armvectores/hy_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Էմի Նակամուրա

Էմի Նակամուրա (անգլ.՝ Emi Nakamura, հունիս 1980), ամերիկացի տնտեսագետ, մակրոէկոնոմիստ, դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության մասնագետ, ինչպես նաև բիզնես ցիկլեր։ Փիլիսոփայության դոկտոր (2007), Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի պրոֆեսոր (2018 թվականից), Ամերիկայի արվեստներիի և գիտությունների ակադեմիայի անդամ (2019):


== Կենսագրություն ==
Ավարտել է Փրինսթոնի համալսարանը։ 2007 թվականին Հարվարդում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան։ 2018 թվականին Բերկլիի Կալիֆոռնիայի համալսարանի տնտեսագիտության ամբիոն ընդունվելուց առաջ դասավանդել է տնտեսագիտության ամբիոնում և Կոլումբիայի համալսարանի բիզնես դպրոցում։ Եղել է Չիկագոյի համալսարանի, MIT-ի տնտեսագիտության ամբիոնի, մի շարք Կենտրոնական բանկերի հրավիրված պրոֆեսոր։ American Economic Review-ի խմբագիր է։
Ամուսնացած է Յոուն Սթեյնսոնի հետ, ով տնտեսագետ-պրոֆեսոր է, որի հետ համագործակցում է։ Նրանք ունեն երկու երեխա։ Զբաղվում է վազքով և թենիսով։


=== Մրցանակներ և պարգևներ ===
National Science Foundation CAREER Award (2011)
Սլոունի կրթաթոշակ (2014)
2014 IMF Generation Next: Top 25 Economists under 45
Elaine Bennett Research Prize (2014)
Eccles Research Award in Finance and Economics (2015)
One of the Decade’s Eight Best Young Economists, The Economist (2018)
Ջոն Բեյթս Քլարկի մեդալ (2019)


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
[1]
Վասևեռե

Վասևեռե (էստ․՝ Vassevere), գյուղ Էստոնիայի Յիգևամաա նահանգի Սաառե շրջանում։
2011 թվականի տվյալներով գյուղում բնակվում էր 36 մարդ։


== Տես նաև ==
Էստոնիայի վարչական բաժանում


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Էստոնիայի բնակավայրերի անվանումները (հետխորհրդային շրջանի անվանափոխումներից հետո), http://www.eki.ee կայքում։ (անգլ.) և (էստոներեն)
Էստոնիայի բնակչության վիճակագրությունը; «Էստոնիայի վիճակագրություն» պետական գործակալության կայքում։ (էստոներեն)
Կաստանոլե դելե Լանցե

Կաստանոլե դելե Լանցե  (իտալերեն՝ Castagnole delle Lanze), կոմունա Իտալիայի Պիեմոնտ մարզի Աստի գավառում։
Բնակչությունը կազմում է 3758 մարդ (2008)։ Բնակչության խտությունը՝ 176 մարդ/կմ²։ Տարածքը կազմում է 21 կմ²։ Փոստային ինդեքս՝ 14054։ Հեռախոսային կոդ՝ 0141։


== Ժողովրդագրություն ==
Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները


== Արտաքին հղումներ ==
Վիճակագրության ազգային ինստիտուտ (իտալ.)
http://www.istat.it/english/ Archived 2009-12-07 at the Wayback Machine.


== Ծանոթագրություններ ==
Ալ-Բուսեյրա

Ալ-Բուսեյրա (արաբ․՝ البصيرة‎‎‎‎), քաղաք Սիրիայի Արաբական Հանրապետության Դեյր-էլ-Զորի մարզում։ Հանդիսանում է Դեյր-էլ-Զորի գավառի 7 շրջաններից մեկի՝ ալ-Բուսեյրայի շրջանի կենտրոնը։ 2004 թվականի տվյալներով շրջանն ուներ 40 236 բնակիչ՝ հիմնականում արաբներ։ Հիմնական զբաղմունքը ոռոգովի երկրագործությունն է և անասնապահությունը։
Քաղաքը գտնվում է Խաբուր և Եփրատ գետերի միախառնման տեղում, Դեյր-էլ-Զոր քաղաքից հարավ-արևելք։ Մոտ բնակավայրերից են ալ-Մուհասսանը՝ հյուսիս-արևմուտքում, ալ-Աշարան, ալ-Մայադինը և Հաջինը՝ հարավ-արևելքում։ Քաղաքն հայտնի էր իր լատիներեն անվանմամբ՝ Ցիրկեզիում (լատ.՝ Circesium)։


== Ծանոթագրություններ ==
Դիմաքսյաններ

Դիմաքսյաններ, նախարարական տոհմ հին և միջնադարյան Հայաստանում։


== Պատմություն ==
Ըստ Մովսես Խորենացու, նախարարական աստիճանի է բարձրացրել Արտաշես Ա-ի օրոք, երբ վերջինիս դայակորդի Գիսակը փրկելով նրան՝ զոհվել է դեմքը սրով երկատվելուց, այստեղից էլ ըստ պատմիչի՝ նախարարության Դիմաքսյան անվանումը։ Մ.թ.ա. I դ. 40-ական թթ. Դեմոնաքս իշխանի գլխավորությամբ հայ ավագանին դիմագրավել է Հայաստան ներխուժած հռոմեա-իբերական զորքին։ Ըստ Գահնամակի, Դիմաքսյանները ունեցել են չորս ճյուղ, Հայոց արքունիքում գրավել 34, 35, 37 և 67-րդ գահերը, բանակին տվել 600 հեծյալ։ Նրանք ժառանգական տիրույթներ են ունեցել Շիրակում, Տայք նահանգի Բուխա գավառում՝ նստոց ունենալով Բողբերդ ամրոցը։ Դիմաքսյանների մի ճյուղը կալվածներ է ունեցել Վանանդում, ուստի Եղիշեի Պատմության մեջ հիշատակվող զորապետ Թաթուլ Դիմաքսյանը Ղազար Փարպեցու մոտ ունի «Վանանդեցի» վերադիրը։ 380-ական թվականներին Դիմաքսյաններից Աշխադարը, ուրիշ ազատների հետ, Արշակ Գ թագավորի գանձերը Հայաստանի բյուզանդական հատվածից գաղտնի տեղափոխել է երկրի մյուս մասում թագավորող Խոսրով Դ Արշակունու մոտ, փոխարենը ստանալով գյուղեր և ագարակներ։ V դ. կեսի ազատագրական պատերազմում Վարդան Մամիկոնյանին զինակցել է Հմայակը։ Նույն ժամանակ Խաղխաղի ճակատամարտին մասնակցել է Դիմաքսյանների զորագունդը՝ Գազրիկի և Մուշի գլխավորությամբ։ Դիմաքսյաններից Վարդանի կուսակիցների թվում էին նաև Թաթուլը, Սատը և երկու ուրիշ ազատներ։ VII դ. սկզբին Վրկանից մարզպան Սմբատ Բագրատունու զինակիցներից են Դիմաքսյաններ Միհրուն և Սարգիսը։ 653 թվականի հայ-արաբական պայմանագրի կնքումից հետո զորքով Հայաստան ներխուժած բյուզանդական կայսր Կոստանդինին դիմավորող հայ նախարարների թվում հիշվում են նաև Դիմաքսյաններ, որոնք այնուհետև չեն երևում պատմաբեմում։


== Տես նաև ==
Գիսակ Դիմաքսյան
Երկաթի հանքաքար

Երկաթի հանքաքար, երկաթ պարունակող բնական միներալային հումք, որից մետաղի ստացումը տնտեսապես շահավետ Է։ Երկաթի հանքաքարի հիմնական միներալներն են՝ մագնետիտը (FeFe2Օ4, 72,4% Fe), տիտանամագնետիտը (մինչև 7,5% TiՕ2 պարունակող մագնետիտ), հեմատիտը (Fe2Օ3, 70,0% Fe), հիդրոհեմատիտը (Fe2Օ3 nH20, մոտ 50% Fe), գյոթիտը (Fe2Օ3·H2Օ (մոտ 63% Fe), սիդերիտը (FeCՕ3, 48,2% Fe) և երկաթ պարունակող քլորիտները (27-38% Fe)։ Ըստ գերակշռող հանքային միներալի, առանձնացվում են երկաթի հանքաքարի հետևյալ արդյունաբերական տիպերը՝

Գորշ երկաթաքարեր կամ երկաթի հիդրօքսիդային հանքանյութեր
Կարմիր երկաթաքարեր կամ հեմատիտայիև հանքանյութեր
Մագնիսային երկաթաքարեր կամ մագնետիտ-տիտանամագնետիտային հանքանյութեր
Սիդերիտային կամ կարբոնատային հանքանյութեր
Սիլիկատային հանքանյութեր
Երկաթաբեր քվարցիտներՀայտնի են նաև երկաթի համալիր հանքանյութեր, որոնք պարունակում են նիկելի, քրոմի, վանադիումի, կոբալտի, մանգանի, պղնձի և այլ մետաղների զգալի խառնուրդներ։ Երկաթի հանքաքարերը սովորաբար պարունակում են նաև վնասակար խառնուրդներ՝ ծծումբ, ֆոսֆոր, արսեն։
Ըստ առաջացման պայմանների երկաթի հանքաքարի հանքավայրերը լինում են՝

Մագմատիկ, օրինակ, Կուսայի, Կաչկանարի, Այրոն-Մաունթինի (ԱՄՆ), Բուշվելդի (Հարավային Աֆրիկա)
Կոնտակտ-մետասոմատիկական, հիմնականում սկառնային՝ Կուստանայի, Լեռնային Շորիայի, Դաշքեսանի , Այրոն-Սպրինգսի (ԱՄՆ)
Հիդրոթերմալ՝ Չատախիի, Աբայիլի
Նստվածքային՝ Կերչի, Այատի, Տուլայի, Լիպեցկի (ՌԴ), Լոթարինգիայի (Ֆրանսիա, Լյուքսեմբուրգ)
Հողմնահարման կեղևի՝ Մալկայի, Ալապանսկի
Մետամորֆային՝ Կուրսկի մագնիսային անոմալիայի, Կրիվոյ ռոգի (ՌԴ), Վերին լճի (ԱՄՆ), Հնդկաստանի, Բրազիլիայի և ուրիշ վայրերի երկաթաբեր քվարցիտների խոշորագույն հանքավայրերը։Հայաստանում երկաթի հանքաքարի զգալի կուտակումներ կան Սվարանցի (մագմատիկ), Կողբի, Հրազդանի (սկառնային), Բովերի-Ղաշի, Աբովյանի (հիդրոթերմալ) և Հաղարծինի (նստվածքային) հանքավայրերում։ Ըստ առաջացման և երկաթի գերակշռության՝ Հայաստանի տարածքում առանձնացվում են մագմայական տիտանամագնետիտային (Սվարանցի), սկառնային մագնետիտային (Հրազդանի, Բազումի, Աղավնաձորի), փոխակերպային, ջրաջերմային հեմատիտային (Կողբի, Այրիջրի), ջրաջերմային-միներալատեղակալված մագնետիտ-ապատիտային (Կապուտանի), փոխակերպային մագնետիտ-քվարցիտային (Մեղրածորի), նստվածքային մագնետիտ-ավազաքարային (Հաղարծնի և Լալվարի) արդյունաբերական և ծագումնաբանական տիպերը։ Արդյունաբերական նշանակություն ունեն մագմայական, ջրաջերմային միներալատեղակալված և սկառնային տիպի հանքավայրերը։
Երկաթի հանքաքարի համաշխարհային պաշարների 90%-ը կենտրոնացած է մետամորֆային,մագմատիկ և նստվածքային հանքավայրերում։


== Գրականություն ==
Մաղաքյան Ի․ Գ-, Մետաղային հանքավայրեր, Երևան, 1958
Геология Армянской ССР, т․ 6․ Металлические полезные ископаемые, Eреван, 1967
Օստրոգ

Օստրոգ (ուկրաիներեն՝ Острог), քաղաք Ուկրաինայի Ռովնոյի մարզի Օստրոգի շրջանում, շրջկենտրոն։
2001 թվականի տվյալներով Օստրոգ քաղաքում բնակվում էր 14 801 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում։ (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները։ (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարները։ (ուկր.)
Լուկրեցիա Բորջիա (օպերա)

Լուկրեցիա Բորջիա (իտալերեն՝ Lucrezia Borgia), իտալացի երգահան Գաետանո Դոնիցետտիի օպերա երկու գործողությամբ նախերգով։ Լիբրետտոյի հեղինակն է Ֆելիչե Ռոմանին ըստ Վիկտոր Հյուգոյի համանուն պիեսի։ Առաջնախաղը կայացել է 1833 թ. դեկտեմբերի 26-ին Միլանի «Լա Սկալա» թատրոնում։ Պատկանում է Դոնիցետիի լավագույն օպերաների թվին։ Անվանադերի կատարմամբ հռչակվել են անցյալի և ներկայի մի շարք հայտնի սոպրանոներ, այդ թվում՝ Ջոան Սազերլենդը և Մոնտսեռատ Կաբալիեն
Քվենոբանի

Քվենոբանի (Բագադա, վրաց.` ქვენობანი), հայաբնակ գյուղ Աբխազիայի Գուլրիփշի շրջանում, Գուլրիփշից 40 կմ հյուսիս-արևելք։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 225 մ բարձրության վրա։


== Բնակչությունը ==
1959 թվականին գյուղն ուներ 103 բնակիչ, հիմնականում հայեր, իսկ 1989 թվականի տվյալներով, գյուղում բնակվում էր 110 մարդ, կրկին հայեր։
Բնակիչներն զբաղվում են եգիպտացորենի, ծխախոտի մշակությամբ, այգեգործությամբ, անասնապահությամբ և մեղվաբուծությամբ։ Գյուղն ուներ հայկական ութամյա դպրոց և բուժկայան։
Հիմնադրել են Տրապիզոնի և Սամսունի շրջակայքի գյուղերից եկած հայերը` 1897 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Նիլսինա Նիլսեն

Նիլսինա Նիլսեն (դան․՝ Nielsine Nielsen, հունիսի 10, 1850(1850-06-10), Սվեննբորգ, Սվենբորգ, Հարավային Դանիա տարածաշրջան, Դանիա - հոկտեմբերի 8, 1916(1916-10-08), Կոպենհագեն, Դանիա), առաջին կին գիտնականն ու բժիշկը Դանիայում։ 1885 թվականին ավարտել է համալսարանը, իսկ 1889 թվականին հիմնադրել է իր սեփական բժշկական հաստատությունը և աշխատել որպես բժիշկ։ Նիլսենը նաև ակտիվորեն մասնակցել է գենդերային հավասարության համար շարժմանը՝ աշխատելով Դանիայի կանանց ընկերությունում։


== Վաղ կենսագրություն ==
Նիլսինա Նիլսենը ծնվել է 1850 թվականի հունիսի 10-ին, Սվեննբորգում, որտեղ անցկացրել է իր մանկությունը, ունևոր նավի սեփականատեր Լարս Նիլսենի (1808-1886) և Կարեն Յենսենի (1811-1882) ընտանիքում։ Երեխա ժամանակ նրա եղբայրն ու քույրը մահացել են որովայնային տիֆից, ինչն էլ որոշ չափով ազդել է բժշկության հանդեպ նրա հետաքրքրության վրա։


== Կարիերա ==
1868 թվականին մանկավարժական կրթություն է ստացել Կոպենհագենի Ֆրյոկրներնի Վիլլեմոես-Քվիստգորդսի ինստիտուտում և մի քանի տարի աշխատել գավառում որպես տնային դաստիարակչուհի։ 1874 թվականին նամակագրական կապ է հաստատել շվեդ բժշկուհի Շարլոտա Յուլենի հետ, ով նրան խորհուրդ է տվել դիմել դանիացի խորհրդարանական Կ.Է.Ֆենգերին, ով աջակցում էր կանանց իրավունքների համար պայքարին, այդ թվում` օգնում էր  առաջին դանիացի հեռագրական օպերատոր Մաթիլդա Ֆիբիգերին։ Ֆենգերը համալսարանում բժշկություն սովորելու նրա դիմումն ուղարկել է կրթության նախարարություն։ 1875 թվականին թագավորական հրամանագրով ընդունվել է  օրենսդրություն, որը թույլ է տվել կանանց օգտվել համալսարանական կրթությունից։ 1877 թվականին Նիլսենը, Յոհաննա Գլիրուպի հետ միասին, ընդունվել են Դանիայի համալսարան` դառնալով առաջին երկու ուսանողուհիները։ Դանիայի կանանց ընկերությունը նրան մի փոքր նպաստ է տրամադրել, որպեսզի կարողանա սովորել։ 1885 թվականին Նիլսենը ստացել է թերապևետ բժշկի դիպլոմ։
Նիլսենը Կոպենհագենում իրեն դրսևորել է որպես գործնական բժիշկ։ Նիլսենը նախատեսել էր մասնագիտանալ գինեկոլոգիայի ոլորտում, բայց այդ ժամանակների միակ դանիացի գինեկոլոգ Ֆ. Հովիցը չի ընդունել նրան։ Այնուամենայնիվ, 1906 թվականին նա նշանակվել է սեռական ճանապարհով փոխանցվող հիվանդությունների գծով համայնքային մասնագետ և զբաղվել է մարմնավաճառների իրավունքների պաշտպանությամբ։ Նիլսինա Նիլսենը ակտիվորեն ներգրավվել է կանանց շարժման մեջ` որպես Դանիայի կանանց ընկերության անդամ։ Քննադատելով այս կազմակերպության չափազանց զգույշ քաղաքականությունը՝ նա միացել է կանանց ավելի արմատական խմբերին։ 1893-1898 թվականներին Նիլսենը եղել է Կանանց սուֆրաժիստական ասոցիացիայի նախագահը (Kvindevalgretsforeningen): 1904 թվականին նա Լուիզա Նյորլունդի, Բիրգիտ Բերգ Նիլսենի և Ալվիլդա Հարբու Հոֆի հետ միասին դարձել են  Լիբերալ կուսակցության առաջին կին անդամները։ 1907 թվականին նա դարձել է կանանց ընտրական իրավունքի ազգային ասոցիացիայի (Landsforbundet for Kvinders Valgret) համահիմնադիրներից մեկը։


== Ճանաչում ==
Նիլսինա Նիլսենի պատվին է անվանակոչվել դեպի Ռիգսհոսպիտալետ գնացող ճանապարհը, որը Դանիայի ամենամեծ հիվանդանոցներից մեկն է և Կոպենհագենի ամենաբարձր մասնագիտացված հիվանդանոցը։


== Գրականություն ==
Windsor, Laura Lynn Women in medicine: an encyclopedia. — ABC-CLIO, 2002. — ISBN 9781576073933


== Ծանոթագրություններ ==
Բեռնի կիրառական գիտությունների համալսարան

Բեռնի կիրառական գիտությունների համալսարան  (գերմ.՝ Berner Fachhochschule)՝ համալսարան, որը գտնվում է Բեռնում, Շվեյցարիայի գերմանական մասում,


== Կառուցվածք ==
Բեռնի կիրառական գիտությունների համալսարանը ունի հետևյալ բաժինները՝

Ինժեներական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ,
Ճարտարապետություն, փայտամշակում և շինարարություն,
Կիրառական տնտեսագիտություն և կառավարում, առողջապահություն, սոցիալական աշխատանքներ,
Բերնի արվեստի քոլեջ,
Գյուղատնտեսական քոլեջ,
Մագգլինգենի սպորտային ինստիտուտ։


== Աճ ==


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Бернский университет прикладных наук — официальный сайт» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-13-ին։ Վերցված է 2011-04-29 
«Bern University of Applied Sciences» (անգլերեն)։ UniversitiesHandbook։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-05-13-ին։ Վերցված է 2011-04-29
Մովսես Սիմոնյան

Մովսես Միքայելի Սիմոնյան (1916, Ախլաթյան, Զանգեզուրի գավառ, Ելիզավետպոլի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1943), հայ մանկավարժ։ Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրություն ==
Մովսես Սիմոնյանը ծնվել է 1916 թվականին Սիսիանի շրջանի Ախլաթյան գյուղում։ Տեղի տարրական, ապա՝ 7-ամյա դպրոցն ավարտելուց հետո տեղափոխվել է Բաքու։  1935 թվականին ավարտել է Բաքվի մանկավարժական տեխնիկումը և որպես ուսուցիչ աշխատել Կիրովաբադի շրջանի Զագլիկ գյուղի միջնակարգ դպրոցում։ 1935-1939 թվականներին սովորել և ավարտել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմության ֆակուլտետը, այնուհետև նշանակվել Սիսիանի շրջանի Բազարչայ գյուղի դպրոցի տնօրեն։
1939 թվականին Սիմոնյանը զորակոչվել է զինվորական ծառայության։ Թերմեզի հրետանային ուսումնարանն ավարտելուց հետո ծառայել է Իրանի հայկական զորամասում։ Այնուհետև գործող բանակում կռվել է գերմանաֆաշիստական զորքերի դեմ, մասնակցել մեր քաղաքների ու բնակավայրերի ազատագրման մարտերին։ 
Սիմոնյանն աչքի է ընկել Օրյոլ-Կուրսկի ճակատամարտում ցուցաբերած քաջությամբ ու արիությամբ և ներկայացվել «Կարմիր աստղի» շքանշանով պարգևատրման, սակայն 1943 թվականի օգոստոսին Օրյոլ-Կուրսկի ճակատամարտում զոհվել է՝ կրծքին չկրելով պարգևը։ 
Մովսես Սիմոնյանի աճյունը հանգչում է Օրյոլի մարզի Կիրովսկի շրջանի Վոժով գյուղի եղբայրական գերեզմանոցում, որտեղ հուշարձանին փորագրված է նաև Մովսես Միքայելի Սիմոնյանի անունը։ 


== Պարգևներ ==
«Կարմիր աստղի» շքանշան


== Ծանոթագրություններ ==
Րաֆֆի (քանդակ)

«Րաֆֆու քանդակ», 1957 թվականին Արա Սարգսյանի կողմից ստեղծած մեծ վիպասան Րաֆֆու բրոնզե դիմաքանդակը։ Այն համարվում հայ արձակագրի կերպարի լավագույն վերարտադրությունը բովանդակ հայ արվեստում։ Դիմաքանդակը ցուցադրված է Երևանի Գրականության և արվեստի թանգարանում և Արա Սարգսյանի և Հակոբ Կոջոյանի տուն-թանգարանում։ 


== Նկարագրություն ==
Այս քանդակում շոշափելիության աստիճանի առկա է իմաստությունը, առկա է խելացի, արգելքներ չճանաչող ուժը, որը, սակայն, հակված է ոչ թե ֆիզիկական (դա Րաֆֆուն անարժան է), այլ խոհական դրսևորումների։ Կա այս քանդակում մի համապարփակ հոգեկան լիություն, կրքոտ միտք՝ հեռու սառն ու անտարբեր հայեցողությունից։ Այս կիրքը ներքին շարժում է, որն իր հիանալի աջակցությունն է գտել արտաքին գործոններում․ գրողն իր գլուխը դանդաղ ու սահուն շարժումով շրջել է մի փոքր ձախ, և այդ շրջվածքը խաչաձևվել է թիկնոցի ծվենի դեպի աջ ընթացող սրընթաց սլացքի հետ ու կերպարին ներքին դինամիկա հաղորդել, առանց խախտելու նրա խաղաղ վեհությունը։
Դառնություն կա Րաֆֆու հայացքում, սիրտ կեղեքող մտորում։ Վիշտն ու իմաստությունը ակոսել են նրա առնականորեն գեղեցիկ դեմքը և վրան դրոշմել դրամատիկ պաթոս, որը ոչ թե ճչացող դիմակ է, այլ հոգուց է գալիս։
Այդ ներքին լիությունը, հախուռն միտքը, դրամատիկ պաթոսն է, որ քանդակագործը կարողացել է տեսնել և արտահայտել Րաֆֆու դիմագծերում, դրանք դարձրել հեղինակային մտահղացման առանցքը և ստեղծել վառ անհատականություն ունեցող, խորապես հոգեբանական մի կերպար։ Նայելով այդ քանդակին՝ կարելի է համոզվել, որ այստեղ արձանացած իմաստությունն ու ներքին կիրքն են, որ ընդունակ են եղել կյանք տալու Սամվելին ու Սարհատին, Մուրադին ու Կարոյին։
Հարկ է նշել, որ քանդակի վերոհիշյալ բոլոր այդ բարեմասնությունները դիմացից կամ երեք քառորդ դիրքից դիտելիս առավել ամբողջական են արտահայտված, իսկ երբ այն դիտվում է պրոֆիլից համեմատաբար քիչ են արտահայտված։ Բայց դա թերություն չէ։ Արձանագործության հանճարեղ կոթողներն անգամ իրենց առավել շահավետ դիտման կետերն ունեն։ Նույնիսկ պարտադիր չէ, որ քանդակը հավասարաչափ դիտելի լինի բոլոր կողմերից, եթե դա նախատեսված չէ բաց հրապարակի կենտրոնում դրվելու համար, իսկ «Րաֆֆին» կամերային նշանակություն ունի։ Քանդակի կոմպոզիցիոն սխեման, որ կառուցված է գլխի և թիկնոցի հակադարձ շարժման վրա, շատ արտահայտիչ է, ծեփվածքը՝ ազատ ու դարձյալ էտյուդային, որի շնորհիվ առաջ եկած ռելիեֆությունը լույսի ու ստվերի ուժգնորեն հակադրվող բծեր է ստեղծում դեմքի վրա՝ շեշտելով իմաստունի խորշոմները։ 


== Քննադատություն ==
Որոշ գիտնականներ, չըմբռնելով այս գործի առանձնահատկությունները, մանավանդ կերպարի հղացման և ներկայացման սկզբունքը, որ ճշմարիտ արվեստի խմորն ունի իր մեջ և, ըստ երևույթին, Րաֆֆուն շփոթելով իր վեպերի հերոսների՝ Սամվելի ու Սարհադի հետ, եղավ ժամանակ, երբ քանդակագործին հաշիվ տվեցին, թե ինչու նրա աշխատանքում «չկա» Րաֆֆու ռոմանտիկ կիրքը, և այդ իսկ պատճառով փորձեցին արհամարհանքի առարկա դարձնել մեր քանդակագործության այս ճշմարիտ գեղարվեստական արժեքը։
Այդպիսի քննադատները հայ ժողովրդի ազգային ազատագրական պայքարի հրաշունչ երգչին, հայ գրականության ռոմանտիզմի ամենակարկառուն ներկայացուցչին պատկերացնում են միայն սուր ճոճելիս կամ «ի զեն» կանչելիս, ասես պլակատից տեղափոխված քանդակ։


== Ծանոթագրություններ ==
Զբոսայգիներ և հանգստի գոտիներ

«Զբոսայգիներ և հանգստի գոտիներ» (անգլ.՝ Parks and Recreation), ամերիկյան հեռուստասերիալ, սիթքոմ, ստեղծված Գրեգ Դենիելսի և Մայքլ Շուրի կողմից։ Եթեր է հեռարձակվել 2009 թվականի ապրիլի 9-ից մինչև 2015 թվականի փետրվարի 24-ը՝ ունենալով 7 եթերաշրջան և 125 էպիզոդ, ինչպես նաև մեկ հատուկ թողարկում (ապրիլի 30, 2020)։ Միացյալ Նահանգների ծածկույթում հեռարձակվել է «NBC» հեռուստացանցով։
Սիթքոմը պատմում է Հարավային Ինդիանայում գտնվող Փաունի քաղաքի Զբոսայգիների և հանգստի գոտիների վարչությունում աշխատող միջին մակարդակի պետական պաշտոնյա Լեսլի Նոուփի (Էմի Փոլեր) և նրա կոլեգաների ու ընկերների մասին։
Հեռուստասերիալի սյուժեն պատրաստելիս, սցենարիստներն ուսումնասիրել են Կալիֆորնիա նահանգի քաղաքական անցուդարձը, ինչպես նաև խորհրդակցել բազմաթիվ քաղաքաշինության մասնագետների և պաշտոնայաների հետ։ Առաջին եթերաշրջանից հետո Լեսլի Նոուփի կերպարը լուրջ փոփոխությունների ենթարկվեց՝ ի պատասխան հանդիսատեսի կարծիքին, թե իբր կերպարն անմակարդակ և մռայլ էր թվում։ Ցուցադրված բազմաթիվ սերիաներում սցենարիստական թիմն ընդգրկել է նաև ընթացիկ իրադարձություններ, ինչպիսիք էին Փաունիում պետական կառույցների ժամանակավոր փակումը, որը ոգեշնչված էր 2007–08 թվականների իրական համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամով։ Կամեո ձևաչափով հեռուստասերիալում հանդես են եկել քաղաքական գործիչներ Ջոն Մաքքեյնը, Միշել Օբաման և Ջո Բայդենը։
Սերիալի առաջին եթերաշրջանն արժանացել է հակասական կարծիքների (այդ թվում բազմիցս համեմատվել «Օֆիս» սիթքոմի հետ, որը նույնպես արտադրվում էր Դենիելսի և Շուրի կողմից), սակայն տոնայնության և ձևաչափի վերանայումից հետո երկրորդ և հետագա եթերաշրջանները լայնորեն դրական գնահատանքի արժանացան։ Ցուցադրության ընթացքում հեռուստասերիալը ստացել է մի քանի մրցանակներ և առաջադրվել բազմաթիվ անվանակարգերում (այդ թվում առաջադրվել է 14 Փրայմթայմ էմմի մրցանակի, որոնցից երկուսը՝ լավագույն կատակերգական սերիալի համար, 1 Ոսկե գլոբուս մրցանակի՝ լավագույն կատակերգություն / մյուզիքլ ժանրի հեռուստասերալի անվանակարգում)։ Գլխավոր դերակատար Էմի Փոլերը մեկ անգամ արժանացել է Ոսկե Գլոբուսի։ 


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական կայք(անգլ.)
Էջը IMDb.com կայքում(անգլ.)
Գլոբուս (թատրոն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գլոբուս (այլ կիրառումներ)
Գլոբուս (անգլ.՝ Globe Theatre ), թատրոն Լոնդոնում։ Այնտեղ խաղացել է «Լորդ Սենեկապանի սպասավորները» թատերախումբը, որի գլխավոր ողբերգակը եղել է Ռիչարդ Բյորբիջը, գլխավոր կատակերգակը՝ Արմինը, գլխավոր դրամատուրգը՝ Ուիլյամ Շեքսպիրը։ Խումբը ներկայացրել է 1594 թվականից հետո Շեքսպիրի գրած բոլոր պիեսները, ինչպես և անգլիական Վերածննդի այլ դրամատուրգների երկեր։


== Պատմություն ==
Կառուցվել է 1599 թվականին լոնդոնյան հանրությանը մատչելի առաջին թատրոնի մասերից, որը պարզապես կոչվում էր «Թատրոն»։ Այն կառուցել էր Ջեյմ Բյորբիջը 1576 թվականին։ Հողը 21 տարով վարձակալված էր, բայց հողատերը 1598 թվականին բարձրացրեց հողահարկը, և Ջեյմ Բերբեջը մաս-մաս քանդեց թատրոնը, վերակառուցեց նոր տեղում՝ Թեմզայի մոտ, և անվանեց այն «Գլոբուս»։
1613 թվականին «Հենրիխ VIII» ներկայացման ժամանակ, թատրոնը հիմնովին հրդեհվեց։ 1614 թվականին այն վերականգնեցին, այս անգամ քարից։
1644 թվականին շինությունը քանդվել է։


== Շենքը ==
Թատրոնի շենքը կազմված է ձվաձև հարթությունը շրջափակող բարձր պատից, որի ներսում տեղադրված էին ազնվականների օթյակները, նրանցից վեր ունևոր քաղաքացիների սրահը։ Մնացած հանդիսատեսները կանգնում էին բեմի երեք կողմերում; Դահլիճը տեղավորում էր մինչև 2000 մարդ։ Ներկայացումներն ընթանում էին ցերեկը, առանց ընդմիջումների, համարյա առանց դեկորացիաների։ Բեմը վարագույր չի ունեցել։ Նրա առանձնահատկությունն էր խիստ առաջ եկած նախաբեմը և խոսքի պատշգամբը՝ այսպես կոչված վերնաբեմը, որտեղ նույնպես ընթանում էր գործողությունը։


== Նմանակներ ==
Աշխարհով մեկ կառուցվել են «Գլոբուս»-ի նմանակներ կամ անվանակից թատրոններ։


=== ԱՄՆ ===
OSF Elizabethan Theatre, Էշլանդ Օրեգոն, կառուցվել է 1935, վերակառուցվել է 1947 և 1959,
Սան Դիեգո, «Գլոբուս»-ի հին թատրոնը, կառուցվել է 1935,
Սեդար-Սիթի, Յուտա, Adams Shakespearean Theatre,
Չիկագո, Իլինոյս, Չիկագոյի Շեքսպիրյան թատրոն Navygator Pier-ում, կառուցվել է 1999,
Օդեսա, Տեխաս, «Գլոբուս»-ի հին թատրոնը, կառուցվել է1936,
Ուիլյամսբուրգ, Վիրջինիա, «Գլոբուս» թատրոն, կառուցվել է 1975,


=== Գերմանիա ===
Նոյս, Globe Neuss կառուցվել է 1991,
Ռուստ (Բադեն), Europa-Park կառուցվել է 2000,
Շվեբիշ-Հաալ, Բադեն-Վյուրտենբերգ,


=== Իտալիա ===
Հռոմ, կառուցվել է 2003


== Հղումներ ==
Նիկոլայ Խմելյով

Խմելյով Նիկոլայ Պավլովիչ (հուլիսի 28, (օգոստոսի 10), 1901 - նոյեմբերի 1, 1945), ռուս խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1937)։


== Կենսագրություն ==
Նիկոլայ Խմելյովը 1919 թվականին ընդունվել է ՄԳԹ-ի 2-րդ ստուդիա։ 1924 թվականից՝ ՄԳԱԹ-ր դերասան։ 1932 թվականին ստեղծել է թատրոն-ստուդիա (1937 թվականին վերակազմավորվել է Մոսկվայի Երմոլովայի անվան թատրոնի, որի գեղարվեստական ղեկավարն էր 1937-1945 թվականներին)։ Նկարահանվել է կինոյում։ Արժանացել է պետական մրցանակների (1941, 1942, 1946)։


== Դերեր ==
Պեկլևանով՝ Վ. Իվանովի «Զրահագնացք 14—69»
Նիկոլայ Սկրոբոտով՝ Մաքսիմ Գորկու «Թշնամիներ»
Կարենին՝ Լև Տոլստոյի «Աննա Կարենինա»
Ֆիրս՝ Անատոլի Չեխովի «Բալենու այգին»
Տուզենբախ՝ Անատոլի Չեխովի «Երեք քույր»
Ալեքսեյ Տուրբին՝ Միխայիլ Բուլգակովի «Տուրբինների օրերը»
Ֆեոդոր արքա՝ Ալեքսեյ Կոնստանտինի Տոլստոյի «Ֆեոդոր Իոհանովիչ արքան»
Մտորոժև՝ Նիկոլայ Վիրտայի «Հող»


== Ծանոթագրություններ ==
Վիշարի

Վիշարի (ուկրաիներեն՝ Вишарі), գյուղ Ուկրաինայի Պոլտավայի մարզի Վելիկա Բոգաչկայի շրջանում։
2001 թվականի տվյալներով Վիշարի գյուղում բնակվում էր 98 մարդ։ Բնակավայրը զբաղեցնում է 0,41 կմ² տարածք։ Բնակչության խտությունը կազմում էր 239,02 մարդ/կմ²։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
(9050) 1991 RF29

(9050) 1991 RF29, աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,383221 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,2835 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,483 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1343,83 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,267891 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 10,05° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(9050) 1991 RF29 աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
(5406) Ջոնջոզեֆ

(5406) Ջոնջոզեֆ (անգլ.՝ Jonjoseph), աստերոիդ աստերոիդների հիմնական գոտում։ Հայտնաբերվել է 1991 թվականի օգոստոսի 9-ին Հենրի Հոլտի կողմից Պալոմարում։
Միջին հեռավորությունը Արեգակից կազմում է 2,667972 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,3477 ա. մ. հեռավորության վրա և հեռանում 2,9882 ա. մ.։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1591,73 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,226169 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի և խավարածրի հարթությունները իրար հետ կազմում են 6,12° անկյուն։


== Տես նաև ==
Աստերոիդների ցանկ
Աստերոիդների սպեկտրալ դասեր
Աստերոիդների ընտանիքներ
Աստերոիդների խմբեր


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Շմադել Լուց (2003)։ Փոքր մոլորակների անունների բառարան (5-րդ վերանայված և ընդլայնված հրատարակություն ed.)։ Գերմանիա: Սփրինգեր։ ISBN 978-3-540-00238-3  (անգլ.)
(5406) Ջոնջոզեֆ աստերոիդը Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում (ուղեծրի տվյալները և դիտարկումները) (անգլ.)
Ադուշ

Ադուշ, հնագույն երկիր՝ հիշատակված ասուրական արձանագրություններում։ Ենթադրում են, որ Ադուշը գտնվում է Ուրմիա լճի արևմտյան կողմում։ Հարկատու էր Թիգլաթպալասար I-ին և Ասուրնասիրպալ թագավորներին։


== Ծանոթագրություններ ==
Կատա Մամիկոնյան

Կատա Մամիկոնյան (12-րդ դար - 1166), հայ իշխանուհի։
Սասունի իշխան Վիգեն Մամիկոնյանի և Մելեքսթի Արծրունու դուստրը, Սասունի իշխան Չորտվանել Գ Մամիկոնյանի և Վասակ Մամիկոնյանի քույրը, Դեգիք գավառի հայ իշխան, Շահինշահ Կատակալոսի կինը։ Սերվում է Թոռնիկյանների իշխանական տոհմից։


== Ծանոթագրություններ ==
Կտորե դիմակ

Կտորե դիմակ, սովորական տեքստիլ կտորներից պատրաստված դիմակ, որը կրում են բերանի և քթի վրա։ Ի տարբերություն վիրաբուժական դիմակների, ռեսպիրատորների, դրանք կարգավորման հնարավորություն չունեն։ Ներկայումս, վարակիչ հիվանդությունների փոխանցման կամ օդում մասնիկների տարածման դեմ այս դիմակների արդյունավետության վերաբերյալ պաշտոնական շատ քիչ հետազոտություններ կան։ Առողջապահության ոլորտի աշխատողների այս դիմակները օգտագործել են 19-րդ դարի կեսից մինչև 20-րդ դարի կեսեր։ 1960-ականներին դրանք զարգացած երկրներում դուրս են մղվել ժամանակակից վիրաբուժական դիմակների կողմից, բայց դրանց օգտագործումը պահպանվել է զարգացող երկրներում։ 2019-2020 թվականների կորոնավիրուսային համավարակի ժամանակ զարգացող երկրներում դրանց օգտագործումը վերածնվել է որպես վերջին միջոց՝ վիրաբուժական դիմակների և շնչառական ռեսպիրատորների պակասի պատճառով։


== Օգտագործում ==
Կրկնակի օգտագործվող կտորե դիմակները հիմնականում օգտագործվում են զարգացող երկրներում և հատկապես Ասիայում։ Նրանք հակադրվում են վիրաբուժական դիմակներին և ռեսպիրատորներին, ինչպիսիք են N95 դիմակները, որոնք պատրաստված են ոչ հյուսված գործվածքից և կարգավորվում են իրենց արդյունավետության։ Վիրաբուժական դիմակների նման, ի տարբերություն շնչառական ռեսպիրատորների, կտորե դիմակները ևս հերմետիկ չեն նստում դեմքին։ 
Հասարակությունը այս դիմակները օգտագործվում է տներում և հասարակական վայրերում․  որպես պաշտպանություն վարակիչ հիվանդություններից և օդը աղտոտող մասնիկներից։
Հատկապես Ասիայում վաճառքում կտորե դիմագծերի մի քանի տեսակներ կան։ Տնական պայմաններում դիմակները կարող են իմպրովիզացվե` օգտագործելով բանդանաներ, շապիկներ, թաշկինակներ, շարֆեր կամ սրբիչներ։


== Արդյունավետություն ==
2015 թվականի դրությամբ բազմակի օգտագործման կտորե դիմակների վերաբերյալ կլինիկական փորձարկումներ չեն եղել։ Հետազոտությունների մեծ մասը կատարվել է 20-րդ դարի սկզբին՝ նախքան վիրաբուժական դիմակները տարածվելը։ 2010-ականների ուսումնասիրություններից մեկը պարզել է, որ մասնիկների 40-90%-ը ներթափանցում է կտորե դիմակի միջով։ Կտորե դիմակների բնութագրերը էապես տարբերվում են ելնելով գործվածքների որակից, ձևվացքից, ինչպես նաև կտորի շերտերի քանակից։
Կտորե դիմակները, խորհուրդ են տրվում օգտագործել որպես վերջին միջոց, երբ սպառվում են վիրաբուժական դիմակներն ու ռեսպիրատորները։


== Պատմություն ==
Կտորե դիմակները առաջին անգամ օգտագործվել են 19-րդ դարի վերջին վիրաբույժների կողմից, և սկսեցին օգտագործվել 20-րդ դարի սկզբին վարակիչ հիվանդություններից պաշտպանվելու համար։ Առողջապահության ոլորտի աշխատողների կողմից դրանց օգտագործման առաջին ուսումնասիրությունը կատարվել է 1918 թվականին։ 1940-ական թվականներին բուժքույրերը տուբերկուլոզից պաշտպանելու համար դիմակներ էին պատրաստում մառլյաից։ Դրանք դուրս են մղվել 1960-ականներին ժամանակակից վիրաբուժական դիմակների կողմից, չնայած դրանց օգտագործումը շարունակվում էր զարգացող երկրներում։ Տեղեկություններ կան, որ դրանք օգտագործվել են Ասիայում 2002–2004 թվականների SARS բռնկման ժամանակ, և  Արևմտյան Աֆրիկայում՝ 2013–2016 թվականների էբոլա համաճարակի ժամանակ։
COVID-19 համավարակի օրերին ԱՄՆ-ի հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնրը (CDC) խորհուրդ է տվել պաշտպանական այլ միջոցների (վիրաբուժական դիմակների կամ շնչադիմակների) բացակայության դեպքում օգտագործել կտորե դիմակներ։


== Ծանոթագրություններ ==
1866 թվականի ապրիլի չորսի մեդալ

1866 թվականի ապրիլի չորսի մեդալ (ռուս.՝ Медаль «4 апреля 1866 года»), Ռուսական կայսրության պետական պարգև, որով պարգևատրվել է միայն Օսիպ Իվանովիչ Կոմիսարովը՝ 1866 թվականի ապրիլի 4-ին Ալեքսանդր II-ի դեմ կատարած մահափորձի ժամանակ կայսրի կյանքը փրկելու համար։ Մեդալի դիմերեսին պատկերված է Ալեքսանդր II-ի դիմանկարը, իսկ դարձերեսին՝ մահափորձի օրը և տարեթիվը։


== Ընդհանուր տեղեկություններ ==
1866 թվականի ապրիլի չորսի մեդալ, Ռուսական կայսրության պետական պարգև։ Հիմնադրվել է 1866 թվականին։ Մեդալը պատրաստված էր ոսկուց։ Մեդալով պարգևատրվել է միայն Օսիպ Իվանովիչ Կոմիսարովը, փրկելով Ալեքսնադր II-ին մարդասպանությունից։ Այս մեդալի հետ կար նաև «Շնորհակալության» և «Փրկության» մեդալ Ալեքսանդր II-ի կյանքը փրկելու համար։


== Մեդալի նկարագրություն ==
Մեդալը պատրաստված էր ոսկուց 29 մմ տրամագծով։ Մեդալի դիմերեսին պատկերված է Ալեքսանդր II-ի դիմանկարը, իսկ նկարի վերևում՝ մեդալի եզրում մակագրված է 

Դարձերեսին երկու հորիզոնական տողերում գրված է մահափորձի տարեթիվը, օրը, ամիսը․ 

Մեդալի դարձերեսի ներքևում կա երկու հորիզոնական գիծ, որոնց մեջտեղում պատկերած է մի աստղիկ։
Սանկտ Պետերբուրգի դրամատունը 1866 թվականի ապրիլի 8-ին հատեց մեկ մեդալ։ Մեդալը պետք է կրել կրծքին։


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Дьяков М. Е. Медали Российской империи, часть 5, 1855—1881. — М.: ЗАО Духовная нива, 2006. — С. 148. — 270 с. — ISBN 5-87785-042-3
Чепурнов Н. И. Наградные медали Государства Российского. — М.: Русский мир, 2000. — С. 453. — 768 с. — ISBN 5-89577-024-X
Потрашков С. В. Награды России. — М.: ЭКСМО, 2009. — С. 218. — 288 с. — ISBN 978-5-699-34135-1
Потрашков С. В. Награды  СССР, России и Украины. — Харьков: Книжный Клуб «Клуб Семейного Досуга», 2011. — С. 101. — 416 с. — ISBN 978-5-9910-1393-2
Петерс Д. И. О некоторых редких наградных медалях России XIX века. — Труды ГИМ. — М., 1988. — С. 123-127.
Իչելի գավառ

Իչել, գավառ Կիլիկիայում, Ադանայի նահանգում։ Կենտրոնը Սելևկիա քաղաքն էր։
Նախկինում հիշատակվել է նաև որպես վիլայեթ։


== Աշխարհագրություն ==
Իչելը հյուսիսից սահմանակից էր Կոնիայի, արևելքից Ադանայի, արևմուտքից՝ Ալայայի գավառակներին, հարավից՝ Միջերգրական ծովին։


== Բնակչություն ==
Ըստ Վիտալի Քինեի 1894 թվականին գավառակն ուներ 105 280 թուրք, քուրդ, հայ, հույն և գնչու բնակիչ։


== Վարչական բաժանում ==
1894 թվականի դրությամբ գավառի կազմի մեջ էին մտնում հետևյալ գավառակները.

Անամուռ
Գյուլնար
Էրմենեկ
Մուտ
Սելևկիա


== Աղբյուրներ ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Կիլիկիայի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Օբրոկ (գյուղ, Ռուդնյանսկի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՕբրոկՕբրոկ (ռուս.՝ Оброк), գյուղ Ռուսաստանի Սմոլենսկի մարզի Ռուդնյանսկի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2007 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 0 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Հրաչ Մուրադյան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հրաչ Մուրադյան (այլ կիրառումներ)Հրաչ Մուրադյան (հուլիսի 1, 1963(1963-07-01), Ալ-Կամիշլի, Սիրիա - ապրիլի 2, 2013(2013-04-02), Պռոշյան), ազատամարտիկ, Պռոշյան գյուղի գյուղապետ, ՀՅԴ-ի անդամ, 2013 թվականի ապրիլի 2-ին սպանվել է Պռոշյանի գյուղապետարանի առջև։


== Կենսագրություն ==
Հրաչ Մուրադյանը ծնվել էր 1963 թվականի օգոստոսի 23-ին, Գամշլիում, Սիրիա։ 1966 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել է Պռոշյան գյուղ։ Ավարտել է Երևանի Մեսրոպ Մաշտոցի անվան պետական համալսարանը։ 2005 թվականից Պռոշյան գյուղի գյուղապետն էր, ամուսնացած էր, ուներ երկու դուստր՝ Նարե, Հայկուհի և երկու որդի՝ Գևորգ, Կարոտ։


== Արցախյան ազատամարտ ==
1989 թ-ից Արցախյան շարժման ակտիվ մասնակից։ Պռոշյանի կամավորական ջոկատի հիմնադիրներից մեկն է եղել։
1990-ից համալրել էր ՀՅԴ շարքերը։ Ազատամարտի նվիրյալ հերոսներից էր։ Լեգենդար Պետրոս Ղևոնդյանի հետ անցել էր ազատամարտի բոլոր ճակատներով՝ Շահումյանից մինչև Ֆիզուլի։
Պարգևատրվել է «Մարտական Խաչ» երկորոդ աստիճանի մեդալով և մի շարք այլ պարգևներով ու մեդալներով։
Մեր երկրի կառուցման համար չպետք է խնայենք ոչինչ, պետական մտածելակերպ դրսևորենք և լավ հայ լինելու պատվին արժանանանք։ Փոքր ազգ լինելու հանգամանքը մեզ ավելի պիտի պարտադրի հայրենասեր, ազգասեր ու միասնական լինել - ասում էր Հրաչ Մուրադյանը։


== Ֆիլմագրություն ==
«Տղերք, մենք եկանք․․․» Հրաչ Մուրադյանին նվիրված ֆիլմ


== Արտաքին հղումներ ==
Երկիր օրաթերթ(չաշխատող հղում)
Մեգրելներ

Մեգրելներ (մեգրելերեն՝ მარგალი, մարգալի; վրացերեն՝ მეგრელები։ մեգրելեբի), քարթվելական ցեղ, վրաց ազգի ենթաէթնիկ խումբ։ Բնակվում են Վրաստանի հյուսիսարևմտյան շրջաններում (Մեգրելիա) և Աբխազիայի Գալի շրջանում։ Մոտավոր հաշվումներով նրանց թիվը 500,000-600,000 է։
Մեքինակ շրջան (Միչիգան)

Մեքինակ շրջան (անգլ.՝ Mackinac County), ԱՄՆ Միչիգան նահանգի 83 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 5,442 կմ² է, բնակչությունը՝ 11,113 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Սենտ Իգնեյս բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1818 թ.։
Սենտ Լոուրենս շրջան (Նյու Յորք)

Սենտ Լոուրենս շրջան (անգլ.՝ St. Lawrence County), ԱՄՆ Նյու Յորք նահանգի 62 վարչական միավորներից մեկը։ Ընդհանուր տարածությունը 7.306 կմ² է, բնակչությունը՝ 111.944 մարդ (2010 թ. տվյալներով)։ Շրջկենտրոնն է Քանտոն բնակավայրը։ Կազմավորվել է 1802 թ.։
Սադովի (Օտրադնայայի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ ՍադովիՍադովի (ռուս.՝ Садовый), խուտոր Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Օտրադնայայի շրջանի կազմում։
Բնակչությունը 2010 թվականին գրանցված տվյալներով կազմում էր 1257 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուսաստանի ժամային գոտիները, worldtimezone.com կայքում (անգլ.)
Աղաչբաշի

Աղաչբաշի, գյուղ Օսմանյան կայսրությունում, Տրապիզոնի վիլայեթի Տրապիզոնի գավառում։
Բնակչության մասին տվյալներ չեն պահպանվել։ Նրանք բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է աքսորի ճանապարհին։


== Աղբյուրներ ==
«Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երևանի Համալսարանի հրատարակչություն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաև ==
Տրապիզոնի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանոթագրություններ ==
Պումբա (Առյուծ արքա)

Պումբա, (անգլ.՝ Pumbaa) «Առյուծ արքա» անիմացիոն ֆիլմի հերոս, «Walt Disney Pictures» կինոստուդիայի թողարկում 1994 թվականին։ Ֆիլմը հայտնում է, որ առաջին մասում տրիլոգիա է, իր ընկեր Տիմոնի հետ փրկել է առյուծի ձագին՝ Սիմբային։ Առաջնային և կարևոր դերերում է դրա մասին մենք գիտենք («Առյուծ արքա 3։ Ակունա մատատա» մուլտֆիլմից, ինչպես նաև առաջին մասի էպիզոդներից)։ «Ակունա մատատա» նշանակում է «կյանք առանց անհանգստության»։


== Կենսագրություն ==
Մուլտֆիլմում Պումբայի կյանքը շատ քիչ է լուսաբանվում, ասվում է միայն այն, որ Պումբան դուրս է քշվել իր նախիրից և դրանից հետո գտել իր նոր ընտանիքը Տիմոնի, այնուհետև Սիմբայի ընկերակցությամբ։


== Արտաքին հղումներ ==
Պումպան Disney Wiki-ում
Պումբան Kingdom Hearts Wiki-ում
Պումբա (Առյուծ արքա) Archived 2014-09-24 at the Wayback Machine. (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Պուերտոռիկացիներ

Պուերտոռիկացիներ (իսպ.՝ Puertorriqueños, անգլ.՝ Puerto Ricans), Պուերտո Ռիկոյի հիմնական բնակչությունը (3,2 միլիոն, 2019)։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 9 միլիոն։ Առաջացել են 16-րդ դարի հնդկացի կարիբներին, հետագայում՝ նաև Աֆրիկայից բերված սևամորթներին միախառնված իսպանական գաղութարարներից (16-19-րդ դարեր)։
Ռասայական առումով պուերտոռիկների մեջ մտնում են սևամորթեր, մուլատներ և սպիտակամորթներ։ խոսում են իսպաներեն, շուրջ 1/3-ը՝ նաև անգլերեն։ Կրոնով հիմնականում կաթոլիկներ են։ Պուերտոռիկներ զգալիորեն արտագաղթում են ԱՄՆ, որտեղ 2019 թվականին կազմում էին 5,8 մլն։


== Ծանոթագրություններ ==
Եռյակ դաշինք

Եռյակ դաշինք եղել է ռազմական դաշինք Գերմանիայի, Ավստրո-Հունգարիայի և Իտալիայի միջև։ Այն տևել է 1882 թվականի մայիսի 20-ից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմ սկիզբը՝ 1914 թվականը։ Ամեն անդամ խոստացել էր պաշտպանել մյուսներին այլ գերտերության հարձակումից, կամ Գերմանիային կամ Իտալիային Ֆրանսիայի հարձակումից։ Որպես հավելում, Իտալիան հայտարարել էր, որ իր գործողությունները չեն համարվի, որպես Մեծ Բրիտանիայի դեմ գործողություններ։ 1902 թվականի հունիսին Իտալիան գաղտնի նույնանման հայտարարություն ուղարկեց նաև Ֆրանսիային։ Որպես պայմանագրի բաղկացուցիչ մաս ոչ Ավստրո-Հունգարիան և ոչ էլ Իտալիան չպետք է առանց լրացուցիչ համաձայնության փոխեին ստատուս քվոն Բալկաններում։ Սակայն, եթե այնուամենայնիվ ստատուս քվոն խախտվի այլ ուժի կողմից, երկու երկրները իրավունք էին իրենց վերապահում փոխհամաձայնեցված կորգով օկուպացնել Բալկանները։
Երբ Ավստրո-Հունգարիան հարձակվեց Սերբիայի վրա Իտալիան պարտավորվել էր աջակցել Կենտրոնական ուժերին։ Սակայն Գերմանիան և Ավստրո-Հունգարիան առաջինն էին հարձակվել, իսկ դաշինքը պաշտպանողական էր։ Հետագայում Իտալիան միացավ պատերազմին Անտանտի կողմից 1915 թվականի մայիսին։


== Արտաքին հղումներ ==
Պայմանագրի տեքստը ֆրանսերեն
Պայմանագրի տեքստը անգլերեն


== Ծանոթագրություններ ==
Մոնսեն

Մոնսեն (ֆր.՝ Monsin) կղզի է Լիեժի տարածքում։ Կղզին ստեղծվել է Ալբերտ ջրանցքի և դրա հետ զուգահեռ մի փոքրիկ Մոնսենի ջրանցքի կառուցման ժամանակ։
Կղզին ունի կիսով չափ էլիպսի ձև։ Տարածքը 1,19 կմ² է, երկարությունը 2,2 կմ է, առավելագույնը` 750 մ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Կղզու հարավային ծայրամասում տեղակայված է հուշարձան, որը ստեղծել է Մարսել Ռաուն՝ ի պատիվ Բելգիայի թագավոր Ալբերտ I-ի։


== Արդյունաբերություն ==
1937 թվականին կղզում կառուցվել էին նավանորոգարաններ և հիմք էր դրվել Լյեժի նավահանգստի կառուցմանը։ Երկաթուղային կապուղին կապում է նավահանգիստը Լիժ կղզու հյուսիսային մասի՝ Շերտալի հետ, որտեղ գտնվում են մետալուրգիական գործարանները, որոնք այժմ պատկանում են ArcelorMittal-ին։ Կղզու հարավ-արեւմուտքում գտնվում են երկու էլեկտրակայաններ՝ 1973 թվականին կառուցված ու 2015 թվականին փակված դիզելային էլեկտրակայանը և մինչև օրս օգտագործվող ՀԷԿ-ը, որը կառուցվել է 1954 թվականին։


== Ծանոթագրություններ ==
Ռոալես դե Կամպոս

Ռոալես դե Կամպոս (իսպ.՝ Roales de Campos), մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Գտնվում է Վալիադոլիդ պրովինցիայում Կաստիլիա և Լեոն ինքնավար մարզում։ Մունցիպալիտետը մտնում է Տերրա դե Կամպոս շրջանում։ Տարածքը կազմում է 22,7 կմ2։ Բնակչությունը` 209 մարդ (2010 թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 95 կմ հեռավորության վրա։


== Ժողովրդագրություն ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտոնական էջ(չաշխատող հղում)
Diputación de Valladolid Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine.
Իքինգ

Իքինգ  (գերմ.՝ Icking), կոմունա Գերմանիայի Բավարիա երկրամասում։
Ենթարկվում է Վերին Բավարիա վարչական շրջանին։ Գտնվում է Բադ Տյոլց Վոլֆրատսհաուզենի շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 3690 մարդ (ըստ 2010 թվականի դեկտեմբերի 31-ի)։ Տարածքը կազմում է 16.99 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ 09 1 73 130։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
պաշտոնական կայք
Վլադիմիր Զաբոլոտնի

Վլադիմիր Զաբոլոտնի Իգնատևիչ (օգոստոսի 1 (13), 1898, Պերեյասլավ (քաղաք, Ուկրաինա), Պոլտավայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 3, 1962(1962-08-03), Կիև, Ուկրաինական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), սովետական ճարտարապետ.


== Կյանք և գործունեություն ==
Վլադիմիր Զաբոլոտնին ծնվել է 1898 թվականի օգոստոսի 1-ին (որոշ փաստաթղթերում նրա ծննդյան տարեթիվն է համարվում 1898 թվականի օգոստոսի 13)՝ Կիևում։
Դարձել է ՍՄԿԿ անդամ 1944 թվականից։ 1928 թվականին ավարտել է Կիևի գեղարվեստական ինստիտուտի ճարտարագիտական ֆակուլտետը։ Զաբոլոտնիի աշխատանքներից են Կրիվոյ ռոգ, Կրեմենչուգ, Դնեպրոձերժինսկ քաղաքների հատակագծերը, 1945—1956 թվականներին եղել է ՈւՍՍՀ ճարտարապետության ակադեմիայի պրեզիդենտ։ Վլադիմիր Զաբոլոտնին մահացել է 1962 թվականի օգոստոսի 3-ին՝ Կիևում։


== Ծանոթագրություններ ==
Կրիվորիվնյա

Կրիվորիվնյա (ուկրաիներեն՝ Криворі́вня), գյուղ Ուկրաինայի Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզի Վերխովինսկի շրջանում։ Հիմնադրվել է 17-րդ դարում։
Չճշտված տվյալներով Կրիվորիվնյա գյուղում բնակվում էր 1 493 մարդ։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Բնակավայրերի ամբողջական ցանկը Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայի կայքում, www.rada.gov.ua (ուկր.)
2001 թվականի Ուկրաինայի համապետական մարդահամարի արդյունքները, ukrcensus.gov.ua (ուկր.)
Ուկրաինայի բնակավայրերի արբանյակային լուսանկարներ և քարտեզներ, maps.vlasenko.net (ուկր.)
Վիլհելմ Լայբլ

Վիլհելմ Լայբլ (հոկտեմբերի 23, 1844(1844-10-23)[…], Քյոլն, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն - դեկտեմբերի 4, 1900(1900-12-04)[…], Վյուրցբուրգ, Բավարիա, Գերմանական կայսրություն), գերմանացի նկարիչ։ 19-րդ դարի խոշոր ռեալիստներից է։ Համբավվել է հատկապես որպես դիմանկարի վարպետ։ 

1873 թվականներին աշխատել է Վերին Բավարիայի գյուղերում, պատկերել գեղջկական կենցաղը «Գյուղական քաղաքագետներ»,
1876-77, մասնավոր հավաքածու, Վինտերտուր, «Կանայք եկեղեցում»,
1878-1882, Կունստհալլե, Համբուրգ։
Վ. Լայբլի Պալ Սինյե-Մերշեի դիմանկարը 1869, Կերպարվեստի թանգարան, Բուդապեշտ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==
Կեսադա (այլ կիրառումներ)

Կեսադա, կարող է վերաբերել՝

Կեսադա - մունիցիպալիտետ Իսպանիայում` Խաեն պրովինցիայում (Անդալուսիա ինքնավար համայնքում)
Կեսադա - քաղաք Կոստա Ռիկայում, Ալախուելա նահանգի Սան Կառլոս կանտոնի Կեսադա շրջանի կենտրոնը
Պիլաս

Պիլաս (իսպ.՝ Pilas), բնակավայր և մունիցիպալիտետ Իսպանիայում։ Մտնում է Սևիլյա պրովինցիայի մեջ՝ Անդալուսիա ինքնավար համայնքում։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է էլ Ալխարաֆե շրջանի կազմում։ Զբաղեցնում է 45.94 կմ² մակերես։ Բնակչությունը՝ 13509 մարդ (2010)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 32 կմ հեռավորության վրա։


== Ժողովրդագրություն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Սևիլ Շհայդե

Սևիլ Շհայդե (ծնված Ջամբեկ քաղաքում (Ղրիմի թաթարերեն՝ Cambek), դեկտեմբերի 4, 1964(1964-12-04), Կոնստանցա, Dobrogea Region, Ռումինիա) ռումինացի տնտեսագետ, պետական ծառայող և քաղաքական գործիչ։ 2016 թվականի դեկտեմբերի 21-ին սոցիալ-դեմոկրատների կողմից առաջարկ է ստացել դառնալ Ռումինիայի վարչապետ, սակայն նախագահ Կլաուս Յոհաննեսը մերժել է նրան։


== Կրթություն և կարիերա ==
Շհայդեն ծնվել է 1964 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Ռումինիայի Կոնստանցա քաղաքում։ Նրա մայրը՝ Մյուզել Քամբեքը (ծնված Կարպատում) ծագումով Ղրիմի թաթար է, իսկ հայրը՝ Սաեդին Չամբեկը, ծագումով թուրք է։ 1987 թվականին ավարտել է Բուխարեստի Տնտեսական գիտությունների ակադեմիայի տնտեսական պլանավորման և կիբեռնետիկայի ֆակուլտետը։ Այնուհետև նա աշխատել է Կոնստանցա շրջանի պետական կառավարման համակարգում՝ դառնալով Ծրագրերի գլխավոր տնօրինության ղեկավար։ Նույն ժամանակաշրջանում նա եղել է Ռումինիայի շրջանների խորհուրդների ազգային միության համակարգողը։ 2012 թվականից աշխատել է Տարածաշրջանային զարգացման նախարարությունում որպես պետքարտուղար։
2015 թվականի մայիսից նոյեմբեր ամիսներին Շհայդեն եղել է տարածաշրջանային զարգացման և պետական կառավարման նախարար սոցիալ-դեմոկրատական կառավարությունում՝ Վիկտոր Պոնտայի գլխավորությամբ՝ հաջորդելով Լիվիու Դրագնեային։
2016 թվականի դեկտեմբերի 21-ին PSD և ALDE կուսակցությունները նրան առաջադրել են որպես վարչապետ Ռումինիայի նախագահ Կլաուս Յոհաննեսի թեկնածու։ Դրագնեան՝ PSD-ի ղեկավարը, նշել է, որ ինքը կպահպանի ընդհանուր քաղաքական պատասխանատվությունը Շհայդեի կառավարության վրա։ Եթե նա հավանություն ստանար, նա կլիներ առաջին կինը և առաջին մահմեդականը, ով կզբաղեցներ այդ պաշտոնը։ Դեկտեմբերի 27-ին Յոհաննեսը, ով գալիս է կառավարական կոալիցիայի կողմից պարտված Ազգային ազատական կուսակցությունից, մերժեց նրա թեկնածությունը, ինչի հետևանքով Դրագնեան և Կալին Պոպեսկու-Տարիչեանուն՝ կոալիցիոն գործընկեր լիբերալ-դեմոկրատների դաշինքի ղեկավարը, մեղադրեցին Յոհաննեսին կուսակցական քաղաքականություն վարելու մեջ և քննարկեցին նախագահականից նրա հեռացման հարցը։


== Անձնական կյանք ==
Շհայդեի ընտանիքը մահմեդական է, սուննի դավանանքի հետևորդ, պատկանել է Ռումինիայի վաղուց կայացած թուրք և թաթար էթնիկ փոքրամասնություններին։ Նրա մայրը թուրք պատմաբան Քեմալ Կարպատի զարմուհին է։
Շհայդեն ամուսնացած է սիրիացի գործարար Աքրամ Շհայդեի հետ (արաբ․՝ أكرم شهيدة‎‎)։ 2011 թվականին նրանց հարսանիքին ներկա է եղել նաև ռումինացի քաղաքական գործիչ Լիվիու Դրագնեան։ Համաձայն 2015 թվականի հուլիսի ֆինանսական շահերի հայտարարագրի՝ ամուսինները երեք սեփականություն ունեն Սիրիայում՝ մեկը Լաթակիայում, երկուսը՝ Դամասկոսում։


== Ծանոթագրություններ ==
Թամբակուրծք թարախահան

Թամբակուրծք թարախահան (լատ.՝ Mylabris sedilithorax), թարախահանների ընտանիքին պատկանող միջատ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։


== Նկարագրություն ==
Նեղ, զուգահեռակող, ուռուցիկ, սև մարմնով և 5-10 մմ երկարությամբ ոչ մեծ չափի բզեզ է։ Սպիտակավուն կամ դեղնավուն, մի քանի մանր սև բծերով վերնաթևերն ունեն բաց գույն։


== Տարածվածություն ==
Հայաստանի էնդեմիկ միջատ է։ Տարածված է Ծաղկունյաց լեռնաշղթայում՝ Ծաղկաձորից մինչև Հանքավան, Ապարան և Արագած լեռան հարավային լանջեր (Անտառուտ գյուղի մոտ և Սևան քաղաքի շրջակայք)։


== Էկոլոգիա ==
Ապրում է լեռնատափաստաններում և ենթալպյան մարգագետիններում՝ անտառի վերին եզրի մոտ, հանդիպում` հուլիս-օգոստոս ամիսներին բույսերի ծաղիկների վրա։
Կենսաբանական առանձնահատկությունները հայտնի չեն։


== Պահպանություն ==
Սահմանափակ արեալով հազվագյուտ տեսակ է։ Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում գրանցված է որպես վտանգված տեսակ։
Թվաքանակը չափավոր բարձր է, իսկ փոփոխության միտումները՝ անհայտ։
Վտանգ են հանդիսանում անասունների չկարգավորված արածեցմամբ պայմանավորված էկոհամակարգերի դեգրադացումը և տեսակի՝ կլիմայի կանխատեսվող փոփոխության հետևանքով ալպյան գոտու սահմանների լանջն ի վեր տեղաշարժմամբ պայմանավորված ապրելավայրերի կրճատումը։
Պահպանվում է «Հանքավան» պետական արգելավայրում։


== Ծանոթագրություններ ==
Այգեձոր (Երևանի թաղամաս)

Այգեձոր` Երևանի թաղամասերից մեկը, որն այժմ Արաբկիր վարչական շրջանի մաս է կազմում։ Չնայած այն փաստին, որ թաղամասի սահմանները ստույգ գծանշված չեն, կարելի է ասել, որ այն զբաղեցնում է մոտավորապես 4000 քառակուսի մետր տարածք։ Այն հիմնականում զբաղցված է առանձնատներով ու այգիներով։


== Պատմությունը ==
19-րդ դարի դրությամբ Այգեձորը կազմել է Կոնդ թաղամասից հյուսիս-արևմուտք ու Կոնդի մաս կազմող Ձորագյուղ թաղամասից հյուսիս ընկած տարածքը՝ հանդիսանալով փաստորեն Ձորագյուղի բնական հյուսիսային շարունակությունը։ 20-րդ դարում Ձորագյուղի հերթական սողանքից հետո որոշվում է քանդել Ձորագյուղի՝ Սուրբ Սարգիս եկեղեցու հարևանությամբ Հրազդանի կիրճում գտնվող թաղամասը։ Սակայն Այգեձորը չի վնասվել ու քանդվել։ 
Այն գտնվել է Երևանից ու Կոզեռն գերեզմանատնից դեպի Աբուհայաթ ու Եղվարդի բարձրունքները ընկած ճանապարհի հարևանությամբ, հանդիսանալով Երևանից դուրս գտնվող տարածք։
20-րդ դարում ըստ Ալեքսանդր Թամանյանի Երևանի գլխավոր նախագծի Կոզեռնը քանդվեց, իսկ նորակառույց Օպերայից դեպի Արաբկիր նորակառույց շրջանը կառուցվեց պողոտա, որը ստացավ Մարշալ Բաղրամյանի անունը։ Պողոտան դարձավ Այգեձորի հյուսիսային սահմանագիծը։ Արևելյան սահմանագիծը Պռոշյան փողոցն է։ Հարավ-արևմտյան սահմանագիծը ի սկզբանե հանդիսացել է Հրազդանի կիրճը։ Այգեձորի հարավային սահմանագիծը կիրճում կառուցված Կառավարական առանձնատներն են։ Ինչը համարել Այգեձորի հյուսիս-արևմտյան սահմանագիծ բարդ է ասել։ Կիրճը հարավից հյուսիս անցնում է՝ հասնելով Կիևյան կամրջին, այնուհետև վերածվելով Բլուր կոչվող թաղամասին։
21-րդ դարի սկզբի դրությամբ Այգեձորում գտնվող տարածքները ունեն բարձր արժեք։ Այստեղ են գտնվում դիվանագիտական մի շարք ծառայություններին պատկանող կամ վարձակալվող առանձնատներ, ինչպես նաև բազմաթիվ հյուրատներ։ Թաղամասի գրեթե ողջ երկայնքով անցնում է Այգեձորի փողոցը։


== Գրականություն ==
Երվանդ Շահազիզ — «Հին Երևանը» — Մուղնի Հրատարակչություն, 2003
Թադևոս Հակոբյան — «Երևանի պատմությունը»
Վահան Գալստյան (դերասան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վահան Գալստյան (այլ կիրառումներ)Վահան Գևորգի Գալստյան (ապրիլի 12, 1884(1884-04-12), Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 12, 1959(1959-12-12), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ դերասան, ռեժիսոր։ ՎԽՍՀ վաստակավոր արտիստ (1939)։


== Կենսագրություն ==
Սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում։ Բեմական գործունեությունն սկսել է 1903 թվականից։ 1908-1921 թվականներին մասնակցել է հայկական տարբեր թատերախմբերի ներկայացումներին։ 1921-1922 թվականներին եղել է Հայաստանի Առաջին թատրոնի դերասան, 1922 թվականից՝ Թիֆլիսի հայկական պետական դրամատիկական թատրոնի դերասան։


== Դերեր ==
Միտրոխին՝ Ս. Շանշիաշվիլու «Արսեն»
Էդմոն՝ Ա. Բաղդասարյանի «Արյունոտ անապատ»
Տիխոն՝ Ալեքսանդր Օստրովսկու «Ամպրոպ»
Դաթո՝ Ի. Ճավճավաձեի «Աղքատի պատմվածքը»
Սուրեն՝ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի «Պատվի համար»


== Ծանոթագրություններ ==
Կոնվեյեր

Կոնվեյեր (անգլ.՝ conveyer, convey - փոխդարել), փոխակրիչ, հատային բեռի փոխադրման անընդհատ գործողության մեքենա։ Դասակարգման հիմնական հատկանիշը քարշիչ և բեռնակիր օրգանների տեսակն է։ Տարբերում են կոնվեյերներ փակ առաձգական քարշիչ օրգանով (շղթա, ժապավեն, ճոպան) և առանց քարշիչ օրգանի (պտուտակային, իներցիոն, թրթռային, հոլովակային)։ Կոնվեյերները լինում են ժապավենային (ռետինե կամ պողպատե բեռնակիր ժապավենով), թիթեղնավոր (հոդակապերով միակցված առանձին թիթեղներից բաղկացած պողպատե պաստառով), քերակավոր (շղթային ամրացված կերակներով), կախովի բեռնակիր (շղթային խուլ ամրացված սայլակներով) և հրող (շղթայից առանձնացող սայլակներով), սայլակավոր (քարշիչ շղթայով միացված, ռելսերով շարժվող սայլակներով), շերեփավոր և ճոճանավոր (շղթայից կախված շերեփներով կամ ճոճաններով), պտուտակային (խողովակում պտտվող և բևեռ տեղաշարժող պտուտակով), ճոճվող իներցիոն (հետադարձ-համընթաց շարժման միջոցով բեռների տեղափոխման համար), թրթռային (միախողովակ կամ երկխողովակ), հոլովակային՝ գրավիտացիոն (հոլովակները շարժվում են բեռի ծանրության ուժի ազդեցությամբ) և այլն։ Հայտնի են կոնվեյերների մի քանի մասնագիտացված տեսակներ (էլևատորներ, շարժասանդուղքներ ևն)։ Կոնվեյերները կարևոր դեր են խաղում հոսքային արտադրության մեջ, դրանց միջոցով է իրականացվում արտադրության կոմպլեքս մեքենայացումն ու ավտոմատացումը։