Դևիդ Լին

Դևիդ Լին (անգլ.՝ David Lean, մարտի 25, 1908(1908-03-25)[…], Կրոյդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - ապրիլի 16, 1991(1991-04-16)[…], Լայմհաուս, London Borough of Tower Hamlets, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի կինոռեժիսոր, համաշխարհային կինոյի երևելի դեմքերից մեկը, առավել հայտնի է իր նկարահանած էպիկական ֆիլմերով։ Բրիտանական կինոակադեմիայի կողմից անցկացված հարցումներով դասվել է համաշխարհային կինոյի 10 լավագույն ռեժիսորների շարքում։
Ստացել է Սըր կոչումը, իսկ 1984 թ. նաև Մեծ Բրիտանիայի Ասպետ պատվավոր կոչումը։


== Կենսագրություն և կարիերա ==
Ծնվել է 1908 թվականի մարտի 25-ին Լոնդոնի հարակից Կրոյդոն ավանում։ Ծնողները մանուկ ժամանակ արգելել էին նրան այցելել կինոթատրոններ։
1927 թ. աշխատանքի է անցնում կինոստուդիաներից մեկում, սկզբում՝ որպես ռեժիսորի օգնական, ապա՝ մոնտաժող։ Առաջին լիամետրաժ մոնտաժի աշխատանքը կատարել է 1934 թ.։ Մինչև ռեժիսոր աշխատելը նա արդեն համարվում էր իր ժամանակի լավագույն մոնտաժողներից մեկը։
Առաջին ռեժիսորական գործը 1942 թ. Նոել Քաուորդի հետ համատեղ նկարահանած «Որի մեջ մենք ծառայում ենք» ֆիլմն էր։ 1944-45 թթ. Լինը էկրանավորել է Քաուորդի ևս 3 պիես։ Այնուհետ Չառլզ Դիքենսի գրվածքների հիման վրա նկարահանել է «Մեծ հույսեր» (1946) և «Օլիվեր Թվիստ» (1948) ֆիլմերը։ 1947 թ. դառնում է BAFTA կինոմրցանակի շնորհողներից մեկն ու ընտրվում նաև նրա ներկայացուցիչ։
1955 թ. էկրան է բարձրանում նրա առաջին գունավոր ֆիլմը՝ «Ամառ»-ը, որը նկարահանվել էր Վենետիկում ամերիկացի պրոդյուսերների միջոցների հաշվին։ Դրանից հետո նկարահանում է իր ամենահայտնի ֆիլմը՝ «Կամուրջ Քվայ գետի վրայով» (1957), որի համար նա ստանում է իր առաջին Օսկարը Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար անվանակարգում։ Նույն մրցանակը ստանում է նաև 1962 թ. «Լոուրենս Արաբացի» պատմական մասշտաբային ֆիլմի համար։ Մյուս ամենահայտնի ֆիլմը Բորիս Պաստեռնակի համանուն վեպի էկրանացումն է՝ «Դոկտոր Ժիվագոն»։
Այս վերջին 3 ֆիլմերը ընդգրկված են Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում, ռեժիսորը ստացել է Ոսկե Գլոբուս լավագույն ռեժիսորի համար մրցանակը, իսկ «Լոուրենս Արաբացի» ֆիլմը Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 10 լավագույն ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերի ցանկում գլխավորում է էպիկական ֆիլմերի ցուցակը։
«Ռայանի աղջիկը» (1970) քիչ հաջողություն ունեցած ֆիլմից հետո դադարում է աշխատել որպես ռեժիսոր, հաջորդ ֆիլմը՝ «Ուղևորություն դեպի Հնդկաստան» նկարահանում է 1984 թ., այն դառնում է ռեժիսորի վերջին աշխատանքը։ Ընդհանուր թվով ստացել է 23 տարբեր կինոմրցանակներ, ներկայացված է եղել ևս 21-ի։
6 անգամ ամուսնացած է եղել


== Ֆիլմագրություն ==
29 ֆիլմերի մոնտաժող է, 19 ֆիլմի ռեժիսոր։ 3-ական ֆիլմերի պրոդյուսեր և դերասան է նաև։ 
Առավել նշանավոր ռեժիսորական աշխատանքներն են.


== Գրականություն ==
«Sir David Lean - Obituary»։ Daily Telegraph։ ապրիլի 17, 1991։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019 թ․ նոյեմբերի 30-ին։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 22  Unsigned obituary of Lean.
Lane Anthony (մարտի 31, 2008)։ «Master and Commander: Remembering David Lean»։ The New Yorker։ Վերցված է 2914 թ․ հունիսի 22  Lane's appreciation of Lean on his centennial
Silver Alain (February 2004)։ «David Lean»։ Senses of Cinema (30)։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 22  Silver's essay on Lean's career compiled as part of the Senses of Cinema Great Directors series.
Thomson David (մայիսի 9, 2008)։ «Unhealed wounds»։ Վերցված է 2014 թ․ հունիսի 22  Thomson's appreciation of Lean on the occasion of his centennial.


== Նյութեր ==
Alain Silver and James Ursini, David Lean and his Films, Silman-James, 1992.
Kevin Brownlow, David Lean, Faber & Faber, 1997.
Silverman, Stephen M., David Lean, Harry N. Abrams 1989.
Santas, Constantine, The Epics Films of David Lean, Scarecrow Press, 2011
Turner, Adrian "The Making of David Lean's Lawrence of Arabia" (Dragon's World, Limpsfield UK, 1994)
Turner, Adrian "Robert Bolt: Scenes from two lives" (Hutchinson, London 1998)
Williams, Melanie, David Lean, [Manchester University Press, 2014]
Morris, L. Robert and Lawrence Raskin, Lawrence of Arabia: the 30th Anniversary Pictorial History, Anchor Books, Doubleday, 1992


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
BAFTA-ի կայքում
ԿինոՊոիսկ կայքում
կենսագրությունը British Film Institute Archived 2005-08-10 at the Wayback Machine.