Մապինգուարի ազգային պարկ

Մապինգուարի ազգային պարկ (պորտ.՝ Parque Nacional Mapinguari) , ազգային պարկ Ռոնդոնիա և Ամազոնաս նահանգներում, Բրազիլիա։ Այն ընդգրկում է Ամազոն խոնավ անտառի մեծ տարածքը։ Սահմանները մի քանի անգամ փոփոխվել են։


== Տեղագրություն ==
Մապինգուարի ազգային պարկը գտնվում է Կանուտամա (40%) և Լաբրեա (50%) մունիցիպալիտետներում՝ Ամազոնաս նահանգում ու Պորտու Վելյու մունիցիպալիտետում (11%)՝ Ռոնդոնիա նահանգում։ Ընդգրկում է 1776914.18 հա տարածք։ Պարկը տեղակայված է Սոլիմոյնս-Ամազոնաս նստվածքաշերտային ավազանում՝ Ամազոնի հարավային ցածրավայրում։ Ռելիեֆն ընդարձակ հարթավայր է։ Պարկի բարձրությունը ծովի մակադակից 51-256 մետր է։ Այն քայքայվել էր հոսքաջրերից կամ գետերից, որոնք սնուցում են Մադեյրա գետի ձախակողմյան և Պուրուս գետի աջակողմյան հատվածներից։ Պարկում գտնվող հիմնական գետերն են՝ Ակուան, Մուկուիմը, Ինակորրան, Ումարին, Սիրիքյուքյուին, Պունիչիչին, Կոարին, Անաիքյուն և Կոտին։


== Շրջակա միջավայր ==
Պարկը գտնվում է Ամազոն բիոմում։ Տարեկան տեղումների միջին քանակը 2700 մմ է։ Ջերմաստիճանը տատանվում է 23-ից մինչև 32 °C, իսկ միջինը՝ 27 °C է։ Բուսականությունը ներառում է սավաննա և խոնավ անտառ (56%), բաց նախալեռնային խոնավ անտառ (11%) ու սավաննայի անտառատափաստանային շրջան (9%)։ Սավաննայի շուրջ 258000 հա տարածք ենթակա է անտառային հրդեհների։ Որոշ սավաննաներում պարբերաբար ջրհեղեղներ են լինում, իսկ հրդեհներն առաջանում են չոր եղանակին։ Պարկում հայտնաբերվել է Ստեֆան Նաշի կապկի տեսակը, իսկ վերջերս՝ թռչնի նոր տեսակ խոնավ անտառներում և բնական դաշտերում։


== Իրավական պատմություն ==
Մապինգուարի ազգային պարկը ստեղծվել է 2008 թվականի հունիսի 5-ի հրամանագրով՝ 1572422 հա տարածքով։ Ստեղծման նպատակն է՝ պահպանել բնական էկոհամակարգերը, մասնավորապես սավաննայի սահմանը Պուրուս-Մադեյրա տարածաշրջանում և նպաստել գիտական հետազոտությունների զարգացմանը, բնապահպանական կրթական գործունեության բարելավմանը, ինչպես նաև ապահովել բացօթյա հանգիստ և էկոտուրիզմ։ Պարկը կառավարվում է Չիկո Մենդեսի Կենսաբազմազանության պահպանության ինստիտուտի կողմից։
Սահմանները փոփոխվել են 2010 թվականի հունիսի 11-ի 12249 օրենքի համաձայն, որին ավելացվել է 180900  հա տարածք, սակայն բացառվել է այն տարածքը, որը հեղեղվելու էր Ժիրուա ջրամբարից։ Ավելացված հողերը նախկինում եղել են պետական պահպանության միավորումներ, ինչպիսին են՝ Ռիո Վերմելհո պետական անտառը, Անտոնիու Մուգիցա Նավա էկոլոգիական կայանը և Սերրա դոս Տրես Իրմաոս էկոլոգիական կայանը։ 12249 օրենքը վիճարկվել է 2013 թվականի հուլիսին դաշնային գլխավոր դատախազի կողմից հակասահմանադրականության հիման վրա։ Դրան հետևել է պետական օրենսդիր մարմնի քայլերը՝ չեղյալ հայտարարելու պետական պահպանության միավորումների ստեղծումը, որոնք, իրենց հերթին վերացել են։
2012 թվականի հունվարի 9-ի հրամանագիրն ապահովել է պահպանողական միավորումների կառավարման պլանների պատրաստման հետևողական ու ամբողջական մոտեցում BR-319 տարածքում։ Դրանք են՝ Աբուֆարի կենսաբանական արգելոցը, Կունիա էկոլոգիական կայանը, Նասցենտես դու Լագո Յարի ազգային պարկը և Մապինգուարի ազգային պարկերը, Բալատա Տուֆարի, Հումաիտա, Իքյուիրի ազգային անտառները, Լագո դու Կապանա Գրանդե, Ռիո Իտուկսի, Մեդիո Պուրուս և Լագո դու Կունիա արդյունահանող արգելավայրերը։ 2012 թվականի հունիսի 25-ի 12.678 օրենքով պարկի մի փոքր հատվածում թույլատրվեց լեռնահանքային գործունեություն ծավալել բուֆերային գոտում։ Օրենքը բարելավվեց Ամազոնիա ազգային պարկի, Կամպոս Ամազոնիկոս և Մապինգուարի ազգային պարկերի սահմանները, Իտատիա I, Իտատիա II, Կրեպորի ազգային անտառները ու Տապաժոս բնապահպանական պահպանվող տարածքը։ Այս բոլոր թվարկվածները չափերով կրճատվել են՝ բացառությամբ Կամպոս Ամազոնիկոսի։ Խորհրդատվական խորհուրդը հիմնադրվել է 2013 թվականի մարտի 8-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
 (portuguese) FLONA do Iquiri, ISA: Instituto Socioambiental, https://uc.socioambiental.org/uc/3067, վերցված է 2016-06-02 
«Justiça suspende revogação de Unidades de Conservação em Rondônia» (պորտուգալերեն), ((o))eco, 11 May 2016, http://www.oeco.org.br/noticias/justica-suspende-revogacao-de-unidades-de-conservacao-em-rondonia/, վերցված է 2016-10-30 
 (portuguese) PARNA dos Campos Amazônicos, ISA: Instituto Socioambiental, https://uc.socioambiental.org/uc/1482, վերցված է 2016-06-03 
 (portuguese) Parna Mapinguari, Chico Mendes Institute for Biodiversity Conservation, արխիվացված  օրիգինալից 2020-10-31-ին, https://web.archive.org/web/20201031201046/https://www.icmbio.gov.br/portal/unidadesdeconservacao/biomas-brasileiros/amazonia/unidades-de-conservacao-amazonia/1989-parna-mapinguari, վերցված է 2016-06-02 
 (portuguese) PARNA Mapinguari, ISA: Instituto Socioambiental, https://uc.socioambiental.org/uc/4234, վերցված է 2016-06-02 
 (պորտուգալերեն) PGR questiona alteração de áreas florestais em Rondônia, STF: Supremo Tribunal Federal, 15 July 2013, արխիվացված  օրիգինալից 2019-04-24-ին, https://web.archive.org/web/20190424172948/http://www.stf.jus.br/portal/cms/verNoticiaDetalhe.asp%3FidConteudo%3D243518, վերցված է 2016-10-30 
 (portuguese) Unidade de Conservação: Parque Nacional Mapinguari, MMA: Ministério do Meio Ambiente, http://sistemas.mma.gov.br/cnuc/index.php?ido=relatorioparametrizado.exibeRelatorio&relatorioPadrao=true&idUc=1633, վերցված է 2016-06-02