Ցեյա Ստոյկա

Ցեյա Ստոյկա (Ceija Stojka, մայիսի 23, 1933(1933-05-23), Kraubath an der Mur, Leoben District, Շտիրիա - հունվարի 28, 2013(2013-01-28), Վիեննա, Ավստրիա), գնչուական ծագումով ավստրիացի գրող, նկարիչ, ակտիվիստ, երաժիշտ, ում հաջողվել է փրկվել Հոլոքոստից։


== Կենսագրություն ==
Ծնվել է ավստրիական Շտիրիա երկրամասի Մուրի Կրաուբաթ քաղաքում։ Ծնողները գնչուական ռոմա մեծ ցեղախմբի լովարների էթնիկ խմբի ներկայացուցիչներ էին): Նրանք ապրուստի միջոցներ էին հայթայթում ձիավաճառությամբ. ամառաները շրջում էին ավստրիական գյուղերով, ձմեռներն անցկացնում Վիեննայում։ Ավստրիայում իշխանության գլուխ ֆաշիստների անցնելուց հետո Ստոյկա ընտանիքի անդամները իրենց ազգային պատկանելության պատճառով նետվել են համակենտրոնացման տարբեր ճամբարներ՝ Աուշվից (Օսվենցիմ), Դախաու, Ռավենսբրյուկ, Բերգեն-Բելսեն։ Ցեյայի հայրն սպանվել է Դախաուում, կրտսեր եղբայրը՝ Օսսին, Աուշվից-Բիրկենաուում։ Ցեյան, նրա մայրն ու քույրերը 1945 թվականին բրիտանացի զինվորների շնորհիվ ազատվել են Բերգեն-Բելսենի համակենտրոնացման ճամբարից և վերադարձել Վիեննա։ Այստեղ Ցեյա Ստոյկան ապրուստի միջոցներ է վաստակել՝ աշխատելով որպես նկարչուհի, երգչուհի, գրող։ 1992 թվականին նա դարձել է գնչուների ու սինտիների ցեղասպանության ճանաչման նպատակով Ավստրիայում ստեղծված կազմակերպության մամլո քարտուղարը և այդ պաշտոնում նույնպես պայքարել է գնչուների նկատմամբ դրսևորվող խտրականության դեմ։ Այդ նպատակին է հիմնականում ծառայեցրել նաև իր արվեստը՝ հեղինակելով ինքնակենսագրական երեք գիրք, բազմաթիվ գեղանկարներ, որոնք տեղ են գտել եվրոպական մի շարք երկրների, ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի պատկերասրահներում։


== Պարգևներ ==
Բրունո Կրայսկու անվան մրցանակ՝  Wir leben im Verborgenen գրքի համար (1993)
Յոզեֆ Ֆելդերի անվան մրցանակ (2000)
Վիեննայի դաշնային նահանգի ոսկե մեդալ՝ վաստակի համար (2001)
Լինց քաղաքի «Հումանիզմի համար» մեդալ, 2004 р.
Վերին Ավստրիա երկրամասի ոսկե մեդալ՝ վաստակի համար, 2005
Ավստրիական հեռուստատեսության մրցանակ, 2006 թ.
Պրոֆեսորի կոչում՝ շնորհված Ավստրիայի լուսավորության, արվեստի և մշակույթի դաշնային նախարարության կողմից, 2009 р.
2014 թվականին Ալտլերհենֆելդ քաղաքի ծխական եկեղեցու առջևի հրապարակը կոչվել է Ցեյա Ստոյկայի անունով՝ Ceija-Stojka-Platz:


== Գրական երկեր ==
Wir leben im Verborgenen. Erinnerungen einer Rom-Zigeunerin - translated as "We Live in Seclusion. The Memories of a Romni" (1988)
Reisende auf dieser Welt - translated as "Travellers on This World" (1992)
Meine Wahl zu schreiben - ich kann es nicht (2003 - Gedichte)
Me Diklem Suno "I dreamt" (Audio-CD)
Träume ich, dass ich lebe? Befreit aus Bergen-Belsen - translated as "I Dream That I am Alive - Liberated From Bergen-Belsen" (2005)
Auschwitz ist mein Mantel (monograph with drawings, paintings and poems, ed. Christa Stippinger, 2008)
Sogar der Tod hat Angst vor Auschwitz (monograph in german, english, romanes with drawings, gouaches, paintings, ed. Lith Bahlmann, Matthias Reichelt, 2014)
Ceija Stojka. Une artiste rom dans le siecle. A Roma artist in the century (monograph in french, english with drawings, gouaches, paintings, ed. Maison Rouge,2018)


=== Կերպարվեստի գործեր ===
Meine Wahl zu schreiben - ich kann es nicht (Ceija et Nuna Stojka), 2003.
Lith Bahlmann et Mathias Reichelt, Ceija Stojka : Sogar der Tod hat Angst vor Auschwitz, 2014.
TOT, Le Dernier Cri, 2017.
Ceija Stojka, collection Paroles d'artiste, Fage Éditions, 2017.


=== Երաժշտություն ===
Me Diklem Suno, 2000. Albums de chants romani de dialecte lovari interprétés par Ceija Stojka.


== Ցեյա Ստոյկան կինոյում ==
Ceija Stojka: Das Porträt einer Romni, 2001 (Regie: Karin Berger (Dokumentarfilmerin))
Unter den Brettern hellgrünes Gras, 2005 (Regie: Karin Berger)


== Ծանոթագրություններ ==


== Գրականություն ==
Evelyn Steinthaler (Hrsg.): Frauen 1938. Verfolgte – Widerständige – Mitläuferinnen. Milena-Verlag, Wien 2008, ISBN 978-3-85286-161-6. Enthält Gespräche mit Ceija Stojka, Dagmar Ostermann, Katharina Sasso und Elfriede Gerstl


== Արտաքին հղումներ ==
The Stojka family
A Holocaust survivor (article at The Hindu)
Presentation at Jewish Museum Vienna.
Ceija Stojka International Fund
Ceija Stojka Berlin 2014