armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մայիսի 5

Մայիսի 5, տարվա 125-րդ (նահանջ տարիներին՝ 126-րդ) օրն է։

Տարվա ավարտին մնում է 240 օր։


== Դեպքեր ==
1260 - Խուբիլայը դառնում է Մոնղոլական կայսրության մեծ խան
1494 - Քրիստափոր Կոլումբոսը հասնում է Ջամայկայի ափերին
1816 - լույս է տեսնում Ջոն Քիթսի առաջին սոնետը
1994 - Հայաստանի, Ադրբեջանի և Արցախի միջև ստորագրվել է Բիշքեկյան արձանագրությունը։


== Ծնունդներ ==
1818 - Կառլ Մարքս, գերմանացի նշանավոր փիլիսոփա, տնտեսագետ, մարքսիզմի հիմնադիրը (մ. 1883)
1828 - Ալբերտ Մարթ Albert Marth, գերմանացի աստղագետ
1846 - Հենրիկ Սենկևիչ Henryk Sienkiewicz, լեհ գրող
1866 - Անտս Լայկմաա Ants Likmaa, էստոնացի նկարիչ
1869 - Հանս Պֆիցներ Hans Pfitzner, գերմանացի կոմպոզիտոր
1897 - Քեննեթ Բըրք Kenneth Burke, ամերիկացի գրող, լրագրող
1899 - Տիգրան Շամիրխանյան, Շուշիում ծնված դերասան
1902 - Անատոլ Լիտվակ Anatol Litvak (ուկրաիներեն՝ Анатоль Лiтвак), հրեական ծագումով կինոռեժիսոր
1906 - Մկրտիչ Ասլանյան, հայ արձակագիր, լրագրող
1911 - Մաթևոս Մուրադյան, հայ երաժշտագետ, բանաստեղծ։
1925 - Միքայել Ջոթյան, մանկաբույժ
1936 - Էդվարդ Չուբարյան, գիտնական
1939 - Ռուբեն Հովսեփյան, գրող
1941 - Արմեն Հախնազարյան, ճարտարապետ
1958 - Գարիկ Մանուկյան, հայ նկարիչ
1966 - Ռուդիկ Առուստամյան, Արցախի պատերազմի մասնակից
1980 - Յոսի Բենայուն יוסי בניון, իսրայելցի ֆուտբոլիստ
1983 - Հենրի Քավիլ Henry Cavill, անգլիացի դերասան
1988 - Ադել Adele, անգլիացի երգչուհի, դերասանուհի
1989 - Քրիս Բրաուն, ամերիկացի երգիչ-երգահան, ռեփեր, պարող և դերասան


== Մահեր ==

1629 - Շիմոն Շիմոնովիչ Szymon Szymonowic, հայկական ծագումով լեհ բանաստեղծ
1821 - Նապոլեոն Բոնապարտ, 1804-15 թթ. ֆրանսիացիների կայսր
1918 - Նիկո Փիրոսմանի ნიკო ფიროსმანი վրացի նկարիչ
1949 - Մորիս Մետերլինկ Maurice Maeterlinck, բելգիացի գրող
1972 - Մարտիրոս Սարյան, նկարիչ
1982 - Վազգեն Հակոբյան, պատմաբան
1993՝
Արշալույս Գաբրիելյան, երկրաբան
Շահիս Ալեքսանյան ԱՊ մասնակից
1994 - Վաղարշակ Էլիբեկյան, նկարիչ
1995 - Միխայիլ Բոտվիննիկ հրեա ծագումով ռուսաստանցի շախմատիստ
2002 - Վալենտին Չեռնիկով, սուսերամարտիկ


== Տոներ ==
Մանկաբարձի համաշխարհային օր
Ազատագրության օր՝
 Դանիա
 Նիդերլանդներ
Երեխաների օր՝
 Ճապոնիա
 Հարավային Կորեա
 Ղրղզստան Սահմանադրության օր
 Եվրոպայի օր (անգլ.)


== Ծանոթագրություններ ==
Ժողովածու (1324)

Ժողովածու (1324), Երևանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ձեռագիր, որը «Մաշտոցի անվան ցուցակ ձեռագրացում» (ձեռագրերի ցանկում) ներկայացված է 1324 թվի տակ։ Ձեռագիրը գրվել է 1281 թվականին Հովհան, Բարսեղ, Աբրահամ գրիչների կողմից։ Ստացողը եղել է Բարսեղ վարդապետը։ Գրված է թղթ-ի վրա, որը ունի 25X16,5 չափս։ Ձեռագիրը կազմված է 475 թերթից։ Գրված է միասյուն, բոլորգիր։ Կազմը՝ կաշվեպատ տախտակ դրոշմազարդ, աստառը՝ շերտազարդ կտավ։ Հիշատակարաններ՝ 96բ, 177բ, 202բ, 325բ, 343բ, 349բ, 356բ, 434բ, 442բ, 450բ, Հետագայի՝ 96բ, 357ա, 378ա (1283թ․), 215բ (1400թ․):


== Բովանդակություն ==
Քաղուածք ի մեկնութևանց ս․ Գրոց (Ներս․ Շնորհալի, Սարգիս Շնորհալի, Ներս․ Լամբրոնացի, Վարդ․ Արևելցի, Անդրէաս, անանունք)։
Պողոսի Տարօնացւոյ Ընդդէմ ժողովոյն Քաղկեդոնի։
Տեսիլ Յոհվ․ Կոզեռնի։
Դաւթի Պատճառ նաւակատեաց։
Տօնապատճառ։
Վկայութիւնք այլևաայլք (Ոսկեբերան, Մարութայ, անուանունք)։
Վալ գ․ Այգեկցւոյ Դաւնութիւն Հաւատոյ։
Յոհվ․ Վանականի Վասն տաբևմտի։
Գր․ Նարեկացւոյ Պատմութիւն ծննդևան Մարիամու։
Ի բանն Ո Հաւատաց, Դաւանութիւն։
Յաղադս խորհրդևան եկեղեցւոյ։
Պատճառք Եսայեայ Երեմիայի, Յոհվաննու և Յակոբայ։
Մարտիրոսի կթղ-ի Բան պիտանի ի խնդրոյ Վահանայ։
Նեբս․ Շնորհալւոյ Մեկնութիւն խորանացն Աւրետանայի։
Յոհվ․ Երզնկացւոյ Բան Հաւատոյ։
Ճառք, Խրատք (Ներսէս, Գր․ Աստուծաբան, Գր․ Նարեկացի, անանունք)։
Տոմարականք։
Մանունք


== Ծանոթագրություններ ==
Սառա Աշուրբեկլի

Սառա Բալաբեկ ղիզի Աշուրբեկլի (ադրբ.՝ Aşurbəyli Sara Balabəy qızı, հունվարի 27, 1906(1906-01-27), Բաքու, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 17, 2001(2001-07-17), Բաքու, Ադրբեջան), ադրբեջանական գիտնական, պատմաբան և արևելագետ; Պատմական գիտությունների դոկտոր (1966), Ադրբեջանի գիտության վաստակավոր գործիչ (1982), Ադրբեջանական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1986):


== Կենսագրություն ==

Սառա Աշուրբեկլին ծնվել է 1906 թվականի հունվարի 27-ին Բաքվում։ 1925 թվականին ավարտել է Ստամբուլի Սուրբ Ժաննա դ'Արկի անվան ֆրանսիական քոլեջը։ 1930 թվականին ավարտել է Բաքվի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետը։ Ավարտել է 1941 թվականին Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանի օտար լեզուների ֆակուլտետը, ինչպես նաև Ադրբեջանի արվեստի դպրոցը (1941)։ Բարձրագույն կրթությունն ավարտելուց հետո նա աշխատել է որպես ավագ դասախոս Ադրբեջանի պետական համալսարանում և որպես դեկան ՝Ադրբեջանի պետական մանկավարժական համալսարանում։ Նա բարձրագույն դպրոցներում դասավանդել է Ադրբեջանի պատմության, արևմտյան և արևելյան մշակույթների մասին ։
Նա ոչ միայն Մերձավորև և Միջին Արևելքի ժողովուրդների պատմության հետազոտող էր, այլև նկարիչ և երաժիշտ։ Սառա խանումը աշխատել է նաև դրամատիկական թատրոնում որպես նկարիչ և դեկորատոր։ Նա 15 տարի դասավանդել է օտար լեզուները Կոնսերվատորիայում ՝Ուզեիր Հաջիբեկովի հրավերով։ 1946 թվականին ընտրվել է Ադրբեջանի նկարիչների միության անդամ։ Սառա Աշուրբեկլին ավելի ուշ աշխատել է որպես միջնադարյան պատմության ամբիոնի վարիչ ՝Ադրբեջանի պատմության թանգարանում, ավագ գիտաշխատող ՝Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտում, ինչպես նաև Պատմության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող։ 1993 թվականից մինչև կյանքի վերջը ՝Ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող։
Գիտնականը մահացել է 2001 թվականի հուլիսի 17-ին Բաքվում, 95 տարեկան հասակում։


== Ծանոթագրություններ ==
Գիլդիական դպրոցներ

Գիլդիական դպրոցներ, տարրական դպրոցներ, որ ստեղծվել են XIII — XIV դարերում, Արևմտյան Եվրոպայի քաղաքներում, վաճառականների միավորման՝ գիլդիաների կողմից։ Մինչ այդ գոյություն ունեցող եկեղեցական դպրոցները, որտեղ գլխավոր ուշադրությունը դարձվում էր դավանաբանության և եկեղեցական երաժշտության դասավանդմանը, չէին բավարարում ձևավորվող վաճառականությանը։ Գիլդիական դպրոցներում կարևոր տեղ էր հատկացված մայրենի լեզվի և թվաբանության դասավանդմանը, որոշ բարձր տիպի գիլդիական դպրոցներում անցնում էին նաև քերականություն, երկրաչափություն, ճարտասանության տարրեր։ Գիլդիական դպրոցները վճարովի էին, սովորում էին ունևորների երեխաները։ XV—XVI դարերում, գիլդիաների թուլացումից հետո, գիլդիական դպրոցներն անցան քաղաքային վարչությունների տնօրինությանը։
Սանտ Իլարի Սակալմ

Սանտ Իլարի Սակալմ (կատ.՝ Sant Hilari Sacalm), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Խիրոնա պրովինցիայի Կատալոնիա ինքնավար համայնքի կազմում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Սելվա շրջանի կազմում։ Տարածքը զբաղեցնում է 83,24 կմ²։ Բնակչությունը՝ 5729 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը ադմինիստրատական կենտրոնից՝ 48 կմ։


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Երնջնակ Վանատուրի

Երնջնակ Վանատուրի (լատ.՝ Eryngium wanaturi), հովանոցավորների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
30-50 սմ բարձրությամբ բազմամյա խոտաբույս է։ Տերևները ամբողջական են, գծային–նշտարաձև, կաշենման։ Ծաղկաբույլը կազմված է 2-5 գլխիկներից։ Ծածկոցի թերթերը 7-9-ն են, գծային-նշտարաձև։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանում աճում է Ապարանի (Արայի լեռ, գյուղ Ֆանտան), Գեղամի (գյուղ Արթիզ) և Դարեղեգիսի ֆլորիստիկական շրջաններում (գյուղ Կարմրաշեն)։ Աճում է նաև Հյուսիսարևելյան Անատոլիայում և Արևմտյան Իրանում։


== Էկոլոգիա ==
Աճում է վերին լեռնային և ենթալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 1800-2450 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ լանջերին, տափաստանում, մարգագետիններում։ Ծաղկում է հուլիս ամսին, պտղաբերում՝ օգոստոսին։


== Պահպանություն ==
Վտանգված տեսակ է։ Աճում է 3 ֆլորիստիկական շրջաններում։ Տարածման շրջանի մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, բնակության շրջանի մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս։ Արեալը մասնատված է։ Առկա է տեսակի տարածման և բնակության շրջանների կրճատման սպառնալիք՝ կապված գյուղատնտեսական նպատակներով հողերի յուրացման հետ։ Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ։ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում ընդգրկված չէ։
Պահպանություն չի իրականացվում։


== Ծանոթագրություններ ==
Gypsy (երգ, Լեդի Գագա)

«Gypsy», ամերիկացի երգչուհի և երգերի հեղինակ Լեդի Գագայի երգը նրա երրորդ Artpop ստուդիական ալբոմից։ Երգը գրվել է երգչուհու, RedOne-ի, Madeon-ի և Փոլ Բլերի (DJ White Shadow) կողմից։


== Երգի մասին ==
«Gypsy»-ն եվրո-փոփ երգ է՝ էլեկտրո-փոփի և հաուս երաժշտության խառնուրդով։ Rolling Stone-ը երգը համեմատել է 80-ական թվականների երաժշտության հետ։ 2013 թվականի հոկտեմբերին Գագան Բեռլինում ալբոմի նախաունկնդրման ժամանակ «Gypsy»-ը կատարել է դաշնամուրին։ Երգչուհին ասել է, որ այս երգը գրել է, երբ ճամփորդում էր աշխարհով։ Կատարումը կոստյումի և դեմքի դնովի բեղերի պատճառով ելույթը քննադատների կողմից որակվել է որպես «հանդուգն»։ 2013 թվականի նոյեմբերին երգը կատարվել է ArtRave համերգի և «Saturday Night Live» շոուի ժամանակ։ «Gypsy»-ը նաև կատարվել է ABC հեռուստաալիքով «Lady Gaga and the Muppets' Holiday Spectacular» շոուի ժամանակ՝ ի պատիվ գոհաբանության օրվա։
«Gypsy»-ը հիմնականում դրական գնահատականներ է ստացել քննադատների կողմից։ Entertainment Weekly-ի Ադամ Մարկովիցն այն համարել է ալբոմի լավագույն երգը։ New York Daily News-ի Ջիմ Ֆարբերը նաև անվանել է առանցքայիններից մեկը։ Celebuzz-ի Մեթ Ռուսոնելոն «Gypsy»-ը համեմատել է 2011 թվականի «The Edge of Glory» սինգլի հետ, և առաջարկել է երգը սինգլ դարձնել։ Rolling Stone-ի Գերի Հանսը գնահատել է երգի պարզ տեքստը։ Time ամսագրից Քրիս Բոսմանը նշել է, որ «Gypsy»-ը «Dope»-ի հետ միասին ալբոմի «մեղմացումն» է։ Հարավային Կորեայում Artpop-ի թողարկումից հետո, երգի առաջնաելույթը Հոնկոնգի սինգլների չարտերում 35-րդ տեղում էր 4768 օրինակ վաճառքի քանակով։


== Չարտեր ==


== Ծանոթագրություններ ==
Քուրոս վանք

Քուրոս վանք, նախկին ցիստերյան աբբայություն Շոտլանդիայի Քուրոս ծխական համայնքում, որը գլխավորում է Քուրոսի վանահայրը։ Մի մասն այսօր էլ օգտագործվում է Շոտլանդիայի եկեղեցու կողմից որպես ծխական եկեղեցի։


== Պատմություն ==
Հիմնադրվել է Ֆայֆի կոմս Մալքոլմ I-ի կողմից 1217 թվականին և առաջին անգամ բնակեցվել Քինլոս վանքի վանականների կողմից։ Վանք կառուցելու համար ընտրվել է Քուրոսը, որովհետև այն եղել է սուրբ Մունգոյի ծննդավայրը։ Ակնհայտ է, որ վանքը կառուցվել է սուրբ Սերֆի կողմից հավանաբար 6-րդ դարում հիմնադրված պիկտական եկեղեցու տեղում։
13-րդ դարի սկզբնական վանքն ունեցել է խաչաձև կառուցվածք։ Մինչև 15-րդ դարավերջը միաբան եղբայրները դադարել էին վանքի ներկայացուցիչ լինելուց և վանքի համայնքը բաղկացած էր միայն 15 վանականից։ Հետևաբար, վանական մենաստանի արևմտյան հատվածը լքվել է, իսկ նավը քանդվել մոտավորապես 1500- ական թվականներին, թեև հավանական է, որ այն վերակառուցվեր ռեֆորմացիայի ժամանակաշրջանում։ 1560 թվականի ռեֆորմիստական պառլամենտը անօրինական է համարել վանական կյանքը Շոտլանդիայում, բայց այն պետք է բնական ճանապարհով անհետանար՝ վերջին վանականի հետ։ 1580-ական թվականներին տեղական ծխական համայնքը սկսել է աղոթել հին վանքի արևելյան թևում, 1633 թվականին այն ամբողջությամբ ու օրինական կերպով հատկացվել է ծխական եկեղեցու օգտագործմանը, իսկ հարակից շենքերը քայքայվել են։
1642 թվականին Քարնոքի տիրակալ սըր Ջորջ Բրյուսը հյուսիսային տրանսեպտը վերածել է դամբարանատան։ Նրա, իր կնոջ և ութ երեխաների ալեբաստրե արձաններն այսօր էլ կարելի է տեսնել այնտեղ։ Վանքը վերանորոգվել է 1823 թվականին, թեև սկզբնական շատ կառույցներ ապամոնտաժվել են, ներառյալ տրանսեպտի մատուռները։ Եվս մեկ վերանորոգում է տեղի ունեցել 1905 թվականին, որն իրականացվել է գլազգոուացի ճարտարապետ Փիթր ՄաքԳրեգոր Չալմերսի կողմից․ վերջինս վերականգնել է մատուռներն ու կառույցներին հաղորդել դրանց ներկայիս տեսքը։ Վանքի արևելյան մասերն այսօր էլ օգտագործվում են երկրպագության համար և բաց են հանրության առջև։
Ասում են, թե վանքի տակ գոյություն ունի գաղտնի անցուղի, որտեղ ոսկե աթոռին նստած մի տղամաարդ սպասում է, որ իրեն գտնողին հանձնի արժեքավոր գանձեր։ Մի պատմության համաձայն՝ շատ տարիներ առաջ մի կույր սրնգահար որոշել է դա անել և իր շան հետ մտնելով Նյուգեյթից, սրինգը նվագելով առաջացել է մինչև արևմտյան Քիրք, որը հեռու է երեք քառորդ մղոն։ Նրա շունը դուրս է եկել, բայց սրնգահարին այլևս ո՛չ տեսել են, ո՛չ էլ նրա մասին լսել։


== Մերօրյա օգտագործում ==

Վանքի ավերակները գտնվում են «Պատմական Շոտլանդիա» կազմակերպության հսկողության տակ։ Վանքի անվնաս հատվածն օգտագործվում է Շոտլանդիայի եկեղեցու կողմից որպես ծխական եկեղեցի։ Եկեղեցու գլխավոր արևելյան պատուհանը գունավոր ապակուց է պատրաստված, կան նաև գունավոր ապակուց պատրաստված մի քանի այլ պատուհաններ։
Եկեղեցում անցկացվել են մշակութային մի շարք միջոցառումներ, այդ թվում՝ Ֆայֆի օպերայի առաջին համերգը։


== Տես նաև ==
Քուրոսի վանահայրեր
Էլիզաբեթ Մելվիլ (լեդի Քուրոս)
Շոտլանդիայի եկեղեցու եկեղեցական ծխերի ցուցակ


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Historic Culross
Կաղապար:Historic Environment Scotland
Engraving of Culross Abbey in 1693 by John Slezer at National Library of Scotland
Ֆուերտե դել Ռեյ

Ֆուերտե դել Ռեյ (իսպ.՝ Fuerte del Rey), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մեծ Խաեն շրջանում։ Տարածքը կազմում է 34.43 կմ2։ Բնակչությունը՝ 1388 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 15 կմ հեռավորության վրա։


== Արտաքին հղումներ ==
Fuerte del Rey Digital. Diario con la información de Fuerte del Rey Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
Radio FdR.com La emisora de radio de Fuerte del Rey Archived 2016-03-05 at the Wayback Machine.
Página no oficial de Fuerte del Rey
Լորենց Առուշանյան

Լորենց Սուլեյմանի Առուշանյան (հուլիսի 6, 1935(1935-07-06), Բաքու, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 26, 2017(2017-03-26), Երևան, Հայաստան), հայ դերասան, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2003), Հայաստանի թատերական գործիչների միության անդամ (1957)։


== Կենսագրություն ==
1957 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը (Վավիկ Վարդանյանի արվեստանոց)։ 1957-1962 թվականներին՝ Լենինականի դրամատիկական, 1962-1964 թվականներին՝ Երևանի Կ. Ստանիսլավսկու անվան ռուսական, 1964 թվականից՝ Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային պետական թատրոնների դերասան։


== Քաղաքական գործունեությունը ==
Հայ յեղափոխական դաշնակցության անդամ 1977 թ.:


== Հասարակական գործունեությունը ==
1989 թվականին արքեպիսկոպոս Մեսրոպ Աշճյանի հետ ստեղծել է «Վարարկն» հիմնադրամը և Արցախ առաքել սննդամթերք, վառելանյութ, դեղորայք, դրամական ու նյութական օգնություն ցույց տվել զոհված ու վիրավոր ազատամարտիկների ընտանիքներին, բռնագաղթածներին։ Եղել է Բերդաձորի ինքնապաշտպանական խորհրդի ներկայացուցիչը Հայաստանում, մասնակցել կամավորական ջոկատների կազմավորման ու հանդերձավորման, Բերդաձոր զենք, զինամթերք առաքելու աշխատանքներին։


== Ներկայացումներ ==


== Ֆիլմեր ==


== Պարգևներ, մրցանակներ ==
Հայաստանի ժողովրդական արտիստ, 2003
«Տարվա լավագույն տղամարդու դերի համար» մրցանակ, 2006


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Լորենց Առուշանյան
Մյուս ափը

Մյուս ափը (վրաց.՝ გაღმა ნაპირი), 2009 թվականին ռեժիսոր Գիորգի Օվաշվիլիի նկարահանած վրացական ֆիլմ։
2009 թվականին ֆիլմը ներկայացվել է «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի «Խաղարկային ֆիլմերի մրցույթ» ծրագրում։


== Սյուժե ==
Կյանքը շատ խոչընդոտներ է հարուցում 12-ամյա տղայի՝ Թեդոյի ճանապարհին։ Նա պատկանում է այն սերնդին, որը զանգվածային տեղահանության է ենթարկվել Աբխազիայի` Վրաստանի ամենագեղեցիկ վայրերից մեկի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով։ Այդ պատերազմն ամեն ինչ խլել է Թեդոյից, նույնիսկ` հույսը։ Ֆիլմը պատմում է պատանու անօրինակ ներքին դրամայի, խոհերի, զգացմունքների, կրքերի, ցավերի և դժվարություններին դեմ կանգնելու ճիգերի մասին։ Երիտասարդ փախստական Թեդոն փրկվել է պատերազմի ճիրաններից և Թբիլիսիում մոր հետ հանդիպելով բազում դժվարությունների՝ հետ է վերադառնում Աբխազիա՝ գտնելու հորը։


== Դերեր ==
Թեդո Բեխաուրի
Ղալոբա Ղամբարիա
Նիկա Ալաջաջև
Թամարա Մեսխի
Արչիլ Թաբուկաշվիլի
Թեմո Գոգինավա
Ջանո Իզորիա
Լիա Աբուլաձե
Լերի Զարդիաշվիլի
Լեյլա Խոխոսաձե


== Մրցանակներ ==
FIPRESCI-ի մրցանակ, «Ոսկե շուշան» լավագույն ֆիլմի համար, Վիսբադենի goEast միջազգային կինոփառատոն, 2009


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ֆիլմը imdb.com կայքում
ეროვნული ფილმოგრაფია Archived 2010-09-23 at the Wayback Machine.
Սոկոլ (գյուղ, Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍոկոլՍոկոլ (ուկրաիներեն՝ Сокіл), գյուղ Ուկրաինայի Խմելնիցկիի մարզի Կամենեց-Պոդոլսկիի շրջանում։
Չճշտված տվյալներով Սոկոլ գյուղում բնակվում էր 719 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1607 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 447,42 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Առաջին լույս

Առաջին լույս, աստղագիտության մեջ աստղադիտակի (կամ, ընդհանուր առմամբ, նոր գործիքի) առաջին օգտագործումն է՝ այն կառուցելուց հետո աստղագիտական ​​պատկեր ստեղծելու համար։ Հաճախ սրանք աստղադիտակով առաջին դիտումները չեն. Օպտիկական թեստերը հավանաբար կատարվել են ցերեկային ժամերին՝ բաղադրիչները շտկելու համար։ Առաջին լուսային պատկերը հիմնականում գիտական ​​հետաքրքրություն չի ներկայացնում և անորակ է, քանի որ աստղադիտակի տարբեր տարրերը դեռ պետք է ճշգրտվեն՝ օպտիմալ աշխատանքի համար։ Չնայած դրան, առաջին լույսը միշտ շատ հուզիչ պահ է, ինչպես աստղադիտակը նախագծող և կառուցող մարդկանց, այնպես էլ աստղագիտական ​​հանրության համար, որը երկար տարիներ սպասել է այս պահին աստղադիտակի կառուցման ընթացքում։ Որպես դիտարկման օբյեկտ սովորաբար ընտրվում է հայտնի և հետաքրքիր աստղագիտական ​​օբյեկտ։


== Օրինակներ ==
200 դյույմանոց (5,08 մ) Հեյլի աստղադիտակն իր առաջին լույսը տեսել է 1949 թվականի հունվարի 26-ին՝ դիտելով NGC 2261 միգամածությունը՝ ամերիկացի աստղագետ Էդվին Փաուել Հաբլի ղեկավարությամբ։ Պատկերը հրապարակվել է բազմաթիվ ամսագրերում և հասանելի է Wayback Machine-ի 2017 թվականի դեկտեմբերի 26-ի արխիվացված օրինակում։
Իսահակ Նյուտոնի աստղադիտակի առաջին լույսը տեսել է երկու անգամ՝ առաջին անգամ Անգլիայում 1965 թվականին օրիգինալ հայելու միջոցով, իսկ հետո 1984 թվականին Լա Պալմա կղզում։ Երկրորդ առաջին լույսը նկարահանվել է տեսախցիկով, որը ֆիքսել է Խեցգետնի համաստեղության պուլսարի առկայծումը։
Մեծ երկդիտակ աստղադիտակը տեսել է իր առաջին լույսը մեկ առաջնային հայելու միջոցով 2005 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ NGC 891 գալակտիկան։ Երկրորդ հիմնական հայելին տեղադրվել է 2006 թվականի հունվարին և լիովին գործարկվել 2008 թվականի հունվարին։
Կանարյան 10,4 մ տրամագծով մեծ աստղադիտակը առաջին լույսը տեսել է 2007 թվականի հուլիսի 14-ին։
IRIS արևային տիեզերական աստղադիտարանը տեսել է իր առաջին լույսը 2013 թվականի հուլիսի 17-ին։ Գիտնականները նշել են, որ «պատկերի որակը և սպեկտրը, որը մենք ստանում ենք IRIS-ից, զարմանալի են։ Սա հենց այն է, ինչի հույս ունեինք…»։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Բերկելանդ

Բերկելանդ (հոլ.՝ Berkelland ( արտասանություն)), համայնք Նիդերլանդների Խելդերլանդ մարզում։ Տարածքը 258,72 կմ² է, բնակչությունը՝ 44.941 (2011 թ.)։ Մեկ շնչի տարեկան միջին եկամուտը 12.400 եվրո է։
Արտավազդ Եղոյան

Արտավազդ Ֆրունզեի Եղոյան, (նոյեմբերի 23, 1950(1950-11-23), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հաղորդավար, դերասան, թարգմանիչ, ռեժիսոր։


== Կենսագրություն ==
Արտավազդ Եղոյանը ծնվել է 1950 թվականին, Երևանում։ 1967 թվականին ավարտել է Երևանի Մյասնիկյանի անվան թիվ 66 միջնակարգ դպրոցը։ 1968-1969 թթ. աշխատել է Երևանի բժշկական ինստիտուտում` որպես պրեպարատոր։ Մինչ 1980 թվականին աշխատել է հարավային հեռախոսային հանգույցում` որպես մոնտյոր։ Զուգահեռ երգել և նվագել է «Նաիրի», ապա՝ «Էրեբունի» վոկալ գործիքային անսամբլներում։ 1976-1979 թթ. խաղացել է Երգիծանքի և հումորի թատրոնում, որի ընթացքում դարձել է համամիութենական փառատոների դափնեկիր և ոսկե մեդալակիր՝ որպես լավագույն դերասան և երգիչ։ Այդ տարիներին է խաղացել նաև Չարենցի «Կապկազ թամաշա» երկի «Ղարայի» կերպարում, որի համար Մոսկվայում արժանացել է ոսկե մեդալի։ 1976 թվականից եղել է հայերեն լեզվով խոսող առաջին դիջեյը։ 1979 թվականից մոտ 10 տարի աշխատել է ՀԽՍՀ մշակույթի նախարարությունում՝ որպես էլեկտրիկ, ապա՝ բաժնի վարիչ։ Արցախյան շարժման տարիներից մինչ պատերազմի ավարտը եղել է օպերատոր և աշխատել է ռազմի դաշտում։ Եղել է «Տիգրան Մեծ» կամավորական ջոկատի անդամ։ 1989 թվականից աշխատել է «Խճանկար» հեռուստանախագծում՝ որպես թարգմանիչ, ապա՝ գործող անձ։
1991 թվականին եղել է հայկական առաջին անկախ «3-րդ ալիք» հեռուստաընկերության հիմնադիրներից մեկը, որտեղ ունեցել է հեղինակային հաղորդումներ։ 1999-2001 թթ. աշխատել է «Արմենիա» հեռուստաընկերությունում, որտեղ վարել է «3-րդ վագոն» հաղորդումը։ Ապա տեղափոխվել է «Երևան» հեռուստաընկերություն, որտեղ իրականացրել է «Կես կատակ, կես լուրջ», «Ժողովրդական վարպետներ» և այլ հեռուստաէջեր։ Հետագայում «Կենտրոն» հեռուստաընկերությունում վարել է «Փողոց» հաղորդաշարը, իսկ «Հայ TV» հեռուստաընկերությունում, Կարեն Քոչարյանի և Մարտին Վարդազարյանի հետ, վարել է «3-րդ ակումբ» հաղորդումը։ Տարիներ շարունակ եղել է բազմապիսի պետական մեծ ու փոքր միջոցառումների և նախագծերի հնչյունային ռեժիսոր։ 2000-ականների կեսերից աշխատում է «Մհեր Մկրտչյան» թատրոնում՝ որպես ներկայացումների երաժշտական ձևավորող։ Տիրապետում է 11 լեզուների, թարգմանել է շուրջ 350 բազմաժանր ֆիլմ, որոնցից հիշարժան են «Մայրիկ», «Մուսա լեռան 40 օրը», «Սիրանո դը Բերժերակ» և այլ ժապավեններ։


== Ծանոթագրություններ ==
Դանայուհիներ

Դանայուհիները հին Հունաստանի առասպելաբանության մեջ եգիպտական թագավոր Բելի որդու՝ Դանայոսի 50 դուստրերն են։ Դանայոսի եղբայր Եգիպտոսի 50 որդիներից հալածված դանայուհիները հոր հետ փախչում են Արգոս, որտեղ վրա են հասնում հետապնդողները և Դանայոսից պահանջում իրենց կնության տալ աղջիկներին։ Դանայոսը հարկադրված համաձայնվում է, բայց դուստրերին հրամայում է հարսանիքի գիշերն սպանել ամուսիններին։ 49 ամուսնական առաջին գիշերը իրենց հոր` Դանայոսի տված դաշույններով սպանեցին իրենց ամուսիններին։ Միայն Հիպերմնեստրան (որը դարձավ Արգոսյան թագավորների նախամայրը) գթաց իր ամուսնուն՝ Լինքեոսին։ Արթնացրել էր նրան ու գաղտնի դուրս բերել Լինքեոսի եղբայրների արյամբ ողողված պալատից։ Դանայոսը դստերը շղթայակապ արեց ու զնդան նետեց, իր կամքը խախտելու համար։ Բայց սիրո աստվածուհի ոսկեշող Ափրոդիտեն պաշտպան կանգնեց Հիպերմնեստրանյին ու փրկեց նրան անողորմ պատժից։ Դանայոսի գթառատ, սիրասուն դուստրը դարձավ Լինքեոսի կինը։

Զևսը չէր կամենում կորստյան մատնել նաև մյուս Դանայուհիներին։ Նրա կամքով Աթենասն ու Հերմեսը Դանայուհիներին մաքրագործեցին հեղած արյան պղծությունից։ Դանայոս արքան օլիմպացի աստվածների պատվին մեծ խաղեր կազմակերպեց։ Այդ մրցախաղերում հաղթողները իբրև շնորհ կնության էին առնում Դանայոսի դուստրերին։
Սպանությունները կատարվել են Հունաստանի հիմնադրումից 775 տարի առաջ։
Ըստ որոշ վարկածների՝ Լինքեոսի ձեռքով սպանվել են Դանայոսը և իր դուստրերը։
Դանայուհիներն իրենց կատարած չարագործության համար չխուսափեցին պատժից։ Կրում են այդ պատիժը իրենց մահից հետո` Հադեսի խավարամած թագավորության մեջ։ Նրանք դատապարտված էին ջրով լցնել հատակ չունեցող մի վիթխարի կարաս։ Ահա, թվում է թե կարասն արդեն լիքն է, բայց ջուրը կրկին ու կրկին դուրս է հոսում և կարասը դարձյալ դատարկ է։ Կրկին ու կրկին գործի են անցնում Դանայուհիները, վերստին ջուր են կրում ու լցնում անհատակ կարասը։ Այստեղից էլ առաջացել է «Դանայան կարաս» կամ «Դանայան աշխատանք» արտահայտությունը, որ նշանակում է ապարդյուն, անվերջանալի աշխատանք։
Ստորգետնյա թագավորությունում ջուրը լցնում են ճեղքված կարասի մեջ։ Ծեր կնոջ և անտակ կարասի պատկերը ունի Պոլիգնոտը, իսկ «մաղով ջուր տանել» արտահայտությունը կա Պլատոնի մոտ, սակայն այդ արտահայտությունը ոչ մի ընդհանուր կապ չունի Դանայուհիների հետ։ «Սովորական կախարդանքով առաջացած անձրևը, ճեղքված կարասի մեջ ջուր լցնելու հետևանքն էր»։
Միքենեսյան դարաշրջանում կային անձրև առաջացնող քրմեր։


== Ծանոթագրություններ ==


== Աղբյուրներ ==
Ն. Կուն, Հին Հունաստանի լեգենդներն ու առասպելները, Երևան, 1979, էջ 119 — 122։
Ժան Պոլ Բելմոնդո

Ժան Պոլ Բելմոնդո (ֆր.՝ Jean-Paul Belmondo, ապրիլի 9, 1933(1933-04-09)[…], Նյոյի սյուր Սեն, Սենա, Ֆրանսիա - սեպտեմբերի 6, 2021(2021-09-06), Փարիզի 7-րդ շրջան, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի դերասան։


== Կենսագրական ==
Ժան Պոլ Բելմոնդոն ծնվել է Նեյի-սյուր-Սենում 1933 թ., քանդակագործ Պոլ Բելմոնդոյի ընտանիքում։ 20 տարեկանում գերադասում է դերասանի մասնագիտությունը սպորտին։ Ընդունվում է Դրամատիկ արվեստի ազգային բարձրագույն կոնսերվատորիա։ Ավարտելուց հետո աշխատում է թատրոնում։ Առաջին կինոդերը 1957 թ. նկարահանված «Ոտքով, ձիով և ավտոմեքենայով» (ֆր.՝ À pied, à cheval et en voiture) կինոնկարում էր, սակայն կինոնկարի առաջին ցուցադրումից առաջ նրա խաղացած հատվածը կտրեցին։ Առավել նշանակալի դեր նրան հասավ «Եղիր գեղեցիկ և լռիր» (ֆր.՝ Sois belle et tais-toi) կինոնկարում։ 26-ամյա դերասանին հռչակ բերեց «Վերջին շնչով» (ֆր.՝ À bout de souffle) կինոնկարը։

Ռեժիսոր Մարկ Ալեգրեի «Եղիր գեղեցիկ և լռիր» կինոնկարով (1958) Բելմոնդոն մուտք է գործում  կինեմատոգրաֆ։ Նրա կինոխաղացանկում նշանակալից տեղ են գրավում ռեժիսորներ Մարսել Կառնեի «Զեղծարարները» (1958), Մարկ Ալեգրեի «Տարօրինակ մի կիրակի» (1960), Ժան Լյուկ Գոդարի «Վերջին շնչում» (1959) և «Թիվ 2 վերջին շնշում» (1975), Ժակ Դյուբոնի «Զվարճանք» (1960), Ալբերտ Լատուադայի «Նորելուկը» (1960), Վիտտորիո Դե Սիկայի «Չոչարա» (1960), Գեզա Ռադվանիի «Օրիորդ հրեշտակ» (1963), Կլոդ Լելուշի «Մարդ, որին հավանում եմ» (1969), Ժիլբեր Պրուտոյի «Աստված ընտրեց Փարիզը» (1969) : Ֆրանսահայ ռեժիսոր Անրի Վերնոյը առաջիններից մեկն էր, որ հնարավորություն ընձեռեց դերասանին լիովին բացահայտելու իր տաղանդը, նրան վստահելով գլխավոր դերեր՝ «Ֆրանսուհին և սերը» (1966), «Կապիկը ձմռանը» (1967), «Դրամարկղը» (1972) և ուրիշ կինոերկերում։ 1972 թվականին Բելմոնդոն նկարահանվեց ռեժիսոր Կլոդ Շաբրոլյի «Բժիշկ Պոպոլ» կինոժապավենում և հաջողությամբ մարմնավորեց գլխավոր հերոսի՝ բժշկի դերը։ Պրեզիդենտ Քենեդիի սպանության փաստին նվիրված ռեժիսոր Ֆիլիպ Լաբրոյի «Ժառանգորդը» կինոնկարում (1973) Բելմոնդոն զորեղ ու գեղեցիկ խաղով կարողացավ իր մարմնավորած բարդ ու հետաքրքիր կերպարը բացահայտել և վերամարմնավորել դիպուկ շտրիխներով։ 1975 թվականին նա նկարահանվեց Վերնոյի «Սարսափ քաղաքում» կինոնկարում, մարմնավորելով ոստիկանին՝ Փարիզի քրեական բաժնի պետին։1964 թվականին Բելմոնդոն տպագրեց «30 տարի և 25 կինոնկար» ինքնակենսագրական գիրքը։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Դերակատարումներ ===


=== Պրոդյուսեր ===


== Ծանոթագրություններ ==
Գոմայր

Գոմայր, լեռնագագաթ Սյունիքի բարձրավանդակում՝ Հայաստանի Սյունիքի մարզում։ Բարձրությունը 3308 մ է։ Կազմված է հրաբխային ապարներից։ Լանդշաֆտը լեռնամարգագետնային է, կան քարակարկառներ։
Նովիե Կորոլի

Նովիե Կորոլի (ռուս.՝ Новые Короли), գյուղ Ռուսաստանի Նիժնի Նովգորոդի մարզի Սոկոլսկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Դիվիզա Նովա

Դիվիզա Նովա (պորտ.՝ Divisa Nova), համայնք Բրազիլիայում՝ Մինաս Ժերայս նահանգի կազմում։ Գտնվում է Ժեկիտինոնյա նահանգի Կենտրոնական մասում։ Մտնում է Դիամանտինա գավառի կազմի մեջ։ Բնակչությունը կազմում է 6527 մարդ՝ 2006 թվականի տվյալներով։ Գրավում է 216,697 կմ2 տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում է՝ 27,7 մարդ/կմ2։


== Պատմություն ==
Քաղաքը հիմնադրվել է 1938 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։


== Վիճակագրություն ==
Համախառն ներքին արդյունքը, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 22.739.315,00 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով, 2003 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 3.928,70 ռեալ (տվյալները Բրազիլիայի աշխարհագրության և վիճակագրության ինստիտուտի)
Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսը, 2000 թվականի դրությամբ, կազմում է՝ 0,735 (տվյալները ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագրի)։
Արիաննա Հաֆինգթոն

Արիաննա Հաֆինգթոն  (անգլ.՝ Arianna Huffington,() հուլիսի 15, 1950(1950-07-15)[…], Աթենք, Հունաստան), հույն-ամերիկացի գրող և քաղաքական մեկնաբան։ «The The Post The Huffington»-ի համահիմնադիր և նախկին գլխավոր խմբագիր։ 


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է հունական թերթի սեփականատիրոջ ընտանիքում։ 16 տարեկանում նա տեղափոխվում է Անգլիա, որտեղ այնուհետև ստանում է տնտեսագիտության որակավորում Քեմբրիջում (MA, 1972): Այնտեղ նա դարձավ առաջին արտասահմանցի ուսանողը, որը ղեկավարեց Քեմբրիջի միությունը։ Ավարտելուց հետո նա ապրում էր Լոնդոնում, իսկ 1980-ին տեղափոխվում է Միացյալ Նահանգներ։ 1986 թվականին Մայքլ Հաֆինգթոնի հետ ամուսնանալուց հետո, որի հետ նա ամուսնացած էր մինչ 1997 թվականը, բնակություն հաստատեց Կալիֆոռնիայում ։
1990 թվականից ի վեր ԱՄՆ-ի քաղաքացի է։
1994 թվականին նա մասնակցեց իր ամուսնու անհաջող նախընտրական արշավին ԱՄՆ Սենատի ընտրություններում։
2003 թվականին նա առաջադրվեց Կալիֆոռնիայի նահանգապետի պաշտոնում որպես անկախ թեկնածու, բայց հետ վերցրեց իր թեկնածությունը։
2011 թվականից, այդ տարի AOL-ի կողմից  «The Huffington Post»-ը ձեռք բերելուց հետո, A. Huffington-ը նշանակվել է նախագահ և գլխավոր խմբագիր Huffington Post Media-ի, որը միաձուլեց «The Huffington Post»-ը, այնուհետև AOL Music-ը, Engadget-ը, Patch-ը։ Մեդիա, StyleList։ 
2014 թվականին նա ամենաազդեցիկ կանանց Forbes-ի ցուցակում 52-րդն էր։
2016 թվականի օգոստոսին հայտարարվեց, որ նա հեռանալու է «The Huffington Post»-ից՝ «Thrive Global»-ը գործարկելու համար՝ առողջության և առողջության թեման։
2017 թվականին նա դարձավ UBER-ի հասարակայնության հետ կապերի ղեկավար ։
Սկզբնական շրջանում Հաֆինգթոնը հանդես եկավ որպես հանրապետական։ Այնուհետև նրա տեսակետները սկսեցին տեղափոխվել ձախ, ինչը հատկապես ակնհայտ էր այն բանից հետո, երբ նա դեմ էր ԱՄՆ միջամտությանը Հարավսլավիայի պատերազմին։ Դրանից հետո նա, մասնավորապես, ակտիվացրեց իր ջանքերը գլոբալ տաքացման դեմ պայքարում ։
Գրքերի հեղինակ, առաջին գիրքը լույս է տեսել 1973 թվականին ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Arianna Huffington // Britannica
(6810) Խուանկլարիա

(6810) Խուանկլարիա (անգլ.՝ Juanclaria), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1969 թվականի ապրիլի 9-ին Ֆելիքս Ագիլարի աստղադիտարանի կողմից Էլ Լիոնսիտոյում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,13736 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,928 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,3467 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 2029,76 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,177361 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,39° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(6810) Խուանկլարիա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ազդարյան

Ազդարյան, հայկական ազգանուն։


== Ազգանունը կրողներ ==


== Ծանոթագրություններ ==
Պրոֆեսիոգրամմա

Պրոֆեսիոգրամմա (լատ.՝ Professio՝ մասնագիտություն, Gramma՝ գրանցում) այս կամ այն մասնագիտությունը նկարագրող նշանների համակարգ է, որը  ընդգրկում է սահմանված նորմերի ու պահանջների այն ցանկը, որը ներկայացվում է տվյալ մասնագիտությանը կամ մասնագետին։ Մասնավորապես, պրոֆեսիոգրամման կարող է ընդգրկել հոգեբանական հատկանիշների այնպիսի ցանկ, որին պետք է համապատասխանեն կոնկրետ մասնագիտական խմբերի ներկայացուցիչները։ Բացի վերը նշվածից, պսիխոգրամման կիրառելի է նաև հակաճգնաժամային կադրային քաղաքականության մշակման մեջ։
Պրոֆեսիոգրամման ունի հետևյալ կառուցվածքը՝

ճշգրիտ հասցե (կոնկրետ մասնագիտություն, այդ թվում՝ որոշակի մասնագիտություններ, որոնք տարբերվում են ըստ աշխատանքի առանձնահատկության և առարկայի ազդեցության).
կարողությունների, հմտությունների, գիտելիքների ծավալ, որոնք անհրաժեշտ են աշխատակազմի պատրաստման ու վերապատրաստման համար։  Հիմնական կողմը ներառում է այն պահանջները և պայմանները, որոնք ներկայացվում են մասնագիտական պատրաստմանը, կոնկրետ մասնագիտական պատրաստման բովանդակությանը, հատկանիշներին ու հատկություններին, որոնք արտացոլում են յուրաքանչյուր անձի մասնագիտական, բարոյական և ճանաչողական ուղղությունները, մասնագիտական պատրաստության ծավալն ու բովանդակությունը.
հոգեֆիզիոլոգիական հակացուցումները և պահանջները մասնագիտությանը։Պրոֆեսիոգրամման թույլ է տալիս արտացոլել այն հոգեֆիզիոլոգիական և անհատական առանձնահատկությունները, որոնք խոչընդոտում են մասնագիտական գործունեության իրականացմանը՝ 

մասնագիտական վնասներն են՝ կոնֆլիկտները գործընկերների հետ, մշտական լարվածությունը, գործունեության միօրինակությունը և այն ամենը, որը կարող է պատճառ դառնալ աշխատակցի մասնագիտական դեֆորմացիային.
մասնագիտական պատրաստումների ու վերապատրաստումների հնարավորությունների մեծացում, եթե դա պահանջում է մասնագիտական գործունեությունը.
աշխատանքի բարոյական ստիմուլներ, որոնք մոտիվացնող ազդեցություն են ունենում աշխատակցի վրա.
ուսումնական մասնագիտական հաստատություններ, որոնք պատրաստում են կոնկրետ մասնագիտությամբ։


== Տես նաև ==
Ինժեներական հոգեբանություն


== Աղբյուրներ ==
Профессиограмма и психограмма.


== Արտաքին հղումներ ==
Յուրի Տուկաչև «Արհեստավոր-ձեռնարկատերերի համար պրոֆեսիոգրամմայի հեռանկարային մոդելը»
Իլչիգուլովո (այլ կիրառումներ)

Իլչիգուլովո, կարող է վերաբերել՝

Իլչիգուլովո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Միյակինսկի շրջանի կազմում։
Իլչիգուլովո - գյուղ Ռուսաստանի Բաշկորտոստան հանրապետության Ուչալինսկի շրջանի կազմում։
Ծաղկավոր բույսերի ցեղեր (H)

Այստեղ ներկայացված են The Plant List տվյալների բազայում 2010 թ. դեկտեմբերի դրությամբ ներառված 904 649 անվանում ծաղկավոր բույսերի 14 038 ցեղերից H տառով սկսվող 1 499-ը։
Աղյուսակի առաջին սյունակում տեղակայված են 1 499 ցեղերի լատիներեն անվանումները (The Plant List տվյալների բազայի վիճակագրության մեջ ասվում է 14 038 ցեղերի մասին)։
Երկրորդ սյունակում նշված է ընտանիքը, որտեղ ներառված է տվյալ ցեղը։


== Ծանոթագրություններ ==


== Հղումներ ==
Angiosperms (Flowering plants) — all genera // The Plant List
The Plant List (2010). Version 1. Published on the Internet; http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January)(անգլ.)
Կալտաս

Կալտաս (ռուս.՝ Калтас), գյուղ Ռուսաստանի, Խակասիա հանրապետության Ասկիզսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 24 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Կյորելե

Կյորելե, ծովափնյա հայաբնակ ավան Թուրքիայում, Տրապիզոնի վիլայեթի Ագչեապա գավառում։ Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Կյորելեի հայերը գաղթել են Թամզարայից և Շապին Գարահիսարից։ Գյուղում կար եկեղեցի (Ս. Լուսավորիչ, հիմնված 1886 թվականին) և երկսեռ վարժարան՝ 80 աշակերտով։ Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականին, Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է բռնագաղթի ճանապարհին։
Արհեստական ընտրություն

Արհեստական ընտրություն, ընտանի կենդանիների և կուլտուրական բույսերի նոր ցեղերի ու տեսակների ստացման կոմպլեքս եղանակներ։


== Տեսություն ==
Արհեստական ընտրության տեսությունը տվել է Չ․ Դարվինն իր էվոլյուցիոն ուսմունքում։ Հակառակ բնական ընտրության, արհեստական ընտրության նպատակն է ամրացնել ոչ թե տվյալ օրգանիզմին օգտակար հատկությունները, այլ այն հատկությունները, որոնք պետք են մարդուն (օրինակ՝ խոշոր եղջերավոր անասունների կաթնատվությունը, մսատվությունը ձիերի արագաշարժությունը, ուժը, թռչունների ձվատվությունը, մսատվությունը, երգեցողությունը)։


== Սելեկցիա ==
Արհեստական ընտրության հիմքում ընկած է փոփոխականությունը։ Մարդը, կենդանիների ու բույսերի մեջ ամրապնդելով և ուժեղացնելով իրեն հետաքրքրող հատկանիշները, ստացել է նոր ցեղեր ու տեսակներ։ Ընտանի տեսակների բազմազանությունը պայմանավորված է մարդու գիտակցական վերաբերմունքով և հաստատում է արհեստական ընտրության ստեղծագործական դերը։
Դարվինն ընտանի տեսակների ստացման վերաբերյալ գիտելիքներն ու մեթոդներն ամփոփեց տեսականորեն մշակված և փաստերով հիմնավորված մի համակարգում, որը դարձավ սելեկցիայի հիմքը։


== Տեսակներ ==
Դարվինը տարբերել է արհեստական ընտրության 2 եղանակ՝

անգիտակից
մեթոդական։


=== Անգիտակից ընտրություն ===
Մարդկային հասարակության զարգացման վաղ էտապներում մարդը, նպատակ ունենալով բարելավել կամ ստեղծել նոր տեսակ, իր տնտեսական շահերից ելնելով պահպանել է տվյալ կենդանիներից և բույսերից ավելի մթերատուներին և պիտանիներին, վերացրել նրանց վատ հատկանիշները։ Դա արհեստական ընտրության պարզ ձևն է՝ չգիտակցված ընտրությունը, որն ընթանում է դանդաղ, երկարատև է, տարերային։


=== Մեթոդական ընտրություն ===
Մեթոդական ընտրության բնորոշ գիծը նպատակասլացությունն է մարդն իր առջև խնդիր է դնում լավացնել ցեղը իր ցանկացած ուղղությամբ կամ ստեղծել նորը։ Այդ նպատակով խաչասերման համար ընտրվում են ծնողական զույգեր, որոնց մեջ սելեկցիոներին հետաքրքրող հատկություններն ավելի ցայտուն են արտահայտված (նույնպիսի ընտրություն կատարվում է և հաջորդ սերունդներում)։
Մեթոդական ընտրությանը մարդը դիմել է նոր ցեղերի ու տեսակների ստացման օրենքները ճանաչելուց հետո։ Մեթոդական արհեստական ընտրությունը ավելի արագ է ընթանում, դրա միջոցով են ստեղծվում համարյա բոլոր կուլտուրական բույսերի տեսակներն ու ընտանի կենդանիների ցեղերը։


== Գրականություն ==
Воронцов Н.Н., Сухорукова Л.Н. Эволюция органического мира. — М.: Наука, 1996. — С. 52-55. — ISBN 5-02-006043-7
Грин Н., Стаут У., Тейлор Д. Биология. В 3 томах. Том 2. — М.: Мир, 1996. — С. 291-294. — ISBN 5-03-001602-3
Բիդեշինու

Բիդեշինու, բարձրավանդակ Ախալքալաքի սարահարթի հարավ-արևելյան կողմու, Խոզապին լճից հյուսիս, Կարզախ գյուղից արևելք։ Հիշատակում է Էփրիկյանը՝ Բոզալու բարձրավանդակի հետ միասին։


== Ծանոթագրություններ ==
Նիկուլսկոե (գյուղ, Կոլոմենսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՆիկուլսկոեՆիկուլսկոե (ռուս.՝ Никульское), գյուղ Ռուսաստանի Մոսկվայի մարզի Կոլոմենսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2005 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 303 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Գուբսկոե (այլ կիրառումներ)

Գուբսկոե, կարող է վերաբերել՝

Գուբսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Լուբնիի շրջանում
Գուբսկոե - գյուղ, Ուկրաինայի Սումիի մարզի Ռոմնիի շրջանում
Տիգեյ

Տիգեյ (ռուս.՝ Тигей, խակ.՝ Тигей), գյուղ Ռուսաստանի Խակասիա հանրապետության Ուստ-Աբականսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2004 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 8 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Օնսի

Օնսի  (ռուս.՝ Онсы), գետ Ռուսաստանում, հոսում է Արխանգելսկի մարզում։ Գետաբերանը տեղակայված է Վաշկա գետի ձախ ափին՝ 300 կմ հեռավորության վրա։ Գետի երկարությունը 26 կմ է։


== Ջրային գրանցամատյանի տվյալներ ==
Ռուսաստանի ջրային գրանցամատյանի տվյալների համաձայն՝ պատկանում է Դվինսկո Պեչարսկի ավազանային շրջանին, գետի ջրատնտեսային տեղամասը՝ հյուսիսային Դվինա գետն է, գետի ենթաավազանը Վիչեգդա և Վագա գետերն են։ Գետի գետային ավազանը Հյուսիսային Դվինան գետն է՝ մինչև հյուսիսային Դվինի միախառնման կետը։ Գետավազանը՝ Հյուսիսային Դվինա։
Տվյալներն ըստ ջրային ռեսուրսների ֆեդերատիվ տեսչության]։

Ջրային օբյեկտի, պետական ջրային գրանցման կոդը - 03030000112103000046873
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների կոդը - 103004687
Ավազանի կոդը - 03.03.00.001
Հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների հատորի համարը - 03
Թողարկումն ըստ հիդրոլոգիական ուսումնասիրությունների - 0


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
ՌԴ ջրային ռեսուրսների էկոլոգիան Archived 2015-05-26 at the Wayback Machine.
Ռոբինզոն Կրուզո (ֆիլմ, 1954)

«Ռոբինզոն Կրուզո» (իսպ.՝ «Las Aventuras de Robinson Crusoe»), ռեժիսոր Լուիս Բունյուելի գեղարվեստական ֆիլմը՝ նկարահանված Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզոյի կյանքն ու զարմանալի արկածները» վեպի հիման վրա։ Բունյուելի՝ անգլերենով նկարահանված 2 ֆիլմերից մեկն է (մյուսը՝ «Աղջիկը», 1960)։ Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 1954 թվականին օգոստոսի 5-ին։


== Սյուժե ==
Դանիել Դեֆոյի «Ռոբինզոն Կրուզոյի կյանքն ու զարմանալի արկածները» վեպի էկրանավորումն է։
Նավաբեկությունից հետո Յորքցի նավաստի Ռոբինզոն Կրուզոն փրկվում է և ընկնում անմարդաբնակ կղզի․ նավի անձնակազմից կենդանի է մնացել միայն Կրուզոն։ Իր կյանքը կղզում նա սկսում է կատվի և շան հետ։
Կղզում կյանքը լի է բազմազան վտանգներով և դժվարություններով։


== Նկարահանող անձնակազմ ==
Սցենարիստներ - Հյուգո Բաթլեր, Լուիս Բունյուել, Դանիել Դեֆոյի վեպի հիման վրա
Բեմադրող ռեժիսոր - Լուիս Բունյուել
Օպերատոր - Ալեքս Ֆիլիպս
Պրոդյուսերներ - Օսկար Դանսիժեր, Հենրի Ֆ. Էրլիխ
Կոմպոզիտոր - Էնթոնի Քոլինզ
Բեմադրող նկարիչ - Էդվարդ Ֆիցջերալդ
Մոնտաժող - Կարլոս Սևաջ, Ալբերտո Բալենսուելա


== Դերերում ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռոբինզոն Կրուզո(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
«Ռոբինզոն Կրուզո» ֆիլմը TCM Movie Database կայքում
«Ռոբինզոն Կրուզո (1953)»(անգլ.) ֆիլմը Allmovie կայքում:
Կարադիվան

Կարադիվան, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Երզնկայի գավառում։ Գտնվում էր Երզնկա քաղաքից հյուսիս-արևելք Եփրատ գետի աջ ափի մոտ, փոքրիկ գետակի ափին։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Հակոբ Կարապենց

Հակոբ Սիմոնի Կարապենց (օգոստոսի 9, 1925(1925-08-09) կամ սեպտեմբերի 8, 1925(1925-09-08), Թավրիզ, Իրան - հոկտեմբերի 20, 1994(1994-10-20) կամ հոկտեմբերի 29, 1994(1994-10-29), Բոստոն, ԱՄՆ), հայ արձակագիր։


== Կենսագրություն ==
Հակոբ Կարապենցը ծնվել է Պարսկաստանի Թավրիզ քաղաքում։ Ավարտել է Թեհրանի Սեն Լուի ֆրանսիական քոլեջը և Հայկազյան-Թամարյան հայկական դպրոցը։ 1944 թվականին եղել է Թեհրանի Հայ Պատանեկան մշակութային միության հիմնադիրներից (1946ից՝ Հայ Երիտասարդական մշակութային միություն, 1950ից ՝ «Հայ Մշակութային Արարատ Միություն», ապա՝ «Հայ Մշակութային Արարատ Կազմակերպություն»։ 1947-1949 թվականներին սովորել է ԱՄՆ-ի Միսսուրի նահանգի, 1950-1952 թվականներին՝ Նյու Յորքի Կոլումբիայի համալսարաններում։
Մասնագիտացել է լրագրության մեջ՝ երկրորդ մասնագիտություն ընտրելով հոգեբանությունը։ 1951-1953 թվականներին Կալիֆոռնիայում բնակվելուց հետո, տեղափոխվել է Նյու-Յորք, որտեղ մեկ տարի դասավանդել է Քորնել համալսարանի լեզվաբանական բաժնում։ 1954-1979 թվականներին աշխատել է «Ամերիկայի ձայն» ռադիոկայանի հայկական բաժնում։
1995 թվականին Երևանի քաղաքային խորհրդի մարտի 27-ի թիվ 643 որոշմամբ Երևանի թիվ 6 հիմնական դպրոցն անվանակոչվել է սփյուռքահայ գրող, հրապարակախոս Հակոբ Կարապենցի անունով։


== Երկեր ==
Անծանօթ հոգիներ, Վաշինգտոն, 1970 թ., 384 էջ
Կարթագենի դուստրը (վէպ), Վաշինգտոն, 1972 թ., 220 էջ
Նոր աշխարհի հին սերմնացանները (պատմուածքներ), Վաշինգտոն, 1975 թ., 272 էջ
Միջնարար (պատմուածքներ), Նիւ Եորք, 1981 թ., 284 էջ
Ադամի գիրքը (վէպ), Նիւ Եորք, 1983 թ., 256 էջ
Ամերիկեան շուրջպար (պատմուածքներ), Նիւ Եորք, 1986 թ., 252 էջ
Անկատար և այլ պատմուածքներ, Նիւ Եորք, 1987 թ., 252 էջ
Երկու աշխարհ (գրական փորձագրութիւններ), Ուոթրթաուն, 1992 թ., 403 էջ
Մի մարդ ու մի երկիր և այլ պատմուածքներ, Ուոթրթաուն, 1994 թ., 257 էջ
Երկեր, գիրք 1. Պատմվածքներ, Երևան, 1995 թ., 504 էջ
Երկեր, գիրք 2, Երևան, 1995 թ.
Պատմվածքներ, Երևան, 2008 թ., 244 էջ
Մտորումներ (յօդուածներու ժողովածու), Արլինգտոն, 2009 թ., 264 էջ
Ադամի գիրքը (վեպ), Երևան, 2012 թ., 224 էջ


== Տես նաև ==
Հակոբ Կարապենցի անվան թիվ 6 հիմնական դպրոց


== Գրականություն ==
Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 2, Երևան, 1995 թ., էջ 618
Քեշիշյան (Արամունի) Ա., Հակոբ Կարապենց, Աշխարհընկալումը և արվեստը, Ե., 1999
Գասպարյան Դավիթ, Հայ գրականություն, գիրք 2, Երևան, 2002
Ով ով է (Հայեր։ Կենսագրական հանրագիտարան), հատ. 1, Երևան, 2005 թ.
Վազգեն Գաբրիելյան, Հայ նորագույն գրականություն (Սփյուռքահայ գրականություն), Երևան, 2008 թ., էջ 361-379


== Ծանոթագրություններ ==
Մերսեդ շրջան (Կալիֆոռնիա)

Մերսեդ շրջան (անգլ.՝ Merced County), ԱՄՆ Կալիֆորնիա նահանգի 58 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 4996 կմ² է, բնակչությունը՝ 255793 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Մերսեդ բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1855 թ.։
Ճակատամարտ Վադիմոն լճի մոտ

Վադիմոն լճի ճակատամարտ, ճակատամարտ, որը տեղի է ունեցել մ.թ.ա. 310 թվականին՝ Հին Հռոմի  զորքերի և նրա թշնամիների միջև՝ Իտալիայի Վադիմոն լճի (լատ.՝ Vadimonis) ափերին։


== Առաջին պայքար ==
Ճակատամարտը տեղի է ունեցել Սամնիտի երկրորդ պատերազմի ընթացքում։ Էտրուսկները Սամնիտների հետ միավորվելով, դուրս էին եկել Հռոմի դեմ՝ սպառնալով նրա հյուսիսային տիրապետություններին։ Վերջապես հռոմեական և էտրուսկական զորքերը հանդիպեցին Ֆալերիի քաղաքի մոտ գտնվող Վադիմոն լճի մոտ։ Հռոմեական զորքերը Քվինտուս Ֆաբիուսի հրամանատարությամբ հաղթեցին էտրուսկներին, որից հետո էտրուսկական Տարկվինիա քաղաքըկնքեց Հռոմի հետ 40 տարի խաղաղ պայմանագիր կնքեց։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին աղբյուրներ ==
Լրացուցիչ տեղեկություններ (անգլ.)
Լուգսկո

Լուգսկո (ռուս.՝ Лугско), գյուղ Ռուսաստանի, Նովգորոդի մարզի Բատեցկի շրջանի կազմում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Իլուկա (այլ կիրառումներ)

Իլուկա, կարող է վերաբերել՝

Իլուկա - գյուղ Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգի Իլուկա շրջանում
Իլուկա - շրջան Էստոնիայի Իդա-Վիրումաա նահանգում
(1411) Բրաունա

(1411) Բրաունա (անգլ.՝ Brauna), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1937 թվականի հունվարի 8-ին Կառլ Ռեյնմուտի կողմից Հայդելբերգում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 3,002945 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,8426 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 3,1632 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1900,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,189401 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 8,06° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(1411) Բրաունա աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Գեղադիրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գեղադիրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (այլ կիրառումներ)Այս հոդվածը ներկայացնում է Կոտայքի մարզի Գեղադիր գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 7 հուշարձան (5 միավոր)։

 


== Տես նաև ==
Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ


== Ծանոթագրություններ ==
Լոյթենբախ (Վերին Ֆրանկոնիա)

Լոյթենբախ(գերմ.՝ Leutenbach), կոմունա Գերմանիայում, Բավարիա երկրամասի Ֆորխհայմ շրջանում։
Ենթարկվում է Վերին Ֆրանկոնիայի վարչական շրջանին։ Բնակչությունը 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի տվյալներով կազմում է 1720 մարդ։ Զբաղեցնում է՝ 19,46 կմ² տարածք։ Պաշտոնական կոդ 09 4 74 147։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ Archived 2013-05-23 at the Wayback Machine.
Իշտալլոշ-Կյո

Իշտալլոշ-Կյո (Իշտալլոշկո, հունգ.՝ Istállós-kő), լեռ Հունգարիայում, որը գտնվում է Հավեշ մեդյեի տարածքում։ Ծովի մակարդակից ունենալով 958,1 մ բարձրություն, սա երկրորդ բարձրության լեռն է Բյուկկի լեռնազանգվածում և իր բարձրությամբ վեցերորդը Հունգարիայում։ Մինչև 2014 թվականն այն համարվել է լեռնաշղթայի ամենաբարձր կետը, սակայն, ըստ վերջին հետազոտությունների, Սիլվաշե-Կե լեռան բարձրությունը կազմել է 960.715 մ, որը մի քիչ ավելի բարձր է։


== Իշտալլոշ-Կյոյի քարանձավը ==

Իշտալլոշ-Կյոյի քարանձավի ուսումնասիրությամբ առաջին անգամ զբաղվել է պալ Ռոշկոն 1911 թվականին։ Քարանձավը հանդիսանում է կարևոր հնագիտական հուշարձան. այստեղից հանյտաբերվել են մինչև  30 000-40 000 տարեկան գտածոներ, ի թիվս որոնց քարանձավային արջի և Bison latifrons բիզոնի ոսկորներն են, աշխատանքի համար նախատեսված քարե, ոսկրե գործիքներ, ինչպես նաև քարեդարյա օջախ, որն այժմ ցուցադրվում է Հունգարիայի ազգային թանգարանումՔարանձավում ավելի ուշ պեղումներ է կատարել Օտտոկար Կադիկը (1929) և Մարիա Մոտտլը (1938)։ 1947 թվականին լավ պատրաստված մանրամասն պեղումները գլխավորում էր Լասլո Վերտեշը։ Հնագիտական շերտավորումների և կենդանիների մնացորդների հիման վրա ուսումնասիրվել են քարանձավում հայտնաբերված երեք մշակութային շերտերի և տեխնիկական պոպուլյացիաների մարդկանց, ովքեր ապրել էին այստեղ՝ քարանձավում։ Քարանձավը պահպանվողի կարգավիճակ է ստացել 1944 թվականին և որպես բնության հատուկ պահպանվող հուշարձան՝ 1982 թվականին։
Վերջին պեղումները սկսվել են 2000 թվականին, և նրանց գլխավորել է Արպադ Ռինգերը։ Քարանձավի կարևորությունը համարվում է նրանում, որ այստեղից հայտնաբերվել է Սառցե դարաշրջանի մոտ 66 տարբեր մնացորդներ, ինչը նրան դարձնում է Եվրոպայի Օրինյակիի ֆաունայի շրջանում ամենահարուստ ֆաունան։ Քարանձավի միկրոֆաունայում նկարագրված են երեք նոր տեսակի կաթնասուններ և քսան նոր տեսակի թռչուններ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Az Istállós-kő իսկ környezetének térképe Archived 2013-09-21 at the Wayback Machine.
Istállóskői ősemberbarlang Szilvásvárad
Գորկի (գյուղ, Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գորկի (այլ կիրառումներ)Գորկի (ուկրաիներեն՝ Гірки), գյուղ Ուկրաինայի Ժիտոմիրի մարզի Նովգորոդ-Վոլինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 1456 թվականին։
2001 թվականի տվյալներով Գորկի գյուղում բնակվում էր 724 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 1978 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 366,03 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Լյուդվիգ ֆոն Արութին

Լյուդվիգ ֆոն Ֆրեյեր Արութին (գերմ.՝ Ludwig Freiherr von Aretin, մարտի 19, 1845(1845-03-19), Հայդենբուրգ դղյակ, Բավարիայի թագավորություն - փետրվարի 5, 1882(1882-02-05) կամ փետրվարի 5, 1884(1884-02-05), Հայդենբուրգ դղյակ, Ալդերսբախ, Պասաու, Ստորին Բավարիա, Բավարիա, Գերմանական կայսրություն), հայազգի բարոն Բավարիայում, քաղաքական գործիչ, իրավաբան և հողասեփականատեր, Գերմանական Կենտրոնական կուսակցության անդամ և Գերմանական կայսրության Ռայխստագի անդամ։ Արութինների բարոնական, ազնվական տոհմից, Պետրոս Կառլ ֆոն Արութինի որդին։


== Կենսագրություն ==
Լյուդվիգ ֆոն Արութինը բարոն Պետրոս Կառլ ֆոն Արութինի որդին է, ծնվել է 1845 թվականի մարտի 19-ին։ 1874-1878 թվականներին եղել է Իլերթիսենի ընտրատարածքի պատգամավորը գերմանական ռայխստագում։ 1872 թվականին ամուսնացել է ազնվատոհմիկ Մերի Լուիզա Հովարդի հետ, իսկ 1875 թվականին ծնվել է նրանց որդին՝ Հենրիխ ֆոն Արութինը։ Մահացել է 1884 թվականի փետրվարի 5-ին։


== Տես նաև ==
Արութիններ


== Ծանոթագրություններ ==