A330-ի ավիավթար Ատլանտյան օվկիանոսում

Ավիավթար A330 ատլանտյան օվկիանոսում, ծանր ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2009 թ. հունիսի 1-ին։ Airbus A330-203 ինքնաթիռը, որը պատկանում էր Air France ավիաընկերությանը, իրականացնում էր չվերթ Ռիո դե Ժանեյրոյից դեպի Փարիզ, ինքնաթիռը ընկել է Ատլանտյան օվկիանոսում։ Ինքնաթիռում գտնվում էր 228 մարդ՝ 216 ուղևոր և 12 անձնակազմի անդամներ։ Air France ավիաընկերության պատմության մեջ ամենամեծ աղետը։
Ռիո դե Ժանեյրոյում հունիսի 1-ին հռչակվեց եռօրյա սուգ։ Ֆրանսիայում հունիսի 3-ին Նոտղը Դամ դը Պաղի տաճարում տեղի է ունեցել թաղման արարողությունը, որտեղ ներկա է գտնվել նախագահ Նիկոլա Սարկոզին։
Վթարի պատճառը բխել է անձնակազմի սխալից, անձնակազմի անդամները չհամաձայնեցված գործողություններ են կատարում, այնուհետև ինքնաթիռի շարժիչները դադարում են գործելուց, և վթարը տեղի է ունենում։


== Ինքնաթիռի անհետացում ==
Չվերթ AF447 թռչել է Ռիո դե Ժանեյրոյից դեպի Փարիզ ժամը 23:29 UTC։ 2,5 ժամվա ընթացքում օդաչուները դիսպետչերներին հաղորդում են, որ իրենց մոտ ամեն ինչ կարգին է, այնուհետև օդաչուները ստանում են հաղորդագրություններ, որից հետո ինքնաթիռի կապը կորչում է։
Air France ավիաընկերության ներկայացուցիչները հայտարարում են հետաքննությանը, որպեսզի դադարեցնեն աշխատանքները, քանի որ արդեն մի քանի օր է փնտրում են, և ոչինչ չեն հայտնաբերել։ Ինքնաթիռում գտնվում էր 228 մարդ։


=== Թռիչքի տվյալները ===
22:03 - ինքնաթիռը թռչում է Ռիո դե Ժանեյրոյից (մայիսի 31)։
01:33 - վերջին անգամ անձնակազմի անդամները կապվել են դիսպետչերների հետ, անձնակազմի անդամները հայտնում են, որ ամեն ինչ կարգին է, գտնվում են 11 000 մետր բարձրության վրա և ընթանում 840 կմ/ժ արագությամբ, նաև հայտնում են, որ 50 րոպեից մուտք կգործեն Դակար։
01:48 - ինքնաթիռը անհետանում է։
02:00 - ավտոմատացված հաղորդագրություն է ուղարկվում ինքնաթիռից։
02:30 - Դակարի դիսպետչերների հետ կապն ամբողջությամբ կորչում է։


== Հետաքննություն ==


=== Հունիսի 1 ===
05:30 - Բրազիլիայի ներկայացուցիչները սկսեցին փնտրել ինքնաթիռը։
07:15 - Air France ավիաընկերությունը հայտարարում է արտակարգ իրավիճակ։
09:10 - Ըստ նախատեսված չվերթի, ինքնաթիռը ստիպված էր վայրէջք կատարել Շառլ դե Գոլ օդանավակայանում։
09:35 - Փարիզի օդանավակայանը պաշտոնապես հայտարարել է, որ ինքնաթիռը անհետացել է։
10:17 - Բրազիլիայի փրկարական ջոկատը ինքնաթիռը փնտրում էին Ֆերնանդո դե Նորոնյա կղզու մոտ։
10:36 - Air France ավիաընկերությունը հայտարարում է անհետացած ինքնաթիռի մասին որոշակի տեղեկություններ։
11:16 - Շրջակա միջավայրի նախարար Ժան Լուի Բոռլոն ասում է, որ ինքնաթիռի վառելիքն է սպառվել, նա ավելացրել է. «Այժմ մենք պետք է հաշվի առնենք, որ առավել ողբերգական դեպքեր են տեղի ունենում»։ Նախարարը մտացել է, որ ինքնաթիռը կարող են առևանգել։
12:13 - Air France ավիաընկերությունը հայտարարում է, որ ինքնաթիռը ընկել է կայծակի հարվածից։
15:15 - Ժան Լուի Բոռլոն նշեց, որ անհետ կորած 228 ուղևորները եղել են բրազիլացիներ, միևնույն ժամանակ նա նշեց, որ նրանցից առնվազն 40 ուղևոր եղել է ֆրանսիացի, և 20 ուղևոր գերմանացի։
16:32 - Air France ավիաընկերությունը հայտարարում է, որ ինքնաթիռի մեջ գտնվել է 80 բրազիլացիներ։ Բացի այդ, ուղևորների թվում եղել են նաև գերմանացիներ, իտալացիներ, չինացիներ և իսպանացիներ։
16:51 - Ֆրանսիայի նախագահ Նիկոլա Սարկոզինը հայտարարել է, որ այժմ շանսերը շատ քիչ են գտնելու ինքնաթիռը։
18:10 - Air France ավիաընկերությունը հայտարարել է ուղևորների անունները, որը կապված էր 447 չվերթի հետ։


=== Հունիսի 2 ===
12:30 - Բրազիլիայի որոնման ինքնաթիռները գտել են օդանավի մի կտոր, որը ընկած էր 650 կմ հյուսիս-արևելք Ֆերնանդո դե Նորոնյա կզղու մոտ։
18:58 - Հայտարարեցին կորած օդանավի ճշգրիտ տեղը։
20:09 - Բրազիլիայի և Ֆրանսիայի իշխանությունները հաստատել են, որ ինքնաթիռի հայտնաբերված բեկորները եղել է ատլանտյան օվկիանոսից 650 կմ հեռավորության վրա։


=== Հունիսի 3 ===
09:00 - Բրազիլիայի պաշտպանության նախարար Նելսոն Ջոբիմը հայտարարում է, որ գտել են «սև արկղը»։
16:37 - Ֆրանսիայի ավիավթարի հետաքննությունը հայտարարում է, որ ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել ատլանտյան օվկիանոսում, որը երբեք չեն կարող գտնել։
17:08 - Հայտնի դարձավ, որ որ նախագահ Նիկոլա Սարկոզինը կմասնակցի կրոնական արարողությանը ուղևորների ընտանիքների համար։


=== Հունիսի 4 ===
21:00 - Բրազիլիայի Օդային ուժերը հրաժարվել են ավելի վաղ տեղեկություններ հայտարարելուց։


=== Հունիսի 6 ===
17:00 - Բրազիլիայի որոնողական ջոկատը գտել են ուղևորների անձնական իրեր, և երկու տղամարդու մարմին, ովքեր մահացել Ֆերնանդո դե Նորոնյա կզղուց 900 կիլոմետր հեռու։ Նաև հայտնաբերվել է ինքնաթիռի կապույտ աթոռ և թթվածնի դիմակ։


=== Հունիսի 7 ===
Բրազիլիայի որոնողական ջոկատը հայտնաբերում է օվկիանոսի միջից ինքնաթիռի պոչը։ Նաև հայտարարում են, որ վթարի վայրում հայտնաբերվել են մոտ հարյուր օբյեկտներ։


=== Հունիսի 8 ===
Բրազիլիայի պաշտոնյաները հայտարարում են, որ ընդհանուր առմամբ հայտնաբերվել է 41 դի։ Առաջին 16 դին հայտնաբերել են Ֆերնանդո դե Նորոնյա կզղու մոտ։


=== Հունիսի 9 ===
Ֆրանսիայի ատոմային սուզանավը իջնում է օվկիանոս, որպեսզի որոնի «սև արկղը»։


== 447 չվերթի մասին տեղեկություններ ==


=== Ինքնաթիռ ===
Չվերթ AF447, իրականացնում էր Airbus A330-203 ինքնաթիռը (գրանցման համարը F-GZCP)։ Առաջին չվերթը իրականացվել է 2005 թ. փետրվարի 25-ին։ Նույն թվականի ապրիլի 18-ին ինքնաթիռը հանձնվում է Air France ավիաընկերությանը։ Ինքնաթիռը ուներ երկու շարժիչ՝ General Electric CF6-80-E1A3 արտադրության։ Վերջին անգամ ինքնաթիռը վերանորոգվել է 2009 թ. ապրիլի 16-ին։ Մինչ վթարի տեղի ունենալը ինքնաթիռը իրականացրել է ավելի քան 2644 չվերթ «մեկնում-ժամանում», և օդում է գտնվել ավելի քան 18 870 ժամ։


=== Ուղևորներ և անձնակազմի անդամներ ===
Ինքնաթիռի առաջին հրամանատար - 58- ամյա Մարկ Դյուբա։ Շատ փորձառու օդաչու էր, աշխատել է Air France ավիաընկերությունում 21 տարի։ Օդում անցկացրել է 10 988 ժամ, որից 1700 ժամ եղել է Airbus A330 օդանավում։
Ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատար - 37- ամյա Դավիդ Ռոբեր։ Փորձառու օդաչու էր, աշխատել է Air France ավիաընկերությունում 11 տարի։ Նրան Airbus A330 ինքնաթիռի երկրորդ հրամանատարի են արժանացրել 2008 թ. դեկտեմբերի 1-ին։ Օդում անցկացրել է 2936 ժամ, որից 807 ժամ եղել է Airbus A330 օդանավում։ Նրա կինը՝ Իզաբել Բոնէն նույնպես գտնվել է ինքնաթիռում, ուղևորի կարգավիճակով։216 ուղևորներից 126-ը եղել է տղամարդ, 82 կին, 7 երեխա և մեկ մանուկ։ Բոլորը զոհվել են։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ավիավթարի նկարագրությունը Aviation Safety Network Archived 2011-10-16 at the Wayback Machine. (անգլ.)
Ավիավթար A330-200 Ատլանտյան օվկիանոսում Lenta.ru կայքում
Վավերագրական ֆիլմ BBC «The Mystery of Flight 447» (անգլ.)
Air Crash Investigation - Air France Flight 447 Crash (անգլ.)
Ավիավթարի պատճառը Airbus A330
 (PDF) First interim report (report), BEA, հուլիսի 2, 2009, http://www.bea.aero/docspa/2009/f-cp090601e1.en/pdf/f-cp090601e1.en.pdf , French version
BEA report 29 July 2011 (Synopsis of the Third interim report)։ English version Archived 2011-08-14 at the Wayback Machine., French version Archived 2011-12-12 at the Wayback Machine.
BEA report 30 July 2011 (Third interim report, including CVR transcripts) English version, French version
Final report on the accident on 1 June 2009 to the Airbus A330-203 registered F-GZCP operated by Air France flight AF 447 Rio de Janeiro – Paris http://www.bea.aero/docspa/2009/f-cp090601.en/pdf/f-cp090601.en.pdf
«Appendixes and high resolution photos», Final Report, BEA, արխիվացված  օրիգինալից 2013-06-08-ին, https://web.archive.org/web/20130608070534/http://www.bea.aero/fr/enquetes/vol.af.447/rapport.final.fr.php, վերցված է 2015-08-20 .
Կաղապար:SKYbrary A&SI
Air France Flight 447 – Air France
Information on the investigation Archived 2012-12-05 at Archive.is – Bureau d'Enquêtes et d'Analyses pour la Sécurité de l'Aviation Civile
"Timeline of Flight AF 447." BBC. Wednesday 10 June 2009.
N.V. "The Difference Engine: Wild blue coffin corner." The Economist. 25 March 2011. A clear description of the "coffin corner", where a small change in airspeed causes either stalling or breaking up of the aircraft.
«Les pilotes sont répartis en deux catégories: commandant de bord et officier pilote de ligne. (Pilots are divided into two categories: captain and first officer)» 
Wise Jeff A (հուլիսի 9, 2012)։ «Air France 447 and the Limits of Aviation Safety»։ Popular Mechanics։ Վերցված է 2012-01-04։ «But the greater issue remains unaddressed. No matter how many possible scenarios a training program can simulate, pilots will continue to find themselves in unexpected circumstances.» 
Gerald Traufetter (փետրվարի 25, 2010)։ «Death in the Atlantic: The Last Four Minutes of Air France Flight 447»։ Der Spiegel։ Վերցված է 2014-05-28 
«Air France plane: debris 'is not from lost aircraft'»։ The Daily Telegraph (London)։ հունիսի 5, 2009։ Վերցված է ապրիլի 23, 2010 
Sibaja, Marco; Keller, Greg (հունիսի 6, 2009)։ «No wreckage found from doomed Air France plane»։ The Guardian (London)։ Associated Press։ Վերցված է մայիսի 31, 2011 
Situation Awareness and the Human-Machine Interface Archived 2013-12-02 at the Wayback Machine. – about situation awareness, coffin corner, and the Airbus sidesticks
«Air France to resume Atlantic flight recorder search»։ BBC News։ նոյեմբերի 25, 2010։ Արխիվացված օրիգինալից 2010-11-26-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 25, 2010 
Should Airplanes Be Flying Themselves _ Vanity Fair
Cockpit Voice Recorder transcript and accident summary Archived 2015-09-24 at the Wayback Machine.
«AF447», Actualité, FR: Bureau d'Enquêtes et d'Analyses pour la Sécurité de l'Aviation Civile, արխիվացված  օրիգինալից 2012-12-06-ին, https://archive.is/20121206023639/http://www.bea.aero/anglaise/actualite/af447/press.releases.html, վերցված է 2015-08-20 .
From the Brazilian Air Force( Archived 2012-02-18 at the Wayback Machine.)
From Air France Archived 2009-06-07 at the Wayback Machine.
Flight Air France 447 Rio de Janeiro – Paris-Charles de Gaulle Press Releases Archived 2011-01-04 at the Wayback Machine.
Point presse du 5 juillet 2012 Archived 2013-06-08 at the Wayback Machine.