Զատկի ձու (մեդիա)

Զատիկի ձու (անգլ.՝ Easter Egg), գաղտնիք համակարգչային խաղերում, ֆիլմերում կամ ծրագրերում, որոնք այդտեղ են հասել հեղինակների կողմից։ Զատկի ձուն ինքն իրենից ներկայացնում է կատակ, ուշադիր խաղացողների և հանդիսատեսի համար։
Հիմնակաում զատկի ձվեր գտնելու համար անհրաժեշտ է լինում կատարել բարդ և ոչ ստանդարտ գործողություններ, ինչն էլ ավելի է նվազեցնում դրանց հայտնաբերման հավանականությունը։ Անվանումը առաջացել է ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայի նախքին գաղութներում հայտնի միջոցառումից՝ «Ձվի որս»-ից, որը տեղի է ունենում Զատկի տոնի նախօրյակին, որի ժամանակ մասնակիցները պետք է հանելուկների միջոցով գտնեն, որքան հնարավոր է շատ թաքնված իրեր՝ «զատկի ձվեր»։


== Պատմություն ==
Համաձայն Ուորրեն Ռոբինիի, առաջին «զատկի ձուն» թաքնված է եղել «Adventure» խաղում ։ Խաղը թողարկվել է 1979 թվականին Atari կազմակերպության կողմից,  և քանի որ այդ ժամանակ Atari-ում ընդունված չէր նշել խաղի հեղինակի անունը, ծրագրավորող Ուորրեն Ռոբիետտը որոշեց իր մասին հիշատակումը թաքցնել խաղի ներսում։ Եթե խաղացողը ցանկանում է մուտք գործել սենյակ, որտեղ թաքնված է խաղի վրա աշխատած ծրագրավորողների ցանկը, ապա նա պետք է փնտրեր և գտներ անտեսանելի կետը լաբիթիրինթոսի մի հատվածից և այն տեղափոխվեր մինչև փուլի վերջ։ Քանի որ Amiga-ի շատ ծրագրավորողներ աշխատել էին Atari-ի կազմակերպությունում, այսպիսի դեպքեր նկատվեցին նաև AmigaOS-ում, ինչպես նաև այլ օպերացիոն համակարգերում։
Ավելի ուշ գտնվեց ավելի հին «զատկի ձու» արդեն «Starship 1» խաղում ։ Այս խաղը թողարկվել էր 1977 թվականին։ «Զատկի ձուն» խաղում ավելացվել էր Ռոն Միլերի կողմից և ցուցադրում էր «Բարև, Ռոն!», ինչպես նաև այն հնարավորություն է տալիս ավելի քան 10 հավեյլալ խաղերի։


== Ծրագրային ապահովումներում ==
Հետագայում «զատկի ձվերը» տարածում գտան ոչ միայն խաղերում, այլև ծրագրերում։ Այսպիսի գաղտնիքներ կարելի է գտնել Adobe, Microsoft, Corel, ABBYY, WinRAR-ում, Winamp, uTorrent և այլ հայտնի ծրագրերում։
Գոյություն ունեն զատկի ձվերի ժողովածուներ, ինչպիսիք են Oiynsoft Easter Eggs, Eastegger:


== Սարքավորումներում ==
Հաճախ «զատկի ձվեր» հանդիպում են նաև սարքավորումներում։ Օրինակ, Hewlett-Packard LaserJet 1100-ի տպիչ սարքի սալիկի վրա տեղադրված էլեմենտների կազմած պատկերի միջոցով կարելի է կարդալ «This product is dedicated in memory of our good friend Ming-Zen Kuo» («Այս ապրանքը նվիրված է մեր լավ ընկեր Մին Ցզէն Կոի հիշատակին») .։
Tormenta 2 IP-հեռախսերի ամենամեծ սալիկի տակ գրված է «Why are you looking under this chip?»(«Ինչ ես դու փնդրում այս միքրոսխեմայի տակ»), որը տեսնելու համար անհրաժեշտ էր պոկել այն միկրոսխեմաից ։
MicroVAX 3000-ի և 6200-ի մեջ օգտագործված բյուրեղյա CVAX միկրոպրոցեսսորը, որը ունի «when you care enough to steal the very best» գրությունը։ Այս գրության համար, որպես հիմք հանդիսացել է Hallmark Cards-ի կարգախոսը «When You Care Enough to Send the Very Best»։ Առանց պրոցեսսորի շրջանակը հանելու և առանց միկրոսկոպի օգտագործման անհնար է տեսել այս գրությունը։ Սա ուղղված է սովետական ինժեներներին, ովքեր ենթադրաբար կարող էին օգտագործել պրոցեսսորները հետադարձ-ինժիներինգի տեխնոլոգիաների համար։
ГАЗель-Next-ի դիմամասում թաքնված է «Տետրիս» խաղը ։


== Արտաքին հղումներ ==
Alan Berg։ «Free software Easter eggs» (անգլերեն)։ The Open Company Partners Inc.։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-25-ին։ Վերցված է 2008-02-16  
Архив Пасхальных яиц(անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==