armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սիրելի

«Սիրելի», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1899 թվականին։


== Պատմություն ==
Հովհաննես Թումանյանն այս բանաստեղծությունը գրել է 1899 թվականին սեպտեմբերի 27-ին՝ Փ․ Վարդազյանի մի ոտանավորը կարդալուց հետո։
Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի (№ 413) Թումանյանի ֆոնդում պահվում է 1899 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Փ․ Վարդազյանին հղած նամակը և դրա մեջ ինքնագրիը։
Նամակում Թումանյանը հետաքրքիր մտքեր է հայտնում թեմայի ու բանաստեղծական արվեստի հարաբերության մասին, իսկ իր դատողությունները վերջացրել է ներքոհիշյալ թևավոր խոսքերով. «Մի խոսքով միևնույն հողը, որից բրուտը կճուճ է շինում, աստված՝ մարդ»։ Նույն տեղում նա իր այս ու դրա նման բանաստեղծությունները համարում է գրչի խաղեր․ «Իհարկե, այս ոտանավորները, մեր մեջ այսպես ասենք, խաղալու համար են գրվում» (էջ 154)։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1940-1959 թվականներին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության հինգերորդ հատորում (էջ 477)։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է ինքնագրից։


== Ծանոթագրություններ ==
Զեմշչինա

Զեմշչինա, Իվան IV-ի օրոք ռուսական պետության տարածքի հիմնական մասը (Մոսկվա կենտրոնով), որը ներգրավված չէր օպրիչնինայի մեջ։ Զեմշչինայի մեջ մտել են պերմյան և վյատսկյան քաղաքները, Ռյազանը, Ստարոդուբը, Վելիկիե Լուկին, Տվերը, Վլադիմիրը և այլն։ Որոշ շրջաններ (Կոստրոմայի գավառը, Նովգորոդի առևտրական մասը և այլն) գտնվել են մերթ օպրիչնինայի, մերթ Զեմշչինայի մեջ։
Միևնույն գավառի սահմաններում շերտամիջվում էին Զեմշչինայի և օպրիչնինայի հողերը։ Մոսկվայում կային օպրիչնինայի մեջ մտնող փողոցներ։ Զեմշչինան կառավարել են Բոյարական դուման և հին տերիտորիալ պրիկազները։ Ունեցել է իր առանձին գնդերը։
Գարթըզ

Գարթըզ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Զանգեզուրի լեռնահամակարգում։ Գործածական է ռուսական աղբյուրներում։


== Ծանոթագրություններ ==
Վերջին տագնապը

«Վերջին տագնապը», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից՝ գրված 1914 թվականին։


== Պատմություն ==
Այս բանաստեղծությունը գրված է 1914 թվականի նոյեմբերի 3-ին, Բաքվում, ինչպես թվագրված են հրատարակությունները։
Ինքնագիրը չի պահպանվել։
Առաջին անգամ այն տպագրվել է «Արև» (Բաքու, 1914 թվականին նոյեմբերի № 175), այնուհետև 1914 թվականին «Հորիզոն» օրաթերթից (№ 250), ապա առանց 3-րդ և 5-րդ քառատողերի՝ 1940-1959 թվականին Երևանում լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 175)։
Սա Առաջին համաշխարային պատերազմի ժամանակ արևմտահայության օրըստօրե վատթարացող վիճակի մասին Թումանյանի գրած ոտանավորներից է, որտեղ բանաստեղծը հայության փրկությունը տեսնում է ազատագրական պայքարի մեջ հյուսիսի մեծ հարևանի՝ ռուս ժողովրդի օգնությամբ։
Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում արտատպվել է «Հորիզոն» օրաթերթից։


== Ծանոթագրություններ ==
Սան Ֆեռնանդո (Չիլի)

Սան Ֆեռնանդո (անգլ.՝ San Fernando), քաղաք Չիլիի կենտրոնական մասում գտնվող Կոլչագուա նահանգի և Օ'Հիգինս շրջանի երկրորդ ամենաբնակեցված հատվածում։ Քաղաքը տեղակայված է Տինգուիրիրիկա գետի մոտ (Ռապելի վտակ)։ Սան Ֆեռնանդոն գտնվում է ծովի մակարդակից 339 մ բարձրության վրա։ Հիմնադրվել է 1742 թվականին, դարձել է պրովինցիայի մայրաքաղաքը 1840 թվականին։


== Մշակույթ ==

Սան Ֆեռնանդոն հայտնի է իր ռոդեոներով,  շնորհիվ այն բանի, որ գտնվում է երկրի սրտում։ Շրջակայքում աճեցվում է ցորեն, կերային մշակաբույսեր, բրինձ, հատիկաընդեղեն և խաղող։ Գոյություն ունի նաև չիլիական գինու ապրանքանիշ, որը կոչվում է «San Fernando»: Ե՛վ Պան-Ամերիկյան մայրուղին, և՛ Չիլիի հիմնական երկայնական երկաթուղին անցնում է Սան Ֆեռնանդոյով։
Սան Ֆեռնանդոն գտնվում է Չիլիի Կոլչագուա հովտի հյուսիսային ծայրամասում։ Այս տարածաշրջանը հայտնի է, որպես Չիլիի գյուղատնտեսության սիրտ։ Այստեղ դուք կարող եք գտնել «գինու երթուղի», որը այցելուներին կտանի Սան Ֆեռնանդոյից Սանտա Կրուս՝ այցելելով Չիլիի ամենաավանդական խաղողի այգիները։
Սան Ֆեռնանդոյի և  նրա շրջակայքի տեսարժան վայրերից են «Casa Silva»-ն, հյուրանոցը, խաղողի այգին և գինեգործարանը։ «Hacienda Los Lingues»՝ ավանդական չիլիական գաղութային հասիենդա «պատրոն» ոճի գաղութային շինություն է, որը վերածվել է հյուրանոցի և ռեստորանի։ Հասիենդան առաջարկում է արկածային ձիավարություն Անդերի նախալեռներում։
Արտահանվող թարմ մրգերի խոշոր արտադրողներից շատերը գտնվում են Սան Ֆեռնանդոյում և նրա շրջակայքում։ Դրանք ներառում են՝ «Frusan, Unifruti» և «Agricola Panagro»: Տարածաշրջանի այգիներում և գյուղացիական տնտեսություններում կարելի է գտնել գրեթե ամեն տեսակի թարմ արտադրանք` ցիտրուսային մրգերից մինչև բարձրորակ թարմ կեռաս։
Սան Ֆեռնանդոն նաև ուղևորման կետ է դեպի «Լաս Թերմաս դել Ֆլակո» (Ֆլակոյի ջերմային բաղնիքներ)։ Ֆլակո կարելի է հասնել՝ 5-րդ երթուղուց արևելք ճանապարհորդելով Պուենտե Նեգրո տանող ճանապարհով։ Լաս Թերմասի բաղնիքները բաց են դեկտեմբերի կեսերից մինչև ապրիլ և գտնվում են մի տարածքում, որը հայտնի է իր մեծ թվով Տրիկահյուների (ժայռային թութակ)՝ տեղական թութակի տեսակ և դինոզավրերի քարացած հետքերով։


== Վիճակագրություն ==
Համաձայն Ազգային վիճակագրության ինստիտուտի 2017 թվականի մարդահամարի՝ Սան Ֆեռնանդոն զբաղեցնում է 2,441.3 կմ² (943 քառակուսի մղոն) տարածք և ունի 73,973 բնակիչ (36,077 տղամարդ և 37,896 կին)։ Բնակչությունն աճել է 16,1%-ով (11881 մարդ) 2002-2017 թվականների մարդահամարների միջև ընկած ժամանակահատվածում։


== Վարչակազմ ==
Որպես համայնք՝ Սան Ֆեռնանդոն Չիլիի երրորդ մակարդակի վարչական միավոր է, որը կառավարվում է տեղական ինքնավարության խորհրդի կողմից։ Քաղաքի ղեկավարը հանդիսանում է քաղաքապետը, ով ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրվում է չորս տարին մեկ։ Ներկայիս վարչակազմը ղեկավարում է Պաբլո Սիլվա Պերեսը (անկուսակցական), ով ընտրվել է 2021 թվականի Չիլիի քաղաքային ընտրություններում։


== Կլիմա ==


== Պատկերասրահ ==

		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սան Ֆեռնանդոյի քաղաքապետարան
Տեղեկություններ Սան Ֆեռնանդոյի մասին
Աստերոիդների ցանկ (123001-123100)

Աստերոիդների ցանկ (122901-123000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (123101-123200)
 Աստերոիդների ցանկ (122901-123000)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (123101-123200)
Կլաուկկալա

Կլաուկկալա (ֆիններեն՝ Klaukkala [ˈklɑu̯kˈkɑlɑ], շվեդերեն՝ Klövskog [ˇkløːvskuːɡ]), գյուղ Ֆինլանդիայի Ուուսիմաա նահանգի Նուրմիջիրվիի մունիցիպալիտետում։ Որպես գյուղ, այն չափի դասի համեմատաբար մեծ, փոքր քաղաք է։ Կլաուկկալան ունի մոտ 18,000 բնակչություն և Նուրմիջիրվիի ամենաարագ զարգացող գյուղն է։ Կլաուկկալայից Ֆինլանդիայի մայրաքաղաք Հելսինկիից հեռավորությունը 30 կմ-ից պակաս է։
Ֆինլանդիայի նախկին վարչապետ Մատի Վանհանենն ապրում է Քլաուկկալայում։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կլաուկկալան `Նուրմիջիրվիի քաղաքապետարանի կայքում(ֆին.)
(1028) Լիդինա

(1028) Լիդինա (անգլ.՝ Lydina), աստերոիդ աստերոիդների գոտու արտաքին մասում։ Հայտնաբերվել է 1923 թվականի նոյեմբերի 6-ին Վլադիմիր Ալբիցկու կողմից Սիմեիզում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,403389 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 3,0367 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7701 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Լիդինա աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 2,0562 ա. մ. հեռավորության վրա։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2293,33 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,156977 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,4° անկյուն։
Լիդինա աստերոիդը պատկանում է Կիբելեի աստերոիդների ընտանիքին։ Այս ընտանիքի աստերոիդները շարժվում են Արեգակի շուրջ 3,27 - 3,7 ա. մ. մեծ կիսաառանցքներով, էքսցենտրիսիտետը՝ փոքր է քան 0,3 և ուղեծրի թեքումը՝ փոքր քան 25°։
Ըստ Տոլենի սպեկտրալ դասակարգման պատկանում է C դասին։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1028) Լիդինա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Հայերը Շվեյցարիայում

Շվեյցարիայից եկած առաջին հայերը (17-18-րդ դարեր) եղել են առևտրականներ։ 19-րդ դարի կեսից Շվեյցարիա են եկել հայ երիտասարդներ բարձրագույն կրթություն ստանալու նպատակով (Շվեյցարիայում են սովորել Գ․ Արծրունին, Ա․ Իսահակյանը, Դ․ Դեմիրճյանը, Առանձարը և հայ այլ մտավորականներ)։ 19-րդ դարի վերջին 20-րդ դարի սկզբին Շվեյցարիայում ապաստան էին գտնում քաղաքացիական վտարանդիները։ Այստեղ լայն գործունեություն են ծավալել հայ ազգային կուսակցությունների գործիչները, հայ բոլշևիկները, հրատարակել են մամուլ և քաղաքական գրականություն։ 1907 թվականին Շվեյցարիայի տարբեր քաղաքներում համերգներով հանդես է եկել Կոմիտասը։ 1904 թվականին Լոզանում (բարերար Մ․ Նալբանդյանի նախաձեռնությամբ) բացվել է գիշերօթիկ դպրոց, որը յուրովի նախապատրաստական վարժարան էր Շվեյցարիայի համալսարաններն ընդունվող հայ երիտասարդների համար, սկսել է հրատարակվել (նույն Մ․ Նալբանդյանի միջոցներով) «Գիտություն» պատկերազարդ ամսաթերթը։ 1907 թվականին Լոգանի հայ ուսանողները հիմնել են «Արմենիա» միությունը, իսկ 1914 թվականին՝ «Տեղեկատու բյուրո»։ Ազգային կյանքը համեմատաբար ավելի կազմակերպված էր ժնևում (տես ժնև, Հայերը ժնևում մասը), որտեղ 20-դ․ սկզբին կազմավորվել էր հայ համայնք։ Հայերի թիվը Շվեյցարիայում սկսել է աճել 1920-ական թվականների վերջին և, հատկապես, երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ ի հաշիվ Ստամբուլից և Եվրոպայի հայ գաղութներից եկած ընտանիքների։ 1920-ական թվականներին Լոզանի և ժնևի միջև գտնվող Բենիեն գյուղում տեղավորվել է Կ․ Պոլսից Փոխադրված հայկական որբանոցը, որին կից գործել է նախակրթարան։
2012 թվականին Շվեյցարիայում հաշվվում է ավելի քան 5 հազար հայ, որոնք բնակվում են ժնևում, Լոգանում, Ցյուրիխում։ Շվեյցարահայերը հիմնականում առևտրականներ, բարձրորակ մասնագետներ, ձեռնարկատերեր, բանկերի պաշտոնյաներ են։ Զգալի թիվ են կազմում ուսանողները։ Գաղութի ազգային կյանքը կազմակերպում է «Շվեյցարիայի հայոց միությունը» (կենտրոնը գտնվում է ժնևում), որի վարչությունն ընտրվում է 4 տարին մեկ անգամ, հրատարակում է «Ցոլք» պարբերականը (հայերեն և ֆրանսերեն)։ Գործում են նաև «Շվեյցարիայի հայ երիտասարդական միությունը», հայկական Ս․ Հակոբ եկեղեցին (կառուցվել է 1970 թվականին, ժնևում), որին կից՝ մեկօրյա դպրոց և կանանց միությունը, ՀԲԸՄ Շվեյցարիայի մասնաճյուղը (1910 թվականից)։ 1924 թվականին Կահիրեից Լոզան փոխադրվեց ՀԲԸՄ կենտրոնը։ Եվրոպայում ստեղծված ծանր քաղաքական իրադրության պատճառով 1940 թվականին ՀԲԸՄ կենտրոնը փոխադրվեց Նյու Յորք։ Սակայն 1970 թվականին, ՀԲԸՄ ընդհանուր ժողովի որոշմամբ, Լոգանում ստեղծվեց Նյու Ցորքի կենտրոնին զուգահեռ նոր կենտրոն, որը կենտրոնացնում է Եվրոպայի» Միջին Արևելքի, Աֆրիկայի երկրներում ՀԲԸՄ-ին վերաբերող գործերը։ ժնևի համալսարանում գործում է հայագիտական ամբիոն։ Նույն համալսարանում երկար տարիներ դասավանդել է հայագետ Ռ․ Գոդելը, որի որդին՝ բանաստեղծ Վ․ Գոդելը, հայերենից ֆրանսերեն է թարգմանել հայ գրողների երկեր։ Շվեյցարիաի հայ համայնքը սերտ կապ է պահպանում Հայաստանի հետ։
Մյուրոն

Մյուրոն (ֆր.՝ Muron ), համայնք Ֆրանսիայում, Պուատու Շարանտա մարզի Ծովափնյա Շարանտի գավառում։ Մտնում է Տոննե Շարանտ կանտոնի կազմի մեջ։ Հանդիսանում է Ռոշֆոր շրջանը։
Համայնքի INSEE կոդ՝ 17253։


== Բնակչություն ==
Համայնքի բնակչությունը 2010 թվականին կազմում էր 1235 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Ֆրանսիայի շրջանների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
Մյուրոնի վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (ֆր.)
Blood Covenant

Blood Covenant (հայերեն՝ Արյան ուխտ), թրեշ և դէթ մետալ ոճերով հանդես եկող հայկական ռոք խումբ։ Խումբը իր գործունեությամբ սատարում է քրիստոնեությանը։


== Պատմություն ==
Խումբը կազմվել է 2001 թվականին Սերգեյ Արեսկինի՝ Սեգորի, և Գարիկ Ամյանի՝ Գարեգինի կողմից։ Սկզբում ռոք խումբը կոչվում էր «Iron Cross» և կատարում է Trash - Death Metal ժանրում։ Հետագայում խմբին միացավ Ավագը։


== Կազմ ==
Սեգոր - կիթառ (2001 թ.-ից)
Գարեգին - հարվածային (2001 թ.-ից)
Ավագ - բաս (2001-2003 թթ.)


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===
Sign of Time (2011)
The Man of God (2009)
The Everlasting Grace (2009)
Anticrisis (2009)
At The Cross (2009)
The Blood of The New Covenant (2007)
The Day of Lord (2003)
Iron Cross (2001)


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Blood Covenant-ը Ֆեյսբուքում
Blood Covenant-ը Encyclopaedia Metallum կայքում
Կոջուխտոր

Կոջուխտոր, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Կիսկիմի գավառակում։ Գտնվում էր Կիսկիմ գյուղաքաղաքից 24 կմ հյուսիս-արևմուտք, Կոջուխտոր գետակի ակունքների միջև, ընդարձակ հովտում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օբրի Սմիթ

Չարլզ Օբրի Սմիթ (անգլ.՝ Charles Aubrey Smith, հուլիսի 21, 1863(1863-07-21), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - դեկտեմբերի 20, 1948(1948-12-20)[…], Բևերլի Հիլզ, Լոս Անջելես շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), բրիտանական դերասան, աշխատել է Ամերիկայում: Նա նկարահանվել է ավելի քան 100 ֆիլմերում։ Բեմում նրա դեբյուտը եղել է 1895 թվականին և 1915 թվականին՝ կինոյում 1944 թ: Մահացել է թոքաբորբից: Կինոարտադրության մեջ ունեցած ավանդի համար դերասանը արժանացել է աստղի Հոլիվուդի Փառքի ծառուղում:


== Ֆիլմագրություն ==
1932 — Տհաճություն դրախտում — Ադոլֆ Ժիրոն
1933 — Գաղտնիքները — Ուլիամ Մարլոու
1933 — Թագուհի Քրիստինա
1934 — Մենք կրկին կենդանի ենք — իշխան Կորչագին
1934 — Կլեոպատրա
1935 — Չինական ծովեր — պարոն Դոուսոն
1936 — Ռոմեո և Ջուլիետ
1937 — Զենդայի Գերին — գնդապետ Զապտ
1937 — Փոթորիկ — հայր Պոլը
1938 — Չորս տղամարդ և օգնական — գնդապետ Լորինգ Լի
1939 — Չորս գրիչ
1940 — Ռեբեկա — գնդպետ Ջուլիան полковник Джулиан
1940 — Վաթեռլոո կամուրջ — դուքս
1941 — Դոկտոր Ջեքիլ և պարոն Հայդ
1943 — Հավերժություն և մեկ օր — ծովակալ Յուտաս Թրիմբլ
1945 — Եվ ոչ ոք չի մնացել — գեներալ Ջոն Մանդրեյք
1947 — Անպարտելի — դատավոր


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Միկրոէլեկտրաֆիզիոլոգիա

Միկրոէլեկտրաֆիզիոլոգիա, ֆիզիոլոգիայի բաժին, ուսումնասիրում է կենդանի օրգանիզմի առանձին բջիջներում ու թելիկներում տեղի ունեցող էլեկտրական երևույթները։ Միկրոէլեկտրաֆիզիոլոգիայի առաջընթացի համար կարևորագույն նշանակություն է ունեցել առանձին բջիջների էլեկտրական պոտենցիալների գրանցման, հատկապես միկրոէլեկտրոդների (ապակյա և մետաղյա) պատրաստման մեթոդների կատարելագործումը։ Տարբերում են նեյրոնների էլեկտրական պոտենցիալների գրանցման ներ և արտաբջջային եղանակներ։ Ներբջջային եղանակով բոլոր բջիջներում հայտնաբերված է մշտապես գոյություն ունեցող պոտենցիալների անդրթաղանթային տարբերություն (թաղանթային կամ հանգստի պոտենցիալ), որը հասնում է մի քանի տասնյակ միլիվոլտի։ Բջջում դրդումն առաջանում է հանգստի պոտենցիալը մինչև որոշակի կրիտիկական (շեմքային) մեծության իջնելիս։ Նշված դեպքում խիստ բարձրանում է բջջաթաղանթի իոնային թափանցելիությունը, որը հանգեցնում է թաղանթով այն իոնների հոսքի առաջացմանը, որոնց համար թաղանթը հանգստի վիճակում վրա թափանցելի է։ Մի քանի միլիվայրկյան հետո լրիվ անհետանում է թաղանթի հանգստի պոտենցիալը, ու ի հայտ է գալիս հակառակ ուղղված գործողության պոտենցիալ։ Հետագայում տեղի են ունենում թաղանթի բևեռացման լրացուցիչ, բավական երկարատև, սակայն ոչ մեծ ամպլիտուդով փոփոխություններ կապված բջջի վերականգնողական գործունեության և նրա դրդման փոփոխման հետ։ Միկրոէլեկտրաֆիզիոլոգիայի մեթոդների օգնությամբ բացահայտվել են կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիաների մի շարք օրինաչափություններ, որոնք օգտագործվում են նաև կլինիկական բժշկության մեջ։
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Ծովասար)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող վանք (եկեղեցի) Գեղարքունիքի մարզի Ծովասար (Թազագյուղ) գյուղում, նրա արևմտյան կողմում։ Եկեղեցին կառուցվել է 9-10-րդ դարերում՝ անտաշ քարերով, ունի հասարակ գմբեթ։ Պատի վրա կա 13-րդ դարի հայերեն արձանագրություն, ըստ որի վերանորոգվել է՝ 1286 թվականին։ Մինչև 19-րդ դարի վերջերը վանքի շրջակայքում նշմարվում էին մի քանի խաչքարեր ու տապանաքարեր։


== Ծանոթագրություններ ==
Արմաշ (Արարատի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արմաշ (այլ կիրառումներ)Արմաշ, գյուղ Արարատի մարզի Արարատի տարածաշրջանում, Երևանից 65 կմ հեռավորության վրա, մարզկենտրոն Արտաշատից 30 կմ հեռավորության վրա։ Կոչվել է Կոստանդնուպոլսի մոտ՝ Նիկոմեդիայում գտնվող հայտնի Արմաշի դպրեվանքի անունով։ Ունի դպրոց, գրադարան, հիվանդանոց, մանկապարտեզ։ Գործել է սանիտարական կուլտուրայի թանգարան՝ միակը իր տիպի մեջ Հայաստանի գյուղական բնակավայրերում։


== Աշխարհագրական նկարագիրը ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 830 մ բարձրության վրա։ Կլիման չոր խիստ ցամաքային է. ձմեռը սկսվում է դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -10-ից -34։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 28-ից 40 աստիճան, իսկ առավելագույնը՝ 43 աստիճան։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վեր են ածվել կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է 1926 թ.-ին Կոստանդնուպոլսից գաղթածների կողմից։


== Բնակչություն ==
Բնակիչների մի մասի նախնիները եկել են Պոլսից։
Ըստ 2011 թվականի ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքի բնակչությունը կազմում է 2685 մարդ, որից 49.7% տղամարդիկ են, իսկ կանայք՝ 50.3%։ Մինչաշխատունակ տարիքի բնակչությունը կազմում է 31%, աշխատունակ տարիքի ներլայացուցիչները՝ 56%, հետաշխատունակները՝ 13%։ Գյուղն ունի 654 տնտեսություն։
Արմաշի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է բուսաբուծությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 1416 հեկտար։ Համայնքի հողերի գրեթե կեսն օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով մոտ 640 հա։ Կան նաև պտղատու և խաղողի այգիներ, համապատասխանաբար կազմելով 273 հա և 130 հա։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ՝ լոլիկ, տաքդեղ, սմբուկ, ձմերուկ, սեխ, ինչպես նաև հացահատիկ։ Զբաղվում են նաև կաթնամսատու անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։ Պահուստային հողերը նույնպես յուրացվում են և օգտագործվում են վարելահողեր, արոտավայրեր (262 հա) և խոտհարքեր (59 հա)։


= Տես նաև =
Արմաշի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Պոնիզովե (գյուղ, Պոնիզովսկոե գյուղական բնակավայր)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊոնիզովեՊոնիզովե (ռուս.՝ Понизовье), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։ Գտնվում է շրջանի հյուսիս-արևմտյան մասում, շրջկենտրոնից 36 կմ հյուսիս, Կասպլյա գետի ձախ ափին, Դեմիդովից 26 կմ արևմուտք և Բելառուսի հետ սահմանից 10 կմ արևելք։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմել է 959 մարդ։ Պոնիզովե գյուղական բնակավայրի վարչական կենտրոնն է։


== Պատմություն ==
Մինչև 1924 թվականը գյուղը մտել է Սմոլենսկի նահանգի Պորեչսկի շրջանի Սիլույանովսկի վոլոստի մեջ։ 1924-1929 թվականներին եղել է Դեմիդովսկի շրջանի Պոնիզովսկի վոլոստի վարչական կենտրոն,։ 1929-1930, 1935-1961 թվականներին՝ համանուն շրջանի կենտրոն, 1961 թվականից՝ Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում է։


== Տնտեսություն ==
Գյուղն ունի Ավագ դպրոց, հիվանդանոց, գրադարան, կաթնամթերքի գործարան։


== Տեսարժան վայրեր ==
Քանդակ 1941-1943 թվականներին զոհված Խորհրդային բանակի 588 զինվորների և պարտիզանների եղբայրական գերեզմանի վրա։
Պոնիզովեում է ապրում լեգենդար նախկին շրջանային ոստիկան Ալեքսեյ Վասիլևիչ Մոսկալևը։
«Սմոլենսկի սածիլներ» տնկարանը միակ տնկարանն է, որը վաճառում է միայն տեղական տնկանյութ։
Պոնիզովեն գտնվում է Կասպլյա գետի ձախ ափին։ Գետը եղել է «Վարանգներից մինչև հույներ» երթուղու մի մասը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(6016) Կարնելլի

(6016) Կարնելլի (անգլ.՝ Carnelli), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 7-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։ Աստերոիդը անվանվել է աստերոիդների էքսպերտ Իան Կարնելլիի պատվին։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,332834 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8345 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,8312 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1301,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,276617 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,9° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
Կոպանկի (գյուղ, Բոգոդուխովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոպանկիԿոպանկի (ուկրաիներեն՝ Копанки), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Բոգոդուխովի շրջանում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Մուշեղյան

Մուշեղյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Ալբերտ Վարազդատի Մուշեղյան (ծնվ. 1931), հայ գրականագետ, բանասեր, թարգմանիչ։
Աշոտ Վարազդատի Մուշեղյան (1933-1994), հայ ֆիզ-քիմիկոս։
Գարի Արմենակի Մուշեղյան (1910-1986), հայ դերասան, ռեժիսոր։
Գևորգ Ռուբենի Մուշեղյան (1911-2006), հայ ճարտարապետ։
Գրիգոր Պետրոսի Մուշեղյան (1900-1971), հայ ֆիզիոլոգ։
Գուրգեն Ներսեսի Մուշեղյան (ծնվ. 1934), հայ ճարտարապետ։
Դավիթ Զոհրաբի Մուշեղյան (ծնվ. 1968), հայ ռոք երաժիշտ, կոմպոզիտոր։
Խաչիկ Արտաշեսի Մուշեղյան (1919-1992), հայ դրամագետ։
Մուշեղ Մուշեղյան (1869-1899), ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆիդայի։
Նորայր Թագվորի Մուշեղյան (1935-2011), հայ ըմբիշ։
Ռոման Ալիկի Մուշեղյան (ծնվ. 1980), հայ կինոռեժիսոր։
Տիգրան Պետրոսի Մուշեղյան (1886-1935), հայ ֆիզիոլոգ, լուսավորության բնագավառի գործիչ։


== Ծանոթագրություններ ==
Կարդո

Կարդո (լատ.՝ cardo, cardus, առանցք), հին հռոմեական կանոնավոր հատակագծված քաղաքներում և ռազմական ճամբարներում հյուսիսից հարավ ձգվող փողոց՝ ի տարբերություն արևելքից արևմուտք ուղղությամբ փողոցի՝ կարդոյին ուղղահայաց դեկումանուսի։ Որոշ քաղաքներ ունեին մեկից ավելի կարդո և դեկումանուս. Հերկուլանումն ուներ երեք կարդո և վերին ու ներքին դեկումանուսներ։
Քաղաքի գլխավոր կարդոն կոչվում էր Կարդո Մաքսիմուս (լատ.՝ Cardo Maximus) և որպես կանոն հանդիսանում էր քաղաքի գլխավոր փողոցն ու տնտեսական կյանքի կենտրոնը։ Կարդո Մաքսիմուսը սովորաբար ձգվում էր քաղաքի կենտրոնով, միացնում էր քաղաքի գլխավոր դարպասները և երկու կողմերից հաճախ եզերված էր լինում սյունաշարով։ Մեջտեղում հատվում էր Դեկումանուս Մաքսիմուսի հետ։ Հատման մոտակայքում էր սովորաբար գտնվում ֆորումը։ Հռոմեական քաղաքների մեծ մասն ուներ ուղղանկյուն հատագիծ և կառուցվում էր Կարդո Մաքսիմուսի և Դեկումանուս Մաքսիմուսի խաչմերուկի շուրջ։
Հին Հռոմում կանոնավոր հատակագծումը եղել է իշխող սկզբունք (Պոմպեյ, Տիմգադ, Օստիա և այլն)։ 
Կարդոյի և դեկումանուսի շուրջ քաղաքի կառուցումը, որպես քաղաքաշինական սկզբունք, փոխառվել է կաստրայի` զինվորական ճամբարի հատակագծումից` կիրառվելով Հին Հռոմի ամբողջ պատմության ընթացքում։ Հռոմի պետական և զինվորական հստակ կացութաձևն իր դասական արտահայտությունն է ստացել ճամբարի կանոնավոր, ռացիոնալ հատակագծման մեջ։ Հարթ տեղանքի վրա խրամատների և հողակույտերի միջոցով պատնեշում էին ուղղանկյուն տարածք, որի առանցքները տեղադրված էին ըստ աշխարհի կողմերի։ Այսպիսի կողմնորոշումը շեշտվում էր փոխուղղահայաց երկու ճանապարհներով (կարդո և դեկումանուս), որոնց հատման հանգույցում հրապարակն էր՝ ընդհանուր ժողովատեղին, վարչական և պաշտամունքային կենտրոնը։ Այստեղ էին զորահրամանատարների, քրմերի վրանները, զորարշավային զոհասեղանը, գանձատները և այլն։ Ճամբարը հատվում էր մի շարք ավելի նեղ փողոցների կանոնավոր ցանցով։ Նվաճված կարևոր տարածքների կենտրոններում կառուցվում էին մշտական ճամբարներ, որոնք Հռոմի տիրապետության պատվարներն էին։ Դրանք արդեն քարաշեն պարսպով, զորանոցներով և այլ շինություններով ամրություններ էին, որոնք բարեկարգ ճանապարհներով կապվում էին մետրոպոլիսներին։ Մշտական ճամբարները, հետզհետե կառուցապատվելով շրջակա բնակելի տներով (զինվորների ընտանիքների, արհեստավորների և առևտրականների)՝ դառնում էին նորաստեղծ քաղաքների կորիզը։ Եվրոպայի և Միջերկրածովյան ավազանի բազմաթիվ քաղաքներ ծագել են հռոմեական ճամբարներից, և դրանցից շատերում Կարդո Մաքսիմուսն ու Դեկումանուս Մաքսիմուսն այսօր էլ պահպանում են քաղաքի գլխավոր պողոտաների դերն ու գործառույթը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Տես նաև ==
Դեկումանուս
Ուայզենոե

Ուայզենոե (գերմ.՝ Weißenohe), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Ֆորխհայմ շրջանում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 1096 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 4,71 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 4 74 173։


== Ծանոթագրություններ ==
Սողոմոն Երամյան

Սողոմոն Ստեփանի Երամյան (հունիսի 17, 1909(1909-06-17), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հոկտեմբերի 12, 1987(1987-10-12), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային բանակի գեներալ-մայոր (1958 թ.)։ ԽՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ Խորհրդային բանակում ծառայել է 1931 թվականից։ Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին՝ Դոնի Ռոստովի պաշտպանության ժամանակ, եղել է գումարտակի հրամանատար, հետագայում՝ գնդի հրամանատարի, ապա դիվիզիայի հրամանատարի տեղակալ։ Մասնակցել է Մոսկվայի պաշտպանությանը։ Ետպատերազմյան տարիներին աշխատել է Կիևի հակաօդային պաշտպանությունում (ՀՕՊ)։


== Պարգևներ ==
Լենինի շքանշան
Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան
Կարմիր աստղի շքանշան


== Գրականություն ==
Տիգրան Հայազն, Գարեգին Ղազարյան։ 1000 հայազգի գեներալներ, ծովակալներ.-Ե.,Հեղինակային հրատարակություն, 2009 թ.,էջ 449։ ISBN 978-9939-53-105-2.
Арутюнян К.А., Погосян Г.Р. Вклад армянского народа в победу в Великой Отечественной войне. М., 2010.


== Ծանոթագրություններ ==
Գաղտնի գործակալ (ֆիլմ, 2012)

Գաղտնի գործակալ (անգլ. So Undercover), 2012 թվականի ամերիկյան կատակերգական մարտաֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը պատմում է Մոլլի Մորիսի՝ (Մայլի Սայրուսի) մասնավոր դետեկտիվի, որը վարձակալվել է Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի կողմից կարևոր առաջադրանքների կատարման համար։ Մոլլին պետք է աշխատի գաղտնի և հաճախի քոլեջ նորմալ դեռահասի տեսքով։ Նրա նպատակն էր փրկել նախկին գանգստերի աղջկան, որին վտանգ էր սպառնում։ նա պետք է դիմակավորվեր ժամանակակից աղջկա նման, որը շատ բարդ էր իր բնավորության համար։


== Դերերում ==


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Գրեթե բոլոր տեսարանները ֆիլմում նկարահանվել է Նոր Օռլեանում։
Մայլի Սայրուսը ֆիլմի նկարահանման ընթացքում սովորել է տարբեր մարտական շարժումներ. Նա ասում էր, որ ցանկացած երեխա պետք է կարողանա պաշտպանել իրեն։
Ֆիլմի նկարահանման համար Մայլի Սայրուսը պետք է սովորեր կրակել զենքով և վարել մոտոցիկլետ։
Ռեժիսորը իդեալական ֆոնի ստացման համար ստիպում է ցանկացած տեսարան նկարահանել 6-7 անգամ։
Մեքենաները՝ որոնք օգտագործվել էին մեծ առանձնատան խնջույքի ժամանակ, բացի սևի, սպիտակի և կարմիրի պատվիրված էին բոլոր գույների։
Ֆիլմը թողարկվել է 3D ֆորմատով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Գաղտնի գործակալ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Գաղտնի գործակալ» ֆիլմը Box Office Mojo կայքում
Карточка фильма в Бюллетене Кинопрокатчика
Կլիրոն

Կլիրոն (ֆր.՝ Cliron), համայնք Ֆրանսիայի Շամպայն-Արդեն մարզի Արդեններ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 293 մարդ, բնակչության խտությունը` 47.41 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 6.18 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 195 կմ հյուսիս-արևելք, Շալոն ան Շամպայն քաղաքից 100 կմ հյուսիս, Շառլվիլ Մեզիեր քաղաքից 9 կմ հյուսիս-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 214 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 158-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 56։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 73,8 %։ 158 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 144 անձ (75 տղամարդ և 69 կին)։ Գործազուրկ են եղել 14 անձ (8 տղամարդ և 6 կին)։ 56 անաշխատունակներից 15-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 27-ը` թոշակառուներ, իսկ 14-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեններ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ուրուկարա

Ուրուկարա (պորտ.՝ Urucará), համայնք Բրազիլիայում՝ Ամազոնաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ամազոնաս նահանգի կենտրոնական մարզում։ Մտնում է Պարինտինս գավառի կազմի մեջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դարտմուտ

Դարտմուտ (անգլ.՝ Dartmouth), նավահանգստային քաղաքը Մեծ Բրիտանիայում։ Գտնվում է Անգլիայի հարավարևմտյան մասում՝ Դեվոն կոմսությունում, Դարթ գետի արևմտյան ափին։ 2001 թվականին քաղաքի բնակչությունը կազմել է 5512 մարդ, 2011 թվականին՝ 5 064 մարդ։ 


== Պատմություն ==
Դարտմուտի նավահանգիստը նախատեսված է խոշոր առագաստանավերի ընդունման 7 կայանելու համար, ինչը նախկինում որոշել է Դարտմուտի նավահանգստի ռազմավարական նշանակությունը։ 1147 և 1190 թվականների այստեղից են խաչակիրների նավերը մեկնել դեպի Մերձավոր Արևելք։ Էդուարդ III թագավորի ժամանակներից այստեղ տեղակայված է եղել ռազմական նավատորմ։
1373 թվականին Դարտմուտ է այցելել Ջեֆրի Չոսերը, որն այնուհետև հիշատակել է այդ քաղաքն իր «Քենթերբերյան պատմվածքներում»։ Այն բանից հետո, երբ Հարյուրամյա պատերազմի ժամանակ Դարտմուտը երկու անգամ գրավվել է և թալանվել ֆրանսիացիների կողմից, 1481 թվականին կառուցվել է Դարտմուտի ամրոցը, որը փակել է նաև ծովի կողմից Դարթ գետի մուտքը։
Դարտմուտում ձերբակալվել է Ամերիկայի ափեր ճանապարհորդությունից վերադարձած ծովագնաց Հենրի Հուդզոնը, քանի որ նրա նավը լողում էր օտարերկրյա դրոշի ներքո։ 1620 թվականի օգոստոսի 20-ին Դարտմուտի նավահանգստից դուրս է եկել «Մեյֆլաուերը»՝ գաղթական հայրերի հետ, որոնք ուղևորվում էին Ամերիկա։ Այս նավարկությամբ սկիզբ է դրվել ժամանակակից ԱՄՆ-ի տարածքի բնակեցմանը անգլիացիների կողմից։ 1671 թվականին քաղաք է այցելել թագավոր Չարլզ 2-րդը՝ իր պալատականներով, որը ստիպված է եղել մնալ Դարտմուտում՝ ուժեղ ամպրոպների պատճառով։ Այն տանը, որտեղ կանգ է առել թագավորը, ներկայում գտնվում է Դարտմուտի քաղաքային թանգարանը։
1822 թվականից Դարտմուտում ամեն տարի երեք օրվա ընթացքում անցկացվում է Դարտմուտի նավահանգստի թագավորական ռեգատ, որը Մեծ Բրիտանիայի առագաստանավերի  ամենահայտնի և ներկայացուցչական ռեգատներից մեկն է։
Մինչև 1953 թվականը եղել է Մեծ Բրիտանիայի ռազմածովային ուժերի բազան։ 1863 թվականից նավահանգստում (HMS Britannia ինքնաթիռում), իսկ 1905 թվականից քաղաքում տեղակայված է եղել «Բրիտանիա» թագավորական ռազմածովային քոլեջը (HMS Dartmouth)՝ կադետների նախնական պատրաստման վայրը։ Նրան նվիրված ուսումնական նավը ունի կայանատեղի ունի նավահանգիստ և, ըստ ավանդույթի, կոչվում է Hindostan։


== Կլիմա ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Dartmouth հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)
Charles Oman, "Dartmouth and Kingswear Castles: Twin Dart estuary defenders"
Dartmouth Museum
Dartmouth WebCam
«Dartmouth, a seaport, market town, and municipal borough in the Torquay parliamentary division of Devonshire, England»։ Encyclopædia Britannica (11th ed.)։ 1911
Աստերոիդների ցանկ (43401-43500)

Աստերոիդների ցանկ (43301-43400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (43501-43600)
 Աստերոիդների ցանկ (43301-43400)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (43501-43600)


== Աղբյուր ==
«Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (40001)-(45000)»։ www.minorplanetcenter.net
Սան Կիրիկո դե Բեսորա

Սան Կիրիկո դե Բեսորա (կատ.՝ Sant Quirze de Besora, իսպ.՝ San Quirico de Besora), մունիցիպալիտետ Իսպանիայի Կատալոնիա ինքնավար համայնքի Բարսելոնա պրովինցիայի Օսոնա շրջանում։ Զբաղեցնում է 8,1 կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2007 թվականի տվյալներով եղել է 2146, խտությունը՝ 252,54 մարդ/կմ²։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Página oficial del Ayuntamiento
Información de la Generalitat de Catalunya Archived 2007-03-10 at the Wayback Machine.
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Լակտանտիոս

Լակտանտիոս (լատ.՝ Lucius Caecilius Firmianus Lactantius, մոտ 250 – 325 թթ.), քրիստոնյա հեղինակ, ճարտասան (հռետոր)։ Կոչվել է «Քրիստոնեության Կիկերոն»։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է III դարի կեսերին Աֆրիկայում հեթանոս ընտանիքում։ 290 թ. Դիոկղետիանոս կայսեր կողմից հրավիրվել է Նիկոմիդիա` հռետորական դպրոցում դասախոսելու համար։ Ենթադրվում է, որ մոտավորապես այդ ժամանակ դարձել է քրիստոնյա։ 303 թ., երբ Դիկղետիանոսը հրատարակում է քրիստոնյաների հանդեպ հալածանքների իր հրամանը, Լակտանտիոսը թողնում է իր պաշտոնը և սկսում զբաղվել գրական ստեղծագործությամբ` պաշտպանելով քրիստոնեական կրոնը։
Շուրջ 317 թվականին Կոստանդիանոս կայսրը հրավիրում է նրան Գաղիայի Տրևերս (Տրիր) քաղաք՝ իբրև իր որդու՝ Կրիսպոսի ուսուցիչ։ Այդ թվականից հետո Լակտանտիոսի մասին որևէ հիշատակում մեզ հասած աղբյուրներում բացակայում է։


== Գրվածքները ==
Լակտանտիոսը գրել է բազմաթիվ երկեր, որոնցից մեզ հասել են հետևյալ գործերը. 

Աստվածային ուսմունքներ (7 գիրք, լատ.՝ Divinae Institutiones)։ Համարվում է Լակտանտիոսի ամենակարևոր աշխատությունը, գրվել է 304-313 թթ. միջև։ Հանդիսանում է լատիներեն լեզվով գրված քրիստոնեական հավատքի շարադրության առաջին փորձը։ Այն քրիստոնեական ջատագովական բնույթի երկ է և քրիստոնեական վարդապետության հիմնական հարցերի ներածություն։
Աստծո արարչագործության մասին (լատ.՝ De Opificio Dei)։ Գրվել է 303-304 թթ.։ Ուղղված է այդ ժամանակ իշխող փիլիսոփայական ուղղությունների՝ մարդու մասին ունեցած տեսությունների դեմ։ Հեղինակը փորձում է ապացուցել, որ մարդկային մարմինն ու հոգին ստեղծված են Աստծո կողմից։
Աստծո զայրույթի մասին (լատ.՝ De Ira Dei)։ Գրվել է 313 թվականից առաջ, ուղղված է էպիկուրյաննների և ստոիկյանների վարդապետության դեմ։ Հեղինակը փորձում է հիմնավորել, որ Աստվածային զայրույթը անհրաժեշտություն է չարիքի պատժման համար, քանի որ Աստված որքան բարի է, նույնքան և արդարադատ։
Հալածողների մահվան մասին (լատ.՝ De mortibus persecutorum)։ Գրվել է 314-317 թթ. միջև։ Լակտանիտիոսը ներկայացնում է քրիստոնեության հալածողների թշվառ վախճանը Ներոնից սկսած մինչև Մաքսիմինոս։
Փյունիկ թռչունի մասին (լատ.՝ de Ave Phoenice)։ Չափածո բանաստեղծություն, ուր պատմվում է Փյուիկ թռչունի առասպելը, ըստ որի Փյունիկը հազար տարին մեկ անգամ գալիս է հեռավոր Արևելքից Փյունիկե, ուր նստում է արմավենու մի տերևի վրա և մահանում, իսկ նրա անկենդան մարմինը բռնկվում է ու ինքնիրեն այրվում։ Մոխրից ծնվում է նոր Փյունիկ թռչուն, որը թռչում է Եգիպտոս, իսկ այնուհետև նորից Արևելք։ Փյունիկը քրիստոնեական վերածննդի և մեռելների հարության խորհրդանիշն է։


== Ծանոթագրություններ ==
Կենջի Ժիրակ

Կենջի Ժիրակ (ֆր.՝ Kendji Girac, հուլիսի 3, 1996(1996-07-03), Պերիգյո), ֆրանսիացի երգիչ։ Ծագումով իսպանացի գնչու է։ Կենջի Ժիրակը հայտնի դարձավ 2014 թվականին The voice-ի ֆրանսիական տարբերակի երրորդ եթերաշրջանում հաղթելուց հետո։ Նա եղել է Միկայի թիմից։ 2014 թվականին լույս է տեսել Կենջի Ժիրակի առաջին սկավառակը և կոչվել է նրա անունով՝ "Kendji": Կենջի Ժիրակի ամենահայտնի երգերն են՝ Color Gitano և Andalouse։


== Կենսագրություն ==
Կենջի Ժիրակը ծնվել է 1996 թվականի հուլիսի 3-ին Ֆրանսիայի հարավում գտնվող Պերիգյո քաղաքում, կատալոնացի քոչվոր գնչուների ընտանիքում։ Նրա առաջին լեզուն կատալոներենն է։ Տիրապետում է իսպաներենին ու ֆրանսերենին։ Կենջի Ժիրակի խոսքերով՝ իր ընտանիքը վարել է ավանդական կենսակերպ, ամռան տաք ամիսներին գնչուների խմբի հետ թափառել է Ֆրանսիայում։ Տասնվեց տարեկանում Կենջի Ժիրակը թողել է դպրոցն ու սկսել աշխատել հոր ու եղբոր հետ։ Մանկության տարիներից տարված էր երաժշտությամբ, կիթառ նվագել սովորել է իր պապից։ Նրա երգերի մի մասը երկլեզու են, հիմնականում երգում է իսպաներեն ու ֆրանսերեն։
2014 թվականի հունվարին նա սկսել է մասնակցել ֆրանսիական The Voice : La Plus Belle Voix հաղորդման երրորդ եթերաշրջանին։ Նախընտրական փուլում կատարել ռեփեր Maître Gims-ի Bella երգը։ Դրանից առաջ՝ 2013 թվականի ամռանը, Կենջի Ժիրակը Յութուբում հրապարակել էր այդ երգի՝ գնչուական ոճով կատարման ձայնագրությունը, ինչի շնորհիվ որոշակի ճանաչում էր ձեռք բերել դեռ մրցույթից առաջ։ Մայիսին դարձել է հեռուստանախագծի հաղթող՝ հավաքելով հեռուստադիտողի ձայների՝ 51%-ը։
Կենջի Ժիրակի առաջին պաշտոնական սինգլը եղել է «Color Gitano» երկլեզու (ֆրանսերեն, իսպաներեն) երգը, որ թողարկվելէ  2014 թվականի հունիսին։ Պաշտոնական ալբոմը թողարկվել է սեպտեմբերին։ Նրա Kendji ալբոմը վաճառվել է 600000 օրինակով մինչև 2015 թվականի հունվար և ավելի քան մեկ միլիոն օրինակով մինչև նույն թվականի հոկտեմբեր ՝ ստանալով ադամանդե հավաստագիր։ Ներկայում վաճառվել է ալբոմի ավելի քան 1,2 միլիոն օրինակ։ Նրա հաջորդ՝ "Andalouse" սինգլը նույնպես հաջողություն է ունեցել՝ դառնալով երգչի այցեքարտը։
Կենջի Ժիրակի երկրորդ ալբոմը՝ Ensemble, թողարկվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 30-ին։ Դրա սինգլներն են՝ "Me Quemo", "Les yeux de la mama" և "No Me Mirès Màs":


== Սկավառակագրություն ==


=== Ալբոմներ ===


=== Սինգլներ ===


=== Այլ երգեր ===


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2015-05-06 at the Wayback Machine.
Ժողովածու (1851)

Ձեռագրի անվանումը (1851), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1851 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 14-րդ դարում Պետրոս քահանայի կողմից։Ստացողը եղել է Աստվածատուրը։ Գրված է թղթի վրա, որն ունի 24x16,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 285 թերթից։ Գրված է միասյուն,բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Պահպանակը՝ մագաղաթ2, ուղղագիծ և բոլորագիծ երկաթագիր,Ճառ Գր․ Աստվածաբանի։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ դրոշմազարդ և կարմիր կտավ։ Հիշատակարաններ՝ գրչի՝ 69բ, 200բ, 236ա, 282ա, հետագայի՝ 283բ (1675թ․),1բ (17-րդ դար)։


== Բովանդակություն ==
Եւթաղեայ Յառաջարանութիւն Պօղոսի։
Ստ․ Սիւնեցւոյ Յառաջաբանութիւն աղօթից մերոց։
Բացայատութիւն տօնից։
Պատմութիւն Թումայի առաքելոյն։
Ճառք (Եպիփան,Յակ․ Սրճեցի, Ոսկեբերան, Եփրեմ, անանուն)։


== Ծանոթագրություններ ==
Սարսա լա Մայոր

Սարսա լա Մայոր (իսպ.՝ Zarza la Mayor), բնակավայր և համայնք Իսպանիայի արևմուտքում՝ Էստրեմադուրայի մաս հանդիսացող Կասերես ինքնավար պրովինցիայի Վեգաս դել Ալագոն շրջանում (կոմարկայում)։ Զբաղեցնում է 1 70,28կմ² տարածք։ Բնակչության թվաքանակը 2010 թվականի տվյալներով եղել է 1405։
Հնագույն այս բնակավայրի դերն առանձնապես կարևորվել է մավրերի՝ Իբերական թերակղզի ներխուժելու ժամանակներում, ինչի մասին վկայում են նաև ութերորդ դարից պահպանված բազմաթիվ ամրությունները, այդ թվում՝ Racha-Rachel (կամ Peñafiel, ինչպես հետագայում անվանել են քրիստոնյաները) և Բեռնարդո (Castillo de Bernardo) ամրոցները։ Պատմական նշանավոր հուշարձաններից են նաև Սուրբ Անդրեաս առաքյալի եկեղեցին և բազում այլ հին ու հնագույն կառույցներ։


== Ժողովրդագրություն ==
1900 թվականից ի վեր՝ Սեկլավինի բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները ըստ տասնամյակների եղել են հետևյալը


== Ծանոթագրություններ ==

		


== Արտաքին հղումներ ==
Página web de Zarza la Mayor y su Castillo de Peñafiel
Պաշտոնական կայքէջը
Եվգենի Ռուկավիցին

Եվգենի Ռուկավիցին (ռուս.՝ Евгений Владимирович Рукавицын , փետրվարի 26, 1977(1977-02-26), Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ). գեղասահքի ռուս մարզիչ, մարզում է մենասահորդների։ Ռուսաստանի սպորտի վարպետ, բարձրագույն կարգի մարզիչ։


=== Մարզչական աշխատանք ===
19 տարեկանում Ռուկավիցինը ավարտեց իր ելույթները որպես մարզիկ և սկսեց զբաղվել մարզչական աշխատանքով։
Եվգենի Ռուկավիցինի ամենահայտնի սաները.

Ալյոնա Լեոնովա (Պատանիների կարգում աշխարհի չեմպիոն, Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր, Գրան-Պրիի եզրափակչի բրոնզե մեդալակիր, Ռուսաստանի առաջնությունների եռակի մեդալակիր, Ձմեռային ունիվերսիադայի հաղթող)` 2014 թվականի ապրիլից
Կոնստանդին Մենշով (Ռուսաստանի չեմպիոն, Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր)
Քսենյա Մակարովա (Ռուսաստանի չեմպիոն)` 2011-2013թ.թ.
Գորդեյ Գորշկով (Ձմեռային ունիվերսիադայի արծաթե մեդալակիր, պատանիների կարգում Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր)
Պոլինա Ագաֆոնովա (պատանիների կարգում Ռուսաստանի չեմպիոն, պատանիների կարգում աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր)
Արտեմևա Մարինա (Ձմեռային ունիվերսիադայի բրոնզե մեդալակիր)
Դմիտրի Ալիև (պատանիների կարգում Ռուսաստանի առաջնության բրոնզե մեդալակիր)
Ալինա Ֆյոդորովա (Լատվիայի կրկնակի չեմպիոն, Լատվիայի կրկնակի չեմպիոն պատանիների կարգում)


=== Անձնական ===
Եվգենի Ռուկավիցինն ունի դուստր` Քսենյան։


== Ծանոթագրություններ ==
Լաշապել սու Օբենա

Լաշապել սու Օբենա (ֆր.՝ Lachapelle-sous-Aubenas), համայնք Ֆրանսիայի Օվրեն-Ռոն-Ալպեր մարզի Արդեշ գավառում։
Բնակչությունը 2008 թվականի դրությամբ կազմում է 1430 մարդ, բնակչության խտությունը` 141.30 մարդ/կմ²։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 10.12 կմ² տարածք։


== Աշխարհագրություն ==
Գտնվում է Փարիզ քաղաքից 510 կմ հարավ, Լիոն քաղաքից` 140 կմ հարավ, Պրիվա քաղաքից` 27 կմ հարավ-արևմուտք։


== Բնակչություն ==
Բնակչության քանակը ըստ տարիների

Աղբյուրներ` Ֆրանսիայի սոցիոլոգիական գիտությունների բարձրագույն դպրոցի տվյալներ


== Տնտեսություն ==
2010 թվականին ուներ 1021 աշխատունակ (15-64 տարեկան) բնակիչ, որոնցից ակտիվ էին 714-ը, իսկ ոչ ակտիվները` 307։ Ակտիվության ցուցանիշը կազմում է 69,9 %։ 714 աշխատունակ մարդկանցից աշխատել է 627 անձ (327 տղամարդ և 300 կին)։ Գործազուրկ են եղել 87 անձ (42 տղամարդ և 45 կին)։ 307 անաշխատունակներից 66-ը եղել են աշակերտներ կամ ուսանողներ, 126-ը` թոշակառուներ, իսկ 115-ը չեն աշխատել տարբեր պատճառներով։


== Տես նաև ==
Արդեշ գավառի համայնքների ցանկ


== Արտաքին հղումներ ==
INSEE


== Ծանոթագրություններ ==
Ղազախստան (հեռուստաալիք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ղազախստան (այլ կիրառումներ)Ղազախստան (ղազ.՝ Қазақстан), Ղազախստանի պետական հեռուստաալիք։ Հեռարձակումը սկսել է 1958 թվականի մարտի 8-ին։ Պատկանում է «Ղազախստան պետական հեռուստառադիո» բաժնետիրական ընկերությանը։ Հեռուստակենտրոնները գտնվում են Ալմաթի և Աստանա քաղաքներում, և ունի մարզային մասնաճյուղային ցանց երկրի բոլոր մարզկենտրոններում։ Հեռուստաալիքը հեռարձակվում է ղազախերեն լեզվով, ներկայացնում է տեղեկատվական, ուսուցողական, հասարակական, մանկական, քաղաքական, ժամանցային հաղորդումներ, ֆիլմեր և հեռուստասերիալներ։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք Archived 2013-03-06 at the Wayback Machine. (ղազախ.)
Պաշտոնական կայք Archived 2013-03-06 at the Wayback Machine. (ռուս.)


== Ծանոթագրություններ ==
Լա Կրուս (Ուրուգվայ)

Լա Կրուս (իսպ.՝ La Cruz), բնակավայր Ուրուգվայի հարավարևելյան մասում, Ֆլորիդա դեպարտամենտում։


== Բնակչություն ==
Բնակչությունը ըստ 2011 թվականի տվյալների կազմում է՝ 747 մարդ.

Աղբյուր։ Instituto Nacional de Estadística de Uruguay։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լա Կրուսի պլանը Archived 2012-10-10 at the Wayback Machine.
Քամին

«Քամին», Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծություններից։


== Պատմություն ==
Այս բանաստեղծության գրման տարեթիվը հայտնի չէ։
Առաջին անգամ տպագրվել է 1908 թվականին՝ «Լուսաբեր» դասագրքում (առաջին տարի, էջ 87), այնուհետև՝ Երևանում՝ 1940-1959 թվականներին լույս տեսած Հովհաննես Թումանյանի երկերի ժողովածուի գիտական հրատարակության առաջին հատորում (էջ 224)։

Հովհաննես Թումանյանի երկերի լիակատար ժողովածուի 1-ին հատորում տպագրվել է «Լուսաբեր» դասագրքից։


== Ծանոթագրություններ ==
Զանգվածի պահպանման օրենք

Զանգվածի պահպանման օրենք, բնության հիմնական օրենքներից մեկը՝ քիմիական ռեակցիաներում նյութերի զանգվածի պահպանման օրենքը։ Հայտնաբերել են նախ Միխայիլ Լոմոնոսովը (1748 թվականին), իսկ որոշ ժամանակ անց՝ նաև Ա. Լավուազիեն (1789 թվականին)։ Ըստ այդ օրենքի՝ 
ռեակցիայի մեջ մտնող նյութերի զանգվածը հավասար է ռեակցիայի հետևանքով ստացվող նյութերի զանգվածին։ Ընդհանուր ձևով գրված հետևյալ ռեակցիայի համար՝ A + B = C + D , այդ օրենքը մաթեմատիկորեն կարելի է ներկայացնել որպես

  
    
      
        m
        (
        A
        )
        +
        m
        (
        B
        )
        =
        m
        (
        C
        )
        +
        m
        (
        D
        )
      
    
    {\displaystyle m(A)+m(B)=m(C)+m(D)}
  ։


== Նշանակությունը ==
Նյութերի զանգվածի պահպանման օրենքը վիթխարի նշանակություն է ունեցել քիմիայի և ընդհանրապես բնագիտության զարգացման համար։ Մասնավորապես այն հնարավորություն է տվել քիմիական ռեակցիան ներկայացնելու հավասարման տեսքով, այսինքն՝ ելանյութերի և վերջանյութերի միջև դնելու հավասարման նշան։ Իսկ դա նշանակում է, որ քիմիական հավասարման միջոցով կարելի է լուծել զանազան տեսական և գործնական խնդիրներ։ Նշված օրենքը բնագիտության մեջ հիմք է ծառայել բազմաթիվ նոր օրենքներ ու օրինաչափություններ հայտնագործելու համար։  Ատոմամոլեկուլային ուսմունքը ձևավորվել է նյութերի զանգվածի պահպանման և մի շարք այլ օրենքների հիման վրա։ Այդ օրենքը նաև կարևոր դեր է կատարել ու կատարում աշխարհընկալման առումով։ Ինչպես Երկրի վրա, այնպես էլ Տիեզերքում ոչինչ չի անհետանում և չի առաջանում ոչնչից։


== Գրականություն ==
Քիմիա 10. ընդհանուր և բնագիտամաթեմատիկական հոսքեր
Կոպանի (գյուղ, Լոզովայայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոպանիԿոպանի (ուկրաիներեն՝ Копані), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Լոզովայայի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Նովիե Պոդի։ Հիմնադրվել է 1857 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Կոպանի գյուղում բնակվում էր 115 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,371 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 309,97 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ակմուրուն

Ակմուրուն (ռուս.՝ Акмурун, բաշկիրերեն՝ Аҡморон), գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Բայմակսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1515 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
(4570) Ռանկորն

(4570) Ռանկորն (անգլ.՝ Runcorn), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1985 թվականի օգոստոսի 14-ին Էդվարդ Բոուելի կողմից Անդերսոն Մեսայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,199458 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,961 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,4379 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1191,44 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,302156 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 5,01° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(4570) Ռանկորն աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց

Եղիշե Չարենցի անվան թիվ 67 դպրոց, հանրակրթական դպրոց Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում։ Ընդգրկված է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում։


== Պատմություն ==
Դպրոցը հիմնադրվել է 1951 թվականին Ամիրյան 9 հասցեում։ Դպրոցի տեղում եղել է երկինք հառնող սյուներով մի խորան։ 1955 թվականին անվանակոչվել է հայ գրող Եղիշե Չարենցի անունով։ Հանրապետությունում առաջին դպրոցն է, որ 1961 թվականին ստացավ անգլերենի խորացված ուսուցման թույլտվություն։
Դպրոցն ունի իր ավանդույթները. Եղիշե Չարենցի ծննդյան և մահվան օրերի, հայ և օտարազգի մեծանուն բանաստեղծների և գրողների, պատմական և մշակութային գործիչների հոբելյանների նշումը, առաջին դասարանցիների երդման արարողությունը Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանում, շեքսպիրյան և սարյանական օրեր, բաց դասեր։ Հանդիսավոր նշվել է դպրոցի 50, 55 և 60-ամյակները։
1998 թվականից դպրոցը հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դպրոցների ասոցիացիայի անդամ։ 1999 թվականին Տորոնտոյի ՀՕՄ-ի Ամենօրյա և ԱՄՆ-ի Ֆերհայան վարժարաննեի հետ դարձել է քույր-դպրոց։ Բարեկամական կապեր են հաստատվել Շոտլանդիայի հետ։
1957 թվականին դպրոցի բակում տեղադրվել է Եղիշե Չարենցի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Ղուկաս Չուբարյան)։


== Դպրոցի տնօրեններ ==
Ս. Օհանյան, Վ. Հասրաթյան, Հ. Չուխաջյան, Ադելաիդա Ղազարյան, Անահիտ Խեչումյան, 
Մարգարիտա Սարգսյան (2022-ից)


== Շրջանավարտներ ==
Ասատուր Սարյան
Արմեն Հայրապետյան
Գագիկ Շմավոնյան
Գոհար Գալստյան
Լևոն Մկրտչյան
Խորեն Լևոնյան
Մայրանուշ Գրիգորյան
Սերվետ Պողոսյան
Ջուլիետա Բաբայան
Ռուբեն Գասպարյան
Սարգիս Խալաֆյան
Սուսաննա Բաղդասարյան


== Տես նաև ==
Եղիշե Չարենցի կիսանդրի (Երևան)


== Ծանոթագրություններ ==
Մոժգա (այլ կիրառումներ)

Մոժգա, կարող է վերաբերել՝

Մոժգա - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Յանաուլսկի շրջանի կազմում։
Մոժգա - գյուղ Ռուսաստանի Ուդմուրթական հանրապետության Մոժգինսկի շրջանի կազմում։
Քրիստեն Ուիգ

Քրիստեն Քերոլ Ուիգ (անգլ.՝ Kristen Carrol Wiig, օգոստոսի 22, 1973(1973-08-22), Կանանդաիգուա, Նյու Յորք նահանգ, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, կատակերգու, սցենարիստ և պրոդյուսեր։ Ճանաչում է ստացել  NBC հեռուստաալիքի Saturday Night Live կատակերգական շոուով։ Ուիգը 7 անգամ դարձել է Էմմի մրցանակաբաշխության թեկնածու։ Հաղթել է «Ոսկե Գլոբուս» «Լավագույն դերասանուհի – Մյուզիքլ կամ Կատակերգություն» կատեգորիայում Bridesmaids ֆիլմի համար։ Նաև եղել է Օսկար, ԲԱՖՏԱ, ՍԱԳ մրցանակների թեկնածու։


== Վաղ տարիներ ==
Ուիգը ծնվել է Նյու Յորք նահանգի Կանանդաիգուա քաղաքում։ Ջոն Ուիգի և Լորի Ջոնսթոնի դուստրն է։ Երբ Ուիգը երեք տարեկան էր, նրանք տեղափոխվեցին Պենսիլվանիայի Լենքեստեր քաղաք, որտեղ նա հաճախեց Նիթրաուեր հիմնական դպրոցը։ Հետագայում նրանք տեղափոխվեցին Նյու Յորքի Րոչեստեր քաղաք, որտեղ Ուիգը հաճախեց Ալենդեյլ Կոլումբիա դպրոցը երկու տարի և ավարտեց Բրայթոն ավագ դպրոցը։ Ուիգը հաճախել է Արիզոնայի համալսարանը, արվեստի բաժին։ 19 տարեկանում նա տեղափոխվեց Լոս Անջելես, որպեսզի դերասանությամբ զբաղվի։ Այնտեղ նա եղել է The Groundlings կատակերգական իմպրովիզացիոն խմբի անդամ։ Կատարել է իր հեռուստադեբյուտը 2003 թվականին։Ուգը դարձավ Saturday Night Live շոուի անդամ 2005 թվականին և հաջորդ տարի խաղաց Unaccompanied Minors ամանորյա կատակերգության մեջ։
Ուիգը ամուսնացած էր դերասան Հեյզ Հարգրովի հետ 2005 թ.-ից 2009 թվականներին։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Հեռուստատեսություն ===


=== Խաղեր ===


== Ծանոթագրություններ ==