armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Լալիսղուր)

Լալիսղուր գյուղի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի հայկական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի Կախեթի մարզի Լալիսղուր գյուղում։


== Պատմություն ==
Եկեղեցու գոյության մասին առաջին հիշատակություններն արված են 1840 թվականի մի վավաերագրում․ այն եղել է փայտաշեն և կոչվել է Սուրբ Աստվածածին։ 1852 թվականի մեկ այլ վավերագրում նշված է, որ եկեղեցին քայքայված է ու անօգտագործելի, ունի վերանորոգման կարիք։
Մինչև 1910-ական թվականները եկեղեցին գոյություն է ունեցել և տարբեր փաստաթղթերում հիշատակվել Սբ. Աստվածածին անվամբ։
Գյուղին հովվել են Սանադիրո գյուղի քահանաները։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կարապետյան, Սամվել Գևորգի; Զաքարյան, Անուշավան Հազարապետի ; Հասրաթյան, Մուրադ Մարգարի ; Չոբանյան, Պավել Աշոտի; Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող կազմակերպության (RAA) գիտական խորհուրդ.Էջ 84 Archived 2021-06-13 at the Wayback Machine.
Տոմաշովսկի գյուղական խորհուրդ (Նեդրիգայլովսկի շրջան)

Տոմաշովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Томашівська сільська рада), Ուկրաինայի Սումիի մարզի Նեդրիգայլովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Տոմաշովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1581 մարդ։ Խորհրդում կա 5 բնակավայր։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
AU:AUՈւկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1998

Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի եզրափակիչ 1998, Ֆուտբոլային լիգայի գավաթի 38-րդ խաղարկությունն է, որում հաղթեց «Չելսի» ֆուտբոլային ակումբը 2-0 հաշվով՝ «Միդլեսբրոին»։ Խաղը կայացավ Լոնդոնի Ուեմբլի մարզադաշտում։
Բաբուխտու

Բաբուխտու, աղբյուրներ Թուրքիայի Մալաթիայի մարզում Ադատի գյուղի մոտ։ Գտնվում է Նոր Մալաթիա քաղաքից 1 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալիսա (խումբ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալիսա (այլ կիրառումներ)«Ալիսա» (ռուս.՝ Алиса), 1983 թվականին Լենինգրադում (այժմ՝ Սանկտ Պետերբուրգ) բասիստ Սվյատոսլավ Զադերիի կողմից կազմավորված խորհրդային և ռուսաստանյան ռոք խումբ։ Խմբի առաջնորդն ու երգերի մեծամասնության հեղինակն է վոկալիստ Կոնստանտին Կինչևը։
Այժմ «Ալիսան» ակտիվ զբաղվում է նոր երգերի ձայնագրմամբ և համարվում է Ռուսաստանի լավագույն երաժշտական խմբերից, լինելով տարբեր փառատոնների և համերգների ամենասպասելի համույթներից մեկը։ «Կոմսոմոլսկայա պրավդայի» ընթերցողները «Ալիսային» ռուսական ռոքի ամենաազդեցիկ խումբն են անվանել։ «Ռոմիր»-ի հարցումների համաձայն, «Ալիսան» Ռուսաստանի ամենահանրաճանաչ խմբերի տասնյակի մեջ է։


== Պատմություն ==


=== Խմբի ստեղծումը ===
«Ալիսա» ռոք խումբը ստեղծվել է 1983 թվականի ապրիլին Լենինգրադում, երբ փլուզվեց «Խրուստալնիյ շառ» խումբը, որի առաջնորդը Սվյատոսլավ Զադերին էր։ Ստեղնաշարահար Պավել Կոնդրատենկոն խորհուրդ տվեց, որ նրանք իրենց ուժերը միացնեն «Դեմոկրիտով կալոդեց» խմբի կիթառահար Անդրեյ Շատալինի հետ։

Սվյատոսլավ Զադերիան Անդրեյ Շատալինին իր խմբի մեջ է մտցրել («Դեմոկրիտով կալոդեց» խումբը դրանից հետո քայքայվել է), թմբկահար է դարձել Միխայիլ Նեֆեդովը, ով «Խրուստալնիյ շառ» խմբում Զադերիայի հետ էր խաղում։ Զադերիի վոկալիստ դառնալու համար Նա հրավիրեց իր ծանոթ Պետր Սամոյլովին, որն այդ ժամանակ փլուզված «Ոսկե ժամանակ» ուսանողական խմբի առաջնորդն էր ։  Այնուհետեւ Զադերիան խմբի մեջ է վերցրել սաքսոֆոնահար Բորիս Բորիսովին, որը վիրավորեց Պյոտր Սամոյլովան, ով ժամանակին "Ոսկե ժամանակ"չի ընդունել Բորիսովին։ Արդյունքում Սամոյլովը հեռացավ խմբից, իսկ Բորիսովը համատեղությամբ դարձավ նաև վոկալիստ։


== Արտաքին հղումներ ==

Պաշտոնական կայք
Տեսանյութը ՅուԹյուբում
Ալիսա (խումբ) Ֆեյսբուքում
Ալիսա (խումբ) Թվիթթերում


== Ծանոթագրություններ ==
Տվերի մարզ

Տվերի մարզ (ռուս.՝ Тверская область), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆեդերացիայի միավոր։ Մայրաքաղաքն է Տվեր քաղաքը։
Սահմանակից է Մոսկվայի, Յարոսլավլի, Վոլոգդայի, Նովգորոդի, Սմոլենսկի և Պսկովի մարզերի հետ։


== Վարչական բաժանում ==
1803 - 1918 թվականներին Մարզը ներառում էր 12 գավառներ.

[[Պատկեր:Карта-схема по двухверстной карте Тверской губернии 1853г..jpg|thumb|400px|Սխեմատիկ քարտեզ, կազմված 1853 թվականի Տվեր գավառի երկշերտ տեղագրական սահմանային քարտեզի թերթերի համադրության հիման վրա, որը հրապարակվել է Ալեքսանդր Իվանովիչ Մենդեի (Մենդտ) ղեկավարությամբ http://boxpis.ru/gk-g/www_2tv_site.php?u=wiki-shema&l=35.375976&b=57.332451&m=7&dl=0.0005150&db=0.0027210&nm=0&nm2=4(չաշխատող հղում)
Կալզագայ

Կալզագայ (ռուս.՝ Калзагай), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կեմերովոյի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Ուղիղ Ուսկատ գետի աջ ափին՝ 18 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 16 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Վերին Օբի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Տոմը գտնվում է Նովոկուզնեցկ քաղաքից մինչև Կեմերովո քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Տոմ։ Գետի ավազանը՝ Վերին Օբից մինչև Իրտիշ թափվելը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Te Amo (երգ, Ռիհաննա)

«Te Amo» (հայերեն՝ Ես քեզ սիրում եմ), R’n’B ժանրի երգչուհի Ռիհաննայի վերջին (երրորդ համաշխարհային և տարեվերջյան վեցերորդ) սինգլը նրա Rated R չորրորդ ստուդիական ալբոմից։ Երգում մեծ է միասեռական սիրո թեման, քնարական հերոսուհին փորձում է պայքարել այն բանի դեմ, որ ինքը դարձել է այլ կնոջ սիրո օբյեկտ։


== Քննադատների արձագանքը ==
Digital Spy-ը երգին տվել է 5-ից 4 բալ՝ բնութագրելով այն որպես ավելի հանգիստ (համեմատած երգչուհու նախորդ՝ եվրոպական «Rude Boy» սինգլի հետ) սեքսուալ ստեղծագործություն՝ լատինոյի տարերով։ Daily Review հրատարակությունը նույնպես տվել է 4 բալ՝ նշելով Ռիհաննայի արտահայտչականությունը միասեռական կանանց սիրո թեմայի վերաբերյալ խոսելիս։


== Տեսահոլովակ ==
Տեսահոլովակը նկարահանվել է 2010 թվականի ապրիլի 29-ից 30-ին Ֆրանսիայի Վինիա ամրոցում։ Տեսահոլովակում նկարահանվել է ֆրանսիացի մոդել և դերասանուհի Լետիցիա Կաստան։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է 2010 թվականի մայիսի 28-ին։ Ռեժիսորը դարձել Ռիհաննայի հիմնական քլիփմեյքերներից մեկը՝ Էնթոնի Մենդլերը։
Billboard ամսագիրը բնութագրել է տեսահոլովակը որպես Ռիհաննայի ամենասեքսուալ տեսահոլովակներից մեկը։ Լետիցիա Կաստան տեսահոլովակում կատարում է ճակատագրական կնոջ դեր, որը փորձում է գայթակղել Ռիհաննային։


== Երգացանկ ==
Թվային հրատարակություն


== Դիրքերը հիթ-շքերթներում ==
2009 թվականի դեկտեմբերին «Te Amo»-ն առաջին անգամ հայտնվել է հիթ-շքերթներում։ Մեծ Բրիտանիայում երգը հայտնվել է հիմանականում UK Singles Chart հիթ-շքերթում, նաև UK R&B Chart-ում։ Եվրոպայում երգը բարձրացել է 18-րդ հորիզոնականի։ Երգը ընդգրկվել է Կանադայի և ԱՄՆ-ի հիթ-շքերթներում՝ չնայած այն բանին, որ պաշտոնական սինգլը այդտեղ չի հրատարակվել։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Te Amo» ՅուԹյուբում
Ռիհաննան կատարում է «Te Amo»-ն Radio 1’s Big Weekend Live-ում՝ տեսահոլովակ
Բեմաթալա

Բեմաթալա, ձմեռանոց Թումանյանի շրջանում, 1926 թվականին ուներ 13 հայ բնակիչ։ Հետագայում մշտական բնակիչ չի ունեցել։


== Ծանոթագրություններ ==
Ճամայկական դոլար

Ճամայկական դոլար (միջազգային նշանակությունը` JMD, երկրի ներսում` JD կամ J$), Ճամայկայի դրամական միավորը։ Կազմված է 100 ցենտից։ Շրջանառության մեջ կան 50, 100, 2000 և 5000 դոլար արժողությամբ արժեթղթեր, ինչպես նաև 1, 5, 10 և 20 դոլար անվանական արժեքով մետաղադրամներ։   


== Պատմություն ==
Մինչև 1840 թվականը ֆունտ ստերլինգին և տեղական մետաղադրամներին հավասար, գործածվել են նաև Իսպանիայի մետաղադրամները։ 1848-1969 թվականներին դրամական միավորը եղել է ճամայկական ֆունտը։ Բացի այդ, 1955-1964 թվականներին շրջանառության մեջ են եղել վեստինդիական դոլարները։     
Ճամայկական դոլարը որպես պաշտոնական արժույթ օգտագործվել է Կայմանյան կղզիներում մինչև 1972 թվականի սեփական արժույթի ՝Կայմանյան կղզինեի դոլարի թողարկումը։   
2022 թվականին Ճամայկայի կենտրոնական բանկը թողարկել է 2000 դոլարի չափով նոր քանակությամբ արժույթ։ (50, 100, 200, 500, 1000 և 5000 դոլարները նույնպես համարվում են պոլիմեր)։   
Ճամայկայի վարչապետ Էնդրյու Հոլնեսսը ասել է, որ Ճամայկայի բանկը նախագծել է ընդարձակել կենտրոնական բանկի թվային արժույթը` ճամայկական թվային դոլարը։  


== Ծանոթագրություններ ==
Fruit Ninja

Fruit Ninja, տեսախաղ մշակված Halfbrick Studios ընկերության կողմից, Բրիսբենում (Ավստրալիա)։ Խաղի iPod Touch և iPhone-ի համար նախատեսված տարբերակը թողարկվել է 2010 թվականի ապրիլի 21-ին, 2010 թվականի հուլիսի 12-ին թողարկվել է iPad-ի համար նախատեսված տարբերակը, իսկ արդեն 2010 թվականի սեպտեմբերի 17-ին թողարկվեց նաև Android օպերացիոն համակարգի համար նախատեսված տարբերակը։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 22-ին թողարկվեց Windows Phone-ի տարբերակը։ Բացի դա, 2011 թվականին թողարկվեին տարբերակներ նաև Bada և Symbian պլատֆորմների համար։ E3 2011-ից որոշ ժամանակ առաջ, թողարկեց Xbox 360-ի համար նախատեսված տարբերակը, որի համար օգտագործվում էր Kinect համակարգը։ Խաղացողից պահանջվում է վիրտուալ սրով կտրել էկրանի ներքևի հատվածից հայտնվող մրգերը։ Սենսորային էկրանների համար դա կարելի է անել հպվելով էկրանին, իսկ համակարգիչներով խաղալուց գործողությունը կարելի է կատարել մկնիկով։ Գոյություն ունի խաղի մի քանի ռեժիմներ։ 


== Հայտնիություն ==
Խաղը լավ ընդունվեց, ինչպես քննադատների, այնպես էլ խաղացողների կողմից։ 2015 թվականի օգոստոսի տվյալներով, խաղը ներբեռնել էին ավելի քան 1․000․000․000 անգամ։ Քննադատները կարծում են, որ հայտնիության վրա ազդել է խաղի ցածր արժեքը և գրավող գեյմփլեյը։ 


== Խաղի ընթացք ==
Fruit Ninja խաղում, խաղացողը սենսորային էկրանի վրա, մատով ղեկավարում է վիրտուալ սուր։ Երբ էկրանին հայտնվում են մրգեր, խաղացողը պետք է սրի միջովով կտրի դրանք, բաժանելով երկու մասին։ Հավելյալ միավորներ խաղացողները կարող են հավաքել միանգամի մի քանի միրգ կտրելով։ Ինչպես նաև խաղացողները կարող են օգտագործել ավելի քան մեկ մատ, որպեսզի կտրեն մրգերն ավելի արագ։ Խաղացողը պետք է կտրի էկրանին հայտնվող բոլոր մրգերը, եթե մինչև մրքի անհետանալը նա չկտրի 3 միրգ՝ խաղը կավարտվի։ Միավորներ հավաքելով խաղացողը ձեռք է բերում հավելյալ կյանքեր։ Հաճախ էկրանին հայտնվում են ռումբեր։ Ռումբերին դիպչելու պարագայում՝ խաղն ավարտվում է։ 
«Zen» ռեժիմի ժամանակ վերանում են ռումբերը և բաց թողված մրգերի քանակը, սակայն սահմանափակվում է ժամանակը՝  1․5 րոպե։ Ինչպես նաև կա արկածային ռեժիմ, որի արդյունքում 60 վայրկայնի ընթացքում խաղացողը պետք է գրանցի բարձ ցուցանիշ։ Այս ռեժիմում, բացի ստանդարտ մրգերից, հասանելի են նաև հատուկ, ներկված մրգեր՝ բանաներ, որոնք իրենց մեջ կրում են որոշակի բոնուսներ՝ միավորների կրկնապատկում, էկրանի առկա մրգերի ավելացում կամ դանդաղեցված ռեժիմ, որի ընթացքում մրգերի շարժը մի քանի անգամով դանդաղում է։ Դասական ռեժիմում ժամանակ առ ժամանակ հայտնվում է հատուկ միրգ՝ նուռ։ Արկածային ռեժիմում այն հայտնվում է ամեն փուլի վերջում։ Խաղացողները պետք է կտրեն նուռը, որքան հնարավոր է արագ, որպեսզի վաստակեն հնարավորինս շատ միավորներ։ 


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք


== Ծանոթագրություններ ==
Սիվեժ (Մեծ Բոբրովկայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սիվեժ (այլ կիրառումներ)Սիվեժ (ռուս.՝ Сивеж), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Վոլոգդայի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Մեծ Բոբրովկա գետի աջ ափում՝ 40 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 17 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դոնի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Հյուսիսային Դոն գետն է։ Գետի ենթաավազանը Սուխոնան գետն է։ Գետի գետային ավազանը՝ Հյուսիսային Դոն։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության.

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020100312103000009371
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103000937
Ավազանի կոդը - 03.02.01.003
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Բարոնիսի

Բարոնիսի (իտալերեն՝ Baronissi), քաղաք Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում։ Բնակչությունը ըստ 2004 թվականի մարդահամարի տվյալերի կազմում է 746 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 889 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 17 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84081, հեռախոսային կոդ՝ 089։
Բնակավայրի հովանավոր պաշտպանն է Սան Ֆրանցեսկոն։ Տոնը նշվում է հոկտեմբերի 4-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Վիկտոր Մուրադյան

Վիկտոր Ասլանի Մուրադյան (սեպտեմբերի 18, 1913(1913-09-18), Հադրութի շրջան, Արցախ - փետրվարի 2, 2003(2003-02-02), Երևան, Հայաստան), խորհրդային պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1969 թվական)։ Չեխիայի Մլադա Բոլեսլավ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի։ 


== Կենսագրություն ==
Վիկտոր Մուրադյանը ծնվել է 1913 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ԼՂԻՄ Հադրութի շրջանի Կեմրակուճ գյուողում։ Ավարտել է Ադրբեջանի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը։ Մասնակցել է «Հայրենական մեծ պատերազմին», եղել գնդի կոմիսար, դիվիզիայի քաղաքային բաժնի պետ։ 1968 թվականից մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի հայկական մասնաճյուղի ավագ գիտաշխատող է։ Աշխատությունները վերաբերում են ԽՄԿԿ ազգային քաղաքականությանը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին և ետպատերազմյան շրջանին։ Մի շարք կոլեկտիվ աշխատությունների համահեղինակ է։ «Սովետական Հայաստանը հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին (1941-1945 թվականներ)» փաստաթղթերի ու նյութերի ժողովածուն կազմող խմբի ղեկավար։


== Պարգևներ ==
Կարմիր դրոշի շքանշան
Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան
Կարմիր աստղի շքանշան
Իլ-86-ի ավիավթար Մոսկվայում

Իլ-86-ի ավիավթար Մոսկվայում, ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2002 թվականի հուլիսի 28-ին։ Իլ-86 մարդատար ինքնաթիռը, որը պատկանում էր «Պուլկովո» ավիաընկերությանը, իրականացնում էր չվերթ PLK-9560 համարով հետևյալ երթուղով՝ Սանկտ Պետերբուրգ - Մոսկվա - Սոչի - Մոսկվա - Սանկտ Պետերբուրգ։ Ինքանթիռը վթարի է ենթարկվել Շերեմետևո օդանավակայանից դուրս գալուց մի քանի վայրկյան անց։ Ինքնաթիռում գտնվում էին անձնակազմի 16 անդամները, որոնցից 14-ը վթարի հետևանքով զոհվել են։


== Ինքնաթիռ ==

PLK-9560 չվերթն իրականացնում էր Իլ-86 մարդատար ինքնաթիռը (գրանցման համարը RA-86060)։ Ինքնաթիռն արտադրվել է Վորոնեժի Ինքնաթիռների Արտադրություն Կազմակերպությունում 1983 թվականի հոկտեմբերի 29-ին։ Նույն թվականի նոյեմբերի 23-ին ինքնաթիռը հանձնվում է «Աերոֆլոտ» ավիաընկերությանը։ 1992 թվականին ինքնաթիռը փոխանցվում է «Պուլկովո» ավիաընկերությանը։ Ինքնաթիռը ուներ երկու շարժիչ։ Մինչ վթարի տեղի ունենալը ինքնաթիռը եղել է օդում ավելի քան 18 363 ժամ։


== Անձնակազմի անդամներ ==
Ինքնաթիռի առաջին հրամանատար - 51 ամյա Կոնստատին Իվանովիչ Իվանով։ Օդում անցկացրել է 13000 ժամ, որից 5900 ժամ եղել է Իլ-86 ինքնաթիռում։
Ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատար - 52 ամյա Վլադիմիր Անդրեևիչ Վորոնով։ Օդում անցկացրել է 11300 ժամ, որից 2200 ժամ եղել է Իլ-86 ինքնաթիռում։
Շտուրման - 51 ամյա Վալերի Անդրեևիչ Շերբինա։
Չվերթի ինժեներ - 54 ամյա Բորիս Նիկոլաևիչ Կուշներով։ Օդում անցկացրել է 14000 ժամ, որից 6000 ժամ եղել է Իլ-86 ինքնաթիռում։
Ինժեներ - Ալեքսանդր Տիմոֆեև։
Ինժեներ - Նիկոլայ Լիոկոնեն։Ինքնաթիռում գտնվում էր 10 սպասուհի։

40 ամյա Նատալյա Բորիսովնա Ֆետիսովա - հին սպասուհի
Գալինա Եգորովա
Օլգա Նաումովա
21 ամյա Ալեքսանդր Վիկտորովիչ Մոլչանով
49 ամյա Տատյանա Վասիլեվնա Ֆոմուշկինա
42 ամյա Գալինա Վալենտինովնա Անաշկինա
47 ամյա Գալինա Վլադիմիրովնա Կուլիկովա
31 ամյա Սերգեյ Յուրեվիչ Տրակովեց
Տատյանա Մոիսեվա
Արինա Վինոգրադովնա


== Աղետ ==
PLK-9560 ինքնաթիռը թռչեց Մոսկվայի օդանավակայանից ժամը 15:25-ին (MSK)։ Ինչպես հայտնում է Շերեմետևո օդանավակայանի գլխավոր դիսպետչերը ինքնաթիռը դուրս է եկել 350 կմ/ժ արագությամբ, և սկսել է բարձրանալ օդ։ Ըստ տարբեր աղբյուրների, ինքնաթիռը ընկել է 200 կամ 600 մետր բարձրությունից, միևնույն ժամանակ ինքնաթիռի շարժիչի հզորությունը գնալով նվազել է։ Ինքնաթիռը ընկել է անտառում, այնուհետև սկսել է այրվել։ 16 անձնակազմի անդամներից միայն երկուսն են փրկվել, Տատյանա Մոիսեվան և Արինա Վինոգրադովնան։


== Ծանոթագրություններ ==
Լյադի (գյուղ, Պլյուսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԼյադիԼյադի (ռուս.՝ Ляды), գյուղ Ռուսաստանի, Պսկովի մարզի Պլյուսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 945 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կրասնոգվարդեյսկի շրջան (Օրենբուրգի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կրասնոգվարդեյսկի շրջան (այլ կիրառումներ)Կրասնոգվարդեյսկի շրջան (ռուս.՝ Красногвардейский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Օրենբուրգի մարզում։
Ստեղծվել է 1966 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Պլեշանովո։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2800 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 23185 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 8,28 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Քրիստափոր Մկրտչյան

Քրիստափոր (Քրիստ) Հովհաննեսի Մկրտչյան (1896, Գորիս — 1920, Սիսիան), Հայաստանում խորհրդային ռեժիմի հաստատման աջակից, ԽՄԿԿ անդամ (1916)։
Հեղափոխական գործունեությունն սկսել է 1915 թվականին՝ Շուշիում։ 1917 թվականին վերադարձել է Գորիս և դարձել տեղի բոլշևիկների ղեկավարներից։ 1919 թվականին Մկրտչյանը, մի խումբ համախոհների հետ, Գորիսում հիմնել է բոլշևիկյան կոմիտե։ Քաղաքի շրջակա գյուղերում նրա շանքերով ստեղծվել են բոլշևիկյան բջիջներ։ 1920 թվականի Մայիսյան ապստամբության շրշանում Մկրտչյանը Զանգեզուրի խռվարարների ղեկավարներից էր։ Հուլիսին, երբ Զանգեգուրում հաստատվեց խորհրդային ռեժիմ, Մկրտչյանը գավառային կոմիտեի քարտուղարն էր։ Ապստամբության ճնշումից հետո գնդակահարվել է Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունների կողմից։
Ժողովածու (1963)

Ժողովածու 1963, Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1963 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 17-րդ դարում (1679 թվականից առաջ) ենթադրաբար Լեմբերգում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 18.5X14.8սմ չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 122 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգիրով։ Կազմը` կաշեպատ ստվարաթուղթ դրոշմազարդ։ Հիշատակարաններ՝ հետագայի՝ 122ա (1679 թ․):


== Բովանդակություն ==
Թովմա Աքուինացւոյ Աղօթք։
Կղեմէսի Գալանոսի Տրամաբանութիւն, Վիճաբանութիւնք առ մէթաֆիդիկայն, Հաւաքումն իմաստասիրական վիճաբանութեանց։


== Ծանոթագրություններ ==
Ա. Ս. Պուշկինի անվան երկաթուղայինների մշակույթի պալատ

Ա. Ս. Պուշկինի անվան երկաթուղայինների մշակույթի պալատ (ռուս.՝ Дворец культуры железнодорожников имени А. С. Пушкина), համերգային դահլիճ Սամարայում՝ Լև Տոլստոյի փողոցի 94 հասցեում։
Շենքը համարվում է մշակութային ժառանգության օբյեկտ (№ 6310032000):


== Պատմություն ==
Ճարտարապետ Ֆիլարետ Զասուխինի նախագծով 600 տեղանոց թատերական դահլիճով Ժողովրդական տան կառուցման որոշումը Ժիգուլևյան գարեջրի գործարանի տիրոջ Ալֆրեդ Ֆոն Վականոյի հոգաբարձությամբ և միջոցներով,  կայացվեց 1898 թվականին։ Քաղաքային դումայի անդամ Ա. Ա. Սմիրնովը առաջարկեց տանը տալ Ալեքսանդր Պուշկինի անունը,  իսկ 1903 թվականին կայացավ հանդիսավոր բացումը։
Շինարարության ավարտից մի քանի ամիս անց «Պուշկինյան տան» պատշգամբում տեղադրվեց պոետի գիպսե կիսանդրին, որի հեղինակն էր ինքնուս նկարիչ Վադիմ Ռեյտլինգերը։ 1926 թվականի վերակառուցման ժամանակ կիսանդրին հանեցին և վերադարձրին իր տեղը միայն 1999 թվականին՝ պոետի ծննդյան 200-ամյակին։
Խորհրդային տարիներին Ժողովրդական տունը վերանվանվեց 1905 թվականի հեղափոխության անվան ակումբի։ 1983-1987 թվականներին Միխայիլ Մակրիդինի և Սերգեյ Միշինի նախագծով շինությունը վերակառուցվեց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Пушкинский народный дом на сайте Региональной ассоциации архитекторов
20 лучших зданий самарского модерна. 5 Пушкинский народный дом «СамКульт»
Татьяна Малюга 109 лет назад: в Самаре состоялось открытие Пушкинского народного дома Archived 2017-05-24 at the Wayback Machine. «Тольятти онлайн», 21.12.2012
Ալբերտ Վարդանյան

Ալբերտ Հրաչի Վարդանյան (մարտի 18, 1954(1954-03-18), Լենինական, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ քանդակագործ, ՀՀ վաստակավոր նկարիչ (2013)։


== Կենսագրություն ==
1973-1979 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում։ Հայաստանի նկարիչների միության և ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պլաստիկ արվեստների կազմակերպության անդամ է։


== Ստեղծագործություններ ==

Վարդանյանի արվեստը լի է էթնիկ-տեղային ավանդույթներով, կրում է ազգային ակունքների դրոշմը, գենետիկ մտածողությունը, քանդակներն արված են մոդեռն ոճով, ինչը դիտողին հնարավորություն է տալիս ազատ լինելու իր ընկալման մեջ։

«Տուրք առ Աստված»
«Մասնատում»
«Պուլսարը»2006 թվականին Գերմանիայի Բոխում քաղաքում՝ լյութերական եկեղեցու դիմաց տեղադրվել է «Խաղաղության ձոն. Պուլսար» հուշարձանը։ Այդ կապակցությամբ Ալբերտ Վարդանյանը պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգրով։ 
Վարդանյանը մասնակցել է հանրապետական, համամիութենական, միջազգային ցուցահանդեսների, արժանացել է մրցանակների, պատվոգրերի։ Նրա աշխատանքները գտնվում են ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Դանիայում, Լեհաստանում, Հոլանդիայում, Էստոնիայում, Վրաստանում, Ռուսաստանում, Կանադայում, Բրազիլիայում, Բելգիայում։ Տեղադրված ստեղծագործություններ ունի Հելմում (Լեհաստան), Օլբուրգում (Դանիա), Գյումրիում, Սպիտակում, Բոխումում (Գերմանիա)։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալբերտ Վարդանյան, Մասունք Archived 2015-02-13 at the Wayback Machine.
Հարցազրույց ՀՀ վաստակավոր նկարիչ, քանդակագործ Ալբերտ Վարդանյանի հետ
Միշենկա (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Միշենկա (ռուս.՝ Мишенка), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 9 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Պակ Սե Վան

Պակ Սե Վան (կորեերեն՝ 박세완, սեպտեմբերի 24, 1994(1994-09-24), Բուսան, Հարավային Կորեա), հարավկորեացի դերասանուհի։


== Կարիերա ==
2016 թվականին Պակը KBS2-ի «Կարմիր ուսուցիչ» հատուկ կարճ դորամայում հանդես եկավ որպես դերասանուհի։ Նա ավելի մեծ հեղինակություն ձեռք բերեց 2017 թվականին՝ խաղալով «Դպրոց 2017» դրամայում և «Ես ռոբոտ չեմ» ռոմանտիկ կատակերգական հեռուստասերիալում։
2018 թվականի դեկտեմբերին Պակը նկարահանվեց «Միայն պարիր» նույնանուն վավերագրական ֆիլմի վրա հիմնված երիտասարդական դրամայում՝ Չան Դոն Յունի հետ, որի հետ նկարահանվել է նաև «Դպրոց 2017» դորամայում։ Դա նրա առաջին գլխավոր դերն էր։
2019 թվականին նա նկարահանվել է «Ջոսոնի վերադարձի ժամանակաշրջան» ֆանտաստիկ դրամայում և «Երկրորդ հնարավորություն չկա» դրամայում։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստասերիալներ ===


=== Մասնակցում երաժշտական տեսահոլովակների ===


== Թատրոն ==


== Մրցանակներ և անվանակարգեր ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Park Se-wan Archived 2020-01-30 at the Wayback Machine. at Huayi Brothers
Park Se-wan Internet Movie Database կայքում
Ավիլով (այլ կիրառումներ)

Ավիլով, կարող է վերաբերել՝

Ավիլով - գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կոնստանտինովսկի շրջանում
Ավիլով - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանում
Ալենինո (գյուղ, Նովոդուգինսկի շրջան)

Ալենինո (ռուս.՝ Аленино), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Նովոդուգինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 7 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ռուֆուս Ուեյնրայթ

Ռուֆուս ՄաքԳերիգլ Ուեյնրայթ (հուլիսի 22, 1973(1973-07-22), Rhinebeck, Rhinebeck, Դաչես շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկա-կանադական երգիչ-երգահան և կոմպոզիտոր։ Նա յոթ ալբոմ է ձայնագրել և նրա երգերը բազմաթիվ ժողովածուներում և ֆիլմերի սաունդտրեկերում են տեղ գտել։ Նա գրել է նաև դասական օպերա և Շեքսպիրի սոնետների համար երաժշտություն։


== Կյանքը և կարիերան ==


=== Վաղ տարիներ ===
Ուենրայթը ծնվել է Ռինբեկում, Նյու Յորք, ֆոլք երգիչներ Քեյթ ՄաքԳերիգլ և Լուդոն Ուենրայթի ընտանիքում Նրա ծնողները ամուսնալուծվել են, երբ նա երեք տարեկան էր։ Ողջ պատանեկությունը նա ապրել է Մոնրեալում, ունենալով կրկնակի՝ ամերիկյան և կանադական  քաղաքացիություն։ Նա հաճախել է Նյու Յորքի Միլբրուկ դպրոցը (որը նրա "Միլբրուկ" երգի ոգեշնչման աղբյուրն է), և հետագայում սովորել է դաշնամուր Մոնրեալի ՄաքԳիլ դպրոցում։. Նա սկսել է դաշնամուր նվագել վեց տարեկանում, իսկ 13 տարեկանից համերգներով շրջագայել է ՄաքԳերիգլ քույրեր և ընտանիք ֆոլք խմբով, որի կազմում էին Րուֆուզը, նրա քույր Մարթան, մայրը և մորաքույր Աննան։ Նրա "I'm a-Runnin'" երգը, որը նա կատարեց Tommy Tricker and the Stamp Traveller ֆիլմում 14 տարեկանում, 1989 թվականի Ջինի մրցանակաբաշխության լավագույն օրիգինալ երգ նոմինացիային արժանացավ։ 1990 թվականին նա ներկայացվել էր Ջունո մրցանակաբաշխության տարվա ամենախոստումնալից տղամարդ վոկալիստ նոմինացիային։


== Ծանոթագրություններ ==
Պիշչուլինո (այլ կիրառումներ)

Պիշչուլինո, կարող է վերաբերել՝

Պիշչուլինո - գյուղ Ռուսաստանի Լիպեցկի մարզի Ելեցկի շրջանի կազմում։
Պիշչուլինո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Իմպերատրիս

Իմպերատրիս (պորտ.՝ Imperatriz), համայնք Բրազիլիայի Հյուսիսարևելյան տարածաշրջանում՝ Մարանիան նահանգի կազմում։ Մունիցիպալիտետ Մարանիան նահանգի արևմտյան մարզում։ Մտնում է Պինդարեի գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 229 671 մարդ՝ 2006 թվականի և 320 203 մարդ՝ 2014 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 1 367,901 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 234,1 մարդ/կմ²։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1856 թվականի հուլիսի 16-ին։ Քաղաքի տոնը նշվում է հուլիսի 16-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը 2005 թվականի դրությամբ, կազմում է 1 745 264 000,00 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով 2005 թվականի դրությամբ կազմում է 7 598,97 ռեալ (տվյալները՝ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը 2000 թվականի դրությամբ կազմում է 0,722 (տվյալները՝ ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)


== Աշխարհագրություն ==
Տեղանքի կլիման արևադարձային է։


== Կլիմա ==


== Ծանոթագրություններ ==
Վերա Կոմիսարժևսկայա

Վերա Ֆեոդորովնա Կոմիսարժևսկայա (ռուս.՝ Вера Фёдоровна Комиссаржевская, հոկտեմբերի 27 (նոյեմբերի 8), 1864, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 10 (23), 1910, Տաշքենդ, Q16708532?, Ռուսական կայսրություն), ռուս դերասանուհի։


== Գործունեությունը ==
Բեմական գործունեությունն սկսել է 1888 թվականին, Պետերբուրգում, ապա հանդես եկել Նովոչերկասկում, Վիլնյուսում։ 1896 թվականին հրավիրվել է Պետերբուրգի Ալեքսանդրյան թատրոն, հռչակվել ամենից առաջ Նինա Զարեչնայայի դերակատարմամբ՝ Ա. Չեխովի «Ճայը» պիեսում (1896)։
1904 թվականին Պետերբուրգում բացել է սեփական թատրոն, հանդես եկել Մաքսիմ Գորկու (Վարվառա Միխայլովնա, «Հովեկներ», Լիզա, «Արևի զավակներ»), Հ. Իբսենի պիեսներում։ 1906-1907 թվականներին Վ. Մեյերխոլդի հետ սիմվոլիստական պայմանական թատրոն ստեղծելու որոնումները սուր տարաձայնություններ են առաջացրել նրանց միջև (միակ նշանակալից կատարումը եղել է Բեատրիսան Մ. Մետեռլինկի «Քույր Բեատրիսա» պիեսում)։
Կոմիսարժևսկայան հյուրախաղերի է մեկնել Հյուսիսային Ամերիկա (1908), ապա՝ Ռուսաստանի քաղաքները (1908-1910)։ Չնայած այդ ելույթների հաջողությանը, ժամանակակից թատրոնի վիճակից դժգոհ՝ Կոմիսարժևսկայան հուսահատություն է ապրել։ 1909 թվականին վճռել է թողնել բեմը և նվիրվել նոր դերասանի դաստիարակման, ստուդիադպրոցի միջոցով նոր թատրոն ստեղծելու գործին։ Սակայն վախճանվել է հյուրախաղերի ժամանակ։ Ս. Ադամյանին կոչել են հայ բեմի Կոմիսարժևսկայա։


== Ծանոթագրություններ ==
Աղավնավանքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Տավուշի մարզի Աղավնավանք գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 15 հուշարձան (7 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Բրեզա (համայնք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բրեզա (այլ կիրառումներ)Բրեզա համայնք (բոս․՝  և խորվ.՝ Breza, սերբ.՝ Бреза), բոսնիական համայնք, որը մտնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա ֆեդերացիայի կազմում։ Տեղակայված է Բոսնիա և Հերցեգովինայի կենտրոնական մասում։ Վարչական կենտրոնը համարվում է Բրեզա քաղաքը։ Համայնքը հայտնի է շնորհիվ իր ածխաարդյունաբերության։


== Բնակչություն ==
Ըստ 1991 թվականի մարդահամարի տվյալների համայնքի 28 բնակավայրերում ապրել են 17 317 մարդ։ 2012 թվականի տվյալների համաձայն համայնքի բնակչությունը կազմել է 14 070 մարդ։ 1995 թվականից համայնքը համարվում է Բոսնիա և Հերցեգովիայի Ֆեդերացիայի մի մասը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Савезни завод за статистику и евиденцију ФНРЈ и СФРЈ, попис становништва 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. и 1991. године.


== Արտաքին հղումներ ==
Համայնքի պաշտոնական կայքէջ (բոսն.)
Տվյալների համայնքի մարդահամարների մասին
Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ «P»

Այս էջը ներկայացնում է ամենատարածված լատիներեն արտահայտությունների  հայերեն թարգմանությունները։ Ընդգրկված արտահայտություններից շատերն իրենք նույնպես թարգմանված են հին հունարեն հռետորական արտահայտություներից, քանզի  Հին Հունաստանում գրականությունը և հռետորական արվեստը մի քանի հարյուրամյակ ավելի վաղ են զարգացել քան Հին Հռոմում։
Այս ցանկի մեջ ընդգրկված  է P տառը։ Հիմնական ցանկն ամբողջությամբ  տես՝ Լատիներեն արտահայտությունների ցանկ (ամբողջը) էջում։ 


== P ==


== Հղումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Կորման

Կորման (ուկրաիներեն՝ Кормань), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Սոկիրյանիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Կորման գյուղում բնակվում էր 959 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կոսովիչի

Կոսովիչի (ռուս.՝ Косовичи), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Աբինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Ջրագազ

Ջրագազ, այրվող գազային խառնուրդ, պինդ և հեղուկ վառելանյութերի գազացման արդյունքը։ Ստացվում է գազագեներատորներում՝ ջրային գոլորշու և շիկացած (1000 °C) վառելանյութի (քարածուխ, կոքս, մազութ են) փոխազդեցության հետևանքով։ Կոքսից ստացվող Ջրագազի բաղադրությունն է (ծավալը %) 37CO, 50H2, 0,5CH4, 5,5N2, 6,5C02, 0,3H2S և 0,202, մազութից ստացվածինը՝ 46,8CO, 48,8H2, 3,8С02, 0,ЗСН4 և 0,2N2։ Օգտագործվում է որպես վառելանյութ, նաև մեթիլսպիրտի և այլ օրգանական նյութերի ստացման հումք։ 20-րդ դարի առաջին կեսին արտադրվում էր ամոնիակի սինթեզի համար անհրաժեշտ ջրածին և արհեստական հեղուկ վառելանյութ ստանալու համար։
1998 թվականը գրականության մեջ


== Մրցանակներ ==


=== Միջազգային ===
Նոբելյան մրցանակ գրականությունից — պորտուգալացի գրող և բանաստեղծ Ժոզե Սարամագո
Ագատայի պրեմիա — Լաուրա Լիպպան (Laura Lippman), վեպ «Butchers Hill»


=== Մեծ Բրիտանիա ===
Բուքերյան մրցանակ — Իէն Մակյուեն, «Ամստերդամ»


=== Իսրայել ===
Իսրայելի ազգային մրցանակաբաշխություն
գրականության համար — Օզ Ամոս
բանաստեղծությունների համար — Դալիյա Ռավիկովիչ


=== Ռուսաստան ===
ռուսական բուկեր — Ալեքսանդր Գրիգորի Մառոզով «Чужие письма».
Անտիբուկեր, անվանակարգ՝ «Луч Света» (գրական քննադատություն) — Օլեգ Վիկտորի Դավիդով, «Демон Солженицына» հոդված


=== ԱՄՆ ===
Պուլիցերովյան մրցանակաբաշխություն  ստեղծագործական կերտվածք անվանակարգում, գրված՝ ամերիկացի գրողով, — Ֆիլիպ Ռոտ, («Ամերիկյան պաստորալ»)
Ֆանտաստիկայի ժանրի միջազգային միցանակ՝ լավագույն ստեղծագործություն ստացել է Ֆորդ Ջեֆֆին «Ֆիզիոթզուկուհի» ստեղծագործություն


=== Ֆրանսիա ===
Գոնկուրյան մրցանակաբաշխություն — Պոլ Կոնստան, « Թափանցիկությանը՝ թափանցկություն»


== Տարեդարձեր ==
հունիսի 22 — 20-րդ դարի ամենակարդացվող գրողներից մեկի՝ Էրիխ Մարիա Ռեմարկի ծննդյան 100 ամյակը


== Գրքեր և ստեղծագործություններ ==


=== Վեպեր ===
Ռուսաստանում լույս են տեսնում Գրիգոր Չխաշվիլիի միանգամից չորս արկածային գրքեր (պսեվդոնիմ — Բորիս Ակունին)։ «Ազազել», «Թուրքական գամբիտ», «Լեվիքֆան», «Աքիլեսի մահը»
«Անգլիա, Անգլիա» (անգլ.՝ «England, England») — Բառրնս Ջուլիանի գիտական ֆանաստիկա ժանրի վեպը
«You Belong to Me», «All Through The Night» — ամերիկուհի գրող Մերի Հիգենս Քլարկի վեպերը
«Գարպիի», «Ոսկե ճանճ» — Յոհաննա Խմելեվսկայի դետեկտիվ վեպերը
« Պոնդեվեդրա անտառի վերջին վայրի խոզը» — Դինա Իլինիչի Ռուբինի վեպը


=== Պոեզիա ===
««Վիրտուալ քամու վրա»» — Անդրեա Վոզնենսկայի անաստեղծությունների ժողովածուն


== Մահեր ==
փետրվարի 6 — ռուս խորհրդային գրող Նիկոլայ Ստռաշնիկով,
փետրվարի 8 — խա;;դոր Կիլյան Լակնեսս, իսլանդական դրող, 1955 թվականի Նոբելյան գրականության համար մրցանակների լաուրեատ
փետրվարի 17 — գերմանացի գրող և մտավարական՝ Էռնեստ Հյուգեր
ապրիլի 19 — Օկտավիո Պաս, Մեքսիկացի գրող, էսսեիստ-մշակույթաբան, թարգմանիչ, քաղաքական ակտիվիստ, լաուրեատ Նոբելյան մրցանակ գրականության համար (1990 թվական)
ապրիլի 21 — Ժան-Ֆրանսուա Լիոտար, ֆրանսիացի փիլիսոփա և թեորոլոգ գրականության
ապրիլի 27 — Կառլոս Կաստանեդա, ամերիկացի գրող և հնէաբան, էթնոգրաֆ, մտավորական-Էզոթերիկ
մայիսի 26 — Էմիլ Բռագինսկի, խորհրդային, ռուս գրող-սոցեալիստ сценарист
մայիսի 29 — Վլադիմիր Ֆյոդորով, գրող, պոետ և դրամատուրգ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից
հունիսի 7 — Տոմա Նարսեժակ, ֆրանսիացի գրող և սցենարիստ, ստեղծագործում էր անհատապես ինչպես նաև Պյեռ Բյալոյի հետ համահունջ
հունիսի 22 — Վլադիմիր Դուդւնցեվ, ռուս խորհրդային գրող
սեպտեմբերի 7 — Վալերի Ֆրիդ, ռուս դրամատուրգ և սցենարիստ
հոկտեմբերի 28 — Թեդ Խյուզ, անգլիացի բանաստեղծ և մանկական գրող
(1241) Դայսոնա

(1241) Դայսոնա (անգլ.՝ Dysona), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1932 թվականի մարտի 4-ին Հարրի Վուդի կողմից Յոհանեսբուրգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,187626 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8565 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,5187 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2078,74 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173182 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,54° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է P դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1241) Դայսոնա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ռազվիլնոյե (Պեսչանոկոպսկի շրջան)

Ռազվիլնոե (ռուս.՝ Развильное), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Պեսչանոկոպսկի շրջանում։ Ռազվիլնենսկի գյուղական համայնքի վարչական կենտրոնն է։ 
2002 թ. տվյալներով բնակչությունը կազմում է 5 853 մարդ։ Հիմնվել է 1845 թ.։ Առաջին անգամ հիշատակվում է 1845 թ.։
Սամսոնովո (գյուղ, Նովոազովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍամսոնովոՍամսոնովո (ուկրաիներեն՝ Самсонове), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Նովոազովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սամսոնովո գյուղում բնակվում էր 378 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լյուշա (Ծովափնյա Շարանտի գավառ)

Լյուշա (ֆր.՝ Luchat ), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Սոժոն կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Սենտ շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17214։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 434 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ. Լյուշա (ֆր.)
Մ.թ.ա. 573


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Նամականի (2637)

Նամականի (2637), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2637 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1826-1829 թվականներին ենթադրաբար Ամստերդամում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 24X20 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 79 թերթից։ Գրված է միասյուն շղագրով։ Կազմը` ստվարաթուղթ։ Հիշատակարաններ՝ նամակների սկզբում, կնիք՝ 78ա, (1828 թ․, Յարութին), 79ա (Նիդերլանդական դեսպանատան)։


== Բովանդակություն ==
Պատճէնը նամակաց յԱմստերդամայ առ զանազան ազգայինս (նաև՝ ֆրանսերեն)։


== Ծանոթագրություններ ==
Մարշալյան կղզիների քաղաքների ցանկ

Մարշալյան կղզիներ, կղզեխումբ Խաղաղ օվկիանոսում, Միկրոնեզիայում։ Արևմուտքում և հարավ-արևմուտքում սահմանակցում է Միկրոնեզիայի Դաշնային Նահանգների տարածքային ջրերին, հարավում՝ Կիրիբատիի տարածքային ջրերին, մյուս կողմերից՝ Խաղաղ օվկիանոսի չեզոք ջրերին։ Ափամերձ հատվածի երկայնությունը 370, 4 կմ է։ Մարշալյան Կղզիներ Հանրապետությունը գտնվում է 29 ատոլների և Մարշալյան կղզու կղզեխմբի 5 կղզիների վրա։ Ցամաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 181, 3 կմ², ծովածոցերով ծածկված տարածքը՝ 11 673 կմ²։ Մարշալյան Կղզիների բնակչությունը կազմում է 53 158 մարդ (2011)։ Մայրաքաղաքը Մաջուրոն է։


== Ցանկ ==


== Տես նաև ==
Մարշալյան կղզիներ


== Արտաքին հղումներ ==
Offizielle Website der Marshallinseln
City Population - Einwohnerzahlen der Orte auf den Marshallinseln


== Ծանոթագրություններ ==
Մատիտեղ ջրային

Մատիտեղ ջրային (լատ.՝ Polygonum hydropipper), մատիտեղազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։


== Նկարագրություն ==
Թույլ զարգացած առանցքային արմատով միամյա խոտաբույս է, որի բարձրությունը 30-90 սմ է։ Ամբողջաեզր, ալիքաձև, հաճախ մուգ գորշ բծերով տերևները կարճ կոթուններով նշտարաձև են։ Ցողունի և ճյուղերի գագաթներին հավաքված են մանր չորսանդամ ծաղիկները, որոնք առաջացնում են բարակ փուխր հասկանման ծաղկաբույլեր։ Գեղձիկներով պատված ծաղկապտի թերթիկները սպիտակավուն են կամ կանաչավարդագույն։ Մի կողմից ուռուցիկ, մյուս կողմից տափակ պտուղը սև ձվաձև ընկուզիկ է։


== Տարածվածություն ==
Որպես մոլախոտ աճում է առուների եզրերին։ Հանդիպում է Լոռու, Տավուշի, Արմավիրի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի մարզերում։ Թունավոր բույս է։


== Նշանակություն ==
Բուժական նպատակներով օգտագործում են բույսի վերգետնյա մասը, որը հավաքում են ծաղկման շրջանում՝ մինչև ցողունների կարմրելը։ Բույսի բոլոր մասերը թարմ վիճակում ունեն սուր պղպեղի համ և օգտագործվում են որպես համեմունք։


== Ծանոթագրություններ ==
Ախմանովո (այլ կիրառումներ)

Ախմանովո, կարող է վերաբերել՝

Ախմանովո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բակալինսկի շրջանի կազմում։
Ախմանովո - գյուղ Ռուսաստանի Կիրովի մարզի Պիժանսկի շրջանի կազմում։
Մայստերզինգեր

Մայստերզինգեր (գերմ. Meistersinger, բառացի՝ վարպետ երգիչ), միջնադարյան գերմանական երգային պոեզիայի, այսպես կոչված, մայստերզանգի ներկայացուցիչը։ Մայստերզանգի գոյացումը կապված էր քաղաքների վերելքի և բյուրգերականության աճի հետ։ Մայստերազինգերները, արհեստավորական համքարությունների նման, միավորված էին գրական-երգչական ընկերություններում (դպրոցներում)։ Առաջին դպրոցը հիմնադրել է մայսենցի Հ. Ֆրաուենլոբը (մոտ 1250-1318)։ 14-րդ դարում մայստերազինգերի արվեստը լայնորեն տարածված էր Հարավային Գերմանիայում (մասնավորապես՝ Նյուրնբերգում, ուր մայստերազինգերների թիվը հասնում էր 250-ի), ապա՝ Ավստրիայում և Բոհեմիայում։ Մայստերազինգերները ստեղծագործում էին որոշակի կանոններով (այսպես կոչված՝ տաբուլատուրա)։	Նրանց երկացանկը ընդգրկում էր բիբլիական կամ կրոնա-դիդակտիկ թեմաներ։ Երկտուն (կրկներգով) կառուցվածքի ամեն մի նոր երգի համար վարպետ համարվող երգիչը հորինում էր նոր եղանակ, որն այնուհետև ճանաչվում էր նրա անունով կամ բնութագրվում նաև արհեստով (արծաթագործի, ջուլհակի և այլն եղանակներ)։ Նշանավոր մայստերազինգերներից էին Հանս Սաքսը, Հ. Ֆոգելը։
«Նյուրնբերգի մայստերզինգերները» օպերայում (1868) Ռիխարդ Վագները փառաբանել է նրանց արվեստը, միաժամանակ ծաղրել նրանց քաղքենիական պեդանտիզմը։ 16-րդ դարում Եվրոպայում, քաղաքային մշակույթի նոր զարգացման հետ, մայստերազինգերների ստեղծագործության մեջ ներթափանցեցին աշխարհիկ, քնարական թեմաներ։ 16-րդ դարի վերջից մայստերազինգերների արվեստը անկում ապրեց։
(3767) ԴիՄագիո

(3767) ԴիՄագիո (անգլ.՝ DiMaggio), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի հունիսի 3-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,602991 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2434 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9626 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1533,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,23469 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 13,7° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3767) ԴիՄագիո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Իտիգրան

Իտիգրան  (ռուս.՝ Иттыгра, Ыттыгран),  կղզի Բերինգի ծովի Սենյավինա նեղուցում, Չուկոտկայի ինքնավար մարզի Պրովիդենյայի շրջան շրջանում։


== Աշխարհագրական դիրք ==
Գտնվում է Չուկոտկայի հրվանդանից հյուսիս, Չուկոտկայի թերակղզու հարավ-արևելյան ծայրում, մայրցամաքային ափից 1,5 կմ հեռավորության վրա և Արակամչեչեն կղզուց 3,8 կմ հեռավորության վրա։  Տարածքը 55 կմ² է։ Կղզին ձգվում է 13,5 կմ երկարությամբ, առավելագույն լայնությունը՝ 5 կմ։
Ամենաբարձր կետը Իտիգրան լեռն է՝ 545 մ բարձրությամբ։ Կղզում կան երկու փոքր լճեր։


== Տեղանուն ==

Անունը թարգմանված է «գայլի որջ», «մսի փոս», «մսի պահեստ» բառերից։ Այս կղզում կան մեծ թվով Էսկիմոսների հնագույն տների ավերակներ («ныӈлу») և դրանց կողքին գտնվող մսի պահեստներ։ Տեղանվան ծագման մեկ այլ տարբերակ կա՝ չուկ (Етгыран) «բնակարան կես ճանապարհին»։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ որսորդները, երբ Չապլինոյից Յանրակիննոտ շներով կամ նավով ճամփորդում էին, միշտ կանգ էին առնում կղզում, որտեղ ծովային կենդանու լավ որս կար, և այստեղ միշտ մսի պաշարներ էին կազմակերպվում։


== Պատմական տեղեկություններ ==
Իտիգրան կղզին հայտնաբերվել և նկարագրվել է Ֆ. Պ. Լիտկեի արշավախմբի ժամանակ 1828 թվականի օգոստոսին։
Կղզում մինչև 1940-ականների սկիզբը գոյություն է ունեցել Էսկիմոսյան Սիկլուկ բնակավայրը։


== Ֆլորա և ֆաունա ==
Կղզու շրջագծի երկայնքով ժայռոտ հրվանդանների վրա կան ծովային թռչունների գաղութներ, որոնց ընդհանուր թիվը կազմում է մինչև 10 հազար զույգ։ Գաղութներում բնադրում են Բերինգի ջրագռավը, խոշոր սպիտակագլուխ ճայերը, կայրաները, իպատկան և կացնակտուցը։
Կղզում աճում է Չուկոտկա թերակղզու էնդեմիկ  սենյավինսկայա որդան (artemisia senjavinensis), որը նշված է Ռուսաստանի կարմիր գրքում։


== Մշակութային ժառանգություն ==
Կղզին հայտնի է կետերի ծառուղով՝ գրենլանդական կետերի գանգերի և ծնոտների զուգահեռ շարքերից կազմված հնագույն էսկիմոսական կառույց։ Կետի ծառուղին կառուցված է 50-60 գանգերից և 30 ծնոտներից և հարյուրավոր հատուկ դրված քարերից։  Թվագրվում է ուշ՝ Պունուկի ժամանակաշրջան (Մ. թ. XIV—XVIդդ.):


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Арутюнов С., Крупник И., Членов М. Китовая Аллея, Вокруг Света № 2 (2641). Февраль 1979.
Ժովտնևոե (գյուղ, Ախտիրկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԺովտնևոեԺովտնևոե (ուկրաիներեն՝ Жовтневе), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ախտիրկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժովտնևոե գյուղում բնակվում էր 276 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լաքեր

Լաքեր, թաղանթ առաջացնող նյութերի լուծույթներն են օրգանական լուծիչներում։ Փայտե, մետաղե և այլ մակերեսներ բարակ շերտով պատելուց և չորացնելուց հետո լաքերն առաջացնում են մակերեսին ամուր կպած պինդ, փայլուն, թափանցիկ թաղանթներ։ Այդ թաղանթներն առարկաները պաշտպանում են մթնոլորտի և այլ վնասակար ազդեցություններից, ինչպես նաև ունեն գեղազարդիչ նշանակություն։ Լաքերի մեծամասնությունն անգույն է։ Գունավոր լաքեր ստանալու համար նրանց ավելացնում են լուծելի օրգանական ներկանյութեր, որոնք պահպանում են թաղանթների թափանցիկությունը։ Սև լաքերը պատրաստում են հանքաձյութերից։ Լաքապատում են ցողելու, քսելու, թաթախելու և այլ եղանակներով։
Լաքերը մածուցիկ են, ներծծվում են առարկայի մակերևույթով և արագ չորանում են։ Լաքաթաղանթները կարծր են, ամուր, մթնոլորտա- և լուսադիմացկուն, կայուն՝ ջրի, բենզինի, հանքային յուղերի ազդեցությունների նկատմամբ, ինչպես նաև էլեկտրամեկուսիչ են։ Լաքերի որոշ տեսակներ կիրառվում են նաև գեղազարդիչ-կիրառական արվեստում։
Նաև չոր լաքից պատրաստում են խաղալիք-հուշանվերներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լրացուցիչ տեղեկություններ լաքերի մասին Archived 2012-06-03 at the Wayback Machine.
Ներկեր, լաքեր
Սաիկա (գյուղ, Հաանյա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍաիկաՍաիկա (էստ․՝ Saika), գյուղ Էստոնիայի Վիրումաա նահանգի Հաանյա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 8 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Շեննոն Լուսիդ

Շեննոն Մատիլդա Ուեելս  Լուսիդ, (անգլ.՝ Shannon Matilda Wells Lucid, հունվարի 14, 1943(1943-01-14), Շանհայ, Վան Ցզինվեյի մարիոնետային կառավարություն), ամերիկացի կին տիեզերագնաց և կենսաքիմիկոս, կատարել է 5 տիեզերական թռիչք, «Միր»  ուղեծրային կայանում մնացել է 188 օր, 4 ժամ և սահմանել կանանց տիեզերագնացների ռեկորդ (1996-ի մարտից-սեպտեմբեր)։ Այդ թռիչքի համար նա պարգևատրվել է Կոնգրեսի Տիեզերական պատվո շքանշանով (տիեզերագնացների ամենաբարձր պարգև)։ Շեննոնը միակ կին տիեզերագնացն է, որն արժանացել է այդ մրցանակին։ Նրան են պատկանում նաև 3 անընդմեջ համաշխարհային ռեկորդ՝ առաջին կին տիեզերագնացը, որը կատարել է 3-րդ, 4-րդ և 5-րդ տիեզերական թռիչքներ։


== Կենսագրություն ==
Շեննոնը ծնվել է Շանհայում, ամերիկացի բապտիստ միսիոների ընտանիքում։ Նրա ծնողները (Օսկար և Միրտլ) ծնունդով Օկլահոմա նահանգի Բեթանի քաղաքից են։ Մանուկ հասակում Շեննոնը ծնողների հետ ներկալվել է ճապոնական ճամբար։ Նա կենսաքիմիկոսի իր մասնագիտությունը 1973 թվականին ստացել է Օկլահոմայի համալսարանում։
1968 թվականին ամուսնացել է Մայքլ Ֆ․ Լուսիդի (Ինդիանապոլիս) հետ, ունեն երկու դուստր, մեկ որդի և 5 թոռ։


== Կարիերան ՆԱՍԱ-ում ==

1978 թվականին ընդգրկվել է ՆԱՍԱ-ի կազմում։ Վեց կին թեկնածուներից այդ ժամանակ միայն ինքն էր մայր։
2002-2003 թվականներին ծառայությունը շարունակել է ՆԱՍԱ-ում՝ որպես գիտական բաժնի ղեկավար։
Ավելի ուշ՝ STS-114՝ 2005, STS-116՝ 2006, STS-118 և STS-120՝ 2007, STS-122, STS-124 և STS-126՝ 2008, STS-125 և STS-127՝ 2009 թվականների առաքելություննրի ժամանակ եղել է CAPCOM-ի մասնագետ (capsule communicator, Երկրի վրա պատասխանատու տիեզերագնաց, որն  անհրաժշտության դեպքում ուղիղ կապով անհետաձգելի խորհուրդներ է տալիս ուղեծրային թիմին)։
2012 թվականին հեռացել է ՆԱՍԱ-ից։


== Տիեզերական թռիչքներ ==
1985 թվականին կատարել է իր առաջին տիեզերական թռիչքը՝ «Դիսքավրի» տիեզերանավով։ Իր հաջորդ թռիչքների ժամանակ (1989, 1991, 1993) նա արդեն մասնագետ էր։
1996 թվականին սահմանել է ռեկորդ՝ կանանց թռիչքների տևողությամբ մնալով «Միր» կայանում 188 օր։ Այդ ընթացքում Շենոնը կատարել է բազմաթիվ  ֆիզիկական և բժշկական փորձեր։ Միայն 16 տարի անց նրա ռեկորդը գերազանցել է Սունիտա Ուիլյամս՝ Միջազգային տիեզերական կայանում։


== Տիեզերական առաքելության ժամանակաընթացք ==


== Պարգևներ ==
Կոնգրեսի Տիեզերական պատվո շքանշան (1996)
Անունն ընդգրկվել է Օկլահոմայի կանանց փառքի սրահում (1993)
Ռուսաստանի Բարեկամության շքանշան (1996)
Մեդալ՝ «Տիեզերքի յուրացման վաստակի համար»


== Փաստ ==
2005 թվականին կամեո դերով նկարահանվել է «Հեռավոր կապույտ բարձունքներ» ֆիլմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Космическая энциклопедия
Official NASA Bio(անգլ.)
Биография(չաշխատող հղում)(անգլ.)
Шэннон Лусид (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Ուռևեռե

Ուռևեռե (էստ․՝ Urevere), գյուղ Էստոնիայի Ռապլամաա նահանգի Մյառյամաա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Գրողի տարածը

«Գրողի տարածը», 2020 թվականին «Դարակ» հրատարակչության հրատարակած Վահե Ղուկասյանի գիրքը, որն ընդգրկում է համանուն վիկաը և «Թելերն ու գրականության նշանները» ու «Վազելու ժամանակ» պատմվածքները։ Խմբագիր՝ Աշոտ Գաբրիելյան, կազմը՝ Սիրանուշ Մխիթարյանի, գեղարվեստական խմբագիր՝ Դավիթ Հակոբյան։ 108 էջ։


== Գրքի մասին ==
Կան ստեղծագործություններ, որոնք կարդում ես` ասես սեփական ձեռքով գրելով։ Վահեի վիպակն այդպիսին է։ Այն խուտուտ է տալիս մատներս, զգացումներս և աչքերս։ Ու խնդիրն ամենևին այն չէ, որ ամեն տողը կենդանի է ֆիլմի կադրի նման կամ ամեն իրավիճակ ասես դավադրաբար բազմազան է դարձնում քո առանց իրադարձությունների կյանքը. ինձ դուր է գալիս շարադրանքի պոֆիգիզմը։ Վահեն չի գրում, ի՜նչ պատմես բազմաթիվ հերոսներով մենակության մասին։ Վահեն վերադովլաթովավորում է յուրաքանչյուրիս սոցիալական դատարկությունը, որը մենք լցնում ենք ամեն ինչով, բայց ոչ կյանքով։ Բոլորն այստեղ ծիծաղելի են։ Կյանքից բացի։ Սա գիրք է, որը գրելու փոխարեն հեղինակը կարող էր անիծել կյանքը։ Բայց ոչ։ Նա ավելի տարողունակ մի անեծքի մեջ է ապրում։ Կյանքից ավելի տևական։ Եվ կապտուկներով ու արնոտ շուրթերով Դորիան Գրեյի այս դիմանկարը չի կարող չավարտվել` սեփական աշխարհը կրակի տալով։ Որպեսզի պատմի այն կյանքը, որը չկա։Մհեր ԱրշակյանՎահեին որպես խելահեղ ընթերցող եմ հիշում. մարդ, որ կարդում էր աշխարհը։ Իսկ հիմա նրա գրականության պահն է՝ բացարձակ ընթերցողից դեպի բացարձակ գրող։Արամ Պաչյան


== Արտաքին հղումներ ==
«Գրողի տարածը»․․․ այո՛, դա կարող էր պատահել Երևանում Archived 2021-09-15 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Վիիռի

Վիիռի (էստ․՝ Viiri), գյուղ Էստոնիայի Հիյումաա նահանգի Էմմաստե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 25 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Աստերոիդների ցանկ (165701-165800)

Աստերոիդների ցանկ (165601-165700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (165801-165900)
 Աստերոիդների ցանկ (165601-165700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (165801-165900)