موضوع مقاله: آموزش در زیمبابوه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در زیمبابوه | مقدمه: آموزش در زیمبابوه زیر نظر وزارت آموزش ابتدایی و متوسطه برای دوره‌های ابتدایی و متوسطه، و برای آموزش عالی اداره می‌شود. | ## بخش 1: آموزش در زیمبابوه | نظام آموزشی زیمبابوه دربرمی‌گیرد ۱۳ سال تحصیل در مدارس ابتدایی و متوسطه و از ژانویه تا دسامبر ادامه دارد. سال تحصیلی در مجموع ۴۰ هفته است و از سه ترم با یک ماه تعطیلی میان هر ترم تشکیل شده‌است. در سال ۱۹۸۰، رابرت موگابه، رهبر حزب (زانو)، آموزش را حق اساسی بشر اعلام کرد و قانون اساسی را به گونه‌ای تغییر داد که آموزش ابتدایی و متوسطه دولتی را رایگان و اجباری به رسمیت شناخت. یکی از اهداف توسعه هزاره زیمبابوه دستیابی به آموزش همگانی برای همه دانش‌آموزان بود؛ با این حال این هدف تا سال ۲۰۱۵ به دلیل بحران بهداشت عمومی، رکود اقتصادی و ناتوانی در تأمین هزینه‌های آموزش محقق نشد. این کشور در حال حاضر در راستای هدف توسعه پایدار برای فراهم‌سازی آموزش همگانی و رایگان برای همه دانش‌آموزان تا سال ۲۰۳۰ تلاش می‌کند. زیمبابوه با وجود شناخته‌شدن آموزش به‌عنوان حق اساسی بشر، در سال ۲۰۱۷ تنها ۷۷٫۲ درصد از آنچه با توجه به سطح درآمد خود می‌توانست انجام دهد را برای تضمین حق آموزش به اجرا گذاشت. نرخ باسوادی بزرگسالان در این کشور در سال ۲۰۱۴ معادل ۸۸ درصد گزارش شده‌است و یونیسف نظام آموزشی زیمبابوه را زمانی پیشرفته‌ترین نظام در قاره آفریقا برمی‌شمرد، هرچند این نظام همچنان از کاهش بودجه عمومی رنج می‌برد. پیشینه دوره حکومت استعماری تا سال ۱۹۸۰ شرکت بریتانیایی آفریقای جنوبی در دهه ۱۸۹۰ میلادی وارد رودزیا (منطقه‌ای که اکنون زیمبابوه، مالاوی و زامبیا را دربرمی‌گیرد) شد.Atkinson, N.D. اتکینسون ادعا می‌کند که شرکت به منظور کنترل جمعیت محلی، آموزش را محدود کرده و دانش را در مدارس سانسور می‌کرد. افزون بر این، او استدلال می‌کند که نظام آموزشی اروپامحور یک نهاد ساختاری بود که برتری سفیدپوستان را تقویت می‌کرد، هرچند آن‌ها اقلیت جمعیت بودند. مدارس تبلیغی با کاهش شانس مردمان بومی برای دستیابی به مشاغل پردرآمد یا مناصب قدرت، سرکوب اجتماعی و اقتصادی آن‌ها را تداوم بخشیدند. روگاره ماپاکو ادعا می‌کند که آموزش ارائه‌شده به آفریقایی‌ها مهارت‌های آکادمیک و پایه‌ای محدودی را فراهم می‌کرد تا استثمار کار و بیگاری را ترویج دهد. دسترسی محدود به آموزش باکیفیت آفریقایی‌ها را در موضع فرودست نگه می‌داشت تا دستاوردهای سیاسی و اقتصادی امپراتوری بریتانیا پیشرفت کند. تفکیک مدارس بر اساس بودجه در دهه ۱۹۷۰ به اوج خود رسید، چرا که اروپایی‌ها تنها چند درصد از جمعیت زیمبابوه را تشکیل می‌دادند اما کمی کمتر از نیمی از هزینه‌های دولتی آموزش به آن‌ها تخصیص می‌یافت. در دهه ۱۹۷۰ تنها ۴۳٫۵ درصد از کودکان آفریقایی به مدرسه می‌رفتند و تنها ۳٫۹ درصد از این کودکان در مدارس متوسطه ثبت‌نام کرده بودند. این تصویر نمونه‌ای از تمرکز بر آموزش سفیدپوستان در دوران استعمار تا سال ۱۹۸۰ است. برنامه درسی دوره استعماری در دوران استعمار در زیمبابوه (که آن زمان رودزیای جنوبی نامیده می‌شد)، نظام آموزشی به شدت بر اساس برنامه درسی بریتانیایی طراحی شده بود. درس‌های ارائه‌شده تا حد زیادی به نوع مدرسه بستگی داشت و شکاف چشمگیری میان مدارس مستعمران اروپایی و مدارس جمعیت آفریقایی وجود داشت. درس‌های پایه آکادمیک زبان انگلیسی و ادبیات: متمرکز بر ادبیات کلاسیک بریتانیایی (شکسپیر، دیکنز و دیگران) و دستور زبان رسمی. تاریخ: متمرکز بر امپراتوری بریتانیا، «کشف» آفریقا توسط کاشفان مانند دیوید لیوینگستون و جنگ‌های جهانی اروپایی. جغرافیا: عمدتاً متمرکز بر جزایر بریتانیا، اتحادیه کشورهای مشترک‌المنافع و جغرافیای طبیعی. تعلیمات دینی: از آنجا که بسیاری از مدارس توسط مبلغان مذهبی اداره می‌شدند (انگلیکان، کاتولیک، متدیست)، مطالعه کتاب مقدس و اخلاق مسیحی اجباری بود. درس‌های عملی و حرفه‌ای در بسیاری از مدارس —به‌ویژه مدارس جمعیت آفریقایی— تأکید اداره بریتانیایی بر آموزش «صنعتی» یا دستی به جای درس‌های پیشرفته آکادمیک بود: کشاورزی: از جمله حفاظت خاک، مدیریت کشت و دامپروری. انقلاب در رودزیا در سال ۱۹۷۹، دولت جدید زیمبابوه رودزیا اصلاح آموزشی‌ای را خواستار شد که یک نظام سه‌لایه‌ای مدارس ایجاد کرد. قانون آموزش ۱۹۷۹ دسترسی به هر نوع مدرسه را از طریق یک سیستم پهنه‌بندی بر اساس محل سکونت تنظیم کرد. پس از تغییر سیاست و رهبری، نظام آموزشی به مدارس دولتی، مدارس اجتماعی و مدارس خصوصی تقسیم شد. به‌طور تاریخی دانش‌آموزان سفیدپوست در مدارس گروه الف تحصیل می‌کردند که معلمان آموزش‌دیده و آموزش باکیفیت ارائه می‌دادند. این مدارس در حومه‌های سفیدنشین واقع بودند که فرصت‌های مسکن را برای آفریقایی‌ها محدود می‌کرد و تفکیک نژادی را تقویت می‌کرد. مدارس گروه ب به پرداخت شهریه اندکی نیاز داشتند و مدارس گروه ج هیچ شهریه‌ای فراتر از لوازم آموزشی نمی‌طلبیدند. | ## بخش 2: آموزش در زیمبابوه | حزب زانو، «اتحاد ملی آفریقایی زیمبابوه»، را در سال ۱۹۸۰ برد و کنترل دولت اقلیت سفید رودزیا را به دست گرفت. حزب زانو با وعده آموزش رایگان و اجباری ابتدایی و متوسطه برای همه کودکان زیمبابوه، آموزش را دموکراتیک کرد. این ادعاها با قانون اساسی ملی پشتیبانی شد که آموزش را به‌عنوان حق اساسی بشر به رسمیت می‌شناخت. دکتر دزینگایی موتومبوکا به‌عنوان وزیر آموزش برگزیده شد تا زیمبابوه را در اصلاح آموزشی دیگری یاری کند و دانش‌آموزان را در مدرسه نگه دارد. رهبری او فضای نظام آموزشی را دگرگون کرد زیرا وزارت آموزش بر پرورش دانش‌آموزانی خودکفا، مولد، با انگیزه و متعهد به شهروندی تمرکز یافت. این امر از نظر سیاسی «معجزه آموزشی» نام گرفت، چنان‌که دانشمند کلایتون مکنزی آن را توصیف کرده‌است. در نهایت هدف اصلاح نظام آموزشی زیمبابوه تضمین دسترسی برابر به آموزش از طریق فراهم‌سازی آموزش ابتدایی و متوسطه برای همه کودکان بود. در طی یک سال، نظام آموزشی تعداد دانش‌آموزان خود را تقریباً دو برابر کرد و از ۸۸۵٬۸۰۱ دانش‌آموز به ۱٬۳۱۰٬۳۱۵ دانش‌آموز در آموزش ابتدایی و متوسطه رسید. در اواسط دهه ۱۹۸۰، هزاران کودک پناهنده از موزامبیک به زیمبابوه مهاجرت کردند و تعداد کودکان مشغول به تحصیل در مدارس دولتی و تقاضا برای معلمان را افزایش دادند. وزیر آموزش برای مدت کوتاهی معلمانی از استرالیا، بریتانیا و کانادا برای پر کردن خلأ معلمی آورد. «نشست گرم» شیوه‌ای است که در آن نیمی از دانش‌آموزان صبح و نیمی دیگر بعدازظهر درس می‌خوانند. «نشست گرم» برای پاسخ‌گویی به تقاضای جمعیتی کافی نبود؛ از این‌رو وزارت آموزش دانشکده‌های تربیت معلم را با آموزش‌های «برجا» به سرعت گسترش داد. برای نمونه از سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۴، تعداد مدارس ابتدایی فعال ۷۳٫۳ درصد و تعداد مدارس متوسطه ۵۳۷٫۸ درصد افزایش یافت. با وجود چالش‌های ناشی از حجم دانش‌آموزان، زیمبابوه ادعا کرد که تا پایان دهه ۱۹۸۰ به دست یافته‌است. در دهه ۱۹۹۰، آموزش ابتدایی تقریباً همگانی شده بود و بیش از نیمی از جمعیت آموزش متوسطه را کامل کرده بودند. کاهش ۴۰ درصدی تولید ناخالص داخلی از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ دوره‌ای از رکود اقتصادی را در اولین دهه قرن بیست‌ویکم رقم زد. تا پایان سال ۲۰۰۸، اکثر مدارس و بیمارستان‌ها به دلیل ترک حرفه توسط هزاران معلم، بحران اقتصادی، افزایش اچ‌آی‌وی و ایدز و که به یک بیماری همه‌گیر ملی تبدیل شد، تعطیل شدند. یونیسف اعلام کرد که ۹۴ درصد از مدارس روستایی که اکثریت جمعیت را خدمت‌رسانی می‌کنند، در سال ۲۰۰۹ تعطیل شدند.UNICEF (2009). در این بازه زمانی یونیسف همچنین اعلام کرد که نرخ حضور از بیش از ۸۰ درصد به ۲۰ درصد سقوط کرد. دولت وحدت ملی ارز زیمبابوه را به حالت تعلیق درآورد تا دلاری‌شدن کامل را اجرا کند، ابرتورم را کاهش دهد و هزینه‌های اجتماعی را افزایش دهد. تمرکز زیمبابوه بر گسترش فرصت‌های آموزشی در ۲۵ سال گذشته به دستاوردهای ملی از جمله رسیدن به نرخ سواد قابل مقایسه با سایر کشورهای آفریقایی یعنی ۵۱ درصد در سنین ۱۵ تا ۲۴ سال منجر شده‌است. تا سال ۲۰۱۴، ۳٬۱۲۰٬۰۰۰ دانش‌آموز در آموزش ابتدایی و متوسطه ثبت‌نام کرده بودند و ۷۶ درصد از آن‌ها در آموزش ابتدایی بودند. حکمرانی پس از استقلال سیاست‌های ضدتبعیض پس از نزدیک به یک قرن سلطه بریتانیا، اتحاد ملی آفریقایی زیمبابوه قدرت را به دست گرفت و در سال ۱۹۸۰ استقلال را اعلام کرد. دولت تازه‌تأسیس یک نظام آموزشی رایگان و اجباری برپا کرد و آموزش را به‌عنوان حق بنیادی به رسمیت شناخت. این امر با قانون آموزش ۱۹۸۷ تضمین شد که همچنین نظام تفکیک قانون آموزش ۱۹۷۹ را لغو کرد. قانون آموزش ۱۹۹۶ و قانون افراد دارای معلولیت ۱۹۹۶ سیاست‌های ضدتبعیض را اعلام کردند و مقرر داشتند که «همه دانش‌آموزان بدون تمایز نژاد، دین، جنسیت، عقیده و معلولیت به آموزش ابتدایی دسترسی دارند». این اقدامات ضدتبعیض حق آموزش را به همه دانش‌آموزان زیمبابوه از جمله دانش‌آموزان دارای معلولیت گسترش داد. سطوح آموزش آموزش پیش‌دبستانی نظام رشد دوران اولیه کودکی که زیر نظر وزارت آموزش ابتدایی و متوسطه است، بر مرحله پیش از مدرسه نظارت دارد. بر اساس گزارش سازمان ملل و کنسرسیوم آفریقای جنوبی و شرقی برای نظارت بر کیفیت آموزش (SACMEQ)، زیمبابوه پیشرو در توسعه آموزش دوران اولیه کودکی از طریق ارائه این آموزش در مدارس ابتدایی است. | ## بخش 3: آموزش در زیمبابوه | این برنامه‌ها تقریباً در همه مناطق شهری در دسترس هستند و متعلق به دولت، نهادها یا افراد هستند. در واقع ۹۸ درصد از مدارس ابتدایی دارای مراکز رشد دوران اولیه کودکی برای گروه سنی ۴ تا ۵ ساله هستند و ۶۰ درصد از مدارس ابتدایی دارای مراکز رشد دوران اولیه کودکی برای گروه سنی ۳ تا ۴ ساله با معلمان واجد شرایط هستند.SACMEQ. آموزش ابتدایی نظام آموزشی زیمبابوه ۷ سال تحصیل ابتدایی را از پایه اول تا هفتم اجباری می‌داند. مدارس ابتدایی در مناطق شهری به زبان انگلیسی تدریس می‌کنند در حالی که مدارس روستایی به زبان‌های محلی —به‌ویژه شونا و اندبله— تدریس می‌کنند و سپس از پایه سوم به زبان انگلیسی می‌روند. نسبت دانش‌آموز به معلم حدود ۳۰ تا ۵۰ دانش‌آموز برای هر معلم است که بسته به موقعیت جغرافیایی و وضعیت اقتصادی کشور متغیر است. حداقل انتظارات از پیامدهای آموزش ابتدایی در پایان دوره توانایی نوشتن، خواندن و کار با اعداد است. در پایان پایه هفتم، همه دانش‌آموزان در یک آزمون ملی شرکت می‌کنند که شامل ریاضیات، زبان انگلیسی، شونا یا اندبله و یک برگه عمومی شامل علوم اجتماعی، علوم زیست‌محیطی و تعلیمات دینی است. این آزمون نوع آموزش متوسطه‌ای را که دانش‌آموز بر اساس معیارهای مدرسه وارد آن خواهد شد تعیین می‌کند. به‌طور معمول مدارس خصوصی و مدارس مذهبی سطح معینی را برای پذیرش می‌طلبند، برخلاف مدارس روستایی که دانش‌آموزان را بدون توجه به نتایج آزمون ملی می‌پذیرند. آموزش متوسطه آموزش متوسطه از حمایت مالی دولت برخوردار نیست و دانش‌آموزان می‌توانند در مدارس خوابگاهی خصوصی، مدارس خوابگاهی دولتی یا مدارس روزانه ثبت‌نام کنند که همه آن‌ها شهریه می‌گیرند. آموزش متوسطه از دو نظام تشکیل شده‌است: گواهی آموزش عمومی (سطح معمولی) که ۴ سال طول می‌کشد و گواهی آموزش عمومی پیشرفته (سطح پیشرفته) که ۲ سال طول می‌کشد و هر دو از نظام آموزشی بریتانیایی الهام گرفته‌اند. دانش‌آموزان درس‌های ریاضیات، زبان انگلیسی، علوم، شونا یا اندبله، تاریخ و جغرافیا می‌خوانند. گواهی سطح معمولی پس از ۴ سال در پایه ۱۱ اعطا می‌شود و دانش‌آموز باید حداقل در ۵ درس از جمله علوم، زبان انگلیسی، ریاضیات، تاریخ و یک درس عملی مانند نجاری یا کشاورزی قبول شود. پس از آن دانش‌آموز می‌تواند در آموزش متوسطه سطح الف ثبت‌نام کند یا به دانشکده‌های تربیت معلم، دانشکده‌های فنی، کشاورزی یا پرستاری بپیوندد. اگر دانش‌آموز انتخاب کند که در مدارس سطح الف ثبت‌نام کند، باید پس از ۶ سال آموزش متوسطه در آزمون گواهی آموزش پیشرفته شرکت کند که توسط شورای آزمون‌های مدرسه‌ای زیمبابوه اداره می‌شود. آموزش پس از متوسطه آموزش پس از متوسطه زیر مسئولیت وزارت آموزش عالی قرار دارد که دانشگاه‌ها، دانشکده‌های فنی، دانشکده‌های تربیت معلم و همه مراکز آموزش حرفه‌ای را دربرمی‌گیرد. آموزش پس از متوسطه در زیمبابوه در سال ۱۹۵۷ با تأسیس دانشگاه رودزیا و نیاسالند آغاز شد که اکنون به دانشگاه زیمبابوه شناخته می‌شود. پس از استقلال در سال ۱۹۸۰، تعداد دانشجویان پذیرفته‌شده در دانشگاه زیمبابوه از ۲٬۲۴۰ نفر به ۹٬۰۱۷ نفر در سال ۱۹۹۰ افزایش یافت. به دلیل افزایش تقاضا برای آموزش عالی در دهه‌های اخیر، تعداد مؤسسات آموزشی افزایش یافته‌است؛ برای نمونه ۸ دانشگاه در فاصله سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۵ تأسیس شدند. در سال ۲۰۰۶، شورای زیمبابوه برای آموزش عالی برای سنجش کیفیت و اعتباربخشی دانشگاه‌ها تأسیس شد. عوامل مؤثر بر آموزش در زیمبابوه دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه تخمین زده می‌شود که حدود ۳۰۰٬۰۰۰ کودک در زیمبابوه دارای معلولیت هستند. تمرکز ویژه‌ای بر مدارسی وجود دارد که دانش‌آموزان دارای معلولیت را در خود جای می‌دهند تا آموزش باکیفیت به کودکانی ارائه دهند که دارای معلولیت جسمی یا ذهنی هستند. قوانین ضدتبعیض مانند قانون آموزش ۱۹۹۶ و قانون افراد دارای معلولیت ۱۹۹۶ نه مدارس تخصصی معلولان در زیمبابوه را تشویق کردند و نه از دانش‌آموزان دارای معلولیت در برابر تبعیض در مدارس متوسطه حمایت کردند. اکثر مدارس دانش‌آموزان دارای معلولیت را بدون مستندسازی این وضعیت در کلاس‌های عادی قرار می‌دهند و برنامه درسی یکسانی را ارائه می‌دهند. برخی مدارس تلاش می‌کنند راه‌هایی برای کار با دانش‌آموزان دارای معلولیت بیابند، در حالی که سیاست یکپارچه‌ای —به‌ویژه در مناطق روستایی— وجود ندارد. محقق ریجس تیرشی می‌گوید که آموزش اختصاصی برای دانش‌آموزان دارای معلولیت به قانون‌گذاری و حمایت سیاسی، آموزش معلمان در این حوزه و همچنین کمپین‌های آگاهی‌بخشی عمومی نیاز دارد. دولت اخیراً خدمات روان‌شناختی در مدارس و واحد نیازهای ویژه را برای ارائه خدمات بهتر به دانش‌آموزان دارای معلولیت گسترش داده‌است. تأثیر جنسیت بر آموزش در دهه ۱۹۷۰ نه تنها دسترسی به آموزش بر اساس نژاد محدود بود، بلکه جنسیت نیز نقش مهمی داشت. دختران آفریقایی کمتر از پسران به مدرسه می‌رفتند و بیشتر با موانع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی روبرو بودند. | ## جمع‌بندی | پس از استقلال، اصلاحات آموزشی ۱۹۸۰ ثبت‌نام دختران را به شکل چشمگیری افزایش داد، هرچند شکاف جنسیتی در آموزش متوسطه و عالی همچنان ادامه یافت.