موضوع مقاله: سید محمد طاهرپور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سید محمد طاهرپور | مقدمه: سید محمد طاهرپور (زادهٔ اسفند ۱۲۹۰ – درگذشتهٔ ۱۷ آذر ۱۳۸۳) خوانندهٔ مکتب آواز اصفهان بود. | ## بخش 1: سید محمد طاهرپور | سید طاهر تویسرکانی، از روحانیون همدان بوده که به اصفهان مهاجرت کرد و به مدرسهٔ علمیهٔ صدر اصفهانی رفت. سید طاهر چهار پسر به نام‌های محمدعلی (پدر طاهرپور)، حسین (سید حسین طاهرزاده)، عباس و حسن داشت. وی فراگیری آواز را نزد پدر خود محمدعلی شروع کرد و پس از آن از سید عبدالرحیم اصفهانی تعلیم گرفت. اما او خود را شاگرد سید عبدالحسن صدر اصفهانی، از وعّاظ مشهور اصفهان در سدهٔ چهاردهم هجری، می‌دانست. اگرچه سیدحسین طاهرزاده عموی ایشان بوده، اما طاهرپور از ایشان به طور مستقیم تعلیم آواز نگرفت؛ احتمالاً تفاوت مکانی یکی از دلایل عدم مراودهٔ موسیقایی بین این دو باشد، چراکه سید حسین طاهرزاده در تهران اقامت داشت و برادرزاده‌اش طاهرپور ساکن اصفهان بود. علاقه‌مندی به موسیقی طاهرپور دربارهٔ نخستین انگیزه‌های گرایش به موسیقی می‌گویدːبه خاطر می‌آورم که جنگ جهانی اول رو به پایان بود و هنوز من به مدرسه و مکتب نرفته بودم که در سحرگاه از فصل بهار، صدای مناجاتی توجه من را به خود جلب کرد. درک محضر سید عبدالحسین صدر اصفهانی طاهرپور استاد اصلی خود را عبدالحسین صدر معرفی می‌کرد و از این رو او را راوی شیوهٔ آوازی صدر اصفهانی می‌دانند. طاهرپور در این باره می‌گویدːروزی در پس‌قلعهٔ تهران [حدوداً در ۱۳۰۵] آواز می‌خواندم. مرحوم صدر به شوق آمد و در پی من عراقِ آن افشاری را با شعری از حافظ خواندː برقی از از خیمهٔ لیلی بدرخشید سحر / وه که با خرمن مجنون دل‌افگار چه کرد.ایشان ویژگی اصلی آواز صدر را ادای کامل شعر و تلفّظ صحیح کلمه می‌دانست. | ## بخش 2: سید محمد طاهرپور | نخستین اجرای رسمی موسیقی نخستین اجرای موسیقی او در قالب کنسرت توسط ادارهٔ فرهنگ و هنر اصفهان و با همراهی عبدالحسین برازنده نوازندهٔ تار برگزار شد. این اجرا در رسانه‌های آن روز بازتاب یافت و ادارهٔ فرهنگ و هنر نیز برای این اجرا از طاهرپور تقدیر کرد. ناکامی از ورود به رادیو تهران بعد از اجرای موفق طاهرپور در اصفهان و دریافت تقدیرنامه از ادارهٔ فرهنگ و هنر، وی حدوداً در سال ۱۳۳۰ برای اجرا در رادیو به تهران رفت. در آن زمان تصمیم‌گیرانِ اجرای موسیقی در رادیو ابوالحسن صبا، حبیب‌الله مشیرهمایون شهردار و سید حسین طاهرزاده بودند. عموی ایشان، طاهرزده، اجازهٔ خواندن به برادرزادهٔ خود نداد و او را به تکمیل آموزه‌های آوازی خود رهنمود کرد. این رخداد موجب شد که طاهرپور هیچ‌گاه به جرگهٔ موسیقی‌دانان و هنرمندان رسمی رادیو تهران نپیوندد و آوازهای او منحصر به محافل خصوصی باقی بماند. بازگشت به اصفهان وی پس از بازگشت به اصفهان به استخدام بانک ملی درآمد و تا پایان عمر در این شهر ماند. مرگ طاهرپور در ۱۷ آذر ۱۳۸۳ به علت کهولت سن درگذشت و در قطعهٔ هنرمندان باغ رضوان اصفهان به خاک سپرده شد. وی به تحریر در محلّ مناسب خود توجه داشت و می‌گفت «تحریر نباید از سه کمتر و از پنج بیشتر باشد». | ## بخش 3: سید محمد طاهرپور | طاهرپور به لزوم هماهنگی کلام و آواز تأکید داشت و نقل می‌کرد که تمام این کیفیات آوازی در آواز صدر اصفهانی موجود بود. آواز طاهرپور علاوه بر شیوهٔ صدر، از شیوهٔ آوازی سید رحیم، میرزا حسین ساعت‌ساز، عموی خود طاهرزاده، حبیب شاطرحاجی و تاج اصفهانی نیز متأثر است. اجراها عمدهٔ اجراهای به جا مانده از طاهرپور منحصر به ضبط‌های خصوصی با همراهی نوازندگانی نظیر حسن کسایی (نی و سه‌تار)، جلیل شهناز (تار)، منوچهر سلطانی (ویولن)، سعادت‌الله نورده (ویولن) و محسن نقوی (سنتور) است. نظر دیگران دربارهٔ او حسین عمومی نقل می‌کند که روزی تاج اصفهانی آواز طاهرپور را می‌شنود و می‌گوید «من ۶۰ سال است که می‌خوانم اما به گرمی آقا محمد نمی‌خوانم». عمومی در مصاحبه‌ها و سخنرانی‌ها خود از طاهرپور به عنوان «بزرگ‌ترین خوانندهٔ تاریخ ایران» یاد کرده و وی را «مجتهد اعلم و افضل در موسیقی» می‌دانست. زمانی که رضا ارحام صدر ریاست رادیو اصفهان را به عهده داشت، طاهرپور به دعوت او در رادیو غزلی از الفت می‌خواند. مینوی این اجرا را می‌شنود و نامه‌ای به رادیو اصفهان می‌نویسد و در آن از حُسن انتخاب شعر و نحوهٔ ادای کلمات طاهرپور تقدیر می‌کند. شاگردان از شاگردان وی یا کسانی که مستقیماً محضر او را درک کرده‌اند به محمدرضا شجریان، علی‌اصغر شاهزیدی و علیرضا افتخاری اشاره شده است. | ## جمع‌بندی | آثار منتشرشده آلبوم موسیقی ناشنیده‌ها شامل اجراهای خصوصی از طاهرپور در همایون، سه‌گاه و بیات ترک کتاب نگاهی به زندگی، آثار و آرای هنری زنده‌یاد استاد محمد طاهرپور همراه با نسخه صوتی به کوشش نوید نوروزی، سازمان رفاهی و تفریحی شهرداری اصفهان (۱۴۰۳) پیوند‌ها به بیرون آیین بزرگداشت «استاد طاهر پور» از مفاخر آواز ایران در اصفهان برگزار شد.