Արաբական ձմեռ

Արաբական ձմեռ, ավտորիտարիզմը և իսլամական ծայրահեղականությունը բնութագրող եզրույթ, որը սկզբնավորվեց Արաբական գարունից հետո Արաբական աշխարհում։ Համաձայն Վարշավայի համալսարանի գիտնականների՝ Արաբական գարունը իր մայրամուտից հետո անխուսափելիորեն հանգեցրեց Արաբական ձմռան։ Արաբական ձմեռը բնորոշվում է տարածաշրջանային քաղաքացիական պատերազմներով, տարածաշրջանային անկայունության բարձրացմամբ, արաբական երկրներում տնտեսական և դեմոգրաֆիական անկումներով և էթնոկրոնանական բախումներով։ Բեյրութի Ամերիկյան Համալսարանի հետազոտության համաձայն՝ 2014 թվականի ամառվանից Արաբական ձմեռը դարձել է շուրջ մեկ քառորդ միլիոն մարդկանց մահվան և միլիոնավոր մարդկանց գաղթական դառնալու պատճառ։


== Սահմանում ==


=== Աշխարհագրություն ===

«Արաբական ձմեռ» եզրույթը բնութագրում է Արաբական լիգայի երկրներում ընթացող գործողությունները Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրկայում՝ ներառյալ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմը, Իրաքի 2011֊2014 թվականների ապստամբությունը, 2014 թվականից մինչ օրս ձգվող Իրաքի քաղաքացիական պատերազմը, Եգիպտոսի 2011֊2014 թվականների ճգնաժամը, Լիբիայի 2011 թվականից մինչ օրս ձգվող ճգնաժամը, և Եմենի 2011 թվականից մինչ օրս ձգվող ճգնաժամը։ Արաբական ձմեռ ներկայացվող գործողությունները ներառում են Եգիպտոսում Մոհամեդ Մորսիի հեռացումը և գներելար Աբդել Ֆաթահ էլ Սիսիի իշխանության գալը Մուսուլման եղբայրների դեմ պայքարի արդյունքում։ Քաղաքական զարգացումները, հատկապես Եգիպտոսում ավտորիտարիզմի վերականգնումը և քաղաքացիական ազատությունների ճնշումները, սկսած 2013 թվականի հուլիսի 3֊ի հեղաշրջումից, նկարագրվում են որպես «ռազմական ձմեռ», որը գործում էր Արաբական գարնան նպատակներին հակառակ։ Տարբեր խմբավորումների և ցեղերի զինյալները սկսել են բախվել Լիբիայում բանակցությունների տապալումից հետո։ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի տարածումը Լիբանանի որոշ շրջաններում և Բահրեյնում նույնպես ներառվում են Արաբական ձմռան մեջ։ Պրոֆեսոր Սեն Յոմը Լիբիան և Սիրիան համարում է Արաբական ձմռան հիմնական թատերաբեմեր։ Հյուսիսային Մալիի հակամարտությունը հաճախ համարվում է «Իսլամական ձմռան» հատված։ Քաղաքական փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունենում Թունիսում, ներառյալ կառավարության փոփոխությունը, ինչպես նաև Իսլամական պետության գործունեությունը, նույնպես ներառվում են Արաբական ձմռանը միտված գործողությունների շարքում։


=== Ժամանակագրություն ===
Վարշավայի համալսարանի գիտնականների կարծիքով Արաբական գարունը անխուսափելիորեն հանգեցրեց արաբական ձմռան սկզբանվորմանը։ Այս կարծիքն է արտահայտում նաև պրոֆեսոր Ջեյմս Սիմիսը իր հոդվածում։ 2016 թվականի սկզբներին «Էկոնոմիստ» (անգլ.՝ The Economist) ամսագիրը նկարագրեց արաբական աշխարհում տիրող իրավիճակը որպես «ավելի վատ քան երբևէ» արտահայտությամբ՝ նկատի ունենալով Արաբական ձմեռը։


== Ազդեցություն ==


=== Տնտեսական ազդեցություն ===
Համաձայն Աֆրիկյան և Մերձավորարևելյան հետազոտությունների Մոշե Դայանի կենտրոնի (անգլ.՝ Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies)՝ Արաբական ձմռան պատճառած վնասը շուրջ 800 միլիարդ ամերիկյան դոլար է։ Սիրիայում, Եգիպտոսում, Իրաքում, Հորդանանում և Լիբանանում շուրջ 16 միլիոն մարդ ունի մարդասիրական օգնության կարիք։ Իսկ «Էկոնոմիստ» (անգլ.՝ The Economist) ամսագիրը նշեց, որ Մալթան շահեց Արաբական ձմռան պատճառով, քանի որ զբոսաշրջիկները, ովքեր այցելելու էին Եգիպտոս և Թունիս, ավելի անվտանգ համարեցին մեկնել Մալթա։


=== Կորուսնտեր ===
Բեյրութի Ամերիկյան Համալսարանի հետազոտությունը պդնում է, որ 2014 թվականի ամառվանից Արաբական ձմեռը պատճառ է դարձել մեկ քառորդ միլիոն մարդկանց մահվան և միլիոնավորների գաղթի պատճառ։ Ջորջ Ուիկը հաղորդում է, որ 2017 թվականի սկզբներից շուրջ 30․000 մարդ է զոհվել Լիբիայում, 220․000֊320․000 մարդ սպանվել է Սիրիայում։ Իսկ միայն Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով շուրջ 4 միլիոն մարդ դարձել է գաղթական։


=== Միգրացիոն ճգնաժամ ===

Քաղաքական ճգնաժամերը և բռնությունները Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում պատճառ է դարձել մասսայական միգրացիայի համար։ Արդյուքնում ներքին տեղահանված անձինք, ապաստան խնդրողները և փաստականները գնում են դեպի Եվրոպական Միություն։ Որոշ փախստականներ Լիբիայից և Թունիսից ձգտում են փրկվել վայրագություններից Միջերկրական ծովը հատելու շնորհիվ։ Նրանք մտավախություն են առաջացրել եվրոպական քաղաքական գործիչների և բնակչության շրջանում, որ կարող են ողողել իրենց պետությունների առափնյա շրջանները։ Սա առաջ բերեց մեծ օրենսդրական ալիք և ափամերձ շրջանների հսկողության ուժեղացում։


== Տես նաև ==
Իսլամական պետություն
Արաբական գարուն
Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ
Իրան-Սաուդյան Արաբիա սառը (պրոքսի) հակամարտություն
Եվրոպայի միգրացիոն ճգնաժամ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
RT - Flames, Fury & Frustration: Arab Spring spins into Arab Winter?
RT - CrossTalk: Arab Winter?
Arirang News - Prime Talk: Are we approaching an Arab Winter? Jang Ji-hyang, Asan Institute for Policy Studies
VICE - Arab Winter: Syrian refugees in Lebanon Bekaa Valley