Մարտի 8

Մարտի 8, տարվա 67-րդ (նահանջ տարիներին՝ 68-րդ) օրն է։

Մարտի 8-ը հայկական տոմարի յոթերորդ ամսվա՝ Մեհեկանի վերջին օրն է։
Տարվա ավարտին մնում է 298 օր։


== Դեպքեր ==
1842 - Միլանի Լա Սկալա թատրոնում կայացել է Ջուզեպպե Վերդիի Նաբուկկո օպերայի անդրանիկ ներկայացումը։
1861 - Գերմանացի աստղագետ Վիլհելմ Թեմպլը հայտնաբերել է (65) Կիբելե աստերոիդը։
1888 - Ավստրիացի աստղագետ Յոհան Պալիսան հայտնաբերել է (273) Ատրոպոս աստերոիդը։
1893 - Ֆրանսիացի աստղագետ Օգյուստ Շարլուան հայտնաբերել է (358) Ապոլոնիա աստերոիդը։
1899 - Հիմնվել է Այնտրախտ Ֆրանկֆուրտ ֆուտբոլային ակումբը։
1905 - Գերմանացի աստղագետ Մաքս Վոլֆը հայտնաբերել է (559) Նանոն աստերոիդը։
1910 - Սոցիալիստական ինտերնացիոնալը (Կոպենհագեն) մարտի 8-ը հայտարարեց Կանանց միջազգային օր։
1938 - Ֆինն աստղագետ Իրյո Վյայսյալյան հայտնաբերել է (1453) Ֆենիա աստերոիդը։
1951 - Արգենտինացի աստղագետ Միգել Իցիգսոնը հայտնաբերել է (1596) Իցիգսոն աստերոիդը։
1958 - Սկսել է գործել Ղազախստանի Ղազախստան պետական հեռուստաալիքը։
1964 - Աստղագետ Ֆրեյմուտ Բորնգենը հայտնաբերել է (3181) Ահներտ աստերոիդը։
1974 - Թողարկվել է Քուին խմբի երկրորդ ստուդիական ալբոմը։
1975 - Ռուս աստղագետ Նիկոլայ Չեռնիխը հայտնաբերել է (7727) Չեպուրովա աստերոիդը։
1981 - Սկսել է գործել Վանաձորի ոչ պետական ՄԻԳ Հեռուստաընկերությունը։
1992 - Աստղագետ Ացուշի Սուգիեն հայտնաբերել է (6655) Նագահամա, (7019) Տագայուիչան աստերոիդները։
1992 - Ճապոնացի աստղագետներ Կին Էնդատեն և Կաձուրո Վատանաբեն հայտնաբերել են (8286) Կոուջի աստերոիդը։
1992 - Ճապոնացի աստղագետներ Սեյձի Ուեդան և Հիրոսի Կանեդան հայտնաբերել են (8032) Մայքլադամս աստերոիդ
1994 - Աստղագետ Ֆրեյմուտ Բորնգենը հայտնաբերել է (4003) Շուման աստերոիդը։
2002 - Ամերիկացի աստղագետ Դևիդ Տոլենը հայտնաբերել է (141498) 2002 EZ16 աստերոիդը։
2005 - Սկսվել է Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի 14-րդ խաղարկությունը։
2011 - Սկսել է հեռարձակվել Prima Love, չեխական թվային հեռուստաալիքը։
2013 - Միլոշ Զեմանը սկսել է պաշտոնավարել Չեխիայի նախագահի պաշտոնում։
2014 - Անհետացել է մալայզիական ավիաուղիների 370 չվերթի ինքնաթիռը։


== Ծնունդներ ==
1714 - Կարլ Ֆիլիպ Էմմանուել Բախ, գերմանացի կոմպոզիտոր (վ. 1788)
1823 - Դյուլա Անդրաշի Ավագ, կոմս, հունգարական քաղաքական հասարակական գործիչ
1826 - Յոհան Կյոլեր, էստոնացի նկարիչ, էստոնական գեղանկարչության հիմնադիրը
1859 - Քենեթ Գրեհեմ, բրիտանացի արձակագիր, որին համաշխարհային հռչակ է բերել Քամին ուռիների մեջ գիրքը
1871 - Յակոբ Կյունցլեր, շվեյցարիացի, Հայկական ցեղասպանության ականատես
1876 - Հրաչյա Աճառյան, ականավոր հայ բանասեր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (վ. 1953)։
1887 - Հովսեփ Օրբելի, հայ նշանավոր գիտնական և ակադեմիկոս, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի առաջին նախագահ, (մ. 1961)
1892 - Խուանա դե Իբարբուրու, ուրուգվայցի բանաստեղծ
1893 - Վիկտոր Դենի, ռուս խորհրդային գրաֆիկ
1894 - Վյայնյո Աալտոնեն, ֆինն քանդակագործ, Ֆինլանդիայի ակադեմիայի անդամ, ԽՍՀՄ գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։ (վ. 1966)
1899 - Գրիգոր Ավագյան, հայ հնագետ, պատմաբան, հրապարակագիր և թարգմանիչ Ռումինիայում (պատմական գիտութությունների դոկտոր, պրոֆեսոր), (վ. 1982)
1900 - Հովարդ Այկեն, ամերիկացի ինժեներ
1905 - Խորխե Սալամեա, կոլումբիացի գրող, պետական և հասարակական գործիչ
1907 - Կոնստանտինոս Կարամանլիս, հույն պետական և քաղաքական գործիչ (վ. 1998)
1907 - Թագուշ Սահակյան, հայ դերասանուհի
1910 - Դիմիտրի Ալեքսիձե, թատրոնի վրացի ռեժիսոր, մանկավարժ
1910 - Կարպ Դոմբաև,հայ սովետական ջութակահար, մանկավարժ
1911 - Ալան Հովհաննես, ամերիկահայ կոմպոզիտոր, ջութակահար, մանկավարժ (վ. 2000)
1914 - Յակով Զելդովիչ, խորհրդային ֆիզիկոս-տեսաբան
1915 - Գրիգոր Սամվելյան, լեզվաբան (վ. 2005)
1926 - Լադո Մրելաշվիլի, վրացի գրող
1927 - Գեդիմինաս Յակուբոնիս, լիտվացի խորհրդային քանդակագործ
1927 - Հրանտ Օգանեսով, հայ խորհրդային պատմաբան
1929 - Էբե Կամարգու, բրազիլիացի դերասանուհի, երգչուհի և հաղորդավարուհի
1930 - Ալբերտ Խաչատուրով, խորհրդային, ուզբեկ, թատերական ռեժիսոր, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, Ուզբեկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1957)։
1932 - Մեդեա Աբրահամյան, թավջութակահարուհի
1935 - Ֆրանց Սիմոնյան, հայ քանդակագործ։
1935 - Արսեն Մելիքյան (ճարտարապետ), հայ ճարտարապետ
1938 - Իոսիֆ Սիսակյան, հայ ֆիզիկոս
1939 - Կիմա Անդրյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից (վ. 1993)
1941 - Նեուզա Բորժես, դերասանուհի
1942 - Տիտալ Ջնդոյան, իրավաբան, Հայաստանի պետական գործիչ
1946 - Մարտին Զաքարյան (ճարտարապետ), ճարտարապետ
1947 - Ֆլորենտինո Պերես, իսպանացի գործարար և Ռեալ Մադրիդի ներկայիս նախագահը
1949 - Անտոնելլո Վենդիտտի, իտալացի փոփ երգիչ
1958 - Գեղամ Մալխասյան, հայ նկարիչ
1960 - Մհեր Ահարոնյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից (վ. 1994)
1964 - Էդգար Բաղդասարյան, ռեժիսոր, սցենարիստ
1964 - Կամո Մնացականյան, հայ ազատամարտիկ (վ. 1994)
1965 - Կարին Մենսա, ջազային երգչուհի Կաբո Վերդեից
1966 - Դուշման(Վարդան Ստեփանյան), Արցախյան պատերազմի հերոս (վ.1992 թ.)
1967 - Վաչիկ Ահարոնյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից (վ. 1994)
1972 - Լետիսիա Սաբատելլա, բրազիլացի դերասանուհի
1972 - Թևոս Առստամյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից (վ. 1993)
1974 - Գևորգ Ալթունյան, հաղորդավար,,մեկնաբան
1976 - Սերգեյ Չետկովիչ, չեռնոգորացի փոփ երգիչ
1976 - Ֆրեդի Պրինց Կրտսեր, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր, սցենարիստ
1981 - Մանվել Գամբուրյան, հայազգի մենամարտիկ
1982 - Անդրանիկ Հարությունյան (դերասան), հայ դերասան
1982 - Էնդիկա Բորդաս, իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Գերնիկա» ակումբի կենտրոնական կիսապաշտպան
1984 - Սաշա Վույաչիչ, սլովենացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ
1985 - Լուկաշ Տեսակ, ֆուտբոլային ձախ պաշտպան
1986 - Մարիա Բարադակովա, ռուս վոլեյբոլիստ
1990 - Ասիեր Իլիարամենդի, իսպանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
1990 - Մաքս Բարսկիխ, ուկրաինացի երգիչ
1990 - Ռեմի Կաբելյա, ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ՝ կիսապաշտպան
1991 - Ռոբերտ Մակ, սլովակ ֆուտբոլիստ, գերմանական «Նյուրնբերգ» ակումբի և Սլովակիայի ազգային հավաքականի կիսապաշտպան
1998 - Մոլլի Սթերլինգ, իռլանդացի երգչուհի և երգահան է, ով ներկայացրել է Իռլանդիան Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթում


== Մահեր ==
161 - Անտոնինոս Պիոս, Հռոմի կայսր։
1302 - Առնոլֆո դի Կամբիո, իտալացի քանդակագործ և ճարտարապետ։
1403 - Բայազիդ I, Օսմանյան կայսրության սուլթան 1389 - 1402 թվականներին
1702 - Վիլհելմ III Օրանացի, Անգլիայի թագավոր 1689 թվականից
1869 - Հեկտոր Բեռլիոզ, ֆրանսիացի երգահան, դիրիժոր, երաժշտագետ, երաժշտական քննադատ
1892 - Բեննո Ադամ, գերմանացի նկարիչ
1898 - Իվան Շիշկին, ռուս նկարիչ։
1923 - Յոհանես Դիդերիկ վան դեր Վալս, հոլանդացի ֆիզիկոս
1927 - Մանուել Գոնդրա, Պարագվայի նախագահ (1910-1911 և 1920-1921)
1935 - Հաչիկո շուն, որն արժանահիշատակ է իր տիրոջ նկատմամբ նվիրվածությամբ և հավատարմությամբ։
1941 - Շերվուդ Անդերսոն, ամերիկացի արձակագիր, նովելիստ
1942 - Խոսե Ռաուլ Կապաբլանկա, կուբացի շախմատիստ
1956 - Դրաստամատ Կանայան, ֆիդայի, Հայաստանի առաջին հանրապետության զորավար (գեներալ) և ռազմական նախարար (1920 թ.) (ծ․ 1884)։
1956 - Ելիզավետա Բիկովա, սպորտի վաստակավոր
1972 - Հովհաննես Չալթիկյան, ֆիզքիմիկոս, ՀԽՍՀ-ում ֆիզքիմիայի դպրոցի հիմնադիրը (ծ․ 1902)
1975 - Ջորջ Սթիվենս, ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, օպերատոր և պրոդյուսեր
1978 - Ռոյ Հարրոդ, անգլիացի տնտեսագետ
1984 - Ռուբեն Ստեփանյան, հայ խորհրդային կոմպոզիտոր և դիրիժոր
1990 - Ջեկ Լինդսեյ, անգլիացի գրող, գրականագետ, հասարակական գործիչ
1992 - Գենադի Հայրապետի Աղաջանյան, հայ ազատամարտիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից (ծ․ 1954)
1998 - Մանյա Ղազարյան (արվեստաբան), արվեստաբան
2013 - Հակոբ Հակոբյան, հայ գեղանկարիչ (ծ․ 1923)
2015 - Սեմ Սայմոն, ամերիկյան հեռուստատեսային պրոդյուսեր, դերասան և սցենարիստ։


== Տոներ ==
Կանանց միջազգային օր
Սիրիա՝ Հեղափոխության օր՝ Բաաս կուսակցության իշխանությունն գալու օրն է։
Զամբիա՝ Երիտասարդության օր
Ալբանիա՝ ուսուցչի օր
Լիբերիա՝ նահատակների հիշատակի օր