Ստարի Օսկոլ

Ստարի Օսկոլ (ռուս.՝ Старый Оскол, ռուսերենից բառացի թարգմանած՝ նշանակում է Հին Օսկոլ), քաղաք (1593 թվականից ) Ռուսաստանի արևմտյան մասում՝ Բելգորոդի մարզում. նույնանուն քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոնը։ Միաժամանակ համարվում է վարչական, տնտեսական, արդյունաբերական, մշակութային կենտրոնը Ստարոօսկոլյան-Գուբկինյան ագլոմերացիայի, որտեղ ապրում է 400-450 հազար մարդ։ Բուն քաղաքի բնակչության թվաքանակը 2021 թվականի հոկտեմբերի 1-ի տվյալներով եղել է 221 676։
Ստարի Օսկոլն արժանացել է Մարտական փառքի քաղաք պատվավոր կոչման։ Նրան հավիտյանս ի պահ է հանձնվել Համամիութենական լենինյան կոմերիտմիության Կուրսկի մարզային կոմիտեի կարմիր դրոշը՝ Երկրորդ աշխարհամարտի վճռորոշ մարտերից մեկում՝ Կուրսկի ճակատամարտում ձեռք բերված հաղթանակում գնահատելի ավանդ ներդնելու, Ստարի Օսկոլ-Ռժև երկաթգծի կառուցումը ռեկորդային կարճ ժամկետում՝ 32 օրում ավարտելու համար։
Քաղաքն զբաղեցնում է 200,8 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Փոստային ինդեքսներն են՝ 309500-309556։


== Պատմություն ==
Բնակավայրն ընկած է եղել այսպես կոչված՝ Մուրավյան ճանապարհի (ռուս.՝ Муравский шлях или Муравская сакма ) մերձակայքում, ճանապարհ, որն օգտագործել են Ղրիմի թաթարները, նողայները Մոսկովիայի վրա արշավելիս։ 1571 թվականին քաղաքի ներկայիս տարածքում բերդ է կառուցվել։ 1593 թվականին այն վերակառուցվել է, ավելի ամրացվել։ 1617 թվականին լեհերն այրել են Օսկոլը։ Բերդն ու նրա շրջակա տարածքները հաճախակի ենթարկվել են թաթարների արշավանքներին։ 1655 թվականին Օսկոլը վերանվանվել է Ստարի Օսկոլի՝ մերձակայքում գտնվող Նովի Օսկոլ բերդից զանազանելու համար։   Քաղաքը մեծապես վնասվել է 1919 թվականին՝ քաղաքացիական կռիվների ժամանակ, ինչպես նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ հունգարական զորքերի տիրապետության տակ գտնվելիս։ Պատերազմից հետո քաղաքում արդյունաբերությունը զարգացել է, բնակչությունը՝ աճել։


== Տնտեսություն ==
Գտնվելով Կուրսկի մագնիսական անոմալիայի սահմանին՝ Ստարի Օսկոլը վերածվել է երկաթի հանքաքարի արդյունահանման կարևոր կենտրոնի։ Այստեղ տարեկան արդյունահանվում է ութ միլիոն տոննա երկաթի հանքաքար։ Այդ հանգամանքը նկատի առնելով է, որ քաղաքում բացվել է Ռուսաստանում առաջինը ազգային գիտահետազոտական տեխնոլոգիական համալսարանի կարգավիճակ ստացած պողպատի ու համաձուլվածքների մոսկովյան համալսարանի մասնաճյուղը։
Քաղաքի կարևորագույն արդյունաբերական ձեռնարկություններն են՝

СГОК (ОАО "Стойленский горно-обогатительный комбинат" - Ստոյլենյան լեռնա-հարստացուցիչ կոմբինատ). իրագործում է երկաթի հանքաքարի հանույթ և հարստացում.
ОЭМК (ОАО "Оскольский электрометаллургический комбинат" - Օսկոլի էլեկտրամետալուրգիական կոմբինատ). պողպատի արտադրություն


== Մշակույթ ==
Մշակույթի պալատներՄշակույթի պալատ «Комсомолец»
Մշակույթի պալատ «Молодёжный»
Մշակույթի և արվեստների կենտրոն (նախկինում՝ «Горняк» մշակույթի տուն)ԹանգարաններՍտարի Օսկոլի երկրագիտական թանգարան
Վ. Յ. Երոշենկոյի տուն-թանգարան
Ֆ. Ի. Նասեդկինի տուն-թանգարան
Ստարի Օսկոլի գեղարվեստական թանգարան
Հանքագիտական թանգարան
Ժողկրթության թանգարան
Պալեոնթոլոգիական թանգարան
Ազգագրական թանգարան
Պատմության թանգարան
Թանգարան «Железно!»


== Անվանի անձինք ==
Վլադիմիր Մախնովեց (1869/1875–1921), տնտեսագիտության տեսաբան, հեղափոխական
Նիկոլայ Ռատտել (1875–1939), գեներալ
Միխայիլ Կլևենսկի (1904–1954), դերծովակալ
Անատոլի Անպիլով (1914–1994), գեներալ-մայոր
Նիկոլայ Բիկով, Հայրենական պատերազմի հերոս, Փառքի երեք աստիճանների շքանշանների ասպետ.
Կուզմա Կուչերվյաչենկո, Հայրենական պատերազմի հերոս, Փառքի երեք աստիճանների շքանշանների ասպետ
Միխայիլ Եմելյանով (* 1933), ռուս դիվանագետ
Դենիս Լեբեդև (* 1979), պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ, աշխարհի չեմպիոն WBA (2012—2018), IBF (2016) վարկածներով
Ալեքսանդր Եմելյանենկո (* 1981), սամբիստ, խառը մարտարվեստի մարզիկ
Վասիլի Երոշենկո, գրող, թարգմանիչ, էսպերանտիստ, լեզվաբան, բանաստեղծ, մանկավարժ
Ֆեոդոր Եմելյանենկո, ազատ ոճի ըմբիշ, մարտական սամբիստ, խառը մարտարվեստների մարզիկ,  ձյուդոիստ, մի շարք վարկածներով աշխարհի բազմակի չեմպիոն


== Քույր քաղաքներ ==
Ստարի Օսկոլի քույր քաղաքներն են՝

 Գերմանիա, Զալցգիտեր (1987)
 Բուլղարիա, Ասենովգրադ (1989)
 Ֆինլանդիա, Մանտա-Վիլպուլա (1989)


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Воеводин А. Д. (1890–1907)։ «Старый Оскол»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
Никулов А. П. Старый Оскол: Историческое исследование Оскольского края. — Старый Оскол: Б.и., 1997. — 576, [16] с. — ISBN 5-7277-0160-0
Вербкин В. А. Бессмертного мужества огонь… Старооскольский край в Великой Отечественной войне. — Старый Оскол։ Изд-во редакции газеты «Оскольский край», 2010. — 270 с., илл.
Вербкин В. А. Старый Оскол: на рубеже веков. — Старый Оскол: Изд-во редакции газеты «Оскольский край», 2015. — 354 с.
Вербкин В. А. Иного не дано. Очерк жизни и деятельности Николая Петровича Шевченко, инженера-строителя, государственного, хозяйственного и политического деятеля, почётного гражданина города Старый Оскол и Белгородской области, почетного строителя России. -Воронеж։ Изд-во имени Е. А. Болховитинова, 2019. — 320 с. — 300 илл.


== Արտաքին հղումներ ==
Ստարի Օսկոլը mojgorod.ru կայքում (ռուսերեն)
Ստարի Օսկոլի և նրա քույր քաղաքների մասին (ռուսերեն) Archived 2020-01-31 at the Wayback Machine.