Իջևան

Իջևան, քաղաք Հայաստանի Տավուշի մարզում։ Գտնվում է Աղստև գետի ափին՝ Երևանից 142 կմ հեռավորության վրա։ Մարզի վարչական կենտրոնն է։


== Անվանում ==

Ներկայիս քաղաքի տեղում հնում գտնվել են իջևանատներ, որոնք սպասարկել են Ասորիքից ու Դվինից դեպի Պարտավ և Հյուսիսային Կովկաս գնացող առևտրական տարանցիկ ճանապարհը։ Պարսկական տիրապետության շրջանում այդ վայրը կոչվել է Իստիբուլաղ (պարսկերեն բառացի՝ «տաք աղբյուր»), ուր 1780-ական թվականներին հիմնադրվել է Քարվանսարա գյուղը։
Հայաստանում խորհրդային իշխանություն հաստատումից հետո վերանվանվել է Իջևան։ Քաղաքի կարգավիճակ ունի 1961 թվականից։


== Աշխարհագրություն ==
Իջևանը գտնվում է Աղստև գետի երկու ափերին՝ Իջևանյան լեռնաշղթայի ստորոտին։ Քաղաքը Երևանից գտնվում է 142 կմ հեռավորության վրա։ Իջևանը շրջապատված է լեռներով՝ պատված սաղարթախիտ անտառներով, որոնց տեղ-տեղ փոխարինում են ալպիական մարգագետինները։


=== Կլիմա ===
Իջևանում, ինչպես նաև հարակից բնակավայրերում, կլիման բավականին մեղմ է. ամռանը ոչ շատ շոգ է, իսկ ձմռանը՝ ոչ սաստիկ ցուրտ։ Օդի միջին ջերմաստիճանը օգոստոսին կազմում է մոտ 23 °C, հունվարին՝ մոտ 0 °C, տարեկան տեղումների քանակը՝ 563 մմ։


== Բնակչություն ==
Իջևանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.


== Տնտեսություն ==
Իջևանը հայտնի է իր գորգագործությամբ։ Այստեղ է գտնվում Հարավային Կովկասի ամենամեծ գորգագործական կոմբինատը, որը մեծ համբավ ուներ ողջ Խորհրդային Միությունում։ Իջևանյան գորգագործության նմուշներն այսօր ևս պահպանվում են Հայաստանի պատմության թանգարանում։
Իջևանը հայտնի է նաև իր գինիներով։ Քաղաքի մուտքի մոտ է գտնվում Իջևանի գինու-կոնյակի գործարանը։


== Զբոսաշրջություն ==

Իջևանի տեսարժան վայրերից են կենտրոնական զբոսայգին, բուսաբանական այգին (Դենդրոպարկը), Իջևանի պատմաերկրագիտական թանգարանը և այլն։ Յուրաքանչյուր տարի Իջևանում տեղի է ունեցել ճարտարապետների միջազգային գիտաժողով, որի արդյունքում ստեղծված գործերը տեղադրված են կենտրոնական զբոսայգում։
Իջևանի տարածաշրջանը հայտնի է նաև իր պատմաճարտարապետական կոթողներով, որոնցից ամենահայտնին Մակարավանքն է։ Այն կառուցվել է 10-13-րդ դարերում, գտնվում է Աչաջուր գյուղի մոտ՝ Իջևանից 10 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքի լեռներում բազմաթիվ են քարանձավները (Լաստիվեր՝ գյուղ Ենոքավան 3 կմ)։
Իջևանը հարմարավետ վայր է ակտիվ հանգստի սիրահարների համար։ Այստեղ կարելի է կազմակերպել ձիարշավներ, հետիոտնային, հեծանվային արշավներ, վրանային երեկոներ։


== Պատմամշակութային կառույցներ ==

Հին Քարվանսարան գտնվում էր ներկայիս Իջևան քաղաքից 10 կմ հարավ՝ Աղստևի ձախ ափին։ Քաղաքի արևմտյան մասում է գտնվում 13-րդ դարում կառուցված Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին։


== Տրանսպորտ ==
Քաղաքով անցնում է Երևան-Թբիլիսի մայրուղին։ Հողամասի փոխարեն անցնելով Ադրբեջանի տարածքով՝ Վրաստանի հետ կապ ունենալու համար կառուցվել է Իջևան-Բագրատաշեն մայրուղու նոր հատված։ Հրազդան-Ղազախ հատվածում Երևան-Ղազախ երկաթուղային գիծը ուժի մեջ է միայն Իջևան կայարանից։


== Մշակույթ ==
Հանրապետության հյուսիս-արևելքում, մասնավորապես, Իջևանի շրջանում, քաղաքը վաղուց հայտնի էր իր գորգագործության վարպետներով. նրանց կողմից հյուսված գորգերով, «Խուրջինը» առանձնանում է նկարի հարուստ գույներով և նրբագեղությամբ։ Հայաստանի պատմության թանգարանում ցուցադրվում են հին Իջևանի գորգերի գեղեցիկ նմուշներ։ Քաղաքն ունի պատմաազգագրական թանգարան։


== Սպորտ ==

Խորհրդային տարիներին քաղաքը ներկայացնում էին Բենտոնիտ ՖԱ թիմը, որը կոչված է Բենտոնիտի անունով։ 1990 թվականին մեկ մրցաշրջան անցկացնելուց հետո թիմը կազմալուծվել է։ 2007 թվականի սկզբին թիմը վերստեղծվել է՝ շնորհիվ նախկին ֆուտբոլիստ, այժմ՝  գործարար Դավիթ Դավթյանի, որն իրականացրել է լայնածավալ ծրագրեր ։ Բայց գավաթում երկու հանդիպում և մի քանի ընկերական խաղ անցկացնելուց հետո թիմը լուծարվել է՝ ֆինանսավորման արագ ավարտի պատճառով։
Քաղաքն ունի «Արնար» մարզադաշտ, որը կառուցվել է 2007 թվականին։ Ներկայումս օգտագործվում է հիմնականում ֆուտբոլային հանդիպումների համար։ 2008 թվականին «Արնար» մարզադաշտում անցկացվել է Հայաստանի ֆուտբոլի գավաթի խաղարկության եզրափակիչ հանդիպումը «Արարատ Երևան ՖԱի» և «Ուրարտու ՖԱի» միջև։  Մարզադաշտի հարևանությամբ կա մարզասրահների մինի խաղադաշտ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Սուրբ Հովհաննես մատուռ
Դենդրոպարկ
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի
Քանդակների այգի
Մայր Հայաստանի արձան
Սուրբ Ներսես Շնորհալի եկեղեցի


== Քույր քաղաքներ ==
 Վալանս, Ֆրանսիա
 Նիկեա, Հունաստան


== Իջևանում ծնվածներ ==
Նիկոլ Փաշինյան
Կորյուն Առաքելյան
Գառնիկ Անանյան
 Դավիթ Պետրոսյան
Զորիկ Գևորգյան
Ռազմիկ Էդիլյան
Հովհաննես Հովսեփյան
Սպարտակ Սարգսյան
Գրիգոր Ջաղեթյան
Օնիկ Գասպարյան
Սարգիս Սիմոնյան
Աշոտ Ասլանյան
Վիլեն Հարությունյան
Սուրեն Մանուկյան
Գառնիկ Ավալյան
Ջեմմա Անանյան
Արմեն Ղուլարյան
Աշոտ Շահնազարյան
Արուս Ղազումյան
Սիփան Փաշինյան
Արմո Հարենց
Նորիկ Կազումով
Հրաչյա Կազումով
Վահե Ղազարյան
Ժորա Փարսյան


== Տես նաև ==
Իջևանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Տավուշի մարզ)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Իջևան քաղաքային համայնք