موضوع مقاله: ماری‌جوآنا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ماری‌جوآنا | مقدمه: شاه‌دانه یا کانابیس که در فرهنگ عامه با نام‌های ماریجوانا، گراس، علف یا گل نیز شناخته می‌شود، یک مادهٔ فعال‌کنندهٔ روان است که از آن برای اهداف تفریحی یا درمانی بهره می‌برند. | ## بخش 1: ماری‌جوآنا | ماری‌جوانا از برگ و گل گیاه شاه‌دانه به دست می‌آید و همانند همهٔ فرآورده‌های گیاه شاه‌دانه، تتراهیدروکانابینول (تی‌اچ‌سی) ترکیب مؤثر و عامل اصلی آثار سرخوشی‌آور آن است.Erowid. از عوارض جانبی موقتی مصرف آن می‌توان به کاهش حافظهٔ کوتاه‌مدت، خشکی دهان، سرخیِ دیدگان، اختلال در مهارت‌های حرکتی و گاهی احساس اضطراب و وحشت اشاره کرد. عوارض جانبی بلندمدت در برخی موارد شامل اعتیاد فکری، کاهش قوای ذهنی در افرادی که مصرف را از نوجوانی آغاز کرده‌اند، و مشکلات رفتاری در کودکانی است که مادرانشان هنگام بارداری ماری‌جوانا مصرف می‌کرده‌اند. استفاده از این ماده بیشتر به‌صورت تنفسِ دود حاصل از سوختن (تدخینی) و گاهی به صورت خوراکی است. اغلب در حالت تدخینی، گیاه خُرد شده را در کاغذ مخصوص پیچیده و به صورت سیگار شاه‌دانه آن را می‌کشند. از اوایل قرن بیستم در اغلب کشورهای جهان، محدودیت‌هایی قانونی در مورد استفاده و فروش ماری‌جوانا و دیگر محصولاتِ گیاه شاهدانه وضع گردید، به گونه‌ای که حمل، مصرف و فروش آن در بیشتر کشورهای جهان غیرقانونی شد، اما اخیراً ممنوعیت‌های قانونی ماری‌جوانا در کشورهای اروگوئه، کانادا، هلند و ۱۰ ایالت آمریکا آزاد شده است. علاوه‌بر این، در تعدادی از کشورهای دیگر مانند بریتانیا، اسپانیا، آلمان، ایتالیا و استرالیا و همچنین در ۳۲ ایالت از کشور آمریکا به‌عنوان یک درمانِ گیاهی با تجویز پزشکان مورد استفاده قرار می‌گیرد که به‌عنوان ماری‌جوانای طبی از آن یاد می‌شود. تاریخچه تاریخچه شاهدانه و استفاده از آن توسط انسان‌ها بنابر شواهد باستان‌شناسی دست کم به هزاره سوم قبل از میلاد در تاریخ کتبی و احتمالاً قبل‌تر از آن بازمی‌گردد. طی هزاران سال، اجزای مختلف این گیاه برای تهیه کلاف و طناب، و نیز به عنوان غذا و دارو کاربرد داشته و به دلیل خواص روانگردانی برای استفاده مذهبی و تفریحی ارزش داشته است. گزارش‌ها تاریخی بیانگر استفاده دارویی و مذهبی ماریجوانا در مراسم‌های مختلف و رواج آن در فرقه‌های گوناگون سراسر جهان است؛ مانند بذرهای کشف شده توسط باستان شناسان در پازیریک که استفاده از این گیاه در مراسم‌ها را توسط اسکیموها در طول قرن ۲ تا ۵ پیش از میلاد نشان می‌دهد و گزارش‌های تاریخ هرودوت را در این باره تأیید می‌کند. مصرف ماری‌جوانا به همراه حشیش از جهان غرب به میان اعراب ترویج یافت و به بَنج و جَرَس (بنگ و چرس در فارسی) معروف شد. در قرن نوزدهم کشت و مصرف آن در کشورهای استعماری به دلیل آن که مصرف ماریجوانا تحت تأثیر فشارهای قومی و فرهنگی قرار داشت، محدود شد. تجارت بین‌المللی ماری‌جوانا و حشیش در سال ۱۹۲۵ تحت کنترل کنوانسیون بین‌المللی تریاک قرار گرفت. در اواخر دهه ۱۹۶۰ هماهنگی بین‌المللی در قبال کنترل مواد مخدر، موجب ممنوعیت‌های گسترده آن در سطح جهانی شد، اکثر کشورها محدودیت‌های قاچاق و استفاده از ماریجوانا و حشیش را ایجاد کرده و مجازات‌های سنگین را برای تأمین، فروش یا عرضه غیرقانونی اعمال کردند. با این وجود مصرف ماری‌جوآنا همچنان در میان گروه‌های موسیقی و خوانندگان جاز و راک و بعضی هنرمندان معمول بود. از دهه ۱۹۷۰، بعضی از کشورها و حوزه‌های قضایی، مجازات‌ها را برای داشتن مقادیر کم کاهش دادند. در قرن بیست و یکم هلند به عنوان اولین کشور در قرن حاضر ماریجوانا را آزاد کرد و در حال حاضر روند کاهش ممنوعیت‌های اعمال شده در دستور کار برخی کشورهای اروپایی و آمریکایی قرار گرفته است. اثرات اعتیاد جسمی به ماری‌جوآنا اثبات نشده است با این وجود تخمین زده شده که ۹٪ استفاده‌کنندگان از ماری‌جوانا به آن وابستگی پیدا می‌کنند. برخی پژوهش‌ها حاکی از آن است که مصرف مداوم ماری‌جوانا در مقادیر بالا با علائم ترک جسمانی و روانیِ نسبتاً خفیفی همراه است.Budney, A.J. اثرات کوتاه‌مدت روان‌گردان ماری‌جوانا خاصیتی مرحله‌ای دارد و طی سه مرحله ظاهر می‌شود: مرحلهٔ اول: اثرات ابتدایی، شامل حس آرامش و تا درجه‌ای کمتر، سرخوشی است. جدا از تغییرات ذهنی در ادراک و به‌ویژه خلق‌وخو، شایع‌ترین عوارض جسمی و عصب‌شناسی این ماده شامل افزایش ضربان قلب، کاهش فشار خون، اختلال در حافظهٔ کوتاه‌مدت،Riedel, G. بررسی و اثرشناسی ماریجوانا دارای ۴۸۳ ترکیب شیمیایی است که عمدهٔ اثرات حاصل از مصرف ماریجوانا و به‌طور کلی همه محصولات گیاه شاهدانه به ۶۴ نوع کانابینوئید موجود در این گیاه بازمی‌گردد. در این میان کانابینوئیدهای تی‌اچ‌سی (تتراهیدروکانابینول) و سی‌بی‌دی (کانابیدیول) مهم‌ترین نقش را در ایجاد اثرات آن ایفا می‌کنند. تی‌اچ‌سی عامل اصلی اثرات سرخوشی‌آور و روان‌گردان ماریجوانا و سی‌بی‌دی باعث اثرات آرام‌بخشی آن است. درحالی‌که اکثر ترکیبات سایکو اکتیو در یکی از دسته‌های محرک، سرکوب کننده، یا توهم‌زا قرار می‌گیرند، ماری‌جوانا در بین این دسته‌ها قرار می‌گیرد و اثراتِ میانی از خود نشان می‌دهد.Stafford, Peter (1992). یک مطالعهٔ علمی که در سال ۲۰۰۰ در «نشریهٔ علوم جنایی» منتشر شد، حاکی از این بود که مقدار تی‌اچ‌سی شاه‌دانه در کشور آمریکا از حدود ۳٫۳٪ در سال ۱۹۸۳ و ۱۹۸۴ به ۴٫۴۷٪ در سال ۱۹۹۷ افزایش یافته است. طی تحقیقات بیشتری که در دانشگاه میسیسیپی تحت پروژهٔ بررسی قدرت ماری‌جوانا صورت گرفت، معلوم شد که میزان متوسط تی.اچ. سی در نمونه‌های ماری‌جوانا بین سال‌های ۱۹۷۵ و ۲۰۰۷ از ۴٪ در سال ۱۹۸۳ به ۹٫۶٪ در سال ۲۰۰۷ افزایش یافته است.Olemiss.edu ماری‌جوانا می‌تواند حاوی بین ۳٪ تا ۲۲٪ تی.اچ. در یک آزمایش، به افراد ماری‌جوانا داده شده‌بود و اثرات آن بر همان افراد مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این آزمایش نشان داد که اگرچه اثرات سریع و قوی ماری‌جوانا بر ویژگی‌های جسمی و روانیِ افراد واضح است، اما از این آثار در روز بعد از مصرف نشانه‌ای باقی نمی‌مانَد. سی و مؤلفه‌های مرتبط با آن، معمولاً در تست‌های مواد مخدر از روز سوم تا دهم قابل شناسایی هستند؛ نتیجهٔ آزمایش مصرف‌کنندگان حرفه‌ایِ ماری‌جوانا می‌تواند تا سه ماه پس از مصرف ماری‌جوانا همچنان مثبت باشد. مدت این زمان تا حد زیادی بسته به سوخت‌وساز (متابولیسم)، مقدار مصرف، و تعداد دفعات مصرف، متغیر است. مکانیسم اثر مکانیسم اثر ماریجوانا به عملکرد تتراهیدروکانابینول و تأثیرات آن بر گیرنده‌های مختلف عصبی مربوط است، تتراهیدروکانابینول به صورت آگونیست گیرنده کانابینویید شماره یک و دو (CB1 و CB2) عمل می‌کند که عامل اصلی تأثیرات روانی ماری‌جوآنا است، تتراهیدروکانابینول بر گیرنده‌های مخدری (دلتا و مو اپیوئیدی) نیز برهم کنش دارد. همچنین دوزهای بالای مصرف ماری‌جوانا به خودی خود خطرناک نیست، بلکه اثرات به وجود آمده در فرد مصرف‌کننده می‌تواند خطرناک باشد؛ به عنوان مثال فردی که دوز بالایی را مصرف کرده ممکن است در اثر بی‌اطلاعی از محیط، از ارتفاع سقوط کند. مارتا دی فارتی از کینگز کالج لندن می‌گوید «شواهد قانع‌کننده‌ای» وجود دارد که مصرف منظم ماری‌جوانا خطر ابتلا به بیماری‌های روانی مثل اسکیزوفرنی را به خصوص در نوجوانان افزایش می‌دهد. مایکل بلومفیلد از دانشگاه کالج لندن هم می‌گوید تصور می‌شود نوجوانان به ویژه بیشتر آسیب‌پذیر هستند، به دلیل این که مغز آن‌ها هنوز در حال رشد است. تحقیقات همچنین خطر بالایی از ابتلا به روان‌پریشی را به نوعی از ماری‌جوانا مرتبط دانسته‌اند که میزان بیشتری از ماده روانگردان تتراهیدروکانابینول (THC) دارد. نتیجه پژوهشی نشان داد که خطر ابتلا به روانپریشی در افرادی که هر روز ماری‌جوانای قوی مصرف می‌کنند، پنج برابر بیشتر از کسانی است که از آن استفاده نمی‌کنند. تخمین زده شده که ۹ درصد از افرادی که مرتب این ماده را استفاده می‌کنند، به آن وابسته می‌شوند. به گفته کالج سلطنتی روانپزشکان، ترک ماری‌جوانا ممکن است در برخی افراد باعث علائمی مثل ولع شدید به مصرف ماری‌جوانا، کم‌اشتهایی، کم‌خوابی، نوسانات خلقی، زودرنجی و بی‌قراری شود. در حالی که ممکن است برخی از این اعتیادها روانشناختی باشد، به گفته دکتر بلومفیلد، ماده تی‌اچ‌سی در ماری‌جوانا می‌تواند برای برخی افراد اعتیاد جسمی هم ایجاد کند. دکتر مورگن می‌گوید مصرف ماری‌جوانا در کوتاه مدت به حافظه و توانایی شناختی افراد آسیب می‌زند. پروفسور مورگن می‌گوید دربارهٔ این که مصرف ماری‌جوانا باعث می‌شود فرد به مواد مخدر قوی‌تری روی بیاورد، شواهد قوی وجود ندارد اما مصرف ماری‌جوانا ممکن است باعث شود که فرد به سیگار روی بیاورد و به گفته اداره خدمات ملی بهداشت بریتانیا، افرادی که به صورت منظم چه خالص چه با توتون، ماری‌جوانا می‌کشند، به احتمال زیاد ممکن است به بیماری برونشیت (التهاب پوشش ریه‌ها) مبتلا شوند. مطالعات حیوانی اخیر نشان داده که عصارهٔ ماری‌جوانا ممکن است به کشتن سلول‌های خاصی از سرطان کمک کند. شواهد یک مطالعهٔ کشت سلولی از جوندگان نشان می‌دهد، عصاره‌های پاک شده از گیاه ماری‌جوانا می‌تواند روند رشد سلول‌های سرطانی را در یکی از جدی‌ترین انواع تومورهای مغزی آهسته کند. محصولات دارویی سازمان غذا و داروی آمریکا یک داروی مایع مبتنی بر کانابینوئید سی‌بی‌دی موجود در ماریجوانا به نام اپیدئولکس (Epideolex) برای درمان دو نوع صرع جدی در کودکی، به نام‌های سندرم دراوه و سندرم لنوکس-گستو را تأیید کرده است. داروی ساتیوکس (sativex) نیز اولین فراورده دارویی ماریجوانا است که در بریتانیا مورد تأیید قرار گرفته و اثرات آن در درمان اسپاسم وابسته به بیماری ام‌اس و کاهش درد در این بیماری اثبات شده است. برای اثبات این اثرات، بر روی تأثیر ساتیوکس بر برخی از علائم مربوط به ام‌اس از جمله اسپاسم و هپیرتونی، مشکلات مثانه، لرزش و اختلالات خواب بررسی و تحقیق صورت گرفته است. | ## بخش 2: ماری‌جوآنا | این دارو با نام دیگر نابیکسیمولز (nabiximols) در چین، ژاپن، استرالیا، نیوزیلند و تعدادی کشورهای دیگر در آسیا، خاورمیانه و آفریقا نیز عرضه شده است. تأثیر بر غلظت اسپرم و سطح تستوسترون مردان پژوهشگران معمولاً بر این باور بودند که مصرف ماریجوانا کیفیت و غلظت اسپرم را در مردان کاهش می‌دهد و در نتیجه موجب عدم باروری می‌شود اما به تازگی مطالعه‌ای توسط دانشگاه هاروارد در کلینیک باروری بیمارستان عمومی ماساچوست انجام گرفت و در ۵ فوریه ۲۰۱۹ منتشر شد؛ که برخلاف تصورات قبلی نشان می‌دهد مردانی که در زندگی خود ماریجوانا مصرف کرده‌اند به‌طور غیرمنتظره‌ای نسبت به دیگر مردان، غلظت اسپرمشان بسیار بیشتر است. همچنین مشخص شد تفاوت معنی داری میان غلظت اسپرم در افرادی که این ماده را مصرف می‌کنند، وجود ندارد. در بیشتر مطالعات قبلی بر مدل‌های حیوانی یا مردان با سابقه مصرف مواد مخدر متمرکز شده بودند اما در این پژوهش محققان ۱۱۴۳ نمونه اسپرم از ۶۶۲ مرد بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ جمع‌آوری کردند. میانگین سن تمام مردان در زمان جمع‌آوری نمونه ۳۶ سال بود و ۳۱۷ نفر از شرکت‌کنندگان نمونه‌های خون را که برای هورمون‌های تولید مثل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته بودند، ارائه کردند. برای جمع‌آوری اطلاعات در مورد استفاده از ماری‌جوانا در میان شرکت‌کنندگان مطالعه، پژوهشگران گزارش داده‌اند که در پرسش‌نامه خود از مردان سؤال‌هایی دربارهٔ استفاده آنان از این ماده پرسیدند. تجزیه و تحلیل نمونه‌های منی نشان داد مردانی که ماری‌جوانا استفاده می‌کنند، دارای میانگین غلظت ۶۲٫۷ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر انزال بودند اما افرادی که هرگز ماریجوانا استفاده نکردند، میانگین غلظت ۴۵٫۴ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر انزال داشتند. همچنین تنها ۵٪ از مصرف‌کنندگان ماریجوانا دارای غلظت اسپرم کمتر از ۱۵ میلیون بر میلی لیتر (آستانه تعیین شده سازمان بهداشت جهانی برای سطح طبیعی اسپرم) بودند اما ۱۲٪ مردانی که هرگز از این ماده استفاده نکرده بودند، کمتر از این مقدار اسپرم را داشتند. همچنین این مطالعه نشان داد که در میان افراد مصرف‌کننده این ماده، مصرف بیشتر با افزایش سطح هورمون تستوسترون همراه است. پژوهشگران تأکید دارند که هنوز نمی‌دانند که این یافته‌ها چه تأثیری بر مردان در جامعه می‌گذارند، زیرا جمعیت مطالعه شامل مردان نابارور در زوج‌هایی هستند که به دنبال درمان در مرکز باروری هستند. در زمان حاضر، ماری‌جوانا بیشتر به دلایل تفریحی و اهداف درمانی و گاهی مذهبی و روحانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. تخمین زده می‌شود تنها در کشور آمریکا بیش از ۱۰۰ میلیون نفر در زندگی‌شان ماری‌جوانا را تجربه کرده‌اند و ۲۵ میلیون نفر طی سال گذشته چنین تجربه‌ای داشته‌اند."Introduction". در قوانین جمهوری اسلامی ایران ماری‌جوانا یک «ماده مخدر» در نظر گرفته می‌شود و بنابراین کشت و مصرف آن غیرقانونی است. مصرف ماری‌جوانا در بین دانش‌آموزان دبیرستانی و دانشجویان بسیار فراگیر است، به‌طوری که از سوی مسئولان هشدارهایی در مورد این گیاه داده شده است و آن را «نوظهور» می‌دانند. طبق گفته رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر تهران، ماری‌جوآنا از جمله مواد مخدری است که اکنون در فضای مجازی بیشترین سهم را در خرید و فروش دارد. این درحالی است که در سال ۹۶، ماری‌جوانا و مشتقات آن با ۱۱٫۹ درصد مصرف پس از تریاک دومین مادهٔ پرمصرف در میان مصرف‌کنندگان مستمر مواد مخدر در کشور اعلام شده است. فواید پزشکی ماریجوانا (کانابیس) در کوتاه مدت افزایش اشتها تحقیقات نشان داده‌اند که ترکیبات فعال در ماریجوانا (به‌ویژه دلتاآ-۹-تتراهیدروکانابینول یا THC) ممکن است در برخی بیماران با کاهش اشتها و کاهش وزن (مثلاً در بیماران مبتلا به HIV/AIDS یا برخی بیماری‌های مزمن) به افزایش اشتها و وزن کمک کند. در چند مطالعه بالینی از داروی دارای THC (مانند دروینابینول) برای تحریک اشتها استفاده شده است و نتایجی مبنی بر افزایش وزن یا اشتها گزارش شده‌اند. کاهش اسپاسم عضلانی بسیاری از بررسی‌های علمی نشان می‌دهند که کانابینوئیدها می‌توانند کمی اسپاسم‌های عضلانی را در بیماران مبتلا به بیماری‌هایی مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS) کاهش دهند. در مطالعات نظام‌مند و متاآنالیزها، بهبود قابل‌توجهی در کاهش اسپاستیسیته عضلانی در مقایسه با گروه کنترل دیده شده است. کاهش تهوع (به‌ویژه ناشی از شیمی‌درمانی) یکی از بهترین شواهد علمی درباره‌ی فواید پزشکی ماریجوانا یا مشتقات کانابینوئیدها در کاهش تهوع و استفراغ ناشی از شیمی‌درمانی است. چندین آزمایش تصادفی و متاآنالیزها نشان داده‌اند که داروهای مشتق از THC (مانند دروینابینول و نابیکسی‌مولز) می‌توانند تهوع و استفراغ را در بیمارانی که به داروهای استاندارد پاسخ نداده‌اند کاهش دهند. این اثربخشی در بسیاری از بررسی‌ها با نسبت بالای بهبود علائم نسبت به گروه کنترل گزارش شده است. پارکینسون بررسی‌های سیستماتیک نشان داده‌اند که در مطالعات محدود، استفاده از کانابینوئیدها توانسته برخی علائم غیر حرکتی مانند درد، اضطراب، یا خواب را در بیماران مبتلا به پارکینسون بهبود دهد، همچنین کیفیت شواهد در این حوزه معمولاً کم تا متوسط و اغلب بر اساس مطالعات کوچک است. آنتی اکسیدان کانابینوئیدها، به‌ویژه کانابیدیول (CBD)، نشان داده‌اند که در مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌بالینی دارای خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی هستند. به‌عنوان مثال، CBD می‌تواند در مدل‌های سلولی و حیوانی استرس اکسیداتیو را کاهش دهد، رادیکال‌های آزاد را مهار کند و از آسیب سلولی جلوگیری کند. نشان داده‌اند که این گیاه می‌تواند فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان را افزایش دهد و شاخص‌های استرس اکسیداتیو را در بافت‌های حیوانات کاهش دهد، که نشان‌دهنده پتانسیل آنتی‌اکسیدانی در سطح بیولوژیکی است. ضد تومور (Anti-Tumor) تحقیقات اولیه، به‌ویژه مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌ بالینی (in vitro و در مدل‌های حیوانی)، نشان داده‌اند که برخی کانابینوئیدها می‌توانند رشد سلول‌های سرطانی را مهار کنند، فرایند آپوپتوز (مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی) را تحریک کنند، و از تشکیل عروق جدید در تومورها جلوگیری نمایند. کنترل اضطراب در دوزهای پایین برخی تحقیقات نشان داده‌اند که ترکیبات کانابینوئیدی به‌ویژه کانابیدیول (CBD) ممکن است در کاهش علائم اضطراب و بهبود حالات منفی در کوتاه‌مدت مؤثر باشد. اثرات کانابینوئیدها بر اضطراب گاهی وابسته به دوز، نوع ترکیب (THC vs CBD) و جمعیت مورد مطالعه بوده؛ با این حال، برخی بررسی‌ها نشان می‌دهند که CBD می‌تواند در جمعیت‌های خاص اثرات اضطراب‌زدایی داشته باشد، به‌ویژه زمانی که دوزها پایین تا متوسط هستند. اثرات اضطراب‌زدایی ممکن است در دوزهای پایین‌تر بهتر دیده شود و دوزهای بالاتر THC گاهی می‌تواند اضطراب را تشدید کند. کاهش التهاب کانابینوئیدها، به‌ویژه CBD و برخی ترکیبات دیگر در کانابیس، در مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌بالینی نشان داده‌اند که دارای خواص ضدالتهابی هستند. این ترکیبات می‌توانند از طریق تعامل با سیستم ایمنی و گیرنده‌های کانابینوئیدی تولید برخی عوامل التهابی را کاهش دهند و پاسخ‌های التهابی را ضعیف کنند، هرچند که کیفیت شواهد انسانی و مطالعات بالینی هنوز محدود است. بهبود خواب آشفته بررسی‌های سیستماتیک و تصادفی کنترل‌شده نشان داده‌اند که کانابیس و مشتقات آن می‌توانند در برخی افراد باعث بهبود کیفیت خواب یا کاهش اختلالات خواب شوند، به‌ویژه در کسانی که اختلالات مزمن یا درد همراه با مشکلات خواب دارند. به‌طور کلی، اثرات بر خواب در انسان معمولاً کوچک تا متوسط هستند و به شدت وابسته به دوز، نوع کانابینوئید (THC، CBD) و زمینه سلامت فرد می‌باشند. با این حال، سازمان‌های تخصصی چشم‌پزشکی تأکید کرده‌اند که به‌دلیل مدت اثر کوتاه، نیاز به مصرف مکرر، و عوارض جانبی بالقوه، ماریجوانا گزینه‌ی مناسبی برای درمان طولانی‌مدت گلوکوم محسوب نمی‌شود. کاهش علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مصرف ماریجوانا توسط افراد مبتلا به PTSD گزارش‌هایی از کاهش موقتی علائم داده است – برخی بیماران گزارش کرده‌اند که علائم مثل ناراحتی عاطفی یا اضطراب در روزهایی که ماریجوانا مصرف کرده‌اند کمتر بوده است، اما این یافته‌ها بیشتر خودگزارشی و مرتبط با مصرف شخصی هستند و نه نتایج درمانی کنترل‌شده. ضد افسردگی در کوتاه‌مدت برخی مطالعات انسانی نشان داده‌اند که مصرف کانابینوئیدها، به‌ویژه THC در دوزهای متوسط یا CBD، در کوتاه‌مدت باعث بهبود موقتی خلق، کاهش احساس غم و افزایش احساس آرامش در برخی افراد شود. این اثرات احتمالاً به تعامل سیستم اندوکانابینوئیدی با مسیرهای تنظیم خلق مانند سروتونین و دوپامین مربوط است. با این حال، مرورهای نظام‌مند تأکید می‌کنند که این اثرات گذرا و وابسته به دوز هستند و مصرف بلندمدت یا دوزهای بالاتر THC می‌تواند با تشدید افسردگی و افزایش خطر اختلالات خلقی همراه باشد. کاهش وابستگی به مخدرها (Opioid Use Disorder) برخی مطالعات مشاهده‌ای گزارش کرده‌اند که مصرف کانابیس ممکن است در برخی بیماران با کاهش مصرف اپیوئیدها یا کاهش شدت علائم ترک همراه باشد، به‌ویژه در بیماران مبتلا به درد مزمن. با این حال، بررسی‌های علمی و راهنماهای بالینی نشان می‌دهند که خطر وابستگی هم‌زمان نیز مطرح است. آلزایمر مطالعات پیش‌بالینی نشان داده‌اند که برخی کانابینوئیدها، به‌ویژه CBD، دارای خواص ضدالتهابی و محافظت‌کننده عصبی هستند و در مدل‌های حیوانی باعث کاهش التهاب عصبی و تجمع پلاک‌های آمیلوئید شده‌اند. با این حال، شواهد انسانی محدود است و مطالعات بالینی موجود، بهبود کوچکی در کاهش سرعت پیشرفت بیماری آلزایمر نشان داده‌اند. کنترل میگرن تحقیقات علمی نشان داده‌اند که کانابینوئیدها ممکن است در برخی افراد تعداد دفعات و شدت حملات میگرن را کاهش دهند. برخی مطالعات گزارش کرده‌اند که مصرف ماریجوانا مرتبط با کاهش تعداد روزهای میگرنی و طول مدت حملات و نیز کاهش علائمی مانند تهوع همراه با میگرن بوده است. با این حال، بیشتر شواهد موجود مقدماتی و مربوط به مصرف کوتاه مدت این ماده می باشد.بررسی نظام‌مند نشان می‌دهد که استفاده از ماریجوانا در مدیریت میگرن می‌تواند به کاهش طول و فرکانس حملات کمک کند، اگرچه داده‌های آزمایش‌های کنترل‌شده محدود است. اوتیسم (Autism Spectrum Disorder) مطالعاتی که روی استفاده از مشتقات کانابیس در افراد مبتلا به اختلال طیف اوتیسم انجام شده نشان می‌دهند که موارد گزارش شده روی برخی افراد و علائم همراه با اوتیسم مانند بی‌قراری، اضطراب، مشکلات خواب، و رفتارهای آزاردهنده را در کوتاه‌مدت کاهش دهد. | ## بخش 3: ماری‌جوآنا | بهبود سردردهای خوشه‌ای برخی گزارش‌ها و کسانی که مبتلا به سردردهای خوشه‌ای (Cluster Headache) بودند پس از مصرف شاهدانه بصورت تدخینی؛ 25.9 درصد از آنان، کاهش درد یا علائم را تجربه کرده بودند. تفکر واگرا به توانایی تولید ایده‌های متعدد، غیرمعمول و خلاقانه در پاسخ به یک مسئله یا محرک اشاره دارد و یکی از مؤلفه‌های مهم خلاقیت محسوب می‌شود. در یک مطالعهٔ تجربی منتشرشده در سال ۲۰۱۲، پژوهشگران تأثیر مصرف ماریجوانا را بر عملکرد افراد در آزمون‌های استاندارد تفکر واگرا بررسی کردند. نتایج این تحقیق نشان داد افرادی که به‌طور مزمن مصرف‌کنندهٔ ماریجوانا بودند، در برخی شاخص‌های تفکر واگرا، از جمله سیالیت ایده‌ها (تعداد پاسخ‌های تولیدشده) و انعطاف‌پذیری شناختی، عملکرد بالاتری نسبت به گروه کنترل داشتند. با این حال، این تفاوت‌ها در همهٔ جنبه‌های خلاقیت مشاهده نشد و به‌ویژه در شاخص‌هایی مانند کیفیت یا کارآمدی ایده‌ها نتایج یکسانی گزارش نگردید. کنترل قند خون برخی تحقیقات اپیدمیولوژیک نشان داده‌اند که مصرف ماریجوانا در جمعیت‌های بزرگ با سطوح پایین‌تر انسولین ناشتا، کاهش مقاومت به انسولین و شاخص‌های کوچکتر دور کمر همراه بوده است، که می‌تواند نشان‌دهندهٔ تغییرات در متابولیسم گلوکز و حساسیت به انسولین باشد. با این حال، این مطالعات ارتباط را گزارش می‌کنند نه علت‌ومعلول مستقیم، و به‌طور قاطع نشان نمی‌دهند که مصرف ماریجوانا باعث کنترل قند خون در بیماران دیابتی می‌شود. برخی مطالعات نشان داده‌اند که CBD می‌تواند در دوزهای متوسط باعث کاهش علائم اضطراب اجتماعی در آزمون‌های آزمایشگاهی شود، در حالی که THC در دوزهای پایین ممکن است اضطراب را کاهش دهد اما در دوزهای بالاتر می‌تواند آن را تشدید کند. در مجموع، شواهد فعلی نشان می‌دهند که اثرات این ترکیبات به دوز و نوع کانابینوئید وابسته است. کاهش پرخاشگری شواهد علمی دربارهٔ ارتباط بین مصرف ماریجوانا و کاهش پرخاشگری نیز پیچیده و گاه متناقض است. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که در شرایط مصرف حاد (کوتاه‌مدت)، استفاده از کانابیس، با کاهش احساس تحریک‌پذیری و خشم در برخی کاربران همراه بوده، که می‌تواند نشانهٔ کاهش موقتی پرخاشگری باشد. با این وجود، تحقیقات دیگر در زمینهٔ جمعیت‌های واقعی نشان داده‌اند که مصرف مزمن ماریجوانا می‌تواند با افزایش رفتارهای پرخاشگرانه و خشونت در برخی افراد، به‌ویژه آن‌هایی که زمینه‌های رفتاری یا سابقهٔ مشکلات روانی دارند، مرتبط باشد. طبق گفته های روان شناختیه مصرف کنندگان این ماده؛ ماریجوانا در واقع چیزی که درون شما هست را بیدار می کند. اپیلپسی (صرع) حقیقات بالینی نشان داده‌اند که کانابیدیول (CBD)، یکی از ترکیبات غیرروان‌گردان کانابیس، دارای اثر ضدتشنج است و می‌تواند باعث کاهش قابل‌توجه در دفعات و شدت تشنج در برخی انواع صرع مقاوم به درمان شود. این شواهد نشان می‌دهند که CBD می‌تواند به‌عنوان مکمل درمان‌های ضدصرع استفاده شود و در برخی بیماران به کاهش شدت تشنج، بهبود خواب و افزایش سطح هشیاری کمک کند، هرچند داده‌ها برای سایر انواع صرع یا استفادهٔ مورداستفادهٔ کانابیس صنعتی محدود است. روماتیسم (آرتر روماتوئید و بیماری‌های روماتیسمی) بررسی‌های نظام‌مند و مطالعات پیش‌بالینی نشان می‌دهند که کانابینوئیدها ممکن است دارای اثرات ضدالتهابی و تسکین‌دهنده درد در بیماری‌های روماتیسمی مانند آرتر روماتوئید (RA) و سایر شرایط مرتبط با التهاب مزمن باشند. برخی تحقیقات گزارش کرده‌اند که این ترکیبات می‌توانند باعث کاهش تولید مولکول‌های التهابی و کاهش درد و بهزیستی بهتر بیماران شوند، اگرچه کیفیت شواهد انسانی محدود و ناهمگون است و مطالعات بیشتری برای تعیین اثربخشی و ایمنی در انسان مورد نیاز است. بیماری کرون (Crohn's disease) مطالعات کنترل‌شده روی بیماران مبتلا به بیماری کرون نشان داده‌اند که مصرف محصولات حاوی کانابیس می‌تواند باعث بهبود علائم بالینی و کیفیت زندگی بیماران در دوره‌های کوتاه‌مدت شود. این نتایج نشان‌دهنده پتانسیل کانابیس برای کاهش علائم بالینی بیماری کرون است، اما شواهد کلی هنوز محدود بوده و نیازمند مطالعات با تعداد شرکت‌کنندهٔ بیشتر و طراحی استاندارد است. با این حال، شواهد برای اثبات اثرات مثبت بر عوارض بیماری یا مرگ‌ومیر محدود و ناسازگار است، و مطالعات انجام‌شده غالباً کوتاه‌مدت و با تعداد اندکی شرکت‌کننده بوده‌اند. در حال حاضر شواهد کافی برای توصیهٔ استفادهٔ گسترده از کانابیس برای کاهش عوارض HIV/AIDS یا بهبود طول عمر در این بیماران وجود ندارد. (Retrieved 2009-09-05.) درحالی‌که همین پژوهش نشان می‌داد که خطر ابتلا به سرطان ریه در کسانی که روزانه ۲ بسته یا بیشتر سیگار تنباکو می‌کشند، ۲۰ برابر بیشتر از سایرین است. نیکوتین موجود در سیگار ماده‌ای سرطان‌زا است، زیرا این ماده جلوی عملکرد طبیعی بدن به منظور دفع کردن سلول‌های آسیب دیده را که ممکن است در آینده سرطانی شوند می‌گیرد اما تی.اچ. سی برخلاف نیکوتین مرگ سلول‌های پیر را تقویت می‌کند و این احتمال را که آن‌ها به سلول‌های سرطانی تغییرشکل بدهند کاهش می‌دهد. همچنین مطالعات حاکی از سرطان‌زا بودن تعداد زیادی مواد شیمیایی دیگر موجود در سیگار است اما کانابینوییدهای ماریجوانا دارای ویژگی‌های ضد تومور سرطانی هستند.Armentano, Paul. سیگار ماری‌جوانا از گُل گیاه شاه‌دانه و گاهی مخلوط با برگ آن یا حشیش تهیه می‌شود. Retrieved 2007-11-22 راه دیگر تدخین این ماده، کشیدن بخار حاصل از گرم شدن اجزای این ماده است که برخلاف روش سوزاندن که ریه‌ها را با دود حاصل از سوختن اجزای فعال گیاه درگیر می‌کند، استنشاق بخار این ماده باعث تحریک گلو و ریه‌ها نمی‌شود. اشکال مختلف ماریجوانا در آمریکا برای تهیه مواد خوراکی مانند پختن کیک‌ها، پیتزاها و تهیه سس‌ها و نوشیدنی‌ها در رستوران‌ها و کافه‌ها استفاده می‌شود و محصولات مختلفی از این ماده همچون کیک، آب نبات، شکلات و بستنی تولید شده و در بازار مواد غذایی آمریکا به فروش می‌رسد. وقتی که ماری‌جوانا به صورت خوراکی مصرف می‌شود، کیفیت اثرگذاری آن متفاوت است و اثرات روان‌گردانی آن معمولاً قوی‌تر از حد انتظار ظاهر می‌شوند.Cannabis. همچنین، زمان بیشتری طول می‌کشد تا اثرات روان‌گردانی آن ظاهر شود، زمان بیشتر نیز باقی می‌ماند و نوعاً بین ۴ تا ۱۰ ساعت پس از مصرف دوام می‌آورد.^ روش‌های خوراکی ماری‌جوانا نیاز به درون کشیدن مواد سوختنی ایجادشده در روش سیگاری ندارد و از این‌رو آسیب‌های تنفسی همراه با کشیدن ماری‌جوانا در این روش وجود ندارد. زیر زبانی برخی داروهای تولید شده از ماریجوانا مانند ساتیوکس (Sativex) به صورت قرص زیر زبانی مصرف می‌شود. بر مبنای دی‌اس‌ام-۵ تنها ۹ درصد از مصرف‌کنندگان ماری‌جوانا به آن وابستگی پیدا می‌کنند؛ برای مقایسه این رقم برای کوکائین ۲۰ درصد، الکل ۲۳ درصد و نیکوتین ۶۸ درصد است. حدود نیمی از مصرف‌کنندگان روزانه بعد از توقف مصرف با علائمی چون ولع شدید به مصرف، بی‌خوابی، بی‌اشتهایی، بی‌قراری و کلافگی روبه‌رو می‌شوند. خطرات ناشی از وابستگی و ترک ماری‌جوانا بسیار کمتر از الکل است و فرد معمولاً می‌تواند بدون مراقبت پزشکی یا دارویی این کار را انجام دهد. وضعیت قانونی اروگوئه در سال ۲۰۱۳ نخستین کشوری بود که لایحهٔ تولید و تجارت آزاد ماری‌جوانا را تصویب کرد. این ابتکار به‌وسیلهٔ خوزه موخیکا، رئیس‌جمهور اروگوئه ارائه شد و به تصویب سنا این کشور رسید. اگرچه در هلند فروش ماری‌جوانا در کافی شاپ‌ها پیش از این لایحه آزاد بود، اما اروگوئه برای نخستین بار، تمامی فعالیت‌های مرتبط، از کاشت تا خریدوفروش را قانونی کرده است. شهروندان اروگوئه مجازند سالانه شش نهال گیاه ماری‌جوانا را در خانه‌هایشان پرورش دهند. در هلند هم، در برخی شهرها، کافی شاپ‌ها مجاز به ارائهٔ ماری‌جوانا به مشتریان خود هستند. با وجود مخالفت‌ها، دولت هلند در سال ۲۰۱۲ میلادی قوانینی برای محدود کردن فروش مواد مخدر به گردشگران تصویب کرده تا بدین وسیله تعداد آن دسته از گردشگرانی که تنها برای استعمال آزادانهٔ مواد مخدر به این کشور سفر می‌کنند، کاهش یابد. برای نخستین بار در ایالات متحده آمریکا رأی‌دهندگان در ایالت‌های کلورادو و واشینگتن با شرکت در دو همه‌پرسی در ماه نوامبر سال ۲۰۱۳ به آزادسازی مصرف ماری‌جوانا رأی دادند. تا ژوئیه ۲۰۱۸، در ۱۰ ایالت آمریکا از جمله واشینگتن پایتخت این کشور، به‌طور کلی مصرف این ماده برای افراد بالای ۲۱ سال آزاد است و در ۳۰ ایالت دیگر نیز استفاده از آن برای مصارف پزشکی قانونی شده است. ۲۱ ژوئن ۲۰۱۸ در پارلمان کشور کانادا لایحهٔ آزادسازی مصرف ماریجوانا با موافقت اکثریت نمایندگان و سناتورها همراه شد. براساس قوانین این لایحه شهروندان بزرگسال کانادایی می‌توانند تا ۳۰ گرم ماری‌جوانا را در مکان عمومی حمل و با دیگران تقسیم کنند. هم‌چنین اجازه کاشت ۴ بوته شاهدانه و تهیه مواد خوراکی از آن نیز شامل این قانون خواهد بود. همچنین مصرف پزشکی ماریجوانا در کشورهای آرژانتین، استرالیا، هلند، بلژیک، شیلی، کلمبیا، مکزیک، پرتغال، بریتانیا، یونان، اسپانیا، آلمان، ایتالیا، کرواسی، لهستان، دانمارک، نروژ، سوئیس، فنلاند، جمهوری چک، پرو، ترکیه، اسرائیل، آفریقای جنوبی و زیمبابوه مجاز است. | ## جمع‌بندی | ۹۵٪ مصرف‌کنندگان ماری‌جوانا از الکل نیز استفاده می‌کردند، ۲۶٪ از آمفتامین و ۱۹٪ از اکستازی.