Բրազիլիայի ազգային թանգարանի հրդեհ

Բրազիլիայի ազգային թանգարանի հրդեհ, տեղի է ունեցել 2018 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։ Այրվել է Ռիո դե Ժանեյրոյի Պասո դե Սան Կրիստովաո պալատը, որտեղ տեղակայված էր 200-ամյա թանգարանը։ Թանգարանի պահոցներում կային ավելի քան 20 մլն թանգարանային նմուշ։ Բրազիլիայի նախագահ Միշել Թեմերը աղետն անվանել է «պատմական և մշակութային ժառանգության անգնահատելի կորուստ»։ Հրդեհի պատճառը դեռևս որոշված չէ, սակայն կարող է կապված լինել  վերջին հինգ տարիների թանգարանի ընթացիկ ֆինանսավորման բացակայության հետ։ Կորուստների մասին առայժմ չի հայտարարվել։


== Նախապատմություն ==

Թանգարանը հիմնադրվել է Բրազիլիայում գիտական հետազոտությունները խթանելու նպատակով 1818 թվականին Պորտուգալիայի արքա Ժուան VI (1769-1826 թթ.) կողմից՝ և կոչվել է արքայական թանգարան։ 1892 թվականին տեղակայվել է Պասո դե Սան Կրիստովաո պալատում։
2014 թվականին՝ բյուջեի շարունակական կրճատումների պատճառով, թանգարանը չի ստացել տարեկան սպասարկման համար անհրաժեշտ տարեկան  520000 բրազիլական ռեալը։ 2015 թվականին թանգարանը ժամանակավորապես փակվել է, քանի որ կառույցը սպասարկող և անվտանգության աշխատակիցները աշխատավարձ չեն ստացել։ Հանրահայտ ցուցասրահի վերանորոգումը ֆինանսավորվել է ժողովրդի կողմից։ 2018 թվականին սպասարկման բյուջեն կրճատվել է 90%-ով։
Շենքը վթարային վիճակում էր՝ կեղտոտ պատերով,  բաց հոսանքի լարերով։ 2018 թվականի հունիսին, երբ թանգարանը պետք է տոներ իր ստեղծման 200-ամյակը, ստեղծվել էր մի անելանի իրավիճակ, որի պատճառով հնարավոր էր հրաժարվեին հոբելյանական տոնակատարությունից։
Թանգարանի նախկին տնօրեն, Լուիս Ֆերնանդո Դիազ Դուարտեն մատնանշել է տարբեր տարիների կառավարությունների թանգարանի հետևողական անտեսումը։ «Տարիների ընթացքում մենք տարբեր կառավարությունների հետ կռվել ենք, որ բավարար ռեսուրսներ ձեռք բերենք պահպանելու համար այն, ինչն այժմ ամբողջությամբ ոչնչացված է», - ասել է նա։ 2018 թվականի հունիսին՝ 200-ամյակի տոնակատարության ժամանակ ոչ մի պետական նախարար չի հայտնվել թանգարանում։
Հրդեհի ժամանակ թանգարանին պատկանող հավաքածուն ավելի քան 20 միլիոն կտոր էր պարունակում, որն ընդգրկում է մարդկության պատմության ավելի քան 11000 տարվա պատմություն։


== Հրդեհ ==

2018 թվականի սեպտեմբերի 2-ին՝ թանգարանը փակվելուց անմիջապես հետո, Քինթա դա Բոա Վիստայի այգում գտնվող Ազգային թանգարանի շենքի բոլոր երեք հարկերում միաժամանակ հրդեհ է բռնկվել։ Հրդեհաշեջերին կանչել են ժամը 19:30-ին, որոնք անմիջապես ժամանել են դեպքի վայր։
Երեկոյան ժամը 21։ 00-ին (00:00 UTC, սեպտեմբերի 3-ին) հրդեհը անկառավարելի է դարձել, բազմաթիվ կրակի օջախներով և պատահական պայթյուններով։ Բազմաթիվ մարդիկ են եկել Քինտա դա Բոա Վիստա, հրդեհը տեսնելու համար։
Ժամը 21:15-ին հրշեջների մասնագիտացված թիմ է մտել շենք, փորձելով արգելափակել այն տարածքները, որոնք դեռևս չեն հրդեհվել և գնահատել վնասի չափը։ Հրդեհային դեպարտամենտի ներկայացուցիչը ԶԼՄ-ներին հայտնել է, որ հրշեջ բրիգադներ են այրվող շենք մտել և թանգարանի աշխատակիցների ղեկավարությամբ կարողացել են շատ իրեր դուրս հանել։
Ժամը 21:30-ին ողջ շենքը բոցերի մեջ է եղել, այդ թվում կայսերական սենյակների ցուցահանդեսը։ Թանգարանի չորս պահապանները կարողացել են փրկվել և որևէ զոհերի մասին չի հայտարարվել։
Ժամը 22:00-ին  (01:00 UTC սեպտեմբերի 3) տասնյակ թանգարանի աշխատակիցներ հրդեհը հանգցնելու համար միացել են հրշեջներին։ Այդ ժամանակ արդեն փլուզվել էին շենքի տանիքն ու երկու հարկը։ Թանգարանում 43 տարի գրադարանավար աշխատած  Էդսոն Վարգաս դա Սիլվայի խոսքերով, «այստեղ սոսկալի շատ թուղթ, փայտե հատակ և շատ այլ արագ վառվող իրեր կան»։
Նախքան հրդեհի հետաքննությունը սկսելը Բրազիլիայի մշակույթի նախարար Սերխիո Սաի Լեյտաոն կասկածել է հայտնել, որ հրդեհի հավանական պատճառ կարող էր լինել հոսանքի լարերի կարճ միացումը կամ որևէ մոմով թռչող լապտեր՝ որոնցից շատ կան Բրազիլիայում։


== Ծանոթագրություններ ==