Արթուր Ռեան

Արթուր Ալեքսանդրովիչ Ռեան (ռուս.՝ Арту́р Алекса́ндрович Реан, մարտի 8, 1957(1957-03-08) կամ 1957, Ուֆա, Բաշկիրական Խորհրդային Սոցիալիստական Ինքնավար Մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), ռուս հոգեբան, հասարակական գործիչ, անձի հոգեբանության, սոցիալական և մանկավարժական հոգեբանության մասնագետ, հոգեբանական գիտությունների դոկտոր (1992), պրոֆեսոր (1994), Ռուսական հեղինակային հանրության (РАО) անդամ (1996), հոգեբանության և տարիքային ֆիզիոլոգիայի բաժնի ակադեմիկոս (2016)։


== Կենսագրություն ==
1979 թվականին ավարտել է Բաշկորտոստանի պետական համալսարանը և ընդունվել Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարան՝ որպես ստաժյոր-հետազոտող։ Մեկ տարի ստաժավորումից հետո՝ 1980 թվականին, ընդունվել է նույն համալսարանի ասպիրանտուրա և 1983 թվականին պաշտպանել թեկնածուական ատենախոսությունը։ Դրանից հետո որպես ասիստենտ աշխատել է Բաշկորտոստանի պետական համալսարանում, ապա եղել է հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ, այնուհետև ավագ գիտաշխատող, որից հետո՝ Լենինգրադի մանկավարժական հոգեբանության լաբորատորիայի ղեկավար։ 1992 թվականին Լենինգրադի համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա։ Հետագայում եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի ընդհանուր հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր, գիտական աշխատանքների գծով հոգեբանության ֆակուլտետի դեկանի տեղակալ։ 1996 թվականին ընտրվել է РАО-ի անդամ-թղթակից։ 1998 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի հոգեբանության ֆակուլտետում բացել է անձնային և մասնագիտական աճի հոգեբանության և մանկավարժության ամբիոն և ընտրվել դրա առաջին ղեկավարը։ 2000-2004 թվականներին եղել է Ռուսաստանի պետական ծառայության ակադեմիայի մասնագիտական գործունեության ակմեոլոգիայի և հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր։ 2004 թվականից ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության հոգեբանության ամբիոնի պրոֆեսոր է, միաժամանակ (2006 թվականից) Դաշնային սոցիալական նախագծի տնօրեն և գիտական ղեկավար։ 2016 թվականին ընտրվել է որպես РАО-ի ակադեմիկոս։


== Գիտական գործունեություն ==
Ռեանի աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են անձի և մանկավարժական հոգեբանությանը, հակասոցիալական և դելինկվենտ վարքագծին և դրանց կանխարգելմանը, ագրեսիայի հոգեբանությանը, սոցիալական օտարացման բացասական հետևանքների հաղթահարմանը, անձի սոցիալականացման և սոցիալական հասունացման հոգեբանությանը, անձի սոցիալական ադապտացիայի հոգեբանությանը։
Հանդիսանում է գիտական նոր ուղղության՝ սոցիալ-մանկավարժական հոգեբանության հիմնադիրներից մեկը (Յա․Լ․Կոլոմինսկու հետ)։
Հեղինակել է անձի, սոցիալական, իրավաբանական և մանկավարժաան հոգեբանության վերաբերյալ ավելի քան 330 աշխատություն, այդ թվում՝ շուրջ 20 մենագրություն, գիրք և դասագիրք։
Մշակել և ղեկավարել է մի շարք գիտագործնական ծրագրեր, որոնց մեջ առավել կարևոր են «Երիտասարդների թմրամոլության և հակասոցիալական վարքագծի կանխարգելում» (1998-2001), «Ագրեսիվ վարքագծի հոգեբանություն» (նախագահական գրանտ, 1997-1999), «Մանկության սոցիալական պաշտպանություն» (2000-2002), «Ռիսկի խմբի երեխաներ և ընտանիքներ» (2002-2006), «Ամուր ընտանիք» (2006-2011) նախագծերը։
Մոսկվայի պետական համալսարանի (սոցիալական և զարգացման հոգեբանություն) և ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության Մոսկվայի համալսարանի (աշխատանքի հոգեբանություն և մանկավարժություն) թեկնածուական խորհրդի անդամ է։ Դժվար կենսական իրավիճակներում գտնվող երեխաների պաշտպանության համառուսաստանյան ֆոնդի փորձագիտական խմբի անդամ է։ Տևական ժամանակի ընթացքում եղել է ՌԴ բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի մանկավարժության և հոգեբանության խորհրդի աանդամ, ապա տեղակալ։
Տարբեր տարիներին եղել է Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի մանկավարժական հոգեբանության դոկտորական թեկնածուական խորհրդի ներկայացուցիչ, ինչպես նաև սոցիալական հոգեբանության խորհրդի ներկայացուցչի տեղակալ, Ա․Ի․Հերցենի անվան ռուսական պետական մանկավարժական համալսարանի, ռուսական գիտությունների ակադեմիայի հոգեբանության ինստիտուտի և Պետական ծառայության ռուսական ակադեմիայի դոկտորական թեկնածուական խորհուրդների անդամ։
Ռեանը անձի հոգեբանության և սոցիալ-մանկավարժական հոգեբանության գիտական դպրոցի հիմնադիրն է։ Այդ դպրոցի առավել հեղինակավոր ներկայացուցիչներն են՝ հոգեբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ա․Ա․Բարանով, Ս․Ն․Կոստրոմինա, Ա․Ռ․Կուդաշև, Վ․Մ․Մինյարով, Վ․Լ․Սիտտնիկով, Ի․Ն․Սիմաևա, Վ․Լ․Ցվետկով։
2000-2004 թվականներին եղել է «Մանկության աշխարհ» ամսագրի խմբագրական խորհրդի նախագահ։


== Աշխատություններ ==
Общая психология и психология личности / Под ред. А. А. Реана. — М.; СПб., 2007.
Психология подростка / Под ред. А. А. Реана. — М.; СПб., 2003, 2007.
Психология человека от рождения до смерти / Под ред. А. А. Реана. — М.; СПб., 2001, 2004.
Реан А. А. Психология изучения личности. — СПб., 1999.
Реан А. А. Психология личности : Социализация, поведение, общение. — М.; СПб., 2004.
Реан А. А., Бордовская Н. В., Розум С. И. Психология и педагогика. — СПб., 2000, 2008.
Реан А. А., Коломинский Я. Л. Социальная педагогическая психология. — СПб., 1999, 2008.
Реан А. А., Кудашев А. Р., Баранов А. А. Психология адаптации личности. — СПб., 2002. || . — М.; СПб., 2006.
Семья: психология, педагогика, социальная работа / Под ред. А. А. Реана. — М., 2009.
Реан А. А. Психология личности. — СПб., 2013.


== Հասարակական գործունեություն ==
սոցիալապես անբարենպաստ երեխաների հետ աշխատանքի եվրոպական ասոցիացիայի վարչության մասնագետ և անդամ (ENSCW, Բրյուսել, Բելգիա, 1998-2004),
ՌԴ դաշնության խորհրդի սպորտի և երիտասարդության վարչության խորհրդատվական խորհրդի անդամ (2003-2004),
ՌԴ կրթության հոգեբանների դաշնության նախագահության անդամ (2003 թվականից),
ՌԴ կրթության հոգեբանների դաշնության անչափահասների սոցիալ-հոգեբանական խնդիրների բաժնի ղեկավար (2004 թվականից),
Մոսկվայի պետական համալսարանի որակավորման պետական հանձնաժողովի նախագահ (2002-2007),
կենսական դժվար իրավիճակներում գտնվող երեխաների օգնության դաշնային ֆոնդի փորձագիտական խորհրդի անդամ (2009 թվականից),
ՌԴ դաշնային խորհրդի նախագահի տեղակալի օգնական (2006-2009),
երեխաների և ընտանիքների հարցերով РАО դաշնային գիտակոորդինացիոն խորհրդի նախագահ (2014 թվականից)։


== Պարգևներ ==
ՌԴ գիտության վաստակավոր գործիչ (2007)
Գ․Չ․Իվանովի անվան առաջին կարգի մեդալ «Հոգեբանական գիտության զարգացման մեջ ունեցած ներդրման համար» (2007)
ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության մեդալ (2012)
«Ոսկե Փսիխեա» ազգային հոգեբանական մրցույթի դափնեկիր 2002, 2003, 2006 թվականներին  «Հոգեբանական կրթության լավագույն նախագիծ», «Հոգեբանական գիտության լավագույն նախագիծ», «Հոգեբանական կրթության տարվա մարդ» անվանակարգերում
«Հոգեբանության լավագույն դափնեկիր» անվանակարգի դափնեկիր «Психология детства» գրքի համար (2007)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ա․Ա․Ռեանը РАО կայքում Archived 2016-02-03 at the Wayback Machine.
«Ամուր ընտանիք» Archived 2020-07-14 at the Wayback Machine.
«Ոսկե Փսիխեա» մրցույթի արխիվը, 2006