Ալեքսանդր Բրյուսով

Ալեքսանդր Յակովլևիչ Բրյուսով (ռուս.՝ Алекса́ндр Я́ковлевич Брю́сов, 17 սեպտեմբերի, 1885, Մոսկվա – 1 դեկտեմբերի, 1966, Մոսկվա), խորհրդային գիտնական-հնագետ, Կարելիական ԻԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, ՌՍՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ։


== Կենսագրություն ==
Ալեքսանդր Բրյուսովը ծնվել է 1885 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Մոսկվայում, առևտրականի ընտանիքում։ Բանաստեղծ Վալերի Բրյուսովի եղբայրն է։
Մասնակցել է Առաջին համաշխարհային պատերազմին. 1915 թվականից մինչև 1919 թվականը գտնվել է գերության մեջ։
1925 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանի ազգաբանության ֆակուլտետը, որտեղ սովորել է հնագիտություն։ Այնուհետև եղել է Ռուսաստանի հասարակական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտների ասոցիացիայի հնէաբանության ու արվեստագիտության գիտահետազոտական ինստիտուտի ասպիրանտ։ Հետագայում դարձել է նեոլիթի ու բրոնզի դարի ժամանակաշրջանների հնագիտությամբ, ինչպես նաև հարակից գիտակարգերով զբաղվող առաջատար գիտնականներից մեկը։ 1926 թվականից ղեկավարել է մի շարք արշավախմբեր, որ աշխատել են Ռուսաստանի հյուսիսում, այդ թվում նաև Սպիտակ ծովի Ամառային ափին Մարիա Ֆոսի, Դ. Կրայնովի և Ա. Զբրուևայի հետ։ Երկար տարիներ աշխատել է Կարելիայում ու Վոլոգդայի մարզում (Մոդլենի ցցաշեն բնակավայր Մոդլեն գետի վրա), Նովգորոդի մարզում (Ռեպիշե բնակավայր) և այլն։ 1929 թվականին ավարտել է ասպիրանտուրան և նույն թվականից եղել Մոսկվայի պետական համալսարանի դոցենտ։
1929 թվականից մինչև 1931 թվականն Ալեքսանդր Բրյուսովը եղել է Ռուսաստանի հասարակական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտների ասոցիացիայի հնէաբանության ու արվեստագիտության գիտահետազոտական ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1941-1943 թվականներին Ալեքսանդր Բրյուսովը տարհանման մեջ է եղել՝ տանելով թանգարանային ֆոնդերը։ 1943 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն։ 1944 թվականից եղել է ԽՍՀՄ ԳԱ հնագիտության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ Ալեքսանդր Բրյուսովը մահացել է 1966 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Մոսկվայում։


== Ա. Բրյուսովի որոշ հայտնագործություններ ==
1927 թվական – Դեր։ Նավոլոկ (Դուրակովո)։ Կեցավայր։ Մ.թ.ա. II-I հազարամյակներ. Նավոլոկ գյուղի շրջակայքի ավազաբլուրներից հավաքված նյութերի շարքում եղել են եռանկյունաձև ու շեղանկյունաձև կայծքարային ծայրակալներ, քերակներ ու տարբեր զենքերի բեկորներ,
1928 թվական – Параний ручей, կեցավայր, թվագրված չէ,
1928 թվական – գյուղ Պուշլախտա, կեցավայր, մ.թ.ա. II հազարամյակ,
1952 թվական – Ռյազանի մշակույթ։


== Պարգևներ և կոչումներ ==
Լենինի շքանշան
«Նախապատմական միության» (Անգլիա) պատվավոր անդամ
Փարիզի համալսարանին կից գիտական միության անդամ
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Նախապատմական ու վաղ պատմական գիտելիքների միջազգային միության պատվավոր անդամ


== Մենագրություններ ==
История древней Карелии // Труды ГИМ. Вып. IX. 1940.
Археологическое изучение Карело-Финской ССР за 30 лет // Наука в Карело-Финской ССР за 30 лет Советской власти. — Петрозаводск, 1948.
Свайное поселение на р. Модлоне и другие стоянке в Чарозерском районе Вологодской области // МИА. № 20. 1951.
Очерки по истории племён Европейской части СССР в неолитическую эпоху. М. 1952.
Археологические культуры и этнические общности // СА. № 26. 1956.
«Очерки по истории племён Европейской части СССР в неолитическую эпоху» (1952)
«Восточная Европа в III тысячелетии до н. э.» («Советская археология», 1965, № 2)


== Գրական երկեր ==
«По бездорожью» (1907), բանաստեղծությունների ժողովածու՝ նվիրված հեղինակի ճանապարհորդություններին Ավստրալիայում, Ամերիկայում և Մերձավոր Արևելքում։ Ալեքսանդր Բլոկը նրա ստեղծագործությունները բնութագրել է որպես «ճարպիկ և ոչինչ չպարտավորեցնող դեկադենտական բանաստեղծություններ»։
«Воспоминания о брате» // Брюсовские чтения 1962 года
Страницы из семейного архива Брюсовых // Ежегодник ГИМ. 1962. ― М., 1964
Литературные воспоминания // Север, 1965, № 4


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Раушенбах В. М. К 80-летию А. Я. Брюсова // Советская археология. 1965. № 3.
Историки России XX века: Биобиблиографический словарь / Автор-составитель А. А. Чернобаев. Под ред. В. А. Динеса. — Саратов: Саратовский государственный социально-экономический университет, 2005. — Т. 1 (А—Л). — С. 130-131. — 576 с. — 2 000 экз. — ISBN 5-87309-438-1 (в пер.)
Белый А. Начало века. — М.-Л., 1933
Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь. т.1. — М.,Советская энциклопедия, 1989. С.332
Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 1: А — Й. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2007. С. 181—400 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0123-0 (т. 1)