101 դալմատին (մուլտֆիլմ)

Հարյուր և մեկ դալմատինները, կրճատ ձևով ասվում է 101 դալմատինները, 1961 թվականին ստեղծված ամերիկյան արկածային անիմացիոն ֆիլմ, նկարահանված Ուոլթ Դիսնեյի կողմից, 1956 թ. ստեղծված հարյուր և մեկ դալմատինները նովելի հենքի վրա։ Այն Դիսնեյի 17-րդ անիմացիոն գեղարվեստական ֆիլմն էր։


== Սյուժե ==
Ռոջեր Ռեդկլիֆը և դալմատին Պոնգոն բնակվում էին Լոնդոնյան տներից մեկում։ Պոնգոն որոշում է իր տիրոջ հետ դուրս գալ զբոսնելու, որի ժամանակ էլ պետք է գտներ նրա երկրորդ կեսին։ Նա պատուհանից ուսումնասիրում է բազմաթիվ շան հետ զբոսնող կանանց, ի վերջո գտնելով լավագույն տարբերակը։ Նա Ռոջերին ստիպում է դուրս գալ տանիս զբոսնելու համար և այգում խորամանկությամբ իրար միացնում զույգին։ Ռոջերը և Անիտան սիրահարվում են և ամուսնանում։ Անիտայի շան անունը դալմատին Պերտիդա էր։
Ավելի ուշ Պերտիդան ծնում է 15 դալմատին ձագեր։ Այդ մասին տեղեկանում է Անիտայի նախկին դասարանցի Քրուելա Դե Վիլը, որը նրանց առաջարկում է իրեն վաճառել դալմատին շներին, դրանից վերարկուի մորթի պատրաստելու համար։ Քրուելան կտրականապես մերժվում է, որից հետո նա իր գանգստերներին՝ Ջասպերին և Հորուսին, հանձնարարում է գողանալ դալմատին ձագերին։ Մի երեկո, երբ Ռոջերը և Անիտան հրավիրված են լինում երեկույթի, օգտվելով առիթից գողանում են ձագերին։ Պոնգոն և Պերտիդան չսպասելով Շոտլանդական Յարդի ուսումնասիրմանը, դիմում են «վերջալույսյան հաչոց» միջոցին, որի ժամանակ, երբ մթնշաղը սկսվում է հաչալու շնորհիվ օգնություն է խնդրում տարածքում գտնվող մյուս շներից։
Նրանց հայրենակից Քոլոնելը, Ծեր Անգլիական Հովվաշունը, Կապիտանը, Գորշ ձին և սերժանտ Տիբբսը՝ Հել Հոլում (Քրուելայի լքված և ավերված ընտանեկան կալվածքը, որը հայտնի է նաև Դե Վիլ անվամբ) գտել էին 15 դալմատիններին այլ բազմաթիվ ձագերի հետ, որը Քրուելան գնել էր տարբեր խանութներից։ Պոնգոն և Պերտիդան լուրը ստանալուց հետո արագ գնում են այդտեղ, որի ժամանակ հանդիպում են բազմաթիվ դժվարությունների։ Դրանցից էր Սթուր գետի կոտրված սառցաբեկորների վրայով անցնելը։ Գետը բավականին վարարուն էր և սառը։ Նրանց ընկերները մինչ հասնելը դուրս էին հանել դալամտիններին, երբ նրանց հսկող Ջասպերը և Հորսուսը դիտում էին հեռուստաշոու։ Հեռուստաշոուից հետո տեսնելով, որ չկան ընկնում են իրենց հետևից։ Որոշ ժամանակ անց տեղ են հասնում Պերտիդան և Պոնգոն, որոնք նրանց շեղում են մինչ իրենց ընկերներ՝ կապիտանը և սերժանտ Տիբբսը հասցնում են ապահով վայր։
Պոնգոն և Պերդիտան բավականին ուրախացած վերագտնելուց հետո, հասկանում են, որ նրանց հետ կան 99 դալմատիններ։ Պոնգոն և Պերտիդան որոշում են ընդունել բոլոր ձագերին, համոզված լինելով, որ Ռոջերը և Անիտան երբեք չեն մերժի նրանց։ Դալմատինները ճանապարհ են ընկնում դեպի Լոնդոն, խոր ձյան միջով։ Մյուս  կենդանիները օգնում են նրանց ճանապարհին։
Ռոջերը և Անիտան միայնակ փորձում են մի կերպ տոնել Սուրբ Ծնունդը։ Այդ ժամանակ գրում է երգ նաև Քրուելայի մասին։ Նրանք շատ կարոտում էին իրենց սիրելի ընկերներին։ Հանկարծ դրսում հաչոցներ է լսվում, և դռան բացվելուց հետո տունը լցվում է շներով։ Նրանց լվանալուց և մաքրելուց հետո լիաթոք ուրախանում են միասին։ Հաշվի առնելով արդեն իրենց ընտանիքի մաս կազմող մյուս 84 դալմատիններին։ Նրանք որոշում են կայացնում՝ Լոնդոնում մեկ այլ մեծ տուն գնել, որպեսզի նրանք կարողանան պահել բոլոր 101 դալմատիններին։


== Արտադրություն ==


=== Պատմության ծրագրում ===
Դոդի Սմիթը մինչ ֆիլմը գրել էր «Հարյուր և մեկ դալմատին» գիրքը 1956 թ.: Ուոլտ Դիսնեյը 1957 թ.-ին տեսնելով և կարդալով սյուժեն, անմիջապես գրավում է այն իր ուշադրությունը, և անմիջապես ստանում իրավունք ստեղծելու գրքի ֆիլմը։ Սմիթը միշտ գաղտնի հույս էր հայտնել, որ Դիսնեյը այն կդարձնի ֆիլմ։ Դիսնեյը Բիլ Փիթին հանձնարարեց պատմությունը գրել, որը նա միայնակ արեց, առաջին անգամ նշանավորվելով, որ Դիսնեյի անիմացիոն ֆիլմի պատմությունը գրված է մեկ մարդու կողմից։ Փիթը Դիսնեյին առաջարկեց գրել մանրամասն սցենար` նախքան պատմատախտակ կազմելը։ Փիթը սկզբնական պատմությունը բավականին խտացրեց։


=== Երաժշտություն ===
Ի տարբերություն Դիսնեյի նախորդ աշխատանքների, 101 դալմատինում ընդամենը երեք երգ կա, որոնցից մեկը, Քրուելա Դե Վիլի ժամանակ է հնչում, որը զբաղեցնում է հիմնական ֆիլմը։ Մյուս երկու երգը «Կանին քրոնիկները» (կատարվում է Լուչիլ Բլիսսի և Անաստասիայի կողմից 1950 թվականին «Մոխրոտը» անիմացիոն ֆիլմում) և «Dalmatian Plantation», որը հնչում է ֆիլմի վերջում։ Կոմպոզիտոր Մել Լիվենը ֆիլմի համար շատ այլ երգեր է գրել, բայց դրանք ընդգրկված չեն ֆիլմի մեջ։


== Դերերում ==
Պոնգո - հայր դալմատին, Պերտիդայի ամուսին, Ռոջերի ընտանիքից։
Պերտիդա - մայր դալմատին,Պոնգոյի ամուսին, Անիտայի ընտանիքից։
Ռոջեր - Պոնգոյի տեր, Անիտայի ամուսին, սիրում է գրել երգեր սիրո մասին։
Անիտա - Պերտիդայի տեր, Ռոջերի ամուսին։


== Դեպի շուկա ==
Մեկ հարյուր և մեկ դալմատիստներ առաջին անգամ թողարկվեց 1961 թ. հունվարի 25-ին, թատրոններում։ Ֆիլմը թատերականացված էլ է 1969, 1979, 1985 և 1991 թվականներին։ 1991 թ. վերարտադրությունը եղել է ներքին շահույթի տարվա լավագույն 20-րդ ֆիլմը։


=== Մեդիա ===
Մեկ հարյուր և մեկ դալմատինն առաջին անգամ դուրս է եկել VHS-ի վրա 1992 թ. ապրիլի 10 -ին, որպես Walt Disney Classics վիդեոհոլովակ։ 1992 թ. հունիսին այն վաճառվել է 11.1 միլիոն օրինակով։ Այդ ժամանակ, վաճառքով բոլոր ժամանակների վեցերորդ վաճառված տեսանյութն էր։ Այն վերսկսվեց 1999 թ. մարտի 9-ին, որպես Walt Disney Masterpiece Collection վիդեոհոլովակ։ Տեխնիկական խնդիրների պատճառով այն երբեք չի թողարկվել LaserDisc-ի միջոցով, իսկ DVD-ով թողարկվելուց առաջ հետաձգվել է բազմաթիվ անգամներ։ 2008 թ. մարտի 4-ին թողարկվեց երկու սկավառակի Platinum Edition DVD-ը։ Այն թողարկվել է 2012 թ. սեպտեմբերի 3-ին Միացյալ Թագավորությունում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
{{{1}}} 101 դալմատին (մուլտֆիլմ). պաշտոնական կայք
«101 դալմատին (մուլտֆիլմ)»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
«101 դալմատին (մուլտֆիլմ)»(անգլ.) ֆիլմը Box Office Mojo  կայքում