armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կալկաթա (Իտալիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կալկաթա (այլ կիրառումներ)Կալկաթա (իտալերեն՝ Calcata ), կոմունա Իտալիայում, տեղակայված է Լացիո մարզի Վիտերբո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 892 մարդ (2008), խտությունը կազմում է 116 մարդ/քառ. կմ։ Զբաղեցնում է 8 քառ. կմ տարածք։ Փոստային ինդեքս - 1030, հեռախոսային կոդ - 0761։
Բնակավայրի հովանավոր է համարվում Սուրբ Կոռնելիոսը (Հռոմի պապ) և Կիպրիանոս Կարթագենացին։ Տոնակատարությունը սեպտեմբերի 16-ին է։
Ըստ լեգենդի՝ կոմունայում մասունք է մնացել՝ Հիսուս Քրիստոսի նախաբազուկը։ Տիրոջ թլփատության օրն ամեն տարի անցկացվել են տոնական երթեր։ 1983 թվականից մասունքի գողության պատճառով ավանդույթը ընդհատվել է։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության դինամիկան.


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Համայնքի վարչակազմ ==
Հեռախոս։ 0761 587021
Էլեկտրոնային փոստ։ info@comunecalcata.it
Պաշտոնական կայք։ http://www.comunecalcata.it/


== Հղումներ ==
Բնակավայրի պաշտոնական կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար

Հայաստանի տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար, Հայաստանի տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության ղեկավար։ Հայաստանի տրանսպորտի և կապի նախարարը նշանակվում է ՀՀ նախագահի կողմից՝ Հայաստանի վարչապետի առաջարկությամբ։ 2019 թվականին  կառավարության օպտիմալացման արդյունքում վերանվանվել է ՀՀ Բարձր տեխնոլոգիաների արդյունաբերության նախարարություն։


== Պատմություն ==


== Հղումներ ==

ՀՀ կապի և տրանսպորտի նախարարության կայք Archived 2009-12-14 at the Wayback Machine.
The Republic of Armenia։ The first year, 1918-1919 By Richard G. Hovannisian; ISBN 0520018052
ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-մայոր

ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-մայոր, բարձրագույն զինվորական կոչում, որը կրում են Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի և վերջինիս ենթակայության տակ գտնվող Արցախի Հանրապետության պաշտպանության բանակի այն զինծառայողները, ովքեր վերադաս հրամանատարության կողմից ստացել են այն։ ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-մայոր զինվորական կոչումը ներկայացնող ուսադիրը բաղկացած է մեկ մեծ աստղից, որը տեղաբաշխված է ուսադիրի կենտրոնական հատվածում։ Գեներալ-մայոր զինվորական կոչում ստացած զինծառայողները դասվում են բարձրագույն սպայական կազմի շարքում։ Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի գեներալ-մայոր զինվորական կոչումը համարվում է բարձրագույն սպայական զինվորական կոչումներից ամենակրտսերը, որին հաջորդում են Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի գեներալ-լեյտենանտ և գեներալ-գնդապետ զինվորական կոչումները։


== Տես նաև ==
ՀՀ ԶՈՒ եֆրեյտոր
ՀՀ ԶՈՒ կրտսեր սերժանտ
ՀՀ ԶՈՒ սերժանտ
ՀՀ ԶՈՒ ավագ սերժանտ
ՀՀ ԶՈՒ ավագ
ՀՀ ԶՈՒ լեյտենանտ
ՀՀ ԶՈՒ ավագ լեյտենանտ
ՀՀ ԶՈՒ կապիտան
ՀՀ ԶՈՒ մայոր
ՀՀ ԶՈՒ փոխգնդապետ
ՀՀ ԶՈՒ գնդապետ
ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-լեյտենանտ
ՀՀ ԶՈՒ գեներալ-գնդապետ


== Ծանոթագրություններ ==
Հովվերգություն (այլ կիրառումներ)

Հովվերգություն անունը կարող է վերաբերել հետևյալին.

Հովվերգություն, անտիկ պոեզիայի ժանրերից։
Հովվերգություն (ֆիլմ), 1975 թվականին ռեժիսոր Օթար Իոսելիանիի նկարահանած ֆիլմ։
Ստավիշչե (գյուղ, Դունաևցիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍտավիշչեՍտավիշչե (ուկրաիներեն՝ Ставище), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Դունաևցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Ստավիշչե գյուղում բնակվում էր 659 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 2746 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 239,99 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Անանուն խզվածքներ

Անանուն խզվածքներ , երկրաբանական բնության հուշարձան [[Հայաստան|Հայաստանի Հանրապետությունում։ Բնության հուշարձանը գտնվում է Կոտայքի մարզում՝ Եղվարդ ավանից հարավ, ավազահանքի մոտ։ Այն գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Բնապահպանության նախարարության բնության պետական հուշարձանների ցանկում։ Բնության պետական հուշարձանների ցանկում ներառվել է 2008 թվականի օգոստոսի 14-ին ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության բնության հուշարձանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշման համաձայն։


== Ծանոթագրություններ ==


== Տես նաև ==
Հայաստանի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ
Բնության պետական հուշարձաններից ցանկը Վիքին սիրում է Երկիրը հուշարձանների ցանկում
Սիլվիա Սիդնի

Սիլվիա Սիդնի (անգլ.՝ Sylvia Sidney;  օգոստոսի 8, 1910(1910-08-08), Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ - հուլիսի 1, 1999(1999-07-01), Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի։


== Կենսագրություն ==
Սիլվիա Սիդնին (ի ծնե անունը՝ Սոֆիա Կոսովա), Նյու Յորքի Բրոնքսյան թաղամասում բելոռուս հրեա Վիկտոր Կոսովի և ռումինացի հրեա Ռեբեկկա Զապերշտայնի ընտանիքում։ Հայրը մասնագիտությամբ վաճառող էր։ Ծնողները բաժանվել են 1915 թվականին, Սիլվիաին մեծացրել է մայրը և խորթ հայրը՝ մասնագիտությամբ ատամնաբույժ Զիգմունդ Սիդնին։ 
Դերասանական կարիերիան սկսել է արդեն 15 տարեկանում՝ 1920-ական թվականներին, լինելով դերասանական արվեստի թատերական դպրոցի սան, խաղացել է շատ ներկայացումներում և քննադատների կողմից ստացել դրական արձագանքներ։ 1926 թվականին նրան նկատել է հոլիվուդյան կինոգործակալներից մեկը որից հետո էլ սկսել է նրա կարիերան արդեն կինոյում։  1930 ականներին ակտիվորեն նկարահանվել է մի քանի տասնյակ ֆիլմերում, որտեղ նրա խաղընկերներն էին մի շարք նշանավոր դերասաններ, մասնավորապես Համֆրի Բոգարտը, Սփենսեր Թրեյսին, Հենրի Ֆոնդան, Քերի Գրանտը, Ֆրեդրիկ Մարչը, Ջեյմս Կեգնին։ 
Սակայն արդեն 1940-ական թվականների վերջից կարիերայի անկում է նկատվում, և Սիլվիա Սիդնին ավելի քիչ է հրավիրվում նկարահանումների։
1973 թվականին ներկայացվում է Օսկար մրցանակի «Ամառային ցանկություններ, ձմեռային երազանքներ» ֆիլմի համար։ Ավելի ուշ նկարահանվում է նաև հեռուստատեսային ֆիլմերում, և 1986 թվականին ստանում է Ոսկե Գլոբուս։ 
Վերջին դերը կինոյում 1996 թվականին Մարսը գրոհում է ֆիլմն էր։ Կինոարվեստում ունեցած ավանդի համար արժանացել է աստղի Հոլիվուդյան փառքի ծառուղում՝ 6245 Հոլիվուդ բուլվար։ 
Սիլվիա Սիդնին 3 անգամ ամուսնացած է եղել և 3 ամուսնություններն էլ ավարտվել են ամուսնալուծությամբ։ 
Մահացել է 1999 թվականի հուլիսի 1-ին քաղցկեղից։


== Ֆիլմագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
(7879) 1992 EX17

(7879) 1992 EX17, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի մարտի 3-ին UESAC ծրագրի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,3524 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9461 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,7587 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1317,85 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,273173 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 7,84° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(7879) 1992 EX17 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Անհաղթների գերեզման

Անհաղթների գերեզման (մակեդոներեն՝ Могила на непобедените), Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանին նվիրված հուշարձան։ Գտնվում է Մակեդոնիայի Հանրապետության Պրիլեպ քաղաքում։ Հուշարձանը և հուշահամալիրը կառուցվել են 1961 թվականին` ի պատիվ Մակեդոնիայի ժողովրդա-ազատագրական պայքարի ժամանակ մահացած մարտիկների։ Հուշահամալիրի հեղինակն է սերբ ճարտարապետ Բոգդան Բոգդանովը։
Հուշահամալիրը բաղկացած է աճյունասափորներից և այն մարդկանց եղբայրական գերեզմաններից, որոնք մահացել են պատերազմի ժամանակ։ Աճյունասափորները մարմարից են և արտաքին տեսքից նման են անտիկ աճյունասափորներին։ Ամենամեծ աճյունասափորի գագաթին կա Հավերժական կրակի խորհրդանիշ, որը խորհրդանշում է մակեդոնական ազգային պայքարը հանուն անկախության։ Հուշահամալիրի երկրորդ մասը դամբարանն է, որում գտնվում են Պրիլեպի և հարակից շրջանների 462 մարտիկների աճյունները։ Նրանց անունները փորագրված են մարմարե սալիկների վրա։
2007-2008 թվականներին համալիրը ամբողջովին վերականգնվեց։


== Նկարագրություն ==
Հուշահամալիրը գտնվում է Հեղափոխության այգում` քաղաքի հարավային մասում, և շրջապատված է մշտադալար բույսերով։ 1961 թվականին հուշահամալիրի տարածքում տեղակայվեց Մակեդոնիայի ազգային-ազատագրական պայքարի բոլոր մարտիկների և մահացածների հուշարձան։ Հուշահամալիրի տարածքում է տեղակայված կիսաբոլորաձև գերեզմանաբլուր, որի ներքին մասերը մարմարային սալիկներով են հարթեցված։ Նրանց վրա գրված են Պրիլեպի և հարակից շրջանների 462 մարտիկների անունները։ Գերեզմանաբլուրի առջև տեղակայված են ութ մարմարե աճյունասափորներ, որոնք խորհրդանշում են Մակեդոնիայում առաջին պարտիզանական խմբավորումների ձևավորումը, և նրանց հետագա ձևափոխումը ուժեղ ռազմական միավորի։
1989 թվականին Հեղափոխության այգու տարածքը հռչակվեց մշակութային ժառանգության հուշարձան։ 1961 թվականին այգում պաշտոնապես բացվեց ազգային հերոսներին նվիրված ծառուղի։ Ծառուղու վրա է տեղակայված ինն ազգային հերոսների բրոնզե կիսանդրի, որոնք ծնվել են Պրիլեպում։ Նրանք են՝ Կիրո Գավրիլովը, Իլյա Իվանովը, Իորդան Չոպելան, Բորկա Տալեսկին, Կուզման Յասիֆովսկին, Միրչե Ասևը, Բորկա Վալեվսկին, Լևկով Ռամպոն և Կրումա Վոլնարովսկին։ 2012 թվականից ծրագիր է ընդունվել, որի համաձայն պետք է տեղադրվեն ևս չորս ազգային հերոսի կիսանդրի։ Նրանք նույնպես Պրիլեպից են, սակայն քաղաքական գործիչներ են։ Նրանք են՝ Վերա Ասևան, Բորկո Տամելկովացին, Դորա Դամևացին և Կռստե Ցրվենացին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Հեգե Ռիիսե

Հեգե Ռիիսե (նորվ.՝ Hege Riise, հուլիսի 18, 1969(1969-07-18), Լյորենսկուգ, Ակերսհուս, Նորվեգիա), նորվեգացի ֆուտբոլիստուհի, Նորվեգիայի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքականի անդամ։


== Ակումբային կարիերա ==
Ռիիսեն ֆուտբոլ սկսել է խաղալ վեց տարեկանից և մինչեւ 14 տարեկան խաղացել է տղաների թիմում։ 1992 թվականին հաղթել է Նորվեգիայի գավաթի մրցաշարը՝ Սեցկոգ Հյոլանդ ակումբի կազմում։ 1995 թվականի վերջում՝ չորս այլ նորվեգացիների հետ, միասին միացել են Nikko Securities Dream Ladies ֆուտբոլային ակումբին՝ Ճապոնիայում։ Ակումբը հաղթել է ճապոնական լիգայի և գավաթի առաջնություններում՝ 1996 թվականին և գավաթը՝ 1997 թվականին, որից հետո Ռիիսեն վերադարձել է Նորվեգիա` կրկին խաղալով Սեցկոգ Հյոլանդի կազմում։
2000 թվականին միացել է «Ասկեր ՖԱ»-ին (Օսլո) և կրկին հաղթել գավաթի մրցաշարը «Ասկերի» հետ՝ նույն տարում։ 2003 թվականին Նորվեգիայի ֆուտբոլի ասոցիացիան Ռիիսեին անվանում է նորվեգացի լավագույն կին ֆուտբոլիստ։
2005 թվականին վերադառնալով Նորվեգիա, Հեգե Ռիիսեն միացել է Օսլոյի «Ստրյոմմեն» ակումբին և 2006 թվականին դարձել է ակումբի մարզչի օգնական։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ 37 տարեկան հասակում, խաղացել է «Ստրյոմմեն» ակումբի հետ իր վերջին խաղը և որպես ֆուտբոլիստ հեռացել ֆուտբոլից։


== Միջազգային կարիերա ==
Ռիիսեն՝ Նորվեգիայի ազգային հավաքականի կազմում առաջին անգամ խաղացել է 1990 թվականին։ Հավաքականի կազմում հաղթել է ՈՒԵՖԱ-ի կանանց առաջնության մրցաշարը՝ 1993 թվականին։ Երկու տարի անց Նորվեգիայի ազգային թիմում նվաճել է ՖԻՖԱ-ի՝ աշխարհի կանանց 1995 թվականի գավաթը և մրցաշարից հետո արժանացել «Ոսկե գնդակի»։
Նորվեգիայի ազգային հավաքականում Հեգե Ռիիսեի ամենամեծ նվաճումը Սիդնեյի 2000 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերում ոսկե մեդալ նվաճելն էր, դառնալով աշխարհի միայն երեք կանանցից մեկը, որոնք միաժամանակ դարձել են օլիմպիական, աշխարհի գավաթի և Եվրոպայի առաջնության հաղթող։
2004 թվականի սեպտեմբերին՝ միջազգային ֆուտբոլից հեռացել է 188 գավաթով և 58 գոլով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Հեգե Ռիիսեի վիճակագրություն(չաշխատող հղում) (անգլ.)
Գրանտ շրջան (Հարավային Դակոտա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրանտ շրջան (այլ կիրառումներ)Գրանտ շրջան (անգլ.՝ Grant County), ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահանգի 66 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 1.766 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.356 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Միլբանկ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1873 թ.։
(8106) Կարպինո

(8106) Կարպինո (անգլ.՝ Carpino), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1994 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Մարկո Կավանյայի և Պիերո Սիկոլիի կողմից Սորմանոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,410509 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8831 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,938 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1366,98 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,263355 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 9,7° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(8106) Կարպինո աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կուլլի (գյուղ, Լյումանդա շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿուլլիԿուլլի (էստ․՝ Kulli), գյուղ Էստոնիայի Սաարեմաա նահանգի Լյումանդա շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 10 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Միռնա Լոյ

Միռնա Լոյ (անգլ.՝ Myrna Loy, ի ծնե՝ Միռնա Ադել Ուիլլիամս, օգոստոսի 2, 1905(1905-08-02)[…], Հելենա, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 14, 1993(1993-12-14)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), եղել է ամերիկյան կինոյի, հեռուստատեսության և թատրոնի դերասանուհի։ Պատրաստված լինելով որպես պարուհի, նա իրեն ամբողջությամբ նվիրել է պարուհու կարիերային, որին հետևել են մի քանի երկրորդային դերեր համր ֆիլմերում։ Սկզբում նրան տրվում էին էկզոտիկ դերեր, հաճախ որպես արկածախնդիր կամ ասիական ծագմամբ կնոջ, բայց նրա կարիերայի հեռանկարները մեծապես բարելավեցին Նիհարը ֆիլմում (1934) Նորա Չարլզին կերպարանավորելուց հետո:
Չնայած Լոյը երբեք չի առաջադրվել Օսկարի մրցանակի, 1991 թվականի մարտին, նրան տրվեց պատվավոր մրցանակ՝ կինեմատոգրաֆիայում ունեցած վաստակի համար, ի ճանաչում նրա գործունեության, և՛ էկրանին, և՛ էկրանից դուրս, ինչպես նաև Կարմիր խաչում՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, զինվորական և նավատորմային պաշտպանության ղեկավարի օգնականի աշխատանքը կատարելու համար։ 1930-1940 թվականներին չնայած իր բարձր ճանաչելիությանը, Լոյը հաջորդ տասնամյակների ընթացքում ևս շարունակում էր ակտիվորեն ստեղծագործել և փառքի հասնել թատրոնում, հեռուստատեսությունում և կինոյում։


== Ֆիլմագրություն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Official website
Obituary, nytimes.com
Profile, virtual-history.com
Նիքս (արբանյակ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նիքս (այլ կիրառումներ)Նիքս (134340 II Nix, ավելի վաղ S/2005 P 2), Պլուտոնի արբանյակն է, Հայտնաբերվել է Հաբլ աստղադիտակի կատարած լուսանկարների վրա 2005 թվականին։
Դարձելի և ոչ դարձելի պրոցեսներ

Դարձելի և ոչ դարձելի պրոցեսներ (Դարձելիև ոչ Դարձելիպրոցեսներ), համակարգի վիճակի փոփոխության պրոցեսներ։


== Դարձելի պրոցես ==
Դարձելի պրոցեսը կարելի է իրականացնել հակառակ ուղղությամբ՝ ետադարձ կարգով հաջորդաբար կրկնելով ուղիղ պրոցեսի բոլոր միջանկյալ վիճակները։ Դարձելին կարող է լինել միայն 

քվազիստացիոնար (կամ հավասարակշիռ) պրոցեսը։Դարձելի պրոցեսի ուսումնասիրման հետ են կապված մեխանիկայի և էլեկտրադինամիկայի այն խնդիրները, որոնք լուծվում են առանց շփման ուժերի հաշվառման, ինչպես նաև ջերմատեխնիկայի ու հիդրոդինամիկայի որոշ խնդիրներ (օրինակ, ձայնային ալիքների տարածումը գործնականում չկլանող միջավայրում)։ Բոլոր իրական պրոցեսները, խստորեն ասած, ոչ դարձելի են (միայն որոշ իրական պրոցեսներ, իդեալական պայմաններում կարելի է համարել շրջելի)։


== Ոչ դարձելի պրոցես ==
Ոչ դարձելի պրոցեսը չի կարող ընթանալ հակառակ ուղղությամբ, իսկ այդ պրոցեսը կատարող համակարգը՝ անցնել նույն միջանկյալ վիճակներով։ Ոչ դարձելի պրոցեսներ են դիֆուզիան, ջերմահաղորդականությունը, ջերմադիֆուզիան, հեղուկի (գազի) մածուցիկ հոսանքը, որոնք ինքնակամ ընթանում են միայն մեկ ուղղությամբ։ Դարձելի բոլոր պրոցեսները անհավասարակշիռ պրոցեսներ են։ Փակ համակարգերում դրանք ուղեկցվում են էնտրոպիայի աճով։ Շրջապատող միջավայրի հետ էներգիայի կամ նյութի փոխանակության հնարավորություն ունեցող բաց համակարգերում ոչ Դարձելիպրոցեսի դեպքում էնտրոպիան կարող է մնալ հաստատուն կամ նույնիսկ նվազել՝ արտաքին միջավայրի հետ էնտրոպիայի փոխանակության հաշվին։ Սակայն բոլոր դեպքերում էնտրոպիայի արտադրությունը, այսինքն՝ միավոր ժամանակում դրա աճը համակարգում, ոչ դարձելի պրոցեսի առկայության պատճառով մնում է դրական։
Հոբելյանական կամար (Կազան)

Հոբելյանական կամար (թաթ.՝ Юбилей аркасы, «Կարմիր դարպասներ»),  հուշային կառույց, որն ընդգրկված է Կազան քաղաքի Պետրովի անվան այգու համալիրի կազմում։ Ունի հանրապետական  նշանակության պատմության և մշակույթի հուշարձանի կարգավիճակ (համաձայն Թաթարստանի նախարարների խորհրդի № 599, 601 որոշման):


== Պատմություն ==
Հոբելյանական կամարը կառուցվել է 1888 թվականին ճարտարապետ Կոտելովի նախագծով։ Կամարի շինարարությունը նվիրված էր Կազանի վառոդի գործարանի 100-ամյակին։ Վերնաճակատին մակագրություն կա «1788 ЛѢТЪ 1888», ինչպես նաև Եկատերինա II-ի (որի իշխանության օրոք հիմնադրվել է գործարանը) և Ալեքսանդր III-ի (որի օրոք կառուցվել է գործարանը) անվանագրերը։ 1988 թվականին կամարը վերակառուցվել է։


== Նկարագրություն ==
Կամարը ստեղծվել է տոնական հաղթական ձևերով կարմիր-սպիտակ գույներով, ինչի պատճառով այն կոչվում է նաև Կարմիր դարպասներ։ Համարվում է Կիրովսկի շրջանի խորհրդանիշերից մեկը։ Կամարի տեսողական շարունակությունը ծառուղին է (այժմ `Բոգատիրյովի փողոց), որը տանում է դեպի գործարան։


== Ծանոթագրություններ ==
30 վայրկյան Տոկիոյի վրա

«30 վայրկյան Տոկիոյի վրա»՝ 1944 թվականի «Մետրո-Գոլդուին-Մայեր»-ի արտադրության ռազմական ֆիլմ։


== Սյուժե ==
Ֆիլմը հիմնված է 1941 թվականի դեկտեմբերին Ճապոնիայի դեմ Ամերիկայի առաջին պատասխան ավիահարվածի իրական իրադարձությունների հիման վրա, որը տեղի է ունեցել Ճապոնական Փերլ Հարբոր նավահանգստի վրա հարձակումից չորս ամիս անց։ Սցենարը հիմնվել է 1943 թվականին գրված կապիտան Տեդա Լոուսոնի նույնանուն գրքի վրա, նա ևս մասնակցել էր այդ հարձակմանը։ Գրքում, ինչպես նաև ֆիլմում, Լոուսոնը պատմում է ուսուցման ընթացքի, առաջադրանքի կատարման ընթացքի և դրա հետևանքների մասին, որոնք վերապրել են իր անձնակազմն ու 1942 թվականի ապրիլի 18-ի Դուլիթլի հարձակման մյուս մասնակիցները։


== Դերերում ==
Վան Ջոնսոն՝ լեյտենանտ Տեդ Լոուսոն (անգլ.՝ Ted W. Lawson)
Ռոբերտ Ուոկեր՝ կապրալ Դեյվիդ Տեմչեր (անգլ.՝ David J. Thatcher)
Սփենսեր Թրեյսի՝ փոխգնդապետ Ջեյմս Դուլիտլ
Դոն Դեֆոր՝ լեյտենանտ ՄաքԿլյուր
Ֆիլլիս Տակստեր՝ Էլեն Լոուսոն
Սելենա Ռոյլ՝ տիկին Ռեյնոլդս
Լուիս Ջին Հեյդթ՝ ռազմածովային ուժերի լեյտենանտ Հենրի Միլլեր
Մորիս Անկռում՝ նավապետ Ուիլյամ Ֆելս, կապիտան «Խորնետա» (մակագրերում նշված չի)
Մորոնի Օլսեն՝ գեներալ (մակագրերում նշված չի)


== Քննադատություն ==
Նյու Յորք Թայմս-ի քննադատ Բոսլի Քրոութերը ֆիլմի թողարկումից անմիջապես հետո տվեց գրախոսական, որը դարձավ համընդհանուր կարծիք․ «1942 թվականի ապրիլին մեր առաջին արշավանքը Ճապոնիայի վրա այստեղ ներկայացված է հոյակապ ազնվությամբ և դրամատիկ պերճախոսությամբ»։ Այժմ այն համարվում է ավիացիոն և ռազմական դասական ֆիլմ


== Մրցանակեր ==
1945 թվականին «Օսկար» մրցանակ՝ լավագույն հատուկ էֆեկտների համար;
Օսկար մրցանակ՝ սև-սպիտակ ձևաչափով լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմը «youtube.com»-ում
(3989) Օդին

(3989) Օդին (անգլ.՝ Odin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1986 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Պոլ Յենսենի կողմից Բրորֆելդեում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,25747 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,8369 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,6781 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1238,89 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,290584 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 3,47° անկյուն։
Օդին աստերոիդը պատկանում է Ռեգինիտայի աստերոիդների ընտանիքին, որը տեղաբշխված է հիմնական աստերոիդների գոտում։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(3989) Օդին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Թարթիչավոր որդեր

Թարթիչավոր որդեր (լատ.՝ Turbellaria), տափակ որդերի դաս։ Երկսիմետրիկ կենդանիներ են, մարմինը (երկարությունը՝ 0,2–35 սմ) իլիկաձև է, ժապավենա–տերևաձև՝ պատված թարթիչավոր էպիթելով (այստեղից՝ անվանումը)։ Փոքր ձևերի թարթիչները ծառայում են շարժմանը, խոշորները՝ շարժվում են մկանային համակարգի կծկմամբ։ Մարմնի խոռոչ չունեն, ներքին օրգանների միջև եղած տարածությունը լցված է պարենքիմով։ Բերանի անցքը գտնվում է փորի կողմում կամ մարմնի կենտրոնում և տանում է դեպի մկանոտ կլանը։ Արյան շրջանառության օրգաններ չունեն։ Շնչառությունը մաշկային է, մարսողությունը՝ ներբջջային, հետանցք չունեն։ Արտաթորության օրգանները պրոտոնեֆրիդներն են։ Ստորին ձևերի նյարդային համակարգը դիֆուզ տիպի է, բարձրակարգերինը՝ հանգուցային։ Թարթիչավոր որդերը երկսեռ են, բազմանում են սեռական, որոշ տեսակներ՝ անսեռ ճանապարհով։ Զարգացումը հիմնականում ուղղակի է, որոշ բազմաճյուղաղիների (Polycladida) բնորոշ է մյուլլերյան թրթուրը։ Ազատ ապրող են, աչքերր լավ են զարգացած, ունեն հավասարակշռության օրգաններ՝ ստատոցիստներ։ Տարածված են ծովերում և քաղցրահամ ջրերում։ Ցամաքային պլանարիաները ապրում են արևադարձային խոնավ անտառներում։ Մեծ մասը գիշատիչ է, ծովային որոշ տեսակներ մակաբույծներ են։ Թարթիչավոր որդերի բազմաթիվ տեսակների պարենքիմը պարունակում է գունավոր հատիկներ, որոնցից որդերն ստանում են վառ գունավորում։ Թարթիչավոր որդերի դասն ընդգրկում է 11 – 12 կարգ, 3000 տեսակ։
Մուդրոսի զինադադար

Մուդրոսի զինադադար, կնքվել է 1918 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, Անտանտի ներկայացուցիչների և Օսմանյան կայսրության միջև, Հունաստանի Լեմնոս կղզու Մուդրոսի ծովախորշում` բրիտանական «Ագամեմնոն» ռազմանավի վրա։ Զինադադարի պայմանագիրն ազդարարել է Օսմանյան կայսրության պարտությունը Առաջին համաշխարհային պատերազմում։ Անտանտի կողմից պայմանագիրը ստորագրել է բրիտանական ծովակալ Սոմերսեթ Գոֆ-Քալթրոփը, թուրքական կողմից` ռազմածովային նախարար Ռաուֆ Օրբայը։


== Նախապատմությունը ==
1918 թվականի երկրորդ կեսին ռազմական իրավիճակը Կենտրոնական տերությունների և, մասնավորապես, Օսմանյան կայսրության համար կտրուկ վատացավ։ 1918 թ. սեպտեմբերին Անտանտի երկրները նախաձեռնեցին հանկարծակի հարձակում Սալոնիկի ռազմաճակատում, որի արդյունքում բուլղարական բանակը ծանր պարտություն կրեց։ 1918 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Բուլղարիան ստիպված եղավ ստորագրել Սալոնիկի զինադադարի պայմանագիրը` դադարեցնելով մասնակցությունն Առաջին համաշխարհային պատերազմում Կենտրոնական տերությունների կողմից։ Բրիտանական բանակը սկսեց շարժվել դեպի արևելք` սպառնալով Կոնստանդնուպոլսին։
Իրավիճակը ծանր էր նաև Մերձավոր Արևելքի ռազմաճակատներում։ 1918 թ. սեպտեմբերի 19-ին բրիտանական զորքերի սկսած հարձակումը պաղեստինյան ռազմաճակատում բերեց օսմանյան զորքերի ծանր պարտության. արագ առաջ շարժվող բրիտանական զորքերը հոկտեմբերի 1-ին գրավեցին Դամասկոսը, հոկտեմբերի 25-ին` Հալեպը։ Բրիտանական զորքերը սրընթաց առաջ էին շարժվում նաև Միջագետքում` հարավից մոտենալով Մոսուլի շրջանին։
Հաշվի առնելով ստեղծված ծանր իրավիճակը և հատկապես Կոստանդնուպոլսի վրա կախված վտանգը` մեծ վեզիր Թալեաթ փաշայի գլխավորած օսմանյան կառավարութունը սկսեց փնտրել պատերազմից դուրս գալու հնարավորություններ։ Հոկտեմբերի 13-ին ողջ կառավարությունը հրաժարական տվեց, և Թալեաթին փոխարինած Ահմեդ Իզզեթ փաշան զինադադարի մասին բանակցություններ սկսեց դաշնակիցների հետ։


== Էություն ==
Հայաստանի շահերն անմիջականորեն շոշափող հոդվածներում ասվում էր, որ ռազմագերի և ներկալված հայերին պետք է հավաքել Կոստանդնուպոլսում՝ նրանց առանց խոչընդոտների դաշնակիցներին հանձնելու համար (հոդված 4)։
Հոդված 11-ով նախատեսվում էր թուրքական զորքերի էվակուացիան Անդրկովկասից. ըստ որում՝ մնացած զորքերը պետք է հեռացվեին, «եթե դաշնակիցները պահանջեն դա՝ տեղերում իրավիճակը ուսումնասիրելուց հետո»։
Հոդված 16-ով նախատեսվում էր թուրքական զորքերի դուրսբերումը Կիլիկիայից։
Հոդված 24-ում ասված էր, որ «Հայկական նահանգներից որևէ մեկում անկարգությունների դեպքում դաշնակիցներն իրենց իրավունք են վերապահում գրավելու դրա մի մասը»։


== Իրագործումը՝ փաստացի ==
Մուդրոսի զինադադարի պայմանները դաշնակիցների անունից Թուրքիային թելադրել էր անգլիացի ծովակալ Գոֆ-Քալթորփը՝ առանց համաձայնեցնելու Անտանտի մյուս անդամների հետ։ Այդ պայմանները քննարկման առարկա դարձան 1919 թ. հունվարի 18-ին Փարիզում բացված հաշտության կոնֆերանսում։ Հունվարի վերջին Անտանտի գերագույն խորհուրդը որոշում ընդունեց Օսմանյան կայսրությունից Հայաստանի, Սիրիայի, Պաղեստինի, Արաբիայի և Միջագետքի անջատման մասին։ Սակայն հետագայում Անտանտի պետությունները ոչ մի լուրջ քայլ չձեռնարկեցին իրագործելու Մուդրոսի զինադադարի այն պայմանները, որոնք կնպաստեին հայկական հարցի արդարացի լուծմանը։ Անկարայում կազմված թուրքական կառավարությունը մերժեց Մուդրոսի զինադադարը և հասավ դրա փաստական վերացմանը։
Fake it till you make it

Fake it till you make it (թարգմ․՝ Ձևացրո՛ւ, մինչև դա դառնա իրականություն), արտահայտություն, որը նշանակում է վստահության իմիտացիա այն հաշվարկով, որ հաջողության դեպքում վստահությունը կդառնա իրական։ Այս իմաստով օգտագործվում է նաև մեկ այլ արտահայտություն՝ «act as if» (թարգմ․՝ Վարվի՛ր այնպես, կարծես դա այդպես է»)։ 
Նպատակն է խուսափել, այսպես կոչված, ինքնաիրականացող մարգարեության ծուղակից, երբ մարդը վախենում է իր իսկ անվստահությունից, օրինակ, մտածելով․ «Ես չեմ կարող խոսել այս աղջկա հետ, քանի որ նա հաստատ կզգա իմ անվստահությունը»։ Prevention ամսագրի «How You Too Can Be an Optimist» հոդվածում նշվում է․ «Ուեյք-Ֆորեստի համալսարանում անցկացված հետազոտության ժամանակ, օրինակ, գիտնականները 50 ուսանողներից կազմված մի խմբի խնդրել են իրենց դրսևորել որպես էքստրավերտ 15 րոպե տևողությամբ բանավեճում, նույնիսկ եթե նրանք այդպիսին չեն։ Որքան ինքնավստահ ու եռանդուն են նրանք իրենց պահել, այնքան ավելի լավ էին իրենց զգում»։
Նաև այն հաճախ խորհուրդ է տրվում որպես դեպրեսիայի դեմ պայքարի թերապևտիկ մեթոդ։ Այս դեպքում գաղափարն այն է, որ միտումնավոր փորձում է վայելել ամենօրյա ռեժիմը՝ առանց հաշվի առնելու հարկադրանքը, մինչև երջանկության զգացումը դառնում է իրական։ Սա, այսպես կոչված, դրական հետադարձ կապի  օրինակ է։
Արտահայտությունը հաճախ ասոցացվում է անանուն հարբեցողների հետ, չնայած այն հանգամանքին, որ այն չի հայտնվում անանուն հարբեցողների ծրագրի հիմքը կազմող գրքերում, ինչպիսիք են՝ АА, Alcoholics Anonymous or The Twelve Steps and Twelve Traditions։ AA to Z; An Addictionary of the 12-Step Culture նկարագրում է այն որպես «խորհուրդ, որը հաճախ տրվում է նորեկներին, ովքեր կարծում են, որ իրենք չեն կարողանա հաղթահարել ծրագիրը և կվերադառնան հին ապրելակերպին։ Խորհուրդը ենթադրում է, որ եթե նորեկը գործի փուլերին համապատասխան և հետևի ծրագրի ուսուցմանը, վերջինս կսկսի աշխատել, և անհանգստությունն ինքնըստինքյան կվերանա»։


== Քննադատություն ==
Կառավարման և կազմակերպման պրոֆեսոր Մարյամ Քուշակի կարծիքով՝ ձևականությունն ու անկեղծությունը ստիպում են մարդուն իրեն «ոչ իրական» զգալ և զգալ բարոյական դիսթրես։


== Ծանոթագրություններ ==
Շտրիխ կոդ

Շտրիխ կոդը տվյալների տեսողական, մեքենայական ընթեռնելի տեսքով ներկայացման մեթոդ է։ Սկզբում շտրիխ կոդերը ներկայացնում էին տվյալները՝ զուգահեռ գծերի լայնություններն ու տարածությունները փոփոխելով։ Այս շտրիխ կոդերը, որոնք այժմ սովորաբար կոչվում են գծային կամ միաչափ (1D), կարող են սկանավորվել հատուկ օպտիկական սկաներով որոնց մի քանի տեսակներ կան։ Հետագայում մշակվեցին երկչափ (2D) տարբերակներ՝ օգտագործելով ուղղանկյուններ, կետեր, վեցանկյուններ և այլ օրինաչափություններ, որոնք կոչվում են մատրիցային կոդեր կամ 2D շտրիխ ծածկագրեր։ 2D շտրիխ կոդերը կարելի է կարդալ՝ օգտագործելով նպատակային կառուցված 2D օպտիկական սկաներներ, որոնք գոյություն ունեն մի քանի տարբեր ձևերով։ 2D շտրիխ կոդերը կարող են ընթերցվել նաև թվային ֆոտոխցիկի միջոցով, որը միացված է միկրոհամակարգչին գործարկվող ծրագրին, որը վերցնում է շտրիխի լուսանկարչական պատկերը և վերլուծում է պատկերը՝ 2D շտրիխը ապամոնտաժելու և ապակոդավորելու համար։ Ներկառուցված տեսախցիկով շարժական սարքը, ինչպիսին է սմարթֆոնը, կարող է գործել որպես վերջին տիպի 2D շտրիխ ընթերցող, օգտագործելով մասնագիտացված կիրառական ծրագրակազմ։ (Նույն տեսակի բջջային սարքը կարող էր նաև կարդալ 1D շտրիխ ծածկագրեր՝ կախված կիրառական ծրագրակազմից։


== Օգուտները ==
Վաճառքի կետի կառավարման հարցում շտրիխ կոդերը կարող են մանրամասն տեղեկատվություն տրամադրել բիզնեսի վերաբերյալ՝ արագացնելով որոշումները և ավելի վստահորեն։
Օրինակ` 

Արագ վաճառվող իրերը հնարավոր է արագ և ավտոմատ կերպով վերադասավորել։
Դանդաղ վաճառքի առարկաները կարելի է նույնացնել` կանխելով գույքագրման կուտակումը։
Առևտրի փոփոխությունների հետևանքները կարող են վերահսկվել՝ թույլ տալով արագ շարժվող, ավելի շահավետ իրերով զբաղեցնել լավագույն տարածքը։
Պատմական տվյալները կարող են օգտագործվել սեզոնային տատանումները շատ ճշգրիտ կանխատեսելու համար։
Այս տեխնոլոգիան նաև հնարավորություն է տալիս պրոֆիլավորել անհատական սպառողներին, սովորաբար՝ զեղչային քարտերի կամավոր գրանցման միջոցով։ Չնայած սպառողին ձեռնտու է, բայց այս պրակտիկան համարվում է պոտենցիալ վտանգավոր գաղտնիության պաշտպանների կողմից։


== Շտրիխ կոդերի դիզայինները ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Գլուբոկայա (այլ կիրառումներ)

Գլուբոկայա, կարող է վերաբերել՝

Գլուբոկայա - գետ Ռուսաստանում, Կամենիստայայի վտակը
Գլուբոկայա - գետ Ռուսաստանում, Տոմի վտակը
Աճարա (Ցագերի շրջան)

Աճարա (վրաց.՝ აჭარა), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ մարզի Ցագերի շրջանում։


== Դիրք ==
Գտնվում է ծովի մակարդակից 560 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ցագերից հեռու է 23 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 108 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Վանիցթաղ

Վանիցթաղ, գյուղակ Արևմտյան Հայաստանում, Բիթլիսի վիլայեթի Սասունի Փսանք գավառակում։
1914 թվականին ուներ 5 տուն՝ 20 հայի բնակչով։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Բիթլիսի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պեսչանկա (գյուղ, Դվուրեչենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՊեսչանկաՊեսչանկա (ուկրաիներեն՝ Піщанка), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Դվուրեչենսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1725 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Պեսչանկա գյուղում բնակվում էր 92 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,589 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 156,2 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Կիլեմարի

Կիլեմարի (ռուս.՝ Килемары, լեռնային մար.՝ Кӹлемар), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Մարի Էլ հանրապետության Կիլեմարսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 3877 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կոտլյարովկա (այլ կիրառումներ)

Կոտլյարովկա, կարող է վերաբերել՝

Կոտլյարովկա - ավան, Ուկրաինայի Դոնեցկի մարզի Կրասնոարմեյսկիում
Կոտլյարովկա - գյուղ, Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանում
Եդուշ (Նեկլինովսկի շրջան)

Եդուշ (ռուս.՝ Едуш ), գյուղ (խուտոր) Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Նեկլինովսկի շրջանում։ Մտնում է Բոլշենեկլինովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Կանանց միջազգային դեմոկրատական ֆեդերացիա

Կանանց միջազգային դեմոկրատական ֆեդերացիա, ԿՄԴՖ (անգլ.՝ Women's International Democratic Federation, WIDF), կանանց իրավունքների միջազգային կազմակերպություն։ 
Ստեղծվել է 1945 թվականի դեկտեմբերին, Փարիզում, Կանանց միջազգային կոնգրեսում։ 1977 թվականին ԿՄԴՖ-ի մեջ մտնում էին 109 երկրների կանանց ազգային 123 կազմակերպություն։ Սկզբնապիս իր մտահոգության ոլորտների մեջ է ներառել էին հակաֆաշիզմը, համաշխարհային խաղաղությունը, երեխաների բարեկեցությունը և կանանց իրավունքների բարելավումը։ Սառը պատերազմի ժամանակաշրջանում ունեցել է կոմունիստական և պրոխորհրդային ուղղվածություն։
Մասնակցում է ՄԱԿ-ի գործունեությանը և դրա մասնագիտացված հաստատությունների աշխատանքին, որի բարձրագույն մարմինը Կոնգրեսն է, գումարվում է 4 տարին մեկ։ Կոնգրեսն ընտրում է ԿՄԴՖ նախագահ և Խորհուրդ, որը ֆեդերացիայի ղեկավար մարմինն է կոնգրեսների միջև ընկած ժամանակաշրջանում։ Կոնգրեսի և Խորհրդի որոշումների կատարումն ապահովում է Բյուրոն։ Աշխատանքային մարմինն է Քարտուղարությունը՝ գլխավոր քարտուղարի ղեկավարությամբ։ Շտաբ-բնակարանը գտնվում է Բեռլինում։  
Հիմնադրման 30 ամյակի կապակցությամբ 1975 թվականին պարգևատրվել է Ֆրեդերիկ Ժոլիո-Կյուրիի անվան «Խաղաղության ոսկե մեդալով»։


== Ծանոթագրություններ ==
Գրչատուփ

Գրչատուփ, ոչ մեծ տուփ կամ արկղ, նախատեսված տարբեր գրասենյակային պարագաների պահպանման համար, հիմնականում մատիտների և գրիչների, ինչպես նաև ռետինների, քանոնների և այլն։ Հիմնականում օգտագործում են դպրոցականները և ուսանողները։ Գրչատուփը կարող է ունենալ տարբեր ձևեր և կարող է պատրաստված լինել զանազան նյութերից, ներառյալ պլաստիկից, կաշվից, մետաղից և փայտից։

Առաջին գրչատուփերը, ինչպես ենթադրվում է, ի հայտ են եկել 19-րդ դարի սկզբին, ունեին գլանաձև կամ գնդաձև տեսք և պատրաստվում էին արծաթից։ Ընդ որում, այս աքսեսուարներից մի քանիսը, որոնք արտադրվել էին 1860-ական և 1870-ական թվականներին զարդարված էին հասպերով և պլատինով, կամ նույնիսկ ամբողջովին պատրաստված էին թանկարժեք նյութերից, այնպիսին ինչպիսին փղոսկրն է։ Գրչատուփի առաջին արտոնագիրը ստացել է Վերոնա Պերալ Ամոտը՝ 1946 թվականին, Միացյալ Նահանգներում , որի համար հայտ էր ներկայացրել երկու տարի առաջ։


== Ծանոթագրություններ ==
Յուդինո (այլ կիրառումներ)

Յուդինո, կարող է վերաբերել՝

Յուդինո - գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Դեմիդովսկի շրջանի կազմում
Յուդինո - գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ռոդիոնովո-Նեսվետայսկի շրջանում
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Կարբի)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Կարբիի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, կանգուն հայկական առաքելական եկեղեցի Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Կարբի գյուղում։ Բազիլիկայի կառուցումն ավարտվել է 1691-1693 թթ., իսկ զանգակատունը կառուցվել է 1338 թ-ին։


== Ճարտարապետություն ==


=== Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցի ===
Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին եռանավ բազիլիկա է։


=== Զանգակատուն ===
Զանգակատունը գտնվում է եկեղեցու արևելյան հատվածի դիմաց։


== Պատկերներ ==

		
		
		
		
		


== Աղբյուրներ ==
Brady Kiesling, Rediscovering Armenia, p. 20, 21, available online at the website of the Internet Archive:Kiesling, Brady (2005), Rediscovering Armenia: Guide, Yerevan, Armenia: Matit Graphic Design Studio
Ռոդենի թանգարան (Ֆիլադելֆիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ռոդենի թանգարան (այլ կիրառումներ)Ռոդենի թանգարան  (անգլ.՝ Rodin Museum), գեղարվեստական թանգարան Ֆիլադելֆիայում (Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), որտեղ պահվում է քանդակագործ Օգյուստ Ռոդենի աշխատանքների՝ մեծությամբ երկրորդ հավաքածուն Փարիզի թանգարանից հետո։


== Պատմություն ==
Հավաքածուն ամբողջացվել է 1923-1926 թվականներին թատրոնի և կինոյի մագնատ Ժյուլ Մաստբաումի կողմից (1872-1926)՝ այն որպես հատուկ նվեր տալով Ֆիլադելֆիա քաղաքին։ Ընդամենը երեք տարում Մաստբաումը հավաքեց Ռոդենի՝ Փարիզից դուրս գտնվող ամենամեծ հավաքածուն։ Հավաքածուն ներառում է բրոնզե, գիպսե քանդակներ, նամակներ, գրքեր։ 1926 թվականին Մաստբաումը թանգարանի շենքի նախագիծը պատվիրում է ճարտարապետներ Պոլյու Կրեին և Ժակ Գրեբերին։ Թանգարանը բացվել է 1929 թվականին՝ Մաստբաումի մահից հետո։ Այն կառավարում է Ֆիլադելֆիայի գեղարվեստական թանգարանը։
2012 թվականին թանգարանը վերաբացվել է երեքամյա վերանորոգումից հետո, որն արժեցել է 9 միլիոն դոլար։


== Հավաքածու ==
Թանգարանի հավաքածուն ընդգրկում է քանդակագործի 133 աշխատանքներ։ Թանգարանի հենց մուտքի մոտ տեղադրված է Ռոդենի ամենահայտնի քանդակի՝ «Մտածողի» կրկնօրինակը։ Նախապես ծրագրվել էր, որ դա կլինի 550 սանտիմետրանոց «Դժոխքի դարպասների» 100 քանդակներից մեկը։ Ռոդենը Դեկորատիվ արվեստի թանգարանի համար նախատեսված այդ ծրագրի համար աշխատել էր 1880 թվականից մինչև իր մահը։
Թանգարանում ներկայացված են քանդակագործի հայտնի այլ աշխատանքների կրկնօրինակներ ևս՝ «Համբույր» (1886), «Հավերժ գարուն» (1884), «Բրոնզի դար» (1875-1876), «Կալեի քաղաքացիները»։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Թանգարանի պաշտոնական կայք
Ռոդենի թանգարանը թանգարանների ցուցակում
Լուսանկարիչ

Լուսանկարիչ (հունարեն՝ լույս և γραφή՝ «նկարչություն» և «գրություն», որոնք միասին նշանակում են լույսով նկարչություն), մարդ, որը ստեղծում է լուսանկարներ։


== Պարտականություններն ու գործունեությունը ==

Լուսանկարչության մեջ սիրողական և պրոֆեսիոնալ հասկացությունները ամբողջովին կատեգորիկ չեն։ Պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչը լուսանկարում է գումար վաստակելու համար ցուցադրությունների և վաճառքի միջոցով, մինչդեռ սիրողական լուսանկարիչը լուսանկարում է հաճույքի կամ որևէ իրադարձություն, վայր, զգացողություն արձանագրելու համար, առանց դրամական շարժառույթի։
Պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչը կարող է լինել օրինակ թերթի աշխատակից, կամ որևէ կարևոր իրադարձություն, հարսանիք կամ ավարտական երեկո, գովազդ նկարահանող։ Մյուսները, ներառյալ պապարացիները, արվեստի գործերի լուսանկարիչները անկախ մասնագետներ են, որոնք սկզբում լուսանկարում են, այնուհետև զբաղվում են դրանց վաճառքով կամ ցուցադրությամբ։ Որոշ աշխատողներ, օրինակ դեպքի վայրի խուզարկուները, լրագրողները, անշարժ գույքի գործակալները, գիտնականները ստեղծում են որպես այլ գործի մաս կազմող լուսանկարներ։
Այն լուսանկարիչները, որոնք ավելի հաճախ ստեղծում են շարժական նկարներ, կոչվում են կինոգործիչներ կամ օպերատորներ, կախված առևտրի կոնտեքստից։ 
Սիրողական լուսանկարիչները կարող են մեծ գումարներ ներդնել մրցույթների մասնակցելու և նույսնիսկ իրենց աշխատանքները ամսագրերում ընդգրկելու համար։
Պրոֆեսիոնալ տերմինը նաև կարող է նշանակել ուսուցում՝ լուսանկարիչների հմտությունները զարգացնելու համար։


== Ծանոթագրություններ ==
Ուշումուն

Ուշումուն (ռուս.՝ Ушумун), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի Ամուրի մարզի Մագդագաչինսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 2663 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հանդիպում անցյալի հետ

Հանդիպում անցյալի հետ (վրաց.՝ შეხვედრა წარსულთან), 1966 թվականին նկարահանված գեղարվեստական ֆիլմ։ Նախնական աշխատանքային անվանումը եղել է «Երկու կյանք»։


== Սյուժե ==
1920-ական թվականների սկիզբն է, խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Վրաստանի լեռնային գյուղում սկսվել է կոլեկտիվացման դժվարին գործընթացը։ Նինոն լքում է հայրենի գյուղը։ Անցնում են տարիներ։ Նինոն դարձել է հայտնի վիրաբույժ և վերադառնում է գյուղ՝ մասնակցելու կոլխոզի հիմնադրման երեսնամյակի միջոցառմանը։ Նրա ժամանման օրը գետի ափին գտնում են անծանոթ թափառականի, որ ծանր վիճակում է։ Սկսելով վիրահատությունը՝ Նինոն ճանաչում է այդ մարդուն, որ իր նախկին ամուսինն է, Ակիան։ Վիրաբույժ կինը մտքով վերադառնում է այն հեռավոր ժամանակներին։ Ակիան՝ հարուստ Ալմասխանի որդին, բռնաբարում է Նինոյին և ստիպված է լինում ամուսնանալ նրա հետ։ Որաշ ժամանակ անց, պայքարելով խորհրդային կառավարության դեմ, Ակիան փախչում է Թուրքիա։ Երբ գալիս են Ալմասխանին կուլակաթափ անելու, նա հրդեհում է իր տունը։ Հրդեհում զոհվում է Նինոյի ու Ակիայի մանկահասակ որդին։ Նինոն ընդմիշտ լքում է հայրենի գյուղը, որտեղ ինքն այնքան դառնություններ է կրել։


== Դերերում ==
Եկատերինա Վերուլաշվիլի – Ակվարինե
Լեյլա Աբաշիձե – Նինո
Սերգո Զաքարիաձե – Ալմասխան
Վերիկո Անջափարիձե – Պելագեա
Իպոլիտ Խվիչիա – Իպոլիտ
Թենգիզ Արչվաձե – Նամորաձե
Մեգի Ցուլուկիձե – Դարինա
Գիուլի Ճոխոնելիձե – Գոգիա


== Նկարահանող անձնակազմ ==
Սցենարի հեղինակ և ռեժիսոր՝ Սեմյոն Դոլիձե
Օպերատոր՝ Ֆելիքս Վիսոցկի
Կոմպոզիտոր՝ Դավիթ Տորաձե
Հնչյունային օպերատոր՝ Լեոն Կան
Հագուստների նկարիչ՝ Մ. Մանջգալաձե


== Մրցանակներ ==
1967 Անդրկովկասի երկրների ու Ուկրաինայի կինոփառատոն (Թբիլիսի)
«Պրոմեթևսի գավաթ» (գլխավոր մրցանակ) և I կարգի դիպլոմ խաղարկային լավագույն ֆիլմի համար
Դիպլոմ դերասանուհուն (Լեյլա Աբաշիձե)
«Սաբչոտա խելով նեբա» ամսագրի մրցանակ (Մեգի Ցուլուկիձե)
1968 Երրորդ համամիութենական կինոփառատոն (Լենինգրադ)
Առաջին մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար (Լեյլա Աբաշիձե)
Երկրորդ մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար (Մեգի Ցուլուկիձե)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Հանդիպում անցյալի հետ» ֆիլմը Internet Movie Database կայքում (անգլ.)
«Հանդիպում անցյալի հետ» ֆիլմը kino-teatr.ru կայքում (ռուս.)
«Հանդիպում անցյալի հետ» ֆիլմը kinopoisk.ru կայքում (ռուս.)
«Հանդիպում անցյալի հետ» ֆիլմը youtube.com կայքում
Չունեշ (Ցխունկուր)

Չունեշ (վրաց.՝ ჩუნეში), գյուղ Վրաստանում։ Գտնվում է Իմերեթի մարզի Ծղալտուբոյի շրջանում։


== Դիրք ==
Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 180 մետր բարձրության վրա։ Շրջկենտրոն Ծղալտուբոից հեռու է 10 կմ։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 119 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Հետաքրքրասերները (նկար)

Հետաքրքրասերները, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարչուհի Արփենիկ Նալբանդյանի 1955 թվականին ստեղծած կտավը։ Նկարի էսքիզը գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։
Ցուցադրվել է Մոսկվայում, մեծ Հոկտեմբերի 40-ամյակի առթիվ կազմակերպված ցուցահանդեսում։
Կտավն ունի 210 սմ բարձրություն, 130 սմ լայնություն, նյութը՝ կտավ, յուղաներկ։


== Նկարագրություն ==
Արփենիկ Նալբանդյանին առանձնապես հուզել և հետաքրքրել է մանուկների աշխարհը, որը նրան հարուստ նյութ է տվել իր կտավների համար։ Այդ շարքից է 1955 թվականի «Հետաքրքրասերները» կտավը։
Աշխատանքի անվանման մասին Արտաշես Քալանթարյանն ասել է.


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Արփենիկ Նալբանդյանի էջը Էդուարդ Իսաբեկյան կայքում(չաշխատող հղում)
«Հետաքրքրասերները» կտավի էսքիզը Հայաստանի ազգային պատկերասրահի կայքում
Հայսմավուրք (4672)

Հայսմավուրք  (4672), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 4672 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 16-րդ դարում Մարգար գրիչի կողմից։ Ստացողը եղել է Դիլիջան Աղան։ Գրված է թղթի վրա, որը ունի 45.5x32 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 468 թերթից։ Գրված է երկսյուն, բոլորգրով։ Ունի կիսախորան և լուսանցազարդ մանրանկարներ։ Կազմը` կաշեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ մանուշակագույն մետաքս։ Հիշատակարաններ գրչի՝ 7բ, 188ա, 339ա, 418բ, 468բ և այլուր, հետագայի՝ 6ա, 13բ, և այլուր (17-րդ դար)։


== Ծանոթագրություններ ==
Ալաուրին էլ Գրանդե

Ալաուրին էլ Գրանդե (իսպ.՝ Alhaurín el Grande), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Մալագա պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Վալիե դել Գուադալորսե շրջանում։ Տարածքը կազմում է 73 կմ2։ Բնակչությունը՝ 23675 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 30 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Página del Ayuntamiento
Foro de Alhaurín el Grande Archived 2008-08-28 at the Wayback Machine.
Directorio de webs de Alhaurin el Grande Archived 2008-08-28 at the Wayback Machine.
Տալանա (Իտալիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տալանա (այլ կիրառումներ)Տալանա (իտալերեն՝ Talana), կոմունա Իտալիայում, գտնվում է Սարդինիա մարզի Օլիաստրա գավառում։
Բնակչությունը 1129 մարդ (2008 թվականի տվյալներով), բնակչության խտությունը 10 կմ²։ Զբաղեցնում է 118 կմ² տարածք։ Փոստային ինդեքս՝ 8040։ Հեռախոսային կոդ՝ 0782։
Բնակչության հովանավոր սուրբ է համարվում Մարտա դի Բետանիան։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության աճը


== Կոմունայի վարչակազմ ==
Հեռախոսահամար՝ 0782 646603
Էլեկտրոնային փոստ՝ info@comune.talana.nu.it
Պաշտոնական կայք՝ http://www.comune.talana.nu.it/


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրի գլխավոր կայք (իտալ.)
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ  (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.
Զինախաղեր

Զինախաղեր, պատանիների, երիտասարդների և զինվորականների մրցություններ։ Պատանեկան զինախաղերը (բերդախաղեր, լախտախաղեր, մկնդախաղեր, ճիպոտներով թրակռիվ, դաշույնակռիվ և այլն) ունեցել են ռազմասպորտային բնույթ։ Խաղակիցներին իրավունք էր վերապահվում հարվածել հակառակորդին, բայց, դարերով մշակված կանոնների համաձայն, խեղումներ չառաջացնել (Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքում խաղերում դիտավորություն ցուցաբերողներին պատժելու հոդված է նախատեսվել)։ Երիտասարդական զինախաղերի (սուսերախաղեր, նիզակախաղեր, պարանախաղեր, ավելի ուշ՝ հրազենով նշանառություն և այլն) մեծ մասը կատարվում էր ձիավարությամբ։ Օգտագործվում էին նաև իսկական զենք ու զրահ (սուր, նետ ու աղեղ, հրազեն, սաղավարտ, վահան, դիմակալ, լանջապանակ և այլն)։ Զինախաղին, որպես ռազմական վարժությունների, պետական կարևոր նշանակություն էր տրվում։ Թագավորները և իշխանները խրախուսելու համար պարգևատրում էին երիտասարդներին։ Արքունի և նախարարական զինավարժական այդ սովորությունները հարատևեցին մինչև հայկական պետականության վերացումը, բայց Զեյթունում, Սասունում և այլուր դրանք պահպանվեցին մինչև 19-րդ դարի վերջը։ Պարսից, արաբական, բյուզանդական և թուրք տիրակալներն արգելում էին հայկական զինախաղը, ուստի երիտասարդությունն օգտագործում էր հարսանեկան ծեսերը, ուխտագնացությունները և այլ տոնակատարություններ, որոնց ժամանակ ծիսական քողի տակ տեղի էին ունենում հեծյալ զինախաղերի որոշ տեսակներ։ Առանձնապես կարևոր էին բարեկենդանյան զինախաղերը։ Հարսնառի ժամանակ տղայի և աղջկա բարեկամների միջև մկունդներով խաղ «ճակատամարտ» էր տեղի ունենում։ Վասպուրականում պահպանված սովորության համաձայն, հարսնառի մասնակից յուրաքանչյուր տղամարդ կրում էր երկու մական, մեկը հարվածելու, մյուսը՝ վահանի փոխարեն։
Վորովսկայա

Վորովսկայա (ռուս.՝ Воровская), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Չելյաբինսկով։ Գետաբերանը գտնվում է Ուրալ գետի ձախ ափից 2217 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը կազմում է 26 կմ։


== Ջրագրության տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տեղեկությունների համաձայն՝ գետը պատկանում է Կամսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ Աի, գետի ենթաավազանը Սպիտակ գետն է, գետի գետային ավազանը Կամա>։
Ըստ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգի՝ ջրային բաժնի տարածքում Ռուսաստանի Դաշնության պատրաստած դաշնային գործակալության ջրային ռեսուրսների՝

Ջրային օբյեկտի կոդը հանրային գրանցմամբ — 12010000112112200001634
Կոդը ըստ հիդրոլոգիական հետազոտության (ՌԴ) — 112200163
Ավազանի կոդը — 12.01.00.001
Ծավալի համարը ըստ ՌԴ-ի — 12
Թողարկումը ըստ ՌԴ-ի — 2


== Ծանոթագրություններ ==
Եկատերինա II-ի գրադարան

Եկատերինա II-ի գրադարան, գրքերի, էստամպների և ձեռագրերի հայտնի հավաքածու, որը  Եկատերինա II կայսրուհին հավաքել է իր գահակալության օրոք։ Գրադարանը իր չափով և կազմով հետազոտողների կողմից համարվում է իր ժամանակի ամենանշանակալիցներից մեկը։ Կայսրուհուց բացի, գրադարանից օգտվել են պալատական ճարտարապետներն ու նկարիչները։ 


== Գրադարանի կազմ ==
Գրադարանում կա շուրջ 40 000 անուն գիրք, էստամպ և ձեռագիր, որոնք համակարգված են ըստ թեմաների (գրքերի ճշգրիտ քանակը մինչ օրս չի հաստատվել)։ Բացի նվիրաբերված, հատուկ գրավաճառներից գնված հրատարակություններից և օրինակներից, գրադարանի կազմում ընդգրկված էին նաև Եկատերինայի կողմից ձեռք բերված Վոլտերի, Դիդրոյի և Բերարդո և Ֆերդինանդո Գալիանի եղբայրների գրքաշարերը։
1790-ական թվականներին Էրմիտաժում տեղակայվել են Պետրոս III կայսեր (նախկինում պահվել է Օրանիենբաումի նկարների տանը) և պատմաբան իշխան Մ. Մ․ Շչերբատովի գրադարանները։ 1770-ականներից մինչև 1790-ական թվականների սկիզբ պալատական գրադարանավար Ա. ի. Լուժկովի ջանքերով կազմվել է գրացուցակ։


== Գրադարանի գտնվելու վայր ==
Պատմականորեն գրքերը գտնվել են Ձմեռային պալատում (Էրմիտաժ) և Ցարսկոյե Սելոյում։ Այսօր Եկատերինա II-ի գրադարանի գրքերի հիմնական մասնաշենքը գտնվում է ՌԱԳ-ի և Պետական Էրմիտաժի գիտական գրադարանի կազմում։ Առանձին նմուշներ հանդիպում են Ռուսաստանի գրադարաններում և արտերկրում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Библиотека Вольтера: Каталог книг. М.; Л., 1961.
Королев С. В. Книги с «суперэкслибрисами» императрицы Екатерины II из собрания бывшей и Эрмитажной иностранной библиотеки // Про книги. 2007. Ч. 1, No 3. С. 112–118; Ч. 2, No 3. С. 109–114; Он же. Библиотека Екатерины II: новые находки //Книга: исслед. и мат-лы. М., 1999. Сб. 76. С. 214-217; Он же. О формировании Эрмитажной иностранной библиотеки в екатерининскую эпоху //Книга: исслед. и мат-лы. М., 2009. Сб. 91/I-II. С. 213-217; Он же. Екатерина II - читательница немецкой книги //Немцы в России: встреча на перекрестке культур /отв. ред. Д. Дальманн и Г. Смагина. СПб., 2011. С. 80-104.
Королев С. В. Книги Екатерины Великой. Очерки по истории Эрмитажной библиотеки в XVIII веке. /под ред. П. А. Дружинина. М. : Издательство "Трутень", 2016. 216 с. : илл.  ISBN 978-5-904007-14-0
Королев С. В. Библиотека Дидро : опыт реконструкции. — СПб. : Российская национальная библиотека, 2016. — 223 с.: ил. — ISBN 978-5-8192-0516-7.
Павлова Ж. К. Из истории книжного собрания Эрмитажа: Библиотека Екатерины II // Труды Государственного Эрмитажа. Л., 1975.  Т. 16. С. 6–32.
Павлова Ж. Императорская библиотека Эрмитажа. Tenafly, 1988.
Щеглов В. В. Собственные Его Императорского Величества библиотеки и арсеналы. Краткий исторический очерк. 1715-1915 гг. Пг., 1917.
Dimitri Ozerkov. La bibliothèque d’architecture de Catherine II. Premières observations. In: Bibliotheques d’architecture. Architectural libraries. Ed. Olga Medvedkova. Paris, INHA/Alain Baudry et Cie, 2009, p. 183—210. ISBN 978-2-35755-006-3