موضوع مقاله: ماهواره‌بر سیمرغ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ماهواره‌بر سیمرغ | مقدمه: ماهواره‌بر سیمرغ ماهواره‌بر چند مرحله‌ای ساخت سازمان هوافضا وزارت دفاع که در حضور رئیس‌جمهور ایران و در تاریخ ۱۴ بهمن ۱۳۸۸ روز ملی فناوری فضایی و اولین سالگرد پرتاب ماهواره امید رونمایی شد. | ## بخش 1: ماهواره‌بر سیمرغ | و در تاریخ ۳۱ فروردین ۱۳۹۵ برای اولین بار از پایگاه فضایی سمنان برای یک پرواز تحقیقاتی زیرمداری پرتاب شد.پایگاه جدید فضایی ایران به نام امام خمینی نامگذاری شد ماهواره بر سیمرغ در تاریخ ۸ بهمن ۱۴۰۲ برای اولین بار در تاریخ جمهوری اسلامی ایران ۳ ماهواره همزمان را به مدار پرتاب کرد. در تاریخ 16 آذر 1403 (6 دسامبر 2024) ماهواره بر سیمرغ در دومین پرتاب موفق خود در طول یک سال، پرتاب بلوک انتقال مداری سامان-1 به ارتفاع 400 کیومتری به همراه دو محموله دیگر (شامل ماهواره فخر-1) مجموعا به وزن 300 کیلوگرم را در یک عملیات واحد به انجام رساند. این ماهواره بر با مجموع 7 عملیات رسمی پرتابی تا دسامبر 2024، در بین لیست 40 ماهواره بر فعال در جهان (که بیشترین تعداد عملیات را داشته اند) قرار دارد. مشخصات ماهواره‌بر سیمرغ دارای طول ۲۶٫۵ متر و وزن پرتابی ۸۷ تن می‌باشد، مرحله اول آن با قطر ۲٫۴ دارای چهار موتور سوخت مایع خوشه‌سازی شده و هماهنگ شده تیپ سفیر-۱ب با چهار توربوپمپ جداگانه است، که هر یک از این موتورها رانش تولید می‌کنند، به‌علاوه موجموعه‌ای از چهار موتور کوچک ورنیه‌ای کمکی با یک توربوپمپ واحد مشترک که رانش تولید می‌کنند. مرحله دوم سیمرغ با قطر ۱٫۵ متر از چهار موتور کوچکتر سوخت مایع (که در اصل موتورهای ورنیه‌ای موشک R-27 Zyb اتحاد جماهیر شوروی هستند) که روی هم رفته توان تولید رانش را دارند بهره می‌برد. | ## بخش 2: ماهواره‌بر سیمرغ | مرحله سوم سیمرغ سامان-۱ (سامانه انتقال مداری) نام دارد که بر خلاف دو مرحله قبلی که از سوخت مایع (\N۲O۴) بهره می‌برند از سوخت جامد استفاده می‌کند و موظف است محموله را بعد از تثبیت و از بین بردن ارتعاشات در مدار در نظر گرفته شده تزریق کند و مدار آن را ارتقا دهد. مدت کل پرواز سیمرغ برای رسیدن به مدار نزدیک به زمین حدود ۴۹۰ ثانیه است، جدایش مرحله اول در ارتفاع ۹۰ کیلومتری و در سرعت ۲۳۰۰ متر بر ثانیه اتفاق می‌افتد، همزمان با جدایش مرحله اول، موتورهای مرحله دوم وارد عمل شده و اندکی بعد دماغه ماهواره‌بر ایجکت می‌شود، در این حین محموله به سرعت ۷۴۰۰ متر بر ثانیه می‌رسد و سپس در مدار موردنظر خود تزریق می‌شود. سیمرغ توان قرار دادن یک ماهواره ۲۵۰ تا ۳۵۰ کیلویی یا یک منظومه تاسواره‌ای در مدار ۵۰۰ کیلومتری زمین را داراست. برخلاف ماهواره‌بر نسل پیشین ایران سفیر، سیمرغ به صورت عمودی بر روی سکوی پرتاب مونتاژ می‌شود، هر مرحله ماهواره‌بر به صورت افقی در کارخانه تولید می‌شود و پس به سکوی پرتاب آورده می‌شود، جایی که مونتاژ مراحل نهایی با کمک برج خدماتی مخصوص طراحی شده برای سامانه فضایی امام خمینی به پایان می‌رسد. با این وجود، نشانه‌هایی از پیشرفت‌های تدریجی در ضریب اعتماد و قابلیت اطمینان به سیمرغ در پرتاب‌ها و شکست‌های پیاپی دیده می‌شود. | ## بخش 3: ماهواره‌بر سیمرغ | برای مثال، یک مأموریت موفق برای تزریق ماهواره با سیمرغ، نیاز به ۴۹۰ ثانیه عملکرد موفق موتورها، توربوپمپ‌ها و دیگر زیر-سامانه‌ها را دارد. در پرتاب دوم سیمرغ، فقط ۱۲۰ ثانیه از پرواز گذشته بود که نقص در مرحله دوم باعث شکست پرتاب شد. اما در پرتاب سوم از ۴۹۰ ثانیه عملکرد مورد نیاز، ماهواره‌بر ۴۵۰ ثانیه بدون نقص عمل کرد. و در پرتاب سوم این عدد حتی به ۴۷۵ ثانیه هم رسید و ماهواره‌بر فقط در ۱۵ ثانیه آخر عملکرد خود دچار اشکال شد. این ارقام به ترتیب به پرتاب‌ها ضریب موفقیت ۸۶، ۹۵، و ۱۰۰ درصد را می‌دهد، که نشانه واضحی در بالارفتن میزان قابلیت اطمینان به عملکرد سیمرغ است. | ## جمع‌بندی | تاریخچه پرتاب‌ها +شماره پرتابتاریخمحمولهنتیجه پرتابتوضیحات۱۳۱ فروردین ۱۳۹۵هیچاولین پرواز تحقیقاتی زیر-مداری۲۵ مرداد ۱۳۹۶هیچدومین پرواز تحقیقاتی زیر-مداری۳۲۹ دی ۱۳۹۷عملیاتینقص در مرحله سوم۴۲۰ بهمن ۱۳۹۸عملیاتینرسیدن به سرعت کافی به دلیل نقص در مرحله دوم۵۹ دی ۱۴۰۰تحقیقاتیعدم تزریق ماهواره به مدار۶۸ بهمن ۱۴۰۲تحقیقاتی-عملیاتیتزریق همزمان ۳ ماهواره به مدارهای مربوطه.