Ֆեոդոր Խիտրուկ

Ֆեոդոր Սավելևիչ Խիտրուկ (ռուս.՝ Фёдор Савельевич Хитрук, ապրիլի 18 (մայիսի 1), 1917, Տվեր, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 3, 2012(2012-12-03), Մոսկվա, Ռուսաստան), խորհրդային և ռուս մուլտիպլիկատոր, ռեժիսոր, սցենարիստ, մանկավարժ, թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1987)։ ԽՍՀՄ պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (1976, 1982), Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի մրցանակի (1999), ԳԴՀ ազգային մրցանակի (1971) դափնեկիր։


== Կենսագրություն ==
Ֆեոդոր Խիտրուկ ծնվել է 1917 թվականի ապրիլի 18-ին (մայիսի 1) Տվերում, եղել է հրեական ընտանիքի երեք որդիներցի միջնեկը։ Հայրը՝ Սավելի Դավիդովիչ Խիտրուկը (1887-1983), եղել է փականագործ, ապա ինժեներ, իսկ կյանքի վերջին տարիներին՝ հանրապետական նշանակության թոշակառու, ծագումով եղել է Պոլոցկից, մայրը՝ Աննա Անտոնովնա Խիտրուկը (օրրիորդական ազգանունը՝ Նախամչիկ, 1893-1985), ծնունդով եղել է Ռիգայից։ Ծնողներն ամուսնացել են 1914 թվականին Ռիգայում, որտեղ էլ ծնվել է նրանց ավագ որդին՝ Միխայիլը (1915-2007)։ 1917 թվականին ծնողները տեղափոխվել են Տվեր, որտեղ ծնվել են միջնեկ և կրտսեր որդիները՝ Ֆեոդորն ու Վլադիմիրը (1921-1993)։ 1924 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա, իսկ այն բանից հետո, երբ հայրն ավարտել է Պլեխանովի ակադեմիան, նրան՝ որպես Ստանկոէքսպորտի ներկայացուցչի, գործուղել են Գերմանիա՝ զբաղվելու սարքավորումների գնմամբ (1931-1934)։ Հիմնականում ապրել են Շտուտգարտում, որտեղ ապագա մուլտիպլիկատորը սովորել է գեղարվեստա-արհետագործական ուսումանրանում։
1936 թվականին պատանին արդեն Մոսկվայում սովորել է Պետական հրատարակությունների միավորման գեղարվեստի տեխնիկումում։ Հետագայում սովորել է Նկարիչ-գրաֆիկների որակավորման բարձրացման ինստիտուտում (Նիկոլայ Վիշեսլավցևի արվեստանոց)։ Մոսկվայի I միջազգային կինոփառատոնում (1935) Ուոլթ Դիսնեյի մուլտֆիլմերը դիտելուց հետո հետաքրքրվել է մուլտիպլիկացիայով և ծանոթ նկարչի խորհրդով որոշել է ընդունվել «Սոյուզմուլտֆիլմի» ստուդիա, բայց երկար ժամանակ մերժում է ստացել։
1937 թվականի նոյեմբերից Ֆեոդոր Խիտրուկն սկսել է աշխատել «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիայում որպես մուլտիպլիկատոր-ստաժյոր, իսկ 1938 թվականից՝ որպես մուլտիպլիկատոր։ 1941 թվականի օգոստոսին՝ Հայրենական մեծ պատերազմի սկսվելուց հետո, կես տարով ուղարկվել է սովորելու Օտար լեզուների ինստիտուտում, որը տարհանվել էր Ստավրոպոլ նա Վոլգե։ Ուսումն ավարտելուց հետո Ֆեոդոր Խիտրուկը՝ որպես թարգմանիչ, ծառայել է 3-րդ Ուկրաինական ռազմաճակատում, եղել 17-րդ օդային բանակի ռադիոգրավման դասակի հրամանատար։ Պատերազմից հետո Ֆեոդոր Խիտրուկը երկու տարի որպես ռազմական թարգմանիչ աշխատել է Բեռլինում, ինչից հետո վերադարձել է «Սոյուզմուլտֆիլմ»։
1949 թվականից եղել է ՀամԿ(բ)Կ անդամ։
1956-1981 թվականներին դասավանդել է «Սոյուզմուլտֆիլմ» ստուդիային կից նկարիչ-մուլտիպլիկատորների դասընթացներում։ 1962 թվականին սկսել է զբաղվել ռեժիսուրայով։ Առաջին ֆիլմը՝ «Մի հանցագործության պատմություն», մեծ հաջողություն է ունեցել։ Ներկայում այն համարվում է խորհրդային մուլտիպլիկացիայում նոր ոճի սկիզբ, որ տարբերվել է 1950-1960-ական թվականների կանոնից և նմանվել դիսնեյյան ֆիլմերին։
Խիտրուկը հանդես է եկել որպես մեծահասակների համար նախատեսված տարբեր ժանրերի կարճամետրաժ մուլտֆիլմերի ռեժիսոր։ Առավել հայտնի են բյուրոկրատիան ծաղրող «Մարդը շրջանակի մեջ» (ռուս.՝ «Человек в рамке», 1966), ժամանակակից հասարակությունում մարդու մենակության մասին պատմող «Կղզի» (ռուս.՝ «Остров», 1973) մուլտֆիլմերը, «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ» (1968) պարոդիան, «Առյուծ և ցուլ» (ռուս.՝ «Лев и Бык», 1984) պրիտչան։ Նկարահանել է երեք մուլտֆիլմ Վինի Թուխի մասին։
1980-ական թվականներին զբաղեցրել է «Մուլտհեռուստաֆիլմ» ստուդիայի գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնը, եղել է Անիմացիոն կինոյի միջազգային միության (ASIFA) փոխնախագահ (1980-1988)։ 1980-2003 թվականներին դասավանդել է Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացներում, որպես «եղել է ռեժիսոր-մուլտիպլիկատորների նախապատրաստման բաժնի ստեղծման նախաձեռնողներից մեկը»։1995 թվականից եղել է «Ոսկե ձկնիկ» անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային փառատոնի պատվավոր նախագահ։ 1996-2000 թվականներին եղել է Ռուսաստանի անիմացիոն կինոյի միության պատվավոր նախագահ։
Իր երկարամյա կարիերայի ընթացքում Ֆեոդոր Խիտրուկն արժանացել է բազմաթիվ կինեմատոգրաֆիական մրցանակների ու պարգևների։ Եղել է Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիական արվեստների «Նիկա» ակադեմիայի ակադեմիկոս, Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի համառուսական պետական ինստիտուտի պատվավոր պրոֆեսոր (2002)։ 1993 թվականի ապրիլին Ֆեոդոր Խիտրուկն ու երեք այլ առաջատար մուլտիպլիկատորներ (Յուրի Նորշտեյն, Անդրեյ Խրժանովսկի և Էդուարդ Նազարով) հիմնադրել են մուլտիպլիկացիոն «Шар» դպրոց-ստուդիան։
Ֆեոդոր Խիտրուկը եղել է անիմացիայի վերաբերյալ տերմինների միջազգային բառարանի կազմողներից մեկը։
Մինչև իր կյանքի վերջը Ֆեոդոր Խիտրուկն ապրել է Մոսկվայում։ Մահացել է 2012 թվականի դեկտեմբերի 3-ին։ Դիակիզումը կատարվել է Խովանսկոե գերեզմանատանը, աճյունասափորը թաղվել է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը։


=== Ընտանիք ===
Առաջին կինը՝ Մարիա Մոտրուկը (1916-1984), նկարիչ-մուլտիպլիկատոր,
Որդին՝ Անդրեյ Խիտրուկ (ծնվել է 1944 թվականին), երաժշտագետ, դաշնամուրի ուսուցիչ Գնեսինների անվան պետական երաժշտական քոլեջում, ՌԴ մշակույթի վաստակավոր գործիչ,
Թոռնուհի՝ Անաստասիա Խիտրուկ (ծնվել է 1975 թվականին), Անդրեյ Խիտրուկի և դաշնակահարուհի Ելենա Թաթուլյանի (ծնվել է 1943 թվականին) դուստրն է,
Երկրորդ կինը՝ Գալինա Նիկոլաևնա Խիտրուկ։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր ===
1962 – Մի հանցագործության պատմություն (ռուս.՝ История одного преступления)
1964 – Արջուկը (ռուս.՝ Топтыжка)
1965 – Բոնիֆացիի արձակուրդը (ռուս.՝ Каникулы Бонифация)
1966 – Մարդը շրջանակի մեջ (ռուս.՝ Человек в рамке)
1967 – Օթելլո-67 (ռուս.՝ Отелло-67)
1968 – Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ (ռուս.՝ Фильм, фильм, фильм)
1969 – Վինի Թուխ (ռուս.՝ Винни-Пух (мультфильм))
1970 – Պատանի Ֆրիդրիխ Էնգելսը (ռուս.՝ Юноша Фридрих Энгельс) – Վադիմ Կուրչևսկու, Կլաուս Գեորգիի և Կատյա Գեորգիի հետ միասին
1971 – Վինի Թուխը գնում է հյուր (ռուս.՝ Винни-Пух идёт в гости)
1972 – Վինի Թուխը և հոգսերի օրը (ռուս.՝ Винни-Пух и день забот) – Գենադի Սոկոլսկու հետ միասին
1973 – Կղզի (ռուս.՝ Остров)
1974 – Նվիրում եմ քեզ աստղ (ռուս.՝ Дарю тебе звезду)
1976 – Իկարոսը և իմաստունները (ռուս.՝ Икар и мудрецы)
1982 – Օլիմպիոնիկները (ռուս.՝ Олимпионики)
1983 – Առյուծ և ցուլ (ռուս.՝ Лев и Бык)


=== Սցենարիստ ===

1964 – Արջուկը (ռուս.՝ Топтыжка)
1965 – Բոնիֆացիի արձակուրդը (ռուս.՝ Каникулы Бонифация)
1965 – Հեքիաթ ցարևիչի և երեք բուժակների մասին (ռուս.՝ Сказка о царевиче и трёх лекарях)
1966 – Մարդը շրջանակի մեջ (ռուս.՝ Человек в рамке)
1967 – Օթելլո-67 (ռուս.՝ Отелло-67)
1968 – Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ (ռուս.՝ Фильм, фильм, фильм), համահեղինակ՝ Վլադիմիր Գոլովանով
1969 – Վինի Թուխ (ռուս.՝ Винни-Пух (мультфильм)), համահեղինակ՝ Բորիս Զախոդեր
1970 – Պատանի Ֆրիդրիխ Էնգելսը (ռուս.՝ Юноша Фридрих Энгельс), համահեղինակներ՝ Վադիմ Կուրչևսկի, Կլաուս Գեորգի և Կատյա Գեորգի
1971 – Վինի Թուխը գնում է հյուր (ռուս.՝ Винни-Пух идёт в гости), համահեղինակ՝ Բորիս Զախոդեր
1972 – Վինի Թուխը և հոգսերի օրը (ռուս.՝ Винни-Пух и день забот), համահեղինակ՝ Բորիս Զախոդեր
1973 – Կղզի (ռուս.՝ Остров)
1973 – Վախի հավասարակշռություն (ռուս.՝ Равновесие страха), համահեղինակներ՝ Էդուարդ Նազարով, Անատոլի Կալոշին, Վլադիմիր Զույկով
1974 – Նվիրում եմ քեզ աստղ (ռուս.՝ Дарю тебе звезду), համահեղինակ՝ Մարիա Մոտրուկ
1976 – Իկարոսը և իմաստունները (ռուս.՝ Икар и мудрецы)
1982 – Օլիմպիոնիկները (ռուս.՝ Олимпионики)
1983 – Առյուծ և ցուլ (ռուս.՝ Лев и Бык)
1986 – Երեք նովել (ռուս.՝ Три новеллы)
2011 – Ցախավելին հեծած (ռուս.՝ Верхом на метле)


=== Նկարիչ ===
1956 – Աղջիկը ջունգլիներում (ռուս.՝ Девочка в джунглях)


=== Նկարիչ-մուլտիպլիկատոր ===


=== Գեղարվեստական ղեկավար ===
1975 – Գետաձին (ռուս.՝ Бегемотик)
1984 – Գլխարկով կատուն (ռուս.՝ Кот в колпаке)
1985 – Կուտխն ու մկները (ռուս.՝ Кутх и мыши)
1985 – Հոլ (ռուս.՝ Волчок)
1995 – Ատրակցիոն (ռուս.՝ Аттракцион)
2001 – Հարևաններ (ռուս.՝ Соседи)


=== Ոչ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի մոլտիպլիկացիոն հատվածներ ===
Ռեժիսոր1968 – Հաջողության զիգզագ (ռուս.՝ Зигзаг удачи) (գեղարվեստական)
1971 – Շատախոս «ակտիվիստը» (ռուս.՝ Болтун-«активист», սյուժե «Фитиль» կինոամսագրից, «Фитиль № 112») – Գ. Սոկոլսկու հետ միասին,
1975 – Միստր Մաք-Քինլիի փախուստը (ռուս.՝ Бегство мистера Мак-Кинли) (գեղարվեստական)
1980 – Օ՜, սպո՛րտ, դու խաղաղություն ես (ռուս.՝ О спорт, ты – мир!) (վավերագրական-խաղարկային)Սցենարիստ1971 – Շատախոս «ակտիվիստը» (ռուս.՝ Болтун-«активист», սյուժե «Фитиль» կինոամսագրից, «Фитиль № 112»), համահեղինակ՝ Արկադի ԱրկանովՆկարիչ1973 – Սիրել մարդուն (ռուս.՝ «Любить человека»)


=== Նկարահանում վավերագրական ֆիլմերում ===
1997 – Անիմացիան Ա-ից մինչև Ֆ (ռուս.՝ Анимация от А до Я)
1999 – Ֆեոդոր Խիտրուկ։ Մասնագիտությունը՝ անիմատոր (ռուս.՝ Фёдор Хитрук. Профессия – аниматор)
2004 – Սոյուզմուլտֆիլմ։ Հեքիաթներ և եղելություններ (ռուս.՝ Союзмультфильм: Сказки и Были)
2004 – Կախարդական Ռուս (ռուս.՝ Волшебная Русь)
2005 – Հրաշքների ֆաբրիկա։ Ֆիլմ 1։ Ռեժիսոր-մուլտիպլիկատոր (ռուս.՝ Фабрика чудес. Фильм 1: Режиссёр-мультипликатор)
2006 – Անկշիռ կյանք (ռուս.՝ Невесомая жизнь)
2006 – Եվգենի Լեոնով։ Խոստովանություն (ռուս.՝ Евгений Леонов. Исповедь)
2008 – Հրաշքների ֆաբրիկա։ Ֆիլմ-նախաբան։ Հանդիսատեսի անունից (ռուս.՝ Фабрика чудес. Фильм – пролог: От лица зрителя)
2011 – Կղզիներ (ռուս.՝ Острова)


== Մրցանակներ և պարգևներ ==


=== Պարգևներ և կոչումներ ===
1968 – ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (9 հունվարի, 1968 թվական) – խորհրդային կինոարվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար
1971 – Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան, օրդենի համար՝ 691837
1971 – ԳԴՀ ազգային մրցանակ – «Պատանի Ֆրիդրիխ Էնգելսը» ֆիլմի համար
1976 – ԽՍՀՄ պետական մրցանակ գրականության, արվեստի և ճարտարապետության բնագավառում 1976 թվականի համար (4 նոյեմբերի, 1976 թվական) – «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ...» մուլտիպլիկացիոն ֆիլմի, Վինի Թուխի մասին եռագրության, «Կղզի», «Նվիրում եմ քեզ աստղ» մուլտֆիլմերի համար
1977 – ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (7 հունվարի, 1977 թվական) – խորհրդային կինոարվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար
1982 – ԽՍՀՄ պետական մրցանակ գրականության, արվեստի և ճարտարապետության բնագավառում 1982 թվականի համար (28 հոկտեմբերի, 1982 թվականа) – «Օ՜, սպո՛րտ, դու խաղաղություն ես» գեղարվեստական-հրապարակախոսական ֆիլմի համար
1985 – Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան
1987 – ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (17 ապրիլի, 1987 թվական) – խորհրդային կինոարվեստի զարգացման գործում ունեցած մեծ ներդրման համար
1998 – «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» III աստիճանի շքանշան (16 հունվարի, 1998 թվական) – հայրենական կինոարվեստի զարգացման գործում ունեցած անձնական մեծ ներդրման համար
1999 – Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի մրցանակ գրականության և արվեստի բնագավառում 1998 թվականի համար (12 հունվարի, 1999 թվական)
2002 – Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հատուկ մրցանակ «Ռուսական կինոյի զարգացման գործում ունեցած ակնառու ներդրման համար» 2001 թվականի համար (30 մայիսի, 2002 թվական)


=== Մրցանակներ փառատոններում ===
1962 – Սան Ֆրանցիսկոյի միջազգային կինոփառատոն – «Ոսկե դարպասներ» մրցանակ, «Մի հանցագործության պատմություն» մուլտֆիլմ
1963 – Օբերհաուզենի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն – Պատվավոր դիպլոմ, «Մի հանցագործության պատմություն» մուլտֆիլմ
1964 – Համամիութենական կինոփառատոն – առաջին մրցանակ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի բաժնում, «Մի հանցագործության պատմություն» մուլտֆիլմ
1964 – Վենետիկի միջազգային կինոփառատոն – «Սուրբ Մարկոսի բրոնզե առյուծ», «Արջուկը» մուլտֆիլմ
1965 – Կորկայի միջազգային կինոփառատոն – պատվավոր դիպլոմ, «Բոնիֆացիի արկածներըW մուլտֆիլմ
1966 – Համամիութենական կինոփառատոն – առաջին մրցանակ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի բաժնում, «Բոնիֆացիի արկածներըW մուլտֆիլմ
1966 – Անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն Մամայայում – «Ոսկե հավալուսն» մրցանակ մանկական ֆիլմերի բաժնում, «Բոնիֆացիի արկածներըW մուլտֆիլմ
1967 – Մանկական ֆիլմերի միջազգային փառատոն Թեհրանում – խրախուսական դիպլոմ, «Բոնիֆացիի արկածները» մուլտֆիլմ
1969 – Կրակովի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն – պատվավոր դիպլոմ, «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ» մուլտֆիլմ
1970 – Տամպերեի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն – մրցանակ, «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ» մուլտֆիլմ
1970 – Լայպցիգի ոչ խաղարկային և անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային կիոնփառատոն – «Ոսկե աղավնի» մրցանակ, «Պատանի Ֆրիդրիխ Էնգելս» մուլտֆիլմ
1971 – Օբերհաուզենի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն – Ժողովրդական համալսարանների միջազգային ժյուրիի մրցանակ, «Պատանի Ֆրիդրիխ Էնգելս» մուլտֆիլմ
1973 – Նյու Յորքի անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն – արծաթե մեդալ, «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ» մուլտֆիլմ
1973 – Կոլոմբոյի միջազգային կինոփառատոն – մրցանակ լավագույն կարճամետրաժ ֆիլմի համար, «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ» մուլտֆիլմ
1974 – Համամիութենական կինոփառատոն – երկրորդ մրցանակ մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի բաժնում, «Կղզի» մուլտֆիլմ
1974 – Կաննի միջազգային կինոփառատոն – գրան-պրի կարճամետրաժ ֆիլմի համար, «Կղզի» մուլտֆիլմ
1974 – Կրակովի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն – «Վավելի ոսկե վիշապ» գրան-պրի, դրամական պարգև, «ՍԻԴԱԼԿ» դիպլոմ, «Կղզի» մուլտֆիլմ
1975 – Կաննի կինոփառատոն – ժյուրիի հատուկ մրցանակ (կարճամետրաժ ֆիլմերի հիմնական ծրագիր), «Նվիրում եմ քեզ աստղ» մուլտֆիլմ
1977 – Համամիութենական կինոփառատոն Ռիգայում – երկրորդ մրցանակ մուլտֆիլմերի բաժնում, «Իկարիոսն ու իմաստունները» մուլտֆիլմ
1983 – «Cinanima» միջազգային կինոփառատոն Էշպինիոյում – պատվավոր դիպլոմ 3-12 րոպե տևողությամբ ֆիլմերի բաժնում, «Առյուծ և ցուլ» մուլտֆիլմ
1983 – Տամպերեի կարճամետրաժ ֆիլմերի միջազգային կինոփառատոն – «Դասական անիմացիայի ոճի վարպետորեն տիրապետման համար», «Առյուծ և ցուլ» մուլտֆիլմ
1984 – Տորոնտոյի անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային փառատոն – հանդիսատեսի մրցանակ, «Առյուծ և ցուլ» մուլտֆիլմ
1997 – Վլադիսլավ Ստարևիչի անվան մրցանակ
2005 – Անիմացիոն կինոյի Х ռուսական բաց փառատոն Սուզդալում – «Մասնագիտական ոլորտում ունեցած ներդրման համար»
2006 – Անեսիի անիմացիոն ֆիլմերի միջազգային փառատոն – ժյուրիի մրցանակ «Մասնագիտական ոլորտում ունեցած ձեռքբերումների համար»
2006 – «Նիկա» մրցանակ – ռուսաստանյան կինեմատոգրաֆում ունեցած ակնառու ներդրման համար
2006 – Զագրեբի անիմացիոն ֆիլմերի XVIII միջազգային փառատոն – մրցանակ «Մասնագիտական ոլորտում ունեցած ներդրման համար»


== Մատենագիտություն ==
Хитрук Ф. «Разговор о профессии» — Статья в книге-сборнике: Асенин С. Мудрость вымысла. Мастера мультипликации о себе и своём искусстве. М. Искусство, 1983, 207с., Тираж 25 000 экз.
Хитрук Ф. Сотворение фильма, или Несколько интервью по служебным вопросам. — М., 1990.
Фёдор Хитрук — Воспоминания. Киноведческие записки № 73 — 2005
Хитрук Ф. Профессия — аниматор: В 2-х тт. — Т. 1-2. — М.: Гаятри, 2008, ISBN 978-5-9689-0137-8,


=== Թարգմանություն ===
Молтин Леонард О мышах и магии. История американского рисованного фильма. — М.: Издательство Дединского, 2018. — 640 с. — ISBN 978-5-6040967-0-3Of Mice and Magic. A History of American Animated Cartoons. Переводчик Хитрук Ф.С.


== Նշումներ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Хитрук Фёдор Савельевич // Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — С. 467. — 640 с. — 100 000 экз.
Сергей Капков Энциклопедия отечественной мультипликации. — М.: Алгоритм, 2006. — С. 687—689. — 816 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-9265-0319-4
Освальд Айтен (Oswald Iten). Пух Райтермана и Пух Хитрука: сравнительная характеристика персонажей = Pooh vs. Pukh, a character analysis // Сolorful animation expressions, Швейцария (2011)(անգլ.) // ИноСМИ.ру. — 2012.
Хитрук Ф.С. Профессия - аниматор. (В 2 тт., т. 1). — Гаятри, 2007. — С. 43. — 304 с. — ISBN 978-5-9689-0137-8


== Արտաքին հղումներ ==
Энциклопедия отечественного кино: Хитрук Федор Савельевич (биография) Archived 2007-05-09 at the Wayback Machine.
«Фёдор Хитрук на animator.ru»։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-02-08-ին։ Վերցված է 2008-10-10 
Капков С. (2007-04-28)։ «Фёдор Хитрук: «Когда вы приносите радость, вы не устаете»»։ utro.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-16-ին։ Վերցված է 2013-08-14 
«История одного аниматора: скончался создатель Винни-Пуха Фёдор Хитрук»։ ria.ru։ 2012-12-03։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-16-ին։ Վերցված է 2013-08-14 
Moritz W. (1999)։ «The Spirit Of Genius: Feodor Khitruk»։ Animation World Magazine, 3.12 (անգլերեն)։ awn.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-12-16-ին։ Վերցված է 2013-08-14 
Bergan R. (2012-12-10)։ «Fyodor Khitruk obituary» (անգլերեն)։ theguardian.com։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-16-ին։ Վերցված է 2013-08-14  
«Fyodor Khitruk: Acclaimed Soviet animator» (անգլերեն)։ independent.co.uk։ 2012-12-05։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-08-16-ին։ Վերցված է 2013-08-14