موضوع مقاله: گلرخ ایرایی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گلرخ ایرایی | مقدمه: گلرخ ابراهیمی ایرایی، فعال مدنی و فعال حقوق بشر ایرانی است که در چندین نوبت به اتهام‌هایی چون توهین به مقدسات و تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران به زندان محکوم شد. | ## بخش 1: گلرخ ایرایی | وی پس از سال‌ها حبس در سال ۱۴۰۱ آزاد شد اما در کمتر از چند ماه، به خاطر پرونده دیگری تحت بازداشت قرار گرفت. دوران بازداشت، اعتصاب غذا در زندان و اقدامات مدنی و فعالیت‌های حقوق بشری او، بارها مورد توجه رسانه‌ها و شخصیت‌های سیاسی و اجتماعی بوده است. انجمن قلم آمریکا جایزه آزادی نوشتار ۲۰۲۶ خود را به وی و علی اسداللهی، شاعر و فعال مدنی، اهدا کرد. بازداشت در سال ۱۳۹۵ وی به دلیل تبلیغ علیه نظام به یک سال حبس و پنج سال حبس برای نوشتن داستان منتشر نشده‌ای در دفترچه شخصی‌اش به توهین به مقدسات متهم شده است. در این داستان زنی پس از دیدن فیلم «سنگسار ثریا م.» دربارهٔ سنگسار یک زن در ایران، از شدت عصبانیت نسبت به احکام مذهبی، اقدام به سوزاندن قرآن می‌کند، با وجود انکارهای ایرایی، بازجویان اصرار داشته‌اند که این یک داستان نیست و خاطرات شخصی گلرخ ایرایی است. وی همچنین به اتهام عضویت در گروه لگام (کارزار لغو گام به گام اعدام)، کشف حجاب و ترویج بی‌حجابی از طریق گذاشتن عکس‌های بدون روسری در کنار همسرش در صفحه شخصی فیس‌بوک، مخالفت با حکم قصاص، امضای بیانیه‌هایی در مخالفت با مجازات اعدام، نگهداری عکس اعدام شدگان دهه ۶۰، شرکت در تجمعات مختلف مقابل زندان اوین از جمله تجمع حمایت از نرگس محمدی، ارسال گزارش موارد نقض حقوق بشر برای سازمان ملل متحد، همکاری با رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران، دیدار با زندانیان سیاسی و خانواده‌های زندانیان و کشته‌شدگان سال ۸۸ و دهه ۶۰ از جمله مواردی است که قاضی در محکومیت مجموعاً شش ساله گلرخ ایرایی به آن استناد کرده است و بخشی از فعالیت‌هایی است که در حکم دادگاه به عنوان مصداق اتهامات و «فعالیت‌های ضد امنیتی» گلرخ ایرایی ذکر شده است. گلرخ ایرایی سوم آبان ماه ۱۳۹۵ به همراه همسرش آرش صادقی در منزل خود بازداشت و بدون دریافت احضاریه کتبی جهت اجرای حکم شش سال حبس تعزیری به زندان اوین منتقل شد. او پیش از آن در ۲۳ آذر همراه با ضرب و شتم از زندان قرچک به بازداشتگاه اطلاعات سپاه موسوم به بند ۲ الف زندان اوین منتقل شده بود، ظهر روز ۴ بهمن پس از ۴۳ روز بازجویی به زندان قرچک ورامین بازگردانده شده بود. فعالیت‌ها در زندان آتنا دائمی و گلرخ ایرایی در ۴ بهمن ۱۳۹۶ از زندان اوین به زندان قرچک ورامین منتقل شدند. این دو در نامه‌ای علاوه بر تغییر محل اجرای حکم به اجرا نشدن «اصل تفکیک جرائم» نیز اعتراض داشتند و تهدید کردند که در صورت عدم رسیدگی به وضعیت آنها، اعتصاب غذا خواهند کرد. همچنین آرش صادقی همسر گلرخ ایرایی و سهیل عربی دو زندانی سیاسی دیگر نیز اقدام به اعتصاب غذا کردند. | ## بخش 2: گلرخ ایرایی | پس از ۵۷ روز اعتصاب غذا، ایرایی در ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ در پی وخامت حالش به بیمارستان منتقل شد. در نهایت پس از گذشت ۷۰ روز، ایرایی در ۴ اردیبهشت ۱۳۹۷، به اعتصاب غذای خود پایان داد. به دنبال اعتصاب غذای زندانیان سیاسی زندان گوهردشت کرج در اعتراض به فشارهای اعمال‌شده از سوی مسؤلین زندان و انتقال آن‌ها به بند فوق امنیتی سالن ۱۰ در زندان گوهردشت (رجایی‌شهر) که از ۸ مرداد ۱۳۹۶ آغاز شد، چند تن از زندانیان زن زندان اوین خواستار رسیدگی به وضعیت این زندانیان شدند. سازمان عفو بین‌الملل روز سه شنبه ۲۲ اوت ۲۰۱۷ (۳۱ مرداد ۹۶) در بیانیه‌ای اعلام کرد وضعیت زندان رجایی شهر و شرایط موجود برای زندانیان سیاسی، شرم‌آور است. ماگدلنا مغربی معاون بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در این سازمان، گفت که آتنا دائمی، گلرخ ایرایی و مریم اکبری منفرد سه زندانی زن در زندان اوین نیز به تازگی در نامه‌ای خواستار رسیدگی به وضعیت زندانیان سیاسی رجایی شهر شده‌اند. مجموع فعالیت‌های داخل زندان گلرخ ایرایی باعث شد تا علیه او پرونده‌های دیگری نیز شکل بگیرد و دوره محکومیت او افزایش یابد. در یکی از پرونده‌های شکل گرفته در این مدت، شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب او را به خاطر «اهانت به بنیانگذار و رهبر جمهوری اسلامی» به دو سال و یک ماه زندان و برای «تبلیغ علیه نظام» به یک سال و نیم زندان محکوم کرد. بازداشت در سال ۱۴۰۱ ایرایی در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران در ۴ مهر ۱۴۰۱ توسط نیروهای امنیتی در منزل خود در تهران، بازداشت و به مکان نامعلومی، منتقل شد. نیروهای امنیتی در جریان بازداشت اقدام به تفتیش منزل و ضبط برخی از لوازم شخصی وی کردند. به گزارش هرانا بازداشت او با خشونت همراه بود و وی در جریان بازداشت، از ناحیه شکم و کمر آسیب دید. جلسه دادرسی پرونده او در ۱۴ دی ۱۴۰۱ در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت کشور» و «تبلیغ علیه نظام» برگزار شد. | ## بخش 3: گلرخ ایرایی | در ۲۴ فروردین ۱۴۰۲، ایرایی از سوی شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب به ریاست ایمان افشاری، به ۶ سال زندان به اتهام «اجتماع و تبانی» و ۱ سال زندان به اتهام «تبلیغ علیه نظام» محکوم شد. وی همچنین به دو سال ممنوعیت خروج از کشور، دو سال ممنوعیت حضور در تهران، دو سال ممنوعیت حضور در احزاب، گروه‌ها و دسته‌جات و ضبط گوشی تلفن همراه محکوم شد. واکنش‌ها به بازداشت در ۱۹ اسفند ۱۳۹۶، عفو بین‌الملل با صدور بیانیه‌ای ضمن انتقاد جدی از وضعیت نگهداری آتنا دائمی و گلرخ ایرایی، دو فعال حقوق بشر، در شرایط نامناسب و غیربهداشتی در زندان قرچک ورامین، از مقامات جمهوری اسلامی ایران خواستار آزادی بی‌درنگ آنها شده است. در اواخر اسفند ۱۳۹۷، پی‌یر آنتونیو پانزری، رئیس کمیته حقوق بشر پارلمان اروپا با انتشار اطلاعیه‌ای از وضعیت آتنا دائمی و گلرخ ابراهیمی ایرایی، دو فعال حقوق بشر زندانی در ایران به شدت ابراز نگرانی کرد و از دولت‌مردان ایران خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط آنها شد. : میشل فورست، دوبرافکا شیموویچ، دیوید کی و نیلس مزلر، گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد در ۲۸ اسفند ۱۳۹۶ در بیانیه‌ای گفته‌اند آتنا دائمی و گلرخ ایرایی، پس از انتشار گزارش‌ها در مورد رفتارهای غیرانسانی با آن‌ها، از زندان اوین به شهر ری انتقال داده شده‌اند. ناظران سازمان ملل گفته‌اند این دو هدف ضرب و شتم نگهبانان قرار گرفته و سپس به بند عمومی فرستاده شده‌اند. این چهار تن می‌گویند تلاش کرده‌اند در این مورد با مقام‌های ایران گفتگو کنند، اما این تلاش‌ها نتیجه‌ای نداشته است. آنها تأکید کرده‌اند که پرونده این دو فعال حقوق بشری، نمونه‌ای از رویه جاری آزار و اذیت، ارعاب و زندانی‌کردن کسانی‌ست که در دفاع از حقوق بشر و حمایت از زندانیان عقیدتی در ایران فعالیت می‌کنند. در ۲۱ فروردین ۱۳۹۷ (۱۰ آوریل ۲۰۱۸) سارا لی ویتسون، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا دیده‌بان حقوق بشر، خواستار آزادی گلرخ ایرایی شد. پس از بازداشت ایرایی در سال ۱۴۰۱، ۲۰ زندانی سابق سیاسی در واکنش به حکم هفت سال زندان برای گلرخ ایرایی، بیانیه‌ای صادر کردند و خواستار آزادی او شدند. آن‌ها اعلام کردند که احکام صادرشده علیه ایرایی در یک فرایند «مذبوحانه»، «ناعادلانه» و «کینه‌توزانه» صادر شده است. | ## جمع‌بندی | از جمله آن‌ها می‌توان به آنیشا اسداللهی، یاسمن آریانی، عسل محمدی، آتنا دائمی، لیلا حسین‌زاده، پروین محمدی، نازنین زاغری، ژیلا مکوندی و عالیه مطلب‌زاده اشاره کرد.