Մարջ Պիրսի

Մարջ Պիրսի  (անգլ.՝ Marge Piercy, մարտի 31, 1936(1936-03-31)[…], Դետրոյթ, Միչիգան, ԱՄՆ[…]), ամերիկացի գրող, բանաստեղծուհի, ֆեմինիստ և հասարակական ակտիվիստ, որի գործերը դասվում են դասական ֆեմինիստական գրականության և մասնավորապես ֆեմինիստական գիտական ֆանտաստիկայի շարքին։


== Կենսագրություն ==
Մարջ Պիրսին ծնվել է 1936 թվականի մարտի 31-ին, ԱՄՆ-ի Միչիգան նահանգի Դետրոյթ քաղաքում։ Նա Ռոբերտ Պիրսի (ազգությամբ` վալլիացի) և Բերտա Բեռնիս Բունին Պիրսի (ռուս-լիտվական ծագում ունեցող հրեա) դուստրն է։ Որպես բանաստեղծուհի` շատ բանով պարտական է մորը, որը նրան սովորեցրել է դիտողականություն։ Տատիկը իր թոռնուհուն դաստիարակել է հրեական հավատքով և պատմել է բազմաթիվ ընտանեկան պատմություններ։ Պատանեկության շրջանում երկարատև հիվանդությունը ստիպել է Պիրսին կարդալ սովորել։ Նա, մասնավորապես, սիրում էր կարդալ Բրոնտե քույրերին, Դորոթի Լի Սեյերսին, Էռնեստ Հեմինգուեյին, Ուոլթ Ուիթմենին, Կարլ Մարքսինի և Զիգմունդ Ֆրեյդին։
Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո նա իր բանաստեղծությունների համար արժանանում է «Գոպվուդ» մրցանակի և ստանում է Միչիգանի համալսարանում կրթություն ստանալու կրթաթոշակ։ Այնուհետև նա Հյուսիսարևմտյան համալսարանից ստանում է մագիստրոսի կոչում։ 1960-ականների վերջին նա արդեն երկու անգամ ամուսնացել էր։ Կյանքի այս ժամանակահատվածում Պիրսին դարձել էր քաղաքացիական իրավունքների կրքոտ ջատագով և դեմ էր արտահայտվել պատերազմին։ Նա, մասնավորապես, «Նոր ձախեր» շարժման անդամ էր, մասնակցում էր նաև «Ուսանողները հանուն ժողովրդավարական հասարակության» շարժմանը, բայց, նկատելով, որ այստեղ տղամարդիկ գերակշռում են, անցում կատարեց կանանց իրավունքների պաշտպանության շարժմանը։ 1977 թվականին նա դարձավ «Կանանց ինստիտուտը հանուն մամուլի ազատության» կազմակերպության անդամ։
Որպես բանաստեղծ նա առաջին անգամ հանդես եկավ 1968 թվականին՝ լույս ընծայելով «Կործանված ճամբար» բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն (անգլ.՝ Breaking Camp): Նրա առաջին վեպը լույս է տեսել 1969 թվականին և կրում էր «Արագ իջնել ընդհատակ» անվանումը։ 1982 թվականին Պիրսին կրկին ամուսնացավ։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Մարջ Պիրսը հեղինակ է ավելի քան տասնյոթ բանաստեղծությունների ժողովածուների, այդ թվում` «Լուսինը միշտ կին է» (անգլ.՝ The Moon is Always Female, 1980, համարվում է ֆեմինիստական գրականության դասական) և «Օրվա օրհնության արվեստը», (անգլ.՝ The Art of Blessing the Day, 1999):
Նա նաև գրել է տասնհինգ վեպ, մեկ պիես՝ «Վերջին սպիտակ դասը» (անգլ. The Last White Class), համահեղինակ է Իրա Վուդի հետ, էսսեների ժողովածուի՝ «Խայտաբղետ  խորանարդիկներ մգդակած վերմակի համար» (անգլ.՝ Parti-colored Blocks for a Quilt), մեկ ոչ գեղարվեստական գիրք և հուշապատումների մի հատոր։ Պիրսի վեպերն ու պոեզիան ուղղորդված են դեպի ֆեմինիստական և սոցիալական թեմաներ։ 1993 թվականին գեղարվեստական «Ապակե մարմինը» (անգլ.՝ Body of Glass) գիտաֆանտաստիկ վեպը, որը գրողին բերեց Արթուր Կլարկ մրցանակ։
«Մթության քաղաքը» (անգլ.՝ City of Darkness)և «Լույսի քաղաքը» (անգլ.՝ City of Light) վեպերի իրադարձությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ, իսկ այնպիսի վեպերում, ինչպիսիք են «Ամառային մարդիկ» (անգլ.՝ Summer People) և «Կրքոտ կանանց ցանկությունը» (անգլ.՝ Women of Longings of Women) նկարագրում է մեր օրերի իրադարձությունները։ Նրա բոլոր գրքերը վերաբերում են կանանց կյանքին։ «Կինը՝ ժամանակի եզրին» (անգլ.՝ Woman on the Edge of Time) վեպը համատեղում է ժամանակի ճանապարհորդության պատմությունը սոցիալական արդարության, ֆեմինիզմի հարցերի և հոգեկան խանգարումներ ունեցող մարդկանց վերաբերմունքի հետ։ Ստեղծագործությունը համարվում է ուտոպիական ժանրի դասական ֆեմինիստական գրականության և պատկերում է ավերակ միջավայր ունեցող մի աշխարհ, որտեղ գերակշռում են մեգապոլիսները՝ ինտերնետի ֆուտուրիստական տարբերակով։ Պիրսը նաև օգտագործում է հրեական միստիցիզմի տարրեր և «Գոլեմի» մասին  լեգենդը, բայց պատմվածքի  հիմնական տարրը համարվում է գլխավոր հերոսուհու փորձերը վերականգնել իր որդու նկատմամբ խնամակալությունը։
Պիրսի վեպերում պատումներն իրականացվում են բազմաթիվ կերպարների անունից։ Հաճախ գրողը օգտագործում է պատումներ առաջին և երրորդ անձի անունից։ Մասնավորապես, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին պատմական վեպում «Բանակ մեկնելը» (անգլ.՝ Gone To Soldiers) նկարագրում է ինը գլխավոր հերոսների կյանքը Միացյալ Նահանգներում, Եվրոպայում և Ասիայում։ Օրինակ, վեպում ֆրանսիացի աղջկա Ժաքլին Լևի-Մոնոտի օրագիրը պատմվում է առաջին անձի անունից, բայց նացիստների կողմից նրան գերի  վերցնելուց հետո պատումը սկսվում է վարվել երրորդ անձի անունից։


== Անձնական կյանք ==
Մարջ Պիրսին ամուսնու` Իռա Վուդի հետ բնակվում է Մասաչուսեթսի Վելֆրիթ քաղաքումS: Վելֆրիթի տունը նախագծել է Պիրսին և զույգն այնտեղ բնակվում է 1970-ական թվականներից։


== Ստեղծագործություններ ==


=== Նորավեպեր ===
Going Down Fast, 1969
Dance The Eagle To Sleep, 1970
Small Changes, 1973
Woman on the Edge of Time, 1976
The High Cost of Living, 1978
Vida, 1980
Braided Lives, 1982
Fly Away Home, 1985
Gone To Soldiers, 1988
Summer People, 1989
He, She And It (հայտնի է նաև որպես` Body of Glass), 1991
The Longings of Women, 1994
City of Darkness, City of Light, 1996
Storm Tide, 1998 (Իռա Վուդի հետ)
Three Women, 1999
The Third Child, 2003
Sex Wars, 2005


=== Կարճ պատմվածներ ===
The Cost of Lunch, Etc., 2014


=== Բանաստեղծական ժողովածուներ ===
Breaking Camp, 1968
Hard Loving, 1969
Barbie Doll, 1973
4-Telling (Էմմեթ Յարեթի, Դիք Լուրի և Ռոբերտ Հերշոնի հետ միասին), 1971
To Be of Use, 1973
Living in the Open, 1976
The Twelve-Spoked Wheel Flashing, 1978
The Moon is Always Female, 1980
Circles on the Water, Selected Poems, 1982
Stone, Paper, Knife, 1983
My Mother's Body, 1985
Available Light, 1988
Early Ripening: American Women's Poetry Now (ed.), 1988; 1993
Mars and her Children, 1992
What are Big Girls Made Of, 1997
Early Grrrl, 1999.
The Art of Blessing the Day: Poems With a Jewish Theme, 1999
Colours Passing Through Us, 2003
The Hunger Moon: New and Selected Poems, 1980-2010, 2012
Made in Detroit, 2015


=== Այլ ստեղծագործություններ ===
"The Grand Coolie Damn" and "Song of the fucked duck" in Sisterhood is Powerful: An Anthology of Writings From The Women's Liberation Movement, 1970, խմբագիր` Ռոբին Մորգան
The Last White Class, (պիեսի համահեղինակ` Իռա Վուդ), 1979
Parti-Colored Blocks For a Quilt, (էսսեներ), 1982
The Earth Shines Secretly: A book of Days, (օրացույց), 1990
So You Want to Write, (ֆանտաստիկ գրականություն), 2001
Sleeping with Cats, (հուշեր), 2002
My Life, My Body (Outspoken Authors), (էսսեներ, բանաստեղծություններ և հուշեր), 2015


== Մրցանակներ ==
Արթուր Սի. Քլարք մրցանակ ֆանտաստիկ գրականության համար, 1992
Բրեդլիի մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1992
Brit ha-Dorot մրցանակ, Շալոմ կենտրոն, 1992
Մեյ Սարտոնի անվան մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1991
Ոսկե վարդ բանաստեղծական մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1990
Քերոլին Կիցեր պոեզիայի մրցանակ, 1986, 1990
Արվեստի ազգային շնորհ մրցանակ, 1978
Հրեական յունիոն քոլեջի Հումանիտար գիտությունների պատվավոր դոկտոր, Ցինցինատի, Օհայո, 2004


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
margepiercy.com Մարջ Պիրսի. պաշտոնական կայք
Piercy in conversation with Martin Espada May 20, 2009 from Lannan (audio file)
Marge Piercy  at womenshistory.about.com
Marge Piercy in Jewish Women: A Comprehensive Historical Encyclopedia at Jewish Women's Archive
Մարջ Պիրսի Internet Movie Database կայքում
Biography from Fooling With Words with Bill Moyers on PBS
Marge Piercy papers at the University of Michigan
Մարջ Պիրսի Internet Speculative Fiction Database-ում