aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: قلعه گرد کوه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه گرد کوه | مقدمه: گردکوه قلعه‌ای که بر فراز یک فلات سنگی منزوی در رشته‌کوه البرز قرار دارد و در حدود ۱۸ کیلومتری غرب دامغان، در منطقهٔ قومسِ دورهٔ میانه واقع شده است. | ## بخش 1: قلعه گرد کوه | تاریخ این قلعه که در اوایل دوران اسلامی یا اندکی پیش‌تر ساخته شده، به‌طور نزدیک با تاریخ دولت اسماعیلیه نزاریه در ایران، از اواخر قرن پنجم هجری قمری/یازدهم میلادی تا میانهٔ قرن هفتم هـ/سیزدهم م گره خورده است. گردکوه یکی از مهم‌ترین قلعه‌های نزاریه در منطقهٔ قومس، یکی از مناطق اصلی دولت نزاری به‌شمار می‌رفت. با قرار گرفتن در محاصره‌ای هفده‌ساله، گردکوه آخرین قلعهٔ نزاری در ایران بود که در سال ۶۶۹ هـ/ ۱۲۷۰ م به ایلخانان مغول تسلیم شد. وجه تسمیه کوهی که قلعه گردکوه بر آن بنا شده درست به شکل گنبد است و احتمالاً به همین خاطر آن را به این نام نامیده‌اند. | ## بخش 2: قلعه گرد کوه | از لحاظ موقعیت طبیعی یکی از قدیمی‌ترین پناهگاه‌هایی است که در دوره‌های مختلف تاریخی مورد استفاده اقوام مختلف قرار گرفته و از قدیم اهمیت به خصوصی داشته است. قلعه گردکوه یکی از مهم‌ترین پناه گاه‌های مستحکم و غیرقابل تسخیر فرقه اسماعیلیه در ایران بوده‌است. درسمت مشرق گردکوه نشانه ساختمان مستحکمی با سه آب‌انبار به جامانده است که گودی آن به علت این که به مرور پر شده دقیقاً معلوم نیست, سه آب‌انبار مسقف می‌باشد که در قسمت جنوبی دژ واقع شده و هر سه به هم راه دارند و آب آنها از چشمه پیخار، به وسیله جویی که قبلاً وجود داشته تأمین می‌شده است. چند عمارت در نقاط مختلف کوه به منظور دیده بانی ساخته شده بودو حوض‌هایی در کنار آن‌ها درست کرده بودند. | ## بخش 3: قلعه گرد کوه | تمام این ساختمانها به غیر از یک ساختمان، همه از سنگ وساروج بنا شده و کوه را به صورت قلعه پابرجایی درآورده است. راه صعود به این کوه از سمت مشرق بوده و پیوسته زیرنظر دیده بانان قلعه قرار داشته است. در گردکوه کلیه وسایل زندگانی برای عده نسبتاً زیاد در مدت زیادی فراهم بوده و قطعه‌های سنگ آسیای دستی و شکسته‌های ظروف سفالی و سایر چیزها که اکنون در آن جا مشاهده می‌شود، تأکید کننده این مطلب است. پس از اسماعیلیان گرد کوه آخرین قعله و پایگاه اسماعیلیان بود که بدست مغولان در سال (۶۶۹قمری - ۱۲۷۰ میلادی) سقوط کرد. | ## جمع‌بندی | ق) فردی به نام امیر ولی در یک درگیری با سپاه تیمور لنگ، گرد کوه را از تیموریان گرفت وجزو قلمرو خود قرار داد، ولی اندکی بعد در استرآباد از لشکر تیمور شکست خورد و زن و فرزندانش را به گردکوه آورده و خود فرار کرد، از سال (۸۰۰ ه‍.
موضوع مقاله: کاروانسرای برسیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای برسیان | مقدمه: کاروانسرای برسیان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اصفهان، روستای برسیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کاروانسرای برسیان | درباره کاروانسرای برسیان: در روستای برسیان و در سمت غرب مسجد جامع برسیان، کاروانسرای عباسی برسیان قرار دارد که با توجه به ساختار و شالوده ی آن سال ساخت این کاروانسرا به دوره ی صفویه بر می گردد، یعنی حدود سه یا چهار قرن بعد از ساخته شدن مسجد جامع که در سال 491 هجری قمری می باشد. | ## بخش 2: کاروانسرای برسیان | در چهار طرف حیاط این کاروانسرا که تا 30 سال پیش هم مورد استفاده قرار می گرفت 22 اتاق ساخته شده و در چهار گوشه ی آن شترخانه و بارانداز وجود دارد. | ## بخش 3: کاروانسرای برسیان | این کاروانسرا برای اقامت کسانی که برای عبادت به مسجد می آمدند یا برای کسانی که از شاهراهی که از کنار روستا می گذشت عبور می کردند ساخته شد. | ## جمع‌بندی | روستای تاریخی برسیان در شرق اصفهان در جلگه ی رودخانه ی همیشه زنده ی زاینده رود، در فاصله ی 35 کیلومتری شهر اصفهان و در پایان منطقه سر سبز برآن شمالی در ناحیه ی شرق اصفهان قرار گرفته است.
موضوع مقاله: مدرسه صدر بازار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مدرسه صدر بازار | مقدمه: مدرسه صدر بازار مربوط به دورهٔ قاجار است و در اصفهان، بازار بزرگ، بازارچه نو، بازار دارالشفا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: مدرسه صدر بازار | این مدرسه با اراده و همت محمدحسین خان صدر اصفهانی، صدر اعظم فتحعلی شاه قاجار در قطعه زمینی در حدود ۹۰۰۰ متر در اواسط نیمهٔ اول قرن سیزدهم ساخته شده‌است. بنای مدرسه مدرسه علمیه صدر بین سال‌های ۱۲۲۰ تا ۱۲۲۹ قمری در زمینی به مساحت ۹۰۰۰ مترمربع و با الگوگیری از مدرسه چهارباغ در یک طبقه پایه‌گذاری و در طبقه اول ۵۸ حجره و شش حجره هم در طبقه دوم بنا گردید. شکل حجره‌ها و ایوان‌های جلوی آن‌ها و مدرسه‌ها (ایوان‌های بزرگ با سقف بلند) و حیاط بسیار وسیع و باغچه‌های متناسب و نسبتاً بزرگ، بسیار جالب و نشانه بلندنظری و همت والای بانی مدرسه است. | ## بخش 2: مدرسه صدر بازار | معماری، طرح و نقشه مدرسه موجب جلب توجه و از آثار هنر و اندیشه و ابتکار مردم باهوش و هنرمند و مبتکر اصفهان در نیمه اول قرن سیزدهم می‌باشد. در حدود سال ۱۳۸۵ قمری در پشت مدرسه بزرگ شمالی سالنی بزرگ برای تدریس و همچنین اقامه نماز جماعت تأسیس گردید. در سال ۱۳۶۶ شمسی طرح طبقه فوقانی و احداث بیش از چهل باب حجره و ایوان‌های مقرنس شده و سه باب مدرسه در زوایای فوقانی همچنین ساختمانی در سه طبقه با زیربنای تقریبی ۳۰۰۰ مترمربع به منظور کتابخانه و سالن اجتماعات تهیه و اجرا گردید. | ## بخش 3: مدرسه صدر بازار | کتابخانه مدرسه صدر بازار که به جای کتابخانه قدیمی تأسیس شد با حدود ۲۰۰۰۰ هزار جلد کتاب حوزوی و متنوع و بیش از ۱۰۰۰ نسخه کتاب خطی و چاپ سنگی، گنجینه‌ای گرانبها را در خود جای داده‌است. از سال ۱۳۸۶ شمسی نیز با همت مدیر مدرسه حجت‌الاسلام تمنایی و با درآمد حاصل از موقوفات مدرسه، تعمیرات اساسی و قابل توجهی صورت گرفت که این اقدامات کمی و کیفی در جهت رفاه هرچه بیشتر روحانیون و طلاب مدرسه و همچنین تجهیز مدرسه به امکانات مورد نیاز و زیبایی بیش از پیش مدرسه بوده‌است که همچنان در حال انجام است. از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۸ شمسی مرمت‌هایی از قبیل نمازخانه و ایوان مربوطه، کاشی‌های هفت‌رنگ کتیبه ایوان‌های شرقی و غربی و مرمت سرویس‌های بهداشتی ضلع‌های شمال شرقی و جنوب غربی مدرسه توسط دفتر فنی مهندسی مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه اصفهان صورت گرفته‌است. | ## جمع‌بندی | سنگاب سنگاب نفیسی را حاج محمدابراهیم در سال ۱۲۷۵ قمری وقف مدرسه نموده که هم‌اکنون در ایوان غربی قرار دارد.
موضوع مقاله: برج آرامگاه بابا حسین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # برج آرامگاه بابا حسین | مقدمه: برج مقبره بابا حسین (آرامگاه حضرت یوشع بن نوح) مربوط به احتمالاً سدهٔ ۶–۸ ه.ق است و در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر ملایر واقع شده است ازطریق جاده ملایر–بروجرد کیلومتر ۲۰ از روبروی روستای انوچ و روستای زاغه و روستای کمرسیاه مقبره باباحسین می‌توان رفت. | ## بخش 1: برج آرامگاه بابا حسین | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه این مکان، آرامگاه یکی از پیامبران بنی‌اسرائیل، حضرت یوشع بن نوح بوده که در گذشته مورد توجه یهودیان ساکن در منطقه بوده‌است. | ## بخش 2: برج آرامگاه بابا حسین | مشخصات بنا برج آرامگاه بابا حسین دارای پلان و و طرح ۱۲ ضلعی منتظم از نوع برج مقبره‌های دارای گنبد رک (مخروط) است. قسمت داخلی آن به صورت ۸ ضلعی و در داخل هریک از اضلاع طاق نمایی نسبتاً عمیق با قوس‌های جناغی ایجاد شده. | ## بخش 3: برج آرامگاه بابا حسین | این طاق نماها هر یک داخل قاب مستطیلی شکلی که با آجرکاری برجسته ایجاد گردیده است قرار گرفته‌اند. | ## جمع‌بندی | وجود این طاق نماها علاوه بر تزیین جهت کاستن اضلاع دوازده‌گانه بیرونی به ۸ ضلع در درون به وجود آمده‌اند.
موضوع مقاله: قلعه آقا خان لیراوی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قلعه آقا خان لیراوی | مقدمه: قلعه آقا خان لیراوی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان دیلم، روستای حصار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۸۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. | ## بخش 1: قلعه آقا خان لیراوی | این قلعه که در زمان قاجار بعد از فوت حسن شه قلی ضابط بلوک لیراوی به دست فرزندش مرحوم آقا خان لیراوی در زمان تصدی کلانتری منطقه ساخته شد از حیث معماری و بنایی در خور توجه است این ساختمان که در محدوده ۴۰۰۰ متری بنا شده است دارای اتاق های ردیفی است که پر زیر زمینی بزرگ بنا شده است مصالح آن از خشت خام گله چاری و سقف آن از چوب و بوریا است که قسمتی از آن تخریب گردیده است بسیار با ارزش و از جنس چوب های ساج گرانقیمت بوده است اکنون وجود ندارد و محل آن در با خشت و بلوک مسدود شده است پنجره ها و در اتاق های آن از جنس تخته محکم ساخته شده اند این ساختمان را آقاخانی را به عنوان منزل شخصی و حصار نظامی استفاده می‌کرد نابرده تا سال ۱۳۱۷ هجری شمسی همراه با عائله خود در این قلعه زندگی می کرد و از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۱۹ حکومت مرکزی او را به تهران احضار و بازداشت کرده بود قلعه توسط احمد شاه خان و به نیابت از آقا خان نگهبانی امور آن انجام گرفت. | ## بخش 2: قلعه آقا خان لیراوی | ## بخش 3: قلعه آقا خان لیراوی | ## جمع‌بندی | این قلعه که در زمان قاجار بعد از فوت حسن شه قلی ضابط بلوک لیراوی به دست فرزندش مرحوم آقا خان لیراوی در زمان تصدی کلانتری منطقه ساخته شد از حیث معماری و بنایی در خور توجه است این ساختمان که در محدوده ۴۰۰۰ متری بنا شده است دارای اتاق های ردیفی است که پر زیر زمینی بزرگ بنا شده است مصالح آن از خشت خام گله چاری و سقف آن از چوب و بوریا است که قسمتی از آن تخریب گردیده است بسیار با ارزش و از جنس چوب های ساج گرانقیمت بوده است اکنون وجود ندارد و محل آن در با خشت و بلوک مسدود شده است پنجره ها و در اتاق های آن از جنس تخته محکم ساخته شده اند این ساختمان را آقاخانی را به عنوان منزل شخصی و حصار نظامی استفاده می‌کرد نابرده تا سال ۱۳۱۷ هجری شمسی همراه با عائله خود در این قلعه زندگی می کرد و از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۱۹ حکومت مرکزی او را به تهران احضار و بازداشت کرده بود قلعه توسط احمد شاه خان و به نیابت از آقا خان نگهبانی امور آن انجام گرفت.
موضوع مقاله: کاروانسرای نیک‌پی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کاروانسرای نیک‌پی | مقدمه: کاروانسرای نیک‌پی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان زنجان، بخش زنجانرود، شهر نیک‌پی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۵۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: کاروانسرای نیک‌پی | ویژگی‌های معماری کاروانسرای نیک‌پی از کاروانسرای به سبک چهار ایوانی دوران صفویه است. این کاروانسرا با پلان چهار گوش دارای صحن و میانسرای هشت ضلعی غیرمنظم بوده که گرداگرد آن را حجره‌های چهارده‌گانه دربرداشته، برای دستیابی به اصطبل، انبارها و سایر فضاهای خدماتی در گوشه هر ضلع از صحن، میانسرا فضاهای ارتباطی وجود داشته‌است. | ## بخش 2: کاروانسرای نیک‌پی | در دو سوی آن حجره‌های نگهبانان به گونه قرینه جای گرفته بودند، طاق و قوسها در این اثر تاریخی به صورت ضربی اعمال و عنصر قرینه‌سازی به زیباترین شکل بر پایه الگوی رایج در معماری سنتی ایران رعایت شده‌است. از میان ویژگی‌های آشکار این اثر تاریخی، وجود فضاهایی معروف به چهار پخی در چهار ضلعی صحن و میانسرای مرکزی برای دستیابی به سایر فضاهای داخلی مانند انبارها و اصطبل بوده‌است. | ## بخش 3: کاروانسرای نیک‌پی | بازسازی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان طرح بازسازی و بهسازی کاروانسرای نیک‌پی را با اعتباری بیش از یک هزار میلیون ریال مصوب و در دو فاز به مرحله اجرا رساند. در فاز نخست مرمت کاروانسرا در سال ۱۳۸۹ (مرمت اضطراری) حفاظت، رفع خطر و استحکام بخشی اضطراری بنا- دوغاب ریزی بر روی طاقهای موجود، تعویض و اصلاح آجرهای فرسوده طاقها، پایه‌ها، بام سازی دالان جنوب غربی، تهیه طرح مرمت اضطراری بنای کاروانسرا و پیگیریهای باستانشناسی مورد نیاز جهت نمایان سازی اندام مدفون انجام شد. | ## جمع‌بندی | در فاز دوم نیز اقداماتی چون عایق کاری رطوبتی، بند کشی توپر نمای آجری، بازسازی طاقها و تویزه‌های فرسوده، تثبیت بخشهای فرسوده طاقها، تعویض آجرهای آسیب دیده و نما چینی با آجر ختایی، از جمله اقدامات انجام گرفت.
موضوع مقاله: حمام مرمر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حمام مرمر | مقدمه: حمام مرمر مربوط به دوره صفوی است و در نیشابور، خیابان امام خمینی، ابتدای بازار سرپوشیده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: حمام مرمر | این حمام در ابتدای بازار سرپوش نیشابور (در مسافت حدود ۵۰ متر فاصله با ورودی شمالی بازار) و در ضلع غربی درون بازار قرار گرفته‌است. قدمت این حمام به دوران صفویه می‌رسد که در دوران قاجار و پهلوی تغییرات و تعمیراتی در آن صورت گرفته‌است. | ## بخش 2: حمام مرمر | دو دانگ این حمام در سال ۱۲۷۰ قمری از سوی حبیب قلی‌خان‌مختاری و دو دانگ دیگر در سال ۱۲۸۲ قمری از سوی حاج ملا محمدتقی و دو دانگ دیگر نیز به دست حاج میرزا ابوالقاسم مجتهد در سال ۱۳۴۸ قمری وقف شده‌است. حمام مرمر، دارای دو ورودی مردانه و زنانه است، ورودی زنانه از کوچه‌مجاور بازار و ورودی مردانه در ضلع غربی درون بازار واقع شده‌است. | ## بخش 3: حمام مرمر | روی سقف ضلع شمالی گنبد خانه، نقاشی رنگ روغنی دیده می‌شود که گویا جنگ سربازان نادرشاه را نشان می‌دهد که البته در لایه‌های زیرین این نقاشی، بخشی از نقاشی‌های دوره قبلی به چشم می‌خورد. | ## جمع‌بندی | این بنا در تیرماه ۱۳۹۸ به‌صورت کامل مرمت شده‌است و پذیرای علاقه مندان به آثار تاریخی است.
موضوع مقاله: آرامگاه چهار تاقی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آرامگاه چهار تاقی | مقدمه: بنای چهارطاقی یا مقبره تیموری شیروان که متعلق به یکی از سرداران معروف تیمور گورگانی («عید خواجه») است، در بخش شمال‌شرقی امامزاده حمزه رضا (گور تیمور) جای گرفته است و از مصالحی از قبیل خشت و آجر ساخته‌شده و در مواردی با چوب استحکام‌بخشی شده است. | ## بخش 1: آرامگاه چهار تاقی | معماری این بنا با توجه به ویژگی‌های معماری و کاربری از آثار منحصربه‌فرد استان خراسان شمالی است که دارای ویژگی آرامگاهی است. اگر چه در سنگ‌نوشته قبر داخل مقبره تاریخ این اثر تاریخی 785 ه.ق عنوان شده است، اما اطلاعات کافی از زمان دقیق ساخت خود بنا موجود نیست و در متون هم به ساخت آن اشاره نشده و بخش‌های کمی از کتیبه باقی‌مانده و سنگ بنا نیز از محل اصلی به سرقت رفته است. همچنین با وجود انتساب این بنا به دوره تیموری، «هشت‌ضلعی» بودن سقف و همچنین سردابه‌ای بودن آن، گمانه هم‌دوره بودن با دوره ایلخانی را قوی‌تر می‌کند. | ## بخش 2: آرامگاه چهار تاقی | ساختمان این چهارطاقی تیموری خشتی و نمای بیرونی آن هشت‌ضلعی و «طاق‌نماهایی» با پوشش جناقی و آجرچینی خفته راسته که در قسمت ساقه گنبد تزیین‌شده است که فضای درونی آن دارای اندود گچی است. این هشت‌ضلعی به‌گونه‌ای است که اضلاعی که درگاه ورودی به داخل آرامگاه دارد، نزدیک به 6 متر و دیگر اضلاع 4 متر و 20 سانتی‌متر درازا دارندو بخش بالایی بنا قوسی‌شکل ساخته‌شده است که در زیر و بالای درها، نورگیرهایی به پهنای درها دیده می‌شود. بنا دارای گنبدی است که بلندای آن از بخش بالایی بنا 2 متر و 50 سانت و تا زیر گنبد 4 متر و 20 سانتی‌متر است. | ## بخش 3: آرامگاه چهار تاقی | بالای سردرها دورتادور به رنگ فیروزه‌ای گچ‌بری و کتیبه‌ای ایجادشده که از نقوش اسلیمی استفاده شده است. بازسازی این بنا در سال ۱۳۵۶ برای نخستین بار بازسازی و بهسازی شد که به اصالت بنا آسیب زیادی وارد شد. در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ نیز برای پیشگیری از ریزش‌ها اقداماتی انجام گرفته که نتیجه آن یافتن ورودی بنا با کف سردابه‌ای و همچنین دیوار محصورکننده در اطراف بنا بود که از خاک بیرون کشیده شد. | ## جمع‌بندی | به‌احتمال بسیار این دیوار محصورکننده در دوره‌های بعد برای پیشگیری از پیشروی قبرها به محل ساخته‌شده است.
موضوع مقاله: فرهادتراش (بیستون) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فرهادتراش (بیستون) | مقدمه: فرهاد تراش، فرهاد تاش، فراتاش، فَرای تاش اثری که در جهت غربی حجاری و نقش برجسته مشهور داریوش بر سینه کوه بیستون دیواره‌ای عظیم به ارتفاع تقریبی ۴۵ متر و عرض حدود ۲۰۰ متر حجاری شده که مربوط به دوره ساسانیان است که قرار بر احداث کاخی در ان زمان بوده که با مرگ پادشاه نیمه‌کاره رها می‌شود. | ## بخش 1: فرهادتراش (بیستون) | این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۸۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. (نقاشی از عصر قاجار) در کتاب خسرو و شیرین اثر نظامی از مردی به نام فرهاد سخن به میان می‌آید که عاشق زنی به نام شیرین می‌شود، بر اساس آن افسانه خسروپرویز به فرهاد دستور می‌دهد که دور کوه بیستون را برش بزند تا به آب برسد و اگر موفق شد می‌تواند با شیرین ازدواج کند. پس از سال‌ها و حذف نیمی از کوه، آب پیدا می‌شود و در این بین خسرو به فرهاد خبر می‌دهد که شیرین فوت کرده‌است. | ## بخش 2: فرهادتراش (بیستون) | فرهاد از جا در می‌رود و تبر را به بالا می‌اندازد و در اثر ضربه تبر در جا می‌میرد در حالی که شیرین نمرده بود. فرهاد تراش از دید باستان‌شناسی نوین برخی از ایران‌شناسان همچون «هرتسفلد» فرهادتراش را از آثار داریوش اول هخامنشی می‌دانند و معتقدند که داریوش قصد داشته متن وصیتنامه‌اش را در اینجا نقر کند. اما ‌باستان‌شناس برجسته، جکسون، آن را برای ثبت پیروزی‌های بعدی داریوش مناسب‌تر دانسته است. | ## بخش 3: فرهادتراش (بیستون) | برخی دیگر از باستان‌شناسان معتقدند که منظور از نقر این صفحه نوشتن و نمایاندن یک واقعه تاریخی مهم بوده که توسط خسرو پرویز پادشاه ساسانی ایجاد شده است. اما اخیراً دیدگاه برخی از کارشناسان باستان‌شناسی بر اساس سنگ‌های یافته شده در پای کوه و مناطق اطراف بدین نظر انجامیده که فرهادتراش در اصل یک معدن سنگ و کارگاه حجاری جهت استخراج سنگ و تراش بلوک‌های سنگی بکار رفته در دیواره بناهای ساسانی بیستون بوده است. کاخ نیمه تمام خسروپرویز تنها در چند صد متری پایین کوه بیستون یکی از دلایل مهم این ادعا می باشد که امکان واقعی بودن این نظریه را بالاتر می‌برد.به تازگی و بر پایه گزارش‌های یونانی نظری مطرح شده است که در محوطه فرهادتراش بیستون یک نقش بزرگ همراه با یک کتیبه اکدی وجود داشته است که در آن پیکره الهه اینَنَّ، شماری نیزه‌دار و احتمالا یک پادشاه با ژست آنچه در نقش انوبنی‌نی در سر پل ذهاب دیده می‌شود، حجاری شده بودند و این نقش در روزگار اواخر ساسانی و ایجاد فرهادتراش تخریب شده است. | ## جمع‌بندی | بر پایه این نظر، الگوی نقش داریوش بزرگ در بیستون، نه نقش انوبنی‌نی در سر پل ذهاب، بلکه همین نقش در پای کوه بیستون بوده است.(فیروزی و همکاران، ۱۴۰۱: ۱۱۲).سورنا فیروزی, رضا مهرآفرین, & موسوی حاجی, سیدرسول.
موضوع مقاله: بند عمر شاه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بند عمر شاه | مقدمه: بند عمر شاه مربوط به دوره قاجار است و در فاصله ۲ کیلومتری جنوب غرب بیرجند، با جهت شرقی ـ غربی در مسیر رودخانه‌ای فصلی در داخل رشته کوه باقران واقع شده، این سازه با هدف ذخیره آب و مهار سیلابها با مصالح آجر، سنگ و ملات ساروج ساخته شده است. | ## بخش 1: بند عمر شاه | این بند تاریخی و گردشگاهی را از منظر ساختمانی، در گروه سدهای قوسی و نیز پایه‌ای قرار دارد؛ زیرا بدنه قوسی سد دارای دوپایه در وسط می‌باشد که دیواره سد را در مقابل فشار آب حمایت می‌نماید. | ## بخش 2: بند عمر شاه | در طرفین کانال تخلیه اضطراری آب دو پشت بند به عرض ۷۰/۱ متر شده که سبب استحکام بیشتر بند شده است. | ## بخش 3: بند عمر شاه | بند عمر شاه در سال ۱۳۶۷ از سوی اداره کشاورزی مورد بازسازی قرار گرفته به نحوی که چهره تاریخی این اثر مخدوش شده است. | ## جمع‌بندی | این بند تاریخی در دوره قاجار زمان حکمرانی امیر شوکت الملک علم (نیمه دوم قرن ۱۳ هـ) همراه دو بند تاریخی دیگر (بند دره و بند النگ) ساخته شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۸۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
موضوع مقاله: سرای حاج علی‌محمد همدانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سرای حاج علی‌محمد همدانی | مقدمه: سرای حاج علی‌محمد همدانی یا سرای همدانی‌ها بنایی تاریخی و یکی از سه سرای بازار کرمانشاه است که در محلۀ فیض‌آباد شهر کرمانشاه واقع شده‌است. | ## بخش 1: سرای حاج علی‌محمد همدانی | این بنا در دوره قاجار ساخته شده و در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۸۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سرای حاج محمدعلی همدانی در محلۀ فیض‌آباد در نزدیکی تکیۀ بیگلربیگی و چند بنای قدیمی دیگر مانند خانۀ صارم‌الدوله، مسجد و حمام نظام و خانه اکبرپور واقع شده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): سرای همدانی‌های کرمانشاه احیا می‌شود، نوشته‌شده در ۲۹ دی ۱۴۰۱؛ بازدید در ۲۹ دی ۱۴۰۱. | ## بخش 2: سرای حاج علی‌محمد همدانی | احداث خیابان مدرس در سال ۱۳۱۴ سبب چندپاره شدن بازار و جدا افتادن سرای حاج محمدعلی همدانی شده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): سرای همدانی‌های کرمانشاه احیاء می‌شود، نوشته‌شده در ۱۲ تیر ۱۴۰۳؛ بازدید در ۱۳ تیر ۱۴۰۳. مرمت در اواخر دی ۱۴۰۱ مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از مرمت این بنا با هدف احیای آن برای فعالیت‌های تجاری خبر داد.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): سرای همدانی‌های کرمانشاه احیا می‌شود، نوشته‌شده در ۲۹ دی ۱۴۰۱؛ بازدید در ۲۹ دی ۱۴۰۱. | ## بخش 3: سرای حاج علی‌محمد همدانی | در تیر ۱۴۰۳ نیز معاون میراث فرهنگی استان کرمانشاه از مرمت و احیای تعدادی از حجره‌های این سرا با همکاری و مشارکت مالکین آن‌ها و تداوم برنامه های مرمتی خبر داد.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): سرای همدانی‌های کرمانشاه احیاء می‌شود، نوشته‌شده در ۱۲ تیر ۱۴۰۳؛ بازدید در ۱۳ تیر ۱۴۰۳. | ## جمع‌بندی | علاوه بر آن الحاقاتی با مصالح ناهمگون به این مجموعه اضافه شده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): سرای همدانی‌های کرمانشاه احیاء می‌شود، نوشته‌شده در ۱۲ تیر ۱۴۰۳؛ بازدید در ۱۳ تیر ۱۴۰۳.
موضوع مقاله: خانه الداغی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خانه الداغی | مقدمه: خانه الداغی مربوط به اواخر دوره قاجار است و در سبزوار، خیابان اتابک جنوبی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۹۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: خانه الداغی | تاریخچه این خانه در دوره قاجار خارج از حصار و باروی شهر و در فاصلهٔ کمی از دروازهٔ غربی شهر به نام دروازه‌عراق ساخته شد و خیابان عطاملک فعلی دقیقاً بر روی خندق شهر احداث شده‌است. فضاهای کلی خانه شامل سردر، راهرو ورودی، حیاط، عمارت غربی در دو طبقه است و خانه دارای عمارت شمالی و باربند نیز بوده که پس از تفکیک و تخریب، ساختمان‌های مسکونی و تجاری در آن ساخته شده‌است. فضاهای طبقه همکف شامل مطبخ خانوادگی، زیرزمین شکم دریده (تالار تابستان نشین)، اتاق زیرزمینی، هشتی، هیزم‌خانه و ورودی از کوچهٔ جنوبی است. | ## بخش 2: خانه الداغی | در طرح احیاء، فضای هیزم‌خانه به سرویس بهداشتی و پستوی طبقهٔ بالا به آشپزخانه و پستوی طبقه زیرزمین به آبدارخانه تغییر کاربری داده شده‌است. ورودی‌های خانه یکی از گوشهٔ شمال شرقی حیاط که مستقیماً از خیابان وارد راهرو و سپس وارد حیاط شده و دیگری از کوچه جنوبی است که اول وارد هشتی و سپس وارد حیاط می‌شود. قبل از احداث خیابان عطاملک ورودی خانه از جنوب بوده و مراجعه کنندگان پس از ورود به هشتی می‌توانسته‌اند به حیاط بیرونی یا زیر زمین ویا باربند وارد شوند ورودی شمال شرقی پس از احداث خیابان به وجود آمده و مغازه‌های فعلی ضلع شرقی بنا نیز قبلاً به داخل حیاط راه داشته و کاربری مطبخ، هیزم خانه، انبار و توالت داشته‌اند۰ تزیینات ساختمان شامل آجرکاری به روش‌های مختلف در جداره اصلی ساختمان، هشتی و راهرو ورودی است و همچنین گچبری در سرستون‌ها و پایه ستون‌های ایوان و رف اتاق‌ها است. | ## بخش 3: خانه الداغی | طبق طرح تفضیلی ویژهٔ کوی امیریه سبزوار، این بنا با کاربری فرهنگی، تاریخی حفظ شده و اطراف بنا آزادسازی و به عنوان مسیر پیاده در نظر گرفته شده‌است. | ## جمع‌بندی | شهرداری برای اجاره کردن این خانه و تبدیل طبقهٔ همکف به نمایشگاه و طبقهٔ اول به اداره با مالک خصوصی آن مذاکره کرده است.
موضوع مقاله: نمایان تپه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نمایان تپه | مقدمه: نمایون تپه یا نمایان تپه در بهشهر (همایون تپه) نمایان تپه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در بهشهر، شمال شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. | ## بخش 1: نمایان تپه | اهداف ایجاد نمایون یا نمایان تپه یکی از اهداف مهم احداث و احیاء اشرف البلاد (بهشهر) در دوره صفویه ویژگی‌های طبیعی و کاربرد امنیتی و وجود شکارگاه‌های متعدد در اطراف این ناحیه بود. در دوره‌های پس از شاه عباس اول در اطراف اشرف، بناهای متعددی توسط پادشاهان صفوی برای استفاده از این امکانات و در راستای تأمین امنیت بیشتر ایجاد شد؛ یکی از مهم‌ترین آنان همایون تپه یا نمایون تپه بود که در زمان شاه عباس دوم توسعه و گسترش فراوان .(۶۵۷، یافت (محمدمعصوم بن زین العابدین، ۱۳۴۵: ج ۳ ویژگی‌ها ویژگی‌های ظاهری و کاربرد امنیتی و استقرار نمایون تپه – نمایون تپه به شرح زیر است: در حدود ۳ کیلومتری شمال اشرف بر طرف شرقی راهی که به دریا می‌رود، تپه دستی بزرگی است که ارتفاع آن در حدود سی متر و سطح بالای آن در حدود دو هکتار است. | ## بخش 2: نمایان تپه | اغلب سنگ‌ها به ابعاد ۶۴ قطری نزدیک به ده سانتی‌متر که روکاری ساختمان از آنها بوده‌است. دامنه‌های تپه و بالای آن درختکاری بوده‌است و امروز هم درختان انار و مرکبات در آن زیاد است، ولی اغلب جوان و نسبتاً تازه کاشت بودند و به دوران آبادانی تپه مربوط نبود (ستوده، ۱۳۶۶: ج ۴ ۶۵۸). | ## بخش 3: نمایان تپه | چگونگی احداث در کتاب عباس نامه در مورد همایون تپه، سال و، چگونگی احداث آن چنین آمده‌است: «در سال ۱۰۶۲ شاه عباس دوم (۱۰۵۲–۱۰۷۷) دستور داد بر سر پشته ای که نزدیک شهر اشرف است کاخی بسازند و در سال ۱۰۶۳ کاخ تمام شده بود و به حفر دریاچه و گل‌کاری و سایر لوازم فرمان دادند و آن مکان شریف را به نمایون تپه موسوم فرمودند.» (قزوینی، ۱۶۹: ۱۳۲۵) باز در همین کتاب: آمده، در سال ۱۰۶۳ قمری شاه عباس دوم از سیر و گردش فرح آباد بازمی‌گشت، به دیدن همایون تپه رفت «و چون در سنه سالفه پشته ای را که در رفعت نمودار آسمان و در استداره اطراف شبیه چرخ گردون بود، در قرب شهر انتخاب فرموده به ساختن بنائی بر بالای آن فرمان داده بودند و این کار صورت انجام یافته بود. | ## جمع‌بندی | در این اوقات لازم السعادت نیز متوجه اتمام آن شده به حفر دریاچه و گل‌کاری‌ها و سایر لوازم فرمان دادند و آن مکان شریف را به نمایون تپه موسوم فرمودند».