armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ալեկու Ռուսո

Ալեկու Ռուսո (ռումիներեն՝ Alecu Russo, մարտի 17, 1819(1819-03-17), Քիշնև, Օրգեևի գավառ, Բեսարաբյան գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 5, 1859(1859-02-05), Յասի, Վալախիայի և Մոլդովայի միացյալ իշխանություն), մոլդովացի և ռումինացի գրող։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Շվեյցարիայում և Վիեննայում։ Վերադառնալով հայրենիք՝ հարել է դեմոկրատական շարժմանը, մասնակցել Մոլդավիայի, ապա նաև՝ Տրանսիլվանիայի 1848 թվականի հեղափոխական դեպքերին։ Մեզ չհասած «ժիկնիչերուլ Վադրե» (բեմ․ 1846) կատակերգությունում ծաղրվել են իրենց դարն ապրած բարքերն ու սովորույթները։ Ռուսոյի հիմնական ստեղծագործությունը «Ռումինիայի երգը» (1850) քնար ական-հրապարակախոսական պոեմն Է՝ նվիրված ժողովրդի դժվարին ճակատագրին ու նրա ազատասիրական ձգտումներին։ «Կեղծիքի ժայռը», «Սովեժա» և այլ ակնարկներում սուր քննադատության են ենթարկում ֆեոդալիզմի մնացուկները Մոլդավիայում։ «ժողովրդական պոեզիա» (1846), «Մոլդավական Էտյուդ» (1851), «Մտորումներ» (1855) հոդվածները հաստատում են այն միտքը, որ գրականությունը հասարակական կոչում ու նշանակություն ունի։ Ռուսոն եղել է ազգային բանահյուսության հավաքման նախաձեռնողներից։
Ավեր (Սպերի գավառ)

Ավեր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։


== Պատմություն ==
Ավերի հայերը տեղահանվել են առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, որոնց մի մասը զոհվել է, իսկ փրկվածները գաղթել են օտար երկրներ։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ մոտ 30 տուն հայ բնակիչ։


== Տնտեսություն ==
Բնակիչները զբաղվում էին երկրագործությամբ, անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Ավերում կար Ս. Աստվածածին անունով եկեղեցի։


== Կրթություն ==
Գյուղում գործում էր վարժարան։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Մալեևկա (գյուղ, Բորովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մալեևկա (այլ կիրառումներ)Մալեևկա (ուկրաիներեն՝ Маліївка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բորովի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1775 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Մալեևկա գյուղում բնակվում էր 217 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2133 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 101,73 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մասինգ

Մասինգ  (գերմ.՝ Massing), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Ստորին Բավարիա վարչական շրջանին։ Մտնում է Ռոտալ Ին շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 4053 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010 թվական)։ Զբաղեցնում է 112,00 կմ² մակերես տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 2 77 133։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Բոզլու Աղջաքենդ

Բոզլու Աղջաքենդ, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։


== Բնակչություն ==
1886 թվականին գյուղն ունեցել է 443, իսկ 1908-ին՝ 450 հայ բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սավա Հենցիյա

Սավա Հենցիյա (ռումիներեն՝ Sava Henția, փետրվարի 1, 1848(1848-02-01), Սեբեշել, Հունգարիայի թագավորություն, Տրանսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա - փետրվարի 21, 1904(1904-02-21), Սեբեշել, Հունգարիայի թագավորություն, Տրանսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա), ռումինացի նկարիչ, գեղազարդիչ և նկարազարդող։


== Կենսագրություն ==
Սավա Հենցիյան ծնվել է քահանայի բազմազավակ ընտանիքում։ 1862 թվականին դպրոցն ավարտելուց հետո, նա դարձավ հորեղբոր աշակերտը, որը նրան սովորեցրել էր նկարներ մշակել։ Հաջորդ տարի Սավան հիվանդացավ որովայնային տիֆով, իսկ խինինը, որը օգտագործվում էր բուժման նպատակով, վնասեց նրա լսողությունը։
Լուսանկարների հետ աշխատանքը օգնեց նրան շարունակել իր կարիերան արվեստում։ 1865 թվականից մինչև 1870 թվականը Գեորգե Տատարեսկու և Թեոդոր Ամանոմի հետ սովորել է Բուխարեստի արվեստի ազգային համալսարանում։ Այնուհետև նա կարողացավ ստանալ կրթաթոշակ և մեկնել է Փարիզ, որտեղ ընդունվեց Գեղարվեստի ակադեմիա և աշխատանքի տեղավորվեց հեղինակավոր Ալեքսանդր Կաբանելի արհեստանոցում։ 1873 թվականին նա վերադառնում է Բուխարեստ և Ելենա Դոամնա մանկատանը դասախոսում է նկարչություն և գեղագրություն։
Չորս տարի անց, դոկտոր Կորոլյա Դավիլիի առաջարկությամբ, նա ծառայության է անցնում բանակի բժշկական կորպուսում, մասնակցել է ռուս-թուրքական պատերազմին (անկախության համար պատերազմին)։ Այդ ընթացում ստեղծել է բազմաթիվ տեսարանների էսքիզներ, որոնց հիման վրա ավելի ուշ նա ստեղծել է ակվարելներ։ Նրա «Կալաֆատայի հրետանային մարտկոցը» նկարը 1977 թվականին էր պատկերված էր ռումինական փոստային նամականիշին։
Պատերազմից հետո նա աշխատել է որպես ուսուցիչ, և գրքերի նկարազարդող և գեղազարդիչ։  1901-1902 թվականներին նա այլ նկարիչների հետ միասին մասնակցել է Բրեբուեյի վանքի որմնանկարների և զոհասեղանի որմնանկարի վերականգնմանը։ Չերնիկայի վանքում նա նկարել է  նրա հիմնադիրների դիմանկարները։
Նրա Սեբեշեյի տունը ճանաչվել է որպես պատմական հուշարձան։ Ոչ պատշաճ խնամքի պատճառով 2001 թվականին տանիքը փլուզվել է։ Ավելի ուշ տունը փլուզվեց և նրանից մնաց միայն առջևի պատը ու հիմքը։ Դրանից հետո տունը հուշարձանների ցանկից դուրս եկավ։ Նկարչին ի պատիվ Բուխարեստում փողոցներից մեկը կրում է նրա անունը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Սիմպսոն շրջան (Կենտուկի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիմպսոն շրջան (այլ կիրառումներ)Սիմպսոն շրջան (անգլ.՝ Simpson County), ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 611 կմ² է, բնակչությունը՝ 17.327 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Ֆրանկլին բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1819 թ.։
Ֆուտբոլի ԽՍՀՄ առաջնություն (1985)

Ֆուտբոլի ԽՍՀՄ 48-րդ առաջնությունը տեղի է ունեցել 1985 թվականի մարտի 1-ից նոյեմբերի 23-ը։


== Բարձրագույն խումբ ==


=== Բարձրագույն խմբի ամփոփիչ աղյուսակ ===


== Առաջին խումբ ==


== 33 լավագույն ֆուտբոլիստները ==
ԽՍՀՄ ֆուտբոլի ֆեդերացիան, մարզչական խորհրդի առաջարկությամբ, հաստատում է մրցաշրջան-85-ի լավագույն խաղացողների կազմը։
Դարպասապահներ - 1. Ռինատ Դասաև (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Միխայիլ Միխայլով (Կիևի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Կրակովսկի (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»)։
Աջ պաշտպաններ - 1. Գենադի Մորոզով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Նիկոլայ Լարիոնով (Լենինգրադի «Զենիթ»), 3. Վլադիմիր Սոչնով (Մոսկվայի «Սպարտակ»)։
Կենտրոնական պաշտպաններ - 1. Սերգեյ Բալտաչա (Կիևի «Դինամո»), 2. Ալեքսանդր Չիվաձե (Թբիլիսի «Դինամո»), 3. Ալեքսանդր Բուբնով (Մոսկվայի «Սպարտակ»)։ 1. Բորիս Կուզնեցով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Օլեգ Կուզնեցով (Կիևի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Պուչկով (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»)։
Ձախ պաշտպաններ - 1. Անատոլի Դեմյանենկո (Կիևի «Դինամո»), 2. Բորիս Պոզդնյակով (Մոսկվայի «Դինամո»), 3. Արվիդաս Յանոնիս (Վիլնյուսի «Ժալգիրիս»)։
Աջ կիսապաշտպաններ - 1. Սերգեյ Գոցմանով (Մինսկի «Դինամո»), 2. Գենադի Լիտովչենկո (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»), 3. Իվան Յարեմչուկ (Կիևի «Դինամո»)։
Կենտրոնական կիսապաշտպան - 1. Վլադիմիր Բեսսոնով (Կիևի «Դինամո»), 2. Սերգեյ Ալեյնիկով (Մինսկի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Վոլգին (Ալմա Աթայի «Կայրաթ»)։
Ձախ կիսապաշտպան - 1. Ֆյոդոր Չերնիկով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 2. Վասիլի Ռաց (Կիևի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Զիգմանտովիչ (Մինսկի «Դինամո»)։
Աջ հարձակվողներ - Օլեգ Պրոտոսով (Դնեպրոպետրովսկի «Դնեպր»), 2. Սերգեյ Դմիտրիև (Լենինգրադի «Զենիթ»), 3. Իգոր Բելանով (Կիևի «Դինամո»)։
Կենտրոնական հարձակվողներ - 1. Ալեքսանդր Զավարով (Կիևի «Դինամո»), 2. Յուրի Գավրիլով (Մոսկվայի «Սպարտակ»), 3. Վիկտոր Պասուլկո (Օդեսայի «Չերնամորեց»)։
Ձախ հարձակվողներ - 1. Օլեգ Բլոխին (Կիևի «Դինամո»), 2. Գեորգի Կոնդրատև (Մինսկի «Դինամո»), 3. Սերգեյ Ռոդիոնով (Մոսկվայի «Սպարտակ»)։


== Աղբյուրներ ==
Առաջնության վիճակագրությունը rsssf.com կայքում
Առաջնության բոլոր խաղերի արձանագրությունները
1985 թվականի առաջնությունը թվերով
Yammer

Yammer, ամերիկյան ընկերություն, որը համարվում նույն անունը կրող հաղորդակցման ծառայության հեղինակը։ Հիմնադրվել է 2008 թվականին, 2012 թվականին գնվել է Microsoft-ի կողմից։
Yammer-ը իրենի ներկայացնում է Enterprise 2.0 նախագծով աշխատող պլատֆորմ, որը նախատեսված է կազմակերպությունների մասշտաբով հաղորդագրությունների փոխանակման համար։ Yammer-ին հասանելիություն կարող են ստանալ միայն այն օգտատերերը, ովքեր ունեն հատուկ գրանցված էլեկտրոնային հասցե։


== Պատմություն ==
Yamme-ի սկզբնական տարբերակը մշակվել է Geni կայքում ներքին հաղորդակցությունը կազմակերպելու համար։
Yammer ընկերությունը իր աշխատանքը սկսել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 8-ին TechCrunch50 կոնֆերանսի շրջանակում։ Ծառայության հիմքում ընկած էր Yammer-ի նախագիծը, որը ստարտափի մշակման ընթացքում մշակել էր ընկերության աշխատակից՝ Դեյվիդ Սակստ, ով մինչև 2002 թվականը PayPal-ում զբաղվել է կառավարման գործերով։ Բացի հաղորդակցման ֆունկցիաներից, Yammer-ը ծրագրավորողներին հնարավորություն է տալիս մշակել հավելումներ և վաճառել դրանք պլատֆորմի այլ օգտատերերին։
2010 թվականի սեպտեմբերի տվյալներով ծառայություննից օգտվում էր ավելի քան 3 միլլիոն օգտատեր և 80 000 ընկերություն ողջ աշխարհից, այդ թվում Fortune 500-ի 80 տոկոսը։ Այդ շրջանում էլ թողարկվեց Yammer 2․0-ն և նոր տարբերակը սկսեցին անվանել «Ֆեյսբուք բիզնեսի համար»։
2012 թվականի հուլիսին Yammer-ը ստացավ ավելի քան 142 մլն դոլլար ներդրում այնպիսի վենչուրային կազմակերպությունների ինչպիսիքն են՝ Charles River Ventures, Founders Fund, Emergence Capital Partners, Goldcrest Investments։ Ծառայությանը ընդհանուր բաժանորդագրումների թիվը հասնում է 8 միլլիոնի։
2012 թվականի հուլիսի 25-ին Microsoft  ձեռք բերեց Yammer-ը 1,2 մլրդ դոլլարով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղղումներ ==
Yammer-ի պաշտոնական կայք
Enterprise Social Network Yammer
Կատարինա Բուլատովիչ

Կատարինա «Կաչա» Բուլատովիչ (սերբ.՝ Katarina «Kaća» Bulatović / Катарина «Каћа» Булатовић, նոյեմբերի 15, 1984(1984-11-15), Կարգուևաց, Սերբիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ), չեռնոգորացի հանդբոլիստ, ռումինական «Օլտկիմ Ռիմնիկու Վիլչա» ակումբի ու Չեռնոգորիայի հավաքականի խաղացող։ 2012 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր է և Եվրոպայի չեմպիոն (2012 թվական)։


== Կարիերա ==


=== Ակումբային ===
2001 թվականից մինչ 2005 թվականը հանդես է եկել «Կնյազ Միլոշ» ակումբի կազմում։ Հաջորդ մրցաշրջանն անցկացրել է Բելգրադի «Լաստա» ակումբի կազմում՝ մասնակցելով Եվրոպայի Հանդբոլի ֆեդերացիայի գավաթի առաջնությանը։ 2006 թվականի ամռանն անցել է Առաջին լիգայի դանիական «Սլագելսե» ակումբ, որի կազմում հաղթել է Դանիայի 2007 թվականի առաջնությունում ու Եվրոպայի հանդբոլի ֆեդերացիայի Չեմպիոնների լիգայում։ 2007/2008 մրցաշրջանի ավարտին անցել է «Բուդուչնոստ» ակումբ, որի կազմում 2010 թվականին հաղթել է Գավաթակիրների գավաթի առաջնությունում, իսկ 2012 թվականին՝ Չեմպիոնների լիգայում (2009 թվականից մինչ 2012 թվականներին դարձել է Չեռնոգորիայի չեմպիոն ու Չեռնոգորիայի գավաթի առաջնության հաղթող)։ 2012 թվականի ամռանը մեկնել է Ռումինիա և հանդես է գալիս «Օլտկիմ Ռիմնիկու Վիլչա» ակումբի կազմում։ Չեմպիոնների լիգայի 2010/2011 և 2011/2012 մրցաշրջաններում երրորդ տեղն է գրավել ռմբարկուների շաքում։


=== Հավաքականի կազմում ===
Չեռնոգորիայի հավաքականի կազմում անկացրել է 32 խաղ և խփել 195 գոլ։ Դարձել է 2012 թվականի Ամառային Օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, արժանացել է Օլիմպիադայի լավագույն ռմբարկուի տիտղոսին (խփել է 53 գոլ) և ընդգրկվել Օլիմպիադայի խորհրդանշական հավաքականի կազմում (քառորդ եզրափակչում՝ Ֆրանսիայի հավաքականի դեմ խաղում, հենց Կատարինա Բուլատովիչի յոթ մետրանոց նետումը Չեռնոգորիայի հավաքականին հաղթանակ բերեց 23։22 հաշվով)։ 2012 թվականի դեկտեմբերին հաղթել է Եվրոպայի առաջնությունում, որ անցկացվում էր Սերբիայում, ինչպես նաև նորից ճանաչվել է լավագույն ռմբարկու (այս անգամ արդեն 56 գոլով) և ընդգրկվել առաջնության խորհրդանշական հավաքականի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պրոֆիլը Եվրոպայի հանդբոլի առաջնության Չեմպիոնների լիգայի կայքում (անգլ.)
Օլիմպիական վիճակագրությունը Sports-Reference.com կայքում Archived 2012-12-18 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Ղազարահող

Ղազարահող, գյուղական բնակավայր Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանում։ 


== Աշխարհագրություն ==
Ղազարահողը գտնվում է Մռավի և Արցախի լեռնաշղթաների միջլեռնային գոգավորությունում, Ջրաբերդի և Կաթողիկեսարի լառնաճյուղերի միացման գոգավորության հարթավայրային մասում, Թարթառ գետի աջ ափին, Սարսանգի ջրամբարի աջ կողմում, Մարտակերտ քաղաքից 43 կմ դեպի հարավ-արևմուտք, Ստեփանակերտ քաղաքից 66 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է ծովի մակերևույթից 800 մ բարձրության վրա։ 
Բնակավայրը մտնում է Պողոսագոմեր համայնքի մեջ։


== Բնակչություն ==
Բնակչության մեծամասնությունը էթնիկ հայեր են, այդպիսին է եղել գյուղի էթնիկ կազմը նաև 1989 թվականին։ 
2005 թվականի մարդահամարի տվյալներով Ղազարահողում ապրում է 75 մարդ։
2015 թվականի դրությամբ գյուղում բնակվում էր 74 մարդ, կար 25 տնտեսություն։
Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը։


== Պատմամշակութային հուշարձաններ ==
Ղազարահող գյուղում կա եկեղեցի (միջնադար), գերեզմանոց (միջնադար), գյուղատեղի (միջնադար), մատուռ (միջնադար)։ Գյուղից 500 մ դեպի հյուսիս Ք.ա. 2-1-ին հազարամյակների դաշտ։ 


== Տես նաև ==
Ղազարահողի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Մարտակերտի շրջան)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ղազարահող բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։
Էպանե

Էպանե (ֆր.՝ Épaney), համայնք Ֆրանսիայի Ստորին Նորմանդիա մարզի Կալվադոս գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 435 մարդ, բնակչության խտությունը` 37.53 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 11.59 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 185 կմ արևմուտք, Կան քաղաքից` 30 կմ հարավ-արևելք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 307 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 223-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 84։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 72,6 %։ 223 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 210 անձ (120 տղամարդ և 90 կին)։ Գործազուրկ են եղել 13 անձ (9 տղամարդ և 4 կին)։ 84 անաշխատունակներից 29-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 37-ը` թոշակառուներ, իսկ 18-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Կալվադոս գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Դասական միջնադարի պատմական ավանդույթը

Դասական միջնադարի պատմական ավանդույթը, յուրաքանչյուր պատմական ժամանակաշրջան ունի իր աշխարհընկալումը բնության, ժամանակի, տարածության, ինչպես նաև հասարակության մասին։ Դասական միջնադարի մշակույթում կարևոր դեր էին խաղում նաև պատմության վերաբերյալ պատկերացումները։ Պատմությունը դեռևս գիտություն չէր, ուստի տարբեր ժանրերի պատմական աշխատությունները ժամանակագրություններ, տարեգրություններ, թագավորների և սրբերի վարքեր գրելը, բանահավաքների սիրելի զբաղմունքն էին։ Սա գալիս էր նրանից, որ քրիստոնեությունը մեծ տեղ էր տալիս պատմությանը և գտնում էր, որ Աստվածաշնչում տեղ գտած իրադարձությունները պատմական հիմքեր ունեն։ Միջնադարի ժամանակագիրները և տարեգիրները, որոնք իրենց աշխատությունները սկսում էին արարչագործությունից և հասցնում մինչև իրենց ապրած ժամանակաշրջանը, փորձում էին հասարակության պատմության տարբեր դարաշրջաններ համադրել իրար հետ։ Քրիստոնեության համաձայն հասարակության պատմությունը մեկ ամբողջություն է, որն ուներ սկիզբ (արարչագործություն) և ավարտ (Ահեղ դատաստան)։ Այդ պատճառով նրանք փորձում էին անցյալը բերել իրենց ժամանակաշրջանի պատմության մեջ։ Այսպես Ալեքսանդր Մակեդոնացին ներկայացվում էր որպես միջնադարի ասպետ, Դավիթ թագավորը ներկայանում էր Ֆրիդրիխ II–ի կերպարի մեջ, իսկ Արթուր թագավորը որպես ավատատեր, որը միշտ շրջապատված էր իր վասալներով։ Մինչև XII դարը տարեգրությունները հիմնականում գրում էին եկեղեցականները և այնտեղ սովորաբար ներառում էին տեղական նշանակության դեպքեր և իրադարձություններ։ XIII դարի ժամանակագրություններ են սկսում շարադրել նաև աշխարհիկ մարդիկ, որոնց մի մասն իրենց աշխատությունները գրում էր ազգային լեզվով։ Ի տարբերություն եկեղեցական հեղինակների, որոնք արձանագրում էին միայն իրադարձությունը սրանք փորձում էին տալ նաև տեղի ունեցածի բացատրությունը։ Մեծ թվով ժամանակագրություններ հրապարակ եկան կապված խաչակրաց արշավանքների հետ։ Դրանց մեջ առավել աչքի է ընկնում խաչակրաց առաջին արշավանքին նվիրված ժամանակագրությունը, որի հեղինակն էր վանահայր Գ. Նոժանացին։ Կոստանդնուպոլսի գրավումը աշխատության հեղինակը արշավանքի առաջնորդներից Ժ. Վիլլարդուենն էր, իսկ Կոստանդնուպոլսի գրավումը ժամանակագրության հեղինակը արշավանքի մասնակից Ռոբեր դը Կլարին էր։ XIII դարը սկսում են հրապարակ գալ միավորված ժամանակագրություններ, այսինքն միևնույն իրադարձության վերաբերյալ տարբեր հեղինակների գրառումները հավաքում էին մի ժամանակագրության մեջ։ Այսպես ստեղծվեց Ֆրանսիական մեծ ժամանակագրությունը, որն ընդգրկում էր Ֆրանսիայի պատմությունը մինչև XV դարը և Սենտ Օլբանի ժամանակագրությունը Անգլիայում։ XIII դարի երկրորդ կեսից հրապարակ է գալիս պատմության շարադրման նոր ժանր պատմական հուշագրությունը։ Դրանց մեջ առավել կարևոր է Լյուդովիկոս XI–ի խորհրդական Ֆիլիպ դը Կոմմինի հուշագրությունը։


== Ծանոթագրություններ ==
Ցուգերյան բալե տորթ

Ցուգերյան բալե տորթ, շվեյցարական հայտնի տորթ՝ ընկուզային բեզեյով, բիսկվիթով ու կաթի սերուցքովː Բուրահաղորդչի դերում կարող է հանդես գալ բալի ալկոհոլային ըմպելիքը (գերմ.՝ Kirschwasser)ː Տորթի անվանումը եկել է շվեյցարական Ցուգ քաղաքիցː


== Պատմություն ==
Հրուշակագործ Հենրիխ Խյոնը հորինել է «Բալային տորթը» 1921 թվականինː 2 տարի հետո նրա հայտնագործությունը Լյուցերնի ցուցահանդեսում արժանացավ ոսկե մեդալի, իսկ 1928 և 1930 թվականներին Լոնդոնում տորթը մեծ նվաճում է ձեռք բերել՝ ներկայանալով համաշխարհային ցուցահանդեսին։ Խյոնը և իր աշակերտ Ժակ Տրայխլերը մի տարում պատրաստեցին 100 000 «բալային տորթ»։ Մեր ժամանակներում ևս Տրայխլերի հրուշակեղենի գործարանում արտադրվում է «բալային տորթ»-ը։


==== Ընկուզային բեզե ====
սպիտակուցներ, աղացած նուշ, աղացած պնդուկ, ալյուր, շաքարավազ


==== Բիսկվիթ ====
ձվեր, շաքարավազ, ալյուր, օսլա, լիմոնի կեղև


==== Բուրահաղորդիչ ====
բալի ալկոհոլային ըմպելիքը (գերմ.՝ Kirschwasser)
շաքարային օշարակ


==== Կրեմ ====
սերուցքային կարագ, շաքարի փոշի, դեղնուց, բալի ալկոհոլային ըմպելիքը (գերմ.՝ Kirschwasser)


==== Ցանվածք ====
աղացած պնդուկ, շաքարի փոշի


=== Պատրաստում ===
Խառնում ենք սպիտակուցները շաքարավազի և ընկույզի հետː Աղացած պնդուկը և նուշը խառնում ենք ալյուր հետː Խառնուրդը բաժանում ենք 2 մասի և թխում ենք 120-150 °C ջերմաստիճանի տակ՝ կես ժամː
Առանձնացնում ենք սպիտակուցները՝ դեղնուցներիցː Խառնում ենք դեղնուցները շաքարավազի մի մասի հետ մինչև խառնուրդի սպիտականալըː Սպիտակուցները խառնում ենք շաքարավազի մյուս մասովː Դեղնուցներին ավելացնում ենք օսլա, լիմոնի կեղև և սպիտակուցներː Խառնուրդը թխում ենք 180°С ջերմաստիճանի տակ՝ 20-30 րոպեովː
Կարագը խառնում ենք շաքարի փոշու, դեղնուցի և բալի ալկոհոլային ըմպելիքի հետː


== Տես նաև ==
Շվարցվալդ
Զախեր


== Արտաքին հղումներ ==
Օրիգինալ բաղադրատոմսը (գերմ.)
Ցուգերյան տորթը՝ Հենրիխ Խյոնից (ռուս.)
Էսպանյոլ (ֆուտբոլային ակումբ)

Էսպանյոլ (կատ.՝ Reial Club Deportiu Espanyol de Barcelona, հայտնի է որպես RCD Espanyol կամ պարզապես Espanyol), պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Իսպանիայի Բարսելոնա քաղաքից։ 1928 թվականից հանդես է գալիս իսպանական Լա Լիգայում։2020 թվականին տեղափոխվել է Սեգունդա։


== Պատմություն ==
Էսպանյոլը հիմնադրվել է 1900 թվականին, ի պատասխան կատալոնական «Բարսելոնայի»։ «Էսպանյոլ» անվանումը նշանակում է «Իսպանական», որով հիմնադիրները փորձել են շեշտել, որ այն հիմնադրվել է միայն ազգությամբ իսապանացիների կողմից։


=== Հիմնադրումը ===
1900 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Անխել Ռոդրիգեսի (Ángel Rodríguez) ջանքերով հիմնադրվեց Արքայական սպորտային ակումբ «Էսպանյոլը»։ Սկզբնական շրջանում նրա մեջ միայն ֆուտբոլային ակումբն էր մտնում։ Ակումբը կազմված էր հիմնականում ուսանողներից, ովքեր տարված էին Անգլիայից եկած նոր խաղով։
Առաջին տարիներին ակումբը հանդես էր գալիս վառ դեղին մարզահագուստով, բայց 1910 թվականին ակումբի անվանումը «Club Español de Fútbol»-ից փոխվում է «Club Deportivo Español»-ի ,ինչի հետ մեկտեղ հագուստի գույնը դառնում է կապույտ՝ սպիտակ ուղղահայաց գծերով, ի պատիվ մեծն ծովակալ Ռոխեր դե Լյուրիայի։
1928 թվականից սկսում է հանդես գալ Լա Լիգայում, իսկ հաջորդ տարի նվաճում է իր առաջին Իսպանիայի Գավաթը։


== Նվաճումներ ==


=== Ազգային ===
Իսպանիայի Գավաթ
Հաղթող(4). 1929, 1940, 2000, 2006
Երկրորդ տեղ (5). 1911, 1915, 1941, 1947, 1957
Իսպանիայի Սուպերգավաթ
Երկրորդ տեղ (2). 2000, 2006
Էվա Դուարտեի Գավաթ
Երկրորդ տեղ (1). 1940
Սեգունդա Դիվիզիոն
Հաղթող (1). 1993–94
Մակայի Գավաթ
Հաղթող (1). 1902–03
Բարսելոնայի Գավաթ
Երկրորդ տեղ (1). 1902–03
Կատալոնիայի առաջնություն
Հաղթող (11). 1903–04, 1905–06, 1906–07, 1907–08, 1911–12, 1914–15, 1917–18, 1928–29, 1932–33, 1936–37, 1939–40
Երկրորդ տեղ (9). 1904–05, 1909–10, 1916–17, 1918–19, 1920–21, 1924–25, 1929–30, 1931–32, 1933–34
Կատալոնիայի Գավաթ
Հաղթող (6). 1994–95, 1995–96, 1998–99, 2005–2006, 2009–10, 2010–11
Երկրորդ տեղ (6). 1992–93, 1993–94, 2003–04, 2004–05, 2006–07, 2008–09, 2013–2014


=== Միջազգային ===
ՈՒԵՖԱ Գավաթ/ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա
Երկրորդ տեղ (2). 1987–88, 2006–07
Ինտերտոտո գավաթ
Հաղթող (1). 1968


== Ներկա կազմ ==
2019 թվականի սեպտեմբերի 10-ի դրությամբ
Նշում. Դրոշները ցույց են տալիս ազգային հավաքականը ինչպես սահմանված է ՖԻՖԱ-ի իրավասության կանոններում: Խաղացողները կարող են ունենալ 1-ից ավելի ոչ-ՖԻՖԱ-ի քաղաքացիություն:


== Արտաքին հղումներ ==
Էսպանյոլի պաշտոնական կայքը
Էսպանյոլի պաշտոնական Տվիտերի էջը
Էսպանյոլի պաշտոնական ՅուԹյուբի էջը
Էսպանյոլի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը
Էսպանյոլի պաշտոնական Ինստագրամի էջը
Էսպանյոլի պաշտոնական Լինկեդինի էջը(չաշխատող հղում)
Էսպանյոլը transfermarkt-ում
Էսպանյոլը futbol24.com-ում
Էսպանյոլը soccerway.com կայքում
Էսպանյոլը Լա Լիգայի պաշտոնական կայքում
Էսպանյոլը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում
Դանի Լենևալդ

Ջոն Դանի Լենևալդ (անգլ.՝ John Dhani Lennevald, հուլիսի 24, 1984(1984-07-24), Ստոկհոլմ), շվեդ երգիչ, երաժիշտ, ֆոտոմոդել։


== Կենսագրություն ==
Դանի Լենևալդը (նա երբեք չի օգտագործում իր իսկական անունը) ծնվել է Ստոկհոլմում։ Ընտանիքի փոքր երեխան է (քույրը՝ Դիան)։ 1998 թվականին, երբ հաճախում էր պարի դպրոց, նրան նկատեցին Stockholm Records ձայնագրման ստուդիայի պրոդյուսերները, ովքեր նոր փոփ խմբի համար դեռահասներ էին փնտրում։ 1999 թվականին խումբը, որը ստացել էր A*Teens անվանումը, Շվեդիայում և Եվրոպական այլ երկրներում հասավ մեծ հաջողության «The ABBA Generation» ալբոմի շնորհիվ, որը ABBA խմբի երգերի քավեր տարբերակներն էին։ Դրան հաջորդող տարիներին խումբը սկսեց սեփական երգեր կատարելը և ելույթ ունեցավ աշխարհի շատ երկրներում։ Խմբի գոյության սկզբնական տարիներին երկրպագուների միջև մշտապես մերժվող բամբասանքներ էին պտտվում Լենևալդի և խմբի գլխավոր մեներգչուհի (այն ժամանակ) Մարիե Սերնեհոլթի միջև եղավ սիրավեպի մասին։ Բացի դրանից, Լենևալդի հետ կատարվեցին մի քանի հայտնի կազուսներ․ «Mamma Mia» երգի տեսահոլովակի նկարահանումների ժամանակ խմբի մեկ այլ մեներգչուհի Սառա Լումհոլդտը յո-յո խաղալիքով պատահաբար հարվածեց նրա աչքին, «Can’t Help Falling In Love»-ի տեսահոլովակի նկարահանումներին արդեն Մարիե Սերնեհոլթն այս անգամ արմունկով կպավ կրկին նրա աչքին, իսկ 2000 թվականին Դիսնեյլենդում ելույթի ժամանակ նա բեմի վրա ոլորեց ոտքը, ինչը պատճառով A*Teens-ը ստիպված եղան չեղյալ հայտարարել ԱՄՆ-ում իրենց շրջագայությունը։
Լենևալդն առաջինն էր, ով խմբի փաստացի փլուզումից հետո սկսեց մենակատարի կարիերան։ Խմբի վերջին համերգը կայացավ 2004 թվականին, իսկ արդեն օգոստոսին ռադիոկայաններում հայտնվեց Դանիի առաջին՝ «Girl Talk» սոլո ստեղծագործությունը։ Սինգլը թողարկվեց սեպտեմբերի 15-ին և շվեդական ազգային հիթ-շքերթում հասավ 20-րդ հորիզոնական, ինչպես նաև ստացավ ոսկե կարգավիճակ։
Սինգլի թողարկումից հետո Լենևալդը սկսեց մոդելի կարիերա։ 2005 թվականին նա դադարեց Universal Music լեյբլի հետ իր համագործակցությունը և այդ ժամանակվանից (2008 թվականի տվյալներով) ոչ մի սինգլ չթողարկեց, սակայն լուրեր են պտտվում, որ նա Նյու Յորքում ալբոմ է ձայնագրում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.)
Ֆան-էջ (անգլ.)
Գուրգեն Բադալյան

Բադալյան Գուրգեն Հովհաննեսի (մարտի 5, 1923(1923-03-05), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - հուլիսի 15, 1990(1990-07-15)), հայ խորհրդային բժիշկ, թերապևտ։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1965)։ ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1982):
Բժիշկ Հովհաննես Անդրեասի Բադալյանի որդին։


== Կենսագրություն ==

1947 թվականին ավարտել է Երևանի բժշկական ինստիտուտը։ Ինստիտուտն ավարտելուց հետո եղել է Հրազդանի շրջանային հիվանդանոցի վարիչը և Հոկտեմբերյանի շրջանային հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկը։ 1965-1966 թվականներին եղել է Երևանի բժշկական ինստիտուտի պրոֆեսոր (սանիտարահիգիենիկ ֆակուլտետի թերապիայի ամբիոն), 1967-1990 թվականներին՝ ներքին հիվանդությունների պրոպեդևտիկայի ամբիոնի վարիչ, 1965 թվականից՝ ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր թերապևտ։


== Գիտական գործունեություն ==
Գուրգեն Բադալյանն ավելի քան 100 գիտական աշխատանքների, այդ թվում՝ 2 մենագրությունների, դասագրքերի հեղինակ է։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են արյան շրջանառության անբավարարության դեպքում սրտային նոր գլիկոզիդների ազդեցությանը և բրոնխային անցանելիությանը՝ արյան շրջանառության խանգարման ժամանակ, շնչառական և սիրտ-անոթային համակարգերի ախտածնության, դրանց պաթոլոգիայի կլինիկայի և բուժման ուսումնասիրություններին։


== Երկեր ==
Ներքին հիվանդությունների ախտանշաբանություն Մաս 2։ Բադալյան Գուրգեն Հովհաննեսի, Ազիզյան, Հ. Լ. Երևան, «Լույս», 1981։
Бронхиальная проходимость при сердечной недостаточности / Г. О. Бадалян, Под ред. А. Л. Азизяна, Ереван, Айастан, 1981.
Сердечная астма / Г. О. Бадалян, А. С. Топчян, Ереван, Айастан, 1978.


== Ծանոթագրություններ ==
Յոտի Ամգե

Յոտի Ամգե (դեկտեմբերի 16, 1993(1993-12-16), Նագպուր, Մահարաշտրա, Հնդկաստան), դերասանուհի, հնդկական Նագպուր քաղաքի բնակիչ։ Գրանցված է Գինեսի ռեկորդների գրքում` որպես ամենակարճահասակ կին։
Երբ լրացավ ծննդյան 18-րդ տարեդարձը, նա ուներ 62,8 սմ հասակ և 5,2 կգ քաշ։ Հենց այդ օրն էլ նրան գրանցեցին Գինեսի ռեկորդների գրքում` որպես բոլոր ժամանակների ամենակարճահասակ կին։
2012 թվականից հանդիպում է աշխարհի ամենակարճահասակ տղամարդու հետ՝ Չանդրա Բահադուր Դանգիի հետ։ Չանդրա Բահադուր Դանգին Նեպալից է։ Հենց 2012 թվականին էլ նրանք նկարահանվեցին Գինեսի ռեկորդների գրքի 57-րդ թողարկման մեջ։


== Հեռուստատեսությունում ==
Յոտի Ամգեն «Body Shock: Two Foot High Teen» (2009) վավերագրական ռեպորտաժի մասնակից է։
Մասնակցություն է ունեցել «Bigg Boss 6» ռեալիթի-շոուին։
Ամգեն «Սարսափների ամերիկյան պատմություն» ֆիլմում կատարել է Մա Պետիտի դերը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
World’s Smallest Woman, Jyoti Amge, releases the World’s Biggest Book in Jaipur City Archived 2014-01-07 at the Wayback Machine.
Rediff Slide Show
Sun news article about Jyoti Archived 2014-08-29 at the Wayback Machine.
Jyoti Amge
Մ.թ.ա. 281


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Ալվիանո

Ալվիանո (իտալերեն՝ Alviano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ումբրիա մարզի Տեռնի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1508 մարդ (2011), բնակչության խտությունը՝ 66 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 23,9 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 5020։ Հեռախոսային կոդ՝ 00744։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Քույր քաղաքներ ==
 Դաոնե
 Վաջնորի
 Օնդարա


== Պատկերասրահ ==

		


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.comunedialviano.it/ Archived 2011-04-16 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Էմմա Բութ

Էմմա Բութ (անգլ.՝ Emma Booth, 1982, Denmark), ավստրալիացի դերասանուհի  և ֆոտոմոդել։ Բութը 2007 թվականին «Կլուբլանդիա» ֆիլմում իր դերի համար շահել է AACTA կինոմրցանակ։ Դրանից հետո նկարահանվել է «Արյունոտ առու» (2009), «Տղաները վերադառնում են» (2009), «Հիպի Հիպի Շեյք» (2010) և «Պարկեր» (2013) ֆիլմերում։


== Կարիերա ==


=== Ֆիլմ և հեռուստատեսություն ===
«Սանդենս» կինոփառատոնում «Կլուբլանդիա» ֆիլմի ցուցադրությունից հետո նրա կարիերան առաջադիմել է և նրան սկսել են առաջարկել տարբեր դերեր կինոյում։
2007-ին մասնակցել է «Հիպի Հիպի Շեյք» ֆիլմի նկարահանումներին, որը չի ցուցադրվել։ 2009 թվականին Էմման նկարահանվել է «Արյունոտ առու» սարսափ ֆիլմում՝ Լիզ Ֆյոլների դերում։ Հաջորդ տարում նկարահանվել է «Քրեական Ավստրալիա» հեռուստասերիալում, իսկ 2013 թվականին երկրորդական դեր է խաղացել «Պարկեր» քրեական ֆիլմում։
2013 թվականի սկզբին ամերիկյան հեռուստատեսությունում՝ ABC հեռուստաալիքի «Գոթիկա» սերիալում ստացել է իր առաջին կանոնավոր դերը։
2017 թվականի հուլիսին Բութը միացել է ABC հեռուստաալիքի հանրահայտ «Մի անգամ հեքիաթում» սերիալին՝ Կախարդ Գոթելի դերով։


=== Մոդելային կարերիա ===
Տասնչորս տարեկանում դարձել է աղջիկների համար նախատեսված «Girlfriend» մրցույթի եզրափակիչ փուլի մասնակից։ Տասնհինգ տարեկան հասակում որպես մոդել կարողացել է աշխատել Տոկիոյում, Միլանում, Փարիզում և Նյու Յորքում։


== Անձնական կյանք ==
2015 թվականի մարտին հայտնի է դառնում, որ նա դեռևս 2013 թվականին Լաս Վեգասում գաղտնի ամուսնացել է երաժիշտ Դոմինիկ Ջոզեֆ Լունարի հետ։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ֆեոդոր

Ֆեոդոր կամ՝ Ֆյոդոր (ռուսերեն` Фëдор)` հունական ծագումով Թեոդորոս անվան ռուսական համարժեքն է։ Ունի իգական Ֆեդորա (ռուսերեն` Федора) ձևը։ Ռուսերենում կա նաև նույն իմաստն արտահայտող Բոգդան (ռուսերեն` Богдан) անունը։


== Կրողները ==
Ֆեոդոր Գլադկով (1883-1958 թթ.) •Фëдор Васильевич Гладков• ռուս խորհրդային գրող
Ֆեոդոր Դոստոևսկի (1821-81 թթ.) •Фëдор Михайлович Достоевский• ռուս մեծ գրող, գրականագետ և փիլիսոփա
Ֆեոդոր Կոնստանտինով (1901-91 թթ.) •Фëдор Васильевич Константинов• խորհրդային փիլիսոփա
Ֆեոդոր Կուլակով (1918-78 թթ.) •Фëдор Давыдович Кулаков• խորհրդային պետական գործիչ
Ֆեոդոր Հախվերդյան (Ախվերդով) (1773-1820 թթ. Թիֆլիս)՝ ռուսական բանակի գեներալ-մայոր
Ֆեոդոր Շևչենկո (1914-95 թթ.) •Федiр Павлович Шевченко• ուկրաինացի պատմաբան
Ֆեոդոր Շեխտել (1859-1926 թթ.) •Фëдор Осипович Шехтель• խորհրդային ճարտարապետ
Ֆեոդոր Սավարենսկի (1881-1946 թթ.) •Фëдор Петрович Саваренский• խորհրդային հիդրոերկրաբան
Ֆեոդոր Սարկիսով (1915 թ.Կարսի մարզ-1944 թ. Լիտվա) Խորհրդային Միության Հերոս
Ֆեոդոր Վասիլյև (1850-1873 թթ.) •Фëдор Александрович Васильев• ռուս նկարիչ
Ֆեոդոր Վոլկով (1729-1763 թթ.) •Фëдор Григорьевич Волков• ռուս նկարիչ
Ֆեոդոր Տյուտչև (1803-73 թթ.) •Фëдор Иванович Тютчев• ռուս բանաստեղծ և դիվանագետ
Ֆեոդոր Ֆեդորովսկի (1883-1955 թթ.) •Фëдор Фëдорович Федоровский• ռուս խորհրդային բեմանկարիչ
(6379) Վրբա

(6379) Վրբա (անգլ.՝ Vrba), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1987 թվականի նոյեմբերի 15-ին Անտոնին Մրկոսի կողմից Կլետում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,984763 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7414 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,2281 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1883,49 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,191135 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,91° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6379) Վրբա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մանկովկայի շրջան

Մանկովկայի շրջան (ուկրաիներեն՝ Маньківський район), շրջան Ուկրաինայի Չերկասիի մարզում։
Ստեղծվել է 1923 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Մանկովկա։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 765,1 կմ²։


== Բնակչություն ==
2005 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 31400 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 41,04 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Պետական վիճակագրական ծառայության կայքը (ուկր.)
Էրիկ Աբրահամյան

Էրիկ Սամվելի Աբրահամյան, (սեպտեմբերի 24, 1961(1961-09-24), Հադրութ, Հադրութի շրջան - մարտի 1, 1994(1994-03-01), Սեյիդահմեդլու, Հադրութի շրջան, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
1979-1981 թթ․ ծառայել է ԽՍՀՄ զինված ուժերում։ 1989–1994 թթ․ մասնակցել է Հադրութի, Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի, Կուբաթլուի և այլ շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ 1989–1992 թթ․ եղել է Հադրութի ՊՇ ինքնապաշտպանական ջոկատի հրամանատար։ 1993 թվականից եղել է օպերատիվ ծառայության պետ։ Զոհվել է Ֆիզուլիի շրջանի Սեյիդահմեդլու գյուղում։
Էրիկ Աբրահամյանը հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Մարտական խաչ» 1–ին աստիճանի շքանշանով։ Թաղված է Արցախի Հանրապետության Հադրութ քաղաքում։


== Արտաքին հղումներ ==
Արցախյան ազատամարտ


== Ծանոթագրություններ ==
Մերակային մեքենա

Մերակային մեքենա, մերակների լցման համար նախատեսված կարի մեքենա։ 
Մերակային մեքենան կիսաավտոմատ է․ մերակների եզրերը կտրելուց բացի, այն կտրում է անհրաժեշտ չափսեր և ձև ունեցող անցքեր, ամրացնում մերակի ծայրերը, կտրում
ավելորդ թելերը։ Ուղիղ և կլոր մերակները սովորաբար շրջակարում են թելերի հասարակ չքանդվող մաքոքային միահյուսմամբ, իսկ ձևավոր մերակները՝ ավելի գեղեցիկ նախշ ստեղծող երկթել շղթայական միահյուսմամբ։ Արտադրողականությունը՝ 8 ժամում 2500-3300 մերակ։
Օտարը գյուղում

«Օտար գյուղում» (լատիշ․՝ Svešiniece ciemā, ռուս.՝ «Чужая в посёлке»), 1958 թվականի խորհրդային լատվիական դրամատիկ ֆիլմ։ Ֆիլմը դեբյուտային է եղել դերասան Գունար Չիլինսկու համար։


== Սյուժե ==
Ձկնորս Յանիսը գյուղ է վերադարձել երիտասարդ կնոջ հետ, որը նշանակվել է ձկան գործարանի տնօրեն։ Էլզային անբարյացակամ, անծանոթի պես են դիմավորում թե՛ ամուսնու ընտանիքում, թե՛ համագյուղացիների շրջանում։ Բայց, չնայած սկզբում տեղի ունեցած անհաջողություններին, նրան, այնուամենայնիվ, հաջողվում է կարգավորել աշխատանքը գործարանում, վերականգնել ձկնարդյունաբերությունը, և աստիճանաբար երիտասարդ կինը շահում է սեր և վստահություն…


== Դերերում ==
Վիյա Արտմանե – Էլիզա
Գունար Ցիլինսկի – ''Ջենիս
Կարլիս Սեբրիս – Կիսիս
Ալֆրեդս Յաունուշանս – Ստագիս
Էվալդս Վալտերս – Սուստռուպս
Ուլդիս Պուցիտիս – ձկնորս
Բիրուտա Օզոլինյա – Կատրինա
Խարի Լիեպինշ – Ցալիտիս
Անիտա Սալդումա – Աննա-Լիզա
Յանիս Օսիս – Ստագարս
Ինտա Տիրոլե – Լյուցիա
Խարի Միսինշ – Օզոլկալնս
Տալիվալդիս Աբոլինշ – Բեռնատս


== Նկարահանող խումբ ==
Պրոդյուսեր՝ Ադա Ցեռտինեցե
Սցենարի հեղինակ՝ Ենիս Գրանտս
Օպերատոր՝ Զիգուրդս Վիտոլս
Նկարիչ՝ Անդրիս Մայլիտիս
Կոմպոզիտոր՝ Նիկոլայ Զոլոտոնոս


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Օտարը գյուղում» ֆիլմը «Кино» կայքում Archived 2007-07-09 at the Wayback Machine.
Վառստու (այլ կիրառումներ)

Վառստու, կարող է վերաբերել՝

Վառստու - գյուղական ավան Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Վառստու շրջանում
Վառստու - շրջան Էստոնիայի Վիրումաա նահանգում
Ժալինի սյուր Բեբր

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ժալինի սյուր Բեբր (այլ կիրառումներ)Ժալինի սյուր Բեբր (ֆր.՝ Jaligny-sur-Besbre), համայնք Ֆրանսիայի Օվերն մարզի Ալյեի գավառի Վիշի շրջանում։ Մտնում է Ժալինի սյուր Բեբր կանտոնի կազմի մեջ։ 
Համայնքի INSEE կոդ՝ 03132։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2008 թվականին կազմում էր 641 մարդ։


== Տնտեսություն ==
2007 թվականի տվյալներով 374 աշխատունակ տարիքի մարդկանցից (15-64 տարեկան) 251-ը տնտեսապես ակտիվ էին, 123-ը անգործունակ (ակտիվության ցուցանիշը 67,1 %, 1999 թվականին եղել է՝ 64,5 %)։ 251 աշխատունակ բնակիչներից 224-ը աշխատում էին (125 տղամարդ և 99 կին), անաշխատանք էին 27-ը (12 տղամարդ և 15 կին)։ 123 անգործունակ մարդկանցից 35-ը աշակերտներ կամ ուսանողներ են, 45-ը թոշակառու, 43-ը անաշխատունակ էին այլ պատճառներով։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սենտ Իպպոլիտ եկեղեցի
Դղյակ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
«Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ՝ Ժալինի սյուր Բեբր» (ֆրանսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-09-25-ին։ Վերցված է 2012-6-12 
«Ժալինի սյուր Բեբր» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess.fr։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 2012-12-29
Պիրոկլաստիկ հոսք

Պիրոկլաստիկ հոսք, հրաբխային ժայթքման ժամանակ ձևավորված բարձր ջերմաստիճանի հրաբխային գազերի, մոխրի և ժայռերի բեկորների խառնուրդ, ձևավորված հրաբխային ժայթքման ժամանակ։ Հոսքի արագությունը երբեմն հասնում է 700 կմ/ժ-ի, իսկ գազի ջերմաստիժանը՝ 100-800 °C: Այն բնորոշ է պելեյանին (հրաբուխ Մոն Պելե անունով) և ժայթքումների պլինյան տիպին։
Հիմնավորված կարծիք կա, որ պիրոկլաստիկ հոսքն էր, որը մահվան հիմնական պատճառն էր Հերկուլանումում, Պոմպեում և, հավանաբար, Ստաբիայում՝ 79 թվականին Վեզուվի ժայթքման ժամանակ (դա հաստատվել է հնագիտական ​​պեղումներով)։ 1883 թվականին Կրակատաու հրաբխի ժայթքման ժամանակ պիրոկլաստիկ հոսքի վկայություններ կային։ Նաև Սեն-Պիեր (Մարտինիկ) քաղաքի բնակիչները մահացան պիրոկլաստիկ հոսքից 1902 թվականին Մոն Պելե հրաբխի ժայթքման ժամանակ։
Պիրոկլաստիկ հոսքերը կարող են հաղթահարել ջրի խոչընդոտները։ Մոխրի ծանր զանգվածը անցնում է ջրի տակ, բայց գազով թեթև մասը շարունակում է շարժվել ջրից վեր։ Ջրի հետ շփման ընթացքում հոսքը կորցնում է իր ուժն ու ջերմաստիճանը, բայց նաև վտանգ է ներկայացնում և մեծապես արագանում է։ Նման ձևով անցած ճանապարհից հետո հոսքը կարող է կրկին շարժվել և բարձրանալ ծովի բացարձակ բարձրությունից։


== Տերմինի ծագումը ==
Պիրոկլաստիկ բառը գալիս է հունարեն πῦρ (կրակ) և κλαστός (հատված) բառերից։ Սկզբնապես, Մոն Պելեի ժայթքումից հետո գործածվեց նաև ֆրանսիական nuée ardente (այրվող ամպ) տերմինը։


== Առաջացման պատճառները ==
Պիրոկլաստիկ հոսքերի առաջացման մի քանի պատճառներ կան.

Ժայթքող սյան կամ լավային շատրվանի կտրուկ անկումը՝ հրաբխի կափույրով ճնշմամբ։ Տիպիկ օրինակ է 79-թվականի Վեզուվի ժայթքումը։
Ստրատովոլկանի կամ հրաբխային գմբեթի գագաթի փլուզումը։ Դա նաև հանգեցնում է կալդերայի ձևավորմանը։
Հրաբխի կափույրից դուրս գալու ընթացքում մագմային փրփուր է դուրս գալիս (ինչպես դա պատահում է Մոն Պելեի դեպքում)։
Ուղղակի պայթյուն, որը ոչնչացնում է հրաբխային կառույցի մի մասը։ Սա պատահել է Սենտ Հելենսի ժամանակ 1980 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Pyroclastic Flows video
Լեդեսմա դե լա Կոգոլիա

Լեդեսմա դե լա Կոգոլիա (իսպ.՝ Ledesma de la Cogolla), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում, գտնվում է Ռիոխա պրովինցիայում՝ Ռիոխա (Լոգրոնիո) ինքնավար համայնքի կազմում։ Մտնում է Արո շրջանի (կոմարկայի) կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 12,13 կմ2 տարածք։ Բնակչությունը կազմում է 21 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Գտնվում է պրովինցիայի վարչական կենտրոնից 40 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Թոդ շրջան (այլ կիրառումներ)

Թոդ շրջան, կարող է վերաբերել՝

Թոդ շրջան - ԱՄՆ Կենտուկի նահանգի 105 վարչական միավորներից մեկը
Թոդ շրջան - ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը
Թոդ շրջան - ԱՄՆ Մինեսոտա նահանգի 87 վարչական միավորներից մեկը
Դևիդ Քրոս

Դևիդ Քրոս(անգլ.՝ David Cross, ապրիլի 4, 1964(1964-04-04), Roswell, Ֆուլտոն շրջան, Ջորջիա), ամերիկացի դերասան, սցենարիստ և պրոդյուսեր։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ատլանտայում, հրեական ընտանիքում։ Նրա ամենալավ ֆիլմերն են Էլվինը և բուրունդուկները և Էլվինը և բուրունդուկները 3D: Այդ ֆիլմերում նա հայտնի է որպես հակահերոս։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.imdb.com/ http://www.spokeo.com/Erik+Roe http://www.tvrage.com/search.php?search=David+Letterman%3A+Charles+Barkley+-+(չաշխատող հղում) 2011.03.14&sonly=2 http://www.imdb.com/name/nm189144/(չաշխատող հղում)
Հովանոցասունկ աղջկական

Հովանոցասունկ աղջկական (լատ.՝ Macrolepiota puellaris), Agaricaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Ուտելի պտղամարմնով և բողկի հոտով հումուսային սապրոտրոֆ է, որի 4-10 սմ  տրամագծով սպիտակ գլխարկը մեջտեղում ավելի մուգ  է գունավորված, սկզբում ձվաձև է, իսկ հասունանալուց հետո հովանոցանման, վերին մասը ծածկված է եռանկյունաձև սպիտակ թեփուկներով։ Գլխարկի եզրերը ծոպավոր են։ Սպիտակ և ազատ թիթեղները խիտ են դասավորված։ Կտրվածքի դեպքում ոտիկի հիմքում կարմրող պտղամիսը սպիտակ է։ Սկզբում կեղտոտ սպիտակ, հետո շագանակագույն, 5–10 x 0,5–1 սմ ոտիկը հիմքում պալարաձև հաստացած է մինչև 1-2 սմ, կաթնագույն, լայն, շարժուն, նուրբ օղակով, ոտիկը և գլխարկը չորացնելուց հետո գորշագույն են։ Սպորափոշին սպիտակավուն է, սպորները՝ անգույն, էլիպսաձև, հարթ և ծլման ծակոտիներով։


== Տարածվածություն ==
Ընդհանուր արեալը ընդգրկում է Եվրոպան, Ասիան, Հարավային Կովկասը (Հայաստան)։ Հայաստանում հայտնաբերված է Երևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ «Խոսրովի անտառ» արգելոցի տարածք և Լոռու ֆլորիստիկական շրջանում՝ Ստեփանավանի շրջակայք։


== Էկոլոգիա ==
Հնդիպում է հազվադեպ, երբեմն՝ խմբերով, հողի վրա, լայնատերև անտառներում, 1100-1800 մ բարձրություններում, օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանում պահպանվում է «Խոսրովի անտառ» արգելոցի համապատասխան էկոհմակարգերի կազմում։ Հնարավոր է սնկի միցելիալ կուլտուրայի ստացումը և արհեստական աճեցումը։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարտիրոս Հախնազարյան

Մարտիրոս Հախնազարյան, (1859, Ներքին Ագուլիս, Օրդուբադի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 24, 1919(1919-12-24), Ներքին Ագուլիս), հասարակական գործիչ, մանկավարժ։


== Կենսագրական սկզբնական տվյալներ ==
Մարտիրոս Հախնազարյանը ծնվել է Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող Երևանի նահանգի Ագուլիս քաղաքում։


== Կրթություն ==

1885 թվականին Մարտիրոս Հախնազարյանն ավարտել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Գևորգյան հոգևոր ճեմարանը, որտեղ սովորել է Մանուկ Աբեղյանի հետ միասին։ Համալսարանական կրթությունը ստացել է Գերմանիայում։


== Գործունեություն ==
Հասարակական, աշխատանքային գործունեություն Է իրականացրել Ագուլիսում, Էջմիածնում։ Եղել է Ագուլիսի դպրոցի ուսուցիչ, հոգաբարձու, Քաղաքիկ և Տանակերտ զյուղերի դպրոցների ուսուցիչ ու տեսուչ, Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի ուսուցիչ, ավագ վերակացու։
1889-1890 թվականներին Հրաչյա Աճառյանին օգնել է Ագուլիսի բարբառի ուսումնասիրման և Ագուլիսի բարբառի բառարան կազմելու աշխատանքներին։


== Մահ ==
Մարտիրոս Հախնազարյանը զոհվել է 1919 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ թուրքերի կողմից Ագուլիսի կոտորածի ժամանակ։


== Ընտանիք ==
Մ․ Հախնազարյանը Հովհաննես Հախնազարյանի հայրն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Միշա Բիչախչյան

Միշա Կարապետի Բիչախչյան (1916, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն), հայ մանկավարժ։ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1966): Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի Արևելյան ռազմաճակատի («Հայրենական մեծ պատերազմ», 1941-1945) մասնակից։ 


== Կենսագրություն ==
Միշա Բիչախչյանը ծնվել է 1916 թվականին Լենինականում։ Ավարտել է երկաթուղային ֆաբգործուսը, աշխատել է որպես փականագործ, 1937 թվականին անցել է մանկավարժական աշխատանքի։ Արթիկ քաղաքի № 1 դպրոցում դասավանդել է մաթեմատիկա։ 1938 թվականին ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկա-մաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 
1941 թվականին, համալսարանը չավարտած, կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Ավարտել է Վրացական ԽՍՀ Թելավիի ռազմական ուսումնարանը և լեյտենանտի կոչումով նշանակվել է վաշտի հրամանատարի տեղակալ։ 1942 թվականի օգոստոսին 89-րդ հայկական դիվիզիայի կազմում մասնակցել է Մոզդոկի շրջանում մղված մարտերին։ Այնուհետև դիվիզիան տեղափոխվել է Նալչիկի շրջան։ Մարտեր են մղվել Գիզելի շրջանում, այնուհետև մարտեր են մղել Արդոն բնակավայրի համար։ Դասակին հաջողվել է գրավել Օրջոնիկիձե-Պրոխլադնոյե երկաթգծի մի հատված։ Հարձակման ժամանակ Բիչախչյանը ծանր վիրավորվել է։ Այդ մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր աստղի շքանշանով։ Ծառայել է նաև 261-րդ դիվիզիայի 978-րդ գնդում։
1945 թվականի նոյեմբերին զորացրվել է բանակից և բարձրագույն կրթությունը շարունակել Երևանի պետական համալսարանում։ 1948 թվականից Բիչախչյանը ֆիզիկա և աստղագիտություն է դասավանդել Լենինականի № 16 դպրոցում։ 1966 թվականին արժանացել է հանրապետության վաստակավոր ուսուցչի կոչման։ Պարգևատրվել է «Աշխատանքի վետերան» և այլ մեդալներով։


== Մահ ==
Միշա Բիչախչյանը մահացել է 1991 թվականին, թաղված է Գյումրի քաղաքի գերեզմանատանը։


== Պարգևներ ==
Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր ուսուցիչ (1966)
Կարմիր աստղի շքանշան
«Աշխատանքի վետերան» մեդալ


== Ծանոթագրություններ ==
Սովետսկոե (այլ կիրառումներ)

Սովետսկոե, կարող է վերաբերել՝

Սովետսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Պերվոմայսկի շրջանում
Սովետսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Ղրիմի Ինքնավար Հանրապետության Ջանկոյի շրջանում
Սոցիալիստ-ֆեդերալիստներ

Սոցիալիստ-ֆեդերալիստեներ (վրաց.՝ სოციალისტ-ფედერალისტები), վրացական քաղաքական կուսակցություն։ Հիմնադրվել է 1904 թվականին ժնևում, որտեղ էլ անցկացվել է «վրացի հեղափոխականների», փաստորեն Սոցիալիստ-ֆեդերալիստների, առաջին կոնֆերանսը։ 1907 թ. ընդունվել է կազմակերպության ծրագիրը։ 
1917 թ. Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Սոցիալիստ-ֆեդերալիստները պահանջել են, որ Վրաստանը մտնի Ռուսաստանի Ֆեդերացիայի մեջ՝ տարածքային ինքնավարության սկզբունքով։ 1921 թ. կուսակցությունը բաժանվել է ձախերի և աջերի։ Հետագայում աջերը հարել են հակասովետական կուսակցություններին կամ խմբերին, իսկ ձախերը համագործակցել սովետական իշխանության հետ։ 
1923 թ. նոյեմբերին ձախ Սոցիալիստ-ֆեդերալիստների երկրորդ համագումարը որոշեց ձուլվել կոմկուսին։ Վրաստանի կոմկուսի ԿԿ որոշմամբ ձախ Սոցիալիստ-ֆեդերալիստների ղեկավարության և շարքային անդամների մի մասն ընդունվեց կոմկուսի շարքերը։
Վարսավիրի պարադոքս

Վարսավիրի պարադոքս, Ռասելի պարադոքսից բխեցված գլուխկոտրուկ։ Այն օգտագործվել է Բերտրան Ռասելի կողմից որպես իր պարադոքսի պատկերավոր ներկայացում, չնայած որ նա պարադոքսը վերագրում է անանուն մեկի, որն այն առաջարկել է իրեն։ Պարադոքսը ցույց է տալիս, որ ակնհայտ հավանական սցենարը տրամաբանորեն անհնար է։ Մասնավորապես, պարադոքսը նկարագրում է վարսավիրի, որը և՛ սափրում է իրեն, և՛ չի սափրում։


== Պարադոքս ==
«Գյուղում ապրում է մի վարսավիր, որը սափրում է բոլոր նրանց և միայն նրանց, որոնք չեն սափրում իրենք իրենց»։ Հարցն այն է, արդյո՞ք վարսավիրը սափրում է ինքն իրեն։ Հարցի պատասխանը բերում է հակասության։ Ըստ պայմանի, վարսավիրը չի կարող սափրել իրեն, քանի որ սափրում է միայն նրանց, որոնք չեն սափրում իրենք իրենց։ Եթե վարսավիրը չի սափրում իրեն, ապա մտնում է այն խմբի մարդկանց մեջ, որոնք չեն սափրում իրենք իրենց և որոնց պետք է սափրի վարսավիրը։ Հետևաբար վարսավիրը պետք է սափրի ինքն իրեն։


== Պատմություն ==
Պարադոքսը հաճախ սխալմամբ վերագրվում է Բերտրան Ռասելին (օրինակ Մարտին Գարդների կողմից)։ Այն վերագրվում է նրան որպես Ռասելի պարադոքսի այլընտրանքային ձևակերպում, որը նա մշակել է ցույց տալու բազմությունների այն տեսությունը, որն օգտագործվել է Գեորգ Կանտորի և Գոտլոբ Ֆրեգեի կողմից։ Անուամենայնիվ, Ռասելը հերքել է, որ վարսավիրի պարադոքսն իր սեփական մտահղացումն է․


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վարսավիրի պարադոքսի առաջարկ
Joyce, Helen. "Մաթեմատիկական պարադոքսներ․ Վարսավիրի պարադոքս" Plus, Մայիս, 2002.
Edsger Dijkstra's take on the problem
The Monist, Vol. 29, No. 3, հուլիս, 1919, Տրամաբանական ատոմիզմի փիլիսոփայություն, էջ 354
Ջրարբիացում

Ջրարբիացում, սակավաջուր կամ ջրազուրկ շրջանները ջրով ապահովելու համար կիրառվող, գլխավորապես հիդրոտեխնիկական միջոցառումների համալիր։  Ջրարբիացման աղբյուրներ չունեցող կամ նվազ դեբիտային և ոչ պիտանի ջուր ունեցող վայրերում ջրամատակարարման և ոռոգման համակարգերի շինարարության առաջին փուլն է։ Ջրարբիացման նպատակն է․ բարելավել տարածքների ջրապահովվածությունը՝ դրանց յուրացման և արդյունավետ օգտագործման համար, ստեղծել անհրաժեշտ պայմաններ՝ բնակչության, անասնապահության և արտադրական ձեռնարկությունների ջրամատակարարման, ինչպես նաև առանձին հողատարածություններ ոռոգելու համար։ Ջրարբիացման համար առաջին հերթին օգտագործվում են տեղական ջրային ռեսուրսները։ Դրանց պակասի կամ չլինելու դեպքում ջուրը փոխադրում են ջրանցքների կամ խողովակաշարերի միջոցով։ Ջրումը իրականացվում է ջրամատակարարման, ինչպես նաև ոռոգման համակարգերի հետ։ Ջրարբիացում իրագործելու նպատակով կառուցվում են ջրամբարներ, ջրանցքներ, խողովակաշարեր, ինչպես նաև կապտաժային կառուցվածքներ՝ ստորերկրյա ջրերն ընդունելու համար։ Ջրարբիացման նախագծերը կազմելիս հաշվի են առնվում ջրային տնտեսության բոլոր ճյուղերի շահերը, ջրային պաշարները և մշակում համապատասխան միջոցառումներ դրանց արդյունավետ օգտագործման համար։ Հաշվի են առնվում Ջրաբիացման բոլոր օբյեկտները (կենտրոնները), ջրի սպառողների կազմը և թիվը, որոշում ջրի հաշվարկային ծախսերը (օրական, վրկ-ում), ընտրում կառուցվածքների տիպերը, որոշում դրանց չափսերը։ Ջրարբիացվող տարածքում կարող են լինել ստացիոնար օբյեկտներ (բնակավայրեր, երկաթուղային կայարաններ, անասնապահական ֆերմաներ), դաշտային բրիգադներ, արոտային կենտրոններ ևն։ Արոտավայրերի ջրարբիացման կարևորագույն խնդիրներից է ջրելատեղերի (կենտրոնների) դասավորությունը։ Հարթավայրային արոտավայրերում ռելիեֆային բարենպաստ պայմանների շնորհիվ հնարավոր է տարածքը բաժանել հավասար արոտակտորների՝ ելնելով ջրման շառավղի սահմանային մեծությունից (տարբեր կենդանիների համար նորման 2-4 և ավելի կմ-ի սահմաններում է)։ Լեռնային արոտավայրերում ջրելատեղից (ջրման կենտրոնից) մինչև արոտակտորի սահմանը 30-40 %-ով փոքր է հարթավայրայինի համար սահմանված ջրման շառավիղի մեծությունից (կովերի համար 1,25-1,5 կմ-ից ոչ ավելի)։ Ջրելատեղերում տեղադրվում են բաքեր, ծորակներ, ջրման տաշտեր, երբեմն՝ պոմպեր, ինքնախմոցներ։ Ջրային ռեսուրսներն արդյունավետ օգտագործելու, ջրի կորուստները կանխելու, որակն ապահովելու համար նպատկահարմար է ջուրը փոխադրել խողովակաշարերով։ ԽՍՀՄ-ում Ջրարբիացման կարիք ունեցող 300 միլիոն հա տարածությունից ջրարբիացված է (1979) 229 միլիոն հա։ Ջրարբիացման-ոռոգման խոշոր համակարգեր, խմբային ջրմուղներ կառուցվել են Հյուսիսային Կովկասում, Ղազախստանում, Անդրկովկասում, Ղրիմում, Ուկրաինայում, Սիբիրում, Կարակումի, Ստավրոպոլի, Հյուսիսային Ղրիմի ջրանցքների տարածքում և այլ շրջաններում։ Խողովակաշարերի ընդհանուր երկարությունը 1750 կմ է։ ՀՍՍՀ-ում 682 հզ․ հա արոտավայրերի ընդհանուր տարածությունից ջրարբիացվում է (1980) 466 հզ․ հա (68%)։ Գործող համակարգերից են՝ Ակնալճի (12,8 հզ․ հա), Ոսկեթափի (20 հզ․ հա), Հովիտի (7,2 հզ․ հա), Գեղամյան (16,7 հզ․ հա), Քարախաչի (13,9 հզ․ հա) ևն։ Արոտավայրերը հիմնականում լեռնային են, ամառային։ Համակարգերը բաղկացած են աղբյուրներից, գլիացին կառուցվածքներից, խողովակաշարերից, ջրամբարներից և ջրման տաշտերից։
Խաչեշի

Խաչեշի (վրաց.՝ ხაჩეში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Լենտեխի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 1000 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Լենտեխիից հեռու է 14 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 18 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Բելաշկի (գյուղ, Պոգրեբիշչեի շրջան)

Բելաշկի (ուկրաիներեն՝ Білашки), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Պոգրեբիշչեի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բելաշկի գյուղում բնակվում էր 360 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 3 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 120 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)