Ամուր և փոքր ոտնաթաթ ունեն, մատերը լավ արտահայտված են, եղունգները սև են։ Ստորին ծնոտը սովորաբար վերին ծնոտից ավելի դուրս ընկած է, որն էլ հանգեցնում է սխալ կծվածքի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մոպս
Սիմոր (Գալապագոսյան կղզի)

Սիմոր (իսպ.՝ Isla Seymour) կամ Սիմոր-Նորտե (իսպ.՝ Isla Seymour Norte), գալապագոսյան կղզիներում, պատկանում է Էկվադորին։ Կղզին պատկանում է Սանտա-Կրուսին։ Կղզու մակերեսը՝ 1.9 քառ. կմ (այլ տվյալներով՝ 1.83 քառ.կմ ):


== Աշխարհագրություն ==
Սիմոր կղզին գտնվում է Բալտրա կղզու հյուսիսում և նրանից առանձնացված է Կանալ-դել-Նորտե նեղուցով (իսպ.՝ Canal del Norte՝ հյուսիսային նեղուց)։ Բալտրա և Սիմոր կղզիների միջև գտնվում է ոչ մեծ ավազե կղզի՝ Մոսկերա (իսպ.՝ Mosquera):
Սիմոր կղզու հարավ-արևմուտքում գտնվում է արահետ` տուրիստների համար։


== Պատմություն ==
Կղզին անվանվել է ի պատիվ Նորտ-Սիմոր անգլիացիների (անգլ.՝ North Seymour՝ Հյուսիսային Սիմոր)՝ ի պատիվ փոխծովակալ լորդ Հյու Սեյմուրի Լորդի(Hugh Seymour, 1759—1801):
1930-ական թվականների սկզբին Սիմոր կղզում բնակեցրել են ավելի քան 70  գալապագոսյան հենրոլոֆ՝ հարևան կղզի Բալտրայից, քանի որ նրանց թիվը Բալտրայում նվազել էր այնտեղ տեղափոխած այծերի պատճառով։ Հենրոլոֆները ապրել են այնտեղ և 2014 թվականին նրանց թիվը կղզում հասել է 2500-ի։


== Ֆլորա և ֆաունա ==
Կղզում հայտնաբերվել են հենրոլոֆներ, ծովային իգուաններ, և գալապագոսյան փոկեր։ Թռչուններից կղզում ձվադրում են հրաշալի ֆրագատները, մեծ ֆրագատները և կապտաոտք ալուշները, հանդիպում են նաև գալապագոսյան ճայերը, սև ճայերը, ֆաետոններ, հավալուսներ ։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովրդի թշնամի Բուխարինը

«Ժողովրդի թշնամի Բուխարինը» (ռուս.՝ «Враг народа Бухарин»), խորհրդային պատմական գեղարվեստական ֆիլմը, որը նկարահանել է ռեժիսոր Լեոնիդ Մարյագինը 1990 թվականին։ Ֆիլմը փորձում է բացահայտել 1930-ական թվականների իրադարձությունները՝ այսպես կոչված Բուխարինի գործի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը նվիրված է հայտնի բոլշևիկ Նիկոլայ Բուխարինի (1888-1938) կենսագրությանը, որին համարում են Խորհրդային Միության պատմության ամենաողբերգական դեմքերից մեկը։ Ցուցադրված է նրա նկատմամբ դատավարությունը։ Երբ նրան աբսուրդ մեղադրանքներ են ներկայացնում, Բուխարինը հիշում է իր ապրած կյանքը։


== Դերերում ==
Գլխավոր գործող անձինքԱլեքսանդր Ռոմանցով – Նիկոլայ Իվանովիչ Բուխարին
Սերգեյ Շակուրով – Իոսիֆ Վիսարիոնովիչ Ստալին
Եվգենի Լազարև – Անդրեյ Յանուարևիչ Վիշինսկի (հնչյունավորել է Բորիս Շչերբակովը)
Գենադի Սայֆուլին – Ալեքսեյ Իվանովիչ Ռիկով
Սաշա Վասիլև – Բուխարինը երիտասարդ տարիքում
Վսևոլոդ Պլոտկին – Զինովև
Ալբերտ Բուրով – Կամենև
Լև Լեմկե – Տրոցկի
Նիկոլայ Ֆերապոնտով – Եժով
Գեորգի Սկլյանսկի – Յագոդա
Մարինա Լիբակովա-Լիվանովա – Նադեժդա Ալիլուևա
Իվան Կոսիխ – Լենին
Յուրի Միխայլով – Կրեստինսկի
Լեոնիդ Եվտիֆև – Ռոզենգոլց
Ալեքսեյ Լիտվինով – Զելենսկի
Վիկտոր Նեստերով – Իվանով
Գենադի Չուլկով – Գրինկո
Եվգենյա Տոկարևա – Աննա Լարինա
Անատոլի Գրաչյով – Վորոշիլով
Վալերի Պորոշին – Գորկի
Օլեգ Ֆորոստենկո – Մոլոտով
Նինա Դրոբիշևա – Մ. Ի. Ուլյանովա
Լիդիա Դրանովսկայա – Կրուպսկայա
Վիկտոր Ուրալսկի – Կալինին
Իգոր Պետրով – Կագանովիչ
Վլադիմիր Ստուշակով – Կոլցով
Կոնստանտին Բորիսով – Ֆրինովսկի
Յան Յանակիև – Ուլրիխ
Միխայիլ Եզեպով – Իկրամով
Միխայիլ Զիմին – վարժարանի տնօրեն
Սերգեյ Միգիցկո – վարժարանի ուսուցիչ
Պավել Ախալցև – գիմնազիստ Գրիգորի Սոկոլնիկով
Լեոնիդ Տիմցունիկ – Բուլանով
Յուրի Սոսնովսկի-ՉեռնովԷպիզոդներումՅուլյա Ժիվեյնովա
Վալենտին Պեչնիկով
Իգոր Մուրուգով
Արիստարխ Լիվանով


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակներ և ռեժիսորներ՝ Վիկտոր Դյոմին և Լեոնիդ Մարյագին
Օպերատոր՝ Բորիս Նովոսելով
Նկարիչ՝ Նիկոլայ Մարկին, Ֆելիքս Յասյուկևիչ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ժողովրդի թշնամի Բուխարինը» ֆիլմը Наше кино կայքում (архивная ссылка)
«Ժողովրդի թշնամի Բուխարինը» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում
Մարզվան

Մարզվան նաև՝ Թեոդոսուպոլիս, Մարսովան, Մարսվան, Մերզիփուն, Մեզիֆոն, Մերզիֆուն, Մերսիվուն, Յուշեթ, Նեապոլիս, Պոնտական Փազեմոն, Փազեմոն, քաղաք (գյուղաքաղաք, ավան) Արևմտյան Հայաստանում՝ պատմական Փոքր Հայքում, Սեբաստիայի վիլայեթի Մարզվանի գավառակում։ Գտնվում էր Ալիս և Եշիլըրմակ գետերի միջև, Ամասիա քաղաքից 60 կմ հյուսիս-արևմուտք, լեռների ստորոտում, գեղատեսիլ և այգեվետ հարթավայրում։ Հանդիսանում էր գավառակի կենտրոն։ Բնակչությունը՝ ▲71 916 մարդ (2018)։


== Աշխարհագրություն ==
Բնակավայրի դիմաց տարածվում էր դաշտավայր։


== Պատմություն ==
Բնակավայրը պատմության մեջ հայտնի է եղել Պոնտական Փազեմոն անունով։ Հռոմեական տիրապետության դարաշրջանում զորավար Պոմպեոսը այն վերանվանեց Նեապոլիս քաղաքի։ Ըստ Ստրաբոնի քաղաքը երկար չի պահել այս անվանումը։ Հայկական միջնադարյան աղբյուրներում բնակավայրը հիշատակվում է Մարզվան անունով։
Մարզվանում է բյուզանդական հայազգի կասր Հովհաննես Չմշկիկը հաղթել բուլղարներին։ Քաղաքը վնասվել է 1822 թվականի երկրաշարժից։ 1895 թվականի կոտորածների և 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ հայ բնակիչները ցիրուցան եղան և կոտորվեցին։


== Բնակչություն ==
1800-1830-ական թվականներին ուներ 18000 բնակիչ, որից 8000-ը՝ հայեր, 1830-1850-ական թվականներին՝ 90000 բնակիչ, որից 9500-ը՝ հայեր։ XIX դարի վերջերին ըստ Գարեգին Սրվանձտյանի ուներ 6496 հայ, 6874 թուրք, 58 հույն, իսկ 1914 թվականին ուներ 35000 բնակիչ, որից 14000-ը՝ հայեր։


== Տնտեսություն ==
Բնակավայրն ուներ ավելի քան 500 պղնձաձուլարաններ, որոնց ձեռքի աշխատանքը արտահանվում էր հեռավոր վայրեր։ Հայերը զբաղվում էին արհեստներով (պղնձագործություն, մանածագործություն) և առևտրով։ Տարածված էր բամբակե գործվածքների առևտուրը։ Քաղաքն ուներ բազմաթիվ խանութներ և առատ շուկա։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Մարզվանն ուներ երեք եկեղեցիներ, որոնցից մեկը Ս. Աստվածածին հոկակապ եկեղեցին էր:Այն վերակառուցվել է 1835 թվականին և նրանում պահվում էին 50 ձեռագրեր։ XX դարի դրությամբ պահպանվել էին Մատուռ, Լույս աղբյուր և Խաչին լեռ անուններով ուխտատեղիները։


== Հասարակական կառույցներ ==
Հասարակական շինույթուններից նշանավոր էին Դաշխանը և քաղաքի մոտ գտնվող Խտըրլըք շենքը։


== Կրթություն ==
Քաղաքում գործել են Ազգային ճեմարանը, Ս. Սահակյան, Հռիփսիմյան դպրոցները, Կրթասիրաց միության մշակութային ընկերությունը։


== Գրչություն ==
Միջնադարում եղել է գրչության կենտրոն։


== ԶԼՄ-ներ ==
Լույս են տեսել «Զեփյուռ» (1889), «Արուսյակ» (1889), «Հայկունի» (1910-1912), «Բողբոջ» (1911-1914) և «Նոր այգ» (1910-1914) պարբերականները։


== Անվանի մարդիկ ==
Մարզվանում են ծնվել:.

Գրաձուլի - հայ տպագրիչ
Գրիգոր Մազվանեցի (XVII-XVIII դարեր) - հայերեն տպագիր գրքի փորագրական արվեստի հիմնադիր
Սեդրակ Գլըճյան (1867-?) - նկարիչ, արվեստագետ
Արամ Երեմյան (1898-1972) - բանասեր
Զապել Մանկասարյան (1880-?) - օպերային երգչուհի


== Աղբյուրներ ==
Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան  Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 510 — 916 էջ։
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մանկական այգի (Երևան)

Մանկական այգի (նախկինում՝ Կիրովի անվան զբոսայգի), գտնվում է Երևանի Կենտրոն համայնքում, Մովսես Խորենացու, Գրիգոր Լուսավորչի, Բեյրութի և Զաքյան փողոցների միջև։
Հիմնվել է 1933 թվականի մարտին, հին շուկայի՝ Ղանթարի տեղում։ 1934 թվականին խորհրդային պետական գործիչ Սերգեյ Կիրովի մահից հետո վերանվանվել է նրա անունով։ Այսօր զբողայգին փոքրիկ երևանցիների սիրելի վայրն է, որտեղ բազմաթիվ միջոցառումներ են անցկացվում։
Այգու տարածքում են գտնվում Խորհրդային Միության կրկնակի հերոս Նելսոն Ստեփանյանի կիսանդրին, Լիբանանցի գրող, փիլիսոփա, նկարիչ, բանաստեղծ Ջուբրան Խալիլ Ջուբրանի կիսանդրին, խորհրդային բանակի գնդապետ, դիվիզիայի հրամանատար Սիմոն Զաքյանի գերեզմանը և կիսանդրին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
ԷԼԱՍ

ԷԼԱՍ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός), հունական ազգային ազատագրական բանակի զինվորական կազմակերպություն։
Ստեղծվել է 1941 թվականին։ Ուներ շուրջ 70 հազար զինվոր և մինչև 1943 թվականի ամառը Ֆաշիստական Գերմանիայի օկուպացումից ազատագրել էր Հունաստանի տերիտորիայի 1/3ը։ 1944 թվականին, երբ սովետական բանակը մտավ Բալկաններ, և հիտլերյան զորքերը ստիպված սկսեցին հեռանալ Հունաստանից, ԷԼԱՍ-ը եռանդուն գործունեություն ծավալեց երկիրը օկուպանտներից լրիվ ազատագրելու համար։ 1945 թվականին, հունական կառավարության և ԷԱՄ-ի ներկայացուցիչների միջև կնքված համաձայնագրով, ԷԼԱՍ-ի զորամասերը զինաթափվեցին և արձակվեին։
Եգիպտական մանգուստ

Եգիպտական մանգուստ, կամ փարավոնական առնետ, կամ փարավոնամուկ (լատ.՝ Herpestes ichneumon), մանգուստների ցեղի կենդանի, որը հայտնի է որպես սրբազան կենդանի Հին Եգիպտոսում։ Հերոդոտոսը ասում էր, որ ամեն քաղաքում փարավոնամկներին զմռսում և թաղում էին սուրբ վայրերում։
Եգիպտական մանգուստը տարածված է միայն Աֆրիկայի հյուսիսում, նաև բնակվում է Աֆրիկայի արևմուտքում, ինչպես նաև Մադագասկարում, որտեղ այդ կենդանիները տարվել էին աֆրիկյան մայրցամաքից։
Եգիպտոսում բնակվում է գետերի ափերին և եղեգնուտներում։ Սնունդը՝ մանր կաթնասուններ և մասամբ բուսականություն։
«Փարավոնական» անվանումը ծագում է հին հունարեն՝ ἰχνεύμων, ինչը նշանակում է «խուզարկու, հետախույզ» (ἴχνος - հետք)։


== Ծանոթագրություններ ==
Գուկեշ Դոմարաջու

Գուկեշ Դոմարաջու (թամիլերեն՝ குகேஷ், մայիսի 29, 2006(2006-05-29), Չեննայ, Հնդկաստան), հնդիկ շախմատիստ, գրոսմայստեր (2019)։ 2022 թվականի դրությամբ համարվում է Հնդկաստանի ամենաերիտասարդ գրոսմայստերը և երրորդը՝ աշխարհի ամենաերիտասարդ գրոսմայստերների ցանկում՝ Աբհիմանյու Միշրայից և Սերգեյ Կարյակինից հետո։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 2006 թվականի մայիսի 29-ին, Հնդկաստանի Թամիլ Նադու նահանգի Չեննայ քաղաքում։ Հայրն օտորինոլարինգոլոգ (ԼՕՌ) է, մայրը՝ մանրէաբան։ Շախմատ խաղալ սովորել է յոթ տարեկանից։


== Շախմատային կարիերա ==
2015 թվականի դպրոցականների Ասիայի առաջնության մինչև 9 տարեկանների խմբում Գուկեշ Դոմարաջուն գրավել է առաջին տեղը։ Նույն հաջողությունը գրանցել է 2018 թվականին՝ շախմատի աշխարհի պատանեկան առաջնության մինչև 12 տարեկանների խմբում։ Այդ առաջնւթյան տարբեր կատեգորիաներում նա նվաճել է 5 ոսկե մեդալ։
2018 թվականին հաղթել է Ֆրանսիայում անցկացված 34-րդ «Open de Capelle La Grande» շախմատային մրցաշարում և ստացել միջազգային վարպետի կոչում։
2019 թվականի հունվարի 15-ին, 12 տարեկան, 7 ամսական և 17 օրական հասակում Գուկեշ Դոմարաջուն դարձել է աշխարհի երկրորդ (հետագայում երրորդ) ամենաերիտասարդ գրոսմայստերը։


== Վարկանիշի փոփոխության գծապատկեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անձնական քարտը ՖԻԴԵ֊ի կայքում
Պարտիաները Chessgames.com կայքում
Անձնական քարտը 365chess.com կայքում
Ռոնկոլա

Ռոնկոլա (իտալերեն՝ Roncola), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լոմբարդիա մարզի Բերգամոյի գավառում։
Բնակչությունը՝ 647 մարդ։ Խտությունը կազմում է 126 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 5 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 24030։ Հեռախոսային կոդ՝ 035։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==
Օսոնա (այլ կիրառումներ)

Օսոնա, կարող է վերաբերել՝

Օսոնա - շրջան (կոմարկա) Իսպանիայի Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Բարսելոնա նահանգում
Օսոնա - քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Միլան գավառում
Benetton B199

Բոլիդ Benetton B199 (անգլ.՝ Benetton B199), Նիք Վիրթի նախագծած մրցարշավային ավտոմեքենան է։ Ստեղծված է Ֆորմուլա 1 դասի աշխարհի չեմպիոնատների մրցավազքերին մասնակցելու համար։ Նախագծվել և ստեղծվել է 1999 թվականի մրցարշավին մասնակցելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Մյուզիք-հոլլ

Մյուզիք-հոլլ (անգլ.՝ music-hall՝ համերգային դահլիճ), էստրադային թատրոնի տեսակ։ Մյուզիք-հոլլի ծրագիրը կազմված է կրկեսային, բալետային, երաժշտական համարներից, ինչպես նաև սքեթչներից ու վոդևիլներից։
Առաջին մյուզիք-հոլլերից մեկը ստեղծվել է Լոնդոնի Վոքսհոլլ արվարձանում։
Ազբուշ

Ազբուշ, լեռնաշղթա Իրանական Ադրբեջանում։ Ձգվում է Սալավան լեռնաշղթայից հարավ։ Այդ երկու լեռնաշղթաների միջև գտնվում են՝ արևմուտքում Թավրիզ գետի հովիտը, արևելքում՝ Արդաբիլի շրջանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Էլեոնորա Պրոխազկա

Մարիա Քրիստինա Էլեոնորա  (գերմ.՝ Marie Christiane Eleonore Prochaska, մարտի 11, 1785(1785-03-11), Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն - հոկտեմբերի 5, 1813(1813-10-05), Դանենբերգ), առաջին կին կամավորը պրուսական բանակում, հեծելազորային, Գերմանիայի ազգային հերոսուհի։


== Կենսագրություն ==
Մարիա Քրիստինա Էլեոնորան սերում էր աղքատ պրուսական գվարդիական սերժանտի ընտանիքից։ Մոր մահից հետո հայրը նրան ուղարկել  է երեխաների ռազմական մանկատուն, որտեղ հետագայում աշխատել է որպես սպասուհի։ Երիտասարդ տարիքից հետաքրքրվել է Նապոլեոնի դեմ Անկախության պատերազմով։ 28 տարեկան հասակում Ավգուստ Ռենեց  արական անունով որպես կամավոր մասնակցել է ֆրանսիական զորքերի թիկունքում գործող Ադոլֆ ֆոն Լյուտցովի «Ազատության կորպուսի» (ժողովուրդը նրանց անվանում էր «Սև ամպեր») 1-ին  եգերական  գումարտակին։ Սկզբում նրան նշանակել են ռազմական նվագախմբում, բայց շուտով ուղարկել են հեծելազոր։ Պայքարել է պրուսական բանակում՝ տղամարդու քողի տակ, նապոլեոնյան բանակի դեմ։
1813 թվականի սեպտեմբերին Վեստֆալիայում Գյորդի ճակատամարտում, մինչ նա փորձում էր վիրավոր ընկերոջը մարտադաշտից դուրս բերել, ինքն է ծանր վիրավորվել։ Ռազմաճակատային  բուժակները արագ դուրս են բերել վիրավոր Էլեոնորային մարտադաշտից, և նրան ուղարկել Դաննենբերգի հիվանդանոց։ Այստեղ ստացած ծանր  վերքերից երեք շաբաթ անց՝ 1813 թվականի հոկտեմբերի 5-ին, Էլեոնորան մահացել է։ Ցուցաբերած առանձնահատուկ քաջության և հերոսության համար նրան կոչում էին  պոտսդամյան Ժաննա դ'Արկ։ Էլեոնորա Պրոխազկայի կերպարը հետագայում իդեալականացվեց որպես Նապոլեոնի հետ ազատագրական պատերազմի խորհրդանիշ և նրա նկատմամբ ակնածանք էր տածվում՝  որպես Գերմանիայի ազգային հերոսուհու։
Ստեղծվեցին Էլեոնորային նվիրված բազմաթիվ ստեղծագործություններ (բանաստեղծություններ և դրամաներ)։ Լյուդվիգ վան Բեթհովենը երաժշտություն գրեց Յոհան Ֆրիդրիխ Լեոպոլդ Դունկերի դրամայի համար։
1865 թվականին Դաննենբերգի Սուրբ Աննայի գերեզմանատանը Էլեոնորայի գերեզմանի վրա հուշարձան տեղադրվեց, իսկ 1889 թվականին Պոտսդամում հուշարձան կանգնեցվեց՝ ի պատիվ Էլեոնորա Պրոխազկայի, իսկ նրա տունը դարձավ հուշահամալիր թանգարան։


== Համանման այլ կենսագրականներ ==
Հեծելազորային օրիորդ Նադեժդա Դուրովա` ռուսական բանակի առաջին կին սպան։
Այդ տարիներին եղբոր անունով հերոսաբար մարտնչում էր Ալեքսանդրա Տիխոմիրովան։ Առեղծվածը բացահայտվեց միայն նրա հերոսական մահից հետո։
Մոտավորապես նույն ժամանակաշրջանում իտալացի Ֆրանչեսկա Սկանագատան ծառայում էր ավստրիական բանակում։
Արքայազն Վիլհելմի և նրա կնոջ հովանավորությամբ պրուսական բանակի վեցերորդ կոալիցիայի կողմից հեծելազորում մարտնչում էր Լուիզա Կեսսենիխը։
20-րդ դարի սկզբին Նադեժդա Դուրովայի սխրանքը կրկնեց Գեորգիևյան խաչի ասպետ Օլգա Նիկոլաևնա Կաբանովան, ով իր սեռը թաքցրել էր Օլեգ անվան տակ և որպես կամավոր ծառայել էր Ռուսաստանի բանակում,  Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, հետագայում` Սպիտակների կամավորական բանակում` Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին։ Օլգա Նիկոլաևնան ավելի քան 10 տարի թաքցնում էր իր սեռը, նույնիսկ աքսորում` մինչև 1920-ականների կեսերը, երբ նա բացահայտեց իր գաղտնիքը ընկերոջը, ում հետ Բելգրադում շուտով ամուսնացավ։
20-րդ դարում Ալեքսանդրա Ռաշչուպկինան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին եղել է  T-34 տանկի վարորդ-մեխանիկ և ավելի քան երեք տարի շարունակ ծառայակիցներից թաքցրել է, որ ինքը կին է։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==
Այգեձորի ջրամբար

Այգեձորի ջրամբար, ջրամբար Հայաստանի Տավուշի մարզում՝ համանուն գետի վրա։ Շահագործման է հանձնվել 1975 թվականին։ Մակերեսը 0,27 կմ² է, ջրատարողությունը' 4 միլիոն մ³, օգտակարը՝ 3,7 միլիոն մ³։ Ունի սեզոնային կարգավորում։ Պատվարը հողային է՝ ավազակավային երեսապատումով, երկարությունը՝ 260 մ, առավելագույն բարձրությունը՝ 36 մ։ Ջուրը բաց է թողնվում խորքային ձագարաձև ջրընդունիչի (ջրթողքը՝ 1,2 մ³/վ) միջոցով։ Ոռոգում է Այգեձոր, Մոսեսգեղ, Չորաթան գյուղերի հողատարածքները։


== Ծանոթագրություններ ==
Յու Նեսբյո

Յու Նեսբյո (նորվ.՝ Jo Nesbø, ծնվ. մարտի 29, 1960(1960-03-29)[…], Օսլո, Նորվեգիա, Նորվեգիա), նորվեգացի գրող, երաժիշտ։


== Կենսագրություն ==
Յու Նեսբյոն ծնվել է 1960 թվականի մարտի 29-ին Օսլոյում։ Նրա մանկությունն անցել է նորվեգական Մոլդե քաղաքում, որտեղ ապագա գրողի մայրն աշխատում էր քաղաքային գրադարանում։ Այս հանգամանքը նպաստում է Նեսբյոի մոտ վաղ տարիքից գրականության հանդեպ սիրո առաջացմանը։ Նա վաղ տարիքից սկսած հրապուրվում է ֆուտբոլով, սակայն վնասվածքի պատճառով ստիպված է լինում հրաժարվել ֆուտբոլիստի մասնագիտությունից։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ծառայության է անցնում նորվեգական բանակում, որտեղ ծառայում է երեք տարի։ Զինվորական ծառայության հետ զուգահեռ եռանդուն կերպով զբաղվում է ինքնակրթությամբ։ Ծառայությունից հետո ընդունվում է Նորվեգական տնտեսագիտության և բիզնեսի դպրոցը՝ էկոնոմիստ մասնագիտությամբ։ 1992 թվականին հիմնում է Di Derre երաժշտական խումբը, որը մեծ ճանաչում է ձեռք բերում Նորվեգիայում։ 1997 թվականին լույս է տեսնում Յու Նեսբյոի առաջին վեպը «Չղջիկը» վերնագրով, որը դրական ընդունելություն է գտնում գրական հասարակության մոտ։ Յու Նեսբյոն այժմ բնակվում է Օսլոյում։ Ամուսնալուծված է, ունի մեկ դուստր։


== Ստեղծագործություններ ==


=== «Հարրի Հոլե» շարքը ===
1997 — «Չղջիկը» (Flaggermusmannen),
1998 — «Խավարասերները» (Kakerlakkene),
2000 — «Կարմրավիզ» (Rødstrupe),
2002 — «Անհոգսություն» (Sorgenfri),
2003 — «Հնգագիծ» (Marekors),
2005 — «Փրկիչը»(Frelseren),
2007 — «Ձնեմարդը» (Snømannen),
2009 — «Ընծառյուծ» (Panserhjerte),
2011 — «Ուրվական» (Gjenferd),
2013 — «Ոստիկանություն» (Politi),
2017 — «Ծարավ» (Tørst),
2019 — «Դանակ» (Kniv)։


=== «Դոկտոր Պրոկտոր» շարքը (մանկական) ===
2007 — «Դոկտոր Պրոկտորը և նրա կախարդական փոշին» (Doktor Proktors prompepulver),
2008 — «Դոկտոր Պրոկտորը և նրա ժամանակի մեքենան» (Doktor Proktors tidsbadekar),
2010 — «Դոկտոր Պրոկտորը և աշխարհի վերջը» (Doktor Proktor og verdens undergang),
2013 — «Դոկտոր Պրոկտորը և մեծ կողոպուտը» (Doktor Proktor og det store gullroveriet)։


=== «Արյուն ձյան վրա» շարքը ===
2015 — «Արյուն ձյան վրա» (Blood on Snow),
2016 — «Արյուն ձյան վրա. շատ արյուն» (Blood on Snow. More Blood.)։


=== Այլ ստեղծագործություններ ===
1999 — «Բալկաններ ձայնը. մայիս ամսվա տասնութ օրը» (Stemmer fra Balkan/Atten dager i mai (Espen Søbye-ի համահեղինակությամբ),
2001 — «Կառուսելի երգը» (Karusellmusikk), պատմվածքների ժողովածու,
2007 — «Սպիտակ հյուրանոց» (Det hvite hotellet),
2008 — «Մարդորսները» (Hodejegerne),
2014 — «Որդին» (Sønnen),
2018 — «Մակբեթ» (Macbeth),
2020 — «Թագավորություն» (Kongeriket)։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (6701-6800)

Աստերոիդների ցանկ (6601-6700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (6801-6900)
 Աստերոիդների ցանկ (6601-6700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (6801-6900)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (5001)-(10000)»։ www.minorplanetcenter.net
Տրիոլետ

Տրիոլետ (ֆրանսերեն՝ triolet, ծագում է իտալերեն trio - «երեք» բառից), բանաստեղծության կառուցման կայուն ձև, որը բաղկացած է ութ տողից։
Տրիոլետի առաջին տողը նույնությամբ կրկնվում է չորրորդ և յոթերորդ տողերում, իսկ երկրորդ տողը՝ ութերորդ տողում։ Համապատասխանաբար բանաստեղծությունը ունի ընդամենը երկու հանգ, որոնք կրկնվում են չորսական անգամ։
17-րդ դարի ֆրանսիական պոեզիայից տրիոլետի ձևն անցավ մյուս գրականություններին։ Օգտագործվել է հատկապես 20-րդ դարի սկզբի բանաստեղծների կողմից։ Հայ գրականության մեջ բազմաթիվ տրիոլետներ է ստեղծել Վահան Տերյանը։ Օրինակ.

Տրիոլետներ են գրել նաև Եղիշե Չարենցը, Նաիրի Զարյանը և այլք։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Եղիշե Չարենցի «Տրիոլետ Լ. Բ.-ին» ստեղծագործությունը(չաշխատող հղում)
Նովի Կրուպեց (գյուղ, Ռոսլավլսկի շրջան)

Նովի Կրուպեց (ռուս.՝ Новый Крупец), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռոսլավլսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աբյուն

Աբյուն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Շատախի գավառակում, Շատախ գյուղաքաղաքից 43 կմ արևմուտք՝ լեռնալանջի վրա։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հացաշենի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Հացաշեն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ. հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 14 հուշարձան (8 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Տրեցանո Ռոզա

Տրեցանո Ռոզա (իտալերեն՝ Trezzano Rosa)՝ քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Միլան գավառում։
Բնակչությունը 4043 (2005 թ.-ի տվյալներով) մարդ է։ Բնակչության միջին խտությունը` 1347 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 3.48 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 20089։ Հեռախոսային կոդը՝ 02։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Բեսեդովշչինա (գյուղ, Գրեբյոնկայի շրջան)

Բեսեդովշչինա (ուկրաիներեն՝ Бесідівщина), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբյոնկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Բեսեդովշչինա գյուղում բնակվում էր 142 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1187 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 119,63 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մինգեչաուրի հիդրոէլեկտրակայան

Մինգեչաուրի հիդրոէլեկտրակայան, էներգետիկ խոշոր կառույց Ադրբեջանի Հանրապետության Մինգեչաուրի շրջանի համանուն քաղաքի մոտակայքում՝ Կուր գետի վրա։ Հիդրոէլեկտրակայանի շինարարությունը սկսվել է 1945 թվականին։ Շահագործման է հանձնվել 1955 թվականին։ 


== Նկարագիր ==
Հիդրոէլեկտրակայանի հզորությունը 359 Մվտ է (6 տուրբին)։ Էլեկտրաէներգիայի տարեկան միջին արտադրանքը 1350 միլիոն կվտ.ժ է։ Հիդրոհանգույցի մեջ մտնում են հողային ջրաբերուկ ամբարտակը՝ 80 մ բարձրությամբ (այս տիպի ամբարտակներից աշխարհում ամենաբարձրը), 1550 մ երկարությամբ և 15.6 միլիոն մ³ ծավալով, մակերևութային և հատակային ջրնետները, ջրընդունիչը, առբերիչ ջրտարները, ամբարտակային տիպի ՀԷԿ-ը, ջրտար ջրանցքը։ Ամբարտակը առաջացնում է Մինգեչաուրի ջրամբարը։ Էլեկտրաէներգիան հաղորդվում է 330, 220 և 110 կվ լարման գծերով։ 


== Տես նաև ==
Մինգեչաուրի ջրամբար
Մինգեչաուրի ջերմաէլեկտրակայան
Ֆուշեր (Օբի գավառ)

Ֆուշեր (ֆր.՝ Fouchères), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 494 մարդ, բնակչության խտությունը` 57.58 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8.58 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 165 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 90 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 22 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 348 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 227-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 121։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 65,2 %։ 227 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 213 անձ (116 տղամարդ և 97 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (10 տղամարդ և 4 կին)։ 121 անաշխատունակներից 23-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 31-ը` թոշակառուներ, իսկ 67-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE
Սուրեն Այվազյան (գրող)

Սուրեն Բախշիի Այվազյան (հունվարի 9, 1915(1915-01-09), Խնձորեսկ, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 20, 1981(1981-05-20), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արձակագիր, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1947 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Խնձորեսկ (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) գյուղում։ 1934 թվականին ավարտել է Գորիսի մանկավարժական տեխնիկումը, ապա որպես ուսուցիչ աշխատել է Գորիսի շրջանի Խնածախ և Տեղ գյուղերում։ 1942 թվականին ավարտել է Ադրբեջանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայկական բաժինը։ 1942-1945 թվականներին ծառայել է խորհրդային բանակում, մասնակցել Հայրենական մեծ պատերազմի, 1941-1945) գործողություններին։ 1945 թվականին աշխատել է Բաքվի «Կոմունիստ» (հայերեն) թերթի խմբագրությունում։ 1953 թվականից բնակվել է Երևանում։ Նրա գործերից թարգմանվել ու լույս են տեսել ռուսերեն և այլ լեզուներով։ Մահացել է Երևանում, թաղվել է հայրենի Խնձորեսկ գյուղի իր առանձնատան բակում։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։


== Երկերի մատենագիտություն ==
Անավարտ գորգը (պատմվածքներ), Բաքու, Ազերնեշր, 1947, 128 էջ։
Խորաձորցիք, Բաքու, Ազերնեշր, 1951, 248 էջ։
Լեռնեցիներ (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 455 էջ։
Խիղճը (պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1957, 268 էջ։
Տուր ձեռքդ, կյանք (վիպակ, պատմվածքներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 282 էջ։
Անշեջ կրակների կղզին (վիպակ, պատմվածքներ, զրույցներ), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 163 էջ։
Տուր ձեռքդ, կյանք, երկրորդ մաս, Երևան, Հայպետհրատ, 1961։
Տուր ձեռքդ, կյանք (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 327 էջ։
Հովիվը, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 40 էջ։
Բարի առավոտ (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 476 էջ։
Ջաղացի ճանապարհին (պատմվածք), Երևան, Հայպետհրատ, 1964, 48 էջ։
Ճակատագիրն հայոց (վեպ), Երևան, «Հայաստան», 1966, 800 էջ։
Ճակատագիրն հայոց (վեպ), Երևան, «Հայաստան», 1967, 800 էջ։
Բարձունքի վրա, Երևան, «Հայաստան», 1970, 24 էջ։
Կա և հետմահու կյանք (վիպակներ, պատմվածքներ, մանրապատումներ), Երևան, «Հայաստան», 1971, 376 էջ։
Գարունս ձյուների տակ (գրական մանրապատումներ), Երևան, «Հայաստան», 1972, 100 էջ։
Առավոտ լուսո (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1976, 572 էջ։
Խնձորեսկ (վեպ), Երևան, «Սովետական գրող», 1982, 492 էջ։
Ասուր, հեյ Ասուր (վիպակ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 216 էջ։
Ճակատագիրն հայոց (վեպ), Երևան, 1989։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սուրեն Բախշիի Այվազյան...«Կա և հետմահու կյանք»...Խնձորեսկի միջնակարգ դպրոց...«Արիության դաս-2015»
Սերգեյ Թովմասյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սերգեյ Թովմասյան (այլ կիրառումներ)Սերգեյ Թովմասյան (օգոստոսի 8, 1959, Ստեփանակերտ - հուլիսի 31, 1992, գյուղ Հակոբ Կամարի (ԼՂՀ Մարտակերտի շրջան)), հայ ազատամարտիկ։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Ստեփանակերտի մանկավարժական ինստիտուտը (1984)։ 1977-1979 թվականներին ծառայել է ԽՍՀՄ Զինված ուժերում։ 1988-1990 թվականներին՝ Ստեփանակերտի կամավորական ջոկատի ազատամարտիկ, 1992 թվականից՝ Կենտրոնական պաշտպանական շրջանի 63-րդ մոտոհրաձգային գումարտակի 8-րդ վաշտի հրամանատար։
1988 թվականին իր խմբով բարձրացել է Մռավի լեռնաշղթայի Ղոմեշ լեռնագագաթը և տեղադրել Հայաստանի եռագույն դրոշը։ 1992 թվականի մայիսին, Շուշիի ազատագրման ժամանակ Թովմասյանը ոչնչացրել է հակառակորդի զրահամեքենան, Տ-72 տիոլի տանկը և գրոհելով հասել մինչև Շուշիի Երևանյան դարպասը։
Մասնակցել է Մարտակերտի շրջանի բնակավայրերի պաշտպանական մարտերին, «Եզան կույումեր» բարձունքում ծանր վիրավորվել է և մահացել հրապիտալում։


== Պարգևներ ==
Հետմահու պարգևատրվել է ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշանով, «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեղալով։
Կրասնի Պախար (Ադըղեա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կրասնի ՊախարԿրասնի Պախար (ռուս.՝ Красный Пахарь, ադըղե.՝ Жъонэкӏо Плъыжь), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Ադըղեայի Հանրապետության Գիագինսկայայի շրջանի կազմում։


== Բնակչություն ==
Բնակչության թիվը կազմում է 29 մարդ (2019)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ֆաբա (Արյեժի գավառ)

Ֆաբա (ֆր.՝ Fabas), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Միջին Պիրենեյան մարզի Արյեժ գավառում։ Մտնում է Սենտ Կրուա Վոլվեսթր կանտոնի կազմի մեջ։ Սեն Ժիրոն շրջանի համայնք է։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 09120։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 319 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 161 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 97-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 64-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 60,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 60,7 %)։ 97 աշխատունակ բնակիչներից 80-ը աշխատում էին (42 տղամարդ և 38 կին), անաշխատանք էին 17-ը (7 տղամարդ և 10 կին)։ 64 անգործունակ մարդկանցից 14-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 30-ը թոշակառու, 20-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Կենդանաբանական այգի


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Ֆաբա» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-05-12-ին։ Վերցված է 2012-2-29 
«Ֆաբա» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-02-04-ին։ Վերցված է 2013-01-26
Նովոերմեկեևո

Նովոերմեկեևո (ռուս.՝ Новоермекеево, բաշկիրերեն՝ Яңы Йәрмәкәй), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Երմեկեևսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 103 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Banco do Brasil

Banco do Brasil, բրազիլական բանկ։ Բանկը հիմնադրվել է 1808 թվականին։ Գտնվում է Ռիո դե Ժանեյրոյում։ 2014 թվականի դրությամբ բանկը ունեցել է 58.2 միլիոն դոլլարի շրջանառություն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Ագաթոն (Հռոմի Պապ)

Ագաթոն (լատ.՝ Agatho PP., 574, Սիցիլիա, Իտալիա - հունվարի 10, 681, Հռոմ, Բյուզանդական կայսրություն), Հռոմի պապ 678-ի հունիսի 27-ից մինչև 681 հունվարի 10-ը։


== Մինչև ընտրվելը ==
Մինչ Պապ ընտրվելը Ագաթոնի կյանքի մասին քիչ բան է հայտնի։ Արդեն վաղուց կա մի վարկած, որը նույնացնում է Ագաֆոնին հայտնի հույն վանական Ագաթոնի հետ՝ համաձայն Հռոմի Պապ Գրիգորի Մեծի նամակի։ Այս Ագաթոնը սերում էր հարուստ ընտանիքից. քրիստոնյա ծնողները նրան լավ կրթություն էին տվել։ Նրանց մահից հետո Ագաթոնը, ով արդեն ամուսնացած էր, բաժանեց ունեցվածքը աղքատներին և ցանկացավ Պալերմոյի Սուրբ Երմայի վանքում ընդունել աբեղայություն. Գրիգորիոսի նամակը թույլ է տալիս նրան ընդունել վանականությունը՝ կնոջ համաձայնության դեպքում։ Եթե սիցիլիացի Ագաթոնը և պապը նույն անձնավորությունն են, ապա պապական գահին ընտրվելու պահին նա մոտ 100 տարեկան էր (Գրիգորիոսի քահանայապետը՝ 590-604), և նրան, այդպիսով, պատկանում է պապերի շրջանում երկարակեցության ռեկորդը (Ադրիան I-ն ապրել է 95 տարի), սակայն շատերի կողմից նման նույնականացումը կասկածի տակ է դրվում։


== Պոնտիֆիկատ ==

680 թվականին Ագաթոնի կողմից գումարված Լաթերական խորհուրդը դատապարտեց մոնոֆելիտությունը։ Ագաթոնը ձգտում էր մեծացնել պապականության ազդեցությունը Բրիտանիայում։ Ագաթոնի Հռոմի պապ ընտրվելուց անմիջապես հետո Յորքի արքեպիսկոպոս Վիլֆրիդը ժամանեց Հռոմ՝ լիազորությունները հանձնելու համար։ Վիլֆրիդին հեռացրեց Թեոդորը՝ Քենթերբուրի արքեպիսկոպոսը, որը կասեցրեց Վիլֆրիդի եպիսկոպոսություն և նշանակեց երեք եպիսկոպոս՝ այն ղեկավարելու համար։ Լաթանյան պալատում Ագաթոնի կողմից գումարված սինոդում որոշվեց, որ իսկապես պետք է Վիլֆրիդի եպիսկոպոսություն բաժանվի, բայց Վիլֆրիդը ինքը պետք է նշանակի եպիսկոպոսներին։ Հռոմի Պապը նաև արքկանցլեր Հովհաննեսին ուղարկեց Բրիտանիա՝ հռոմեական ծիսակարգը տարածելու համար։
Նրա օրոք, Բյուզանդական կայսր Կոստանտինոս IV-ը գումարեց վեցերորդ տիեզերական համաժողովը, որի ժամանակ դատապարտվեց մոնոֆելիտությունի ուսմունքը, և անոնթեզիացվեց մոնոֆելիտների առաջնորդը՝ Անտիոքի Պատրիարք Մակարիուս Ա-ն, ինչպես նաև Կոստանդնուպոլսի հեթանոսական պատրիարքական փոխանորդ Սերգեյ I-ը, Պիրրոսը, Պողոսը, Պետրոսը և Հռոմի պապ Հոնորիոսը I-ը։
Համաժողովը Հռոմը ճանաչեց քրիստոնեական դոգմատիկ ղեկավար։ Ագաթոնը մահացավ նախքան համաժողովի վճիռը հասավ Հռոմ։
Ագաթոնը նաև բանակցություններ սկսեց Սուրբ Աթոռի և Կոստանտինոս IV-ի միջև, որոնք վերաբերվում էին բյուզանդական արքունիքի հարաբերություններին  և  պապի ընտրություններին։ Կոստանտինը խոստացավ Ագաթոնին չեղարկել կամ իջեցնել հարկը, որը փոփերը ստիպված էին վճարել կայսերական գանձարանին՝ իրենց ձեռնադրման համար։


== Սրբադասում ==
Եկեղեցին պապին պաշտում է որպես Սուրբ հրաշագործ և նշում է նրա հիշատակը. Ուղղափառը՝ փետրվարի 20-ին (ըստ Հուլյան օրացույցի), իսկ կաթոլիկը՝ հունվարի 10-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
«Агафон, христианские святые»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
"Pope St. Agatho". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.
Joseph Brusher, S.J., Popes Through the Ages.
Ջոն Գուդենաֆ

Ջոն Գուդենաֆ (անգլ.՝ John Bannister Goodenough, հուլիսի 25, 1922(1922-07-25), Ենա, Սաքսեն-Վեյմար-Էյզենախ), ամերիկացի գիտնական, ֆիզիկայի և նյութագիտության մասնագետ։ Նա լիթիում-իոնային մարտկոցում, որպես կատոդ, առաջարկել է լիթիումի կոբալտիտ (LixCoO2)։ Մի շարք հեղինակավոր մրցանակների դափնեկիր է։ 2012 թվականից ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է, 1992 թվականից Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի և 2012 թվականից Լոնդոնի թագավորական ընկերության՝ օտարերկրյա անդամ։


== Գործունեություն ==
1944 թվականին գերազանցությամբ ավարտել է Եյլի համալսարանը, որից հետո որոշ ժամանակ ծառայել է ԱՄՆ բանակում։ Զորացրվելով՝ 1947 թվականին Չիկագոյի համալսարանում պաշտպանել է ֆիզիկայի վերաբերյալ իր թեզը (գիտական կոնսուլտանտ՝ Քլարենս Զեներ)։
Վերջին տարիներին աշխատում է մարտկոցի նոր տեսակի վրա, որտեղ մետաղը վերածվում է ապակու։ Գուդենաֆի կարծիքով՝ որոշ գիտնականներ բնութագրվում են ուշ հասունությամբ, և ամենից կարևոր գիտական ​​նվաճումները նրանց են գալիս ծերության շրջանում։
Լիթիում-իոնային մարտկոցների աշխատանքներին մասնակցելու համար Գուդենաֆը 2019 թվականին արժանացել է Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի (Սթենլի Ուիթինգհեմի և Ակիրա Յոշինայի հետ միասին)։ Միևնույն ժամանակ նա դարձել է մրցանակի ամենածեր դափնեկիրը․ մրցանակի պարգևատրման պահին նա եղել է 97 տարեկան։


== Մրցանակներ ==
Հարյուրամյակի մրցանակ (1975)
Ճապոնիայի մրցանակ (2001)
Էնրիկո Ֆերմիի մրցանակ (2009)
ԱՄՆ ազգային գիտական մեդալ (2011)
Չառլզ Սթարք Դրեյփերի մրցանակ (2014)
Տրանսպորտային այլընտրանքային վառելիքի նորարարության մրցանակ (2015)
«Welch Award in Chemistry» (2017)
Բենջամին Ֆրանկլինի մեդալ (2018)
Կոպլիի մեդալ (2019)
Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ (2019)


== Ծանոթագրություններ ==
Բուգսկոե (այլ կիրառումներ)

Բուգսկոե, կարող է վերաբերել՝

Բուգսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Արբուզինկայի շրջանում
Բուգսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Նովայա Օդեսայի շրջանում
Բուգսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Վոզնեսենսկի շրջանում
Քարհանի վանք

Քարհանի վանք (նաև՝ Սուրբ Աստվածամոր վանք, Միրզիկի անապատ), հայկական վանք Արևելյան Հայաստանում, ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետության Գյոյգյոլի շրջանի (նախկին Խանլարի) Միրզիկ գյուղի մոտ։


== Պատմություն ==


=== Հիմնադրում ===
Վանքի հիմնադրումը որոշ մասնագետները վերաբերում են 16-17-րդ դարերին։


=== 19-րդ դար ===
Քարհանի վանքը ժամանակին ունեցել է բազմանդամ միաբանություն։ Գործել է մինչև 1870-ական թվականները։ Ունեցել է կալվածքներ, որոնցից հիմնականում զրկվել է 19-րդ դարի կեսերից հետո։
Վանքի պատմության ուսումնասիրության առումով բացառիկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 1853 թվականին կազմված սույն տեղեկագիրը. 


=== Վանահայեր ===
Առկա տվյալների համադրմամբ մասամբ հնարավոր է ներկայացնել Քարհանի վանքի վանահայրերի ժամանակագրական հետևյալ ցանկը. 

Եղիազար եպիսկոպոս. վախճ. 1713 թ.
Հովսեփ վարդապետ
Սարգիս եպիսկոպոս. հիշ. 1770-1773 թթ.
Մկրտիչ վարդապետ
Պողոս վարդապետ
Աբեղա (անունն անհայտ է). հիշ. 1857 թ.
Վարդապետ (անունն անհայտ է). հիշ. 1862 թ.


== Ճարտարապետություն ==
Վանական համալիրի մեջ մտել է եկեղեցին՝ արևմուտքից կից փոքր գավթով, և միաբանության սենյակները։ Վանքն ունեցել է շրջապապարիսպ, որոնք դեռևս անցյալ դարավերջին կիսավեր էին։ Բոլոր շինությունները կառուցված են անմշակ քարով, կրաշաղախով։


== Կալվածքներ ==
Հիշյալ երկու վտակների միջև ընկած ողջ տարածքը՝ «մի քանի օրավար պատուական հողեր», պատկանելիս է եղել վանքին։ 1886 թվականին վանքի կալվածքը բաղկացած էր վարելահողից և անտառից։


== Ծանոթագրություններ ==
Էրիան Շերին

Էրիան Շերին (անգլ.՝ Ariane Sherine, ծնվ.՝ հուլիսի 3, 1980(1980-07-03), Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի գրող, երգիծաբան, լրագրող և (Հումանիստական բրիտանական ասոցիացիայի և Ռիչարդ Դոքինզի աջակցությամբ) ավտոբուսների վրայի աթեիստական գովազդային արշավի նախաձեռնող։


== Կենսագրություն ==
Շերինը բնակվում է Լոնդոնում։ Լրագրողությամբ զբաղվում է 21 տարեկանից, երբ սկսել է «New Musical Express»-ի համար ձայնաերիզների լուսաբանման հաղորդումներ վարել։ 2002 թվականին սիթքոմների գրող-հեղինակների գծով գրավել է BBC-ի տաղանդների մրցույթի երկրորդ հորիզոնականը։ Հետո նա սկսել է սցենարներ գրել բրիտանական կատակերգական հեռուստասերիալների համար, այդ թվում նաև BBC-ի «Իմ ընտանիքը» շոուն и «Two Pints of Lager and a Packet of Crisps»։ Բացի այդ, Շերինը սցենարիստ է հանդիսացել CBBC և CITV ալիքների մանկական հաղորդումների մի շարք թողարկումների համար։ Շերինը կանոնավորապես գրում է «Guardian»-ի համար, ինչպես նաև համագործակցում է «Sunday Times»-ի և «The Independent»-ի հետ։


== Աթեիզմ ==

Էրիան Շերինը դաստիարակվել է քրիստոնեական ավանդույթներով։ Նրա հայրը՝ ունիտար ունիվերսալիստ էր, իսկ մայրը ծագմամբ՝ պարս, իսկ կրոնով՝ զրադաշտական։ Այժմ Էրիան Շերինը աթեիստական և աշխարհիկ հումանիստական շարժումների ակտիվ մասնակից է։ Նա հանդիսացել է ավտոբուսների վրայի աթեիստական գովազդային արշավի նախաձեռնող՝ ի պատասխան ավետարանչական քարոզիչների նմանատիպ գովազդի տեղադրմանը, որտեղ նրանք հղվում էին մի կայքի վրա, որը պնդում էր թե «բոլոր ոչ քրիստոնյաներին դժոխքում սպասում են ընդմիշտ տանջանքներ» և «նրանք այրվելու են կրակի գեհենում»։ Հասարակական տրանսպորտի վարչությունում նման գրություններից վրդովված Շերինին պարզաբանել են, որ գովազդի մեջ ոչ մի վիրավորական բան չեն տեսնում և դա մի գովազդատուի մասնավոր կարծիքի արտահայտումն է։ Ի պատասխան իշխանությունների անգործությանը՝ 2008 թվականի հունիսի 20-ին Շերինը «The Guardian» կայքում տեղադրել է «Աթեիստներ՝ տվեք հինգ» հոդվածը, որտեղ կոչ արեց Լոնդոնի ավտոբուսներին աթեիզմի գովազդի գաղափարը աջակցող բոլոր անձանց նվիրաբերել հինգ ֆունտ բոլորն։
2009 թվականի հոկտեմբերին Շերինը հրապարակել է աթեիզմի առաջին բարեգործական գիրքը՝ «Ս. Ծննդյան աթեիստական ուղեցույց» (The Atheist's Guide to Christmas, որի վրա աշխատել է 42 հեղինակ), որից հետո հայտարարել է, որ դադարեցնում է աթեիստական ակտիվիզմը և զբաղվելու է իր վեպի գրա աշխատանքներով։ Շեիրնը մնում է Հումանիստական բրիտանական ասոցիացիայի ակտիվ կողմնակից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էրիան Շերինի պաշտոնական կայքը
Էրիան Շերինի պրոֆիլը «Guardian»-ում
atheistcampaign.org Ավտոբուսների վրայի աթեիստական գովազդային կամպանիա Archived 2013-03-30 at the Wayback Machine.
Ariane Sherine's Blog
Հելենա Աղանուր

Հելենա Աղանուր (1850-ականներ, Պադովա, Ավստրիական կայսրություն - 1913), հայ նկարչուհի և բանաստեղծուհի։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1850-ական թվականներին՝ Իտալիայի Պադովա քաղաքում։ Մասնագիտությամբ նկարչուհի է և բանաստեղծուհի։ Նա Երնջակ գավառի Շոռոթ գյուղաքաղաքի նշանավոր բարերար Սամվել Մուրադյանի դստեր թոռնուհին է։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
Հելենան իտալերենով գրել է մի շարք բանաստեղծություններ։ Գրել է «Կանթեղ» բանաստեղծությունը, որը հայերենով թարգմանել է Արսեն Ղազիկյանը։ Նկարազարդել է «Նոր անթոլոգիա» ժողովածուն, որի հեղինակն իր քույրն է՝ Վիկտորիա Աղանուրը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուստինա

Ուստինա (ռուս.՝ Устьина), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունով, Նենեցյան ինքնավար օկրուգով։ Գետաբերանը գտնվում է Սվետլայա գետի ձախ ափին՝ 1 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 15 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Պեչորա, գետի ենթաավազանը՝ Պեչորա գետի ավազաների վտակները մինչև թափվելը Ուսա, գետի գետային ավազանը՝ Պեչորա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03050300212103000078571
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103007857
Ավազանի կոդը — 03.05.03.002
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Պտտող մոմենտ

Պտտող մոմենտ, պտտվող մարմնի անկյունային արագությունը փոփոխող արտաքին ներգործության չափ։ Պտտող մոմենտը հավասար է պտտվող մարմնի վրա ազդող բոլոր ուժերի մոմենտների (պտտման առանցքի նկատմամբ) հանրահաշվական գումարին։ Պտտող մոմենտը մարմնի e անկյունային արագացման հետ կապված է Mպs|S=Ie առնչությամբ, որտեղ I-ն պտտման առանցքի նկատմամբ մարմնի իներցիայի մոմենտն է։ Տես նաև Ուժի մոմենտ։ Պտտանան շարժում։
Նավիկի

Նավիկի (էստ․՝ Navikõ), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Մեռեմյաե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 6 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Նիգատունի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Նիգատուն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 4 հուշարձան (4 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Գևորգ Էմինի փողոց (Երևան)

Գևորգ Էմինի փողոց, փողոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Անվանվել է հայ անվանի բանաստեղծ Գևորգ Էմինի պատվին։


== Տվյալներ ==
Սկսվում է Մատենադարանի հետնամասից դեպի արևմուտք ընկած տարածքից, ձգվում արևմտյան ուղղությամբ և, «Կասկադ» համալիր չհասած, միանում Անտառային փողոցին։ Հատվող փողոցներ չունի։


== Տես նաև ==
Երևանի փողոցների ցանկ
Երևանի վարչական բաժանում


== Աղբյուրներ ==
Երևան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երևան, 1983, էջեր 369-506, Երևան քաղաքի փողոցների անվանումները
Սերգեյ Ավագյան,  Երևանի փողոցները, Երևան, «ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ», 2010 — 272 էջ։
Շումերներ

Շումերներ (սումերներ), հնագույն ժողովուրդ Հարավային Միջագետքում, որն այդտեղ բնակվել է դեռևս մ. թ. ա. 5-րդ հազարամյակում։ Մարդաբանորեն պատկանել են եվրոպեոիդ ռասայի արմենոիդ խմբին։ Շումերների լեզվաբանական պատկանելությունն անհայտ է։ Ենթադրվում է, որ շումերները նախապես տարածված են եղել նաև Հյուսիսային Միջագետքում և մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակի սկզբին սեմական ծագում ունեցող աքքադացիների ճնշման տակ շարժվել են հարավ։ Մ. թ. ա. 4-րդ հազարամյակի վերջին շումերներն ստեղծել են պատկերագիրը, իսկ մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակի կեսին՝ սեպագիրը, որը նախ որդեգրվել է աքքադացիների կողմից, ապա տարածվել Արևմտյան Ասիայի շատ երկրներում, այդ թվում` Արարատյան թագավորությունում (Ուրարտու), շումերներն ունեցել են իրենց ուրույն դիցաբանությունը, բանահյուսությունը, գրականությունը, մշակույթը։ Մ. թ. ա. 3-րդ հազարամյակի կեսին սկսվել է աքքադացիների հետ շումերների լեզվական ձուլման ընթացքը, որն ավարտվել է մ. թ. ա. 2-րդ հազարամյակի 1-ին կեսին, որից հետո շումերները վերացել են պատմության ասպարեզից։ Շումերների լեզուն՝ շումերերենը` որպես գրոց լեզու, մինչև մ. թ. ա. 2-րդ դարը շարունակել են գործածել աքքադացիները և այլ ժողովուրդներ։ Շումերների մշակույթը փոխանցվել է աքքադացիներին և հարևան մյուս ժողովուրդներին։
Անտագոնիստ

Անտագոնիստ (հին հունարեն՝ ἀνταγωνιστής՝ «հակառակորդ», «մրցակից»), գեղարվեստական գրականությունում կերպար, որը խոչընդոտում է գլխավոր հերոսին (պրոտագոնիստ) հասնել իր նպատակներին։ Անտագոնիստ-պրոտագոնիստ հակամարտությունը ստեղծագործության հիմնական կոնֆլիկտի հնարավոր շարժիչ ուժերից մեկն է։ Անտագոնիստի գործողությունները ոչ միայն խոչընդոտներ են ստեղծում, որոնք պետք է հաղթահարի պրոտագոնիստը, այլև կարող է պրոտագոնիստի խարակտերի զարգացման պատճառ հանդիսանալ։ Հնարավոր է նաև սյուժե՝ առանց անտագոնիստի։
Որպես անտագոնիստ կարող է հանդես գալ ոչ միայն մեկ կերպար, այլև մի խումբ կերպարներ (ընտանիք, կազմակերպություն և այլն) կամ չանձնավորված ուժ՝ բնական կատակլիզմ, հասարակական կարգ։ Հնարավոր է անտագոնիստի ավելի լայն սահմանում, որն ներառում է ոչ միայն պրոտագոնիստի հանդեպ արտաքին ուժեր, այլև ընդհանուր բարոյական սկզբունքներ կամ խարակտերի իր սեփական գծերը։ Հնարավոր է նաև հասկացության ավելի նեղ մեկնաբանում, երբ հերոսին որպես անտագոնիստ հակադրվող կերպարների խումբ համարվում է միայն մեկ՝ ստեղծագործության «ամենագլխավոր» չարագործը։
Դասական գրականության մեջ՝ նախևառաջ հին հունական ողբերգության մեջ, սովորաբար գլխավոր հերոսը (պրոտագոնիստ) հանդես է գալիս որպես դրական կերպար, բարու կրող, իսկ անտագոնիստը բացասական կերպար է, չարագործ։ Սակայն անտագոնիստի «բացասական լինելը» հնարավոր է ուղղել․ օրինակ՝ «Ռոմեո և Ջուլիետա» ստեղծագործությունում որպես հերոսների անտագոնիստներ հանդես եկող ընտանիքի անդամները ոչ այնքան չարագործներ են, որքան իրենց մոլորություններում համառող կռվարարներ և հիմարներ, սակայն այս դեպքում ևս անտագոնիստի կերպարը չի արժանանում հեղինակի հավանությանը։ «Անտագոնիստից բարի պրոտագոնիստ» հարաբերակցությունը կարող է և լիովին խախտվել, օրինակ՝ Շեքսպիրի «Մակբեթում» գլխավոր հերոսին հակադրվում է ավելի բարի Մակդուֆը։ Հնարավոր է նաև այնպիսի սյուժե, որտեղ պրոտագոնիստը և անտագոնիստը իրար հավասար հերոսներ են (Ախիլը և Հեկտորը Հոմերոսի «Իլիական»-ում)։
Անտագոնիստի կերպարը տարբեր ժանրերում կրում է իր խարակտերային առանձնահատկությունները։ Այսպիսով, կատակերգությունում հենց անտագոնիստն է հերոսին ներգրավում կատակերգական իրավիճակների մեջ, թրիլերի և սարսափ ժանրի մեջ անտագոնիստի հետ է կապվում գոտեմարտի, բռնության և մահվան ավելի վառ և բնական տեսարաններ, ինչ-որ չափով հենց անտագոնիստի պատկերումը որպես չարի մարմնավորում կարող է լինել ժանրի գեղարվեստական խնդիրը, վեսթերնին բնորոշ է պրոտագոնիստի և անտագոնիստի որոշ մտերմացում, գործողության և մեթոդի նմանություն, կանացի սիրային վեպում անտագոնիստը, որպես կանոն, տարիքով ավելի մեծ է և փորձառու հերոսուհուց, դրդում է վերջինիս խախտել արգելքները և նրա առջև «բարդ խնդիրներ» է դնում՝ նպաստելով հերոսուհու կանացի նախաձեռնությանը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Антагонист Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine. — Демонстрационный курс для самостоятельной подготовки к ЕГЭ по литературе
Майкл Табб. Может ли протагонист быть антагонистом? Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine. — Cinemotion, 21.05.2015
Кэролин Кауфман. Антагонист как темный двойник героя — Cinemotion, 2.03.2011