Գրասա Մաշել

Գրասա Մաշել (Պորտուգալերեն արտասանություն: [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[ˈɡɾasɐ mɐˈʃɛɫ]]], ծննդյան անունը՝ Գրասա Սիմբինե, pronounced: [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[sĩˈbĩni]]], հոկտեմբերի 17, 1945(1945-10-17), Portuguese Mozambique, Պորտուգալիա), Մոզամբիկի և ՀԱՀ քաղաքական գործիչ, ավիաաղետից մահացած Մոզամբիկի նախագահ Սամորա Մաշելի նախկին կինը։ 1998 թվականից մինչև 2013 թվականը եղել է ՀԱՀ նախկին նախագահ Նելսոն Մանդելայի կինը։ 2007 թվականից Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր տիկին (1997)։ Աշխարհի պատմության մեջ միակ կինն է, որ եղել է երկու տարբեր պետությունների նախկին առաջին տիկին (Մոզամբիկի` 1975-1986 թվականներ և ՀԱՀ` 1998-1999 թվականներ)։


== Կենսագրություն ==

Գրասա Սիմբինեն ծնվել է հոր մահից 17 օր հետո Ինկադինե գյուղական բնակավայրում, Գազա նահանգ, Պորտուգալական Արևելյան Աֆրիկա (այժմ՝ Մոզամբիկ)։ Եղել է ընտանիքի վեց երեխաներից կրտսերը։ Սովորել է մեթոդիստական առաքելության դպրոցներում, եղել մեթոդիստական առաքելության ակտիվիստ։ Առաքելությունը հովանավորել է նրա ուսուցումը Լիսաբոնի համալսարանում (Պորտուգալիա), որտեղ նա ցուցաբերում է բացառիկ ընդունակություններ արտասահմանյան լեզուների ուսման գործում։ Նա ուսումնասիրում էր ռոմանական լեզուներ, պորտուգալերենի հետ միասին լավ էր տիրապետում նաև անգլերենին, իսպաներենին, իտալերենին և ֆրանսերենին։ 1973 թվականին վերադարձել է Մոզամբիկ և ընդունվել Մոզամբիկի ազատագրության ճակատ (ՖՐՈԼԻՄՕ, պորտ.՝ Frente de Libertação de Moçambique) և աշխատել որպես դպրոցի ուսուցիչ։
1975 թվականին Մոզամբիկի անկախացումից հետո նախագահ Մաշելը նրան նշանակեց կրթության և մշակույթի նախարարի պաշտոնում (30 տարեկան հասակում), և նույն թվականին նրանք ամուսնացան։ Նախարարի պաշտոնից ազատվելուց հետո նա մասնակցեց զինված հակամարտությունների ազդեցությունը երեխաների վրա (Report on the Impact of Armed Conflict on Children) թեմայով ՄԱԿ-ի զեկույցի նախապատրաստական աշխատանքների կազմակերպմանը։
1995 թվականին ի նշան երկարամյա մարդասիրական աշխատանքի, մասնավորապես փախստական երեխաների փրկության աշխատանքների կազմակերպման համար նրան շնորհվեց Նանսենի անվան մեդալ։ Պարգևատրվել է նաև Աստուրիական թագաժառանգի մրցանակով։ 1998 թվականի հուլիսին 52-ամյա Գրասան ամուսնացել է 80-ամյա Նելսոն Մանդելայի հետ։ 1999 թվականից եղել է Քեյփթաունի համալսարանի ռեկտոր։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Նելսոն Մանդելան մահացավ։ Գրասա Մաշելը մասնակցեց հրաժեշտի արարողությանը և նրան թույլատրեցին ՀԱՀ նախագահ Յակոբ Զումի հետ միասին մոտենալ Նելսոն Մանդելայի դագաղին, Ցգունուի գերեզմանատանը հուղարկավորության ժամանակ։
2017 թվականի հուլիսին Մաշելը դարձել է Միացյալ Թագավորության հումանիտար և հասարակական գիտությունների ազգային ակադեմիա հանդիսացող Բրիտանական ակադեմիայի պատվավոր անդամ (HonFBA):
2018 թվականի հուլիսի 17-ին Մաշելը ՀԱՀ նախագահ Սիրիլ Ռամաֆոսայի և ԱՄՆ նախկին նախագահ Բարաք Օբամայի հետ մասնակցել է Նելսոն Մանդելայի անվան 16-րդ ամենամյա դասախոսությանը, որն անցկացվել է Յոհաննեսբուրգի «Վանդերերս» մարզադաշտում։ Միջոցառմանը ներկա են գտնվել շուրջ 15 հազար մարդ և տոնել Նելսոն Մանդելայի ծննդյան 100-ամյակը։


== Պաշտոններ ==
Մոզամբիկի կրթության և մշակույթի նախարար (1975-1989)
Մոզամբիկի երեխաների ազգային կազմակերպության նախագահ
Զիմբաբվեում ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի կոնֆերանսի պատվիրակ, 1998
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ազգային հանձնաժողովի նախագահ
Ազգերի համագործակցության նշանավոր անձանց խմբի անդամ
Մո Իբրահիմ հիմնադրամի Իբրահիմ մրցանակաբաշխության կոմիտեի անդամ
Քեյփթաունի համալսարանի ռեկտոր
Արևելագիտության և աֆրիկյան հետազոտությունների դպրոցի նախագահ
Աֆրիկյան առաջնորդների համալսարանի ռեկտոր
ACCORD հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ


== Կոչումներ, մրցանակներ, միջազգային ճանաչում ==


=== Կոչումներ ===
 Կաթոլիկ Իզաբելայի շքանշան, 1997 ( Իսպանիա)
 Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր ասպետ, 1999 ( Մեծ Բրիտանիա)
Բրիտանական ակադեմիայի պատվավոր անդամ, 2017 ( Մեծ Բրիտանիա)


=== Մրցանակներ ===
Միավորված ազգերի կազմակերպության Նանսենի մեդալ, 1995 ( ԱՄՆ)
Նոր Անգլիայի շրջանի Գլոբալ քաղաքացիական մրցանակ, 1997
InterAction մարդասիրական մրցանակ, 1997 
Եվրոպայի խորհրդի հյուսիս-հարավ մրցանակ, 1998 ( Եվրամիություն)
Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ (Միջազգային համագործակցություն), 1998 ( Իսպանիա)
Երեխաների համաշխարհային մրցանակ (Նելսոն Մանդելայի հետ միասին), 2005
Տասնամյակի երեխաների իրավունքների հերոս (Նելսոն Մանդելայի հետ միասին) 7,1 միլիոն երեխաների կողմից Գլոբալ քվեարկության միջոցով, որը կազմակերպվել է որպես Երեխաների համաշխարհային մրցանակ կրթական ծրագրի մաս, 2009 
Երեխաների անունից երկարատև աշխատանքի համար CARE հիմնական մրցանակ


=== Պատվավոր դոկտորներ ===
Մասաչուսեթսի համալսարանի պատվավոր դոկտոր, 2006 ( ԱՄՆ) 
Սթելլենբոսի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր (DPhil) Honoris Causa, 2008 ( Հարավային Աֆրիկա)
Բարսելոնայի համալսարանի Honoris Causa դոկտոր, 2008 ( Իսպանիա)
Էվորայի համալսարանի Honoris Causa դոկտոր, 2008 ( Պորտուգալիա)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
BBC Profile of Graça Machel
UNICEF Report – Impact of Armed Conflict on Children by Graça Machel
SAHistory bio Archived 2007-12-13 at the Wayback Machine.
UN Foundation Bio