موضوع مقاله: بسیج منطقه‌ای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بسیج منطقه‌ای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | مقدمه: با توجه به گستردگی دامنه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در یک منطقه جنگی بزرگ (خاورمیانه و عمان - خلیج فارس در اقیانوس هند) با احتمال سرایت به مناطق اطراف (دریای عرب - شبه قاره هند، مدیترانه شرقی - اروپا - آناتولی، قفقاز - آسیای مرکزی بزرگ و خلیج عدن - دریای سرخ - شمال شرقی آفریقا)، بسیج‌های زیادی از سوی کشورهایی که در حال حاضر تحت تأثیر تأثیر اقتصادی و ژئوپلیتیکی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران قرار دارند، در حال انجام است. | ## بخش 1: بسیج منطقه‌ای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | همچنین در چنین استقرارهایی تأثیر پذیرفته است که بحران تنگه هرمز در صورت توقف طولانی مدت، اقتصاد جهان را با یک بحران انرژی بالقوه تهدید می‌کند، تولیدکنندگان نفت در منطقه و همچنین به مسیرهای تجاری اقیانوس هند آسیب می‌رساند. پس از حملات به جزیره قبرس و تهدیدات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علیه این جزیره، کشورهای متعددی از جمله فرانسه، یونان، ایتالیا، اسپانیا، هلند و بریتانیا تصمیم گرفتند نیروهای مسلح خود را در آب‌های اطراف و به داخل جزیره بسیج کنند، و قول دادند که در صورت حمله از آن محافظت کنند. سخنگوی ارشد کمیسیون اروپا اظهار داشت که در روزهای آینده پس از حمله، «بند دفاع متقابل اتحادیه اروپا» مورد بحث قرار خواهد گرفت. در ۶ مارس، بلغارستان به آمریکا و یونان اجازه داد تا از خاک خود برای مقابله با حملات احتمالی ایران استفاده کنند. مانفرد وبر، رئیس حزب مردم اروپا، ایران را «رژیمی جنایتکار» نامید و قول داد که حمله به جمهوری قبرس، حمله به اروپا تلقی خواهد شد. پاسخ ایران این بود که اظهار داشت چنین اقداماتی که منجر به درگیری می‌شود، می‌تواند «اعمال جنگ» تلقی شود، با این حال، تحلیلگران خاطرنشان می‌کنند که بسیج اروپایی‌ها در قبرس واکنشی نبود که ایران انتظار داشت و به نظر می‌رسد به عنوان یک عامل بازدارنده عمل کرده است. ناظران در کشورهای قبرس و یونان خاطرنشان کردند که چگونه جنگ به وضوح درک شده و ترس از تشدید بیشتر درگیری‌ها بین هر دو کشور شایع است. قبرس نگرانی خود را در مورد احتمال وجود گروه‌های تروریستی که می‌توانند از قبرس شمالی، جایی که ۱۰۰۰۰ ایرانی طرفدار رژیم در آن زندگی می‌کنند و ظاهراً حماس و اخوان‌المسلمین در آنجا فعالیت دارند، به نمایندگی از ایران در داخل این کشورها فعالیت کنند، ابراز کرد. سازمان‌های اطلاعاتی ایتالیا گزارش دادند که بسیار محتمل است که کل منطقه مدیترانه شرقی تحت تأثیر بی‌ثباتی فزاینده در شام و تنگه هرمز قرار گیرد و عمدتاً بر بازارهای انرژی و امنیت تأمین تأثیر بگذارد، که اگر مسیر تجاری هند و مدیترانه از طریق کانال سوئز - دریای سرخ در اثر درگیری آسیب ببیند، بر کشورهای مدیترانه و کل اروپا تأثیر خواهد گذاشت. به عنوان دلیل اصلی کشورهای مختلف غربی برای استقرار نیروها، با هدف اصلی حفاظت از مسیرهای تجاری اروپا-اقیانوس اطلس. نخست‌وزیر ایتالیا، جورجا ملونی، در حال ایجاد روابط حسنه بین اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس برای یک استراتژی دیپلماتیک مشترک و حفظ … آنها بوده است. مخالفت با اقدامات تهاجمی علیرغم بسیج نیروها، موضع یکپارچه اروپایی در این درگیری وجود نداشت و اختلافات سیاسی بین حمایت فعال از فعالیت‌های نظامی ضد ایرانی، مانند آلمان، یا توسعه یک استراتژی دفاعی با فاصله گرفتن (و گاهی اوقات محکوم کردن، مانند اسپانیا) از فعالیت‌های ایالات متحده و اسرائیل که از نظر قانونی مشکوک تلقی شده‌اند، ایجاد شد. اعتراضاتی در قبرس علیه وجود پایگاه‌های قبرس بریتانیایی آغاز شد، زیرا روابط قبرس و بریتانیا رو به وخامت گذاشت، زیرا قبرسی‌ها می‌ترسیدند که اگر این پایگاه‌ها به جای اهداف دفاعی اعلام شده خود، برای فعالیت‌های تهاجمی طرفدار ایالات متحده/اسرائیل استفاده شوند، این کشور ممکن است به درگیری ایران کشیده شود. به همین ترتیب، دولت اسپانیا به مداخله فعال‌تر اروپا در بحران خاورمیانه اعتراض کرد و موضع خود را سخت‌تر کرد، که پس از آنکه پدرو سانچز اقدامات ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران را نقض قوانین بین‌المللی دانست، به روابط آمریکا و اسپانیا آسیب رساند چنین اقداماتی را «اشتباهی بزرگ» اعلام کرد که تنها منجر به درگیری‌ای می‌شود که برای اروپا بیگانه است و مدیترانه شرقی را به بی‌ثباتی می‌کشاند، در حالی که استفاده از پایگاه‌های اسپانیا را برای ارتش‌های ایالات متحده و اسرائیل انکار کرد. ترکیه ترکیه همچنین نگرانی‌های خود را در مورد ناامنی برای ترک‌های قبرس ابراز کرد و قصد دارد نیروهای هوایی خود را با مأموریت تأمین امنیت بیشتر جزیره قبرس و جلوگیری از ادغام مناقشه قبرس با جنگ ایران، به قبرس شمالی اعزام کند. همچنین روابط یونان و ترکیه به دلیل منافع متضادشان دچار تنش شد، زیرا هر دو کشور از تهدید ایران برای استقرار ارتش‌های خود در نزدیکی مرز یونان و ترکیه و تأمین مواضعی برای کمک به یونانی‌های قبرسی و ترک‌های قبرسی متخاصم سوءاستفاده کرده‌اند، همچنین هر دو کشور به سایر جنبش‌های نظامی اعتراض دارند و در عین حال تمایلی به همکاری به عنوان شرکای ناتو ندارند (حتی توسط یونانی‌ها محکوم شده‌اند که دولت ترکیه مخفیانه در طول بحران ۱۴۰۴ ایران و کردها به ایرانیان کمک می‌کند و همچنین از طریق قبرس شمالی به حماس علیه اسرائیل کمک می‌کند). قفقاز جمهوری آذربایجان از ۳ مارس، نیروهای جمهوری آذربایجان با شدت گرفتن درگیری، استقرار خود را به سمت مرز ایران آغاز کرده‌اند. این حضور نظامی فزاینده با این واقعیت توجیه شد که درگیری ایران خطر درگیری‌های مرزی را به شدت افزایش می‌دهد، به خصوص اگر امنیت داخلی ایران از بین برود یا اگر اسرائیل از خاک آذربایجان برای حمله به ایران استفاده کند. با این حال، جیحون بایراموف، وزیر امور خارجه گفت: «برای هیچ کشوری غیرممکن است که از خاک آذربایجان علیه ایران همسایه و دوست استفاده کند». | ## بخش 2: بسیج منطقه‌ای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | با این وجود، دغدغه اصلی دولت جمهوری آذربایجان برای شروع بسیج نیروها، خطر بالای ادغام مناقشه ارمنستان و جمهوری آذربایجان با مناقشه نیابتی ایران و اسرائیل به دلیل وجود غیررسمی اتحادهای ژئواستراتژیک طرفدار آمریکا، جمهوری آذربایجان و اسرائیل و ارمنستان و ایران طرفدار روسیه (که می‌تواند به دلیل روابط پیچیده گرجستان و روسیه بر مناقشه گرجستان و اوستیا نیز تأثیر بگذارد) و همچنین ترس از قیام جدایی‌طلبان آذربایجانی در ایران با حمایت آمریکا و اسرائیل بوده است که می‌تواند محاسبات ژئوپلیتیک محلی در منطقه (که در حال حاضر در مذاکرات صلح ۲۰۲۵ ارمنستان و جمهوری آذربایجان مستقر است) را بی‌ثبات کند و باعث بی‌اعتباری در میان بخش‌های الحاق‌گرای آذربایجانی و لیبرال‌ها شود (که می‌توانند با یک شبه‌دولت غربی‌شده آذربایجان ایرانی با حمایت آمریکا و اسرائیل علیه دولت محافظه‌کار فعلی جمهوری آذربایجان متحد شوند). در ۲۸ فوریه، دولت ارمنستان یک گروه کاری (از شورای امنیت ارمنستان) برای ارزیابی تأثیر بالقوه این درگیری بر قفقاز تشکیل داد، زیرا از احتمال ادغام جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران با درگیری قره‌باغ کوهستانی و درگیری گرجستان و اوستیا بیم داشت. همچنین ارمنستان و آذربایجان نگران شدند که کریدور زنگزور ممکن است در آتش متقابل ایالات متحده، اسرائیل و ایران گرفتار شود، در حالی که ایران به ارمنستان هشدار داد که نسبت به بسیج آذربایجان محتاط باشد و ادعاهای الحاق‌گرایانه آن بر استان سیونیک را به خاطر داشته باشد. با وجود این، تا ۴ مارس، ارمنستان نیروهای خود را در مرز ارمنستان و ایران بسیج نکرد، زیرا نمی‌خواست این تقاطع را ببندد یا همسایگان خود را تحریک کند. از سوی دیگر، دولت گرجستان نگرانی خود را از سرریز شدن تنش‌ها به خاک این کشور ابراز کرد که توسط ایرانیان برای دور زدن تحریم‌های غرب و همچنین توسط نهادهای مخالف ایرانی برای برنامه‌ریزی علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است، و اظهار داشت که این کشور تحت حمله مداوم است و این نقض بی‌طرفی این کشور توسط گرجی‌هایی است که با یکی از طرفین درگیری ایران همدردی می‌کنند. با این حال، برخی از تحلیلگران، گرجستان را به همدردی با ایران و روسیه متهم کرده‌اند. کادیروفی‌ها، نیروهای ویژه آخمات چچن که در شورش داعش در قفقاز شمالی جنگیدند، اعلام کرده‌اند که در صورت تهدید منافع روسیه در قفقاز جنوبی و اوکراین توسط یک جنگ تمام عیار که توسط جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران تحریک شده است، آماده مداخله در کنار محور مقاومت هستند. همچنین ترکیه به مبارزات جدایی‌طلبان آذربایجانی و کرد در ایران و همچنین جنبش‌های پان ترکیستی در منطقه قفقاز-شمال ایران علاقه نشان داده است و در نظر دارد در صورت وقوع جنگ داخلی در جمهوری اسلامی ایران پس از فروپاشی، با آذربایجانی‌های ایران علیه کردهای ایران متحد شود و انتظار دارد که دولت جمهوری آذربایجان را به چنین سناریویی بکشاند. شمال شرقی آفریقا و یمن حوثی‌های یمن نظامی‌سازی حوثی‌ها (که از قبل درگیر جنگ داخلی یمن هستند) تشدید شده است، زیرا محور مقاومت، جنگ ایران را به محاصره مداوم دریای سرخ توسط اسرائیل مرتبط می‌داند و تهدید می‌کند که در صورت تشدید تنش‌ها، حملات کشتیرانی خود را از سر خواهد گرفت در حالی که بر بسیج نیروهای خود برای شکست مداخله عربستان سعودی طرفدار آمریکا/اسرائیل در یمن تمرکز دارد (و نمی‌خواهد آتش‌بس ۲۰۲۵ آمریکا و حوثی‌ها را نقض کند). در این زمینه از افزایش تنش‌ها، کشتی‌های تجاری بی‌طرف از آفریقا-اوراسیا از تنگه باب‌المندب و کانال سوئز و مسیر هند-مدیترانه اجتناب کرده و مسیر دماغه امید نیک را برای رسیدن به تجارت اقیانوس هند ترجیح می‌دهند. مصر حتی قبل از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، مصر به دلیل بحران خاورمیانه (۲۰۲۳–اکنون) و خطر سرایت جنگ غزه توسط درگیری اسرائیل و حزب‌الله (۲۰۲۳–اکنون) ده‌ها هزار سرباز، تانک، خودروی زرهی و هلیکوپتر جنگی را به شمال شبه‌جزیره سینا بسیج کرده بود و می‌خواست از گسترش جنگ نیابتی ایران و اسرائیل در خاک خود جلوگیری کند. همچنین مصر مرز اسرائیل و مصر را با موانع سیمانی و مناطق حائل به شدت تقویت کرده است تا از نظر فیزیکی مانع این امر شود، زیرا هرگونه جابجایی اجباری فلسطینی‌ها را تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی خود و پیمان صلح ۱۹۷۹ با اسرائیل می‌داند. برخی از این بسیج‌ها با اسرائیل علیه تهدید مشترک اسلام‌گرایی شیعه مورد حمایت محور مقاومت هماهنگ شده است و همچنین به عنوان استقرارهای مستقل که روابط آن با اسرائیل را به دلیل اتهامات «تجمع بیش از حد» سرد کرده است. همچنین دولت مصر به‌طور تهاجمی حضور نظامی خود را در جنوب شاخ آفریقا گسترش داده و با سومالی توافق‌نامه‌های همکاری نظامی برای استقرار نیرو در آنجا و تأمین امنیت تنگه باب المندب امضا کرده است، با نفوذ رو به گسترش ایران/حوثی‌ها مقابله می‌کند و مانورهای امنیتی بحث‌برانگیز اخیر اسرائیل در منطقه (مانند به رسمیت شناختن سومالی‌لند توسط اسرائیل) را خنثی می‌کند. شاخ آفریقا شاخ آفریقا به دلیل وجود شبکه‌های نظامی، سیاسی و اقتصادی در سراسر خلیج عدن و تعاملات دریای سرخ (که باعث می‌شود بحران در یک ساحل به سرعت بر ساحل دیگر تأثیر بگذارد) با خاورمیانه از نظر تاریخی مرتبط بوده است. به همین دلیل، محور مقاومت حتی قبل از جنگ آمریکا و اسرائیل، حوزه نفوذ خود را در منطقه گسترش داده است، همان‌طور که عربستان سعودی، امارات متحده عربی و اسرائیل نیز برای تأمین منافع خود (در چارچوب جنگ نیابتی ایران و عربستان سعودی) این کار را انجام دادند. کشتی ایرانی ساویز در دریای سرخ (نزدیک ساحل اریتره) از یمن حوثی به عنوان یک ابزار کم هزینه و لجستیکی و اطلاعاتی، در کنار مشاوران نظامی و شبکه‌های تسلیحاتی برای حمل و نقل تسلیحات مستقر است، همچنین از دهه ۲۰۰۰ بسیج کوچکی از سوی ایران در سودان و اریتره برای تأمین منافع خود در تنگه منداب در حال انجام است. برخی از تحلیلگران نگرانی‌های جدی خود را نشان داده‌اند مبنی بر اینکه بدترین سناریو برای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، گسترش درگیری به سمت شمال شرقی آفریقا به دلیل بحران مرتبط با دریای سرخ و درگیری‌های شاخ آفریقا در مجاورت آن خواهد بود، که در آن می‌توان جنگ داخلی سودان، بحران اریتره-اتیوپی، بحران اتیوپی-مصر و سودان، جنگ داخلی سومالی و موارد دیگر را با هم ادغام کرد، و همچنین شکافی بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی، به دلیل بسیج کشورهای مختلف به عنوان پیامد تنش‌های منطقه‌ای از قبل از جنگ. به دلیل دسترسی لجستیکی ایران به زیرساخت‌های اریتره و روابط نیابتی بین حوثی‌ها و شبکه‌های شبه‌نظامی سومالی، به این پایگاه‌های پیش‌بینی‌شده به عنوان بنادر اریتره (عمدتاً عصب، مصوع) و سومالی اشاره شده است. | ## بخش 3: بسیج منطقه‌ای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | کشورهای خلیج فارس و ترکیه نیز در صورت افزایش تنش‌ها با محور مقاومت، به سمت آفریقا بسیج شده‌اند و انتظار دارند در صورت تبدیل شدن درگیری‌ها به جنگ تمام‌عیار، کریدور دریای سرخ کاملاً نظامی شود. تنش‌ها در شرق آفریقا این بلوک نظامی، یک بلوک نظامی ترکیه - عربستان سعودی - سومالی برای مقابله با بلوک امارات - سومالیلند - اسرائیل و همچنین ایران - حوثی - الشباب (که آخرین آنها نیز رویکردهایی را در قبال دزدان دریایی سومالی اتخاذ کرده‌اند) ایجاد شده است. این جنگ سرد فعلی در شرق آفریقا بین ایران، اسرائیل و عربستان سعودی، اتیوپی (که به دنبال به حداکثر رساندن دستاوردهای استراتژیک خود بدون نشان دادن ترجیح به هر یک از طرفین است) و مصر (که نیروهای خود را در موگادیشو برای مقابله با هرگونه نفوذ رقابتی در دریای سرخ بسیج کرده‌اند) را نیز به خود جلب کرده است. تحلیلگران ژئوپلیتیکی مانند محمد مارشال اظهار داشته‌اند که «شاخ آفریقا دیگر حاشیه‌ای نیست. این منطقه به رقابت‌های خلیج فارس، جنگ سودان، سیاست‌های نیل و مسیرهای کشتیرانی جهانی گره خورده است. گفتمان دسترسی دریایی اتیوپی بخشی از این تغییر ساختاری است»، در حالی که عبدالطیف المناوی اعلام کرد که «همپوشانی فزاینده بین پویایی‌های آفریقا و خاورمیانه، ماهیت درگیری‌ها را تغییر می‌دهد» و مصر در تلاش است تا تعادلی در منطقه ایجاد کند (و در صورت لزوم استفاده از نیروی نظامی را در نظر می‌گیرد). این درگیری شاخ آفریقا نتیجهٔ تراکم فزایندهٔ منطقهٔ هند و مدیترانه با استقرار نیروهای دریایی، پایگاه‌های خارجی، رقابت‌های نیابتی و رقابت‌های زیرساختی است. بندر بربره در سومالی‌لند (متحد اسرائیل و امارات متحده عربی که هر دو در این منطقه حضور نظامی دارند و از قبل در آنجا بسیج شده‌اند) و کمپ لیمونیر در جیبوتی (پایگاه ایالات متحده در این کشور) به دلیل اهمیت استراتژیک آن، توسط ایران و حوثی‌ها (و متحدان الشباب آن) به عنوان هدف نظامی در نظر گرفته شده است. به رسمیت شناختن سومالی‌لند توسط اسرائیل شامل بحث‌هایی در مورد تأسیس یک پایگاه نظامی توسط اسرائیل در بربره بود، و حوثی‌ها پس از این به رسمیت شناختن هشدار دادند که «دارایی‌های اسرائیل در سومالی‌لند اهداف نظامی مشروع خواهند بود» که ثبات منطقه‌ای در شاخ آفریقا را به خطر می‌اندازد. علاوه بر این، طبق گزارش‌ها، ایران و حوثی‌ها از آغاز جنگ، تعامل دیپلماتیک خود را با اتیوپی افزایش داده‌اند، همان‌طور که ایالات متحده نیز با مصر و سودان، در مناقشه فعلی سد بزرگ رنسانس اتیوپی، از طرف‌های مخالف حمایت می‌کند. با این حال، اسرائیل نیز تعاملات دیپلماتیک خود را با اتیوپی افزایش داده است و انتظار دارد از موقعیت محصور در خشکی آن برای مقابله با حوزه نفوذ ایران و حوثی‌ها در کشورهای ساحلی دریای سرخ آفریقا استفاده کند. مرز ایران مرز غربی ترکیه، عراق و ایران در حالی که ترکیه در قبال کارزار آمریکا و اسرائیل موضع بی‌طرفانه‌ای اتخاذ کرده است، وضعیت نظامی و اطلاعاتی در مرز شرقی آن بسیار فعال است و حضور نظامی خود را برای محافظت از خاک و حریم هوایی خود در برابر خطر سرایت تنش‌های منطقه‌ای به دلیل افزایش تنش‌ها در «سطحی وحشتناک» ناشی از تأثیر جنگ آمریکا و اسرائیل بر ایران، تقویت می‌کند. یکی دیگر از انگیزه‌های بسیج نیروها، درگیری نیابتی اسرائیل و ترکیه در هلال حاصلخیز و بحران کردها و ایران در سال ۲۰۲۶ بوده است، زیرا اطلاعات ترکیه نشانه‌هایی را مشاهده کرده است مبنی بر اینکه گروه‌های مسلح کرد، از جمله پ.ک. ک و وابسته ایرانی آن، پژاک، در تلاشند تا از خلاء قدرت برای شروع جنگ استقلال از کردستان ایران از طریق عملیات از کردستان ترکیه سوءاستفاده کنند، که این امر امنیت و تمامیت ارضی ترکیه و همسایگان آن را نیز تهدید می‌کند (و همچنین روابط آن با اسرائیل و ایالات متحده را به دلیل گزارش‌های حمایت از کردها توسط هر دو قدرت بزرگ، سخت‌تر می‌کند) و خواهان حفظ وضع موجود در ایران است. دولت رجب طیب اردوغان و دولت کردستان عراق در مورد تنش‌های منطقه‌ای بحث کردند و در نظر داشتند که یک سیاست مشترک برای پایان دادن به درگیری‌های منطقه‌ای و تروریسم مورد حمایت ایران و همچنین حزب کارگران کردستان تدوین کنند. مرز شرقی افغانستان-پاکستان-ایران دولت پاکستان که به دلیل جنگ افغانستان و پاکستان در سال ۲۰۲۶ بسیج شده بود، به شدت نگران درگیری‌های مرزی در بلوچستان (اثرات سرریز، تنش‌های فرقه‌ای یا فعالیت‌های نیابتی و تروریستی) بوده است زیرا مرزهای غربی آن با ایران بی‌ثبات می‌شود، زیرا این امر آنها را در معرض خطر جنگ دو جبهه‌ای قرار می‌دهد که نمی‌توانند از عهده آن برآیند و می‌تواند بر منافع آنها در مرزهای شرقی‌شان در درگیری هند و پاکستان تأثیر منفی بگذارد. مرز شمال شرقی ترکمنستان و ایران ترکمنستان با حفظ بی‌طرفی کامل، نیروهای مرزی خود را نه برای جنگ، بلکه برای مدیریت بحران بسیج کرده است. در ۵ مارس، عشق‌آباد گذرگاه‌های مرزی اضافی و به شدت نظامی‌شده‌ای را به‌طور خاص برای تسهیل تخلیه اضطراری شهروندان خارجی و پناهندگانی که از شمال شرقی ایران فرار می‌کنند، با هدف جلوگیری از نقض کنترل‌نشده مرزها و درگیری‌های احتمالی، باز کرد. | ## جمع‌بندی | مناطق دیگر در نیجریه، اعتراضات ضد آمریکایی توسط جنبش اسلامی مورد حمایت ایران بسیج شده است که این امر ترس از توطئه علیه منافع اسرائیل و آمریکا در این کشور مانند آنچه در پاکستان اتفاق افتاد را افزایش داده است.