armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Նենու (գյուղ, Պյոիդե շրջան)

Նենու (էստ․՝ Nenu), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Պյոիդե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 14 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ինքնադիմանկար (Ռեմբրանդտ, 1640)

Ինքնադիմանկար, Ռեմբրանդտի ինքնադիմանկարը, որ ստեղծվել է 1640 թվականին` նկարչի փառքի գագաթնակետին։ 1639 թվականին  Ռեմբրանդտը կնոջ` Սասկիյայի հետ տեղափոխվում է 13.000 գուլդենով Ամստերդամի Յոդենբրեեսստրատ թաղամասում ձեռք բերված նոր տուն, որտեղ ապրում էին հիմնականում հարուստ առևտրականները։ Նկարիչը պատվերներ է ստանում ամենաազդեցիկ և հարուստ հոլանդացիներից, այդ թվում` շտատհալտերից և Թրիփ ընտանիքի ներկայացուցիչներից («Մարի Թրիփի դիմանկարը»), դե Գրաֆներից և Վիտզենից։ Օֆորտների շնորհիվ` Ռեմբրանդտի փառքը դուրս էր եկել Հոլանդիայից. նրա կտավները ձեռք են բերում հավաքորդներ, եվրոպական արքայական ընտանիքների ներկայացուցիչներ, մասնավորապես Անգլիայի թագավոր Չարլզ I Ստյուարտը։

Ռեմբրանդտի տասնյակ ինքնադիմանկարներից այս մեկն առանձնանում է իր մոնումենտալությամբ։ Նկարիչն այնտեղ պատկերում է իր սոցիալական դիրքը։ Նա հագել է մորթով զարդարված թանկարժեք հագուստ, կրում է շղթա, թանկարժեք քարեր։ Հայացքը մելանխոլիկ է, իր արժեքի գիտակցումով լցված։ Ֆոնը չեզոք է, դիտողի ողջ ուշադրությունը կենտրոնանում է նկարչի կերպարին։
Ներքին աջ անկյունում լավ տեսանելի է «Rembrandt f.» (Rembrandt fecit) գրությունն ու ամսաթիվը։ Ավելի ներքևում «conterfeycel» գրությունն է, որ հին հոլանդերենով նշանակում է «դիմանկար»։
Կարևոր է այն հանգամանքը, որ նկարչի հագուստը բնորոշ է 16-րդ դարի սկզբին։ Ռեմբրանդտը ոչ միայն իր ժամանակակիցներից ցուցադրել է իր կարգավիճակը, այլ մարտահրավեր է ներկայացրել 16-րդ դարի խոշորագույն նկարիչներին` Դյուրերին, Տիցիանին, Ռաֆայելին։
Ռեմբրանդտը շատ բարձր էր գնահատում Դյուրերին, հավաքում էր նրա փորագրությունները։

1639 թվականի ապրիլին Ռեմբրանդտը ներկա է եղել աճուրդին, երբ պորտուգալացի հավաքորդ Ալֆոնսո Լոպեսը գնել է Ռաֆայելի «Բալթազար Կաստիլիոնեի դիմանկարը»։ Վիեննայում պահվում է այդ նկարի թեմայով Ռեմբրանդտի ուրվանկարը, որի լուսանցքում Ռեմբրանդտը նշել է, որ նկարը մեծ գումարով (3.500 գուլդեն) է ձեռք բերել (իր նամակներում նկարիչը նշում է, որ Ռեմբրանդտը իր կտավները գնահատում էր 600-1.000 գուլդեն)։ Լոպեսը, որ ապրել է Ամստերդամում 1637-1641 թվականներին, ձեռք էր բերել Տիցիանի «Ջերոլամո Բարբարիգոյի դիմանկարը», որը Ռեմբրանդտը լավ գիտեր։
Իր նախորդի օրինակով ինքնադիմանկար ստեղծելու մտքի դրսևորում է 1639 թվականին ստեղծված օֆորտը։ 1640 թվականի ինքնադիմանկարում կրկնվել են Դյուրերի և Տիցիանի կերպարների դիրքերը. աջ ձեռքով կռթնել է սեղանին։ Նկարի ռենտգենյան լուսանկարներից պարզվում է, որ ի սկզբանե ձախ ձեռքը ևս հենված էր սեղանին, իսկ կերպարի օձիքը ավելի կլորավուն ձև է ունեցել։

Նախորդած նկարիչների գործեր
		
		
		


== Գրականություն ==
Ա. Վերժբիցկի Ռեմբրանդտի արվեստը
Մելիսա Ռիկետս Ռեմբրանդտ. — Այրիս-Պրես, 2006.
David Bomford, Jo Kirby, Ashok Roy, Axel Rüger, and Raymond White. Art in the Making: Rembrandt. Yale University Press. 2006


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Նկարը թանգարանի կայքում
Էտեն-Լեուր

Էտեն-Լեուր (հոլ.՝ Etten-Leur ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Հյուսիսային Բրաբանտ մարզում։ Տարածքը 55,46 կմ² է, բնակչությունը՝ 41.882 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 13.100 եվրո է։
Մհեր Ադամյան

Ադամյան Մհեր Գեորգիի (հոկտեմբերի 4, 1967(1967-10-04), Ստեփանակերտ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 22, 1992(1992-11-22), Կիչան, Մարտակերտի շրջան, Արցախ), հայ ազատամարտիկ, Արցախյան պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է 1967 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Ստեփանակերտում։
Ավարտել է Ե. Չարենցի անվան թիվ 7 միջնակարգ դպրոցը, գյուղատնտեսական տեխնիկումի մեքենայացման բաժինը (կարմիր դիպլոմով)։ Կամավորագրվել է Արցախյան պատերազմին, կռվել է Կրկժանում, Աղդամում, Շուշիում, Լաչինում, Մարտունիում, Առաջաձորում, Նախիջևանիկում, Մարտակերտում, Չլդրանում, Ավդուռում, Քարին տակում և այլուր։
Զոհվել է 1992 թվականի նոյեմբերի 22-ին, Կիչանում։ Հետմահու պարգևատրվել է Արցախի Հանրապետության «Արիության համար» և «Շուշիի ազատագրման համար» մեդալներով։ Ամուսնացած էր, ունի երկու դուստր։ Հանգչում է Ստեփանակերտի քաղաքային գերեզմանատանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Բուսի սուլ Տիրինո

Բուսի սուլ Տիրինո (իտալերեն՝ Bussi sul Tirino), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզում՝ Պեսկարա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 2977 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 115 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 26 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 65022, հեռախոսային կոդ՝ (+39) 085:
Բնակավայրի հովանավորն է սուրբ նահատակ Վլաս Սեբաստացին։ Տոնը նշվում է ամեն տարի փետրվարի 3-ին։


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Տբեթի (Ամբրոլաուրի շրջան)

Տբեթի (վրաց.՝ ტბეთი), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ամբրոլաուրի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 760 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ամբրոլաուրից հեռու է 28 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 37 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Խորատ

Խորատ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Բիթլիսի գավառում` նրա հարավային մասում, գետահովտում։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Բաբաչայ (գետակ, Կուրի ավազան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բաբաչայ (այլ կիրառումներ)Բաբաչայ, գետակ Ադրբեջանի Շամխորի և Գետաբեկի շրջաններում, պատկանում է Կուրի ավազանին, նրա աջակողմյան վտակ Ձեգամի աջ օժանդակն է։ Անվանվում է նաև Բաբականդա։


== Ծանոթագրություններ ==
Օրտրանդ

Օրտրանդ (գերմ.՝ Ortrand), քաղաք Գերմանիայում, Բրանդենբուգի տարածքում։
Մտնում է Վերին Շպրեվալդ Լաուզիցի շրջանի կազմի մեջ։ Գտնվում է Օրթրանդի ենթակայության տակ։ Բնակչությունը 2265 մարդ է (2010 թվականի դեկտեմբերի 31–ի տվյալներով)։ Զբաղեցնում է 7,34 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդը՝ 12 0 66 240։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Stadt Ortrand» (գերմաներեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-02-22-ին։ Վերցված է 9 նոյեմբերի 2008
Մոլկովո (գյուղ, Կարդիմովսկի շրջան)

Մոլկովո (ռուս.՝ Мольково), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Կարդիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 421 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սվատովո (քաղաք, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍվատովոՍվատովո (ուկրաիներեն՝ Сватове), քաղաք Ուկրաինայի Լուգանսկի մարզի Սվատովոյի շրջանում, շրջկենտրոն։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Սվատովա Լուչկա, Նովոեկատերինոսլավ։ Հիմնադրվել է 1660 թվականին։
2011 թվականի տվյալներով Սվատովո քաղաքում բնակվում էր 18 417 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 27 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (ուկր.)
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Սոլդինա

Սոլդինա (էստ․՝ Soldina), գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Վայվառա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 73 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Ռաշիդ Ասաֆ

Ռաշիդ Ասաֆ (արաբ․՝ رشيد عساف‎‎, օգոստոս 13, 1949, Սիրիա), սիրիացի դերասան։


== Կյանքը ==
Ռաշիդ Ասաֆը այն քիչ արվեստագետներից է, ովքեր կարողացել են իրենց ներկայությունը ապահովել հեռուստատեսությունում, թատրոնում և կինոարվեստում։ Նա հայտնի է դարձել փոքր տարիքից, ապա միացել է արվեստագետների ասոցիացիային որպես սկսնակ։ Սկիզբը համալսարանական թատրոնում էր՝ 1970-ական թվականներին, ապա տեղափոխվել է աշխատելու ազգային թատրոնում և ներկայացրել է բազմաթիվ ներկայացումներ։ Նաև նկարահանվել է «Սահմանը» ֆիլմում։ Նա մասնակցել է հեռուստատեսային բազմաթիվ յուրահատուկ հաղորդաշարերի, որոնցից են՝ «Բժշկուհին», «Հրաբուխը», «Ավազակները» և այլն…


== Ամենակարևոր գործերը ==
«Հրաբուխը»
«Վերջին ասպետները»
«Դավաճանությունը»
«Բժշկուհին»
«Փեսան»
«Դժվար քայլերը»
«Աղի թաղամասը»
«Նոր ծնունդը»
«Լաբիրինթոսը»
«Օմանը պատմության մեջ»
«Առանց բանտերի դատարաններ»
«Առանձնատներ Մեքքայում» (սերիալ)
«Կետերը»
«Ամառային անձրևներ» (ֆիլմ)
«Սահմանները» (ֆիլմ)


== Ծանոթագրություններ ==
Կարմիրի լեռներ

Կարմիրի լեռներ, Կարմիրի լեռնաշղթա, լեռներ Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում, Արեգունի լեռների ճյուղավորությունը Կարմիրի լեռնանցքից դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Գետիկ, Բարեբեր և Դրախտիկ գետերի միջև, Կալավան գյուղից 4 կմ հարավ–արևելք։ Ամենաբարձր գագաթը Կենացբլուր լեռն է՝ 2428 մ բարձրությամբ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կորտեկոնսոպսիոն

Կորտեկոնսոպսիոն (իսպ.՝ Corteconcepción), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Ուելվա պրովինցիայի Անդալուզիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Տարածքը կազմում է 49 կմ2, բնակչությունը՝ 607 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 114 հեռավորության վրա։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Corteconcepción Archived 2006-05-14 at the Wayback Machine.
Կորխ (այլ կիրառումներ)

Կորխ, կարող է վերաբերել՝

Կորխ - գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Դիարբեքիրի վիլայեթի Լճեի գավառակում
Կորխ - հայաբնակ գյուղ Ջավախքում, Վրաստանի Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում
Միկիի հիմարությունները

«Միկիի հիմարությունները» (անգլ.՝ Mickey's Follies), Միկի Մաուսի մասնակցությամբ 10-րդ մուլտֆիլմը, որում առաջին անգամ երգում են  «Minnie’s Yoo Hoo» երգը, որը դարձել է գլխավոր երաժշտական  թեման՝ Միկի Մաուսի մասնակցությամբ շատ մուլտֆիլմների համար։ Սև-սպիտակ ֆիլմ է։ ԱՄՆ-ում պրեմիերան կայացել է 1929 թվականի հունիսի 26-ին։


== Սյուժե ==
Միկին և նրա ընկերները համերգ են կազմակերպում անասնաբակում, որը ներառում է բադերի պար, խոզուկ Պատրիցիայի երգը, որին բեմից հեռացնում են` ահավոր ձայնի պատճառով, և վերջապես Միկիի ելույթը, որը երգում ու պարում է «Minnie’s Yoo Hoo» մեղեդու ներքո։ Հանդիսատեսը հիացմունքից ծափահարում են նրան։


== Դերերը հնչունավորել են ==
Ուոլթ Դիսնեյ —Միկի Մաուս
Մարժորի Ռալսթոն —Մինի Մաուս


== Մուլտֆիլմի յուրահատկությունը ==
Մուլտֆիլմում առաջին անգամ հնչում է «Minnie’s Yoo Hoo» երգը, որը մինչև 1935 թվականը Միկի Մաուսի մսնակցությամբ մուլտֆիլմերի գլխավոր թեման էր։


== Գրականություն ==
Crafton, Donald Re-Performing Vaudeville // Shadow of a Mouse: Performance, Belief, and World-Making in Animation. — Berkeley, Los Angeles: University of California Press[en], 2012. — P. 116—117. — 372 p. — ISBN 978-0-520-26103-7
Ganly, Raymond “Mickey's Follies” Կաղապար:Скобка(անգլ.) // Motion Picture News[en]. — 14 September 1929. — Т. XL. — № 11. — С. 989. — ISSN 0748-5921.
Watts, Steven Young Man Disney and Mickey Mouse // The Magic Kingdom: Walt Disney and the American Way of Life. — Columbia, Missouri: University of Missouri Press[en], 2001. — P. 31, 34, 35. — 550 p. — ISBN 0-8262-1379-0


== Արտաքին հղումներ ==
Mickey's Follies(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
Քարաքի մարզ

Քարաքի մարզ (արաբ․՝ محافظة الكرك‎‎)՝ մուհաֆազա Հորդանանի հարավում։ Գտնվում է երկրի մայրաքաղաք Ամմանից հարավ-արևմուտք։ Հյուսիսից սահմանակցում է Մադաբայի և Ամմանի մարզերին, արևելքից՝ Մաանի մարզին, հարավից՝ Ալ-Տաֆիլայի մարզին, իսկ արևմուտքից՝ Մեռյալ ծովին։ Վարչական կենտրոնը և խոշորագույն քաղաքը Ալ-Քարաքն է։ Տարածքը կազմում է 3217 կմ²։ 


== Պատմություն ==
Քարաքի մարզի տարածքը մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակում եղել է Մոաբի թագավորության կենտրոնը։ Թագավորության մայրաքաղաքը հավանաբար գտնվել է ներկայիս Ալ-Քարաք քաղաքի մոտակայքում։ 
Հետագա դարերում Քարաքի մարզի տարածքն անցել է պարսիկների, նաբաթեացիների, հռոմեացիների տիրապետության տակ։ Քարաքի տարածքում՝ Բեթթորուս քաղաքում է գտնվել հռոմեական 4-րդ լեգեոնի կենտրոնակայանը։ 6-րդ դարում Քարաքի տարածքն անցել է Բյուզանդական կայսրության վասսալ Ղասանյաններին։ 629 թ. Մութայի ճակատամարտը, որում բյուզանդացիները պարտություն են կրել արաբների կողմից նույնպես տեղի է ունեցել մարզի տարածքում՝ Մութա քաղաքի մոտակայքում։
Խաչակրաց արշավանքների ժամանակ Քարաքի մարզի տարածքում ստեղծվել է Քարաքի իշխանությունը, որը հետագայում գրավվել է Սալահ ադ-Դինի կողմից։ 
16-րդ դարից մինչև 1917 թվականը Քարաքը եղել է Օսմանյան կայսրության կազմում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո տարածքը տրվել է Անդրհորդանանի էմիրությանը։ Հետագայում անկախ Հորդանանի իշպանությունների կողմից 1966 թվականի հունիսի 16-ին ստեղծվել է Քաարաքի մարզը՝ որպես առանձին վարչական միավոր։ Վահիբ ալ-Բիթարը դարձել է Քարաքի առաջին նահանգապետ։


== Աշխարհագրություն ==

Քարաքի մարզը գտնվում է Մեռյալ ծովի հարավ-արևելյան ափի և Մոաբի լեռնաշղթայի միջև։ Մարզի հիմնական գետը Վադի Մուջիբն է կամ աստվածաշնչյան Արնոն գետը, որը հոսում է լեռներից և թափվում Մեռյալ ծով։ Քարաքի մարզում բավականին մեծ է բարձրությունների տատանումը՝ 1000 և ավելի մետր ծովի մակևերույթից բարձր լեռնային շրջաններում և մինչև 330 մետր ծովի մակերևույթից ցածր Մեռյալ ծովի շրջանում։ 


== Բնակչություն ==
2004 թ. մարդահամարի համաձայն՝ Քարաքի մարզի բնակչությունը կազմել է 204185 մարդ, որոնց 95.42%-ը եղել են Հորդանանի քաղաքացիներ։ 2010 թվականին բնակչության մոտավոր թիվը եղել է 239000 մարդ։ 2015 թվականի մարդահամրի համաձայն՝ բնակչության թիվը կազմել է 316629 մարդ։ Բնակչության 70%-ը դավանում է իսլամ, 30%-ը՝ քրիստոնեություն։ Քարաքի մարզը համարվում է մուսուլմանների և քրիստոնյաների խաղաղ համակեցության օրինակներից մեկը Հորդանանում։


== Վարչական բաժանում ==
Քարաքի մարզը բաժանվում է 10 շրջանների՝

Աիի շրջան (արաբ․՝ لواء عي‎‎)
Ալ-Կասրի շրջան (արաբ․՝ لواء القصر‎‎)
Ալ-Կատրանեի շրջան (արաբ․՝ لواء القطرانة‎‎)
Կենտրոնական շրջան (արաբ․՝ لواء قصبة الكرك‎‎)
Հարավային Մազարի շրջան (արաբ․՝ لواء المزار الجنوبي‎‎)
Հարավային Աղվարի շրջան (արաբ․՝ لواء الاغوار الجنوبية‎‎)
Ղոր ալ-Մազրաայի շրջան (արաբ․՝ قضاء غور المزرعة‎‎)
Մոաբի շրջան (արաբ․՝ قضاء مؤاب‎‎)
Մուջիբի շրջան (արաբ․՝ قضاء الموجب‎‎)
Ֆակուի շրջան (արաբ․՝ لواء فقوع‎‎)


== Տես նաև ==
Հորդանանի վարչական բաժանում
Ալ-Քարաք


== Ծանոթագրություններ ==
Գոլուբիցկոե (գյուղ, Վոլնովախսկի շրջան)

Գոլուբիցկոե (ուկրաիներեն՝ Голубицьке), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Գոլուբիցկոե գյուղում բնակվում էր 378 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Սվետլիցկոե

Սվետլիցկոե (ուկրաիներեն՝ Світлицьке), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բաշտանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1910 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սվետլիցկոե գյուղում բնակվում էր 3 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,15 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
1398

1398 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1398 թվականն է, 
XIV դարի 98-րդ տարին։


== Դեպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Խորհրդա-մարոկկոյական հարաբերություններ

Խորհրդա-մարոկկոյական հարաբերություններ, պատմական դիվանագիտական հարաբերությունները Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության (ԽՍՀՄ) և Մարոկկոյի միջև։
Երկրների միջև դվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1958 թվականին։ Ստորագրվեցին առևտրի, վճարային (1958), օդային հաղորդակցության (1962), տնտեսական և տեխնիկական, գիտատեխնիկական, մշակույթներ համագործակցության, Մարոկկոյին մեքենաներ և սարքավորում մատակարարելու (1966), Կասաբլանկայում ԽՍՀՄ գլխավոր հյուպատոսություն հաստատելու (1966-1967), ծովագնացության (1971), փոխադարձ ապրանքամատակարարման (1974), ծովային ձկնորսության (1978), երկարաժամկետ առևտրի (1979) համաձայնագրեր ու արձանագրություններ, մշակութային ու գիտատեխնիկական համագործակցության ծրագիր (1981)։
Լուիզա Հոլթյուիսեն

Սանդրինա Լուիզա Գերտրուդա Հոլթյուիսեն (անգլ.՝ Sandrina Louisa Geertruida Holthuysen, նոյեմբերի 28, 1824(1824-11-28)[…], Ամստերդամ, Նիդերլանդներ - հունվարի 30, 1895(1895-01-30)[…], Ամստերդամ, Նիդերլանդներ), հոլանդացի արվեստի հավաքորդ, որը հիմնադրել է Ամստերդամի Վիլլեթ-Հոլթյուիսեն թանգարանը։ 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Նիդեռլանդների Ամստերդամ քաղաքում և եղել պատուհանի ապակու և ածխի վաճառքով զբաղվող մեծահարուստ վաճառական Պիտեր Ժերար Հոլթյուիսենի միակ զավակը։ Հայրը մահացել է 1858 թվականին, իսկ 1861 թվականին Լուիզան ամուսնացել է Աբրահամ Վիլեթի հետ ու ապրել բոհեմական կյանքով, ճանապարհորդել, արվեստի հավաքորդությամբ զբաղվել։ Նրանց արվեստի հավաքածուում կային Լուիզայի կողմից գնված գործեր, որոնցից ամենաթանկարժեք կտավը Բլեզ Դեգոֆի հեղինակած 50000 գիլդեր արժողությամբ մի նատյուրմորտ էր։ 
Մահացել է անզավակ 1895 թվականին Ամստերդամում, ամուսնու մահից մի քանի տարի անց։ Տունն ամբողջ պարունակությամբ, այդ թվում և արվեստի գործերը, նվիրվել է Ամստերդամ քաղաքին պայմանով, որ կառույցը պետք է օգտագործվի որպես թանգարան, որը պետք է կրի Լուիզայի և իր ամուսնու անունը։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Հետագա ընթերցանություն ==
vam Eeghen I. H. (1952)։ «1952 MAANDBLAD JAARGANG 39»։ Maandblad Amstelodammum (հոլանդերեն)։ Het museum Willet-Holthuysen (39): 81–86։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-17-ին։ Վերցված է 2017-02-22  


== Արտաքին հղումներ ==
Museum Willet-Holthuysen (Dutch)
Կինչո Ավրամով

Կինչո Ավրամով (բուլղար․՝ Кънчо Маринов Аврамов, փետրվարի 18, 1941(1941-02-18), Golyamo Peshtene, Vratsa Municipality, Վրաչայի մարզ, Բուլղարիա - 2011, Սոֆիա, Բուլղարիա), բուլղարացի քանդակագործ, նկարիչ–գրաֆիկ, զինանշանի նկարիչ, մեդալագործ, մանկավարժ։


== Կենսագրություն ==

1968 թվականին ավարտել է Կերպարվեստի բարձրագույն ինստիտուտի (այժմ` Բուլղարիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիա) քանդակագործության բաժինը։
1970-1974 թվականներին դասավանդել է Սոֆիայի կերպարվեստի «Իլյա Պետրով» ազգային ուսումնարանում։ 1974 թվականից եղել է Գեղարվեստի ազգային ակադեմիայի պլաստիկայի բաժնի ավագ օգնական։
Մասնակցել է մի քանի խմբային և անձնական ցուցահանդեսների։


== Ստեղծագործական կյանք ==
Բուլղարական մի շարք գյուղերի և քաղաքների զինանշանների, ինչպես նաև` հոբելյանական մետաղադրամների և հուշադրամների հեղինակ է։ Դրանցից են.

1981` «Բուլղարիայի 1300-ամյա. Հրիստո Բոտև և Շանդոր Պետեֆի»
1985` «Բուլղարյայում կազմակերպված զբոսաշրջության 90-ամյակ. Ալեքո Կոնստանտինով»
1987` «Վասիլ Լևսկու ծննդյան 150-ամյակ»
1988` «Խաջի Դիմիտրի և Ստեֆան Կարաջայի մահվան 150-ամյակ»
1988` «ԽՍՀՄ-ԲԺՀ երկրորդ համատեղ տիեզերական թռիչք»
1989` «Վասիլ Ապրիլովի ծննդյան 200-ամյակ»
1989` «Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայի 120-ամյակ»
1994` «Բուլղարիայում գիմնաստիկայի 100-ամյակ»
1998` «Բուլղարիայի` օսմանյան լծից ազատվելու 120-ամյակ»
2000` «Բուլղարիայի միացումը Եվրամիությանը. Ցար Ֆեոդոր Սվյատոսլավ Տերտեր»1992 թվականին արժանացել է Բուլղարիայի զինանշանի ստեղծման համար հայտարարված մրցույթի երկրորդ մրցանակին։ Նույն տարում ստացել է նաև Բուլղարիայի մետաղադրամների ստեղծման մրցույթի երկրորդ մրցանակը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
АВРАМОВ, Кънчо Маринов Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.(բուլղ.)
Նամեյսի մատանի

Նամեյսի մատանի (լատիշ․՝ Nameja gredzens), լատվիական ավանդական մատանի, որն արտացոլում է լատվիական անկախությունը, բարեկամությունը, հավատարմությունը և խորհրդանշում է լատվիական հին երկրամասերի՝ Կուրզեմեի, Լատգալիայի ու Վիձեմեի միությունն ու միասնությունը։
Մատանու ձևավորումը և նրան առնչվող ավանդություններն ու սովորություններն սկիզբ են առել հին Լատգալեում, որը Լատվիայի արևելյան պատմական երկրամասն է։ Ուսումնասիրությունները հանգեցրել են այն եզրակացության, որ այդ մատանին առաջին անգամ պատրաստվել է 12-րդ դարում։
Նամեյսի մատանին լայն տարածում գտած խորհրդանիշ է լատվիական մշակույթում։ 1928 թվականին Ալեքսանդր Գրինսը մի վեպ է գրել «Nameja gredzens» («Նամեյսի մատանին») խորագրով, որը ժողովրդականացրել է մատանին ու դրա խորհրդանշական էությունը։ 2018 թվականին կինոռեժիսոր Այգարս Գրաուբան նկարահանել է «Հեթանոս արքան» կինոնկարը (լատիշ․՝ Nameja gredzens), որտեղ արտացոլված է մատանու հետ կապված լեգենդի այլընտրանքային տարբերակը։
Նամեյսի մատանին իր ձևավորման և առասպելաբանական նշանակության շնորհիվ կենտրոնական տեղ է գրավել լատվիական ոսկերչության մեջ։
20-րդ դարում ոչ միայն Լատվիայում, այլև Բալթյան ուրիշ երկրներում բուռն հետաքրքրություն է առաջացել Նամեյսի մատանու նկատմամբ՝ թե՛ որպես ոսկերչական առարկայի և թե՛ որպես լատվիական ինքնության խորհրդանիշի։ Այն սովորաբար տղամարդիկ են կրում, բայց մեր օրերում սկսել են նաև կանայք կրել։ Մատանին մեծ մասամբ արծաթից է պատրաստվում, թեև հանդիպում են նաև ոսկուց կամ բրոնզից պատրաստվածներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Nameja gredzena izkalšana
Շըխմուսա

Շըխմուսա, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(5207) Հերնշոու

(5207) Հերնշոու (անգլ.՝ Hearnshaw), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի ապրիլի 15-ին Ալան Գիլմորի և Պամելա Կիլմարտինի կողմից Լեյք Տեկապոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,551043 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,068 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,0341 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1488,25 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,241895 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 12,78° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5207) Հերնշոու աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գորե (կղզի)

Գորե կղզի (ֆր.՝ Île de Gorée), փոքր կղզի Սենեգալում։
Կղզին տեղակայված է է Դակարի նավահանգստից 2,5 կմ դեպի հարավ, հանդիսանում է մայրաքաղաքային շրջանի կոմունան։ Գորեի տարածքը կազմում է ընդամենը 0,182 կմ² (900 մ երկարությամբ և 350 մ լայնությամբ անկանոն ձևով ձգված կղզի), սակայն բնակչությունը, 2007 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ կազմել է 1102 մարդ, խտությունը գերազանցում է 6000 մարդ/կմ²։  Կղզին զբոսաշրջային օբյեկտ է, նրանում արգելված է ավտոմեքենա օգտագործել։ Գորեն Դակարի հետ կապված է լաստանավային անցումով։


== Պատմություն ==
Եվրոպացիների համար Գորեն 1444 թվականին հայտնաբերել է պորտուգալացի ծովագնաց Դինիշ Դիաշը, որից հետո կղզին մտել է պատմության մեջ որպես 15-19-րդ դարերում ստրկավաճառության խոշորագույն կենտրոններից մեկը՝ պորտուգալացիների, հոլանդացիների, անգլիացիների և ֆրանսիացիների խնամակալության ներքո։ Ստրկավաճառությունից բացի Անգլիայի և Ֆրանսիայի հսկողությամբ վաճառել են գենտանուշ, կաշի, ոսկի, համեմունքներ։
1677 թվականին կղզին նվաճել է Ֆրանսիան։ 1758 թվականին Յոթնամյա պատերազմի ընթացքում Գորե կղզին նվաճել է Մեծ Բրիտանիան և վերահսկել այն մինչև 1763 թվականը։
19-րդ դարի կեսից Դակարի հիմնադրումից և ստրկավաճառության դադարեցումից հետո Գորեն աստիճանաբար սկսել է անկում ապրել։ Եթե 1891 թվականին Գորեի բնակչությունը կազմել է 2,1 հազար մարդ, իսկ Դակարում՝ 8,7 հազար բնակիչ, ապա արդեն 1926 թվականին՝ 700 և 33 679 համապատասխանաբար։ Կղզու տարածքում լավ վիճակում պահպանվել են ստրուկներին պահելու համար շինություններ, ինչպես նաև ստրկավաճառների տներ։
1978 թվականին կղզին մտել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության մշակութային օբյեկտների ցանկում։ 1996 թվականին, երկրի վարչական կառուցվածի բարեփոխումից հետո, Գորեն դարձել է Դակարի 19 կոմունաներից մեկը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
 Մեդիաֆայլեր Остров Горе́ թեմայով Վիքիպահեստում:
«Официальный сайт Горе́»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2006-12-15-ին  
Goree and the Atlantic Slave Trade
Gorée Archaeology Archived 2017-07-24 at the Wayback Machine.
«Остров Горе»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-01-12-ին
Գալիկյան

Գալիկյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Արծրունի Գաբրիելի Գալիկյան (1912-2004), ճարտարապետ։
Հրանտ Ավետիսի Գալիկյան (1889-1938), հասարակական-քաղաքական գործիչ, իրավաբան, լրագրող։
Սարգիս Գալիկյան (ծնվ. 1892), բժիշկ։


== Տես նաև ==
Գալիկչյան


== Ծանոթագրություններ ==
Իսկ դու արև ունե՞ս

Իսկ դու արև ունե՞ս (ռուս.՝ А у тебя есть солнце?), խորհրդային տիկնիկային մուլտիպլիկացիոն ֆիլմ, որը ստեղծվել է 1974 թվականին, Անատոլի Ալյաշևի կողմից, Սվերդլովսկյան հեռուստատեսությունում։


== Սյուժե ==
Ձվից դուրս է գալիս մի ճուտիկ։ Չորանալով` նա գնում է զբոսնելու։ Նրա ճանապարհին հանդիպում է մի փայտե տնակ, որի մեջ շնիկ էր քնած։ Շնիկը հարցնում է գլխավոր հերոսին, թե ի՞նչ նա ունի։ Ճուտիկը պատասխանում է, որ ոչինչ չունի, բացի ձվի կճեպներից։ Շնիկը ծիծաղում է և ասում, որ նա ունի փայտե տնակ, և քանի որ ճուտիկը ոչինչ չունի, նա ոչ ոք է։ Ճուտիկը վիրավորվում է, բայց հետո, մտածում է, և պատասխանում, որ նա ունի արև, քանի որ առաջ այն ոչ մեկինը չէր, իսկ հիմա նա այն իրեն է վերցնում։ Շնիկը սկսում է նախանձել ճուտիկին, և առաջարկում է նրան իր տնակի կեսը, միայն թե ճուտիկը չվերցնի իրեն արևը։ Ճուտիկը համաձայնում է։ Շնիկը տնակը մասերի է բաժանում և տեղաշարժում, հերոսները նստում են ամենքն իր մասի մեջ։ Այդ ժամանակ անձրև է սկսվում և քամի, և նրանք մրսում են։ Այն ժամանակ ճուտիկը առաջարկում է միացնել կրպակի կեսերը։ Շնիկը համաձայնում է։ Այժմ ընկերների համար ջերմ է, ուրախ և հարմարավետ։


== Տես նաև ==
Անատոլի Ալյաշևայի մուլտֆիլմերը «ընկերության մասին.
Հե՞շտ է խիզախ լինել (1975 թվական)
Բուրյոնկան Մասլյոնկինոյից (1973 թվական)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Մուլտֆիլմի մասին «Կարուսել» հեռուսաալիքի կայքում
Մուլտֆիլմի մասին bayun.ru կայքում
Ֆետիշիզմ

Ֆետիշիզմ (ֆր.՝ fetiche - թալիսման, հմայիլ, կուռք), գերբնական հատկություններ վերագրվող անշունչ առարկաների երկրպագություն։
Ֆետիշիզմի բոլոր վաղ կրոնական ձևերի ու զարգացած կրոնական համակարգերի բաղադրամասը կազմող կրոնական աշխարհընկալման տարրերից է։ Ֆետիշներ կարող են լինել քարերը, փայտերը, ծառերը, բնական կամ ձեռակերտ ցանկացած առարկան։ Ֆետիշների պաշտամունքի ձևերը նույնպես բազմազան են։ 
Ֆետիշներին մատուցվող զոհաբերություններից մինչև դրանց մեջ գամեր խրել (իբր ոգուն ցավ պատճառելու ու դրանով իսկ նրան ուղղված խնդրանքը կատարել ստիպելու համար)։
Ֆետիշիզմը լայնորեն տարածված է նաև արդի կրոններում, օրինակ՝ «սև քարի» (Մեքքայում) պաշտամունքը մուսուլմանների մեջ, մեռած հոգևորականների աճյուններով պաշտամունքային շինություններինը՝ բուդդայականության մեջ, բազմաթիվ «հրաշագործ» սրբապատկերների ու մասունքների երկրպագությունը՝ քրիստոնեության մեջ։


== Գրականություն ==
Andrew Lang, Fetishism and Spiritualism Archived 2013-02-02 at the Wayback Machine., The Making of Religion, (Chapter VIII), Longmans, Green, and C°, London, New York and Bombay, 1900, pp. 147–159.
Three Contributions to the Theory of Sex by Sigmund Freud


== Արտաքին հղումներ ==
Կրոնադարան - Ֆետիշիզմ
The Catholic Encyclopaedia: Fetishism
Տեջանո

Տեդժանո (իտալերեն՝ Teggiano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Կամպանիա մարզում՝ Սալեռնո գավառում։ Բնակչությունը կազմում է 8139 մարդ, բնակչության խտությունը կազմում է 133 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 61 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 84039, հեռախոսային կոդ՝ 0975:


== Արտաքին հղումներ ==
http://teggiano.asmenet.it/ Archived 2009-09-25 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ծղուկք

Ծղուկք (անվանվել է նաև Սյունիք և Սիսական), Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի գավառներից։
Համապատասխանում է ՀԽՍՀ նախկին Սիսիանի շրջանին և Գորիսի շրջանի արևմտյան մասին։
Ծղուկ գավառը սահմանափակված էր արևելքից՝ Աղահեջքով և Հաբանդով, արևմուտքից ՝ Ճահուկով և Վայոց ձորով, որոնց հետ ունեցած սահմանն անցնում է Սյունյաց լեռների ջրբաժան գծով, հարավից՝ Բաղք, Ձորք, Գողթն ու Երնջակ գավառներով, որոնց հետ բնական սահման է ծառայում Բարկուշատի լեռները։ Հյուսիսում Ծղուկքի հարևանը Արցախի Ծար գավառն է։
Ծղուկ անունը հավանաբար էթնիկական ծագում ունի։
Սյունյաց իշխանների ոստանն այստեղ գտնվելու պատճառով, այս գավառը հաճախ կոչվում էր նաև Սյունիք կամ Սիսական։ 10-11րդ դարի մեր պատմիչների մոտ վերջին ավելի հաճախ են հիշատակվում, քան Ծղուկը։ XIII դարից ի վեր Ծղուկ գավառը կոչվել է նաև Որոտան։
Ծղուկի պատմական վայրերից նշանավոր են Շաղատ գյուղաքաղաքը, Որոտն գյուղը, Որոտնաբերդը և Որոտնավանքը, Տաթևի վանքը, Թանահատի վանքը, Սիսիան քաղաքի Սյունի վանքն ու Սյունի բերդը։


== Տես նաև՝ ==
Շաղատ
Տաթևի վանք


== Աղբյուրներ ==
Պետրիչի համայնք

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պետրիչ (այլ կիրառումներ)Պետրիչի համայնք (բուլղար․՝ Община Петрич), համայնք Բուլղարիայում։ Վարչականորեն գտնվում է Բլագոևգրադի մարզում։ Վարչական կենտրոնն է Պետրիչ քաղաքը։
Համայնքի տարածքի մակերեսը կազմում է 650 կմ²։ Համայնքի ծայր հարավարևմտյան հատվածում տեղակայված է Տումբա լեռը։
Պետրիչ համայնքի քմեթը (քաղաքապետ) ընտրությունների արդյունքում Վելյո Իլիևն է։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2018 թվականի մայիսի 15-ի մարդահամարի տվյալների՝ համայնքի բնակչությունը կազմում է 58 533 մարդ։


== Համայնքի կազմ ==
Համայնքի մեջ են մտնում հետևյալ բնակավայրերը՝

գյուղ Բասկալցի
գյուղ Բելասիցա
գյուղ Բոգորոդիցա
գյուղ Բորովիչենե
գյուղ Վիշլենե
գյուղ Վոլնո
գյուղ Գաբրենե
գյուղ Գեգա
գյուղ Գեներալ-Տոդորով
գյուղ Գորչևո
գյուղ Գյուրգևո
գյուղ Դոլենե
գյուղ Դոլնա Կրուշիցա
գյուղ Դոլնա Ռիբնիցա
գյուղ Դոլնո Սպանչևո
գյուղ Դրագուշ
գյուղ Դրանգովո
գյուղ Դրենովիցա
գյուղ Դրենովո
գյուղ Զանոգա
գյուղ Զոյնեչե
գյուղ Իվանովո
գյուղ Կավրակիրովո
գյուղ Կամենա
գյուղ Կապատովո
գյուղ Կլադենցի
գյուղ Կլյուչ
գյուղ Կոլարովո
գյուղ Կրոմիդովո
գյուղ Կրիջիլիչա
գյուղ Կուկուրահցևո
գյուղ Կուլատա
գյուղ Կիրնալովո
գյուղ Մարիկոստինովո
գյուղ Մարինո Պոլե
գյուղ Մենդովո
գյուղ Միտինո
գյուղ Միհնևո
գյուղ Նովո Կոնոմլադի
քաղաք Պետրիչ
գյուղ Պրավո Բիրդո
գյուղ Պերվոմայ
գյուղ Ռիբնիկ
գյուղ Ռուպիտե
գյուղ Ռիջակ
գյուղ Սամուիլովա Կրեպոստ
գյուղ Սամուիլովո
գյուղ Սկրիտ
գյուղ Ստարչևո
գյուղ Ստրումեշնիցա
գյուղ Տոնսկո Դաբե
գյուղ Տոպոլնիցա
գյուղ Չուրիլովո
գյուղ Չուրիչենի
գյուղ Չուչուլիգովո
գյուղ Յավորնիցա
գյուղ Յակովո


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Համայնքի պաշտոնական կայք
Գալե (այլ կիրառումներ)

Գալե, կարող է վերաբերել՝

Գալե - հայ ֆիդայի
Գալե - համայնք Ֆրանսիայում
Ֆրանկ-Հերցի փորձ

Ֆրանկի և Հերցի փորձը, փորձ, որը հանդիսանում է ատոմի ներքին էներգիայի դիսկրետության ապացույց: Կատարվել է 1913 թվականին Ջեյմս Ֆրանկի և Գուստավ Հերցի կողմից:

Նկարում ցուցադրված է փորձի սխեման: K կաթոդին և C1 էլեկտրավակուումային խողովակին, որը լցված է սնդիկի (Hg) գոլորշիներով, տրվում է պոտենցիալների V տարբերություն, ինչի հետևանքով էլեկտրոնները արագանում են և նկատվում է վոլտ-ամպերային բնութագիր: C2 ցանցին և А անոդին տրվում է կասեցնող պոտենցիալների տարբերություն: I տիրույթում արագացված էլեկտրոնները բախվում են սնդիկի ատոմների հետ II տիրույթում:Եթե էլեկտրոնի էներգիան բախումից հետո դեռ բավականաչափ մեծ է, որպեսզի հաղթահարի կասեցնող III տիրույթի պոտենցիալների տարբերությունը, ապա նա կհասնի անոդին: Հետևաբար Г ամպերաչափի ցուցմունքը կախված է բախման հետևանքով էլեկտրոնի կորցրած էնրգիայից:
Փորձում ուսումնասիրվում էր I  հոսանքի ուժի աճը, երբ արագացնող լարումը մեծացնում ենք մինչև 4.9 Վ: Այսինքն էլեկտրոնները, որոնք ունեն Е < 4,9 էՎ էներգիա, առաձգական բախվում են սնդիկի ատոմներին և ատոմների էներգիան չի փոխվում: Երբ V = 4,9 Վ (նաև 9.8 Վ, 14.7 Վ արժեքների դեպքում) հոսանքի ուժի կտրուկ անկում է նկատվում: Սրանից կարելի է ենթադրել, որ լարման տվյալ արժեքների դեպքում ատոմենրի հետ բախումը ոչ առաձգական է, այսինքն էլեկտոնի էներգիան բավարար է սնդիկի ատոմին գրգռելու համար: 4.9 էՎ-ին պատիկ էներգիաների դեպքում էլեկտրոնները կարող են ոչ առաձգականորեն բախվել ատոմների հետ մի քանի անգամ:
Այսպիսով, Ֆրանկի և Հերցի փորձը ցույց տվեց, որ ատոմի կողմից կլանված էներգիայի սպեկտրը ընդհատ է: Նվազագույն քանակը (էլեկտրամագնիսկան դաշտի քվանտ), որը կարող է սնդիկի ատոմը կլանել հավասար է 4.9 էՎ.-ի: Սնդիկի ատոմի ճառագայթած ալիքի երկարության λ = 253,7 նմ արժեքը երբ V > 4,9 Վ, համապատասխանում էր Բորի երկրորդ կանխադրույթով ստացվող ալիքի երկարությանը՝

  
    
      
        
          E
          
            1
          
        
        −
        
          E
          
            0
          
        
        =
        
          
            
              h
              c
            
            λ
          
        
      
    
    {\displaystyle E_{1}-E_{0}={\frac {hc}{\lambda }}}
  , որտեղ E0-ն և E1-ն, համապատասխանաբար, հիմնական ու գրգռված վիճակների էներգիաներն են: Ֆրանկի և Հերցի փորձում E0 — E1 = 4,9 էՎ:Արթուր Կոմպտոնը 1922-1923 թվականներին, կրկնելով Ֆրանկի ու Հերցի փորձը, հայտնաբերեց, որ V > 4,9 Վ դեպքում սնդիկի գոլորշիները արձակում են լույս ν = ΔE/h հաճախությամբ, որտեղ ΔE = 4,9 էՎ, իսկ h-ը Պլանկի հաստատունն է:
Այսպիսով, էլեկտրոնների հարվածի հետևանքով գրգռված սնդիկի ատոմը արձակում է 4.9 էՎ էներգիայով ֆոտոն և վերադառնում հիմնական վիճակ: 1925 թվականին Ֆրանկն ու Հերցը ստացել են Նոբելյան մրցանակ ատոմի և էլեկտրոնի բախման բացահայտման համար:


== Տես նաև ==
Բորի մոդել
Բորի կանխադրույթներ


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆրանկ-Հերցի փորձ հոդվածը ՀՍՀ-ում
Ֆրանկի և Հերցի փորձի ցուցադրություն
Ֆրանկի ու Հերցի փորձի արդի գրականության ցանկ Archived 2010-09-26 at the Wayback Machine.
Կապույտ (Վայոց ձորի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կապույտ (այլ կիրառումներ)Կապույտ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Վայոց ձորի մարզում, Գոմքից 3 կմ հարավ-արևելք, Արփայի ձախակողմյան Կապույտ վտակի վերին հոսանքի շրջանում։
Կապույտ է վերանվանվել 1968 թ.-ին։


== Բնակչություն ==
Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Կապույտի մշտական բնակչությունը կազմել է 23, առկա բնակչությունը` 25 մարդ։ Մինչև 1989 թ. բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, այնուհետ` հայերով։
Կապույտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև.


== Տնտեսություն ==
Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Կապույտում պահպանվել են X-XV դարերի խաչքարեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Oberon (ծրագրավորման լեզու)

Oberon֊ը ընդհանուր օգտագործման ծրագրավորման լեզու է։ Այն 1986 թ․֊ին ստեղծվել է պրոֆ․ Նիկլաուս Վիրտի կողմից և հանդիսանում է Ալգոլ֊ատիպ լեզուների Վիրտյան ընտանիքի վերջին ներկայացուցիչը (ի շարս Euler, Algol-W, Pascal, Modula և Modula-2 լեզուների)։ Oberon֊ը հնարավորություն է տալիս գոյություն ունեցող տիպերի հիման վրա ստեղծել տվյալների նոր տիպեր, և այդ տիպերն իրար կապել ստատիկ տիպիզացիայի օրենքներով։ Oberon֊ը Ցյուրիխի տեխնոլոգիական համալսարանում մշակվել է որպես Oberon օպերացիոն համակարգի անբաժանելի մաս։ Անունը ստացվել է Ուրանի Օբերոն արբանյակից։
Այժմ էլ հեղինակը զարգացնում է Oberon լեզուն, որի վերջին տարբերակը թողարկվել է 2015 թ․ մարտ ամսին։


== Բնութագիրները ==
Հետևյալ հատկությունները ընդհանուր գծերով բնութագրում են Oberon լեզուն․

Ծառայողական բառերը զգայուն են ռեգիստրի նկատմամբ և գրվում են միայն մեծատառերով,
Ծրագրերը կազմված են մոդուլներից և հնարավոր է դրանց առանձնացված կոմպիլյացիան,
Լեզուն ունի ներդրված տողային գործողություններ,
Ներդրված «աղբի հավաքման» հնարավորություն,
Համակարգային ծրագրավորման աջակցում։


== Օրինակներ ==
Ողջո՜ւյն, աշխարհ։


== Հղումներ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Oberon ― պրոֆ․ Նիկլաուս Վիրտի՝ Oberon֊ի էջը։
Կախարդական ծնողները

Կախարդական ծնողները (անգլ.՝ The Fairly OddParents), մուլտսերիալ, որը հորինվել և ստեղծվել է մուլտիպլիկատոր Բուտչեմ Խարտմանովի կողմից։ Մուլտֆիլմը ստեղծվել է Billionfold Inc. և Frederator Studios ստուդիաներում, Nickelodeon հեռուստաալիքի համար։


== Սյուժե ==
Տիմմի Տյորները՝ հասարակ, տասնամյա մի տղա, ով ապրում է իր թեթևամիտ ծնողների հետ Դիմմսդեյլ քաղաքում։ Նրա կյանքը ձանձրալի է, նրան ոչ ոք չի հասկանում, ծնողները անտարբերություն են ցուցաբերում տղայի դաստյարակությանը, այդ իսկ պատճառով նրա մասին հոգ է տանում դայակը։ Դայակի անունը Վիկկի է, նա կոպիտ ու դաժան դեռահաս է աղջիկ է։ Բայց ամեն ինչ փոխվում է, երբ Տիմմին իմանաում է, որ իր ձկները՝ Կոսմոն և Վանդան, ամենակարող էակներ են։ Տիմմին արագ իմանում է, որ նրանք կարող են կատարել իր բոլոր ցանկությունները(որոշակի սահմանափակումներով)։ Անփորձ Տիմմին որոշ հարցերում երբեմն փորձում էր իրագործել ցանկությունները, որոնք ակամա վերածվում էին արհավիրքների և նա իր ամենակարող էակների հետ միասին պետք է գտնի որևէ հնար «հետ բերելու» ցանկությունը։
Սյուժեի զարգացման ընթացքում նա ձեռք է բերում թշնամիներ։ Նրա դպրոցի ուսուցիչ՝ պարոն Կրոկերը, ի տարբերություն մյուս մեծերի, նա հավատում է ամենակարող էակների գոյությանը և երկար ժամանակ զբաղվում է նրանց որոնմամբ։ Նա ներկայացնում է Տիմմիին սպառնող պոտենցիալ վտանգը։ Քանի որ ըստ «Da Rules»–ի, եթե կողմնակի ինչ–որ մեկը գտնի ամենակարող էակներին՝ նա կբաժանի նրանց վերջնականապես։
Ինչպես նաև մուլտֆիլմում բացահայտվում է նոր կերպար՝ Յուրգեն Ֆոն Ստրենգլ անունով։ Մեծ ու հզոր հովանավոր է, ով ցուցաբերում է նողկանք Տիմմիի և նրա խնամակալների նկատմամբ։ Նա հանդիսանում է «զարմանահրաշ աշխարհ»-ի ստեղծողը։


== Արտաքին հղումներ ==
The Fairly OddParents մուլտֆիլմը Nick.com կայքում
Կամերա օբսքուրա (վեպ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օբսքուրա Կամերա (այլ կիրառումներ)«Կամերա օքսբուրա» (ռուս.՝ Камера обскура), ռուս-ամերիկյան գրող, թարգմանիչ, գրականագետ և էնտոմոլոգ Վլադիմիր Նաբոկովի վեպը։ Առաջին անգամ հրապարակվել է 1933 թ. դեկտեմբերին «Ժամանակակից գրառումներ» և «Պարաբոլա» հրատարակչություններում։
Վեպի առանձին հատվածներ տպագրվել են «Ժամանակակից գրառումներ» ամսագրում։ Դեռահաս աղջիկներին նվիրված ցավալի դրվագները շարունակվել են Նաբոկովի գլուխգործող աշխատության մեջ՝ «Լոլիտայում»։
Գիրքը առաջին անգամ թարգմանված՝ անգլերեն լեզվով, լույս է տեսել 1936 թվական թ. «Camera Obscura» անվան տակ՝ լոնդոնյան «John Long» հրատարակչությունում։ Գրքի անգլերեն թարգմանության հեղինակը համարվում է բրիտանացի թարգմանիչ Ուինֆրեդ Ռոյը։
Ավելի ուշ, գրողը պատրաստել է վեպի անգլերեն մեկ այլ տարբերակ, որը ուներ «Ծիծաղ մթության մեջ» (անգլ.՝ Laughter in the Dark) անվանումը։ Այն հրատարակվել է 1938 թ. մայիսի 6-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսական երկու հարցազրույց. Վլադիմիր Նաբոկով (ռուս.)
Վլադիմիր Նաբոկով. «Կամերա օբսքուրա» Archived 2012-12-25 at Archive.is (ռուս.)
Յ.Ա. Ռիկունին. Վլադիմիր Նավոկովի երկու «գերմանական» վեպեր
Չերնյավա (գյուղ, Վոլոչիսկի շրջան)

Չերնյավա (ուկրաիներեն՝ Чернява), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Վոլոչիսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Չերնյավա գյուղում բնակվում էր 323 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1,01 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 319,8 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ժողովածու (3463)

Ժողովածու (3463), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» ձեռագրերի ցանկում ներկայացված է 3463 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-18-րդ դարերին Կյուրիոն գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Մխիթար քահանան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 12,5×8,3 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 323 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգրով։ Պահպանակը ունի 4 էջ, գրված է՝ մագաղաթի վրա՝ նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի 91ա, 227 թ։


== Բովանդակություն ==
Նեմեսիոսի Տեսութիւն ի մարդոյն կազմութիւն
Գրիգոր Նւուսացւոյ Տեսութիւն ի մարդոյն կազմութիւն
Յորդորումն մանկանց ի կուսութիւն


== Ծանոթագրություններ ==
Վաճառական Ռուբեժանսկու դաստակերտ

Վաճառական Ռուբեժանսկու դաստակերտ (ռուս.՝ Усадьба купца Рубежанского), շինություն Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդար քաղաքում։ Կառուցվել է 1908 թվականին մոդեռն ոճով։ Եղել է արդյունաբերող Վասիլի Ռուբեժանսկու առանձնատունը։ Գտնվում է Կրասնոդարի պատմական կենտրոնում` Կոմունարների փողոց, 8 հասցեով։


== Պատմություն ==
1908 թվականին երկրորդ գիլդիայի վաճառական Վասիլի Կոնդրատևիչ Ռուբեժանսկին, որը կահույքաատաղձագործական արվեստանոցի և կահույքի խանութի սեփականատեր էր, ձեռք է բերել հողատարածք Բորզիկովսկայա փողոցում (այժմ`Կոմունարների փողոց), որտեղ կառուցել է մոդեռն ոճի առանձնատուն։ Ստույգ հայտնի չէ, թե ով է նախագծի հեղինակը, բայց որոշ տվյալներով` դա եղել է Ռուբեժանսկու մտերիմ ընկերը` ճարտարապետ Գավրիիլ Նիկիտինը։
1920 թվականին, Եկատերինոդարում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո, Վասիլի Ռուբեժանսկին ձերբակալվել է և հետագայում գնդակահարվել։ Տունն ազգայնացվել է, իսկ վաճառականի այրին և երկու փոքր երեխաները վտարվել։
1988 թվականին կինոռեժիսոր Գալինա Դանելիան-Յուրկովան Եվգենի Դուբրովինի «Այծի սպասումով» գրքի մոտիվներով Ռուբեժանսկու առանձնատանը նկարահանել է «Ֆրանսիացին» ֆիլմը։
1996 թվականին կայացած շենքի վերականգնման ժամանակ դահլիճում և նախասրահում հայտնաբերել են ավելի ուշ սվաղի տակ թաքնված յուղով որմնանկարներ։
Ներկա պահին պետական պահպանության ենթակա ճարտարապետական հուշարձանների գրանցամատյանում ընդգրկված շենքում գտնվում է Կրասնոդարի երկրամասի առևտրաարդյունաբերական պալատի գրասենյակը, իսկ նախկին դաստակերտի տարածքում` Իգնատով եղբայրների անվան մանկական գրադարանը։


== Նկարագրություն ==
Շենքն ունի անկյունային քառալանջ նախշապատ աշտարակով երկհարկանի կցակառույց, որը պսակվում է բարձր մետաղական հողմացույցով։ Տան գլխավոր առմուտքի վերևում տեղադրված է պատշգամբ։ Ճակատի դեկորի տարրերի թվում են ծեփածո բուսական նախշը, որմնասյուների տեսքով լուսամուտային երեսկալները։


== Ծանոթագրություններ ==
Ջումուշաուրի

Ջումուշաուրի (վրաց.՝ ჯუმუშაური), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության Շուախևի շրջանում։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 67 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Սլեպիխին (Օբլիվսկի շրջան)

Սլեպիխին (ռուս.՝ Слепихин ), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Օբլիվսկի շրջանում։ Մտնում է Նեստերկինսկոյե գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Բաբենհաուզեն (Շվաբիա)

Բաբենհաուզեն (գերմ.՝ Babenhausen), կոմունա Գերմանիայում՝ Բավարիա երկրամասում՝ Ներքին Ալգոյ շրջան։ Ենթարկվում է Շվաբիա վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 5176 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2010)։ Զբաղեցնում է 27,23 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 7 78 115։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Ելիզավետա Չայկինա

Ելիզավետա Իվանովնա Չայկինա (ռուս.՝ Елизавета Ивановна Чайкина, օգոստոսի 28, 1918(1918-08-28), Runo, Ostashkovsky Uyezd, Տվերի նահանգ, Մոսկվայի մարզ, Խորհրդային Ռուսաստան - նոյեմբերի 23, 1941(1941-11-23), Պենո, Տվերի մարզ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ պարտիզանական շարժման մասնակից, Խորհրդային Միության հերոս (հետմահու, 1942), ԽՄԿԿ անդամ (1939)։ 
Եղել է խրճիթ-ընթերցարանի վարիչ, 1939 թվականից՝ ՀամլԿԵՄ Պենոյի շրջկոմի (1941 թվականից, ֆաշիստական օկուպացիայի շրջանում՝ ընդհատակյա) շրջկոմի քարտուղար։ 1941 թվականի նոյեմբերի 2-ին մատնությամբ բռնվել է և խոշտանգումներից հետո գնդակահարվել։ Չայկինայի անունով են կոչվել խորհրդային շրջանի բազմաթիվ ձեռնարկություններ, դպրոցներ, փողոցներ, Կալինին քաղաքում՝ կոմերիտական Փառքի թանգարանը։ Պենո ավանում կանգնեցված է Չայկինայի հուշարձանը։


== Ծանոթագրություններ ==
Указ Президиума Верховного Совета СССР Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза тов. Чайкиной Е. И.» от 6 марта 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 25 марта (№ 9 (168)). — С. 1.
Ջուղայի խաչքար (Մայր Աթոռ, ճեմարանի մոտ, 1602 թվական)

Ջուղայի պահպանված խաչքար, որը ներկայումս գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքում՝ Մայր Աթոռի տաճարի արևելյան կողմում՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի և Գրիգոր Լուսավորչի դարպասի հարևանությամբ քանդակազարդ երեսով դեպի հյուսիս։ Հաշվառված է ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում (4.2/14.1.27)։


== Պատմություն ==
Խաչքարը քանդակվել է Գրիգոր խաչագործի կողմից 1602 թվականին։ Գտնվել է Ջուղայի գերեզմանատանը։
Վազգեն Ա Բուխարեստցի կաթողիկոսի ջանքերով 20-րդ դարի վերջերին խաչքարը տեղափովում է Մայր Աթոռ՝ փրկվելով Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացումից։ Տեղադրված է Մայր Աթոռի տաճարի արևելյան կողմում՝ Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի և Գրիգոր Լուսավորչի դարպասի հարևանությամբ քանդակազարդ երեսով դեպի հյուսիս։


== Նկարագրություն ==
Խաչասալի ստորին՝ հողի մեջ դրվող հատվածը բացակայում է, դրված է խորհանարդաձև նոր պատվանդանի վրա։


=== Քանդակներ ===
Խաչքարի քիվի կենտրոնում քանդակված է Հիսուս Քրիստոսը։
Քրիստոսի ոտքերի կողմերում քանդակված են 4 ավետարանիչներն,

Մատթեոսը նույնացվում է մարդու հետ, որովհետև նրա Ավետարանը սկսվում է Քրիստոսի մարդեղության պատմությունով։
Մարկոսը ներկայացվում է առյուծի խորհրդանիշով, որովհետև իր Ավետարանի սկզբում առյուծի պես քաջաբար հայտարարում է, թե Հիսուս Աստծո Որդին է։
Ղուկասը նույնացվում է եզի հետ, որ զոհի խորհրդանիշն է, այն պատճառով, որ նրա Ավետարանը սկսվում է Զաքարիայի`  տաճարում զոհի պատրաստության պաշտամունքի նկարագրությամբ։ Այս պատմությունն իր հերթին դիտվել է իբրև պատրաստություն Քրիստոսի զոհաբերության։
Հովհաննեսը ներկայացվում է արծվի խորհրդանիշով, որովհետև նա իր Ավետարանի սկզբում սավառնում է վեր` հայտարարելով Քրիստոսի աստվածությունըԱվետարանիչների կողմերում հրեշտակներ։


=== Արձանագրություն ===
Վարդյակից ներքև ընկած, այդ թվում' արձանագրային հատվածն ամբողջովին հողմահարված է։
Արձանագրությունը գտնվում է քիվից ներքև առանձին գոտիով և խորանի հարթության վրա։ Հավանաբար վարդյակից ներքև նույնպես եղել է արձանագրություն, որն, քայքայված է։ Հիշատակարանում հստակ ընթեռնելի
է.

Խաչաթևերի վերին հարթության վրա ժամանակագրությունն է. 

Դրանից ներքև. 

Համաձայն արձանագրության` պատվիրատուն Զաքարի ծնողներն էին, որոնց մյուս զավակի անունն էր Ամիր։


== Տես նաև ==
Ջուղայի գերեզմանատուն
Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացում
Էջմիածնի Մայր Տաճար


== Ծանոթագրություններ ==
Յաֆֆայի ճակատամարտ (1192)

Յաֆֆայի ճակատամարտ, 1192 թվականին տեղի ունեցած ռազմական բախում։ Մարտի ժամանակ Անգլիայի թագավոր Ռիչարդ I Առյուծասիրտը հաղթում է Եգիպտոսի սուլթան Սալահ ալ-Դինին և պահպանում քաղաքը խաչակիրների ձեռքում։ Մարտից հետո Ռիչարդ I Առյուծասիրտը հաշտության պայմանագիր է կնքում Սալահ ալ-Դինի հետ։


== Պատմություն ==
1191 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ռիչարդը պաշտպանեց Սալահ ալ-Դինի կողմից պաշարված Յաֆֆա քաղաքը։ Իմանալով քաղաքի պաշարման մասին, Ռիչարդը 80 ասպետների հետ նավերով մեկնեց Յաֆֆա, քաղաքի վրա տեսնելով մուսուլմանական դրոշ նա մտածեց, որ քաղաքը գրաված է։ Սակայն երբ արդեն ցանկանում էր հետ վերադառնալ, լողալով նրան մոտեցավ մի հոգևորական, ով տեղեկացրեց, որ քաղաքը դեռևս կանգուն է։ Ռիչարդը ասպետների հետ նետվեց ծովը և լողալով մոտեցավ Սալահ ալ-Դինի զորքերին և ջախջախեց 1000 հոգանոց զորքը, ազատեց քաղաքը պաշարումից, մտավ քաղաք և սկսեց ամրացնել ամրոցը։


== Մարտ ==
Ռիչարդին մոտեցան օգնական ուժեր Հենրիխ Շանպայնցու գլխավորությամբ, վերջինս իր հետ բերել էր 50 ասպետ և 500 տեգակիր։ Սալահ ալ-Դինը որոշեց հարձակվել, Ռիչարդը հետախույզներից տեղեկացել էր սպասվող հարձակման մասին և դասավորել էր իր փոքրաթիվ զորքերը՝ ամեն ասպետի կողքին կանգնեցրել էր 2 տեգակրի։ Ռիչարդը ուներ չափազանց քիչ քանակությամբ հեծելազոր՝ մոտ մեկ տասնյակ, նա ղեկավարում էր իր զորքերին կանգնած։ Ճակատամարտի մասնակից Բեռնարդը հիշատակել է մի ուշագրավ դրվագ. «Սալահ ալ-Դինը տեսնելով, որ Ռիչարդը կանգնած է իր զորքերի մեջ բացականչում է, «Ինչպե՜ս, նման արքան կանգնած է իր մարդկանց մեջ, դա արքայավայել չէ» և Ռիչարդին ընծայում է մի արաբական ձի»։
Սալահ ալ-Դինի զորքերը տեսնելով խաչակիրների դասավորությունը չեն համարձակվում հարձակվել։ Հարձակվում է միայն մամլուքների ջոկատը, վերջիններս զոհվում են տեգակիրների արձակած բոլտերից։ Սալահ ալ-Դինը ստիպված նահանջում է։


== Հետևանքներ ==
Յաֆֆայի ճակատամարտը Երրորդ խաչակրաց արշավանքի վերջին նշանակալից ճակատամարտն էր։ Մարտից հետո Ռիչարդ I Առյուծասիրտը սկսում է բանակցել Սալահ ալ-Դինի հետ։
Պայմանագիրը կնքվում է 1192 թվականի սեպտեմբերի 2-ին։ Այսպիսով Սալահ ալ-Դինի վերահսկողության տակ մնում է Երուսաղեմը, իսկ Երուսաղեմի թագավորությանը նեղ ցամաքային ճանապարհ Յաֆֆայից մինչև Տյուրոս։


== Գրականություն ==
H. W. Koch: Illustrierte Geschichte der Kriegszüge im Mittelalter (1998), Bechtermünz Verlag, S. 60-61, ISBN 3-8289-0321-5.
J. F. Verbruggen: The Art of Warfare in Western Europe During the Middle Ages: From the Eighth Century to 1340. Boydell Press, 1997.


== Ծանոթագրություններ ==