Փոփոխական հոսանք

Փոփոխական հոսանք, Էլեկտրական հոսանքն է, որը ժամանակի ընթացքում փոփոխվում է մեծությամբ և ուղղությամբ կամ, հատուկ դեպքերում, կարող է փոփոխվել մեծությամբ՝ հաստատուն պահելով ուղղությունը։


== Փոփոխական հոսանքի ընդհանուր հասկացություններ ==
Քանի որ փոփոխական հոսանքը ընդհանուր առմամբ փոփոխվում է էլեկտրական շղթայում ոչ միայն մեծությամբ, այլ նաև ուղղությամբ, համարվում է, որ այդ հոսանքի ուղղություններից մեկը հարաբերական բացասական է, իսկ մյուսը՝ հարաբերական դրական։
Փոփոխական հոսանքի մեծությունը տվյալ ժամանակում կոչվում է փոփոխական հոսանքի ակնթարթային արժեք։
Ամենամեծ ակնթարթային արժեքը կոչվում է հոսանքի ամպլիտուդ 
  
    
      
        
          I
          
            m
          
        
      
    
    {\displaystyle I_{m}}
   ։


== Պարբերական փոփոխական հոսանք ==
Պարբերական փոփոխական հոսանքն այնպիսի էլեկտրական հոսանք է, որը հավասար պարբերությունների ընթացքում կրկնում է փոփոխությունների մեկ ամբողջական ցիկլ՝ վերադառնալով իր սկզբնական արժեքին։

  
    
      
        T
      
    
    {\displaystyle T}
   ժամանակը, որի ընթացքում փոփոխական պարբերական հոսանքը կատարում է փոփոխման լրիվ ցիկլ՝ վերադառնալով իր սկզբնական արժեքին կամ մեծությանը, կոչվում է փոփոխական հոսանքի պարբերություն։
Պարբերության հակառակ մեծությունը կոչվում է փոփոխական հոսանքի հաճախականություն։

  
    
      
        f
        =
        
          
            1
            T
          
        
      
    
    {\displaystyle f={\frac {1}{T}}}
  ,
որտեղ

  
    
      
        f
      
    
    {\displaystyle f}
   — Փոփոխական հոսանքի հաճախականություն,

  
    
      
        T
      
    
    {\displaystyle T}
   — Փոփոխական հոսանքի պարբերություն ։Միավորների ՄՀ–ում հաճախականությունը չափվում է 1/Վրկ չափման միավորով։


== Փոփոխական սինուսոիդային հոսանք ==
ըՓոփոխական սինուսոիդային հոսանք կոչվում է այն հոսանքը, որը ժամանակի ընթացքում փոփոխվում է սինուսոիդային ներդաշնակ օրենքով։ Այդպիսի հոսանքը պարզագույն տիպի հոսանք է, որը չենք կարող ավելի պարզեցնել։
Այս հոսանքը բնորոշվում է հետևյալ բանաձևով՝

  
    
      
        i
        =
        
          I
          
            m
          
        
        sin
        ⁡
        ω
        t
      
    
    {\displaystyle i=I_{m}\sin \omega t}
  

որտեղ
  
    
      
        
          I
          
            m
          
        
      
    
    {\displaystyle I_{m}}
   — սինուսոիդային հոսանքի ամպլիտուդ,

  
    
      
        ω
        t
      
    
    {\displaystyle \omega t}
   — սինուսոիդային հոսանքի փուլ,

  
    
      
        ω
      
    
    {\displaystyle \omega }
   — անկյունային հաճախություն,

  
    
      
        t
      
    
    {\displaystyle t}
   – ժամանակ։
Իսկ 
  
    
      
        ω
        =
        2
        π
        f
        =
        
          
            
              2
              π
            
            T
          
        
      
    
    {\displaystyle \omega =2\pi f={\frac {2\pi }{T}}}
  

որտեղ՝
  
    
      
        f
      
    
    {\displaystyle f}
   — սինուսոիդային հոսանքի հաճախականություն,

  
    
      
        T
      
    
    {\displaystyle T}
   — սինուսոիդային հոսանքի պարբերություն։

  
    
      
        i
        =
        
          I
          
            m
          
        
        sin
        ⁡
        ω
        t
      
    
    {\displaystyle i=I_{m}\sin \omega t}
   բանաձևը ցույց է տալիս այն դեպքը, երբ սինուսոիդային հոսանքի փոփոխությունը սկսվում է 
  
    
      
        t
        =
        0
      
    
    {\displaystyle t=0}
   պահից, սակայն այն կարող է սկսվել ոչ զրո պահից։ Այդ դեպքում փոփոխական հոսանքի ակնթարթային արժեքը կընդունի հետևյալ տեսքը՝

  
    
      
        i
        =
        
          I
          
            m
          
        
        sin
        ⁡
        (
        ω
        t
        +
        ψ
        )
      
    
    {\displaystyle i=I_{m}\sin(\omega t+\psi )}
  , որտեղ

  
    
      
        (
        ω
        t
        +
        ψ
        )
      
    
    {\displaystyle (\omega t+\psi )}
   — տատանման փուլ;

  
    
      
        ψ
      
    
    {\displaystyle \psi }
   — անկյուն, որը կոչվում է սկզբնական փուլ։
Եթե 
  
    
      
        i
        =
        
          I
          
            m
          
        
        sin
        ⁡
        (
        ω
        t
        +
        ψ
        )
      
    
    {\displaystyle i=I_{m}\sin(\omega t+\psi )}
   բանաձևում ընդունենք 
  
    
      
        t
        =
        0
      
    
    {\displaystyle t=0}
  , ապա կունենանք՝

  
    
      
        ω
        t
        =
        0
      
    
    {\displaystyle \omega t=0}
  , 
  
    
      
        ω
        t
        +
        ψ
        =
        ψ
      
    
    {\displaystyle \omega t+\psi =\psi }
   и 
  
    
      
        
          i
          
            t
            =
            0
          
        
        =
        
          I
          
            m
          
        
        sin
        ⁡
        ψ
      
    
    {\displaystyle i_{t=0}=I_{m}\sin \psi }
  .
Սինուսոիդային հոսանքի երկու փոփոխականներ փուլով համընկնում են, եթե նրանք ունենում են հավասար փուլեր, և հետևաբար միաժամանակ են հասնում իրենց զրոյական կամ միևնույն նշանի իրենց առավելագույն արժեքներին։
Սինուսոիդային հոսանքի երկու փոփոխականներ իրենց փուլերով շեղված են միմյանց հանդեպ, եթե նրանք ունենում են տարբեր փուլեր։


== Ծանոթագրություններ ==