موضوع مقاله: زبان آیمارا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان آیمارا | مقدمه: شمار سخنوران این زبان در بولیوی حدود ۱٫۸ میلیون نفر و در پرو حدود ۶۰۰ هزار نفر است و این زبان یکی از معدود زبان‌های بومی آمریکا با بیش از یک میلیون نفر گویشور است.آیمارا، همراه با اسپانیایی و کچوا، یک زبان رسمی در بولیوی و پرو است. | ## بخش 1: زبان آیمارا | آیمارا در کنار اسپانیایی زبان رسمی بولیوی و پرو و یکی از زبان‌های اقلیت شیلی است. تاریخچه کلی برخی از زبان‌شناسان ادعا کرده‌اند که آیمارا با زبان‌های همسایه خود، کچوآ مرتبط است. اگرچه در واقع شباهت‌هایی مانند واج‌شناسی تقریباً یکسان وجود دارد، اما موضع اکثریت در بین زبان‌شناسان امروزه این است که این شباهت‌ها به دلیل زندگی طولانی در کنار هم، به جای هم‌ریشه بودن این زبان‌ها، پدید آمده‌اند. ترتیب کلمات در جمله در این زبان نهاد-مفعول-فعل است.نام قومی «آیمارا» ممکن است در نهایت از نام گروهی گرفته شده باشد که در قسمت جنوبی منطقه ای که اکنون منطقه کچوا در زبان آپوریماک است، گرفته شده است. صرف نظر از این، استفاده از کلمه "آیمارا" به عنوان یک برچسب برای این مردم در اوایل سال ۱۵۶۷ معمول بود، همانطور که از گزارش گارسی دیز د سان میگوئل از بازرسی او از استان چوکویتو (۱۵۶۷، ۱۴؛ به نقل از لافایه ۱۹۶۴) مشهود است. | ## بخش 2: زبان آیمارا | اعتقاد بر این است که کولا نام یک ملت آیمارا در زمان فتح بود و بعداً جنوبی ترین منطقه امپراتوری اینکاها کولاسویو بود. این فرضیه حاکی از آن است که منطقه‌ای از نظر زبانی متنوع که توسط پوکینا اداره می‌شد، زبان‌های آیمارا را در منطقه جنوبی خود پذیرفتند.در هر صورت، استفاده از «آیمارا» برای اشاره به زبان ممکن است ابتدا در آثار وکیل، قاضی و باجگیر در پوتوسی و کوسکو، پولو د اوندگاردو رخ داده باشد. این مرد که بعدها به نایب السلطنه تولدو در ایجاد سیستمی کمک کرد که بر اساس آن جمعیت بومی برای ۲۰۰ سال آینده اداره شود، در سال ۱۵۵۹ گزارشی با عنوان "درباره نسب ینکاها و چگونگی گسترش فتوحات خود" نوشت؛ که در آن او مسائل مربوط به زمین و مالیات آیمارا تحت امپراتوری اینکاها را مورد بحث قرار می دهد. بیش از یک قرن گذشت تا اینکه «آیمارا» برای اشاره به زبانی که مردم آیمارا به آن صحبت می‌کردند، وارد کاربرد عمومی شد. بهترین روایت از تاریخ آیمارا مربوط به سرون-پالومینو است که نشان می‌دهد نام قومی آیمارا، که از واژه گلوتونیوم آمده است، احتمالاً از واژه‌نامۀ کچوائیزه‌شده ayma-ra-y «محل دارایی مشترک» گرفته شده است. | ## بخش 3: زبان آیمارا | این پیشنهاد که "آیمارا" از کلمات آیمارایی "جایا" (باستان) و "مارا" (سال، زمان) آمده است تقریباً به طور قطع یک ریشه شناسی عامیانه اشتباه است. در زمان فتح اسپانیا در قرن شانزدهم، آیمارا زبان رایج در منطقه‌ای بسیار بزرگ‌تر از امروز بود و بیشتر مناطق مرتفع پرو در جنوب کوسکو را در بر می‌گرفت. با گذشت قرن‌ها، گویشوران آیمارا به تدریج زبان خود را به اسپانیایی و کچوا تغییر داده‌اند. واج‌شناسی واکه‌ها آیمارا دارای ۳ واکه است که در بیشتر گویش‌ها هر یک دارای دو نوع بلندی هستند. همخوان‌ها آیمارا دارای همخوان‌های دولبی، دندانی/لثوی، کامی/پسالثوی، نرم‌کامی، زبانکی و چاکنایی است: دولبی دندانی/لثوی کامی/پسالثوی نرم‌کامی زبانکیچاکنایی خیشومی انسدادی بی‌واک حلقی پرانشی سایشی ناسوده مرکزی کناری زنشی نوشتار تلاش‌های بسیاری از سوی مبلغین اسپانیایی برای ایجاد یک سامانه نوشتاری برای آیمارا صورت گرفته‌است. | ## جمع‌بندی | نخستین الفبای رسمی که برای آیمارا تصویب شد، در سال ۱۹۵۴ توسط کنگره سوم بومیان آمریکای مرکزی در لاپاز تأیید شد، اما ریشه آن را می‌توان از سال ۱۹۳۱ جستجو کرد.