Բաքու-Բաթում նավթամուղ

Բաքու-Բաթում նավթամուղ, 1928-1930 թվականներին կառուցված նավթամուղ, որը Բաքվի նավթաարդյունաբերական շրջաններից նավթը մատակարարել է Սևծովյան տարածաշրջանում գտնվող Բաթում նավահանգիստ։ Նավթամուղի նախագծի տեխնիկական մշակումը և կառուցումն իրականացվել է ԽՍՀՄ Պետպլանի փորձագիտական-տեխնիկական կոմիտեի կողմից, որը գլխավորել է ակադեմիկոս Վլադիմիր Շուխովը։ Նախագծի հեղինակը և կառուցման գլխավոր ղեկավարը եղել է ինժեներ Ա․ Վ․ Բուլգակովը։


== Պատմություն ==
Նավթամուղի կառուցման գաղափարն դեռ 1880 թվականին առաջ է քաշել Դմիտրի Մենդելեևը։ Բաքու-Բաթում նավթամուղի առաջին նախագիծը մշակվել է Վլադիմիր Շուխովի կողմից դեռ 1884 թվականին։ Ըստ այդ նախագծի նավթամուղի կառուումը ենթադրում էր 6 դյույմ տրամագիծ, իսկ երկարությունը՝ 833 կիլոմետր։ Նախագծով նավթամուղը պետք է ունենար 35 միջանկյալ կայաններ։ Սակայն հետագայում այս տարբերակի հիման վրա նախագծվել ավելի փոքր տրամագիծ ունեցող կերոսինամուղ, որը կառուցվել է 1897-1907 թվականներին։ Կերոսինամուղը կառուցվել է Բաքու-Բաթում երկաթգծի ողջ երկայնքով։
1936 թվականից հետո Բաթումը վերանվանվել է Բաթումիի։
Նավթամուղի կառուցման ժամանակ օգտագործվել են 10 դյույմանոց պողպատե խողովակներ։ Խողովակների միացման համար կիրառվել են էլեկտրոաղեղնաձև զոդում։ Կառուցման տեխնոլոգիական առանձնահատկություններն ի սկզբանե մշակվել էին Գռոզնի-Տուապսե նավթամուղի համար։ 1943 թվականին, գերմանական զորքերի հնարավոր հարձակումից խուսափելու համար, Բաքու-Բաթում նավթամուղի գործունեությունը դադարեցվել է, իսկ դրա խողովակներն օգտագործվել են Աստրախան-Սարատով մթերամուղի կառուցման համար։ Հետպատերազմյան տարիներին նավթամուղը վերականգնվել է։
ԽՍՀՄ փլուզումից հետո նավթամուղը դարձել է Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան և Բաքու-Սուփսա նավթամուղների բաղկացուցիչ մաս, որը կառուցվել է խորհրդային նախկին Բաքու-Բաթում խողովակաշարի ենթակառուցվածքների հիման վրա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
В. Г. Шухов, Проект нефтепровода Баку-Батум (техническая документация), Архив Российской Академии Наук, фонд № 1508, опись 1, дело 37.
В. Г. Шухов — выдающийся инженер и ученый։ Труды Объединенной научной сессии Академии наук СССР, посвященной научному и инженерному творчеству почетного академика В. Г. Шухова. М.։ Наука, 1984, 96 с.
«В. Г. Шухов (1853—1939). Искусство конструкции.», Райнер Грефе, Оттмар Перчи, Ф. В. Шухов, М. М. Гаппоев и др., 192 стр., «Мир», Москва, 1994, ISBN 5-03-002917-6.
«Владимир Григорьевич Шухов. Первый инженер России.», Е. М. Шухова, 368 стр., Изд. МГТУ, Москва, 2003, ISBN 5-7038-2295-5.
Shukhov and Oil Industry
«Vladimir G. Suchov 1853—1939. Die Kunst der sparsamen Konstruktion.», Rainer Graefe und andere, 192 S., Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart, 1990, ISBN 3-421-02984-9.
Mir-Babayev M.F. Pipeline transportation in the Baku oil industry (dedicated to the 115th anniversary of commencing the construction of unique pipeline Baku-Batum) — «Azerbaijan Oil Industry», 2012, #1, p. 63-69.
Мир-Бабаев М. Ф. Трубопроводный транспорт в бакинском нефтяном деле (к 115-летию начала строительства уникального трубопровода Баку-Батум) — «Азербайджанское нефтяное хозяйство», 2012, № 1, с.73-79.
Мир-Бабаев М. Ф. Краткая история азербайджанской нефти. Книга вторая. — Баку, Изд-вo SOCAR, 2012, 288 с.
Трошин А. К. Развитие строительства и техника нефтепроводов в дореволюционной России // Труды Института истории естествознания и техники. М., 1959. Т. 25. С. 177—200.
Трошин А. К. Первый российский магистральный трубопровод // Нефть России. 1999. № 9. С. 115—118.
Евдошенко Ю. В. «Трубопроводный» кавторанг Антон Булгаков // Нефть России. 2014. № 11 — 12. С. 60 — 64. 


== Արտաքին հղումներ ==
Проект «Нефтепровода Баку — Батум» Archived 2010-02-17 at the Wayback Machine.
Трубопроводный транспорт России (1917—1945 гг.)
Нефтепровод «Баку-Супса»(չաշխատող հղում)
Проект нефтепровода Актау — Баку — Батуми — Констанца(չաշխատող հղում)