ԻԺ-81

ԻԺ-81, ռուսական հարթափող հրացան, որն օգտագործվում է որսի, հրաձգային սպորտաձևերի, անվտանգության ու ինքնապաշտպանության նպատակներով։
Հրացանը ստեղծվել է 1993 թվականին մի ստեղծագործական թիմի կողմից, որի կազմում էին Ս. Գ. Անտոնովը, Վ. Ֆ. Սենտակյակովը, Վ. Պ. Վոտյակովովը և Ա. Զարոչինցևովը և զանգվածաբար արտադրվել է Իժևսկի մեխանիկական գործարանի կողմից 1994- 2000 թվականների ընթացքում։ Հետագայում այս հրացանի հիման վրա ստեղծվել է ՄՊ-133 մոդելը։


== Կառուցվածք ==
Վերալիցքավորման մեխանիզմն աշխատում է երկայնահար սողացող փողակալով («մխոցային» վերալիցքավորմամբ)։
Փողափակումն իրագործվում է երկայնահար սողացող փակաղակով, որը փակման մեջ է մտնում փողային կցորդիչի հետ տատանվող ատամների միջոցով։ Այդպիսի փակման դեպքում փողատուփը չի ենթարկվում վառոդային գազերի ճնշմանը, որն էլ թույլ է տալիս այն պատրաստել ալյումինե ձուլվածքից։ Փակող ատամնանիվի և փակաղակի փոխանցումը իրականացվում է հատուկ սողանի միջոցով, որը փողակալին միացած է ձգասռնիով։ Վերալիցքավորման ընթացքում փողակալը սահում է խողովակաձև փողային պահեստատուփի արտաքին մակերևույթով։
ԻԺ-81 և ԻԺ-81Մ հրացանների փամփուշտներով լիցքավորումը կատարվում է խողովակաձև պահեստատուփից, ընդ որում առաջին թողարկման հրացանների փամփշտակալը տեղավորում էր 4 փամփուշտ։ 1995 թվականից ԻԺ-81 տեսակի բոլոր հրացանները թողարկվել են մեծացված տարողությամբ փամփշտակալներով. ԻԺ-81 մոդելի համար այն կազմում էր 7 փամփուշտ, իսկ ԻԺ-81Մ մոդելի համար՝ 6 փամփուշտ։
ԻԺ-81Կ և ԻԺ-81ԿՄ մոդելների փամփուշտներով լիցքավորումը կատարվում է անջատովի փամփշտատուփերից, որոնք տեղավորում են 4 փամփուշտ (ևս մեկը կարելի է տեղադրել փամփշտանոցում)։
Այդ զենքերի երաշխավորված պիտանելիությունը կազմում է 10000 կրակոց։


== Տարատեսակներ ==
ԻԺ-81 հրացաններն արտադրվել են օգտագործման մի քանի փոփոխություններով և տեսակներով.

ԻԺ-81, 12/70 մմ չափսի փամփուշտների համար նախատեսված որսորդական հրացան, որի փողը 700 մմ է։
ԻԺ-81Մ, ԻԺ-81-ի տեսակ, որը նախատեսված է 12/76 մմ «Մագնում» փամփուշտների համար։
ԻԺ-81 «Յագուար», նախատեսված է պահպանողական և ոստիկանական ստորաբաժանումների համար, մինչև 560 մմ կարճացված փողով։ Զենքի ընդհանուր երկարությունը 800 մմ է։
ԻԺ-81 «Ֆոքստերիեր», որը նախատեսված է պահպանողական և ոստիկանական կառույցների համար, ունի մինչև 600 մմ  կարճացված փող։
ԻԺ-81Կ, նախատեսված է 12/70 մմ  փամփուշտների համար,  ունի 700 մմ փող և  քառափամփուշտ փոխվող փամփշտակալ։
ԻԺ-81ԿՄ, ԻԺ-81Կ-ի տարատեսակը՝ նախատեսված 12/76 «Մագնում» փամփուշտների համար։
ՄՊ-151, ինքնաձիգ հրացան՝ ստեղծված ԻԺ-81 հրացանի հիման վրա։ Այս մոդելի ստեղծման որոշումը կայացվել է 1997 թվականին, առաջին մոդելը պատրաստվել է 1998 թվականին, իսկ 1999 թվականին ՄՊ-151 ցուցադրական օրինակը ներկայացվել է IWA-99 զենքի ցուցահանդեսին Նյուրբերգում, հետագայում որոշվել է արտադրել ինքնաձիգ ՄՊ-153 մոդելը ՄՊ-133 մոդելի հիման վրա։


== Օգտագործող երկրներ ==
 —ԻԺ-81 հրացանների խմբաքանակ է գնվել ոստիկանության համար։
 — ԻԺ-81-ը գտնվում է Բոսնիա և Հերցեգովինայի ներքին գործերի նախարարության «Բոսնա» ոստիկանական հատուկ ստորաբաժանումների սպառազինության կազմում։
 — հրացանը մաքսային օրգանների սպառազինության կազմում է և օգտագործվում է մասնավոր պաշտպանական կառույցների կողմից։
 — հրացանը երաշխավորվել է որպես քաղաքացիական զենք 1992 թվականի օգոստոսի 14-ից  մինչև 2006 թվականի մարտի 1-ը, թույլատրվել է օգտագործման որպես մասնավոր պաշտպանական կառույցների ծառայողական զենք։


== Լրացուցիչ տեղեկություն ==
2000 թվականի սկզբի դրությամբ ԻԺ-81-ը հանդիսացել է ամենատարածված զենքը, որն օգտագործվել է ռուսական մասնավոր պաշտպանական կառույցների և անվտանգության ծառայության աշխատակիցների կողմից։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն և աղբյուրներ ==
Михаил Драгунов. Магазинное гладкоствольное ружьё ИЖ-81 // журнал "Мастер-ружьё", № 7/8, 1996. стр.16-26


== Հղումներ ==
Baikal IZH-81 / Internet Movie Firearms Database (использование в кинофильмах)
Иж-81, Иж-81К / Современное Стрелковое оружие