Բորիս Գրաչևսկի

Բորիս Յուրևիչ Գրաչևսկի (ռուս.՝ Борис Юрьевич Грачевский, մարտի 18, 1949(1949-03-18), Ռամենսկի շրջան, Մոսկվայի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 14, 2021(2021-01-14), Մոսկվա, Ռուսաստան), ռուս կինոռեժիսոր և սցենարիստ, կինոարտադրության կազմակերպիչ, «Երալաշ» մանկական կինոամսագրի գեղարվեստական ղեկավար (2002-2021)։ Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների «Նիկա» ակադեմիայի անդամ, ՌԴ արվեստի վաստակավոր գործիչ (2000), ՌԴ կառավարության մրցանակի դափնեկիր (2010)։


== Կենսագրություն ==
Բորիս Գրաչևսկին ծնվել է 1949 թվականի մարտի 18-ին Մոսկվայի մարզի Ռամենսկի շրջանում՝ «Պոլուշկինո» հանգստյան տանը, հրեական ընտանիքում։ Հայրը՝ Յուրի Մաքսիմովիչ Գրաչևսկին (1924-1998), ծնունդով եղել է Վիտեբսկից, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, լեյտենանտ, 1942-1946 թվականներին ծառայել է հակաօդային պաշտպանության զորքերում, զորացրվելուց հետո աշխատել է որպես կոնֆերանսիե և կուլտաշխատող։ Մայրը՝ Օլգա Լազարևնա Գրաչևսկայան (օրիորդական ազգանունը՝ Ժարկովսկայա), եղել է գրադարանավար։
Բորիս Գրաչևսկին վեց տարեկանում հոր հետ բեմ է դուրս եկել, տասը տարեկանում բեմադրել է առաջին պարը, 11 տարեկանում՝ ամանորյա ցերեկույթը։
Ավարտել է Ս. Պ. Կորոլյովի գործարանին առընթեր Կալինինգրադի մեխանիկական տեխնիկումը, որտեղ ստացել է խառատի մասնագիտություն։ Աշխատել է որպես խառատ, ապա տեխնիկ-կոնստրուկտոր Կորոլյովի գործարանում։
1968 թվականին ծառայել է բանակում։ Գրաչևսկու խոսքով՝ գլխի վնասվածքից հետո գտնվելով կլինիկական մահվան վիճակում՝ նա վերապրել է հանդերձյալ աշխարհում լինելու փորձը՝ «լուսավոր թունելում» թռիչքի տեսքով։
Բանակային ծառայությունից հետո աշխատանքի է ընդունվել Գորկու անվան կինոստուդիայում։ Աշխատել է որպես ադմինիստրատոր Ալեքսանդր Ռոուի, Մարկ Դոնսկոյի, Վասիլի Շուկշինի կինոնկարներում։ Կինոստուդիայում եղել է ավագ ադմինիստրատոր, նկարահանող խմբի փոխտնօրեն։
1969 թվականին ընդունվել է ՎԳԻԿ հեռակա բաժնի «կինոարտադրության կազմակերպում» ֆակուլտետ, սակայն ուսումը ավարտել է միայն 23 տարի անց։

1974 թվականին Բորիս Գրաչևսկին իր նախաձեռնությամբ  դրամատուրգ Ալեքսանդր Խմելիկի հետ համատեղ հիմնադրել է «Երալաշ» մանկական հումորային կինոամսագիրը, որտեղ աշխատել է մինչև իր կյանքի վերջը։ Գրել է 11 սցենար կինոամսագրի համար, բեմադրել է մի շարք սյուժեներ որպես բեմադրող ռեժիսոր, ինչպես նաև մի շարք դերեր է խաղացել որպես դերասան, որոշ սյուժեներում հնչյունավորել է հեղինակի տեքստը։
1995 թվականին Գորկու անվան կինոստուդիայի հիման վրա հիմնադրել է «Երալաշ-Լենդ» կինոստուդիան, իսկ 2005 թվականին կինոստուդիայի հիման վրա հիմնադրել է «Երալաշ» կինոստուդիան։
Հանդես է եկել որպես վավերագրական ֆիլմերի հեղինակ, «Սոցիալական գովազդ» նախագծի հեղինակ։
2008-2009 թվականներին նկարահանել է իր առաջին լիամետրաժ գեղարվեստական ֆիլմը՝ «Տանիք» (ռուս.՝ «Крыша»), որն էկրան է բարձրացել 2009 թվականի սեպտեմբերին։
2009-2010 թվականներին բազմիցս եղել է ՍՏՍ-ի «Видеобитва» հաղորդման ժյուրիի նախագահը։ 2013 թվականից մասնակցել է Մարգարիռա Մայսկայայի «Արտ Իզո կենտրոն» արվեստի միջազգային կենտրոնի՝ հաշմանդամ երեխաների համար իրականացվող բարեգործական ծրագրերին։
2014 թվականի հուլիսին Գրաչևսկին՝ որպես ռեժիսոր, ձեռնամուխ է եղել «Նոտաների միջև կամ տանտրիկ սիմֆոնիա» դրամատիկ ֆիլմի արտադրությանը, որը պատմում է համաշխարհային ճանաչում ունեցող կոմպոզիտորի և գավառական ծագում ունեցող երիտասարդ աղջկա սիրո մասին, իսկ գլխավոր դերերը խաղացել են Անդրեյ Իլյինը և Յանինա Մելեխովան։
Հեղինակել է «Идиотизмы» հումորային ասույթների ժողովածուն։
2017 թվականին եղել է «Կարուսել» հեռուստաալիքի մանկական ՈՒՀԱ ժյուրիի անդամ։


=== Հիվանդություն և մահ ===
2018 թվականին «Մարդու ճակատագիրը» (ռուս.՝ «Судьба человека») հեռուստահաղորդման ժամանակ Գրաչևսկին պատմել է, որ ավելի վաղ իր մոտ ախտորոշել են մաշկի քաղցկեղ, որի պատճառը եղել է խալը, դրա հետ կապված ինքը տարել է մի քանի վիրահատություններ, ճառագայթում և քիմիաթերապիա։
2020 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Բորիս Գրաչևսկու մոտ ախտորոշվել է կորոնավիրուսային վարակ են ախտորոշել։ Վեց օր անց նրան տեղափոխել են հիվանդանոց, իսկ երկու օր անց տեղափոխել են վերակենդանացման բաժանմունք։ Հունվարի 7-ին ռեժիսորին միացրել են ԻՎԼ-ի ապարատին և մտցրել են դեղորայքային քնի վիճակի մեջ։ 2021 թվականի հունվարի 14-ին Բորիս Գրաչևսկին մահացել է կորոնավիրուսային վարակի հետևանքով առաջացած բարդությունների պատճառով։
Հրաժեշտի արարողությունը տեղի է ունեցել 2021 թվականի հունվարի 17-ին Մոսկվայում՝ Կինոյի կենտրոնական տանը։ Թաղվել է Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը։
2022 թվականի հունվարի 14-ին՝ Բորիս Գրաչևսկու մահվան տարելիցի օրը, Տրոեկուրովյան գերեզմանատանը տեղի է ունեցել նրա գերեզմանի հուշարձանի բացումը։


== Անձնական կյանք ==
Առաջին կինը՝ Գալինա Յակովլևնա Գրաչևսկայա (ծնվ.՝ հունվարի 1, 1948 թվական, ամուսնացած են եղել գրեթե 35 տարի, 1970 թվականից),
Որդին՝ Մաքսիմ Բորիսովիչ Գրաչևսկի (ծնվ.՝ դեկտեմբերի 9, 1972 թվականի), գործարար, «Աշխատանքային ռեզերվներ» (ռուս.՝ «Трудовые резервы») ԲԲԸ գլխավոր տնօրեն,
Դուստրը՝ Քսենյա Բորիսովնա Ալեևա-Գրաչևսկայա (ծնվ.՝ հունիսի 20, 1979 թվական), աշխատել է Երալաշում, «Ֆարենհեյթ Ակումբ» ՍՊԸ տուրիստական գործակալության ղեկավար,
Երկրորդ կինը (2010 թվականի մայիսից մինչև 2014 թվականի փետրվար)՝ Աննա Եվգենևնա Գրաչևսկայա (օրիորդական ազգանունը՝ Պանասենկո, ծնվ․՝ սեպտեմբերի 6, 1986 թվական), 2012 թվականին ամուսնու հետ նկարահանվել է «Երալաշի» № 268 «Ճիչ» (ռուս.՝ «Крик») դրվագում, որտեղ Բորիս Գրաչևսկին խաղացել է գլխավոր, իսկ Աննա Գրաչևսկայան՝ բուժքրոջ էպիզոդիկ դեր,
Դուստրը՝ Վասիլիսա Բորիսովնա Գրաչևսկայան (ծնվ.՝ 19 սեպտեմբերի, 2012 թվական),
Երրորդ կինը (2016 թվականի փետրվարից)՝ Եկատերինա Բելոցերկովսկայա (ծնվ․՝ 25 դեկտեմբերի, 1984 թվական), դերասանուհի և երգչուհի,
Որդին՝ Ֆիլիպ Բորիսովիչ Գրաչևսկի (ծնվ.՝ 8 ապրիլի, 2020 թվական)Բորիս Գրաչևսկին իրեն հավատացյալ մարդ չի համարել, սակայն պատանեկան տարիքում ընթերցելով Միխայիլ Բուլգակովի «Վարպետը և Մարգարիտան» վեպը, հետաքրքրվել է կրոնական հարցերով և այցելել տաճարներ, ներառյալ Երուսաղեմի Տիրոջ Գերեզմանի տաճարը։ Իր իսկ խոսքերով՝ մանուկ հասակում հաճախ է հանդիպել Պատրիարք Ալեքսի Առաջինին, որն ապրում էր իր պապի տան կողքին գտնվող տանը, ով, վերադառնալով Ելոխովի Բոգոյավլենսկի տաճարում մատուցած պատարագից, երեխաներին կոնֆետ էր հյուրասիրում։


== Հասարական դիրքորոշում ==
2014 թվականի մարտի 11-ին ստորագրել է Ռուսաստանի մշակույթի գործիչների դիմումը՝ ի պաշտպանություն ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի քաղաքականության Ուկրաինայում և Ղրիմում։
Բազմիցս եղել է ինքնահռչակ Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետությունում, այնտեղ ներկայացրել է իր «Նոտաների միջև կամ Տանտրիկ սիմֆոնիա» ֆիլմը և ելույթ է ունեցել տեղական հեռուստաալիքներով։


== Ֆիլմագրություն ==
Ռեժիսոր

2009 – «Տանիք» (ռուս.՝ «Крыша»)
2015 – «Նոտաների միջև, կամ Տանտրիկ սիմֆոնիա»» (ռուս.՝ «Между нот, или Тантрическая симфония»)Դերասան

2012 – «Ստեպանիչի մեքսիկական ճանապարհորդությունը» (ռուս.՝ «Мексиканский вояж Степаныча») – Ռոմերո Սանչես
2017 – «Կարճ ալիքներ» (ռուս.՝ «Короткие волны»),  կավատ


== Պարգևներ ==
Պատվո շքանշան (20 մարտի, 2009 թվական),  հայրենական կինեմատոգրաֆիական արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ վաստակի և երկարամյա ստեղծագործական գործունեության համար
Բարեկամության շքանշան (23 օգոստոսի, 2019 թվական),  հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ավանդի, բազմամյա բեղմնավոր գործունեության համար
«Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ» պատվավոր կոչում (26 հուլիսի, 2000 թվական) — արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար
Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության 2010 թվականի մրցանակ մշակույթի բնագավառում (17 դեկտեմբերի, 2010 թվական) – «Երալաշ» մանկական հումորային կինոամսագրի ստեղծման համար
«Ոսկե Խոյ» մրցանակի դափնեկիր, «Ոսկե Օստապ» մրցանակի կրկնակի դափնեկիր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Безрук М. Борис Грачевский: Нам нужен Буратино // газета «Труд». № 40 за 09.03.2006
Кудряц Е. Юбилейное интервью Бориса Грачевского // Кино-Театр.ру, 11.03.2009
Мотаева Т. Борис Грачевский: Во мне сидит пацан! // газета «Крестьянин», 18.03.2009
Романова Г. Борис Грачевский: Я ужасно ленивый трудоголик // Российская газета — Неделя № 0 (3432). 19.03.2004
Директор безобразия. Борис Грачевский: «звёздную» болезнь я лечу радикальным способом // Российская газета — Неделя № 0 (4595). 21.02.2008
Борис Грачевский: «Никто не хочет думать о детях…» ՅուԹյուբում
Борис Грачевский интервью для Арт-Изо. ТВ ՅուԹյուբում
Не верю! Священник Павел Островский и продюсер Борис Грачевский ՅուԹյուբում // Телеканал «Спас», 09.03.2019