armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մարատ Ղարայան

Մարատ Բորիսի Ղարայան, (ծնվել է 1972թ․ հունիսի 1-ին, Ստեփանակերտում) Արցախյան 2-րդ պատերազմի ազատամարտիկ
։


== Կենսագրություն ==
1989 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցը։ 
1990 թվականին ընդունվել և 1995 թվականին ավարտել է Ստեփանակերտի Մանկավարժական ինստիտուտի «Պատմություն և օտար լեզու» ֆակուլտետը։
1998 թվականին ընդունվել և 2003 թվականին ավարտել է ԱրՊՀ-ի հումանիտար ֆակուլտետի «Իրավաբանական» բաժինը։
1992-1993 թվականներին աշխատել է ԼՂՀ զինվորական դատախազությունում։ 
1993-1995 թվականներին աշխատել է ԼՂՀ ռազմական տրիբունալում, իսկ 1995 թվականին որպես ԼՂՀ ԱԱԾ ազգային անվտանգության պետական վարչության պետ։ 2013 թվականին թոշակի անցնելու կապակցությամբ ազատվել է աշխատանքից։ 
2018-2020 թվականին աշխատել է ԼՂՀ ԱԱԾ-ին կից գործող գերիների, պատանդների և անհայտ կորածների հարցերով հանձնաժողովի նախագահի օգնականի պաշտոնում։  
2020 թվականից աշխատել է ԱՀ ՌԵՍԶ նախարարությունում, որպես ռազմահայրենասիրության վարչության պետ։ 


== Մարտական ուղի ==
1992-1994 թվականներին մասնակցել է Արցախյան առաջին պատերազմին։ 
Արցախյան 2-րդ պատերազմին կամավորագրվել և մասնակցել է ադրբեջանաթուրքական ռազմաքաղաքական ղեկավարության կողմից Արցախի Հանրապետության դեմ սկսված պատերազմական գործողություններին՝ որպես ԱԱԾ պահեստազոր։ Մարտեր է մղել Ֆիզուլիում, Կարգաբազար կոչվող տեղամասում։  
2020 թվականի հոկտեմբերի 15-ին վիրավորվել է ոտքից, սակայն չի հանձնվել և շարունակելով անհավասար մարտը նռնակով պայթեցրել է ինքն իրեն՝ իր հետ սպանելով մի խումբ ազերիների։ 
Զոհվելուց 7 ամիս անց ԴՆԹ հետազոտության նույնականացմամբ հայտնաբերվել է ԱՀ ԱԱԾ պահեստազորի փոխգնդապետ Մարատ Ղարայանի աճյունը և հուղարկավրությունը տեղի է ունեցել 2021 թվականի մայիսի 13-ին։
Ամուսնացած էր, ուներ չորս զավակ։


== Պարգևներ և շքանշաններ ==
2007 թվականի մայիսի 09-ին Արցախի Հանրապետությունում գործող Մայրության կոմիտեի կողմից Արցախի պաշտպանության և ազատության գործում ցուցաբերած հատուկ ծառայության համար պարգևատրվել է «Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալով։  Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարի 2008 թվականի ապրիլի 25-ի N 487 հրամանով պարգևատրվել է «խորհրդային միության կրկնակի հերոս, մարշալ  Հ.Ք. Բաղրամյանի անվան» մեդալով։  Արցախի ազատամարտիկների միության վարչության 2009 թվականի թիվ 28 որոշմամբ Մարատ Բորիսի Ղարայանը պարգևատրվել է «Հայրենյաց պաշտպան»  մեդալով։  Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարի 2012 թվականի ապրիլի 14-ի N 340 հրամանով պարգևատրվել է «ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՕԶԱՆՅԱՆ»  մեդալով։ ՀՀ ԱԱԾ տնօրենի 2010 թվականի դեկտեմբերի 11-ի N 658-Ագ հրամանով պարգևատրել է «Անբասիր ծառայության համար»  մեդալով։  ԼՂՀ «Անհայտ կորած ազատամարտիկների հարազատների միության»  կողմից 2021 թվականի մայիսի 13-ին պարգևատևվել է «Հայրենիք և Հավատ» մեդալով։  Արցախի Հանրապետության նախագահի 2021 թվականի մայիսի 12-ի N 2003 հրամանագրով Արցախյան 2-րդ պատերազմի նահատակ հերոս Մարատ Բորիսի Ղարայանը հայրենիքի պաշտպանության գործում ցուցաբերած բացառիկ քաջության և արիության համար հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշանով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարատ Ղարայանի մասին պատմող տեսանյութ
Մահմուդ Փակ Նիյատ

Մահմուդ Փակ Նիյատ (պարսկերեն՝ محمود پاک نیت, դեկտեմբերի 31, 1952(1952-12-31), Kazerun, Ֆարս, Իրան), իրանական կինոյի և թատրոնի դերասան։ Խաղացել է գլխավոր դերեր «Լքված կայարան» և «Սողոմոնի թագավորություն» ֆիլմերում, ինչպես նաև «Зուսուֆ մարգարե» հեռուստասերիալում։


== Կենսագրություն ==
Մահմուդ Փակ Նիյատը ծնվել է 1952 թվականին Իրանի Իսլամական Հանրապետության Կազերուն քաղաքում։ 1969 թվականից սկսեց խաղալ թատրոնում և մասնակցել է մոտավորապես 52 թատերական ներկայացումների։ 1988 թվականից նկարահանվում է կինոյում և հեռուստատեսությունում, 1991 թվականից՝ հեռուստասերիալներում։ Մահմուդ Փակ Նիյատը 8 տարի աշխատել է տիկնիկային թատրոնում, ցուցադրել 13 ներկայացումների և թողարկել 2 տիկնիկային հեռուստասերիալներ։


== Անվանակարգում ==
«Լավագույն դերասան»՝ 30-րդ «Ֆաջր» միջազգային կինոփառատոնում
«Լավագույն տղամարդկային դեր»՝ 24-րդ «Ֆաջր» միջազգային կինոփառատոնում"


== Ֆիլմերի ցանկը ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«محمود پاك نيت»։ sourehcinema.com։ Վերցված է 2015-03-25
Զախարովո (գյուղ, Զախարովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶախարովոԶախարովո (ռուս.՝ Захарово), գյուղ Ռուսաստանի Ռյազանի մարզի Զախարովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2003 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3500 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հայկավան (ավան, Սիմֆերոպոլի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայկավան (այլ կիրառումներ)Հայկավան (ուկրաիներեն՝ Айкаван, Ղրիմի թաթարերեն՝ Aykavan), ավան Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետությունի Սիմֆերոպոլի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Հայկավան ավանում բնակվում էր 123 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ուկոզյաշ

Ուկոզյաշ (ռուս.՝ Укозяш, բաշկիրերեն՝ Укузәш), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միշկինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 176 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ֆեոդորովսկի շրջան (Սարատովի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ֆեոդորովսկի շրջան (այլ կիրառումներ)Ֆյոդորովսկի շրջան (ռուս.՝ Фёдоровский муниципальный район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Սարատովի մարզում։
Ստեղծվել է 1941 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մոկրոուս։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2500 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 20872 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,35 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Ավդոյի մեքենան

Ավդոյի մեքենան, 1966 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի նկարահանած ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է, թե ինչպես է Խորհրդային կարգերի հաստատման տարիներին հին Երևանի առաջին ավտովարորդի ու կառապանների միջև հակասություն ծագում։


== Դերերում ==
Ավդո – Մայիս Կարագյոզյան
Նվարդ – Սիլվա Ասլանյան
մաեստրո Սուրեն – Հովհաննես Մսրյան
Մարգար – Իվան Գրիկուրով
Դավո – Ս. Մխիթարյան
Սամսոն – Մուրադ Կոստանյան
Կակալոև – Գևորգ Ոսկանյան
միականջանի – Ժիրայր Պետրոսյան
կառապան-ինտելիգենտ – Արմեն Խոստիկյան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Автомобиль Авдо / Ավդոյի մեքենան / Avdo's Car / Avdoyi Mekenan (1966) (ARM)
Իգոր Ռոգաչով

Իգոր Ռոգաչով (ռուս.՝ И́горь Алексе́евич Рогачёв, մարտի 1, 1932(1932-03-01), Մոսկվա, ԽՍՀՄ - ապրիլի 7, 2012(2012-04-07), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս դիվանագետ։ ԽՍՀՄ և Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր։ 2005 թվականից մինչև 2012 թվականը հանդիսացել է Ռուսաստանի Դաշնության դաշնային ժողովի դաշնության խորհրդի անդամ։ Ռուսաստանի Դաշնության դիվանագիտական ծառայության վաստակավոր աշխատող (2002)։


== Կենսագրություն ==
1955 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։
1955 թվականից զբաղվել է դիվանագիտական գործունեությամբ։

1956-1961 թվականներ՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում ԽՍՀՄ դեսպանության աշխատակից։
1961-1965 թվականներ՝ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության կենտրոնական համակարգի աշխատակից։
1965-1969 թվականներ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում ԽՍՀՄ դեսպանության աշխատակից։
1969-1972 թվականներ՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում ԽՍՀՄ դեսպանության աշխատակից։
1971-1972 թվականներ՝ սահմանային կարգավորման հարցերով խորհրդա-չինական բանակցությունների կառավարական պատվիրակության անդամ։
1972-1978 թվականներ՝ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության կենտրոնական համակարգի աշխատակից։
1978-1983 թվականներ՝ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության գարավարևելյան Ասիայի բաժնի վարիչ։
1983-1986 թվականներ՝ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Հեռավոր արևելյան առաջին բաժանմունքի վարիչ, ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության կոլեգիայի անդամ։
1986-1992 թվականներ՝ ԽՍՀՄ, իսկ 1991 թվականից հետո՝ Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ։ Այդ կարգավիճակում։
1986-1987 թվականներ՝ ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության Ասիայի սոցիալիստական երկրների վարչության պետ։
1987-1991 թվականներ՝ ԽՍՀՄ կառավարական պատվիրակության ղեկավարը սահմանային հարցերի շուրջ խորհրդա-չինական բանակցություններում։
1988-1991 թվականներ՝ Կամբոջայի հարցով միջազգային բանակցություններում ԽՍՀՄ պատվիրակության ղեկավար։
1991 թվական՝ Կորեայի Հանրապետությունում ԽՍՀՄ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ։
1991 թվական՝ Կորեայի Ժողովրդա-դեմոկրատական Հանրապետությունում Ռուսաստանի նախագահի հատուկ ներկայացուցիչ, հատուկ հանձնարարությունների դեսպան։
1992-2005 թվականներ՝ Չինաստանում Ռուսաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան։
2003-2004 թվականներ՝ Պեկինի հյուսիսկորեական միջուկային խնդրի կարգավորման շուրջ վեցակողմ բանակցություններում ռուսական պատվիրակության ղեկավարի տեղակալ։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է եղել, ունեցել է մեկ որդի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Дипломатический словарь : в 3 т. / под ред. А. А. Громыко, А. Г. Ковалева, П. П. Севостьянова, С. Л. Тихвинского. 4-е изд. М. : Наука, 1985. Т. 2. С. 468.
Рогачев Игорь Алексеевич, 1.03.1932 - 7.04.2012 // Проблемы Дальнего Востока. 2012. № 3. С. 179-180.


== Արտաքին հղումներ ==
Игорь Алексеевич Рогачев: посол дружбы между КНР и Россией
Биография на сайте ИТАР-ТАСС
Биография на сайте lobbying.ru Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Լեզուների դասակարգում

Լեզուների դասակարգում, (դասակարգություն), աշխարհի լեզուների խմբավորումը որոշակի լեզվաբանական սկզբունքների և լեզուների մեջ գոյություն ունեցող որոշ կարգի ընդհանուր բնութագրերի հիման վրա։ 
Կան մի շարք լեզվաբանական դասակարգումներ՝ 

ծագումնաբանական,
տիպաբանական (ձևաբանական),
կոնցեպտուալ (Սեպիր Ե.),
հոգեբանական (Շտայնթալ Հ.) ևն։Ժամանակակից լեզվաբանության մեջ ընդունված են ծագումնաբանականը և տիպաբանականը։ Լեզուների ծագումնաբանական դասակարգումը լեզուները խմբավորում է ցեղակցական կապերի հիման վրա։ Ցեղակից լեզուների ամբողջությունը կազմում է մեկ Լեզվաընտանիք (հնդեվրոպական, ուգրոֆիննական, սեմական ևն)։ Լեզվաընտանիքի մեջ մտնող լեզուները, ըստ ցեղական կապերի սերտության, խմբավորում են լեզվաճյուղերի, սրանք էլ՝ Լեզվախմբերի (ենթաճյուղերի) մեջ։ Շատ լեզուների ցեղակցական կապերը դեռևս պարզված չեն. դրանք կամ միավորվում են առանձին լեզվախմբերի մեջ, կամ էլ մնում են առանձին (օրինակ, մայա, ճապոներեն)։ 
Տիպաբանական դասակարգումը հիմնված է լեզվական միավորների (բառ, բառաձև, նախադասություն, նախադասության անդամներ) կառուցատիպի ընդհանուր բնութագրերի վրա։ Դասակարգման հիմքում կարող են ընկած լինել տարբեր հատկանիշներ (հնչյունաբանական, ձևաբանական, շարահյուսական, իմաստաբանական)։ Տիպաբանական դասակարգմանը պատմականորեն նախորդած և առավել մշակված դասակարգումն է ձևաբանականը, որը հիմնված է լեզուների ձևաբանական կառուցատիպի ընդհանուր հատկանիշների վրա։
Ըստ ձևաբանական դասակարգման լեզուները բաժանվում են չորս տիպերի, 
ա. անջատական
բ. կցական, 
գ. թեքական, 
դ. բազմահամադրական (ներմարմնավորող)։
Վիլի լը Մարեշալ

Վիլի լը Մարեշալ (ֆր.՝ Villy-le-Maréchal), համայնք Ֆրանսիայի Գրանդ Էստ մարզի Օբ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 150 մարդ, բնակչության խտությունը` 45.59 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.29 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 150 կմ հարավ-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից` 90 կմ հարավ, Տրուա քաղաքից` 13 կմ հարավ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 111 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 83-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 28։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 74,8 %։ 83 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 80 անձ (44 տղամարդ և 36 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 28 անաշխատունակներից 11-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 13-ը` թոշակառուներ, իսկ 4-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օբ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Լաբիրինթոս (այլ կիրառումներ)

Լաբիրինթոս, կարող է վերաբերել՝

Լաբիրինթոս - բազմաթիվ, խճճված միջանցքներով բարդ կառույց
Լաբիրինթոս - 1995 թվականին Հայֆիլմ, «Բումերանգ պրոդուկսիոն», «ԿՖԱՍ-ստուդիո1», «Սիրենա-ֆիլմ» ստուդիաներում նկարահանված հայկական ֆիլմ
Լա Սել (Ալյեի գավառ)

Լա Սել (ֆր.՝ La Celle), համայնք Ֆրանսիայում, որը գտնվում է Օվերն մարզի Ալյեի գավառում։ Մտնում է Մարսիյյա ան Կոմբրայ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Մոնլյուսոն շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03047։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 413 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 273 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 197-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 76-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 72,2 %, 1999 թվականին եղել է՝ 63,6 %)։ 197 աշխատունակ բնակիչներից 174-ը աշխատում էին (101 տղամարդ և 73 կին), անաշխատանք էին 23-ը (7 տղամարդ և 16 կին)։ 76 անգործունակ մարդկանցից 24-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 19-ը թոշակառու, 33-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սեն Պատրոկլ եկեղեցի (XI—XII դարեր)


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Լա Սել» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-10-08-ին։ Վերցված է 2012-7-3 
«Լա Սել» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 2012-12-30
Աստերոիդների ցանկ (168401-168500)

Աստերոիդների ցանկ (168301-168400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (168501-168600)
 Աստերոիդների ցանկ (168301-168400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (168501-168600)
Տազովսկի

Տազովսկի (ռուս.՝ Тазовский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգի Տազովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 6797 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Լիտորալ նստվածքներ

Լիտորալ նստվածքներ (լատ. lito-ralis-ափային, առափնյա), նստվածքներ և ապարներ, որոնք առաջանում են ծովի մակընթացության ու տեղատվության սահմանների միջև գտնվող լիտորալ մասում։ Բնորոշ է տեղատվությունների ժամանակ ծովի հատակի պարբերական չորացման հետքերի առկայությունը։ Լիտորալ նստվածքներ են՝ 

ողողման մակերևույթները և կոռոզիայի հետքերը (կարբոնատային նստվածքների զարգացման ընթացքում),
գերչորացման ճեղքերը և միացող հոսքերի նշանները (տեղատվության դեպքում),
դիագենետիկ միներալների (երկաթի սուլֆիդների, գլաուկոնիտի) քայքայման հետքերը երակների և ցեմենտի ձևով, որոնք ներկայացված են գիպսով, երկաթի և մանգանի օքսիդներով,
«բիչ-ռոք» (beach-rock) տիպի գոյացումները՝ բեկորային նստվածքների կարբոնատներով ցեմենտացված շերտիկները,
ցամաքային կենդանիների (թռչունների, մողեսների և այլն) հետքերը և բույսերի արմատների մնացորդները։Լիտորալներում այդպիսի հետքեր պարունակող շերտիկներն անընդհատ հերթագայվում են ծովային ֆաունայի և ֆլորայի հետքերով շերտիկների հետ։
Վոլչոկ (գյուղ, Նեմիրովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎոլչոկՎոլչոկ (ուկրաիներեն՝ Вовчок), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Նեմիրովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1750 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Վոլչոկ գյուղում բնակվում էր 137 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,847 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 161,75 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ստոլիբինո

Ստոլիբինո (ռուս.՝ Столыбино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սմոլենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 42 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պասո Բոնիլիա

Պասո Բոնիլիա (իսպ.՝ Paso Bonilla) բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Տակուարեմբո դեպարտամենտում։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 510 մարդ.

Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Карта Пасо-Бонилья Archived 2012-10-10 at the Wayback Machine.
Տյոպլոե (գյուղ, Լեբեդյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՏյոպլոեՏյոպլոե (ռուս.՝ Тёплое), գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Լեբեդյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 267 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կորչովկա (գյուղ, Չեռվոնոարմեյսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿորչովկաԿորչովկա (ուկրաիներեն՝ Корчівка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Չեռվոնոարմեյսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կորչովկա գյուղում բնակվում էր 319 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1912 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 166,84 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Խլեբոդարնոյե (Ցելինսկի շրջան)

Խլեբոդարնոյե (ռուս.՝ Хлебодарное), գյուղ Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Ցելինսկի շրջանում։ Մտնում է Խլեբորոբնոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կազատին (քաղաք, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿազատինԿազատին (ուկրաիներեն՝ Козятин), քաղաք Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Կազատինի շրջանում, մարզային նշանակության քաղաք, շրջկենտրոն։ Հիմնադրվել է 1870 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կազատին քաղաքում բնակվում էր 26 121 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ուկր.)
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կուրաու

Կուրաու, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Մշո գավառում։ Գտնվում էր Մուշ քաղաքից հյուսիս։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հրեական հնություններ

«Հրեական հնություններ» (հին հուն. Ἰουδαϊκὴ ἀρχαιολογία, լատ. Antiquitates Iudaicæ) Հովսեփոս Փլավիոսի երկրորդ խոշորագույն աշխատանքն է։ Գրված է I դարում հունարենով (հելլենականության աշխարհի Միջերկրածովյան «միջազգային հաղորդակցության» լեզու)։ Բաղկացած է 20 գրքերից և համարվում է ազատ, հրեական պատմության աշխարհիկ վերապատում, որը շարադրված է Հին Կտակարանի գրքերում, ինչպես նաև հետագա իրադարձություններում, ընդհուպ մինչև 66-71 թվականներին հրեական պատերազմի սկիզբը, որում հեղինակը անձամբ մասնակից է եղել, և որը նվիրված է նրա «Հրեական պատերազմը» գրքին։


== Թարգմանություններ ==
Ռուսերեն թարգմանություններ՝

Հովսեփոս Փլավիոս։ Հրեական հնություններ։ Մ․ Սամույլովա։ 1779—1783 (վերահրատարակում)
Հովսեփոս Փլավիոս։ Հրեական հնություններ 1900
Վերահրատարակում։


== Ծանոթագրություններ ==
Սաննես

Սաննես (նորվ.՝ Sandnes), կոմունա (համայնք) Նորվեգիայի Ռուգլան ֆյուլքեյում (մարզում)։ Կոմունայի վարչական կենտրոնը Սաննես քաղաքն է։ Պաշտոնական լեզուների ընտրության ժամանակ 3 լեզուներից որևէ մեկը չի ընտրել, այսինքն՝ չեզոք է։ Զբաղեցնում է 304.54 կմ² տարածք։


== Սաննեսի զինանշանը ==
Սաննես կոմունայի զինանշանը իրենից ներկայացնում է կանաչ գույնով ներկված վահան, ներքևի մասը կլոր, որի վրա պատկերված սպիտակ գույնի սափոր։


== Բնակչություն ==
Համաձայն 2016 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Սաննես կոմունայում բնակվում է 74 820 մարդ։ Վերջին 60 տարում բնակչության թվաքանակը արձանագրել է աճ։


== Արտաքին հղումներ ==
Կոմունայի վիճակագրական տվյալները վերցված Նորվեգիայի վիճվարչությունից: Archived 2011-07-09 at the Wayback Machine. (նորվեգերեն)


== Ծանոթագրություններ ==
Միխայլովկա (գյուղ, Գրեբյոնկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՄիխայլովկաՄիխայլովկա (ուկրաիներեն՝ Михайлівка), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գրեբյոնկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Միխայլովկա գյուղում բնակվում էր 81 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1905 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 42,52 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Տիգրան Մուրադյան (քանդակագործ)

Տիգրան Զավենի Մուրադյան (հունիսի 4, 1981(1981-06-04), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ։


== Կրթություն ==
1990-1992 թվականներին սովորել է Հենրիկ Իգիթյանի անվան Գեղագիտության ազգային կենտրոն, 1992-1995 թվականներին՝ Հակոբ Կոջոյանի անվան գեղարվեստի դպրոցում, 1995-2002 թվականներին՝ Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանի քանդակի բաժնում, 2004-2010 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի քանդակի բաժնում։


== Ստեղծագործություններ ==


==== Կիսանդրիներ ====
Տիգրան Մուրադյանը քանդակել է ԵՊՀ մուտքի ճեմասրահում և հայ բանասիրության ֆակուլտետում տեղադրված մեծանուն գիտնականների կիսանդրիներ. 

Գևորգ Ջահուկյան
Գուրգեն Սահակյան
Էդուարդ Աղայան
Աշոտ Հովհաննիսյան
Գրիգոր Ղափանցյան
Աշխարհբեկ Քալանթար
Գուրգեն Սևակ
Արսեն Տերտերյան
Հրանտ Թամրազյան
Էդվարդ Ջրբաշյան
Նորայր Սիսակյան
Գարեգին Հովսեփյան
Միքայել Չայլախյան
Էզրաս Հասրաթյան
Հրաչյա Բունիաթյան
Հրանտ Բատիկյան
Սիրական Տիգրանյան
Գրիգոր Գուրզադյան
Արմեն Թախտաջյան
Բորիս Պիոտրովսկու դիմաքանդակը հուշատախտակի վրա


== Մրցանակներ ==
2005 Տիգրան Մեծ մրցույթ, 1 մրցանակ
2006 Հայոց Բանակի և Շուշիի ազատագրման մրցույթ, 3 մրցանակ
2010 Արա Սարգսյանի լավագույն դիպլոմային աշխատանք, 1 մրցանակ
2011 Գարեգին Նժդեհի հուշարձանի մրցույթ, խրախուսական մրցանակ
2012 Կարեն Դեմիրճյանի հուշարձանի մրցույթ, խրախուսական մրցանակ
2013 Ֆրիտյոֆ Նանսենի հուշարձանի մրցույթ, խրախուսական մրցանակ
2016 Համո Սահյանի հուշարձանի մրցույթ, հաղթող


== Մասնակցություն ցուցահանդեսներին ==
2014 «Քայլ, ձևափոխության և ձևաստեղծման միջև»
2016 Կենսահաստատման երկիր, Երևան, Գյումրի, Վանաձոր


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Ղուդրո

Ղուդրո (վրաց.` ყუდრო), հայաբնակ գյուղ Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզի Մառնեուլի շրջանում, Վիրահայոց լեռների հյուսիսային լանջին, վարչական կենտրոն Մառնեուլ քաղաքից 36 կմ հեռավորության և ծովի մակարդակից 950 մ բարձրության վրա։


== Բնակչությունը ==
Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 43 բնակիչ, հիմնականում հայեր, որից 23 տղամարդ և 20 կին, իսկ 2014 թվականին այնտեղ արդեն ապրում էր 26 մարդ, որից 16 տղամարդ և 10 կին։
Գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են միջնադարյան ամրոցի և եկեղեցիների ավերակներ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայոց ցեղասպանության խաչքար (Ամստերդամ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության խաչքար (այլ կիրառումներ)Հայոց ցեղասպանության խաչքար, Հայոց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքար Ամստերդամ քաղաքի Սուրբ Հոգի եկեղեցու պատի վրա (Krom Boomssloot 22 Amsterdam)։


== Պատմություն ==
Հուշարձանի տեղադրումը նախաձեռնել է Ամստերդամի Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի հիմնադրամը։ Խաչքար տեղադրելու թույլտվությունը Նիդերլանդների հայկական համայնքը ստացել է 2018 թվականի հունվարին, փետրվար ամսին նվիրատվությունների շնորհիվ հավաքվել է 13 հազար եվրո։
Երեք մետր բարձրությամբ նարնջագույն տուֆից խաչքարը պատրաստվել է Հայաստանում։ Սուրբ Հոգի եկեղեցու պատի վրա տեղադրվել է 2018 թվականի ապրիլի 21-ին, բացման արարողությունը տեղի է ունեցել ապրիլի 24-ին։ Բացմանը մասնակցել են Նիդերլանդների խորհրդարանի պատգամավորներ Սադեթ Կարաբուլութը, Ջոել Ֆոորդևինդը, Նիդերլանդներում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Գարեգին Մելքոնյանը, հայ համայնքի ներկայացուցիչներ։
Խաչքարի ներքևի մասում փորագրված է.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հիշողության խաչքար Ամստերդամում Archived 2019-05-25 at the Wayback Machine.
Սուսեդգրադ

Սուսեդգրադ (խորվ.՝ Susedgrad), միջնադարյան բերդ, որի ավերակները պահպանվել են Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբի մերձակայքում։ Համարվում է Խորվաթիայի Հանրապետության պատմա-մշակութային ժառանգության օբյեկտ և ենթակա է պետական պահպանության։


== Պատմություն ==
Բերդը կառուցվել է ռազմավարական տեսակետից կարևոր վայրում՝ Մեդվեդնիցա սարի հարավարևմտյան լանջին, Մեդվեդգրադ և Սամբոր քաղաքների մոտ։ Հնագիտական պեղումների արդյունքում բերդի տարածքում հայտնաբերվել է զինվորի դամբան՝ երկաթե թրով և այն գոտուց կախելու համար նախատեսված բրոնզե կանթով։
Պատմական փաստաթղթերում Սուսեդգրադն առաջին անգամ հիշատակվել է 1316 թվականին, հունգարա-խորվաթական թագավորության միապետ Կարլ Ռոբերտի ընծայագրում, որով բերդը նվիրվել է ֆեոդալներից մեկին։ Հետագայում բերդի տերերն են դարձել ազնվականական տարբեր տոհմերի ներկայացուցիչներ, որոնցից առավել հայտնին Ֆրանյո Տահին էր։
1530 թվականին թուրքերի ներխուժման վտանգի պատճառով բերդը վերակառուցվել է, ավելի ամրացվել։ 1573 թվականին հայտնվել է գյուղացիական ապստամբության կենտրոնում։ XVII դարում հրդեհի ճարակ դառնալու պատճառով լքվել է, ժամանակի ընթացքում վերածվել ավերակների։ Ռազմավարական նշանակությունը կորցնելու պատճառով հետագայում չի վերականգնվել։
XX դարի 30-ական թվականներին մշակվել է բերդը վերակառուցելու և այն իր շրջակայքով զբոսաշրջային գոտու վերածելու նախագիծ, բայց այդ նախագիծը չի իրականացվել։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Անգուրի Ռայս

Անգուրի  Ռայս (անգլ.՝ Angourie Rice, հունվարի 1, 2001(2001-01-01), Սիդնեյ, Ավստրալիա), ավստրալիացի դերասանուհի, հայտնի՝ «Այդ հաշված ժամերը»  (Ռոուզի դերում) և «Փառքի տղաները» (Խոլլիի դերում) ֆիլմերում մարմնավորած դերերով։


== Մանկության տարիներ ==
Ռաիսև ծնվել է Մելբուրնում, հայրը հայտնի ռեժիսոր Ջերեմի Ռայսոնն է, իսկ մայրը բանաստեղծուհի Կետի Ռայսան։ Հինգ տարի անընդմեջ նա ապրել է Պերթում, իսկ հետո որոշ ժամանակ Գերմանիայի Մյունխեն քաղաքում մինչև ընտանիքը նորից կվերադառնար Մելբուրն։


== Կարիերա ==
2013 թվականին Ռաիսը առաջնախաղ է կատարել «Այդ հաշված ժամերը» ֆիլմում, որտեղ նկարահանվել է Նատանոմ Ֆիլլիպսոմի հետ։ Ֆիլմի ռեժիսորը և սցենարիստը Զակ Խիլդիչն էր։ Ֆիլմի սկզբում և վերջում երևան են եկել «Զբոսաշրջություն դինոզավրերի հետ» հատվածը :
2016 թվականին Ռաիսը Դուգի Բոլդուինոնի, Ջոելեմ Լոկոմի, Ռաղատրոմ Ադամսոմի և Մեթթոմ Տեստրոի հետ խաղացել է «Կորուսյալները։ Ստվերների գիրքը» ֆանտաստիկ ֆիլմում։ Այնտեղ նա մարմնավորել է  Թեգանին և իր խոսքերով այդ դերը նրան շատ է դուր եկել։
Նույն տարում Ռայսը խաղացել է «Հիանալի տղաներ» կատակերգական ֆիլմում Ռասսել Քրոուի և Ռայնոմ Գոսլինգի հետ։ Ֆիլմի ռեժիսորը Շեյն Բլեկը էր։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի մայիսի 20-ին  Warner Bros Pictures-ում։ 2017 թվականին նկարահանվել է Թոմաս Պ. Կուլինինի  ստեղծագործության ադապտացիա «Ճակատագրական գայթակղությունը» ֆիլմում, որի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2017 թվականին Կանի կինոփառատոնի ժամանակ, որտեղ Կապպոլան հանդես է եկել լավագույն ռեժիսոր անվանակարգումում։


== Ֆիլմագրություն ==
Ֆիլմեր

Հեռուստատեսություն


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Անգուրի Ռայս Internet Movie Database կայքում
Անգուրի  Ռայս Թվիթթերում
Բերնոսեչի

Բերնոսեչի (ռուս.՝ Берносечи), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Մոնաստիրշչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ամպուլա

Ամպուլա, (սրվակ) (լատ.՝ ampulla հուն․՝ ἀμφορεύς կրճատ - ամֆորա) ժամանակակից նշանակությունը՝ հերմետիկ հալափակված տարա, որը նշանակված է դեղամիջոցներ պահելու համար։


== Պատմական նշանակություններ ==


=== Տարա ===

«Ամպուլան» Հին Հռոմում ոչ մեծ տարա է կավից, ապակուց կամ մետաղից, որպես կանոն լայն հիմքով, նեղ վզիկով և 2 բռնակով։ Նախատեսված է հեղուկի պահպանման համար, նախ և առաջ յուղի։


=== Մեռոնի համար ===
Ուղղափառ և կաթոլիկ եկեղեցիներում ոչ մեծ տարա մեռոն, սուրբ ջուր և այլ սուրբ հեղուկներ պահելու համար։ Ամպուլան կարող էին տեղադրել սրբապատկերների ծայրերին կամ հիմքում։


== Կիրառում ==
Բժշկական նպատակներով ամպուլան օգտագործվում է դեղամիջոցները մանրէազերծ վիճակում պահելու համար, ունի երկարավուն բարակ վզիկ։
Երբեմն ամպուլայի վերևի ծայրին կարող է կոտրելու կետ լինի, որի տակ պարուրակ կա։ Բացելու ժամանակ անհրաժեշտ է ամպուլայի գագաթը դեպի վեր պահել։ Եթե պարուրակն ամպուլայի վրա բացակայում է, ապա սովորաբար փաթեթում նման ամպուլաների հետ տեղադրվում է ապուլային դանակ կամ ամպուլային շառտիչ գործիք։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ամպուլա»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
Ամպուլա // Ուղղափառ հանրագիտարան
Աստերոիդների ցանկ (49201-49300)

Աստերոիդների ցանկ (49101-49200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (49301-49400)
 Աստերոիդների ցանկ (49101-49200)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (49301-49400)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (45001)-(50000)»։ www.minorplanetcenter.net
Գորոբի (գյուղ, Լուբնիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԳորոբիԳորոբի (ուկրաիներեն՝ Горобії), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գորոբի գյուղում բնակվում էր 98 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դարբենք Վերին (առվակ)

Դարբենք Վերին, առվակ Ճորոխի ավազանում։ Հոսում է համանուն գյուղով և թափվում Ճորոխ գետը նրա ձախ կողմից, Սպեր գյուղաքաղաքից արևելք։


== Ծանոթագրություններ ==
Հարուցիչ

Հարուցիչը, ախտածինը կամ պաթոգենը (հուն․՝ πάθος (pathos) «տանջանք» և γενής (genēs) «առաջացնել» բառերից) ցանկացած միկրոօրգանիզմ է (սունկ, վիրուս, բակտերիա և այլն) կամ հատուկ սպիտակուց՝ պրիոն, որը կարող է առաջացնել այլ կենդանի օրգանիզմների ախտաբանական վիճակներ (հիվանդություններ)։ Ավելի լայն իմաստով պաթոգեն ասելով հասկանում ենք արտաքին միջավայրի ցանկացած ազդակ, որը կարող է որևէ կերպ վնասել օրգանիզմը կամ առաջացնել հիվանդություն։
Ախտածնի բացասական ազդեցությունը օրգանիզմի վրա կարող է արտահայտվել տարբեր կերպ։ Ախտածինները օրգանիզմում կարող են առաջացնել թունավորում, հյուսվածքների քայքայում, կարգավորիչ մեխանիզմների խախտումներ և այլն։ Ախտածին միկրոօրիգանիզմների բացասական ազդեցությունը հիմնականում կապված է օրգանիզմում նրանց բազմացմամբ և օրգանիզմի վրա նրանց կենսագործունեության արգասիքների ազդեցությամբ։ Վարակիչ հարուցիչները որպես կանոն կարող են տարբեր ճանապարհներով գաղթել տիրոջ պոպուլյացիայի այլ տեսակներ և առաջացնել վարակիչ հիվանդություններ (վարակներ)։ Մարդու մոտ հարուցիչներով են պայմանավորված գրիպը, ծաղիկը, էբոլան, ջրծաղիկը, թոքաբորբը, խոզուկը, կարմրուկը և բազմաթիվ այլ հիվանդություններ։


== Հարուցիչների տեսակները ==


=== Ենթաբջջային հարուցիչներ ===


==== Պրիոններ ====

Համաձայն պրիոնների մասին տեսության՝ պրիոնները այնպիսի վարակիչ հարուցիչներ են, որոնք չեն պարունակում նուկլեինաթթուներ։ Պրիոնները, փաստորեն, կազմված են միայն սպիտակուցներից, որոնք ունեն ոչ սովորական կառուցվածք։ Չնայած որ պրիոնները չեն բավարարում Կոխի պոստուլատների պահանջները՝ նրանց հարուցչային բնույթի տեսության համար Սթենլի Փրուսիները ստացել է Նոբելյան մրցանակ 1997 թ. ֆիզիոլոգիայի և բժշկության բնագավառում։


==== Վիրուսներ ====

Վիրուսները վարակում են կյանքի բոլոր բջջային ձևերին՝ կենդանիներից ու բույսերից մինչև բակտերիաներ և արքեաներ։ Պաթոգեն վիրուսները հիմնականում պատկանում են հետևյալ ընտանիքներին՝ ադենովիրուսներ, պիկորնավիրուսներ, հերպեսվիրուսներ, հեպադնավիրուսներ, ֆլավիվիրուսներ, ռոտրովիրուսներ, օրթոմիքսովիրուսներ, պարամիքսովիրուսներ, պապովավիրուսներ, պոլիոմավիրուսներ, ռաբդովիրուսներ և տոգավիրուսներ։ Վիրուսներն ունեն 20-300 նմ երկարություն։


=== Պրոկարիոտներ ===


==== Բակտերիաներ ====

Չնայած որ բակտերիաների մեծ մասը անվնաս են կամ օգտակար, այնուամենայնիվ, հայտնի են որոշները, որոնք կարող են առաջացնել հիվանդություններ։ Բակտերիաները մեծ մասամբ մահանում են հակաբիոտիկների ազդեցությամբ, որոնք քայքայում են բակտերիայի բջջապատը՝ խախտելով նրա կենսագործունեությունը։ Բակտերիաների չափերը սովորաբար 1-5 մկմ են։


=== Պոռնո ===


==== Սնկեր ====

Սնկերը մեծ մասամբ սապրոֆիտ են. սակայն գոյություն ունեն որոշ սնկեր, որոնք առաջացնում են մարդու, կենդանիների և բույսերի հիվանդություններ։ Սնկերը որոշ մշակաբույսերի ամենատարածված հիվանդությունների հարուցիչներն են։ Սնկի սպորի մեծությունը տատանվում է 1-40 մկմ սահմաններում։


==== Այլ մակաբույծներ ====

Որոշ էուկարիոտ օրգանիզմներ, ինչպիսիք նախակենդանիներն ու որդերն են, նույնպես կարող են լինել հարուցիչներ և առաջացնել հիվանդություններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սոսնովկա (այլ կիրառումներ)

Սոսնովկա, կարող է վերաբերել՝

Սոսնովկա - ավան, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Տուլչինի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Ժիտոմիրի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Մալինի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օլևսկի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կրասնոգրադի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Վալկիի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Բելոգորսկի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Յարմոլինի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Սլավուտայի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Ալեքսանդրովկայի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Գադյաչի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կոբելյակի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Կրեմենչուգի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Պոլտավայի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Գլուխովի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կոնոտոպի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պոգրեբիշչեի շրջանում
Սոսնովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Կամեն-Կաշիրսկիի շրջանում
Սոսնովկա - քաղաք, Ուկրաինայի Լվովի մարզի Չերվոնոգրադի քաղաքային խորհրդում
Սոսնովկա - գետ Ռուսաստանում, Ուստ Ստրելինայի վտակը
Սոսնովկա - գետ Ռուսաստանում,Պախմի վտակը
Սոսնովկա - գետ Ռուսաստանում, Վիգի վտակը
Սոսնովկա - գետ Ռուսաստանում, Տոմի վտակը
Սոսնովկա - գետ Ռուսաստանում, թափվում է Բայկալ
Սինկովո (գյուղ, Սաֆոնովսկի շրջան)

Սինկովո (ռուս.՝ Синьково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հակոն VII թագավորի հիշատակին նվիրված մեդալ

Հակոն VII  թագավորի հիշատակին նվիրված մեդալ,  Նորվեգիայի պետական պարգև։


== Պատմություն ==
Նորվեգիայի Հակոն VII թագավորը մահացավ 1957թ.-ի սեպտեմբերի 21-ին։ Նրա թաղմանը, որը տեղի ունեցավ  նույն թվականի հոկտեմբերի 1-ին մայրաքաղաք Օսլոյում, մասնակցեցին բազմաթիվ արտասահմանյան քաղաքական գործիչներ, պետությունների ղեկավարներ, Եվրոպայի թագավորական ընտանիքների անդամներ։ Այդ իրադարձության կապակցությամբ հաստատվեց Հակոն VII  թագավորի հիշատակին նվիրված մեդալ երկու աստիճանի՝ ոսկե և արծաթե։ Մեդալը շնորհվել է 58 անգամ։


== Նկարագրություն ==
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված ոսկուց ու արծաթից՝ կախված մեդալի կարգից։ Վերին հատվածում պատկերված է թագավորական զինանշանը։ Դիմային հատվածում պատկերված է թագավորը, որի շուրջ գրված է «HAAKON 7 NORGES KONGE»: Մեդալի հակառակ կողմում՝ կենտրոնում պատկերված է Հակոն VII թագավորի թագադրումը։ Մեդալի վերևի հատվածում՝ թագի վրա ամրացված է օղակ, որի միջոցով այն ամրացված է ժապավենին։ Մեդալի ժապավենը մետաքսից է, կարմիր գույնի, մեջտեղում հորիզոնական մետաղե սալիկով։ Սալիկի վրա գրված է «1 OKTOBER 1957»։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Աշխարհի պարգևները: (նորվեգերեն)
Kingdom of Norway: King Haakon VII's Commemorative Medal. (անգլերեն)
Պաբլո Կոտենո

Պաբլո Կոտենո (ֆր.՝ Pablo Cottenot, 1800 - անհայտ), ֆրանսիացի աստղագետ և աստերոիդների հայտնաբերող, աշխատել է Մարսելի աստղադիտարանում։ 1878 թ. փետրվարի 2-ին հայտնաբերել է (181) Էվքարիդե աստերոիդը, որը և նրա կողմից հայտնաբերված միակ աստերոիդն էր։


== Տես նաև ==
Ֆեռնան Կուրտի
Անժելո Սեկի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մարսելի աստղադիտարան (L'Observatoire de Marseille) Archived 2012-06-19 at the Wayback Machine. (ֆր.)
Միջազգային ծառայության համար զինված ուժերի մեդալ (Նորվեգիա)

Միջազգային ծառայության համար զինված ուժերի մեդալ ,  Նորվեգիայի զինված ուժերի գերատեսչական պարգև։


== Պատմություն ==
Միջազգային ծառայության համար զինված ուժերի մեդալ ը հաստատվել է 2000թ.-ի հոկտեմբերի 9-ին և նախատեսված է Նորվեգիայի զինված ուժերի զինծառայողներին և աշխատակիցներին պարգևատրելու համար, ովքեր ծառայությունն անցկացրել են արտասահմանում նվազագույնը 3 ամիս ժամկետով։ Մեդալը շնորհվում է Նորվեգիայի պաշտպանության նախարարի կողմից։ 15 ամսյա ծառայության դեպքում մեդալի սալիկին ամրացվում է արծաթյա հնգանկյուն աստղ, բայց որը չի կարող գերազանցել 3 հատը։ 16 ամիս ծառայության դեպքում սալիկին ամրացվում է արծաթյա դափնեճյուղ։ 2009թ.-ին ավելացվել է նաև ոսկե դափնեճյուղի շնորհումը, որը տրվում է հանուն արիության և խիզախության դրսևորման համար միջազգային ռազմագործողություններում։ Սակայն այն 2011թ.-ին ուժը կորցրեց։


== Նկարագրություն ==
Մեդալը շրջանաձև է և պատրաստված է արծաթից։ Դիմային հատվածում պատկերված է թուր ուղղված վերև դափնեճյուղերով շրջապատված։ Մեդալի հակառակ կողմում գրված է «FORSVARET – FOR INTERNASJONALE OPERASJONER» (Զինված ուժեր • Միջազգային գործողությունների համար)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Աշխարհի մեդալները: (անգլերեն)
Forsvarets medalje for internasjonale operasjoner.(չաշխատող հղում) (նորվեգերեն)
Kingdom of Norway: Armed Forces Medal for International Operations. (անգլերեն)
Forsvarets Medalje for Internasjonale Operasjoner. (նորվեգերեն)
Պոլ Սաբատյե

Պոլ Սաբատյե (ֆր.՝ Paul Sabatier, օգոստոսի 3, 1858(1858-08-03) կամ օգոստոսի 9, 1858(1858-08-09), Սեն Միշել դը Շաբրիյանու - մարտի 5, 1928(1928-03-05), Ստրասբուրգ), ֆրանսիացի գրող, պատմաբան, 1901-1903 և 1924-1925 թվականներին առաջադրվել է Գրականության Նոբելյան մրցանակի։ Այդ հինգ տարիների ընթացքում հինգ անգամ առաջադրել է Շվեդիայի ակադեմիայի անդամ Կառլ Բիլդտի կողմից` «Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու կենսագրությունը» գրքի համար։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1858 թվականի օգոստոսի 3-ին, ֆրանսիական Սեն Միշել դը Շաբրիյանու կոմունայում, կրթություն է ստացել Փարիզի աստվածաբանության ֆակուլտետում։ 1885 թվականին դարձել է Ստրասբուրգի Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցու վիկարիոսը։ Սակայն, 1889 թվականին հրաժարվել է բարձրացումից, ինչը Գերմանիայի ենթակա դառնալու պայման էր, և հեռացվել է։
Նա չորս տարի բողոքականների քահանա է եղել Սևենների St. Cierge եկեղեցում, իսկ հետո ամբողջությամբ նվիրվել է պատմական հետազոտությունների։ Նա տպագրության է պատրաստել «Դիդախե» հրատարակությունը, իսկ 1893 թվականի նոյեմբերին հրատարակել է «Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու կենսագրությունը» գիրքը։ Այդ գիրքը մեծ խթան է հանդիասացել միջնադարյան գրականության և կրոնական փաստաթղթերի ուսումնասիրման համար։
Պոլ Սաբատեի կողմից գրված «Սուրբ Ֆրանցիսկ Ասսիզեցու կենսագրությունը» գիրքն ընդգրկված էր կաթոլիկ եկեղեցու կողմիղ արգելված գրքերի ցանկում` սրբի կյանքի պատմությունն անվստահելի կերպով ներկայացնելու պատճառով։
1919 թվականին Սաբատյեն Ստրասբուրգում դարձել է բողոքական աստվածաբանության պրոֆեսոր։


== Ստեղծագործություններ ==
La Didachè, texte grec, avec un comm. Paris (1885)
Codex colbertinus parisiensis. Qvatuor Evangelia ante Hieronymum latine translata post editionem Petri Sabatier cum ipso codice collatam (1888)
Life of St. Francis of Assisi
Modernism The Jowett Lectures


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Работы Поля Сабатье и его биографии на сайте Internet Archive
Լուսատտիկ № 4։ Մեր մատիտը

Լուսատտիկ համար № 4. մեր մատիտը (ռուս.՝ Светлячок № 4. Наш карандаш), տիկնիկային անիմացիոն կինոնկար երեխաների համար, «Լուսատտիկ» մանկական կինոամսագրի չորրորդ թողարկումը։
Մուլտֆիլմը ներառում է երկու պատմություն՝ «Քմահաճ կատուն» և «Մկնիկ և մատիտ», որոնք հիմնված են Վլադիմիր Սուտեևի հեքիաթների և նկարների վրա։


== Հեղինկաներ ==


== Սյուժե ==
Այդ թողարկմանը, ի տարբերություն նախորդ երեքի, չկա Լուսատտիկը։ Նրա փոխարեն մուլտֆիլմը սկսում է և բոլոր դրվագների գլխավոր հերոսը նոր կերպարն է` կապույտ մատիտ «Պիոներ №2 M-TM 63», որը պատմում է իրեն պատահած պատմությունների մասին։


=== Քմահաճ կատու ===
Մի անգամ, երբ մատիտն զբաղված էր իր սիրած գործով, կատուն մոտենում է նրան և հարցնում, թե նա ինչ է անում։ Մատիտը պատասխանում է, որ նկարում է, և կատվի համար տուն է նկարում։ Քմահաճ կատուն հարցնում է, թե որտեղ է տան պատուհանը, քանի որ «կատուները ցատկում են պատուհանից», և մատիտը նկարում է այն։ Այնուհետև նրա համար նկարում է մի պարտեզ` ծառերով և մահճակալներով, իր սիրած թռչուններով և լճակով, որպեսզի նա կարողանա ձուկ բռնել։ Վերջում գոհ կատուն հարցնում է, թե ով է պահպանելու իր տունը։ Ի պատասխան մատիտը նկարում է փոքրիկ շունիկ Բոբիկ։ Բոբիկը դուր չի գալիս կատվին, և նա վիրավորված հեռանում է։
Տևողությունը՝ 3 րոպե 38 վայրկյան։


=== Մկնիկը և մատիտը ===
Մի գիշեր, երբ բոլորն արդեն քնած էին, քնած խաղալիքներով սենյակում մի փոքրիկ մուկ է հայտնվու`  պատի մեջ փոս փորելով։ Ցատկապարանով սենյակում թռչկոտելով՝ նա մատիտ է գտնում։ Մկնիկը մատիտին ասում է, որ ուզում է այն վերցնել և իր բույն տանել` կրծելու համար:Մատիտը խնդրում է, որ թույլ տա նրան հրաժեշտի ևս մեկ նկար նկարել։ Մկնիկը համաձայնում է և սկսում կռահել, թե ինչ է նկարում մատիտը։ Սկզբում նկարը նման էր պանրի կտորի, այնուհետև դրան գումարվում են «խնձոր» և «նրբերշիկ», այնուհետև ... Երբ մկնիկը հասկանում է, որ մատիտը կատու է նկարել, նա սարսափելի վախենում է և փախչում։ Այդ գիշերվանից մկնիկը նույնիսկ քիթը չի հանում իր բնից։
Տևողությունը՝ 5 րոպե 11 վայրկյան։


== Վերաթողարկում ==
Այս և կինոամսագրի այլ մուլտֆիլմեր 1990-ական թվականներին VHS ձևաչափով թողարկվել են Studio PRO Video և «Սոյուզ Վիդեո» ընկերությունների կողմից, իսկ 2000-ական թվականներին վերաթողարկվել են DVD ձևաչափով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Сутеев В. Г. Сказки про карандаши и краски. — АСТ, 2005. — 48 с. — (Сказки-мультфильмы). — ISBN 5-17-033966-6


== Արտաքին հղումներ ==
Լուսատտիկ № 4: Մեր մատիտը(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
(20480) Անտոնշրաուտ

(20480) Անտոնշրաուտ (անգլ.՝ Antonschraut), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1999 թվականի հուլիսի 14-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։
Անտոնշրաուտ աստերոիդը պատկանում է Մեսալիայի աստերոիդների ընտանիքին, որի մեջ ներառված են Հիմնական գոտու բոլոր հայտնի աստերոիդների մոտ 0,8%։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 2,37 - 2,45 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(20480) Անտոնշրաուտ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աբել Գյուլբենկյան

Աբել Բարսեղի Գյուլբենկյան (1879 - 1951), հայ բժիշկ։


== Կենսագրություն ==
Աբել Գյուլբենկյանը ծնվել է 1879 թվականին Անկարայի վիլայեթի Կեսարիայի գավառի Թալաս ավանում։ Վաղ տարիքում տեղափոխվել է Սեբաստիայի վիլայեթի Ամասիայի գավառի կենտրոն Ամա­սիա քաղաքը։ Նախնական կրթությունն ստացել է Ամասիայի թաղային վարժարանում։
1896 թվականին ավարտել է Կեսարիայի սբ. Կարապետ վանքի ժառանգավորաց վարժարանը։
1898-1903/1904 թվականներին սովորել է Կ. Պոլսի Օսմանյան կայսերական բժշկական վարժարանում։
1904 թվականին նշանակվել է իր ծննդավայր Թալասի քաղաքապետական բժիշկ։
Այնուհետև Զմյուռնիայի վիլայեթի Տավաս գավառակի թաղապետական բժիշկ է աշխատել։
Հետագայում Կոնիայի, Ակսարայի քաղաքապետական բժիշկ և Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառի Էրպաս գավառակի բժիշկ է աշխատել։
1912-1914 թվականներին գտնվել է Փա­րի­զում, Բեռ­լի­նում, Վի­են­նայում և մասնագիտացել բժշկական տարբեր բնագավառների գծով։
Մասնավորապես Փարիզի Նեքերի և Լավուազիեի հիվանդանոցներում մասնագիտացել է միզասեռական և վեներական հիվանդությունների գծով։
Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազմն սկսվելուց հետո զորակոչվել է օսմանյան բանակ և Չորլուի, Հատըմքեոյի և Չանաքկալեի զորամիավորումներում զինվորական բժիշկ ծառայել։
1916 թվականին ուղարկվել է Գալիցիայի ռազմաճակատ, որտեղ ռուսական զորքի ձեռքը գերի է ընկել։
1919 թվականին, երբ արդեն ավարտվել էր պատերազմը, ազատվել է և վերադարձել Կ. Պոլիս։ Որոշ ժամանակ բժիշկ է աշխատել Կ. Պոլսի Միջագյուղ (Օրթագյուղ, Օրթաքեոյ), Բահչե կափու, ապա՝ մինչև իր մահը՝ Թաքսիմի Թալիմխանե թաղամասերում, որտեղ ունեցել է իր մասնավոր դրամատունը։
Զբաղվել է ներքին, միզասեռական և վեներական հիվանդությունների բուժմամբ։ Եղել է խոհեմ, պատվարժան մարդ, հոգատար ու հարգված բժիշկ։ Զբաղվել է նաև հասարակական գործունեությամբ։
1926-1927/1928 թվականներին եղել է սբ. Փրկիչ ազգային հիվանդանոցի հոգաբարձության անդամ, իսկ 1928 թվականին նաև՝ ատենապետ։
Մահացել է 1951 թվականին, Կ. Պոլսում՝ 72 տարեկանում։
Ըստ Գասպար Կարոյանի հաղորդման՝ բժիշկը 1915 թվականի սեպտեմբերին Գալիցիայի ռազմաճակատում զոհվել է կամ ծանրորեն հիվանդացել ժանտախտով ու մահացել 36 տարեկանում։ Կարոյանին հավանաբար հայտնի չի եղել բժշկի գերի ընկնելու և վերապրելու փաստը։


== Գրականություն ==
Ալպօյաճեան Ա ., Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ., Գահիրէ, 1937։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ. Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։
Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթոն, 1957։
Շիկահեր Վարդ, Կիսադարեան պատմութիւն թրքահայ բժշկութեան, 1923-1975, Իսթանպուլ, 1975։
Յարման Արսեն, Հայերը օսմանյան առողջապահության ծառայության մեջ և պատմություն սուրբ Փրկիչ հայոց հիվանդանոցի (թուրքերեն), Ստամբուլ, 2001։


== Աղբյուրներ ==
Հարություն Մինասյան,  Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երևան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Դինատրիումի ացետիլենիդ

Դինատրիումի ացետիլենիդ, ածխածնի և նատրիումի բինար անօրգանական միացություն (Na2C2), անգույն բյուրեղներ, փոխազդում է ջրի հետ։


== Ստացում ==
Նատրիումի ացետիլենիդի ջերմային քայքայմամբ վակուումում
  
    
      
        
          
            2
            N
            a
            H
            
              C
              
                2
              
            
             
            
              
                →
                
                  
                    145
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                2
              
            
            
              C
              
                2
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            
              C
              
                2
              
            
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2NaHC_{2}\ {\xrightarrow {145^{o}C}}\ Na_{2}C_{2}+H_{2}C_{2}\uparrow }}}
  

Գազային վիճակում գտնվող նատրիումի և ածխածնի փոխազդեցությունից
  
    
      
        
          
            2
            N
            a
            +
            2
            C
             
            
              
                →
                
                  800
                  −
                  
                    900
                    
                      o
                    
                  
                  C
                
              
            
             
            N
            
              a
              
                2
              
            
            
              C
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2Na+2C\ {\xrightarrow {800-900^{o}C}}\ Na_{2}C_{2}}}}
  


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Դինատրիումի ացետիլենիդը առաջացնում է տետրագոնալ սինգոնիայի անգույն բյուրեղներ, տարածական խումբը I 41/acd, վանդակի պարամետրներն են՝ a = 0, 6743նմ, c = 1, 2674 նմ, Z = 8:


== Ծանոթագրություններ ==
↑ Masao Atoji Crystal structure determination of disodium acetylide, Na2C2, by neutron diffraction // J. Chem. Phys.. — 1974. — Т. 60. — С. 3324. — DOI:10.1063/1.1681524


== Գրականություն ==
Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1992. — Т. 3. — 639 с. — ISBN 5-82270-039-8
Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др.. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.
Руководство по неорганическому синтезу: В 6-ти т. / Ред. Брауэр Г.. — М.: Мир, 1985. — Т. 3. — 392 с.