Ուֆա

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ուֆա (այլ կիրառումներ)Ուֆա (ռուս.՝ Уфа́, բաշկիրերեն՝ Өфө  [ʏ̞ˈfʏ̞])), Ռուսաստանի խոշորագույն քաղաքներից մեկը, Բաշկորտոստանի հանրապետության մայրաքաղաքը, Ուֆա քաղաքի և Ուֆայի մունիցիպալ շրջանի (որի կազմի մեջ չի մտնում) քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոնը։
Բնակչության թիվը 2015 թվականի դրությամբ կազմում էր 1 105 667 մարդ։
Ուֆա քաղաքը Ռուսաստանի խոշորագույն տնտեսական, մշակութային, սպորտային, գիտական և կրոնական կենտրոնն է, կարևոր տրանսպորտային հանգույց է։ 2015 թվականին քաղաքն ընդունել է Շանհայի համագործակցության կազմակերպության և ԲՐԻԿՍ-ի գագաթնաժողովները։


== Պատմություն ==
Հիմնվել է որպես ամրոց Իվան Ահեղի կողմից՝ 1574 թվականին։ Քաղաքի կարգավիճակ ունի 1586 թվականից։


== Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր ==


=== Աշխարհագրական դիրք ===
Ուֆա քաղաքը գտնվում է Բելայա գետի ափին, նրա մեջ Ուֆա և Դյոմա գետերի թափվելու վայրում, Հարավային Ուրալ լեռնաշղթայից 100 կմ դեպի արևմուտք։ Քաղաքի մակերեսը կազմում է 707,9 կմ²։ Ձգվածությունը հյուսիսից հարավ 53,5 կմ է, իսկ արևմուտքից արևելք՝ 29,8 կմ (ամենալայն հատվածում)։ Ուֆան իր ձգվածությամբ Ռուսաստանի չորրորդ քաղաքն է Սոչիից, Վոլգոգրադից և Պերմից հետո, մտնում է Ռուսաստանի խոշոր տարածք ունեցող քաղաքների ցանկի մեջ։ Ուֆան Ռուսաստանի ամենաընդարձակ քաղաք-միլիոնատերն է, 2010 թվականի դրությամբ մեկ մարդուն բաժին էր ընկնում քաղաքային տարածքի 698 մ²։


=== Հարևան քաղաքներ ===
Ուֆա քաղաքը սահմանակցում է հետևյալ քաղաքների հետ.

հյուսիս-արևմուտք - Իժևսկ 390 կմ, Կիրով 780 կմ
հյուսիս - Պերմ ~522 կմ, Սիկտիվկար ~1204 կմ
հյուսիս-արևելք - Եկատերինբուրգ 550 կմ, Տյումեն 810 կմ
արևմուտք - Կազան 529 կմ, Սամարա 460 կմ
արևելք - Չելյաբինսկ 420 կմ, Օմսկ 1350 կմ
հարավ-արևմուտք - Սարատով 928 կմ, Վոլգոգրադ 1310 կմ
հարավ - Օրենբուրգ 370 կմ,  Ակտոբե ~630 կմ
հարավ-արևելք - Մագնիտոգորսկ 350 կմ, Կոստանայ 730 կմ, Աստանա 1420 կմ


=== Երկրաբանություն ===
Քաղաքի տակ գտնվում է 20 բնական քարանձավներից և բովանցքներից բաղկացած համակարգ գիպսի մշակման համար։ Ամենաերկար քարանձավը Դուդկինսկայա քարանձավն է, ունի ավելի քան 2,5 կմ երկարություն։ Մնացած քարանձավների երկարությունը չի գերազանցում 800 կմ։


=== Կլիմա ===
Ուֆա քաղաքը գտնվում է չափավոր կլիմայի հյուսիսա-անտառատափաստանային ենթագոտում։ Կլիման չափավոր ցամաքային է, բավականին խոնավ, ամառը տաք է, ամիսների ընթացքում ոչ մեծ ջերմաստիճանային տատանումներով, ձմեռը չափավոր ցուրտ է և երկարատև։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը կազմում է −12,4 °C, նվազագույնը՝ −48,5 °C, հուլիսին՝ +19,7 °C (1979 թվական), առավելագույնը՝ +38,6 °C (1952 թվական)։ Օդի միջին տարեկան ջերմաստիճանը կազմում է +3,8 °C: Տեղումների միջին քանակությունը՝ 589 մմ։


=== Ժամային գոտի ===
Ուֆա քաղաքը գտնվում է Եկատերինբուրգի ժամային գոտում։ Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակից՝ UTC, շեղումը կազմում է +5։00:


== Բնակչություն ==
2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքը Ռուսաստանի Դաշնության 1114 քաղաքների թվում բնակչության թվով գտնվում է 11-րդ տեղում։
Ուֆայի ագլոմերացիայի բնակչության թիվը կազմում է 1 444 549 մարդ (2016 թվականի դրությամբ)։
2010 թվականի համառուսական մարդահամարի տվյալների համաձայն քաղաքի ազգային կազմը հետևյալն էր՝ ռուսներ – 48,9 %, թաթարներ – 28,3 %, բաշկիրներ – 17,1 %, ուկրաինացիներ – 1,2 %, այլ ազգերի ներկայացուցիչներ – 4,5 %:


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2013-07-10 at the Wayback Machine.