Պուտտու

Պուտտու (մալայալամ՝ പുട്ട്, ա.-փենջ.` ਪੁੱਟੂ, սինգ․՝ පිට්ටු, թամիլերեն՝ பிட்டு), հնդկական Կերալա, Թամիլ Նադու, Կառնատակա շրջանների և Շրի Լանկայի ավանդական ուտեստ, որը մատուցվում է նախաճաշին։ Ուտեստի puttu կամ pittu անվանումը թամիլերենից թարգմանաբար նշանակում է «օրաբաժին»։ Ուտեստն իրենից ներկայացնում է գոլորշիով շոգեխաշված և կոկոսի քերուկով պատված բրնձի գլան։ Պուտտուն հատկապես տարածված է հնդկական Կերալա նահանգում և Շրի Լանկայում․ այն մատուցում են եղեգնի շաքարով, սիսեռային կարիով կամ բանաններով։ Հյուսիսային Կանադայում այն մատուցվում է գհիի, պայայի մսային ապուրի կամ ոչխարի մսից կարիի հետ։ Կերալում կերակրատեսակը ստացել է ազգայինի կարգավիճակ։


== Բաղադրություն ==
Պուտտուն պատրաստվում է կոշտ աղացած բրնձով, կոկոսի քերուկով և ջրով։ Հաճախ բրինձը համեմում են զիրայով և այլ համեմունքներով։ Շրի Լանկայում ուտեստը սովորաբար պատրաստում են ցորենի կամ կարմիր բրնձի ալյուրով՝ առանց զիրայի։ Հյուսիսային Կարնատակիում խառնուրդին ավելացնում են անուշահոտ գառան մսով կամ ծովախեցգետիններով ու կոկոսի քերուկով մասալա։


== Պատրաստում ==
Պուտտուն պատրաստվում է բրնձի շոգեխաշման միջոցով։ Բրինձը շոգեխաշելուց առաջ նրա վրա կոկոսի հետ ավելացվում է բրնձի ջուր և համեմունքներ, մինչև ստացվի փափուկ, առաձգական զանգված։
Ուտեստի պատրաստման համար օգտագործվում է հատուկ մետաղյա շոգեխաշիչ՝ պուտտու կուտտին (puttu kutti), որը բաժանված է երկու մասի։ Ներքևի մասում լցվում է ջուր, իսկ վերևում՝ շերտերով տեղավորվում է բրնձե զանգվածը, կոկոսի քերուկը և շոգեխաշվում։
Շոգեխաշիչի մյուս տեսակները իրենց մեջ ներառում են ներքևի մետաղյա մաս և բամբուկից կամ կոկոսի կեղևից պատրաստված բաժիններ բրնձի համար։ Ավանդական պուտտու կուտտին պատրաստվել է կոկոսի կեղևից, որի վրա ամրացրել են բամբուկի ձողեր։
Պուտտուն պատրաստում են նաև ցանցավոր կափարիչով ինքնատիպ խորը թավաներում, շուտեփուկներում, իսկ Մալայան կղզեխմբիում՝ բամբուկի սնամեջ ցողունների վրա։


== Մատուցում ==
Հաճախ պուտտին մատուցվում է ջրալի կերակրատեսակներով, օրինակ՝ զանազան կարիների հետ և ոսպով բլիթներով՝ պապադամներով։ Սովորաբար այն մատուցվում է նաև բանանի, մանգոյի, ջեքֆրուտի և պլանտանի հետ։ Կերալայի որոշ շրջաններում այն մատուցվում է քաղցր սև սուրճի հետ։ Թամիլնադիում պուտտուն մատուցում են կոկոսի քերուկով, պալմայի կամ եղեգնի շաքարով, կոկոսի կաթով և սամբալ կծու սոուսով։


== Տարբերակներ ==
Գոյություն ունեն պուտտուն ցորենի կամ եգիպտացորենի ալյուրով և տապիոկայով պատրաստելու տարբերակներ։ Կոկոսի քերուկի շերտը նույնպես փոխարինվում է կարիով կամ բանաններով։ Պուտտուն միշտ չէ, որ պատրաստվում է գլանաձև։ Շրջանաձև պատրաստված ուտեստը կոչվում է մանիպուտտու։
Հարավարևելյան Ասիայի շրջաններում պուտտուն սովորաբար պատրաստվում է բամբուկի սնամեջ ցողունի մեջ։ Ինդոնեզիայում այս ուտեստը կոչվում է «կուե պուտտու», մալայերենով՝ «պուտտու բամբու», իսկ թագալերենով՝ «պուտո բումբոնգ»։ Այս շրջաններում պուտտուն ընդունված է պատրաստել բրնձի ալյուրով՝ արմավենու շաքարի միջուկով բամբուկե խողովակներում կարկանդակները շոգեխաշելով և զարդարել պանդանայի տերևներով ։ Այս տարբերակը մատուցվում է կոկոսի թարմ կտորներով։ Ինդոնեզիայում «կուե պուտտուն» հաճախ վաճառում են փողոցներում «կլեպոն» բրնձային թխվածքի հետ միասին, որն իրենից ներկայացնում է նույն կուե պուտտուն կլոր կառուցվածքով։
Մավրիկիոսում պուտտուն նույնպես հայտնի է, այն վաճառում են փողոցային վաճառականները, այնտեղ այն թեթև նախուտեստ է համարվում։ Կերակրատեսակի բաղադրությունը նույնն է՝ բրնձի ալյուր, շաքար և կոկոսի չոր քերուկ։ Այն պատրաստվում է մետաղյա շոգեխաշիչների մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==