armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հակոբ Հեքեքյան

Հակոբ Տիգրանի Հեքեքյան (փետրվարի 27, 1923(1923-02-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 20, 2000(2000-02-20), Երևան, Հայաստան), հայ լուսանկարիչ։ ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ (1985)։


== Կենսագրություն ==
Հակոբ Հեքեքյանը ծնվել է 1923 թվականին Երևանում։ 
Տասնհինգ տարեկան հասակից զբաղվել է լուսանկարչությամբ։ 1940 թվականին աշխատել է Դոնեցկի շրջանի «Մակեևսկի ռաբոչի» թերթում, որտեղից էլ կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ 1945 թվականին Լեհաստանում ծանր վիրավորվել է և հաշմանդամի կարգավիճակ ստացել։ 1947 թվականին վերադարձել է Երևան, աշխատել «Պիոներ», «Կոմսոմոլեց», «Ավանգարդ» պարբերականներում։ 1950 թվականին եղել է «Հայաստանն այսօր» ամսագրի արտահաստիքային ֆոտոթղթակիցը, 1960 թվականին դարձել է ՏԱՍՍ-ի, հետագայում նաև «Նովոստի» գործակալության ֆոտոթղթակիցը Հայաստանում։
1968 թվականին հրատարակել է «Երևան» գունավոր ֆոտոալբոմը և գունավոր բացիկների շարք՝ նվիրված Երևանի 2750-ամյակին


== Մրցանակներ ==
1957

Հայաստանի երիտասարդության առաջին փառատոնում արժանացել է ոսկե մեդալի
Համամիութենական ցուցահանդեսներում արժանացել է երկրորդ և երրորդ կարգի դիպլոմների
«Սևանի ձկնորսները» աշխատանքի պատկերման տեխնիկայի համար արժանացել է հատուկ մրցանակի1967

Պարգևատրվել է ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ-ի բրոնզե մեդալով
ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր1985

ՀԽՍՀ վաստակավոր ժուռնալիստ


== Ցուցահանդեսներ ==
1954 թվականից մասնակցել է համամիութենական և հանրապետական ֆոտոցուցահանդեսներին։ 

«Սոցիալիզմը հաղթանակում է», Գերմանիա, 1957
Անհատական ցուցահանդես, Երևան, հրատարակել է «Երևան» ֆոտոալբոմը
Ֆոտոարվեստի 7-րդ միջազգային ցուցահանդես, 1969
Ֆոտոարվեստի 9-րդ միջազգային ցուցահանդես, Ռումինիա, 1973
«Սովետսկոե ֆոտո» ցուցահանդես (Հեքեքյանի աշխատանքները ցուցադրվել են ԱՄՆ 6 քաղաքներում), 1973
Մոնղոլիայի Ժողովրդական Հանրապետության Խորհրդային գիտության և մշակույթի տանը բացվել է «Հայաստանը ժուռնալիստի աչքերով» խորագիրը կրող ստեղծագործությունների անհատական ցուցահանդեսը, որը ներկայացվել է Մոսկվայի Ժուռնալիստի կենտրոնական տանը և Մոսկվայի «Երևան» կինոթատրոնում, 1982


== Երկեր ==
Երևան (Լուսանկարների ալբոմ) Լուս. հեղինակ՝ Հակոբ Հեքեքյան, Խմբ. Գ. Աղաբաբյան, Երևան։ Հայպետհրատ, 1960։
Էջմիածին/Эчмиадзин: Ալբոմ / Խմբ.՝ Ա. Հատիտյան, Նկ.՝ Հակոբ Հեքեքյան, Էջմիածին։ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածին, 1971։
Հայկական եկեղեցիներ։ [Ալբոմ] / Կազմ.՝ Բաղդասար Արզումանյան, Խմբ.՝ Արամ Հաջոլյան, Ի. Բոնչև, Լուսանկ.՝ Մովսես Շլուկյան, Թորոս Խորիսյան, Վաչե Խաչատրյան, Հակոբ Հեքեքյան, Անդրանիկ Քոչար։ Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածին, 1970
Երևանի Կլարա Ցետկինի անվան կարի արտադրական միավորման գլխամասային ֆաբրիկա /Головная фабрика Ереванского производственного швейного объединения имени Клары Цеткин / Լուսանկ.՝ Հ. Հեքեքյան, 1923-2000 [լուսանկ.]. Երևան։ Ա. հ., 1976:


== Ծանոթագրություններ ==
Ամփոփում

Ամփոփում (հին հունարեն՝ ἁπλόος, ապլոս, պարզ, մաքուր, λόγος, բառ, խոսք), լեզվաբանության մեջ բառի կազմի մեջ եղած որևէ հնչյունական տարրի, միանման հնչյունախմբերի կամ վանկերի միացում, վերացում, որով բառի հնչյունական կազմը համառոտվում է։ Որոշ լեզվաբաններ սա անվանում են նաև վանկային տարնմանում, երբ իբրև տարնմանման արդյունք տեղի է ունենում նույնանման վանկային տարրերից մեկի անկում։ Հայերենում ամփոփման օրինակներ են՝ տավարարած > տավարած, հասարակակարգ > հասարակարգ, աշխարհահայացք > աշխարհայացք, նաև՝ գեւղ > գեղ, հրեայ > հրէի բառերում կատարված հնչյունափոխական դեպքերը։
Երևույթը առաջին անգամ նկարագրել է ամերիկացի լեզվաբան՝ Մորիս Բլումֆիլդը՝ 20-րդ դարում։


== Ծանոթագրություններ ==
Տայգա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տայգա (այլ կիրառումներ)
Տայգա բառը յակուտերեն է և նշանակում է անտառ։ Սակայն ոչ բոլոր անտառներն են տայգա։ Գիտնականները տայգա են անվանում բարեխառն գոտու փշատերև անտառները։ Գիտնականները տարբերում են մութ փշատերև տայգա, լուսավոր փշատերև տայգա և սոճու անտառներ։


== Տարածման շրջաններ ==

Փշատերև անտառների բնական գոտին տարածվում է բարեխառն կլիմայական գոտու հյուսիսում։ Փշատերև անտառներն աճում են Եվրասիայում (Սկանդինավյան թերակղզում, Ռուսական և Արևմտասիբիրական հարթությունների հյուսիսում, Միջին Սիբիրում, հեռավոր արևելքում), Հյուսիսային Ամերիկայում (Կանադական սարահարթում, Ալյասկայի հարավում), Հարավային կիսագնդում (Հարավային Ամերիկայի ծայր հարավում, Թասմանիա և Նոր Զելանդիա կղզիների հարավում)։


== Կլիմա ==
Կլիման արևմուտքից արևելք դառնում է ցամաքային։ Ձմռանը ցուրտ է, ձնածածկույթը՝ կայուն։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը արևմուտքում -5 °C է, իսկ ցամաքի կենտրոնում՝ մինչև -40 °C։ Ամռանը տաք է, տեղումների քանակը 700 - 400 մմ. (արևմուտքից արևելք)։
Ամբողջ անտառային գոտում տեղումների քանակը գերազանցում է գոլորշունակությանը։


== Հողեր ==

Հողը հումուսով հարուստ չէ, քանի որ համեմատաբար առատ տեղումները և հողի բարձր խոնավությունը ողողում են սննդարար նյութերը։ Առաջանում են պոդզոլային հողեր (մոխրավուն)։
Գոտում շատ են ճահիճները։


== Բուսական աշխարհ ==
Տայգայում աճում են փշատերև, ջերմության նկատմամբ ոչ պահանջկոտ ծառեր (եղևնի, եղևենի, սոճի, խեժափիճի, մայրի և այլն)։ Հանդիպում են նաև մանրատերև ծառեր (կեչի, լաստենի, կաղամախի)։
Տայգան մարդուն տալիս է սիբիրյան սոճու «կաղիններ», արժեքավոր դեղաբույսեր՝ մարալարմատ, փշարմավ (չիչխան), կյանքի արմատ՝ ժենշեն։ Տայգայի ճահիճներից հավաքում են լոռամիրգ։ Տայգայում շատ են նաև հատապտուղներն ու սնկերը։ Այստեղ աճում են հապալասենի, թթուհատի, մոշենի, մռամոշի, ազնվամորի, լոռամրգի։


== Կենդանական աշխարհ ==

Տայգայում ապրում են թանկարժեք մորթի ունեցող կենդանիներ (սկյուռներ, սպիտակ նապաստակ, աղվեսներ, սպիտակ կզաքիս, սիբիրական տայգայում՝ սամույր)։
Խուլ թավուտներում ապրում են գորշ արջեր, լուսաններ, շատակերիկներ, անտառների եզրին՝ գայլեր։ Հյուսիսային տայգայում ապրում են հյուսիսային եղջերուներ։
Կան բազմապիսի թռչուններ (խլահավեր, կաքավներ, ցախաքլորներ, մայրահավեր, փայտփորիկներ և այլն)։


== Օգտակար հանածոներ ==
Տայգայի գոտու ընդերքը հարուստ է ալմաստով ու ոսկով, նավթով ու գազով, արժեքավոր միներալներով ու հանքաքարերով։ Սակայն տայգան, հատկապես նրա արևելյան շրջանները, դեռևս լրիվ ուսումնասիրված չէ, քանի որ նրա ճահճուտներով ու անանցանելի անտառներով անցնելն այնքան էլ հեշտ գործ չէ։


== Յուրացում ==
Տայգայում, բացի որսորդությունից և ձկնորսությունից, բնակիչները զբաղվում են նաև անտառահատմամբ և գետերով անտառանյութի տեղափոխմամբ։ Անտառներում, առանձնապես եվրոպական տայգայում, կան մշակման հողատարածություններ։ Ողողվող մարգագետիններում, գետերի երկարությամբ, բնակիչները զբաղվում են անասնապահությամբ։
(1163) Սագա

(1163) Սագա (անգլ.՝ Saga), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1930 թվականի հունվարի 20-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,218375 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0636 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3732 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2108,89 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,170706 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,02° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1163) Սագա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հիրիկ ատրպատականյան

Հիրիկ ատրպատականյան (լատ.՝ Iris atropatana ), հիրիկազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Սոխուկավոր բույս է։ Տափակ, երկարությամբ ծավալված, մանգաղաձև ծայրերով տերևները հիմքի մոտ ունեն 2-4 սմ լայնություն։ Ցողունների բարձրությունը 5-10 սմ է։ Ծաղիկները 1-2 հատ են, դեղին, հազվադեպ՝ բաց կապտավուն։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում տարածված է Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջանում (Հերհեր, Բարձրունի, Մարտիրոս, Խնձորուտ, Սերս, Գետապ, Եղեգնաձոր, Ագարակաձոր, Մալիշկա)։ Աճում է նաև Նախիջևանում և Արևելյան Անատոլիայում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է ծովի մակարդակից 1200-2000 մ բարձրությունների վրա, ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, չոր քարքարոտ, կավային, գիպսակիր, խճաքարոտ լանջերին, տրագականտային և ֆրիգանանման բուսականության մեջ, գիհու անտառներում։ Ծաղկում է ապրիլ-մայիսին, պտղաբերում է մայիս-հունիս ամիսներին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 500 կմ²-ից պակաս է։ Տեսակին աճելավայրերի պայմանների փոփոխության պատճառով սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ, CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Միսի լե Պիեռպոն

Միսի լե Պիեռպոն (ֆր.՝ Missy-lès-Pierrepont), համայնք Ֆրանսիայում, գտնվում է Պիկարդիայի մարզում՝ Էնա գավառում։ Մտնում է Գինիկուր կանտոնի կազմի մեջ։ Համայնքի շրջանը՝ Լան։
Համայնքի INSEE կոդը՝ 02577։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի տվյալներով՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 80 մարդ։ 


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին համայնքի 65 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչներից 50-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 15-ը՝ ոչ ակտիվ (ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 76,9 %, 1999 թվականին եղել է 76,5%)։ 50 տնտեսապես ակտիվ բնակիչներից աշխատում էին 46-ը (26 տղամարդ և 20 կին), գործազուրկ էին 4 մարդ (1 տղամարդ և 3 կին)։ 15 տնտեսապես ոչ ակտիվ բնակիչներից 9-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 1-ը՝ թոշակառուներ, 5-ը տնտեսապես ոչ ակտիվ էին այլ պատճառներով։


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ,Միսի լե Պիերպոն  (ֆր.)
Սեն Նեկտեր (պանիր)

Սեն Նեկտեր (ֆր.՝ Saint-nectaire, St. Nectaire), կիսափափուկ պանիր, որը ստանում են կովի կաթից։ Այն արտադրվում է Մոն Դոր (ֆր.՝ Monts-Dore) լեռնային տարածաշրջանում՝ Կանտալ և Պյուի դը Դոմ դեպարտամենտների տարածքում։


== Պատմություն ==
Սեն Նեկտերն ունի բավականին հարուստ պատմություն՝ Օվերնի բոլոր պանրատեսակներ մեջ։ Իր որակով պանիրը հռչակված է եղել դեռևս 17-րդ դարում, երբ մարշալ դը Լաֆերտը այն համտեսել է Լյուդովիկոս 14-րդի արքունիքում։
1955 թվականին Saint-Nectaire ստացավ AOC հավաստագիր, իսկ 1979 թվականի մայիսի 2-ին այս որոշումը հաստատվել է կառավարության դեկրետով։


== Պատրաստում ==

Սեն Նեկտեր պանիր ստանալու համար անհրաժեշտ է սալերսյան ցեղատեսակի կովի կաթ։ Մինչև 32° տաքացված կաթում ավելացվում է թթվան՝ լիոֆիլիզացված մեզոֆիլ մշակաբույսերի հիմքով, այնուհետև, դրանից հետո կաթը կտրող մակարդ (խմորիչ)։ Հենց կաթը թանձրանում է՝ պանրի զանգվածը տեղադրում են կաղապարի մեջ և թեթևակի սեղմում։ Հետո պանիրը հանում են կաղապարից, աղ անում, փաթաթում գործվածքով և նորից մամլում։ Դրանից հետո պանիրը չորացնում են երեք օր և դնում են հասունանալու հատուկ պատրաստված աշորայի հարդի վրա։ Սեն Նեկտերի հասունացման շրջանը տևում է 5-8 շաբաթ՝ 10-12 °C  աստիճանի և 90-95% խոնավության պայմաններում։ Շաբաթը մեկ անգամ պանրի գլուխները շրջում են։ Մեկ գլուխ պանիր արտադրելու համար անհրաժեշտ է 13-14 լիտր կաթ։


== Նկարագրություն ==

Պանրի գլուխն ունի հարթ գլանաձև տեսք, որի տրամագիծը 21 սմ է, բարձրությունը՝ 5 սմ, իսկ զանգվածը մոտավորապես 1,7 կգ։ Արտադրում են նաև ավելի փոքր քաշով պանիր, որն անվանում են Պտի Սեն Նեկտեր։ Այն ունի 600 գրամ զանգված։ Սեն Նեկտերն ունի կարծրացած կեղև, վարսակի և հարդի բույր, դեղին գույն և նուրբ առաձգական միջուկ, որն աչքի է ընկնում անտառային ընկույզի, սնկի, աղի և համեմունքների բույրով։ Պանիրը  պատրաստվում է պաստերիզացված կաթից և աչքի է ընկնում առավել պակաս համային փնջով։ Պանրի յուղայնությունը՝ 45 %։
Պանրի հետ հրամցնում են Բորդոյի St. Estèphe, Pouilly, ինչպես նաև Coteaux d’Auvergne և Cotes Roannaises կարմի գինիներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղում ==
Сен-Нектер на Гастроном.ру(չաշխատող հղում)
Fromage AOC d’Auvergne : saint-nectaire (site de l’association des fromages d’Auvergne) Archived 2017-04-15 at the Wayback Machine.
Լեռնաջուր (գետ)

Լեռնաջուր, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի աջ վտակը։ Սկիզբ է առնում Մայմեխ լեռան հյուսիսարևմտյան լանջերից և Լեռնապատ գյուղից 3 կմ հյուսիս միախառնվում մայր գետին։ Երկարությունը՝ 23 կմ։
Գետը կոչվում է նաև Ալվար, Բայդակ, Բոյդակ, Կարաչոբան, Հալավար։
Տեղի են ունենում սողանքները։ Լեռնաջուր գետի Ղարաչոբան վտակի վրա կառուցված է փոքր ՀԷԿ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դանիելա Ադամս

Դանիելա Ադամս (անգլ.՝ Danielle E. Adams, փետրվարի 19, 1989(1989-02-19), Կանզաս Սիթի, Միսսուրի, ԱՄՆ), ամերիկուացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստուհի։ Հանդես է գալիս՝ Բասկետբոլի ազգային ասոցիացիայի «Բուրջ Բասկեթ» թիմում։ Խաղում է ծանր հարձակվողի դիրքում։ Հանդես է գալիս 23 համարի ներքո։


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը WNBA.com-ում
Women Texas A&M wins first Final Four vs Notre Dame (76-70) (Video)
Կայքէջը WNBA.com-ում
Վիճակագրությունը Basketball-reference.com-ում
Վիճակագրությունը Dataproject-stats.com-ում Archived 2015-02-03 at the Wayback Machine.
Վիճակագրությունը Basketlfb.com-ում Archived 2015-03-09 at the Wayback Machine.
Աքվիտանիա (նավ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աքվիտանիա (այլ կիրառումներ) 
«Աքվիտանիա»», RMS Aquitania, բրիտանական «Cunard Steamship Line Shipping Company» ընկերությանը պատկանող մարդատար շոգենավ։ Ջուր է իջեցվել 1913 թվականի ապրիլի 21-ին։
Համարվում է ամենագեղեցիկ քառատուրբին շոգենավերից մեկը։ Այն միակ շոգենավն է, որ օգտագործվել է առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմներին, ծառայել է որպես հոսպիտալային նավ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բաշյուրդ (լեռ, Հայկական Պար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բաշյուրդ (այլ կիրառումներ) Բաշյուրդ , լեռ Հայկական Պար լեռնաշղթայում, Էրզրումի նահանգի Բայազետի գավառի Կարաքիլիսայի և Կաղզվան գավառակների սահմաններում։


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (188601-188700)

Աստերոիդների ցանկ (188501-188600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (188701-188800)
 Աստերոիդների ցանկ (188501-188600)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (188701-188800)
Պոպելնյանսկի շրջան

Պոպելնյանսկի շրջան (ուկրաիներեն՝ Попільнянський район), շրջան Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պոպելնյա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 1037 կմ²։


== Բնակչություն ==
2013 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 32801 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 31,63 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Բելա չաո

Բելա չաո կամ Իտալական պարտիզանների երգ (իտալերեն՝ Bella ciao - Մնաս բարով գեղեցկուհի), իտալական ժողովրդական երգ, որը Իտալական դիմադրության շարժման մասնակիցները երգել են Մոդենայի սարերում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Երգը համաշխարհային հռչակ է ձեռք բերել 20-րդ դարի 40-ական թվականներից։


== Ստեղծման պատմություն ==
Որ «Բելա չաոն» երգել են Դիմադրության շարժման մասնակիցները, փաստացի ապացուցված է, ինչը չի կարելի ասել նրա «գարիբալդիական» ծագման մասին։ Երգի տարածման շրջանը նեղ էր՝ բոլոնյան Ապենինների և Ռեջո-Էմիլիա շրջանի միջև, որը վերահսկվում էր պարտիզանների կողմից։ Ըստ տարածված կարծիքի երգը գրել է պարտիզաններից մեկը, որ բժիշկ կամ ֆելդշեր էր։
Երգի տեքստը վերցրած է ժողովրդական Fior di tomba («Ծաղիկը գերեզմանին») և «Թերեզայի ծաղիկը», «Ռոզինայի ծաղիկը» և «Թխկում, թխկում է դուռը» (E picchia picchia la porticella) երգերից։ Այժմ կա երգի տեքստի մի քանի տարբերակ, որոնք իրարից էապես չեն տարբերվում, օրնակ՝ «stamattina» («այսօր առավոտյան») բառի փոխարեն, մյուս տարբերակում «una mattina» («մի անգամ առավոտյան») տարբերակն է։ Քանի որ «Բելա չաոն» երգվում է առաջին դեմքից, ապա նայած կատարողի սեռի, երգվում է կամ տղամարդու, կամ էլ կնոջ անունից։ Երաժշտությունը վերցրած է իտալական հնագույն մանկական «Քնաբեր դեղ» երգից։


== Երգի տեքստը ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ալդան (այլ կիրառումներ)

Ալդան կարող է վերաբերել՝

Ալդան (գետ) - գետ Յակուտիայում։
Ալդան (քաղաք) - քաղաք Յակուտիայում։
Ալդանի բարձրավանդակ - բարձրավանդակ Արևելյան Սիբիրում։
Սուրբ Աստվածածին վանք (Քռնա)

Սուրբ Աստվածածին վանք, պատմական Երնջակ գավառում (այժմ՝ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության Ջուղայի շրջանում), Օձասար լեռան հարավարևմտյան լանջին։


== Պատմություն ==
1330 թվականին հիմնադրել է Գլաձորի համալսարանի սան Հովհաննես Քռնեցի վարդապետը։ Նա 1328 թվականին մեկնել է Մարաղայի Դոմինիկյան միաբանության առաջնորդ Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու մոտ, կաթոլիկություն ընդունել, սովորել լատիներեն, Բարդուղիմեոսին և նրա գործընկերներին հայերեն սովորեցրել և նրանց հետ լատիներենից հայերեն մի շարք գրքեր թարգմանել։ Վերադառնալով Քռնա՝ ժողով է հրավիրել Երնջակ գավառի 12 վարդապետների մասնակցությամբ, որոնք որոշել են գավառի իրենց ենթակա համայնքներում կաթոլիկություն տարածել։ Քռնայի վանքի Ս. Աստվածածին («Կուսաբեր») եկեղեցին 1330 թվականին կառուցվել է Հովհաննես Քռնեցու քեռու՝ Քռնայի գյուղապետ Գորգի միջոցներով, ընդամենը 70 օրում։


== Կառուցվածք ==
Վանքն ունի կենտրոնագմբեթ հորինվածք, սրբատաշ և կիսամշակ քարերով, իսկ վերին մասը՝ աղյուսով իրականացված։ Եկեղեցու պարսպապատ տարածքում եղել են երկու տասնյակի հասնող վանքապատկան շինություններ (հիմնովին ավերված են)։
Ս. Աստվածածին եկեղեցուց մոտ 600 մ հարավ-արևմուտք մինչև 1970-ական թվականները նշմարելի էին Քռնայի Ս. Հռիփսիմե եկեղեցու ավերակները։ Ունիթորական միաբանություն ունեցող վանքում գործել է բարձր տիպի կրթական հաստատություն, գրադարանում ընդօրինակվել են ձեռագրեր, թարգմանություններ ու մեկնողական աշխատություններ։


=== Քռնայի վանքի դպրոց ===
Քռնայի դպրոցի ուսուցիչներ են եղել Մարաղայից հրավիրված Բարդուղիմեոս Բոլոնիացին, Պետրոս Արագոնացին, Հովհաննես Անգլիացին, Հովհաննես Քռնեցին և Հակոբ Քռնեցին, Զաքարիան և ուրիշներ։
1333 թվականին Բարդուղիմեոս Բոլոնիացու մահից հետո դպրոցը, մինչև 1347 թվականը, ղեկավարել է Պետրոս Արագոնացին։ 1333 թվականին Հովհաննես Քռնեցին մեկնել է Հռոմի պապի մոտ և վերադարձից հետո դարձել Երնջակ գավառի ունիթորական եկեղեցու առաջնորդ։ Քռնայի դպրոցում հայերեն են թարգմանվել աստվածաբանական և դավանաբանական բնույթի, իմաստասիրական և բնագիտական թեմաներով գրքեր (հայտնի է ավելի քան 15-ը) կամ ինքնուրույն աշխատություններ շարադրվել։ Այս երկերը տարածվել են նաև Հայ առաքելական եկեղեցու կրթական կենտրոններում, ինչը հնարավորություն է տվել ծանոթանալու բնական ու հասարակական երևույթների մասին 13–14-րդ դարերում Եվրոպայում հայտնի գիտելիքներին։
Քռնայի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին գոյատևել է մինչև 18-րդ դարի կեսը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Սեդրակյան Ա., Հնութիւնք հայրենեաց ի գաւառին Երնջակու, Վաղարշապատ, 1872։
Ալիշան Ղևոնդ, Սիսական, Վենետիկ, 1893։
Այվազյան Ա., Նախիջևանի պատմաճարտարապետական հուշարձանները, Երևան, 1978։
Վալվա

Վալվա  (իտալերեն՝ Valva), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 1782 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 68 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84020, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0828։
Բնակավայրի հովանավոր պաշտպանը համարվում է Սուրբ Արխանգել Միխայիլը։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս։ 0828 796001
Էլեկտրոնային փոստ։ anagrafe.valva@virgilio.it


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Բառա դու Բուգրիս

Բառա դու Բուգրիս (պորտ.՝ Barra do Bugres), համայնք Բրազիլիայի Կենտրոնաարևմտյան տարածաշրջանում՝ Մատու-Գրոսու նահանգի կազմում։ Գտնվում է Մատու-Գրոսու նահանգի արևելյան մարզում։ Մտնում է Հարավ-արևմտյան նահանգի Մատու Գրոսու գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 32 479 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 7228,902 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 4,5 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1943 թվականի դեկտեմբերի 31-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 179 482 150,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 5.905,57 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,715 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)


== Ծանոթագրություններ ==
Նեոլիբերալիզմ

Նեոլիբերալիզմ (նորազատականություն, անգլ.՝ neoliberalism), քաղաքական տնտեսագիտության և փիլիսոփայության ուղղություն է, որը ստեղծվել է 1930-ական թվականներին՝ laissez-faire տնտեսական ազատականության գաղափարների հիման վրա և հասել է իր ծաղկմանը 20-րդ դարի 1980-1990-ական թվականներին։ Նեոլիբերալիզմը ներառում է այնպիսի տնտեսական ազատականացման քաղաքականություններ, ինչպիսիք են՝ սեփակնաշնորհումը, խիստ տնտեսման քաղաքականությունը, ապակարգավորումը, ազատ առևտուրը և կառավարական ծախսերի կրճատումը՝ մասնավոր սեկտորի դերը տնտեսության և հասարակության մեջ բարձրացնելու նպատակով : Շուկայի վրա հիմնված այս գաղափարները և քաղաքականությունները թույլ տվեցին իրականացնել պարադիգմի անցում քեյնասականությունից։ «Նեոլիբերալիզմ» եզրույթը ստեղծվել է 1938-ին Փարիզում կայացած մի հանդիպման ժամանակ։ Պատվիրակների մեջ էին երկու անձ՝ Լյուդվիգ ֆոն Միզեսը և Ֆրիդրիխ Հայեկը, որոնք հետագայում սահմանեցին գաղափարախոսությունը։ Լյուդվիգ ֆոն Միզեսը և Ֆրիդրիխ Հայեկը վտարանդի ավստրիացիներ էին, ովքեր սոցիալ-դեմոկրատիան, ինչի օրինակներներ էին Ֆրանկլին Ռուզվելթի Նոր համաձայնությունը և Բրիտանիայում համընդհանուր բարեկեցության պետության աստիճանական զարգացումը, համարում էին նացիզմի և կոմունիզմի հետ միևնույն սպեկտրում գտնվող կոլեկտիվիզմի դրսևորում։
1944 թվին հրապարակված «Ճորտության ուղին» գրքում Հայեկը պնդում էր, որ պետության կողմից պլանավորումը, ճնշելով ինդիվիդուալիզմն, անխուսափելիորեն կհանգեցնի ամբողջատիրական վերահսկողության։ Երբ 1947-ին Հայեկը հիմնադրեց նորազատականության ուսմունքը տարածող առաջին կազմակերպությունը՝ Մոնթ Փելերին համայնքը, դրան ֆինանսապես աջակցեցին միլիոնատերներն ու իրենց հիմնադրամները։


== Հասկացությունը ==
Նեոլիբերալիզմը, ի տարբերություն լիբերալիզմի, լիովին չի ժխտում տնտեսության պետական կանոնավորումը, ազատ շուկան, և անսահման մրցակցությունը համարում է որպես առաջընթացի և սոցիալական արդարության ապահովման հիմնական միջոցը, ինչը հնարավոր է առաջին հերթին տնտեսական աճի հիման վրա, որը չափվում է Համախառն Ներքին Արդյունքով. Կապվում է «գլոբալիզացիայի երկրորդ դարաշրջանից» (չշփոթել նոր լիբերալիզմի հետ) սկսվելով։ Նեոլիբերալիզմը կազմավորվել է որպես ընդդիմություն՝ XX դարի կեսերի սոցիալ-լիբերալիզմի գաղափարների զարգացմանը, որը նախատեսում էր սոցիալական համագործակցություն և պաշտպանություն, մրցակցություն՝ պետական կանոնավորմամբ, և սոցիալական ծրագրերի զուգակցում։


== Ծանոթագրություններ ==
Զոնտհոֆեն

Զոնտհոֆեն (գերմաներեն Sonthofen), քաղաք Գերմանիայում, Վերին Ալգոյ շրջանի կենտրոնն է, գտնվում է Բավարիա երկրամասում, Ալգոյան Ալպերի հյուսիսային սահմանի մոտ, ծովի մակարդակից 750 մետր բարձրության վրա (քաղաքի առանձին մասերը մինչև 1100 մետր), Գրյունտեն լեռան ստորոտում(1738 մետր), քաղաքի միջով հոսում է Իլլեր գետը Օստրախ վտակով։ Համարվում է Գերմանիայի ամենահարավային քաղաքը։
Ենթարկվում է Շվաբիայի ադմինիստրատիվ շրջանին։ Բնակչությունը կազմում է 21 311 մարդ (30.06.2013)։ Զբաղեցնում է 46,62 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ-09 7 80 139։


== Արդյունաբերություն և ենթակառուցվածքներ ==
Այստեղ կան հետևյալ խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունները.

Voith Turbo BHS Getriebe GmbH - արտադրում է արգելակներ և ճանապարհատրանսպորտային սարքավորումներ։
BHS Sonthofen - տեխնիկական սարքերի արտադրող (զտիչների, հարիչների արտադրություն, և այլն)։
Dr. Werner Röhrs KG - մետաղագործական ձեռնարկություն։Գարեջրագործություն։

Հիրշբրոյ (Hirschbräu - Privatbrauerei Höss GmbH & Co KG)Մեծ նշանակություն ունեն նաև կաթի արտադրությունը և տուրիզմը։ Քաղաքում գտնվում են 2 զորանոցներ և սպայական դպրոց։ Մանկապարտեզներ, դպրոցներ, գիմնազիա, ուսումնարան։ 7 խոշոր սուպերմարկետներ, շաբաթօրյա շուկա։ Մի շարք հյուրանոցներ, գարեջրատներ և ռեստորաններ։


== Պատկերասրահ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Զոնտհոֆեն քաղաքի պաշտոնական կայք
(3926) Ռամիրեզ

(3926) Ռամիրեզ (անգլ.՝ Ramirez), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1978 թվականի նոյեմբերի 7-ին Էլեանորա Հելինի և Շելտ Բասի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,554645 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2425 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8668 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1491,4 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241384 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,19° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3926) Ռամիրեզ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Եգիպտոսի XXVI դինաստիա

Եգիպտոսի XXVI դինաստիան (մոտ մ.թ.ա. 685-525 թթ.), որն անվանվում է նաև Սաիսյան դիանստիա` այդ ժամանակահատվածում երկրի մայրաքաղաք Սաիսի անունով, երկրի ղեկին է եղել մինչև Պարսկաստանի կողմից Եգիպտոսի նվաճումը (մ.թ.ա. 525 թ.):
Պատմիչ Մանեթոնը XXVI դինաստիան սկսում է հետևյալ փարավոններից, ովքեր փաստացի կառավարել են Սայիսն ու Մեմֆիսը.

Այս կերպ XXVI դինաստիան կապված է լինում XXIV դինաստիային։ Իսկ Պսամետիհ I XXIV դինաստիայի առաջին փարավոնն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Պատվո լեգեոնի շքանշան

Պատվո լեգեոնի շքանշան (ֆր.՝ Ordre national de la Légion d'honneur), Ֆրանսիայի ազգային շքանշան, սահմանվել է Նապոլեոն Բոնապարտի կողմից 1802 թ. մայիսի 19-ին, անգլիական ասպետական շքանշանի օրինակով։ Շքանշանով պարգևատրվում են Ֆրանսիայի համար տարբեր ոլորտներում մեծ ավանդ ունեցող անձինք։
Դինա Յոֆե

Դինա Յոֆֆե (լատիշերեն՝ Dina Joffe, դեկտեմբերի 18, 1952(1952-12-18), Ռիգա, Լատվիական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), լատվիացի դաշնակահարուհի, միջազգային բազմաթիվ մրցույթների հաղթող, մանկավարժ


== Կենսագրություն ==
Դաշնամուր սկսել է նվագել հինգ տարեկանից։ Սովորել է Ռիգայի տաղանդավոր պատանի երաժիշտների Էմիլ Դարզինի անվան հատուկ դպրոցում, ապա ուսումը շարունակել Մոսկվայի կենտրոնական երաժշտական դպրոցում և Պյոտր Չայկովսկու անվան կոնսերվատորիայում։
Վերադառնալով Ռիգա՝ 1978 թվականից սկսել է աշխատել երիտասարդ դաշնակահարների հետ։ 1989–1996 թվականներին պրոֆեսորի կոչումով դասախոսել է Երուսաղեմի երաժշտական ակադեմիայում, 1995–2000 թվականներին՝ ճապոնական Նագակուտե քաղաքի արվեստի համալսարանում, այնուհետև՝ Բրեշիայի երաժշտական ակադեմիայում։ Վարպետության դասեր է տվել Եվրոպայի և Ամերիկայի մի շարք երկրներում՝ Ֆրանսիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Ուկրաինայում, ԱՄՆ-ում... Լեհաստանում հյուրընկալվել է և՛ որպես Կրակովի երաժշտական ակադեմիայի պրոֆեսոր, և՛ որպես դաշնակահարների միջազգային ֆորումի մասնակից, որն անց է կացվել Սանոկում։


=== Դաշնակահարուհին ===
Մի շարք միջազգային մրցույթներում ներկայացրել է ԽՍՀՄ-ը և արժանացել մրցանակների։

Երիտասարդ երաժիշտների միջազգային մրցույթ՝ "Concertino Praha", Պրահայում (1967) – II մրցանակ
Դաշնակահարների և երգիչների Ռոբերտ Շումանի անվան միջազգային մրցույթ Ցվիկաուում (1974) – II մրցանակ
Դաշնակահարների Ֆրեդերիկ Շոպենի անվան միջազգային մրցույթ. (1975) – II մրցանակՄասնակցել է նաև տարբեր երկրներում անցկացված միջազգային երաժշտական փառատոների, այդ թվում՝ «Շոպենը և նրա Եվրոպան» փառատոնին Լեհաստանում։
Ընդգրկվել է դաշնակահարների միջազգային մի շարք մրցույթների ժյուրիի կազմում, այդ թվում՝ Քլիվլենդի, Տակամացուի, Բարսելոնի, Վայմարի, իսկ 2015-ին եղել է Շոպենի անվան միջազգային XVII մրցույթի ժյուրիի նախագահը։


== Գրականություն ==
Dybowski Stanisław - Laureaci Konkursów Chopinowskich w Warszawie,  Selene, Warszawa, 2005,  isbn = 83-910515-1-X
Wysocki  Stefan - Wokół Konkursów Chopinowskich| wydawca,  Wydawnictwa Radia i Telewizji, Warszawa, 1987, isbn = 83-212-0443-0


== Ծանոթագրություններ ==
Մանչ (շուն)

Մանչ (հունգ.՝ Mancs, 1994—2006), գերմանական հովվաշուն, հունգարական Միշկոլց քաղաքի «Սպայդեր» փրկարարական ծառայության ծառայողական շուն։ Հունգարերեն «մանչ» նշանակում է «թաթ»։


== Կենսագրություն ==
Մանչը (կամ ինչպես նրան անվանում են Մանչ Սատանան) ծնվել է 1994 թվականին։ Նա ծնվել էր ոսկրային հյուսվածքի զարգացման պաթոլոգիայով, այդ պատճառով էլ չէր կարողանում խաղալ մյուս շների հետ։ Փոքր տարիքից նա միշտ կրել է հատուկ ձգված գոտիներ։ Մանչին ուղարկում են շների փրկարարական դպրոց, որտեղ նա բոլորից լավ էր իրականացնում մարդկանց գտնելու առաջադրանքները։ Նա տիրապետեց երկրաշարժերից և պայթյուններից հետո կենդանի մնացած մարդկանց գտնելու ունակությանը, ովքեր չէին կարողանում դուրս գալ իրենց վրա լցված բեկորների տակից, ինչպես նաև նա կարողանում էր փրկարաներին ազդանշան տալ կենդանի է արդյուք մարդը (հաչում էր պոչը դես ու դեն շարժելով), թե մահացած (պարկում էր հատակին)։
Մաչի տերը՝ Լասլո Լեխոցկին, մասնակցե է Սալվադորի և Հնդկաստանի 2001 թվականի երկրաշարժից տուժածների, ինչպես նաև Եգիպտոսի, Կոլումբիայի, Վենեսուելայի և Իտալիայի փրկարարական գործողություններին։ 1999 թվականին Մանչը օգնեց փրկել երեքամյա Խաթիրա Կապլանին, ով Իզմիթի երկրաշարժի ժամանակ 82 ժամ մնացել էր փլատակների տակ։ 2004 թվականի դեկտեմբերին Միշկոլց քաղաքում  սինվա հրապարակի և գետի միջև տեղադրվել է շան հուշարձանը, հեղինակը Բորբալի Սանին է։ Հուշարձանին մինչև օրս ծաղիկներ են դնում, իսկ զբոսաշրջիկները շփում են շան քիթը ի նշան հաջողության։
2006 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Մանչոն մահացավ թոքերի բորբոքումից։ 2015 թվականին փրկարաները Եվրախորհրդարանից ստացան դրամական պարգև մարդկանց կյանքերը փրկելու քսանամյա աշխատանքի համար։ 1999 թվականին փրկված Խաթիրա Կապլանին ներկա էր դրամական պարգևների հանձման արարողությանը, նա այցելում է Միշկոլց, որոշ ժամանակ մնալով Մանչի արձանի մոտ։


== Մանչը մշակույթի մեջ ==
Dialectical Anthropology հանդեսում Մելինդա Կովաչը քննարկում էր  ԶԼՄ-ների փրկարարների և Մանչի հաջողված աշխատանքների լուսաբանումը` ասելով, որ դա ապացուցում է արտակարգ իրավիճակներում այլ երկներին Հունգարիայի օգնություն ցուցաբերելու պատրաստակամությունը ː
2014 թվականին նկարահանվեց «Մանչ» ֆիլմը, որի ռեժիսորը Ռոբերտ Ադրիան Պեյոն էրː Ֆիլմը միայն մասնակի էր հիմնված իրական դեպքերի վրա, այդ պատճառով էլ իրադարձությունների ոչ բավարար ներկայացման համար քննադատները չխրախուսեցին այն, այնուամենայնիվ ֆիլմը ընտանեկան դիտման համար գնահատվեց որպես հիանալի ː  2015 թվականին ֆիլմը գերմանական Խեմնիցում, «Շլինգել» միջազգային կինոփառատոնին հաղթանակ տարավ ː Գերմանիայում այն լույս տեսավ «Քո լավագույն ընկեր Միկան, իսկական հերոս» վերնագրով (գերմ.՝ Mika – Dein Bester Freund ein grosser Held!)ː


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт службы спасения Мишкольца «Спайдер» Archived 2021-06-12 at the Wayback Machine. (հունգարերեն)
Կամենսկոե (գյուղ, Պենժինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿամենսկոեԿամենսկոե (ռուս.՝ Каменское), գյուղ Ռուսաստանի Կամչատկայի երկրամասի Պենժինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը վերջին գրանցված տվյալներով կազմում էր 670 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(21393) Կալիգերռինգեր

(21393) Կալիգերռինգեր, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Այս աստերոիդը հայտնաբերվել է 1998 թվականի մարտի 20-ին ԼԻՆԵԱՐ ծրագրի կողմից Սոկոռոյում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(21393) Կալիգերռինգեր աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Օժանդակ բայ

Օժանդակ բայ, վերացական՝ նյութական իմաստից զուրկ բայ, որն ունի ձևաբանական և շարահյուսական ուրույն գործառություններ, որոշ դերբայների հետ զուգորդվելով կազմում է դիմավոր ձև, իսկ որոշ դերբայների ու այլ խոսքի մասերի հետ՝ բաղադրյալ ստորոգյալ։ Ժամանակակից արևելահայ գրական լեզվում այդպիսի գործառությամբ հանդես են գալիս եմ և լինեմ (լինել) բայերն իրենց շարքերով։

Եմ օժանդակ բայն ունի դեմքի, հակադարձման, թվի, ժամանակի, կերպի հատկանիշներ (առաջին, երկրորդ, երրորդ դեմքեր, եզակի ու հոգնակի թիվ, ներկա ու անցյալ ժամանակ, անկատար կերպ)։
Ի տարբերություն լինեմ (լինել) բայի՝ իմաստով ավելի վերացական է. հարում է ձևակազմական մասնիկի իմաստին։
Բայական (ձևաբանական) գործառությամբ ցույց են տալիս ոչ թե ժամանակ, այլ ժամանակային պլան, ժամանակային հարաբերություն (քերականական իմաստ)` դեմքի, թվի, կերպի հատկանիշներով հանդերձ, շարահյուսական գործառությամբ` ստորոգման գաղափար, ունի ստորոգողի հատկություն։
Ըստ դիմաթվային ու ժամանակային իմաստավորումների՝ ներկայանում է երկու շարքով, որոնք կոչվում են ժամանակային հատկանիշով (ներկայի ձևեր կամ ներկայի շարք, անցյալի ձևեր կամ անցյալի շարք)։


== Արտաքին հղումներ ==
Հ. Պետրոսյան, Հայերենագիտական բառարան, Երևան, 1987։
Կրասնոսյոլկա (գյուղ, Օվրուչի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿրասնոսյոլկաԿրասնոսյոլկա (ուկրաիներեն՝ Красносілка), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Օվրուչի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1854 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կրասնոսյոլկա գյուղում բնակվում էր 392 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,15 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 340,87 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բազարնայա Սոլյանկա

Բազարնայա Սոլյանկա (ռուս.՝ Базарная Солянка), գետ Ռուսաստանում, հոսում Նիկոլայեվի մարզում։ Գետի երկարությունը 15 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 11010002212112100011326
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 112101132
Ավազանի կոդը - 11.01.00.022
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 12
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Էմուլիլյար

Էմուլիլյար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 228 հայ բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ջելո (գետ)

Ջելո, գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի հանրապետությունում։ Գետի ակունքը գտնվում է Չագան Ուզան գետի ափից 47 կմ ձախ։ Գետի երկարություն 17 կմ է։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը Օբ գետն է, գետի ենթաավազանը Բիա և Կատուն գետերն են։ Գետի գետային ավազանը (Վերին) Օբ գետն է՝ մինչև Իրտիշի հետ միախառնման կետը։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 13010100312115100005537
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 115100553
Ավազանի կոդը - 13.01.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 15
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 1


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչություն
Ժուլիո Սեզար

Ժուլիո Սեզար Սոարեզ դե Էսպինդոլա (պորտ.՝ Júlio César Soares de Espíndola, կամ պարզապես Ժուլիո Սեզար, սեպտեմբերի 3, 1979(1979-09-03), Դուկի դի Կաշիաս, Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա), բրազիլացի դարպասապահ։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1979 թ. սեպտեմբերի 3-ին Բրազիլիայի Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքում։ Ներկայումս հանդես է գալիս պորտուգալական Բենֆիկա ակումբում, Բրազիլիայի ազգային հավաքականի նախկին դարպասապահ։ 1997-2004 թ. հանդես է եկել բրազիլական Ֆլամենգո ՖԱ-ում։
2004 թվականին պայմանագիր է ստորագրել իտալական Ինտերի հետ, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով այդ թվականին չի տեղափոխվում տվյալ ակումբ։ Նա վարձավճարով տեղափոխվում է իտալական Կյեվո ՖԱ որի կազմում սակայն չի անցկացնում և ոչ մի հանդիպում։ 2005 թվականին Ժուլիոն այնուամենայնիվ տեղափոխվում է Միլանի Ինտեր, որի կազմում հանդես է գալիս 3 տարի, փոխարինելով փորձառու դարպասապահ Ֆ. Տոլդոին։ 2009 և 2010 թթ Ինտերի կազմում արժանանացել է առաջնության լավագույն դարպասապահի կոչմանը։ 2012-ին տեղափոխվելով Անգլիա և հանդես է գալիս Քուինս Պարկ Ռենջերսի կազմում 2 տարի։ 2014 թ-ին տեղափոխվել է «Տորոնտո» ակումբ, խաղալով, 30 համարի մարզաշապիկով, ներկայումս հանդես է գալիս «Բենֆիկայում»։


== Ակումբային կարիերա ==
Ժուլիոն ծնվել է Ռիո դե Ժանեյրո նահանգում, իր կարիերան սկսել է Գրաժաու Կաունտրի ակումբում, որտեղ անցկացրել է իր մանկությունը։ Դրանից հետո 6 տարվա ընթացքում խաղացել է Ֆլամենգո ակումբում Ռիո դե Ժանեյրոյից։ 2004 թվականին պայմանագիր կնքեց միլանյան Ինտերի հետ, բայց քանի որ լեգիոներ խաղացողները շատ էին ակումբում, Ժուլիոն վարձավճարով խաղաց Կիևո ակումբում, որի կազմում ոչ մի խաղ չանցկացրեց։ 2005 թվականի օգոստոսին Ժուլիոն վերադարձավ Միլանի Ինտեր, կնքելով 3 տարվա պայմանագիր, փոխարինելով Ֆրանչեսկո Տոլդոյին, Ժուլիոն զբաղեցնում է ակումբի հիմնական դարպասապահի պաշտոնը։
2012 թվականի օգոստոսին Ժուլիոն կնքում է 4 տարվա պայմանագիր անգլիական Կուինզ Պարկ Ռենջեռսի հետ։ Անգլիական Պրեմիեր լիգան պարտվելուց հետո նա խաղում է ընդամենը 1 խաղ։
2014 թվականի փետրվարի 7-ին, Ժուլիո Սեզարն ուղևորվեց կանադական Տորոնտո, նրա համար որպեսզի ձեռք բերի լավ մարզավիճակ, 2014 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության համար։ Սեզարը իր նորամուտը Տորոնտոյում անցկացրել է 2014 թվականի մարտի 15-ի խաղում, որը ավարտվել է հաղթանակով (2։1)։ 2014 թվականի հուլիսի 25-ին պայմանագիրը լրանալու պատճառով վերադառնում է Կուինզ Պարկ Ռենջեռս։
2014 թվականի օգոստոսի 20-ին, Կուինզ Պարկ Ռենջեռսը դադարեցնում է պայմանագիրը Ժուլիո Սեզարի հետ, և նա մեկնում է Բենֆիկա, կնքելով 2 տարվա պայմանագիր։


== Կարիերան Ազգային Հավաքականում ==
Բրազիլիայի ազգային հավաքականում կարիերան սկսել է 2003 թ-ին, իր հավաքականի հետ հանդես գալով Ամերիկայի Գավաթի խաղարկությանը։ Մասնակցել է 2003, 2005, 2007, 2009, 2013 թթ ՖԻՖԱ Կոնֆեդերացիաների գավաթին, 2006-2014 թթ ԱԱ-ին։ Իր հավաքականի հետ արժանացել է ավելի քան 80 մրցանակների։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՖԻՖԱ-ի կայքում Archived 2014-07-09 at the Wayback Machine.
soccerbase կայքում
soccerway կայքում
Կաստանա

Կաստանա (իտալերեն՝ Castana), կոմունա Իտալիայի Լոմբարդիա մարզի Պավիա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 746 մարդ (2008 թվական)։ Խտությունը կազմում է 144 մարդ/կմ²։ Տարածքը 5 կմ² է։ Փոստային ինդեքս՝ 27040։ Հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0385։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչություն


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0385 82006
Էլեկտրոնային փոստ՝ comune.castana@tin.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.castana.pv.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ուղղական հոլով

Ուղղական հոլովը (լատ.՝ casus nominativus) հատուկ վերջավորություն չունի, այն բառի ուղիղ ձևն է և կոչվում է ուղիղ հոլով՝ ի հակադրություն մյուս հոլովների, որ կոչվում են թեք հոլովներ։ Ուղղական հոլովը ցույց է տալիս բառիմաստն իր ամբողջ ծավալով, բացարձակ ձևով, առանց լրացուցիչ նշանակությունների։
Նախադասության մեջ ուղղական հոլովով դրված բառը դառնում է՝

ենթակա՝ Հրճվում էր անզուսպ ամբոխը գյուղի։ (Հովհաննես Թումանյան) Երեկոն փռեց իր թևերը մութ, Անուշ նիրհեցին երկինք ու երկիր: (Վահան Տերյան)
բաղադրյալ ստորոգյալի ստորոգելի՝ Գորգագործ մի աղջիկ էր նա։ Մեր տան ճրագն է մայրս։ (Հովհաննես Շիրազ)
անվանական անդեմ նախադասության գլխավոր անդամ՝ Էջմիածին։ Միրգ ու փոշի։ Անխիղճ արև։ (Պարույր Սևակ)
կոչական՝- Խջեզարե՛, սարը սեր է, էլ չե՞ս ուզում իջնել ցած...- Սիամանթո՛, սերն է սարը, մեռնենք սարը քո տիրած... (Հովհաննես Շիրազ)
որոշիչ՝ Եկավ Թմուկ բերդը պատեց, ինչպես գիշերն էն խավար։ (Հովհաննես Թումանյան) Նա բժիշկ Նազարյանի հարևանն էր։
փոխակերպված ենթակա՝ Դեռ Գրիգորը չեկած՝ բոլորը հուզվել էին։Ուղղական հոլովով են ներկայացվում բառարանային միավորները (բացառություն է հագի բառը, որը չունի ուղղական հոլով)։
Ուղղական հոլովը կարող է որոշիչ հոդ ստանալ։ Հոգնակի ուղղականի հոդառությունը եզակիի համեմատությամբ որոշ սահմանափակումներ ունի. իկ, այք, ինք, անք, ենք, ոնք մասնիկներով հոգնակիները որոշիչ հոդ չեն ստանում, ինչը չի կարելի ասել եր, ներ մասնիկներով ձևավորված հոգնակիների մասին։Ուղղական հոլովը պատասխանում է ի՞նչ,ի՞նչեր,ո՞վ ո՞վքեր հարցերին։


== Ծանոթագրություններ ==
Խաչված մատներ

Խաչված մատներ, ձեռքի ժեստ, սովորաբար օգտագործվում է հաջողություն մաղթելու համար։ Երբեմն մեկնաբանվում է որպես պաշտպանության համար Աստծուն աղոթելու փորձ։ Այս ժեստը հայտնի է «խաչի՛ր մատներդ», «մատներդ խաչված պահի՛ր» կամ պարզապես «խաչված մատներ» տարածված արտահայտություններով։ Մատները խաչելու գործողությունը հիմնականում կապված է քրիստոնեության հետ։ Ժեստի ամենավաղ օգտագործումն եղել է այն, որ երկու մարդ հատել են իրենց ցուցամատերը՝ ստեղծելով խաչ։
Երեխաները հաճախ են ժեստն օգտագործում իրենց սուտը արդարացնելու համար։ Համոզմունք կա, որ մատները խաչելը անվավեր է դարձնում տված խոստումը։


== Էմոջի ==
Տեքստային հաղորդակցության մեջ կարելի է արտահայտել խաչված մատները՝ օգտագործելով U+1F91E 🤞 hand with index and middle fingers crossed (HTML &#129310;)-ը։ 2016 թվականին խորհրդանիշը հաստատվել է որպես Unicode 9.0-ի մաս և ավելացվել է Emoji 3.0-ին։


== Ծագում ==
Ժեստը ծագել է Իսրայելի հրեական թագավորությունում։ Մովսեսի իրավունքի դատարանները հաճախ վճիռներ էին կայացնում «Թող Աստված գթա Ձեր հոգուն» արտահայտությամբ՝ վերահաստատելու Աստծո գերագույն իշխանությունն օրենքի նկատմամբ։ Դատավորների մեծ մասը կարծում էր, չնայած մարդկանց մահվան դատապարտելու կարողությանը, անձամբ չունեն հոգիներ ոչնչացնելու լիազորություն և միայն Աստված կարող է դա անել։ Արդյունքում, որոշ դատավորներ արտահայտությունը ասելիս խաչում էին իրենց մատները՝ համարելով այն աղոթք հանցագործի հոգու հանգստության համար։
Ժեստը սկսել են օգտագործել քրիստոնեական եկեղեցու ժամանակներից կամ, հավանաբար, ավելի վաղ ժամանակներից։ Քրիստոնյաները մատները խաչում էին Քրիստոսի խաչից զորություն ստանալու համար, այսինքն՝ օրհնություն։ 16-րդ դարի Անգլիայում մարդիկ մատները խաչում էին կամ խաչի նշան անում՝ չարից խուսափելու համար, ինչպես նաև այն ժամանակ, երբ հազում էին կամ փռշտում։


== Ծիծաղելի կիրառում ==
1787 թվականին Ֆրենսիս Գրոուսի հրատարակած «Գավառական բառարան»-ում, որտեղ ներառված են տեղի ժողովրդական սնահավատությունները, խուսափելու համար սանդուղքի տակ զբոսնելու ընթացքում հնարավոր դժբախտությունից, խորհուրդ է տրվում մատները խաչել այնքան ժամանակ, քանի դեռ չես տեսել որևէ շուն։


== Բացառություն ==

Վիետնամում այն համարվում է կոպիտ ժեստ դիմացինի նկատմամբ։
Գերմանախոս երկրներում, ինչպես նաև Շվեդիայում, այդ ժեստը ստախոսության նշան է։ Իսկ հաջողություն ցանկանալը արտահայտվում է բութ մատերը սեղմելու ժեստով։ Նույն ժեստը օգտագործվում է սլավոնական շատ երկրներում, ինչպիսիք են Լեհաստանը, Չեխիան, Սլովակիան, Բուլղարիան և նախկին Հարավսլավիայի հանրապետություններում։


== Տես նաև ==
Օրհնություն


== Ծանոթագրություններ ==
Պելիմ (քաղաքատիպ ավան, Պելիմ քաղաքային օկրուգ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊելիմՊելիմ (ռուս.՝ Пелым), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Սվերդլովսկի մարզի Պելիմ քաղաքային օկրուգի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3376 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(9481) Մենչու

(9481) Մենչու (անգլ.՝ Menchu), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,286814 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0697 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5039 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1263,12 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,285008 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,74° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9481) Մենչու աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Պոնտոս (այլ կիրառումներ)

Պոնտոս, կարող է վերաբերել՝

Պոնտոս - պատմական երկրամաս և պետություն Փոքր Ասիայում
Պոնտոս (դիցաբանություն) - Հունական դիցարանի աստվածներից մեկը
Պոնտոս - մունիցիպալիտետ Իսպանիայում
Նավթ արդյունահանող երկրների ցանկ

Սա նավթ արդյունահանող երկրների ցանկն է։


== Արդյունահանում ==
Միջազգային էներգիայի գործալաության(ՄԷԳ) տվյալներով գլխավոր 10 նավթ արդյունահանող երկրները արդյունահանել են ընդհանուր 2011 թվականին արդյունահանված նավթի 63%-ը։ 2012 թվականի նոյեմբերին Ռուսաստանը ռեկերորդային 10,9 միլիոն բարել նավթ է արդյունահանել։


== Գլխավոր նավթաարդյունահանողները ==
ՄԷԳ-ի տեղեկություններով գլխավոր 10 արդյունահանողները 2012 թվականին արդյունահանել են ընդհանուրի 64%-ը։ Գլխավոր արդյունահանողներն են՝ Ռուսաստանը, Սաուդյան Արաբիան, ԱՄՆ-ը, Չինաստանը, Կանադան, Իրաքը, Իրանը, ՄԱԷ-ը, Վենեսուելան և Մեքսիկան։ 2012 թվականին ընդհանուր արդյունահանումը եղել է 4,142 Մտոննա։ 2011 թվականին այն եղել է 4,011 Մտոննա։


== Երկրներ ==


== Տես նաև ==
Նավթ
Էներգիա


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
International Energy Statistics Archived 2011-04-12 at the Wayback Machine.
Production and Imports
Բաննիո Անցինո

Բաննիո Անցինո  (իտալերեն՝  Bannio Anzino), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Վերբանիո Կուզիո Օսոլայի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 543 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Բնակչության խտությունը՝ 14 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 38կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 28032։ Հեռախոսային կոդ՝+39 0324։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0324 89104
Էլեկտրոնային փոստ՝ municipio@comune.bannioanzino.vb.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.bannioanzino.vb.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Ազգային վիճակագրության ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Բեռնեյ (Սոմի գավառ)

Բեռնեյ (ֆր.՝  Berneuil), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 254 մարդ, բնակչության խտությունը` 46.10 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 5.51 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 140 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 24 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 162 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 127-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 35։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 78,4 %։ 127 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 114 անձ (65 տղամարդ և 49 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (3 տղամարդ և 10 կին)։ 35 անաշխատունակներից 7 եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 12-ը` թոշակառուներ, իսկ 16-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ախալսոփելի (Ամբրոլաուրի շրջան)

Ախալսոփելի (վրաց.՝ ახალსოფელი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 720 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 2 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 36 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Իմ Արփիկին

«Իմ Արփիկին», Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններից, որը գրվել է 1917 թվականի հունվարի 1-ին։


== Պատմություն ==
Նվիրված է նրա դստերը՝ Արփենիկ Թումանյանին։ Պահվում է Թումանյանի ընտանեկան արխիվի Արփենիկի ալբոմում։ Պահվում է նաև այն ինքնագիրը, որի վրա 
հայրը ուղղումներ է կատարել։


== Ծանոթագրություններ ==
Բազել II

Բազել II, Բանկային վերահսկողության Բազելյան կոմիտեի փաստաթուղթ «Կապիտալի չափման և ստանդարտների միջազգային կոնվերգենցիա. նոր մոտեցումներ», որը պարունակում է մեթոդական առաջարկություններ բանկային կարգավորման բնագավառում։ «Բազել II» համաձայնության գլխավոր նպատակը բանկային գործում ռիսկերի կառավարման որակի բարձրացումն է, ինչն իր հերթին պետք է ամրապնդի ֆինանսական համակարգի կայունություններն ընդհանրապես։


== Հիմնական նորարարություններ ==
Համեմատած «Բազել I»-ի հետ՝ նորարարությունները հետևյալն են.

Հենց բանկերի կողմից անցկացվող ռիսկերի քանակական գնահատման հնարավորության վրա հիմնված ռեգուլյատիվ կապիտալի հավասարակշռված հաշվարկման ռիսկերի նկատմամբ առավել զգայուն համակարգի ստեղծում,
վարկային ռիսկերի նվազեցման գործիքների առավել լայն տարածում,
գործառնական ռիսկի ներքո գտնվող կապիտալի նկատմամբ նոր պահանջներ,
վերահսկողության մարմինների դերի ընդլայնում,
բանկերի կողմից մեթոդոլոգիայի և տեղեկատվության համակողմանի բացահայտում։


=== Կապիտալին ներկայացվող նվազագույն պահանջներ ===
Առաջին բաղադրամասը նվիրված է վարկային ռիսկի հաշվարկման մեթոդներին և առաջարկում է վարկային ռիսկի հաշվարկման երկու մոտեցում.

Ստանդարտացված մոտեցումը հիմնված է վարկային պահանջների մեծության կշռմանը այն չափով, որ տրվում է այս կամ այն վարկառուին՝ կախված արտաքին վարկային վարկանիշից, այսինքն՝ վարկանիշից, որը որոշվում է այս կամ այն միջազգային վարկանիշային գործակալության (Standard & Poor's, Moody’s, Fitch Ratings և այլն) կողմից։ Համեմատած Բազել I-ի՝ նորարարությունը ռիսկի գնահատման ժամանակ արտաքին վարկանիշներին ուղղվածությունն է՝ որպես այս կամ այն բանկի (ձեռնարկության) գործունեության օբյեկտիվ ցուցանիշներից մեկը։ Նաև նոր է վարկային ռիսկի հաշվարկման ժամանակ գրավի հաշվառման ճկուն համակարգը։
Internal Rated Based Approach մոտեցում։ Վարկային ռիսկի չափման տեսանկյունից՝ IRB-ն մաթեմատիկական մոդել է, որ հաշվի է առնում չորս գործոններ՝ գործընկերոջ դեֆոլտի հավանականությունը (PD), գործընկերոջ դեֆոլտի ժամանակ կորուստների սահմանային չափը (LGD), դեֆոլտի պահին պահանջների բացարձակ մեծությունը (EAD) և վարկի կամ պարտատոմսի շրջանառության մնացորդային արդյունավետ ժամկետը (М): Այս ցուցանիշների կիրառմամբ որոշվում են այսպես կոչված սպասվող (EL) և չսպասվող (UL) կորուստները, որոնց մեծությունը ներառվում է կապիտալի բավարարության հաշվարկների մեջ։


== Արտաքին հղումներ ==
«Բազել II»-ի թարգմանությունը ռուսաց լեզվով (ռուս.)