Օրգանական ֆոսֆատներ

Օրգանական ֆոսֆատներ (կամ ֆոսֆորի էթեր) — բարդ եթերներ հետևյալ ֆորմուլայով՝ (RO)nP(O)(OH)3 − n, որտեղ R — ածխաջրածնային ռադիկալ, n = 1—3.


== Անվանացուցակ ==
Օրգանական ֆոսֆատների անունները կազմված են  օրգանական նյութի արմատական անվանումից, իսկ վերջում՝ «ֆոսֆատ»:

(CH3O)P(O)(OH)2 — մեթիլֆոսֆատ (մեթիլֆոսֆատային թթու),
(CH3O)2P(O)OH — դիմեթիլֆոսֆատ (դմեթիլ ֆոսֆորական թթու);
(CH3O)3PO — տրիմեթիլֆոսֆատ:.


== Ֆիզիկական և քիմիական հատկություններ ==

Օրգանական ֆոսֆատները, որոնցում մոլեկուլը պարունակում է ցածր ալիֆատիկ փոխարինիչներ R, հեղուկներ են, իսկ ավելի մեծ փոխարինիչներ ունեցող ֆոսֆատները` յուղեր կամ բյուրեղային նյութեր են:
Դրանք լուծելի են սպիրտների, քլորոֆորմի, մի շարք  օրգանական լուծիչների մեջ:

  
    
      
        
          
            
              R
              
                2
              
              
                2
              
            
            P
            (
            O
            )
            O
            C
            
              H
              
                2
              
            
            C
            H
            
              R
              
                2
              
              
                1
              
            
             
            
              
                →
                
                  

                  
                
                
                  
                    
                    
                      o
                    
                  
                  t
                
              
            
             
            
              R
              
                2
              
              
                2
              
            
            P
            (
            O
            )
            O
            H
            +
            C
            
              H
              
                2
              
            
            
              =
            
            C
            
              R
              
                2
              
              
                1
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {R_{2}^{2}P(O)OCH_{2}CHR_{2}^{1}\ {\xrightarrow[{}]{^{o}t}}\ R_{2}^{2}P(O)OH+CH_{2}{\text{=}}CR_{2}^{1}}}}
  

  
    
      
        
          
            2
            (
            R
            O
            
              )
              
                2
              
            
            P
            (
            O
            )
            O
            H
            +
            B
            →
            (
            R
            O
            
              )
              
                3
              
            
            P
            O
            +
            R
            O
            P
            (
            O
            )
            (
            O
            H
            
              )
              
                2
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\mathsf {2(RO)_{2}P(O)OH+B\rightarrow (RO)_{3}PO+ROP(O)(OH)_{2}}}}
  :


== Տես նաև ==
Թիոֆոսֆատներ
Օրգանական ֆոսֆատներ
Activity based protein profiling
Pesticide toxicity to bees
Toxic oil syndrome


== Գրականություն ==
ХЭ|заглавие = Фосфаты органические |автор= Дрозд Г. И. |том = 5|с = 131−132
Нейланд О. Я. Органическая химия. — М.: Высшая школа, 1990. — 751 с. — 35 000 экз. — ISBN 5-06-001471-1