armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սալիհ Քափուսուզ

Սալիհ Քափուսուզ (թուրքերեն՝ Salih Kapusuz, հոկտեմբերի 23, 1954(1954-10-23), Դևելի, Կայսերիի մարզ, Թուրքիա), թուրք պետական և քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ, «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության անդամ, Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի պատգամավոր (1991-2015 թվականներ)։


== Կենսագրություն ==
Սալիհ Քափուսուզը ծնվել է 1954 թվականին Դևելիում, Կայսերիում, Մուստաֆայի և Հատիս Քափուսուզների ընտանիքում։ 
Կայսերիում ստացել է նախնական և միջնակարգ կրթություն։ Ավարտել է Էրզրումի Աթաթուրքի համալսարանի տնտեսագիտական ֆակուլտետը, որից հետո զբաղվել է բիզնեսով։
Եղել է բարօրության և առաքինության կուսակցությունների անդամ։ Անդամակցել է «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությանը՝ հանդիսանալով նրա համահիմնադիրներից մեկը։ Եղել է նաև կուսակցության փոխնախագահ և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի ղեկավար։
Եղել է Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի պատգամավոր 19, 20 և 21-րդ գումարմանը Կայսերիից, 22, 23 և 24-րդ գումարմանը Անկարայից։ Հաջորդաբար եղել է Ազգային մեծ ժողովի նախագահության անդամ, թուրք-չինական և թուրք-կուբայական խորհրդարանական բարեկամության խմբերի Նախագահ, Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության Խորհրդարանական վեհաժողովում թուրքական խմբի փոխնախագահ, թուրք-ռուսական խորհրդարանական բարեկամության խմբի, հանրային աշխատանքների, վերակառուցման, տրանսպորտի, զբոսաշրջության հանձնաժողովների նախագահ։
Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել թուրք-ռուսական առևտրատնտեսական, էներգետիկ և հումանիտար կապերի զարգացման գործում՝ նշելով, որ «Թուրքիան և Ռուսաստանը տարածաշրջանային ծանրակշիռ են տնտեսական, քաղաքական, պատմական և մշակութային տեսանկյուններից։ Մեր փոխհարաբերությունների պատմությունը հաշվվում է ավելի քան 500 տարի։ Մեր ժողովուրդները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի մյուս երկրների ժողովուրդների վրա։ Մեր բարեկամության կարևորագույն երաշխիքը սերտ շփումներն են, որոնք այսօր առկա են մեր ժողովուրդների միջև»։


== Քննադատություն ==
Այն բանից հետո, երբ 2006 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Ռեգենսբուրգի համալսարանում դասախոսության ժամանակ Հռոմի պապ Բենեդիկտոս XVI-ը մեջբերել է XIV դարի բյուզանդական կայսր Մանուել II Պալեոլոգի խոսքը ջիհադի էության մասին` «Ցույց տվեք ինձ, որ Մուհամմադը նոր բերեց, և դուք կտեսնեք միայն չար ու անմարդկային բաներ, ինչպես, օրինակ, նրա ցուցումները սուրով տարածել` այն հավատը, որ նա քարոզում էր», Սալիհ Քափուսուզը թուրքական պետական լրատվամիջոցների մեկնաբանության մեջ այն համեմատել է Հիտլերի և Մուսոլինիի հետ, ասելով, որ Վատիկանի ղեկավարի խոսքերը կամ «ցավալի տգիտության հետևանք են» իսլամի և մարգարեի վերաբերյալ, կամ «ավելի վատ», որը միտումնավոր խեղաթյուրում է փաստերը, և այն կարծես փորձ է, որպեսզի վերակենդանացվի խաչակիրների մտածողությունը։


== Մրցանակներ ==

Բարեկամության շքանշան (2015 թվականի հոկտեմբերի 20, Ռուսաստան)՝ Ռուսաստանի Դաշնության հետ բարեկամության և համագործակցության ամրապնդման, տնտեսական կապերի զարգացման, արտասահմանում ռուսաց լեզվի և մշակույթի պահպանման և տարածման գործում ունեցած մեծ ավանդի համար։ Հանձնվել Է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից Կրեմլում։


== Անձնական կյանք ==
Ամուսնացած է, ունի չորս երեխա։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Салих Капусуз»։ Великое национальное собрание Турции 
«Салих Капусуз»։ Twitter
Իթըն քոլեջ

Իթըն քոլեջ կամ Իթըն (անգլ.՝ Eton College), մասնավոր գիշերօթիկ դպրոց (միայն տղաների համար) Անգլիայի Բերկշիր նահանգում։ Հիմնվել է 1440 թվականին Հենրի VI-ի կողմից։ Քոլեջում կրթվում են միայն տղաներ, որոնց թիվը չի անցնում 1320-ից։ Համարվում է Անգլիայի ամենահին դպրոցներից մեկը։
Իթըն քոլեջը գտնվում է Լոնդոնից 30 կմ արևմուտք՝ Թեմզայի ափին։ Տեղակայված է Վինձորյան դղյակի հարևանությամբ։ Քոլեջի պաշտոնական կարգավիճակը՝ մասնավոր դպրոց, նախատեսված 13-18 տարեկան տղաների համար։ Ուսման վարձը՝ տարեկան 35,720 ֆունտ ստերլինգ է (55,630 ԱՄՆ դոլար)։ Իրենց լավ պահվածքի և ուսման մեջ մեծ առաջադիմության համար որոշ աշակերտներ չեն մուծում վարձը և սովորում են անվճար։
Իթըն քոլեջն ստեղծման օրվանից ի վեր ունեցել է 45 ռեկտոր։ Այժմ ռեկտորի պաշտոնում բարոն Ուիլյամ Ուոլդգրեյվն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Ամֆիբիա

Ամֆիբիա, մարտական կամ տրանսպորտային մեքենա, որը կարող է շարժվել ինչպես ցամաքով, այնպես էլ ջրով (տանկ, զրահափոխադրիչ, ավտոմոբիլ, ինքնաթիռ)։


== Ամֆիբիա տանկ ==
Տանկ՝ զրահափոխադրիչ ամֆիբիայի լողունակությունն ապահովվում է հերմետացված իրանի անհրաժեշտ ջրատարողությամբ։ Ջրի վրայով շարժվում է թիապտուտակների, թրթուրավոր շղթաների (թրթուրավոր մեքենաևերի համար), ջրացայտի օգնությամբ։


== Ավտոմոբիլ ==

Ավտոմոբիլ՝ ամֆիբիան օգտագործվում է ցամաքով և ջրով մարդիկ է բեռներ փոխադրելու համար։ Ամֆիբիան ունի բարձր անցունակության ավտոմոբիլի բոլոր ագրեգատները, իսկ ջրով շարժվելու համար՝ նավակի կամ կամրջանավի տիպի հերմետիկ թափք, թիապտուտակ. ջրաղեկ, ալիքները ետ մղող վահան ևն։ Այդպիսի ավտոմոբիլի ջրի վրայով շարժվելու արագությունը 15-20 կմ/ժ է։


== Ինքնաթիռ ==
Ինքնաթիռ՝ ամֆիբիան թռչող նավակի ձև ունեցող հիդրոինքնաթիռ է, որն ունի նաև ցամաքի վրա վայրէջք կատարելու շասսի։


== Օդասահնակ ամֆիբիա ==
Օդասահնակ ամֆիբիա, որի դահուկներով թափքը փոխարինված է նավակ-դահուկով՝ ոչ միայն ձյան, այլև ջրի ու սառույցի վրայով շարժվելու համար։


== Արտաքին հղումներ ==
Ամֆիբիա-մեքենա DUKW353
UK based site all about the 1960s German Amphicar
The A to Z 'Amphiclopy' Archived 2008-05-09 at the Wayback Machine.
"Amphibious" Land Rover
Terra Wind,Cool Amphibious Manufacturers International
Բենսհայմ

Բենսհայմ (գերմ.՝ Bensheim), քաղաք Գերմանիայի Դաշնության Հեսսեն երկրամասում։ Գտնվում է Դարմշտադ վարչական շրջանի ենթակայության տակ։ Մտնում է Բերգշտրասե շրջանի կազմի մեջ։ Զբաղեցնում է 57,83 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է  39 729 (այդ ցուցանիշով խոշորագույն բնակավայրն է Բերգշտրասե շրջանում)։ 


== Աշխարհագրություն ==
Բենսհայմն ընկած է Վերինհռենոսյան դաշտի արևմտյան եզրին, Օդենվալդյան լեռների ստորոտին։ Մերձակա խոշոր բնակավայրից՝ 5,6 միլիոն բնակչություն ունեցող Մայնի Ֆրանկֆուրտից հեռու է մոտավորապես 25, Դարմշտադից՝ 22, Հայդելբերգից՝ 35, Մանհայմից՝ 32 կիլոմետր։


== Պատմություն ==
Հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ Բենսհայմի ներկայիս տարածքում դեռևս 3.500 տարի առաջ բնակավայր է եղել։ Պատմական փաստաթղթերում քաղաքի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 765 թվականին՝ հարևանությամբ կառուցված Լորշ վանքի առնչությամբ։ 956 թվականին ստացել է տոնավաճառներ անցկացնելու իրավունք, 13-րդ դարում՝ ազատ քաղաքի կարգավիճակ և ծաղկում է ապրել մինչև 1301 թվականին հրդեհի մատնվելը։ Դրանից հետո քաղաքի տերերն ու ճակատագիրը հաճախ են փոփոխվել։


== Քույր քաղաքներ ==
2019 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով Բենսհայմը բարեկամական և գործընկերային հարաբերությույններ էր հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ.

1960: Բոն,  Ֆրանսիա
1977: Ամերշեմ,  Մեծ Բրիտանիա
1987: Մոհաչ,  Հունգարիա
1989: Ռիվա դել Գարդա,  Իտալիա
1996: Կլոձկո,  Լեհաստան
2002: Հոստինե,  Չեխիա


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://www.bensheim.de/
https://web.archive.org/web/20081007220933/http://www.schloesser-hessen.de/schloesser/bensheim/bensheim.htm
https://web.archive.org/web/20081010014807/http://www.ushmm.org/museum/exhibit/online/dp/camp12.htm
Goethe-Gymnasium
Չժու Ցզիցուն

Չժու Ցզիցուն (չինարեն՝ 朱子聰, ապրիլի 8, 1951(1951-04-08) - հունվարի 1, 2022(2022-01-01)), չինա-հոնկոնգյան ռադիոհաղորդավար և հնչյունավորող դերասան։


== Կենսագրություն ==
Չժու Ցզիցունը նախապես եղել է Հոնկոնգի կոմերցիոն ռադիոյի հաղորդավար։ 1974 թվականին TVB շրջանային կրկնօրինակման խմբին միանալուց հետո նա մարզվել է Լու Սուջուանի և այլ կրկնօրինակող դերասանների հետ։ Նա եղել է հնչյունավորման ավագ դերասան Դին Յուի երրորդ աշակերտը, այդպիսի աշակերտներից էր նաև Լին Բաոկյուանը, երկրորդ աշակերտն էր Դեն Ժունցին, չորրորդը՝ Պան Մանչժուն և հինգերորդը՝ Լուն Բաոտյանը։ 1981 թվականին աշխատել է արտահաստիքային հնչյունավորող դերասան, և կատարել կինոնկարների լրիվ դրույքով կրկնօրինակում։ Այդ ժամանակներում նա եղել է կինոաստղեր Դենի Լիի, Ջեթ Լիի, Յուեն Բյաոյի, Ալան Տամի, Ալեքս Մանի, Ռեյ Լուիի և այլոց կրկնօրինակման դերակատարը։ Նա նաև կրկնօրինակման մշտական դերասան էր հոնկոնգցի դերասան Ռեն Դահուայի համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Սուսամբար կրետական

Սուսամբար կրետեական կամ Սուսամբար դիկտամնուս (լատ.՝ Origanum dictamnus), սուսամբարի տեսակներից մեկը։ Հայտնի է որպես դիցաբանական դիկտամնոն։ Կարգաբանությունը ծագում  է Կրետեում գտնվող Դիկտի լեռների անունից։


== Տարածվածություն ==
Վայրի տեսակը՝Origanum dictamnus, աճում է բացառապես Կրետեում։


== Տեսակի նկարագրություն ==
Սուսամբար դիկտամնուսը 20–30 սմ (հազվադեպ՝ 1 մ) բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է՝ ծաղկաբույլում հավաքված վարդագույն ծաղիկներով, խոշոր ծածկող տերևներով , որոնք իրենց ձևով հիշեցնում են գայլուկի կոնը։


== Կիրառում ==
Սուսամբար կրետեականը օգտագործվում է որպես համեմունք (խնկածաղկի տարատեսակ)։ Բույսը պարունակում է այնպիսի նյութեր, ինչպիսիք են ցիմոլը(4,68%) և կարվակրոլը(68,9%), որի համար էլ դիկտամնոնը կարող է կիրառվել հակաբակտերիալ միջոցների արտադրության մեջ։ Կարծիք կա, որ Հիպոկրատն այն օգտագործել է ստամոքսի ցավերի ժամանակ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Interscope Records

«Ինտերսքոպ Ռեքորդս» (անգլ.՝ Interscope Records), ամերիկյան ձայնագրման լեյբլ, պատկանում է «Յունիվերսալ Մյուզիք Գրուպ» մեդիահոլդինգին։ Հիմնվել է 1990 թվականին Սանթա Մոնիկայում, Կալիֆորնիա, Ջիմի Այվինի և Թեդ Ֆիլդի կողմից։


== Ձայնագրված արտիստները ==
2Pac
50 Cent
AFI
The Black Eyed Peas
Black Tide
Bush
Daddy Yankee
Dr. Dre
Էմինեմ (Shady/Aftermath/Interscope)
Yelawolf
Էնրիկե Իգլեսիաս
Fergie
Garbage
Gorillaz
Գվեն Ստեֆանի
Թամար Կապրելյան
Lady GaGa
Limp Bizkit
Marilyn Manson (Nothing/Interscope)
Metro
Nine Inch Nails (Nothing/Interscope)
No Doubt
Primus
The Rasmus
Will.i.am
Status Quo
Sugababes
Billie eilish
U2


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Նեդյալկո Յորդանով

Նեդյալկո Յորդանով (բուլղար․՝ Недялко Асенов Йорданов, հունվարի 18, 1940(1940-01-18), Բուրգաս, Բուլղարիայի թագավորություն), բուլղարացի բանաստեղծ, դրամատուրգ։ Արժանացել է «Ոսկե Օրփեոս» մրցանակի (1997)։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Ասեն և Կինա Յորդանովների ընտանիքում։ Կրտսեր եղբոր անունը Չավդար է։ Ավարտել է հայրենի քաղաքի գիմնազիան, ապա 1962 թվականին՝ Սոֆիայի համալսարանի բուլղարական բանասիրության ֆակուլտետը։ 1962-1963 թթ. ուսուցիչ է աշխատել Մալկո-Տիրնովո քաղաքում։ 1963-1983 թթ. դրամատուրգ է եղել Բուրգասի դրամատիկական թատրոնում, 1980-88 թթ.՝ «Море» ալմանախի գլխավոր խմբագիր։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1954 թվականին «Черноморски фронт» (Բուրգաս) պարբերականում։ Ակտիվորեն աշխատակցել է պարբերական մամուլին։ Ռուսական և թուրքական պոեզիայից կատարել է թարգմանություններ։
Թարգմանվել է գերմաներեն, ռուսերեն, լեհերեն, հայերեն և այլ լեզուներով։


== Նեդյալկո Յորդանովը հայերեն ==
Զրույց հեծանիվի հետ (բանաստեղծություն)։ «Գարուն», 1967, № 3, էջ 54։ Թարգմ.՝ Վահագն Կարենց։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալֆրեդ Նաթ

Ալֆրեդ Նաթ (անգլ.՝ Alfred Trübner Nutt, նոյեմբերի 22, 1856(1856-11-22), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 21, 1910(1910-05-21)), բրիտանացի հրատարակիչ, որն ուսումնասիրել և գրել է ֆոլկլորի և կելտագիտության մասին։ 


== Կենսագրություն ==
Նաթը ծնվել է Լոնդոնում, նա հրատարակիչ Դեյվիդ Նաթի որդին էր։ Նրա մայրը եղել է մեկ այլ անվանի հրատարակչի` Վիլյամ Միլլերի թոռնուհին։ Նա սովորել է Լոնդոնի դպրոցի համալսարանական քոլեջում, Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում, և Ֆրանսիայի հյուսիսում գտնվող Վիրտի լե Ֆրանսուա քաղաքի Վիրտի լե Ֆրանսուա քոլեջում։ Նա անցկացրել է երեք տարի` աշկերտություն սովորեցնելով Լայպցիգում, Բեռլինում և Փարիզում, մինչև 1878 թվականը, երբ գլխավորել է իր հանգուցյալ հոր բիզնեսը։
Նա հիմնադրել է The Folk-Lore Journal ամսագիրը։ 1897 թվականին նա ընտրվել է ֆոլկլորի ընկերության նախագահ։
Նաթը եղել է Ջեսի Վենսթոնի ընկերը և աջակիցը, կիսելով նրա հետաքրքրությունը Սուրբ Գրաալի` կելտական ակունքների վերաբերյալ, և հրապարակել է նրա մի քանի գրքեր։ Նա նաև կապված էր Վիթլի Սթոուքսի, Էլեանոր Հուլի և Կունո Մեյերի հետ, նրա աշխատանքները կարևոր ազդեցություն են ունեցել Ռոջեր Շերման Լումիսի ուսումնասիրությունների վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել Իռլանդական տեքստի միության հիմնադրման գործում, և նրա ընկերությունը տպագրել է միության վաղ շրջանի գրքերը 1899-1914 թվականններին։
Նաթը հեղինակել է գիտական բազմաթիվ աշխատանքներ, ներառյալ Սուրբ Գրեյլի լեգենդի ուսումնասիրությունները` դրա կելտական ծագման վերաբերյալ հիփոթեզին հատուկ հղումներով, ինչպես նաև` համագործակցել է Մեյերի հետ «Բրանի ճանապարհորդությունը», «Ֆեբալի որդին», «Ապրելու հողը» աշխատություններում։ Գրել է ուսումնասիրություններ Մաբինոգոնի վերաբերյալ, ինչպես նաև աշխատել է Մեթյու Առնոլդի «Կելտական գրականության ուսումնասիրությունը» ծանոթագրված ուսումնասիրության վրա։ Նաթը խեղդվել է Սեն գետում, 1910 թվականի մայիսի 21-ին, երբ փորձում էր փրկել իր 17-ամյա հաշմանդամ որդուն, որն ընկել էր գետը, երբ ձին փախել էր։
Նրա կինը` Մ. Լ. Նաթը, հաջորդել է նրան ֆիրմայի ղեկավարի պաշտոնում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Wood, J., "Folklore studies at the Celtic dawn: the rôle of Alfred Nutt as publisher and scholar", in Folklore 110, 1999, pp. 3–12.


== Արտաքին հղումներ ==

Alfred Nuttի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
Alfred Nutt at Findarticles.com
"In Memoriam: Alfred T. Nutt", obituary by Edward Clodd, Folk-Lore Volume 21, 1910
Լյուքսեմբուրգի պատմություն

Լյուքսեմբուրգի պատմություն։ Հռոմեական կայսրության ժամանակ Լյուքսեմբուրգի տերիտորիան մտել է Բելգիկա-Պրիմա պրովինցիայի, վաղ միջնադարում՝ Ֆրանկական թագավորության կազմի մեջ։ 10-րդ դարից ժամանակակից Լյուքսեմբուրգի տերիտորիան եղել է Լյուքսեմբուրգի կոմսության, 14-րդ դարից՝ Լյուքսեմբուրգի դքսության բաղկացուցիչ մասը։ 16-րդ դարում Նիդերլանդական բուրժուազիական հեղափոխությունից հետո մնացել է Իսպանական Նիդերլանդների, 1714 թվականից՝ Ավստրիական Նիդերլանդների կազմում։ 1794 թվականին Լյուքսեմբուրգը նվաճել է Ֆրանսիան։ 1814-1815 թվականին Վիեննայի կոնգրեսի որոշմամբ կազմվել է Լյուքսեմբուրգի դքսությունը՝ Գերմանական միության կազմում, բայց կառավարել է Նիդերլանդների թագավորը՝ անձնական ունիայի կարգով (վերջինս դադարել է 1890 թվականին)։ Լյուքսեմբուրգի ժամանակակից սահմանները հաստատվել են 1839 թվականին՝ Բելգիա-նիդերլանդական պայմանագրով։ 1842 թվականին Լյուքսեմբուրգը միացել է Գերմանիայի մաքսային միությանը։ Վերջինիս վերացումից (1866) հետո, տերությունների 1867 թվականի Լոնդոնի կոնֆերանսում, Լյուքսեմբուրգը հայտարարվել է «ընդմիշտ չեզոք» պետություն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Լյուքսեմբուրգը գրավել են գերմանական զորքերը։ 1935 թվականին Լյուքսեմբուրգի և ԽՍՀՄ-ի միջև հաստատվել են դիվանագիտական հարաբերություններ։ 1940 թվականի մայիսի 10-ին Լյուքսեմբուրգը օկուպացրել է ֆաշիստական Գերմանիան։ Լյուքսեմբուրգը ազատագրվել է 1945 թվականի փետրվարին։ 1948 թվականին Լյուքսեմբուրգի սահմանադրությունից հանվել է նրա չեզոքության մասին հոդվածը։ Լինելով Բենիլյուքսի անդամ՝ Լյուքսեմբուրգը ստորագրել է 1948 թվականի Բրյուսելի պակտը, 1949 թվականին մտել է Հյուսիս-Ատլանտյան դաշնագրի կազմակերպության (ՆԱՏՕ) մեջ։ Լյուքսեմբուրգը Ածխի և պողպատի եվրոպական միավորման (1951 թվականից), Եվրոպական տնտեսական համագործակցության (1957 թվականից) մասնակից է։ Ետպատերազմյան տարիներին Լյուքսեմբուրգի կառավարող շրջանները վարում են ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի և ԳՖՀ-ի հետ տնտեսական և քաղաքական միությունն ամրապնդելու կուրս։ Լյուքսեմբուրգի առաջադիմական ուժերը, Լյուքսեմբուրգի կոմկուսի գլխավորությամբ, գործուն պայքար են մղում խաղաղության, եվրոպական անվտանգության ամրապնդման, Լյուքսեմբուրգի ավանդական չեզոքության քաղաքականությանը վերադարձնելու, աշխատավորների սոցիալական ու դեմոկրատական իրավունքների համար։ 1960-ական թվականներից սկսած ուժեղացել են գործնական առնչությունները Լյուքսեմբուրգի և ԽՍՀՄ-ի միջև։
Նովոնիկոլաևկա (գյուղ, Նովոուկրաինկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆովոնիկոլաևկաՆովոնիկոլաևկա (ուկրաիներեն՝ Новомиколаївка), գյուղ Ուկրաինայի Կիրովոգրադի մարզի Նովոուկրաինկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Նովոնիկոլաևկա գյուղում բնակվում էր 731 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բանգի (բույս)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բանգի (այլ կիրառումներ)Բանգի (լատ.՝ Hyoscyamus), աղշբանգ, բատրատ, խոպոպիկ, խոզի բակլա, խելառ խոտ և այլն, մորմազգիների ընտանիքի միամյա, երկամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 20, ՀՀ-ում՝ 3 տեսակ՝ բանգի փոքրագույն (H. pusillus), բանգի սև (H.niger) և բանգի ցանցավոր (H.reticulatus)։


== Ձևաբանություն ==
Ցողունն ամուր է, ճյուղավորվող, բարձրությունը՝ մինչև 100 սմ։ Բույսն ամբողջովին պատված է փափուկ խավով, կպչուն է, ունի տհաճ հոտ։ Տերևները երկարավուն են, նշտարաձև, խոր, փետարաձև կտրտված կամ ամբողջական. արմատամերձ տերևները նստադիր են, ցողունայինները՝ կոթունավոր։ Ծաղկաբույլը հասկանման է կամ ողկուզանման, ծաղիկները՝ խոշոր, դեղնավուն՝ դեղնամանուշակագույն ջղերով։ Ծաղկում է մայիսի սկզբին։ Պտուղը երկբուն տուփիկ է՝ կափարիչով, սերմերը՝ մանր, փայլուն։


== Կիրառական նշանակություն ==
Դեղաբույս է, թունավոր, պարունակում է ալկալոիդներ (հիոսցիամին, ատրոպին և այլն)։ Բժշկության մեջ տերևների լուծամզվածքը որպես հակակծկանքային և ցավազրկող միջոց օգտագործվում է շնչուղիների և մարսողական որոշ հիվանդությունների ժամանակ։ Բանգիից ստանում են յուղ, որը որպես ցավազրկող քսուք օգտագործվում է վնասվածքների, նստանյարդի բորբոքման ժամանակ և այլն։
Բույսով թունավորվելիս առաջանում է ուժեղ գրգռվածություն, բիբերի լայնացում, զգայախաբություն, զառանցանք, հնարավոր է նաև մահ։


== Տարածվածությունը Հայաստանում ==
Տարածված է Շիրակի, Լոռու, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի, Սյունիքի մարզերում, Երևանի շրջակայքում։ Աճում է ստորին և միջին լեռնային գոտիներում, ավազոտ, քարքարոտ վայրերում, ճամփեզրերին, ամայի տարածություններում, դաշտերում՝ որպես մոլախոտ։
Մազեխ

Մազեխ, կաթնամսաբրդատու, կոպտաբուրդ ոչխարների հնագույն զուտ տեղական (աբորիգեն) ցեղ։ Ստեղծվել է Հայաստանում ժողովրդական ընտրասերման միջոցով։ Տարածված է Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Արագածոտնի, Շիրակի մարզերում։


== Կառուցվածք ==
Մաքիների միջին կենդանի զանգվածը 50-60 կգ է, խոյերինը՝ 60-100 կգ, մևդավի միջին բարձրությունը՝ 57-79 սմ, իրանի երկարությունը՝ 51-76 սմ, կաթնատվությունը՝ 60-70 կգ։ Այս ցեղի ոչխարները խոշոր են, ունեն ճարպապոչ (դմակ)՝ մաքիներինը՝ 2,5-6,5 կգ, խոյերինը՝ մինչև 13 կգ։ Բուրդը գունավոր է (շագանակագույնի տարբեր երանգներ, մոխրագույն, սև և այլն ), կոպիտ, ոչ միատարր։ Մեկ խուզից ստացվում է 1,2-1,6 կգ բուրդ։ Բրդատվությունն ու բրդի որակը բարելավելու նպատակով տրամախաչում են նրբագեղմ տարբեր ցեղերով։ Մաքուր վիճակում պահպանվել է միայն անհատ, տնտեսություններում։


== Գրականություն ==
Рухкян А., Овцеводство Армянской ССР и пути его качественного улучшения, Ереван


== Ծանոթագրություններ ==
Սկրևեն շրջան (Ջորջիա)

Սկրևեն շրջան (անգլ.՝ Screven County), ԱՄՆ Ջորջիա նահանգի 159 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.678 կմ² է, բնակչությունը՝ 15.374 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սիլվանիս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1793 թ.։
Ինքնալուսանկար

Ինքնալուսանկար, ինքնուկ (սելֆի անգլ.՝ selfie, որը ծագում է անգլ.՝ self «ինքնուրույն»), ինքնապատկերի տեսակ, երբ մարդը լուսանկարչական ապարատով ինքն իրեն է նկարում, երբեմն հայելու, թայմերի օգնությամբ։ Եզրը հայտնի է դարձել 2010-ականների եզրին շարժական հեռախոսների մեջ տեղադրված լուսանկարչական ֆունկցիաների արագ զարգացման շնորհիվ։ Քանի որ սելֆի հիմնականում կատարվում է ձգված ձեռքի հեռավորությունից, լուսանկարչական խցիկը պահող մարդու լուսանկարը անկյան տակ է դուրս գալիս։


== Ինքնալուսանկարներ ==

		
		
		


== Արտաքին հղումներ ==
Selfie film on the Guardian, August 2013
Selfie Meter, Rate People’s Selfie Photos
Փիսակ Սյունի

Փիսակ Սյունի (4-րդ դար - 4-րդ դար), հայ իշխան Մեծ Հայքում, արքունի սենեկապետ՝ Տիրան Բ-ի օրոք (338-350), Սյունյաց տանուտեր` Վաղինակի, Անդովկի և Պերոզավր իշխանուհու եղբայրը, Սյունիների նախարարական տոհմից։


== Կենսագրություն ==
350 թվականին, Ատրպատականի մարզպան, պարսիկ Վարազշապուհը պարսից արքունիքի անունից բանակցություններ է սկսում Տիրան Բ-ի հետ։ Այդ բանակցությունների ընթացքում խառնակիչ դեր է կատարում Տիրանի սենեկապետ Փիսակը, որը Տիրանի պատվիրակն էր՝ բանակցությունների ընթացքում։ Փիսակը դավաճանելով Տիրանին, Վարազշապուհին խորհուրդ է տալիս Տիրանից նվեր պահանջել նրա լավագույն նժույգը։ Վարազշապուհը մարդ է ուղարկում Տիրանի մոտ և պահանջում այն։ Տիրանը չկամենալով իր այդ նժույգը տալ և միաժամանակ չցանկանալով մի ձիու համար փչացնել հարաբերությունները, իր ձիու նմանությամբ մի այլ ձի է ուղարկում մարզպանին։ Փիսակը Վարազշապուհին բացահայտում է Տիրանի կատարած կեղծիքը։ Վարազշապուհը զայրանում է և 3000 հոգով գալիս է Մեծ Հայք։ Բանակցելու պատրվակով խաբեությամբ բռնում է Տիրանին, կուրացնում նրան և գերի տանում Պարսկաստան։


== Ծանոթագրություններ ==
Շաբանլի (այլ կիրառումներ)

Շաբանլի, կարող է վերաբերել՝

Շաբանլի - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում
Շաբանլի - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում
(2225) Սերկովսկի

(2225) Սերկովսկի (անգլ.՝ Serkowski), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1960 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոռնելիս վան Հաուտենի, Ինգրիդ վան Հաուտեն-Գրունևելդի և Թոմ Գերելսի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,852413 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,7605 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9444 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1759,61 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,20459 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,26° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(2225) Սերկովսկի աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ուորդ Քիմբալ

Ուորդ Ուոլրեթ Քիմբալ (անգլ.՝ Ward Walrath Kimball, մարտի 4, 1914(1914-03-04), Մինեապոլիս, Մինեսոտա, ԱՄՆ - հուլիսի 8, 2002(2002-07-08)[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ և Արկադիա, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի մուլտիպլիկատոր, Դիսնեյ ստուդիայի ինն ականավոր անիմատորներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
Ուորդ Քիմբալը ծնվել է 1914 թվականի մարտի 4-ին Մինեապոլիսում (Մինեսոտա նահանգ, ԱՄՆ)։ Մանկության տարիներից տարված է եղել երկաթուղիներով, և այդ հետաքրքրությունը պահպանվել է նրա ամբողջ կյանքի ընթացքում։
Ավագ դպրոցն ավարտելուց հետո Ուորդ Քիմբալն ընդունվել է «Santa Barbara School» արվեստի դպրոցը Կալիֆոռնիայում՝ որոշելով դառնալ ամսագրերի նկարազարդող, բայց առավոտյան կինոցուցադրահերթում դիտելով Ուոլթ Դիսնեյի «Երեք խոզուկները» մուլտֆիլմը՝ ուղևորվել է Հոլիվուդ։
Ուորդն ընդունվել է ստուդիա 1934 թվականին։ Նրա կողմից անիմացված կերպարների թվում են Ջիմինի ծղրիդը «Պինոկիո» մուլտֆիլմում, Տրալյալյան ու Տրուլյալյան «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» մուլտֆիլմում և Լյուցիֆեր կատուն «Մոխրոտիկը» մուլտֆիլմում։

Որպես տրոմբոնահար՝ Ուորդ Քիմբալը նվագել է «Firehouse Five Plus Two» ջազ խմբում իր գործըկերոջ՝ Ֆրենկ Թոմասի հետ միասին։ Ինչպես իր ընկեր Օլլի Ջոնսթոնը, Քիմբալ Ուորդը շատ էր սիրում գնացքներ։ Իր երկու ակր տարածք ունեցող նարնջի այգում նա կառուցել է երկաթուղի, ինչով մասամբ Ուոլթ Դիսնեյի մոտ հետաքրքրություն է առաջացրել երկաթուղու նկատմամբ։
Ուորդ Քիմբալը թոշակի է անցել 1972 թվականին։ Դրանից հետո նա հանդես է եկել որպես խորհրդատու զվարճանքների պարկի թեմատիկ ատրակցիոնների ոլորտում, ինչպիսին է, օրինակ՝ «World of Motion»։

Ուորդ Քիմբալը մահացել է 2002 թվականի հուլիսի 8-ին, 88 տարեկան հասակում թոքաբորբից։ 2005 թվականին Դիսնեյլենդի նոր շոգեքարշը (Engine No. 5) կոչվել է «Ուորդ Քիմբալ» ի պատիվ անիմատորի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ward Kimball Internet Movie Database կայքում
Disney Legends
Animation Blast: Remembering Ward Kimball
Official OERM website և Grizzly Flats Railroad Page
Բորովլյանկա (այլ կիրառումներ)

Բորովլյանկա, կարող է վերաբերել՝

Բորովլյանկա - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Ալթայի երկրամասում, Ալթայի Հանրապետությունում
Բորովլյանկա - գյուղ Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասի Տրոիցկի շրջանի կազմում
Տիիռակիռվե

Տիիռակիռվե (էստ․՝ Tõõrakõrve), գյուղ Էստոնիայի Լյաենե-Վիրումաա նահանգի Տապա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 47 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Բիոցենոզ

Բիոցենիզմ (հուն․՝ xoivo£ – ընդհանուր), ցամաքի կամ ջրամբարի որոշ հատվածներում բնակվող բույսերի, կենդանիների, միկրոօրգանիզմների համախումբ։ Բնութագրվում են ինչպես միմյանց, այնպես էլ միջավայրի աբիոտիկ (ոչ կենսական) գործոնների նկատմամբ ունեցած որոշակի վերաբերմունքով։ 
Բիոցենիզմում առանձնացվում են օրգանիզմների 3 խումբ՝

պրոդուցենտներ (արտադրողներ), ինքնասուն օրգանիզմներ, որոնք օրգ․ նյութերը սինթեզում են անօրգանականից (հիմնականում կանաչ բույսերն են),
կոնսոմենտներ (սպառողներ), տարասուն օրգանիզմներ, որոնք սնվում են ի հաշիվ ինքնասուն օրգանիզմների (բուսակեր կենդանիներ, մակաբույծ բակտերիաներ, սնկեր, գիշատիչներ և այլն),
ռեդուցենտներ (վերականգնողներ), կենդանիներ, որոնք սնվում են օրգանիզմների քայքայված մնացորդներով, և ոչ մակաբույծ տարասուն միկրոօրգանիզմներ, որոնք նպաստում են օրգանական նյութերի միներալացմանը, նրանց անցմանը պրոդուցենտների համար յուրացվող վիճակի։ Բիոցենիզմում օրգանիզմների փոխադարձ կապերը բազմազան են։ Բիոցենիզմ բիոգեոցենոզ օրգանիզմների համալիրն է՝ ձևավորված գոյության կռվի, բնական ընտրության և էվոլյուցիայի մյուս գործոնների հետևանքով։


== Ծանոթագրություններ ==
(8731) Թեջիմա

(8731) Թեջիմա (անգլ.՝ Tejima), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1996 թվականի նոյեմբերի 19-ին Տակաո Կոբայաշիի կողմից Օիզումիյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,311019 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0289 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,5931 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1283,23 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,280543 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,31° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8731) Թեջիմա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դեսպանները (Հոլբայն)

Դեսպանները (անգլ.՝ The Ambassadors)՝  Հանս Հոլբայն Կրտսերի 1533 թվականի նկարը։ Նկարը ստեղծվել է Թյուդորների շրջանում։ Կտավը կրկնակի դիմանկար է,  որտեղ կան մի քանի մանրամասն նկարված օբյեկտներ, որոնք բազմաթիվ քննարկումների առիթ են տվել։ Նկարը ներառում է նաև անամորֆոզ պատկերներ։ «Դեսպաններ» ցուցադրվում է Լոնդոնի ազգային պատկերասրահում։
Մոդելներին բնութագրելու համար Հոլբայնը հմտորեն օգտագործել է տարբեր ատրիբուտներ։ Դեսպանները երկու շքեղ հագնված տղամարդիկ են՝ Լոնդոնում Ֆրանսիայի դեսպան Ժան դե Դենտևիլը և եպիսկոպոս Ժորժ դե Սելվը։ Նրանք պատկերված են բազմաթիվ առարկաներով բեռնված բարձր սեղանի առջև։ Առարկաները հուշում են պատկերված մարդկանց կրոնական, մտավոր և գեղարվեստական հետաքրքրությունների մասին։ Ամենատարօրինակը նկարի առաջին պլանում պատկերված երկարավուն, ձգված առարկան է։ Եթե նայել նկարին կողքից, ապա պարզվում է, որ դա գանգ է։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Google Art Project HQ scan of the painting
The Ambassadors, Zoomable and Annotated, with many details
Video proposing an explanation as to how the anamorphic projection was made Archived 2013-02-17 at the Wayback Machine.
The National Gallery article on the painting
Essay on the meaning of the painting
ArtSleuth : The Ambassadors, Rendezvous with Death
Quaerentia (2009-07-21)։ «Holbein's The Ambassadors:  unlocking hidden mysteries»։ Վերցված է 2012-02-17
Գոշմշատ

Գոշմշատ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Սպերի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
White Birds Productions

White Birds Productions, մասնավոր ընկերություն, որը զբաղվում է համակարգչային խաղերի մշակմամբ։ Տեղակայված է Փարիզ քաղաքում։ Հիմնադրվել է 2003 թվականին։ 


== Պատմություն ==
White Birds Productions ընկերությունը հիմնադրվել է Բենուա Սոկալի, Օլիվիե Ֆոնտենի, Ժամ-Ֆիլիպ Մեսսյանի և Միշել Բամսի կողմից 2003 թվականին։ Ընկերության հիմնադիրները ավելի վաղ շրջանում աշխատել են Microïds ընկերությունում, որտեղ Սոկալի գլխավորությամբ մշակել են այնպիսի խաղեր, ինչպիսիք են՝  Syberia, Syberia II և Amerzone-ն։ 
Ընկերության առաջին խաղը՝ Paradise-ը, թողարկվեց 2006 թվականին և այն պատմում էր մի աֆրիկացի բռնապետի երիտասարդ դստեր՝ Էնն Սմիթի մասին, ով իմանալով, որ հայրը հիվանդ է Եվրոպայից ինքնաթիռով մեկնում է Աֆրիկա։ Սակայն ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվում։ Եվրոպայում այս խաղը հրապարակվել է Microïds ընկերության կողմից, իսկ Ռուսաստանում «Новый Диск» ընկերությունը։ 
Ինչպես նաև 2006 թվականին, անհատական համակարգիչների համար թողարկվեց երկու արկածային խաղ, որոնք նախատեսված էին երեխաների համար, և մշակված էին համաձայն Մարսել Մարլիերի և Ժիլբեր Դելայի գրքերի։ Այդ խաղերն էին՝ Martine à la Ferme և Martine à la Montagne։ Ավելի ուշ թողարկվեց նաև այս խաղերի Nintendo DS-ի համար նախատեսված տարբերակները։ 
2007 թվականին թողարկվեց Sinking Island քվեսթ ժանրի խաղը։ Խաղի դետեկտիվային սյուժեն կետրոնացված է միլլիոնատեր Ուոլտեր Ջոնսոնի սպանության հետաքննության վրա, որին հայտնաբերել էին մահացած սեփական կղզու վրա։  
2008 թվականին White Birds Productions-ը թողարկեց միանգամից մի քանի խաղ։ Այդ թվում՝ Nikopol: Secrets of the Immortals-ը և Nintendo DS-ի համար նախատեսված Paradise խաղի տարբերակը։ 
2009 և 2010 թվականներին ընկերությունը թողարկեց մի քանի խաղեր նախատեսված iPhone, iPod Touch և iPad-ի համար՝ Crime Scene, Upside Down, Babel Rising և SocCars։ 
Ընկերության փակման մասին հայտարարվեց 2011 թվականին, որպես պատճառ հանդիսացան՝ անբավարար միջոցները։ 


== Խաղերի ցանկ ==
2006 — Paradise (անհատական համակարգիչներ)2008 — Last King of Africa (Paradise) (Nintendo DS)
2010 — Last King of Africa (Paradise) (iPhone, iPod Touch և iPad)2006 — Martine à la Ferme (Emma at the Farm) (Անհատական համակարգիչներ)2007 — Martine à la Ferm (Nintendo DS)2006 — Martine à la Montagne (Emma at the Mountain (Անհատական համակարգիչներ)2008 — Martine à la Montagne (Nintendo DS)2007 — Sinking Island (Անհատական համակարգիչներ, Nintendo DS)2008 — Nikopol: Secrets of the Immortals (Անհատական համակարգիչներ)2009 — Upside Down (iPhone, iPod Touch և iPad)2010 — Babel Rising (iPhone, iPod Touch, iPad, Xbox 360, PS3 և Անհատական համակարգիչներ)2010 — SocCars (iPhone, iPod Touch և iPad)
2010 — Crime Scene (iPhone, iPod Touch և iPad)Չեղարկված— BroadwayՉեղարկված — Aquarica


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«White Birds Productions» (անգլերեն)։ MobyGames։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-12-ին։ Վերցված է 2011-01-18 
«White Birds Productions» (ռուսերեն)։ Quest Zone։ Վերցված է 2011-01-18
Քաղցկեղածին գործոններ

Քաղցկեղածին գործոններ, (լատ.՝ cancer - քաղցկեղ և հունարեն՝ genos), օնկոգեն, բլաստոմոգեն գործոններ, ֆիզիկական գործոններ, քիմիական նյութեր և կենսաբանական օրգանիզմներ, որոնք, ազդելով կենդանի հյուսվածքների վրա, առաջացնում են չարորակ նորագոյացություններ։


== Քիմիական գործոններ ==
Քիմիական գործոնները կարող են առաջացնել քաղցկեղ և այլ չարորակ ու բարորակ ուռուցքներ՝ մաշկի վրա, շնչուղիներ ու մարսողական ուղիներ ընկնելիս և միզային համակարգով օրգանիզմից հեռանալիս։ Քիմիական գործոնները պարունակվում են տարբեր ծխերի մեջ, արդ. թափոններում և ներքին այրման շարժիչների արտանետած գազերում (ավտոտրասպորտ, ավիացիա և այլն)։ Որոշ մասնագիտությունևերի բնագավառում աշխատողներ կարող են հիվանդանալ քաղցկեղով, որի պատճառն այս կամ այն քիմիական նյութի հետ երկարատև շփումն է. ծխնելույզ մաքրողները հիվանդանում են մաշկի, իսկ անիլինային ներկերի արտադրությունում աշխատողները՝ միզապարկի քաղցկեղով։ Ճառագայթաակտիվ հանքապար արդյունահանողները և ռենտգենյան սարքերը սպասարկող բժշկական և տեխնիկական անձնակազմը իոնացնող ճառագայթների ազդեցությամբ կարող են հիվանդանալ չարորակ ուռուցքներով։ Մթնոլորտի օդի աղտոտվածության նվազեցման աշխատանքները, ծխելու դեմ պայքարը, արտադրանքի շարժընթացի հերմետիկացումը և փակ տեխնոլոգիան դադարեցնում են աշխատողների շփումը վնասակար նյութերի հետ, դրանով կանխարգելում թոքերի քաղցկեղը։ Ներքին այրման շարժիչների կատարելագործումը, ջեռուցման համակարգերում վառելանյութի այրման ռացիոնալացումը, մետաղաձող, արդյունաբերության մեջ տեխնոլոգիայի կատարելագործումը նպաստում են քիմիական գործոնների թափոնների նվազեցման։ Նպատակահարմար քաղաքաշինությունը, փողոցների օդափոխելիությունը և այլն կանխում են տրանսպորտի արտանետած գազերի կուտակումը։ Շրջակա միջավայրի աղտոտման հաստատված են քիմիական գործոնների սահմանային մթնոլորտում, ջրային ավազաննետոտվածության կանխման համար թույլատրելի կոնցենտրացիաներում և 
հողում։
Վարաս

Վարաս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Խիզանի գավառակում։ Գտնվում էր Մոկս գյուղաքաղաքից 14 կմ հարավ-արևմուտք՝ ճանապարհի վրա։
Վարասն ուներ եկեղեցի։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Կրեշևո (այլ կիրառումներ)

Կրեշևո կարող է վերաբերվել.

Կրեշևո, քաղաք Բոսնիա և Հերցեգովինայի Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնություն վարչական կազմավորման համանուն համայնքում։
Կրեշևո, համայնք Բոսնիա և Հերցեգովինայի Բոսնիա և Հերցեգովինայի Դաշնություն վարչական կազմավորմում։
Keep Calm and Carry On

Keep Calm and Carry On (հայերեն՝ Պահպանեք հանգստություն և շարունակեք նույն ոգով), 1939 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին, Մեծ Բրիտանիայում արտադրված քարոզչական պաստառ։


== Պատմություն ==
Սկզբում պաստառը թողարկվել է 1939 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին, Մեծ Բրիտանիայի Տեղեկատվության նախարարության (անգլ.՝ Ministry of Information) կողմից։ Տպագրվել է 2,5 միլիոն օրինակ, որոնցից մինչ օրս պահպանվել է երկու տասնյակից ավելի քիչ սակայն այն ժամանակ պաստառը լայն տարածում չէր ստացել։
Կան նաև այս շարքի 2 այլ պաստառ՝ «Freedom Is In Peril. Defend It With All Your Might» (հայերեն՝ Ազատությունը վտանգի տակ է։ Պաշտպանեք այն ամբողջ ուժով) (400 000 տպաքանակ) և «Your Courage, Your Cheerfulness, Your Resolution Will Bring Us Victory» (հայերեն՝ Ձեր խիզախությունը, ձեր առույգությունը, ձեր վճռականությունը մեզ հաղթանակ կբերեն) (800 000 տպաքանակ)։


== Ժամանակակից մշակույթում ==
2000 թվականին պաստառի կրկնօրինակը գտնվել է «Barter Books» գործածված գրքերի խանութում։ Քանի որ, ըստ Մեծ Բրիտանիայի կառավարության, նմանատիպ աշխատանքների իրավունքն ավարտվում է 50 տարվա ընթացքում, պատկերը համարվում է հանրության սեփականություն։ Այն թույլատրում է տպագրել պաստառի անսահմանափակ թվով օրինակներ, ինչպես նաև արտադրել հարակից այլ հուշանվերներ։ Պաստառի հանրաճանաչության շնորհիվ ստեղծվեցին ձևափոխված գրություններով բազմաթիվ ծաղրանմանություններ և լոգոտիպեր։
2009 թվականին թողարկվեց «Stereophonics» խմբի ալբոմը, որն անվանվել էր ի պատիվ պաստառի։
2011 թվականի օգոստոսին հայտնի դարձավ, որ «Keep Calm and Carry On Ltd.» ընկերությունը կարգախոսը գրանցել է որպես ապրանքային նշան և պահանջել դադարեցնել կողմնակի ընկերությունների արտադրած հուշանվերների վաճառքը։ Ավելի ուշ ընկերությունը գրանցումը չեղյալ համարելու դիմում է ներկայացրել այն պատճառով, որ նախադասությունը որպես ապրանքային նշան օգտագործելու համար չափից շատ է հայտնի։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լուսանկարների հավաքածու «The Guardian» կայքում
Photographs displaying examples of the poster's popularity, as printed in The Guardian
Photo of the original poster on the Barter Books website
First person: 'I am the Keep Calm and Carry On man'
Dr Bex Lewis, Original history of the poster, and blog tracing its 21st Century renaissance Archived 2012-04-22 at the Wayback Machine.
Video explaining the basic history of the poster
Արմաշեն

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմաշեն (այլ կիրառումներ)Արմաշեն, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Հայերը բռնությամբ տեղահանվել են 1920 թվականի հայ-թուրքական պատերազմի ժամանակ և բնակություն հաստատել Արևելյան Հայաստանում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կարսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(289) Նենետա

(289) Նենետա (անգլ.՝ Nenetta), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1890 թվականի մարտի 10-ին Օգյուստ Շարլուայի կողմից Նիցայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,873197 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2831 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,4633 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1778,88 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,202375 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,7° անկյուն։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է A դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(289) Նենետա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Մանվել Սիմոնյան

Սիմոնյան Մանվել Մակիչի (հոկտեմբերի 1, 1927(1927-10-01), Շիկահող, Հայաստան), հայ խորհրդային գյուղատնտես։ Գյուղատնտեսական գիտնական (1977), պրոֆեսոր (1981)։ ԽՄԿԿ անդամ 1949 թվականից։


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտը (1950)։ Եղել է ՀԽՍՀ գյուղատնտեսական  մինիստրության գիտության վարչության պետ (1965-1967), հողագիտության և ագրոքիմիայի ԳՀԻ հողերի էրոզիայի բաժնի վարիչ (1967-1974), երկրագործության ԳՀԻ տնօրենի տեղակալ՝ գիտության գծով (1974-1978), Կուբայի Հանրապետության ԳԱ հողագիտության ինստիտուտի գիտական խորհրդատու (1978-1980 և 1981-1982)։ 1983 թվականից Հայկական գյուղատնտեսական ինստիտուտի ագրոնոմիական ֆակուլտետի դեկան։ Գիտական աշխատանքները վերաբերում են դաշտային կուլտուրաների բերքատվության բարձրացման արդյունավետ ագրոտեխնիկական միջոցառումների, և լեռնային ու արևադարձային երկրագործության պայմաններում դրանց աճեցման, հողերի արդյունավետ օգտագործման, հողապաշտպան համակարգերի ուսումնասիրության,երկրագործության ինտենսիվացման հարցերին։ Սիմոնյանը մշակել է արևադարձային պայմաններում մեկ տարում նույն դաշտից երկու բերքի ստացման նոր մեթոդ։
13 Songs

13 Songs՝  ամերիկյան Fugazi պոստ-հարդքոր խմբի կոմպիլյացիա ալբոմն է, որը թողարկվել է 1989 թվականին։ Հավաքածուն ներառում է EP-ի առաջին երկու`Fugazi  (1988) և Margin Walker (1989) հավաքածուների բոլոր երգերը։


== Ալբոմի մասին ==
Իրենց կոմպոզիցիաներում երաժիշտներն ակտիվորեն օգտագործում էին դաբա, սկա և ռեգգի տարրերը։ Նկարագրելով ձայնասկավառակի երաժշտությունը՝ Allmusic ռեսուրսի քննադատը (անգլ. Andy Kellman) օգտագործել է այնպիսի մակդիրներ, ինչպիսիք են «խելահեղ», «մտավորական», ոչ միայն հուզական երգերի հավաքածու է, այլ նաև ավելին։ Այնտեղ նշվում է նաև Իեն Մակքեյի դիրքորոշումը, կոչ անելով ունկնդիրներին անել այն, ինչ նրանք ցանկանում են։ «Suggestion» երգում նա «փոխում է սեռը» և երգում կնոջ անունից։ «Glue Man» երգում Գի Պիչոտոն ստանձնում է թմրամոլի դերը, որի իրականության ջնջված իմաստը փոխանցվում է աղավաղված կիթառի հնչյունում, իսկ «Margin Walker»–ում սպառնում է իրեն վառել։ Ալբոմը եզրափակում է «Promises» (ռուս. Обещания) երգը, որում Մակքեյը փաստում է՝ «խուստումները անիմաստ են»։ Ընդհանուր առմամբ, քննադատը ձայնագրության տպավորությունն անվանեց «անմոռանալի» և ձայնագրությանը հատկացրեց հինգ աստղերից հինգին։


== Ազդեցություն ==
13 Songs  հավաքածուն, ըստ էության, Fugazi–ի ամենահաջողված ձայնագրությունը։ 2005-ին Spin ամսագրի խմբագիրները սկավառակը քսանհինգերորդ տեղ են հատկացրել «1985-2005 թվականների 100 լավագույն ալբոմներ» ցուցակում։ Այս ալբոմի երգերը ստեղծել են բազմաթիվ քավըր տարբերակներ, որոնք հնչել են տարբեր երաժշտական խմբերի և երգիչների կողմից։


== Կոմպոզիցիաների ցուցակ ==
Բոլոր երգերի հեղինակն է Գի Պիչոտոյը և Իեն Մակքեյը. 


== Ձայնագրման մասնակիցներ ==
Գի Պիչոտո՝ վոկալ, կիթառ
Իեն Մակքեյ՝ վոկալ, կիթառ
Ջո Լելի՝ բաս կիթառ
Բրենդան Կենթի՝ թմբուկ
Էդվարդ Ջենի՝ կիթառ («Provisional» երգում)


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Andy Kellman։ «Fugazi»։ www.allmusic.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-02-ին։ Վերցված է 2014-07-14 
Ian McCaleb / Ira Robbins / Mike Fournier։ «Fugazi»։ www.trouserpress.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-02-ին։ Վերցված է 2014-07-14
Առջաձոր (գյուղ)

Առջաձոր, գյուղ Արցախում։ Գտնվում է Գանձասար վանքի մոտ, նրա արևելյան կողմում, լեռնային անտառապատ վայրում։ 19-րդ դարի կեսերին ուներ 80 հայ բնակիչ, ովքեր զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ ուներ մեկ եկեղեցիէ կառուցված Դավիթ քահանայի կողմից 1661 թվականին։ 1927 թվականին Առջաձորում հնագետ Սմբատ Տեր-Ավետիսյանը պեղումներով հայտնաբերել է հնագիտական հարուստ նյութ պարունակող դամբարաններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Գուբին (այլ կիրառումներ)

Գուբին, կարող է վերաբերել՝

Գուբին - գյուղ, Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում
Գուբին - գյուղ, Ուկրաինայի Վոլինի մարզի Լոկաչինի շրջանում
Կամենոգորկա (գյուղ, Օրատովկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿամենոգորկաԿամենոգորկա (ուկրաիներեն՝ Камяногірка), գյուղ Ուկրաինայի Վիննիցայի մարզի Օրատովկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1905 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կամենոգորկա գյուղում բնակվում էր 291 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1079 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 269,69 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կարմրագեղցի

Կարմրագեղցին եկեղեցի է Լոռու մարզում։ Կարմրագեղցին Ջիլիզայից ուղիղ գծով 1,8 կմ հարավ-արևելք՝ դեպի Չախալաբերդ ձգվող ձորակի ձախակողմի անտառածածկ արևմտահայաց լեռնալանջի փոքրիկ բարձրության վրա (ծովի մակարդակից 1305 մ), կիսավեր դրությամբ դեռևս պահպանվում է բուն անունը մոռացության մատնված միանավ թաղածածկ հորինվածքով մի եկեղեցի, որը մերձաբնակ գյուղացիներին հայտնի է Կարմրագեղցի անվամբ։
Անմշակ քարով և կրաշաղախով իրականացված շինությունը ներքուստ պատված է եղել սվաղի շերտով, իսկ թաղը՝ հենված մեկ զույգ որմնասյուներին։ Կիսաբոլորակ խորանի մեջ պահպանվել են զույգ խորհրդարանները, իսկ հյուսիսային որմում՝ մկրտության ավազանի համար նախատեսված խորշը։ Որմերն ունեն 90 սմ հաստություն։ Եկեղեցու չափերն են՝ 8,26×5,22 մետր։
Եկեղեցու ծածկը, արևմտյան որմն ամբողջությամբ և նրան հարող հյուսիսային և հատկապես հարավային որմերն արդեն քանդված են։
Եկեղեցուց հյուսիս՝ ձորի հանդիպակաց կողմում՝ խիտ անտառների և մացառների մեջ, պահպանվում է միայն մի քանի անմշակ սալատապաններ պարունակող գերեզմանոցը։


== Գրականություն ==
Ս. Կարապետյան, Ջիլիզայի պատմական հուշարձանները, էջ 15-16։
Corsair Components

Corsair Components, Inc., դա խաղային համակարգչային սարքավորումների և պերեֆերիայի ամերիկյան արտադրող է, գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Կալիֆոռնիայի Ֆրեմոնտ քաղաքում։
Ընկերությունը գրանցվել է Կալիֆոռնիայում  1994 թվականի հունվարից, նորից գրանցվել է Վաշինգտոնում 2007 թվականին։ 2010 թվականի հունվարին ընկերությունը կրկին գրանցվել է Դելավերում, ինչպես Corsair Components, Inc: Ընկերությունը մշակում և վաճառում է ապրանքների լայն տեսականի համակարգիչների համար, ներառյալ գերարագ DRAM մոդուլներ, ATX ձևաչափի սնուցման համակարգեր, USB ֆլեշ կրիչներ, օպերատիվ հիշողություններ, խաղային պերեֆերիյա, համակարգչային իրաններ, կոշտամարմին կուտակիչներ (SSD) և դինամիկներ։
Բացի ֆրեմոնտի գլխավոր գործարանից, Corsair-ը տիրապետում է, մթերքների հավաքման փորձարկման և փաթեթավորման գործարանների Թաոյենում և Թայվանում, բաշխման կենտրոնների, վաճառքի և մարքեթինգի գրասենյակների Ասիայում, ԱՄՆ-ում և Եվրոպայում։


== Պատմություն ==
1994 թվականին Էնդի Փոլը, Դոն Լիբերմանն ու Ջոն Բիկլին հիմնել են Corsair Microsystems ընկերությունը. Ի սկզբանե Corsair-ը ծրագրում էր 2 մակարդակի քեշ, որոնք կոչվում են Cache on a stick կամ COAST մոդուլներ։ Այն բանից հետո, երբ Intel ընկերությունը ներառել է L2 քեշ Pentium Pro միկրոպրոցեսորային շարգում Corsair առաջին հերթին կենտրոոնացել է սերվերային շուկայում DRAM մոդուլների թողարկման վրա։ 2002 թվականին Corsair-ը սկսել է արտադրել DRAM մոդուլներ, հատուկ էնտուզիազիստների համար, ովքեր օգտագործել են նրանց արագացման համար։ Այդ ժամանակից ի վեր Corsair-ը շարունակել է թողարկել հիշողության մոդուլներ, ինչպես նաև այլ մասեր PC-ի համար։


== Արտադրանքը ==
Ընկերությունն արտադրում է.

DRAM եւ DIMM հիշողության մոդուլներ  սեղանադիր համակարգիչների և նոթբուքերի համար։
USB ֆլեշ-կրիչներ
ATX և SFX ձևաչափի Սնուցման բլոկներ
Իրաններ PC-ի համար
Հովացուցիչներ և հեղուկային հովացման համակարգեր պրոցեսորների, հիշողության և իրանների համար
Կոշտամարմին կրիչներ
Խաղային ականջակալներ
Մեխանիկական խաղային ստեղնաշարեր
Խաղային համակարգչային մկնիկներ
Աուդիոհամակարգեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը
Ռումելիա

Ռումելիա (թուրքերեն՝ Rumeli Rumeli — երկիր (el) ռումների (rum), հուն․՝ Ρούμελη), Բալկանների պատմական անվանումը։ Անվանման հիմքը Բյուզանդիայի արաբերեն անվանումն է՝ Ռում (Հռոմ), այսինքն Արևելյան Հռոմեական կայսրություն:
Սկզբնականում Ռումելիա էին անվանում Օսմանյան կայսրության եվրոպական տիրապետությունը, որի մեջ էր մտնում Թրակիան և Մակեդոնիայի մի հատվածը, ի տարբերություն Անատոլիայի ասիական տիրապետության։
Ռումելիայի փոխանորդն ու բանակի հրամանատարությունն անվանվում էր բեյլերբեյ (բեյլերբեգ), որի աթոռանիստն էր Էդիրնեն, հետո Սոֆիան։ 1836 թվականին տեղափոխվեց Մոնաստիր (Բիտոլու)։ Տարածարշջանը գտնվում էր արևմտամակեդոնյան և ալբանական հողերի հարևանությամբ։ Նահանգի  «Ռումելիա» անվանումն անհետացավ 1864 թվականի բարեփոխումներից հետո։
1878 թվականին Բեռլինի կոնգրեսի որոշմամբ ձևավորվեց Արևելյան Ռումելիայի ինքնավար մարզը՝ Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո։ Այդ հողերը, ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի, պետք է անցնեին Բուլղարիային, բայց Բեռլինի կոնգրեսի որոշմամբ այլ որոշում կայացվեց։ Թեև այն գտնվում էր անձամբ սուլթանի ռազմական և քաղաքական տիրապետության ներքո, սակայն ղեկավարումը իրականացվում էր քրիստոնյա գեներալների կողմից, որոնց նշանակում էր սուլթանը։ 1885 թվականի հեղափոխությունից հետո տարածքը փաստացի անցավ Բուլղարիայի իշխանության տիրապետությանը իսկ 1908 թվականին՝ վերջնական բռնակցվեց։
Այսօր այդ տարածքները Բուլղարիայի հարավարևելյան հատվածում են (խոշորագույն քաղաքը Պլովդիվն է)։
Ներկայումս երբեմն Ռումելիա են անվանում Թուրքիայի եվրոպական հատվածը՝ Արևելյան Թրակիան։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://slovar.cc/enc/bse/2037447.html
http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz/18706
Բակոշ

Բակոշ (ուկրաիներեն՝ Бакош, հունգ.՝ Kisbakos), գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Բերեգովոյի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բակոշ գյուղում բնակվում էր 988 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2,87 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 344,25 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում բնակավայրերի ամբողջական ցանկ, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)