موضوع مقاله: آموزش در برزیل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در برزیل | مقدمه: آموزش در برزیل بر پایه قانون اساسی فدرال و قانون رهنمودها و مبانی آموزش ملی (LDB)، مسئولیتی مشترک میان دولت فدرال، ایالت‌ها، ناحیه فدرال و شهرداری‌هاست که هر یک موظف به اداره و سازماندهی سامانه آموزشی خود می‌باشند. | ## بخش 1: آموزش در برزیل | زبان رسمی آموزش، زبان پرتغالی است و سامانه آموزشی برزیل دربرمی‌گیرد چهار سطح اصلی: آموزش پیش‌دبستانی، آموزش ابتدایی، آموزش متوسطه و آموزش دانشگاهی. فیلسوف و آموزشگر نامدار پائولو فریره به‌عنوان پدر معنوی آموزش برزیل شناخته می‌شود و آموزه‌هایش تأثیری ژرف بر آموزش در این کشور و جهان گذاشته‌است. برزیل در دهه‌های اخیر پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه آموزش داشته‌است؛ نرخ باسوادی از ۷۵٪ به بیش از ۹۵٪ در سال ۲۰۲۳ رسیده و ثبت‌نام در آموزش ابتدایی برای کودکان ۷ تا ۱۴ ساله از ۸۰٫۹٪ در ۱۹۸۰ به ۹۶٫۴٪ در سال ۲۰۰۰ افزایش یافته‌است. با این حال، کیفیت کلی سامانه آموزشی همچنان با چالش‌هایی روبه‌روست و برزیل در آزمون‌های بین‌المللی مانند برنامه بین‌المللی ارزیابی دانش‌آموز (PISA) پایین‌تر از میانگین جهانی قرار می‌گیرد. آموزش عالی در برزیل با دوره‌های کارشناسی آغاز می‌شود و دانشجویان می‌توانند در ادامه دوره‌های تخصصی کارشناسی ارشد و دکتری را دنبال کنند. آزمون ملی دوره متوسطه (ENEM) بزرگ‌ترین آزمون کشور و دومین آزمون بزرگ جهان از نظر تعداد شرکت‌کنندگان است. پیشینه دوره استعماری و نقش یسوعیان هنگامی که کاوشگران پرتغالی در سده شانزدهم میلادی به برزیل رسیدند و آغاز به استعمار سرزمین‌های خود در جهان جدید کردند، این سرزمین را مردمان و قبایل بومی ساکن بودند که نه سامانه نوشتاری داشتند و نه آموزش مدرسه‌ای. تبلیغ دین یکی از اهداف اصلی آنان بود و ایشان متعهد به تعلیم و آموزش در اروپا و ماورای آن بودند. فعالیت‌های تبلیغی در شهرها و روستاها با تعهدی راسخ به آموزش همراه بود که به شکل گشایش مدارسی برای پسران، نخست در اروپا و به‌سرعت در آمریکا و آسیا درآمد. نخستین مدرسه ابتدایی در برزیل توسط یسوعیان در شهری که امروز سالوادور، باهیا نامیده می‌شود بنیان‌گذاری شد و آنان در طول دهه‌های ۱۵۰۰ میلادی چندین مدرسه و دبیرستان دیگر نیز تأسیس کردند. بنیان‌گذاری مأموریت‌های کاتولیک، مدارس و حوزه‌های علمیه پیامد دیگر حضور یسوعیان در آموزش بود. در اواسط سده شانزدهم، یسوعیان در غرب آفریقا، آمریکای جنوبی، اتیوپی، هند، چین و ژاپن حضور داشتند و این گسترش فعالیت‌های تبلیغی تا حد زیادی در چارچوب امپراتوری پرتغال شکل گرفت. در دوره‌ای که جهان عمدتاً بی‌سواد بود، امپراتوری پرتغال میزبان یکی از نخستین دانشگاه‌های بنیان‌گذاشته‌شده در اروپا بود: دانشگاه کویمبرا، که یکی از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های در حال فعالیت جهان است. در سراسر سده‌های سلطه پرتغال، دانشجویان برزیلی — که بیشتر فارغ‌التحصیل مأموریت‌ها و حوزه‌های یسوعی بودند — مجاز به ثبت‌نام در آموزش عالی در بودند. در سال ۱۵۴۹، نخستین گروه یسوعیان به ریاست کشیش مانوئل دا نوبرگا به برزیل رسید و نخستین «مدرسه خواندن و نوشتن» را بنیان گذاشت. نوبرگا سه کالج (در اولیندا، سالوادور و ریو دو ژانیرو) و پنج مدرسه ابتدایی در نقاط مختلف تأسیس کرد. تا پایان سده هجدهم، عملاً هیچ آموزش رسمی در برزیل وجود نداشت، مگر برخی تلاش‌های پراکنده یسوعیان. پومبال مدارس یسوعی را تصاحب کرد و اصلاحات آموزشی را در سراسر امپراتوری به اجرا گذاشت. پس از اخراج یسوعیان از برزیل، آموزش عمدتاً در اختیار سازمان‌های مذهبی باقی‌مانده و نهادهای نظامی قرار گرفت. اواخر سده هجدهم: نهادهای علمی و هنری در ۱۷۷۲، پیش از تأسیس (۱۷۷۹)، یکی از نخستین انجمن‌های علمی برزیل و امپراتوری پرتغال در ریو دو ژانیرو به نام «سوسیئداده سینتیفیکا» پایه‌گذاری شد. میراث این آکادمی امروز میان و مدرسه پلی‌تکنیک دانشگاه فدرال ریودوژانیرو — قدیمی‌ترین مدرسه مهندسی برزیل و یکی از قدیمی‌ترین‌های جهان — تقسیم شده‌است. نامه سلطنتی ۲۰ نوامبر ۱۸۰۰ از سوی پادشاه ژائو ششم، «کلاس عملی طراحی و شکل» را در ریو دو ژانیرو برقرار کرد که نخستین نهاد برزیل بود که به‌طور نظام‌مند به آموزش هنر اختصاص یافته بود. فرمان ۱۲ اوت ۱۸۱۶ «مدرسه سلطنتی علوم، هنر و صنایع» را ایجاد کرد که آموزش رسمی در هنرهای زیبا را پایه‌گذاری کرد و بنیان کنونی را گذاشت. در سده نوزدهم، خاندان سلطنتی پرتغال به سرپرستی ژائو ششم در حالی که از لشکرکشی ناپلئون به پرتغال در ۱۸۰۷ می‌گریختند، . در دوره کوتاهی میان ۱۸۰۸ و ۱۸۱۰، دولت پرتغال آکادمی سلطنتی نیروی دریایی، آکادمی نظامی سلطنتی، کتابخانه ملی برزیل، باغ گیاه‌شناسی ریو دو ژانیرو، آکادمی پزشکی‌جراحی باهیا (که اکنون دانشگاه فدرال باهیا نام دارد) و آکادمی پزشکی‌جراحی ریو دو ژانیرو (که اکنون دانشکده پزشکی دانشگاه فدرال ریودوژانیرو است) را تأسیس کرد. | ## بخش 2: آموزش در برزیل | نخستین مدرسه متوسطه دولتی در ۱۸۳۷ در ریو دو ژانیرو با نام «کالج امپریال پدرو دوم» تأسیس شد. در میان نخستین دانشکده‌های حقوق تأسیس‌شده در برزیل، دانشکده‌های حقوق رسیفی و سائو پائولو در ۱۸۲۷ جای دارند. اما در دهه‌های بعدی، بیشتر وکلای برزیلی در دانشگاه‌های اروپایی مانند دانشگاه کویمبرا تحصیل کردند که از سده شانزدهم به نسل‌های متعدد دانشجویان برزیلی مدرک می‌داد. بر اساس ، از میان ساکنان آزاد (۸٬۴۱۹٬۶۷۲ نفر)، تنها ۲۳٫۴٪ مردان آزاد و ۱۳٫۴٪ زنان آزاد سواد خواندن و نوشتن داشتند. نرخ بی‌سوادی در طول تاریخ جمعیت بی‌سواد در برزیلاقلیت‌های باسواد در پایان دوره استعماری و گذار به امپراتوری: پژوهشی درباره تاریخ اجتماعی و آموزش در برزیل سال درصد بی‌سوادان ۱۷۵۰ ۸۰٪ ۱۸۲۲ ۸۲٪ ۱۸۷۲ ۸۲٫۳٪ ۱۸۹۰ ۸۲٫۶٪ ۱۹۲۰ ۷۱٫۲٪ ۱۹۴۰ ۶۱٫۲٪ ۱۹۵۰ ۵۷٫۲٪ ۱۹۶۰ ۴۶٫۶٪ ۱۹۷۰ ۳۸٫۷٪ ۱۹۸۰ ۳۱٫۹٪ ۱۹۹۱ ۲۴٫۲٪ ۲۰۰۰ ۱۶٫۷٪ برزیل دوره استعماری و دوره امپراتوری را با ۸۰٪ یا بیشتر جمعیت بی‌سواد پشت سر گذاشت. شاخص بی‌سوادی حتی میان ۱۸۷۲ و ۱۸۹۰ بدتر شد و از ۸۲٫۳٪ به ۸۲٫۶٪ رسید.بی‌سوادی در برزیل: شکل‌گیری و منشأ نابرابری‌های منطقه‌ای تخمین زده می‌شود که در ۱۶۴۱، ۳۰٪ مردان انگلستان توانایی خواندن و نوشتن داشتند، نرخی که برزیل ۲۷۹ سال دیرتر، یعنی در ۱۹۲۰، به آن دست یافت. جمهوری اول و اصلاحات آموزشی در طول جمهوری اول (۱۸۸۹–۱۹۳۰)، آموزش ابتدایی و متوسطه زیر مسئولیت دولت‌های محلی و ایالتی باقی ماند. قانونگذاری آموزشی این دوره بر برنامه‌های درسی متمرکز بر علوم و ریاضیات تأکید داشت. به رهبری آموزشگرانی چون پائولو فریره، این کمپین‌ها امیدوار بودند بی‌سوادی گسترده در مناطق روستایی را کاهش دهند. روش‌های فریره به‌دلیل سرعت ظاهری عملکردشان بسیار محبوب بودند: او ادعا می‌کرد یک دانش‌آموز می‌تواند در ۴۰ ساعت خواندن و نوشتن را بیاموزد. ترس رو به رشد از کمونیسم و قدرت فزاینده نظامیان به پایان کمپین‌ها در ۱۹۶۴ و تبعید فریره و دیگران مانند او منجر شد. دولت نظامی در اواخر دهه ۱۹۷۰ کمپین‌های جدیدی را با دستاوردهایی مورد تردید آغاز کرد. دوره معاصر پس از حکومت نظامی برزیل، آموزش به‌عنوان راهی برای ساختن جامعه‌ای عادلانه‌تر نگریسته شد. ثبت‌نام در مدارس برای کودکان ۷ تا ۱۴ ساله از ۸۰٫۹٪ در ۱۹۸۰ به ۹۶٫۴٪ در سال ۲۰۰۰ افزایش یافت. «مدارس بومی» در ۱۹۹۱ توسط وزارت آموزش و فرهنگ برزیل به یک طبقه‌بندی رسمی تبدیل شدند؛ به این معنا که مدارس برای مردمان بومی دیگر صرفاً به‌عنوان مدارس مأموریتی یا مدارس رزروات دسته‌بندی نمی‌شوند. این تغییر در دسته‌بندی اجازه داده‌است این مدارس به‌عنوان مدارس دولتی ایالتی یا شهرداری تعیین شوند و تأمین مالی و رهنمودهای متناسب دریافت کنند. امروز برزیل در تلاش است آموزش عمومی ارائه‌شده در مراحل نخستین را بهبود بخشد و استانداردهای بالایی را که جمعیت از دانشگاه‌های دولتی انتظار دارد حفظ کند. دستیابی به هدف توسعه سازمان ملل دربارهٔ و گسترش آموزش برای دانش‌آموزان با نیازهای ویژه از جمله اهدافی هستند که سیاستگذاران برزیلی دنبال می‌کنند. آموزش در برزیل بر پایه قانون اساسی فدرال و قانون رهنمودها و مبانی آموزش ملی، مسئولیت مشترک دولت فدرال، ایالت‌ها، ناحیه فدرال و شهرداری‌هاست. آموزش پیش‌دبستانی آموزش پیش‌دبستانی اختیاری است و برای کمک به رشد کودکان زیر شش سال وجود دارد. هدف آن کمک به تمام حوزه‌های رشد کودک از جمله مهارت‌های حرکتی، شناختی و اجتماعی است و درعین‌حال بستری برای کسب دانش و یادگیری بعدی فراهم می‌کند. مهدکودک برای کودکان زیر دو سال، مهد برای کودکان دو تا سه سال و پیش‌دبستانی برای کودکان چهار سال به بالا وجود دارد. آموزش ابتدایی آموزش ابتدایی برای کودکان شش تا چهارده ساله اجباری است و نه «سال» (به‌جای هشت «پایه» پیشین) را دربرمی‌گیرد. اولین سال، به طور کلی با آخرین سال پیش‌دبستانی مؤسسات خصوصی مطابقت دارد و هدف آن دستیابی به باسوادی است. شورای ملی آموزش یک برنامه درسی پایه‌ای شامل زبان پرتغالی، تاریخ، جغرافیا، علوم، ریاضیات، هنر و تربیت بدنی تعیین می‌کند. | ## بخش 3: آموزش در برزیل | آموزش ابتدایی به دو مرحله تقسیم می‌شود: دوره اول (سال‌های ۱ تا ۵) و دوره دوم (سال‌های ۶ تا ۹). در دوره اول، هر گروه دانش‌آموزی معمولاً یک معلم دارد، در حالی که در دوره دوم، به تعداد دروس، معلم وجود دارد. مدت سال تحصیلی توسط قانون رهنمودها و مبانی آموزش ملی حداقل ۲۰۰ روز تعیین شده و آموزش ابتدایی باید حداقل ۸۰۰ ساعت فعالیت در سال برای دانش‌آموزان فراهم کند. دانش‌آموزان باید آموزش ابتدایی خود را پیش از ثبت‌نام در آموزش متوسطه کامل کرده باشند. برنامه درسی پایه آموزش متوسطه دربرمی‌گیرد: زبان پرتغالی (شامل ادبیات برزیلی و پرتغالی)، زبان خارجی (معمولاً انگلیسی)، تاریخ، جغرافیا، ریاضیات، فیزیک، شیمی و زیست‌شناسی. فلسفه و جامعه‌شناسی که در دوران دیکتاتوری نظامی (۱۹۶۴–۱۹۸۵) ممنوع شده بودند، دوباره اجباری شده‌اند. آموزش فنی ثبت‌نام یا اتمام آموزش متوسطه برای کسانی که قصد دارند در آموزش فنی ثبت‌نام کنند اجباری است. آموزش فنی در کنار آموزش متوسطه (به‌صورت ادغام‌شده) یا پس از آن (متوالی) ارائه می‌شود. آموزش دانشگاهی در برزیل با دوره‌های کارشناسی آغاز می‌شود که می‌توانند گزینه‌های تخصصی در رشته‌های مختلف دانشگاهی یا حرفه‌ای ارائه دهند. دانشجویان بسته به انتخاب خود می‌توانند پیشینه آموزشی خود را با دوره‌های تحصیلات تکمیلی بهبود بخشند. برای حضور در یک نهاد آموزش عالی، گذراندن همه سطوح آموزش ابتدایی و متوسطه الزامی است. رأی‌دهی از زمان نخستین قانون اساسی ۱۸۲۴ برای همه شهروندان برزیل اجباری بوده‌است. قانون اساسی ۱۹۸۸ این را تغییر داد و مقرر کرد که بی‌سوادان حق رأی دارند اما رأی‌دهی برای آنان اجباری نیست. چالش‌های آموزشی عملکرد در آزمون‌های بین‌المللی بر اساس برنامه بین‌المللی ارزیابی دانش‌آموز (PISA)، برزیل به‌طور میانگین عملکردی ضعیف‌تر از میانگین دارد. دانش‌آموزان برزیلی در خواندن، ریاضیات و علوم — سه حوزه آزمون — نمراتی پایین‌تر از میانگین کسب می‌کنند. در آزمون PISA ۲۰۱۸، برزیل در خواندن نمره ۴۱۳ (رتبه ۵۸)، در ریاضیات نمره ۳۸۴ (رتبه ۷۱) و در علوم نمره ۴۰۴ (رتبه ۶۵) کسب کرد، اما برخی بهبود در ریاضیات در سال‌های اخیر دیده می‌شود. ابتکار اندازه‌گیری حقوق بشر دریافته است که برزیل ۸۶٫۸٪ از آنچه باید با توجه به سطح درآمدش برای حق آموزش ممکن باشد را انجام می‌دهد. در سرشماری ۱۹۶۰، ایالت ریو دو ژانیرو با ۲۷٫۳٪ بی‌سواد بهترین وضعیت را داشت، در حالی که آلاگواس با ۷۲٫۶٪ بدترین وضعیت را داشت. در سرشماری ۲۰۰۰، ناحیه فدرال با ۸٫۸٪ بی‌سواد پیشرو بود و آلاگواس با ۳۶٫۵٪ همچنان آخرین جایگاه را داشت. آموزش بومیان «مدارس بومی» در ۱۹۹۱ به یک طبقه‌بندی رسمی آموزشی تبدیل شدند که این تغییر اجازه داد داده‌های بیشتری دربارهٔ این مدارس گردآوری شود و آنها تأمین مالی مناسب‌تری دریافت کنند. در سطح جهانی، تعهد برزیل به ارائه آموزش فراگیر در بستر برگزاری کنفرانس جهانی آموزش ویژه در سالامانکا، اسپانیا، در ژوئن ۱۹۹۴ شکل گرفت. قانون اساسی ۱۹۸۸ حق آموزش برای همه از جمله افراد دارای معلولیت را تضمین کرده‌است. دانشگاه‌ها — یعنی نهادهایی که چندین دانشکده عالی را برای تخصص حرفه‌ای و علمی دربرمی‌گیرند — بسیار دیر در برزیل ظهور کردند، تنها در سده بیستم. در اواخر دوره استعماری، پرتغال به‌طور منظم از اجازه دادن به هر گونه نهاد آموزش عالی در مستعمراتش خودداری می‌کرد. | ## جمع‌بندی | آزمون ملی دوره متوسطه (ENEM) که توسط وزارت آموزش برگزار می‌شود، بزرگ‌ترین آزمون کشور و دومین آزمون بزرگ جهان از نظر تعداد شرکت‌کنندگان است و نتیجه آن برای دسترسی به دانشگاه‌های دولتی از طریق سامانه انتخاب یکپارچه (SiSU) به کار می‌رود.