Ռուբի Դի

Ռուբի Դի (անգլ.՝ Ruby Dee,հոկտեմբերի 27, 1922(1922-10-27)[…], Քլիվլենդ, Օհայո, ԱՄՆ - հունիսի 11, 2014(2014-06-11)[…], Նյու Ռոշել, Վեստչեստեր շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի, բանաստեղծ, սցենարիստ, լրագրող և ակտիվիստ։ Առավել հայտնի է «Չամիչն արևի տակ» (1961) և «Գանգստեր» (2007) ֆիլմերում խաղացած դերերով։ «Գանգստեր» ֆիլմում խաղացած դերի համար երկրորդական պլանի լավագույն դերասանուհի անվանակարգում առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի։ «Գրեմմի», «Էմմի» «Օբի», «Դրամա Դեսկ» մրցանակների և ԱՄՆ-ի կինոդերասանների գիլդիայի, ինչպես նաև Արվեստի բնագավառի ԱՄՆ ազգային մեդալի մրցանակակիր։ Ներկայացվել է Supersisters կոլեկցիոն քարտերի վրա։


== Կենսագրություն ==
Ռուբի էն Ուոլեսը (անգլ.՝ Ruby Ann Wallace) ծնվել է 1922 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Քլիվլենդում՝ Մարշալ Էդվարդ Նաթանիել Ուոլեսի և նրա կնոջ՝ Գլեդիս Հայթաուերի ընտանիքում։ Երբ նրա մայրը լքել է ընտանիքը, հայրն ամուսնացել է ուսուցչուհի Էմմա Ամելիա Բենսոնի հետ, և Ռուբիի մանկությունն անցել է Նյու Յորքի Հարլեմ թաղամասում։ Այնտեղ նա ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա սովորել քոլեջում։ 1941-1945 թվականներին Ռուբի Դին ամուսնացել է երգիչ Ֆրենկի Դի Բրաունի հետ, ում ազգանունը հետագայում սկսել է օգտագործել բեմում, իսկ 1948 թվականին ամուսնացել է երկրորդ անգամ դերասան Օսսի Դևիսի հետ։

Նրա բրոդվեյան դեբյուտը կայացել է 1943 թվականի ամենավերջում «Խաղաղ օվկիանոսի հարավը» հայտնի մյուզիքլում։ Հաջորդող տարիներին նա ևս մի քանի անգամ հայտնվել է Բրոդվեյում, ինչպես նաև դեբյուտ է ունեցել կինոյում, բայց առաջին հաջողությանն է հասել 1950 թվականին, երբ «Ջեքի Ռոբինսոնի պատմությունը» ֆիլմում խաղացել է Ռեյ Ռոբինսի դերը։ Հետագայում Ռուբի Դին չի թողել թատրոնը և իր ամբողջ կարիերայի ընթացքում ակտիվորեն դերեր է խաղացել ինչպես բեմում, այնպես էլ կիոնոյում։ 
Էկրաններին հաճախ է հայտնվել Սիդնի Պուատյեի հետ, այդ թվում «Քաղաքի ծայրին» (1956), «Չամիչն արևի տակ» (1961) և «Բաքն ու Քարոզիչը» (1972) կինոնկարներում։ 1960-ական թվականներին Ռուբի Դին ունեցել է լուրջ դերեր քաղաքական ֆիլմերում, օրինակ՝ «Անցած օրեր» (1963) և «Միջադեպ» (1967) ֆիլմերում։
Հեռուստատեսությունում Ռուբի Դին հայտնվել է «Փեյթոն-Փլեյս», «Ոսկե աղջիկներ», «Հրեշտակի հպումը» և շատ այլ հեռուստասերիալներում։ Ինը անգամ առաջադրվել և միայն մեկ անգամ արժանացել է «Էմմի» մրցանակի 1991 թվականի «Զարդարանքների օրը» հեռուստաֆիլմում խաղացած դերի համար։
Աչքի ընկնող դերեր է ունեցել «Մարդ-կատուներ» (1982), «Մլակային տենդ» (1991), «Ոստիկան ու կես» (1993), «Հակամարտություն» (1994) և «Արդար դատ» (1995) ֆիլմերում։
2005 թվականին մահացել է Ռուբիի ամուսինը՝ Օսսի Դևիսը, ում հետ նա ամուսնացած է եղել 57 տարի։ Նրանց երեք երեխաներից մեկը՝ Գայ Դևիսը, դարձել է երաժիշտ։ Ռուբին ամուսնու հետ միասին եղել է հասարակական ակտիվիստ և տարբեր կազմակերպությունների անդամ, այդ թվում Գունավոր մարդկանց առաջընթացի ազգային ասոցիացիայի անդամ։ Նրանք եղել են Մարտին Լյութեր Քինգի և Մալկոլմա Իկսի ընկերները։ Ավելի քան 30 տարի Ռուբին պայքարել է կրծքագեղձի քաղցկեղի դեմ և արդյունքում կարողացել հաղթահարել հիվանդությունը։
2007 թվականին Ռուբի Դին «With Ossie And Ruby: In This Life Together» ալբոմի համար, որը նվիրված է Օսսի Դևիսի հետ համատեղ կյանքին, արժանացել է «Գրեմմի» մրցանակի։ Նույն տարում նա առաջադրվել է «Օսկար» մրցանակի «Գանգստեր» ֆիլմում խաղացած Լուկասի մոր դերի համար։ Ռուբի Դին 83 տարեկանում Գլորիա Ստյուարտից հետո դարձել է երկրորդը ըստ տարիքի, ով առաջադրվել է կինոակադեմիայի մրցանակի։
Ռուբի Դին մահացել է Նյու Յորք նահանգի Նյու-Ռոշել քաղաքի իր տանը հունիսի 11-ին 91 տարեկան հասակում։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Մրցանակներ ===
1991 – «Էմմի» մրցանակ՝ երկրորդականական պլանի կանացի լավագույն դեր մինի սերիալում կամ ֆիլմում
2008 – ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակ՝ երկրորդականական պլանի կանացի լավագույն դերակատարման համար, «Գանգստեր» ֆիլմի համար


=== Անվանակարգեր ===
1964 – «Էմմի» մրցանակ՝ կանացի լավագույն դեր մինի սերիալում կամ ֆիլմում, «Բուժքույրեր» հեռուստասերիալի համար
1979 – «Էմմի» մրցանակ՝ երկրորդականական պլանի կանացի լավագույն դեր մինի սերիալում կամ ֆիլմում, «Արմատներ. Հաջորդ սերունդները» մինի սերիալի համար
1988 – «Էմմի» մրցանակ՝ երկրորդական պլանի կանացի լավագույն դեր մինի սերիալում կամ ֆիլմում, «Լինքոլն» մինի սերիալի համար
1990 – «Էմմի» մրցանակ՝ լավագույն հրավիրված դերասանուհի դրամատիկ հեռուստասերիալում, «Չայնա Բիչ» հեռուստասերիալի համար
1993 – «Էմմի» մրցանակ՝ լավագույն հրավիրված դերասանուհի կատակերգական հեռուստասերիալում, «Երեկոյան ստվեր» հեռուստասերիալի համար
1995 – Ցերեկային «Էմմի» մրցանակ՝ լավագույն հնչյունավորում անիմացիոն ծրագրում, Whitewash կարճամետրաժ մուլտֆիլմի համար
2001 – Ցերեկային «Էմմի» մրցանակ՝ լավագույն հնչյունավորում անիմացիոն ծրագրում, «Փոքրիկ Բիլլ» բազմասերիանոց մուլտֆիլմի համար
2003 – «Էմմի» մրցանակ՝ լավագույն հնչյունավորում անիմացիոն ծրագրում, «Փոքրիկ Բիլլ» բազմասերիանոց մուլտֆիլմի համար
2008 – «Օսկար» մրցանակ՝ երկրորդական պլանի կանացի լավագույն դերակատարման համար, «Գանգստեր» ֆիլմի համար
2010 – ԱՄՆ կինոդերասանների գիլդիայի մրցանակ՝ կանացի լավագույն դեր հեռուստաֆիլմում կամ մինի սերիալում, «Ամերիկա» հեռուստաֆիլմի համար


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Ռուբի Դի (անգլ.) Internet Movie Database կայքում
Ռուբի Դի (անգլ.) Internet Broadway Database կայքում