Կիրյաթ Գաթ

Կիրյաթ Գաթ (եբրայերեն՝ קִרְייַת גַּת‎) քաղաք Իսրայելի հարավային շրջանում, Լահիշի շրջանի կենտրոնն է։


== Պատմություն ==
Կիրյաթ Գաթը հիմնադրվել է 1954 թվականին։ Այն իր անվանումն ստացել է քաղաքի տեղում Թել Իրանը սխալ ճանաչելու պատճառով։ Այսօր համարվում է, որ Աստվածաշնչում հիշատակված Փղշտացին (Գաթ) գտնվում է 9 կմ դեպի հյուսիս։ «Գաթ» եբրայերեն նշանակում է «ջարդել»։
Քաղաքը տեղակայված է Ֆալուջա և Իրաք ալ-Մանիշիա արաբական գյուղերի տեղում, որի բնակիչները ստիպված են եղել լքել դրանք Իսրայելական հեղափոխական պատերազմի ժամանակ։ Սկզբում քաղաքի տեղում գործում էր մաաբարան` ճամբար Մարոկկոյի հրեա փախստականների համար։ Վերջին հիսունական թվականներին շատերը ներգաղթեցին Արևելյան Եվրոպայից։
Քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1972 թվականին։ Կիրյաթ Գաթն ունի մոտ 750 հա տարածք։ Ըստ 1986 թվականի մարդահամարի բնակչությունը 27.3 հազար էր, որից մոտ 50%-ը Ասիայից և Աֆրիկայից, 25%-ը՝ Եվրոպայից (ներառյալ Ռուսաստանը և ԱՊՀ-ն) և Ամերիկայից, իսկ 25%-ը բնիկ Իսրայելը և հնաբնակները։ Քաղաքի բնակչությունը զգալիորեն աճել է 20-րդ դարի 90-ական թվականներին սովետական հրեաների զանգվածային հայրենադարձության արդյունքում, որոնք 21-րդ դարի սկզբին կազմում էին բնակչության մոտ մեկ երրորդը։
2014 թվականին «Անխորտակելի ժայռ» գործողության ընթացքում, քաղաքը ենթարկվեց Գազայի հատվածի հրթիռային հարձակման, և մեկ մարդ զոհվեց։ 2015 թվականին քաղաքում երկու ահաբեկչություն իրականացվեց պաղեստինցի ահաբեկիչների կողմից։ 21-րդ դարի երկրորդ տասնամյակում քաղաքում սկսվում է զանգվածային շինարարություն։
Քաղաքը հայտնի է Իսրայելի ապագա թագավոր Դավիթի լեգենդար ճակատամարտով՝ Գեթաթի (Գաթ) բնիկ Գողիաթի հետ։


== Արդյունաբերություն ==
Քաղաքի արդյունաբերական գոտում գործում են մետաղամշակման ձեռնարկություններ, շաքարավազի մեծ գործարան «Սուգաթ»-ը։ 21-րդ դարի սկզբին կառուցվել են Ինթել Իսրայել գործարանի երկու շենքեր՝ «Հյուլետ-Փաքարդ» ընկերությունը, որի շուրջ հայտնվում են օժանդակ բարձր տեխնոլոգիաների ձեռնարկություններ։ Բացվել են Ֆրիցի, Գլոբուսի և Թռչող բեռների լոգիստիկ կենտրոնների մասնաճյուղերը։ XX դարի 80-90-ական թվականներին քաղաքը տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոնն էր։ XXI դարի սկզբին գործարանները անարդյունավետ էին։ Ոմանք տեղափոխվեցին Չինաստան և Հորդանան, ոմանք էլ ամբողջությամբ փակվեցին։ Արդյունաբերության վերջին հենակետը՝ Պոլգատը, փակվեց 2008 թվականի հունիսին։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքը տեղակայված է 35-րդ մայրուղու խաչմերուկում (Աշկելոն - Հեվրոն), իսկ 40-րդը՝ տանելով երկրի կենտրոն և Բեեր Շևա։ 6-րդ մայրուղու կառուցումից հետո քաղաքը կցվեց երկրի մեկ այլ հիմնական զարկերակի։ Քաղաքն ունի երկաթուղային և ավտոբուսային կայարան։


== Կլիմա և բնություն ==
Քաղաքը գտնվում է Իսրայելի աշխարհագրական կենտրոնում։ Լահիշի պատմական շրջանի և Նեգևի անապատի սահմանին։ Արևելքից քաղաքը շրջապատված է փշատերև անտառներով (տնկում) և «պարդերով»` ցիտրուսային այգիներ։ Հյուսիսից և արևմուտքից` խաղողի այգիներ և դաշտեր։ Ծովափից հեռավորությունը (ավելի քան 20 կմ) քաղաքի կլիման դարձնում է չորային։


== Բնակչություն ==
Ըստ Իսրայելի վիճակագրության կենտրոնական բյուրոյի, բնակչությունը 2018 թվականի սկզբին կազմում էր 53 487 մարդ։


== Սպորտ ==
Կիրյաթ Գաթն ունի երկու ֆուտբոլային ակումբ և պրոֆեսիոնալ բասկետբոլային ակումբ։

Ֆուտբոլային ակումբ «Ս. Կ. Կիրյաթ»-ը հիմնադրվել է 2008 թվականի ամռանը։ 2012 թվականին այն դադարեց գոյություն ունենալ` միանալով Մասաբի Կիրյաթ Գաթի հետ, որը 2012 թվականի աշնանից ի վեր կոչվել է մեկ միասնական անունով Իրոնի Կիրյաթ Գաթ ֆուտբոլային ակումբ։


== Հայտնի բնիկները և բնակիչները ==
Զեյվ Բոյմ՝ իսրայելական քաղաքական գործիչ։ Նա զբաղեցրել է նախարարների տարբեր պաշտոններ։
Միրի Ռեգեվ՝ իսրայելացի քաղաքական գործիչ և ռազմական ղեկավար։ աշխատել է որպես Իսրայելի պաշտպանական ուժերի խոսնակ։ Մշակույթի և սպորտի նախարար
Նինեթ Թայիբ՝  իսրայելացի երգչուհի և դերասանուհի։


== Քաղաքի քաղաքապետեր ==
Դավիթ Մագեն (1976-1986)
Զեյվ Բոյմ (1986-1996)
Ալբերտ Էրեզ (1996-2003)
Ավիրամ Դախարի ( 2003 թվականից սկսած)


== Կիրյաթ Գաթի քույր քաղաքներ ==
 Սերբիա Կրուշևաց, Սերբիա
 ԱՄՆ Չիկագո, ԱՄՆ


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Կիրյաթ Գաթի պատմություն