Ալիսայի ծննդյան օրը (մուլտֆիլմ)

«Ալիսայի ծննդյան օրը» ռուս.՝ «День рождения Алисы» ռուսական լիամետրաժ մուլտֆիլմ, արտադրվել  է  «Մաստեր ֆիլմ» ստուդիայում՝ Կիր Բուլիչովի համանուն ստեղծագործության հիման վրա, որը նվիրված էր Բուլիչովի մանկական գրքերի գլխավոր հերոսուհուն՝ Ալիսա Սելեզնյովային։ Ֆիլմի նկարահանման աշխատանքներն ավարտվել են  2008 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, առաջնելույթը տեղի է ունեցել 2009 թվականի  փետրվարի 12-ին, վարձույթ  է դուրս եկել 2009 թվականի փետրվարի 12-ին, մեկ ամիս անց  թողարկվել է  DVD/Blu-Ray տարբերակով։


== Սյուժե ==
Ալիսա Սելեզնյովայի ծննդյան կապակցությամբ հնագետ Գրոմոզեկան նրան իր հետ վերցնում է  գիտարշավի   դեպի  Կոլեիդա մեռյալ մոլորակ։  Այդ մոլորակի բնակիչները մեռել էին հարյուր տարի առաջ՝ տիեզերական ժանտախտից, վարակն այս մոլորակ էր հասել առաջին տիեզերանավերից։ Մինչ այս հիվանդության բռնկումը Կոլեիդա մոլորակում Երկիր մոլորակի 20-րդ դարին համարժեք   քաղաքակրթություն է եղե, իսկ բնակիչները գրեթե չեն տարբերվել Երկիր մոլորակի բնակիչներից, միայն ցածրահասակ էին (դրա համար էլ Ալիսային հասակի պատճառով ընկալում են որպես մեծահասակ)։
Ժամանակի մեքենայի օգնությամբ հնագետներն ուսումնասիրում են Կոլեիդայի անցյալը։ Սակայն Գրոմոզեկիի պլաններն ավելին էին. նա ցանկանում էր, որ Ալիսան գաղտնի ճանապարհորդի դեպի Կոլեիդայի անցյալ՝ հենց այն օրը, երբ առաջին անգամ այնտեղ տիեզերանավեր եկան՝ տիեզերական ժանտախտով։ Դրա համար բավական կլիներ տիեզերագնացներին ցողարկել հիվանդության հակավիրուսը։ Աղջկա հետ անցյալ է գնում նաև հնագետ, մեռած լեզուների մասնագետ, պրոֆեսոր Ռռռռան, որը պետք է կատվի տեսք ընդունի, քանի որ այդ ռասայի ներկայացուցիչները շատ նման են կատվի։
Ալիսան և պրոֆեսոր Ռռռռն հայտնվում  են 1960-ականների ԽՍՀՄ-ին շատ նման մի երկիր։ Սակայն վտանգը շատ մեծ է, Ալիսային կասկածում են՝ որպես օտարերկրյա գործակալ, իսկ Ռռռռին սիրաշահում եմ, որ վերացնի փողոցային կատուներին,  և նա հայտնվում է կատուների առուծախով զբաղվողների շրջապատում։ Սակայն փոքրիկ տղա Բոլոյի օգնությամբ հերոսուհին կարողանում է  կատարել իր առաքելությունը, հասնում է տիեզերանավին և տիեզերագնացների վրա է ցանում հակավիրուսը։ Ալիսային բանտ են նետում՝ որպես լրտես։ Այնտեղից նրան օգնում են փախչել Ռռռռն և մի աճպարար ծաղրածու։
Ժանտախտը, որը վերացրել էր մի ամբողջ մոլորակ, արդեն վերացել էր։ Ապագա վերադառնալիս Ալիսան և Ռռռռին Կոլեիդա մոլորակը թողնում են ծաղկուն վիճակում, իսկ նրանց արկածները Բոլոն գրի է առնում՝ որպես երևակայական ստեղծագործություն։


== Դերակատարներ ==
Յասյա Նիկոլաևա՝ Ալիսա Սելեզնյովա
Ալեքսեյ Կոլգան՝  Գրոմոզեկա / աճպարար
Եվգենի Ստիչկին՝ Ռռռռ, պրոֆեսոր
Նատալիա Մուրաշկևիչ՝ տիեզերանավի հրամանատար
Ռոման Ստաբուրով՝ Ստեպան / բժիշկ Տուկ
Մարկ Չերնավին՝ Բոլո
Նիկոլայ Լազարև՝ Սելեզնյով, Ալիսայի հայր
Ալեքսեյ Կուզնեցով՝ հովիվ
Ելենա Գաբեց՝  Տոլո տատիկ
Անատոլի Վոլոգդին՝  ոստիկանական, խոսող օրագիր, երկաթուղային աշխատողներ
Աննա Գլազկովա՝  ուսուցչուհի /Բոլոյի մայր
Գեորգի Մուրադյան՝ երկվորյակներ
Սերգեյ Գաբրիելյան՝  կիոսկյոր
Վիկտորիա Ռադունսկայա՝ պատուհանի մոտ գտնվող տատիկ
Դմիտրի Կուրտա՝ ոստիկանական կատու որսացողները
Անատոլի Վոլոգդին՝ Միխայիլ Լեբեդև


== Ձայն ==
Սվետլաննա Սվետիկովա
Օլյա Շալաշովա
Ալեքսեյ Կոլգան
Եվգենի Ստիչկին
Ռոման Ստաբուրով
Ժաննա Ռոժդենստվենսկայա (վոկալի ուսուցիչ)


== Ստեղծման գործընթաց ==
Նավապետի դերը հնչունավորել է Նատալյա Մուրաշկևիչ Գուսևան, որը «Հյուրեր ապագայից» 1980 թվականի մուլտֆիլմում Ալիսա Սելեզնյովայի դերակատարն է։


=== Հղում ===
Աստղագնացի հրամանատարի դերը փոխառվել է  ամերիկացի դերասան Լյուսի Լյուից։
Մուլտֆիլմում տիեզերական ժանտախտ տարածողները թիթեռներն են եղել։
Ստեպանի ամենագնացում կարելի  է հանդիպել Կրոշային։
Կոլեիդայում, երբ փնտրում են Ալիսային, երևում է մի մեքենա, որը նման է միկրոավտոբուսի «Messerschmitt KR200»։
1։07 տեսարանում երևում է փոստատար, որը նման է  փոստատար Պեչկինին։
Ֆիլմի սկզբում երևում է անցորդ, որը նման է Ալբերտ Էյնշտեյնին։
Գիտարշավի անդամներից մեկը նման է «Երրորդ մոլորակի գաղտնիքը» մուլտֆիլմի Գովորունի ընկերոջը, բայց առանց ականջների։
Մեքենայով աճպարարը հղում է արվել «Ֆունտիկ խոզուկի» մուլտֆիլմին։
Սկզբում Ալիսան գրատախտակի մոտ է և պատմում է Իվան Ահեղի մասին, այստեղ հղում է արվում «Իվան Վասիլևիչը փոխում է մասնագիտությունը»  ֆիլմին։
Աստիճանների մոտ լքված մանկական սայլակը հիշեցնում է  «Զրահակիր «Պոտյոմկին» ֆիլմը։


== Տարբերությունը համանուն պատմվածքից ==
Բնօրինակում բացակայում է չստացված պատմության դասը՝ խոսող օրագրով, իրական պատմվածքում Ալիսան պատմություն առարկայից լավ գիտելիքներ է ունենում, մանավանդ միջին դարարից։
Բնօրինակում Ռռռռն սկզբում բարեհամբույր է Ալիսայի հետ, նրանց ծանոթությունը սկսում է պատահական վիրավորանքից, քանի որ Ռռռռն պատահմամբ կանգնել է հնագետի ոտքին (որը մեծ չափեր ուներ), իսկ Ալիսան ժամանակին նկատել և փրկել է նրա կյանքը։
Բնօրինակում լեզուների ուսուցումը ոչ թե Ռռռռն է անցկացնում, այլ բժիշկ Տուկը, մուլտֆիլմում բացակայում է այն, որ բժիշկը չի կարողանում նորագույն լեզուներ սովորել և տառապում է այդ կապակցությամբ։
Բնօրինակում Ռռռռի կեղծ պոչը ոչ թե կատուն է պոկում, այլ շունը։
Բնօրինակում բացակայում է այն մասը, որ Ալիսան փախչում է հսկիչներից, ընկնում գնացքից,  տիեզերագնաց Տոլոյի բարեկամը Ալիսայինճանապարհում է  դեպի տիեզերակայան։

Բնօրինակում բացակայում է աճպարարի հետ դրվագը։
Բնօրինակում չկա Բոլո անունով տղա։


== Վարձույթ և արձագանքներ ==
Քննադատներն ընդհանուր առմամբ, դրական են գնահատել ֆիլմը, նշել են, որ ֆիլմը բավականին բարդ, բայց միաժամանակ դինամիկ սյուժե ունի, հղում է կատարվում խորհրդային  դասական մուլտֆիլմերին, մասնավորապես «Երրորդ մոլորակի գաղտնիքը» մուլտֆիլմին։ Բացասական արձագանք են ստացել դերակատարների  հագուստների ոճը, շատ տեսաբաններ կարծիք են հայտնել, որ հերոսները շատ ոճային են եղել, ինչը  չի համապատասխանում մանկական ֆիլմերին, նշել են նաև հերոսների պասիվ դիմախաղի մասին։


== Մրցանակներ ==
2009՝ Դիտողական արվեստների 13-րդ փառատոն՝ «Օրլյոնոկում» լիամետրաժ մուլտֆիլմերի շարքում առաջին տեղ՝  «Ալիսայի ծննդյան օրը» (ռեժիսոր Սերգեյ Սերյոգին)։
2009 թվականի 13-րդ Միջազգային կինոֆորում «Ոսկե Վիտյազ» Երեխաների համար ֆիլմերի փառատոն, դիպլոմ՝ «Լավագույն ստեղծագործական լուծումների համար» 
2010 թվականի 2-րդ Միջազգային կինոփառատոն Մակաոյում՝ Ժյուրիի դիպլոմ «Լավագույն երաժշտության համար» կոմպոզիտոր Դմիտրի Ռիբնիկով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Официальный сайт мультфильма
Страница проекта на сайте «МАСТЕР-Фильма» Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
День рождения Алисы «Հայրենական կինոյի հանրագիտարան» կայքում
Тайна одной планеты. Премьера. Телеканал «Петербург — Пятый канал». Новости дня. Эфир от 12 февраля, 21:45(չաշխատող հղում)
Звезда по имени Алиса. Репортаж с премьеры мультфильма в Звёздном городке. Телевизионный канал «Вести». Эфир от 14.02.2009 г.
Возвращение Алисы. Телеканал «Звезда». Новости дня. Эфир от 15 Февраля 2009, 13:29
«День рождения Алисы». Интервью с режиссёром, сценаристом и художником-постановщиком. Журнал «Мир фантастики».
День рождения Алисы приближается. Интервью с режиссёром Сергеем Серёгиным. Сайт романтики.ру
Обсуждение мультфильма до и после его создания, ссылки на интервью и др. Сайт романтики.ру
Эскизы к мультфильму на сайте «Миелофон»
Обсуждение создающегося мультфильма сообществом поклонников Алисы Селезнёвой
Создатели сайта мультфильма
Трейлер к мультфильму
Алиса изменила жизнь целой планеты. Интервью Н. Мурашкевич о мультфильме для газеты «Невское время»
Рецензия на сайте «Мир фантастики»