موضوع مقاله: آموزش در اوگاندا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در اوگاندا | مقدمه: آموزش در اوگاندا دارای ساختاری متشکل از ۷ سال آموزش ابتدایی، ۶ سال آموزش متوسطه (شامل ۴ سال دوره پایین متوسطه و ۲ سال دوره بالای متوسطه) و ۳ تا ۵ سال آموزش دانشگاهی است. | ## بخش 1: آموزش در اوگاندا | آموزش در اوگاندا به زبان انگلیسی ارائه می‌شود و در تمام سطوح، دروس به زبان انگلیسی تدریس و ارزیابی می‌گردند. دولت اوگاندا آموزش را یک حق بنیادین بشری می‌شناسد و تلاش می‌کند آموزش ابتدایی رایگان را برای تمام کودکان کشور فراهم آورد. نظام آموزش اوگاندا با چالش‌های جدی‌ای از جمله کمبود بودجه، ضعف در تربیت معلم، پراکندگی جمعیت روستایی و امکانات ناکافی روبه‌روست که پیشرفت توسعه آموزشی را کند می‌کند. از نظر آماری، دختران بیشتر از پسران دوره ابتدایی را تکمیل می‌کنند (۵۴٪ در برابر ۵۲٪)، اما این نسبت در دوره متوسطه معکوس می‌شود (۲۵٪ برای دختران در برابر ۲۸٪ برای پسران) و در سطح آموزش عالی شکاف به طور چشمگیری گسترش می‌یابد (۴٪ برای زنان در برابر ۶٪ برای مردان). نظام کنونی آموزش ابتدایی همگانی از سال ۱۹۹۷ میلادی (۱۳۷۶ خورشیدی) به اجرا درآمده است. دانشگاه مکرری در کامپالا حدود نیمی از کل دانشجویان دانشگاه‌های اوگاندا را در خود جای می‌دهد و بیش از ۳۰ دانشگاه خصوصی نیز در کنار دانشگاه‌های دولتی فعالیت می‌کنند. نظام کنونی آموزش همگانی ابتدایی (UPE) از سال ۱۹۹۷ میلادی (۱۳۷۶ خورشیدی) وجود داشته و معرفی آن نتیجه روند دموکراسی‌سازی و انتخابات آزاد بود، چرا که حمایت عمومی گسترده‌ای برای آموزش رایگان وجود داشت. با وجود افزایش چشمگیر ثبت‌نام، مشکلات بودجه و سازماندهی همچنان دامنگیر این برنامه بوده‌است. در سال ۱۹۹۹ میلادی شش میلیون دانش‌آموز در حال آموزش ابتدایی بودند، در حالی که این رقم در سال ۱۹۸۶ تنها دو میلیون بود. در سال ۱۹۹۷ با رایگان شدن آموزش ابتدایی برای چهار فرزند هر خانواده، این آمار جهش بیشتری یافت. گذار از دوره ابتدایی به متوسطه برای همه دانش‌آموزان خودکار نیست و منوط به قبولی در آزمون پایان دوره ابتدایی (PLE) است. اوگاندا یکی از کشورهای در حال توسعه شرق آفریقا است که با تانزانیا، رواندا، جمهوری دموکراتیک کنگو، سودان جنوبی و کنیا هم‌مرز است. بر اساس کتاب حقایق جهانی سیا در سال ۲۰۰۴، بیش از ۸۰ درصد جمعیت این کشور روستایی و ۳۵ درصد مردم زیر خط فقر زندگی می‌کنند. سازمان ملل متحد وضعیت کنونی اوگاندا را با توجه به بی‌ثباتی دولت و رنج مردم، «بدترین بحران انسانی جهان» توصیف کرده‌است. در آغاز، برنامه برای خانواده‌هایی با حداکثر چهار فرزند طراحی شده بود، اما ساختار پیچیده خانوارهای اوگاندایی این محدودیت را ناکارآمد ساخت. اغلب خانواده‌ها بیش از چهار فرزند داشتند و شروع به فرستادن همه فرزندان به مدرسه کردند که به افزایش سریع ثبت‌نام در مدارس ابتدایی انجامید. در پی این شرایط، رئیس‌جمهور موسونی اعلام کرد که برنامه UPE برای تمام فرزندان همه خانواده‌ها آزاد است. با اجرای سیاست جدید، مدارس با سیل عظیم دانش‌آموزان روبه‌رو شدند و تقاضا برای مواد آموزشی، معلم و زیرساخت به چالشی جدی برای نظام آموزشی تبدیل شد. انگاکا استدلال می‌کند که برنامه UPE پیامدهای پرهزینه‌ای داشته، از جمله کیفیت پایین آموزش، پیشرفت ضعیف دانش‌آموزان، معلمان آموزش‌ندیده و زیرساخت‌های نامناسب. | ## بخش 2: آموزش در اوگاندا | ابتکار اندازه‌گیری حقوق بشر به اوگاندا نمره ۹۲٫۳٪ برای ثبت‌نام در مدرسه ابتدایی می‌دهد. بر اساس آمار وزارت آموزش و ورزش اوگاندا، ثبت‌نام‌ها از سه میلیون به ۵٫۳ میلیون در سال ۱۹۹۷ افزایش یافت و تا سال ۲۰۰۴ به هفت میلیون رسید. با اینکه افزایش تعداد دانش‌آموزان امری مثبت تلقی می‌شد، تنها ۱۲۵٬۸۸۳ معلم وجود داشت که از نسبت مجاز UPE یعنی یک معلم به ۴۰ دانش‌آموز فراتر می‌رفت. تعداد زیاد دانش‌آموزان محیط یادگیری را نامطلوب‌تر می‌سازد، چرا که شنیده شدن و تدریس معلم دشوارتر می‌شود. بر اساس گزارش آربایتر و هارتلی، کلاس‌ها بین ۷۰ تا ۱۵۰ دانش‌آموز دارند و پدیده سن‌بالابودن دانش‌آموزان در همه مدارس دیده می‌شود. موی توضیح می‌دهد که علت حضور دانش‌آموزان با سن نامتناسب، ثبت‌نام دیرهنگام یا تکرار پایه است که خود ناشی از کیفیت پایین آموزش است. برای نمونه، «پایه سوم دانش‌آموزانی بین هفت تا شانزده سال و پایه ششم دانش‌آموزانی تا سن نوزده سال داشت». آموزش متوسطه شکاف قابل توجهی میان نرخ ثبت‌نام در مدارس ابتدایی و متوسطه اوگاندا وجود دارد. داده‌های سرشماری سال ۲۰۰۴ نشان می‌دهد که به ازای هر ده دانش‌آموز ثبت‌نام‌شده در مدارس ابتدایی، تنها یک‌نفر در مؤسسات متوسطه ثبت‌نام می‌کند. دوره پایین متوسطه شامل ۴ سال تحصیل است که در پایان آن دانش‌آموزان در حداقل ۸ درس و حداکثر ۱۰ درس در آزمون‌های سطح معمولی (O-level) شرکت می‌کنند. دوره بالای متوسطه شامل ۲ سال تحصیل است که دانش‌آموزان در پایان آن در حداقل ۳ درس در آزمون‌های سطح پیشرفته (A-level) شرکت می‌کنند. گزینه‌های فارغ‌التحصیلان دوره پایین متوسطه عبارتند از: مؤسسات فنی ۲ تا ۳ ساله؛ کالج‌های دو ساله تربیت معلم ابتدایی (PTC)؛ و کالج‌های آموزش بخش‌ها (DTC). برخی از مدارس متوسطه برجسته اوگاندا عبارتند از: - مدرسه مختلط روزانه - مدرسه پسرانه شبانه‌روزی - مدرسه دخترانه شبانه‌روزی (S1 تا S6) - مدرسه مختلط روزانه و شبانه‌روزی (S1 تا S6) - مدرسه مختلط شبانه‌روزی (S1 تا S6) - مدرسه دخترانه شبانه‌روزی (S1 تا S6) - قدیمی‌ترین مدرسه متوسطه دخترانه - مدرسه مختلط شبانه‌روزی - مدرسه مختلط روزانه - مدرسه پسرانه شبانه‌روزی در جینجا، اوگاندا (S1 تا S6)، تأسیس ۱۹۵۹ - مدرسه مختلط روزانه و شبانه‌روزی (S1 تا S6) - مدرسه مختلط روزانه و شبانه‌روزی در ناتیته (S1 تا S6) مدارس بین‌المللی +مدارس بین‌المللی در اوگاندانامموقعیتجمعیت دانش‌آموزیسال تأسیسکامپالاکامپالاکامپالابوسگا، کامپالا۲۰۰۹ آموزش عالی با اینکه سالانه ۶۰٬۰۰۰ تا ۷۰٬۰۰۰ دانش‌آموز در اوگاندا با مدرک متوسطه و شرایط ادامه تحصیل فارغ‌التحصیل می‌شوند، تنها حدود ۳۵ درصد آن‌ها (۲۵٬۰۰۰ نفر) می‌توانند در مؤسسات محدود جایی بیابند. دانشگاه مکرری در کامپالا حدود نیمی از کل دانشجویان دانشگاه‌های اوگاندا را دربرمی‌گیرد و بقیه در بیش از ۳۰ دانشگاه خصوصی و تعداد کمتری از مؤسسات غیردانشگاهی پراکنده‌اند. سازمان ملل متحد تلاش‌هایی را برای حمایت از این شکل آموزش از طریق مرکز بین‌المللی آموزش فنی و حرفه‌ای یونسکو (TVET) رهبری کرده‌است. این برنامه‌های TVET از نظر پیچیدگی و دامنه متفاوتند؛ برخی آموزش در سطح صنعتگر یا تکنسین ارائه می‌دهند که جایگزین شیوه‌های معمول آموزش متوسطه می‌شود، در حالی که برخی دیگر آموزش در سطح مهندسی دانشجویانی را که در مقطع دانشگاهی تحصیل می‌کنند پوشش می‌دهند. جنبش‌های اولیه سوادآموزی با رهبری و کمک‌های کشورهای غربی مشخص می‌شدند و از آن پس به رویکردی بومی و غیرمتمرکز برای سوادآموزی بزرگسالان و جوانان در اوگاندا تبدیل شده‌اند. این گذار بخشی به این دلیل است که رهبران غربی و اوگاندایی دریافتند که سوادآموزی، و به ویژه سوادآموزی به زبان انگلیسی، راه‌حل قطعی برای حل مسائل اقتصادی اوگاندا نیست. بخش بزرگی از کار سوادآموزی توسط سازمان‌های مردم‌نهاد در سطح محلی و در همکاری با دولت‌های محلی انجام می‌شود. | ## بخش 3: آموزش در اوگاندا | با این حال این برنامه‌ها با چالش‌های بزرگی روبه‌رو هستند، از جمله کمبود بودجه، مقاومت اجتماعی و فقدان قدردانی عمومی از سواد و ادبیات. برنامه آموزش ابتدایی همگانی اوگاندا به نرخ ثبت‌نام بالا در اوگاندای شمالی انجامیده، اما آموزش کیفیت پایینی دارد و اندک دانش‌آموزی واقعاً دوره ابتدایی را تکمیل می‌کند. امکانات ناکافی است؛ برای نمونه از ۲۳۸ مدرسه ابتدایی در پادر، ۴۷ مدرسه هنوز زیر درختان تشکیل می‌شوند، محدودیت اقامتگاه معلمان به نرخ بالای غیبت آن‌ها می‌انجامد و در برخی مناطق نسبت معلم به دانش‌آموز ۱ به ۲۰۰ است. از سال ۲۰۰۶ میلادی (۱۳۸۵ خورشیدی) که درگیری در اوگاندای شمالی پایان یافت، نظام آموزشی به حمایت پایدار نیاز داشته و در بازسازی پس از جنگ و آشتی نقش داشته‌است. معلمان در این منطقه علاوه بر برنامه درسی دانشگاهی موظفند دانش‌آموزان را راهنمایی، حمایت و الگو باشند. برنامه‌های موفق بین‌المللی تأمین‌شده توسط اهداکنندگان در اوگاندای شمالی هزینه آموزش معلمان مدارس متوسطه را پرداخته‌اند تا اطمینان حاصل شود که کودکان در مدرسه بمانند و مطالب کافی بیاموزند که به نمرات بالاتر در آزمون‌های ملی منجر شود. یک برنامه موفق دولتی کمک‌های درسی به معلمان فراهم کرد که توجه خود را به دانش‌آموزان عقب‌مانده معطوف می‌کردند و این کار به طور قابل توجهی پیامدهای یادگیری آن دانش‌آموزان را بهبود بخشید. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد تکمیل دوره متوسطه برای ارائه فرصت واقعی فرار از فقر ضروری است، چرا که سطح اشتغال و درآمد کسانی که تنها دوره ابتدایی را تمام کرده‌اند با کسانی که اصلاً به مدرسه نرفته‌اند مشابه است. اوگاندای شمالی پس از درگیری با دشواری‌های خاصی روبه‌روست چرا که یافتن معلم سخت است. درگیری نسلی را از دست داده که خودش آموزش کافی ندیده، و معلمان از دیگر مناطق هنوز نگران امنیت منطقه هستند. بسیاری اعضای خانواده خود را در طول درگیری از دست داده‌اند و آوارگی اجباری از خانه‌هایشان زندگی و جامعه آن‌ها را آشفته و نظام حمایتی‌شان را فروپاشیده‌است. حمایت اضافی برای کودکان در مدارس لازم است تا از دست دادن نظام‌های حمایتی جبران شود، مهارت‌های زندگی آموزش داده شود و کسی باشد که کودکان پس از سال‌ها بی‌ثباتی احساس امنیت و آسایش در کنارش کنند. پژوهشگران می‌گویند تقویت آموزش به هر کودک این امکان را می‌دهد که در محیطی رشد کند که در آن توانمند باشد تا آزادانه، ایمن و کامل در زندگی خود و دیگران در جامعه‌اش مشارکت کند. حضور دختران در مدارس در تمام سطوح کمتر از پسران است و این امر به فقر، زیرساخت ناکافی، فشار اجتماعی و بارداری نوجوانان نسبت داده می‌شود. ادغام زنان در آموزش اوگاندا چالشی دشوار بوده، چرا که زندگی خانگی تنها نقش منتسب به زنان بوده‌است. یک گزارش بانک جهانی دریافت که در بیشتر موارد، غیبت دختران از مدارس به دلیل ممانعت همسران است. در اوگاندای شمالی پس از درگیری، برنامه‌های خاص آموزش دختران نقش مهمی ایفا کرده‌اند. شواهد نشان می‌دهد که برنامه‌های آموزش دختران که توسط اهداکنندگان بین‌المللی حمایت مالی می‌شوند، نه تنها نرخ تحصیل دختران را بالا می‌برند بلکه به توانمندسازی آن‌ها در جوامع محلی نیز کمک می‌کنند. | ## جمع‌بندی | دولت اوگاندا برنامه آموزش متوسطه همگانی (USE) را معرفی کرده که به طور ویژه بر جذب و نگهداری دختران در مدارس متوسطه تمرکز دارد.