Ալիս Բաբս

Հիլդուր Ալիս Շեբլում (շվեդերեն՝ Hildur Alice Babs Sjöblom, հունվարի 26, 1924(1924-01-26)[…], Kalmar domkyrkoförsamling, Շվեդիա - փետրվարի 11, 2014(2014-02-11), Ստոկհոլմ), առավել հայտնի է որպես Ալիս Բաբս (շվեդերեն՝ Alice Babs), ծննդյամբ Նիլսոն, հունվարի 26, 1924(1924-01-26)[…], Kalmar domkyrkoförsamling, Շվեդիա - փետրվարի 11, 2014(2014-02-11), Ստոկհոլմ), շվեդ ջազային երգչուհի  և դերասանուհի։  Աշխատել է տարբեր ժանրերում՝ բանահյուսությունից մինչև օպերա, բայց առավել հայտնի է դարձել որպես ջազային երգչուհի։ Մասնակցել է 1958 թվականին Շվեդիայում կայացած Եվրատեսիլ երգի առաջին ամենամյա մրցույթին։ 1972 թվականին դարձել է առաջին ոչ-օպերային երգիչը, ով վաստակել է Hovsångare տիտղոսը և արքունական պարգևներ։ Ձայնագրվել է Դյուք Էլլինգթոնի հետ։


== Կենսագրություն ==


=== Մանկություն ===
Ալիս Բաբսը մեծացել է Սմոլանդի Վեստերվիկ քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Յան Նիլսոնը, համր կինոթատրոններում նվագակցել է դաշնամուրին, իսկ մայրը՝ Հիլդուր Նիլսոնը, երգել է։ Որպես երգչուհի՝ իր կարիերան զարգացնելու համար Ալիսը և նրա մայրը տեղափոխվել են Ստոկհոլմ։ 1937 թվականին հոր հետ երեկույթից տուն վերադառնալու ճանապարհին Ալիսը երգել է, ինչը պատահաբար լսել է վոկալի ուսուցչուհի Լինա Բոլդմանը։ Նա այնքան տպավորված է եղել, որ հանդիպել է Ալիսի մորը և առաջարկել աղջկան բնակություն հաստատել Ստոկհոլմում, որպեսզի շնորհալի Ալիսը հնարավորություն ունենա այնտեղ երգելու դասեր ստանալ։
Այն դպրոցի տնօրենը, որտեղ սովորել է 15-ամյա Ալիսը, խորհուրդ է տվել բեմական անուն վերցնել։ Ալիսը երկար ժամանակ չի կարողացել կողմնորոշվել և որոշել է խորհրդատվություն խնդրել Din egen röst Studio-ի սեփականատեր Դագմար Սանդստրյոմից, որտեղ նա երգում էր, որը Բաբսին առաջարկել է որպես բեմական անուն ընտրել իր անունը՝ ասելով. «Կարծեմ  հենց ձեր անունը Բաբս է»։


=== 1940-ականներ ===
Ալիս Բաբսը առաջին անգամ հանդես է եկել որպես ռիթմիկ ջազային երգչուհի Swing it, magistern ֆիլմում (1940)։ Նա դարձել է նորարարական ջազի երաժշտության խորհրդանիշ, որը բուռն արձագանք է առաջացրել ավելի վաղ սերունդների շրջանում։
Ընդհանուր առմամբ, Ալիս Բաբսը նկարահանվել է քսան մյուզիքլներում։


=== 1950-ականներ ===
Սվենդ Ասմուսենի և Ուլրիկ Նյումմանի հետ միասին Ալիսը 1958 թվականին ձևավորել է Swe-Danes վոկալ ջազային եռյակը։ 1959-1960-ական թվականներին նրանք շրջագայել էին ԱՄՆ-ում և ելույթ ունեցել Էդ Սալիվանի շոուում Լոս Անջելեսի «Կոկոնատ Գրոուվ» ակումբում։
1958 թվականին Ալիս Բաբսը դարձել է Շվեդիայի առաջին ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ մրցույթում և «Lilla stjärna» երգով գրավել չորրորդ տեղը։


=== 1960-1970-ականներ ===
1963 թվականին Ալիս Բաբսը սկսել է համագործակցել ջազային կոմպոզիտոր Դյուք Էլլինգտոնի հետ։ Նա միակ սպիտակամորթ արտիստն է, ով երգել է նրա հետ։ 1966 թվականին Փարիզում նրանք ձայնագրել են Serenade to Sweden համատեղ ալբոմը, որով ելույթ են ունեցել ԱՄՆ-ում, մի քանի անգամ Շվեդիայում և նորվեգական հեռուստատեսությամբ։ Ալիսն ունեցել է երեք և կես օկտավա անհավատալի դիապազոն։ Բաբսը երկար տարիներ աշխատել է դաշնակահար և դերասան Չարլի Նորմանի հետ։
Մի քանի համատեղ ձայնագրություններ է թողարկել Պուվել Ռամելի հետ, ով նաև երաժշտություն է գրել նրա համար։ 1969 թվականին Ալիս Բաբսը հատուկ մրցանակ է ստացել Կարլ Գերհարդից։ 1972 թվականին նրան նշանակում են պալատական երգիչ, մինչ այդ այդպիսի կոչում շնորհվել էր միայն օպերային նկարիչներին։ 1974 թվականին նա դառնում է Թագավորական երաժշտական ակադեմիայի անդամ։


== Կյանքի վերջին տարիներ ==
2008 թվականին SVT-ն թողարկել է Alice Babs, Naturröstens hemlighet վավերագրական ֆիլմը Ալիս Բաբսի կյանքի մասին։ Ալիսի հետ վերջին մեծ հարցազրույցը P4 Extra հեռուստաալիքով կայացել է 2008 թվականի մայիսի 29-ին։
2012 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Fråga doktorn ծրագրով Տիտտի Շյոբլումը հայտնել է, որ այդ տարվա գարնանը Ալիսը կաթված է ստացել։ 2013 թվականի հունիսի կեսերին Ալիսի ընտանիքը հայտնել է, որ նրա մոտ ախտորոշել են Ալցհայմերի հիվանդություն և անոթային թուլություն և ներկայումս նա բնակվում է խելագարների համար նախատեսված հատուկ բժշկական հաստատությունում։
Ալիս Բաբսը մահացել է 2014 թվականի փետրվարի 11-ին, 90 տարեկան հասակում։


== Ընտանիք ==
Ալիս Բաբսը 1943 թվականին ամուսնացել է պաշտոնաթող պրապորշչիկ, իսկ այնուհետև՝ տնօրեն Նիլս Իվար Շյոբլումի (1919–2011) հետ և ունեցել երեք երեխա՝ Լիլբու Լագերբեկը (ծնվ. 1945), Լարս-Իվար Շյոբլումը (ծնվ. 1948) և Տիտտի Շյոբլումը  (ծնվ. 1949):


=== Ֆիլմագրություն (ընտրանի) ===
1938 — Blixt och dunder
1940 — Swing it, magistern!
1941 — Magistrarna på sommarlov
1941 — Sjung och le (kortfilm)
1942 — En trallande jänta
1942 — Vårat gäng
1944 — Örnungar
1945 — Skådetennis (kortfilm)
1947 — Sången om Stockholm
1950 — Terras fönster nr 4 (kortfilm)
1952 — Drömsemester
1952 — H.C. Andersens sagor (kortfilm)
1953 — I dur och skur
1953 — Kungen av Dalarna
1953 — Resan till dej
1955 — Sommarflickan
1956 — Swing it, fröken
1958 — Musik ombord
1959 — Det svänger på slottet
1967 — Askungen (röst)
2004 — Swing it Alice! (dokumentär)
2008 — Alice Babs, Naturröstens hemlighet (dokumentär)
2013 — Alice Babs förlorade rättigheter (dokumentär)


=== Ստուդիական ալբոմներ ===
When the Children Are Asleep… (1958, med Ulrik Neumann)
Alice and Wonderband (1959)
Scandinavian Shuffle — The Utterly Fantastic Swe-Danes (1960, med Svend Asmussen och Ulrik Neumann)
Med Swe-Danes på Berns (1961, livealbum med Svend Asmussen och Ulrik Neumann)
På begäran (1962, livealbum med Svend Asmussen och Ulrik Neumann)
Sjung med oss Mamma (1963, med Titti Sjöblom)
Scandinavian Songs with Alice and Svend (1964, med Svend Asmussen)
Den olydiga ballongen (1965)
Serenade to Sweden (1966, med Duke Ellington)
Alice Babs sjunger Bach och Mozart (1966)
Alice Babs '67 (1967)
Det hopfällbara slottet (1968, med Titti Sjöblom m.fl.)
Alice Babs sjunger Borghild Arnérs visor — Hej du måne (1968)
Söndag (1970)
Elizabethan Love Songs (1971)
Äntligen! Alice & Svend (1972, livealbum med Svend Asmussen)
Alice in Israel (1972)
Noaks Ark (1972, med Jan Malmsjö m.fl.)
Alice Babs på Gröna Lund (1973, livealbum)
Music with a Jazz Flavour (1974)
Om sommaren sköna (1974)
Alice Babs Serenading Duke Ellington (1975)
Alice Babs sjunger Alice Tegnér (1975)
Glädjen — Alice & Titti på Berns (1976, livealbum med Titti Sjöblom)
Somebody Cares (1977)
Far Away Star (1978, med Duke Ellington m.fl.)
Simple Isn’t Easy (1979)
What a Joy! (1981)
Swingtime Again (1998)
A Church Blues for Alice (1999)
Don’t Be Blue (2001)
Illusion (2007)
As Time Goes By (2009)


== Պարգևներ ==
Մշակութային գործունեության համար պարգևատրվել է Illis Quorum ոսկե մեդալով (2003)։


== Ծանոթագրություններ ==