armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հայդելբերգ-Կյոնիգշտուլի աստղադիտարան

Հայդելբերգ-Կյոնիգշտուլի լանդային աստղադիտարան (գերմ.՝ Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl), աստղադիտարան Գերմանիայի Հայդելբերգ քաղաքում՝ Կյոնիգշտուլ բլուրի մոտ։ Այս աստղադիտարանի նախորդը, սկզբից բացվել էր 1774 թ. Մանհայմ քաղաքում, սակայն դիտարկումների պայմանների վատթարացումը ստիպեցին այն տեղափոխել Կյոնիգշտուլի մոտ 1898 թ.։ Աստղադիտարանը Հայդելբերգի համալսարանի Աստղագիտության կենտրոնի մասն է։ Մաքս Պլանկի աստղագիտության ինստիտուտը բացվեց աստղադիտարանից ոչ հեռու 1967 թ.։ 2006 թ. տվյալներով աստղադիտարանի տնօրենն է Անդրեաս Քյուրենբախը (գերմ.՝ Andreas Quirrenbach)։


== Պատմություն ==
Աստղադիտարանի գործիքները սկզբում օգտագործվում էին Մանգեյմի աստղադիտարանում։ Դիտարկման պայմանների վատթարացման պատճառով աստղադիտարանը ժամանակավորապես տեղափոխվեց Կառլսռուե 1880 թ.։ Հետագայում, 1898 թ. հունիսի 20-ին նոր աստղադիտարանը բացվեց Կյոնիգսթուլում։ Աստղագիտական ինստիտուտը ներառում էր երկու բաժին, աստղաֆիզիկայի, որը ղեկավարում էր Մաքս Վոլֆը և աստղաչափական, Կառլ Վալենտայնի ղեկավարությամբ։ Վալենտայնը Մանգեյմի և Կարլսռուեի աստղադիտարանների տնօրենն էր։
Աստղադիտարանի հիմնական հետազոտությունների ուղղությունները եղել են՝ միգամածությունների հետազոտությունները և աստերոիդների որոնումը։ Վոլֆը, նրա աշխատակիցները և հետնորդները հայտնաբերել են ավելին քան 800 աստերոիդներ, ներառյալ առաջին հայտնաբերված Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդը (588) Աքիլլեսը 1906 թ.։ Աստղադիտարանը դադարեց լինել գերմանական ֆեդերացիայի ինստիտուտ 2005 թ., երբ այլ երկու հաստատությունների հետ, Տեսական աստղաֆիզիկայի ինստիտուտի (Institute of Theoretical Astrophysics) և Աստղագիտական հաշվողական ինստիտուտի (Astronomical Calculation Institute), միավորվեց այժմյան Հայդելբերգի համալսարանի մեջ։


== Արտաքին հղումներ ==
Աստղադիտարանի պաշտոնական կայք


== Տես նաև ==
Կառլսռուեի աստղադիտարան
Աստերոիդների ցանկ (93501-93600)

Աստերոիդների ցանկ (93401-93500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (93601-93700)
 Աստերոիդների ցանկ (93401-93500)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (93601-93700)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (90001)-(95000)»։ www.minorplanetcenter.net
Թերեզինայի գավառ

Թերեզինայի գավառ (պորտ.՝ Microrregião de Teresina), գավառ Բրազիլիայի Պիաուի նահանգում։ Մտնում է Պիաուի նահանգի հյուսիսկենտրոնական մաս (մարզ)ի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 976 962 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Զբաղեցնում է 9213,120 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը՝ 106,0 մարդ/կմ²։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արտադրանքը 2003 թվականին կազմել է 3 822 650 311,00 (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Համախառն ներքին արտադրանքը մեկ շնչի հաշվով 2003 թվականին կազմում է 4 109,39 ռեալ (ըստ Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի տվյալների)
Մարդկային զարգացման ինդեքսի պոտենցիալը 2000 թվականին կազմել է 0,736


== Գավառի կազմ ==
Գավառի կազմի մեջ են մտնում հետևյալ համայնքները.

Ալտուս
Բենեդիտինուս
Կոյվարաս
Ժոզե դի Ֆրեյտաս
Լագոա Ալեգրի
Լագոա դու Պիաուի
Միգել Լեան
Տերեզինա
Ունիան
323

323 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 323 թվականն է, 
IV դարի 23-րդ տարին։


== Դեպքեր ==
Հռոմի կայսր Կոստանդիանոս Մեծը Դակիայում պարտության է մատնում գոթական և սարմատյան ցեղերին։


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Սեսիլիե Լեգանգեր

Սեսիլիե Լեգանգեր (նորվ.՝ Cecilie Leganger, մարտի 12, 1975(1975-03-12), Բերգեն, Նորվեգիա), նորվեգացի հանդբոլիստուհի, նախկինում՝ Նորվեգիայի կանանց հանդբոլի հավաքականի անդամ։


== Միջազգային առաջնություններ ==
Լեգանգերն Նորվեգիայի ազգային հավաքականի կազմում իր դեբյուտն ունեցել է 1993 թվականին՝ 17 տարեկանում և երեք տարի անց, ընդամենը 20 տարեկանում՝ հեռացել է։ 1993 թվականին նվաճել է բրոնզե մեդալ աշխարհի կանանց հանդբոլի առաջնությունում՝ ընտրվելով որպես լավագույն դարպասապահ և համարվելով մրցաշրջանի ամենաթանկ ֆուտբոլիստը։ 1994 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում դարձել է լավագույն դարպասապահ։ 1995 թվականի աշխարհի առաջնությունում նա կրկին դարձել է լավագույն դարպասապահ։ Մեկ տարվա ընդմիջումից հետո վերադարձել է որպես ակումբի խաղացող, բայց չի խաղացել ազգային հավաքականում մինչև 1998 թվականի Եվրոպայի առաջնությունը, նվաճել է ոսկե մեդալ նորվեգական թիմի հետ և ընտրվել որպես առաջնության լավագույն դարպասապահ։ 1999 թվականի աշխարհի առաջնությունում կրկին ընտրվել է լավագույն դարպասապահ։ 2000 թվականի Սիդնեյի օլիմպիական խաղերում նվաճել է բրոնզե մեդալ։ 2001 թվականի աշխարհի առաջնությունում կրկին ընտրվել է լավագույն դարպասապահ։


== Ակումբային կարիերա ==
Որպես ակումբային խաղացող Նորվեգիայի չեմպիոն է ճանաչվել 1999 թվականին (ակումբ՝ Bækkelaget), Սլովենիայի չեմպիոն՝ 2004 թվականին (ակումբ՝ Krim Ljubljana), Դանիայի չեմպիոն՝ 2005 թվականին (ակումբ՝ Slagelse dt) նաև 2004/2005 թվականների և 2006/2007 թվականների ԵՀՖ չեմպիոնների լիգայի չեմպիոն։ 2010 թվականից մինչև 2014 թվականը խաղացել է Լարվիկ ՀԱ -ում, որտեղից էլ հեռացել է սպորտից և ճանաչվել բոլոր ժամանակների լավագույն դարպասապահ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սեսիլիե Լեգանգերի պրոֆիլը www.eurohandball.com կայքում (անգլ.)
http://www.op.no/larvikhk/article7355874.ece
http://www.bt.no/100Sport/handball/Kommentar-Den-motvillige-stjernen-463911_1.snd
http://www.aftenposten.no/100Sport/handball/--Norsk-handball-blir-fattigere-uten-henne-463870_1.snd
http://www.tv2.no/v/845943/  https://www.handball.no/nyheter/fikk-handballstatuetten/
Բերեզնյակի (գյուղ, Նիժնելիմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԲերեզնյակիԲերեզնյակի (ռուս.՝ Березняки), գյուղ Ռուսաստանի Իրկուտսկի մարզի Նիժնելիմսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Իլ (Աղբակի գավառ)

Իլ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Աղբակի գավառակում։ Գտնվում էր Ադամակերտ քաղաքից 18 կմ հարավ, Տիգրիսի աջակողմյան վտակ Ջամետ խալան գետի հովտում, ոչ բարձրադիր լեռնային վայրում։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 20 տուն հարտոշի ցեղի քուրդ բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Վարդգես Ափոյան

Վարդգես Ափոյան, Արմավիրի տարածաշրջանից հայ ազատամարտիկ։


== Կենսագրություն ==
Վարդգես Պատվականի Ափոյանը ծնվել է 1963 թվականի ապրիլի 1-ին Արմավիրի(Հոկտեմբերյան) մարզի Մրգաշատ գյուղում ՝ կոլտնտեսականի ընտանիքում։ 1980 թվականին ավարտել է գյուղի միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի ֆիզկուլտուրայի տեխնիկումը։ Նա արևելյան մարզաձևերի գիտակ է։ 1981-1983 թվականներին ծառայել է նախկին խորհրդային բանակում։ 1990 թվականին միացել է արցախյան ազատամարտիկներին։ 


== Մարտական  ուղին ==
1992 թվականին ակտիվորեն մասնակցել է մարտական գործողություններին ԼՂՀ Հադրութի շրջանում։ Ակտիվորեն մասնակցել է Շուշի քաղաքի ազատագրման համար մղվող մարտերին։ Թշնամու դեմ կռվում վախ հասկացությունը անծանոթ էր նրան։ 
Մասնակցել է Լաչինի միջանցքի բացման, ինչպես նաև Արցախի մի քանի բնակավայրերի պաշտպանությանն ու ազատագրությանը։ ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Հակոբ Կամարի գյուղի պաշտպանության ժամանակ Վարդգես Ափոյանը՝ ճիշտ գնահատելով իրադրությունը, դիրքավորվում է թշնամական երկու դիրքերի արանքում և թաքնվում։ Թշնամիները երկար ժամանակ գնդակոծում են միմյանց ՝ կարծելով թ իրենց դեմ հայերն են։ 
Վերը նշվածը Վարդգեսի բազմաթիվ սխրագործություններից մի քանիսն են միայն, իսկ դրանք շատերն են եղել։ 
Վարդգես Ափոյանը զոհվել է 1994 թվականի հունվարի 11-ին, Հակոբ Կամարի գյուղի ազատագրման մարտերի ժամանակ։ Գյուղի բնակիչները երախտագիտությամբ են հիշում իրենց հերոսին ՝ իրենց հողում կանգնեցնելով անմահ հերոսի հուշարձանը։ 
Վարդգես Ափոյանի աճյունը տեղափոխվեց հայրենի գյուղ և հանգչում է Արցախի ազատամարտի  համար զոհված հերոսների պանթեոնում։ 
Վարդգես Ափոյանի անունը հավերժացնելու համար  Մրգաշատ գյուղի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը 1995 թվականի մայիսի 29-ին կոչվեց Վարդգես Ափոյանի անունով։


== Անձնական  կյանքը ==
Վարդգես Ափոյանը ամուսնացած էր, ուներ երկու զավակ ՝ Արամը և Ալինան։


== Աղբյուրներ ==
Հյուսիսային նահանգ (Սիերա Լեոնե)

Հյուսիսային նահանգ (անգլ.՝ Northern Province), Սիերա Լեոնեի չորս նահանգներից մեկը։ Վարչական կետնրոնը Մակենի քաղաքն է։
Հյուսիսային նահանգը բաժանված է 5 շրջանների՝

Բոմբալի
Կամբիա
Կոյնադուգու
Պորտ Լոկո
Տոնկոլիլի


== Տես նաև ==
Սիերա Լեոնեի վարչական բաժանում
Էնդրյու

Էնդրյու (անգլերեն` Andrew), հունական ծագում ունեցող Անդրեաս անվան անգլերենախոս երկրներում տարածված ձևն է։ Ունի նաև` Էնդի (անգլերեն` Andy) և Դրյու (անգլերեն` Drew) տարբերակները։


== Անունը կրողները ==


=== Էնդրյու ===
Էնդրյու Բրեդլի (1851-1935 թթ.) •Andrew Cecil Bradley• անգլիացի գրականագետ
Էնդրյու Բոգուտ (*1984 թ.) •Andrew Michael Bogut• ավստրալիացի բասկետբոլիստ
Էնդրյու (Լի) Բայնեմ (*1987 թ.) •Andrew Lee Bynum• ամերիկացի բասկետբոլիստ
Էնդրյու Լոու (1858-1923 թթ.) •Andrew Bonar Law• անգլիացի պետական գործիչ
Էնդրյու Գրեհեմ (1815-1908 թթ.) •Andrew Graham• իրլանդացի աստղագետ
Էնդրյու Գարֆիլդ (1983 թ.) •Andrew Russell Garfield• բրիտանացի դերասան
Էնդրյու Լինքոլն (1973 թ.) •Andrew Lincoln• անգլիացի դերասան
Էնդրյու Ուիգինս (1995 թ.) •Andrew Christian Wiggins• կանադացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ


=== Էնդի ===
Էնդի Գարսիա (*1956 թ.Հավանա) •Andrés Arturo García Menéndez• իսպանական ծագումով ամերիկացի դերասան
Էնդի Խաչատրյան (*1975 թ.Թեհրան) •Ontronik "Andy" Khachatryan• ամերիկահայ րոք-երաժիշտ
Էնդի Մարեյ (*1987 թ.Գլազգո) •Andrew Barron "Andy" Murray• շոտլանդացի թենիսիստ
Էնդի Ուորհոլ (*1964 թ.Լոնդոն) •Andy Warhol• րուսինական ծագումով ամերիկացի նկարիչ և դիզայներ

Էնդի Սերքիս (*1964 թ.Լոնդոն) •Andrew Clement Serkis• հայկական արմատներով բրիտանացի դերասան
Էնդի Քերոլ (*1989 թ.Գեյթսհեդ, Անգլիա) •Andrew Thomas Caroll• անգլիացի ֆուտբոլիստ


=== Դրյու ===
Դրյու Բերիմոր (*1975) •Drew Barrimore• ամերիկացի դերասանուհի


== Տե'ս նաև` ==
(6947) Էնդրյուդեյվիս


== Ծանոթագրություններ ==
Յազիկովո (գյուղ, Պիլնինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՅազիկովոՅազիկովո (ռուս.՝ Языково), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Պիլնինսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Շվինդեգ

Շվինդեգ (գերմ.՝ Schwindegg), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա երկրամասին։ Գտնվում է Ինի Մյուլդորֆ շրջանում։ Բնակչությունը՝ 3422 մարդ (2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով։ Տարածքը 20, 00 կմ² է։ Պաշտոնական կոդը՝ 09 1 83 144։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (գերմ.)
Նստարանը (գիրք)

Նստարանը (անգլ․՝ «The bench»), պատկերազարդ գիրք երեխաների համար, որի հեղինակը Մեգան Մարքլն է։ Այն հրատարակվել է 2021 թվականի հունիսի 8-ին Random House Children's Books հրատարակչության կողմից։ Մեգանը ստեղծել է նաև պատմության աուդիոգիրքը։ Գիրքը նկարազարդել է Քրիստիան Ռոբինսոնը։ Այն Ռոբինսոնի ջրաներկով արված առաջին նկարազարդումն է։


== Նախապատմություն ==
Գրքի մտահաղացումը եկել է այն բանից հետո, երբ Մեգանն իր ամուսնու՝ Արքայազն Հարրիի համար գրել է բանաստեղծություն՝ նվիրված Հայրերի օրվան։ Մեգանի ոգեշնչումը գրքի համար Հարրիի և իրենց որդու՝ Արչիի հարաբերություններն էին։


== Նկարագրություն ==
Գիրքը պատմում է հայրիկի և որդու հարաբերությունների մասին՝ նկարագրելով մայրիկի կողմից։ Մամուլի հաղորդագրության մեջ Random House-ի մանկական գրքերի հրատարակչությունն ասել է, որ գիրքը «սրտառուչ կերպով ներկայացնում է հայրերի և որդիների զարգացող և ծավալվող հարաբերությունները և տարբեր միջոցներով հիշեցնում է մեզ, որ սերը որոշակի ձև է ստանում և արտահայտվում նաև ժամանակակից ընտանիքներում»։ Մեգանը նկարագրելէ Ռոբինսոնի «գեղեցիկ և հավիտենական» նկարազարդումները, ասելով, որ դրանք ներկայացնում են «ջերմություն, ուրախություն, հարմարավետություն հայրերի և որդիների հարաբերություներում՝ կյանքի բոլոր անկյուններից»։ Նա և Ռոբինսոնը փորձել են «սերտորեն պատկերել այդ կապը այն ներառող ոսպնայի միջոցով»։


== Արձագանքներ ==
Թայմս ամսագրից Ալեքս Օ’Քոնելը գովաբանեց գիրքն իր նկարազարդումների համար, բայց նշեց, որ այն կարիք ունի «լավ պատմության և ռիթմի» և որ այն ավելի անհրաժեշտ է ծնողներին, քան մանկահասակ երեխաներին։ The Independent-ի հեղինակ Սարա Դոուսոնն այն անվանեց «քաղցր, հանգստացնող, քնելիս ընթերցման հարմար» գիրք, որը «դժվար թե որևէ գրական մրցանակ ստանա» և նաև նշել է, որ այն ավելի շատ գրավում է մեծերին, քան երեխաներին։ Գրելով The Daily Telegraph-ի համար Քլեր Օլֆրին գտել է, որ «Նստարանը» «պարտավորեցնող սիրո ձև ունի» և քննադատել է գրքի քերականությունն ու «սեռով պայմանավորված» պատմությունը։ Էմիլի Ֆիլիպսը «Evening Standard»-ից ծափահարության է արժանացրել գրքին՝ «փափուկ ոտանավորների և նուրբ ջրաներկերի» համար և գնահատել գրքի կապը տարբեր ընտանիքների հետ։ «The Irish Times»-ի համար Ռոզիտա Բոլանդը գովել է Ռոբինսոնի ջրաներկով պատկերները, դրանք անվանելով «սիրելի», իսկ դքսուհու գրվածքը պիտակավորել է՝ որպես «ծայրահեղ պառակտված»։ Գրելով Նյու Յորք Թայմսի համար Սարա Լյալը գովաբանել է գրքի նկարազարդումներն ու հաղորդագրությունները, բայց պիտակավորել հանգավորումը՝ անվանելով «խոշտանգված», իսկ գրվածքը՝ «ոչ սարսափելի, բայց նաև ոչ ցնցող»։ 
Հունիսի 9-ին գիրքը Ամազոնի բեսթսելլերների ցանկում երրորդն էր, իսկ «Երեխաների հույզերը պատկերող գրքեր» անվանակարգում առաջինը։ 
Հունիսի 17-ին գիրքը Նյու Յորք Թայմսի մանկական պատկերազարդ գրքերի բեսթսելլերների շարքում առաջինն էր։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոխելիո Անտոնիո

Ռոխելիո Անտոնիո (փետրվարի 19, 1962(1962-02-19), Ֆիլիպիններ), ֆիլիպինցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1993)։
Ֆիլիպինների հավաքականի կազմում մասնակցել է համաշխարհային 10 օլիմպիադայի (1988-2006)։


== Մարզական արդյունքներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Աշխարհը լավն է

Աշխարհը լավն է (պորտ.՝ Êta Mundo Bom), բրազիլական հեռուստանովել։ Ստեղծվել է «Ռեդե Գլոբո» հեռուստաընկերության կողմից։ Հեռարձակվում է 2016 թվականի հունվարի 18-ից փոխարինելով Վտանգավոր կապեր (մինիսերիալ)ին։ Հեռուստասերիալը բրազիլիայում պետք է ցուցադրվեր 2015 թվականին սակայն ինչ-ինչ պատճառներով դեբյուտը հետաձգվեց։ Սցենարը հիմնված է բրազիլական ամենահայտնի հեքիաթներից մեկի հիման վրա։


== Սյուժե ==
Հիմնականում վերաբերվում է հասարակությանը և շրջապատող աշխարհին հեռուստասերիալում չկա ոչ մի բացասական բան, միայն բարություն և կատարյալ մարդիկ։ Այս հեռուստասերիալը չի ցուցադրում վատը։ Ցուցադրում է միայն լավը, հույս ունենալով որ դրանից մարդիկ և ամենակարևորը աշխարհը ավելի բարի կդառնա։


== Համաշխարհային ցուցադրություն ==
Ռոչեստեր (Նյու Յորք)

Ռոչեստեր (անգլ.՝ Rochester) քաղաք ԱՄՆ-ում, գտնվում է Նյու Յորք նահանգի արևմտյան մասում, Օնտարիո լճի ափին։
Համայնքի բնակչությունը (Մոնրոյի կոմսություն) կազմում է 1 039 028 մարդ (2005 թ.), լինելով մեծությամբ երրորդը նահանգում։ Հենց Ռոչեստերի բնակչությունըի կազմում է 212,5 հազ. (2004):
Քաղաքում տեղակայված են Eastman Kodak, Bauch & lomb և Xerox կորպորացիաների շտաբ-կենտրոնները։ Շնորհիվ օպտիկական արդյունաբերության ձեռնարկությունների, քաղաքը ունի «օպտիկական մայրաքաղաք»-ի հեղինակություն։ Քաղաքում գործում է Ռոչեստերի համալսարանը (UoR), որի կազմի մեջ մտնում են Իստմենովսկի երաժշտության դպրոցը, հիմնված՝ Ռոչեստերի ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ, բացի համալսարանից գործում է Ռոչեստերի տեխնոլգիաների ինստիտուտը (RIT):


== Ժողովրդագրություն ==


== Հայտնի մարդիկ ==
Այս քաղաքում է ծնվել հայտնի ամերիկացի նկարիչ և մանկավարժ Ֆրենկ Դյումոնը։
Ակտիվիստ Սյուզան Էնթոնին, ապրել է այստեղ երկար տարիներ։


== Քույր քաղաքներ ==
Ռեն (ֆր.՝ Rennes), Ֆրանսիա (1958)
Վյուրցբուրգ (գերմ.՝ Würzburg), Գերմանիա (1964)
Կալտանիսետա (իտալերեն՝ Caltinassetta), Իտալիա (1965)
Ռեխովոտ (եբրայերեն՝ רְחוֹבוֹת‎), Իսրայել (1972)
Կրակով(լեհ.՝ Kraków), Լեհաստան (1973)
Բամակո (ֆր.՝ Bamako), Մալի (1975)
Մեծ Նովգորոդ, Ռուսաստան (1990)
Խամամացու (ճապ.՝ 浜松市浜松市), Ճապոնիա (1996)
Պուերտո Պլատա (իսպ. Puerto Plata),Դոմինիկյան Հանրապետություն (1975)
Ուոթերֆորտ (իռլ. Port Láirge), Իռլանդիա


== Ծանոթագրություններ ==
Ավետիս Շահինյան

Ավետիս Փանոսի Շահինյան (հունվարի 6, 1913(1913-01-06), Մարաշ, Ադանայի վիլայեթ, Օսմանյան կայսրություն - նոյեմբերի 27, 1988(1988-11-27), Սան Պաուլո, Բրազիլիա), հայ լուսանկարիչ։


== Կենսագրություն ==
Ավետիս Շահինյանը ծնվել է 1913 թվականին Մարաշում։ 1922 թվականին Շահինյան ընտանիքը մեծ եղեռնից մազապուրծ հաստատվել է Հալեպում։ 1930 թվականին Ավետիսը զբաղվել է լուսանկարչական աշխատանքով, Վ. Տերունյանի լուսանկարչատանն աշխատել է որպես շրջիկ թղթակից։ Լուսանկարել է սիրիական քրոնիկան, որտեղ կան բազմաթիվ լուսանկարներ կոտորածներից փրկված հայերի կյանքից։ 1940-1950 թվականներին բազմաթիվ ռեպորտաժային լուսանկարներ է կատարել բանակի կյանքից։ 1940-1960 թվականներին եղել է ՀԲԸՄ մասնակից։ 1944 թվականին բացել է «Շահինյան» լուսանկարչատունը, որտեղ լուսանկարվել են Մեծի Տանն Կիլիկիո Գարեգին Ա վեհափառը, Հակոբ Օշականը, Արշակ Չոպանյանը, Աշոտ Զորյանը, Սարուխանը։ Բրազիլիա տեղափոխվելուց հետո նա շարունակել է «Շահինյան» անունը կրող լուսանկարչատան գործունեությունը մինչև 1980-ական թվականները։
1950-1960 թվականներին լուսանկարել է Սիրիայի պաշտոնատար անձանց` Շոքրի Քութալիին, Հուսնի Զայիմին, Չիչեքլիին, Գամալ Աբդուլ Նասերին և այլոց, լուսանկարել է արաբ արվեստագետների` երգչուհի Ֆեյրուզին, արձանագործ Ֆաթհի Մուհամմեդին։
Համագործակցել է Հալեպի Սենտ Լուիս հիվանդանոցի առաջատար ֆրանսիացի վիրաբույժ Ֆրիշոյի հետ, պատրաստել լուսանկարներ բժշկական գրքի համար, ստեղծել վիրահատական գործողություններին նվիրված կինոժապավեն։ Աշխատակցել է եվրոպական հնագիտական արշավախմբերի, Սիրիայի անապատներում կատարած հնագիտական պեղումների հարուստ նյութերից պատրաստել բազմաթիվ լուսանկարներ և կինոժապավեններ։
1955 թվականին Հալեպում բացվել է «Սարյան» ակադեմիան, որի հիմնադիրներն են եղել Ռոբերտ Ճեպեճյանը, Զարեհ Կարապետյանը, Անահիտ և Ավետիս Շահինյան ամուսինները։
1962 թվականին Ավետիսը որդու՝ Հրայրի հետ այցելել է Հայաստան, Երևանում հյուրընկալվել եղբոր՝ Գեղամ Շահինյանի մոտ, որը Երևանի պետական համալսարանի ռոմանա-գերմանական բաժնի ֆրանսիական ամբիոնի վարիչն էր։ Այդ ընթացքում լուսանկարել է Հարություն Կալենցին, Հովհաննես Շիրազին, Երվանդ Քոչարին, Հովհաննես Բադալյանին, Նար Հովհաննիսյանին և այլ հայ արվեստագետների։
1963 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Բրազիլիա, հաստատվել Սան Պաուլո քաղաքում, որտեղ շարունակել է ստեղծել վավերագրական լուսանկարներ։ Բրազիլիայում հիմնադրել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության բաժանմունքը, 1981 թվականին՝ Թեքեյան մշակութային միության մասնաճյուղը Սան Պաուլոյում։


== Մրցանակներ ==
Ֆրանսիայում կայացած լուսանկարչական ցուցահանդեսում արժանացել է մրցանակի, 1937
Ալեք Մանուկյանից ստացել է ՀԲԸՄ վետերանի անդամի շքանշան


== Ընտանիք ==
1946 թվականին Ավետիսն ամուսնացել է Անահիտ Տեր-Պետրոսյանի հետ։ 1947 թվականին ծնվել է նրանց առաջին որդին Հրայրը, այնուհետև լույս աշխարհ են եկել Կատրինը և Նաիրին։ Տղան՝ Հրայրը և թոռը՝ Նորայրը, ճարտարապետներ են։


== Ծանոթագրություններ ==
Կոեռի

Կոեռի (էստ․՝ Koeri), գյուղ Էստոնիայի Պյարնումաա նահանգի Վառբլա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 0 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Հեռագրական կապ

Հեռագրական կապ, էլեկտրական ազդանշաններով տառաթվային հաղորդագրությունների հաղորդումը հեռավորության վրա և դրանց գրանցումն ընդունման կետում։ 
Եթե այդ հաղորդումը իրականացվում է էլեկտրական ազդանշանների միջոցով, ապա հեռագրակապը անվանում են էլեկտրական։ Էլեկտրական կապ ստեղծելու առաջին առաջարկն արվեց Շոտլանդիայում՝ 1753-ին։ Անանուն հեղինակն առաջարկում էր բանակցվող կետերը միացնել այնքան թվով հաղորդալարով որքան տառ կա այբուբենում։ Ընդունման կետում յուրաքանչյուր հաղորդալարի ենթադրվում էր մի գնդիկ ամրացնել, որի կողքին պետք է տեղադրվեր համապատասխան տառով թղթիկը։ Ամենապիտանի հեռագրասարքը ստեղծեց ռուս գիտնական Շիլլինգը 1832 թ-ին։ Նաև հաջող էր Մորզեի ստեղծած հեռագրակապը։ Մորզեի առաջին սարքերը օգտագործվել են 1844-ին Վաշինգտոնի և Բալթիմորի միջև հեռագրակապ իրականացնելու նպատակով։ Սակայն այս սարքը ուներ թերություններ. տառերի փոխարեն կետեր էր տպագրում, ինչը մորզեի այբուբենը չիմացողները չէին կարող օգտվել։
Կենտրոնական կասպիական բռնապետություն

Կենտրոնական կասպիական բռնապետություն, Ցենտրոկասպի (ռուս.՝ Диктатура Центрокаспия, ադրբ.՝ Sentrokaspi Diktaturası), կարճատև հակասովետական ադմինիստրացիա, ստեղծվել է 1917 թվականի կեսին, Բաքվում։ 1917 թ. նոյեմբերի 3 (16)-ին Կասպիական ռազմական նավատորմի նավաստիների համագումարը սատարեց Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը և հանձնարարել Ցենտրոկասպիին աջակցել Բանվորների և զինվորների դեպուտատների Բաքվի խորհրդին, սակայն ցենտրոկասպիի ղեկավարությունը չկատարեց համագումարի հրահանգը։ Մուսավաթականների ապստամբությունը (1918 թ. մարտի 30-ապրիլի 1) ճնշելուց հետո (որն իրագործեցին բոլշևիկյան զորքերն ու նավաստիները), ընտրվեց բոլշևիկյան ցենտրոկասպի՝ 12 հոգուց։ Բաքվում խորհրդային օկուպացիայի ժամանակավոր անկումից (1918 թ. հուլիսի 31) հետո, ցենտրոկասպին դե ֆակտո դադարեց գոյություն ունենալ։
Կորեական կղզեխումբ

Կորեական կղզեխումբ, կղզիների խումբ Դեղին ծովում, Կորեական նեղուցում, Ջեջու կղզուց հյուսիս։ Բաղկացած է ավելի քան 3.5 հազար կղզիներից։ Պատկանում է Հարավային Կորեա։
Կղզեխումբը խոշորագույն կղզիներն են Կոջեդոն, Նամհեդոն և Չինդոն են։ Կղզիների ափերը ատամնավոր կտրատված են։ Ռելիեֆում գերակշռում են բլուրներն ու ցածրադիր լեռները՝ ծածկված մշտադալար մերձարևադարձային անտառներով և թփերով։
Տարածված է ձկնորսությունն ու խեղեմորթերի արդյունահանումը։


== Ծանոթագրություններ ==
Վիվա-ՄՏՍ

«Վիվա-ՄՏՍ» (ՄՏՍ Հայաստան ՓԲԸ), բջջային օպերատոր, որը տրամադրում է բջջային կապի, շարժական ինտերնետի և հեռահաղորդակցության ոլորտի մի շարք այլ ծառայություններ Հայաստանի ողջ տարածքում։ Կազմակերպության բաժնետոմսերի 80%-ը պատկանում է ռուսաստանյան ՄՏՍ խմբին, իսկ 20%-ը՝ լիբանանյան «Fattouch Group»-ին։
2009 թ. ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը գործարկեց 3G ցանց, իսկ արդեն 2010 թ. 3G ծածկույթ ապահովեց Հայաստանի ողջ տարածքում։ 2011 թվականին ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը առաջինը Հայաստանում սկսեց շահագործել 4G կապը։
ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն ունի 4 ցանցային կոդ՝ 093, 094, 098 և 077 (միջազգային ձևաչափով՝ +374 93 XXXXXX, +374 94 XXXXXX, +374 98 XXXXXX, +374 77 XXXXXX)։
Ընկերությունը հանդիսանում է Հայաստանի խոշորագույն հարկատուներից մեկը։
Ըստ 2012 թվականի ամռանն անցկացված հարցումների, ընկերությունը Հայաստանի լավագույն ինտերնետ-պրովայդերների ցանկում զբաղեցնում է չորրորդ տեղը։


== Տես նաև ==
Հայաստանի ինտերնետ պրովայդերների ցուցակ


== Արտաքին հղումներ ==
Վիվասել-ՄՏՍ-ի պաշտոնական կայքը


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտովենիա դե Պիսուերգա

Սանտովենիա դե Պիսուերգա (իսպ.՝ Santovenia de Pisuerga), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում։ Մունիցիպալիտետը մտնում է Կամպանիա դել Պիսուէրգա շրջանում։ Տարածքը կազմում է 13,74 կմ2։ Բնակչությունը՝ 3845 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 4 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն

Հայաստանի միավորված կոմունիստական կուսակցություն (ՀՄԿԿ) Հայաստանի Հանրապետությունում գործող կուսակցություն է։ Հիմնվել է Յուրի Մանուկյանի կողմից 2003-ի հուլիսի 7։
7օր։ Յուրի Մանուկյան - «Սիրո՛վ (Հրավերի դեպքում կմիանա ավելի լայն կոալիցիոն հուշագրին)։ Դա իմ տարերքն է…»</ref>։
Կուսակցությունը արդյունք է շարք մը կոմունիստական կուսակցությունների և ձախակողմյան շարժումների և մտավորականների միավորման
Կուսակցությունը միությունն է հետևյալ կուսակցությունների՝

Հայաստանի նորացված կոմունիստական կուսակցություն (հիմնվել է 2002-ին Յուրի Մանուկյանի և Հրանդ Ոսկանյանի կողմից) երկուքին վտարումեն ետք Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության շարքերից իրենց իշխանամետ քաղաքականության համար
Հայաստանի աշխատավորության կոմունիստական կուսակցություն
Հայ աշխատավորների միություն (հիմնվել է 1999-ին)
Հայաստանի կոմունիստների միություն
Հայաստանի մարքսիստական կուսակցություն (հիմնվել է 1997-ին՝ գլխավորությամբ Դավիթ Հակոբյանի)


== Տես նաև ==
Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀՀ)
Հայաստանի առաջադիմական միացյալ կոմունիստական կուսակցություն


== Ծանոթագրություններ ==
Գելլիկի Չալ

Գելլիկի Չալ, լեռ Փոքր Կովկաս լեռնահամակարգում՝ Վիրահայոց լեռնաշղթայում, Ինջա գետի ստորին հոսանքի աջ կողմում։


== Ծանոթագրություններ ==
Շևչենկովո (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇևչենկովոՇևչենկովո (ուկրաիներեն՝ Шевченкове), քաղաքատիպ ավան Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Շևչենկոյի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Բուլացելովկա։ Հիմնադրվել է 1896 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Շևչենկովո քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր 7 306 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 8 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 913,25 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Արփի լիճ ազգային պարկ

Արփի լիճ ազգային պարկ, ստեղծվել է 2009 թվականին։ Գտնվում է Շիրակի մարզում, Ամասիայի և Աշոցքի տարածաշրջաններում, Եղնախաղի լեռնաշղթայի արևելյան և Ջավախքի լեռնաշղթայի հարավարևմտյան լանջերին։ Ազգային պարկն զբաղեցնում է մոտ 25 000 հա տարածք։
Ազգային պարկն ստեղծվել է Ջավախք-Շիրակ բարձրավանդակի ուրույն կենսաբազմազանության պահպանման համար։ Այստեղ է գտնվում հայկական որորի ամենամեծ գաղութը աշխարհում և գանգրափետուր հավալուսնի միակ բնակավայրը Հայաստանում։
Տարածքում կան մոտ 670 տեսակի բույսեր՝ (խոլորձ, թրաշուշան, հիրիկ, կակաչ, շուշան), որոնցից 25-ը ներառված են ՀՀ Կարմիր գրքում։ Դրանցից 22-ը էնդեմիկ տեսակներ են։ Պարկում կան կաթնասունների 30 տեսակ (եվրոպական ջրասամույր, խայտաքիս)։
Արփի լճի ջրահավաք ավազանի մշակովի լանդշաֆտները կազմված են հիմնականում հացահատիկի և վուշի դաշտերից։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռովերեդո ին Պիանո

Ռովերեդո ին Պիանո (իտալերեն՝ Roveredo in Piano), կոմունա Իտալիայում։ Գտնվում է Ֆրիուլի Վենետիկ Ջուլիա մարզում՝ Պորդենոնե գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 5464 մարդ, բնակչության խտություն՝ 324 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 15 կմ² մակերես։ Փոստային ինդեքս՝ 33080։ Հեռախոսային կոդ՝ 0434։
Ռովերեդո ին Պիանոն սահմանակից է Ավիանո, Ֆոնտանաֆրեդա, Պորսիա, Պորդենոնե, Սան Կվիրինո մունիցիպալիտետներին։
Կոմունայի հովանավորն է Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալը։ Տոնը նշվում է օգոստոսի 24-ին։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Կապի տվյալներ ==
Հեռախոս՝ 0434 388611
Էլեկտրոնային փոստ՝ affari.generali@com-roveredo-in-piano.regione.fvg.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.roveredoinpiano.pn.it


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ(իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Չերետո դի Սպոլետո

Չերետո դի Սպոլետո (իտալերեն՝ Cerreto di Spoleto), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Ումբրիա մարզի Պերուջա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 1158 մարդ (2008 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 15 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 75 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 6040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0543։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոս․ 0743 91307
Էլեկտրոնային փոստ․ info@comune.cerretodispoleto.pg.it
Պաշտոնական կայք․ http://www.comune.cerretodispoleto.pg.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Օլգա Խոխլովա (այլ կիրառումներ)

Օլգա Խոխլովա անուն-ազգանունը վերաբերում է հետևյալ անձանց.

Օլգա Խոխլովա, ռուս-ուկրաինական ծագում ունեցող բալետի պարուհի
Օլգա Խոխլովա, ռուս ուսուցիչ և պետական գործիչ
Ժողովածու (2191)

Ժողովածու (2191), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 2191 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1687, 1696-1698 թվականներին Իգնատիո սարկավագ (Ա) և Մարտիրոս Համթեցի (Բ) գրիչների կողմից, Մերտին (Ա) Կտուց․ Ս․ Աստվածածին, Ամրդոլու վանք (Բ)-ում։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 16x11 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 194 թերթից։ Գրված է միասյուն, նոտրգրով։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 33բ, 79ա (1687թ․), 117բ, 136բ, 166բ, 175բ, 193ա (1696-1698թթ․):


== Բովանդակություն ==
Հարցմունք (Բարսեղ և Գրիգոր, Վանկան վրդ․, անանունք)։
Գր․ Տաթևացւոյ Քարոզք։
Քարող մեծի ուրբաթու (հայատառ թուրքերեն)։
Տեսիլ Մարիամու։
Վարդանայ Աշխարհացոյց։
Բանք իմաստնոց։
Պատմութիւն Փարեղ քաղաքին։
Ժամանակագրութիւն։
Յովհ․ Երզնկացուոյ Յաղագս երկնային շարժման Մովս․ Խորենացւոյ Աշխարհացոյց։
Ան․ Շիրակացւոյ Աս խոսացեալս, Յաղագս չափոյ, չափուց և պատարաց։
Խրատք։
Պատմութիւնք Մահմետի, Հալեպցի քահանայի, Ցանկ և քաղուածք ի Նարեկէ։
Կարգաւորութիւն օրհնութիւնարեր ցուցակին։
Վիճակ առաքելոց Ի Կղմայ գրոց։
Ի Ժամագրոց։
Դեղագիր։
Մանունք։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրեբլյա (այլ կիրառումներ)

Գրեբլյա, կարող է վերաբերել՝

Գրեբլյա - գյուղ Ուկրաինայի Անդրկարպատյան մարզի Իրշավայի շրջանում
Գրեբլյա - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սիչովսկի շրջանի կազմում
Բորուտա

Բորուտա (իտալերեն՝ Borutta), կոմունա Իտալիայում, Սարդինիայի մարզում՝ Սասսարի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 318 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը կազմում է 67 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 5 կմ² մակերես տարածք։ Փոստային ինդեքսն է՝ 7040։ Հեռախոսային կոդը՝ 079։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոս՝ 079 824025 — 079 824048
Էլեկտրոնային փոստ՝protocollo@pec.comune.borutta.ss.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.borutta.ss.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրություն ազգային ինստիտուտի (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
(8609) Շուվալով

(8609) Շուվալով (անգլ.՝ Shuvalov), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1977 թվականի օգոստոսի 22-ին Նիկոլայ Չեռնիխի կողմից Նաուչնիում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,408929 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7122 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1057 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1365,63 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263614 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,14° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8609) Շուվալով աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Դեգեուլա

Դեգեուլա (վրաց.՝ დეგეულა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Շիդա Քարթլի մարզի Գորիի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 680 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Գորիից հեռու է 8 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 125 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կապորչանո

Կապորչանո (իտալերեն՝ Caporciano), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Աբրուցո մարզի Լ'Աքվիլա գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 265 մարդ (2005 թվականի տվյալներով)։ Խտությունը՝ 14,5 մարդ/կմ²։ Տարածքը՝ 18,28 կմ²։ Էլեկտրոնային փոստ՝ 67020։ Հեռախոսային կոդ՝ 0862։
Սուրբ Բենեդիկտոս Նուրսիացին մեծարվում է որպես կոմունայի հովանավոր սուրբ։
Բնակավայրի տոնը նշվում է ամեն տարի  հուլիսի 11-ին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ադիլոն Բարո

Ադիլոն Բարո (հուլիսի 19, 1791(1791-07-19)[…], Վիլֆոր - օգոստոսի 6, 1873(1873-08-06)[…], Բուժիվալ), ամբողջական անունը՝ Իասինտ Կամիլ Ադիլոն Բարո, ֆրանսիացի քաղաքական և պետական գործիչ, ով 1848 թվականի դեկտեմբերի 20-ից մինչև 1849 թվականի հոկտեմբերի 31-ը եղել է վարչապետ։


== Կենսագրություն ==
Ադիոն Բարոն ծնվել է 1791 թվականի հուլիսի 19-ին Վիլֆոր քաղաքում։
Մինչև 1830 թվականի Հուլիսյան հեղափոխությունը փաստաբանի որակավորմամբ աշխատել է Փարիզի վճռաբեկ դատարանում։
1827 թվականից ի վեր նա եղել է հասարակության հայտնի և ազդեցիկ անդամ, իսկ հետագայում դարձավ «Aide-toi et le ciel t’aidera»-ի նախագահ։ Հեղափոխության ժամանակ նա աշխույժ մասնակցեց Դեմոկրատական կուսակցության հետապնդումներին։
Լուի Ֆիլիպ I օրոք զբաղեցրել է Օ դը Սենի բաժնի թաղապետի պաշտոն, սակայն դա տևել է ընդամենը կես տարի։ Այդ պահից ի վեր նա իր քաղաքական գործունեությունը կենտրոնացած էր բացառապես Ֆրանսիայի խորհրդարանում։ Ընդդիմության գլխին կանգնած նա մինչև 1848 թվականը մասնակցել է խորհրդարանական բանավեճերին։
Նա հրաժարվել է բիզնեսից և շարունակել իր խորհրդարանական գործունեութունը՝ որպես հիմնադիր և օրենսդիր ժողովի անդամ։
Երբ ձևավորվեց Նապոլեոնի առաջին նախարարությունը, 1848 թվականի դեկտեմբերի 20-ին նշանակված նախագահ և արդարադատության նախարար Բարոն սահմանափակեց մամուլի ազատությունը։ 1849 թվականի հոկտեմբերի 31-ին նա ստիպված հրաժարական տվեց, իսկ 1851 թվականի դեկտեմբերի 2-ին նա վերջապես հեռացավ քաղաքականությունից։
Այնուամենայնիվ, 1872 թվականի հուլիսի 27-ի հրամանագրով նշանակվեց փոխնախագահ։
Նա մահացել է 1873 թվականի օգոստոսի 6-ին Փարիզի Բուժիվալ արվարձանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Զավեն Թագակչյան

Զավեն Պետրոսի Թագակչյան (մայիսի 18, 1944(1944-05-18), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 8, 2023(2023-02-08), Երևան, Հայաստան), հայ երաժշտագետ, արվեստագիտության թեկնածու (2009)։


== Կենսագրություն ==
Զավեն Թագակչյանը ծնվել է 1944 թվականի մայիսի 18-ին Երևանում։ 1963 թվականին ավարտել է Երևանի Ռ. Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումարանը, 1969 թվականին՝ Երևանի պետական կոնսերվատորիան։ 1966 թվականին դարձել է ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտի ժողովրդական երաժշտության բաժնի աշխատող (1993 թվականից՝ ավագ գիտաշխատող), 1986 թվականին՝ Ա. Քոչարյանի անվան ձայնադարանի վարիչ։
1971-1972 թվականներին դասավանդել է Կապանի երաժշտական ուսումնարանում, 1972-1981 թվականներին՝ Երևանի Ա. Բաբաջանյանի անվան երաժշտամանկավարժական ուսումարանում։ 
1987-1993 թվականներին եղել է ՀԽՍՀ հեռուստառադիոպետկոմի «Հայասա», 1981 թվականից՝ Գեղագիտական դաստիարակության հանրապետական կենտրոնի «Գորանի» մանկական երգի-պարի անսամբլների գեղարվեստական ղեկավար։ 
Կազմել, ծանոթագրել ու խմբագրել է Մ. Թումաճանի «Հայ երգ ու բան» հավաքածուի 1–4-րդ հատորները (1972, 1983, 1986, 2005), «Հայ ավանդական երաժշտություն» մատենաշարի 3–9-րդ պրակները (2010-2014)։ Մասնակցել է Ջավախքի՝ ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտի, Երևանի պետական կոնսերվատորիայի և ՀԿՄ միացյալ (1967) և անհատական գիտարշավերի։
Զավեն Թագակչյանի ղեկավարությամբ 1985 թվականին ձայնագրվել է Թբիլիսիի, Մառնեուլի, Թեթրի Ծղարոյի և Բոլնիս-Խաչենի, Շահումյան ավանի հայաշատ վայրերում, 1987 թվականին՝ Արտաշատի շրջանի գյուղում գրառված ավանդ. երաժշտությունը։ Հավաքել է շուրջ 2500 ժողովրդական երգ ու նվագ, որոնց մեծ մասը վերծանել-նոտագրել ու հրատարակել է «Հայ ավանդական երաժշտություն» մատենաշարի պրակներում («Հայ երկրագործի աշխատանքային երգեր», 2009, «Վասպուրականի ավանդական երգեր և նվագներ», 2010, «Ջավախքի պարերգեր և պարեղանակներ», 2012, և այլն), մի շարք հեղինակների գիտական աշխություններում ու հոդվածներում։ Հայ ավանդական երաժշտարվեստի, այդ թվում՝ գիտարշավների ընթացքում գրառած նորահայտ գիտական-գեղարվեստական արժեք ունեցող նմուշներ է ներկայացրել համերգ-դասախոսություններում, վարել ռադիո- և հեռուստատեսային հաղորդումեր։ 
2016 թվականին Զավեն Թագակչյանն արժանացել է Հայաստանի մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի։


== Ծանոթագրություններ ==
Վոլուսիա շրջան (Ֆլորիդա)

Վոլուսիա շրջան (անգլ.՝ Volusia County), ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 2.865 կմ² է, բնակչությունը՝ 494.593 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Դե Լենդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1854 թ.։
Դանիայի պատմություն

Դանիայի տարածքի բնակեցումն սկսվել է ուշ պալեոլիթի դարաշրջանում։ Հնագույն բնակիչները եղել են յոսոերը, անգլերը, սաքսերը, կիմվրները, տևտոնները։ 5-րդ դարի կեսերին սկսվեց անգլերի և յուտերի գաղթը Բրիտանիա, իսկ 5-6-րդ դարերում հարավային Շվեդիայից Դանիայի տարածքը փոխադրվեցին դաները (նրանցից Էլ երկիրն ստացևլ է Դանիա անունը)։ 6-8-րդ դարերում քայքայվեց տոհմական կարգը, ուժեղացավ կոնունգների (զինվորական առաջնորդների) իշխանությունը, 8 - 11-րդ դարերում ծայր առան վիկինգների կիսաավազակային-կիսաառևտրական ծովային արշավանքները։ Դանիացիները, որոնք մասնակցում Էին այդ արշավանքներին, 9-րդ դարի երկրորդ կեսին հարձակվեցին ֆրանկական պետության հյուսիսային ծովափնյա շրջանների վրա, նվաճեցին հյուսիսարևելյան Անգլիան, իսկ 10-րդ դարի սկզբին մասնակցեցին հյուսիսային Ֆրանսիայի նվաճմանը։ Գորմ Ալևոր թագավորի (մահ․ մոտ 950 թվականին) օրոք կազմավորվեց միասնական դանիական թագավորություն, իսկ Կնուդ Մեծի (1018-1035 թվական) ժամանակ դանիական թագավորի իշխանության տակ միավորվեցին Դանիան, Անգլիան, Նորվեգիան։ 11-12-րդ դարերում հին տոհմական ավագանուն փոխարինեց հողատիրականը։ Վալդեմար I (1157-1182 թվական), Կնուդ VI (1182-1202 թվական) Վալդեմար II (1202-1241 թվական) թագավորները նվաճեցին Բալթիկ ծովի սլավ, ու գերմական ափերը և հյուսիսային Էստոնիան։ 13 - 14-րդ դարերում ֆեոդալիզմը Դանիայումում ամրապնդվեց ֆեոդալական դասակարգի առանձին խմբավորումների միջև սուր պայքարում, որն ավարտվեց թագավորական իշխանության վերացմամբ։ Սակայն 14-րդ դարի կեսին Վալդեմար IV Ատերդագը (1340-1375 թվական) վերականգնեց թագավորական իշխանությունը։ 1380 թվականին կնքվեց դանիանորվեգական ունիան, իսկ 1397 թվականին, Մարգարիտ Դանիացու օրոք, Կալմարյան ունիան՝ Դանիայի, Շվեդիայի և Նորվեգիայի (Իսլանդիայի հետ) միջև։ 1460 թվականին, երբ դանիական թագավոր Քրիստիան I Շլեզվիգի դուքս և Տոլշտայնի կոմս ընտրվեց, այդ իշխանություններն անձնական ունիա կնքեցին Դանիայի հետ։ Դանիայում վերջնականապես ևաստատվեցին ֆեոդալա-ճորտատիրական հարաբերություններ։ 16-րդ դարի 30-ական թվականներին Դաիայումում սկսվեց ժողովրդական շարժում, որը, ինչպես Գերմանիայում, ընթանում էր Ռեֆորմացիայի դրոշի ներքո։ 1523 թվականին Շվեդիան վերջնականապես խզեց դաշինքը Դանիայի հետ։ Դանիա-շվեդական պատերազմներն ավարտվեցին Դանիայի պարտությամբ և Բալթիկայում շվեդ, գերիշխանության հաստատմամբ։ 16-րդ դարում Դանիան կորցրեց Տոլշտայնը։ Անհաջող էր նաև Դանիայի մասնակցությունը (1625 - 1629 թվական) համաեվրոպական 30-ամյա պատերազմին։
Յամիշչե (այլ կիրառումներ)

Յամիշչե, կարող է վերաբերել՝

Յամիշչե - գյուղ Ռուսաստանի Կոստրոմայի մարզի Պարֆյոնովսկի շրջանի կազմում։
Յամիշչե - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Սաֆոնովսկի շրջանի կազմում։
Պոլ Բիտտի

Պոլ Բիտտի (անգլ.՝ Paul Beatty, 1962[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող։ 2016 թվականին արժանացել է Բուքերյան մրցանակին՝ «Վաճառող արարած» վեպի համար։


== Վաղ տարիներ և կրթություն ==
Ծնվել է 1962 թվականին Լոս Անջելեսում, Բրուլլինյան քոլեջից ստացել է կերպարվեստի մագիստրոսի կոչում և Բոստոնի համալսարանից՝ հոգեբանության մագիստրոսի կոչում։


== Կարիերա ==
1990 թվականին Բիտտին հաղթեց Poetry Slam պոետական մրցույթում։ Մրցույթում հաղթելու համար մրցանակներից մեկն էր Big Bank Take Little Bank բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուի հրատարակումը (1991 թ.): Այնուհետև հաջորդեց բանաստեղծությունների մեկ այլ գիրք՝ Joker, Joker, Deuce (1994 թ.):
Նրա առաջին վեպը՝ The White Boy Shuffle («Սպիտակամորթ տղայի խորամանկությունը») (1996), Նյու Յորք Թայմսում (The New York Times) դրական ակնարկ ունեցավ Ռիչարդ Բերնստեյնի կողմից, ով գիրքը անվանեց «երգիծական ջերմության պայթյուն սև ամերիկյան կյանքի տաղանդավոր սրտից»։ Նրա երկրորդ վեպը՝ Tuff-ը (2000), դրական ակնարկ ստացավ Թայմ (Time) ամսագրից։ 2006 թվականին Բիտտին խմբագրեց աֆրոամերիկյան հումորի անթոլոգիա «Hokum» անունով և նույն թեմայով հոդված գրեց Նյու Յորք Թայմսում։
2015 թվականին իր «Վաճառող արարած» Продажная тварь վեպում Բիտտը պատմում է քաղաքային ֆերմերի մասին, որը փորձում է գլխավորել ստրկությանը Լոս Անջելեսի մնացած ​​տարածքում։ Էլիզաբեթ Դոննելլին մեկնաբանել է այս վեպը գրելով The Guardian-ում, որ դա «գլուխգործոց է, որը դարձնում է Բիտտիին ամերիկացի ամենազվարճալի գրողը»։ Գիրքը ստեղծելու համար Պոլ Բիտտիին հինգ տարի պահանջվեցանգլ.՝ The Sellout վեպը 2015 թվականին ստացավ Ազգային գրքային քննադատների շրջանակի մրցանակ և 2016 թվականին Բուքերյան մրցանակ։ Բիտտին դարձավ առաջին ամերիկացին, ով շահեց Բուքերյան մրցանակ (նախկինում Բուքերյան մրցանակ ստանում էին գրողներ միայն Մեծ Բրիտանիայից, Իռլանդիայից և ՄԱԿ-ի անդամներից)։ Ռուսաստանում գիրքը հրատարակվել է «Эксмо» հրատարակչության կողմից 2017 թվականին։


== Ստեղծագործական աշխատանքներ ==


=== Պոեզիա ===
Big Bank Take Little Bank (1991). Nuyorican Poets Cafe Press. ISBN 0-9627842-7-3
Joker, Joker, Deuce (1994). ISBN 0-14-058723-3


=== Արձակ ստեղծագործություններ ===
The White Boy Shuffle (1996). ISBN 0-312-28019-X
Tuff (2000). Alfred A. Knopf. ISBN 0-375-40122-9 Slumberland (2008). Bloomsbury USA, ISBN 978-1596912410
Продажная тварь (The Sellout) (2015). New York: Farrar Straus Giroux. London: Oneworld Publications, 2016. ISBN 978-1786071477 (hardback), 978-1786070159 (paperback)


=== Ժողովածուներ ===
Hokum: An Anthology of African-American Humor (2006). Bloomsbury USA. ISBN 978-1596911482


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Աննա Պանկրատովա

Աննա Միխայլովնա Պանկրատովա (ռուս.՝ А́нна Миха́йловна Панкра́това, փետրվարի 4 (16), 1897, Օդեսա, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 25, 1957(1957-05-25), Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային պատմաբան, կուսակցական և հասարակական գործիչ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1953 թվական), ԲԽՍՀ ԳԱ (1940), ՌՍՖՍՀ ՄԳԱ (1944) իսկական անդամ, ԽՄԿԿ անդամ (1919)։ 
1917 թվականին ավարտել է Օդեսայի համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, 1925 թվականին՝ Կարմիր պրոֆեսուրայի ինստիտուտը։ 1926-1930 թվականներին դասավանդել է Մոսկվայի, Լենինգրադի, Սարատովի բուհերում։ 1939 թվականին աշխատանքի է անցել ԽՍՀՄ ԳԱ պատմության ինստիտուտում։ 1953-1957 թվականներին եղել է «Վոպրոսի իստորիի» («Вопросы истории») ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տիրամայրը կանաչի մեջ

Տիրամայրը կանաչի մեջ (իտալերեն՝ Madonna del Prato), իտալացի նկարիչ Ռաֆայել Սանտիի տիրամայրերից մեկը. նկարվել է 1506 թվականին ընկերոջ և հովանավորի՝ Տադդեո Տադդեիի համար, որը, ըստ գեղանկարիչ Ջորջո Վազարիի, միշտ ցանկացել է տեսնել նկարչին «իր տանը և իր սեղանի շուրջը»։ Բնապատկերային տեսարանը, կոմպոզիցիոն լուծումները և գունային գամման նման են նույն ժամանակահատվածում ստեղծված «Կարմրակատարիկով Տիրամորը», «Էստերհազիի Տիրամորը» և «Գեղեցիկ այգեպանուհուն»։
1773 թվականին Հաբսբուրգները նկարը Ամբրաս ամրոցից տեղափոխել են Բելվեդերյան պալատ։ Այստեղից երկրորդ անվանումըˋ «Բելվեդերյան Տիրամայրը»։


== Գրականություն ==
Cirlot, L. (dir.), Kunsthistorisches, Col. «Museos del Mundo», Tomo 11, Espasa, 2007, pág. 125. ISBN 978-84-674-3814-7
Walther, I.F. (dir.), Los maestros de la pintura occidental, Taschen, 2005. ISBN 3-8228-4744-5
Միխայիլ Բաբուշկինի հուշարձան (Մոսկվա)

Միխայիլ Բաբուշկինի հուշարձան (ռուս.՝ Памятник Михаилу Бабушкину), հուշարձան Ռուսաստանի Դաշնության մայրաքաղաք Մոսկվայում։ Նվիրված է խորհրդային բևեռային օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս Միխայիլ Սերգեևիչ Բաբուշկինին։
Տեղադրվել է 2004 թվականին օդաչուի անվան փողոցում, Կոմինտերնի փողոցի հետ հատման վայրում։ Հասցեն՝ Օդաչու Բաբուշկինի փողոց, 10։ Մետրոպոլիտենի մոտակա կայարանը՝ «Բաբուշկինսկայա»։


== Պատմություն ==
Խորհրդային Միության հերոս Միխայիլ Սերգեևիչ Բաբուշկինը բևեռային օդաչու էր, որը մասնակցել է Արկտիկայի հետազոտման բազմաթիվ միջոցառումների։ Նա մասնակցել է Ումբերտո Նոբիլեի արշավախմբի փրկությանը։ Մասնակցել է Հյուսիսային բևեռում առաջին ինքնաթիռի վայրէջքին։ Օդաչուի կյանքն ընդհատվել է ողբերգաբար։ 1938 թվականի մայիսի 18-ին «Н-212» ինքնաթիռը, հազիվ պոկվելով գետնից, սկսել է այրվել ձախ շարժիչի կողմից։ Ցանկանալով շտկել իրավիճակը՝ Բաբուշկինը մեքենան ուղղել է դեպի մոտակա գետը։ Գետի հոսքն իր հետ տարել է ինքնաթիռը։ Այնուամենայնիվ, այդ մանևրը ուղևորներին հնարավորություն է տվել լքելու ինքնաթիռը։ Այդ «վայրէջքի» ժամանակ Բաբուշկինը ստացել է կողոսկրերի լուրջ վնասվածք և խեդվել է ջրում։


== Հուշարձանի նկարագրություն ==
Բրոնզաձույլ հուշահամալիրը յուրատեսակ հուշարձան-տապանաքար է. հիշատակային տախտակի վրա պատկերված է օդաչուի դեմքը, արևից փոքր-ինչ կկոցվել են նրա աչքերը։ Բաբուշկինը հայացքն ուղղել է անծայրածիր երկնքին։ Հետին պլանում ինքնաթիռի քանդակն է։
Հուշարձանի հեղինակն է քանդակագործ Վլադիմիր Լեպեշովը։


== Ծանոթագրություններ ==
Տերեգեղ

Տերեգեղ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Եվդոկիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Էրանի

Էրանի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Վանի վիլայեթի Նորդուզի գավառակում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Վանի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Լուկյանովո (այլ կիրառումներ)

Լուկյանովո, կարող է վերաբերել՝

Լուկյանովո - գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Սերպուխովսկի շրջանի կազմում։
Լուկյանովո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Վասիլևկա (գյուղ, Վոլնովախսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՎասիլևկաՎասիլևկա (ուկրաիներեն՝ Василівка), գյուղ Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Վոլնովախսկի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վասիլևկա գյուղում բնակվում էր 91 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Զազալո

Զազալո (վրաց.՝ ზაზალო), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Սամցխե-Ջավախք մարզի Ադիգենի մունիցիպալիտետում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1480 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ադիգենից հեռու է 19 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 35 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Արտաշես Պողոսյան (մանկավարժ)

Արտաշես Միքայելի Պողոսյան (1918, Բնունիս, Հայաստան - անհայտ), հայ մանկավարժ։ Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Արտաշես Պողոսյանը ծնվել է 1918 թվականին, Սիսիանի շրջանի Բնունիս գյուղում։ Ավարտել է Եղեգնաձորի միջնակարգ դպրոցը, 1940 թվականին՝ Երևանի պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը։ Աշխատել է Կիրովականի շրջանի Մեղրուտ գյուղի դպրոցի տնօրեն։
1941 թվականի հունիսի 22-ին զորակոչվել  կարմիր բանակ, ավարտել հետևակային ուսումնարանը, նշանակվել վաշտի հրամանատար։ 89-րդ հայկական Թամանյան դիվիզիայի կազմում մեկնել է գործող բանակ, մասնակցել Թամանի թերակղզու, Կերչի, Սևաստոպոլի ազատագրման մարտերին։ Մի քանի անգամ վիրավորվել է, բայց մնացել է դիվիզիայի շարքերում։ Մարտերում ցուցաբերած արիության և խիզախության համար պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի, Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի և երկու Կարմիր աստղի շքանշաններով ևմի շարք մեդալներով։
1945 թվականին Հայրենական պատերազմի հաղթական ավարտից հետո Պողոսյանը զորացրվել է, վերադարձել հայրենի գյուղ, սովորել ասպիրանտուրայում, անցնել մանկավարժական, դասախոսական, գիտական աշխատանքի։
Պատմաբան Արտաշես Պողոսյանը հեղինակ է գիտական մի քանի աշխատությունների՝ «Կովկասյան ռազմաճակատը Ղրիմի պատերազմում և հայերի մասնակցությունը», «Սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունները Կարսի մարզում», որոնց համար արժանացել է պատմական գիտությունների թեկնածուի և դոկտորի աստիճանների։ Հեղինակ է տասնյակ գիտական հոդվածների։
Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Արտաշես Պողոսյանը 1959 թվականին եղել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմա-աշխարհագրական, հետո պատմության ֆակուլտետի դեկան։ Երկար տարիների ընթացքում բեղմնավոր աշխատանք է տարել մեր հանրապետության, Վրաստանի և Ադրբեջանի հայկական դպրոցների համար ուսուցչական կադրեր պատրաստելու ուղղությամբ։ Երկու անգամ պարգևատրվել է  Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգրով։


== Պարգևներ ==
Կարմիր դրոշի շքանշան
Կարմիր աստղի շքանշան
Հայրենական պատերազմի 2-րդ աստիճանի շքանշան


== Երկեր ==
Ղրիմի պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատը և հայերի մասնակցությունը։ Երևան, Հայպետհրատ, 1958 (համահեղինակ)։
Սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունները Կարսի մարզում 1878-1920։ Երևան, Հայպետհրատ, 1961։
Ռուս-հայ բարեկամության պատմությունից (19-րդ դ. ռուս-թուրքական պատերազմների կովկասյան ռազմաճակատում)։ Երևան, Հայաստան, 1974 (համահեղինակ)։
Ցարական Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությունը 19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի սկզբին (Դասախոսություններ «ՍՍՀՄ պատմություն» առարկայից)։ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Լուսավորության նախարարություն, ՀԽՍՀ։ Երևան, Ա. հ., 1980:
Հունիսերեքյան միապետությունը։ Քաղաքական ռեակցիան։ Ուսումնական առաջադրանքներ և մեթոդական օժանդակ նյութեր։ Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության նախարարություն ՀԽՍՀ, Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ։ Երևան, ՀԽՍՀ Լուս. մին., 1983:


== Ծանոթագրություններ ==
Հայոց ցեղասպանության հուշատախտակ (Պադովա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հայոց ցեղասպանության հուշատախտակ (այլ կիրառումներ)Հայոց ցեղասպանության հուշատախտակ, հուշատախտակ Իտալիայի Պադովա քաղաքի քաղաքապետարանի նախասրահում։


== Պատմություն ==
Բրոնզե հուշատախտակը փակցվել է ի հիշատակ Հայոց ցեղասպանության զոհերի՝ 2005 թվականին։ Տեղադրվել է Պադովայի հայ համայնքի միջոցներով։ Հուշատախտակի վրա գրված են Դանիել Վարուժանի «Ձոն» բանաստեղծությունից տողեր.


== Ծանոթագրություններ ==
Սովետսկի Դար (Ազովի շրջան)

Սովետսկի Դար (ռուս.՝ Советский Дар ), գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է Օտրադովսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 70 կմ հեռավորության վրա։