armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Դոլժիկ (գյուղ, Զոլոչևի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԴոլժիկԴոլժիկ (ուկրաիներեն՝ Довжик), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Զոլոչևի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1650 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Դոլժիկ գյուղում բնակվում էր 2 180 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 4,76 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 457,98 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ալավար (ժամանակավոր գետակ)

Ալավար, ժամանակավոր գետակ Հայաստանի Լոռու մարզում, Փամբակի ավազանում։


== Ծանոթագրություններ ==
Շևչենկո (գյուղ, Ստարոկոնստանտինովի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՇևչենկոՇևչենկո (ուկրաիներեն՝ Шевченка), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Ստարոկոնստանտինովի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Շևչենկո գյուղում բնակվում էր 73 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,519 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 140,66 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Չերեմուշկի (ավան, Բախմաչի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՉերեմուշկիՉերեմուշկի (ուկրաիներեն՝ Черемушки), ավան Ուկրաինայի Չեռնիգովի մարզի Բախմաչի շրջանում։ Բնակավայրը նախկինում նաև անվանվել է Լոգոչովո։
2006 թվականի տվյալներով Չերեմուշկի ավանում բնակվում էր 37 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 185 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Վալի շրջան (Մոնտանա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վալի շրջան (այլ կիրառումներ)Վալի շրջան (անգլ.՝ Valley County), ԱՄՆ Մոնտանա նահանգի 56 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 12.745 կմ² է, բնակչությունը՝ 7.675 մարդ (2000 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Գլասգոու բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1893 թ.։
Շակշակփունար

Շակշակփունար, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Someone New

«Someone New», երգիչ, երգահան Հոզիերի երգը։ Թողարկվել է 2015 թվականի մարտի 2-ին, Հոզիերի դեբյուտային Hozier ալբոմի 5-րդ երգն է։ Գրավել է 13-րդ հորիզոնականը Irish Singles Chart-ում։


== Տեսահոլովակը ==
Տեսահոլովակը ինչպես երգը թողարկվել է 2015 թվականի մարտի 2-ին։ Տեսահոլովակում հանդես է գալիս դերասանուհի Նատալի Դորմերը։


== Հիթ-շքերթներ ==


== Հավաստագրեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Ցիտրուսակեղև

Ցիտրուսակեղև (իտալերեն՝ cedro կիտրոն), տարատեսակ ցիտրուսային պտուղների (փոթոթահամի (Citrus aurantium), կիտրոնի (Citrus limonum), նարնջի, մանդարինի (Citrus nobilis) և թուրինջի (Citrus paradisi)) պտղապատյանի արտաքին գունավոր շերտը։
Նրանում առկա են երկաթ պարունակող զետեղարաններ, որոնք ունեն եթերային յուղեր, որոնցով էլ պայմանավորված է պտուղների բույրը։ Ցիտրուսակեղևն օգտագործում են խոհարարության և ալկոհոլային խմիչքի արտադրության մեջ։ Ցիտրուսակեղևն ունի դառնաքաղցրավուն մրգային բուրմունք, մի փոքր քաղցր համ։
Խոհարարության մեջ օգտագործման նպատակով ցիտրուսակեղևն առանձնացնում են իր տակ փռված սպիտակ, փխրուն շերտից, ինչից հետո չորացնում և աղում են (կամ թակում)՝ դարձնելով փոշի։ Ցիտրուսակեղևը համարվում է պատրաստ, երբ դառնում է փխրուն։ Ցիտրուսակեղևի ցանկացած տեսակ չորացնելու  համար անհրաժեշտ է այն բարակ շերտով շարել ափսեի մեջ, 2-3 օր պահել սենյակային ջերմաստիճանում՝ ամեն օր խառնելով։

Կախված այն հանգամանքից, թե ինչ պտղից է հանվում կեղևը, տարբերակում են կիտրոնի, նարնջի, թուրինջի և ցիտրուսի այլ տեսակներ։ Բոլոր տարատեսակները պատկանում են թույլ, նրբահամ համեմունքների շարքին, այդ իսկ պատճառով կարող են կիրառվել ավելի նշանակալի չափաբաժիններով (այլ համեմունքների համեմատությամբ), այսինքն՝ ոչ թե դոլյաներով, այլ գրամներով։
Ըստ այդմ՝ չափանիշը պետք է լինի համը՝ թույլատրելի սահմանն անցնելուց հետո դառնավուն համի ի հայտ գալը։
Մնացածի համեմատ՝ խոհարարության մեջ ավելի հաճախ կիրառվում է լիմոնի կեղևը։ Այն ավելացնում են այն կերակրատեսակների մեջ, որոնք պատրաստված են մսից, ձկից, թռչնամսից, մրգից, բանջարեղենից։ Այն ներառված է նաև ապուրների բաղադրության մեջ՝ ինչպես սառը (մածնաբրդոշ, ճակնդեղի կերակուր), այնպես էլ դասական (բանջարաթթվապուր, կաղամբապուր, ձկնապուր)։ Առանց ցիտրուսակեղևի անհնար է պատկերացնել թե՛ տարատեսակ աղանդերները, թե՛ թխածները (բուլկի, բիսկվիթ, կեքս, շառլոտկա), քաղցր պուդինգներ, պաղպաղակ։

Նարնջի և մանդարինի կեղևներն օգտագործվում են աղանդերներին, քաղցր սոուսներին և հրուշակեղենին յուրահատուկ բուրմունք հաղորդելու համար։ Թուրինջի կեղևը կիրառվում է այն համադամասերների կողմից, ովքեր սիրում են նաև կիտրոնի համը, բայց հարկ է նշել, որ թուրինջի կեղևը ճաշատեսակներն ավելի բուրումնավետ է դարձնում։
Փոթոթահամի ցիտրուսակեղևն ավելի հաճախ ավելացնում են կաթնաշոռով և բրնձով ճաշատեսակին, մսի խճողակին։ Եվ, իհարկե, ցիտրուսակեղևի բոլոր տեսակներն օգտագործվում են ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքների, մուրաբաների, կոմպոտների, անուշապուրների, դոնդողների պատրաստման համար։
Առավել հաճախ ցիտրուսակեղևն օգտագործվում է կենցաղում՝ միկրոալիքային վառարանի հոտից ձերբազատվելու, մետաղյա մակերեսների, ապակիների, մասնատված գրատախտակների մաքրման և փայլի հաղորդման համար։ Ինչպես նաև հայտնի է, որ կիտրոնի կեղևի հոտը վանում է միջատներին։
Կոսմետոլոգիական նպատակով ցիտրուսակեղևը կիրառում են ոտքի մաշկի փափկեցման, ինչպես նաև եղունգների կոտրման և լնդերի արյունահոսության դեմ պայքարելու նպատակով։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
В. В. Похлебкин — Все о пряностях. М., Центрполиграф, 2005, ISBN 5-9524-1888-0
Ձուլաթերթավորներ

Ձուլաթերթավորներ, ծածկասերմ երկշաքիլ բույսերի ենթադաս, ընդգրկում է մասնակի կամ ամբողջությամբ ձուլված պսակաթերթերով բույսերի շուրջ 40 ընտանիք (օրինակ՝ պատատուկազգիներ, մորմազգիներ, գաղտրիկագգիներ և այլն)։ Ձուլաթերթավորներին պատկանող բույսերի ծաղիկների պսակի և բաժակի թերթիկների հիմքերը խողովակաձև համաճած են, ունեն վառ գունավորում և հարմարված են միջատների միջոցով խաչաձև Փոշոտմանը։ Ձուլաթերթավոր պսակ ունեն ձմերուկը, դդումը, կարտոֆիլը» ճրագախոտը և այլն։ Ծածկասերմ երկշաքիլ բույսերից ձուլաթերթավորների (Sympetalae) առանձնացումը և հակադրումը բաժանաթերթավորների (Chorypetalae) առաջարկել է գերմանացի բուսաբան Բրաունը (1864), սակայն ժամանակակից ֆիլոգենետիկական համակարգում ձուլաթերթավորներ, որպես առանձին ենթադաս, չեն ընդունվում։
(9057) 1992 HA5

(9057) 1992 HA5, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1992 թվականի ապրիլի 24-ին Անրի Դեբեոնի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,179257 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,6088 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,7497 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2070,56 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,173866 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 2,13° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9057) 1992 HA5 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Electronic Arts

Electronic Arts (EA)-ը (NASDAQ: ERTS) ամերիկյան կորպորացիա է, որը համակարգչային խաղերի մշակող, հրատարակող և դիստրիբյուտոր է։ Կազմակերպությունը հիմնադրել է 1982 թվականի մայիսի 28-ին Թրիփ Հոքինսը (անգլ.՝ Trip Hawkins)։ Շուտով Electronic Arts-ը դարձել է խաղային ինդուստրիայի առաջին կազմակերպությւոններից մեկը և այքի է ընկել նրանով, որ ժողովրդականացրել է խաղերի վրա աշխատող մարդկանց՝ դիզայներներին և ծրագրավորողներին։ Նախնական կապիտալը, որը կազմված է եղել Հոքինսի անձնական փողերից, կազմել է 200 հազար ԱՄՆ դոլար։ Այդ ժամանակ կազմակերպությունը Amazin' Software անվանում էր կրում։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայքը (անգլ.)
Սորոչինսկի շրջան (Օրենբուրգի մարզ)

Սորոչինսկի շրջան (ռուս.՝ Сорочинский район), մունիցիպալ շրջան Ռուսաստանի Դաշնության Օրենբուրգի մարզում։
Ստեղծվել է 1928 թվականին։ Վարչական կենտրոնը՝ Սորոչինսկ։


== Աշխարհագրություն ==
Շրջանի տարածքի մակերեսը կազմում է 2800 կմ²։


== Բնակչություն ==
2010 թվականի մարդահամարի արդյունքներով շրջանում բնակվում էր 15143 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 5,41 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի Կառավարության կայք. Տարածաշրջանների մասին տարաբնույթ տեղեկություններ։ Անհրաժեշտ է փնտրել ըստ շրջանի անվանման։ (ռուս.)
Կոմսոմոլսկի (Կաշարսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կոմսոմոլսկի (այլ կիրառումներ)Կոմսոմոլսկի (ռուս.՝ Комсомольский), ավան Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Կաշարսկի շրջանում։ Մտնում է Ֆոմինո-Սվեչնիկովսկի գյուղական համայնքի կազմի մեջ։
Գյոյնիկ

Գյոյնիկ, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Սեբաստիայի վիլայեթի Սեբաստիայի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Սեբաստիայի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Աստերոիդների ցանկ (112701-112800)

Աստերոիդների ցանկ (112601-112700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (112801-112900)
 Աստերոիդների ցանկ (112601-112700)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (112801-112900)
Բոա Վիստա դու Ռամուս

Բոա Վիստա դու Ռամուս  (պորտ.՝ Boa Vista do Ramos), համայնք Բրազիլիայում՝ Ամազոնաս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Կենտրոնական նահանգի Ամազոնաս մարզում։ Մտնում է խոշոր քաղաքային ագլոմերացայի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 13 128 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 2 587 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը՝5,0 մարդ/կմ²։
Բիբի-Խանըմ

Բիբի-Խանըմ, ճարտարապետական հուշարձան՝ մզկիթ Սամարղանդում։ Կառուցվել է 1399—1404-ին, Լենկթեմուրի՝ Հնդկաստան կատարած արշավանքից հետո։ Ուղղանկյուն հատակագծով (83 մ x 62 մ) բակի 2 հակադիր կողմերին են շքամուտքը և մզկիթի գլխավոր կառույցը, իսկ մյուս կողմերին դեմ հանդիման՝ 2 փոքր կառույցները։ Շինությունները պարագծով իրար են միացնում քանդակազարդ, մարմարյա և ավազաքարե սյուներով (300-ից ավելի) բազմագմբեթ սրահները։ Համակառույցի 4 անկյունները ամրացված են մինարեներով։ Կառույցի հարդարանքը՝ փիրուզյա և կապույտ մայոլիկա, խճանկար, կապտաոսկեգույն մանվածո զարդանախշեր, մարմարյա ագուցվածքներ։ Այժմ կիսավեր է։


== Ծանոթագրություններ ==
Սասունի հերոսամարտ (1894)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սասունի հերոսամարտ (այլ կիրառումներ)Սասունի հերոսամարտ 1894 թվական, Սասունի հայերի զինված ելույթն ընդդեմ թուրքական բռնապետության։ 19-րդ դարի 90-ական թվականներին թուրք իշխանությունները որոշել են վերացնել Սասունում հայերի դեռևս գոյատևող կիսանկախ վիճակը։ Սասուն արշավելու պատրվակ ունենալու համար թուրքական կառավարությունը հրահրել է հայ-քրդական ընդհարումներ։
1891-ին, 1892-ին, 1893-ին, և 1894-ի գարնանը սասունցիները մի քանի անգամ պարտության են մատնել հարձակվող թուրք, կանոնավոր զորքին ու քրդական խաժամուժին։ 1894-ին թուրք, կառավարությունը վճռական միջոցներ է ձեռնարկել Սասունն ընկճելու համար։ Սասունի շուրջն ստեղծվել է ռազմական գոտի և հայտարարվել պատերազմական վիճակ, զորքերի ընդհանուր ղեկավարությունը հանձնըվել է 4-րդ բանակի հրամանատար Զեքի փաշային։ Նրա տրամադրության տակ եղած 12 հազար թուրք զինվորներից բացի Դիարբեքիրից Սասուն են բերվել Օսման փաշայի հետևակային կորպուսը (3 հազար զինվոր), Երզնկայից ու Մուշից՝ հեծելազորային երկու գունդ, Կարինի (Էրզրում) 26-րդ հետևակային գունդը և կանոնավոր այլ ուժեր, որոնց միացել են մի քանի տասնյակ հազար քուրդ և թուրք բաշիբոզուկներ։
Թուրքական և քրդական հարձակումներին դիմակայելու համար սասունցիները Մեծն Մուրադի (Համբարձում Պոյաճյան) գլխավորությամբ նախապատրաստվել են ինքնապաշտպանության։ Թուրքերը գլխավոր հարվածը հասցրել են հյուսիսից՝ Շենիկ և Սեմալ գյուղերի շրջանում, սակայն, զգալի կորուստներ կրելով, նահանջել են։ Անհաջողության են մատնվել նաև օգոստոսի սկզբին Շենիկի և Սեմալի ուղղությամբ հարձակվելիս։ Օգոստոսի 3-ին թուրքական ուժերը ներխուժել են Շատախ, որի բնակիչները ծանր մարտերով հետ են քաշվել Գելիեգուզան, այնուհետև՝ Անդոկ լեռան բարձունքները։ Թշնամու գերակշիռ ուժերը պաշարել են լեռը և օգոստոսի 13-ին անցել հարձակման։ Դիմադրելով մինչև օգոստոսի 27-ը՝ պարենի և ռազմամթերքի պաշարները սպառած սասունցիները նահանջել են Կեփինի բարձունքներն ու Տալվորիկի կիրճերը, սակայն, ընկնելով քրդական բազմաքանակ ուժերի շրջապատման մեջ, զոհվել են անհավասար կռվում։ Տղամարդկանց հետ կողք կողքի կռվող կանայք թշնամու ձեռքը չընկնելու համար նետվել են անդունդը։ Հերոսի մահով ընկել է ազատագրական շարժման գործիչ Գրգոն (Գ. Մոսեսյան), գերվել են Գևորգ Չաուշը և ուրիշներ։ Թուրքական և քրդական զորքերը շարունակ հարձակվելով ավերել են 40-ից ավելի գյուղ, կոտորել անզեն հայերին (ավելի քան 10 հազար մարդ)։
Սասունի 1894 թվականի ապստամբությունը միջազգային լայն արձագանք է գտել․ աշխարհի առաջադեմ մարդիկ հանդես են եկել ի պաշտպանություն սասունցիների։ Սասունի հայերի կոտորածը այն դրդապատճառներից էր, որը հարկադրել էր Մեծ Բրիտանիային, Ֆրանսիային և Ռուսաստանին թուրքական կառավարությանը ներկայացնել Արևմտյան Հայաստանում Բեռլինի կոնգրեսի (1878) որոշումներից բխող բարեփոխումներ անցկացնելու ծրագիր (տես՝ «Մայիսյան բարենորոգումներ 1895»)։
1894 թվականի Սասունի կոտորածը 1894-1896 թվականների հայկական կոտորածների սկիզբն Էր։


== Գրականություն ==
Թառոյան Կ., «ժողովրդական շարժումները Սասունում», 1890-1894, Երևան, 1966։
Саркисян Е К., Политика османского правительства в Западной Армении и державы в последней четверти XIX и начале XX вв., Е, 1972
Շմատ (Ազովի շրջան)

Շմատ (ռուս.՝ Шмат ), գյուղակ Ռուսաստանի Դաշնության Ռոստովի մարզի Ազովի շրջանում։ Մտնում է Օբիլնենսկովո գյուղական համայնքի կազմի մեջ։ Ազով քաղաքից գտնվում է 20 կմ հեռավորության վրա։
Աքսելերոմետր

Աքսելերոմետր (լատ.՝ accelero՝ «արագացնում եմ» և մետր բառերից), արագացումը չափելու սարք։ Օգտագործվում է մեքենաների և նրանց մասերի թրթռումները կամ շարժումները հետազոտելիս, տիեզերագնացության մեջ, ավիացիայում, տրանսպորտում և այլուր։
Ըստ շարժման տեսակի՝ աքսելերոմետրերը լինում են գծային և անկյունային, ըստ գործողության սկզբունքի՝ մեխանիկական, էլեկտրամեխանիկական, ըստ նշանակման՝ մշտական գործող և առավելագույն։ Գծային (ազատության 1 աստիճանով) մեխանիկական աքսելերոմետրում արագացումը ընկալում է ճոճանակը, էլեկտրամեխանիկական աքսելերոմետրում՝ տենզոտվիչը, առավելագույն Աքսելերոմետրում՝ ճոճանակը կամ պիեզոէլեկտրական տվիչը։ Առավելագույն աքսելերոմետրով կարելի է չափել 1 սմ/վրկ²-ց մինչև 30 կմ/վրկ² (0,001-ից մինչև 3000 g, որտեղ g-ն ազատ անկման արագացումն է) արագացումներ։
Ջորջո Դեմետրիո Գալարո

Ջորջո Դեմետրիո Գալարո (իտալերեն՝ Giorgio Demetrio Gallaro, հունվարի 16, 1948(1948-01-16), Պոցալո), Սիցիլիայի իտալաալբանական կաթոլիկ եկեղեցու Piana degli Albanesi թեմի եպիսկոպոս, ով փոխարինեց Սոտիր Ֆեռարային։


== Կենսագրություն ==
Գալարոն ծնվել է Պոցալո քաղաքում 1948 թվականի հունվարի 16-ին։ Նոտոյի ճեմարանում սովորելուց հետո տեղափոխվել է Լոս Անջելես, որտեղ 1972 թվականին ձեռնադրվել է քահանա։ ԱՄՆ արևելյան ծխական տարբեր համայնքների քահանան է եղել։
2015 թվականի մարտի 31-ին ընտրվել է Piana degli Albanesi թեմի եպիսկոպոս։ Պետք է ձեռնադրվի 2015 թվականի հունիսի 29-ին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Eparchy's Bishop page Archived 2012-03-06 at the Wayback Machine. (իտալ.)
(5431) Մաքսինհելին

(5431) Մաքսինհելին (անգլ.՝ Maxinehelin), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1988 թվականի հունիսի 19-ին Էլեանորա Հելինի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,328496 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,7371 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9199 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1297,81 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27739 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 23,3° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5431) Մաքսինհելին աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Կոկորևո (գյուղ, Վյազեմսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԿոկորևոԿոկորևո (ռուս.՝ Кокорево), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Վյազեմսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 74 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Խորխե Գոնսալես մարզադաշտ

Խորխե «Մախիկո» Գոնսալես մարզադաշտը (իսպ.՝ Estadio Jorge "Mágico" González) ֆուտբոլային մարզադաշտ է Սալվադորում։ Նախկինում այն հայտնի էր Նասիոնալ «դե լա Ֆլոր Բլանկա» (Estadio Nacional "de la Flor Blanca") անվանումով, հղվելով այն փաստին, որ մարզադաշտը գտնվում էր Սան Սալվադորի Ֆլոր Բլանկա արվարձանում։ Մարզադաշտը կրում է սալվադորյան ֆուտբոլիստ Խորխե Ալբերտո Գոնսալես Բարիլյասի (Jorge Alberto González Barillas) անունը, որը կրում էր «Մախիկո» կամ «Հրաշագործ» ("El mágico") մականունը։ Մարզադաշտը տեղավորում է 32 հազար հանդիսականի։


== Պատմություն ==
Նասիոնալ մարզադաշտը կառուցվել է 1932 թ. Մաքսիմիլյանո Էռնանդես Մարտինեսի կողմից 1935 թ. Կենտրոն-ամերիկյան և կարիբյան խաղերի համար։ Ֆլոր Բլանկա անվանումն ստացել է մարզադաշտի տեղադրության համար (49 North Avenue, Colonia Flor Blanca, San Salvador)։ Մինչ 1976 թ. (մինչ Կուսկատլան մարզադաշտի կառուցումը) հանդիսանում էր Սալվադորի հավաքականի տնային մարզադաշտը։ 2002 թ. մարզադաշտի 70-ամյակի և 2002 թ. կենտրոնամերիկյան և կարիբյան խաղերի շրջանակներում մարզադաշտը ենթարկվեց իր պատմության մեջ խոշորագույն վերակառուցման, պահպանով իր տարողունակությունը՝ լիովին արդիականացվեց։ Իր կառուցումից 74 տարի անց՝ 2006 թ. նախագահ Էլիաս Անտոնիո Սակա Գոնսալեսի կառավարության որոշմամբ մարզադաշտը անվանակոչվեց Խորխե «Մախիկո» Գոնսալես (Estadio Jorge "Mágico" González)՝ Սալվադորի խորհրդանշանական ֆուտբոլիստի պատվին։


== Հղումներ ==
Հյուսիսային և Կենտրոնային Ամերիկայի ֆուտբոլային մարզադաշտեր fussballtempel.net (իսպ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Սամարղանդի «Աֆրասիաբ» պատմության թանգարան

Սամարղանդի «Աֆրասիաբ» պատմության թանգարան (ուզբ.՝ «Afrosiyob» Samarqand tarixi muzeyi), թանգարան Սամարղանդում (Ուզբեկստան)` նվիրված Սամարղանդ քաղաքի և նրա շրջակայքի պատմությանը։ Թանգարանի շենքը գտնվում է քաղաքի հյուսիսարևելյան մասում՝ հնագույն Աֆրասիաբ բնակավայրի մոտ, որն աշխարհի ամենախոշոր հնագիտական հուշարձաններից մեկն է։


== Պատմություն ==
Թանգարանի շենքը կառուցվել է Սամարղանդի 2500-ամյակի կապակցությամբ, 1970 թվականին` Ուզբեկստանի ղեկավարության նախաձեռնությամբ, ճարտարապետ Շմավոն Ազատյանի նախագծով։ Թանգարանը պատմում է Սամարղանդ քաղաքի հիմնադրման և նրա հետագա զարգացման պատմության մասին, ինչպես նաև Աֆրասիաբ բնակավայրի մասին։ Թանգարանում ներկայացված են տարբեր ցուցանմուշներ, ներառյալ Աֆրասիաբում, Սամարղանդում և նրանց շրջակայքում պեղումների ընթացքում հայտնաբերված գտածոներ։ Դրանց թվում կան հնագույն շեղբեր, ոսկորներ, դանակներ և այլ կտրող առարկաներ, նետեր, մետաղադրամներ, կերամիկա, հին ձեռագրեր և գրքեր, արձաններ և առօրյա այլ առարկաներ։ Նշանավոր ցուցանմուշներից է Իխշիդների տոհմին պատկանող Սամարղանդի պալատի եզակի պահպանված որմնանկարները (VII-VIII դդ.): Թանգարանի ցուցանմուշների մի մասը կապված է նախաիսլամական դարաշրջանի հետ, մասամբ կապված է զրադաշտականության տեղական տարբերակի հետ, որը Սոգդիայի հիմնական կրոնն էր իսլամից առաջ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
advantour.com — Музей «Афрасиаб» - ценнейшие артефакты истории древнего Самарканда
orexca.com — Музей истории Самарканда «Афрасиаб»
Կուրտ Կոֆկա

Կուրտ Կոֆկա (գերմ.՝ Kurt Koffka,մարտի 18, 1886(1886-03-18), Բեռլին, Գերմանական կայսրություն - նոյեմբերի 22, 1941(1941-11-22), Նոտթհեմփտոն, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), գերման-ամերիկացի հոգեբան։ Մաքս Վերտհայմերի և Վոլֆգանգ Կյոլերի հետ հանդիսանում է գեշտալտ հոգեբանության հիմնադիրը։ Նույն ժամանակաշրջանում կապեր է ունենում սովետական հետազոտողների հետ, որոնք Լև Վիգոտսկիի շրջանից էին, նրանց Կոֆկան անձամբ ճանաչում էր և մասնակցում էր համատեղ հետազոտական ծրագրերին։ 1920-1930-ական թվականներին հրատարակվել է ռուսական հրատարակություններում։
Սովորել է Բեռլինի համալսարանում Կառլա Շտումպֆայի մոտ։ 1909 թվականին ստանում է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան։


== Ծանոթագրություններ ==
Եղեգն

Եղեգն սովորական` Phragmites communis, դաշտավլուկազգիների կամ հացազգիների  ընտանիքին պատկանող բազմամյա միաշաքիլավոր բույս է։ Ի սկզբանե աճել է ճահիճներում և գետափնյա հողատեսքերում, սակայն վաղուց ի վեր տեղափոխվել է ճահճացման ենթակա և աղակալած հողատեսքերի վրա` հաճախ աղբոտելով ցանքերը։


=== Եղեգը բանահյուսության մեջ ===
Սնամեջ ցողունից պատրաստում են ժողովրդական գործիք՝ շվի։ Եղեգնի դիմացկունությունը գովերգվում է ժողովրդական երգերում։ Չար հողմը կործանում է ամեն ինչ և մերկ դաշտում մնում է միայն եղեգը։
Ժողովրդական բանահյուսության մեջ եղեգնը նաև ճշմարտախոսության խորհրդանիշ է։ Լալայանցի կողմից Աղապատրուշ գյուղում (Տամջլու, Մռավյան) գրի առնված «Թագավորը պոզ ունի» հեքիաթում շվին է ի վերջո բացահայտում ճշմարտությունը։


=== Ձևաբանությունը ===
Եղեգնի հիմնական կոճղարմատը մինչև 60 սմ խորանում է հողի մեջ, կողային կոճղարմատները տարածվում են հորիզոնական ուղղությամբ 2-3 մ երկարությամբ, և մոտավորապես նույն բարձրությունն ունի ցողունը։ Տերևները տեղակայված են ցողունի ողջ երկայնքով, կոշտ են, երկար նշտարաձև, սուր, կտրող եզրերով, լայնությունը հասնում է 5 սմ։ Ցողունի գագաթային մասում զարգանում է խիտ հուրանաձև՝ մինչև 40 սմ երկարությամբ և 5-12 սմ լայնքով ծաղկափթթությունը, որն ընդգրկում է 1000-2000 ծաղիկ։ Սերմերը մազապատ են, կարող են տարածվել քամու և ջրի միջոցով։ Բազմանում է սերմերի և կոճղարմատների բողբոջների միջոցով։
Կոճղարմատները պարունակում են 50 տոկոս օսլա, 15 տոկոս ածխաջրեր, մինչև 32 տոկոս կոշտ բջջանյութ։ Համեղ են և քաղցր, ուտելի են թե՛ հում և թե՛ ջերմային մշակման ենթարկված վիճակում։ Սովի տարիներին կոճղարմատին ավելացրել են 10 տոկոս ցորենի ալյուր և հաց թխել։ Շատ վայրերում օգտագործվում է որպես շինանյութ։


=== Օգտակար հատկություններ ===
Ունի քրտնամուղ, միզամուղ, ջերմիջեցնող հատկություններ։ Կիրառվում է բարձր ջերմության, երիկամների և միզապարկի հիվանդությունների, այտուցման դեպքում։ Մանր մանրացրած արմատներն օգնում են ձկից թունավորված հիվանդներին։
Կերեք 30-60 գ՝ օրը 2-4 անգամ։
Թուրմ. 4 ճ/գ մանրացրած ցողունը և տերևը 1 ժամ թրմեք 500 մլ եռջրում, տաք տեղում։ Քամեք։ Խմեք 100-ական մլ՝ օրը 4-5 անգամ։
Զգուշացում։ Կոճղարմատի երկարատև օգտագործումը կարող է առաջացնել փքվածություն և ցավեր որովայնում։
Իսահակ Լևին

Իսահակ Լևին (ռուս.՝ Исаа́к О́сипович Ле́вин, հունվարի 20, 1876(1876-01-20), Դաուգավպիլս, Դվինսկի գավառ, Վիտեբսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - 1944), ռուս հասարակական գործիչ, պատմաբան, հրապարակախոս, լրագրող, Հայդելբերգի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր, Արտասահմանում ռուս հրեաների հայրենական միավորման կազմակերպիչներից մեկը։


== Կենսագրություն ==
«Ռուսական տեղեկագրեր» թերթի (1906 թվականից), «Ռուսական միտք» ամսագրի տեսաբանն է)։
1918 թվականից ապրել է Գերմանիայում, հետո՝ Ֆրանսիայում։ «Ղեկ», «Ռուսական գրառումներ» թերթերի, «Օտար կողմում» պատմագրական ամսագրերի աշխատակից է։ «Ֆրանսիական հեղափոխության արտագաղթը», որը 1923 թվականին տպագրել է Բեռլինի «Խոսք» հրատարակչությունը։ «Արտասահմանում ռուս հրեաների հայրենական միավորման» կազմակերպիչ և գործուն անդամ է։
1930-ականների սկզբից ապրել է Փարիզում, համագործակցել է «Հայրենական գրառումներ» ամսագրի հետ, տպագրվել է ֆրանսիական պարբերականներում («Le Monde slave»,«Asie française», «Cahiers juifs», «Affaires étrangères», «Economiste français», «La grande revue»): Զեկույցներով հանդես է եկել Բեռլինում, այդ թվում՝ Նացիստական Գերմանիայում հակասեմականության մասին։ 1937 թվականին առանձին գրքով ֆրանսերեն լույս է տեսել նրա «La Mongolie historique, géographique, politique» («Մոնղոլիա. պատմություն, աշխարհագրություն, քաղաքականություն») տեսությունը։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Ֆրանսիայի շրջափակման ժամանակ զոհվել է նացիստական համակենտրոնացման ճամբարում։


== Ստեղծագործություն ==
Ֆրանսիական հեղափոխության արտագաղթ. Մաս առաջին։ Բեռլին։ Խոսք, 1923
Ռուսներ և հրեաներ։ Ժողովածու։ Իոսիֆ Բիկերմանի խմբագրությամբ, Բեռլին, 1924 թվական
«Մոնղոլիա. պատմություն, աշխարհագրություն, քաղաքականություն» (J. Lévine «La Mongolie historique, géographique, politique», Փարիզ, Payot, 1937)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Солженицын Александр Исаевич упоминает о Исааке Осиповиче Левине: «Двести лет вместе». Часть вторая(չաշխատող հղում)
Левин И. О. (автор 1-й части статьи): «Наполеон (Скончался 5 мая 1821 г.)»


== Արտաքին հղումներ ==
Биографический словарь деятелей русской эмиграции(չաշխատող հղում)
Բադ Բեռնեկ (Ֆիխտել)

Բադ Բեռնեկ (գերմ.՝ Bad Berneck im Fichtelgebirge), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիա շրջանին։ Գտնվում է Բայրոյթի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 4546 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 33.58 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 4 72 116։


== Պատմություն ==
1857 թվականին Բադ Բերնեկ քաղաքում, բարեխառն կլիման նպաստել է, որ կազմակերպեն հանգստյան տներ, որտեղ բուժվում էին քրոնիկ հիվանդներ։ Բուժման ու կազդուրման նպատակներով, կլիմայական պայմաններից զատ, օգտագործվում են շիճուկային և սոճու ասեղներով վաննաներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Տեսողության խաբկանք (ալբոմ)

Տեսողության խաբկանք (ռուս.՝ Обман зрения), ռուսական Սպլին ռոք-խմբի 11-րդ ստուդիական ալբոմն է, թողարկվել է 2012 թ. հոկտեմբերի 8-ին Navigator Records լեյբլի կողմից։ Ալբոմից «Дочь самурая» երգը թողարկվեց առանձին սինգլով։


== Երգացանկ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ալբոմը խմբի պաշտոնական կայքում


== Ծանոթագրություններ ==
Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական

Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը ներկայացրել է Սերբիա և Չեռնոգորիան ֆուտբոլի միջազգային մրցաշարերում և առանձին հանդիպումներում։ Կառավարվել է Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ասոցիացիայի կողմից։ 11 տարի հավաքականն անվանվել է Հարավսլավիայի Միութենական Հանրապետության ֆուտբոլի հավաքական՝ մինչև 2003 թվականի փետրվարը, երբ այն վերանվանվեց Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի հավաքական։ 2006 թվականին Չեռնոգորիան հայտարարեց իր անկախության մասին, ինչի հետևանքով Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը վերանվանվեց Սերբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական, իսկ Չեռնոգորիայի համար հունիսի 28-ին  առանձին ստեղծվեց Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի հավաքականի պատմությունը
Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի հավաքականի արդյունքները միջազգային խաղերում
Սերբիա և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի հավաքականի ֆուտբոլիստների վիճակագրությունը
Մամաֆիլի

Մամաֆիլի, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Խարբերդի գավառում։ Մտնում էր Քեբանի գավառակի մեջ։ Գտնվում էր Արաբկիր գյուղաքաղաքից 27 կմ հարավ, Արևմտյան Եփրատի ավազանի գետակներից մեկի ափին, սարավանդի վրա։


== Բնակչություն ==
XX դարի սկզբին ուներ 30 տուն բնակիչ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Սկվիլաչե

Սկվիլաչե (իտալերեն՝ Squillace, սից.՝ Schidaci, местн. Squillaci, Schidhaci, հին հունարեն՝ Skyllision, Skyllition, լատ.՝ Scyllaceum, Scyllatium, Scylletium, Scolacium, Squillacium), կոմունա Իտալիայում, Կալաբրիա մարզի Կատանձարո գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3608 մարդ (2015 թ.), բնակչության խտությունը կազմում է 105,1 մարդ/կմ²։ Զբաղեցնում է 33 կմ² մակերես տարածք։
Փոստային ինդեքսն է՝ 88069։ Հեռախոսային կոդը՝ (+39) 0961։
Բնակավայրի հովանավորը հանդիսանում է սուրբ նահատակ Ագատուսը։ Բնակավայրի տոնը մայիսի 7-ին է։


== Պատմություն ==
Բնակավայրի անունը ծագում է Սցիլիում հին բնակավայրի անվանումից, որի ավերակները գտնվում են Բորջիա կոմունայի մոտակայքում։
Կոմունան բնակեցվել է բյուզանդական ժամանակաշրջանում։ Այն 904 թվականին նվաճվել է արաբների կողմից, իսկ 924 թվականին դարձել է ոչ մեծ էմիրատի կենտրոն։ 965 թվականին հետ է գրավվել բյուզանդացիների կողմից։ 1059 թվականից պատկանել է Ռոբերտ Գվիսկարին և նրա սերնդին։ Նորմանական թագավորների կառավարման ժամանակ Սկվիլաչեում եկավ ոսկե դարը և կառուցվեց ամրոց ու տաճար։
1949 թվականին Հռոմի պապ Ալեքսանդր VI-ը իր որդուն` Ջոֆրե Բորջիային ամուսնացրել է Ալֆոնս II թագավորի արտաամուսնկան դստեր` Սանչա դ'Արագոնայի հետ։ Սկվալիչեն անցավ Բորջիաների տիրապետության տակ և մինչև 1735 թվականը մնաց նրանց իշխանության ներքո։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.


== Ծանոթագրություններ ==
Ծար (ավան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ծար (այլ կիրառումներ)Ծար, ավան Մեծ Հայքի Արցախ (Խաչեն) նահանգի համանուն գավառում, Տրտու (Թարթառ) գետի վերին ավազանում (այժմ՝ Քելբաջարի շրջանում)։ Հիշատակված է վաղ միջնադարյան աղբյուրներում։


== Պատմական ակնարկ ==
14-17-րդ դարերում ամրացվել է պարիսպներով ու պաշտպանական այլ շինություններով, դարձել Արցախի Առանշահիկ նախարարական տան հիմքի վրա գոյացած Վերին Խաչենի կամ Ծարի իշխանության կենտրոնը։ Այստեղ էին նստում նաև այս իշխանության ճյուղավորումից 15-րդ դարում գոյացած Ծարի մելիքության պայազատները։ Ավերվել է 19-րդ դարի սկզբին՝ թուրքերի ասպատակությունների ժամանակ։ 19-րդ դարի վերջին Մակար Բարխուդարյանցը նրա ավերակների մեջ տեսել ու նկարագրել է Ս. Աստվածածնի վանքը, Ս. Սարգիս, Ս. Գրիգոր մատուռները և այլ կիսավեր շինություններ, նրանց պատերից ու խաչարձաններից ընդօրինակել բազմաթիվ արձանագրություններ (մեծ մասամբ՝ 13-15-րդ դարեր)։
Դուալա (քաղաք)

Դուալա (Կամերունշտադ, Կամերուն, ֆր.՝ Douala), Կամերունի խոշորագույն քաղաքը, նրա տնտեսական մայրաքաղաքը, Առափնյա շրջանի և Վուրի դեպարտամենտի կենտրոնը։ Բնակչությունը 1494,7 հազար մարդ է (2001 թվականի տվյալներ)։ Ագլոմերացիայի բնակչությունը կազմում է ավելի քան 3 միլիոն մարդ։


== Աշխարհագրություն ==
Դուալա քաղաքը գտնվում է Կամերունի արևմտյան մասում, Յաունդեից 250 կմ դեպի արևմուտք, Ատլանտյան օվկիանոսից 24 կմ հեռավորության վրա, Վուրի գետափին։ Քաղաքի հարավային մասը գտնվում է գետի ձախ ափին։ Նավահանգստի հյուսիսային հատվածը հարավայինին միացված է Բոնաբերի կամրջով։ Դուալա քաղաքը երկաթուղով միացված է Յաունդե, Էդեա, Նկոնգսամբա, Նգաունդերե և Կումբա քաղաքներին։


== Կլիմա ==
Դուալայում կլիման արևադարձային է։ Դուալայում ջերմաստիճանի կտրուկ տատանումներ չեն լինում, ամբողջ տարին ջերմաստիճանը պահպանվում է +26 °C-ի սահմաններում։ Դուալայի շրջանը բնութագրվում է առատ տեղումներով, հատկապես անձրևային սեզոնին՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր։ Օդի խոնավությունը անձրևային սեզոնին 99% է, 80% տարվա մնացած ժամանակ։ Նախկինում ժամանակակից Դուալայի տարածքը եղել է ճահճային տարածք, քաղաքում հաճախ շոգ է, տոթ ու ամպամած։ Այսպիսի կլիման մեծապես նպաստում է մալարիայի տարածմանը։
Լաշմա (քաղաքատիպ ավան, Կասիմովսկի շրջան)

Լաշմա (ռուս.՝ Лашма), քաղաքատիպ ավան Ռուսաստանի, Ռյազանի մարզի Կասիմովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1618 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Իլդա Բոկասինի

Իլդա Բոկասինի (մականունը՝ Իլդա Լա Ռոսա «Ilda la rousse» (կամ «կարմիր») կարմիր մազերի պատճառով, դեկտեմբերի 7, 1949(1949-12-07), Նեապոլ, Իտալիա), իտալացի իրավաբան, մագիստրատ, պետական փաստաբան։ Ծնվել է Նեապոլում 1949 թվականին։ Զբաղեցնում է Միլանի դատախազության հանրապետական փաստաբանի պաշտոնը։ Զբաղվել է տարբեր դատական գործընթացներով։ Նրանցից մի քանիսը կապված են Իտալիայի նախկին վարչապետ Սիլվիո Բերլուսկոնիի հետ։
Իրավաբանական կրթություն ստանալուց հետո միացել է դատական համակարգին և աշխատել Բրեշիայի դատախազությունում, այնուհետև տեղափոխվել է Միլանի դատախազություն և զբաղվել կազմակերպված հանցագործության դեմ պայքարով։
Նրա առաջին ազգային հետաքննությունը «Duomo Connection» է՝ սիցիլիական մաֆիայի ներթափանցումը Միլան։   Հետաքննությունն իրականացվել է խմբի հետ՝ Սերխիո դե Կապրիոյի գլխավորությամբ, որը հայտնի էր Տոտո Ռիինայի ձերբակալման համար։
1992 թվականին տեղափոխվել է Կալտանիսետա՝ հետաքննելու իր ընկեր Ջովաննի Ֆալկոնեի և մեկ այլ դատախազի սպանություն։
1990-ականների կեսերին մասնակցել է «Մաքուր ձեռքեր» օպերացիային, որը հանգեցրել է այսպես կոչված  «Առաջին հանրապետության» անվարտին և Իտալիայի գլխավոր քաղաքական կուսակցությունների անկմանը։
2007 թվականին հայտնաբերել է «Nouvelles Brigades rouges» անարխիստական շարժման խմբի՝ Բերլուսկոնիի Միլանի գրասենյակի վրա ռումբի հարձակման նախագիծը։


== Ծանոթագրություններ ==
Յակոբ Բլոբիերգ

Յակոբ Բլոբիերգ Մատիասեն (դան.` Jakob Blåbjerg Mathiasen, հունվարի 11, 1995(1995-01-11), Դանիա), դանիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ Հանդես է գալիս դանիական «Օլբորգ»-ի կազմում։
Ռիո դե Ժանեյրոյի օլիմպիական խաղերի մասնակից է։


== Ակումբային կարիերա ==
Բլոբիերգը «Օլբորգ» ֆուտբոլային ակումբի ակադեմիայի սան է։ Թիմի կազմում իր դեբյուտը նա նշել է 2013 թվականի մարտի 1-ին` «Սիլկեբորգ»-ի դեմ խաղում։
2014 թվականին դանիացին թիմի կազմում դարձել է առաջնության չեմպիոն և երկրի գավաթակիր։ 2016 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Յակոբը իր առաջին գոլն է խփել «Օլբորգ»-ի կազմում։


== Միջազգային կարիերա ==
2016 թվականին Դանիայի օլիմպիական հավաքականի կազմում մասնակցել է Օլիմպիական խաղերին։ Նա մասնակցել է Իրաքի, Բրազիլիայի և Նիգերիայի հավաքականների դեմ խաղերին։


== Ձեռքբերումներ ==
Դանիայի չեմպիոն - 2013/14
Դանիայի գավաթակիր - 2013/14


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրությունը soccerway.com կայքում
Էջը sports.ru կայքում
Տինգաս

Տինգաս  (ռուս.՝ Тингас), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Եմցա գետի ափին՝105 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 114 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության։

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03020300412103000033812
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103003381
Ավազանի կոդը - 03.02.03.004
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ռուսաստանի քաղաքների ցանկ

Սա Ռուսաստանի քաղաքների ցանկն է։ 2010 թվականի դրությամբ՝ Ռուսաստանում կան 1,110 քաղաքներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի բնակավայրերի ցանկ (2002 թվական) Archived 2005-10-17 at the Wayback Machine.
Ռուսաստանի բնակավայրերը և նրանց բնակչությունը 2002 թվականի մարդահամարի տվյալներովArchived 2017-10-25 at the Wayback Machine.
Գեր Օրինկ

Գեր Օրինկ, լեռ Թուրքիայի Վանի մարզյում, Վանա լճից հյուսիս, Ծաղկանց լեռներում, լճափից մոտ 27 կմ հեռավորության վրա։ Լեռան արևելյան լանջերից սկիզբ է առնում Աղի գետը։ Տեղադրման կոորդինատներ 39°15′02″ հս․. լ. 46°32′27″ ավ. ե.։ Ունի 3340 մ բարձրություն, հարուստ է անտառներով։


== Ծանոթագրություններ ==
Նովե Ժիտտյա (գյուղ, Բաշտանկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նովե ԺիտտյաՆովե Ժիտտյա (ուկրաիներեն՝ Нове Життя), գյուղ Ուկրաինայի Նիկոլաևի մարզի Բաշտանկայի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1867 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Նովե Ժիտտյա գյուղում բնակվում էր 68 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,19 կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Աստերոիդների ցանկ (120101-120200)

Աստերոիդների ցանկ (120001-120100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (120201-120300)
 Աստերոիդների ցանկ (120001-120100)  • Աստերոիդների ցանկ  • Աստերոիդների ցանկ (120201-120300)
Ջրամբարի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Ջրամբար գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 15 հուշարձան (2 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Սուդիխա

Սուդիխա (ուկրաիներեն՝ Судиха), գյուղ Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Սախնովշչինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1881 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Սուդիխա գյուղում բնակվում էր 100 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,34 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 294,12 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Յաղուբցիք

Յաղուբցիք, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Խարբերդի վիլայեթի Ակնի գավառակում։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==
Գյուղում և նրա շրջակայքում կային հայկական հնություններ։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
(6240) Լուկրեցիուս Կարուս

(6240) Լուկրեցիուս Կարուս (անգլ.՝ Lucretius Carus), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Էրիկ Էլստի կողմից Լա Սիլյայում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,220006 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,0951 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,3449 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1208,17 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,29797 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 4,72° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6240) Լուկրեցիուս Կարուս աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ֆլագմանսկի զառիվայր (Տագանրոգ)

Ֆլագմանսկի զառիվայր (ռուս.՝ Флагманский спуск), փողոց ՌԴ Ռոստովի մարզի Տագանրոգ քաղաքում, որն իրենից ներկայացնում է զառիվայր դեպի ծով։ Հիմնադրվել է XVIII դարում։


== Աշխարհագրություն ==
Ֆլագմանսկի զառիվայրի երկարությունը 290 մետր է։ Սկիզբը 1-ին Կրեպոստնոյ նրբանցքի և Շևչենկոյի փողոցի մոտ գտնվող տարածքում է։ Զառիվայրը գտնվում է հրվանդանի հարավային մասի բնական ձորակում։


== Պատմություն ==
Ֆլագմանսկի զառիվայրը Տագանրոգում հայտնված առաջին զառիվայրերից է։ Իր գոյության ընթացքում հասցրել է փոխել մի քանի անվանում` Սպուսկնոյ, Ադմիրալտեյսկի, Նիկոլաևսկի, Նիկոլսկի, Մորսկոյ։ 
Ըստ քաղաքային առասպելների` զառիվայրը գտնվում է այն ձորակում, որի վրա 1696 թվականին բարձրացել է Պետրոս I-ը, երբ նրան անհրաժեշտ էր նավահանգստի և բերդի համար տեղ ընտրել։ Պահպանվել է 1702 թվականի փորագրություն, որի վրա լավ նշված է, որ ձորակը շրջափակված էր ցանկապատով և պահակային տնակով։
1774 թվականին զառիվայրը դարձավ ավելի բարեկարգ, և կոչվեց Սպուսկնոյ։
Այն բանից հետո, երբ այդ տարածքում տեղակայվեց ծովակալությունը, զառիվայրը ստացավ Ադմիրալտեյսկի անվանումը։
Երբ XIX դարի սկզբին զառիվայրի մոտ հայտնվեց նավատորմապետի տունը, փողոցն անվանվեց Ֆլագմանսկի զառիվայր։
Ժամանակի ընթացքում այն վերանվանվեց Նիկոլաևսկի կամ Նիկոլսկի, քանի որ զառիվայրի հենց սկզբնամսում գտնվում էր Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցին։ 1836 և 1902 թվականներին զառիվայրը սալարկվել է։ 
Խորհրդային ժամանակներում զառիվայրը վերանվանվել է Մորսկոյ, ապա կրկին` Ֆլագմանսկի։ Ժամանակի ընթացքում զառիվայրում հայտնվել են մայթ և բազրիքներ։ 
Զառիվայրի ամենասկզբում գտնվում է ձկնամշակման գործարանը։


== Տագանրոգի զառիվայրերը ==
Տագանրոգի` ամենուր զառիթափ լանջերով և կավագետնով հրվանդանի վերևում գտնվելու առանձնահատկության պատճառով, ծովի և ծովափի հետ հաղորդագրությունը կարող էր իրականացվել միայն հատուկ զառիվայրերի միջոցով։ Տագանրոգի ամբողջ պատմության ընթացքում կառուցվել է յոթ զառիվայր` Բիրժևոյ, Գրադոնաչալնիչեսկի, Դուրովի, Կամպենհաուզենի, Կոմսոմոլսկի, Մալո-Բիրժևոյ, Ֆլագմանսկի, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցել են տարբեր անվանումներ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Ֆլագմանսկի զառիվայր Archived 2017-03-26 at the Wayback Machine.
Քամերոն շրջան (Փենսիլվանիա)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Քամերոն (այլ կիրառումներ)Քամերոն շրջան (անգլ.՝ Cameron County), ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի 67 վարչական միավորներից մեկը։ Պաշտոնապես ձևավորվել է 1860 թվականին։ 2010 թվականին բնակչության թիվը կազմում էր 5 085 մարդ, իսկ 2014-ի դրությամբ՝ 4 805: Շրջկենտրոնը Էմպորիում քաղաքն է։


== Աշխարհագրություն ==
ԱՄՆ վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով Քամերոն շրջանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 1 030,821 կմ², որոնցից 1 025,641 կմ²-ն զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ 5 698 կմ²-ն կամ 0,600 %-ը՝ ջրային տարածքները։


=== Հարևան շրջաններ ===
Մակ-Քին շրջան (հյուսիս)
Փոտեր շրջան (հյուսիս-արևելք)
Քլինտոն շրջան (արևելք)
Քլիրֆիլդ շրջան (հարավ)
Էլկ շրջան (արևմուտք)


== Բնակչություն ==
2000 թվականի մարդահամարի դրությամբ շրջանում բնակվում էր 5 974 մարդ, իսկ 2014 թվականի դրությամբ՝ 4 805 մարդ։ Բնակչության խտությունը կազմում է 5 մարդ/կմ²։ Շրջանի տարածքում հաշվվում է 4 592 բնակելի շինություն՝ մոտ 4,00 շինություն/կմ² խտությամբ։ Բնակչության ռասայական կազմը հետևյալն է՝ սպիտակամորթներ - 98,83 %, աֆրոամերիկացիներ - 0,35 %, հնդկացիներ - 0,13 %, ասիացիներ - 0,12 %, հավայացիներ - 0,05 %, այլ ռասաների ներկայացուցիչներ - 0,05 %, երկու կամ ավելի ռասաների ներկայացուցիչներ - 0,47 %։ Իսպանախոսները կազմում են բնակչության 0,57 %-ը՝ ռասայից անկախ։
Շրջանի տարիքային կազմը հետևյալն է՝ 24,50 % - 18 տարեկանից փոքր, 6,00 % - 18 -24 տարեկան, 24,90 % - 25-44 տարեկան, 24,80 % - 45-64 տաերկան և 24,80 % - 65 և ավելի բարձր։ Շրջանի բնակչի միջին տարիքը 41 տարեկան է։ Յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 96,60 տղամարդ։ 18 տարեկանից բարձր յուրաքանչյուր 100 կնոջը բաժին է ընկնում 94,60 տղամարդ։


== Ծանոթագրություններ ==
Խուսաինովո (գյուղ, Աբզելիլովսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ԽուսաինովոԽուսաինովո (ռուս.՝ Хусаиново, բաշկիրերեն՝ Хөсәйен), գյուղ Ռուսաստանի, Բաշկորտոստան հանրապետության Աբզելիլովսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2009 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 23 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Սպորնոե (գյուղ, Վելիկա-Պիսարևկայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍպորնոեՍպորնոե (ուկրաիներեն՝ Спірне), գյուղ Ուկրաինայի Սումիի մարզի Վելիկա-Պիսարևկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Սպորնոե գյուղում բնակվում էր 280 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Բուրդյուգ

Բուրդյուգ (ուկրաիներեն՝ Бурдюг), գյուղ Ուկրաինայի Չեռնովցիի մարզի Կելմենցիի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Բուրդյուգ գյուղում բնակվում էր 934 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Ջրարծիվ

Ջրածիվ (լատ.՝ Pandion haliaetus), բազեանմանների կարգի ջրարծիվների ընտանիքի բնադրող–չվող, հազվագյուտ թռչուն։ Հայտնի է 1 տեսակ։ Գրանցված է Հայաստանի Կարմիր գրքում։


== Արտաքին կառուցվածք ==
Մարմնի երկարությունը 55-58 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 145-170 սմ, կենդանի զանգվածը՝ 1,3-1,9 կգ։ Խոշոր գիշատիչ թռչուն է՝ սևի ու սպիտակի համադրությամբ։ Թևերը համեմատաբար նեղ են, պոչը՝ կարճ։ Հասունի կրծքի վերին մասի լայնակի բաց մոխրագույն շերտը փոփոխական է։ Երիտասարդը վերևից ավելի բաց գույնի է, ներքևից՝ քիչ խայտերով, կրծքի շերտը նեղ է։ Թռչում է թևերը կախ գցած։ Սնվում է ձկներով, հազվադեպ՝ գորտերով։ Երկար, հզոր մատների ու մագիլների շնորհիվ կարողանում է անվրեպ ձուկ որսալ ջրի խորքերում։ Փետրածածկը շատ խիտ է, սուզվելիս չի թրջվում։ ճանկում է 200-400, որոշ դեպքերում՝ 800-900 գ ձկներ. ողջ բնադրման շրջանում օգտագործում է մոտ 150 կգ ձուկ։


== Կենսակերպ ==
Ձուկ որսալիս հաճախ մի պահ կանգ է առնում օղում, ապա թևերի արագ ու կարճ թափահարումներով, ոտքերն առաջ պարզած, նետվում է ջուրը։ Նստում է սյուներին, ծառերի անթաքույց ճյուղերին։ Բնակվում է ափամերձ անտառների կամ ժայռերի առկայությամբ գետերում, լճերում, լճակներում (Հայաստանում՝ Սևանա լճում, Արարատյան դաշտի ձկնաբուծական տնտեսություններում, Ապարանի, Ախուրյանի ջրամբարներում)։


== Բնադրում ==
Բույնը խոշոր հարթակ է՝ ճյուղերից։ Բնադրում է ամենաբարձր ծառերին կամ ժայռաքիվերին, նախընտրում է բարձր սյուների վրա հարմարեցված արհեստական բնադրահարթակները։ Դնում է 62 մմ տրամագծով, սպիտակ՝ կարմիր-դարչնագույն վրձնախազերով 2-3 ձու։ Թխսակալում է հիմնականում էգը՝ 35-38 օր։ Աշխարհի մի շարք երկրներում թունաքիմիկատների օգտագործման հետևանքով ջրարծվի թվաքանակը նվազել է։ Արհեստական բնադրահարթակների տեղադրումը նպաստում է ջրածվի բազմացմանը։


== Տարածվածություն ==
Տեսակը հանդիպում է Եվրոպայում, Ասիայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում, Հյուսիսային, Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայում և Ավստրալիայում։ Հայաստանում հանդիպում է Սևանա լճի մերձափնյա գոտում, Արաքս գետի հովտում, բնական ու արհեստական ջրավազանների մոտ՝ հանրապետության տարբեր տարածաշրջաններում։


== Պահպանություն ==
Սակավաթիվ, վտանգված տեսակ է։ Գրանցված էր նախկին ԽՍՀՄ Կարմիր գրքում։ ԲՊՄՄ Կարմիր ցուցակի չափորոշիչներով գնահատվում է որպես խոցելի տեսակ։
Հայաստանում թվաքանակը կազմում է մոտ 3-6 զույգ։ 2008 թվականի դրությամբ Կենդանաբանական այգիների և ակվարիումների Եվրասիական տարածաշրջանային ասոցացիայի կենդանաբանական այգիներում պահվում է 3 առանձնյակ։
Վտանգման հիմնական գործոններն են մերձհունային բարձրաբուն անտառների հատումը, ջրի աղտոտվածությունը, գյուղատնտեսության մեջ վնասատուների դեմ պայքարի ժամանակ թունաքիմիկատների օգտագործումը։ Արարատյան հարթավայրում, ձկնաբուծարանների թվի մեծացման հետ կապված, ջրարծիվը բնակչության կողմից կարող է ենթարկվել հետապնդման և դիտարկվել որպես ձկնային տնտեսության վնաս հասցնող տեսակ։
Գրանցված է CITES–ի Հավելված 2–ում, Բեռնի կոնվենցիայի Հավելված 2–ում, «Չվող թռչունների պահպանման մասին» համաձայնությունների հավելվածում։


== Ծանոթագրություններ ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան (Հայաստան)

«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան, Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգև։ Հիմնադրվել է 2014 թ. հունիսի 21-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված, 2014 թ. հուլիսի 18-ին ՀՀ Նախագահի կողմից ստորագրված և 2014 թ. օգոստոսի 9-ին ուժի մեջ մտած «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» ՀՀ օրենքով։


== Շքանշանի կարգավիճակը ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանը շնորհվում է պետական, հասարակական-քաղաքական գործունեության, տնտեսության, հայրենիքի պաշտպանության, ազգային անվտանգության, ինչպես նաև հումանիտար բնագավառներում նշանակալի նվաճումների և մատուցած այլ ակնառու ծառայությունների համար։
Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետի՝ շքանշանով պարգևատրում է Հայաստանի Հանրապետության Նախագահը։ Պարգևատրման վերաբերյալ Նախագահը հրապարակում է հրամանագիր։


== Շքանշանի աստիճանները ==
Շքանշանն ունի 2 աստիճան.

«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան.Հիմնական հոդված՝ «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշան, 

«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան.Հիմնական հոդված՝ «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի շքանշան։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի բարձրագույն աստիճանն 1-ին աստիճանն է։


== Պարգևատրման միջնորդությունը ==
2014 թ. օգոստոսի 9-ից Հանրապետության Նախագահը շքանշանը կարող է շնորհել ինչպես անձնական նախաձեռնությամբ, այնպես էլ պարգևատրման վերաբերյալ պաշտոնատար անձանց միջնորդությունների հիման վրա։ Համաձայն ՀՀ Նախագահի 2014 թ. սեպտեմբերի 16-ի թիվ 396 հրամանագրի, «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանով պարգևատրելու ներկայացնում են Հայաստանի Հանրապետության վարչապետը, Հայաստանի Հանրապետության պետական մարմինների ղեկավարները, Երեւանի քաղաքապետը՝ տվյալ մարմինների և Երևանի քաղաքապետարանի գործունեության ոլորտին առնչության դեպքում։


== Կրելու կարգը ==
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանը կրում են կրծքի աջ կողմում՝ ըստ հերթականության, Տիգրան Մեծի շքանշանից, Սուրբ Վարդան Մամիկոնյանի շքանշանից հետո և Բարեկամության շքանշանից առաջ։


== Հղումներ ==