armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կան սյուր Մեր

Կան սյուր Մեր (ֆր.՝ Cagnes-sur-Mer, օքս.՝ Canha de Mar), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի հարավ-արևելքում՝ Պրովանս Ալպեր Լազուր երկրամասի, Ծովափնյա Ալպեր գավառի, Գրաս շրջանում, կանտոններ Կան սյուր Մեր 1 և Կան սյուն Մեր 2։ Մինչև 2015 թվականի մարտը համայնքի բնակչությունը բաշխված էր 3 լուծարված կանտոնների միջև՝ Արևելյան Սեն Լորան դյու Վար Կան սյուր մեր, Արևմտյան Կան սյուր Մեր և Կենտրոնական Կան սյուր Մեր։
Համայնքի տարածքը 17,95 կմ2 է, բնակչությունը՝ 48 313 մարդ (2006)՝ աճման միտումով, 46 686 մարդ (2012)։ Բնակչության խտությունը 2600,9 մարդ/կմ2 է։


== Աշխարհագրական դիրք ==

Կան սյուր Մեր համայնքը տեղակայված է Միջերկրական ծովի ափին՝ Կաննից արևելք և Նիսից արևմուտք (Նիսի միջազգային օդանավակայանից 6 կմ հեռավորության վրա), և համարվում է հարավային Ֆրանսիայի զբոսաշրջային կենտրոններից մեկը։
Քաղաքը կազմված է ժամանակակից կենտրոնից և երկու թաղամասից՝ «Վերին Կան» և «Կանական խաչ»։ Քաղաքի կենտրոնական մասով հոսում է Կան գետը, որից էլ առաջացել է քաղաքի անվանումը, իսկ արևելյան մասով հոսում է Միջերկրական ծով թափվող Լուպ գետը։


=== Տեսարժան վայրեր ===
«Վերին Կան» թաղամասը տեղակայված է Ալպերին մոտիկ գտնվող բլրի վրա։ Թաղամասը լի է նեղ նրբանցքներով, հին շինություններով։ Այստեղ է գտնվում Գրիմալդիների միջնադարյան ամրոցը (կառուցվել է 13 - 14-րդ դարերում), իսկ նրա առջև՝ ամրոցի հրապարակը և Սուրբ Պիեր միջնադարյան եկեղեցին։ Կենտրոնում գտնվող ավտոկայանից դեպի բլուր բարձրանում է անվճար ավտոբուս։
«Կանական խաչ» թաղամասը գտնվում է հենց ափին։ Այստեղ կան շատ ռեստորաններ, զբոսավայրեր, ձկնորսական նավահանգիստ։ Թաղամասի և քաղաքի կենտրոնի միջև անցնում է Կանն - Նիս երկաթուղային գիծը և մայրուղին։
Քաղաքում գտնվում է Ռենուարի թանգարանը։


== Բնակչություն ==
2011 թվականին համայնքի բնակչությունը կազմում էր 46 632 մարդ, իսկ 2012 թվականին՝ 46 686.

Բնակչության դինամիկան․


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին աշխատանքային տարիքի (15-64 տարեկան) հասած 28 195 մարդուց 20 963-ը եղել է տնտեսապես ակտիվ, իսկ 7232-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը՝ 74,4 %, իսկ 1999 թվականին՝ 69,2 %)։ 20 963 ակտիվ աշխատունակ բնակիչներից աշխատում էր 18 465-ը (9615 տղամարդ և 8850 կին), 2498-ը թվագրվել է որպես գործազուրկ (1163 տղամարդ և 1335 կին)։ 7232 աշխատունակ ոչ ակտիվ քաղաքացիներից 2130-ը աշակերտ կամ ուսանող էր, 2615-ը՝ թոշակառու, իսկ 2487-ը ակտիվ չէր այլ պատճառներով։
2010 թվականի ընթացքում համայնքում գործում էր 23 352 հարկատու տնային տնտեսություն, որոնցում ապրում էր 46 169,0 մարդ։ Ընդ որում, մեկ հարկատուի միջին եկամուտը կազմում էր 20 հազար 633,5 եվրո։


== Նշանավոր քաղաքացիներ ==
Ռենուարից բացի, Կան սյուր Մերում ապրել են այլ նշանավոր նկարիչներ, դերասաններ և գրողներ, այդ թվում՝ Ռաուլ Դյուֆին, Ամեդեո Մոդիլիանին, Վիկտոր Վազարելին, Ժորժ Սիմենոնը, Մոիսեյ Կիսլինգը, Սյուզի Սոլիդորը, Ֆելիքս Զիմը, Ցուգուհարու Ֆուձիտան, Վիլլի Գուգենհայմը, Իվ Քլեյնը, Բրիժիտ Բարդոն, Խայիմ Սուտինը, Մարիա Վասիլևան։


== Քույր-քաղաքներ ==
 Պասաու (Գերմանիա) (1973 թվականից)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կան սյուր Մեր համայնքի համայնքապետարանի պաշտոնական կայք(ֆր.)
Գումիել դե Մերկադո

Գումիել դե Մերկադո (իսպ.՝ Gumiel de Mercado), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Բուրգոս պրովինցիայում (Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է՝ Րիբերա դել Դուէրո շրջանում։ Տարածքը կազմում է՝ 57,98 կմ2։ Բնակչությունը՝ 401 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։


== Արտաքին հղումներ ==
Gumiel de Mercado Archived 2011-09-17 at the Wayback Machine.
Vista desde la Cruz en Gumiel de Mercado Archived 2007-09-26 at the Wayback Machine.
Diputación provincial de Burgos. Datos geográficos. Plano localizador Archived 2007-02-11 at the Wayback Machine.
Nuestros pueblos: Gumiel de Mercado. La Aguilera Archived 2007-05-17 at the Wayback Machine.
Turismo Burgos: Gumiel de Mercado
Gumiel de Mercado Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
Արծաթե մուրճ

Արծաթե մուրճ, ամենամյա մրցանակ։ Իրավաբանների ամերիկյան ասոցիացիան շնորհում է իրավաբաններին, լրագրողներին, գրողներին, ռեժիսորներին և այլ մարդկանց, որոնք օգնում են բարելավել իրավագիտության ըմբռնումն ԱՄՆ-ում։


== Հանձնում ==
«Արծաթե մուրճը» ամերիկացի իրավաբանների ասոցիացիայի կողմից ճանաչման բարձրագույն ձևն է այն ստեղծագործությունների հեղինակների համար, որոնք հայտնի ձևով ցուցադրում են ամերիկյան իրավաբանական համակարգի աշխատանքը։ Մրցանակը շնորհվում է մի քանի անվանակարգերում՝ Ամերիկայի իրավաբանների ասոցիացիայի ամենամյա ժողովում։ Մասնակիցներին պարգևատրելու մասին որոշումը հայտարարում է Ամերիկայի իրավաբանների ասոցիացիայի մշտական հանձնաժողովի նախագահը։


== Պատմություն ==
1958 թվականին իրավաբանների ասոցիացիան շնորհել է առաջին մրցանակը։ Այս րցանակին է արժանացել «12 զայրացած տղամարդ» ֆիլմի ռեժիսոր Սիդնի Լյումետը, 1962 թվականին՝ «Նյուրնբերգյան դատավարություն» ֆիլմի ռեժիսոր Սթենլի Կրամերը։ 1963 թվականին Ռոբերտ Մալիգանը ևս «Սպանել ծաղրասարյակին» ֆիլմի համար ստացել է «Արծաթե մուրճ» մրցանակը։ 1985 թվականին գրանցվել է մրցանակի 391 թեկնածու։ 1987 թվականին պարգևատրված մրցանակակիրներից բացի, Ամերիկայի իրավաբանների ասոցիացիան պատվավոր պատվոգրերի է արժանացրել 20 թեկնածուի։ 1988 թվականին 298 կազմակերպություն 500 թեկնածու է ներկայացրել «Արծաթե մուրճ» մրցանակի քննարկման։ 1996 թվականին շնորհվել է 12 մրցանակ, այդ թվում՝ գրական ստեղծագործությունների, պարբերականներում գրված գործերի, լրագրության, պիեսների և հեռուստատեսության նամակների համար։ «Արծաթե մուրճ» 51-րդ մրցանակը հայտարարվել է Ամերիկայի իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահ Ուիլյամ Հ. Նոյքի կողմից Վաշինգտոնում՝ Մամուլի ազգային ակումբում, որում ընդգրկվել են «Denver Post»-ը, «The Dallas Morning News»-ը և Ջեֆրի Թոբին «Ինը։ Գերագույն դատարանը գաղտնի աշխարհում» գրքի համար։ 2011 թվականին դատավոր Ժան Հադսոն Բոյդը դարձել է առաջին կինը, որը ստացել է մրցանակ։


== Տե՛ս նաև ==
Օսկար հատուկ նվաճումների համար
Ջեյմս Բյուքանան


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Բոնդարև (գետակ)

Բոնդարև (ռուս.՝ Бондарев), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վորոնեժի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Բելայա գետի աջ ափին՝ 51 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 10 կմ է, ավազանի տարածքը 119 կմ2 է։ :


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոլուչևկա գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Դոնի ավազանի վտակներից մինչև Խոպրա։ Ենթավազանը՝ Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 05010400412107000013069
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 107001306
Ավազանի կոդը - 05.01.04.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 07
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ֆանտաստիկ գազաններ ու որտեղ գտնել դրանց (ֆիլմ)

Ցնորական գազաններ ու որտեղ գտնել դրանք (անգլ.՝ Fantastic Beasts and Where to Find Them), ռեժիսոր Դեյվիդ Եթսի ֆիլմը՝ հիմնված Ջոան Ռոուլինգի համանուն վեպի վրա: Ֆիլմը համարվում է Հարի Փոթերի վիպաշարի նախապատմությունը, որտեղ իրադարձությունները տեղի են ունենում հիմնական իրադարձություններից 65 տարի առաջ: Ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի է ունեցել 2016 թվականի նոյեմբերի 11-ին Իտալիայում, իսկ ԱՄՆ-ում՝ նոյեմբերի 18:


== Սյուժե ==
1926 թվականին կախարդ կենդանաբան Նյուտ Սկամանդերը զբաղվում է ֆանտաստիկ գազանների և արարածների դասակարգմամբ: Նա ժամանում է մասնակցելու «ԱՄՆ կախարդական կոնգրես» (ԱԿԿ)-ի հավաքին, որպեսզի հանդիպի պաշտոնատար անձանց հետ: Նյուտը իր հետ վերցրել է կախարդական պայուսակը, որտեղ պահվում էին մի շարք վտանգավոր կախարդական արարածներ: Երբ այդ գազանները փախչում են պայուսակից, ԱՄՆ կախարդական աշխարհի իշխանությունը սկսում է հետապնդել Նյուտին:
Դա սպառնում է նաև Նյու Յորքի կախարդների և մագլների (հասարակ քաղաքացիներ) հարաբերություններին: Բայց այդ քաղաքը այնքան էլ անվտանգ չէ կապված «Նոր Սալեմ» արմատական կազմակերպության հետ, որի անդամները միտված են ոչնչացնելու աշխարհի բոլոր կախարդներին:


== Դերերում ==
Էդի Ռեդմեյն` Նյուտ Սկամանդեր
Քեթրին Ուոթերսթոն` Պորպենտինա «Թինա» Գոլդշտեյն
Էլիսոն Սուդոլ` Քուինի Գոլդշտեյն
Դեն Ֆոգլեր` Յակոբ Կավալսկի
Էզրա Միլեր` Քրիդենս
Սամանտա Մորտոն` Մերի Լու
Քոլին Ֆարել` Գրեյվզ


== Ստեղծման պատմություն ==
2013 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Ջոան Ռոուլինգ Facebook-ի իր պաշտոնական էջում գրեց, որ կգրի <<Ֆանտաստիկ գազաններ ու որտեղ գտնել դրանք>> ֆիլմի սցենարը.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.)
Պաշտոնական կայք (ռուս.)
Pottermore
Օլիվեր Բոլդուին

Օլիվեր Բոլդուին (անգլ.՝ Oliver Ridsdale Baldwin, 2nd Earl Baldwin of Bewdley, մարտի 1, 1899(1899-03-01)[…], Astley and Dunley, Malvern Hills, Վուստերշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 10, 1958(1958-08-10)[…], Mile End, London Borough of Tower Hamlets, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի քաղաքական գործիչ, Մեծ Բրիտանիայի լեյբորիստական կուսակցության անդամ, լրագրող, Մեծ Բրիտանիայի եռակի վարչապետ Սթենլի Բոլդուինի որդին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի մասնակից։ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության բանակի սպա։ 1929-1947 թվականներին եղել է Բրիտանական պառլամենտի անդամ։ 1948-ից մինչև 1950 թվականը եղել է Հողմակողմ կղզիների նահանգապետը։


== Կենսագրություն ==

Օլիվեր Բոլդուինը ծնվել է Ասթլեյ Հոլում (Վուստերշիր) բիզնեսմեն Սթենլի Բոլդուինի և Լյուսի Ռիդսլեյլի ընտանիքում։ Ավագ Բոլդուինը 1908 թվականին Մեծ Բրիտանիայի պահպանողական կուսակցության կողմից պատգամավոր է ընտրվոել, և 15 տարի անց դարձել է Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ։ նա որդուն ուղարկել է ուսման Իթըն քոլեջ, որի քաղքենական բարքերին երիտասարդ Օլիվերը չի համակերպվել։ Նա հեռացել է դպրոցից, զինվորագրվել Իռլանդական գվարդիային և 1917 թվականի հունիսից մասնակցել Առաջին համաշխարհային պատերազմին։ Մինչև 1918 թվականի հունիս մարտական գործողությունների չի մասնակցել, բայց հետո Ֆրանսիայում աչքի է ընկել քաջությամբ։ Ռազմական ծառայությունը ամրապնդել է նրա իդեալիստական և սոցիալիստական հայացքները.։ 1920 թվականին Կահիրեում հանդիպել է Հայաստանի Հանրապետության երկրորդ վարչապետ Ալեքսանդր Խատիսյանին։  Նրա համաձայնությամբ 1920-1921 թվականներին կամավոր ծառայել Հայաստանի առաջին Հանրապետության բանակում որպես սպա։


== Երկեր ==
Konyetz: novel published under the pen name Martin Hussingtree, 1924
Six Prisons and Two Revolutions: memoirs, 1924
Socialism and the Bible (English translation of Les Principes du catholicisme social en face de l'Ecriture sainte by Jean-Samuel Ouvret), 1928
Conservatism and Wealth: A Radical Indictment (with Roger Chance), 1929
The Questing Beast: An Autobiography, 1932
Unborn Son: political commentary, 1933
The Coming of Aïssa: being the life of Aïssa ben Yusuf of El Naseerta, otherwise known as Jesus of Nazareth, 1935
Oasis: political and social comment, 1936


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Lyttleton, George; Rupert Hart-Davis (1981). Lyttelton/Hart-Davis Letters, Volume 3. London: John Murray. ISBN 978-0-7195-3770-7.
Բերդա (այլ կիրառումներ)

Բերդա, կարող է վերաբերել՝

Բերդա - գետակ Հայկական լեռնաշխարհում, Ճորոխի ավազանում, նրա ստորին հոսանքի շրջանում
Բերդա - լեռ Խոտինի բարձրավայրում, հարթավայրային Ուկրաինայի ամենաբարձր կետը
Մալոշույկա (գետ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մալոշույկա (այլ կիրառումներ)Մալոշույկա  (ռուս.՝ Малошуйка ), գետ Ռուսաստանում, հոսում Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Սպիտակ ծով գետի ափին՝ Գետի երկարությունը 95 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության։

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03010000212102000007681
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 102000768
Ավազանի կոդը - 03.01.00.002
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Սպիտակ կամավորական ջոկատ

«Սպիտակ» կամավորական ջոկատ։ Կազմավորվել է 1989 թվականին Սպիտակ քաղաքում։ 1990-1994 թվականներին մասնակցել է Հայաստանի Հանրապետության Արարատ (Երասխ), Իջևանի, Ճամբարակի (Արծվաշեն) և Արցախի Հանրապետության Ասկերան (Խոջալու), Մարտունու (Ղարադաղլու), Մարտակերտի, Շուշիի, Կուբաթլուի, Քաշաթաղի, Քարվաճառի (Օմարի լեռնանցք), Ֆիզուլիի (Հորադիզ) շրջանների, Գետաշենի ենթաշրջանի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Մարտական տարբեր գործողությունների ժամանակ հրամանատարներ են եղել Ս. Ոսկանյանը, Զ. Գևորգյանը։ Ջոկատից զոհվել է 2 ազատամարտիկ։
Ռեզո Էսաձե

Ռեզո Էսաձե (վրաց.՝ რეზო ესაძე, փետրվարի 18, 1934(1934-02-18), Օզուրգեթի շրջան, Գուրիայի մարզ, Վրաստան - ապրիլի 18, 2020(2020-04-18)), վրացի դերասան, կինոռեժիսոր և սցենարիստ։


== Կենսագրություն ==
Ռեզո Էսաձեն ծնվել է 1934 թվականի փետրվարի 18-ին Վրաստանի Շեմոքմեդ գյուղում։
1956 թվականին ավարտել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը՝ երկրաֆիզիկի մասնագիտությամբ։ 1964 թվականին ավարտել է Սերգեյ Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտը։
1956-1958 թվականներին դպրոցում դասավանդել է ֆիզիկա և աստղագիտություն։ Եղել է Թբիլիսիի պետական համալսարանի աստղա-ֆիզիկական կայանի գիտական կրտսեր աշխատակից։ 1966 թվականից՝ «Լենֆիլմ» կինոստուդիայի, իսկ արդեն 1972 թվականից՝ «Վրացֆիլմ»-ի ռեժիսոր։
Եղել է Վրաստանի «+1» ստուդիայի ղեկավարը։ Վրացական ԽՍՀ-ի արվեստի վաստակավոր գործիչ (1980 թվականից)։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Դերասան ===
1961` Մեկ տարվա ինն օրերը — ֆիզիկոս
1975` Սեր առաջին հայացքից — Բարախալով
1976` Անարա փոքր քաղաքը
1980` Հանգստացողների կյանքից
1981` Թիֆլիս-Փարիզ և հակառակը
1982` Հարսանեկան նվեր
1984` Չկա՛ չարիք առանց բարիք
1984` Ապաշխարություն — Ապոլլոն
1986` Նեյլոնե եղևնի
1987` Մեր մանկության օրերը
1988` Թանկ հաճույք
1991` Ծիծեռնակ և ագռավ
1993` Լեոնարդո
2006` Գայլախեղդ՝ մոխրագույն շների ընտանիքից — Իլիադ


=== Ռեժիսոր ===
1962` Մի անգամ
1964` Ֆրո
1967` Մի երիտասարդ կյանքի չորս էջ
1970` Վայրկյանաչափ
1973` Մատնազարկեր
1975` Սեր առաջին հայացքից
1981` Հողմաղաց քաղաքի ծայրամասում
1982` Հարսանեկան նվեր
1986` Նեյլոնե եղևնի
2005` Կտուր կամ ֆիլմի անավարտ կտոր


=== Սցենարիստ ===
1981` Հողմաղաց քաղաքի ծայրամասում
1986` Նեյլոնե եղևնի
1989` Տոնակատարություն
2004` Կտուր


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ստիլուոտեր շրջան (Մոնտանա)

Ստիլուոտեր շրջան (անգլ.՝ Stillwater County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4.649 կմ² է, բնակչությունը՝ 8.195 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Կոլումբուս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1913 թ.։
Լյադովա (գյուղ, Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼյադովաԼյադովա (ուկրաիներեն՝ Лядова), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Մոգիլյով-Պոդոլսկիի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1190 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Լյադովա գյուղում բնակվում էր 805 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3,8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 211,84 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մարդը Մարսից

Մարդը Մարսից (լեհ.՝ Człowiek z Marsa), լեհ գրող Ստանիսլավ Լեմի գրական երախայրիք վեպը։ Ոչ ծավալուն վեպը գրվել է դեռևս Գերմանիայի կողմից Լեհաստանի բռնազավթման տարիներին և շարունակաբար հրատարակվել Nowy Świat Przygód (1946, № 1—31) ամսագրում։ Լեմի այս ստեղծագործությունը երկար ժամանակ առանձին գրքով չի հրատարակվել, մինչև որ 1985 թվականին այն լույս տեսավ սիրողական հրատարակությամբ։ Լեհաստանում վեպն առանձին գրքով հրատարակվեց միայն 1994 թվականին։ Ինքը հեղինակը բավականին բացասական էր վերաբերվում իր առաջին ստեղծագործությանը և մի անգամ հայտարարեց, որ «դա բավականին հասարակ և թույլ գործ է, որի մասին լավ կլիներ մոռանալ»։


== Դիպաշար ==
Ռոմանի գործողությունները տեղի են ունենում Նյու Յորքում, ԱՄՆ, մոտավորապես 1944 թվականի վերջին կամ 1945 թվակա նի սկզբին։ Երիտասարդ անաշխատանք մի ռեպորտյոր պատահաբար հայտնվում է գիտնականների գաղտնի մի խմբում և ականատես է դառնում այն բանին որ նրանք ցանկանում են կապ հաստատել մարսեցու հետ, ում նավը վթարի էր ենթարկվել Դակոտայի տարածքում։ Պարզվեց, որ այլմոլորակայինը ագրեսսիվ հեռազգացող է, ով իրեն ենթարկեց խմբի անդամներից մեկին, և շատ մեծ դժվարությամբ կարողացան նրան հաղթել և ոչնչացնել։
Դեռևս ստեղծագործական գործունեության սկզբում Լեմը իր վեպի մեջ բացահայտել է իր անընդհատ մտքերի մասին, մասնավորապես՝ տարբեր մշակույթների և քաղաքակրթությունների առաջին կապի ապարդյուն լինելու մասին։ Մարսեցին նկարագրված է ինչպես թանձրուկ, որը մտածելու ընդունակ արարած է, որը մարդու օրգանիզմից տարբերվող այլ օրգանիզմ է․ նրան հարկավոր է անընդհատ ռադիոակտիվ միջավայրում լինել։ Այն ստեղծվում է բարդ ինժեներական սարքերի միջոցով, որը միաձուլվել է կենսաբանական արեոնտրոպի մատերիայի հետ։


== Գրական հատկություններ ==
Իր հին ստեղծագործությունների Irrläufer (Frankfurt am Main, 1989) ժողովածուի մասին Լեմը հիշել է, որ գրել է մի վեպ, որ մի քանի ժամով մոռանա պատերազմի մասին, մոռանա այն ցեղասպանության մասին, որ տիրում էր գեներալ-նահանգապետությունում։ Հենց հեղինակը ընդգծել է, որ մի քանի սյուժետային քայլեր, ինչպես նաև «Մարսից մարդու» մտքերը  հետագայում կրկնվել են իր մեծ աշխատանքներում։ 


== Աշխատություններ ==
Лем С. Человек с Марса. — М.: Эксмо-пресс, 1998. — 448 с.
Лем С. Человек с Марса // Магелланово облако; Человек с Марса; Астронавты. — М.: ООО «Издательство АСТ», 2003. — С. 363-453.
Лем С. Человек с Марса // Высокий замок. — М.: АСТ, Хранитель, АСТ Москва, 2007. — 720 с. То же издание воспроизведено в серии «под Дозоры».
Лем С. Человек с Марса / Пер. Е. Вайсброта. — М.: АСТ, 2010. — 160 с. То же издание воспроизведено в серии «Классическая и современная проза»։


== Արտաքին հղումներ ==
«Человек с Марса» на официальном сайте Лема
Читательские рецензии в «Лаборатории фантастики»
Ссылка для скачивания книги в разных форматах


== Ծանոթագրություններ ==
Սամոնե (այլ կիրառումներ)

Սամոնե, կարող է վերաբերել՝

Սամոնե - կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Տրենտինո Ալտո Ադիջե մարզում՝ Տրենտո գավառում
Սամոնե - կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Պիեմոնտ մարզում, Թուրինի գավառում
Վիտալի Մակարով

Վիտալի Մակարով (ռուս.՝ Вита́лий Ви́кторович Мака́ров, փետրվարի 5, 1940(1940-02-05) - հոկտեմբերի 13, 2017(2017-10-13)), ռուս դիվանագետ։


== Կենսագրություն ==
1967 թվականի ավարտել է Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանը և 1981 թվականին հասարակական գիտությունների ակադեմիան։ Պատմական գիտությունների թեկնածու։ Տիրապետել է իսպաներենի, անգլերենի և գերմաներենի ։ Դիվանագիտական գործունեությամբ և զբաղվել 1991 թվականից։

1967-1969 թվականներ՝ Կուբայում եղել է ԽՍՀՄ դեսպանության աշխատակից։
1969-1976 թվականներին եղել է Կենտրոնական կոմիտեի խորհրդային երկրների երիտասարադական կազմակերպությունների հետ կապերով բաժանմունքի վարիչի տեղակալ։
1976-1978 և 1981 թվականներին եղել է «Комсомольская правда» թերթի խմբագիր։
1981 թվականից մինչև 1991 թվականի եղել է Կենտրոնական կոմիտեի միջազգային բաժանմունքի աշխատակից։
1992-ից մինչև 1996 թվականը Նիկարագուայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանության խորհրդական-դեսպանորդ։
1996 թվականից մինչև 1999 թկականը եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարարության տեղեկատվության դեպարտամենտի տնօրենի տեղակալ։
1999 թվականի հուլիսի 23-ից մինչև 2003 թվականի փետրվարի 26-ը Կոլումբիայում եղել է Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան։


== Դիվանագիտական աստիճան ==
2-րդ դասի արտակարգ և լիազոր դեսպանորդ (1994 թվականի հունիսի 20)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Посол знает, что делать
(5081) Սանգուին

(5081) Սանգուին (անգլ.՝ Sanguin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1976 թվականի նոյեմբերի 18-ին Ֆելիքս Ագիլարի աստղադիտարանի կողմից Էլ Լիոնսիտոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,320116 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0578 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5825 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1290,81 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,278894 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,19° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5081) Սանգուին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Աչխրո

Աչխրո, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Շատախի գավառակում։ Գտնվում էր Շատախ քաղաքից 16 կմ հարավ-արևելք, Արևելյան Տիգրիսի ձախակողմյան վտակներից մեկի աձափնյա սարավանդի վրա։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Տուղտավարդ վարդագույն

Տուղտավարդ վարդագույն (լատ.՝ Alcea rosea), տուղտազգիներին պատկանող բույս։ Հայրենիքը Փոքր Ասիան է։
Ծաղիկներն աչքի են ընկնում զանազան նրբերանգներով՝ սպիտակ, վարդագույն, կարմիր, դեղին և մանուշակագույն։ Այս գույները ներկայացված են մաքուր նրբերանգներով կամ ներդաշնակ զուգակցումներով։


== Մշակում ==
Մշակում են հիմնականում վարդագույն տուղտավարդի խիտ լիաթերթիկ ծաղիկներ ունեցող սորտերը։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Սերմերը մայիսին ցանում են բաց գրունտում կամ սառը ջերմոցում։ Երբ առաջանում են մի քանի տերևներ, սերմնաբույսերը վերատնկում են ջերմոցի մարգերում, բույսը բույսից 20 սանտիմետր հեռավորության վրա։ Օգոստոսին բույսերը դաշտ են տեղափոխում և տնկում մշտական տեղերում՝ 40-60 սմ հեռավորության վրա։ Բույսերը լավ են ձմեռում միայն չոր ջրաթափանց և օդաթափանց ավազակավային հողերում։ Լուսասեր է և բավականին ջերմասեր։ Պահանջկոտ չէ խոնավության նկատմամբ, սակայն Արարատյան դաշտի պայմաններում առատ ոռոգում է պահանջում։


== Օգտագործում ==
Աչքի է ընկնում ոչ միայն բարձր դեկորատիվությամբ, այլ նաև ունի բուժիչ նշանակություն։
Բժշկության բնագավառում օգտագործվում է շնչառական օրգանների զանազան հիվանդություններ բուժելու համար։ Տերևներում 90-ից 160 միլիգրամ/տոկոս C վիտամին կա։ Բույսն ունի անտիբիոտիկ հատկություն։ Բուժիչ նշանակություն ունի նաև արմատներում պարունակող լորձունքը։ Ծաղիկները մուգ կարմիր պիգմենտ են պարունակում։


== Ծանոթագրություններ ==
Չերդա

Չերդա  (իտալերեն՝ Cerda), կոմունա Իտալիայում, Սիցիլիա մարզի Պալերմո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5326 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 125մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 43 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 90010։ Հեռախոսային կոդը՝ +39 091։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Սենեգալյան եղտյուրիկ

Սենեգալյան եղտյուրիկ (լատ.՝ Vanellus senegallus) քարադրների ընտանիքի թռչուն։ Ապրում են Աֆրիկայի Ենթասահարայում՝ անձրևոտ անտառներից դուրս։ Ներառում է երեք ենթատեսակ։


== Բնութագիր ==
Սենեգալյան եղտյուրիկի մարմինն ունի մոտ 34 սմ երկարություն։ Քաշը 160-287 գրամ է։ Պոչն սպիտակ է՝ սև վերջավորությամբ։ Այս թռչունն ունի դեղին երկար ոտքեր և դեղին կտուց։


== Կենսաբանություն ==
Այս թռչունները սնվում են անողնաշարավոր միջատներով, ինչպես նաև ճիճուներով և խոտերի սերմերով։ Բնում դնում են 3 կամ 4 ձու։
Նրանց արձակած ձայնը լսվում է «պիպ-պիպ»։
Բնության պահպանության միջազգային միությունը (ԲՊՄՄ) այս տեսակը ընդգրկել է հատուկ պահպանության քիչ մտահոգող տեսակների խմբի մեջ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Vanellus senegallus на hbw.com
Vanellus senegallus в The Atlas of Southern African Birds
Shorebirds. Hayman, Marchant и Prater 0-395-60237-8
Բավարար կենսամակարդակի իրավունք

Բավարար կենսամակարդակի իրավունքը մարդու հիմնարար իրավունք է։ Այն մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի մի մասն է, որն ընդունվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեայի կողմից 1948 թվականի դեկտեմբերի 10–ին։ 

Ավելին, այն գրված է Միավորված ազգերի կազմակերպության տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների միջազգային դաշնագրի 11-րդ հոդվածում։
Այս իրավունքի նախաբանը՝ «Ազատություն ցանկությունից» այն չորս ազատություններից մեկն է, որի մասին խոսել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահ Ֆրանկլին Դ․Ռուզվելտը 1941 թվականի հունվարի 6–ին պետությանը ուղղված իր ուղերձում։ Ըստ Ռուզվելտի, սա այն իրավունք է, որը պետք է ունենա յուրաքանչյուր մարդ աշխարհում, ամենուր։ Ռուզվելտն իր երրորդ իրավունքը նկարագրել է այսպես․


== Տես նաև ==
Սոցիալական իրավունքներ


== Ծանոթագրություններ ==
Ռեմո Ջիրոնե

Ռեմո Ջիրոնե (իտալերեն՝ Remo Girone, դեկտեմբերի 1, 1948(1948-12-01), Ասմարա, Ethiopian Empire), իտալացի դերասան և ռեժիսոր։ Հայտնի է Տանո Կարիդդի դերակատարմամբ, մաֆիայի մասին նկարահանված, իտալական «Ծովահրեշ» հեռուստասերիալում։


== Կենսագրություն ==


=== Կինո ===
Ի սկզբանե ուսումնասիրել է տնտեսություն և առևտուր։ 1971 թվականին ընդունվել է Հռոմում «Սիլվիո դը Ամիկո» դրամատիկական արվեստի ազգային ակադեմիա։ Առաջնախաղը տեղի է ունեցել 1974 թվականին հունգարացի ռեժիսոր Միկլոշա Յանչոյի «Հռոմը կրկին ցանկանում է Կեսարին» ֆիլմում։ 1977 թվականին խաղացել է Կ․ Թրեպլևի գլխավոր դերը իտալացի կինոռեժիսոր Մարկո Բելլոկկոյի «Որոր» (Ա. Չեխովի նույնանուն ստեղծագործության հիման վրա) ֆիլմում։
1977 թվականին հրավեր է ստացել, իտալացի ռեժիսոր Պասկուալե Սկուիտիերիից, նկարահանվել «Քորլոն» ֆիլմում։ Այդ ֆիլմում Ռեմո Ջիրոնեն խաղացել է Ջուլիանո Ջեմմայի, Կլաուդիա Կարդինալեի, Միքելե Պլաչիդոյի և իսպանացի դերասան և ռեժիսոր Ֆրանսիսկո Ռաբալի հետ։ Այն եղել է իր առաջին դերը քրեական դրամայում։
Նկարահանվել է ավելի քան 60 ֆիլմում։
1991 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել որպես կինոռեժիսոր։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Թատրոն ===
Նրա ամենահայտնի դերերը եղել են՝ «Ռոմեո և Ջուլիետ» (ռեժ․ Էնրիկո դը Ամատո), Ա․ Պ․ Չեխովի «Քեռի Վանյա» բեմադրություններում (ռեժ․ Պետեր Շտայն) և այլն։
1985 թվականին խաղացել է  «Փոքրիկ ողբերգություններ» ներկայացման մեջ, որի հեղինակն է Ալեքսանդր Պուշկինը (ռեժ․ Յուրի Լյուբիմով)։


== Ընտանիք ==
1982 թվականին ամուսնացել է իտալական ծագումով արգենտինացի դերասանուհու՝ Վիկտորիա Ձինի հետ։


== Անձնական տվյալներ ==
Հասակը 180 սմ։ Տիրապետում է իտալերենի, ֆրանսերենի, անգլերենի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կայք Ռեմո Ջիրոնեի մասին  (ռուս.)
Իմերա

Իմերա (վրաց.՝ იმერა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Քվեմո Քարթլիի մարզի Ծալկայի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 317 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Մելսիկ Չիլինգարյան

Մելսիկ Արտակի Չիլինգարյան (մայիսի 9, 1956(1956-05-09), գ. Վանք, ԼՂԻՄ), ՀՀ ռազմական գործիչ, ՀՀ ԶՈՒ սպառազինության վարչության պետ, գեներալ-մայոր (2006)։


== Կրթություն ==
1978 թ. ավարտել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտը։
2000 թ. ավարտել է ՌԴ ԶՈՒ Խորհրդային Միության Մարշալ Ռ. Յա. Մալինովսկու անվան զրահատանկային ակադեմիան։


== Զինվորական ծառայություն ==
1978-1992 թթ. ծառայել է ԽՍՀՄ ԶՈՒ տարբեր ստորաբաժանումներում։
1992-2000 թթ. ՀՀ Զինված ուժերում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ։
2000-2009 թթ. - ՀՀ ՊՆ սպառազինության վարչության պետ։
2009 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով նշանակվել է Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի սպառազինության պետ-վարչության պետ՝ ազատելով նրան Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարության սպառազինության վարչության պետի պաշտոնից։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
գեներալ-մայոր (2006)։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ (2013)։Ամուսնացած է, ունի երեք զավակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Լեյկո Իկեմուրա

Լեյկո Իկեմուրա (イケムラレイコ,  Ikemura Reiko, օգոստոսի 22, 1951(1951-08-22) կամ օգոստոսի 21, 1951(1951-08-21), Ցու, Ճապոնիա), ճապոնացի-շվեյցարացի նկարչուհի և քանդակագործ։


== Կենսագրություն ==
Լեյկո Իկեմուրան 1970-1972 թվականերին սովորել է Օսակայի համալսարանում։ Այնուհետև 1973-1978 թվականներին մեկնել է Իսպանիա՝ Գրանադա և Սևիլյա քաղաքներ՝ ուսանելու Գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1979 թվականին Իկեմուրան բնակություն է հաստատում Ցյուրիխում և այնտեղ աշխատում 4 տարի։ Առաջին հասուն կտավները նկարել է 1980 թվականին։ Նկարչի անհատական հանրային ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել 1983 թվականին Գերմանիայի Բոն քաղաքում։ Նույն թվականին նկարչական գործունեություն է ծավալել Նյուրնբերգում։ Հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում Իկեմուրան ունեցել է բազմաթիվ անհատական ցուցահանդեսներ այնպիսի պատկերասրահներում և հանրային հաստատություններում, ինչպիսիք են՝ Բազելի ժամանակակից արվեստի թանգարանը (գերմ.՝ Kunstmuseum Basel Gegenwart), Մելբուրնի միջազգային բիեննալեն՝ Ճապոնիայի տաղավարում։ 1985 թվականին տեղափոխվել է Քյոլն։ Քանդակի հետ աշխատելու հետաքրքրությունը սկսել է 1987 թվականին։ 1990-ական թվականներին Լեյկո Իկեմուրան հիմնականում անդրադարձել է կանանց կերպարներին։ 1991 թվականին նա դարձել է Բեռլինի Գեղարվեստի համալսարանի պրոֆեսոր։
Իկեմուրան ապրում և ստեղծագործում է Բեռլինում և Քյոլնում։


== Մրցանակներ ==
2013: JaDe մրցանակ JaDe հիմնադրամից (ճապոնա-գերմանական հիմնադրամ)
2008: Ավգուստ Մակեի մրցանակ, Մեշեդե և Հոհզաուերլանդ քաղաքներում, Գերմանիա
2007: Իզերլոն արվեստի մրցանակ, Իզերլոն քաղաքի Խնայողական բանկի քաղաքացիների հիմնադրամի կողմից, Գերմանիա
2002: Ժոզեֆ և Աննի Ալբերս հիմադրամ, արվեստագետի նստավայր, Նյու Հեյվեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ
2001: "Deutscher Kritikerpreis" մրցանակ, Գերմանական քննադատների ասոցիացիա, Բեռլին, Գերմանիա
1988: Jury մրցանակ, Բնօրինակ գրաֆիկաների միջազգային տրինալե, Գրենհեն, Շվեյցարիա
1983 - 84: "Nuremberg Stadtzeichnerin", արվեստի պաշտոնական դրամաշնորհ Ֆաբեր Կաստելի և Նյուրնբերգ քաղաքի կողմից
1982: Kaiserswerth արվեստի մրցանակ, Դյուսելդորֆ, Գերմանիա
1981: Մրցանակ՝ Շվեյցարիայում գրաֆիկական արվեստի հիմադրամի կողմից, Ցյուրիխ, Շվեյցարիա
1981: Ցյուրիխ քաղաքի դրամաշնորհ, Շվեյցարիա
1981: Կիֆեր Հաբլիցել հիմնադրամի դրամաշնորհ, Շվեյցարիայի մշակույթի դաշնային բյուրո


== Հանրային հավաքածուներ ==
Ժամանակակից արվեստի պետական թանգարան, Պոմպիդու կենտրոն, Փարիզ, Ֆրանսիա
Ժամանակակից արվեստի ազգային թանգարան, Ճապոնիա
Արվեստի ազգային թանգարան, Օսակա Ճապոնիա,
Բազելի գեղարվեստի թանգարան, Բազել, Շվեյցարիա
Բեռնի կերպարվեստի թանգարան, Բեռն, Շվեյցարիա
Լիխտենշտայնի կինոթատրոն, Լիխտենշտայն
Նյուրնբերգի կունստհալլե, Նյուրնբերգ, Գերմանիա
Կոլումբա, Քյոլնի արքեպիսկոպոսության արվեստի թանգարան, Գերմանիա
Կունստպալաստի թանգարան, Դյուսերլդորֆ, Գերմանիա
Լինց արվեստի թանգարան, Լենտոս, Լինց ժամանակակից արվեստի թանգարան, Ավստրիա
Տոչիգի գեղարվեստի թանգարան, Ճապոնիա
Տոյոտա քաղաքային արվեստի թանգարան, Տոյոտա, Ճապոնիա
Հարա ժամանակակից արվեստի թանգարան, Տոկիո, Ճապոնիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official website of Leiko Ikemura
Leiko Ikemura in the "open library"
kunstaspekte
Kolumba Museum, Cologne, Germany
Leiko Ikemuras Biography on artnet
Ախտիրսկի

Ախտիրսկի (ռուս.՝ Ахтырский), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասում, Աբինսկի շրջանում։


== Աշխարհագրություն ==
Բնակավայրը գտնվում է Ախտիր գետի ափերին (Կուբան գետի ավազան), տափաստանային և նախալեռնային գոտիների հատման կետում, Աբինսկ քաղաքից 9 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==
Քաղաքատիպ ավանի բնակչությունը 2018 թվականի գնահատականով կազմում է  21 067։ Հիմնական բնակչությունը կազմում են ռուսները (90,5 %), բնակվում են նաև ուկրաինացիներ, հայեր և այլն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ախտիրսկի քաղաքային բնակավայրի կայքը
Նեպտունիում

Նեպտունիում, քիմիական տարր է, որի նշանն է Np և ատոմային թիվը՝ 93։

Պարբերական աղյուսակ
Էստոնիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա

Էստոնիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա (էստ․՝ Eesti Teaduste Akadeemia), Էստոնիայի պետական գիտակրթական հաստատություն, որը հիմնադրվել է 1938 թ.-ին։ Գտնվում է մայրաքաղաք Տալլինում։ Ակադեմիան իր շուրջը հավաքել է բազմաթիվ գիտնականների, որոնց նպատակն է գիտության զարգացումը։ 2012 թ.-ի տվյալներով ակադեմիան ունեցել է 75 իրական և 15 օտարերկրյա անդամ։ 2004 թ.-ից ակադեմիայի նախագահի պաշտոնը զբաղեցնում է Ռիչարդ Վիլհեմը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի գիտությունների ազգային ակադեմիայի պաշտոնական կայքը
1979

1979 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1979 թվականն է, 
XX դարի 79-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Հունվարի 16՝ Իրանի իսլամական հեղափոխություն – Իրանի շահ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավին փախչել է Իրանից իր ընտանիքի հետ և տեղափոխվել է Եգիպտոս։
Փետրվարի 1՝ Իրանի իսլամական հեղափոխություն – Շուրջ 15 տարվա աքսորից ետք, Այաթոլլահ Ռուհոլլա Խոմեինին վերադարձավ Իրան։


== Ծնունդներ ==
Հունվարի 24 - Հրաչյա Սարիբեկյան, հայ արձակագիր, գրականագետ
Մարտի 6 - Թիմ Հովարդ, ամերիկացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
Ապրիլի 1 - Էլիզաբեթ Գութիերեզ, մեքսիկացի ծագումով, ամերիկյան դերասանուհի և մոդել
Ապրիլի 12 - Կլեր Դենս, ամերիկյան թատրոնի, կինոյի և հեռուստատեսության դերասանուհի
Ապրիլի 12 - Ջենիֆեր Մորիսոն, ամերիկացի դերասանուհի, պրոդյուսեր
Ապրիլի 15 - Կարեն Շենաս-Դևիդ, կանադա-բրիտանական ծագումով դերասանուհի և երգչուհի
Ապրիլի 18 - Կարլ Վուլֆ, կանադացի երգիչ
Մայիսի 17 - Արմեն Օհանյան (արձակագիր), հայ արձակագիր, հրապարակախոս
Հուլիսի 11 - Իմ Սու Ջոնգ, հարավկորեացի դերասանուհի
Սեպտեմբերի 8 - Պետեր Լեկո, հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1994)
Սեպտեմբերի 8 - Փինկ, ամերիկացի երգչուհի, երգերի հեղինակ և դերասանուհի
Հոկտեմբերի 25 - Միքայել Գալուստյան,
Նոյեմբերի 14 - Արքմենիկ Նիկողոսյան, հայ գրականագետ, գրաքննադատ
Նոյեմբերի 14 - Արման Քարամյան, հայ ֆուտբոլիստ
Նոյեմբերի 14 - Արտավազդ Քարամյան, հայ ֆուտբոլիստ
Դեկտեմբերի 13 - Աշոտ Գաբրիելյան, հայ բանաստեղծ


== Մահեր ==
Հունվար 22 - Երվանդ Քոչար, հայ նկարիչ, քանդակագործ (ծ .1899)
Մարտի 16 - Ժան Մոնե, Ածխի և պողպատի եվրոպական համայնքի նախագահ
Ապրիլի 20 - Սամվել Մանասյան, քանդակագործ
Հուլիսի 15 - Խուանա դե Իբարբուրո, ուգվայցի]] բանաստեղծ
Սեպտեմբեր 29 - Սուրեն Քոչարյան, հայ խորհրդային էստրադայի արտիստ, ասմունքող (ծ. 1904)։
Հոկտեմբերի 6 - Էլիզաբեթ Բիշոփ,  ամերիկացի բանաստեղծ և արձակագիր
Նոյեմբերի 10 - Ալեքսանդր Մանուչարյան, հայազգի խորհրդային անասնաբույծ-սելեկցիոներ։
Բոազ Մաուդա

Բոազ Մաուդա (եբրայերեն՝ בועז מעודה‎, ապրիլի 23, 1987(1987-04-23), Eliakim, Megiddo Regional Council, Իսրայել, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել), իսրայելցի երգիչ, «Կոխավ Նոլադ» շոուի հինգերորդ եթերաշրջանի և «Pop Idol» հաղորդման իսրայելական տարբերակի հաղթողը, որը 2008 թվականին Եվրատեսիլում ներկայացրել է Իսրայելը և զբաղեցրել 9-րդ հորիզոնականը։


== Կենսագրություն ==
Բոազը ծնվել և մեծացել է Էլյակիմ գյուղում, որտեղ մինչ օրս բնակվում է ծնողների և երկու եղբայրների հետ։ Տան կրտսեր զավակն է։ Բոազի ծնվելու ժամանակ մայրը դարձել է հաշմանդամ։ Բոազի ընտանիքն ունի Եմենի հրեական ծագում։


== Եվրատեսիլ 2008 ==
2007 թվականի նոյեմբերի 14-ին իսրայելական հեռարձակող կորպորացիան և 2-րդ հեռուստաալիքը հայտարարել են, որ «Կոխավ նոլադ» («Ծնվող աստղ») հաղորդման 5-րդ եթերաշրջանի հաղթող Բոազ Մաուդան 2008 թվականին Սերբիայի մայրաքաղաք Բելգրադում կայանալիք Եվրատեսիլին պետք է ներկայացնի Իսրայելը։
Նախնական ընտրությունն անցկացվել է 2008 թվականի փետրվարին, որտեղ Մաուդան երգել է 5 երգ, և իսրայելցի փորձագետներից բաղկացած մրցատյանը և հեռուստադիտողները քվեարկել են «Կեիլու Կան» («Կարծես թե այստեղ») երգին, որի հեղինակն էր 1998 թվականի Եվրատեսիլի հաղթող Դանա Ինթերնեշնլը։
Մաուդան 2008 թվականի մայիսի 20-ին մասնակցել է Եվրատեսիլի առաջին կիսաեզրափակչին, որտեղ զբաղեցրել է 5-րդ հորիզոնականը։ Մայիսի 24-ին՝ եզրափակչի ժամանակ, նա հավաքել է 124 միավոր և զբաղեցրել 9-րդ հորիզոնականը։


== Եվրատեսիլից հետո ==
Բոազի առաջին սինգլը՝ «Օրեախ բաոլամ» («Հյուր աշխարհում»), թողարկվել է 2008 թվականի օգոստոսի 3-ին։ Բոազը հայտարարել է, որ շուտով իր առաջին ալբոմում՝ «Բոազ Մաուդա»-ում, ներառելու է երգերի շարք։ 2009 թվականի մարտին թողարկվել է երկրորդ սինգլը՝ «Լախզոր աբայթա» («Հետդարձ տուն»), ինչպես նաև նույն թվականին Բոազը Եվրատեսիլի երկու մասնակիցների՝ հայուհի Սիրուշոյի և սերբուհի Ելենա Տոմաշևիչի հետ ձայնագրել է «Time to pray» («Աղոթելու ժամանակ») երգը, որը նվիրված է հայերի, հրեաների և սերբերի ցեղասպանությանը։
2009 թվականի հուլիսի 7-ին թողարկվել է առաջին ստուդիական ալբոմը՝ «Բոազ Մաուդա»-ն, որը բաղկացած է 11 երգերից։ Նույն թվականին Բոազը նկարահանվել է «Ջոնի Հոլիվուդ» սերիալում՝ խաղալով երգիչ Իցխար Կոենի դերը, իսկ օգոստոսին կազմակերպել է հյուրախաղեր։


== Սկավառակագրություն ==
2007
Mi Haya Ma'amin
Menagen Ve'Shar
2008
Ke'ilo kan (The Fire in Your Eyes)
Oreakh BaOlam
2009
Lakhzor HaBaita
Time To Pray (feat. Սիրուշո և Ելենա Տոմաշևիչ)
2011
Shniya Ve'od Ahat


== Տես նաև ==
Իսրայելը Եվրատեսիլ երգի մրցույթում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Հոդված «Y-net»-ում
Գարուն Աղաջանյան

Գարուն Վաղինակի Աղաջանյան (մարտի 15, 1952(1952-03-15), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ),  արձակագիր, կենսաբան, կենսաբանական գիտությունների թեկնածու, Հայաստանի գրողների միության անդամ (1995)։


== Կենսագրություն ==
Գարուն Աղաջանյանը ծնվել է 1952 թվականի մարտի 15-ին, Երևանում։ Ստեղծագործել և տպագրվել է վաղ հասակից։ Հանդիսանում է բազմաթիվ գիտական աշխատանքների հեղինակ։
Հետագայում խորացել է կնոջ սեռահոգեբանության, կին-տղամարդ հարաբերությունների, ինչպես նաև գոյի փիլիսոփայության մեջ։ Պատճառահետևանքային այդ խառնաշփոթը ներկայացնում է իբրև շարժում-կյանք-ճակատագիր՝ նախշ։
Գարուն Աղաջանյանի պատմվածքները տպագրվել են գրական հանդեսներում, թարգմանվել է ռուսերեն, անգլերեն, իսպաներեն, պարսկերեն։


== Աշխատություններ ==
«Պատմվածքներ» (1994)
«Ինտիմ» (1999)
«Ելք դեպի ներս։ Արդի հայ կին գրողներ» (2006)
«Contemporary Armenian Prose» (2006)
«Deviation» (2008)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ԳԱՐՈՒՆ ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ / ԻԴԵԱ ՖԻՔՍ
Կարմրախայտ

Կարմրախայտ, սաղմոնազգիների ընտանիքի փոքր ձուկ։ Մաշկը շականակագույն է՝ սև, կարմիր և դեղնավուն պուտերով։ Մարմնի երկարությունը 25-35 սմ, քաշը՝ 200-500 գրամ։ Ապրում է լեռնային սառը, պարզ գետակներում։ Սնվում է ջրի մեջ թափվող միջատներով, թրթուրներով, գորտերի շերեփուկներով։
Հայաստանում բոլոր գետակներում եղել է, սակայն որոշ տեղեր ոչնչացել է։
Կարմրախայտը սաղմոնաձկների ընտանիքի ձուկ է։ Տարածված է գրեթե բոլոր գետերի (բացառությամբ՝ Սևանա լճի ավազանի) վերին և միջին հոսանքներում։ Նախընտրում է թթվածնով հարուստ, խճապատ հատակով և արագահոս ջրերը։ Սառնասեր է։ Համեմատաբար խոշոր ձուկ է՝ կողքերից փոքր-ինչ սեղմված։ Մարմնի երկարությունը 20-25 (երբեմն՝ մինչև 54) սմ է, զանգվածը՝ մինչև 2 կգ։ Բերանը մեծ է՝ զինված ծնոտների, քմոսկրերի, խոփոսկրերի և լեզվի վրա գտնվող սուր ու մի փոքր հետ թեքված ատամներով։ Թեփուկները մանր են։ Մարմնի գունավորումը կախված է տարիքից, ապրելավայրից ու ֆիզիոլոգիական վիճակից։ Սովորաբար մեջքը և գլխի վերին մասը մուգ շագանակագույնից մուգ կանաչավուն են, կողքերը՝ ավելի բաց՝ ոսկեգույն նրբերանգով։ Փորիկը սպիտակավուն է կամ դեղնավուն։ Մարմինը պատված է սև ու կարմիր կլորավուն բծերով, մատղաշների մարմինը՝ 6-9 ուղղաձիգ շերտերով։ Սեռահասուն է դառնում 3-4 տարեկանում։ Արուներն ավելի վաղ են հասունանում։ Բազմանում է գետերի ակունքներում՝ խճապատ հատակին էգերի պատրաստած բներում՝ 4-7°C ջերմաստիճանային պայմաններում։ Դնում է մինչև 5 հզ. ձկնկիթ։ Սնվում է ջրի վրա ընկնող միջատներով, նրանց թրթուրներով, ջրային իշուկներով, անձրևաորդերով, փափկամարմիններով, խոշոր առանձնյակները՝ նաև մանր ողնաշարավորներով։ Բազմացման շրջանում կարող է սնվել նաև ձկնկիթով։
Կարմրախայտը Հայաստանի արժեքավոր ձկնատեսակներից է, որի պաշարները, սակայն, գրեթե սպառվել են, և ձուկը կորցրել է արդյունագործական նշանակությունը։ Կատարվում են արհեստական պայմաններում կարմրախայտ բուծելու փորձեր։


== Տեսակներ ==
Թխաթույր կարմրախայտ (Salmo trutta)
Ծիածանային կարմրախայտ (Salmo irideus)
Առվի կարմրախայտ (Salmo trutta fario)
Լճային կարմրախայտ (Salmo trutta lacustris)
Մի անգամ կծվածը

«Մի անգամ կծվածը» (անգլ.՝ Once Bitten), կատակերգական սարսափ ժանրի գեղարվեստական ֆիլմ։ Կարգախոսն է. «Համեղ կատակերգություն»։


== Սյուժե ==
20-րդ դարի 80-ական թվականներն են։ Կոմսուհին (Լորեն Հաթթոն) դառնում է 400 տարեկան, սակայն նա ինչպես միշտ երիտասարդ տեսք ունի։ Դրա համար նա խմում է երիտասարդ կույս տղաների արյունը։ Հոլիվուդի գիշերային ակումբներից մեկում նա գտնում է «Ամերիկայի վերջին կույսին»՝ Մարկին (Ջիմ Քերրի)։ Կոմսուհին Մարկին հրավիրում է իր տուն։ Այդ գիշերվանից հետո Մարկը սկսում է թաքնվել և փախչել արևից, հագնվել սև և ուտել միսը արյունով։ Կոմսուհին պետք է ևս երկու անգամ խմի Մարկի արյունը մինչև Հելոուինը, սակայն Ռոբինը (Մարկի ընկերուհին) որոշում է օգնել նրան, որպեսզի նա «տղամարդ» դառնա, և նրա արյունը պետք չլինի կոմսուհուն։
Այդ ժամանակ կոմսուհին փախցնում է Ռոբինին։ Մարկն իր ընկերների հետ գնում է նրան փրկելու, բայց նրանց այնտեղ որոգայթ է սպասում։ Վամպիրները նստեցնում են Մարկին աթոռին, և կոմսուհին պատրաստվում է կծել նրան երրորդ անգամ։ Բայց Ռոբինը վերցնում է խաչը և փորձում է վանել կոմսուհուն։ Մարկի ընկերները վերցնում են ջահերը և սկսում են քշել վամպիրներին։ Բայց կոմսուհին մտադրված չէ պարտություն կրել։ Մարկին ընկերներին բռնում են։ Եվ կոմսուհին պատրաստվում է կծել Մարկին, բայց Մարկն էլ կույս չի լինում։ Կոմսուհին միանգամից ծերանում է, իսկ Մարկն ու Ռոբինը փակվում են գերեզմանում։


== Դերերում ==
Լորեն Հաթթոն - Կոմսուհի
Ջիմ Քերրի - Մարկ Քենդալլ
Կարեն Քոփինս - Ռոբին Պիրս
Քլիվոն Լիթթլ - Սեբաստիան
Թոմաս Բալլատոր - Ջեմի
Սքիփ Լեկի - Ռաս
Ռիչարդ Շաալ - Մարկի հայրը
Փեգգի Փոպ - Մարկի մայրը
Ջեբ Ստյուարտ Ադամս - Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակների վամպիր
Ժոզեֆ Բրաթսման - վամպիր-կոնֆեդերատ
Ռոբին Քլեյն - վամպիր-հիպի


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Մի անգամ կծվածը»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Մի անգամ կծվածը»(անգլ.) Box Office Mojo կայքում
Օպերա (այլ կիրառումներ)

Օպերա, կարող է վերաբերել՝

Օպերա - երաժշտական-թատերական ստեղծագործություն, որը հիմնված է խոսքի, բեմական գործողության և երաժշտության սինթեզի վրա
Օպերա - քաղաք Իտալիայում, գտնվում է Լոմբարդիա մարզում՝ Միլան գավառում
Լիբերեցի շրջան

Լիբերեցի շրջան (չեխ․՝ okres Liberec), շրջան Չեխիայի Լիբերեցի երկրամասում։ Վարչական կենտրոնն է Լիբերեց քաղաքը։ Տարածքը 988,87 կմ² է։ Բնակչությունը 2020 թ. տվյալներով կազմում է 175 626 մարդ։ Շրջանի կազմի մեջ է մտնում 59 համայնք։


== Ծանոթագրություններ ==
Իսամուլանկ

Իսամուլանկ (ֆր.՝ Issamoulenc), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 105 մարդ, բնակչության խտությունը` 6.70 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 15.66 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 490 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 115 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 12 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 59 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 37-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 22։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 62,7 %։ 37 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 34 անձ (20 տղամարդ և 14 կին)։ Գործազուրկ են եղել 3 անձ (1 տղամարդ և 2 կին)։ 22 անաշխատունակներից 7-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 8-ը` թոշակառուներ, իսկ 7-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Մարենիչի (գյուղ, Միրգորոդի շրջան)

Մարենիչի (ուկրաիներեն՝ Мареничі), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Միրգորոդի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Մարենիչի գյուղում բնակվում էր 224 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Արբաթ

Արբաթ,
գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Արարատի մարզի Մասիսի տարածաշրջանում, Մասիս քաղաքից մոտ 7 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Մարզկենտրոնից գտնվում է 27 կմ հեռավորության վրա։


== Ընդհանուր տեղեկություն ==
Գյուղի մակերեսը՝ 304 կմ2 է, բնակչությունը՝ 1801։ Նախկինում ունեցել է նաև Արբադ, Արպատ անվանումները։ Գյուղն ունի դպրոց, հիվանդանոց, գրադարան։


== Կլիմա ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 850 մ բարձրության վրա։ Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -30-ից -50 °C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Արբաթի մշտական բնակչությունը կազմել է 2058, առկա բնակչությունը` 1946 մարդ։ Նախկինում եղել է ադրբեջանաբնակ։ Ներկայիս հայ բնակիչների նախնիների մի մասը 1828-1829 թթ. գաղթել է Պարսկահայաստանի Մակու և Սալմաստ գավառներից։
Արբաթի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.

Ըստ 2005 թ.-ի ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքի բնակչությունը կազմում է 1538 մարդ, որից 48% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 52%։ Մինչաշխատունակ տարիքի բնակչությունը կազմում է 30%, աշխատունակ տարիքի ներկայացուցիչները՝ 56%, հետաշխատունակները՝ 14%։ Գյուղն ունի 493 տնտեսություն։ Ազգային կազմը միատարր չէ, այստեղ ապրում են նաև եզդիներ։


== Տնտեսություն ==
Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 250 հա։ Վարելահողերը զբաղեցնում են վերջիններիս մոտ 90%։ Կան նաև խաղողի և պտղատու այգիներ՝ 1,5 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, ձմերուկ, սեխ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։


== Տես նաև ==
Արբաթի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Դեկարտյան կոորդինատների համակարգ

Դեկարտյան կոորդինատների համակարգ, ամենահասարակ և ամենահաճախ օգտագործվող կոորդինատային համակարգն է հարթությունում և տարածությունում։
Դեկարտյան կոորդինատները ներմուծվել են ֆրանսիացի գիտնական Ռենե Դեկարտի կողմից 17-րդ դարում։ Այն ներմուծելուց հետո առաջին անգամ հնարավոր եղավ կապ ստեղծել Էվկլիդեսյան երկրաչափության և հանրահաշվի միջև։ Դեկարտյան կոորդինատների ներմուծումով հնարավոր եղավ երկրաչափական պատկերները նկարագրել դեկարտյան հավասարումներով՝ հանրահաշվական հավասարումներով, որոնք ներառում են պատկերին պատկանող կետերի կոորդինատները։ Օրինակի համար, 2 շառավղով շրջանագիծը կարելի է ներկայացնել որպես այն բոլոր կետերի բազմությունը, որոնց կոորդինատները բավարարում են հետևյալ հավասարմանը՝ x2 + y2 = 22։


== Հարթության վրա կոորդինատները ==
O կետով անցնող x առանցքը կոչվում է աբսցիսների առանցք, իսկ y առանցքինը՝ օրդինատների առանցք։ Աբսցիսների և օրդինատների առանցքները փոխուղղահայց են։ Նրանց հատման O կետը՝ կոորդինատների սկզբնակետը, առանցքներից յուրաքանչյուրը տրոհում է երկու կիսաառանցքների։
Կոորդինատների առանցքները հարթությունը տրոհում են չորս քառորդների՝ I, II, III, IV։ Միևնույն քառորդի սահմաններում երկու կոորդինատների նշանները պահպանվում են։

Հարթության վրա սահմանված դեկարտյան կոորդինատները կարելի է հեշտությամբ ընդհանրացնել եռաչափ, ինչպես նաև ցանկացած n-չափանի տարածության համար։ Առանքները կարող են սահմանվել որպես փոխուղղահայաց հարթություններից ստացվող փոխուղղահայց գծերը։


== Աղբյուրներ ==
Ա. Վ. Պոգորելով «Երկրաչափություն», 1988։
Արին Կարապետ

Արին Կարապետ (շվեդերեն՝ Arin Karapet, մայիսի 9, 1988(1988-05-09), Spånga-Kista församling, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), հայկական ծագմամբ շվեդ քաղաքական գործիչ, Շվեդիայի Թագավորության խորհրդարանի (1970 թվականից միապալատ)՝ Ռիքսդագի 11-րդ գումարման պատգամավոր (2018 սեպտեմբերից)։ Շվեդիայի Չափավոր կոալիցիոն կուսակցության անդամ է։ Ռիքսդագի մեծությամբ երկրորդ (349 տեղից 84-ը) կուսակցության՝ Չափավոր կոալիցիոն կուսակցության (շվեդերեն՝ Moderaterna) (M) անդամ է։


== Կենսագրություն ==


=== Քաղաքական գործունեություն ===

2018 թվականի սեպտեմբերի 9-ին տեղի ունեցած Շվեդիայի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Չափավոր կոալիցիոն կուսակցությունից ընտրվել է Ռիքսդագի պատգամավոր։


== Տես նաև ==
Ռիքսդագի անդամների ցանկ (2018-2022)


== Ծանոթագրություններ ==
Բարբարա Դեքսի մրցանակ

Բարբարա Դեքսի մրցանակ (անգլերեն` Barbara Dex Award), eurovisionhouse.nl կայքի կողմից շնորհվող մրցանակ է Եվրատեսիլի այն արտիստին, որը ամենավատն է հագնված։ Մրցանակը տրվում է բելգիացի երգչուհի Բարբարա Դեքսի անունից, ով 1993 թվականին "Iemand als jij" երգով մասնակցել է Եվրատեսիլին։
Մրցանակը տրվում է սկսած 1997 թվականի Եվրատեսիլից։


== Հաղթողներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք