Կրյուգերի ազգային պարկ

Կրյուգերի ազգային պարկ (աֆրիկաանս՝  Nasionale Krugerwildtuin, անգլ.՝ Kruger National Park), ՀԱՀ հնագույն ազգային պարկը։ Գտնվում է Աֆրիկայի հարավում (ՀԱՀ հյուսիս-արևելքում) և համարվում է 2001 թվականին ստեղծված Կրյուգեր-տու-Քենոնս կենսոլորտային արգելոցի մի մասը։ Այն կոչվել է Տրանսվաալի նախագահ Պաուլուս Կրյուգերի պատվին։


== Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր ==

Պարկը գտնվում է  նախկին Տրանսվաալ նահանգի արևելքում Լիմպոպո և Կոկորդիլոսի գետերի միջև (ներկայումս պարկը գտնվում է Մպումալանգա և Լիմպոպո նահանգների տարածքում)։ Արևելքում պարկը սահմանակից է Մոզամբիկին։ 
Պարկի ընդհանուր երկարությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 340 կմ։ Պարկի երեք հիմնական մասերը (հյուսիսային, կենտրոնական և հարավային) ձևավորվում են Ուլիֆանտս և Սաբի գետերի միջոցով։
Պարկի տարածքում կլիման մերձարևադարձային է անձրևների սեզոնը սովորաբար տևում է հոկտեմբերից մինչև մարտ (ներառյալ)։


== Պատմություն ==
Պարկի տարածքում հայտնաբերվել են Homo erectus-ի հետքեր, որոնք ապրել են այստեղ ավելի քան կես միլիոն տարի առաջ։ Բացի այդ պարկի տարածքում առկա են քարի և երկաթի դարի մնացորդներ։  Պարկի տարածքում են գտնվում շուրջ 130 ժայռապատկերներ, ավելի քան 300 հնագիտական օբյեկտներ, ներառյալ Thulamela –ի և Masorini-ի  ավերակները։ 
Տարածաշրջանի պատմությունը, տարածքի բնակեցումը և եվրոպացիների  ի հայտ գալն արտացոլված են նգունի ժողովուրդների մշակույթում։


== Պարկի պատմություն ==
1884 թվականին Տրանսվալի նախագահ Պաուլ Կրյուգերը հանդես եկավ Ներքին Վելդում բնապահպանական գոտու ստեղծման նախաձեռնությամբ։ 1898 թվականին  Սաբի և Կոկորդիլոս գետերի միջև ընկած տարածքում հիմնադրվեց Սաբի արգելոցը, որի տարածքում սահմանափակվեց  որսը։ 1926 թվականի  մայիսի 31-ին Սաբի և Շինգվիձի որսորդական արգելոցների բազայի վրա ստեղծվեց Կրյուգերի պարկը, որը դարձավ առաջին ազգային պարկը ՀԱՀ-ում։  Ազգային պարկի կազմավորման պատմությանը կարելի է ծանոթանալ Ստեվենսոն-Համիլտոնի գրադարանում, որը հանդիսացել էր պարկի առաջին  հսկիչը և նշանակվել էր այդ պաշտոնում 1902 թվականին։ 2002 թվականին այն ընդգրկվում է «Մեծ Լիմպոպո» անդրսահմանային պարկի կազմի մեջ։


== Բուսական և կենդանական աշխարհ ==
Կրյուգերի պարկի տարածքում գերակշռում է պարկային սավաննայի բուսականությունը, որը բնութագրվում է սակավանտառությամբ, չոր տերևաթափ անտառներով և հացազգի բույսերով։ Ուլիֆանտս գետի հյուսիսային մասում գտնվող պարկի մի մասը իրենից ներկայացնում է վելդ մոպանի, իսկ հարավային մասը՝ տորնվելդ։ Պարկում աճում են պետության կողմից պահպանվող 47 ծառատեսակից 17-ը, (ցանկը հրապարակվել է 2004 թվականի սեպտեմբերին)։   

Սովետական մեծ հանրագիտարան-ի տվյալներով պարկի կենտրոնական մասում նկատվում է վայրի կենդանիների աշխարհում ամենամեծ կենտրոնացումը։ Պարկում բնակվում են փղեր, գետաձիեր, ընձուղտներ, ռնգեղջյուրներ, առյուծներ, ընձառյուծներ, նեղոսյան կոկորդիլոսներ, այծքաղների 17 տեսակներ։

Պարկի ղեկավարության տվյալներով տարածքում բնակվում են շուրջ 1500 առյուծներ, 12000 փղեր, 2500 գոմշացուլեր, 1000 ընձառյուծներ և 5000 ռնգեղջուրներ  (ինչպես սպիտակ, այնպես էլ սև)։


== Պարկի ենթակառուցվածքներ ==
Պարկի տարածք կարելի է մուտք գործել իննը տարբեր դարպասներով, որոնք սովորաբար բաց են առավոտյան ժամը 6-ից մինչև 17:30։ Պարկի տարածքում կան մեծ թվով հանգստի կանգառներ (շուրջ 30), այդ թվում մի քանի մասնավոր ճամբարներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Kruger National Park» (անգլերեն)։ South African National Parks։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2015-05-31