Վիլենա Գրիգորյան

Վիլենա Հրանտի Գրիգորյան (փետրվարի 2, 1937(1937-02-02), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ հոգեֆիզիոլոգ, նեյրոֆիզիոլոգ։ Կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Հայաստանում հոգեֆիզիոլոգիա գիտության հիմնադիր, սկիզբ է դրել Հայաստանում հոգեֆիզիոլոգիա գիտության դասավանդմանը և հոգեֆիզիոլոգիական հետազոտական ուսումնասիրություններին։


== Կենսագրություն ==
Վիլենա Հրանտի Գրիգորյանը ծնվել է 1937 թվականին Երևանում։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի Չեխովի անվան թիվ 55 միջնակարգ ռուսական դպրոցը։ 1954-1960 թվականներին ուսանել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտում, 1962-1963 թվականներին աշխատել է Մոսկվայի հոգեբանության ինստիտուտում՝ մասնագիտանալով հոգեբանական գիտության ոլորտում՝ մասնավորապես հոգեֆիզիոլոգիայում։ 1961 թվականից եղել է Հայկական մանկավարժական ինստիտուտի Հոգեբանության ամբիոնի ասպիրանտ։ 1963-1976 թվականներին որպես գիտաշխատող՝ աշխատել է Երևանի Լևոն Օրբելու անվան ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում, որտեղ զբաղվել միկրոէլեկտրոդային նյարդաֆիզիոլոգիական հետազոտություններով։ Ուսումնասիրելով ուղեղիկա-կեղևային կապերի էլեկտրոֆիզիոլոգիական ցուցանիշները՝ 1971 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական թեզ՝ «Շարժողական կեղևի վրա  ուղեղիկի կորիզների ազդեցությունը» թեմայով՝ ապացուցելով ուղեղիկից դեպի մեծ կիսագնդերի շարժողական կեղև ընթացող արագ, անմիջական ազդեցությունների գոյությունը։
1976 թվականից աշխատել է Երևանի պետական համալսարանի կենսաբանության ֆակուլտետի մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիայի ամբիոնում՝ զբաղեցնելով ավագ գիտական աշխատողի, 1983 թվականից դոցենտի, իսկ 2001 թվականից՝ պրոֆեսորի պաշտոնը։ 1980 թվականից սկիզբ է դրել հոգեֆիզիոլոգիական հետազոտական ուսումնասիրություններին։
1999 թվականին պաշտպանել է դոկտորական թեզ՝ «Նյարդային համակարգի վրա  համակարգչային միապաղաղ աշխատանքի ազդեցությունը» թեմայով, և ստացել կենսաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան։
Զբաղվելով գիտական գործունեությամբ՝ Վիլենա Գրիգորյանը ղեկավարել է մի շարք գիտական թեզեր՝ պատրաստելով հոգեֆիզիոլոգիական կադրեր Հայաստանում։ 
Երևանի պետական համալսարանում դասախոսել է ԿՆՀ-ի կազմաբանություն, տարիքային ֆիզիոլոգիա, հոգեֆիզիոլոգիա, նյարդահոգեբանություն, պաթոհոգեբանություն առարկաները։ 2009 թվականից աշխատելով Հայ-ռուսական սլավոնական համալսարանում՝ դասավանդում է հոգեֆիզիոլոգիա, նյարդահոգեբանություն, հատուկ հոգեբանություն, կլինիկական հոգեբանություն, պաթոհոգեբանություն, հոգեկանի սահմանային խանգարումներ առարկաները։
Պրոֆեսոր Վիլենա Գրիգորյանը 200-ից ավելի գիտական հոդվածների և մեթոդական ձեռնարկների հեղինակ է՝ նվիրված հոգեկանի կենսաբանական հիմնախնդիրներին՝ տեսատարածական կողմնորոշման, ինտելեկտի և ստեղծագործական գործունեության, ինչպես նաև կոնֆլիկտայնության և ագրեսիվության հոգեֆիզիոլոգիական մեխանիզմների, միջկիսագնդային անհամաչափության խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Նրա գրչին է պատկանում Հայաստանում առաջին «Հոգեֆիզիոլոգիա» դասագիրքը։


== Գիտական գործունեություն ==
Պրոֆեսոր Վ. Գրիգորյանի գիտական հետաքրքրությունների շրջանակն ընկած է հետազոտական հոգեֆիզիոլոգիայի ոլորոտում։ 1980-ական թվականներին սկսել է այդ ոլորտում իր գիտական ուսումնասիրությունները՝ սկիզբ դնելով Հայաստանում հետազոտական հոգեֆիզիոլոգիայի զարգացմանը։ Նրա ջանքերով ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետի մարդու և կենդանիների ֆիզոլոգիայի ամբոնին կից կազմկաերպվել է գիտահետազոտական բաժանմունք։ Օգտագործելով ժամանակակից տեխնիկական հնարավորությունները՝ կապված համակարգչային տեխնիկայի ներդրման հետ՝ պրոֆեսոր Գրիգորյանը ուսումնասիրել է մի շարք հոգեկան գործընթացների և վիճակների ուղեղային և վեգետատիվ ցուցանիշները վիրտուալ՝ համակարգչային մոդելավորման միջոցով։
Համադրելով մեծ կիսագնդերի կեղևի գործառնական տարբեր շրջաններից հրահրված պոտենցիալների և հոգեմարմանական ցուցանիշների գրանցումը, նաև հաշվի առնելով տիպաբանական առանձնահատկությունները՝ Վ. Գրիգորյանը իր ներդրումն է ունեցել երկար ժամանակ համակարգչի կիրառում պահանջող մասնագիտությունների ընտրության խնդրի ոլորոտում՝ առաջարկելով հաշվի առնել անհատական այնպիսի առանձնահատկություն, ինչպիսին է էքստրավերտության աստիճանը՝ այդ աշխատանքի համար նախընտրելով ինտրովերտներին։
Գրիգորյանը իր աշխատակիցների հետ ուսումնասիրել է այնպիսի բազմաթիվ գիտական խնդիրներ՝ ինչպիսիք են օրինակ, սթրեսի, տարածական կողմնորոշման, որոշման կայացման, ագրեսիայի, դեռահասների վարքային ռեակցիաների, նրանց դևիանտ վարքի պատճառների, հասկացումն ու մեկնաբանումը։


== Գիտական աշխատանքներ ==
Գրիգորյան Վ.Հ., Հոգեֆիզիոլոգիա; Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 2007.
Դեռահասների բացասական հուզական վիճակների ձևավորման և կարգավորման վեգետատիվ մեխանիզմների հետազոտությունը | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր։ Քիմիա և կենսաբանություն. (Համահեղինակներ՝ Ա. Յու. Ստեփանյան, Լ. Ս. Ստեփանյան).
Влияние “агрессивных” компьютерных игр на показатели сердечно-сосудистой системы у подростков (Ագրեսիվ բնույթի համակարգչային խաղերի ազդեցությունը դեռահասների հեմոդինամիկայի ցուցանիշների վրա) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր։ Քիմիա և կենսաբանություն, 2010, #3, էջ 52-58.(Համահեղ. Լ. Ս. Ստեփանյան, Ա. Յու. Ստեփանյան).
Гендерные различия влияния «агрессивных» компьютерных игр на вариабельность сердечного ритма | ЖВНД им. И. Павлова, Москва, 2010 60(2)։ 153-161. (Համահեղ. Степанян А.Ю, Степанян Л.С.).
Влияние конфликт-индуцирующего фактора нa уровень активности передних областей коры головного мозга (Կոնֆլիկտ հարուցող գործոնի ազդեցությունը գլխուղեղի կեղևի առջևի շրջանների ակտիվության մակարդակի վրա) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր։ Քիմիա և կենսաբանություն, 2009 #2, էջ 51-58 (ռուսերեն)(Համահեղ.Ա. Յու. Ստեփանյան, Լ. Ս. Ստեփանյան).
Межполушарная асимметрия в системной деятельности мозга при коррекции подростковой агрессивности | Ассиметрия, Москва, июнь, 2009, Том 3, N 2, 41-50. (Համահեղ.Ա. Յու. Ստեփանյան, Լ. Ս. Ստեփանյան).
Особенности межполушарных взаимодействий у подростков при их погружении в виртуальную агрессогенную среду (Դեռահասների գլխուղեղի միջկիսագնդային փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները վիրտուալ ագրեսածին միջավայրի ազդեցության ներքո ) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր։ Քիմիա և կենսաբանություն, 2009, #1, էջ 50-56 (ռուսերեն)(Համահեղ.Ա. Յու. Ստեփանյան, Լ. Ս. Ստեփանյան)
Изменения амплитуды волны Р300 под влиянием «агрессивной» компьютерной игры у подростков с различным уровнем исходной агрессивности и конфликтности | Журнал ВНД, №4, Т. 57, Москва, 2007, с. 431–437. (совместно с Степанян Л.С., Степанян А.Ю., Агабабян А.Р.).
Динамика изменения амплитуды компонента N_200 вызванных потенциалов коры головного мозгаподростков под влиянием компютерной игры агрессивного характера (Դեռահասների գլխուղեղի կեղևի հրահրված պոտենցիալների N_200 բաղադրիչի ամպլիտուդի փոփոխության դինամիկան ագրեսիվ բնույթի խաղի ազդոցությամբ) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 2006, #1, էջ 108-114 (ռուսերեն) (Համահեղ. Լ. Ս. Ստեփանյան, Հ. Ռ. Աղաբաբյան, Ա. Յու. Ստեփանյան).
Влияние творческой деятельности напоказатели сердечного ритма (Ստեղծագործական գործունեության ազդեցությունը սրտի ռիթմի ցուցանիշների վրա) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 2006, #3, էջ 84-89 (ռուսերեն).(Համահեղ. Հ. Ռ. Աղաբաբյան, Ն. Դ. Հարությունյան, Ա. Յու. Ստեփանյան, Լ. Ս. Ստեփանյան).
Влияние выполнения агрессивного задания на вегетативную нервную систему | Ж. Гигиена и санитария., 2006, N 6. 62-64. (совместно с Степанян Л.С., Степанян А.Ю., Агабабян А.Р.).
ЭЭГ-реакции при творческой деятельности | Физиология человека, 2007, т.33, 1, 1-3. (совместно с Агабабян А.Р.,Степанян А.Ю., Арутюнян Н.Д., Степанян Л.С.).
Особенности межполушарных взаимоотношений при отсутствии и наличии навыка | Физиология человека. 2006, Т. 32, 3, 1-4. (совместно с (Агабабян А.Р., Аракелян А.Н., Степанян А.Ю).
Нейрофизиологические механизмы мозгового обеспечения творчества (Ստեղծագործական գործընթացի ուղեղային ապահովման նյարդաֆիզիոլոիական մեխանիզմները) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 2005, #3, էջ 122-127 (ռուսերեն)(համահեղ. Հ. Ռ. Աղաբաբյան, Ա. Յու. Ստեփանյան, Ն. Դ. Հարությունյան, Լ. Ս. Ստեփանյան).
Ձախլիկների լաբիրինթոսային խնդրի կատարման ուղեղային ապահովման առանձնահատկությունները (Особенности мозгового обеспечения выполнения лабиринтной задачи у левшей) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 2003, #3, էջ 128-133 (ռուսերեն).(համահեղ. Ա. Յու. Ստեփանյան, Ա. Ն. Առաքելյան, Հ.Ռ. Աղաբաբյան, Ն.Դ. Հարությունյան).
Исследование вариабельности сердечного ритма при выполнении задач лабиринтного типа (Սրտի ռիթմի փոփոխականության ուսումնասիրությունը լաբիրինթոսային տիպի խնդիրների կատարման ժամանակ ) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 2004, #1, էջ 105-110 (ռուսերեն). (համահեղ. Ա. Յու. Ստեփանյան, Ա. Ն. Առաքելյան, Հ. Ռ. Աղաբաբյան).
Կենտրոնական նյարդային համակարգի գործառական վիճակի հետազոտումը համակարգչով տեսողական տարածական բնույթի խնդիր լուծելու ժամանակ (Исследование функционального состояния центральной нервной системы при решении задачи на компьютере зрительно пространственного профиля) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 2003, #1, էջ 147-150 (ռուսերեն)(համահեղ. Ա. Ն. Առաքելյան, Հ. Ռ. Աղաբաբյան).
Исследование межполушарной асимметрии мозга при решении задач пространственно- образного профиля | Ж. ВНД, 2003, Т.54, 4. 480-484. (совместно с Степанян А.Ю, Аракелян А.Н., Агабабян А.Р.).
Исследование межполушарной асимметрии головного мозга оператора при выполнении монотонной работы на компьютере (Օպերատորի գլխուղեղի միջկիսագնդային ասիմետրիայի ուսումնասիրությունը համակարգիչով միապաղաղ աշխատելու ընթացքում) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 2001, #2, էջ 144-147 (ռուսերեն). (համահեղ. Հ. Ռ. Աղաբաբյան, Ա. Ն. Առաքելյան, Ա. Յու. Ստեփանյան).
Изменение внутрикорковой интегративной структуры при работе на компьютере в условиях монотонии (Ներկեղևային ինտեգրատիվ կառուցվածքի փոփոխությունները համակարգչով միապաղաղ աշխատանքի պայմաններում) | ԵՊՀ Գիտական տեղեկագիր, Բնական գիտություններ, 1999, #1, էջ 83-88 (համ.Հ.Ռ. Աղաբաբյան, Ա.Ն.Առաքելյան).
Estimation of changes in cerebral cortex functional state under monotonous operator work | Human Fiziology, 1997. V.23, 6, 27-30. (համ. Aghababyan A.R., Taroyan N.A.).
Gender-depended role of frontal and orbito-frontal cortex areas in regulation of teenage conflictness. Acta Neurobiologiae Ex¬peri-men¬talis, 2009, 69(3), Abstracts of IX FENS Congress 2009 Warsaw, 9-12 September, p. 168 (համ. Stepanyan A.Yu.Stepanyan L.S.).


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
http://am.hayazg.info/Գրիգորյան_Վիլենա_Հրանտի
http://www.ysu.am/science/hy/VQeaniymEg9eAtji18ampPPw9v