موضوع مقاله: محمدرحیم خان علاءالدوله | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محمدرحیم خان علاءالدوله | مقدمه: در سال ۱۲۷۸ قمری لقب علاءالدوله گرفت و به عنوان سفیرکبیر فوق‌العاده دولت ایران جهت ابلاغ تسلیت درگذشت عبدالمجید یکم به استانبول رفت. | ## بخش 1: محمدرحیم خان علاءالدوله | در ۱۲۹۱ قمری به مقام وزارت جنگ رسید ولی در شوال همان سال معزول شد و میرزا حسین‌خان سپهسالار جانشین او گردید. در سال ۱۲۹۲ قمری ناصرالدین‌شاه منصب جدیدی با عنوان «وزیر اعظم دربار» ابداع نمود و علاءالدوله نخستین کسی بود که این سمت را گرفت. در سال ۱۲۹۸ قمری با حفظ سمت‌های وزیردربار و کشیک‌چی‌باشی، پیشکار مظفرالدین میرزا (بعداً مظفرالدین‌شاه) شد و لقب امیرنظام گرفت و به تبریز رفت.سلیمانی، کریم. القاب رجال دوره قاجاریه، ص۱۱۰محمدرحیم خان علاءالدوله در دانشنامه جهان اسلام علاءالدوله در سال آخر عمر به چاپ کتاب مثنوی همت گماشت که این کتاب شامل کشف‌الابیاتی نیز می‌شود که توسط بصیرالملک شیبانی تهیه شده است.مثنوی قونیه و مثنوی چاپ علاءالدوله مرگ علاالدوله شوال سال ۱۲۹۹ قمری در ارومیه هنگامی که پیشکار مظفرالدین میرزا بود سکته کرد و درگذشت. | ## بخش 2: محمدرحیم خان علاءالدوله | پسرش میرزا احمد خان به وسیله یک فنجان قهوه سمی به حکم شاه شبانه وی را به قتل رسانده و اعلام کرده که پدرش شبانه سکته کرده است.میرزا احمد خان بعد از پدرش به لقب علاالدوله منصوب گردید. پسران ارشد او عبدالله‌خان ناظم‌السلطنه و محمدحسن‌خان حاجب‌الدوله از یک مادر و میرزا احمدخان علاءالدوله، حسینعلی‌خان معین‌الدوله، میرزا محمودخان احتشام‌السلطنه و ماه رخسار خانم محترم‌الملوک از زن دیگر علاءالدوله به نام سلطان خانم دختر ملک ایرج میرزا (پسر بیست و هفتم فتحعلی‌شاه) بودند.محمدرحیم خان علاءالدوله در دانشنامه جهان اسلام پس از فوت سلطان خانم، علاءالدوله با دختر اسدالله میرزا نایب الایاله ازدواج کرد و پس از درگذشت او با دختر مصطفی‌خان امیرتومان (برادر میرزا محمدخان سپهسالار) ازدواج کرد ولی پس از چند سال از او جدا شد.خاطرات احتشام‌السلطنه، به کوشش سید محمدمهدی موسوی، انتشارات زوار، ۱۳۹۲، ص۱۶ عمارت علاءالدوله بر اساس خاطرات احتشام‌السلطنه (پسر علاءالدوله) در سال ۱۲۸۸ قمری علاءالدوله از محله ارگ و عمارت اجدادی خود به باغ و عمارت جدیدی در گوشه شمال غربی میدان توپخانه نقل مکان می‌کند. این باغ که بخشی از محله دولت شمرده می‌شد، از شرق مجاور خیابان لاله‌زار بوده و از غرب به خیابان باغ ایلخانی منتهی می‌شده است. شرایط این خیابان به‌طوری که اعتمادالسلطنه می‌نویسد، چنین بود: «کوچه باغ ایلخانی بسیار طولانی است. | ## بخش 3: محمدرحیم خان علاءالدوله | در طرف راست، خانه و باغ و عمارات جناب علاءالدوله وزیر دربار، امین‌السلطان و جناب ظهیرالدوله است.» به سبب وجود این باغ، بعدها این خیابان «علاءالدوله» نام می‌گیرد و نام کنونی آن خیابان فردوسی است. در نقشه عبدالغفار به سال ۱۳۰۹ هجری قمری نیز در حد فاصل کوچه خندان (دندان‌ساز سابق) در خیابان فردوسی و میدان امام خمینی (توپخانه سابق) نام «املاک ورثه مرحوم امیرنظام» به چشم می خورد. محدوده املاک علاءالدوله از شمال به کوچه شهید شاهچراغی (سابقاً نکیسا)، از شرق به خیابان لاله زار، از غرب به خیابان فردوسی و از جنوب به میدان امام خمینی منتهی می‌شده است که مساحت آن حدود ۵۰ هزار زرع بوده است. در ابتدا در این محدوده یک بنای مختصر بیشتر وجود نداشت و بیشتر آن سبزی‌کاری و درخت بود که به مرور زمان علاءالدوله در این مکان ساختمان‌های جدید برای خود و فرزندانش می‌سازد و کل فرزندان (بجز محمدحسن‌خان حاجب‌الدوله) در این محدوده ساکن می‌شوند. | ## جمع‌بندی | خانه تاریخی علاءالدوله که امروز تبدیل به ۱۷۰۰ متر زمین بایر شده‌است، تنها بازمانده‌ای کوچک از عمارت‌های مفصل اصلی است.