Պլանկի մասնիկ

Պլանկի մասնիկ, հիպոթետիկ տարրական մասնիկ։ Սահմանվում է որպես սև խոռոչ, որի Կոմպտոնի ալիքի երկարությունը հավասար է իր Շվարցշիլդի շառավղին։ Անվանումը ստացել է Մաքս Պլանկի պատվին։ Պլանկի մասնիկի զանգվածը մոտավորապես հավասար է Պլանկի զանգվածին, իսկ Շվարցշիլդի շառավիղը՝ Պլանկի երկարությանը։ Երբեմն Պլանկի մասնիկը կիրառվում է Պլանկի զանգվածը և Պլանկի երկարությունը սահմանելու համար։ Տիեզերքի էվոլյուցիայի որոշ մոդելներում դրանք հանդես են գալիս Պլանկի դարաշրջանի ընթացքում։
Պլանկի մասնիկը խիստ փոքր է՝ համեմատած, օրինակ, պրոտոնի հետ (քանի որ շառավիղը հավասար է Պլանկի երկարությանը, որը պրոտոնի շառավղի մոտ 10−20 մասն է կազմում), բայց ծանր է (քանի որ Պլանկի զանգվածը պրոտոնի զանգվածից 1019 անգամ մեծ է)։


== Արտածում ==
Պլանկի մասնիկի ճշգրիտ սահմանման վերաբերյալ կարծիքները տարբեր են։ Ըստ ամենատարածված սահմանման՝ Պլանկի մասնիկն այն մասնիկն է, որի Կոմպտոնի ալիքի երկարությունը հավասար է իր Շվարցշիլդի շառավղին։ Արդյունքում տեղի ունի հետևյալ առնչությունը՝

  
    
      
        λ
        =
        
          
            h
            
              m
              c
            
          
        
        =
        
          
            
              2
              G
              m
            
            
              c
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle \lambda ={\frac {h}{mc}}={\frac {2Gm}{c^{2}}}}
  ,որտեղից այդպիսի մասնիկի զանգվածը՝

  
    
      
        m
        =
        
          
            
              
                h
                c
              
              
                2
                G
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle m={\sqrt {\frac {hc}{2G}}}}
  ։Այս զանգվածը 
  
    
      
        
          
            π
          
        
      
    
    {\displaystyle {\sqrt {\pi }}}
   անգամ մեծ է Պլանկի զանգվածից, այսինքն՝ Պլանկի մասնիկը 1,772 անգամ ծանր է Պլանկի միավոր զանգվածից։ Շառավիղը կլինի Կոմպտոնի ալիքի երկարությունը՝

  
    
      
        r
        =
        
          
            h
            
              m
              c
            
          
        
        =
        
          
            
              
                2
                G
                h
              
              
                c
                
                  3
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle r={\frac {h}{mc}}={\sqrt {\frac {2Gh}{c^{3}}}}}
  ։


== Չափականություններ ==
Կիրառելով վերը բերված սահմանումը՝ կարող ենք տեղադրել h, G և c հիմնարար հաստատունների արժեքները և որոշել մասնիկի զանգվածը և շառավիղը։ Ենթադրելով, որ խոսքը համասեռ խտություն ունեցող գնդի շառավղի մասին է, կարող ենք որոշել նաև մասնիկի ծավալը և խտությունը։

Պլանկի մասնիկը հիպոթետիկ մասնիկ է։ Վերը բերված մեծությունները որևէ հայտնի ֆիզիկական օբյեկտի կամ նյութի չեն համապատասխանում։


== Տես նաև ==
Էլեկտրոնի զանգվածով սև խոռոչ
Պլանկի միավորներ
Մաքս Պլանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
"The quasi-steady state cosmology: analytical solutions of field equations and their relationship to observations" - Astrophysics Data Systems
"Mach's principle: from Newton's bucket to quantum gravity" - Google Books
"Mysteries of Mass: Some Contrarian Views From an Experimenter"
"The Gauge Hierarchy Problem and Planck Oscillators" - CERN Document Server
"The First Turbulence and First Fossil Turbulence" Archived 2011-07-20 at the Wayback Machine.
"Lecture on Nuclear Physics for Plasma Engineers" Archived 2012-03-04 at the Wayback Machine.
The Planck Length