موضوع مقاله: روغن موتور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روغن موتور | مقدمه: یکی از محصولات تقطیر در خلأ برش روغنی است که به عنوان ماده اولیه واحدهای روغن‌سازی وارد پالایشگاه می‌گردد. | ## بخش 1: روغن موتور | این برش روغنی تحت یک سری عملیات (تقطیر در فشار اتمسفریک و تقطیر در خلأ ) پالایش و به روغن پایه تبدیل می‌گردد.R.H. رافینت حاصل که حاوی روغن می‌باشد، به واحد موم‌گیری با تولوئن و متیل اتیل کتون فرستاده می‌شود تا انواع پارافین و واکس (موم) آن جداسازی گردد. روغن موم‌گیری شده به واحد تصفیه نهایی توسط هیدروژن ارسال می‌گردد تا روغن پایه نهایی حاصل شود. ویژگی‌های فیزیکی روغن پیوند= یک لیتری روغن موتور بطری شده با برند تجاری در فروشگاه بالا بودن شاخص گرانروی یک مزیت برای روغن به حساب می‌آید زیرا هرچه شاخص گرانروی یک روغن بالاتر باشد تغییرات ویسکوزیته آن نسبت به دما کمتر خواهد بود. SAE 10W-40 یک برچسب یک روغن موتور با کیفیت نیست بلکه یک نوع از درجه ویسکوزیته است. روغن‌های مولتی گرید که امروز در دسترس است را می‌توان در دماهای بسیار مختلف (شاخص گرانروی بسیار بالا) استفاده کرد؛ که نیاز به تغییر روغن خودرو در تابستان و زمستان را از بین می‌برد. حجم روغن موتور باید همیشه مقدار مشخصی باشد تا موتور کارکرد استانداری داشته باشد. اغلب رانندگان و مالکان خودرو در زمان برخورد با کم کردن روغن احساس نگرانی می‌کنند و گمان می‌کنند که خودرویشان خراب شده‌است و باید به تعمیرگاه مراجعه کنند. در صورتی که این تصور صحیح نیست و هر روغن کم کردنی عیب در موتور خودرو محسوب نمی‌شود. تبخیر شدن روغن، طراحی موتور، عدم انتخاب موتور مناسب و شرایط رانندگی از دلایل کاهش حجم روغن موتور هستند. فاکتور JASO این فاکتور زمانی باید در نظر گرفته شود که مشغول انتخاب روغن برای یک موتورسیکلت هستید؛ در خودروها شاهد استفاده از چندین نوع روغن هستیم مانند روغن موتور، روغن گیربکس، روغن هیدرولیک که هرکدام ویژگی خاص خود را دارند. همزمان با پیشرفت تکنولوژی روغن‌های موتور، افزودنی‌های جدید برای کاهش بیشتر اصطکاک جهت روانکاری بهتر موتور خودروها ابداع شدند. این موضوع برای موتورسیکلت‌ها مناسب نبود زیرا در اغلب موتورسیکلت‌ها برخلاف خودروها، سیستم انجین، گیربکس و کلاچ همگی در یک محفظه قرار داشته و از یک روغن موتور استفاده می‌کنند. دیسک و صفحه کلاچ بسیاری از موتوسیکلت‌ها در روغن موتور غوطه‌ور هستند (اصطلاحا کلاچ مرطوب هستند). پس کاهش بیشتر اصطکاک در روغن‌های نسل جدید تر باعث ایجاد لغزش و کوتاه شدن عمر سیستم کلاچ موتورسیکلت‌ها می‌شد. از این رو در سال ۱۹۹۸ میلادی سازمان استاندارد خودروی ژاپن برای حل این مشکل اقدام به تعریف استاندارد جدیدی تحت عنوان "JASO" نمود. | ## بخش 2: روغن موتور | طبق این استاندارد، روغن‌های باکیفیت تر بدون اینکه عناصر اصطکاک‌زای آن حذف شوند، برای موتورسیکلت‌های کلاچ مرطوب تولید می‌شوند تا موتورسیکلت‌ها همزمان که از کیفیت روغن‌های نسل جدید بهره می‌برند، دچار مشکل لغزندگی کلاچ و کاهش طول عمر موتور نشوند. این انجمن برای گرانروی روغن موتور استاندارد خاصی را تعیین کرده‌اند که این فاکتور در انتخاب یک روغن موتور مناسب برای خودرو به شما کمک خواهد کرد. این استاندارد عددی بین ۰ تا ۶۰ را شامل می‌شود و تعیین‌کننده ویسکوزیته روغن موتور است. ویسکوزیته یا گرانروی فاکتوری است که میزان مقاومت سیالات در برابر جاری شدن را نشان می‌دهد. هر چه قدر این عدد به صفر نزدیک‌تر باشد به معنای این است که روغن به آسانی جاری می‌شود و هر چه قدر به ۶۰ نزدیک‌تر باشد نشان دهنده مقاومت بالای روغن موتور در مقابل جاری شدن است. انواع روغن موتور به‌طور معمول اعداد ۰ تا ۲۵ برای هوای سرد و زمستانی و اعداد ۳۰ تا ۶۰ برای هوای گرم و تابستانی هستند. با توجه به این اعداد روغن موتورها را به دو دسته سینگل گرید و مولتی گرید تقسیم می‌کنند. سینگل گرید در صورتی که SAE تنها یک عدد داشته باشد به معنای این است که این روغن موتور درجه ویسکوزیته چهار فصل را ندارد و تنها برای هوای سرد یا گرم ساخته شده‌است. مولتی گرید با استفاده از روغن موتورهای مولتی گرید، دیگر مجبور نخواهید شد در تابستان از یک نوع و در زمستان نوع دیگر روغن موتور استفاده کنید زیرا روغن‌های مولتی گرید برای هر چهار فصل مناسب هستند. برای مثال در عدد W-305، عدد کنار W نشان دهنده درجه ویسکوزیته در دمای سرد است و عدد دوم نشان دهنده این است که اگر دمای موتور به بالاترین دما برسد، ویسکوزیته روغن از عدد نوشته شده بالاتر نخواهد رفت. یکی برای موتور بنزینی (حرف A) و دیگری برای موتورهای دیزل سبک (حرف B) و بعدی برای موتورهای دیزل سنگین (حرف E). A1 روغن موتور از همان کیفیت A2 است اما با الزامات کمتری برای پایداری برشی و تبخیر است. این روغن با بالاترین الزامات مورد نیاز برای حفاظت از سایش، پایداری اکسیداسیون و تبخیر کم و جلوگیری از کم شدن گرانروی فراهم می‌کند. B1 برای موتورهای دیزلی سبک با سطح کیفیت همان B2 است، اما با الزامات کمتری برای پایداری برشی و تبخیر است. سطح کیفیت حداقل احتیاجات مورد نیاز برای اکثر موتورهای دیزلی سبک اروپا را دارا می‌باشد. این استاندارد با دارا بودن به بالاترین الزامات مورد نیاز برای حفاظت از سایش، پایداری اکسیداسیون، تبخیر کم و جلوگیری از کم شدن گرانروی فراهم می‌کند. | ## بخش 3: روغن موتور | B4 این استاندارد با دارا بودن به بالاترین الزامات مورد نیاز برای نوع جدید از خودروهای دیزلی و بنزینی با کیفیت بالا می‌باشد. آن‌ها برای استفاده در موتور بنزینی با کارایی بالا و موتورهای دیزل سبک با سیستم‌های پیشرفته با کاتالیزور دیزلی (فیلتر ذرات دیزل) (DPF) و کاتالیزور سه راه (TWC) که طراحی شده، استفاده می‌شود. C1 تقریباً همانند استانداردهای C2 و C3 هستند اما این استاندارد بالاترین کیفیت را در حفاظت از سایش، جلوگیری از تولید لجن و بهبود اقتصادی سوخت خودرو را دارد. سطح کیفیت به‌طور گسترده با استاندارد قبلی CCMC D4 سازگار است و در درجه اول برای موتورهای بزرگتر و فواصل تخلیه نرمال در نظر گرفته شده. E2 این استاندارد برای موتورهای دیزلی با توربو و بدون توربو شارژرها که تحت شرایط سخت کار می‌کنند، طراحی شده‌است. E3 ارتقاء قابل توجهی نسبت به استاندارد قبلی CCMC D5 را دارد و محافظت بهتری از پیستون‌ها در مقابل سایش و پاک‌کنندگی دوده را دارد. این روغنها به برای موتورهای زیست‌محیطی EURO II طراحی شده‌است، تحت شرایط سخت و فواصل تعویض روغن بیشتر از حد معمولی. E4 تقریباً همان استاندارد E3 است اما با بهبود پاک‌کنندگی بهتر و مدیریت دوده است. E5 استاندارد بالاترین کیفیت موجود است و نوع ارتقا یافته E3 است که برای موتورهای یورو III درست شده‌است. استاندارد JASO موتورسیکلت‌ها در خودروها شاهد استفاده از چندین نوع روغن هستیم مانند روغن موتور، روغن گیربکس، روغن هیدرولیک که هرکدام ویژگی خاص خود را دارند. همزمان با پیشرفت تکنولوژی روغن‌های موتور، افزودنی‌های جدید برای کاهش بیشتر اصطکاک جهت روانکاری بهتر موتور خودروها ابداع شدند. این موضوع برای موتورسیکلت‌ها مناسب نبود زیرا در اغلب موتورسیکلت‌ها برخلاف خودروها، سیستم انجین، گیربکس و کلاچ همگی در یک محفظه قرار داشته و از یک روغن موتور استفاده می‌کنند. دیسک و صفحه کلاچ بسیاری از موتوسیکلت‌ها در روغن موتور غوطه‌ور هستند (اصطلاحا کلاچ مرطوب هستند). پس کاهش بیشتر اصطکاک در روغن‌های نسل جدید تر باعث ایجاد لغزش و کوتاه شدن عمر سیستم کلاچ موتورسیکلت‌ها می‌شد. از این رو در سال ۱۹۹۸ میلادی سازمان استاندارد خودروی ژاپن برای حل این مشکل اقدام به تعریف استاندارد جدیدی تحت عنوان "JASO" نمود. | ## جمع‌بندی | طبق این استاندارد، روغن‌های باکیفیت تر بدون اینکه عناصر اصطکاک‌زای آن حذف شوند، برای موتورسیکلت‌های کلاچ مرطوب تولید می‌شوند تا موتورسیکلت‌ها همزمان که از کیفیت روغن‌های نسل جدید بهره می‌برند، دچار مشکل لغزندگی کلاچ و کاهش طول عمر موتور نشوند.