Կիմ Ղահրամանյան

Կիմ Հարությունի Ղահրամանյան (սեպտեմբերի 5, 1942, Շահումյան, ԱԽՍՀ, ԽՍՀՄ - հունվարի 31, 2014), հայ պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (2000), պրոֆեսոր (2005):


== Կենսագրություն ==
Կիմ Ղահրամանյանը ծնվել է 1942 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, Շահումյան ավանում։ 1964 թվականին ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանը։ 1964-1971 թվականներին եղել է Շահումյանի շրջանի Մանաշիդ գյուղի ուսուցիչ, ապա՝ շրջանային «Նոր ուղի» թերթի բաժնի վարիչ, 1971-1975 թվականներին՝ ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի գիտաշխատող, 1975 թվականից՝ Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանի դասախոս, 1994 թվականից, միաժամանակ՝ Արցախի Շահումյանի շրջանի վարչակազմի աշխատող։ 2000 թվականին ստացել է պատմական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան, ա2005 թվականին՝ պրոֆեսորի կոչում։ Մասնակցել է Շահումյան-Գետաշեն տարածաշրջանի ինքնապաշտպանության կազմակերպման, բնակչության նյութական օգնության, Արցախի հետ Շահումյան-Գետաշենի միավորման փաստաթղթերի փաթեթը կազմելու աշխատանքներին։ 1992 թվականից (Դ. Պետրոսյանի հետ) հիմնել է «Մռավի ղողանջներ» և «Եղնիկներ» թերթերը։
Աշխատությունները վերաբերում են Հյուսիսային Արցախի հիմնախնդիրներին։ Արխիվային նյութերի հիման վրա առաջին անգամ շարադրել է Շահումյանի շրջանի և Գետաշենի ենթաշրջանի ամբողջական պատմությունը, հիմնավորել բռնազավթած հողերի պահանջատիրությունը։ Հեղինակ է «Քաղաքագիտություն» (2003) բացատրական բառարանի։


== Մահ ==
Կիմ Ղահրամանյանը մահացել է 2014 թվականի հունվարի 31-ին։


== Պարգևներ ==
ԼՂՀ Եղիշեի անվան մրցանակ (1999):
«Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալ (2002):


== Երկեր ==
Ուսուցման տեխնիկական միջոցների օգտագործումը գիտական կոմունիզմի դասավանդման պրոցեսում։ (Մեթոդական ցուցումներ), Կ. Հ. Ղահրամանյան, խմբ.՝ Ս. Ա. Գաբուզյան, Հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ Երևանի Խ. Աբովյանի անվան, Երևան, Ա. հ., 1983:
Սոցիալիստական ապրելակերպի պրոբլեմի ուսուցումը հասարակագիտական առարկաների դասավանդման պրոցեսում։ (Մեթոդական ցուցումներ), Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրություն, ՀԽՍՀ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, Ա. հ., 1983 (համահեղինակ)։
Գիտական կոմունիզմի ուսումնասիրումը հեռակա բաժնում։ (Մեթոդական ցուցումներ), Կազմ.՝ Կ. Հ. Ղահրամանյան, Վ. Ա. Պողոսյան, Բարձրագույն և միջնակարգ մասնագիտական կրթության մինիստրություն ՀԽՍՀ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, Ա. հ., 1986 (համահեղինակ)։
Հյուսիսային Արցախ։ Դասախոսություններ, Կ. Հ. Ղահրամյան, խմբ.՝ Հ. Գ. Մանուչարյան, Ժողովրդական կրթության մինիստրություն, ՀԽՍՀ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտ, Երևան, տպ. ՀԽՍՀ ժողովրդական կրթության մինիստրություն, 1990։
Հյուսիսային Արցախ. գոյության պայքար։ Կ. Հ. Ղահրամյան, խմբ.՝ Բ. Ա. Ուլուբաբյան, Երևան, Միքայէլ Վարանդեան, 1993։
Լեռնային Ղարաբաղ։ (1917-1920), Ե. Իշխանեան, խմբ.՝ Հ. Աբրահամյան, Կ. Ղահրամանյան, Երևան, «Հայաստան», 1999։
1500-ամյա հայկական Սահմանադրությունը։ Ընդունման հանգամանքները և նշանակությունը, Կ. Ղահրամանյան, Վ. Հովհաննիսյա, Երևան, «Տիգրան Մեծ», 1999։
Օջախի գիրք։ Կ. Ղահրամանյան, Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2002 (համահեղինակ)։
Հյուսիսային Արցախ (պատմության քննական վերլուծություն)։ Սեղմ. պատմ. գիտ. դ-րի Է.00.01- «Հայոց պատմություն» մասն., Կ. Հ. Ղահրամանյան, Երևան, Ա. հ., 2000:
Պատմություն Հայոց։ Մովսես Խորենացի, խմբ.՝ Կ. Ղահրամանյան, աշխարհաբար թարգմ., առաջաբանը և ծանոթագր.՝ Բ. Ուլուբաբյանի, Երևան, Գասպրինտ, 2003։
Քաղաքագիտություն։ Բացատրական բառարան։ Կ. Ղահրամանյան, խմբ.՝ Հ. Մանուչարյան, Երևան, «Զանգակ-97», 2003։
Արցունքոտ ժպիտներ։ [Կատակներ և զվարճախոսություններ], Կիմ Ղահրամանյան, Երևան, Դալլ, 2004։
Քաղաքագիտություն։ Բուհական դասագիրք։ Կիմ Ղահրամանյան, Երևան, Դալլ, 2005։
Արցունքոտ ժպիտներ։ Հատոր 2։ Երևան։ Դալլ, 2006։
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն։ Պետականության ակունքները, Կ. Հ. Ղահրամանյան, Ա. Ս. Ղազիյան, ԼՂՀ Ազգային ժողով, Երևան, Վան Արյան, 2008։
Քաղաքագիտություն։ Բուհական դասագիրք, Կ. Հ. Ղահրամանյան, խմբ.՝ Հ. Մանուչարյան, 2-րդ, լրամշակված հրատարակչություն, Երևան, Դալլ, 2008։
Իրավակարգի 1500-ամյա ակունքներն Արցախում։ Կ. Հ. Ղահրամանյան, խմբ.՝ Կ. Զախարյան, թարգմ.՝ Լ. Կարապետյան, Լուսանկ.՝ Հ. Դավթյան, Երևան, Դալլ հրատ., 2010:
Վարդուտ գավառի բառ ու բանը։ Կազմ.՝ Կիմ Ղահրամանյան, ՀՀ ԳԱԱ, Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտ, Երևան, Գիտություն, 2011։
Հայ էթնոսի պատմական առաքելությունը։ Կիմ Ղահրամանյան, Երևան, Դալլ, 2012։


== Ծանոթագրություններ ==