موضوع مقاله: حروف بزرگ و کوچک در الفبای لاتین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حروف بزرگ و کوچک در الفبای لاتین | مقدمه: سامانه‌های نوشتاری که این تمایز را دارند دو مجموعهٔ موازی از حروف را در بر می‌گیرند که هر حرف در مجموعهٔ درشت معادلی در مجموعهٔ ریز دارد. | ## بخش 1: حروف بزرگ و کوچک در الفبای لاتین | برخی از این جفت‌ها شکل یکسانی دارند و تنها در اندازه تفاوت می‌کنند (مانند C/c و S/s و O/o) اما برخی دیگر شکل‌های متفاوتی دارند (مانند A/a و G/g و F/f). این دو گونه نمایش‌های جایگزین یک حرف واحد هستند: نام و تلفظ یکسانی دارند و معمولاً هنگام ترتیب الفبایی یکسان شمرده می‌شوند. بر پایهٔ قواعد دستور زبان یا قراردادهای هر رشته، حروف بزرگ عموماً برای موارد خاصی همچون آغاز جمله یا نوشتن اسم خاص به کار می‌روند و حروف کوچک بخش عمدهٔ متن را تشکیل می‌دهند. در برخی زمینه‌ها تنها یک نوع حرف رایج است؛ برای نمونه در نقشه‌های رسم فنی و مهندسی معمولاً تمام حروف بزرگ نوشته می‌شوند و در ریاضیات حروف بزرگ و کوچک اغلب به اشیای ریاضی متفاوتی اشاره دارند. به‌طور سنتی حروف بزرگ در جعبه‌ای جداگانه در بالا و حروف کوچک در جعبه‌ای در پایین قرار داشتند. در نتیجه تمام حروف یک خط درشت تقریباً هم‌ارتفاع هستند و در فضای تنها دو خط موازی نوشته می‌شوند. اگرچه خط‌های درشت نخست برای نوشتن متن‌های کامل به کار می‌رفتند، حروف آن‌ها سرانجام عمدتاً کارکرد حروف بزرگ امروزی را در نگارش اروپایی یافتند. در خط‌شناسی این اصطلاح به خطی اطلاق می‌شود که حروفش ارتفاع‌های متفاوت دارند و دارای بالاروها و پایین‌روها هستند؛ بنابراین در فضای چهار خط موازی نوشته می‌شوند. ملاحظات تایپوگرافیک گلیف‌های حروف کوچک ممکن است شکل‌های کوچک‌تری از حروف بزرگ باشند (مانند C/c و S/s) یا ظاهری کاملاً متفاوت داشته باشند (مانند D/d و G/g). از نظر تایپوگرافیک، تفاوت بنیادین حروف درشت و ریز این نیست که درشت‌ها بزرگ و ریزها کوچک هستند، بلکه حروف درشت عموماً ارتفاع یکنواختی دارند درحالی‌که حروف ریز دارای ارتفاع‌های متغیرند. | ## بخش 2: حروف بزرگ و کوچک در الفبای لاتین | همچنین در ارقام متنی سنتی ارقام ۶ و ۸ بالارو و ارقام ۳، ۴، ۵، ۷ و ۹ پایین‌رو دارند. از جمله این خط‌ها می‌توان به الفبای لاتین، خط سیریلیک، الفبای یونانی، الفبای ارمنی، الفبای قبطی و الفبای گلاگولیتی اشاره کرد. زبان گرجی گونه‌های مختلفی از الفبا دارد و تلاش‌هایی برای استفاده از آن‌ها به‌عنوان نسق‌های متفاوت صورت گرفته اما زبان نوشتاری گرجی امروزی تمایز نسقی ندارد. قواعد بزرگ‌نویسی بر حسب زبان متفاوت است اما در اکثر زبان‌های دارای این تمایز، نخستین واژهٔ هر جمله و تمام اسامی خاص بزرگ‌نویسی می‌شوند. در زبان انگلیسی حروف بزرگ به‌عنوان نخستین حرف جمله، اسم خاص، صفت خاص، نام روزهای هفته و ماه‌ها و نیز ضمیر اول شخص مفرد «I» به کار می‌روند. در زبان آلمانی تمام اسم‌ها بزرگ‌نویسی می‌شوند درحالی‌که در زبان‌های رومی نام روزهای هفته و ماه‌ها و صفات ملیتی معمولاً با حرف کوچک آغاز می‌شوند. همچنین در برخی زبان‌ها رسم بر آن است که ضمایر مؤدبانهٔ رسمی بزرگ‌نویسی شوند؛ مانند Sie در آلمانی و De در زبان دانمارکی. حروف و دونگاره‌های استثنایی حرف آلمانی «ß» پیش‌تر تنها به‌صورت کوچک وجود داشت و در سبک همه‌حروف‌بزرگ با دونگارهٔ «SS» جایگزین می‌شد. به همین ترتیب حرف لاتین «S» نیز پیش‌تر دو شکل کوچک داشت: «s» در پایان واژه و «ſ» (اس بلند) در جای دیگر که پیش از اواسط سدهٔ نوزدهم از کاربرد عمومی افتاد. برخلاف بیشتر زبان‌هایی که از خط لاتین استفاده می‌کنند، زبان ترکی استانبولی، زبان تاتاری و زبان تاتاری کریمه هم «I» بدون‌نقطه و هم «İ» نقطه‌دار دارند که هرکدام به‌صورت بزرگ و کوچک موجود هستند و واج‌های متفاوتی را بازمی‌نمایانند. | ## بخش 3: حروف بزرگ و کوچک در الفبای لاتین | در زبان‌های اسلاوی جنوبی دونگاره‌های لاتین «Lj»، «Nj» و «Dž» هرکدام یک حرف واحد شمرده می‌شوند و تنها در سبک همه‌حروف‌بزرگ هر دو جزء بزرگ نوشته می‌شوند. رویداد گزارش‌شده آزمایش آرتور استنلی ادینگتون دربارهٔ نظریهٔ نسبیت عام آلبرت اینشتین است. در زبان انگلیسی سبک‌های نسقی گوناگونی در بافت‌های مختلف به کار می‌روند: نسق جمله‌ای (Sentence case): تنها نخستین واژهٔ جمله و اسامی خاص بزرگ‌نویسی می‌شوند. با گسترش اینترنت این سبک گاهی برای تأکید به کار می‌رود اما در آداب شبکه نوشتن با حروف تمام‌بزرگ معادل فریاد زدن تلقی می‌شود. ویژگی‌های مرتبط قراردادهای مشابهی در خط‌ها و زبان‌های دیگر نیز وجود دارد: تغییرات قلم مانند حروف ایتالیک، حروف سیاه (bold)، و انتخاب میان سریف و سنز-سریف برای تأکید یا تمایز به کار می‌روند. حروف الفبای عربی و الفبای عبری بسته به جایگاه خود در واژه شکل‌های متفاوتی دارند اما این قواعد ثابت هستند و نمی‌توان از آن‌ها برای تأکید استفاده کرد. در سامانه نگارش زبان ژاپنی نویسنده امکان جابه‌جایی میان کانجی، هیراگانا، کاتاکانا و رومَجی را دارد. در خط زبان هاوایی نشانهٔ اُکینا (ʻ) که نمایانگر انسدادی چاکنایی است تک‌نسقی (unicase) به‌شمار می‌رود و هنگام بزرگ‌نویسی حرف پس از آن بزرگ نوشته می‌شود. در الفبای هانگول کره‌ای برخی جاموها بسته به جایگاه در واژه شکل‌های متفاوتی دارند. کانای ژاپنی در سامانه نگارش زبان ژاپنی سه گونه نویسه به کار می‌رود: کانجی (نویسه‌های چینی)، هیراگانا و کاتاکانا. | ## جمع‌بندی | برای نمونه برای نوشتن «کیو» (kyu) در هیراگانا نویسهٔ き (ki) در اندازهٔ معمولی و نویسهٔ ゆ (yu) به‌صورت کوچک نوشته می‌شود و きゅ حاصل می‌آید.