Մոնրեալի բուսաբանական այգի

Մոնրեալի բուսաբանական այգի (ֆր.՝ Jardin botanique de Montréal), մեծ բուսաբանական այգի Մոնրեալում, Կանադա։ Զբաղեցնում է 75 հեկտար թեմատիկ այգիներ և ջերմոցներ։ 2008 թվականին ճանաչվել է Կանադայի պատմական վայր և իր հավաքածուների չափի ու հարմարությունների համար համարվում է աշխարհի ամենակարևոր բուսաբանական այգիներից մեկը։


== Պատմություն ==
Բուսաբանական այգին գտնվում է Շերբրուկ փողոցի 4101 հասցեում՝ Pie-IX և Շերբրուկ փողոցների անկյունում,  Մեզոնով այգում, Ռոզմոն Լա Պտի Պատրի շրջանում, նայում է Մոնրեալի օլիմպիական մարզադաշտին։ Այն ներառում է ամբողջ աշխարհի բույսերի լիարժեք ջերմոցային համալիր և մի շարք մեծ բացօթյա այգիներ, որոնցից յուրաքանչյուրը կոնկրետ թեմայով է ներկայացված։ Բացօթյա այգիները դատարկ են և նոյեմբերի կեսից մինչև ապրիլ ծածկված են ձյունով, սակայն ջերմոցները բաց են այցելուների համար տարվա ընթացքում, որտեղ փետրվարից մինչև ապրիլ անցկացվում է ամենամյա «Ազատություն թիթեռներին» ցուցահանդեսը։

Այգին հիմնադրվել է 1931 թվականին, Մեծ ճգնաժամի տարիներին Մոնրեալի քաղաքապետ Կամիլիեն Հուդի կողմից, տարիներ շարունակ եղբայր Մարի-Վիկտորոն Կիրուակի քարոզարշավից հետո։ Այգու հենքը նախագծել է Հենրի Թյորշերը, արտ դեկո ոճի վարչական շենքը նախագծել է ճարտարապետ Լուսիեն Ֆ. Կերոակը։
Այն ծառայում է ընդհանրապես հասարակությանն ու մասնավորապես այգեգործությամբ զբաղվող ուսանողներին կրթելու, ինչպես նաև վտանգված բույսերի տեսակների պահպանման համար։ Այգում են գտնվում նաև բուսաբանական գիտահետազոտական հաստատություններ՝ Մոնրեալի աստղագիտական ընկերություն (Société d'astronomie de Montréal) և Մոնրեալի Ինստիտարիում. այգու աշխատակիցները նաև տնօրինում են Ferme Angrignon կրթական ֆերման և գազանանոցը։
Թեև այգու մուտքը վճարովի է, Մոնրեալի քաղաքացիները կարող են ստանալ անվճար ընդունելություն դեպի բացօթյա այգիներ, ուստի շատ մարդիկ այցելում են պարբերաբար, նույնիսկ պարզապես ծառերի տակ նստելու համար։ Մոտակա մետրոյի կայանը Pie-IX-ն է, որը գտնվում է Օլիմպիական մարզադաշտի անկյունում։

Մոնրեալի բուսաբանական այգին Մոնրեալ քաղաքին պատկանող բնության չորս տեսարժան վայրերից մեկն է, որը գտնվում է Կյանքի համար տարածք (ֆրանսերեն՝ Espace pour la vie) թանգարանային շրջանում։ Մյուս վայրերն են՝ Բիոդոմ, Ինստիտարիում և Ռիո Տինտո ալկան պլանետարիում, որոնք բոլորը գտնվում են Օլիմպիական մարզադաշտի հարևանությամբ։


== Այգիներ ==

Չինական այգին կառուցվել է Մին դինաստիայի ավանդական գծերով չինական պարտեզի համար։ Զբաղեցնում է 2,5 հեկտար տարածք, ունի բազմաթիվ ոլորուն ուղիներ, արհեստական լեռ և չինական ոճի շինություն, որի բոնսայի և պենջինգի հավաքածուները նվիրատվություններ են, որոնք նվիրաբերվել են։ Այգում աճում են չինական բույսեր։ Այգին կառուցվել է 1990-1991 թվականներին Շանհայի լանդշաֆտների և ճարտարապետության ինստիտուտի 50 վարպետների կողմից՝ Լե Վեյցոնի ղեկավարությամբ։ Ծրագրի պահանջներին համապատասխան Շանհայից ներմուծվել է 120 կոնտեյներ, այդ թվում` 500 տոննա քար Տաի լճից և Ջիանսու նահանգից։
Ճապոնական այգին ստեղծվել է 1988 թվականին` դիզայներ Կեն Նակաջիմայի ղեկավարությամբ։ Այգու 2,5 հեկտար տարածքը բնակեցված է ճապոնական բույսերով, կա նաև ճապոնական ոճի շենք, որտեղ ներկայացված է թեյի ցուցադրություն։ Ճապոնական թեյի արարողությունը տեղի է ունենում այնտեղ ամռանը։ Ներկայացվում են նաև այլ ավանդական ճապոնական արվեստներ, ինչպիսիք են իաիդոն և իկեբանան։ Այգում կա մեծ կոիի լճակ, և այցելուները հաճախ կերակրում են կոիին։ Այգում ամեն տարի օգոստոսի 5-ին տեղի է ունենում Հիրոսիմայի հիշատակի արարողությունը։
Առաջին ազգերի այգին բացվել է 2001 թվականին` ներկայացնելու Կանադայի բնիկների մշակույթը։ Այգում պահվում են Քվեբեկի և  Հյուսիսային Ամերիկայի տարածաշրջանների էնդեմիկ տեսակներ, թխկու, կեչու, սոճու ծառերը ծածկում են ճանապարհները, իսկ պարտեզը ուշադրություն է հրավիրում առաջին ազգերի բուժիչ և սննդային բույսերին։ Այստեղ կան մի քանի տոտեմական սյուներ, ցուցադրումներ, որոնք ներկայացնում են ավանդական արվեստի գործեր և շինարարական մեթոդներ։
Ալպիական այգին ունի մի քանի ուղիներ՝ ծածկված փոքրիկ, նուրբ ալպիական բույսերով։


== Lion de la Feuillée ==
Lion de la Feuillée-ը հուշարձան և քանդակ է, որը գտնվում է Մոնրեալի բուսաբանական այգում։ Վարդերի բացատով մուտքի մոտ տեղադրված հսկայական առյուծը 1992 թվականին Լիոն քաղաքի նվերն է Մոնրեալի 350-ամյակի կապակցությամբ։


== Սպորտ ==
1976 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ընթացքում այգում է տեղի ունեցել 20 կմ ոտքով ատլետիկայի  միջոցառումը և ժամանակակից հնգամարտի վազքի հատվածը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official Homepage of the Montreal Botanical Garden
[1] Archived 2011-05-19 at the Wayback Machine.: Photos of the annual butterfly exhibit and greenhouses