Տերի Բիսոն

Տերի Բելնթայն Բիսոն (անգլ.՝ Terry Ballantine Bisson, փետրվարի 12, 1942(1942-02-12)[…], Օուենսբորո, Կենտուկի, ԱՄՆ), գիտական ֆանտաստիկա և ֆենտեզի ժանրերով ստեղծագործող ամերիկացի գրող։ Ավելի հայտնի է որպես պատմվածքների հեղինակ։ Արդեն մի քանի տասնամյակ Բիսոնը զբաղեցնում է գիտական ֆանտաստիկա ժանրով գրված պատմվածքների բոլոր հնարավոր վարկանշային ցուցակների առաջին շարքերը։


== Կենսագրություն ==
Տերի Բելնթայն Բիսոնը ծնվել է 1942 թվականի փետրվարի 12-ին Մադիսոնվիլում, մեծացել Օուենսբորոյում (Կենտուկի)։
1964 թվականին Լուիսվիլյան համալսարանն ավարտել է բակալավրի աստիճանով։ 1960-ական թվականների վերջերին Բիսոնը տեղափոխվել է Նյու Յորք, որտեղ սկսել է գրել կոմիքսների սցենարներ («Creepy» и «Eerie»), գրել է թերթերի համար,  որպես խմբագիր աշխատել է «Սարսափի սարդոստայն» ամսագրում։ 1970 թվականին նա տարվել է Հիպիի գաղափարախոսությամբ և չորս տարի ապրել Կոլորադո լեռան «Կարմիր Ռոքերներ» կոմունայում, եղել է ավտոմեխանիկ։
1976 թվականին վերադառնում է Նյու Յորք, որտեղ սկսում է աշխատել «Բերկլի» և «Էյվոն» հրատարակչություններում։ 1985 թվականին Բիսոնը, ով իրեն համարում էր «Նոր Ձախ», Ջուդի Ջենսոնի հետ համատեղ ստեղծում է «փոստով գրքեր պատվիրելու հեղափոխական ծառայություն» (Jacobin Books) և մոտ հինգ տարի ղեկավարում այն։ 1990-ական թվականների կեսերին «Հարպեր-Քոլինզ» հրատարակչությունում նա ստանում է խորհրդատուի պաշտոն։
2002 թվականից Բիսոնն ապրում է Օքլենդում (Կալիֆոռնիա)։


== Ստեղծագործություն ==
Իր առաջին պատմվածքը Տերի Բիսոնը գրել է դեռևս քոլեջում։ Պատմվածքը կոչվում էր «Ջորջ», որը հաղթել էր «Story» ամսագրի մրցույթը` հեղինակին բերելով 50 դոլար արժողությամբ մրցանակ։ Ապա, մինչև ֆանտաստ-գրող դառնալը, մոտ 20 տարի նա ոչ մի պատմվածք չի գրել։ Տերիի առաջին հրապարակումը համարվում է 
«Սարահարթի վրայով» (1979) ստեղծագործությունը, իսկ 1981 թվականին «Pocket Books» հրատարակչությունում հրատարակվել է Բիսոնի «Wyrldmaker» դեբյուտային վեպը։ Ամենահայտնի պատմվածքը, որը Բիսոնին բերել է միանգամից մի քանի հեղիանակավոր ԳՖ-մրցանակներ, համարվում է «Արջերը հայտնաբերում են կրակը» պատմվածքը, որտեղ էվոլյուցիայի տարօրինակ շրջադարձով արջերը վերափոխվում են խելամիտ արարածների։
Բիսոնի պատմվածքները կանոնավոր կերպով հայտնվում են «Playboy»-ում, «Asimov’s Science Fiction»-ում, SciFi.com-ում և «Fantasy & Science Fiction»-ում։ Նրա ստեղծագործությունները հրատարակվել են «Nation», «Գլամուր», «Automotive News», «New York Newsday», «Լոս-Անջելես թայմզ», «Վաշինգտոն Փոստ» և այլ հրատարակչություններում։ Իր տեքստերով բեմադրում են ներկայացումներ, իսկ «Յունիվերսալ» կինոընկերությունը պահպանում է «Necronauts»-ի էկրանավորման իրավունքները։
Տերի Բիսոնին պատկանում են նաև մի քանի վեպեր, որոնց թվում են «Կրակ լեռան վրա» (անգլ.՝ Fire on the Mountain, 1988) և «Ճանապարհորդություն դեպի Կարմիր մոլորակ» (անգլ.՝ Voyage to the Red Planet, 1990) վեպերը։ Գրքի չափի «Dear Abbey» (2003) նորավեպը, որը հրատարակվել է Անգլիայում, անվանակարգվել է բրիտանական ԳՖ (գիտական ֆանտաստիկա) մրցանակի (BSFA):
Տեր Բիսոնն ավարտել է մահամերձ Միլլեր Վոլտերի վերջին վեպը` «Սուրբ Լեյբովիցը և Վայրի Ձին» (անգլ.՝ Saint Leibowitz and the Wild Horse Woman, 1997)` գրելով մոտավորապես տեքստի 20 %-ը։
Բիսոնը համարվում է այնպիսի ֆիլմերի նովելիզացիաների հեղինակ, ինչպիսիք են օրինակ «Ջոնի Մնեմոնիկ»-ը, «Վիրտուոզություն», «Հինգերորդ տարրը», «Օտարը։ Վերակենդանացում», «Հոլիվուդյան ճանապարհորդություններ» և «Վեցերորդ օր»-ը, ինչպես նաև «Գաղտնի տեղեկություններ» սերիալի էպիզոդներից մեկը` «Հրաշագործը»։
Ստեֆընի Սպինների (Stephanie Spinner) հետ համատեղ Բիսոնը գրել է մանկակական արկածային ԳՖ-վեպեր. «Be First in the Universe» (2000) և «Expiration Date: Never!» (2001): 1997 թվականին Բրեդ Քվենտին (Brad Quentin) կեղծանվամբ  հրատարակվել է երեք վեպ «Ջոնիի արկածները» («Jonny Quest») մանկական սերիալից։ 1998—1999 թվականներին «NASCAR: Pole Position» մանկական շարքից հրատարակվել է վեց գիրք, վերջին երեքը` Նեդ Վեբի (Ned Webb) համահեղինակությամբ։ Գրքերը հրատարակվել են  Տ։ Բ։ Քելհուն կեղծանվամբ (T. B. Calhoun):
Բիսոնը գրել է նաև երկու գիրք «Աստղային պատերազմներում» հանդես եկած հայտնի «գլխերի որսորդ» Բոբ Ֆետի դժվար մանկության մասին («Boba Fett: the Fight to Survive», 2002 և «Boba Fett: Crossfire», 2003):
Բիսոնը Գիբսոնի, Բիր Գրեգի, Օսթին Ջեյնի, Ռեզենբերգի, Վիլյամ Շեքսպիրի, Ռոջեր Ջելազնիի  և Էն Մակքեֆրիի գրքեր հարմարեցրել է կոմիքսների չափանիշներին։


== Ստեղծագործություն ==
պատմվածք։ «Արջերը հայտնաբերում են կրակը» (անգլ.՝ Bears Discover Fire), 1990;
պատմվածք։ «Սեղմիր Էնին» (անգլ.՝ Press Ann), 1991;
պատմվածք։ «Նրանք պատրաստված են մսից» (անգլ.՝ They're Made Out of Meat), 1991;
պատմվածք։ «Ննջեցյալի ուրվագիծը»(անգլ.՝ Dead Man's Curve), 1994;
պատմվածք։ «Ասա նրանց, որ նրանք աղբ են» (անգլ.՝ Tell Them They Are Full of Shit, And They Should Fuck Off), 1994;
պատմվածք։ «Ջոյի շոուն» (անգլ.՝ The Joe Show), 1994;
պատմվածք։ «10:07:24» (անգլ.՝ 10:07:24), 1995;
պատմվածք։ «Մահ գոյություն չունի» (անգլ.՝ There Are No Dead), 1995;
պատմվածք։ «Վերևի սենյակում» (անգլ.՝ In the Upper Room), 1996;
պատմվածք։ «Տիեզերքի եզրին» (անգլ.՝ The Edge of the Universe), 1996 թվական;
պատմվածք։ «Գրասենյակային սիրավեպ» (անգլ.՝ An Office Romance), 1997;
պատմվածք։ «Ձայնարկիչ» (անգլ.՝ The Player), 1997;
պատմվածք։ «Առաջին կրակը» (անգլ.՝ First Fire), 1998;
պատմվածք։ «Ինձ եկեղեցի տար ժամանակին» (անգլ.՝ Get Me to the Church on Time), 1998;
պիես։ «Միջադեպ Օուկ Ռիջում» (անգլ.՝ Incident at Oak Ridge), 1998;
պատմվածք։ «Ոչ այս Վիրջինիան» (անգլ.՝ Not This Virginia), 1999;
պատմվածք։ «Հարթեցնող» (անգլ.՝ Smoother), 1999;
պատմվածք։ «Փլեզնթվիլի հրեշը» (անգլ.՝ The Pleasantville Monster Project: A Film), 1999;
պատմվածք։ «Մաքս» (անգլ.՝ Macs), 1999 թվական;
պատմվածք։ «Նա սիրում է Լյուսիին» (անգլ.՝ He Loved Lucy, նա անգլ.՝ Laky-ին է), 2000;
պատմվածաշար։ «Վերևի սենյակը և այլ պատմություններ» (անգլ.՝ In the Upper Room & Other Likely Stories), 2000;
պատմվածք։ «Հնավաճառ» (անգլ.՝ The Pickup Artist), 2001;
պատմվածք։ «Չարլի հրեշտակները» (անգլ.՝ Charlie's Angels), 2001 թվական;
պատմվածք։ «Գրեթե տանը» (անգլ.՝ Almost Home), 2003;
պատմվածք։ «Սիրելի աբբայություն» (անգլ.՝ Dear Abbey), 2003;
պատմվածք։ «Հետախույզի ազնվությունը» (անգլ.՝ Scout's Honor), 2004;


== Մրցանակներ ==
1990 թվական — Նեբյուլա մրցանակ(անգլ.՝ Nebula Award),  Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով Արջերը հայտնաբերում են կրակը (անգլ.՝ Bears Discover Fire , 1990) ստեղծագործության համար։
1991 թվական — Ազիմովի ընթերցողական մրցանակ (անգլ.՝ Asimov's Readers' Awards), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով Արջերը հայտնաբերում են կրակը (անգլ.՝ Bears Discover Fire , 1990) ստեղծագործության համար։
1991 թվական — Հյուգո մրցանակ (անգլ.՝ Hugo Award), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով Արջերը հայտնաբերում են կրակը (անգլ.՝ Bears Discover Fire , 1990) ստեղծագործության համար։
1991 թվական — Թեոդոր Ստարջոնի մրցանակ, լավագույն ԳՖ-պատմվածք անվանակարգով  Արջերը հայտնաբերում են կրակը (անգլ.՝ Bears Discover Fire , 1990) ստեղծագործության համար։
1991 թվական — Լոկուս մրցանակ (անգլ.՝ Locus Award), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով Արջերը հայտնաբերում են կրակը (անգլ.՝ Bears Discover Fire , 1990) ստեղծագործության համար։

1993 թվական— Phoenix Award, ԳՖ-գրականության մեջ ներդրում ունենալու համար։
2000 թվական — Լոկուս մրցանակ (անգլ.՝ Locus Award), Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով Մաքս (անգլ.՝ Macs  ,1999) ստեղծագործության համար։
2000 թվական — Նեբյուլա մրցանակ (անգլ.՝ Nebula Award),Պատմվածք (Short Story) անվանակարգով Մաքս (անգլ.՝ Macs  , 1999) ստեղծագործության համար։
2006 թվական — «Նրանք պատրաստված են մսից» (նկարահանված անգլ.՝ Stephen O'Regan's film) պատմվածքի էկրանավորումը Սիեթլ քաղաքում հաղթել է  Գֆ-ժանրի կարճամետրաժ ֆիլմերի մրցույթում (անգլ.՝ SF Short Film Festival):


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт Терри Биссона.
Хроники Амбера по Терри Биссону.
Терри Биссон на fantlab.ru.