Սոյուզմուլտֆիլմ

«Սոյուզմուլտֆիլմ» (ռուս.՝ «Союзмультфильм»), մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի արտադրության` խորհրդային և ռուսական խոշորագույն պետական կինոստուդիա, որը հիմնադրվել է 1936 թվականի հունիսի 10-ին Մոսկվայում և գործում է մինչ օրս։ Իր գոյության շուրջ 80 տարիների ընթացքում կինոստուդիայում ստեղծվել է տարբեր ժանրերի ավելի քան 1500 մուլտֆիլմեր, որոնցից շատերը մտել են համաշխարհային անիմացիայի «Ոսկե ֆոնդ»` որպես դասական նմուշներ և մասնակցել տարբեր միջազգային կինոփառատոների՝ ստանալով բազում պարգևներ ու մրցանակներ։


== Պատմական ակնարկ ==
«Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիան հիմնադրվել է 1936 թվականի հունիսի 10-ին և ի սկզբանե կոչվել «Սոյուզդետմուլտֆիլմ», սակայն 1937 թվականի օգոստոսի 20-ին անվանվել է «Սոյուզմուլտֆիլմ»։ Մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի ստուդիա ստեղծելու հրամանը ստորագրվել էր ԽՍՀՄ կինոֆոտոարդյունաբերության գլխավոր վարչության ղեկավարի կողմից, սակայն համարվում է, որ ստեղծման որոշումը կայացրել է անձամբ Ստալինը։
Սկզբնական փուլում ստուդիայի աշխատակազմը համալրվել է նկարչական կինոյի այնպիսի վարպետներով, ինչպիսիք էին Իվան Իվանով-Վանոն, Օլգա Խոդատաևան, Վալենտինա Բրումբերգ և Զինաիդա Բրումբերգ քույրերը, Վլադիմիր Սուտեևը, Դմիտրի Բաբիչենկոն և այլք։ Ստուդիայում թողարկված առաջին մուլտֆիլմը «Աֆրիկայում շոգ է» (1936 թ.) կինոնկարն էր։
1937 թվականից կինոստուդիան սկսել է նկարահանել գունավոր ֆիլմեր։ 1939-1941 թվականներին ստեղծվել են այնպիսի մուլտֆիլմեր, որոնք մտել են համաշխարհային կինեմատոգրաֆի «Ոսկե ֆոնդ»։ Այդպիսի ֆիլմերից էին Լեոնիդ Ամալրիկի և Վլադիմիր Պոլկովնիկովի «Լիմպոպո» (1939 թ.), «Բարմալեյ» (1941 թ.), Իվան Իվանով-Վանոյի «Մոյդոդիր» (1939 թ.), «Քեռի Ստյոպա» (1939 թ.) և այլն։ 1941-1945 թվականների առավել հայտնի ֆիլմերից էին Պյոտր Նոսովի և Միխայիլ Ցեխանովսկու «Եղևնին» (1942 թ.), Իվան Իվանով-Վանոյի «Գողացված արևը» (1944 թ.), Բրումբերգ քույրերի «Հեքիաթ Սալթան թագավորի մասին» (1943 թ.), «Սինդբադ-ծովագնաց» (1944 թ.) և այլ ֆիլմեր։
1940-ական թվականների կեսերին նկարահանվել են այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք էին Իվան Իվանով-Վանոյի «Սապատավոր ձիուկը» (1947 թ., այն բարձր է գնահատել Ուոլթ Դիսնեյը` ցուցադրելով իր նկարիչներին), Բրումբերգ քույրերի «Կորած հրովարտակը» (1945 թ.), «Ֆեդյա Զայցև» (1948 թ.), Լեոնիդ Ամալրիկի և Վլադիմիր Պոլկովնիկովի «Գորշ Վզիկը» (1948թ.), Ալեքսանդր Իվանովի «Կվարտետ» (1947 թ.) և այլ ֆիլմեր։ 1947 թվականին` Վենետիկի 8-րդ կինոփառատոնում, Մստիսլավ Պաշչենկոյի «Ուրախության երգը» մուլտֆիլմը պարգևատրվել է բրոնզե մեդալով։ Դա կինոստուդիայի առաջին մրցանակն էր։
1950-ականների առավել հայտնի ֆիլմերից էին Միխայիլ Ցեխանովսկու «Կաշտանկա» (1952 թ.), Լև Ատամանովի «Ալվան ծաղիկը» (1952 թ.), «Ոսկե այծքաղը» (1954 թ.), Իվան Իվանով-Վանոյի «Ձյունանուշը» (1952թ.), Մստիսլավ Պաշչենկոյի «Երբ վառվում են տոնածառի լույսերը» (1950 թ.), «Անտառային ճամփորդները» (1951 թ.), «Չարաճճի փիսիկը» (1953 թ.), Լեոնիդ Ամալրիկի և Վլադիմիր Պոլկովնիկովի «Կախարդական խանութը» (1953 թ.) և ուրիշներ։ Այդ տարիներին իր նորարարական մոտեցումներով աչքի է ընկնում Լև Ատամանովի «Ձյունե թագուհին» (1957 թ.) մուլտֆիլմը։ 1950-ական թվականներին թողարկվել են բազմաթիվ լիամետրաժ մուլտֆիլմեր` «Կախարդված տղան» (1955 թ.), «Ինչ-որ մի թագավորությունում» (1957թ.), «Ընկուզենու շիվը» (1955թ.), «Ոչ հասարակ մրցախաղ» (1955 թ.), «Նավակը» (1956 թ.), «Կատվի տունը» (1958 թ.), «Յարանգայում վառ է կրակը» (1956 թ.), «Սխալների կղզին» (1955 թ.), «Պետյան և Կարմիր Գլխարկը» (1958 թ.), «Մուրզիլկայի արկածները» (1956 թ.) և այլն։
1960-ական թվականները աչքի են ընկնում ստեղծագործական նոր որոնումներով և փորձարարություններով։ Այդ տարիների ֆիլմերից էին Ռոման Դավիդովի «Ուլիկը» (1961 թ.), Լև Ատամանովի «Բանալին» (1961 թ.), «Նստարան» (1967 թ.), «Պարուհին նավի վրա» (1969 թ.), Բրումբերգ քույրերի «Մեծ անախորժություններ» (1961 թ.), Միխայիլ Ցեխանովսկու «Վայրի կարապները» (1962 թ.), Ֆեոդոր Խիտրուկի «Մի հանցագործության պատմություն» (1962 թ.), Լեոնիդ Ամալրիկի «Մատնաչափիկը» (1964 թ.), «Գետաձին, որը վախենում էր պատվաստումներից» (1966 թ.), Վլադիմիր Պոլկովնիկովի «Ձկնորս կատուն» (1964 թ.), Բորիս Դյոժկինի «Չիպոլինո» (1961 թ.), «Ձնե ուղիներ» (1963թ.), Բրումբերգ քույրերի «Կոշկավոր կատուն» (1968 թ.), Իվան Ակսենչուկի «Ջրահարսը» (1968 թ.), Ալեքսանդրա Սնեժկո-Բլոցկայայի «Բարանկին, մարդ եղիր» (1963 թ.), «Ռիկի-Տիկի-Տավի» (1965 թ.), Ֆեոդոր Խիտրուկի «Բոնիֆացիի արձակուրդները» (1965 թ.), «Ֆիլմ, ֆիլմ, ֆիլմ» (1968 թ.), Եֆիմ Գամբուրգի «Լրտեսական կրքեր» (1967 թ.) և այլն։
1960-ականների տիկնիկային միավորման հայտնի ֆիլմերից էին Ռոման Կաչանովի «Ձեռնոցը» (1967 թ.), Վլադիմիր Դեգտյարովի «Ո՞վ ասաց մյաու» (1962 թ.), «Ուլիկը, որ հաշվում էր մինչև տասը» (1968 թ.) և այլն։ 1960-ականներին սկիզբ դրվեց նաև մուլտսերիալների, որոնց նկարահանումները շարունակվեցին նաև 1970-1980 թվականներին։ Այդպիսի մուլտսերիալներից էին «Մաուգլի» (1967 թ.), «Մանչուկն ու Կառլսոնը» (1968 թ.), «Դե, սպասիր» (1969 թ.), «Բրեմենյան երաժիշտները» (1969 թ.), «Վինի Թուխը» (1969 թ.), «Կոկորդիլոս Գենան» (1969 թ.) և այլն։
1970-1980-ական թվականներին «Սոյուզմուլտֆիլմ» կինոստուդիան համարվում էր` Եվրոպայի խոշորագույն անիմացիոն ֆիլմեր արտադրող կինոստուդիան։ Այդ տարիներին նկարահանվել է «Ուրախ կարուսել» մուլտֆիլմերի հավաքածուն։ Այդ տարիների մուլտֆիլմերից կարելի է նշել Լև Ատամանովի «Պոնին վազում է շրջանով» (1974 թ.), «Գավ անունով փիսիկը» (1976 թ.), Լև Միլչինի «Անագե տոկուն զինվորիկը» (1976 թ.), Վլադիմիր Պոպովի «Բոբիկը Բարբոսին հյուր» (1977 թ.), «Երեքը Պրոստոկվաշինոյից» (1978 թ.) և այլն։ Իսկ տիկնիկային ֆիլմերից արժե հիշատակել Ռոման Կաչանովի «Չեբուրաշկա» (1971 թ.), «Շապոկլյակ» (1974 թ.), Միխայիլ Կամենեցկու «Ամենափոքրիկ թզուկը» (1977 թ.), «Բոցմանն ու թութակը» (1982 թ.), Իվան Ուֆիմցևի «Գայլն ու հորթուկը» (1984 թ.), «38 թութակ» (1976 թ.) և այլն։ Միջազգային ճանաչում են ստացել Յուրի Նորշտեյնի ֆիլմերը` «Աղվեսն ու նապաստակը» (1973 թ.), «Ձկնկուլն ու կռունկը» (1974 թ.), «Ոզնին մշուշում» (1975 թ.), «Հեքիաթների հեքիաթը» (1979թ.):
1980-ականների աչքի ընկնող ֆիլմերից էին Էդուարդ Նազարովի «Կար-չկար մի շուն» (1982 թ.), «Մրջյունի ճանապարհորդությունը» (1983 թ.) և Գարրի Բարդինի «Բախում» (1983 թ.), «Բրեկ» (1985 թ.), «Ամուսնություն» (1987 թ.) ֆիլմերը։ Առանձին հետաքրքրություն էին ներկայացնում նաև այնպիսի ֆիլմեր, ինչպիսիք էին «Անառակ թութակի վերադարձը» (1984 թ.), «Մարտինկո» (1987 թ.), «Գորշ գայլ էնդ Կարմիր Գլխարկ» (1990 թ.) և այլ ֆիլմեր։


== Առավել հայտնի մուլտֆիլմերը ==


== Ծանոթագրություններ ==