Սինթեզ գազ

Սինթեզ գազ (ջրագազ, գեներատորային գազ) ածխածնի մոնօքսիդի և ջրածնի խառնուրդն է։ Անունը ստացել է սինթետիկ բնական գազի (ՍՆԳ, անգլ. SNG) անվանումից, քանի որ որպես միջանկյալ նյութ այն օգտագործվում է սինթետիկ բնական գազի ստացման պրոցեսում:Արդյունաբերության մեջ ստանում են մեթանի գոլոշիների կոնվերսիայի միջոցով, մեթանի մասնակի օքսիդացմամբ, թափոնների և հումքի մասնակի պլազմային գազիֆիկացմամբ, ածխի գազիֆիկացմամբ։ Ստացման եղանակից կախված խառնուրդում CO:Н2 հարաբերակցությունը տարբեր է՝ 1:1 մինչև 1:3։
Սինթեզ գազում բաղադրիչների հարաբերակցությունը տատանվում է մեծ միջակայքում, որը պայմանավորված է ինչպես հումքի, այնպես էլ կոնվերսիայի տեսակից (ջրային գոլորշիով, թե թթվածնով).

  
    
      
        
          
            C
            
              H
              
                4
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
            →
            C
            O
            +
            3
            
              H
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {CH_{4}+H_{2}O\rightarrow CO+3H_{2}}}}
  

  
    
      
        
          
            2
            C
            
              H
              
                4
              
            
            +
            
              O
              
                2
              
            
            →
            2
            C
            O
            +
            4
            
              H
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2CH_{4}+O_{2}\rightarrow 2CO+4H_{2}}}}
  

  
    
      
        
          
            
              -
            
            C
            
              H
              
                2
              
            
            
              -
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
            O
            →
            C
            O
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {{\text{-}}CH_{2}{\text{-}}+H_{2}O\rightarrow CO+2H_{2}}}}
  

  
    
      
        
          
            2
            
              -
            
            C
            
              H
              
                2
              
            
            
              -
            
            +
            
              O
              
                2
              
            
            →
            2
            C
            O
            +
            2
            
              H
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2{\text{-}}CH_{2}{\text{-}}+O_{2}\rightarrow 2CO+2H_{2}}}}
  Բաղադրիչների հարաբերակցությունը կախված է նաև ստացման մեթոդից և ածխի գազաֆիկացման պայմաններից։ Առավել շատ տարածված է Լուրգի մեթոդը, որի արդյունքում ստացվում է խոնավ գազ հետևյալ բաղադրությամբ՝  15-18 % СО, 38-40 % Н2, 9-11 % СН4, 30-32 % СО2:  Ջերմաստիճանը բարձրացնելիս մեծանում է ածխածնի մոնօքսիդի, իսկ ճնշումը բարձրացնելիս՝ ջրածնի և մեթանի կոնցենտրացիան։ Խառնուրդը պարունակում է նաև իներտ գազեր (N2 և այլն) և ծծմբաջրածին, եթե դրանում առկա է ծծումբի միացություններ։ Սինթեզ-գազը ծծմբաջրածնից և ածխածնի երկօքսիդից մաքրելու համար անցկացնում են հատուկ լուծիչների միջով։ СО-ի և Н2-ի հարաբերակցությունը անհրաժեշտության դեպքում կարելի է փոխել ածխածնի օքսիդի և ջրային գոլորշու կոնվերսիայի միջոցով։  
Սինթեզ-գազը ացետիլենի հետ ստանում են բնական գազի պիրոլիզի գործընթացում։    
Ազոտական արտադրությունում սինթեզ-գազ ասելով հասկանում են ազոտի և ջրածնի խառնուրդը, որն օգտագործվում է ամոնիակի արտադրությունում։


== Կիրառություն ==
Սինթեզ-գազի կիրառման հիմնական ոլորտներն են էլեկտրական և ջերմային էներգիաների արտադրությունները, ածխածնի օքսիդի և ջրածնի ստացումը, մեթանոլի սինթեզը, Փիշեր-Տրոպշի սինթեզը։


== Գրականություն ==
Химическая энциклопедия / Редкол.: Кнунянц И.Л. и др.. — М.: Советская энциклопедия, 1995. — ISBN 5-82270-092-4


== Ծանոթագրություններ ==