Հովանոցասնկեր

Հովանոցասնկեր (լատ.՝ Macrolepiota), գլխարկավոր ագարիկալ սնկերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 11, ՀՀ-ում՝ 8 տեսակ։ Առավել տարածված են 

Հովանոցասնկեր դաշտայինը (M. excoriata)
Հովանոցասնկեր բարձրը (M. procera),


== Տարածում ==
Հանդիպում են անտառներում, դաշտերում, մարգագետիններում, այգիներում։ Աճում են հողի վրա՝ ամռանը և աշնանը։


== Կենսաբանական նկարագիր ==

Բարձր հովանոցասնկերի գլխարկը (տրամագիծը՝ 40 սմ) ձվաձև է, ապա՝ հովանոցանման, կենտրոնում՝ թմբիկով, հիմնականում՝ չոր, սպիտակավուն, մոխրագորշավուն (կենտրոնում՝ ավելի մուգ)՝ խոշոր դարչնագորշագույն թեփուկներով ծածկված թելանման եզրերով։
Պտղամիսը սպիտակ է, փըխրուն՝ թույլ սնկային հոտով և ընկույզի համով։ Թիթեղները ջինջ սպիտակ են (ի տարբերություն շամպինյոնի), ոտիկից առանձնացված են օղակով (կոլարիում)։ Ոտիկը (երկարում է՝ 50 սմ, հաստանում է՝ 1,5-3 սմ) պատված է սպիտակավուն, գորշ թեփուկներով։ Գլանաձև է, սնամեջ, հիմքում՝ պալարաձև հաստացած, վերին մասում ունի լայն շարժուն օղակ։


== Դասակարգում ==
Գիտական հոմանիշներ (հետերոտիպեր).

Lepiota (Pers.) Gray, 1821
Lepiotella Rick, 1938
Rickella Locq., 1952
Volvolepiota Singer, 1959Դասի անվանումը ծագել է հին հունարեն՝ μακρός-ից - «մեծ» և Lepiota դասի անվանումից։


== Տեսակներ ==

Տեսակների ցուցակը ըստ «Species Fungorum» բազայի տվյալների։

Macrolepiota albuminosa (Berk.) Pegler, 1972
Macrolepiota brunnescens Vellinga, 2003
Macrolepiota clelandii Grgur., 1997
Macrolepiota detersa Z.W. Ge, Zhu L. Yang & Vellinga, 2010
Macrolepiota dolichaula (Berk. & Broome) Pegler & R.W.Rayner, 1969
Macrolepiota excoriata (Schaeff.) Wasser, 1978
Macrolepiota fuligineosquarrosa Malençon, 1979
Macrolepiota fuliginosa (Barla) Bon, 1977 [syn.  Macrolepiota permixta auct.]
Macrolepiota gracilenta (Krombh.) Wasser, 1978
Macrolepiota konradii (Huijsman ex P.D.Orton) Mos., 1967
Macrolepiota mastoidea (Fr.) Singer, 1951
Macrolepiota permixta (Barla) Pacioni, 1979
Macrolepiota procera (Scop.) Singer, 1948
Macrolepiota pulchella de Meijer & Vellinga, 2003
 Macrolepiota abruptibulba (R.Heim) Heinem., 1969 = Chlorophyllum abruptibulbum (R.Heim) Vellinga, 2002
 Macrolepiota alborubescens (Hongo) Hongo, 1986 = Chlorophyllum alborubescens (Hongo) Vellinga, 2002
 Macrolepiota bohemica (Wichanský) Krieglst., 1981
 Macrolepiota globosa (Mossebo), 2000
 Macrolepiota neomastoidea (Hongo) Hongo, 1986 = Chlorophyllum neomastoideum (Hongo) Vellinga, 2002
 Macrolepiota olivieri (Barla) Wasser, 1980 = Chlorophyllum olivieri (Barla) Vellinga, 2002
 Macrolepiota puellaris (Fr.) Mos., 1967 =  Macrolepiota nympharum (Kalchbr.) Wasser, 1985 = Leucoagaricus  nympharum (Kalchbr.) Bon, 1977
 Macrolepiota rhacodes (Vittad.) Singer, 1951 =  Macrolepiota venenata Bon, 1979 = Chlorophyllum rhacodes (Vittad.) Vellinga, 2002


== Նշանակություն ==
Ուտելի են. հիմնականում օգտագործվում են Երիտասարդ պտղամարմինների գլխարկները՝ թարմ, աղ և թթու դրած։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Вассер С. П. Флора грибов Украины. Агариковые грибы / отв. ред. И. А. Дудка. — К.: «Наукова думка», 1980. — С. 292—306.
Вавриш П.О., Горовой Л.Ф. Грибы в лесу и на столе. — К.: «Урожай», 1993. — С. 113—115. — ISBN 5-337-00728-9
Грибы: Справочник / Пер. с итал. Ф. Двин. — М.: «Астрель», «АСТ», 2001. — С. 64—69. — ISBN 5-17-009961-4
Henning Knudsen, Jan Vesterholt։ Funga Nordica. Agaricoid, boletoid, clavarioid, cyphelloid and gastroid genera. 2. Auflage. Nordsvamp, Kopenhagen 2012, ISBN 978-87-983961-3-0 (2 Bände).
Andreas Gminder, Armin Kaiser, German Josef Krieglsteiner։ Ständerpilze։ Blätterpilze II. In։ G. J. Krieglsteiner (Hrsg.)։ Die Großpilze Baden-Württembergs. Band 4, Eugen Ulmer, Stuttgart 2003, ISBN 3-8001-3281-8.
Egon Horak։ Röhrlinge und Blätterpilze in Europa. 6. Auflage. Elsevier, München 2005, ISBN 3-8274-1478-4.


== Արտաքին հղումներ ==
Таксономия на сайте www.mycobank.org
Phylogeny and taxonomy of Macrolepiota (Agaricaceae) (engl.)