موضوع مقاله: کونلون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کونلون | مقدمه: این رشته‌کوه‌ها در غرب چین، از پامیر تاجیکستان آغاز شده و به سمت شرق، از جنوب سین‌کیانگ تا استان چینگ‌های ادامه می‌یابند. | ## بخش 1: کونلون | کونلون مرز شمالی فلات تبت را تشکیل داده و در جنوب حوضه تاریم و بیابان تکله‌مکان واقع شده است. رشته‌کوه‌های فرعی مانند آلتین‌تاگ، چیلیان‌شان و مین‌شان بخشی از مجموعه کونلون محسوب می‌شوند. رشته‌کوه‌های بایان‌هار، شاخه‌ای جنوبی از کونلون، حوضه آبریز بین دو رودخانه بزرگ چین، یانگ‌تسه و زرد را تشکیل می‌دهند. این رشته‌کوه در اثر برخورد صفحه تکتونیکی هند با صفحه اوراسیا در دوره تریاس پسین شکل گرفته است. گروه آتشفشانی کونلون شامل بیش از ۷۰ مخروط آتشفشانی است که بلندترین آن‌ها ۵٬۸۰۸ متر ارتفاع دارد. در اسطوره‌های چینی، کونلون به‌عنوان «پدر کوه‌ها» شناخته می‌شود و جایگاه الهه غرب، «سی وانگ مو»، است. این کوه‌ها در متون کلاسیک چینی مانند «کلاسیک کوه‌ها و دریاها» به‌عنوان مکانی نیمه‌افسانه‌ای ذکر شده‌اند. به‌دلیل شرایط جغرافیایی سخت، تنها دو جاده اصلی از این رشته‌کوه عبور می‌کنند: بزرگراه ۲۱۹ در غرب و بزرگراه ۱۰۹ در شرق. موقعیت این کوه‌ها لبهٔ شمالیِ فلات تبت و مرزهای جنوبیِ حوضه تاریم و گذر گانسو را تشکیل‌می‌دهند و تا جنوب شرقیِ رود وی امتدادیافته و در سرزمین‌های پست شمالیِ چین امتداد می‌یابند. رشته‌کوه کولون در سرمین‌های سین کیانگ، چینگهای و تبت در جمهوری خلق چین کنونی جای‌دارد و بلندترین چکاد آن لیوشی شان نام‌دارد. این کوه‌ها در طول لبه جنوبی مناطقی که امروزه حوضه تاریم، بیابان بدنام تکله‌مکان و بیابان گبی نامیده می‌شوند، کشیده شده‌اند. | ## بخش 2: کونلون | تعدادی از رودخانه‌های مهم از این رشته‌کوه جاری می‌شوند، از جمله رود قره‌کاش («رود یشم سیاه») و رود یورونگ‌کاش («رود یشم سفید») که از میان واحه ختن به سمت بیابان تکله‌مکان جریان می‌یابند. در جنوب کونلون، منطقه کم‌جمعیت چانگ‌تانگ قرار دارد که بخشی از فلات تبت را تشکیل می‌دهد. ادامه شمال شرقی آن یعنی چی‌لیان شان دیگر رشته‌کوه شمالی اصلی کونلون محسوب می‌شود. کوه‌های بایان هار، شاخه‌ای جنوبی از کوه‌های کونلون، خط تقسیم آب میان حوضه‌های آبریز دو رودخانه بلند چین، یعنی رود یانگ‌تسه و رود زرد را تشکیل می‌دهند. بلندترین قله کوه‌های کونلون، قله الهه کونلون (۷,۱۶۷ متر) در منطقه کریه در کونلون غربی است. آرکا تاق (کوه قوس) در مرکز کوه‌های کونلون قرار دارد که بلندترین نقاط آن اولوغ موستاگ (۶,۹۷۳ متر) و قله بوکادابان (۶,۸۶۰ متر) هستند. در کونلون شرقی، بلندترین قله‌ها قله یوژو (۶,۲۲۴ متر) و آمنه ماچین (۶,۲۸۲ متر) هستند؛ آمنه ماچین قله اصلی شرقی کوه‌های کونلون است و به همین دلیل به عنوان لبه شرقی این رشته‌کوه در نظر گرفته می‌شود. این رشته‌کوه در لبه‌های شمالی صفحه کیمری و در جریان برخورد آن با قاره سیبری در دوره تریاس پسین شکل گرفت که منجر به بسته شدن اقیانوس پالئوتتیس شد. این رشته‌کوه جاده‌های بسیار کمی دارد و در طول ۳۰۰۰ کیلومتری آن تنها دو جاده از آن عبور می‌کنند. در غرب، بزرگراه ۲۱۹ در مسیر یچنگ سین‌کیانگ به لهاتسه تبت از این رشته‌کوه می‌گذرد. گروه آتشفشانی کونلون بیش از ۷۰ مخروط آتشفشانی، گروه آتشفشانی کونلون را تشکیل می‌دهند. | ## بخش 3: کونلون | اگر آن‌ها کوه آتشفشانی در نظر گرفته می‌شدند، بلندترین آتشفشان در آسیا و چین و دومین آتشفشان بلند در نیم‌کره شرقی (پس از کوه کلیمانجارو) و یکی از هفت قله آتشفشانی بر پایه ارتفاع محسوب می‌شدند. کوه‌های کونلون در طول دوره ایالت‌های جنگ‌طلب (۴۷۵–۲۲۱ پیش از میلاد) وارد ایدئولوژی چینی شدند و عمیقاً با فرهنگ چین درآمیختند. در کتاب «کلاسیک کوه‌ها و دریاها» درباره کوه‌های کونلون آمده است: «تپه کونلون، که پایتخت امپراتور است و خدای زمین [لوئو] بر آن نظارت دارد.» گو جی‌گانگ چارچوب اساطیر چین را بر اساس مناطق شرقی و غربی به دو گسترهٔ «کونلون» و «کوه پنگلای» تقسیم می‌کند. او معتقد است که اسطوره کونلون: «از فلات غربی سرچشمه می‌گیرد و داستان‌های جادویی و باشکوه آن به شرق گسترش می‌یابد... ترکیب این شرایط طبیعی محدوده اساطیری پنگلای را در مناطق ساحلی یان، وو، چی و یوئه شکل داده است.» در اساطیر، کوه کونلون زادگاه و نیای ملت چین و مرکز آسمان و زمین است. نظام «اساطیر کونلون» این کوه را مکانی نمادین می‌داند و عمدتاً بر اسطوره‌ها و داستان‌های شخصیت‌هایی چون امپراتور زرد و ملکه مادر غرب (شی وانگ‌مو) تمرکز دارد. داستان‌هایی مانند تعقیب خورشید توسط کوافو، خشم گونگ‌گونگ که به کوه بوژو آسیب زد و پرواز چانگ‌ئه به ماه، همگی از اساطیر کونلون سرچشمه می‌گیرند. مائو دون خاطرنشان کرده است: «مردم اولیه تصور می‌کردند که خدایان به صورت گروهی زندگی می‌کنند و در کوه‌های بسیار بلند ساکن هستند، بنابراین بلندترین کوه در آن سرزمین به اقامتگاه خدایان در اساطیر تبدیل شد. اسطوره چینی معادل همان چیزی است که در کونلون رخ داده است.» طبق افسانه‌ها، شاه مو از ژو (۹۷۶–۹۲۲ پیش از میلاد) نخستین کسی بود که از این بهشت بازدید کرد. | ## جمع‌بندی | گفته می‌شود او در آنجا «کاخ یشم» امپراتور زرد (بنیان‌گذار اساطیری فرهنگ چین) را یافت و با ملکه مادر غرب دیدار کرد که اقامتگاه افسانه‌ای‌اش در این کوه‌ها بود.