Դանակահարություն Նիսում (2020)

2020 թվականի հոկտեմբերի 29-ին երեք մարդ է սպանվել Ֆրանսիայի Նիս քաղաքում գտնվող Նիսի Աստվածամոր հռոմեական կաթոլիկ բազիլիկում տեղի ունեցած դանակահարությամբ հարձակման հետևանքով։ Ենթադրյալ հարձակվողը թունիսցի է, որի վրա կրակել են ոստիկանները՝ վերցնելով նրան կալանքի տակ։ Նիսի քաղաքապետը դա անվանել է «ահաբեկչական գործողություն»՝ վերագրելով դա իսլամական ծայրահեղականությանը։ Ահաբեկչության ընթացքում հարձակվողը գոռում էր «Ալլահու ակբար»։


== Նախապատմություն ==
Վերջին տարիներին Ֆրանսիան ականատես է եղել բազմաթիվ ջիհադիստական ահաբեկչությունների, որոնք իրականացրել են մեծամասամբ «Իսլամական պետություն» և «Ալ-Կաիդա» ահաբեկչական խմբավորումները, ինչպես նաև այդ երկու խմբավորումներով ոգեշնչված «միայնակ գայլ» ահաբեկիչները։ Նիսը բեռնատարով հարձակման վայր էր 2016 թվականին, որի հետևանքով զոհվել էր 86 մարդ, ընդ որում այդ հարձակումը տեղի էր ունեցել 2020 թվականի հարձակման վայրից 0,8 կմ (0,50 մղոն) հեռավորության վրա։ 2016 թվականի հարձակումից տասներկու օր անց քահանա Ժակ Համելը սպանվել է Նորմանդիայում գտնվող եկեղեցու վրա հարձակման ժամանակ։
Միջադեպից չորս շաբաթ առաջ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնն իսլամն անվանել էր կրոն, որը «ճգնաժամի մեջ է» ամբողջ աշխարհում, ինչը բացասական արձագանք է առաջացրել մուսուլմանների մոտ։ Նա երդվել է ներկայացնել 1905 թվականի օրենքի ամրապնդման մասին օրինագիծը, որը պաշտոնապես բաժանում էր Ֆրանսիայի եկեղեցին և պետությունը։ Երկու շաբաթ անց Իլ դը Ֆրանսում պատմության ուսուցիչ Սեմյուել Փաթին սպանվել և գլխատվել է 18-ամյա չեչեն մուսուլմանի կողմից, որը 2020 թվականի մարտին Ֆրանսիայում փախստականի կարգավիճակ էր ստացել։ Սպանությունը տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ ուսուցիչն իր աշակերտներին ցույց է տվել «Շառլի Էբդո» ամսագրի ծաղրանկարները, որոնք պատկերում են իսլամական մարգարե Մուհամմադին։ Ուսուցչի սպանությունից հետո Մակրոնը հանդես է եկել ի պաշտպանություն նման ծաղրանկարների հրապարակման՝ խոսքի ազատության հողի վրա։ Այդ իրադարձություններից, և մասնավորապես Մակրոնի կողմից ծաղրանկարների պաշտպանությունից հետո Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը կոչ է արել բոյկոտել ֆրանսիական արտադրանքը։ Դրան հաջորդել են որոշ բողոքի ցույցեր ամբողջ մուսուլմանական աշխարհում, որոնց ընթացքում այրվում էին Մակրոնի լուսանկարները։


== Միջադեպ ==
Հարձակումը տեղի է ունեցել առավոտյան ժամը 8:30-ին Ֆրանսիայի Նիս քաղաքի կենտրոնում՝ Ժան Մեդեսինի պողոտայում գտնվող հռոմեական կաթոլիկ բազիլիկի շենքում։ Հարձակվողը երեք մարդ է սպանել, որոնց թվում եղել է մի կին, որը, ինչպես ի սկզբանե հաղորդվել է, գլխատվել է, սակայն ավելի ուշ հաղորդվել է, որ զոհը հայտնաբերվել է միայն շատ խորը կտրած կոկորդով։ Նա մի քանի անգամ բղավել է «Ալլահու Ակբար», նույնիսկ ոստիկանության կողմից ձերբակալվելուց հետո։ Հարձակումն իրականացվել է 28 րոպեի ընթացքում։ Պատասխանող ոստիկանները նախ հարվածել են հարձակվողին էլեկտրաշոկերով, ապա կրակել են նրա վրա։ Այնուհետև հարձակվողին տեղափոխել են հիվանդանոց, որտեղ նա ծանր վիճակում էր գտնվում։ Կասկածյալի մոտ գտնված իրերի թվում Ղուրան, երեք դանակ և երկու բջջային հեռախոս է եղել:
Ներքին գործերի նախարար Ժերալդ Դարմանինը հայտարարել է, որ քաղաքում ոստիկանական գործողություն է իրականացվում։ Դեպքի վայր է ժամանել ռումբերի վնասազերծման ստորաբաժանումը, իսկ հակաահաբեկչական ոստիկանության լավ զինված աշխատակիցները սկսել են պարեկել բազիլիկի շուրջ գտնվող փողոցները։


== Մեղադրյալ ==
Ենթադրյալ հարձակվողը 21-ամյա թունիսցի Բրահիմ Աուիսաուին (إبراهيم العيساوي) է, որը որպես միգրանտ 2020 թվականի սեպտեմբերին ժամանել էր Իտալիայի Լամպեդուզա կղզի։ Հոկտեմբերի 9-ին նա տեղափոխվել է Իտալիայի Բարի քաղաք։ Նրա հաջորդ ժամանման վայրը Ֆրանսիան էր։
Դատախազ Ժան-Ֆրանսուա Ռիկարը հայտարարել է, որ կասկածյալը ոչ մի հետախուզական գործակալության կողմից որպես պոտենցիալ ահաբեկչության սպառնալիք չի նկատվել։


== Զոհեր ==
Հարձակման հետևանքով զոհվել է երեք մարդ։ Նրանցից մեկը 60-ամյա կին էր, որին գտել են շատ խորը կտրած կոկորդով։ Մյուսը 55-ամյա տղամարդ էր, որը մահացել է կոկորդի մեծ վերքից։ Երրորդ զոհը 44-ամյա կին էր, որը եկեղեցուց փախել էր հարևան բար՝ դանակի մի քանի լուրջ վնասվածքներով, սակայն հետո մահացել է.։


== Արձագանք ==


=== Ֆրանսիական արձագանք ===
Դանակահարության մասին հայտնի դառնալուց հետո Ազգային ժողովում հայտարարվել է լռության րոպե։ Կառավարությունը հաստատել է, որ նախագահ Էմանուել Մակրոնը հարձակման վայր կայցելի առավոտյան ավելի ուշ։ Ավելի ուշ Մակրոնը միասնության կոչ է արել և իր համերաշխությունն է հայտնել Ֆրանսիայի կաթոլիկ համայնքին։ Նա նաև հայտարարել է, որ կպաշտպանի դպրոցներն ու պաշտամունքի վայրեր ՝ կրկնապատկելով անվտանգության ուժերի ներկայությունը։
Մուսուլմանական հավատքի ֆրանսիական խորհուրդը դատապարտել է այդ հարձակումը՝ հայտարարելով, որ «Ի նշան զոհերի և նրանց հարազատների հետ համերաշխության՝ ես կոչ եմ անում Ֆրանսիայի բոլոր մուսուլմաններին չեղյալ հայտարարել Մավլիդ տոնի բոլոր տոնակատարությունները»։


=== Միջազգային արձագանք ===
Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Դավիդ Սասսոլին, Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը և Իտալիայի վարչապետ Ջուզեպպե Կոնտեն հանդես են եկել հայտարարությամբ, որում իրենց ցավակցությունն են հայտնել ֆրանսիացիներին։ Թուրքիան հայտարարություն է հրապարակել, որում իր ցավակցությունն է հայտնել ֆրանսիացիներին՝ հայտարարելով, որ «ոչ մի պատճառ չի կարող օրինականացնել կամ արդարացնել որևէ մեկի սպանությունը կամ բռնությունը։ Նրանք, ովքեր երկրպագության այս սուրբ վայրում իրականացրել են այդ վայրի հարձակումը, ակնհայտորեն չեն կիսում կրոնական, մարդասիրական կամ բարոյական արժեքները»։ Հարձակումը նաև դատապարտվել է Սաուդյան Արաբիայի կողմից։
Մալայզիայի նախկին վարչապետ Մահաթհիր Մոհամադը քննադատել է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին, հանդես է եկել արևմտյան մշակույթի դեմ, ինչպես նաև իր թվիթթերյան կայքէջում վիճելի գրառում է արել, որտեղ ասվում է, որ «Մուսուլմաններն իրավունք ունեն բարկանալ և սպանել միլիոնավոր ֆրանսիացիներին անցյալի կոտորածների համար»։ Մալազիացի հոգևորական և քաղաքական գործիչ Ֆաթհուլ Բարի Մաթ Ջահյան արձագանքել է Մահաթհիրի արտահայտություններին՝ անվանելով դրանք «դատապարտելի թրայբալիզմ» և հայտարարելով, որ դրանք այն չեն, ինչ սովորեցնում է իսլամը։


== Հետագա միջադեպեր ==
Նույն օրը Սարտրուվիլում գտնվող եկեղեցու մոտ տղամարդ է ձերբակալվել։ Նա փորձել է դանակահարությամբ ահաբեկչություն իրականացնել, և, ըստ ականատեսների, նա ասել է, որ ոգեշնչվել է Նիսում տեղի ունեցած հարձակումից։ Լիոնում նույնպես ձերբակալվել է դանակով զինված տղամարդ, որը, ոստիկանության տվյալներով, պատրաստ է եղել հարձակվել տրամվայում գտնվող մարդկանց վրա։ Բացի այդ, Սաուդյան Արաբիայի Ջիդդա քաղաքում Ֆրանսիայի հյուպատոսությունը հայտնել է, որ այնտեղ նույնպես դանակով առանձին հարձակում է կատարվել, որի ընթացքում մի տղամարդ է հարձակվել շենքի անվտանգության աշխատակցի վրա, սակայն շուտով ձերբակալվել է։
Նիսում հարձակումից երկու ժամ անց Ավինյոնի ոստիկանությունը գնդակահարել է մի մարդու, որը պնդում էր, որ հանդիսանում է «Génération identitaire» ծայրահեղ աջ խմբի անդամ։ Նա սպառնացել է սպաներին և հյուսիսաֆրիկյան ծագում ունեցող առևտրականին ատրճանակով և, ինչպես հաղորդվում է, նացիստական ողջույն է տվել։ Նա հոգեբուժական բուժման պատմություն ուներ։


== Ծանոթագրություններ ==