موضوع مقاله: مردم کولی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مردم کولی | مقدمه: مردم رومنی یا روما یا کولی مردمی هندوآریایی زبان هستند که به صورت کوچ‌نشین و دوره‌گرد در سراسر اروپا و خاورمیانه یافت می‌شوند. | ## بخش 1: مردم کولی | شواهد زبانی و ژنتیکی احتمال می‌دهند که این مردم در اصل از شبه‌قاره هند ریشه گرفته‌اند و مانند بقیه مردم هند بومی آسیای جنوبی بوده اما چون از مهاجرت آنها با دیگر اقوام خویش یعنی قوم آریایی، سکاها و سانسکریت‌ها از آسیای میانه در یک مسیر مهاجرت اقوام آریایی بود و در آسیا زبانشان تغییر یافته‌است. کولی ها از لحاظ نژادی بیشتر از دراویدی های بومی جنوب آسیا تاثیر گرفته اند و سهم نژاد آریایی در آنها بسیار ناچیز است. طی پژوهشی توسط مجله ژنتیکی نیچر از لحاظ ژنتیکی، هاپلوگروپ R1a که مشخصه نژاد آریایی است، در کولی ها وجود ندارد و کولی ها تنها از لحاظ زبانی جزو مردمان آریایی و هندواروپایی قرار دارند. اکنون جیپسی به نوعی کلمه‌ای توهین‌آمیز تلقی می‌شود زیرا روشن است که کولی‌ها (roma نام ملی و قومی است) از هند به صورت گروه گروه در اواسط هزاره اول میلادی مهاجرت کرده‌اند. یکی از این گروه‌ها از طریق ایران به طرف آسیای صغیر، جنوب روسیه و کشورهای بالکان پیش رفته، تا در سده پانزدهم به اروپای غربی و در سده شانزدهم به بریتانیا رسیده‌است. ظاهراً گروه بعدی خط‌سیری جنوبی‌تر را یعنی از طریق ایران، سوریه و مدیترانه به سوی آفریقا و شبه جزیره ایبری در پیش گرفته‌است. تا قرن بیستم گروه‌هایی از کولی‌ها با گرایش به نوعی زندگی کم و بیش چادرنشینی در همه کشورهای اروپایی و در بسیاری از بخش‌های دیگر جهان حضور داشتند؛ و زبان رُمَنی، که اصلاً گونه‌ای ویژه از زبان هندو آریایی نو می‌باشد، اساساً با دو یا سه دوجین لهجه تشخیص داده می‌شوند.متین‌دوست احمد: رمانی (زبان کولی‌ها). در پژوهشنامه علوم انسانی: تابستان ۱۳۸۰ , دوره - , شماره ۳۰ ; از صفحه ۱۵۹ تا صفحهٔ ۱۶۷. | ## بخش 2: مردم کولی | کولی‌ها در سراسر جهان یافت می‌شوند، اما بیشتر در اروپا، به ویژه مرکز، شرق و جنوب آن ( اسپانیا و جنوب فرانسه) متمرکز هستند. در ایران نیز گروه‌های مختلفی از مردم کولی در سراسر کشور در مناطقی همچون خراسان(غرشمال)، آذربایجان، (سوزمانی) فارس، بوشهر، لرستان(لوطی و کاولی)، کرمان، قزوین و گیلان زندگی می‌کنند. اما کاوِلی یا کابلی نیز نامیده‌می‌شوند زیرا تصور عموم‌ بر این بود که از کابل آمده‌اند. در سینمای کشورهای مختلف خصوصا اروپای شرقی به کولی‌ها پرداخته‌شده‌است و اغلب نقش آنها، نقشی سطح‌ پایین، شاد و پر از کلیشه بوده‌است. نام امروز کولی‌ها در کشورهای اروپایی بدین گونه نامیده می‌شوند: انگلیسی‌ها آن‌ها را «جیپسی»Gypsy می‌خوانند زیرا سابقاً می‌پنداشتند که این طایفه قبطیانی هستند که از مصر آمده‌اند. فرانسوی‌ها کولی‌ها را «بوهمین»Bohemiens می‌نامند زیرا سابقاً خیال می‌کردند که از اهالی بوهم هستند که به فرانسه وارد شده‌اند. وضعیت کنونی امروزه کولی‌ها در تعدادی از کشورهای آسیایی همچون ایران و ترکیه و تقریباً تمام کشورهای اروپایی هستند و مشکلات و مسائل اجتماعی بسیاری را سبب می‌شوند و البته سختی‌های زیادی را نیز متحمل شده‌اند. اگرچه امروزه کولی‌ها تقریباً در مجموعهٔ فرهنگ، اعتقادات و آداب و رسوم مناطق حل شده‌اند، ولی هنوز برخی از آیین‌ها و آداب قومی مانند مراسم ازدواج، طلاق، نوع مناسبات خانواده و برخی از شئون اجتماعی گذشته خود را حفظ نموده‌اند. | ## بخش 3: مردم کولی | جمعیت و زیرگروه‌ها جمعیت‌های کولی هیچ آمار رسمی یا قابل اعتمادی از جمعیت رومانیایی‌ها (کولی‌ها) در سراسر جهان وجود ندارد. بسیاری از کولی‌ها به دلایل مختلف از ثبت هویت قومی خود در سرشماری‌های رسمی خودداری می‌کنند؛ از جمله به دلیل ترس از تبعیض. برخی دیگر، نوادگان ازدواج‌های مختلط با جمعیت‌های محلی هستند: - تعدادی دیگر فقط خود را کولی نمی‌دانند، - و برخی اصلاً خود را کولی معرفی نمی‌کنند. آن‌ها گاه از چندین نام خودخوانده استفاده می‌کنند و معمولاً با یک نام بیگانه‌ساخته شناخته می‌شوند، یا گاه به اشتباه نام خودخوانده زیرگروه دیگری به آن‌ها اطلاق می‌گردد. تنها نامی که تقریباً به عنوان شناسه فراگیر برای خودِ این مردم به کار می‌رود، واژه «رُم» است. حتی زمانی که زیرگروه‌ها از این نام استفاده نمی‌کنند، همگی به اصل و ریشه مشترک خود، و نیز به دوگانگیِ میان خود و «گَجُو» (غیرکولی‌ها) اذعان دارند. برای نمونه، هرچند گروه اصلی کولی‌ها در کشورهای آلمانی‌زبان خود را «سینتی» می‌نامند، اما نامی که برای زبان اصیل خود به کار می‌برند «رومانِس» است. | ## جمع‌بندی | این زیرگروه‌ها تا حدی بازتابی از نظام کاست‌ها و زیرکاست‌های هندوستان توصیف شده‌اند که جمعیت بنیان‌گذار کولی‌ها به‌طور قطع در سرزمین اصلی جنوب آسیایی خود با آن مواجه بوده‌اند.