Պրոպիլեն

Պրոպիլեն (պրոպեն, մեթիլէթիլեն), C3H6 քիմիական բանաձևով չհագեցած ածխաջրածին։ Ունի մի կրկնակի կապ և ալկենների դասի երկրորդ ներակայացուցիչն է։


== Հանդիպումը բնության մեջ ==
Պրոպենը հանդիպում է բնության մեջ ազատ վիճակում և առաջանում է տարբեր ֆերմենտատիվ պրոցեսներից։ Չնչին քանակներով պրոպեն հայտնաբերել են Տիտանի մթնոլորտում։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է, որ Կասինի-Հյուգենս միսիայի Կասինիի տիեզերանավը, օգտագործելով սպեկտրոսկոպիա, հայտնաբերել է պրոպենի չնչին քանակություն Տիտանի մթնոլորտում։


== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Պրոպիլենը իրենից ներկայացնում է ցածր եռման ջերմաստիճանով (tեռ= −47,6 °C) և հալման ջերմաստիճանով (tհալ= −187,6 °C) գազային միացություն։ Օպտիկական խտությունը կազմում է d204=0,5193։


== Քիմիական հատկություններ ==
Պրոպիլենն ունի մեծ ռեակցիոն ունակություն։ Նրա քիմիական հատկությունները բնորոշվում են կրկնակի կապով։ p-կապը, որպես քիչ կայուն կապ, ռեագենտի ազդման ժամանակ քանդվում է, իսկ ածխածնի ատոմների ազատված վալենտային էլեկտրոնները միացնում են ռեագենտին իրենց։
Շատ հաճախ միացման ռեակցիաները ընթանում են հետերոլիտիկ մեխանիզմով (էլեկտրոֆիլ միացման ռեակցիաներ)։


=== Հալոգենների միացում (հալոգենացում) ===
Հալոգենացման ռեակցիաները սովորաբար ընթանում են սենյակային ջերմաստիճանում։
Ամենաարագը միանում են քլորը և բրոմը, ավելի դանդաղ՝ յոդը։ Ֆտորը ռեակցվում է պայթյունով։


=== Ջրածնի միացում (հիդրում) ===

  
    
      
        
          
            
              H
              
                2
              
            
            C
            =
            C
            H
            −
            C
            
              H
              
                3
              
            
            +
            
              H
              
                2
              
            
          
        
        →
        
          
            
              H
              
                3
              
            
            C
            −
            C
            
              H
              
                2
              
            
            −
            C
            
              H
              
                3
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {H_{2}C=CH-CH_{3}+H_{2}}}\rightarrow {\mathsf {H_{3}C-CH_{2}-CH_{3}}}}
  Կատալիզատորի (Pt, Pd, Ni) ներկայությամբ պրոպիլենին ջրածին միացնելիս, այն փոխարկվում է պրոպանի։


=== Ջրի միացում (Հիդրատացում) ===

Պրոպիլենը ռեակցվում է ջրի հետ առաջացնելով միատոմ սպիրտ՝ իզոպրոպիլսպիրտ։


=== Հալոգենաջրածինների միացում (HHal) ===
Այս ռեակցիան կատարվում է Մարկովնիկովի կանոնի համաձայն։


=== Այրումը օդում ===
2СН2=СНСН3 + 9О2 → 6СО2 + 6Н2О.


=== Օքսիդացում ===

Թույլ հիմնային կամ չեզոք միջավայրում կալիումի պերմանգանատով պրոպիլենը օքսիդացվում է մինչև գլիկոլներ։


=== Պոլիմերացում ===
Ռեակցիայի պայմաններն են տաքացումը և կատալիզատորների ներկայությունը։


=== Օդի թթվածնով օքսիդացում ===
Պրոպիլենը օքսիդանում է օդի թթվածնով մինչև պրոպիլենօքսիդ։


== Դեղաբանություն ==
Պրոպենը՝ GABAA ռեցեպտորի ալոստերային ագոնիզմով, հանդիսանում է կենտրոնական նյարդային համակարգի դեպրեսանտ։ Պրոպենի ավելցուկը կարող է առաջացնել ամնեզիա, կոմա, իսկ շարունակական օգտագործումը կարող է հանգեցնել մահվան բենզոդիազեպինի մեխանիզմով։


== Ծանոթագրություններ ==