موضوع مقاله: شمیران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شمیران | مقدمه: شِمیران، نام شهری تاریخی و کوهستانی در شمال استان تهران است که در گفتار عامیانه به آن «شمرون» می‌گویند. | ## بخش 1: شمیران | شمیران که بر دامنه‌های رشته کوه‌های البرز قرار دارد، شمالی‌ترین منطقه‌ی شهری تهران را تشکیل می‌دهد. بسیاری از روستاهای قدیم شمیران امروزه بخشی از منطقه‌ی ۱ و ۳ شهرداری تهران بزرگ به‌شمار می‌روند. آب و هوا شمیران به دلیل قرارگیری بر روی دامنه‌های رشته کوه البرز، از آب و هوای معتدل کوهستانی برخوردار است و دارای زمستان‌هایی سرد و مرطوب و تابستان‌هایی خنک می‌باشد. شمیران دارای فضای سبز گسترده‌ای می‌باشد و تعداد بی‌شماری درخت چنار تنومند و کهنه سال در خیابان‌های آن به چشم می‌خورد؛ به گونه‌ای که درخت چنار به نمادی از این منطقه تبدیل شده‌است. تاریخچه شمیران در گذشته منطقه‌ای ییلاقی و خوش آب و هوا در شمال تهران به‌شمار می‌آمد و محل اقامت تابستانی پادشاهان قاجار و پهلوی نیز بوده‌است و چندین مجموعه کاخ و اقامتگاه توسط آنان در شمیران ساخته شده‌بود. به علت گسترش تدریجی شهر تهران، شمیران رفته رفته در شهر تهران ادغام شده و امروزه تحت نظارت مناطق ۱ و ۴ شهرداری تهران اداره می‌شود. خیابان شریعتی با نام پیشین جاده قدیم شمیران، مهم‌ترین راه مواصلاتی این منطقه به تهران قدیم بوده‌است. با احداث خیابان ولیعصر (جاده پهلوی) توسط رضاشاه، دسترسی به تجریش و شمیران برای ساکنان تهران آسان‌تر شد و روند پیشرفت آن را سرعت بخشید. شمیران دارای باغ های زیادی هست که باعث به وجود آمدن منظره ای سرسبز و آب و هوایی سرد تر از شهر تهران شده است٫ همچنین به دلیل قرارگیری سفارت های متعدد در این شهر٫ یکی از مناطق مهم کشور به حساب میاید. | ## بخش 2: شمیران | در زمان قدیم تعداد افرادی کمی در این شهر زندگی میکردند اما به دلیل شرایط خوب آب و هوایی و پیشرفت مدرنیته در کنار وجود خانه های ویلایی و قدیمی اشرافی٫ بسیاری از مردمان از سراسر کشور به این شهر مهاجرت کرده اند. مرز جنوبی این منطقه امروزه محدوده مشخصی ندارد و شامل منطقه ۳ شهرداری تهران میباشد. تعدادی دیگر نیز از املاک و باغ‌های اشراف قاجار بوده‌است و به رسم شیوه نامگذاری اماکن در آن عصر، بیشتر دارای پسوند (ـیه) می‌باشند. برخی از محله‌های مشهور شمیران عبارتند از: سوهانک، ازگل، دارآباد، اقدسیه، آجودانیه، صاحبقرانیه، نیاوران، منظریه، کامرانیه، حصاربوعلی، فرمانیه، نیک‌زانا، لویزان، چیذر، دزاشیب، تجریش،، دروس، گلاب‌دره، امامزاده قاسم، دربند، زعفرانیه، ولنجک، مینی سیتی، محمودیه، الهیه، جردن، اوین ، قبا و درکه. بیشتر سفارتخانه‌های کشورهای خارجی و محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران در شمیران واقع شده‌است. در شهر شمیران٫ علاوه بر بافت سنتی و سرسبز٫ دارای آسمان خراش ها و برج های متعدد در برخی از مناطق هست از جمله، آسمان خراش هتل فرشته در محله الهیه، برج آسمان فرمانیه، برج کشتی رانی فرمانیه، برج هرمس فرشته، برج آی تی ملت اقدسیه (ازگل)، برج گلپاد الهیه و… گویش بومی شمیران دانشنامه ایرانیکا درباب زبان منطقه قصران آورده‌است که باید به دو بخش باید تقسیم شود. زبان بومیان شمال و شمال شرق منطقه بخش درونی قصران نزدیکی بسیار زیادی به زبان مازندرانی دارد. والنتین ژوکوفسکی خاورشناس و زبان‌شناس روس اواخر قرن ۱۹ میلادی در سفری که به ایران داشت در حوالی شمیران با گویش تجریشی آشنا شده و در آثارش به این گویش اشاره می‌کند؛ گویشی که شباهت بسیاری با زبان مازندرانی دارد. تا امروز در محدوده‌هایی از جمله سرآسیاب دولاب، شاه عبدالعظیم و… هنوز هم افرادی با لهجه شمرانی صحبت کنند؛ لهجه‌ای که ملایم شده زبان مازنی است. | ## بخش 3: شمیران | نژاد مردم بومی شمیران و مناطق دیگر شمیرانات آریائی و همانند شهر ری باستان از شاخه مادها می‌باشد که به مرور زمان در پی مهاجرت‌های اقوام بنا به دلایل گوناگونی مثل جنگ، تجارت، کار، تبعید، حکمرانی و… اختلاط‌هایی با یونانی‌ها، سادات هاشمی و نیز اقوام دیگر ساکن در فلات ایران داشته‌است. واژه‌شناسی شمیران از دو بخش «شمی» یا «سمی» یا «شم» به معنی «بلند»، و «ران» به معنی «جای» تشکیل شده‌است که روی هم، «بلندجای» را گویند. (در مقابل «تهران» (ته + ران) به معنی «پایین جا».شهرستان شمیرانات ، وبگاه فرمانداری شمیرانات، بازیابی ۸ آوریل ۲۰۰۸ در متون قدیمی این منطقه را قلعه شمیران گفته‌اند.جلال فرهمند، حومه طهران (۱) ، ماهنامهٔ الکترونیکی بهارستان، شماره ۲۷ در مقابل احمد کسروی ریشه لغوی نام این منطقه را چنین دانسته‌است: « «ران» به معنی جایگاه و سرزمین است، و «سمی» یا «شمی» به معنای سرد است و لذا شمیران (شمیرام، شمیرم، شمیلان، سمیران و سمیرم) به معنای جای سرد یا سردسیر است». نکته‌ای که بر مطلب بالا می‌توان افزود این است که این اسم به حالت جمع و به صورت شمیرانات که امروزه به کار می‌رود، غلط است زیرا شمیران نام عمومی این منطقه‌است که دارای چندین شهر و روستاست و از میان آن‌ها سی روستا در کوهستان قرار دارند و آب و هوای هفده قریه کاملاَ سردسیری است. پاشایی، نام شمیرانان نتیجهٔ فارسی‌سازی نام «شمرون» از گویش شمیرانی که با زبان مازندرانی اشتراکاتی دارد، است.ع.پاشایی، حکایت گاوزَن­‌گاو و چلیک آب ، وبگاه چکلی-پکلی. روستایی به نام شمیران در دهستان فیروزجاه بخش بندپی شرقی شهرستان بابل استان مازندران وجود دارد. هم چنین منطقه‌ای به نام شمیران با آب و هوای مشابه شمیران تهران در بیت‌المقدس وجود دارد. | ## جمع‌بندی | آب و هوا دمای سالانه شمیران در ایستگاه هواشناسی سعدآباد طبق آمار ۲۰ ساله (۱۳۵۳–۱۳۷۳) ۱۲/۹ درجه سانتیگراد است.(توکلی‌نیا، ص ۲۲۰) میزان بارندگی شمیران از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۷ به‌طور متوسط ۴۳۵/۸ میلیمتر بوده‌است.سازمان هواشناسی کشور بیشترین دمای ثبت شده از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۷ دمای +۳۹/۸ درجه سانتیگراد بوده‌است.