موضوع مقاله: حزب اراده ملی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حزب اراده ملی | مقدمه: مرکز ثقل و رهبر عملی این حزب، سید ضیاءالدین طباطبایی بود و افراد مشهوری چون مظفر فیروز و نیرالملک نیز در آن عضویت داشتند. | ## بخش 1: حزب اراده ملی | عمده فعالیت‌های این حزب در رقابت با حزب توده بود و از خود ایدئولوژی سیاسی مستقلی نداشت. در فضای باز سیاسی پس از شهریور ۱۳۲۰، و طی سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ دوران شکوفایی احزابی با گرایش‌های گوناگون در ایران بود. بسیاری از احزاب همچون احزاب ملی (بعدها جبهه ملی ایران)، حزب توده، حزب اراده ملی و سازمان فدائیان اسلام در این دوره شکل گرفتند. در سال ۱۳۲۲ گروهی از سیاستمداران ایران همچون سیدضیاءالدین طباطبایی، مظفر فیروز (فرزند فیروز فیروز) اقدام به تأسیس حزبی با عنوان حزب وطن نمودند. تأسیس در ۲۳ بهمن ۱۳۲۳ مرام‌نامه جدید حزب به تصویب رسید و نام «حزب اراده ملی» برای آن انتخاب گردید. با توجه به اینکه سید ضیاء پیش‌بینی می‌کرد که توسط حزب توده به جلسه افتتاحیه حزب حمله شود، لذا گروهی صد نفره را مأمور نمود تا با سلاح‌های سرد همچون چاقو، در زیرزمین ساختمان حزب آماده باشند. اتفاقاً پیش‌بینی سید ضیاء به حقیقت پیوست و عوامل حزب توده به محل تشکیل جلسه حمله‌ور شده و با مقابله چاقوکشان مجبور به عقب‌نشینی گردیدند. | ## بخش 2: حزب اراده ملی | امکانات حزب محل حزب ساختمان باشکوهی در خیابان سعدی (نزدیک به تقاطع جمهوری اسلامی فعلی) بود، که رضا صراف‌زاده، بازرگان سرمایه‌دار در اختیار این حزب قرار داده بود. این مکان تا آن زمان محل کلوب ایران و پاتوق قماربازان بزرگ و بانفوذ بود که حاضر به تخلیه ساختمان نبودند. سرانجام دو طرف توافق کردند، که ساختمان مزبور روزها در اختیار حزب و شب‌ها در اختیار کلوب باشد؛ ولی حبیب‌الله پوررضا (وکیل دادگستری) به استناد همین توافق، موفق شد در دادگاه حق تصرف دائمی ساختمان را برای حزب به‌دست‌آورد. به غیر از روزنامه رعد امروز و پس از آن نشریه هور که به ارگان رسمی حزب مشهور بودند، نشریات روستا، سرگذشت، کاروان، کشور، نسیم صبا، نسیم شمال، صدای ایران، ندای آسمان، صدای وطن، وظیفه، کانون، کوشش و اقدام نیز به عنوان جراید وابسته به حزب شناخته می‌شدند. علاوه بر این، ائتلاف‌های مطبوعاتی متعددی از جمله اتحاد جراید ملی، جبهه مطبوعات متفق و جبهه استقلال نیز به این حزب تمایل داشتند. اعضای حزب اگرچه رضاقلی هدایت (نیرالملک) سمت ریاست تشریفاتی حزب را داشت، ولی عملاً سید ضیاء با عنوان منشی کل حزب، رهبری حزب را در دست داشت. سایر اعضای مشهور حزب عبارت بودند از مظفر فیروز، صادق سرمد، حبیب‌الله رشیدیان، بهاءالدین حسام‌زاده، کلنل کاظم خان سیاح (فرمانده کلانتری‌های تهران در کودتای سوم اسفند)، کاظم کورس، مهدی لاری، غلامحسین کاشف، جواد حریری، ارباب مهدی، غلامحسین ابتهاج، دکتر اسماعیل مرزبان، عبدالله خاوری و حسن صدر فعالیت‌های سیاسی حزب اراده ملی از ابتدا فاقد اصول محکم حزبی بود. | ## بخش 3: حزب اراده ملی | برخی این حزب را فاقد ایدئولوژی خاص سیاسی و بیشتر شبیه به باشگاه سیاسی شخص سید ضیاء و هوادارن او دانسته و دلیل اضمحلال زودهنگام اراده ملی را نیز همین نداشتن ایدئولوژی می‌دانند. به همین لحاظ موفق شد تا رفته‌رفته در سازمان‌های کارگری تهران و برخی از شهرستان‌ها نیز رخنه کند. همچنین جذب برخی از اصناف، طبقات سنتی و محافظه‌کار و همچنین سازمان‌های مدافع حقوق زنان از دیگر اقدامات حزب بود. سرانجام با روی کار آمدن دولت قوام‌السلطنه، سید ضیاء دستگیر و زندانی شد و حزب اراده ملی منحل اعلام گردید و دولت اموال و دارائی‌های حزب را مصادره کرد. برخی از آنان نیز با چاپ و نشر آگهی در روزنامه‌ها، کناره‌گیری خود از حزب اراده ملی را اعلام کردند. | ## جمع‌بندی | سید ضیاء یک بار دیگر در سال ۱۳۳۱ حزب اراده ملی را در خانه‌ای وسیع گشود؛ ولی این‌بار نیز پس از دو ماه، حزب برای همیشه تعطیل شد.