Շադիա

Ֆաթմա Ահմեդ Քամալ Շեյքեր (արաբ․՝ فاطمة أحمد كمال شاكر‎‎ փետրվարի 8, 1931(1931-02-08) կամ փետրվարի 8, 1929(1929-02-08), Կահիրե, Եգիպտոս - նոյեմբերի 28, 2017(2017-11-28), Կահիրե, Եգիպտոս), ավելի հայտնի է Շադիա բեմական կեղծանվամբ (արաբ․՝ شادية‎, Shādiyya‎‎), եգիպտացի դերասանուհի և երգչուհի։ Հայտնի էր 1950-1960-ականների թեթև կատակերգություններում ու դրամայում իր դերերով։ Եգիպտոսի և Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանի հայտնի դերասանուհիներից և երգչուհիներից է, ինչպես նաև ոսկե դարաշրջանի եգիպտական կինոյի խորհրդանիշն է ու հայտնի է իր բազմաթիվ հայրենասիրական երգերով։ Նրա ֆիլմերն ու երգերը հայտնի են Եգիպտոսում և ամբողջ Արաբական աշխարհում։ Քննադատները նրան համարում են բոլոր ժամանակների ամենահաջողակ ու բազմապրոֆիլ եգիպտացի և արաբ արտիստ։ Առաջին անգամ նկարահանվել է «Azhar wa Ashwak» (Ծաղիկներ և փշեր) ֆիլմում, իսկ վերջին ֆիլմը եղել է «La Tas'alni Man Ana» (Մի՛ հարցրու, թե ով եմ ես)։ Հայտնի է նաև իր «Ya Habibti Ya Masr» (Օ՜ Եգիպտոս, իմ սեր) հայրենասիրական երգով և եգիպտական «Al Maraa Al Maghoula» (Անհայտ կինը) ֆիլմում իր գլխավոր դերով։ Նրա մասնակցությամբ ֆիլմերից վեցն գտնվում են 20-րդ դարի եգիպտական 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում։ 2015 թվականի ապրիլին Շադիան դարձավ առաջին դերասանուհին, որին Եգիպտոսի գեղարվեստի ակադեմիան շնորհեց «պատվավոր դոկտորի» կոչում։ Նրա հաջողված «Maaboudat El Gamaheer» («Հասարակության կուռք») ֆիլմից հետո նրան տրվեց «Հասարակության կուռք» մականունը։ Նրան նաև անվանում էին «Արաբական երգեցողության կիթառ» (եգիպտական արաբ․՝ قيثارة الغناء العربى.‎‎) և «Ոսկե կիթառ» (եգիպտական արաբ․՝ القيثارة الذهبية‎‎‎):


== Վաղ կյանք ==
Ֆաթմա Ահմեդ Քամալ Շեյքերը ծնվել է 1931 թվականին Եգիպտոսի Կահիրե քաղաքում գտնվող Հելմիա Էլ Գադիդայում։ Շադիայի հայրը եգիպտացի Ահմեդ Քամալ Սահկերն է Շարքիա քաղաքից, իսկ մայրը թուրքական ծագում ուներ։ 1947 թվականին Շադիան սիրահարվեց Վերին Եգիպտոսից մի եգիպտացի սպայի, սակայն  1948 թվականի պատերազմի ընթացքում վերջինիս մահը Շադիային շատ վշտացրեց։ Շադիան Ուներ հինգ քույր և եղբայր։ Նա քույրերից ամենափոքրն էր և բոլոր երեխաներից՝ երկրորդը։ Դեռ մանկուց Շադիան սիրում էր երգել ու խրախուսվում էր երաժշտությամբ զբաղվել տարրական դպրոցում։ Ավելին, նա տասնհինգ տարեկանից սկսել է նկարահանվել ֆիլմերում։ Շադիան համարվում էր Եգիպտոսի ձայնը՝ ծանր և պատերազմական ժամանակներում․ նա հայտնի էր իր եգիպտական հայրենասիրական երգերով, հատկապես «Ya Habibti Ya Masr» (Օ՜ Եգիպտոս, իմ սեր) և «Aqwa Mn El Zaman» (Ավելի ուժեղ, քան ժամանակը)։ Նա այլ հայտնի եգիպտացի և արաբ երգիչների հետ բազմաթիվ օպերետների է մասնակցել Եգիպտոսի և Արաբական աշխարհի մասին․ դրանց թվում են՝ «Al Watan Al Akbar» (Մեծ ազգ), «El Geel El Sa'edի» (Ապստամբ սերունդ) և «Soot El Gamaheer» (Հասարակության ձայնը)։


== Կարիերա ==
«Շադիա» բեմական անունը Շեյքերը հենց ինքն է իրեն տվել՝ իր ընտանիքի ընկերներից մեկի նորածնի անունով։ 1950-1960-ականների իր կարիերայի բուռն շրջանում Շադիան հանդես է եկել բազմաթիվ մելոդրամաներում, սիրավեպերում և կատակերգական ֆիլմերում։ Սակայն հենց երգչուհու երաժշտական տաղանդն է Շադիային դարձրել իր դարաշրջանի ամենակարևոր Եգիպտական կինոաստղերից մեկը։
Ընդհանուր առմամբ, որպես «Շադիա», նա նկարահանվել է ավելի քան 100 ֆիլմերում։ Դերասան Քամալ Էլ Շեննավիի հետ նկարահանվել է ավելի քան 30 ֆիլմում, երգել Ֆարիդ Էլ Ատրաշի և Աբդել Հալիմ Հաֆեզի հետ միասին, ինչպես օրինակ ՝ «Ma'boudat El Gamaheer» (Ժողովրդի կուռք, 1967) ֆիլմում։ Նա նաև Ֆաթեն Համամայի հետ նկարահանվել է «Mawe'd Ma'a El Hayah» (Կյանքի հետ հանդիպում, 1954) ֆիլմում, և «El Mar'a El Maghola» (Անհայտ կին, 1959) մելոդրամայում հանդես է եկել Ֆաթմայի դերով։ Նկարահանվել է նաև այլ հայտնի ֆիլմերում, որոնց թվում է՝ «El les we El Kelab» (Գողը և շները, 1962), ինչպես նաև կատագերգական դերերով է հանդես եկել «El Zouga raqam 13» (13-րդ կինը, 1962) և «Meraty Modeer A'am» (Իմ կինը՝ գլխավոր մենեջեր, 1966) ֆիլմերում։ Թեև Շադիան հաճախ է նկարահանվել խորամանկ ու հանդուգն դերերում, սակայն նա նաև հանդես է եկել լուրջ դերերով, ինչպիսիք են՝ «El Tareeq» (Ճանապարհը, 1964) ֆիլմը և ռեժիսոր Հուսեյն Քամալի բեմադրած «Ռայա և Սակինա» ներկայացումը(1953), որը հիմնված էր Ալեքսանդրիայի երկու սերիական մարդասպանների իրական պատմության հիման վրա։
Շադիան նաև երկու ֆիլմ է ներկայացրել, ինչպես նաև Ճապոնիայում նկարահանվել է մի քանի ֆիլմերում։
«Ռայա և Սակինա» ֆիլմի պրեմիերայից վերադառնալուն պես՝ Շադիան հայտարարեց, որ այդ գիշեր ինքը լրջորեն մտածել է ապաշխարության գաղափարի շուրջ։ Հաջորդ առավոտ նա իր պրոդյուսերներին հայտնեց, որ այլևս չի ցանկանում նկարահանվել, սակայն, ի վերջո, երկար պնդելուց հետո Շադիան խոստացավ ավարտել իր աշխատանքը։ Դրանից հետո հրաժարվում է կինոյից ու երաժշտությունից և մեկնում Ումրաh Մեքքա, որտեղ էլ հանդիպում է եգիպտացի հայտնի գիտնական Ազհարի Շեյխ Էլ Շաարավիին։ Էլ Շարավիի հետ նրա հանդիպումը ազդել է այն բանին, որ Շադիան վերջնական որոշում կայացնի հիջաբ կրել։
Նրա «Ya Habibti Ya Masr» (Օ՜ Եգիպտոս, իմ սեր) մեգա հիթային երգը համարվում էր երբևէ լավագույն հայրենասիրական երգերից մեկը։ Հեռուստատեսային հարցազրույցի ժամանակ Շադիան իր հայտնի հայրենասիրական երգի վերաբերյալ ասել է․ «Երբ ես երգում եմ իմ տան մասին, դա շատ ավելի ռոմանտիկ և ազնիվ է, քան ցանկացած այլ ռոմանտիկ երգ։ Այստեղ ես երգում եմ իմ տան, իմ երկրի մասին։ Եղել է մի ժամանակաշրջան, երբ Եգիպտոսի անունը ջնջվել է (Նասերի դարաշրջան)․ Եգիպտոսի անունը երբեք չի ջնջվի մեր սրտերից»։ Թոշակի անցնելուց գրեթե 25 տարի անց, Շադիայի երգը դարձավ 2011 թվականի Եգիպտական հեղափոխության հիմնը։


== Հիվանդություն և մահ ==
Կահիրեում սրտի ծանր կաթվածի հետևանքով Շադիային 2017 թվականի նոյեմբերի 4-ին հիվանդանոց տարան։ Նրան պահում էին հատուկ հսկողության տակ։ Նրա եղբորորդին՝ Խալեդ Շաքերը, հեռուստատեսային հեռախոսազրույցի ժամանակ ասաց, որ Շադիան կաթվածից վերականգնվել է և կարողանում է ճանաչել իր հարազատներին ու շրջապատող մարդկանց։ Նա, սակայն, ավելացրեց, որ չնայած վերականգնվելուն, նրա մոտ հիվանդությանը զուգահեռ թոքաբորբ էր զարգանում։ Նոյեմբերի 9-ին Շադիայի վիճակը կայունացավ, և այդ օրը նախագահ Աբդել Ֆաթթահ էլ-Սիսին նրան Ալ-Գալաա հիվանդանոց այցելության եկավ։ Ավելի ուշ Շեյքերն ասել է, որ ապաքինվելուց հետո Շադիայի առաջին բառերը եղել են՝ «Ես ուզում եմ տուն գնալ», սակայն ընդհանուր առմամբ նա խոսելու հետ կապված խնդիրներ ուներ։
Նոյեմբերի 28-ին Շադիան մահացավ թոքաբորբի հետևանքով առաջացած շնչառական անբավարարությունից։


== Հարգանքի տուրք ==
2021 թվականի փետրվարի 8-ին Google-ը Google Doodle-ի միջոցով նշեց Շադիայի ծննդյան 90-ամյակը։ Doodle-ը ցուցադրվել է Եգիպտոսում, Իսրայելում և Շվեդիայում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շադիա Internet Movie Database կայքում
Lost Continent: Cinema of Egypt