Սիկտիվկար

Սիկտիվկար (ռուս.՝ Сыктывкар; մինչև 1930 թվականը՝ Ուստ Սիկտիվկար), հանրապետական նշանակության քաղաք Ռուսաստանում։ Գտնվում է Սիսոլա և Վիչեգդա գետերի միախառնման վայրում։ Համարվում է Կոմի Հանրապետության մայրաքաղաքը և ամենախոշոր քաղաքը։


== Անվանում ==
Քաղաքի մասին առաջին հիշատակումը եղել է 1586 թվականին՝ որպես առևտրավայր, որը գտնվում է Սիսոլա և Վիչեգդա գետերի միախառնման վայրում։
1780 թվականին Եկատերինա II-ի հրամանով Ուստ Սիսոլան վերաձևավորվում է որպես քաղաք անվանվում Ուստ Սիսոլսկ։ Տեղի բնակիչներն անվան բաղադրիչները թարգմանեցին իրենց լեզվով և քաղաքը կոչեցին Սիկտիվդին, որտեղ Սիկտիվը կոմիների կողմից Սիսոլա գետին տրված անվանումն է, իսկ դին նշանակում է մոտ, այսինքն վայրը՝ Սիսոլայի մոտ։
1930 թվականին քաղաքի հիմնադրման 150-ամյա տարեդարձի կապակցությամբ քաղաքը ևս մեկ անգամ վերանվանվում է և ստանում ներկայիս անվանումը՝ Սիկտիվկար (կոմիների լեզվով՝ Սիկտիվ՝ Սիսոլա գետի անունից, կար՝ քաղաք), որը նշանակում է քաղաք՝ Սիսոլայի վրա։


== Պատմություն ==

Սիկտիվկարի պատմությունն սկսվում է 16-րդ դարից, երբ այս տարածքներում հաստատվեցին կոմիները, ովքեր եկել էին Սիսոլայի վերևում գտնվող բնակավայրերից։ 1570 թվականի Theatrum Orbis Terrarum ատլասում ներկայիս Սիկտիվկարի տարածքում գտնվել է Պերմևելիսկ բնակավայրը։
1586 թվականի մի գրքում Սիսոլայի գետաբերանին հիշատակվում է մի առևտրավայր։ Այստեղ է տեղակայված Սբ. Գեորգիի փայտե եկեղեցին։
Եկատերինա II-ի միջնորդությամբ 1780 թվականի հունվարի 25-ին (Հին տոմարով՝ փետրվարի 5-ին) բնակավայրը մտել է Վոլգոգրադի փոխարքայության կազմի մեջ և վերանվանվել՝ ստանալով Ուստ Սիսոլսկի անունը։ Բացի այդ նա գյուղից վերաճելով ստացավ հանրապետական նշանակության քաղաք։
1780 թվականի փետրվարի 10-ից մինչև 1780 թվականի հոկտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում տարված աշխատանքների շնորհիվ ստեղծվեց քաղաքի զինանշանը, որը հետագայում նորացվել է։ 1784 թվականի հունվարի 16-ին ներկայացվեց Ուստ Սիսոլսկայի վերակառուցման գլխավոր ծրագիրը ներկայացվեց Ռուսաստանի Դաշնության կառավարությանը։
19-րդ դարում այս բնակավայրը համարվում էր գլխավոր առևտրային գոտին Հյուսիսային Կովկասում և Ռուսաստանում։ 20-րդ դարի դարասկզբին Ուստ Սոսոլսկը խոշոր բնակավայր էր, որի բնակչությունը կազմում էր 6,5 հազար մարդ։ Այդ բնակիչների 95 %-ը՝ ճնշող մեծամասնությունը եղել են կոմիները։ Ինչպես նաև քաղաքում գործում էր ձեռքի աշխատանքի 14 մանր և միջին ձեռնարկություններ։
Համաձայն 1921 թվականի օգոստոսի 11-ին հրապարակված կենտրոնական գործադիր կոմիտեի համաձայնագրի, այս քաղաքը հռչակվում էր Ռուսաստանի Դաշնության նորաստեղծ Կոմի Հանրապետության վարչական կենտրոնը։
Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կենտրոնական գործադիր կոմիտեի 1930 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ, ի պատիվ քաղաքի 150 ամյակի, քաղաքի անվանումը հերթական անգամ ենթարկվում է փոփոխության և այն ստանում է ներկայիս անվանումը, որն է Սիկտիվկար։ 1930-ական թվականները համարվում են քաղաքի բարգավաճման տարիները։
Այստեղ սկսվեցին կառուցվել թաղամասային գրասենյակներ, տպագրատներ, էլեկտրակայաններ, կրթական հաստատություններ, բուհեր, հիվանդանոցներ ինչպես նաև 17 առևտրային հաստատություններ։
1936 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Սիկտիվկարը դարձավ Կոմի Հանրապետության մայրաքաղաքը։


== Ֆիզիկա-աշխարհագրական նկարագիր ==


=== Աշխարհագրական դիրք ===
Քաղաքը գտնվում է Սիսոլա գետի ձախ ափին՝ Մոսկվայից 1003 կմ դեպի հյուսիս-արևելք։ Այստեղ կառուցվել է ճանապարհ դեպի Մոսկվա, որի երկարությունը կազմում է մոտ 1331 կմ։
Սիկտիվկար քաղաքը գտնվում է գրեթե նույն ժամային գոտում, ինչ մայրաքաղաք Մոսկվան։ Մոսկվայի ժամային գոտին՝ UTC +3:00:


=== Կլիմա ===
Տարեկան միջին ջերմաստիճանը՝ +1,3 °C
Տարեկան միջին քամու արագությունը՝ 2,6 մ/վ
Տարեկան միջին օդի խոնավությունը՝ 77 %


== Վարչական բաժանում ==

Սիկտիվկար քաղաքը գտնվում է Ռուսաստանի Դաշնության Կոմի Հանրապետության Սիկտիկվար ինքնավար քաղաքային օկրուգում։ Պաշտոնապես այս քաղաքը ներառում է մեկ անջատ, կիսաինքնավար շրջան՝ Եժվինյան շրջանը, որը իր հերթին զբաղեցնում է 23,2 կմ² տարածք։ 2015 թվականի մարդահամարի տվյալների համաձայն շրջանի բնակչությունը կազմում է 59 324 մարդ։
Այս շրջանը գտնվում է կենտրոնից 14 կմ հեռավորության վրա։ Եժվինյան շրջանը համարվում է Սիկտիվկարի քաղաքային օկրուգի արդյունաբերական և գյուղատնտեսական գլխավոր կենտրոններից մեկը, որը կարևոր նշանակություն ունի նաև Եվրոպայի և Համաշխարհային տնտեսության մեջ։
Սիկտիվկար քաղաքը իր հերթին բաժանվում է 6 ոչ պաշտոնական ճանաչում ունեցող շրջանների միջև, որոնք չունեն առանձին վարչական միավորի կարգավիճակ։ Դրանք են՝

Կենտրոնական շրջան
Հոկտեմբերյան շրջան
Օրբիտայի շրջան
Հարավ-արևմտյան շրջան
Դավպոնի շրջան
Լեսոզավոդի շրջան


== Բնակչություն ==
Բնակչություն


== Տնտեսություն ==
Սիկտիվկարը համարվում է Կոմի Հանրապետության գլխավոր տնտեսական կենտրոնը։ Այս քաղաքը հանդիսանում է նաև Հյուսիսային Ռուսաստանի գլխավոր արդյունաբերական կենտրոնը։
Քաղաքն ունի ավելի քան 40 խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկություններ։ Քաղաքում զարգացած են արդյունաբերության տարբեր ճյուղերը՝ ծանր արդյունաբերություն, թեթև արդյունաբերություն, սննդի արդյունաբերություն և այլն։ Գյուղատնտեսությունը ևս զարգացած է։ Քաղաքի գյուղատնտեսության ամենազարգացած ճյուղը գինեգործությունն է։
Քաղաքի գլխավոր արտադրական կենտրոններն են՝

ԲԲԸ «Монди Сыктывкарский ЛПК» — Ռուսաստանի Դաշնության խոշորագույն թղթի գործարաններից մեկը.
ԲԲԸ «Сыктывкар Тиссью Групп» — Սանիտարական ապրանքների առաջատար արտադրության ընկերություններից մեկը.
ԲԲԸ «Комитекс» — Կոմի Հանրապետության առաջին տեքսստիլ գործարանը.
Сыктывкарский ЛДК — Փայտամշակման ձեռնարկություն.
ԲԲԸ «Сыктывкарский ликёро-водочный завод» — Ալկոհոլային խմիչքների արտադրության գլխավոր կենտրոններից մեկը.
ООО «ЮТэйр-Экспресс» — Ավիաընկերություն.


== Կրթություն և գիտություն ==

Սիկտիվկար քաղաքը համարվում է Հյուսիսային Ռուսաստանի և Եվրոպական Ռուսաստանի գլխավոր գիտահետազոտական կենտրոններից մեկը։ Այս քաղաքում կա ավելի քան 30 մասնագիտացված գիտակրթական հասարակական գործակալություններ, որոնք կատարում են հետազոտություններ տարբեր գիտությունների զարգացման համար։
Բացի Ուրալի ռուսական գիտությունների ակադեմիայից, այս քաղաքում կան տարբեր մասնագիտացված ինստիտուտներ և համալսարաններ՝ քիմիայի, աշխարհագրության, մաթեմատիկայի, կենսաբանության, լեզվաբանական, գրականագիտության, պատմության, ֆիզիկայի, տնտեսագիտության և սոցիալական խնդիրների ուսումնասիրությունների համար։
Այստեղ գործող կրթական հաստատություններն են.

Պ. Սորոկինի անվան Սիկտիվկարի պետական համալսարան
Սիկտիվկարի բուսաբանական համալսարան
Կոմի Հանրապետության հանրային կառավարման ակադեմիա
Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի մասնաճյուղ
Պետական բժշկական համալսարան
Ժամանակակից հումանիտար գիտությունների ակադեմիա
Հումանիտար գիտությունների պետական համալսարան


== Քույր քաղաքներ ==
 Ղազախստան, Ատիրաու
 Հունգարիա, Դեբրեցեն
 Իսպանիա, Կուլյերա
 Բուլղարիա, Լովեչ
 ԱՄՆ, Լոս Ալտոս
 Չինաստան, Թաիյուան


== Կառույցներ ==

		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==