Հելենա Գուալինգա

Սումակ Հելենա Սիեռա Գուալինգա (անգլ.՝ Sumak Helena Sirén Gualinga, փետրվարի 27, 2002(2002-02-27)), շրջակա միջավայրի պահպանության և մարդու իրավունքների ակտիվիստ, Էկվադորի Պաստասա պրովինցիայի Սարայակու համայնքի տեղաբնիկ, ազգությամբ կիչվա։


== Կենսագրություն ==
Հելենա Գուալինգան ծնվել է 2002 թվականի փետրվարի 27-ին, Էկվադորում, Պաստասայում, Սարայակու տեղաբնիկ կիչվայական համայնքում։ Նրա մայրը՝ Նոեմի Գուալինգան, բնիկ Էկվադորի Կիչվա կանանց ասոցիացիայի նախկին նախագահն է։ Նրա ավագ քույրը ակտիվիստուհի Նինա Գուալինգան է։ Նրա մորաքույրը՝ Պատրիսիա Գուալինգան և տատը՝ Քրիստինա Գուալինգան, Ամազոնի բնիկ կանանց մարդու իրավունքների և բնապահպանական նպատակների պաշտպաններ են։ Նրա հայրը Անդերս Սիրենը Ֆինլանդիայի Տուրկուի համալսարանի աշխարհագրության և երկրաբանության պրոֆեսոր է։
Գուալինգան ծնվել է Էկվադորի Պաստասա քաղաքի Սարայակու բնակավայրում։ Նա իր պատանեկան տարիների մեծ մասն անցկացրել է Ֆինլանդիայում, Պարգաս քաղաքում, իսկ ավելի ուշ՝ Տուրկուում, որտեղ իր հոր ծննդավայրն է։ Նա հաճախել է Աբոյի Մայր տաճարի միջնակարգ դպրոց։
Փոքր տարիքից Գուալինգան ականատես է եղել իր ընտանիքի հետապնդմանը՝ խոշոր նավթային ընկերությունների շահերին դեմ լինելու և տեղաբնիկների հողերում շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության համար։ Նրա համայնքի մի քանի առաջնորդներ կորցրել են իրենց կյանքը կառավարության և կորպորացիաների դեմ բռնի բախումների արդյունքում։ Նա «Յլե» ( Yle) հեռուստաընկերությանը տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ այդ մշտապես անհանգիստ միջավայրում ստացած իր ակամա դաստիարակությունը նա տեսնում է որպես հնարավորություն։


== Գործունեություն ==
Գուալինգան դարձել է Սարայակու բնիկ համայնքի ներկայացուցիչը։ Նրա ակտիվությունը ներառում է իր համայնքի և նավթային ընկերությունների միջև առկա հակասությունների բացահայտումը՝ Էկվադորի տեղական դպրոցներում երիտասարդների շրջանում տեղեկատվություն տարածելը։ Նա նաև ակտիվորեն ներկայացնում է այս ուղերձը միջազգային հանրության առջև՝ հուսալով հասնել քաղաքականություն մշակողներին։
Իր ուղերձում նա բացահայտում է, թե ինչպես են կլիմայական փոփոխություններն ազդել Ամազոնիայի բնիկների վրա։ Նա այդ թվում ներառում է հրդեհների ավելի մեծ տարածվածությունը, ջրհեղեղի հետ կապված հիվանդությունները և ավերածությունները, անապատացումը և լեռնագագաթային սառցադաշտերի ավելի արագ հալվելը, որոնք իր համայնքի տարեց անդամները կլիմայի փոփոխության առաջին ապացույց են համարում։ Գուալինգան պնդում է, որ նրանք տեղեկացել են կլիմայի փոփոխության մասին՝ գիտական ​​հենքի բացակայությունից անկախ։ Գուալինգան հարյուրավոր այլ երիտասարդ բնապահպանների հետ միասին մասնակցել է 2019 թվականի ՄԱԿ-ի Կլիմայի գործողությունների գագաթնաժողովի ժամանակ Նյու Յորք քաղաքում գտնվող ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանի մոտ տեղի ունեցած հանրահավաքին՝ ներկայացնելով «sangre indígena, ni una sola gota más» («բնիկների արյուն, այլևս ոչ մի կաթիլ») գրությամբ ցուցանակ։
Հելենա Գուալինգան մասնակցել է Մադրիդում կայացած 2019 թվականի ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության համաժողովին  (2019 United Nations Climate Change Conferenc COP25)։ Նա հայտնել է իր մտահոգությունն այն մասին, որ Էկվադրի կառավարությունը թույլատրել է բնիկ հողերում նավթի արդյունահանումը։ Նա ասել է. «Մեր երկրի կառավարությունը դեռ շարունակում է մեր տարածքները տրամադրել կլիմայի փոփոխության համար պատասխանատու կորպորացիաներին, ինչը հանցավոր է»։ Նա քննադատել է Էկվադորի կառավարությանը՝ համաժողովի ընթացքում Ամազոնիան պաշտպանելու հարցում շահագրգիռ լինելու փոխարեն՝ Ամազոնի բնիկ կանանց պահանջներիը ճնշելու, որոնք ներկայացվել էին կառավարությանը 2019 թվականին Էկվադորի բողոքի ցույցերի ժամանակ։ Նա նաև իր հիասթափությունն է հայտնել այն բանի համար, որ աշխարհի առաջնորդները բնիկ ժողովուրդների կողմից համաժողովին բերված թեմաները քննարկելու հետաքրքրություն չեն ցուցաբերում։
2020 թվականի հունվարի 24-ին 150 բնապահպանական ակտիվիստների հետ միասին Հելենա Գուալինգան ստեղծել է «Polluters Out» («Աղտոտողները դուրս») շարժումը։ Շարժման միջնորդագիրն էր․ «Պահանջել, որ ՄԱԿ-ի շրջանակային կլիմայի փոփոխությունների մասին կոնվենցիայի (UNFCCC) գործադիր քարտուղար Պատրիսիա Էսպինոսան, հրաժարվի COP26- ի համար հանածո վառելիքի կորպորացիաների ֆինանսավորումից»։


== Ծանոթագրություններ ==