Ասամբլյաժ

Ասամբլյաժ (ֆր.՝ assemblage), տեսողական արվեստի տեխնիկա, որը մոտ է կոլաժին, սակայն օգտագործում է ծավալուն դետալներ կամ ամբողջական առարկաներ, որոնք հարթության վրա դասավորվում են նկարների նման։ Թույլատրվում են գեղանկարչական հավելումներ ներկերով, ինչպես նաև` մետաղով, կտորով և այլ նյութերով։ Երբեմն օգտագործվում է նաև արվեստի այլ տեսակներ, օրինակ, ֆոտոմոնտաժի կամ ընդարձակ համադրությունները բնորոշելու համար, քանի որ նորագույն  տեսողական արվեստի տերմինաբանությունն առայժմ ամբողջապես կայացած չէ։


== Պատմություն ==

Ասամբլյաժը փայլուն կերպով օգտագործվել է 20-րդ դարի ռուս նկարիչների` Վլադիմիր Տատլինի, Իվան Պունիի, Ալեքսանդր Ռոդչենկոյի կողմից։ Տերմինը, սակայն, շրջանառության մեջ է դրել Ժան Դյուբյուֆեն 1953 թվականին` նկարագրելու բնական նյութերից, առարկաներից կամ դրանց որոշակի մասերից ստեղծված արվեստի գործերը։ Տերմինն սկսել է մեծապես կիրառվել «Ասամբլյաժի արվեստ» ցուցահանդեսից հետո, որը կայացել է 1961 թվականին Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում։ Այստեղ առաջին անգամ լայնորեն ներկայացվել են Ժոզեֆ Կորնելի սյուրռեալիստական ասամբլյաժները։ Ցուցահանդեսը ներկայացրել է 20-րդ դարի սկզբի եվրոպացի արվեստագերտների աշխատանքները, ինչպիսիք են Ջորջ Բրաքեն, Ժան Դյուբյուֆեն, Մարսել Դուշամը. Պաբլո Պիկասոն։ Ցուցահանդեսի կուրատոր Վիլյամ Սեթզը ասամբլյաժը բնորոշել է որպես ի սկզբանե արվեստի համար չնախատեսված բնական կամ ստեղծված նյութերից, առարկաներից ստեղծած գործեր։
Մեթոդի հիմնադիրներից մեկն է համարվում ֆրանսիացի նկարիչ Սեզար Բալդաչինին («Ոսկե աղավնու աղբարկղը» կտավ, 1969), ում ստեղծագործության առանձնահատկությունն էր համարվում իր աշխատանքների համար նյութի մամլումը։ 
Ասամբլյաժի բնորոշ օրինակներ են Թոնի Քրեգի և Բիլ Վուդրոուի քանդակները, որոնցից շատերը, հատկապես` վաղ շրջանում արվածները, ստեղծված են ուղղակի գտած իրերից ու կտորտանքներից։ 1981 թվականին կայացել է «Առարկաներ և քանդակագործություն» նորարարական ցուցահանդեսը, որը միաժամանակ անց է կացվել Լոնդոնի Ժամանակակից արվեստի ինստիտուտում և Բրիստոլի Առնոլֆինի պատկերասրայում։ Ցուցահանդեսին բացի Գրեգից ու Վուդրոուից մասնակցել են նաև Էդվարդ Ալինգտոնը, Ռիչարդ Դիկոնը, Էնտոնի Գորմլին, Անիշ Կապուրը, Բրայան Օրգանը, Փիթեր Ռէնդել Փեյջը և Ժան Լյուկ Վիլմուտ։


== Ասամբլյաժի հայտնի վարպետներ ==
Արման (1928–2007), ֆրանսիացի արվեստագետ, քանդակագործ և նկարիչ
Հանս Բելմեր (1902–1975), գերմանացի արվեստագետ, ով ահյտնի է իր իրական չափերի տիկնիկներով
Ուոլեյս Բերման (1926–1976), ամերիկացի արվեստագետ, ով հայտնի է իր կոլաժներով
Անդրե Բրետոն (1896–1966), ֆրանսիացի արվեստագետ, համարվում է սյուրռեալիզմի հիմնադիրը
Ջոն Չեմբերլեն (1927–2011), արվեստագետ Չիկագոյից, հայտնի է վթարի ենթարկված ավտոմեքենաների մասերի զոդումից ստացած քանդակներով
Գրեգ Քոլսոն (ծնվել է  1956 թվականին), ամերիկացի արվեստագետ, ով հայտնի է իր` քարտեզներից պատրաստված պատի քանդակներով, արևային համակարգերով
Ժոզեֆ Կորնել (1903–1972): Կորնելը, ով ապրում էր Նյու Յորքում, հայտնի է իր պատրաստած նրբագեղ արկղերով, որոնց դիմային հատվածը հաճախ ապակե է, որտեղ տեղադրված են արվեստի զարմանալի նմուշներ, վերածննդյան ժամանակաշրջանի կտավների պատկերներ ու հին լուսանկարներ։ Արկղերից շատերն ինտերակտիվ են և նախատեսված են վաճառքի համար։
Ռոզալի Գասկոն (1917–1999), Նոր Զելանդիայում ծնված ավտսրալացի քանդակագործ
Ռաուլ Հաուսման (1886–1971), ավստրիացի արվեստագետ և գրող
Ռոմուալդ Հաուզմե (ծնվել է 1962 թվականին), ժամանակակից արվեստագետ Բենինի Հանրապետությունից, ով լայնորեն ցուցադրվում է Եվրոպայում և Մեծ Բրիտանիայում
Ջորջ Հերմես (ծնվել է 1935), ամերիկացի արվեստագետ, ով հայտնի է իր ասամբլյաժներով, թղթով աշխատանքով և թատրոնի դեկորներով
Լուիս Հիրշման (1905–1986), ֆիլադելֆացի արվեստագետ, ով հայտնի է հարթ մակերեսներին իր 3D նյութերի օգտագործմամբ
Ռոբերտ Հ. Հուդսոն (ծնվել է 1938), ամերիկացի արվեստագետ
Ջասփեր Ջոնս (ծնվել է 1930), ամերիկացի փոփ արվեստագետ, նկարիչ, տպագրիչ և քանդակագործ
Էդվարդ Քինզհոլզ (1927–1994), ամերիկացի արվեստագետ, ով ստեղծագործել է իր կնոջ` Նենսի Ռեդին Քինհոլզի հետ` ստեղծելով ժամանակակից կյանքի դրվագներով ընդարձակ քանդակներ։
Ժան-Ժակ Լեբել (ծնված 1936 թվականին), 1994 թվականին ստեղծել է Ֆելիքս Գուտարիի արձանը անունով ընդարձակ ասամբլյաժ
Ջանիս Լոուրի (1946–2009), ամերիկացի արվեստագետ, ով հայտնի է իր կենսագրական արվեստով։ Ստեղծել է ասմաբլյաժներ, գրքեր, ամսագրեր, որտեղ համադրել է գիրն ու պատկերը։
Օնդրի Մարես (1949–2008), a չեխ-ավստրալիացի արվեստագետ և քանդակագործ, ով առավելապես հայտնի է իր «Կաշինա» կերպարներով։
Մարկուս Մեուրեր (ծնվել է 1959 թվականին), գերմանացի արվեստագետ, հայտնի է իր` գտած իրերից պատրաստված քանդակներով
Լուիս Նեվելսոն (1899–1988), ամերիկացի արվեստագետ
Մինորու Օհիրա (ծնվել է 1950 թվականին), Ճապոնիայում ծնված արվեստագետ
Մերեթ Օփենհեիմ (1913–1985), Գերմանիայում ծնված շվեյցարացի արվեստագետ
Վոլֆանգ Փաալեն (1905–1959), ավստրիացի-գերմանացի-մեքսիկացի սյուրռեալիստ արվեստագետ և տեսաբան, "DYN" ամսագրի հիմնադիր
Ռոբերտ Ռոշենբերգ (1925–2008), նկարիչ
Ֆրեդ Հ. Ռուսթեր (ծնվել է 1944), ամերիկացի քանդակագործ
Թոմ Վեսելման (1931–2004), ամերիկացի փոփ արվեստագետ, նկարիչ, քանդակագործ և տպագրիչ
Հ. Ս. Վեսթերման (1922–1981), ամերիկացի քանդակագործ և տպագրիչ


== Տես նաև ==
Կոլաժ


== Գրականություն ==
William C. Seitz: The Art of Assemblage. Exhib. October 4 - November 12, 1961, The Museum of Modern Art, New York, 1961.
Stephan Geiger: The Art of Assemblage. The Museum of Modern Art, 1961. Die neue Realität der Kunst in den frühen sechziger Jahren, (Dissertation Universität Bonn 2005), München 2008, 978-3-88960-098-1
Sophie Dannenmüller: "Un point de vue géographique: l'assemblage en Californie", in L'art de l'assemblage. Relectures, sous la direction de Stéphanie Jamet-Chavigny et Françoise Levaillant. Presses universitaires de Rennes, collection "Art & société", Rennes, 2011.
Sophie Dannenmüller: "L'assemblage en Californie: une esthétique de subversion", in La Fonction critique de l'art, Dynamiques et ambiguïtés, sous la direction de Evelyne Toussaint, Les éditions de La Lettre volée / Essais, Bruxelles, 2009.
Sophie Dannenmüller: "Bruce Conner et les Rats de l'Art", Les Cahiers du Musée national d'art moderne, Editions du Centre Pompidou, Paris, n° 107, avril 2009, p. 52-75.
Tatlin, Vladimir Evgrafovich "Counter-relief (Material Assortment)" - http://www.tretyakovgallery.ru/en/collection/_show/image/_id/361Archived 2013-07-28 at the Wayback Machine.
Каталог выставки «Коллаж». Государственный Русский музей, 2005.


== Ծանոթագրություններ ==