موضوع مقاله: شورش بارکوخبا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شورش بارکوخبا | مقدمه: شورش بارکوخبا (عبری:מרד בר כוכבא) شورش یهودیان در استان یهودا به رهبری شمعون بار کوخبا علیه امپراتوری روم بود. | ## بخش 1: شورش بارکوخبا | این درگیری در بین سال‌های ۱۳۲ تا ۱۳۶ میلادی اتفاق افتاد و آخرین جنگ از سه جنگ بزرگ یهودیان-رومیان بود. نارضایتی از حکومت روم در یهودیه و آرمان‌های ملی‌گرایانه پس از ویرانی اورشلیم در جریان شورش بزرگ یهود در سال ۷۰ میلادی همچنان بسیار شدید باقی ماند. عوامل مستقیم شورش بار کوخبا شامل تصمیم امپراتور هادریان برای ساخت «آیلیا کاپیتولینا» ــ یک مستعمره رومی وقف‌شده به ژوپیتر ــ بر ویرانه‌های اورشلیم، که امیدها برای بازسازی معبد را از بین برد، و همچنین احتمال ممنوعیت ختنه، که یکی از اعمال محوری یهودیت بود، می‌شد. برخلاف شورش پیشین، این بار شورشیان آمادگی بیشتری داشتند و از تاکتیک‌های چریکی و پناهگاه‌های زیرزمینی در روستاهای خود استفاده کردند. شمعون بار کوخبا به‌عنوان «نَسی» (شهریار) اسرائیل اعلام شد و شورشیان یک نظام اداری کامل برپا کردند و حتی سکه‌ها و اوزان خود را ضرب و منتشر ساختند. ورق زمانی برگشت که هادریان یکی از زبده‌ترین سرداران روم، سکستوس ژولیوس سوروس، را برای فرماندهی لشکرکشی منصوب کرد. او با شش لژیون کامل، یگان‌های کمکی و نیروهای کمکی تا شش لژیون دیگر پشتیبانی می‌شد. رومیان یک تهاجم گسترده در سراسر استان آغاز کردند و شهرها، روستاها و مناطق روستایی را به‌طور نظام‌مند ویران ساختند. در سال ۱۳۵ میلادی، دژ مستحکم بتار، مرکز مقاومت شورشیان، به تصرف درآمد و ویران شد و شمعون بار کوخبا کشته شد. بسیاری از شورشیان و پناهجویان در غارهای طبیعی، به‌ویژه در صحرای یهودیه، پناه گرفتند، اما نیروهای رومی این پناهگاه‌ها را محاصره کردند، راه‌های تأمین آذوقه را بستند و کسانی را که درون آن‌ها بودند یا کشتند، یا از گرسنگی هلاک کردند و یا به اسارت گرفتند. منطقه یهودیه تا حد زیادی خالی از سکنه شد و مرکز معنوی زندگی یهودی به جلیل و پراکندگی در حال گسترش در دیاسپورا منتقل گردید. امیدهای مسیحایی حالتی انتزاعی‌تر یافت و یهودیت ربانی رویکردی محتاطانه و غیرانقلابی در پیش گرفت. رومیان محدودیت‌های مذهبی سختی اعمال کردند، از جمله ممنوعیت ختنه و نگاهداری شبات، یهودیان را از اطراف اورشلیم اخراج کردند، ورودشان را تنها به یک دیدار سالانه محدود ساختند و شهر را با بیگانگان دوباره اسکان دادند. شمعون بارکوخبا که توسط یهودیان به عنوان مسیحا شناخته می‌شد رهبر شورشیان بود که بتواند اسراییل را بازسازی کند. نخستین بخش‌های شورش باعث خودمختاری استان یهودا به مدت دو سال شد ولیکن ارتش روم موفق شد که تمامی شورشیان را به سختی شکست دهد. یهودیان به شدت شکست سختی خوردند و شهرهایشان نابود شد، نیم میلیون از آنها کشته شدند و بازماندگانشان به عنوان برده فروخته شدند. با اینکه یهودیان مسیحی شده که عیسی را به عنوان مسیح قبول کرده بودند در شورش نقشی نداشتند و از بارکوخبا پشتیبانی نمی‌کردند آنها نیز به همراه بقیه یهودیان از ورود به اورشلیم منع شدند. با به تخت نشستن هادریان پس از مرگ تراژان در سال ۱۱۷ میلادی، کوایتوس از سمت خود در یهودیه برکنار شد و مارکوس تیتیوس لوستریکوس بروتیانوس جای او را گرفت. در همین زمان، لژیون دوم تراژانا فورتیس ــ که پس از رهاسازی فتوحات شرقی تراژان دوباره مستقر شده بود ــ در این استان جای گرفت. با این اقدام، شمار پادگان‌ها به دو لژیون رسید و جایگاه یهودیه به سطح یک پرووینسیا کنسولاریس ارتقا یافت و زیر نظر یک پروکنسول، مقام بلندپایه‌تری، اداره شد. سربازان لژیون جدید به‌سرعت در پروژه‌های زیربنایی به کار گرفته شدند: حدود سال ۱۲۰ میلادی، سنگ‌نوشته‌های مسیر نشان می‌دهد که جاده‌ای از کاپارکوتنا به‌سوی صفوریه تا پتولماییس (عکا) ساخته شد و کاپارکوتنا به‌عنوان پایگاه شمالی تثبیت گردید و دالان کلیدی میان یهودیه، جلیل، مصر و سوریه ایمن شد. تلاش‌ها برای اسکان دوباره منطقه با مهاجران وفادار، از جمله سربازان رومی بازنشسته، با هدف تأمین امنیت قلمرو انجام شد، اما به بیگانگی هرچه بیشتر جمعیت یهودی محلی انجامید. پیشینه بعد از شورش سال ۷۰ میلادی رومیان تدابیر خاصی برای کنترل استان شورشی یهودا در نظر گرفتند. او اعلام کرد که با یهودیان همدردی می‌کند و قصد دارد که معبد آنها را بازسازی کند. یهودیان ابتدا از همدردی او خوشحال شدند ولیکن امید آنها بعد از فهمیدن اینکه او قصد دارد معبدی برای ژوپیتر بسازد تبدیل به خشم شد. برخلاف جنگ اول یهود–روم که به‌طور گسترده توسط تاریخ‌نگار معاصر، یوسفوس، ثبت شد، شورش بار کوخبا روایت مشابه و جامعی ندارد. در نتیجه، تاریخ‌نگاران ناچارند به شمار اندکی از گزارش‌های ادبی تکیه کنند که هر یک از نظر اعتبار، هدف و ترتیب زمانی متفاوت‌اند. درک عمیق‌تر همچنین از نوشته‌های یونانی-رومی، ادبیات ربانی و یافته‌های باستان‌شناسی به دست می‌آید که همگی به فهم گسترده‌تر این درگیری کمک می‌کنند. متن اصلی تنها از طریق چکیده‌ای در قرن یازدهم به قلم یوحنا زیفیلیلینوس حفظ شده است که خلاصه‌اش عموماً از نظر زبان و محتوای دیو معتبر دانسته می‌شود. دیو شورش را از دیدگاه نظامی توصیف می‌کند، از جمله شرحی از پناهگاه‌های زیرزمینی که شورشیان یهودی استفاده می‌کردند ــ هرچند او نامی از بار کوخبا نمی‌برد. او همچنین به وحدت جمعیت جهانی یهود اشاره می‌کند و از میزان معینی از مشارکت غیر یهودیان یاد می‌کند. روایت او بینش مهمی در مورد گستره و ویرانی این درگیری ارائه می‌دهد، از جمله خسارات سنگین در هر دو طرف. اوسبیوس، اسقف و تاریخ‌نگار مسیحی سده چهارم از قیصریه ماری‌تیما، تفسیر مسیحیِ متأخر از شورش را ارائه می‌دهد که به‌شدت با دستورکار الهیاتی شکل گرفته است: نمایش خیزش‌های یهودی به‌عنوان مجازاتی الهی برای به‌صلیب‌کشیدن عیسی. نسخه او شامل جزئیات کلیدی‌ای است که در گزارش دیو غایب‌اند ــ و احتمالاً او دیو را نمی‌شناخت و از او استفاده نکرده بود ــ مانند نام بردن از تینیوس روفوس به‌عنوان فرماندار رومی یهودیه، معرفی بار کوخبا (با عنوان «بارکوخباس»، به معنای «فرزند ستاره») و ذکر بتار (بتترا) به‌عنوان محل آخرین محاصره. هیستوریای آگوستا، مجموعه‌ای رومی از زندگی‌نامه‌های امپراتوران که در سده چهارم میلادی گردآوری شده است، تنها یک جمله را در زندگی‌نامه هادریان به شورش اختصاص داده و به‌اختصار یکی از علل احتمالی آن را ذکر می‌کند. هرچند این متون به‌عنوان تاریخ‌نگاری نوشته نشده‌اند و تمرکز اصلی آن‌ها بر شریعت یهود (هلاخا) است، اما بخش‌های روایی (اگادا) را در بر دارند که حکایت‌ها، آموزه‌ها، احکام فقهی و تأملاتی مرتبط با آن دوره را حفظ کرده‌اند.Horbury 2014, pp. بسیاری از داستان‌های مرتبط با شورش، مانند سقوط بتار، در واقع در مواد اگادایی ظاهر می‌شوند، به‌ویژه در تلمود بابلی (مثلاً گیتین ۵۵ب–۵۸آ)، تلمود اورشلیمی (تعنیت فصل ۴، ۶۸د–۶۹ب)، و میدرش‌هایی چون مراثی ربا. آن‌ها شامل مواد متنوعی‌اند ــ حکایت‌ها، احکام و روایات ــ که بر شورش و پیامدهای آن نور می‌افکنند. یکی از برجسته‌ترین سهم‌های ادبیات ربانی، تصویر آن از بار کوخباست: این تنها منبعی است که او را صراحتاً به‌عنوان یک شخصیت مسیحایی توصیف می‌کند و دو روایت متناقض از مرگ او را حفظ کرده است.Horbury 2014, p. همچنین، آن‌ها به اعدام حکیمان توسط رومیان و آزارهای دینی پس از شورش اشاره دارند و هم دیدگاه‌های همدلانه و هم انتقادی نسبت به رهبران و پیامدهای آن را بازتاب می‌دهند.Horbury 2014, p. کشفیات باستان‌شناسی، که از سال ۱۹۵۲ آغاز شد، درک علمی از شورش را دگرگون ساخته است. مهم‌ترین آن‌ها پاپیروس‌هایی هستند که در غار نامه‌ها در صحرای یهودیه کشف شدند و شامل اسناد حقوقی و مکاتبات میان بار کوخبا و زیردستان او بودند. از میان حدود ۳۰ متن باقی‌مانده، سه متن به زبان یونانی و بقیه به زبان‌های عبری و آرامی هستند.Millar 1995, p. این اسناد نگاهی مستقیم به اداره شورشیان، سازمان نظامی، اعمال مذهبی و چالش‌های درونی آنان ارائه می‌دهند،Millar 1995, p. شواهد دیگری از سکه‌هایی به دست آمده که شورشیان ضرب کرده‌اند؛ این سکه‌ها به تخمین مدت شورش کمک کرده و اهداف آن را آشکار می‌سازند: بازگرداندن استقلال یهود و بازسازی معبد.Magness 2012, p. دوران پیش از جنگ یهودیه میان دو شورش میان سال‌های ۶۶ تا ۷۳ پس ازمیلاد، یهودیه کانون شورش بزرگ یهودیان بود. کارزار سرکوب رومیان ــ که نخست به فرماندهی وسپاسیان و سپس پسرش تیتوس انجام شد ــ به ویرانی معبد دوم در سال ۷۰ پس ازمیلاد و نابودی اورشلیم، قلب معنوی و ملی قوم یهود،Zissu 2018, p. با این حال، زندگی اجتماعی در یهودیه به‌تدریج بازسازی شد و جمعیت یهودیان همچنان اکثریت نسبی را تشکیل می‌داد. امیدهای مسیحایی و آخرالزمانی ادامه یافت و آثاری چون «عزرا چهارم» و «باروخ دوم» امید به سرنگونی قریب‌الوقوع روم به دست قدرت الهی را بیان می‌کردند. در پی شورش، یهودیه دچار بازسازی اداری شد: یک فرماندار با رتبه سناتوری منصوب گردید و لژیون دهم فرتنسیس، که در فتح اورشلیم شرکت کرده بود، برای همیشه در آنجا مستقر شد و پایگاه خود را در میان ویرانه‌های شهر بنا نهاد. برای تقویت کنترل، مناطق یهودیه و ادومیه به‌عنوان یک منطقه نظامی تعیین شدند که مستقیماً توسط افسران همان لژیون اداره می‌شد.Zissu 2018, pp. در سال ۱۱۵ میلادی، در دوران سلطنت امپراتور تراژان، شورشی گسترده از یهودیان که به نام «شورش دیاسپورا» شناخته می‌شود، در سراسر مدیترانه شرقی شعله‌ور شد و جوامع یهودی در مصر، سیرنائیکا، قبرس و میان‌رودان را درگیر کرد و تا سال ۱۱۷ ادامه یافت. کتیبه‌ها و یادداشت‌های ادبی متأخر همچنین نشان می‌دهند که خود یهودیه نیز در این زمان شاهد یک کارزار رومی بود که در سنت ربانی به نام «جنگ کیتوس» شناخته می‌شود ــ نامی برگرفته از سردار موریتانیایی، لوسیوس کوایتوس، که تراژان او را برای برقراری نظم مسئول استان کرده بود.Ben Zeev 2018, pp. دشمنی‌ها ممکن است با اعمال آیینی رومیان در اورشلیم شعله‌ور شده باشد: هیپولیتوس گزارش می‌دهد که یک لژیون تحت فرمان تراژان بتی به نام «کوره» برپا کرد، در حالی که یک کتیبه نشان می‌دهد سربازان لژیون سوم سیرنائیکا در سال پایانی سلطنت تراژان محراب یا مجسمه‌ای را به خدای «سراپیس» در شهر تقدیم کردند.Ben Zeev 2018, p. با به تخت نشستن هادریان پس از مرگ تراژان در سال ۱۱۷ میلادی، کوایتوس از سمت خود در یهودیه برکنار شد و مارکوس تیتیوس لوستریکوس بروتیانوس جای او را گرفت.Ben Zeev 2018, pp. در همین زمان، لژیون دوم تراژانا فورتیس ــ که پس از رهاسازی فتوحات شرقی تراژان دوباره مستقر شده بود ــ در این استان جای گرفت.Ben Zeev 2018, pp. 92–93 با این اقدام، شمار پادگان‌ها به دو لژیون رسید و جایگاه یهودیه به سطح یک پرووینسیا کنسولاریس ارتقا یافتBen Zeev 2018, pp. سربازان لژیون جدید به‌سرعت در پروژه‌های زیربنایی به کار گرفته شدند: حدود سال ۱۲۰ میلادی، سنگ‌نوشته‌های مسیر نشان می‌دهد که جاده‌ای از کاپارکوتنا به‌سوی صفوریه تا پتولماییس (عکا) ساخته شد و کاپارکوتنا به‌عنوان پایگاه شمالی تثبیت گردید و دالان کلیدی میان یهودیه، جلیل، مصر و سوریه ایمن شد.Ben Zeev 2018, pp. تلاش‌ها برای اسکان دوباره منطقه با مهاجران وفادار، از جمله سربازان رومی بازنشسته، با هدف تأمین امنیت قلمرو انجام شد، اما به بیگانگی هرچه بیشتر جمعیت یهودی محلی انجامید.Zissu 2018, p. کاسیوس دیو آن را ناشی از خشم یهودیان از تصمیم امپراتور هادریان برای بازسازی اورشلیم به‌عنوان یک مستعمره رومی، «آیلیا کاپیتولینا»، می‌داند. هیستوریای آگوستا ممنوعیت ختنه ــ یکی از اعمال مرکزی یهودیت ــ را علت مستقیم آن معرفی می‌کند. | ## بخش 2: شورش بارکوخبا | پژوهش‌های نوین عموماً ترکیبی از این عوامل را در توضیح آغاز شورش به رسمیت می‌شناسند. در سال‌های ۱۲۹–۱۳۰ پس از میلاد، هادریان از استان‌های شرقی بازدید کرد و فرهنگ هلنیستی را ترویج داد. در جریان بازدیدش از یهودیه، تصمیم گرفت اورشلیم ویران‌شده را به‌عنوان یک مستعمره رومی با نام «آیلیا کاپیتولینا» بازسازی کند؛Magness 2024, pp. این تصمیم یهودیان را خشمگین ساخت و امید آنان برای بازسازی اورشلیم و معبد را بر باد داد. پیش‌تر نیز هتک حرمت بیگانگان به اورشلیم در دهه ۱۶۰ پیش از میلاد، موجب شورش یهودیان شده بود؛ زمانی که غارت معبد توسط آنتیوخوس چهارم به شورش مکابیان انجامید.Meyers & Chancey 2012, p. کاسیوس دیو نوشته است که هادریان بر ویرانه‌های اورشلیم «آیلیا کاپیتولینا» را بنیان نهاد و بر کوه معبد، معبدی برای ژوپیتر برپا کرد. و نوشته است: «وقتی شهر از ملت یهود خالی شد و ویرانی کامل ساکنان کهن خود را دید، توسط نژادی دیگر مستعمره گردید و شهر رومی که پس از آن پدید آمد نامش تغییر کرد.»Eusebius, Ecclesiastical History, IV, 6.3–6.4 بعدها، کشف سکه‌های «آیلیا کاپیتولینا» در مکان‌هایی که پیش از شورش رها شده بودند و همراه با سکه‌های بارکوخبا دفن شده بودند، روایت دیو را تأیید کرد: این مستعمره پیش از قیام بنیان نهاده شده بود. نقل می‌کند که رومیان در ابتدا قصد داشتند معبد را بازسازی کنند، اما سامری‌ای آنان را برحذر داشت و هشدار داد که یهودیان به محض بازسازی شهرشان دست به شورش خواهند زد.Genesis Rabbah, LXIV, 10 تاریخی بودن این روایت مورد تردید قرار گرفته است، زیرا نقش «سامری خبیث» در ادبیات یهودی امری رایج است؛ از این رو، این داستان شاید بازتابی از سرخوردگی یهودیان باشد که رومیان در نهایت از بازسازی معبد خودداری کردند. اسمالوود، می‌نویسد که بنیان‌گذاری «آیلیا کاپیتولینا» احتمالاً «تلاشی برای مقابله با ناسیونالیسم نوخاسته یهودی» از طریق سکولارسازی پایتخت مقدس یهودیان بوده است.Smallwood 1976, p. به گفته‌ی تاریخ‌دان مارتین گودمن، هادریان این مستعمره را به‌عنوان یک «راه‌حل نهایی برای روحیه‌ی شورشی یهودیان» تأسیس کرد، با هدف محو کامل شهر و جلوگیری از شورش‌های آینده در میان یهودیان یهودیه یا دیاسپورا. بنیان‌گذاری یک مستعمره‌ی رومی—به‌جای یک پولیس هلنیستی—برای اسکان جمعیت‌های بیگانه و تحمیل آیین‌های مذهبی رومی طراحی شده بود. در حالی که هادریان شهرهای بسیاری بنا نهاد، این مورد خاص منحصر به‌فرد بود زیرا «نه برای ستایش، بلکه برای سرکوب بومیان» انجام گرفت.Goodman 2004, p. کتاب هیستوریا آوگوستا ادعا می‌کند که هادریان یهودیان را از ختنه کردن پسرانشان منع کرده بود (که به‌عنوانCraig A. پژوهشگران مدت‌هاست دربارهٔ زمان صدور این ممنوعیت در ارتباط با شورش بحث کرده‌اند؛ برخی بر این باورند که ممنوعیت در طول یا بلافاصله پس از قیام وضع شده، نه پیش از آن. آنچه مسلم است این است که در دههٔ ۱۴۰ میلادی و پیش از ۱۵۵، آنتونینوس پیوس این ممنوعیت را تعدیل کرد و اجازه داد یهودیانِ متولد یهودیت بتوانند به‌طور قانونی ختنه کنند، اما این عمل را برای غیر یهودیان ممنوع ساخت. ماری اسمالوود استدلال می‌کند که او یک ممنوعیت جهانی وضع کرد که بعداً توسط آنتونینوس پیوس تعدیل شد؛ کسی که به‌طور شناخته‌شده به یهودیان معافیت اعطا کرد. او به بخش‌هایی از تلمود استناد می‌کند که دلالت بر این دارند که ممنوعیت پیش از شورش وجود داشته است، از جمله روایتی که در آن خاخام الیعزر بن هورکانوس اجازه می‌دهد چاقوهای ختنه در شرایط خطر پنهان شوند. دیگر پژوهشگرانی چون پیتر شِفِر و جوزف گایگر، وجود ممنوعیت پیشین را مورد تردید قرار می‌دهند و پیشنهاد می‌کنند که قوانین رومی علیه مثله‌سازی اندام تناسلی در اصل برای جلوگیری از اخته کردن بردگان بوده است، نه ختنه یهودیان، و هرگونه ممنوعیت ختنه ممکن است پس از شورش و به‌عنوان نوعی مجازات اعمال شده باشد.Geiger 1976, pp. عوامل داخلی علاوه بر عوامل مستقیم، عوامل گسترده‌تر نیز احتمالاً در ایجاد فضایی آماده برای شورش نقش داشته‌اند. یکی از این عوامل می‌تواند انتظار آخرالزمانی بوده باشد: نزدیک به شصت سال از ویرانی معبد دوم گذشته بود و برخی ممکن بود انتظار مداخلهٔ الهی را داشته باشند، چرا که به نمادینِ هفتاد سال نزدیک می‌شدند. این انتظار ریشه در سابقهٔ تبعید بابلی داشت که هفتاد سال پس از ویرانی معبد اول پایان یافت و به بازسازی آن انجامید—رویدادی که تحقق پیشگویی کتابی منسوب به ارمیا تلقی می‌شد. هنگامی که رستگاری مورد انتظار تحقق نیافت، نارضایتی فزاینده ممکن بود زمینهٔ آمادگی برای شورش را فراهم کرده باشد. عوامل دیگری که تصور می‌شود در شکل‌گیری شورش نقش داشته‌اند، شامل تغییرات در قوانین اداری، افزایش حضور شهروندان رومی دارای امتیازات قانونی، دگرگونی در شیوه‌های کشاورزی از مالکیت زمین به زراعت مزارعه‌ای، و پیامدهای یک رکود اقتصادی احتمالی است. ملی‌گرایی فزاینده، که احتمالاً با شورش دیاسپورا شدت گرفته بود، نیز در این میان نقش داشت. دشواری‌های اقتصادی پس از نخستین شورش یهودیان ممکن است نارضایتی‌ها را بیشتر کرده باشد، چرا که بسیاری از یهودیان زمین‌های خود را به کهنه‌سربازان رومی و همکاران آنان از دست دادند و طبقه‌ای بی‌زمین به‌وجود آمد که احتمالاً پایگاه اصلی حمایت از شمعون بار کوخبا را شکل داد.[82] رهبری کاریزماتیک شخص او نیز به‌عنوان یکی از محرک‌های اصلی این قیام شناخته می‌شود. دولت شورشی در سال نخست شورش، یهودیان شورشی توانستند دولتی کارآمد برپا کنند و زندگی در یهودیه به نظر می‌رسد با ثبات نسبی ادامه یافته باشد. شواهد این امر در قراردادهای اجارهٔ زمین از آن دوره دیده می‌شود که شامل معاملات مالی قابل‌توجهی بوده است. در همان زمان، شورش جوامع یهودی بیرون از یهودیه را نیز مختل کرد، چنان‌که در گزارش‌هایی از فرار افرادی از صوعر در آن‌سوی اردن به عین‌جَدی، مدتی پس از سال ۱۳۲ پس از میلاد، بازتاب یافته است.Eshel 2006, p. عبارت کتاب مقدسی «خانهٔ اسرائیل» ممکن است به‌عنوان نامی برای شبکهٔ جوامع تحت رهبری شمعون بار کوخبا به‌کار رفته باشد؛ چنان‌که کاربرد این اصطلاح در دو سند متعلق به زمان شورش و نیز در یک طومار پس از شورش که به «سال چهارم ویرانی خانهٔ اسرائیل» (حدود ۱۴۰ میلادی) تاریخ‌گذاری شده، نشان می‌دهد. رهبری شورش به رهبری شمعون بار کوخبا صورت گرفت که پشتیبانی از او احتمالاً ناشی از ویژگی‌ها و توانایی‌های شخصی‌اش، از جمله کاریزمای او بود. سکه‌های مربوط به دوران شورش، او را با عنوان «نسی» به معنای «شاهزاده» یاد می‌کنند. عالمان ربانی آن زمان، که به «تناییم» شهرت داشتند، در دیدگاه‌های خود دربارهٔ قیام اختلاف داشتند—برخی از آن حمایت می‌کردند، در حالی‌که دیگران مخالف بودند. بنا بر متون ربانی، خاخام پرنفوذ، ربی عقیوا، بار کوخبا را به‌عنوان مسیحا تأیید کرد،Eshel 2006, p. یعنی رهایی‌بخشی که انتظار می‌رفت پادشاهی داوودی را بازسازی کند و عصری از صلح و شکوفایی را به ارمغان آورد. نام اصلی او بوده است یا خیر، و برخی بر این باور بودند که نام «بار کوسیبا» (که در این تفسیر به معنای «پسر نومیدی» یا «پسر دروغ‌ها»ستSmallwood 1976, p. 440.) که در متون ربانی یافت می‌شود، بعدها به‌عنوان لقبی تحقیرآمیز به کار رفته است.Eshel 2006, p. با این حال، اسنادی که در دههٔ ۱۹۵۰ در صحرای یهودیه کشف شد نشان داد که نام اصلی او «شمعون بن کوسیبا» بوده است. هفده نامه که در صحرای یهودیه کشف شده‌اند، نگاهی به شخصیت بار کوخبا ارائه می‌دهند.Eshel 2006, pp. این اسناد او را به‌عنوان یک فرماندهٔ نظامی سختگیر و درگیر نشان می‌دهند که شخصاً بر امور انضباطی و لجستیکی نظارت داشته است. نامه‌ها همچنین بیانگر حس قوی دینداری او هستند، از جمله رعایت شبات و قوانین عشر و هدایا. در یکی از نامه‌ها، بار کوخبا به افراد خود دستور می‌دهد تا لوُلاو (شاخه‌های نخل) و اِترُگ (بالنگ) تهیه کنند تا فرمان دینی «چهار گونه» را در جشن سوکوت به‌جا آورند.Mor 2016, pp. ادبیات ربانی، که بازتابی از عناصر حافظهٔ عامیانه شکل‌گرفته در دو تا سه قرن پس از شورش است، بار کوخبا را به‌عنوان شخصیتی قهرمانانه و هولناک با نیرویی عظیم و سخت‌گیری شدید به تصویر می‌کشد؛ کسی که مرگ او تنها به‌واسطهٔ مداخلهٔ الهی ممکن بود. گفته می‌شود که او شمار زیادی از سربازان رومی را با پرتاب یک‌تنهٔ سنگ‌های عظیم منجنیق به قتل رسانده است.Yassif 2006, p. افسانه‌های ربانی همچنین روایت می‌کنند که او سربازان خود را با الزام به قطع انگشت یا ریشه‌کن کردن درخت سرو می‌آزمود. با این حال، بر اساس سنت‌های ربانی، نیروی واقعی شورش نه در توان جسمانی بار کوخبا، بلکه در حمایت معنوی عالمان ربانی نهفته بود؛ و هنگامی‌که این حمایت، پس از کشتن یکی از آنان به دست بار کوخبا، از میان رفت، شورش فروپاشید.Yassif 2006, pp. نظامی بار کوخبا رهبری ارتشی منظم را بر عهده داشت که در قالب یک نظام سلسله‌مراتبی با رتبه‌های مشخص، از جمله «رئیس اردوگاه»، سازماندهی شده بود. نامه‌های او زنجیرهٔ فرماندهی روشنی را نشان می‌دهند و افرادی چون یهودا بار منَسّه، فرمانده قریات عرابایا، و یوناتان بار بیسیان و مَسابَلا بار شمعون، فرماندهان عین‌جَدی را نام می‌برند. سکه‌ها دولت مستقل تازه‌تأسیس، سکه‌های ویژهٔ خود را با ضرب مجدد بر روی سکه‌های یونانی و رومی موجود و افزودن نمادها و کتیبه‌های یهودی منتشر کرد. از سال نخست شورش، تترا دراخم‌های نقره‌ای دیده می‌شوند که بر روی آن‌ها تصویر معبد و واژهٔ «اورشلیم» نقش بسته است. در پشت این سکه‌ها، تصویر لوُلاو و اِترُگ همراه با کتیبهٔ «سال نخست رستگاری اسرائیل» حک شده است. ضرب شده توسط بارکوخبا، معبد اورشلیم به همراه یک ستاره نقش شده‌است، نوشته می‌گوید برای آزادی اورشلیم.همانند شورش مکابیان و نخستین شورش یهودیان، زبان عبری بار دیگر رونق گرفت و حضور آن بر سکه‌ها و اسناد، نقش آن را به‌عنوان نماد ملت و استقلال یهودی تقویت کرد. دولت مستقل تازه‌تأسیس، سکه‌های ویژهٔ خود را با ضرب مجدد بر روی سکه‌های یونانی و رومی موجود و افزودن نمادها و کتیبه‌های یهودی منتشر کرد.Hachlili 1988, p. بار کوخبا بر روی سکه‌ها با عنوان «شمعون، شاهزادهٔ اسرائیل» به تصویر کشیده شده است. سکه‌های سال نخست همچنین کتیبه‌ای با نام «العازر کاهن» دارند، هرچند هویت این شخصیت همچنان نامشخص و محل بحث است.Millar 1995, p. برخی پژوهشگران او را همان العازر، عموی بار کوخبا، می‌دانند که بنا بر متون ربانی به دلیل تلاش برای مذاکره با رومیان اعدام شد. با این حال، این موضوع نشان می‌دهد که بار کوخبا احتمالاً در اندیشهٔ بازسازی معبد بوده و برای اجرای آیین‌های آن، کاهن اعظم منصوب کرده بود.Magness 2012, p. سکه‌ها نیز گواه آن‌اند که بازسازی معبد و آیین‌هایش واقعاً یکی از اهداف اصلی قیام بوده است، زیرا نمای معبد و نمادهای مرتبط بر روی آن‌ها نقش بسته است. بر روی سکه‌های سال دوم و نیز سکه‌های بدون تاریخ، کتیبه‌های دیگری دیده می‌شود، از جمله «برای آزادی اسرائیل» و «برای آزادی اورشلیم». همچنین بر روی این سکه‌ها نقش تاکستان‌ها، درختان نخل، سازهای موسیقی همچون چنگ و شیپور، و ظروف معبد از جمله آمفوره‌ها و کوزه‌ها به چشم می‌خورد. با این حال، به‌طور گسترده پذیرفته شده که شورشیان بر سراسر یهودیه تسلط داشتند، از جمله روستاهای کوهستان‌های یهودیه، صحرای یهودیه و بخش‌های شمالی صحرای نقب. شواهد به‌دست‌آمده از پراکندگی سکه‌های بار کوخبا نشان می‌دهد که قلمرو تحت کنترل شورشیان از منطقهٔ عراد–بئرشبع در جنوب تا نواحی شمال رام‌اللهٔ امروزی امتداد داشته، و از غرب به دشت‌های نزدیک کریات گت و شوهم و از شرق به ساحل غربی دریای مرده و درهٔ جنوبی اردن رسیده است. | ## بخش 3: شورش بارکوخبا | پژوهشگران همچنان در این باره اختلاف‌نظر دارند که آیا شورش فراتر از این منطقهٔ اصلی گسترش یافته بود یا نه. دو رویکرد عمده در این زمینه شکل گرفته است: حداکثری‌ها بر این باورند که کنترل شورشیان ممکن است فراتر از یهودیه امتداد یافته و بخش‌های دیگری از استان، از جمله جلیل و جولان، را نیز دربر گرفته باشد؛ در حالی‌که حداقلی‌ها قلمرو شورشیان را تنها به یهودیه و اطراف نزدیک آن محدود می‌کنند. این‌که آیا شورشیان اورشلیم را تصرف کردند یا عبادت‌های قربانی بر کوه معبد را از سر گرفتند، همچنان نامشخص است. اورشلیم با وجود اشاره به اورشلیم بر روی سکه‌های بار کوخبا، تا اوایل دههٔ ۲۰۰۰ یافته‌های باستان‌شناسی و نیز فقدان سکه‌های شورش در اورشلیم، این دیدگاه را تأیید می‌کرد که شورشگران اورشلیم را تصرف نکرده بودند.Eshel 2003, pp. با وجود این کشف، ادارهٔ آثار باستانی اسرائیل همچنان بر این نظر باقی ماند که اورشلیم به‌دست شورشیان نیفتاده بود، زیرا بیش از ۲۲٬۰۰۰ سکهٔ بار کوخبا در خارج از اورشلیم یافت شده، اما تنها چهار عدد در داخل شهر کشف شده است. جلیل بیشتر پژوهشگران بر این باورند که بر خلاف نقش فعال جلیل در جنگ نخست یهودیان و رومیان، این منطقه—که اکثریت جمعیت آن یهودی بود شورش بار کوخبا مشارکت نداشت، هرچند دلایل آن همچنان نامشخص است. نوزده سامانهٔ پناهگاه‌های زیرزمینی در جلیل کشف شده‌اند که شباهت نزدیکی به آن‌هایی دارند که با نیروهای بار کوخبا در یهودیه مرتبط هستند. افزون بر این، تداوم و بقای سکونت یهودیان در جلیل پس از سرکوب شورش—بر خلاف یهودیه که در آن زندگی جمعی یهودیان تقریباً نابود شد—به‌عنوان نشانهٔ دیگری تفسیر شده است که منطقه یا اصلاً به قیام نپیوست یا در مراحل ابتدایی سرکوب شد.Yehoshafat Harkabi (1983). فرضیهٔ جایگزینی که باراک اولشانِتسکی مطرح کرده این است که جلیل ممکن است در مراحل آغازین شورش مشارکت داشته اما پس از آن‌که بار کوخبا در حدود سال‌های ۱۳۲–۱۳۳ میلادی قدرت خود را تثبیت کرد، عقب‌نشینی کرده باشد. تاریخ‌نگار ورنر اَک پیشنهاد کرده است که طاق رومی عظیمی که در تل شالم در درهٔ بالای اردن کشف شده و اشاره‌ای به امپراتور هادریان دارد، یادبود پیروزی بزرگ رومیان بر نیروهای بار کوخبا در جلیل بوده است.Eck 1999, pp. او استدلال می‌کند که این طاق در واقع نشان‌دهندهٔ سفر هادریان به منطقه در سال ۱۳۰ میلادی بوده است. مور وقوع نبردی مرتبط با بار کوخبا را نامحتمل می‌داند و به نبود سکه‌های شورش و لایه‌های ویرانی، همچنین جدایی جغرافیایی و لجستیکی جلیل از یهودیه استناد می‌کند. با این حال، یک لایهٔ ویرانی در کنیسهٔ جنوبی حَمّات طبریة کشف شده که به اواخر یک‌سوم نخست قرن دوم میلادی تاریخ‌گذاری شده است. افزون بر این، حفاری‌های باستان‌شناسی در خربت وادی حمام، نزدیک دریای جلیل، شواهدی از ویرانی را آشکار کردند که به دوران هادریان نسبت داده شده است و این نتیجه با گنجینهٔ سکه‌هایی که در یک لایهٔ ویرانی یافت شد، تأیید می‌شود. این رخداد ممکن است یا با فعالیت‌های نظامی در جریان شورش مطابقت داشته باشد یا با ناآرامی‌های پیشین مرتبط با استقرار لژیون ششم فراتا در منطقه در دههٔ ۱۲۰ پس از میلاد. با این حال، باستان‌شناس اوزی لایبنر بر لزوم انجام حفاری‌های گسترده‌تر پیش از دستیابی به نتیجه‌گیری قطعی تأکید می‌کند. نیز به‌گمان در شورش مشارکت داشته و شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهند که سکونتگاه‌های یهودی آن در جریان درگیری آسیب دیده‌اند. لایه‌های ویرانی و متروک‌شدن در محوطه‌های اوایل قرن دوم میلادی، مانند تل ابو الصربوط (در درهٔ سوکوت)، المُخَیَّط و کالیرُوئه، ممکن است بازتاب خشونت یا جابه‌جایی‌های مرتبط با شورش باشند.Raviv & Ben David 2021, pp. نشانه‌های دیگر از سرکوب رومیان شامل یک پاپیروس مربوط به سال ۱۵۱ میلادی است که در آن به یک کهنه‌سرباز رومی از میاسون در پِرِه‌ا اشاره شده—که دلالت بر مصادرهٔ زمین دارد—و نیز کتیبه‌ای از قرن دوم مربوط به لژیون ششم در اَص‌صَلت (جَدَره). علاوه بر این، سامانهٔ استحکامات رومی در درهٔ اردن که به دورهٔ بار کوخبا تاریخ‌گذاری شده، به‌گونه‌ای استراتژیک در برابر سکونتگاه‌های یهودی پِرِه‌ای شمالی قرار گرفته بوده است.Raviv & Ben David 2021, p. مشارکت غیر یهودیان بر اساس گزارش کاسیوس دیو، شورشیان یهودی از «بسیاری از ملت‌های غیر یهودی» یاری دریافت کردند که «برای منفعت» مشتاق بودند.Mor 2016, pp. مناخم مور بر این باور است که جمعیت‌های غیر یهودی منطقه ممکن است واقعاً همراه با یهودیان به شورش پیوسته باشند، هرچند شمار آنان به‌سختی قابل تعیین است. این مشارکت‌کنندگان احتمالاً از طبقات فرودست شهرهای هلنیستی بوده‌اند که انگیزهٔ آنان تضعیف اشرافیت مورد حمایت رومیان و بهبود شرایط اجتماعی-اقتصادی خودشان بود. در مقابل، در حالی‌که سامرهٔ غربی دارای جمعیت یهودی درگیر شورش بود، سامرهٔ مرکزی که عمدتاً سامری‌نشین بود، به نظر می‌رسد بی‌طرف مانده و تا حد زیادی از پیامدهای شورش مصون بوده است.Raviv & Ben David 2021, pp. دسیلوا اشاره می‌کند که این گزارش‌ها تا حدی با نامه‌های خود بار کوخبا اعتبار می‌یابند، چراکه آن‌ها نشان می‌دهند او حتی در برابر افسرانش آمادهٔ توسل به خشونت بوده است.deSilva 2024, p. کوهن نیز بر این باور است که آزار مسیحیان یهودی ممکن است ریشه در ادعاهای مسیحایی بار کوخبا داشته باشد؛ زیرا او «نمی‌توانست ادعاهای مسیحایی دیگری را تحمل کند.» تاریخ‌نگار گلن باورساک پیشنهاد کرده است که نبطی‌ها نیز به شورش مرتبط بوده‌اند و می‌نویسد: «گستردگی درگیری‌ها بیش از آن چیزی بوده که پیش‌تر تصور می‌شد... نیروهای شمعون بار کوخبا منتظر ماندند تا هادریان منطقه را ترک کند و سپس قیام‌ها را آغاز کردند. یهودیان با درس گرفتن از شکست‌های شورش نخست، قیام را با دقت برنامه‌ریزی کرده بودند. کاسیوس دیو گزارش می‌دهد که شورشیان از نبردهای علنی پرهیز کردند و در عوض، مواضع طبیعی مستحکم را که با مجموعه‌های پنهان زیرزمینی تقویت شده بود، اشغال نمودند؛ این امر هم پناهگاهی برای آنان فراهم می‌کرد و هم امکان جابه‌جایی پنهانی را به آن‌ها می‌داد: یهودیان [...] جرئت آن را نداشتند که در میدان باز با رومیان رویارویی کنند، بلکه مواضع سودمند سرزمین را اشغال کرده و آن‌ها را با دالان‌های زیرزمینی و دیوارها استحکام بخشیدند، تا هرگاه در تنگنا قرار گرفتند، پناهگاهی در اختیار داشته باشند و بتوانند در زیرزمین، دور از دید، گرد هم آیند؛ و این گذرگاه‌های زیرزمینی را در فواصل معین از بالا سوراخ کردند تا هوا و نور وارد شود. صدها مجموعهٔ پناهگاه زیرزمینی در تقریباً همهٔ مناطق مسکونی شناسایی شده‌اند و تا سال ۲۰۱5 حدود ۳۵۰ سامانه در میان ویرانه‌های ۱۴۰ روستای یهودی نقشه‌برداری شده‌اند.Hebrew: התגלית שהוכיחה: מרד בר כוכבא חל גם בשומרון [4] NRG. این سامانه‌ها به‌طور گسترده در کوه‌های یهودیه، صحرای یهودیه و نقب شمالی به‌کار گرفته می‌شدند، با تمرکزهای کوچک‌تر در جلیل، سامره و درهٔ اردن. بسیاری از خانه‌های خصوصی مجهز به اتاق‌های زیرزمینی بودند که تنگی گذرگاه‌ها در آن‌ها به‌طور ویژه برای مقاصد دفاعی و کمین طراحی شده بود. شبکه‌های به‌هم‌پیوستهٔ غارها هم به‌عنوان پناهگاه برای جنگجویان و هم به‌عنوان سرپناهی برای خانواده‌هایشان عمل می‌کردند.Schäfer, Peter (2003). دیو همچنین می‌نویسد که یهودیان برای آماده‌سازی شورش، سلاح‌های خود را تولید می‌کردند: «یهودیان [...] عمداً سلاح‌هایی با کیفیت پایین ساختند تا وقتی موظف به تحویل آن‌ها شدند، رومیان آن‌ها را رد کنند و بدین‌سان خودشان بتوانند از آن‌ها استفاده کنند.» با این حال، هیچ شاهد باستان‌شناختی برای پشتیبانی از ادعای دیو دربارهٔ تولید سلاح‌های معیوب توسط یهودیان وجود ندارد. در واقع، سلاح‌هایی که در محوطه‌های تحت کنترل شورشیان یافت شده‌اند، همانند سلاح‌هایی هستند که رومیان به کار می‌بردند. بیتار (که با نام‌های بَتار، بَتِهر یا بَتِر نیز شناخته می‌شود)، شهری در حاشیهٔ رشته‌کوهی در جنوب‌غربی اورشلیم بود که به‌عنوان مقر شورشیان برگزیده شد. دلیل این انتخاب، نزدیکی راهبردی آن به اورشلیم، وجود چشمه‌های فراوان و موقعیت قابل‌دفاعش بود. کاوش‌های باستان‌شناسی در این مکان—که امروزه در عبری «تل بیتار» و در عربی «خِربت الیهود» (به‌معنای «ویرانه‌های یهود») نامیده می‌شود—دژهایی را آشکار کرده است که به‌احتمال زیاد توسط نیروهای بار کوخبا ساخته شده‌اند. با این حال، همچنان مشخص نیست که این استحکامات در آغاز شورش ساخته شدند یا در مراحل بعدی درگیری. واکنش رومیان و تدابیر اضطراری روم برای سرکوب شورش، نیرویی گسترده از استان‌های گوناگون گردآورد و دست‌کم نه لژیون به‌طور کامل یا از طریق دسته‌های اعزامی (vexillationes) درگیر شدند. دو لژیون از این میان—لژیون دهم فرتنسیس و لژیون ششم فراتا—در همان زمان در یهودیه مستقر بودند. به آن‌ها نیروهای کمکی از مناطق نزدیک پیوستند، از جمله لژیون سوم سیرنائیکا که از بُصرا در عربیه رسید، و لژیون چهارم گالیکا که از سوریه اعزام شد. همچنین لگیونر قونسولی سوریه، گایوس پوبلیکیوس مارسلوس، استان خود را ترک کرد تا نیروهایی را به یهودیه رهبری کند و این امر احتمال دخالت دیگر واحدهای سوری را نیز تقویت می‌کند. هادریان یک تریبون از یکی از لژیون‌های پانونیا را نیز مأمور آوردن دسته‌های کمکی کرد. برخی پژوهشگران بر این باورند که لژیون بیست‌ودوم دئیوتاریانا، که آخرین‌بار در سال ۱۱۹ میلادی در مصر ثبت شده است، در مراحل آغازین شورش نابود شد. هرچند سرنوشت دقیق آن همچنان نامعلوم است، ناپدیدشدنش از اسناد نظامی روم از سوی برخی به درگیری یهودیه نسبت داده شده است. امپراتور هادریان چند تن از برجسته‌ترین فرماندهان نظامی خود را برای سرکوب شورش اعزام کرد که در رأس آن‌ها سکستوس ژولیوس سوروس قرار داشت؛ او از مقام معتبر خود به‌عنوان فرماندار بریتانیا منتقل شد—اقدامی استثنایی که نشانگر وضعیت اضطراری بود.Eck 1999, pp. انتقال از بریتانیا، که یکی از عالی‌ترین فرماندهی‌های نظامی به شمار می‌رفت، به یهودیه—استانی نسبتاً کوچک—بسیار غیرمعمول بود و اهمیت وخیم اوضاع را آشکار می‌سازد. نشانه‌های دیگری از وضعیت اضطراری شامل انتقال تفنگداران دریایی از ناوگان classis Misenensis—یکی از ناوگان‌های اصلی نیروی دریایی روم—به لژیون دهم فرتنسیس بود که نیازمند اعطای شهروندی رومی به آنان بود،[152] و همچنین سربازگیری غیرمعمول دولتی در ایتالیا و استان‌های آلپی، مناطقی که در آن زمان معمولاً برای جذب نیرو به‌کار نمی‌رفتند. برخی پژوهشگران بر این باورند که عملیات رومیان در جریان شورش تا شمال و منطقهٔ جلیل گسترش یافته بود. ورنر اَک، برای نمونه، بر پایهٔ بقایای طاق در تل شالم پیشنهاد کرده است که نبردی بزرگ در این ناحیه روی داده، احتمالاً نزدیک کِفار اوتنای، در نزدیکی پایگاه لژیونی آن منطقه.Eck 1999, pp. هادریان تصمیم گرفت یهودیت را به‌طور کلی نابود کند زیرا آن را دلیل شورش می‌دانست. او در تلاش بر حذف کامل یهودیت نام استان یهودا را از نقشه حذف کرد و آن را با سوریه-فلسطین جایگزین کرد. یهودیان از ورود به اورشلیم منع شدند و تنها اجازه داشتند یکروز در سال در روز تیشا بآو به اورشلیم وارد شوند. نتایج بلند مدت بعد از نابودی شورش مرکز مذهبی یهود به بابل منتقل شد و از این رو تلمود بابلی بر تلمود اورشلیمی غلبه کرد. کنستانتین اول به یهودیان اجازه می‌داد که سالی یکبار در روز تیشا بآو به اورشلیم وارد شده و برای شکست خود عزاداری کنند. یهودیان بعدها در سال ۶۱۴ میلادی به پارسیان ملحق شدند که باعث شد مدت کوتاهی در اورشلیم خودمختاری به دست آورند. این مسائل ادامه داشت تا سرانجام عمر بن خطاب در سال ۶۳۷ میلادی رومیان را شکست داد. عمر به کمک کعب الاحبار محل معبد دوم اورشلیم را پاکسازی کرد و ساختمان قبه الصخره و مسجد الاقصی را در آنجا ساخت. | ## جمع‌بندی | یهودیان مسلمان شده اجازه یافتند بار دیگر در محل معبد دوم اورشلیم به عبادت مشغول شوند.