Ջեյմս Էյջի

Ջեյմս Ռուֆուս Էյջի (անգլ.՝ James Rufus Agee, նոյեմբերի 27, 1909(1909-11-27)[…], Նոքսվիլ, Թենեսի, ԱՄՆ - մայիսի 16, 1955(1955-05-16)[…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), 20-րդ դարի ամերիկացի արձակագիր, բանաստեղծ, սցենարիստ, ժուռնալիստ, կինոքննադատ, ով լայն ճանաչման է արժանացել առաջին հերթին իր ինքնակենսագրական բնույթի «Մահ՝ ընտանիքում» (A Death in the Family, 1957) վեպի շնորհիվ, որի համար նրան 1958 թվականին՝ հետմահու, Պուլիտցերյան մրցանակ է շնորհվել «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է Նոքսվիլին մերձակա Ֆորտ Սանդերս բնակավայրում։
Վեց տարեկանում կորցրել է հորը, ով ավտովթարի զոհ է դարձել։ Յոթ տարեկանից սովորել է ԱՄՆ եպիսկոպոսական եկեղեցուն պատկանող Սուրբ Խաչ վանքի Սենթ Էնդրյուս դպրոցում, որտեղ էլ ծանոթացել է քահանա Ջեյմս Հարոլդ Ֆլայի հետ, ում հետ մտերմական հարաբերությունները պահպանել է մինչև մահ։ Էյջիի մահից հետո Ֆլայը հրատարակել է նրա հետ ունեցած իր նամակագրությունը, որի մասին  The New York Times-ի գրախոսության մեջ նշվել է. «Ջեյմս Էյջիի նամակները հայր Ֆլային» գիրքը իր կարևորությամբ համեմատելի է  Ֆիցջերալդի   'The Crackup'-ին և Թոմաս Վուլֆի նամականուն՝ իբրև յուրօրինակ ինքնադիմանկարներ ժամանակակից ամերիկյան իրականության խորապատկերի վրա »:

Սենթ Էնդրյուսի դպրոցից հետո Էյջին ուսումը շարունակել է Նոքսվիլի ավագ դպրոցում, այնուհետև՝ Նյու Հեմփշիր նահանգի Phillips Exeter ակադեմիայում, որտեղ սովորելուն զուգընթաց՝ ղեկավարել է The Lantern Club-ը և խմբագրել ուսանողական ամսագիրը (ի դեպ, հենց այդ ամսագրում են լույս տեսել նրա առաջին թատերախաղերը, պատմվածքները, բանաստեղծությունները, հոդվածները)։ 1932 թվականին ընդունվել է Հարվարդի համալսարան։ Նրա համակուրսեցի ընկերն էր ապագա բանաստեղծ և քննադատ Ռոբերտ Ֆիցջերալդը, ում հետ հետագայում աշխատակցել է TIME  ամսագրին։ Համալսարանում նույնպես, սովորելու հետ մեկտեղ, խմբագրել է ուսանողական թերթը։ Բուհն ավարտելով՝ դարձել է «Fortune » և «Time» ամսագրերի հեղինակներից մեկը։ 1934 թվականին  լույս է ընծայել բանաստեղծական իր միակ ժողովածուն՝ Permit Me Voyage-ը, որի առաջաբանը գրել էր անվանի բանաստեղծ Արչիբալդ Մաքլիշը։
1940-ական թվականներին Էյջին «Time»-ի, այնուհետև՝ «The Nation»-ի հաստիքային կինոքննադատն էր։ 1948-ից սկսել է աշխատել որպես սցենարիստ։ Նրա սցենարների հիման վրա են նկարահանվել հայտնի այնպիսի ֆիլմեր, ինչպես՝ «Աֆրիկյան թագուհին» (որի սցենարի համար ստացել է ամերիկյան կինոակադեմիայի «Օսկար» մրցանակ) և «Որսորդի գիշերը»։
Ակոհոլիզմով հիվանդ Էյջին մահացել է երիտասարդ հասակում՝ քառասունհինգ տարեկանում, ինֆարկտից։ Նրա մահից երկու տարի անց՝ 1957 թվականին, լույս է ընծայվել «Մահ՝ ընտանիքում» ինքնակենսագրական վեպը, որի համար նրան հաջորդ տարում «Գեղարվեստական արձակ» անվանակարգում հետմահու շնորհվել է հեղինակավոր Պուլիտցերյան մրցանակ։ Մեկ գրքի մեջ ամփոփելով՝ տպագրել են նաև կինոյի մասին նրա գրած քննադատական հոդվածները, վերահրատարակել են դեռևս 1941 թվականին գրած «Փառաբանենք անվանի այրերին» («Let Us Now Praise Famous Men») վեպը, որ այն ժամանակ բավարար ուշադրության ու գնահատանքի չէր արժանացել։


== Մատենագրություն ==
1934 Permit Me Voyage,  Yale Series of Younger Poets մատենաշարում
1935 Knoxville: Summer of 1915, արձակ բանաստեղծություն, որի հիման վրա կոմպոզիտոր Սեմյուել Բարբերը հետագայում երաժշտություն է գրել
1941 Let Us Now Praise Famous Men: Three Tenant Families, Houghton Mifflin
1948 The Tramp's New World, սցենար Չարլի Չապլինի համար
1951 The Morning Watch, Houghton Mifflin
1951 The African Queen, սցենար C. S. Forester-ի վեպի հիման վրա
1952 Face to Face կինոնկարի The Bride Comes to Yellow Sky հատվածի սցենարը՝ Սթիվեն Քրեյնի պատմվածքի հիման վրա
1954 The Night of the Hunter, սցենար՝ Դեյվիս Գրաբի վեպի հիման վրա
1957 A Death in the Family (հետմահու բեմականացվել է All the Way Home խորագրով)
1958 Agee on Film
1960 Agee on Film II
1962 Letters of James Agee to Father Flye
1972 The Collected Short Prose of James Agee
2001 Let Us Now Praise Famous Men (new edition)
2013 Cotton Tenants: Three Families, Melville House
Let Us Now Praise Famous Men, A Death in the Family, Shorter Fiction (Michael Sragow, ed.) (Library of America, 2005) 978-1-931082-81-5. Stories include "Death in the Desert," "They That Sow in Sorrow Shall Reap" and "A Mother's Tale."
Let Us Now Praise Famous Men, Violette Editions, 2001, 978-1-900828-15-4.
Film Writing and Selected Journalism:  Uncollected Film Writing, 'The Night of the Hunter', Journalism and Book Reviews (Michael Sragow, ed.) (Library of America, 2005) 978-1-931082-82-2.
Brooklyn Is: Southeast of the Island: Travel Notes, (Jonathan Lethem, preface) (Fordham University Press, 2005) 978-0-8232-2492-0.


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Letters of James Agee to Father Flye, 0-87797-301-6
James Agee, Let Us Now Praise Famous Men, etc., The Library of America, 159, with notes by Michael Sragow, 2005.
Alma Neuman, Always Straight Ahead: A Memoir, Louisiana State University Press, 176 pages, 1993. 0-8071-1792-7.
Kenneth Seib, "James Agee: Promise and Fulfillment", in Critical Essays in Modern Literature, University of Pittsburgh Press, 175 pages, 1968.
Geneviève Moreau, The Restless Journey of James Agee, New York: William Morrow and Company, 1977.
Encyclopedia of the Documentary Film, ed. Ian Aitken, London: Routledge, 2005
Paul F. Brown, Rufus: James Agee in Tennessee, Knoxville: University of Tennessee Press, 422 pages, 2018. 1621904245.


== Արտաքին հղումներ ==

Բիբլիովիքին ունի այս հոդվածին առնչվող բնօրինակ մեդիա կամ տեքստային նյութեր՝ James Agee (Կանադայում հանրային սեփականություն)
Works by or about Ջեյմս Էյջի in libraries (WorldCat catalog)
A chronology of James Agee's life & work Archived 2018-10-27 at the Wayback Machine., Agee Films
James Agee Collection Archived 2012-02-10 at the Wayback Machine., Harry Ransom Humanities Research Center, University of Texas at Austin
Essay on Agee's Collected Work, The New Yorker
Let Us Now Praise Famous Men on Violette Editions
Էյջիի ֆիլմերը. Agee Archived 2019-08-21 at the Wayback Machine.
Ջեյմս Էյջի. մատենագրություն, First Editions