armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Քրիս Սալվատոր

Քրիս Սալվատոր (անգլերեն՝ Chris Salvatore, մայիսի 22, 1985(1985-05-22), Richboro, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասան, երգիչ, երգերի հեղինակ, մոդել և գեյ ակտիվիստ։ Նա 41-րդ հորիզոնականն է զբաղեցնում AfterElton-ի Թոփ 50 գեյ աստղերի ցանկում։


== Կենսագրություն ==
Քրիս Սալվատորը ծնվել և մեծացել է Ռիկբորո (Փենսիլվանիա) քաղաքում։ Մանկուց սիրել է երաժշտությունը և մինչև 15 տարեկանը գրել է իր առաջին երգը։ 2005 թվականին սկսում է իր կարիերան Բոստոնի Բերկլի երաժշտական քոլեջում։
Երգելու հետ մեկտեղ Քրիսը նաև դերասանական աշխատանքով էր զբաղվում, և 2007 թվականին ստացավ իր առաջին դերը ֆիլմում։ 2009 թվականին նկարահանվեց «Խղճի խայթ» ֆիլմի երրորդ մասում, որպես համասեռամոլ Զաքի դերակատար։ 2011 թվականին նկարահանվեց ֆիլմի չորրորդ իսկ 2012 թ.-ին հինգերորդ մասերում։
Նովոբախմուտսկի

Նովոբախմուտսկի (ռուս.՝ Новобахмутский), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Կույբիշևի շրջանում։ Մտնում է Կույբիշևի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Բուդդայական օրացույց

Բուդդայական օրացույց, կիրառվում է փոքր տարբերություններով Թայլանդում, Լաոսում, Կամբոջայում, Մյանմայում և Շրի-Լանկայում։ Կիրառվում էր նաև Տիբեթում, մինչ նրա Չինաստանի կողմից անեքսիայի ենթարկվելը։ Թայլանդում այս օրացույցը կիրավում է Գրիգորյան օրացույցի հետ համատեղ։
Օրացույցը վերցվել է հինդուիստներից և հիմնված է լուսնի փուլերի վրա։ Այդ պատճառով Բուդդայական օրացույցը նաև անվանվում է լուսնային (թաի.՝ จันทรคติ, տյանտհարակխատի)։ Բուդդայական օրացույցի տարեգրման սկիզբը վարվում է Բուդդայի հեռանալուց սկսված և տարբերվում է գրիգորյանից 543 տարով։ Այսպիսով Գրիգորյան օրացույցով 2000 թվականը համապատասխանում է Բուդդայական օրացույցի 2543 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հարավ-արևելյան ասիայի և հինդուիստական օրացույցների հաշվիչ Archived 2007-12-21 at the Wayback Machine. ստեղծված Լարս Գիսլենի կողմից
Վեռնասկա

Վեռնասկա (իտալերեն՝ Vernasca), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Էմիլիա Ռոմանիա մարզում՝ Պիաչենցա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2458 մարդ։ Բնակչության միջին խտությունը՝ 34 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 72 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 29010։ Հեռախոսային կոդը՝ 0523։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Բադյա (Նեմայի վտակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բադյա (այլ կիրառումներ)Բադյա (ռուս.՝ Бадья), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Կոմի Հանրապետությունում։ Գետաբերանը գտնվում է Նեմա գետի աջ ափին՝ 28 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 16 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Դվինսկ-Պեչորյան ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Վիչեգդա գետն է սկսած ակունքից մինչև Սիկտիվկար քաղաք, գետի ենթաավազանը՝ Վիչեգդա, գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինա։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 03020200112103000015050
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 103001505
Ավազանի կոդը — 03.02.02.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 03
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 0


== Ծանոթագրություններ ==
Սահան Պրադհան

Սահան Պրադհան (նեպալ.՝ सहाना प्रधान, հունիսի 11, 1927(1927-06-11), Կատմանդու, Նեպալ - սեպտեմբերի 22, 2014(2014-09-22), Կատմանդու, Նեպալ), նեպալցի պետական գործիչ, կոմունիստական կուսակցության նշանավոր առաջնորդներից մեկը, Գիրիջա Պրասադ Կոյիրալայի կոալիցիոն կառավարությունում եղել է Նեպալի արտաքին գործերի նախարար (2007-2008)։


== Կենսագրություն ==
Սահան Պրադհանը ծնվել է 1927 թվականի հունիսի 11-ին, Կատմանդուում։ 1938 թվականին նրա ընտանիքը գաղթել է Բիրմա, որտեղ Սահանը անցկացրել է իր պատանեկությունը։ 1945 թվականին վերադարձել է Նեպալ, 1950-ական թվականներին աշխատել է տարրական և միջնակարգ դպրոցներում որպես ուսուցիչ։ 1953 թվականին Հնդկաստանի Պատնայի համալսարանում ստացել է բակալավրի աստիճան,  1961 թվականին՝ Նեպալի Տրիբխուվանի համալսարանում տնտեսության մագիստրոսի աստիճան։ 1964-1973 թվականներին դասավանդել է Տրիբխուվանի համալսարանի Պադմա Կանյա քոլեջում, 1973-1975 թվականներին՝ համալսարանում։ Այդ շրջանում ակտիվ պայքարել է ժողովրդավարության և կանանց իրավունքների համար։
Ամուսնացած է եղել Նեպալի կոմունիստական կուսակցության առաջնորդ և այդ կուսակցության գլխավոր գործիչներից մեկի՝ Պուպշա Լալա Շրեստհայի հետ (քաղբյուրոյի անդամ 1978 թվականից)։ Իր քաղաքական գործունեության ընթացքում մի քանի ամիս անցկացրել է բանտում։ 1986 թվականին դարձել է կուսակցության առաջնորդ։ Նրա պառակտումից հետո՝ 1997-2001 թվականներին, եղել է Նեպալի կոմունիստական կուսակցության (մաքսիստ-լենինյան) նախագահ և այդ պաշտոնը զբաղեցրել մինչև 2002 թվականի նեպալցի կոմունիստների միավորումը։
1990-ական թվականներին բազմիցս մտել է Նեպալի կառավարության կազմի մեջ՝

1990-1991 թվականներին եղել է արդյունաբերության և առևտրի նախարար,
1996-1997 թվականներին եղել է անտառապահության և հողերի պահպանության նախարար,
1997-1998 թվականներին եղել է կանանց և սոցիալական ապահովության հարցերով նախարար,
2007-2008 թվականներին եղել է արտաքին գործերի նախարար։Պրադհանի քույր Սադհան Ադիկարին եղել է կոմունիստական շարժման առաջնորդներից մեկը։
Սահան Պրադհանը մահացել է 2014 թվականի սեպտեմբերի 22-ին 87 տարեկան հասակում՝ Կատմանդուում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
http://www.ekantipur.com/2014/09/23/headlines/UML-leader-Sahana-Pradhan-passes-away/395494/ Archived 2014-10-06 at the Wayback Machine.
http://www.smolec.pl/kobiety/sahana_pradhan.htm
Մկնականջ դաշտային

Մկնականջ դաշտային (լատ.՝ Anagallis arvensis), գնարբուկազգիների ընտանիքին պատկանող դեղաբույս։


== Նկարագրություն ==
Ճյուղավոր քառանիստ ցողունով և նստադիր ամբողջաեզր ձվաձև, հակադիր դասավորված տերևներով միամյա խոտաբույս է։ Հնգանդամ, երկար, գեղեցիկ ծաղկակոթերով ծաղիկները մեկական աճում են տերևանութներում։ Ունի կարմիր, նարնջագույն-կարմիր պսակաթերթիկներ, նշտարաձև բաժակաթերթիկներ և կարճ առէջներ։ Բազմաթիվ ձվաձև, գրեթե սև սերմերով պտուղը գնդաձև տուփիկ է։ Տուփիկը բացվում է լայնակի ճեղքով՝ առանձնացող խուփիկով։ Ծաղիկները գիշերը փակվում են իսկ առավոտյան՝ բացվում։


== Տարածվածություն ==
Որպես մոլախոտ աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիների մարգագետիններում, խոնավ վայրերում, գետափերին և ցանքսերում։ Հանդիպում է Լոռու, Վայոց ձորի, Արմավիրի, Արարատի մարզերում և Երևանում։


== Նշանակություն ==
Բուժական նպատակներով օգտագործում են եռտերպենային սապոնիններ (ցիկլամին), ֆլավոնոիդներ (կեմպֆռրոլ, կվերցիտին), ֆենոլկարբոնային թթուներ, պրոտեոլիտիկ ֆերմենտներ, անտոցիաններ, ճարպային և եթերային յուղեր, գլիկոզիդներ, դաբաղանյութեր պարունակող վերգետնյա խոտային մասը։


== Ծանոթագրություններ ==
Սոկոլսկի շրջան (այլ կիրառումներ)

Սոկոլսկի շրջան, կարող է վերաբերել՝

Սոկոլսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Նիժնի Նովգորոդի մարզում
Սոկոլսկի շրջան - մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Վոլոգդայի մարզում
Գեորգի Թումանով

Գեորգի Միքայելի Թումանով (Թումանյան) (1853, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1920, Թիֆլիս, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն), հրապարակախոս, քաղաքական գործիչ։ Թումանյան իշխանական տոհմից։ Թիֆլիսի հասարակական ակումբի հիմնադիրներից է։
Մարիամ Թումանյանի ամուսինը։


== Կենսագրություն ==
Գեորգի Թումանովը ծնվել է 1853 թվականին, Թիֆլիս քաղաքում։ Օդեսայի համալսարանում ուսանել է իրավաբանություն։ Կովկասում աշխատակցել է հայկական և ռուսական մամուլին։ 1891-1904 թվականներին եղբայրների հետ հրատարակել է «Նովոյե օբոզրենիե» (ռուսերեն) օրաթերթը։ Թիֆլիսի հասարակական ակումբի հիմնադիրներից է։
Հեղինակ է երդվյալ ատենակալների դատարանների, զեմստվոների մասին գրքույկների, «Բնութագրումներ և հիշողություններ» (ռուսերեն) գրքի։ Վրացական դրամատիկական ընկերության անդամ, Թիֆլիսի հասարակական ակումբի հիմնադիրներից։


== Մահ ==
Մահացել է 1920 թվականին, Թիֆլիս քաղաքում։


== Անդամակցություն ==
Ռուսաստանյան 2-րդ Պետական դումայի պատվիրակ (1907):
Ռուսաստանյան 4-րդ Պետական դումայի պատվիրակ (1912):
Վրացական դրամատիկական ընկերության պատվավոր անդամ։


== Երկեր ==
Թումանով Գ. Մ., Բնութագրումներ և հիշողություններ (ռուսերեն)։
Земельные вопросы и преступность на Кавказе / Князь Г. Туманов. Санкт-Петербург, Тип. П. П. Сойкина, 1900.
Характеристики и воспоминания: Заметки кавказского хроникера: Кн. [1]-3 / Г. М. Туманов. Тифлис, Тип. К. Мартиросианца, 1900- 1907.
К введению на Кавказе земского самоуправления / Сост. Г. М. Туманов. Тифлис, Гермес, 1905.


== Տես նաև ==
Թումանիշվիլիներ
Հայ-վրացական գրական կապեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հին Ուայաիս

Հին Ուայաիս, բերդաքաղաք Հին Հայաստանում` Ուրարտուում։ Այս գտնվում է Ուրարտուի հարավային մասում` Այադու երկրում։ Հիշատակված է ասորական սեպագիր աղբյուրներում։ Ոմանք համարում էին այն Հայասա-Ազի երկրի մայրաքաղաքը։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնստանտին Յուոն

Կոնստանտին Ֆեոդորովիչ Յուոն (ռուս.՝ Константи́н Фёдорович Юо́н, հոկտեմբերի 12 (24), 1875, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 11, 1958(1958-04-11)[…], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային նկարիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1950)։ ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի իսկական անդամ (1947)։


== Կենսագրություն ==
1892-1898 թվականներին սովորել է Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, ավարտելուց հետո, մինչև 1900 թվականը, աշխատել է նույն ուսումնարանում (Վալենտին Սերովի արվեստանոց)։

Յոոն եղել է «Միր իսկուսավա» խմբավորման անդամ, ռուս նկարիչների միության կազմակերպիչներից, Հեղափոխական Ռուսաստանի նկարիչների ասոցիացիայի անդամ (1925)։ Ստեղծել է ռուս, պրովինցիայի ազգային պատմական ինքնատիպությունը բացահայտող նկարներ և գունեղ, վառ բնանկարներ (կրել է իմպրեսիոնիզմի ազդեցությունը)։ Խորհրդային տարիներին Յուոն ռուս, ռեալիստական արվեստի ավանդույթների պահպանման ջատագովներից էր («Գմբեթներ և ծիծեռնակներ», 1921), մարմնավորել է պատմական-հեղափոխական թեմաներ («Կրեմլի գրոհը 1917 թվականին», 1947), խորհրդային մարդկանց կերպարներ («Արդյունաբերական Մոսկվայի առավոտը», 1949, բոլորը՝ Տրետյավովյան պատկերասրահում, Մոսկվա)։
Ձևավորել է թատերական ներկայացումներ, ստեղծել նաև գրաֆիկական գործեր։ Դասավանդել է Մոսկվայի սեփական ստուդիայում (Ի․ Օ․ Գուդինի հետ համատեղ, 1900-1917), Մոսկվայի Վ․ Ի․ Սուրիկովի անվ․ գեղարվեստի ինստիտուտում (պրոֆեսոր՝ 1952-1955) և այլ ուս․ հաստատություններում։ Եղել է ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի կերպարվեստի տեսության և պատմության ԳՀԻ-ի տնօրենը (1948-1950), ԽՍՀՄ նկարիչների միության վարչության 1-ին քարտուղարը (1957 թվականից)։


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1943)
Լենինի շքանշան
ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ
Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան
«Անձնվեր աշխատանքի համար Մեծ հայրենական պատերազմի ժամանակ» մեդալ
ՌՍՖՍՌ ժողովրդական նկարիչ
ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ


== Ծանոթագրություններ ==
Նինո Ռոտա

Նինո Ռոտա (իտալ. Nino Rota, իրական անունը՝ Ջովաննի Ռոտա Ռինալդի, դեկտեմբերի 3, 1911(1911-12-03), Միլան, Իտալիայի թագավորություն - ապրիլի 10, 1979(1979-04-10)[…], Հռոմ, Իտալիա), իտալացի կոմպոզիտոր։ Արժանացել է «Օսկար», «Ոսկե գլոբուս» և «Գրեմմի» մրցանակների։


== Կենսագրություն ==
Նինո Ռոտան ծնվել է Միլանում՝ երաժիշտների ընտանիքում։ Մանկության տարիներին տեղափոխվել է Հռոմ և ընդունվել Սանտա-Չեչիլիա կոնսերվատորիան, որն ավարտել է 1929 թվականին։ Դեռ կոնսերվատորիայում սովորելու տարիներին Նինո Ռոտան ինքն իրեն դրսևորել է որպես հրաշամանուկ` հանդես գալով ինչպես կոմպոզիտոր, այնպես էլ նվագախմբի դիրիժոր, իսկ նրա առաջին` «L’infanzia di San Giovanni Battista» օրատորիան արդեն իսկ 1923 թվականին ներկայացվել էր Միլանում և Փարիզում։
1930 թվականից մինչև 1932 թվականը Նինո Ռոտան ապրել է ԱՄՆ-ում և Կերտիսի երաժշտության ինստիտուտում ստացել գիտական աստիճան։ Վերադառնալով Իտալիա, գրականություն է ուսումնասիրել Միլանի համալսարանում, որտեղ 1937 թվականին զբաղվել է մանկավարժությամբ։ 1950 թվականից մինչև իր մահը, նա Բարիի կոնսերվատորիայի տնօրենն էր։
Նինո Ռոտան հեղինակ է մի շարք օպերաների` «Ariodante» (1942 թ.), «Il capello di paglia di Firenze» (1955 թ.), «Aladino e la lampada magica» (1968 թ.), «La visita meravigliosa» (1970 թ.), «Napoli milionaria» (1977 թ.) և բալետների` «La rappresentazione di Adamo ed Eva» (1957 թ.), «Aci e Galatea» (1971 թ.), «Amor di poeta» (1978 թ.) և այլն։ Բացի այդ գրել է մեծ թվով ստեղծագործություններ նվագախմբի համար, որոնցից շատերը մինչ օրս կատարվում են ամբողջ աշխարհում։
1940-ական թվականների սկզբից Նինո Ռոտան երաժշտություն էր գրում կինոֆիլմերի համար։ Նա աշխատել է այնպիսի ռեժիսորների հետ, ինչպիսիք էին Ֆեդերիկո Ֆելինին, Ռենատո Կաստելլանին, Լուկինո Վիսկոնտին, Ֆրանկո Ձեֆֆիրելլին, Մարիո Մոնիչելլին, Ֆրենսիս Ֆորդ Կոպպոլան, Էդուարդո դե Ֆիլիպպոն և այլք։ Սակայն առավել արգասաբեր էր Ֆեդերիկո Ֆելինիի հետ համագործակցությունը։ Բացի կինոերաժշտությունից, Նինո Ռոտան հեղինակել է թատերական ներկայացումների համար գրված երաժշտական գործեր։
Նինո Ռոտան մահացել է 1979 թվականի ապրիլի 10-ին՝ սրտի անբավարարությունից։


== Ֆիլմագրության ընտրանին ==
Նինո Ռոտան որպես կոմպոզիտոր հանդես է եկել բազմաթիվ ֆիլմերում, որոնցից արժե առանձնացնել դրանցից մի քանիսը.


== Ծանոթագրություններ ==
Թալասա, Թալասա

Թալասա, Թալասա (հին հունարեն՝ Θάλασσα` «ծով», նաև հանդիպում է «Ֆալատա» տարբերակը), բացականչություն, որը, ծովը տեսնելով, արել են հույն վարձկան զինվորները՝ Պարսկաստանից հայրենիք վերադարձի ճանապարհին։ Այն Քսենոփոնի «Անաբասիս» աշխատության ամենահայտնի արտահայտությունն է։


== Արտահայտության ծագում ==
«Անաբասիսում» նկարագրված է մ․թ․ա․ 401 թվականին Առաջավոր Ասիա հույն վարձկանների արշավանքը։ 13 000-անոց հունական ջոկատը միացել էր հսկա բանակին, որը կազմավորվել էր պարսից արքայազն Կյուրոս Կրտսերի կողմից՝ իր ավագ եղբորը՝ Պարսկաստանի արքա Արտաքսերքսես II-ին տապալելու համար։ Փորձը չի ավարտվել հաջողությամբ։ Կյուրոսն զոհվել է Կունակսի ճակատամարտում, իսկ բանակը ցրվել է։ Եվ չնայած հույները իրենց թևում հաղթանակ էին տարել Արտաքսերքսեսի զորքերի նկատմամբ, նրանք հայրենիք կարողացան վերադառնալ միայն մեծ ջանքերի և զոհերի արդյունքում։
Առավել մեծ ճանաչում է ստացել այն հատվածը, որտեղ Քսենոփոնը, որն անձամբ մասնակցել է արշավանքին և եղել հունական զորքերի գլխավոր ռազմավարներից մեկը, նկարագրում է հույների հուզմունքն ու ուրախությունը, որոնք երկար և տանջալից ճանապարհից հետո տեսել էին Սև ծովը։

Քսենոփոնի մոտ մատնանշված լեռը կրում է «Ֆեհես» անունը։ Խորհրդային և արտասահմանյան բազմաթիվ գիտնականներ առաջ են քաշել լեռան տեղադրության վերաբերյալ բազմաթիվ վարկածներ։ Այդտեղից հույները մտադիր էին հասնել մինչև Տրապեզունդ, որն այդ ժամանակ հունական գաղթօջախ էր։ Ծովը տեսնելուց հետո՝ զինվորների բացականչության մանրամասն նկարագիրը վկայում է այն մասին, որ հույները առանձնահատուկ կապվածություն ունեին ծովին, քանի որ հենց ծովային ճանապարհով էին միմյանց կապվում հունական բազմաթիվ կղզիները, որի արդյունքում էլ ձևավորվում էին գաղութներ։ Բացի այդ, այն ցույց էր տալիս դեպի բաց ծով հասանելիության կարևորությունը։ Նահանջելով Փոքր Ասիայի ներքին շրջանների միջով՝ միայն տեսնելով, թեկուզ հայրենիքից շատ հեռու, հույները հավատացին, որ կվերադառնան տուն, այդ իսկ պատճառով արտահայտություն-բացականչությունը բնորոշվում է որպես ծովային տարածությունների հետ կապի խորհրդանիշ։


== Մշակույթում ==
«Ծո՜վ, ծո՜վ» բացականչությունը, րը սովորաբար քաղվածվում է օրիգինալ տարբերակով, դարձել է թևավոր խոսք և հաճախ հանդիպել համաշխարհային գրականության մեջ։ Այսպես, արտահայտությունն օգտագործվել է Հայնրիխ Հայնեի «Meergruß» բանաստեղծության մեջ («Փառք ծովին»՝ ըստ Վիլհելմ Լևիկի թարգմանության) և մի քանի անգամ հիշատակվել Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիսես» վեպում։ Քսենոփոնի այս արտահայտությանը հղում է արվում Այրիս Մյորդոկի «Ծով, ծով» վեպի վերնագիրը։ Ուղղակի և անուղղակի կարգով արտահայտությունը մի քանի անգամ կիրառվում է Սոլ Յուրիկի «Մարտիկներ» վեպում, որն «Անաբասիսի» ժամանակակից տարբերակներից մեկն էր։ «Թալասա» անվանումն է ստացել նաև Բորիս Լավրենյովի պատմվածքներից մեկը, որտեղ այդ տերմինով բնորոշվում է ծովային տարերքը։ Տերմինի մշակութային նշանակության մասին խոսվում է Միխայիլ Շիշկինի «Վեներայի մազը» վեպում։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Максимова, М. И. Ксенофонт и его «Анабасис» // Анабасис / Ксенофонт ; ред. И. И. Толстой. — М. : Издательство Академии наук СССР, 1951.
Паффенгольц К.Н. О пути отступления «десяти тысяч» греков (по «Анабазису» Ксенофонта) // Լրաբեր Հասարակական Գիտությունների. — 1969. — № 11. — С. 78—85.
Terry Breverton Immortal Words: History's Most Memorable Quotations and the Stories Behind Them. — Hachette UK, 2012.
Ալիբեզիրգյան

Ալիբեզիրգյան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Էրզրումի գավառում։ Գտնվում էր Էրզրում քաղաքից 16 կմ արևելք, Հասանկալա տանող ճանապարհի աջ կողմում՝ լեռնալանջի վրա։


== Պատմություն ==
Գյուղը հիմնահատակ ավերվել է 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ։ Բնակչության մեծ մեսը ոչնչացվել է թուրքերի կողմից։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Քվինտոս Կուրտիոս Ռուփոս

Քվինտուս Կուրցիուս Ռուֆուս (լատ.՝ Quintus Curtius Rufus, ծննդյան և մահվան տարեթվերն անհայտ են), մ.թ. I դարի հռոմեացի պատմիչ, «Մեծն Ալեքսանդր Մակեդոնացու պատմությունը» գրքի հեղինակը։
Նրա «Մեծն Ալեքսանդր Մակեդոնացու պատմությունը» բաղկացած է 10 գրքից։ Առաջին երկու գրքերը կորել են, իսկ մեզ հասած 8 գրքերում կան պակասող հատվածներ։ Կուրտիոսի շարադրանքը խճողված է հռետորական բնույթի հատվածներով և գլխավորապես նկարագրում է ռազմական դեպքերի ընթացքը։ Նկատելի է միտումնավոր վերաբերմունքը Ալեքսանդր Մակեդոնացու նկատմամբ, որի հաջողությունները վերագրում է ոչ այնքան նրա ձիրքին, որքան բախտին։
Կուրցիուսի երկում արժեքավոր տեղեկություններ են պահպանվել մ.թ.ա. IV դարի Հայաստանի պատմության որոշ անցքերի մասին։ Գիրքը թարգմանվել է հայերեն (ռուսերեն թարգմանությունից)։


== Ծանոթագրություններ ==
Ժուկովո (գյուղ, Մուկաչևոյի շրջան)

Ժուկովո (ուկրաիներեն՝ Жуково), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Մուկաչևոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ժուկովո գյուղում բնակվում էր 557 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1241 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 448,83 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աջիկա

Աջիկան (աբխ.՝ Аџьыка, վրաց.՝ აჯიკა), կովկասյան կծու և բուրումնավետ սոուս է։ Բաղադրության մեջ մտնում են կարմիր պղպեղ, աղ, սխտոր, ընկույզ և խմելի սունելի։
Աջիկան հիմնականում լինում է կարմիր գույնի, սակայն եթե կարմիր պղպեղի փոխարեն օգտագործվում է կանաչ պղպեղ, ապա աջիկան ունենում է կանաչ գույն։ Սովորական աջիկայի բաղադրության մեջ լոլիկ չի մտնում։


== Անվան ծագում ==
Աջիկա բառն ունի աբխազական ծագում և նշանակում է «աղ»։


== Հղումներ ==
Ախուսխուա ջիկա (կանաչ աջիկա) Archived 2011-05-28 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Ապարպիլ ջիկա (կարմիր կծու աջիկա) Archived 2011-05-28 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Կարմիր վրացական աջիկա Archived 2011-05-29 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Հայկական աջիկա Archived 2011-05-28 at the Wayback Machine. (ռուս.)
Կրասնոդարյան աջիկա Archived 2011-05-28 at the Wayback Machine. (ռուս.)


== Գրականություն ==
Կոպեշավիձե Գ. Գ. 1989, Աբխազական խոհանոց, էջ 77, 78.
Շատովսկի գյուղական խորհուրդ (Խարկովի մարզ)

Շատովսկի գյուղական խորհուրդ  (ուկրաիներեն՝ Шатівська сільська рада), Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շատովսկի գյուղական խորհրդում բնակվում էր 1033 մարդ։ Տարածքը՝ 64.16 կմ²։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 16.1 մարդ/կմ²։ Խորհրդում կա 4 բնակավայր։
Հիմնվել է 1991 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի պետական ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ։ (ուկր.)
(5855) Յուկիցունա

(5855) Յուկիցունա (անգլ.՝ Yukitsuna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Ակիրա Նատորիի և Տակեշի Ուրատայի կողմից Յակիիմոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,552958 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1625 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9434 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1489,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241623 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 15,51° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5855) Յուկիցունա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Նոեմի Պորտելա

Նոեմի Սիմոնետո դե Պորտելա (իսպ.՝ Noemí Simonetto de Portela, փետրվարի 1, 1926(1926-02-01), Բուենոս Այրես, Արգենտինա - փետրվարի 20, 2011(2011-02-20), Բուենոս Այրես, Արգենտինա), արգենտինացի թեթևաթլետուհի, Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի (1948) արծաթե մեդալակիր երկարության ցատկերով, Հարավային Ամերիկայի 11-ակի չեմպիոն թեթևաթլետային ծրագրի տարբեր ձևերում։


== Կենսագրություն ==
Նոեմի Պորտելան ծնվել է 1926 թվականի փետրվարի 1-ին Բուենոս Այրեսում։ 1941 թվականին 15 տարեկան հասակում Նոեմին մասնակցել է Հարավային Ամերիկայի առաջնությանը իր հայրենի քաղաքում՝ Բուենոս Այրեսում։ Միաժամանակ մասնակցելով երկու դիսցիպլինաներում՝ ցատկ բարձրություն (1,45 մ արդյունքով) և ցատկ երկարություն (4,96 մ), նա նվաճել է իր առաջին երկու բրոնզե պարգևները։ Բայց արդեն երկրորդ մեկնարկը այդ նույն մրցաշարում 4×400 էստաֆետի արդյունքները նրան բերեցին մայրցամաքի առաջնության առաջին ոսկե պարգևը։ Պորտելայի համար առավել հաջող եղավ Հարավային Ամերիկայի հաջորդ մրցաշարը Սանտյագոում, Չիլի. 100 մ վազքից, 4×100 էստաֆետից և երկարության ցատկերից հետո նա երեք անգամ բարձրացավ պատվո պատվանդանի վերին աստիճանին՝ այս արդյունքներին ավելացնելով բարձրության ցատկերի արդյունքներով ստացած բրոնզը։
Հարավային Ամերիկայի 1945 թվականի Մոնտեվիդեոի առաջնության ժամանակ Նոեմին նվաճեց երեք ոսկի. 80 մ վազք արգելքներով (11,7 վրկ), ցատկ երկարություն (5,44 մ) և կանանց էստաֆետ 4×100 (50,2 վրկ), երկու անգամ գրավեց երկրորդ տեղը. 100 մ վազքում (12,5 վրկ), ինչպես նաև ցատկ բարձրություն (1,50 մ)։ 1947 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոի մայրցամաքային հաջորդ առաջնությունում Պորտելան բոլոր մասնակիցներից ամենահաջողը ելույթ ունեցավ. 4 ոսկե մեդալ՝ 100 մ տարածություն (11,5 վրկ), ցատկ երկարություն (5,40 մ) և էստաֆետ 4×100 (49,9 վրկ)։ Բարձրության ցատկերով մարզուհին 1,55 մ արդյունքով նվաճում է արծաթե մեդալ։ Այսպիսով, ելույթ ունենալով Հարավային Ամերիկայի չորս առաջնություններում, Նոեմին ընդհանուր հաշվով նվաճեց 11 ոսկի, 3 արծաթ և 5 բրոնզե մեդալ։
Լոնդոնի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ (1948) բարձրության ցատկերով արժանաcav արծաթե մեդալի՝ մինչև 2008 թվականն ընդհուպ մնալով օլիմպիական մեդալ նվաճած Արգենտինայի միակ ներկայացուցիչը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/si/noemi-simonetto-de-portela-1.html Archived 2012-01-17 at the Wayback Machine.
http://www.atletismorosario.com.ar/noticia.asp?id=2235
Կարեն Քոչարյան (ֆիզիկոս)

Կարեն Նորայրի Քոչարյան (օգոստոսի 22, 1943(1943-08-22), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆիզիկա-մաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր (1993), ակադեմիկոս (1996)։ ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2006)։


== Կենսագրություն ==
1966 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը։ 1997 թվականից TUFTS համալսարանի պրոֆեսոր է, RENAISSANCE կորպորացիայի առաջատար գիտաշխատող, 2000 թվականից՝ IEEE անդամ։ Հետազոտությունները վերաբերում են տեսական և կիրառական մագնիսականության, միլիմետրային ալիքների ռադիոֆիզիկայի, ալիքատարային օպտիկայի, միկրոալիքային սարքաշինության հարցերին։


== Ծանոթագրություններ ==
Հայիլի էմիրություն

Հայիլ կամ Հայիլի էմիրություն (արաբ․՝ حائل‎‎), վարչական միավոր Սաուդյան Արաբիայի հյուսիսում։ Վարչական կենտրոնը և խոշորագույն քաղաքը համարվում է նույնանուն քաղաքը։
2010 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 597 144 մարդ։ Այդ ցուցանիշով Սաուդյան Արաբիայում գրավում է 9-րդ տեղը։ Նույն տեղն է գրավում նաև բնակչության խտությամբ, իսկ միջին խտությունը կազմում է 5,75 մարդ/կմ²։
Հայիլի էմիրության տարածքը կազմում է 103 887 կմ²։ Այս վարչական միավորը համարվում է Սաուդյան Արաբիայի տարածքով 8-րդ ամենամեծ վարչական միավորը, որը իր հերթին բաժանվում է չորս մուհաֆազաների միջև։


== Վարչական միավոր ==
Հայիլի էմիրությունը իր հերթին բաժանվում է չորս մուհաֆազաների միջև, որոնք կառավարվում են տեղի կառավարիչների կողմից։ Կառավարիչների համար սահմանված է մեկ ընդհանուր սահմանադրություն։ Հայիլի էմիրության մուհավազաներն են.

Հայիլ (արաբ․՝ حائل‎‎‎; Տարածքը՝ 412 758 կմ²)
Բաքա (արաբ․՝ البقعة‎‎; Տարածք՝ 40 157 կմ²)
Ալ-Ղազալա (արաբ․՝ الغزالة‎‎; Տարածք՝ 102 588 կմ²)
Ալ-Շնան (արաբ․՝ آل شنان‎‎; Տարածք՝ 41 641 կմ²)


== Ծանոթագրություններ ==
Նինվե

Նինվե(աքքադերեն՝ Ninwe, եբրայերեն՝ נינוה‎, Nīnewē; հուն․՝ Νινευη; լատ.՝ Nineve; արաբ․՝ نينوى‎‎, Naīnuwa), մ.թ.ա. VIII—VII դարերում Ասորեստանի մայրաքաղաքը, որը գտնվում է ներկայիս Իրաքի տարածքում՝ Մոսուլ քաղաքի մոտակայքում, Տիգրիս գետի ձախ ափին՝ Կույունջիկ բլրի վրա։ Հին հույները կարծում էին, որ Նինվե քաղաքի անվանադիրն է Նինոսը։ Այն հնագույն քաղաքներից մեկն է, որը հատկապես կարևոր նշանակություն է ունեցել Սենեքերիմի թագավորության շրջանում։ Այդ ժամանակներում քաղաքն ուներ 7,5 կմ² տարածք։


== Պատմություն ==
Գրավվել և այրվել է մ.թ.ա. 612 թվականին բաբելոնացիների և մարերի միացյալ զորքի կողմից։ Մովսես Խորենացու հաղորդմամբ՝ Նինվեի գրավմանը մասնակցել են նաև հայերը՝ Պարույր Սկայորդու գլխավորությամբ, ինչի դիմաց Մարաստանի Կիաքսար թագավորի կողմից նա ճանաչվել է Հայոց արքա։ Քաղաքի պատմությունը սկիզբ է առնում Ք.ա. մոտավորապես 4500 թվականին։ Ք.ա. մոտավորապես 2300 թվականին քաղաքում արդեն Իշտար աստվածուհուն նվիրված տաճար կար։
Նինվեի կարևորությունը հատկապես մեծացավ Ք.ա. 1250 թվականին։ Ասորեստանի մի քանի արքաներ իրենց ապարանքներն ունեին այստեղ։ Սենեքերիմ արքան Նինվեի վերակառուցման և այլ աշխատանքների մեծ գործ է ձեռնարկել։
Հաջորդ արքան, որին Նինվեն պարտական է իր մեծությամբ՝ Ասուրբանիպալն է։ Ք.ա. 612 թվականին Նինվեն բաբելացիների տիրապետության տակ է անցել։ Աստվածաշնչում ասվում է, որ Աստված Հովնան մարգարեին ուղարկել էր փրկելու Նինվեն։ Նավում մարգարեն գուշակել է ի վնաս Նինվեի։ II հազարամյակի վերջերից ասորեստանյան հզորության աճով պայմանավորված՝ քաղաքը դարձավ արքայական նստավայր և վերջապես վերածվեց մայրաքաղաքի։


== Հիշատակումներ ==
Աստվածաշնչում Նինվեն առաջին անգամ հիշատակվում է Ծննդոց 10:11-ում, որտեղ ըստ գրքի հիմնադիրը Նեբրովթն էր։ Նինվեի վերաբերյալ ուշագրավ տեղեկություններ է պարունակում նաև Տովբիթի գիրք։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տես նաև ==
Նինվեի ճակատամարտ (627)


== Աղբյուրներ ==


== Գրականություն ==
Մ. Աբեղյան, Մատենագիտություն «Սասունցի Դավիթ» ժողովրդական վեպի մասին, Երկեր, հ. Ա, Եր., 1966, էջ 517-554, Դ. Սարգսյան, Բիբլիական «Արարատ երկիրը» ըստ սեպագիր արձանագրությունների և ժողովրդական ավանդությունների, ՊԲՀ, Եր., 2003, էջ 247-254, Ա. Սահակյան, Հայ հին վիպական ավանդույթը և պատմագրությունը (անտիպ) ևն։
Гудспид, Джордж С., История о вавилоняне и ассирийцы (1978); Ханкок, Перси SP, месопотамских Археология (1912; repr. 1977); Олстед, Альберт Т., *История Ассирии (1923; repr. 1975 год); Томпсон, Р. Кэмпбелл, и Хатчинсон, Ричард В., Век разведки в Ниневии (1929).
Опарин А.А. Развенчанные боги.Археологическое исследование книг пророков Ионы и Наума, Харкiв, 2002.
Тураев Б. А. История Древнего Востока, в 2 Т, Л, ОГИЗ, 1935, Т 2, с. 56.
Всемирная история, в 24 томах, Минск, Литература, 1996, Т. 3, с. 152.
Липин Л., Белов А., Глиняные книги, М, 1952.
Բեմա

Բեմա (իտալերեն՝ Bema), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Լոմբարդիա մարզի Սոնդրիո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 144 մարդ։ Գտնվում է Հռոմից 530 կմ և 24 կմ Սոնդրիո քաղաքից հեռավորության վրա։ Զբաղեցնում է 18 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 23010, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 0342:
Քաղաքի հովանավոր պաշտպանը սուրբ Բարդուղիմեոսն է։ Ամեն տարվա օգոստոսի 24-ին այստեղ տեղի է ունենում փառատոն։


== Ծանոթագրություններ ==
Լուգա (ընձուղտ)

Լուգա (հոկտեմբերի 31, 1981(1981-10-31), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 15, 2017(2017-02-15), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան), էգ ընձուղտ, լենինգրադյան կենդանաբանական այգու դիտարժան գլխավոր օբյեկտներից մեկը։ Ծնվել է Լենինգրադի կենդանաբանական այգում, որտեղ էլ ապրել է 35 տարի (չնայած այն բանին, որ անազատության մեջ ընձուղտներն ապրում են առավելագույնը 25 տարի)։ Եղել է անազատության մեջ ամենածեր ընձուղտն աշխարհում։


== Կենսագրություն ==
Լուգայի ցեղի սկզբնավորումը պաշտոնապես սկսվում է 1956 թվականից։ Այդ նույն թվականին Հարավային Աֆրիկայից բերվել է երեքամյա ընձուղտների մի զույգ։ Նրանց անուններն էին Տղա և Ժուլետտա։ Լուգան Տղայի և Ժուլետտայի թոռնուհին է։ Ընձուղտն իր անունը ստացել է Լուգա քաղաքի պատվին։
2016 թվականին Լուգան յոթ ընձուղտների մայր է դարձել, նրա ձագերից մեկը Սամսոն Համլետի Լենինգրադովն է։ Նրա ձագերի մեծ մասը բաշխվել են տարբեր կենդանաբանական այգիներին, մոր հետ մնացել է միայն դուստրը՝ Սոֆիան։ Լուգան տաքարյուն է, նա սիրում է սնունդ ընդունել այցելուներից, երբեմն խուլիգանություններ է անում։ Չնայած իր առաջացած տարիքին, ընձուղտի լավ տեսք ունի և լավ է զգում իրեն։ Ըստ կենդանաբանական այգու աշխատակցի՝

2014 թվականին կենդանաբանական այգին շքեղորեն տոնեց Լուգայի 33-ամյակը։ 2016 թվականի նոյեմբերի 4-ին կենդանաբանական այգում տեղի ունեցավ տոնակատարություն 35-ամյա հոբելյարի պատվին։ Այցելուներին առաջարկվել են ինտերակտիվ խաղեր խաղալ, ինչպես նաև ցուցադրվել են կենդանաբանական այգու պայմաններում ապրող ընձուղտների կյանքի առանձնահատկությունները։


== Ծանոթագրություններ ==
Կահոկիա

Կահոկիա (անգլ.՝ Cahokia)՝ 109 գերեզմանաբլուրների խումբ, որը կառուցել են հյուսիսամերիկյան հնդկացիները։ Գտնվում է Քոլինսվիլ և Սենթ Լուիս քաղաքների մոտ Իլիոնոյս նահանգում, Միսիսիպի գետի ափին։ Միսիսիպյան մշակույթի (7 - 13-րդ դարեր) ամենամեծ հնագիտական հուշարձանն է, իսկ 1982 թվականից գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտպանության տակ որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։


== Աղբյուրներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Cahokia Mounds Homepage and Map of the Site
"Cahokia Mounds State Historic Site, Illinois" Archived 2011-02-28 at the Wayback Machine., World Heritage Site, National Park Service
"Cahokia Mounds" Archived 2007-08-04 at the Wayback Machine., Illinois Historic Preservation Agency
"Cahokia Mounds" Archived 2008-09-16 at the Wayback Machine.
"Metropolitan Life on the Mississippi", Washington Post, March 12, 1997
Mississippian Art and Artifacts
Արգենտինայի վարչական բաժանում

Արգենտինան դաշնային հանրապետություն է և բաժանված է 23 նահանգների (իսպ.՝ provincia) և 1 դաշնային մարզ (իսպ.՝ ciudad autónoma) Բուենոս Այրես։ Դաշնության ամեն սուբյեկտը ունի սեփական սահմանադրությունը, որի հետ համապատասխան իրականցվում է կառավարումը։
Բացի Բուենոս Այրես, որը բաժանվում է 134 օկրուգների (իսպ.՝ partidos), բոլոր պրովինցիաները բաժանվում են դեպարտամենտների (իսպ.՝ departamentos)։ Մայրաքաղաք Բուենոս Այրեսը բաժանվում է 48 թաղամասերի (իսպ.՝ barrios), որոնք միավորված են 15 կոմունաների մեջ։


== Պրովինցիաներ ==
Հետևյալ պրովինցիաները նշված են աջ կողմին գտնվող քարտեցին համապատասխան թվերով՝

Բուենոս Այրես դաշնային մայրաքաղաք
Բուենոս Այրես պրովինցիա
Կատամարկա
Չակո
Չուբութ
Կորդովա
Կորինտես
Էնտրե Ռիոս
Ֆորմոսա
ԽուԽույ
Լա Պամպա
Լա Ռիոխա
Մենդոսա
Միսյոնես
Նեուկեն
Ռիո Նեգրո
Սալթա
Սան Խուան
Սան Լուիս
Սանտա Կրուս
Սանտա Ֆե
Սանտյագո դել Էստերո
Հրո Երկիր, Անտարկտիդա և Հարավային Ատլանտիկայի կղզիներ
ՏուկումանՀիմնական տեղեկությունները Արգենտինայի պրովինցիանրի և օգրուգների մասին ներկայացված են աղյուսակում՝


== Երկրամասեր ==
Գիտական գրականությունում բնական և մշակութա-պատմական յուրահատկություններով երկիրը նաև բաժանվում շրջանների։ Ընդհանուր առումով առանձնացվում է 6 կամ 7 շրջան (կախված է նրանից, առանձնացվում է Պամպասները որպես մեկ շրջան, թե բաժանված է երկուսի՝ Պամպասի հարթավայրի և Սյերա Պամպասի)։

Չնայած նրան, որ կան ավելի քան մեկ շրջանին պատկանող պրովինցիներ, այստեղ դրանք ներկայացված են որպես պատկանող մեկ շրջանին, որտեղ մտնում է նրանց մեծամասնությունը։ Տուկումանը, Արգենտինայի ամենափոքր պրովինցիան, մտնում է 3 շրջանների կազմի մեջ՝ Պամպասների հարավում, Գրան Չակոյի հյուսիս-արևելքում և Արգենտինյան Հյուսիս-Արևմուտք պրովինցիայի մեջ մնացած մասում։


== Ծանոթագրություններ ==
Նոր ալիք 2007

Նոր Ալիք 2007 (ռուս.՝ Новая волна 2007), 6-րդ մրցույթն է Նոր Ալիքի պատմության մեջ որը տեղի է ունենում Յուրմալայի (Լատվիա) Ձինտարի համերգասրահում, հուլիսի 25-ից 30-ին։


== Ժյուրիի անդամներ ==
Իգոր Կռուտոյ-ժյուրիի նախագահ
Ռայմոնդ Պաուլս
Նիկոլայ Բասկով
Վալերյա
Մակս Ֆադաև
Ֆյոդր Բոնդարչուկ
Իգոր Նիկալաև
Լայմա Վայկուլե
Լեոնիդ Ագուտին
Կոնստանդին Միլադձե


== Արտաքին հղումներ ==
Մրցույթի պաշտոնական կայքը
Ցոյտեն

Ցոյտեն (գերմ.՝ Zeuthen), կոմունա Գերմանիայում, Բրանդենբուրգի տարածքում։
Մտնում է Դամե Շպրեվալդի շրջանի կազմի մեջ։ Բնակչությունը 10 400 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով) ։ Զբաղեցնում է 12,66 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 61 572։
Ցոյտենում է գտնվում DESY–ն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Քայլող մեռյալները: Աշխարհը սահմաններից այն կողմ

«Քայլող մեռյալները։ Աշխարհը սահմաններից այն կողմ» (անգլ.՝ The Walking Dead: World Beyond), ամերիկյան հետապոկալիպտիկ հեռուստասերիալ, որը ստեղծվել է Սքոթ Հիմփլի և Մեթյու Նիգրիտի կողմից AMC հեռուստաալիքի համար։ Պրեմիերան կայացել է 2020 թվականի ապրիլի 12-ին։ Համարվում է «Քայլող մեռյալները» սերիալի սփին-օֆֆը, որը նկարահանվել է Ռոբերտ Քիրքմանի, Թոնի Մուրի և Չարլի Ադլարդի համանուն կոմիքսների հիման վրա։
Սերիալի նկարահանումների մասին հայտարարվել է 2018 թվականի հուլիսին, իսկ 2019 թվականի ապրիլին սկսվել է առաջին եթերաշրջանի արտադրությունը, որը բաղկացած է տասը սերիաներից։


== Սինոփսիս ==
Սերիալի գործողությունները սկսվում է զոմբի-ապոկալիպսիսի սկսվելուց տասը տարի անց և կենտրոնանալու է երկու երիտասարդ կանանց և «առաջին սերնդի վրա, որը մեծանալու է հետապոկալիպսիսի աշխարհում»։ Այս սերնդից ինչ-որ մեկը դառնալու է հերոս, ինչ-որ մեկը՝ չարագործ, բայց ի վերջո բոլորը ընդմիշտ փոխվելու են»։


== Դերերում ==


=== Հիմնական կազմ ===
Ալեքսա Մանսուր՝ Հոուփ
Նիկոլաս Կանտու՝ Էլթոն
Հել Քամփստոն՝ Սիլաս
Ալիա Ռոյալ՝ Այրիս
Անետ Մահենդրու՝ Հակ
Նիկո Տորտորելա՝ Ֆելիքս
Ջուլիա Օրմոնդ՝ Էլիզաբեթ


=== Երկրորդական դերեր ===
Ջո Հոլթ՝ Լեո Բենետ
Նատալի Գոլդ՝ Լայլա
Ալ Կալդերոն՝ Բարկա
Սքոթ Էդսիտ՝ Տոնի
Թեդ Սադերլենդ՝ Փերսի


== Սերիաներ ==


== Արտադրություն ==
2018 թվականի հուլիսին San Diego Comic Con միջազգային փառատոնի ժամանակ գործադիր պրոդյուսեր Սքոթ Գիմպլը հայտարարել է «Քայլող մեռյալները» սերիալի նոր սփին օֆֆի աշխատանքների մեկնարկի մասին։
2019 թվականի ապրիլին AMC հեռուստաալիքը պատվիրել է առաջին եթերաշրջանի տասը սերիաների արտադրությունը։ 2019 թվականի հուլիսին հեռուստասերիալը ստացել է «Մոնումենտ» աշխատանքային անվանումը (անգլ.՝ Monument)։ 2019 թվականի նոյեմբերի 13-ին Սքոթ Գիմպլը հայտարարել է սերիալի նոր անվանումը՝ «Քայլող մեռյալները։ Աշխարհը սահմաններից այն կողմ» (անգլ.՝ The Walking Dead: World Beyond)։


=== Դերասանների ընտրություն ===
2019 թվականի հուլիսին սերիալի գլխավոր դերերում ընտրվել են Ալեքս Մանսուրը, Նիկոլաս Կանտուն և Հալ Կամպսթոնը։ Նույն ամսին դերասանական կազմին միացել են Ալիա Ռոյալն ու Անետ Մահենդրան։ Օգոստոսին հայտնի է դարձել, որ սերիալում նկարահանվելու է Նիկո Տորտորելան։ 2019 թվականի նոյեմբերին հայտարարվել է, որ Ջուլիա Օրմոնդը սերիալում մարմնավորելու է Էլիզաբեթի դերը՝ «խոշոր, բարդ և ահեղ խմբի խարիզմատիկ առաջնորդ»։
2019 թվականի օգոստոսին Ջո Հոլթը ընդգրկվել է երկրորդական դերում։


=== Նկարահանումներ ===
Առաջին եթերաշրջանի նկարահանումները սկսվել են 2019 թվականի հուլիսի վերջին Ռիչմոնդում (Վիրջինիա) և տևել մինչև 2019 թվականի նոյեմբեր։ Պիլոտային սերիայի ռեժիսորը Ջորդան Վոգդ Ռոբերտսն է։


== Պրեմիերա ==
Սերիալի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2020 թվականի ապրիլի 12-ին AMC հեռուստաալիքով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (անգլ.)
Քարոզգիրք (5175, Գրիգոր Տաթևացի)

Գրիգոր Տաթևացի, Քարոզգիրք (5175), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 5175 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1418 թվականին Նիկողայոս քահանա, (ենթադրաբար Կարապետ) գրիչների կողմից Վարագում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 17.5x13 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 415 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ կարմիր կտավ։ Հիշատակարան գրչի՝ 143բ, 232ա, 308ա, 312ա և այլուր, հետագայի՝ 42ա (1627 թ․), 6ա, 393բ, (1679 թ․), 6ա (1695, 1696, 1698, 1699 թթ․), 2բ (1889 թ․), կնիք՝ 2բ (1851 թ․, Հարություն վարդապետ), 413բ 143բ, 232ա, 308ա, 312ա և այլուր, հետագայի՝ 42ա (1627 թ․), 6ա, 393բ, (1679 թ․), 6ա (Մխիթար վարդապետ)։


== Բովանդակություն ==
նաև՝ Դեղ կատաղած շան։
Խրատ յաղագս աղօթից։


== Ծանոթագրություններ ==
Իյանկուր լը Գրան

Իյանկուր լը Գրան (ֆր.՝  Hyencourt-le-Grand), համայնք Ֆրանսիայի Պիկարդիա մարզի Սոմ գավառում։
Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում է 90 մարդ, բնակչության խտությունը` 30.51 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2.95 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 115 կմ հյուսիս, Ամյեն քաղաքից 40 կմ արևելք։


== Բնակչություն ==


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 53 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 37-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 16։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,8 %։ 37 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 35 անձ (26 տղամարդ և 9 կին)։ Գործազուրկ են եղել 2 անձ (0 տղամարդ և 2 կին)։ 16 անաշխատունակներից 3-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 7-ը` թոշակառուներ, իսկ 6-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Սոմ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Enter (ալբոմ)

Enter, նիդերլանական Within Temptation խմբի ստուդիական ալբոմ, թողարկվել է 1997 թվականին, DSFA Records լեյբով։


== Ալբոմում ==
Այս ալբոմը խիստ տարբերվում է նախորդ ալբոմներից իր ոճով։ Ալբոմի որոշ երգեր, որոնք գրել է Ռոբերտ Վեստերխոլդը երգվում է բղավելով (իսկ նախորդ ալբմում այդպես չէր)։ 
Որոշ քննադատներ այն դասակարգել են գոթիկ֊դյումաների շարքին։


== Երգացանկ ==


== Ձայնագրման մասնակիցներ ==
Շարոն դեն Ադել֊վոկալ (սոպրանո)
Ռոբերտ Վեստերխորդ ֊ կիթառ
Միխայիլ Պապենխով ֊կիթառ
Յվերուն վան Բեն ֊ բաս֊կիթառ
Իվար դե Գրաֆ֊ հարվախային
Մարտեյն Վեստերխորդ ֊ ստեղնաշարային
Բարձրաշեն կամավորական ջոկատ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բարձրաշեն (այլ կիրառումներ)Բարձրաշեն կամավորական ջոկատ, կազմավորվել է 1992 թվականին, ՀՀ Արարատի շրջանի Բարձրաշեն գյուղում (այժմ՝ ՀՀ Արարատի մարզում)։ 1992-1994 թվականներին ջոկատը կամ նրա առանձին ազատամարտիկներ մասնակցել են ՀՀ Արարատի (Երասխ), Կապանի (Սրաշեն), Վայքի (Բարձրունի) և Արցախի Հանրապետության Լաչինի (Ծաղկաբերդ), Քարվաճառի (Իստիսու), Մարտակերտի (Սարասանգի ջրամբար), Ֆիզուլիի (Մուսաբեյլի) շրջանների ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին։ Հրամանատար՝ Ս. Ադամյան։ Ջոկատից զոհվել է 1 ազատամարտիկ։
Կոնդրատովո (այլ կիրառումներ)

Կոնդրատովո, կարող է վերաբերել՝

Կոնդրատովո - գյուղ Ռուսաստանի Յարոսլավլի մարզի Դանիլովսկի շրջանի կազմում։
Կոնդրատովո - գյուղ Ռուսաստանի Պերմի երկրամասի Պերմսկի շրջանի կազմում։
Ղարաբաղլար

Ղարաբաղլար, գյուղ Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Ելիզավետպոլի գավառում, իսկ ապա գյուղ Ադրբեջանական ՍՍՀ-ի Խանլարի շրջանում։


== Բնակչություն ==
1908 թվականին գյուղն ունեցել է 610 կովկասի թաթար բնակիչ։


== Տես նաև ==
Ելիզավետպոլի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լուպիա

Լուպիա (ֆր.՝ Loupia), համայնք Ֆրանսիայի Օկսիտանիա մարզի Օդ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 219 մարդ, բնակչության խտությունը` 49.10 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4.46 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 650 կմ հարավ, Մոնպելիե քաղաքից` 155 կմ հարավ-արևմուտք, Կարկասոն քաղաքից` 26 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 149 աշխատունակ (15-64 տարեկան)  բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 109-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 40։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,2 %։ 109 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 99 անձ (54 տղամարդ և 45 կին)։ Գործազուրկ են եղել 10 անձ (3 տղամարդ և 7 կին)։ 40 անաշխատունակներից 4-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 19-ը` թոշակառուներ, իսկ 17-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Օդ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Խուստուփ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խուստուփ (այլ կիրառումներ)Խուստուփ, լեռնագագաթ Հայաստանի Սյունիքի մարզի արևելյան մասում, Կապան քաղաքից 10 կմ հարավ-արևմուտք, Խուստուփ-Կատարի լեռներում։ Ունի 3201 մ բարձրություն։


== Անուն ==
Խուստուփ լեռը հայտնի է նաև Խստուփ, Խուսդուփ, Խուստուպ, Խուստուֆ, Կուստուփ անուններով


== Երկրաբանական նկարագիր ==
Խուստուփը կազմված է պորֆիրիտներից, կրաքարերից և մերգիլիտներից, որոնք մերկացած են ժայռերի, քարափների և քարաբեկորային կուտակումների ձևով։ Տիրապետում են սառնամանիքային հողմահարումներն ու ծանրահակ պրոցեսները։ Կան ալպյան մարգագետիններ։ Լեռան ձյան հալոցքից առաջանում են հարյուրավոր աղբյուրներ ու գետակներ, որոնցից գոյանում է Վաչագան գետը։ 


== Հետաքրքիր դրվագներ ==
Խուստուփ լեռան լանջին է թաղված հայ ռազմական, հասարակական, գործիչ, փիլիսոփա Գարեգին Նժդեհը։


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լեռները կանչում են. Խուստուփ(չաշխատող հղում)
Վեսյոլայա Ստեպ (գյուղ, Ռոմնիի շրջան)

Վեսյոլայա Ստեպ (ուկրաիներեն՝ Веселий Степ), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վեսյոլայա Ստեպ գյուղում բնակվում էր 2 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Էրիզա

Էրիզա, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոգի (այլ կիրառումներ)

Ռոգի, կարող է վերաբերել՝

Ռոգի - ռուսական երաժշտական խումբ
Ռոգի - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դորոգոբուժսկի շրջանի կազմում
Բլաս դե Օթերո

Բլաս դե Օթերո (իսպ.՝ Blas de Otero, մարտի 15, 1916(1916-03-15), Բիլբաո, Բասկերի երկիր, Իսպանիա - հունիսի 29, 1979(1979-06-29), Մադրիդ, Իսպանիա), իսպանացի բանաստեղծ։
Ծնվել է Իսպանիայի հյուսիսում, Բիլբաոյում։ Նախնական ուսումը ստացել է ճիզվիտների մոտ։ Միջնակարգ դպրոցն ավարտել է Մադրիդում։ Հրապուրվել է ցլամարտով, նույնիսկ ելույթ է ունեցել որպես սիրող-ցլամարտիկ։
Համալսարանն ավարտելուց հետո դառնում է փաստաբան՝ նախ Վալյադոյլիդում, ապա՝ Սարգոնում, ավելի ուշ՝ Բիլբաոյի գործարաններից մեկում դառնում է իրավախորհրդատու։ Զբաղվում է փիլիսոփայությամբ և գրականությամբ։ Բայց այս բոլոր զբաղմունքները չեն բավարարում նրան, անընդհատ փոխում է մասնագիտությունը։
Որոշ ժամանակ երկրի հյուսիսում աշխատում է որպես հանքագործ ու բանվոր, ելույթներով և դասախոսություններով շրջագայում ամբողջ Իսպանիան։
Բլաս դե Օթերոյի բանաստեղծությունների առաջին գիրքը լույս է տեսել 1942 թվականին։
Հայերեն թարգմանվել և առանձին գրքով տպագրվել է դեռ կենդանության օրոք։ 1965 թվականին Ռազմիկ Դավոյանի թարգմանությամբ լույս է տեսել նրա «Քեզ համար, թախծելիս» ժողովածուն։
Մահացել է Մադրիդում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կիրցխի

Կիրցխի (վրաց.՝ კირცხი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ մարզի Չխորոծղուի շրջան‎‎‎ում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 981 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռուբինյանց փողոց (Երևան)

Ռուբինյանց փողոց, փողոց Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում։ Անվանակոչվել է Կիլիկյան Հայաստանի հայ իշխանական և թագավորական Ռուբինյանների տոհմի պատվին։ Քաղաքային նշանակության փողոց է։


== Տվյալներ ==
Ռուբինյանց փողոցն սկսվում է Դավիթ Անհաղթի փողոցի վերջնամասի և Գոգոլի փողոցի սկզբնամասի հանգույցից, ձգվում հյուսիսարևելյան ուղղությամբ և հասնում Նոր Նորք վարչական շրջանի սկզբնամաս՝ միանալով Մյասնիկյան պողոտային։ Երկարությունը 2000 մետր է։
Խորհրդային տարիներին սկզբնապես կոչվել է Զեյթունի 7-րդ փողոց, այնուհետև վերանվանվել է Դեկաբրիստների փողոց։ Հայաստանի անկախացումից հետո ստացել է ներկայիս անվանումը։


== Հատվող փողոցներ ==
Ավետիս Ահարոնյան փողոց
Շովրոյան փողոց
Պարույր Սևակի փողոց
Ռայնիսի փողոց
Ուլնեցի - Ռուբինյանց ավտոմայրուղի
Բուսաբանական փողոց
Գերցենի փողոց
Էմինեսկուի փողոց
Էմինեսկուի 1-ին փողոց
Ռուբինյանց փողոցի նրբանցք


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տես նաև ==
Երևանի փողոցների ցանկ
Երևանի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==
Դոբրոպոլիե (Ռոստովի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դոբրոպոլիե (այլ կիրառումներ)Դոբրոպոլիե (ռուս.՝ Доброполье), ավան Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Միլյուտինսկի շրջանում։ Մտնում է Օռլովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ 
2011 թ. տվյալներով Բնակչությունը կազմում է 450 մարդ։
Ջրերը բարձրանում են

Ջրերը բարձրանում են, 1962 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի նկարահանած ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Կոլտնտեսության նախագահ Արևը չի հավատում կոլտնտեսականներին և բոլորին ծույլ համարելով՝ հաշվի չի նստում նրանց կարծիքի հետ։ Նրան հակադրվելով՝ հակառակն է ուզում համոզել երիտասարդ, բայց անփորձ կուսկոմը, որին աջակցում են անասնապահական ֆերմայի նոր վարիչն ու կոլտնտեսականները։


== Դերերում ==
Նորայր - Արմեն Ջիգարխանյան
Անահիտ - Լեյլա Կիրակոսյան
Բարեղամ - Աշոտ Քաջվորյան
Աշխեն - Վերջալույս Միրիջանյան
Արև - Մետաքսյա Սիմոնյան
Համո - Վ. Օհանջանյան
Մելոնց վարժապետ - Օրի Բունիաթյան
Հերիքնազ - Մ. Կարապետյան


== Ծանոթագրություններ ==
Նինոծմինդա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նինոծմինդա (այլ կիրառումներ)Նինոծմինդա (վրաց.՝ ნინოწმინდა, մինչ 1991 թվականը՝ Բոգդանովկա), քաղաք Վրաստանի հարավում, Խանչալի լճի ափին, Սամցխե-Ջավախք մարզի Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնն է։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1940 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Թբիլիսիից` 91 կմ (Ծալկայի կողմից) և 320 կմ (Ախալցխայի կողմից)։ Քաղաք է 1983 թվականից։ Բնակչությունը՝ ▼4323 մարդ (2022)։


== Բնակչությունը ==
Նինոծմինդայի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը հայեր են, ովքեր եկել են շրջակա գյուղերից։ 2014 թվականին Նինոծմինդան ուներ 5144 բնակիչ, որից` 2482 տղամարդ և 2662 կին։


== Տնտեսություն և մշակույթ ==
Նինոծմինդայում գործում է կարի ֆաբրիկա, յուղապանրագործարան, մեխանիկական գործարան։ Խորհրդային տարիներին այնտեղ կար չորս միջնակարգ դպրոց (որից երեքը հայկական), գիշերօթիկ և երաժշտական դպրոցներ, մշակույթի տուն, կինոթատրոն, երկու գրադարան, հիվանդանոց և այլն։ 1935 թվականից լույս էր տեսնում հայերեն թերթ ("Արշալույս")։
Քաղաքում գործում է նաև 1884 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցին (Սուրբ Սարգիս)։


== Պատմությունը ==
Նինոծմինդան հիմնադրվել է 1840 թվականին՝ Ռուսական կայսրության Տավրիկյան նահանգից արտաքսված աղանդավորական ռուսների` դուխոբորների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Հրանտ Օհանյանց

Հրանտ Առաքելի Օհանյանց (ապրիլի 16, 1918(1918-04-16), Նալչիկ - օգոստոսի 26, 1944(1944-08-26), Ռումինիա), հայ խորհրդային զինվորական, կապիտան, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (1945, մարտի 24, ետմահու)։
Ավարտել է Նալչիկի մանկավարժական ինստիտուտի կենսաբանական ֆակուլտետը (1940)։ Զորակոչվելով կարմիր բանակ՝ 1941 թվականին Անդրկովկասյան զինվորական օկրուգի 42-րդ հրաձգային դիվիզիայի գնդերից մեկի հատուկ դպրոցում անցել է դասընթացներ և նշանակվել հետախուզական դասակի հրամանատար, 1942 թվականին ավարտել Սարատովի հետևակային ուսումնարանը։ Որպես ավիացիայի էսկադրիլիայի կոմիսար՝ 1942 թվականի դեկտեմբերից մինչև 1943 թվականի մայիսը մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի ազատագրմանը, սեպտեմբերին փոխադրվել է Ուկրաինայի 3-րդ ռազմաճակատ, նշանակվել տանկային վաշտի հրամանատար։ Զոհվել է հունգարա–ռումինական սահմանի մոտ՝ Ռոտունդա Աջյուդենի շրջանում Սերետը գետանցելու ժամանակ, որտեղ ցուցաբերած խիզախության և արիության համար արժանացել է հերոսի կոչման։ Պարգևատրվել է Լենինի և «Հայրենական պատերազմի» II աստիճանի շքանշաններով։
Հա Նոի ՖԱ

«Հա Նոի ՖԱ»՝ վիետնամական ֆուտբոլային ակումբ՝ Հանոյում։ Հանդես է գալիս V-լիգայում։
Ակումբը ստեղծվել է 2006 թվականին, այն անվանվել է վիետնամական տուրիստական բիզնեսային կազմակերպության անունով։ Երեք սեզոնի ընթացքում ակումբը գրավել է 3-րդ տեղը, 2-րդ և 1-ին դիվիզյոններում, իսկ 2009 թվականին առաջին անգամ հանդես է եկել V-լիգայում։ Ակումբը մեծ հայտնություն ունի Վիետնամում և բավականին բյուջե վիետնամական ամենահզոր խաղացողներին իր թիմ կանչելու համար։ Այսպես, երբ ակումբը հանդես էր գալիս 1-ին դիվիզյոնում, պայմանագիր է կնքում Վիետնամի հավաքականի դարպասապահ՝ Զիոնգ Հոնգ Շոնի հետ, իսկ 2009 թվականին T&T եկավ երկրի լավագույն ֆուտբոլիստ Լե Կոնգ Վինը։ Թիմի անհամեմատ ուժեղացումը թույլ է տալիս T&T-ին դառնալ 2010 թվականի չեմպիոն և հաջորդ տարի առաջին անգամ ելույթ ունենալ ԱՖկ գավաթի խաղերին։


== Նվաճումներ ==
Վիետնամի մրցաշար:Չեմպիոն (6)։ 2010, 2013, 2016, 2018, 2019, 2022
Արծաթե մեդալակիր (4)։ 2011, 2012, 2014, 2015Վիետնամի սուպեր գավաթ:Հաղթողներ։ 2010


== Վիետնամի մրցաշարերի մասնակցություն ==


== ԱՖԿ մրցաշարերի մասնակցություն ==
ԱՖԿ գավաթ:2011: խմբային փուլ


== Հայտնի խաղացողներ ==
 Վիետնամ՝ Լե Կոնգ Վին
 Վիետնամ՝ Զիոնգ Հոնգ Շոն
 Վիետնամ՝ Ֆամ Տհալ Լիոնգ
 Մեքսիկա,  Կամերուն՝ Ֆրանսուա Անդեն
 Արգենտինա՝ Լուկաս Կանտորո
 Բրազիլիա՝ Քրիստիանո Ռոլանդ


== Արտաքին հղումներ ==
Сайт фан-клуба T&T Archived 2014-12-18 at the Wayback Machine.
T&T на официальном сайте V-лиги Archived 2009-10-04 at the Wayback Machine.