Դաժանություն (ֆիլմ, 1959)

«Դաժանություն» (ռուս.՝ «Жестокость»),1959 թվականի խորհրդային քրեական կինոդրամա, որը նկարահանել է  ռեժիսոր Վլադիմիր Սկույբինը Պավել Նիլինի համանուն ստեղծագործության հիման վրա։


== Սյուժե ==
Ֆիլմի գործողությունները տեղի են ունենում 1920-ականների սկզբին, սիբիրյան Դուդարիի խուլ քաղաքում։ Նրա շրջակայքում գործում է Կոստյա Վորոնցովի՝ «համայն տայգայի կայսեր» ավազակախումբը։ Ավազակախումբը պետք է վերացնի Դուդարիի վերջերս ստեղծված քրեական հետախուզության բաժինը, որը որոշել են ամրապնդել պատանի կոմսոմոլցիներին։
Հանցագործների հետ բախումներից մեկում ծանր վիրավորվել է քրեական հտեախուզության պետի տեղակալ Վենիամին Մալիշևը՝ քաղաքացիական պատերազմի կոմերիտականը։ Բայց բռնվել է Վորոնցովի օգնականը՝ նախկին որսորդ և զինվոր Լազար Բաուկինը։ Հարցաքննության ժամանակ համոզվելով, որ ավազակը մտադիր չէ օգնել ոստիկաններին, նա առաջարկում է հեղափոխական ժամանակի օրենքներով գնդակահարել թշնամուն։ Անսպասելիորեն միջամտում է վիրավոր Մալիշևը, որը որոշել է, որ Բաուկինը մոլորված մարդ է, որին կարելի է վերադաստիարակել։
Ֆիլմում, ինչպես և գրքում, ցուցադրվում է մարդկանց հանդեպ վստահության և անտարբեր դաժանության միջև բախումը։ Հանդիսատեսի առջև բարդ դրամա է ծավալվում, որն ավարտվում է է Վենկա Մալիշևի ինքնասպանությամբ, որը կարծում է, որ հնարավոր չէ ապրել, երբ գոյություն ունի սուտ։


== Քննադատություն ==
Նկարահանումների ավարտից հետո ֆիլմը խիստ քննադատության է ենթարկվել։ Առաջին հերթին դժգոհություն է առաջացրել գլխավոր հերոսի ինքնասպանությունը։ «Մեր խորհրդային հերոսը չի կարող այդպես վարվել»։ Վլադիմիր Սկույբինը ստիպված է եղել մեծ ջանքեր գործադրել Նիլինի վեպի հեղինակի գաղափարը պաշտպանելու համար։ Արդյունքում ռեժիսորը ստիպված է եղել զիջումների գնալ։ Այսպես, Մալիշևի ինքնասպանության շարժառիթներից մեկը դարձել է անձնական՝ Յուլկայի նամակի տեսքով, որն ընկնում է Վենկայի թուլացած ձեռքից։ Իսկ գլխավոր հերոսի մահից հետո քրեական հետախուզության աշխատակիցները հրաժարվել են աշխատել պետի հետ։
Կինոքննադատ Վսեվոլոդ Ռևիչը ֆիլմն անվանել է «համամիութենական ձեռքբերում»։ Նա գրել է, որ ֆիլմի հիմքում ընկած է «բարոյական հարուստ գաղափար»։
Սցենարիստ Վիկտոր Մերեժկոյի խոսքերով՝ Վենկա Մալիշևի դերը եղել է Գեորգի Յումատովի ամենասիրելին։


== Դերերում ==
Գեորգի Յումատով – Վենկա Մալիշև, քրեական հետախուզության պետի տեղակալ
Բորիս Անդրեև – Լազար Եվտիֆիևիչ Բաուկին
Նիկոլայ Կրյուչկով – Եֆրեմ Եֆրեմովիչ, քրեական հետախուզության պետ
Ալեքսանդր Սուսնին – Սանկա, հեղինակ
Վլադիմիր Անդրեև – Յակով Ուզելկով, թղթակից
Մարգարիտա Ժիգունովա – Յուլկա Մալցևա, բուժքույր
Կլավդիա Խաբարովա – Կլանկա Զվյագինա, Վորոնցովի սիրուհին
Ապոլոն Յաչնիցկի – Կոնստանտին Իվանովիչ Վորոնցով, բանդայի պարագլուխ, «համայն տայգայի կայսրը»
Նիկոլայ Պոգոդին – քրեական հետախուզության աշխատակից
Վյաչեսլավ Բոգաչով – քրեական հետախուզության աշխատակից
Ալեքսեյ Կորոտյուկով – քրեական հետախուզության աշխատակից
Իոսիֆ Կոլին – բժիշկ Գինսբուրգ
Միխայիլ Տրոյանովսկի – Ռոման Ֆեոդորովիչ, ֆելդշեր
Կոնստանտին Նեմոլյաև – ռեստորանի տերը
Անատոլի Կուբացկի – սայլապան
Բորիս Շուխմին – մարդ գյուղում
Նիկոլայ Պարֆյոնով – Վորոբյով, ավագ ոստիկան
Պավել Վիննիկ – Միկուլով, մեխանիկ
Նիկոլայ Սմորչկով – Ցարիցին, կոմերիտական
Իգոր Պուշկարյով – Եգորով


== Նկարահանող խումբ ==
Սցենարի հեղինակ՝ Պավել Նիլին
Ռեժիսոր՝ Վլադիմիր Սկույբին
Օպերատոր՝ Տիմոֆեյ  Լեբեշև
Կոմպոզիտոր՝ Միխաիլ Մեերովիչ
Նկարիչ՝ Իվան Պլաստինկին
Երգերի կատարող՝ Վլադիմիր Տրոշին («Отшумели и дождь, и метелица, отгремела лихая пора…», Մ. Մեերովիչ, Պ. Նիլին)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Ревич В.А. Кинодетектив: уголовный розыск и художественный поиск. — М.: ВБПК, 1983. — С. 21—23. — 160 с. — 100 000 экз.


== Արտաքին հղումներ ==
«Դաժանություն» ֆիլմը «Энциклопедия отечественного кино» կայքում