Լեոնիդ Սոբինով

Լեոնիդ Վիտալևիչ Սոբինով (ուկրաիներեն՝ Собінов Леонід Віталійович, մայիսի 26 (հունիսի 7), 1872, Յարոսլավլ, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 14, 1934(1934-10-14), Ռիգա, Լատվիա), խորհրդային երգիչ (քնարական տենոր)։ Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1923)։


== Կենսագրություն ==
Լեոնիդ Սոբինովը ծնվել է վաճառական ծառայող յարոսլավյան քաղքենի Վիտալի Վասիլևիչ Սոբինովի ընտանիքում։ 1881 թվականին ընդունվել է գիմնազիա։ Գիմնազիայի երգչախմբում երգել է սովորել։ 1888 թվականին նրա առաջին հաջող ելույթը տեղի է ունեցել գիմնազիայի բարեգործական երեկոյին (երգչախմբի մենակատար Վիլբոայի «Նատաշա, կամ Վոլգայի ավազակները» օպերայում)։ 1890 թվականին, գիմնազիան արծաթե մեդալով ավարտելուց հետո, Սոբինովն ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ։ Համալսարանում սովորելու ընթացքում մասնակցել է ուսանողական երգչախմբի ելույթներին։ 1892 թվականի աշնանը Պյոտր Շոստակովսկու հրավերով ընդունվել է երաժշտա-դրամատիկական ուսումնարան (հետագայում՝ Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարան (ԳԻՏԻՍ)), որտեղ մինչ 1897 թվականը վոկալ է սովորել Ալեքսանդր Դոդոնովի և Ալեքսանդրա Սանտագանո-Գորչակովայի մոտ)։ Այդ տարիներին նա ելույթներ է ունեցել իտալական օպերային երգչախմբի հետ։ 1893 թվականին երգիչն ամուսնացել է այդ ուսումնարանի աշակերտուհի Մարիա Կարժավինայի հետ (1898 թվականին նրանք բաժանվել են)։ 
Ուսումնարանում սովորելուն զուգահեռ Սոբինովը ուսումը շարունակել է համալսարանում։ 1894 թվականին հաջողությամբ ավարտել է համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, ապա մեկ տարի ծառայել որպես յունկեր Մոսկվայի հետևակային ուսումնարանում։ Դրանից հետո աշխատել է որպես հայտնի փաստաբան Ֆեոդոր Նիկիֆորովիչ Պլևակոյի օգնական։ 1897 թվականին ուսումնարանում քննությանը մասնակցել է Մեծ թատրոնի դիրիժոր Իպոլիտ Ալտանին, ով Սոբինովին հրավիրել է Մեծ թատրոն լսումների։ Նույն տարում  նա դառնում է Մեծ թատրոնի մենակատար։ Լեոնիդ Սոբինովն իր նորամուտը նշեց Մեծ թատրոնում Անտոն Ռուբինշտեյնի «Դևը» օպերայով։ Մեծ թատրոնում իր ողջ ծառայության ընթացքում երգիչն ունեցել է 35 դեր, նա բեմում երգել է 623 անգամ։ 1899 թվականի աշնանը Սոբինովը հրաժարվել է փաստաբանական գործունեությունից և ամբողջովին նվիրվել երաժշտությանը։ Սոբինովն իր մասին ասել է․

1900-ականներին Սոբինովը հյուրախաղերով հանդես է եկել մի շարք բեմերում՝ Միլանի «Լա Սկալա» թատրոնում (1904-1906), որտեղ երգել է իտալական ավանդական երգացանկով, ելույթներ է ունեցել Մոնտե Կառլոյում, Մադրիդում, Լոնդոնում, Բեռլինում, Փարիզում (1909) և Ռուսաստանի մի շարք քաղաքներումում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում համերգային հյուրախաղերի միջոցով նա հավաքել և նվիրաբերել է ավելի քան 200 հազար ռուբլի վիրավորներին օգնելու և բարեգործական նպատակների համար։ Երկու անգամ եղել է Մեծ թատրոնի տնօրեն՝ 1917-1918 թվականներին և 1921 թվականին։ 1917 թվականի հոկտեմբերից եղել է Մոսկվայի թատերական խորհրդի կոմիսար, իսկ 1919 թվականին ընտրվել է Մեծ թատրոնի Դիրեկտորիայի անդամ։
1920 թվականի նոյեմբերին ղեկավարել է Սևաստոպոլի ժողովրդական կրթության բաժնի արվեստի ենթաաբաժինը։ 1921 թվականի ապրիլին առաջարկել է Սևաստոպոլում ստեղծել կոնսերվատորիա։
Բնակվել է Մոսկվայում՝ Կամերգերսկի նրբանցքի, թիվ 5/7 շենքի No 23 բնակարանում (տան վրա տեղակայված է հուշատախտակ)։ Ողջ կյանքի ընթացքում Սոբինովը անընդհատ հանդես է եկել կամերային վոկալ երգացանկով։ Կոռնեյ Չուկովսկին իր հուշերում նշում է, որ Սոբինովը շատ բարեգործություններ է կատարել, մասնավորապես օգնել է ուսանողներին, այդ թվում՝ ապագա գրող Լեոնիդ Անդրեևին և նվիրաբերություններ է կատարել տարբեր կարիքավոր ընկերությունների և կազմակերպությունների։
Նույն թվականին նա հեռացել է բեմից՝ 60 տարեկան հասակում։
1934 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Ռիգայում գտնվելու ընթացքում Սոբինովը մահացել է սրտի կաթվածից գիշերը` «Սանկտ Պետերբուրգ» հյուրանոցում քնած ժամանակ։ Սոբինովի մարմինը հատուկ հուղարկավորության գնացքով տեղափոխել են Մոսկվա։ Թաղված է Նովոդևիչևյան  գերեզմանատանը։ Որոշ աղբյուրներում նշում են Լեոնիդ Սոբինովի մահվան տարօրինակ հանգամանքներ՝ այն կապելով Ռիգայի արքեպիսկոպոս Իոհանի (Պոմմեր) մեկ օր առաջ կատարված սպանության հետ։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Բեմելը կայացել է 1897 թվականին Մեծ թատրոնի բեմում Մինոդալի (Ռուբինշտենի «Դև») դերերգով։ Երգել է նաև Պետերբուրգի (հիմնականում՝ Մարիինյան), 1905-1911 թվականներին Արևմտյան Եվրոպայի օպերային թատրոններում (այդ թվում՝ Միլանի «Լա Սկալա»-ում), համաշխարհային ճանաչման արժանացել։ 1917 թվականի Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո զբաղվել է նաև երաժշտական-հասարակական գործունեությամբ։ 1917-1918 թվականներին եղել է Մեծ թատրոնի տնօրեն։ Սոբինոսը ռուսական դասական վոկալ դպրոցի խոշորագույն ներկայացուցիչներից է։ Օժտված է եղել արծաթավուն տեմբրի գերող ձայնով, դրամատիկական տաղանդով, արտիստական բարձր կուլտուրայով։ Սոբինոսին բնորոշ էր երաժշտական կերպարի բանաստեղծականացումը։ Նորովի է մեկնաբանել օպերային շատ դերերգեր։ Նրա լավագույն կերպավորումներից է Լենսկին (Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին»), որ հետագա սերնդի կատարողների համար դարձել է դասական օրինակ։ Դերերգերից են՝ Բայան (Գլինկայի «Ռուսլան և Լյուդմիլա»), Լևկո, Բերենդեյ (Ռիմսկի- Կորսակովի «Մայիսյան գիշեր», «Ձյունանուշիկը»), Լոհենգրին (Վագների «Լոհենգրին»), Ռոմեո (Գունոյի «Ռոմեո և Զուլիետ»), Վերթեր, դե Գրիե (Մասնեի «Վերթեր», «Մանոն»), Ցոնտեկ (Մոնյուշկոյի «Հալկա»), Հերցոգ, Ալֆրեդ (Վերդիի «Ռիգոլետտո», «Տրավիատա»)։ Սոբինոցը կամերային վոկալ ժանրի խոշոր վարպետ էր, Միխայիլ Գլինկայի, Չայկովսկու, Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի, Սերգեյ Ռախմանինովի ռոմանսներ նուրբ մեկնաբան։


== Ընտանիք ==
Առաջին ամուսնությունը (1893-ին) - դերասանուհի Մարիա Ֆեդորովնա Կորժավինայի (1873-1947) հետ, ով նաև սովորում էր Մոսկվայի ֆիլհարմոնիայի ընկերության երաժշտական և դրամատիկական ուսումնարանում։
Որդին - Բորիս Լեոնիդովիչ Սոբինով (1895-1955), դաշնակահար, կոմպոզիտոր և կոնցերտմեյստեր։ Նա արտագաղթեց բարոն Վրանգելի բանակի հետ։ 1945 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Եվրոպայում նա հայտնվեց ամերիկյան օկուպացիայի գոտում, արտահանձնվեց ԽՍՀՄ, 10 տարի անցկացրեց ճամբարներում և ազատվելուց հետո հանկարծամահ եղավ։
Որդին - Յուրի Լեոնիդովիչ Սոբինով (1897-1920)։ Նա մարտնչել է կամավորական բանակի շարքերում։ Մահացել է վերքերից 1920 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, Մելիտոպոլում։
Երկրորդ ամուսնություն - քանդակագործ Վերա Մուխինայի զարմուհի Նինա Իվանովնա Մուխինայի (1888-1968) հետ։
Դուստրը - Սվետլանա Լեոնիդովնա (1920-2002)։ Նա գրող Լև Կասիլի կինն էր։
Թոռնուհին - ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր Իրինա Լվովնա Սոբինովա-Կասսիլ։


== Պարգևներ ==
1933 թվականի մայիսի 7-ին նա պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։ 


== Հիշատակ ==

1937-1994 թվականներին Մոսկվայի Մալի Կիսլովսկու նրբանցքը կրել է նրա անունը։ Երգչի անունով փողոցներ կան Իվանովում, Կիևում, Մինսկում, Պոլտավայում, Խարկովում, Դոնեցկում, Յարոսլավլում, նրա հայրենիքում և ԱՊՀ այլ քաղաքներում։
Ներկայումս Սոբինովի անունն են կրում Սարատովի կոնսերվատորիան, Յարոսլավլի երաժշտական ուսումնարանը (քոլեջ) և ամենամյա երաժշտական փառատոնը։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Յարոսլավլում (Մաքսիմովա և Տրեֆոլև փողոցների խաչմերուկում) բացվել է Սոբինովի հուշարձանը։ 1969-1993 թվականներին Մոսկովյան գետային նավարկային շոգենավը կրել է նրա անունը։

Բացի այդ, Սոբինովի անունն է կրում Խորհրդային (կառուցվել  է Մեծ Բրիտանիայում) օվկիանոսային տուրբինանավը։


== Հասցեներ Սանկտ Պետերբուրգում-Պետրոգրադ-Լենինգրադ ==

1901 թվականի փետրվար - բազմաբնակարան շենք - Գորոխովայա փողոց, 8։
1903-1908 թթ. – Օ․ Ն․ Մուխինի կահավորված սենյակները,  Մորսկայա փողոցի 16 շենքի 9-րդ բնակարան։
1908-1912 թթ. - «Անգլետեր» հյուրանոց - Վոզնեսենսկի պողոտա, 10։
1912 - 1915 հոկտեմբեր - «Ֆրանսիա» հյուրանոց - Մորսկայա փողոց, 6։
1915 - 1929 թվականի հոկտեմբեր - Կուրակինայի բազմաբնակարան շենք - Սերգիևսկայա փողոց, 8 (այժմ՝ Չայկովսկու փողոց);
1917 թվականից հետո Սեստրորեցկ առողջարանային քաղաքի Օրանժերեյնի փողոցում տրամադրվեց թիվ 3 տունը  (Ս. Ի. Դվորժեցկու ամառանոցը)։
1932 թվական - հյուրանոց «Եվրոպեյսկայա» - Ռակովի փողոց, 7։


== Գրականություն ==
Леонид Витальевич Собинов. 1898—1923 (25 лет сценической деятельности). Юбилейный сборник под ред. Вл. Немировича-Данченко, М., Госиздат, 1923. — 70 стр., богато иллюстрирован.
Л. В. Собинов: Жизнь и творчество: [Сборник] / Отв. ред. Я. О. Боярский. — Москва: Музгиз, 1937 (Ленинград: тип. и цинк. им. Володарского). — 264, [2] с.
Воспоминания о Л. В. Собинове. Ярославль: Верхне-Волжское книжное издательство, 1985. — 256 с.
Леонид Витальевич Собинов. В 2-х томах. М.: Искусство, 1970.
Поплавский Г. В. Собинов в Петербурге — Петрограде —  Ленинграде. — Л.: Лениздат, 1990. — 251 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-289-00606-0
Черников О. Рояль и голоса великих. Серия: Музыкальная библиотека. — Издательство: Феникс, 2011. — 224 с. ISBN 978-5-222-17864-5
Ермолин Евгений. Смерть Орфея // Углече поле, 2014. №23. — С. 52—59.
Горбунова Е. Ю. СОБИНОВ Леонид Витальевич // А. Ю. Андреев, Д. А. Цыганков Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — С. 663—664. — ISBN 978-5-8243-1429-8.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Старый сайт Дома-музея Л. В. Собинова Archived 2016-01-07 at the Wayback Machine. (с научно-справочной информацией)
Библиография на старом сайте Дома-музея Л. В. Собинова Archived 2021-06-25 at the Wayback Machine. (до 1997 года, неполная)
Теплоход «Л. В. Собинов»
Родственники Собинова Archived 2021-06-25 at the Wayback Machine.
«ЛЕОНИД СОБИНОВ»։ КУЛЬТУРА.РФ։ Վերցված է 2017-04-28