موضوع مقاله: سازگاری حسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سازگاری حسی | مقدمه: این واکنش غیرارادی که در زبان عامی، عادت نامیده می‌شود، در عمل مانند کاهش شدت محرک تجربه می‌شود. | ## بخش 1: سازگاری حسی | برای مثال وقتی در اتاقی چراغ خاموش شده و اتاق تاریک می‌شود، چند ثانیه ای زمان لازم است تا به اصطلاح چشم به تاریکی عادت کند. مانند زمانی که به اصطلاح به سر و صدای محلی عادت کرده یا به مرور زمان توجهی به بوی اتاق خود نمی‌کنیم.مقصد و محصول سازگاری حسی، از جمله حفاظت از گیرنده حسی است. برای مثال یک صدای به اصطلاح گوشخراش باعث انقباض عضلات ظریفی در گوش داخلی شده و در نتیجه از شدت ارتعاش مضر در داخل گوش و احتمال آسیب به پرده گوش کاسته می‌شود. کشف به موقع تغییرات محیطی، مانند خطر درندگان، طوفان یا آتش‌سوزی، برای موجودات زنده اهمیت حیاتی دارد. در حالی که عوامل ثابت، اطلاعات جدیدی در برندارند و این یک امتیاز دیگر سازوکار سازگاری حسی است که ضمن ناچیز انگاشتن جزئیات ثابت محیطی، هوشیاری نسبت به تغییرات محیطی را همچنان حفظ می‌کند.هر چند شدت یک محرک تا حد زیادی کیفیت و کمیت تجربه حسی ما را تعیین می‌کند، اما در یک محدوده قابل تحمل، واکنش دستگاه حسی ما نیز در این تجربه دخیل است. اصولاً دستگاه حسی ما در برابر هر محرک جدید دقیقتر و در مقابل تغییر و حرکت حساس است. وقتی وارد آشپزخانه ای می‌شویم، بلافاصله متوجه بوی قوی غذا می‌شویم اما بعد از مدتی گویا بو خود به خود ضعیف شده‌است. علاوه بر امثال بسیاری که در زندگی روزمره در مورد سازگاری حسی سراغ داریم، در آزمایشگاه نیز واکنش تعدیلی دستگاه حسی تحت مطالعه عملی قرار گرفته‌است. پس از ۲۰ تا ۳۰ ثانیه خیره شدن به نقطه چشمک زن مرکزی، یک یا چند تا از نقاط ثابت در حاشیه معمولاً تا زمانی که چشم شما هیچ تکانی نخورده، دیده نمی‌شوند. در اواخر دهه ۱۸۰۰م، هرمان فون هلمهولتز، پزشک و فیزیکدان آلمانی، به‌طور گسترده در مورد احساسات آگاهانه و انواع مختلف ادراک تحقیق کرد. او احساسات را به عنوان عناصر خام تجربه آگاهانه که نیازی به یادگیری ندارند، و ادراک را به عنوان تفسیر معنادار ناشی از حواس تعریف کرد. در یکی از آزمایش‌های کلاسیک او در مورد چگونگی تغییر ادراک فضا توسط تجربه، تعدادی داوطلب از عینک‌هایی استفاده کردند که میدان بینایی را چندین درجه به سمت راست منحرف می‌کرد. | ## بخش 2: سازگاری حسی | از شرکت کنندگان خواسته شد به یک شیء نگاه کنند، چشمان خود را ببندند و سعی کنند دست خود را دراز کرده و آن را لمس کنند. در ابتدا، افراد تحت آزمایش با خطای زیاد به سمت چپ شیء دست دراز کردند، اما پس از چند آزمایش توانستند حرکت خود را اصلاح کنند. هلمهولتز این نظریه را مطرح کرد که انطباق ادراک ممکن است ناشی از فرآیندی باشد که او از آن به عنوان استنتاج ناخودآگاه یاد می‌کند، جایی که ذهن به‌طور ناخودآگاه قوانین خاصی را اتخاذ می‌کند تا آنچه که از جهان درک می‌شود را با منطق و انتظارات خود هماهنگ کند. یک مثال از این پدیده این است که وقتی توپ به نظر می‌رسد کوچکتر و کوچکتر می‌شود، ذهن ناظر استنباط می‌کند که توپ از او دور می‌شود. در دهه ۱۸۹۰م، روان‌شناس جورج ام استراتون مطالعاتی انجام داد و نظریه سازگاری ادراک را آزمایش کرد. در یک آزمایش، او به مدت ۲۱ ساعت و نیم در مدت سه روز از عینک وارونه نما استفاده کرد. پس از برداشتن عینک، بینایی طبیعی فوراً و بدون هیچ گونه اختلال مشهود به وضع طبیعی بازگشت. استراتون این تجربه خود که تحت تأثیر تمرکز خودآگاه بود را نوعی سازگاری ذهن با تغییر محسوسات چشم، استنباط کرد. استراتون همچنین آزمایش‌هایی انجام داد که در آن عینک‌هایی به چشم می‌زد که میدان بینایی او را تا ۴۵ درجه تغییر می‌داد. در این آزمایشها نیز مغز او توانست خود را به تغییر ات عادت دهد و جهان را عادی درک کند. ترشح هورمون غده فوق کلیوی توسط غده هیپوفیز با هورمون آدرنوکورتیکوتروپین کنترل می‌شود و غده هیپوفیز توسط هیپوتالاموس در مغز میانی کنترل می‌شود. هنگامی که بدن در معرض استرس فیزیکی یا روانی عمده قرار می‌گیرد، تعدادی از فرآیندهای تنظیمی و کاهش دهنده از طریق دریافت پیام فعال می‌شود. | ## بخش 3: سازگاری حسی | نمونه‌هایی از این گونه استرس‌ها شامل صدمات، از دست دادن خون، سوختگی، مسمومیت، عفونت و همچنین شوک‌های روانی است. می‌توان بین سه مرحله در واکنش ارگانیسم به استرس تمایز قائل شد: مرحله هشدار، که می‌تواند به یک شوک فیزیکی تهدید کننده زندگی تبدیل شود، مرحله مقاومت، که با تلاش ارگانیسم برای بازگرداندن شرایط طبیعی مشخص می‌شود و اگر مکانیسم‌های خنثی کننده از کار بیفتند، مرحله سوم یعنی فرسودگی رخ می‌دهد. بسیاری از بیماری‌های مزمن و جدی مانند افزایش فشار خون، تصلب شرایین و زخم معده احتمالاً می‌توانند به عنوان بیماری‌های سازگاری تلقی شوند، یعنی بیماری‌هایی که ناشی از فشار مداوم بر مکانیسم‌های سازگاری ارگانیسم هستند. انواع هر چند همه اندام‌های حسی به نوعی توانایی در سازگاری مجهزند، اما در شیوه اعمال آن در کنار تشابه، تفاوتهایی نیز دارند. سازگاری حسی می‌تواند در مواردی بسیار سریع و تقریباً بلافاصله بروز کند و در موارد دیگر به کندی ظاهر شود و البته مکانیزم فیزیولوژیک این دو گروه بسیار متفاوت است. سلول‌های حسی زمانی که در معرض تأثیر دائمی محرکی قرار می‌گیرند خسته شده و تکانه‌های کمتری به مغز ارسال می‌کنند. همزمان، نوعی انسداد در مراکز کنترل مغز رخ می‌دهد، به طوری که تأثیر تحریکات مداوم و یکنواخت از آگاهی حذف می‌شود. این شکل از سازگاری، پیش نیازی برای عملکرد مغز است و گر نه مغز زیر حجم بزرگی از تحریکات حسی از کار می‌افتاد. اکثر سلول‌های حساس به نور در شبکیه، تقریباً ۲۰ میلیون سلول میله ای، نمی‌توانند در نور شدید عمل کنند. با این حال، در تاریکی و نور کم، این سلول‌ها می‌توانند رنگدانه را دوباره بسازند، به طوری که وقتی نور به آنها برخورد کند دوباره واکنش نشان می‌دهند. به همین دلیل هنگامی که از روشنایی به سمت تاریکی حرکت می‌کنیم، حساسیت چشم به نور به آرامی افزایش می‌یابد. در گوش میانی، سه استخوان چکشی، سندانی و رکابی، ارتعاشات پرده گوش را به گوش داخلی منتقل می‌کنند. | ## جمع‌بندی | اگر پرده گوش در معرض تأثیرات شدید صدا قرار گیرد، این عضلات در یک واکنش انعکاسی منقبض شده و در نتیجه از شدت ارتعاش مضر در داخل گوش و احتمال آسیب به پرده گوش کاسته می‌شود.