Ռոբերտ Օլդրիչ

Ռոբերտ Օլդրիչ (անգլ.՝ Robert Burgess Aldrich, օգոստոսի 9, 1918(1918-08-09)[…], Cranston, Փրովիդենս շրջան, Ռոդ Այլենդ, ԱՄՆ - դեկտեմբերի 5, 1983(1983-12-05)[…], Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ և կինոպրոդյուսեր։ Հայտնի է այնպիսի ֆիլմերով, որոնք են «Համբուրիր ինձ մինչև մահ», «Ինչ պատահեց Բեբի Ջեյնի հետ» և «Կեղտոտ դյուժին»։ 1975-1979-ական թվականներին եղել է Ամերիկայի ռեժիսորների Գիլդիայի նախագահը։


== Կենսագրություն ==
Ռոբերտ Օլդրիչը ծնվել է Կրասնոտեում, Ռոդ Այլենդում, թերթի սեփականատեր՝ Էդվարդ Բ.Օլդրիչի ընտանիքում։ Պատկանել է ամերիկական հասարակության միաձուլմանը. պապը՝ սենատոր, հորեղբայրը՝ դեսպան Լոնդոնում, հորեղբոր տղան՝ Նելսոն Օլդրիչ Ռոկֆելերը՝ միլիոնատեր։ Ավարտել է Փրովիդենս (Ռոդ Այլենդ)ի Moses Brown School դպրոցը։ Վիրջինիայի համալսարանում սովորել է տնտեսագիտություն։ 1941 թվականին ուսումը թողել է  RKO Radio Pictures աշխատանքի համար, որի պատճառով ստիպված է եղել խզել հարաբերությունները բարձրաստիճան բարեկամների հետ, ովքեր դժգոհ էին այդպիսի իրադարձության շրջադարձից։
Ռեժիսորի օգնականի կարգավիճակով մասնակցում է Ժանա Ռենուարայի, Ժոզեֆ Լոուզի և Չարլի Չապլինի ֆիլմերի բեմադրությանը։ 50-ական թվականներին հեռուստատեսությունում աշխատում է որպես ռեժիսոր և նկարում է իր առաջին լայնամետրաժ «Մեծ դաշնակից» ֆիլմը։ Այդ ժամանակահատվածի ֆիլմերում ռեժիսորը ցուցադրում է հազվադեպ հեղինակային կինեմատոգրաֆի օրինակ, կինեմատոգրաֆիայի ժապավենը լցնելով  լիբերալ-մարդասիրական պարունակությամբ։ Դրանց շարքում էր դասական-նուար՝ «Համբուրիր ինձ մինչև մահ»,  Կլիֆորդ Օդետսի՝ «Մեծ դանակ» պիեսի կինոադապտացիան և ռազմական 
«Գրոհում» դրաման։
Ռեժիսորը նաև աշխատում է ժանրային ֆիլմում, 1954 թվականին էկրաններին է հայտնվում «Ապաչ» և «Վերակրուս» վեստերները Բերտա Լանկաստերայի մասնակցությամբ։ 1959 թվականին Օլդրիչը գլխավորում է Բեռլինի 9-րդ  միջազգային կինոփառատոնի հանձնաժողովը։
60-ական թվականներին նկարահանում է մի քանի հաջող առևտրական ֆիլմեր՝ թրիլերներ «Ինչ պատահեց Բեբի Ջեյնի հետ» և «Հանգիստ, հանգիստ, սիրելի Շառլոտա», ինչպես նաև «Ջորջի քրոջ սպանությունը» և «Կեղտոտ դյուժին»։ Վերջինի հաղթանակը դրդեց ռեժիսորին ստեղծել սեփական, անկախ կինոստուդիան, սակայն մի քանի անհաջող նախագծերից հետո, նա վերադառնում է իր հոլիվուդյան կինոարտադրությանը։ Մարդասիրության թեման չի լքում ռեժիսորին, դրանով տոգորված էին նրա վերջին «Ամենաերկար յարդը» սպորտային դրամա և «Ուլզանի ասպատակությունը» աշխատանքները, Քաղաքացիական պատերազմից հետո ԱՄՆ-ի բնիկ բնակչության խտրականությունը, ամերիկյան հասարակության կողմից։ 
Օլդրիչը ամուսնացել է երկու անգամ։ Գարիեթ Ֆոստերի հետ ամուսնությունից (1941—1965) նա ուներ չորս երեխա։ 1966 թվականին Ֆոստերից բաժանվելուց հետո, ամուսնանում է մոդել Սիբիլ Զիգֆրիդի հետ։
Կինեմատոգրաֆիայից հեռացել է 1981 թվականին և երկու տարի անց մահացել է երիկամային անբավարարվածությունից իր տանը, ԱՄՆ-ի Լոս Անջելես քաղաքում, 65 տարեկան հասակում։


== Ֆիլմագրություն ==


=== Ռեժիսոր ===
1953 — Մեծ լիգայի խաղացողը / Big Leaguer
1954 — Ապաչ / Apache
1954 — Վերակրուս (ֆիլմ) / Vera Cruz
1955 — Համբուրիր ինձ մինչև մահ / Kiss Me Deadly
1955 — Մեծ դանակ / The Big Knife
1956 — Աշնանային տերևներ / Autumn Leaves
1956 — Հարձակում / Attack
1959 — Տաս վայրկյան մինչև դժոխք / Ten Seconds to Hell
1959 — Զայրույթի բլուրներ / The Angry Hills
1961 — Վերջին մայրամուտ / The Last Sunset
1962 — Սոդոմ և Գոմորա / Sodom and Gomorrah
1962 — Ինչ պատահեց Բեբի Ջեյնի հետ / What Ever Happened to Baby Jane?
1963 — Չորս հոգի Տեխասից / 4 for Texas
1964 — Հանգիստ, հանգիստ սիրելի Շառլոտա / Hush… Hush, Sweet Charlotte
1965 — Ֆենիքսի թռիչքը / The Flight of the Phoenix
1967 — Կեղտոտ Դյուժին / The Dirty Dozen
1968 — Լայլ Կլերի մասին լեգենդ / The Legend of Lylah Clare
1968 — Ջորջի քրոջ սպանությունը / The Killing of Sister George
1970 — Շատ ուշ է, հերոս / Too Late the Hero
1971 — Գրիսոմների բանդան / The Grissom Gang
1972 — Ուլզանի ասպատակությունը / Ulzana’s Raid
1973 — Հյուսիսի կայսրը / Emperor of the North
1974 — Ամենաերկար յարդը / The Longest Yard
1975 — Կեղտոտ գործ / Hustle
1977 — Մթնշաղի վերջին շողքը / Twilight’s Last Gleaming
1977 — Երգչախմբի տղաները / The Choirboys
1979 — Տղան Ֆրիսկոյից / The Frisco Kid
1981 — Կալիֆոռնիական տիկնիկները / …All the Marbles (The California Dolls)


=== Պրոդյուսեր ===
1955 — Համբուրիր ինձ մինչև մահ / Kiss Me Deadly
1955 — Մեծ դանակ / The Big Knife
1956 — Հարձակում / Attack
1962 — Ինչ պատահեց Բեբի Ջեյնի հետ / What Ever Happened to Baby Jane?
1963 — Չորս հոգի Տեխասից / 4 for Texas
1964 — Լռիր, լռիր սիրելի Շառլոտա / Hush… Hush, Sweet Charlotte
1965 — Ֆենիքսի թռիչքը / The Flight of the Phoenix
1968 — Լայլ Կլերի մասին լեգենդ / The Legend of Lylah Clare
1968 — Ջորջի քրոջ սպանությունը / The Killing of Sister George
1970 — Շատ ուշ է, հերոս / Too Late the Hero
1971 — Գրիսոմների բանդան / The Grissom Gang
1975 — Կեղտոտ գործ / Hustle


== Ծանոթագրություններ ==