Իցհակ Պերլման

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պերլման
Իցհակ Պերլման (անգլ.՝ Itzhak Perlman, եբրայերեն՝ יצחק פרלמן‎; օգոստոսի 31, 1945(1945-08-31)[…], Յաֆֆա, Թել Ավիվ, Իսրայել, Թել Ավիվ), հրեական ծագումով իսրայելաամերիկյան ջութակահար, դիրիժոր և մանկավարժ, 20-րդ դարի երկրորդ կեսի ամենահայտնի ջութակահարներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Լեհաստանից հրեա ներգաղթյալների ընտանիքում (հայրը` Տերնոպոլից, այժմ` Ուկրաինա)` Թել Ավիվում, որն այդ ժամանակ մտնում էր Պաղեստին բրիտանական ենթամանդատային տարածքի կազմի մեջ։ Մեծացել է Իսրայելում։ Սկսել է հետաքրքրվել ջութակով ռադիոյով դասական երաժշտության համերգ լսելուց հետո։ Սովորել է Թել Ավիվում` երաժշտական ակադեմիայում, հետո ԱՄՆ-ում` Ջուլիարդ դպրոցում` Իվան Ղալամյանի և Դորոթի Դելեյի մոտ։

 
Նրա առաջին ելույթը տեղի է ունեցել 1963 թվականին Քարնեգի հոլում։ 1964 թվականին նա շահել է Լեվենտրիտտի անվան ամերիկյան ամենահեղինակային մրցույթը։ Դրանից անմիջապես հետո սկսել է ելույթ ունենալ անհատական համերգներով։ Բացի այդ, Պերլմանին հրավիրում էին հեռուստատեսության տարբեր շոուների։ Մի քանի անգամ նա նվագել է Սպիտակ տանը։ Պերլմանը «Գրեմմի» մրցանակի հնգակի մրցանակակիր է` դասական երաժշտության կատարելու համար։ 
Չորս տարեկան հասակում Պերլմանը հիվանդացել է պոլիոմիելիտով, որի պատճառով ստիպված է օգտվել հենակներից տեղաշարժման համար և ջութակ է նվագում նստած վիճակում։ 
Նա նաև մի քանի անգամ կատարել է արիաներ օպերաներից (բաս) և 1981 թվականին նույնիսկ մասնակցել է Պուչչինիի «Տոսկա»յի ձայնագրմանը։ Գլխավոր դերերը կատարեցին Ռենատա Սկոտտոն, Պլասիդո Դոմինգոն և Ռենատո Բրուզոնը։ 
Դասական երաժշտությունից բացի` Իցհակ Պերլմանը հայտնի է նաև հրեական ժողովրդական երաժշտության կատարելու համար։ Դրանք ժողովրդական երգերի գործիքային վերամշակումներ են, որոնք կատարվում են եբրայերենով` Իսրայելի ֆիլարմոնիկ նվագախմբի ուղեկցությամբ (Tradition: Itzhak Perlman plays popular Jewish melodies, 1987): Երաժիշտը հայտնի է նաև տարբեր կլեզմերական կոլեկտիվների հետ իր աշխատանքով (Itzhak Perlman in the Fiddler’s House, 1995; Itzhak Perlman Live in the Fiddler’s House, 1996; A Jewish Violin — The Best of Klezmer and Traditional Jewish Music, 2007): Հանդես է եկել որպես կլեզմերական երաժշտության և հրեական ֆոլկլորի մասին հեռուստածրագրերի հաղորդավար, որոնք նկարահանվել են եբրայերենով և անգլերենով։ 1993 թվականին կատարել է սոլո ջութակի համար «Շինդլերի ցուցակը» ֆիլմի երաժշտությունում (Օսկար լավագույն երաժշտության համար)։ 1994 թվականին դաշնակահար Օսկար Փիթերսոնի հետ` քվինտետի կազմում ձայնագրել է ջազային կոմպոզիցիաների ալբոմ (Side by Side: Itzhak Perlman & Oscar Peterson, 1994): 2012 թվականին թողարկվեց նրա պատարագային և ժողավրդական երաժշտության ալբոմը` կանտոր Իցհոկ Մեյեր Հելֆգոթի «Eternal Echoes: Songs & Dances for the Soul» հետ միասին։


== Պարգևներ ==
Լեվենտրիտտի անվան մրցույթի դափնեկիր (1964)
Grammy Award for Best Chamber Music Performance (1979, 1981, 1988, 1991)
Grammy Award for Best Instrumental Soloist(s) Performance (with orchestra)
Grammy Award for Best Instrumental Soloist Performance (without orchestra)
Grammy Award for Best Classical Album
Medal of Liberty (1986)
National Medal of Arts (2000)
Նախագահական Ազատության մեդալ (2015)Ներգրավված է Gramophone ամսագրի փառքի սրահ։


== Սկավառակագրություն ==
Tradition (1987)
Duos (1987)
Vivaldi: The Four Seasons/3 Violin Concertos (1992)
Dvořák in Prague: A Celebration (Sony Classical, 1994, and Kultur Video, 2007)
The American Album (1995)
In the Fiddler's House (1995)
Holiday Tradition (1998)
Concertos from My Childhood (EMI, 1999)
The Essential Itzhak Perlman (Sony Classical, 2009)
Eternal Echoes: Songs and Dances for the Soul  (Sony Classical, 2012) with Yitzchak Meir Helfgot
Violin Sonatas (Universal Music Classics/Deutsche Grammophon, 2015)
The Perlman Sound (Warner Classics, 2015)Անդրե Պրևինի հետ`

The Easy Winners (Angel Records, 1975)
A Different Kind of Blues (EMI/Angel, 1980)
It's a Breeze (EMI/Angel, 1981)Օսկար Փիթերսոնի հետ`

Side by Side (TELARC CD-83341 1994)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ицхак Перлман(անգլ.) Allmusic կայքում
Իցհակ Պերլման (անգլ.) Internet Movie Database կայքում