armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սակրավոր

Սակրավոր (ֆր.՝ sapeur բառից, որը թարգմանաբար նշանակում է փոս փորել, ականահատել), անձ, որը գտնվում է ծառայության մեջ ինժեներական զորքերում։ Սակրավորների հիմնական նպատակը պաշտպանողական կամ հարձակողական բնույթի ռազմական գործողությունների ինժեներական ապահովումն է։ Ռուսական կայսերական բանակում սակրավորները մտնում էին ինժեներական զորքերի կազմի մեջ և պատերազմի ժամանակ տարբեր սակրավորական աշխատանքներ էին իրականացնում մարտի դաշտում և ամրոցներում։
Պատմականորեն սակրավորների խնդիրներն էին հանդիսանում՝

Պաշտպանողական կառույցների տակ ականահատումը կամ խրամատների փորումը հակառակորդի դիրքերին աննկատորեն մոտենալու համար,
Ռազմաճակատում սեփական ամրաշինական ռազմական կառույցների ստեղծումը,
Փոխադրումների ապահովումը գետերի և ճահիճների միջով,
Մատակարարումների գծերի հաստատումը և ենթակառուցվածքի վնասված կառույցների վերականգնումը,
Ականների, հրթիռների և արկերի վնասազերծումը։Առօրյա կյանքում սակրավոր են անվանում այն մարդկանց (պարտադիր չէ, որ նա լինի զինծառայող), ովքեր զբաղվում են ականների և չպայթած արկերի վնասազերծմամբ։
Սակրավորների մասնագիտական տոնը նշում են հետևյալ երկրներում՝

Հայաստան – սեպտեմբերի 7 (Հայաստանի ինժեներական զորքերի օր),
Ռուսաստան – հունվարի 21 (Ռուսաստանի ինժեներական զորքերի օր),
Ուկրաինա – նոյեմբերի 3 (Ուկրաինայի ինժեներական զորքերի օր)։Որոշ արտասահմանյան երկրների զինված ուժերում սակրավոր տերմինին համապատասխանում է պիոներներ տերմինը։


== Սակրավորական գործի պատմություն ==
«Սակրավոր» տերմինի հայտնվել է վերաբերում է 17-րդ դարին, երբ այդպես էին անվանում այն զինծառայողներին, ովքեր հակառակորդի պաշտպանողական կառույցների տակ ականահատում էին իրականացնում հետագայում դրանք ոչնչացնելու նպատակով։ 1678 թվականին Ֆրանսիայում սակրավորներն առանձնացվել են հատուկ զորամասերում և ստորաբաժանումներում, իսկ 1712 թվականին՝ Ռուսաստանում։
Պետրոս I-ի օրոք՝ 1707 թվականին, Մոսկվայում ստեղծվել է Ինժեներական դպրոց՝ հրամանատարական կազմի պատրաստման համար, իսկ ավելի ուշ կազմավորվել են առաջին սակրավորական զորամասերը՝ առանձին ինժեներական և ականորդային վաշտեր։
Գերմանիայում, Ավստրիայում և մասամբ Ֆրանսիայում սակրավորային զորամասերը միաձուլված էին զոմազորամասերի հետ, Ռուսաստանում դրանք առանձին էին գործում։
18-19-րդ դարերում սակրավորների առջև դրված խնդիրները մեծանում էին։
20-րդ դարում մասնագիտացում էր տեղի ունեցել՝ սակրավորների կազմից առանձնացվել են երկաթուղայիններ, օդագնացներ, ավտոմոբիլիստներ և այլն։


== Տիպեր ==
Զորագնդային սակրավորներ
Դիվիզիոն սակրավորներ
Կորպուսային սակրավորներ
Բանակային սակրավորներ
Ռազմաճակատային սակրավորներ
Զորքային սակրավորներ


== Սակրավորները մասսայական մշակույթում ==
Լայնորեն տարածված է ասացվածքը «Սակրավորը սխալվում է մեկ անգամ», որը պայմանավորված է ականազերծման աշխատանքների վտանգի մեծ աստիճանով, երբ ցանկացած սխալ կարող է մահացու լինել։ Բացի այդ կա նաև կատակ. «Սակրավորը սխալվում է երկու անգամ՝ առաջին անգամ, երբ դառնում է սակրավոր»։
Սակրավոր (խաղ) – համակարգչային խաղ-գլուխկոտրուկ, որը լայն տարածում է գտել Windows օպերացիոն համակարգի շնորհիվ, որի բազային փաթեթի մեջ այն ներառված է։
Սակրավոր Վոդիչկա – Յարոսլավ Հաշեկի «Քաջարի զինվոր Շվեյկի արկածները» վեպի կերպար։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
«Իմ մասնագիտությունը սակրավոր է»:
Գլուբոկայա (Տոմի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գլուբոկայա (այլ կիրառումներ)Գլուբոկայա  (ռուս.՝ Глубокая ), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովսկի մարզում։ Գետի երկարությունը 27 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Կոնդոմա գետն է, գետի ենթաավազանը Տոմ գետն է։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ջեք Պատռող

Ջեք Պատռող (անգլ.՝ Jack the Ripper), կեղծանուն, որը տրվել է անհայտ սերիական մարդասպանին։ Նա գործում էր Ուայթչափելում և Լոնդոնի արվարձաններում 1888 թվականի երկրորդ կեսում։ Կեղծանունը վերցրված է Կենտրոնական Լրատվական Գործակալությանն (անգլ.՝ Central News Agency) ուղղված նամակից, որի հեղինակը վերցրել է սպանությունների պատասխանատվությունը։ Շատ փորձագետներ նամակը համարում են կեղծիք, որը ստեղծվել է լրագրողների կողմից՝ հանրության հետաքրքրությունը պահելու համար։ Ինչպես նաև Ջեքին անվանում էին «Ուայթչափելից մարդասպան» (անգլ.՝ The Whitechapel Murderer) և «Կաշվե Գոգնոց» (անգլ.՝ Leather Apron)։
Ջեք-պատռողին վերագրվող զոհերը եղել են քաղաքի ետնախորշերից մարմնավաճառներ, որոնց, մարդասպանը, որովայնի խոռոչը բացելուց առաջ, կտում էր կոկորդը։ Ներքին օրգանների կորզումը, առնվազն երեք զոհի մոտ, ենթադրություն է առաջացրել, որ մարդասպանը ունի որոշակի անատոմիական գիտելիքներ, որոնք բնորոշ են պրոֆեսիոնալ վիրաբույժին։
Լուրերն այն մասին, որ սպանությունների միջև կապ կա, ուժեղացել են 1888 թվականի սեպտեմբերից մինչև հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Հայտնի «դժոխքից» (անգլ.՝ From Hell) նամակին, որը ստացել է Ուայթչափելական զգոնության կոմիտեից Ջորջ Լասկը (անգլ.՝ George Lusk), կցված էր զոհերից մեկի երիկամը։ Իր սպանությունների անհավանական դաժանությամբ բնույթի և թերթերում հայտնված տարբեր տեղեկությունների պատճառով շատերը վստահ էին, որ Լոնդոնում գործել է միայն մեկ սերիական մարդասպան, որը ստացել է «Ջեք-պատռող» մականունը։


== Նախադրյալներ ==
19-րդ դարի կեսերին Անգլիա ներգաղթել են մի շարք իռլանդացիներ, որոնք հեղեղել էին խոշոր քաղաքները, այդ թվում՝ Իսթ-Էնդ շրջանը։  1882 թվականից սկսած նույն շրջանում բնակություն են հաստատել բազմաթիվ հրեաներ, որոնք ծագումով Արևելյան Եվրոպայից և Ռուսաստանից են ։ Իսթ-Էնդի անգլիական համայնքները եղել են գերբնակեցված, բնակիչների թիվը աճում էր, ինչը հանգեցրել է աշխատանքի և կենցաղի պայմանների վատթարացմանը։ Կողոպուտը, բռնությունն ու ալկոհոլի չարաշահումը դարձել են գերբնակեցված շրջանների կյանքի տարբերակիչ առանձնահատկությունը, համատարած աղքատությունը ստիպել է շատ կանանց զբաղվել մարմնավաճառությամբ։ 1888 թվականի հոկտեմբերին Լոնդոնի ոստիկանության քաղաքային վարչությունը, հայտնաբերել է, որ քաղաքում գործում են 62 հասարակած տներ և ավելի քան 1200 մարմնավաճառ։ Տնտեսության անկումը ազդել է տարբեր սոցիալական միտումների զարգացմանը։ 1886 թվականից մինչև 1889 թվականներին Անգլիայում հանրային ցույցերի ալիք է բարձրացել, որոնց ստիպված են եղել միջամտել քաղաքային իշխանությունները։ Ռասիզմը, հանցագործությունը և ծայրահեղ աղքատությունը․ ահա թե ինչ է բնութագրում այդ ժամանակի Ուայթչափելը։ Զարմանալի չէ, որ հենց նման տագնապալի ժամանակներում հասարակությանը ցնցել է դաժան սպանությունների շարք, որոնք վերագրել են սերիական մարդասպան Ջեքին։


== Ծանոթագրություններ ==
Կիյոսատոյի աստղադիտարան

Կիյոսատոյի աստղադիտարան (ճապ.՝ 清里展望台, աստղադիտարանի կոդը` — «894»), աստղադիտարան Ճապոնիայի Յամանիշի պրեֆեկտուրայի Հոկուտո քաղաքում։ Աստղադիտարանը գտնվում է Տոկիոյից 150 կմ արևմուտք, Յացուգատակե լեռների լանջերին։
Աստղադիտարանի գտնվելու վայրի (Հոկուտո քաղաքի մասի) պատվին է անվանվել այս աստղադիտարանում հայտնաբերված (5488) Կիյոսատո աստերոիդը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները

Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները
Աստերոիդների աստղաչափական դիտարկումները
Սփյուռքի թանգարան

Սփյուռքի թանգարան- Հրեա ժողովրդի թանգարան (եբրայերեն՝ ‏בית התפוצות‏‎‎), Նահում Գոլդմանի անվան հրեական սփյուռքի թանգարան Թել Ավիվի համալսարանի տարածքում։ 


== Պատմություն ==
Թանգարանը բացվել է 1978 թվականի մայիսին և համարվել է այդ շրջանի ժամանակակից նորարարական թանգարաններից մեկը։   
Սփյուռքի տան ստեղծման գաղափարն առաջարկել է Հրեական համաշխարհային  կոնգրեսի հիմնադիր և նախագահ Նախում Գոլդմանը, որը ձգտում էր ստեղծել հրեական սփյուռքի անցյալի և ներկայի հուշարձան։ Այդ ժամանակ այն համարվում էր աշխարհի ամենաժամանակակից թանգարաններից մեկը։
Թանգարանում ներկայացված է հրեական սփյուռքի դարավոր պատմությունը՝ սկսած 2600 տարի առաջ Իսրայել Երկրից հրեաների արտաքսման պահից մինչև մեր օրերը։ 
Բանաստեղծ Աբբա Կովների առաջարկով թանգարանը բաժանված է 6 թեմատիկ մասերի։ Ցուցադրությունները կազմակերպվում են թեմատիկ հիմունքներով, յուրաքանչյուր հարկում տեղակայված են ուսումնական սենյակներ։
2011 թվականին Իսրայելի կառավարությունը հավանություն տվեց նոր տեխնոլոգիաների կիրառմամբ թանգարանի արդիականացման և ընդլայնման նախագծին։ Թանգարանում իրականացվում է ցուցանմուշների վերակազմավորում, որով ներկայացվում են հրեական և իսրայելական մշակույթում  և հասարակական կյանքում կատարված փոփոխություններն արտացոլել նոր թանգարանային տեխնոլոգիաների միջոցով։  Նոր թանգարանը ներկայացնում է հրեական պատմությունը բիբլիական ժամանակներից մինչև մեր օրերը, առավելապես ուշադրություն դարձնելով հրեական կյանքի և ինքնության ժամանակակից դրսևորումներին։


== Ցուցադրություններ ==
Թանգարանում գործում է մշտական ցուցադրություն, իսկ նոր թևում՝ հինգ ցուցասրահներն են։ Նոր թևաշենքի երկու մշտական ինստալյացիաները ներառված են Ալֆրեդ Հ. Մովսես և Ընտանեկան սինագոգ սրահ ու Հերոսներ պատկերասրահը։ Նոր թևում կան նաև երեք ժամանակավոր, պտտվող ցուցասրահներ։ Ցուցահանդեսները կենտրոնանում են հրեական ինքնության և բազմակարծության հարցերի վրա։

Ալֆրեդ Հ. Մովսես և Ընտանեկան սինագոգ սրահ (մշտական)
Հերոսներ՝ հրեական ժողովրդի քրոնիկները (մշտական)
Ինտերակտիվ ցուցադրություն է՝ նախատեսված է 6-12 տարեկան երեխաների և նրանց ընտանիքների համար։ Այցելուները կհանդիպեն  պատմության ընթացքում տարբեր հրեա հերոսների, ներառյալ գիտնականներ, մտավորականներ, առաջնորդներ, հեղափոխականներ, մշակութային գործիչներ, մարզիկներ և այլն` եզակի տաղանդ ունեցող տղամարդկանց ու կանանց։
Թող լինի ծիծաղ՝ Հրեական հումոր աշխարհով մեկ (ժամանակավոր)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սփյուռքի թանգարան (անգլ.) (եբրայերեն)
Beit Hatfutsot - Museum of The Jewish People Archived 2012-03-06 at the Wayback Machine. at ilMuseums.com
Tracing History in Israel - slideshow by The New York Times
Գևորգ Մինասյան

Գևորգ Սարգսի Մինասյան (նոյեմբերի 1, 1950(1950-11-01), Ձորագյուղ), մշակույթի գործիչ, հայագետ, գրող, Բելգիայի Անտվերպեն քաղաքի «Նուարդ» հայկական մշակութային միության հիմնադիր-նախագահ։


== Կենսագրություն ==
Գևորգ Մինասյանը ծնվել է 1950 թվականի նոյեմբերի 1-ին Հայաստանի Թալինի շրջանի Ձորագյուղ գյուղում։ Ավարտել է Մաստարայի միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի փիլիսոփայության բաժինը։
1999 թվականից բնակվում է Բելգիայում, Անտվերպենի «Նուարդ» հայկական մշակութային միության հիմնադիր-նախագահն է, Բենելյուքսի երկրներում լույս տեսնող «Լրագիր» հայատառ ամսաթերթի հիմնադիր-խմբագիրը։
2009 թվականից Բելգիայի հայկական կազմակերպությունների համադաշնության նախագահն է։


== Աշխատանքային գործունեություն ==
Գևորգ Մինասյանը մշտապես աշխատել է մշակույթի բնագավառում․ 1976-1996 թվականներին աշխատել է Հայաստանի մշակույթի նախարարությունում, 1996-1998 թվականներին աշխատել է Արագածոտնի մարզպետարանում՝ որպես Մշակույթի և սպորտի բաժնի պետ, այնուհետև՝ Կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչության պետ։ 
Մշակույթի նախարարությունում աշխատելուն զուգընթաց դասախոսել է Երևանի պետական մանկավարժական ինստիտուտի մշակույթի ֆակուլտետում, կուսակցական ղեկավար աշխատողների, արհմիութենական համակարգի և պետական ոլորտի մշակույթի աշխատողների վերապատրաստման դասընթացներում։
1991 թվականից ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի անդամ է։ Նույն թվականից ղեկավարել է Հայ մշակույթի աշխատողների միությունը։ Նախաձեռնել և անց է կացրել մի շարք փառատոներ, այդ թվում՝ պարի միջազգային փառատոներ։
Գևորգ Մինասյանը մի շարք մասնագիտական աշխատությունների, պիեսների, 100-ի հասնող հոդվածների հեղինակ է։ Մեծ ավանդ ունի հայապահպանման, հայաճանաչման, հայրենիք-սփյուռք կապերի ամրապնդման գործում։


== Հրատարակած գրքեր ==
«Նախավերջին գնացքը», Երևան, 2010, 186 էջ
«Բելգիան և հայերը», Մաս առաջին, Երևան, 2011, 111 էջ
«Բելգիան և հայերը», Մաս երկրորդ, Երևան, 2012, 211 էջ
«Բելգիան և հայերը»․ Երրորդ դարից մինչև մեր օրերը, Երևան, 2016, 370 էջ
«Նորից մի սպանեք գաղթականին», Երևան, 2018, 243 էջՀրատարակման ընթացքում են երկու նոր գրքերը, որոնք նվիրված են Բելգիայում ժամանակավոր և մշտապես ապրող հայերին։
Վերահրատարակել է (իր առաջաբանով, նոր նիդեռլանդերենով) ցեղասպանության ականատեսներ Ֆայեզ Էլ Հուսեյնի՝ 1916 թվականին գրած «Կոտորածները Հայաստանում» գիրքը (Անտվերպեն, 2015) և Լադիսլաս Կերկհովի՝ 1931 թվականին նույն վերնագրով գրված գիրքը (Անտվերպեն, 2018)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Գևորգ Մինասյան
Բելգիայում հայերը հիմնականում բիզնեսով են զբաղվում
«Նուարդը»՝ ի պաշտպանություն Իրաքի եզդիների
Հայերը կրոնական պատկանելությունն օգտագործում են Բելգիայում մնալու համար
Բելգիայում մայիսյան հաղթանակների 100-ամյակին նվիրված միջոցառում է անցկացվել
Շեյն ամրոց

Շեյն ամրոց (անգլ.՝ Shane's Castle), ավերված ամրոց, որը գտնվում է Հյուսիսային Իռլանդիայի Անթրիմ Կոմսության Ռանդալսթաուն քաղաքում։ Ամրոցը գտնվում է Լոխ Նեյ լճի հյուսիսարևելյան ափին։
Կառուցվել է 1345 թվականին Օ՝Նիլլ տոհմի անդամներից մեկի կողմից։ Սկզբնական անվանումը եղել է Էդեն դուֆ կարրիկ անգլ.՝ Eden-duff-carrick, սակայն 1722 թվականին Շեյն ՄակԲրայն Օ՝Նիլլի կողմից ամրոցը վերանվանվել է Շեյն։


== Պատմություն ==
Միջանցքը կառուցվել է 1800 թվականին, իսկ 1812 թվականին ճարտարապետ Ջոն Նեշի նախագծով սկսվել է ամրոցի վերակառուցման գործընթացը։ 1816 թվականին ամրոցը վերացավ երկրի երեսից հրդեհի պատճառով։ Հրդեհից հետո պահպանվել է միայն Նեշի տունը։ 1860-ականներին կառուցվեց երկրորդ տունը՝ Չալզ Լանյոնի և Ուիլիամ Հենրի Լինի գլխավորությամբ, Օ՝Նիլլի 1-ին լորդի համար։
Ամրոցը զբաղեցնում է 2600 ակր տարածք Լոխ Նեյի ափին։


== Այլ տվյալներ ==
Ամրոցը օգտագործվել է հանրահայտ Գահերի խաղ հեռուստասերյալի նկարահանումների համար։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.shanescastle.com/
Տանձենի Մեդվեդևի

Տանձենի Մեդվեդևի (լատ.՝ Pyrus medvedevii Rubtz), վարդազգիների ընտանիքի, տանձենի ցեղի բույս։


== Նկարագրություն ==
Տերևաթափ ծառ՝ է 10-12 մ բարձրությամբ և 10-12 սմ բնի տրամագծով։ Բնի կեղևը մոխրագույն է, ճաքճքված լայն շերտերով։ Սաղարթը կլորավուն է, չռված ճյուղերով և հաճախ՝ խոնարհված գագաթով։ Ճյուղերը երկարավուն են, սակավաթիվ փշերով, ծածկված բաց մոխրավուն, ավելի ուշ՝ կարմրավուն կամ դարչնագույն կեղևով։ Երիտասարդ ընձյուղները խիտ մազմզուկապատ են, սպիտակավուն, հետագայում նույնպես կարմրավուն կամ դարչնագույն։ Բողբոջները երկարավուն են, կոնաձև սեղմված, մուգ դարչնագույն։ Տերևները նեղ հակառակ ձվաձև են, վերին մասում լայնացած, 9-11 սմ երկարությամբ և 3-4 սմ լայնությամբ, հիմքի մասում ձգված, ոչ սիմետրիկ, վերևի մասում թույլ մազմզուկապատ կամ մերկ և փայլուն, վառ կանաչ, ներքևից ծածկված սպիտակ մազմզուկներով, ամբողջաեզր, ալիքաեզր։ Կոթուններն ունեն 2,5-3 սմ երկարություն։ Ծաղիկները հավաքված են սակավաթիվ վահանիկներում։ Բաժակի առանձին մասերը չեն թափվում և պտուղների հասունացման ժամանակ մնում են դրանց վրա։ Պտուղները տանձաձև են, ամուր, 2,5-3 սմ տրամագծով, կանաչ, երկար պտղակոթունով։


== Տարածվածություն ==
Տարածված է Կովկասում։ Հայաստանում տարածված է կենտրոնական շրջաններում, Վայքում (Արփա գետի վերին հոսանքներում), ստորինից մինչև վերին լեռնային գոտի, լուսավոր անտառներում, լեռնալանջերում։


== Ծանոթագրություններ ==
Միջերկրական ծովի կախարդը (մինի-սերիալ)

«Երկրածովի կախարդը» (անգլ.՝ Legend of Earthsea), մինիսերիալ (2 սերիա), նկարահանված է Ուրսուլա Կրյոբեր Լե Գուինի «Երկրածովի կախարդը» և «Ատուանի Դամբարանը» գրքերի հիման վրա։ Պրեմիերան կայացել է Syfy Universal ալիքում 2004 թվականի դեկտեմբերին։


== Սյուժե ==
Գյուղացի երիտասարդ Գեդի վրա հարձակվում է Տայգատի՝ նվաճող-թագավորի զորքը։ Գեդը հանկարծակի ցուցադրում է իր կախարդելու ունակությունը, որի օգնությամբ խաբում է թշնամուն և նետում նրանց անդունդը։ Նա և նրա համագյուղացիները վախենում են իր ունակությունից։ Գեդը ուսումի է անցնում կախարդ Օգիոնի մոտ, ով նրան պատմում է Երկրածովի կախարդանքի գլխավոր սկզբունքը՝ ամեն ինչ և բոլորը ունեն իրենց իրական անունը, պետք է միայն այն իմանալ։ Գեդին իրական անունը տալիս է Օգիոնը։
Այդ ժամանակ թագավոր Տայգատը իր սիրուհու՝ Կոսսիլի օգնությամբ հուսով է մուտք գործել քրմուհիների՝ դամբարանների պահապանների միաբանության գաղտնիքի մեջ։ Այդ կատակոմբներում հնուց ի վեր փակված են անանուն սատանաներ, ովքեր սպառնում են աշխարհին։ Տայգատը համոզված է, որ Անանունները ուժ են, ովքեր ունակ են իրեն օգնել գրավել ամբողջ աշխարհը։ Կոսսիլը թույն է տալիս մայրապետին և անում ամեն ինչ, որպեսզի դառնա նրա հետևորդը։ Բայց ի զայրութ դավադիրների մայրապետը ընտրում է երիտասարդ, անմեղ և ընդունակ քույր Թենարին։ Թենարին նա ցույց է տալիս լաբիրինթի ճանապարհը դեպի այնտեղ, որտեղ փակված են Անանունները։
Ուսումը շարունակելու համար Գեդը մեկնում է Ռոք կղզի և ընդունվում է կախարդների ակադեմիա։ Այնտեղի աշակերտների մեջ նա գտնում է ինչպես հավատարիմ ընկերներ՝ Վետչին, այնպես էլ հակառակորդներ՝ Ջասպերին։ Հենց Ջասպերն է հրահրում Գեդին կիրառել արգելված կախարդանքը, որի հետևանքով երկիր է դուրս գալիս սատանա։ Այդ խախտումի համար Գեդին հեռացնում են ակադեմիայից։ Սատանան Գեդին հետևում է ամբողջ աշխարհով, նրա հետ մտնում է պայքարի մեջ, սպանում է նրա ընկերներին։ Գեդը միջոց է փնտրում, որպեսզի ազատվի անեծքից։ Աստիճանաբար նա հասկանում է, որ հրեշը, ով նրան հետապնդում է՝ իր արտացոլանքն է։ Վիշապը ասում է, որ Գեդը նրանից կարող է ազատվել Ատուանա Տաճարում։
Անհամբեր Տայգատը Ջասպերի օգնությամբ գրավում է Ռոք կղզին և նրան նշանակում է գլխավոր մոգ։ Հետո նա գրավում է քրմուհիների տաճարը և փորձում է ստիպել Թենարին ցույց տալ ճանապարհը դեպի Անանունները։ Այնտեղ է ձգտում նաև Գեդը, ով և օգնում է աղջկան փախչել։ Տայգատը փորձում է ազատել Անանուններին, բայց արդյունքում զոհվում է։ Դամբարանի խորքում Գեդը դեմ դիմաց հանդիպում է իր վախին՝ սատանային և անվանում է նրա իրական անունը։ Դա Գեդի իրական անունն է։
Գեդի և Թենարի խիզախությունը դարերով վտարում է սատանաներին երկրից։


== Դերասանական կազմ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Կալյուժնենսկի գյուղական խորհուրդ (Լեբեդինսկի շրջան)

Կալյուժնենսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Калюжненська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Լեբեդինսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կալյուժնենսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 787 մարդ։ Խորհրդում կա 11 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Կիսումու

Կիսումու (անգլ.՝ Kisumu), քաղաք արևմտյան Քենիայում, որը երկրի երրորդ մեծ քաղաքն է։
Կիսումուի բնակչությունը 2009 թվականի դրությամբ 409․928 կազմել է մարդ, 1999 թվականի մարդահամարի տվյալներով այն կազմում էր 345․312 մարդ։ Քաղաքը Նյանզա գավառի վարչական կենտրոնն է։ Վիկտորյա լճի նավահանգիստ է (Վինամի ծոց)։ Երկաթուղային գծով միացված է Մոմբասի նավահանգստի հետ,որը գտնվում է Հնդկական օվկիանոսի ափին։ Ունի օդանավակայան։ Քաղաքի մոտակայքում կան շաքարի շատ գործարաններ։ Կիսումուի բարձրությունը ծովի մակարդակից 1131մ է։
Քաղաքը հիմնադրվել է 1901 թվականին, որպես Ուգանդայի երկաթուղու տերմինալ, և ի սկզբանե կոչվել է Ֆլորենց Պրեստոն (երկաթուղու շինարարությունը վերահսկող ինժիներ Ռ․ Օ․ Պրեստնի կնոջ՝ Ֆլորենց Պրեստոնի անունով)։ Քաղաքի կարգավիճակ ստացել է 1996 թվականին։ Կիսումուն գյուղատնտեսական տարածաշրջանի կենտրոն է (շաքարի, ձավարեղենի արտադրություն, անասնապահություն)։ Զարգացած  է տեքստիլ արտադրությունը, կաշվե իրերի և կոշիկի արտադրությունը, նավաշինությունը, ձկնորսությունը։
Քաղաքից ոչ հեռու կան բազմաթիվ բնապահպանական վայրեր (Կիսումույի արգելոցը, Նեդեր կղզու ազգային պարկը), որտեղ կարելի է հանդիպել բաբուների և գետաձիերի։
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 44-րդ նախագահի տատիկը՝ Սառա Օբաման, ապրում է Կոգելո  գյուղում, որը գտնվում է Կիսումուից 60 կմ հեռավորության վրա։
1980 թվականին քաղաքում բացվել է Կիսումուի թանգարանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վանես Մարտիրոսյան

Վանես Նորիկի Մարտիրոսյան (անգլ.՝ Vanes Martirosyan, մայիսի 1, 1986(1986-05-01), Աբովյան, Հայաստան), ամերիկահայ պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։
Ներկա պահին կրում է WBC վարկածով առաջին միջինքաշային չեմպիոնական տիտղոսը։
Ծնվել է Աբովյան քաղաքում` նախկին բռնցքամարտիկ Նորիկ Մարտիրոսյանի ընտանիքում։ Չորս տարեկանում ընտանյոք հանդերձ տեղափոխվել է Գլենդել (Կալիֆոռնիա նահանգ)։
2004 թվականին, 18 տարեկան հասակում, ներկայացրել է ԱՄՆ սիրողական բռնցքամարտի հավաքականը Աթենքի ամառային օլիմպիական խաղերում։ Օլիմպիական խաղերից հետո Մարտիրոսյանը պրոֆեսիոնալ մարզական պայմանագիր է կնքում «Top Rank» պրոմոտերական ընկերության հետ։ Մարզիչ Ֆրեդդի Ռոաչայի ղեկավարությամբ Մարտիրոսյանը մասնագիտական նորամուտի ժամանակ պարտության է մատնում մեքսիկացի բռնցքամարտիկ Ջեսսի Օրտային՝ սկիզբ դնելով 32-0 անընդմեջ հաղթանակների շարանին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2014-12-22 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Էջը Boxrec.com կայքում Archived 2015-03-09 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Էջը Սպորտս-ռեֆերենսում Archived 2012-11-12 at the Wayback Machine.(անգլ.)
Գերբոլ

Գերբոլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Մարդինի գավառում կամ Բիթլիսի վիլայեթի Սղերդի գավառում։ Գտնվում էր Սղերդի գավառի հարավարևելյան ծայրամասում, Մոկս քաղաքից հարավ-արևելք։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Դիարբեքիրի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Էսեքս շրջան (այլ կիրառումներ)

Էսեքս շրջան, կարող է վերաբերել՝

Էսեքս շրջան - ԱՄՆ Վերմոնտ նահանգի 14 վարչական միավորներից մեկը
Էսեքս շրջան - ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգի 21 վարչական միավորներից մեկը
Էսեքս շրջան - ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը
Էսեքս շրջան - ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգի 14 վարչական միավորներից մեկը
Շաշկունար

Շաշկունար գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը տեղակայված է Կատուն գետի ձախ ափով՝ 167 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 14 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Բիա գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100006879
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 115100687
Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Շառլոտա Բոմոնթ

Շառլոտա Բոմոնթ (անգլ.՝ Charlotte Beaumont, հուլիսի 28, 1995(1995-07-28), Ուոթֆորդ, Հարթֆորշիր, Արևելյան Անգլիա, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի դերասանուհի, հայտնի է դարձել ITV հեռուստացանցով ցուցադրվող «Սպանություն լողափին» քրեական ֆիլմում մարմնավորած կերպարի շնորհիվ։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հեռուստատեսություն ===


=== Ֆիլմեր ===


== Ծանոթագրություններ ==
Շանդունի թերակղզի

Շանդունի թերակղզի (չինարեն ավանդ. 山東半島, հեշտ. 山东半岛 , պինին: Shāndōng Bàndǎo, պալլ.: Շանդուն Բանդաո), թերակղզի Չինաստանի արևելքում։


== Աշխարհագրություն ==
350 կմ մտնում է Դեղին ծովի մեջ։ Մակերևույթը լեռնոտ է, ափերը կտրտված են ծոցերով։ Բարձրությունը մինչև 923 մ է։ Լեռները ծածկված են թփուտներով։ Ափամերձ և միջլեռնային հարթավայրերը խիտ են բնակեցված։


== Արդյունաբերություն ==
Կան ցորենի, գետնանուշի, ծխախոտի ցանքատարածություններ, մրգատու այգիներ։ Շանդունում են Ցինդաո, Ցանտայ, Վեյհայ նավահանգիստները։


== Ծանոթագրություններ ==
Լեզե

Լեզե (ռուս.՝ Лезье), գյուղ Ռուսաստանի, Լենինգրադի մարզի Կիրովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 72 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Քուրջ-Էրեն

Քուրջ-Էրեն, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ռաբոլովո

Ռաբոլովո (ռուս.՝ Раболово), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 39 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Բրանցովկա (գյուղ, Կրասնոպոլիեի շրջան)

Բրանցովկա (ուկրաիներեն՝ Бранцівка), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Կրասնոպոլիեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բրանցովկա գյուղում բնակվում էր 696 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Դաշլուջան (գետակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դաշլուջան (այլ կիրառումներ)Դաշլուջան (Դաշըջա, Դաշլիչայ, Դաշլուջա, Դաշուջան, Թաշուճան, Թաջլուհա, Թաշլուճան, Թաշուհան), գետակ Արածանիի ավազանում, նրա աջակողմյան վտակը։ Սկիզբ է առնում Հայկական պար լեռնաշղթայի հարավային փեշերից և մայր գետին միանում Ալաշերտի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Քարդաշյան

Քարդաշյան, ամերիկահայկական ազգանուն։


== Հայտնի կրողներ ==
Ռոբ Քարդաշյան (ծ. 1987) – ամերիկահայ հեռուստատեսային դեմք և բիզնեսմեն
Ռոբերտ Քարդաշյան (1944–2003) – ամերիկահայ փաստաբան
Քիմ Քարդաշյան (ծ. 1980) – ամերիկահայ հեռուստատեսային դեմք, մոդել և դերասանուհի
Քլոյի Քարդաշյան (ծ. 1984) – ամերիկահայ հեռուստատեսային դեմք և մոդել
Քորթնի Քարդաշյան (ծ. 1979) – ամերիկահայ հեռուստատեսային դեմք և մոդել


== Տես նաև ==
Քարդաշյանների ընտանիքը
Քարտաշյան
Քարագործություն


== Ծանոթագրություններ ==
Դրամոնդվիլ

Դրամոնդվիլ (անգլ.՝ Drummondville, ֆրանսերեն արտասանությամբ՝ Դրամոնվիլ), քաղաք Կանադայի Կենտրոնական Քվեբեկ մարզում, Սեն Ֆրանսուա գետի ափին, Մոնրեալից մոտավորապես 105 կիլոմետր դեպի արևելք։ Դրամոնդ օկրուգի, համայնքի և նույնանուն դատական շրջանի վարչական կենտրոնն է։ Զբաղեցնում է 247,11
քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2006 թվականի տվյալներով եղել է 67 392, 2021 թվականի տվյալներով՝ 79.258: Բնակչության միջին խտությունը կազմել է 320,7 մարդ/կմ2։


== Ժողովրդագրություն ==
2021 թվականի տվյալներով Դրամոնդվիլում սպիտակամորթները կազմում էին ընդհանուր բնակչության 92.7%-ը, ֆրանսերենը մայրենի լեզու համարողները՝ 93.8%-ը, քրիստոնյաները՝ 
71.9%-ը (քրիստոնյաների թիվը 2011 թվականի համեմատությամբ նվազել է շուրջ 20 տոկոսով)։

Դրամոնդվիլի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները 


== Պատմություն ==
Դրամոնդվիլը հիմնադրվել է 1815 թվականի հունիսին փոխգնդապետ Ֆրեդերիկ Հերիոթի նախաձեռնությամբ։ Նպատակը եղել է ամերիկացիների դեմ 1812 թվականի պատերազմին մասնակցող բրիտանացի մարտիկներին կացարաններով ապահովելը։ Բնակավայրը կոչվել է 1813—1816 թթ. Վերին Կանադայի փոխնահանգապետ, այնուհետև Կանադայի գեներալ-նահանգապետ (1816—1817) սըր Գորդոն Դրամոնդի անունով։
1920 թվականին քաղաքի մերձակայքում շահագործման է հանձնվել Հեմինգս Ֆոլսի ջրաէլեկտրակայանը, որը նոր թափ է հաղորդել բնակավայրում արդյունաբերության զարգացմանը։


== Կլիմա ==
Դրամոնդվիլին բնորոշ է խոնավ մայրցամաքային կլիման (Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ՝ Dfb)՝ տաք ու անձրևառատ ամառներով և ցուրտ ու ձնառատ ձմեռներով։ 


== Զբոսաշրջություն և տեսարժանություն ==
Քաղաքում գործում են գեղարվեստական մի քանի պատկերասրահ, շուրջ մեկ տասնյակ թատրոն, երկու տաճար, կազմակերպվում են տարաբնույթ փառատոներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Քույր քաղաքներ ==
Դրամոնդվիլի քույր քաղաքներն են՝

Լա Ռոշ սյուր Յոն, Ֆրանսիա
Բրեն-լ'Ալյո, Բելգիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Դրամոնդվիլի պաշտոնական կայքէջը
Մարզի պատմությունը
Մարզի զբոսաշրջային կայքէջը
Շտրաուբինգ

Շտրաուբինգ (գերմ.՝ Straubing), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա հողում։ Գտնվում է Միջին Ֆրանկոնիայի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 44 493 մարդ (ըստ 2009 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 67,58 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 63 000։


== Բնակչություն ==

		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Տադեուշ Պոպել

Տադեուշ Պոպել (լեհ.՝ Tadeusz Popiel, 1863[…], Շչուցին, Dąbrowa County, Lesser Poland Voivodeship, Լեհաստան - փետրվարի 22, 1913(1913-02-22), Կրակով, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա), լեհ նկարիչ։ Հայտնի է իր ստեղծած կրոնական և պատմական ժանրի կտավներով։
Քանդակագործ Անտոն Պոպելի եղբայրը։


== Կենսագրություն ==
Տադեուշ Պոպելը ծնվել է 1863 թվականին, Շչուցին քաղաքում, մանր ազնվականի ընտանիքում։ Կրակովի գեղարվեստի ակադեմիայում ուսանել է Վլադիսալավ Լուշչկևիչի և Լեոպոլդ Լեֆլյորի մոտ։ Ավելի ուշ կոմպոզիցիա է սովորել Յան Մատեյկոյի մոտ, ով դարձել է նրա հովանավորը, և Պոպելը կրթությունը շարունակել է Վիեննայում և Մյունխենում։ Ուսումն ավարտելուց հետո՝ 1890-ական թվականներին շրջագայել է, եղել Դանիայում, Իտալիայում, Ռումինիայում, Ռուսաստանում։ Ունեցել է ցուցահանդեսներ և մեդալների արժանացել Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդեսում և Կալիֆոռնիայի 1894  թվականի Midwinter միջազգային ցուցահանդեսում։
Այդ ժամանակահատվածի նրա հիմնական աշխատանքներից են Պադուայի Սուրբ Անտոնիո բազիլիկայի նկարազարդումները (աշխատանքներն իրականացրել է մրցույթի արդյունքում հաղթող ճանաչվելուց հետո) և Լվովի թատրոններում։ Նաև մշակել է լեհական եկեղեցիների և այլ հանրային շինությունների համար որմնանկարներ, ֆրեսկներ և վիտրաժներ։ Հետագայում նա ստեղծել է նկարչական դպրոց և Պոզնանի նկարիչների միության հիմնադիրներից է։
Տարբեր ժամանակներում նա ապրել է Կրակովում, Լվովում և Չերնովցիում։ Հետագա տարիների ընթացքում նա իր ժամանակի մեծ մասն անցկացրել է Սվոսշովիցում, որտեղ ունեցել է իր ստուդիան և ստեղծել է լանդշաֆտներ։ Պոպելի մահվան ժամանակ նրա աշխատանքները համարվում էին հնաոճ, և նրան հիմնականում հիշում են Յան Ստիկայի ստեղծած մի քանի տեսարանների վրա կատարած աշխատանքների համար, ինչպիսիք են Racławice Panorama («Ռացլավիցյան ճակատամարտի տեսարան») և Transylvania Panorama (Տրանսիլվանյան տեսարան)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Arcadja Auctions: More work by Popiel.
Զիրիկլի (գյուղ, Գաֆուրիյսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԶիրիկլիԶիրիկլի (ռուս.՝ Зириклы, բաշկիրերեն՝ Ерекле), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Գաֆուրիյսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 28 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռոմեն Դավթյան

Ռոմեն Աբրահամի Դավթյան (հոկտեմբերի 10, 1937(1937-10-10), Կիսլովոդսկ, Ստավրոպոլի երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 7, 2020(2020-03-07), Երևան, Հայաստան), հայազգի կոմպոզիտոր։


== Կենսագրություն ==
Ռոմեն Դավթյանը ծնվել է 1937 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Կիսլովոդսկ քաղաքում։ 1960 թվականին ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտը, 1966 թվականին՝  Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի կոմպոզիցիայի բաժինը։ Կոնսերվատորիան ավարտելուց հետո 1970-1971 թվականներին եղել է Հայաստանի մշակույթի նախարարության արվեստի գլխավոր վարչության պետը, 1991-1993 թվականներին՝ ՀՀ մշակույթի փոխնախարար։
1987-1988 թվականներին աշխատել է Երևանի Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անավան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի տնօրեն ու գեղարվեստական ղեկավար, իսկ 1989-1990 թվականներին եղել է «Հայհամերգ» հանրապետական միավորման գլխավոր տնօրեն ու գեղարվեստական խորհրդի նախագահը։ 1985 թվականից Ռոմեն Դավթյանը դասավանդել է Երևանի կոնսերվատորիայում։ Հայաստանի կոմպոզիտորների միության անդամ է, բալետների, սիմֆոնիկ, կամերային, գործիքային երկերի, կինոերաժշտության հեղինակ է։


== Երաժշտական ստեղծագործություններ ==
Նրա երկերից են «Հանուն երջանկության», Սյուիտ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, Լիրիկական պար սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, Մանկական սյուիտ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, «Տաղ» մշակում սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, «Պարային» սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, Բալետային սյուիտ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, Ֆանտաստիկ պոեմ սիմֆոնիկ նվագախմբի համար, «Թեմա վարիացիաներով» լարային նվագախմբի և հարվածային գործիքների համար, Լարային կվարտետ, Պոեմ երկու դաշնամուրի համար, Վալս-կապրիս ջութակահարների անսմաբլի համար, «Հումորեսկ» ջութակահարների անսմաբլի համար, «Անուրջներ» ջութակահարների անսմաբլի համար, Էքսպրոմտ դաշնամուրի համար, Տոկկատա դաշնամուրի համար, Պրելյուդ ջութակի և դաշնամուրի համար, Պար թավջութակի և դաշնամուրի համար, Սոնատ ջութակի համար, «Իմ կանաչ քաղաք», «Ողկույզի գույնը», «Արևի Հարսնացուն» և այլ կինոերաժշտություններ։


== Բալետներ ==
«Հանուն երջանկության» (1966)
«Աղջիկն ու մահը» (պոեմ սիրո մասին)


== Նվաճումներ ==
1967, 1969 և 1971 Համամիութենական մրցույթների դափնեկիր
1990 թվականին Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ
2008 ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Մալայա Իվանովկա (գյուղ, Գատչինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մալայա ԻվանովկաՄալայա Իվանովկա (ռուս.՝ Малая Ивановка), գյուղ Ռուսաստանի Լենինգրադի մարզի Գատչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 33 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Վասիլի Վանին

Վասիլի Վասիլևիչ Վանին (ռուս.՝ Васи́лий Васи́льевич Ва́нин, հունվարի 1 (13), 1898, Տամբով, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 12, 1951(1951-05-12), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային դերասան, ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1949)։
1924-1949 թվականներին եղել է Մոսկվայի Արհմիությունների թատրոնի (1938 թվականից՝ Մոսխորհրդի անվան) դերասան, 1950-1951 թվականներին՝ Մոսկվայի Պուշկինի անվան թատրոնի գլխավոր ռեժիսոր։ Լավագույն դերերից են՝ Բրատիշկա (Բիլ-Բելոցերկովսկու «Փոթորիկ» («Շտորմ»), 1926 թվականին), Կարեն (Սֆինոգենովի «Մաշենկա», 1941 թվականին), Ֆայունին (Լեոնովի «Արշավանք», 1943 թվականին, նաև Վ․ Վանինը Ստեպան Կոչետի դերում (կադր «Շրջկոմի քարտուղարը» կինոնկարից, 1942 թվականին) նույնանուն կինոնկարում, 1945 թվականին), Ռասպլյուև (Մուխովո-Կոբիլինի «Կրեչինսկու հարսանիքը», 1949 թվականին), կինոյում՝ Մատվեև («Լենինը հոկտեմբերին», 1937 թվականին և «Լենինը 1918 թվականին», 1939 թվականին), Կոչետ («Շրջկոմի քարտուղարը», 1942 թվականին)։ Բեմադրություններից են՝ Սուրովի «Վիրավորանք» (1948 թվականին), Ֆրանկոյի «Գողացված երջանկություն» (1950 թվականին)։ 1930 թվականից զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1944 թվականից դասավանդել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստուտոում (պրոֆեսոր՝ 1949 թվականից)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակներ (1943 թվականին, 1946 թվականին, 1949 թվականին)։ Պարգևատրվել է Լենինի և 2 այլ շքանշաններով։


== Ծանոթագրություններ ==
Մերոն (Վերին Պրովանսի Ալպեր)

Մերոն (ֆր.՝ Meyronnes, օքս.՝ Maironas), համայնք Ֆրանսիայի Պրովանս-Ալպեր-Լազուր ափ մարզի Վերին Պրովանսի Ալպեր գավառում։ Մտնում է Բարսելոնետ կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Բարսելոնետ։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 04120։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 77 մարդ։


== Տնտեսություն ==
Տնտեսությունը հիմնականում հենվում է տուրիզմի վրա
2007 թվականի տվյալներով 51 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 36-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 15-ը անգործ (ակտիվության ցուցանիշը 70,6 %, 1999 թվականին եղել է՝ 78,1 %)։ 36 աշխատունակ բնակիչներից 33-ը աշխատում էին (16 տղամարդ և 17 կին), անաշխատանք էին 3-ը (2 տղամարդ և 1 կին)։ 15 անգործ մարդկանցից 4-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 8-ը թոշակառու, 3-ը չէին աշխատում այլ պատճառներով։


== Տեսարժան Վայրեր ==
Ծխական եկեղեցի Սեն Դոնա (19-րդ դար)
Հովհաննես Մկրտչի ժամատուն (1857)
Եկեղեցի Սենտ Ուր (1773)
Արևային ժամացույց (1718)


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Ազգային ինստիտուտի վիճակագրություն Մերոն» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-10-02-ին։ Վերցված է 2012-8-10 
«Մերոն» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-13-ին։ Վերցված է 2013-01-10
Ակդաղ (լեռ, Անտիպոնտոս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ակդաղ (այլ կիրառումներ)Ակդաղ, լեռ Թուրքիայում, Անտիպոնտական լեռնահամակարգում, Էրզրում քաղաքից մոտ 35-37 կմ հյուսիս-արևմուտք, Արևմտյան Եփրատի աջակողմյան վտակ Սերչեմսու գետի աջ կողմում։ Լանջերն անտառազուրկ են։


== Ծանոթագրություններ ==
Բոր (Խարագաուլի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բոր (այլ կիրառումներ)Բոր (վրաց.՝ ბორი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Խարագաուլի շրջանում։ Գյուղում կա միջնադարյան եկեղեցի։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 400 մետր բարձրության վրա՝ Բորիմելա գետի Չխերիմելա վտակի աջ ափին։ Շրջկենտրոն Խարագաուլից հեռու է 10 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 283 մարդ, մեծամասնությունը՝ վրացիներ։


== Տրանսպորտ ==
Գյուղը շրջկենտրոն Խարագաուլի հետ կապված է ավտոխճուղով։ Տարածքով է անցնում Թբիլիսի-Բաթում երկաթուղին։
Ամենամոտ օդանավակայանը գտնվում է Քութայիս քաղաքում։


== Պատմություն ==
Բոր գյուղում գտնվել են ուշ բրոնզի դարից պահպանված իրեր։ Դրանք հայտնաբերվել են 20-րդ դարի սկզբին տեղի ունեցած հնագիտական պեղումների ընթացքում, երբ գյուղը գտնվում էր Ռուսական կայսրության Քութայիսի նահանգի կազմում։
Խորհրդային ժամանակներում նույնպես արվել են պեղումներ, և գտնվել են 2-3-րդ դարերին պատկանող երկու շքեղ դամբարանադաշտ։ Հայտնաբերվել են ոսկյա զարդեր, արծաթե, բրոնզե և ապակյա անոթներ, զոհասեղանին կանգնեցրած ձի կանգնած։ Գտածոների մեծ մասը պահվում է Վրաստանի թանգարանում, մի մասն էլ տեղափոխվել է Էրմիտաժ (Սանկտ Պետերբուրգ)։


== Ծանոթագրություններ ==
Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արայիկ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)Արայիկ Էդուարդի Հարությունյան (սեպտեմբերի 2, 1979(1979-09-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ արաբագետ, կուսակցական-քաղաքական գործիչ, Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության վարչության անդամ, ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախկին նախարար (2018-2020): ՀՀ վարչապետի գլխավոր խորհրդական (2020-2021)։ ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար (2021)։ 


== Կրթություն ==
Արայիկ Հարությունյանը ծնվել է 1979 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Երևանում։
1986-1996 թվականներին սովորել է Երևանի Վիկտոր Համբարձումյանի անվան թիվ 12 միջնակարգ դպրոցում։
1996-2003 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի արաբագիտության բաժնում՝ 2001 թվականին ստանալով արաբագիտության բակալավրի, իսկ 2003 թվականին՝ արաբագիտության մագիստրոսի աստիճան։ 1998-1999 թվականներին սովորել է Դամասկոսի «Արաբերենն արտասահմանցիների համար» ինստիտուտում։
2007 թվականին ավարտել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Արևելագիտության ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ ստանալով պատմական գիտությունների թեկնածուի աստիճան («Թուրք-սիրիական հարաբերությունները 1980 թվականներին - 21-րդ դարի սկզբին»)։ Գիտական 6 հոդվածի հեղինակ է։
2007 թվականից դասախոսում է Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետում, «Արաբագիտության արդի հիմնախնդիրներ» մագիստրոսական ծրագրի ղեկավարն է։
2005-2006 թվականներին աշխատել է մարդու իրավունքների «Հելսինկյան ասոցիացիայում»` որպես ծրագրի ղեկավար։
2010-2011 թվականներին` 1in.am լրատվական կայքում` որպես միջազգային բաժնի պատասխանատու։
2013-2015 թվականներին` Araratnews.am կայքում` որպես միջազգային բաժնի պատասխանատու։
2008 թվականին եղել է «ՀԻՄԱ» երիտասարդական նախաձեռնության համահիմնադիր։
2011 թվականից «ՀԻՄԱ» ՀԿ խորհրդի անդամ է։
2014 թվականից «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կազմակերպության անդամ է։


== Քաղաքական գործունեություն ==
2007-2010 թվականներին ներգրավված է եղել հայ-թուրքական հաշտեցման երիտասարդական նախաձեռնություններում։
2013-2015 թվականներին եղել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» հանրային-քաղաքական միավորման կառավարման խորհրդի անդամ։
2015-2016 թվականներին եղել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նախագահ։
2016 թվականի հոկտեմբերի 30-ին վերընտրվել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության անդամ։
2017 թվականի մայիսի 14-ին «Ելք» դաշինքի առաջադրած ցուցակով ընտրվել է Երևանի ավագանու անդամ։
2018 թվականին մասնակցել է Թավշյա հեղափոխությանը։
2019 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրվել է ՔՊ վարչության անդամ։


== Գործունեությունը ՀՀ կառավարությունում ==
2018 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով նշանակվել է կրթության և գիտության նախարար։
2019 թվականի հունվարի 18-ին ՀՀ նախագահի հրամանագրով վերանշանակվել է ՀՀ կրթության և գիտության նախարար։
2019 թվականի հունիսի 1-ից մինչև 2020 թվականի նոյեմբերի 23-ը  աշխատել է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար։
2020 թվականի նոյեմբերի 25-ից ՀՀ վարչապետի գլխավոր խորհրդական։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժոզեֆ Պերոտեն

Անրի Ժոզեֆ Անաստաս Պերոտեն (ֆր.՝ Henri Joseph Anastase Perrotin, դեկտեմբերի 19, 1845(1845-12-19), Saint-Loup - փետրվարի 29, 1904(1904-02-29), Նիս), ֆրանսիացի աստղագետ։


== Կենսագրություն ==
Աշխատել է որպես դիտորդ Թուլուզի աստղադիտարանում, այնուհետև եղել է Նիսի մոտ Բիշոֆսհայմի կողմից կառուցված աստղադիտարանի տնօրեն։ Աշխատել է նաև Փարիզի մոտ գտնվող Մեդոնի (Parc de Meudon) աստղադիտարանում՝ որպես աստղագետ։ Նրա հիշարժան աշխատություններից են՝ «Observations des taches du Soleil», «Théorie de Vesta», Մարսի ջրանցքների, Սատուրնի օղակների և այլ դիտարկումներ։
Հայտնաբերել է վեց աստերոիդ՝ 

(138) Տուլուզա
(149) Մեդուզա
(163) Էրիգոնե
(170) Մարիա
(180) Գարումնա
(252) Կլեմենտինա


== Ծանոթագրություններ ==
Տիլուա լա Վիլ

Տիլուա լա Վիլ (ֆր.՝ Thieulloy-la-Ville), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 100 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.49 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3.28 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 105 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 32 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 86 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 65-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 21։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 75,6 %։ 65 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 62 անձ (29 տղամարդ և 33 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 21 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 9-ը` թոշակառուներ, իսկ 5-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Պավել Աբանկին

Պավել Սերգեյի Աբանկին (ռուս.՝ Па́вел Серге́евич Аба́нькин, սեպտեմբերի 18, 1902(1902-09-18), Q16682429?, Q4140527?, Սասովսկի շրջան, Ռուսաստան - օգոստոսի 15, 1965(1965-08-15), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային ռազմածովային գործիչ, ադմիրալ (1951): ԽՄԿԿ անդամ (1920):
Դիսիդենտ Վիտոլդ Աբանկինի հորեղբայրը):


== Կենսագրություն ==
1920 թվականից աշխատել է Դոնի Ռոստովի նավահանգիստում, ուսանում է ծովագնացության վարժարանի նախապատրաստական դպրոցում, երկկայմ շոգենավի մեքենավար է եղել, սովորել է ջրային տրանսպորտի տեխնիկումում։ 1923 թվականին ընդունվել, 1927 թվականին ավարտել է Լենինգրադի Մ. Վ. Ֆրունզեի անվան ռազմածովային ինստիտուտը, որից հետո 1927-1933 թվականներին ծառայել է Բալթյան նավատորմիղի «Փարիզի կոմունա» գծանավի վրա։ Օրանիենբաումում սովորել է օդաչուների դպրոցում, նշանակվել ավիաջոկատների, ավիաէսկադրիլների և ավիաբրիգադների հատուկ շտաբի պետ։
1937 թվականին ավարտելով Ն. Գ. Կուզնեցովի անվան ռազմածովային ակադեմիան՝ նշանակվում է Եյսկի ռազմածովային ավիացիոն վարժարանի ռազմական կոմիսար։ 1939 թվականի հունիսից ծառայել է Խաղաղօվկիանոսյան նավատորմիղում։ 1945 թվականի մայիսի 21-ին նրան շնորհվում է կոնտր-ադմիրալի կոչում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ամուրյան ռազմական նավակազմի հրամանատարն էր, 1943 թվականի կեսերից ղեկավարում է Օնեժյան ռազմական նավակազմը, 1944 թվականի հունվարից վերադառնում է Հեռավոր Արևելք։ 1944 թվականի սեպտեմբերից նշանակվում է Ռազմածովային ակադեմիայի պետ, 1945 թվականից՝ ԽՍՀՄ Ռազմածովային գլխավոր հրամանատարությունում կադրերի գծով տեղակալ, 1947 թվականից՝ նավաշինության և սպառազինության գծով տեղակալ։ 1950 թվականից եղել է Ռազմածովային նախարարի տեղակալ։ 1951 թվականին ստանում է ադմիրալի կոչում։ 1952-1958 թվականների եղել է Ռազմածովային ուժերի ջրագրության վարչության պետ։ 1960 թվականին առողջական խնդիրների պատճառով թողել է աշխատանքը։
Վախճանվել է 1965 թվականի օգոստոսի 15-ին Լենինգրադում։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովոէստոնիա

Նովոէստոնիա (ուկրաիներեն՝ Новоестонія, Ղրիմի թաթարերեն՝ Novoestoniya), գյուղ Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Կրասնոգվարդեյսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոէստոնիա գյուղում բնակվում էր 1 033 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(1453) Ֆենիա

(1453) Ֆենիա (անգլ.՝ Fennia), աստերոիդ աստերոիդների գոտի ներքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1938 թվականի մարտի 8-ին Իրյո Վյայսյալյայի կողմից Տուրկուում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 1,89698 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8436 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 1,9504 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 954,32 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,377233 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,68° անկյուն։
Ֆենիա աստերոիդը պատկանում է Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 1,78 - 2,00 ա. մ. միջակայքում ընկած մեծ կիսաառանցքներով, ունեն 16-34° ուղեծրի թեքում և ոչ ավելին քան 0,18 էքսցենտրիսիտետ։ Հունգարիայի աստերոիդների ընտանիքը ունի միանգամից երկու մոլորակների հետ ուղեծրային ռեզոնանս՝ Մարսի հետ 3:2 և Յուպիտերի հետ 9:2։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է S դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1453) Ֆենիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կուսանոց

Կուսանոց, կուսաստուն, քրիստոնյա միանձնուհիների կրոնական համայնք։ Առաջացել Է քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակվելու ժամանակաշրջանում (III - IV դ.)՝ աշխարհիկ կյանքը մերժելու, ճգնակեցությամբ, տառապանքով և աղոթքներով Աստծուն մերձենալու քրիստոնեական նշանաբանով։
Առաջին կուսանոցները հիմնադրվել են Եգիպտոսում, Պաղեստինում, Ասորիքում։ Ըստ ավանդական պատմության, Հայաստանում առաջին կուսանոց հիմնադրել է Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Փավստոս Բուզանդը վկայում է, որ Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ա Մեծի (353—373 թթ.) հրամանով կուսանոցներ կառուցվեցին Հայաստանի համարյա բոլոր գավառներում։ Դրանք 374 թ.-ին ավերեց Պապ թագավորը։ Միանձնուհիները մտնելով կուսանոց՝ ընդունում էին կանոնադրություն, երդվում հավատարիմ մնալ կուսակրոն կյանքին։ Կուսանոց մտնող կանանց տալիս էին նոր անուն, կտրում մազերը (խորհրդանշում էր «Աստծո ստրուկ» դառնալը)։
Սկզբնական շրջանում կուսանոցի ապրուստը հոգում էին միանձնուհիների ընտանիքները, մասամբ՝ պետությունը։ Հետագայում նվիրատվությունների հաշվին կուսանոցները դարձան խոշոր կալվածատերեր։ Սովորաբար կուսանոցին կից գործում էր հիվանդանոց, ուր միանձնուհիները կատարում էին գթության քույրերի դեր։ Մենաստանները հիմնականում համալրում էին ձախորդությունների հանդիպած, դաժան իրականությունից հեռացած կանայք, որոնց փախուստը կյանքից իշխող կարգերի դեմ կրավորական պայքարի արտահայտություն էր։ Եկեղեցին կուսանոցը ծառայեցնում էր կրոնը տարածելու, բարեպաշտություն քարոզելու, հավատացյալներին ջերմեռանդ դարձնելու նպատակին։ Միջին դարերում կուսանոցների քանակը խիստ աճեց համարյա բոլոր քրիստոնեական երկրներում։ Կուսանոցը դարձավ եկեղեցու կցորդ։ Կուսանոցը հաճախ ծառայեցվում էր քաղաքական նպատակների, բռնի կուսանոց էին նետվում պալատական խարդավանքներում պարտություն կրած բարձրաստիճան կանայք, անգամ՝ թագուհիներ։
Կուսանոցին մեծ հարված հասցրին Ռեֆորմացիան և Ֆրանսիական հեղափոխությունը։ Բողոքականությունն ընդհանրապես արգելեց կուսանոցի գոյությունը։ 1972 թ.-ին աշխարհում եղել է 100 հազար կաթոլիկական կուսանոց։


== Տես նաև ==
Մենաստան
1502

1502 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1502 թվականն է, 
XVI դարի 2-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Պարսկաստանի Շահ-Իսմայիլը գրավում է Երևանը։


=== Կոլումբոսի չորրորդ արշավախումբը ===
Ապրիլի 3՝ ճանապարհորդության սկիզբը
Դեկտեմբեր՝ արշավախումբը նոր՝ 1503 թվականը դիմավորում է մի ծովածոցում, որը 400 տարի անց դառնալու է Պանամայի ջրանցքի հյուսիսային մուտքը։ Այդ ժամանակ Խաղաղ օվկիանոսից Կոլումբոսը բաժանված էր ընդամենը 65 կմ-ով, որը սակայն, նա այդպես էլ չի հաղթահարում։


=== Ամերիկա ===
Ահուիցոթլի մահից հետո Մոնթեսումա II-ը դառնում է ացտեկների կայսր։


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Երևան, Դավթաշեն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (այլ կիրառումներ)Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան, գտնվում է Երևանի Դավթաշեն թաղամասում՝ Տիգրան Պետրոսյան փողոցի սկզբնամասում, տեղադրվել է 2006 թվականին։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ Նորայր Կարգանյան


== Տվյալներ ==
Հուշարձանը կառուցված է բրոնզից, գրանիտից և բազալտից, ընդհանուր բարձրությունը 5 մետր է։


== Պատմություն ==
Շախմատի աշխարհի 9-րդ չեմպիոն Տիգրան Պետրոսյանի երկրորդ արձանի բացումը տեղի է ունեցել 2006 թվականի հունիսի 7-ին, Երևանի Դավթաշեն թաղամասում, Տիգրան Պետրոսյանի անվան փողոցում, չեմպիոնի ծննդյան 75-ամյակի առթիվ։
Հուշարձանի բացումը կատարել են շախմատի Հայաստանի հավաքականի անդամներ, գրոսմայստերներ Վլադիմիր Հակոբյանը, Գաբրիել Սարգսյանը, Կարեն Ասրյանը, Արտաշես Մինասյանը և Սմբատ Լպուտյանը, որոնք դրանից երեք օր առաջ դարձել էին համաշխարհային օլիմպիադայի հաղթողներ, ինչպես նաև ՀՀ կանանց հավաքականի անդամներ, գրոսմայստերներ Էլինա Դանիելյանը, Լիլիթ Մկրտչյանը, Նելլի Աղինյանը և միջազգային վարպետ Սիրանուշ Անդրեասյանը։ Արարարղությունը բացել է Դավթաշեն վարչական շրջանի ղեկավար Սուրիկ Ղուկասյանը։ Ելույթ են ունեցել Երևանի քաղաքապետ Երվանդ Զախարյանը, Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահ, այն ժամանակ ՀՀ պաշտպանության նախարար Սերժ Սարգսյանը։
ՀՀ պաշտպանության նախարարության պատվերով կառուցված արձանի հեղինակը և ճարտարապետը քանդակագործ Նորայր Կարգանյանն է։ Աշխատանքը տևել է 6 ամիս։
Սա Տիգրան Պետրոսյանի երկրորդ արձանն է Երևանում. առաջինը 1989 թվականին տեղադրվել է Օղակաձև զբոսայգում, Տիգրան Պետրոսյանի անվան շախմատիստի կենտրոնական տան մոտ։ ՏԻգրան Պետրոսյանին նվիրված արձան կա նաև Ապարանում։


== Պատկերասրահ ==

		


== Տես նաև ==
Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Երևան, Օղակաձև զբոսայգի)
Տիգրան Պետրոսյանի հուշարձան (Ապարան)
Տիգրան Պետրոսյանի կիսանդրի (Երևան, Շախմատի տուն)


== Ծանոթագրություններ ==