موضوع مقاله: جغرافیای اردن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جغرافیای اردن | مقدمه: بلندترین نقطه اردن، قله جبل رم (۱۷۳۴ متر) است و پست‌ترین نقطه آن دریای مرده است. | ## بخش 1: جغرافیای اردن | شهرهای عمده اردن امان (پایتخت) در شمال باختری و شهرهای اربد و زرقاء در شمال هستند. این در حالی است که نواحی باختری کشور در طول سال، (از نوامبر تا آوریل) شاهد بارش نسبی است. مرزها اردن از شمال با سوریه (بلندی‌های جولان)، از شمال شرقی با عراق، و از شرق و جنوب با عربستان سعودی و از غرب با اسرائیل و کرانه باختری رود اردن همسایه است، که مجموع خطوط مرزی اردن با این کشورها به ۱۶۱۹ کیلومتر می‌رسد. با توجه به این که این زیگزاگ دلیل روشنی ندارد داستانی در مورد آن ساخته شده که بر اساس آن وینستون چرچیل وزیر مستعمرات وقت بریتانیا که مسئول ترسیم مرزهای فرااردن در سال ۱۹۲۱ بوده بر اثر سکسکه دچار لرزش دست شده و مرز را به این صورت کشیده و بعد هم اجازه تغییر آن را نداده است. منطقه کرانه باختری (این‌طور نامیده شده به این دلیل که درست در غرب رودخانه اردن قرار دارد) از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۷ تحت حاکمیت اردن بود، اما در سال ۱۹۸۸ اردن از ادعاهای خود در مورد این منطقه صرف نظر کرد. اردن در جنوب غرب خود ۲۶ کیلومتر خط ساحلی در خلیج عقبه دارد، جایی که بندر عقبه، تنها بندر این کشور، واقع شده است. به جز بخش‌های کوچکی از مرزهای اسرائیل و سوریه، مرزهای بین‌المللی اردن از ویژگی‌های طبیعی کاملاً تعریف‌شده زمین پیروی نمی‌کنند. مرزهای این کشور توسط قراردادهای بین‌المللی مختلف تعیین شد و به استثنای مرز با اسرائیل، در اوایل سال ۱۹۸۹ هیچ مورد اختلافی وجود نداشت. برخلاف مرز با اسرائیل، مرزهای اردن با سوریه، عراق و عربستان سعودی از اهمیت خاصی برخوردار نیست. این مرزها هیچگاه مانع جابه‌جایی عشایر نشده است، با این حال برای چند گروه، مرزها آنها را از مناطق مرتعی سنتی جدا کرده و با مجموعه‌ای از توافقات بین بریتانیا و دولت که در نهایت به عربستان سعودی تبدیل شد، برای اولین بار به‌طور رسمی در قرارداد حده ۱۹۲۵ مشخص شد. در سال ۱۹۶۵ اردن و عربستان سعودی قراردادی را منعقد کردند که مرزها را مجدداً تنظیم و تحدید کرد. اردن ۱۹ کیلومتر زمین در خلیج عقبه و ۶۰۰۰ کیلومتر مربع در داخل کشور به دست آورد و ۷۰۰۰ کیلومتر مربع از اراضی محصور در خشکی تحت کنترل اردن به عربستان سعودی واگذار شد. مرز جدید اردن را قادر ساخت تا تأسیسات بندری خود را گسترش دهد و منطقه‌ای را ایجاد کرد که در آن دو طرف توافق کردند در صورت کشف نفت، درآمدهای نفتی را به‌طور برابر تقسیم کنند. | ## بخش 2: جغرافیای اردن | این قرارداد همچنین از چراگاه‌ها و حق آبیاری مردم کوچ‌نشین در داخل سرزمین‌های مبادله شده محافظت می‌کرد. بیابان عمدتاً در داخل صحرای سوریه - امتداد صحرای عربستان - قرار دارد و بخش‌های شرقی و جنوبی کشور را اشغال می‌کند و بیش از چهار پنجم قلمرو اردن را تشکیل می‌دهد. قسمت شمالی بیابان از گدازه‌های آتشفشانی و بازالت و قسمت جنوبی آن از رخنمون‌های ماسه‌سنگ و سنگ خارا تشکیل شده است. بادیه صحرای شرقی کشور که به نام بادیه نیز شناخته می‌شود ۷۵ درصد اردن را تشکیل می‌دهد و بخشی از بیابان شمال عربستان است. این صحرا در سوریه، عراق و عربستان سعودی امتداد دارد و ارتفاع آن بین ۶۰۰ تا ۹۰۰ متر از سطح دریا متغیر است. وادی رم، بیابان مشهوری که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده در بادیه اردن قرار دارد. این بیابان حدود ۷۵ درصد از خاک اردن را شامل می‌شود، آب و هوا در بادیه بین روز و شب و بین تابستان و زمستان بسیار متفاوت است. دمای روز تابستان می‌تواند از ۴۰ درجه سانتی‌گراد تجاوز کند، در حالی که شب‌های زمستان می‌تواند بسیار سرد، خشک و پرباد باشد. میزان بارندگی در طول سال بسیار کم او به‌طور متوسط کمتر از ۵۰ میلی‌متر در سال است. سازندهای آتشفشانی شمال بیابان بازالتی تا سوریه و عربستان سعودی گسترش یافته و پوشیده ز سنگ‌های بازالت سیاه است. در شرق بیابان بازالتی، کویر رُوَیشِد یک فلات آهکی مواج است که تا مرز عراق امتداد دارد. حوضه الجفر، در جنوب صحرای مرکزی، از شماری خشکرود (وادی) گسترده و با پوشش گیاهی کم عبور می‌کند. در جنوب الجفر و شرق صحرای رم، صحرای المدواره با تپه‌های مجزا و کوه‌های صخره‌ای کم‌ارتفاع که با وادی‌های شنی وسیع از هم جدا شده‌اند، نمایان می‌شود.همان منبع. | ## بخش 3: جغرافیای اردن | بلندی‌های خاور رود اردن بلندی‌های خاور رود اردن، یک برجستگی مشرف به دره کافتی، دارای ارتفاع متوسط ۶۰۰–۹۰۰ متر و در کوه رام، مرتفع‌ترین نقطه اردن، در حدود ۱۷۵۴ متر است. رخنمون‌های ماسه‌سنگ، گچ، سنگ آهک و سنگ آتشزنه به سمت جنوب منتهی می‌شود، جایی که سنگ‌های آذرین غالب هستند. فلات کوهستانی توسط دره‌ها و بستر رودخانه‌هایی که به وادی معروف هستند بریده شده‌اند. این فلات دارای ارتفاعات مختلف از ۶۰۰–۱۵۰۰ متر است که بین دره رود اردن و صحرای شرقی جای گرفته‌اند. دره اردن بخشی از دره بزرگ کافتی شمال آفریقا را تشکیل می‌دهد که از جنوب ترکیه از طریق لبنان و سوریه تا فرورفتگی نمکی دریای مرده امتداد می‌یابد و ار آنجا به سمت جنوب از طریق عقبه و دریای سرخ تا شرق آفریقا ادامه می‌یابد. رود اردن از چندین منبع سرچشمه می‌گیرد، عمدتاً از کوهستان شرق لبنان در سوریه، و به دریاچه طبریه (دریای جلیل)، ۲۱۲ متر زیر سطح دریا می‌ریزد. سپس به دریای مرده می‌ریزد که با ۴۰۷ متر پایین‌تر از سطح دریا، پایین‌ترین نقطه روی زمین است. بده آن بسیار کاهش یافته و شوری آن افزایش یافته است زیرا مقادیر قابل توجهی برای مصارف آبیاری منحرف شده است. دمای چندین درجه گرمتر از سایر نقاط کشور، آب و هوای مناسب کشاورزی در تمام طول سال، خاک حاصلخیز، بارندگی بیشتر در زمستان و آبیاری گسترده تابستانی، غور را به رویشگاه خوراک اردن تبدیل کرده است. این دره دیدنی ۱۵۵ کیلومتر طول دارد و به خاطر کناره‌های بی‌آب و بایر کوه‌هایش معروف است. وادی عربه از ارتفاع ۳۰۰ متری از سطح دریا در انتهای شمالی خود به ارتفاع ۳۵۵ متری از سطح دریا در جبل ریشا برمی‌خیزد و سپس دوباره در عقبه تا سطح دریا پایین می‌آید. با این حال، حدود ۷۵ درصد از کشور را می‌توان دارای آب و هوای کویری با کمتر از ۲۰۰ میلی‌متر بارندگی سالانه توصیف کرد. ژانویه سردترین ماه با دمای بین ۵ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد و اوت با دمای ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد گرم‌ترین ماه است. | ## جمع‌بندی | در برخی از روزها دمای هوا می‌تواند ۴۰ درجه سانتیگراد یا بیشتر باشد، به خصوص هنگامی که باد خمسین، باد گرم و خشک جنوبی، می‌وزد.