Ռոչեսթեր (Մինեսոտա)

Ռոչեսթեր (անգլ.՝ Rochester), քաղաք ԱՄՆ-ի հյուսիսում՝  Մինեսոտա նահանգում, Օլմստեդ շրջան կենտրոնն է։ Բնակչությունը կազմում է 106 769 մարդ (2010 թվական)։ Այն Մինեսոտայի երրորդ խոշոր քաղաքն է և առաջինը Մինեապոլիս-Սեյնթ Փոլ ագլոմերացիա սահմաններից դուրս։ Քաղաքի ագլոմերացիայի բնակչությունը կազմում է 219 802։ Ռոչեսթերի տնտեսության հիմքը բժշկական սարքերի և էլեկտրոնային սարքավորումների արտադրությունն է, ինչպես նաև սննդի արդյունաբերությունը։ Քաղաքում է գտնվում աշխարհահռչակ Մայո կլինիկան։ Այդ ամենի շնորհիվ այն ստացել է «Բժշկական քաղաք» (անգլ.՝ Med City) մականունը։ Քաղաքը համարվում է Միացյալ Նահանգներում ապրելու համար լավագույն վայրերից մեկը` ըստ բազմաթիվ հրատարակությունների, այդ թվում՝ Money ամսագրի։


== Պատմությունը ==
Ռոչեսթերի ներկայիս տարածքում բնակվել են ամերիկյան բնիկ ցեղերը, ինչպիսիք էին՝ սիու, օջիբվե և վիննեբագո։ 1851 թվականին սիու ցեղը հողը փոխանցել է Մինեսոտա նահանգին։
Ռոչեսթերը հիմնադրել է Ջորջ Հեադը 1854 թվականին։ Նրա կալվածքը գտնվել է քաղաքի ներկայիս ֆինանսական կենտրոնի տեղում։ Լինելով Նյու Յորք նահանգի Ռոչեսթեր քաղաքից՝ Հեադն ապրել է Վիսկոնսին ում, այնուհետև տեղափոխվել է Մինեսոտա։ Նա իր կալվածքն անվանել է Սաութ Ֆորք Սումբրո գետի ափին (անգլ.՝ South Fork of the Zumbro River) և կառուցել է տուն, որտեղ ապրել է նրա ընտանիքը և գտնվել է նրա պանդոկը։ Արդեն 1856 թվականին գյուղի բնակչությունը  կազմել է 50 մարդ, իսկ երկու տարի անց՝ հասել է մինչև 1 500։ 1857 թվականին Ռոչեսթերը դարձել է Օլմստեդ շրջանի կենտրոնը։ 1860 թվականին կառուցվել է երկաթուղի, ինչի շնորհիվ քաղաքում հայտնվել են նոր բնակիչներ, և, հետևաբար, ակտիվացել է տնտեսական զարգացումը։
1883 թվականի օգոստոսի 21-ին տորնադոն ավերել է Ռոչեսթերի մեծ մասը, որի արդյուքում զոհվել է 37 և վիրավորվել 200 մարդ։ Քաղաքում այդ ժամանակ բժշկական ծառայություն չի եղել, ուստի այդ դերն ստանձնել են Մայոն և նրա երկու որդիները։ ԱՄՆ-ի Սուրբ Ֆրանցիսկոս կանանց վանքի 60 000 դոլարի նվիրատվությունն օգնել է Մայոյին, և նա 1889 թվականին բացել է իր սեփական հիվանդանոցը։ Ներկայում այն ​​աշխարհի ամենամեծ և հեղինակավոր բժշկական հաստատություններից մեկն է։ Աշխարհի շատ հայտնի մարդիկ, այդ թվում ԱՄՆ նախկին նախագահներ Ջորջ Բ. Բուշը, Ջերալդ Ֆորդը և Ռոնալդ Ռեյգանը, ինչպես նաև Հորդանանի թագավոր Հուսեյն բեն Թալալը, այցելել են Ռոչեսթեր՝ բուժում ստանաու կլինիկայում։


== Աշխարհագրություն ==
Ռոչեսթերը տեղակայված է Սումբրո գետի երկու ափերին։ Քաղաքի տարածքը 103,0 կմ² է։ Դրանցից 102,6 կմ² տարածքը ցամաքային է, և 0,4 կմ² տարածքը՝ ջրային (0,35%)։
Քաղաքի տարածքում կան բազմաթիվ լճեր, այդ թվում` արհեստական։ Դրանցից մեկը՝ Silver Lake-ը («Արծաթե լիճ»), օգտագործվում է որպես մոտակա էլեկտրակայանի սառեցման լճակ։ Տաք ջրի շնորհիվ այս լիճը ձմռանը չի սառչում, ինչի շնորհիվ գրավում է չվող կանադական սագերին, որոնք դարձել են քաղաքի խորհրդանիշ։
1978 թվականին  հաճախակի հեղեղումների պատճառով բազմաթիբ գետերի և առուների հուները փոխվել են։


== Բնակչություն ==
Ըստ 2008 թվականի մարդահամարի՝ Ռոչեսթեր քաղաքի բնակչությունը կազմել է 101 659 մարդ։ Եղել է 39203 ընտանիք, որոնց 50 %-ը եղել են պարզապես ամուսնացած զույգեր։ 31,6 %-ն ունեցել է 18 տարեկանից փոքր երեխաներ։ Մեկ շնչի հաշվով տարվա եկամուտը կազմել է 30,977 ԱՄՆ դոլար, իսկ Ռոչեսթերի բնակիչների 8,4%-ը գտնվել է աղքատության մակարդակից ցածր, որից 11.5%-ը՝ անչափահասներ, իսկ 5,1% -ը՝ թոշակառուներ։
Քաղաքի բնակչության 83,7 %-ը եղել են սպիտակամորթներ, 4,8 %-ը` աֆրոամերիկացիներ, 0,2 %-ը` բնիկներ, 6,2 %-ը՝ ասիացիները։ Իսպանացիները կազմում են քաղաքի բնակչության 3,5%-ը։ Գերմանական ծագմամբ սպիտակամորթ ամերիկացիները կազմել են Ռոչեսթերի բնակչության 35,5%-ը, նորվեգական ծագմամբ ամերիկացիները՝ 15.9% -ը։ Բնակչության 11,6 %-ը եղել են իռլանդացիներ, 8,2 %-ը` բրիտանացիներ, իսկ 5 %-ը` շվեդներ։


== Տնտեսություն ==

Քաղաքի ֆինանսական կենտրոնը Սումբրո գետի ափին գտնվող Մայո կլինիկան է, որտեղ աշխատում է 28 հազար մարդ։ Այն  քաղաքի տնտեսության հիմքն է և տարեկան ընդունում է մինչև 2 մլն այցելու։ Քաղաքի տնտեսությանը զարգացմանը նպաստում է նաև այնտեղ տեղակայված IBM գրասենյակը։ Զարգացած են նաև գյուղատնտեսությունը և կաթնամթերքի արտադրությունը։
Ամերիկյան Money ամսագրի կազմած «Ապրելու լավագույն վայրերի ցանկում» Ռոչեսթերը 2006 թվականին զբաղեցրել է 67-րդ հորիզոնականը։ Սակայն 2009 թվականին այն նույնիսկ չի ընդգրկվել լավագույն հարյուրյակում։


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Рочестер // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.