موضوع مقاله: نما (ساختمان) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نما (ساختمان) | مقدمه: در ساختمان‌سازی به سویه ی بیرونی یک ساختمان نما گفته می‌شود.به طور کلی نمای ساختمان از دو عنصر اصلی تشکیل شده که شامل ارکان و اجزا می باشدdictionary.cambridge.org ارکان نما، ریتم های عمودی و افقی و سطح آسمانه (سقف) یک بنا محسوب می شود.و تمامی جزییاتی که در دید ۱۴۰ درجه عمودی و ۱۶۰ درجه افقی دید انسان میشود و همچنین طراحی درب و پنجره اجزا یک نمای خانه محسوب می شود. | ## بخش 1: نما (ساختمان) | در طراحی نمای ساختمان ،برخی از معماران بر این باورند که نما مهم‌ترین بخش به‌شمار می‌رود ، زیرا نما چارچوب کار برای بقیه اجزای ساختمان را مشخص می‌کند. برخی از نماها به حسب قدمت و سبک ،ارزش تاریخی دارند و در کشورهای گوناگون قوانین سختگیرانه‌ای در مورد موضوع تغییر نما وجود دارد که برخی از این قوانین هر گونه دگرگونی در نماهای تاریخی و یا حتی در مجاورت آن را ممنوع می‌کند. در معماری سنتی ایرانی، آرایشی که پس از پایان کار ساختمان بر آن بی فزایند را آمود می‌گویند ، مانند تزیین الحاقی، نماسازی سنگی یا آجری، کاشیکاری و گچبری که در اکثر موارد کارکرد سازه ایی ندارد. نمای ساختمان شامل دو سوی اصلی ساختمان یا بیشتر می باشد ، قسمت ورودی پشت بام و ورودی اصلی ساختمان بسته به شکل و نوع زمین می‌باشد در اغلب کشورها طراحی و ساخت این قسمت‌ها برای همخوانی نما با بافت قالب زیر نظر سازمان‌های شهری صورت می‌گیرد. نمای آجری برای نمای آجری باید از آجری که برای نما سازی تهیه می شود استفاده نمود این آجرها به رنگهای بهی ، قرمز ، ابلق در بازار یافت می شود . برای نماهای آجری بهتر است آجرها را قبل از مصرف تیشه داری نمود منظور از تیشه داری این است که اضلاع آجر را به وسیله تیشه و یا ماشین های تراش مخصوصکاملا گونیا می نماییم برای پهن کردن ملات نماهای آجری معمولا از شمشه ملات استفاده می کنند . شمشه ملات وسیله است که تخته هایی بعرض 5/1 الی 2 سانتی متر با ضخامتی در همین حدود که آنها را بصورت نبشی به یکدیگر متصل می نمایند و طول آن حدود 50 سانتی متر است در موقع پهن کردن ملات شمشه ملات را طوری روی دیوار قرار می دهند که یک ضلع آن روی دیوار در محل پهن کردن ملات در قسمت نما و ضلع دیگر آن متکی به نما قرار گیرد . آنگاه ملات را پشت آن پهن می نمایند که در نتیجه هم ملات در حدود 5/1 الی 2 سانتیمتر از لبه کار عقب تر خواهد بود که از این عقب بودن ملات برای بند کشی استفاده می نمایند و هم ضخامت ملات در تمام قسمت ها یکنواخت خواهد شد . در موقع دوغاب دادن روی دیوار باید کاملا توجه نمود که دوغاب به قسمت نما ریخته نشود زیرا در این صورت منظره نا خوشایندی به آن خواهد داد و یا به طور کلی از ریختن دوغاب در نما سازی آجری باید صرف نظر گردد . نمای سنگی برای نماهای سنگی از انواع سنگ های پلاک با رنگها و اندازه های مختلف استفاده می نمایند مانند سنگ تراورتن ، باغ ابریشم ، مرمر و یا انواع سنگ های قیچی که دارای سطح ناصافی بوده و در محل هایی که از لحاظ معماری احتیاج به قدری خشونت در سطح نما می باشد مورد استفاده قرار می گیرد . در سطح بعضی از سنگ های نما خلل و فرجی موجود است که این سوراخ ها برای نصب بسیار مناسب هستند زیرا ملات ماسه سیمان پشت سنگ به داخل این سوراخ ها نفوذ نموده و مانع جدا شدن آن از نما می گردد از جمله این سنگ ها میتوان انواع سنگ های تراورتن را نام برد . بعضی از سنگ ها مثل سنگ های باغ ابریشم و یا مرمر و یا مرمریت و یا انواع سنگ های چینی دارای سطحی سیقلی بوده و با توجه به اینکه سنگ خاصیت مکندگی چندانی ندارد بخوبی به نما نمی چسبد و ممکن است بعد از مدتی از نما جدا شده و سقوط نماید برای جلوگیری از این کار باید از پشت آنها را به وسیله میله های مخصوصی که به آن اصطلاحا اسکوپ می گویند به دیوار محکم نمود . یکی از پوشش های مناسب در ساختمان که استفاده ازآن روز به روز بیشتر می شود، سنگ است لذا متخصصین امر ساخت وساز دلایل مناسب بودن سنگ را در نمای ساختمان در چند مورد خلاصه کرده اند که عبارتند از : 1-عدم تغییر رنگ و جذب گرد و غبار 2-مقاومت در برابر رطوبت 3- تنوع در رنگ و جنس 4- اجرای سریع و آسان و تمیز 5- عایق حرارت و بی نیاز از زیر سازی 6- قابلیت اجرا بر روی کلیه سطوح 7-قابلیت ترمیم آسان 8-انعطاف پذیری و قابلیت فرم پذیری مناسب بر روی کلیه سطوح 9-ایده ال برای دکوراسیون نمای داخل و خارج ساختمان ها ، مغازه ها ،کافی شاپ ها و رستوران ها . 10-فراوانی و در دسترس بودن 11- امکان به وجود آوردن شکل های مورد نظر (دستی و ماشینی ) 12-عمر زیاد (در صورت استفاده مناسب) 13-هزینه حفظ و نگهداری نسبتاً کم آن انتخاب ابعاد و جنس سنگ ،بستگی به محل استفاده آن دارد. سنگ هایی که در نمای خارجی مصرف می شود باید در مقابل عوامل جوی مانند تابش خورشید،باران ،گاز های موجود در هوا و ... در نما سازی از نوع سنگ ممکن است فقط از یک نوع سنگ استفاده شود ویا آنکه از چندین سنگ متنوع استفاده شود . با یک طراحی خوب و هماهنگ کردن سنگ ها یا یکدیگر می توان نماهای سنگی بسیار زیبایی در ساختمان به وجود آورد . همچنین همواره باید به این مطلب توجه کرد که استفاده از سنگ ها ی پر دوام و با مقاومت بالا در برابر یخ زدگی و شرایط نا مساعد جوی و محیطی (نور خورشید ،آب و رطوبت ) با بافت و شکل مطلوب ،بدون ترک خوردگی و خلل و فرج وصرفه اقتصادی را نباید از یاد برد. | ## بخش 2: نما (ساختمان) | مشخصات کلی انتخاب سنگ برای مصارف ساختمانی : 1- بافت سنگ باید ساختمانی سالم داشته باشد ، یعنی بدون شیار ،ترک و رگه های سست باشد(کرمو نباشد) 2- بدون هر گونه خلل و فرج باشد. 5- سنگ ساختمانی شاید آب زیاد جذب کند ، لذا نباید : الف - در آب متلاشی یا حل شود. 7- سنگ باید شرایط فیزیکی و شیمیایی محیط را تحمیل کند لذا باید : الف - در برابر باد ،یخبندان ،تغییرات دما ودر صورت وجود جریان آب در مقابل آن و کلیه عوامل فرسایش مقاومت کند . ب - در برابر محیط های شیمیایی ، اسیدی و قلیایی و همچنین عمل آبکافت و اکسید اسیون مقاومت کند. 8- مقاومت فشاری برای قطعات باربر نباید کمتر از 150 کیلوگرم بر سانتی متر مربع باشد . نمای سنگی خود دارای انواع مختلفی هستند که عمده این تمایزات را می توان در تفاوت نوع سنگ موجود در طبیعت نام برد .لذا در اینجا جایز است قبل از معرفی انواع سنگ ها ابتدا به توضیح واژه سنگ تزئینی پرداخته و سپس به معرفی نما ها بپردازیم .وب سایت مهندسی معدن دانشگاه تهران جنوب سنگ های تزیینی سنگ تزئینی ، سنگی است طبیعی که در اندازه مشخص انتخاب ، تراش و یا برش خورده باشد . به معنای وسیع کلمه ، اصطلاح سنگ تزئینی شامل سنگ ها در هر شکل می شود که به طور مستقیم و پس از برش ، سائیده شدن و صیقل کاری در نماهای داخلی و خارجی ساختمان ها به کار می روند . سنگ های تزینی از نظر سنگ شناسی به یکی از گروه های سنگ آذرین ، دگرگونی و یا رسوبی اختصاص دارند و شامل انواع مرمر ، مرمریت ، چینی ، کنگلومرا ، تراورتن ، ماسه سنگ ، گرانیت ، دیوریت ، سینیت ، گابر و بعضی موارد کم اهمیت تر می باشند . 1- نمای سنگ قلوه ای این سنگ ها در هنگام حرکت و غلتیدن در مسیر رودخانه و برخورد با یکدیگر ، دارای سطح تقریباً گرد و صیقلی می شوند از این جهت می توان از این سنگ ها در نمای ساختمان ها استفاده کرد . برای استفاده ، این سنگ ها را با ملات ماسه سیمان بر سطح دیوار آجری یا بتنی طوری نصب می کنند که قلوه سنگ ها ، جلوه خاصی به نما می دهد و مهارت و تجربه بنا هم در زیبایی نما نقش مهمی دارد . اما نکته ای که باید در مورد این سنگ ها رعایت کرد این است که در صورت بکارگیری سنگ های رودخانه ای و سنگ های ضخیم در نماهای سنگی باید تا گرفتن کامل ملات از قالب های مناسب استفاده کرد . 2- نمای سنگ قیچی سنگ قیچی به طول 10 ، عرض 3 تا 4 و ضخامت 1،5 سانتی متر در کارخانه سنگبری به وسیله گیوتین (قیچی) تهیه می شود البته ممکن است از سنگ قیچی با طول بیشتر از 10 سانتی متر هم استفاده شود . زوایای سنگ قیچی ها 90 درجه و سطوح آن (قسمت هایی که در نما دیده می شود) دارای برجستگی های نامنظم هستند . لازم به ذکر است سنگ قیچی را در نمای ساختمان ، بدون بند نصب می کنند و پشت آنها را دوغاب سیمان می ریزند . معمولاً در نماسازی از یک نوع (یکرنگ) سنگ قیچی استفاده می کنند اما با تلفیق سنگ ها با رنگ های مختلف ، می توان نمای زیبایی در ساختمان به وجود آورد . به علت گرفتن گرد و خاک و دوده هوا به خود ، این نماها خیلی زود کثیف می شوند و باید آنها را مرتب تمیز کرد . 3- سنگ پلاک استفاده از پلاک سنگ برای نمای ساختمان در کشور از زمان های قدیم رواج داشته است . اما استفاده وسیع و فراگیر آن در کشور حدود 50 سال پیش با ورود اولین کارخانه ماشینی تولید پلاک و یک خط کامل آلمانی توسط آستان قدس رضوی در مشهد در سال 1317 رواج یافت . | ## بخش 3: نما (ساختمان) | صنعت سنگ در دنیا جز در دورۀ رکود عمیق اقتصاد جهانی در اواخر دهه 1930 ، همواره سیر رشد و تحول را طی کرده است . در این نوع سنگ ها قطعات بزرگ سنگ را از کوه (معدن سنگ) استخراج می کنند و پس از حمل به کارخانه سنگبری ، در ابعاد و ضخامت های (1 تا 5 سانتی متری) به صورت سنگ پلاک می برند و صیقل می دهند . اما نکته مهمی که باید همواره به آن توجه داشت این است که در صورت استفاده از سنگ های پلاک بایستی از این سنگ ها در برابر رطوبت یخبندان مراقبت نمود و مواد زاید را از سطح این سنگ ها پاک کرده و با استفاده از یکی از روش های زیر سنگ ها را کاملاً به سطح زیرین محکم کرد : 1- لقمه گذاری 2- پیچ و روپلاک کردن 3- نصب سیم و اسکوپ یا قلاب برای اتصال بهتر و محکم تر 4- نماهای ساخته شده از سنگ مصنوعی با پیشرفت علوم شیمی و متالوژی به ویژه در گرایش های پلیمر و کامپوزیت ، تحول شگرفی در صنایع و معادن حادث شده است . ساخت و سنتز مصنوعات شیمیایی و احیای مواد معدنی از طریق فعل و انفعالات شیمیایی ، یکی از کارکردهای شیمی پلیمر در عصر حاضر است ، شاید ترکیب عناصر و مواد معدنی با یکدیگر و تولید مواد جدید ترکیبی تحت عنوان کامپوزیت ها مهم ترین تحول علمی قرن بیستم در زمینه صنعت سنگ باشد . از سوی دیگر ترکیب مواد طبیعی با بستری از مواد پلیمری به تولید سنگ های مصنوعی ویژه با کارکردی متنوع شده است . ویژگی سنگ های مصنوعی 1- تنوع در رنگ با قابلیت اجرای طرح های مختلف و دلخواه 2- سبک تر از سنگ های طبیعی و با وزن مخصوص 1100 تا 1300 کیلوگرم بر متر مکعب است که همین امر باعث وزن کمتر ساختمان و در نتیجه کاهش اثر زلزله بر ساختمان می شود . 3- قابلیت جذب آب در حد صفر 4- عدم محدودیت در ابعاد تولیدی با نصبی همانند سنگ طبیعی 5- استقامت (کشش و فشار) بالاتر از سنگ های طبیعی 6- اسکوب سرخود است . بدین معنی که برخلاف سنگ های طبیعی در اثر عوامل جوی و عدم چسبندگی به مرور زمان از بدنه ساختمان جدا نمی شود ، از آشناترین معایب سنگ طبیعی ، همین جداشدن تدریجی از بدنه ساختمان است . 7- مقاومت بالا در برابر عوامل جوی 8- استحکام و انسجام بالا 9- تنوع پذیری بالا 10- نصب راحت و بدون دردسرمعماریان/زمین شناسی مهندسی ژئوتکنیک نمای سیمانی نماهای سیمانی نیز انواع مختلفی دارد از قبیل تخته ماله ، تگرگی ، چکشی ، سیمان شسته و ... چنانچه سد های بزرگ با سیمان تخته ماله اندود کردد به واسطه نشست های ساختمان ترک های مویی در آن ایجاد می شود . برای جلوگیری از این کار بهتر است روی نما به فاصله های حدود 5/1 تا 2 متر خطوطی در جهت های عمودی و افقی ایجاد نماییم تا از دیده شدن ترک های احتمالی جلوگیری شود . در موقع سیمان کاری ابتدا زیر کار را سیمان معمولی و ماسه می پوشانند که به این لایه اصطلاحا آستر می گویند قبل از آستر کردن باید تمام سطح دیوار شمشه گیری بشود . در طول سیمان کاری و همچنین تا چند روز بعد از آن باید حداقل روزی 3 الی 4 بار دیوار سیمان کاری شده را به وسیله آب مرطوب نمود . در غیر اینصورت ماسه سیمان مصرف شده به صورت پودر در آمده و با کوچکترین تماسی فرو خواهد ریخت . باید توجه نمود که کلیه مصالحی که با سیمان مصرف میشود از جمله سیمانکاری نما باید حداقل در حرارت های 4 الی 5 درجه بالای صفر انجام شود تا از یخ زدن و فاسد شدن ملات جلوگیری شود . در کلیه نماسازی ها بهتر است حداقل 30 سانتی متر پایین کار را یک رج سنگ رگی و یا سنگ پلاک کار گذاشته شود . | ## جمع‌بندی | زیرا این قسمت از نما همیشه با زمین و در نتیجه با عوامل جوی در تماس بوده و بهتر است از مصالح بهتری که در مقابل عوامل جوی مقاوم تر باشد استفاده نمود معمولا برای این ردیف از سنگ هایی با رنگ تیره و سطح ناصاف استفاده می کنند مانند سنگ های دو تیشه و غیره.