موضوع مقاله: علویان (سوریه) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # علویان (سوریه) | مقدمه: فرقه‌ای از اسلام که در قرن نهم به عنوان شاخه‌ای از غالیان از شیعه اولیه منشعب شد، علویان علی بن ابی طالب، «امام اول» در مکتب دوازده امامی، را به عنوان مظهر ذات الهی گرامی می‌دارند. | ## بخش 1: علویان (سوریه) | این گروه در قرن نهم توسط ابن نصیر، که از شاگردان امام دهم دوازده امامی، علی الهادی، و امام یازدهم دوازده امامی، حسن عسکری بود، تأسیس شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که علویان بخش مهمی از جمعیت سوریه را تشکیل می‌دهند و اقلیت قابل توجهی در استان هاتای ترکیه و شمال لبنان هستند. همچنین جمعیتی در روستای غجر در ارتفاعات جولان زندگی می‌کنند، جایی که قبل از جنگ شش روزه دو روستای علوی دیگر (عین فیت و زعورا) وجود داشت. علویان گروه مذهبی غالب در سواحل سوریه و شهرهای نزدیک ساحل را تشکیل می‌دهند که در آنجا گروهای سنی، مسیحی و اسماعیلی هم ساکن هستند. آنها اغلب با علویان ترکیه که شباهت‌های خاصی با علویان دارند اما تفاوت‌های کلیدی دارند، اشتباه گرفته می‌شوند. قرآن یکی از کتاب‌های مقدس آنهاست، اما تفسیر آن با تفاسیر مسلمانان شیعه تفاوت قابل توجهی دارد و با باطنیه اولیه و سایر فرقه‌های غلات همسو است. به عنوان مثال، آیین‌های مختلف علوی شامل نوشیدن شراب است و این فرقه مصرف الکل را برای پیروان خود ممنوع نمی‌کند. الهیات علوی به عنوان عقیده‌ای که قرائت نمادین/باطنی آیات قرآن را آموزش می‌دهد، مبتنی بر اعتقاد به تناسخ است و علی را به عنوان تجسم الهی خدا می‌داند. علاوه بر این، روحانیون و محققان علوی اصرار دارند که مذهب آنها از نظر کلامی با تشیع متمایز است. علویان از نظر تاریخی باورهای خود را از بیگانگان و علویان غیرمذهبی مخفی نگه داشته‌اند، بنابراین شایعاتی در مورد آنها بوجود آمده است. با این حال، از اوایل دهه ۲۰۰۰، تحقیقات غربی در مورد مذهب علوی پیشرفت‌های چشمگیری داشته است. در هسته اصلی اعتقاد علویان، اعتقاد به تثلیث الهی وجود دارد که شامل سه جنبه از خدای واحد است. به اعتقاد علویان، این تجلیات در طول تاریخ هفت بار به صورت چرخه‌ای در قالب انسان تجسم یافته‌اند. علویان، که از سوی متکلمان کلاسیک سنی و شیعه کافر تلقی می‌شدند، دوره‌هایی از انقیاد یا آزار و اذیت را در امپراتوری‌های مختلف مسلمان مانند عثمانی‌ها، عباسیان، مملوک‌ها و دیگران تجربه کردند. | ## بخش 2: علویان (سوریه) | تا آن زمان، این جامعه معمولاً خود را "نصیری" می‌دانست و بر ارتباط خود با ابن نصیر تأکید می‌کرد. دولت فرانسه برچسب "علوی" را برای طبقه‌بندی این فرقه در کنار شیعه در اسناد رسمی تجویز کرد. فرانسوی‌ها تعداد زیادی از اقلیت‌ها را در نیروهای مسلح خود استخدام کردند و مناطق انحصاری برای اقلیت‌ها، از جمله دولت علوی، ایجاد کردند. دولت علوی بعداً منحل شد، اما علویان همچنان نقش مهمی در ارتش سوریه و بعداً در حزب بعث ایفا کردند. پس از به قدرت رسیدن حافظ اسد در طول کودتای ۱۹۷۰، دولت بعثی ایدئولوژی اسدیسم را در میان علویان تحمیل کرد تا جایگزین هویت سنتی آنها شود. در طول انقلاب سوریه، تنش‌های فرقه‌ای با بی‌ثبات شدن کشور و تبدیل آن به یک جنگ داخلی فرقه‌ای تمام‌عیار، تشدید شد. ریشه تاریخی و باورها ابهامات و اختلاف نظرهای زیادی در مورد ریشه تاریخی و اعتقادات اصلی آن‌ها وجود دارد. در این کتاب آمده که آن‌ها به تناسخ ارواح از جسمی به جسم دیگر اعتقاد دارند و واژه نصیریه برگرفته از نام «ابن نصیر العبدی البکری النمری» است؛ شخصی که خود را باب حسن عسکری امام یازدهم شیعه دوازده‌امامی معرفی می‌کرد. البته مشخص نیست که مطالب این کتاب تا چه اندازه برای علوی‌های معاصر مرجعیت داشته باشد، چراکه از زمان شروع سرپرستی فرانسه بر سوریه (۱۹۲۰ تا ۱۹۴۶) نام نصیریه برای این گروه به تدریج کنار گذاشته شده و علویه جایگزین آن شده و این گروه از نظر اعتقادی و شاید هم با انگیزه‌های سیاسی به سوی همخوانی بیشتر با اکثریت شیعیان حرکت کرده است. در سال ۱۹۳۶ یک شورای علمای علوی در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که «علویان تنها هواداران علی بن ابی‌طالب... در سال ۱۹۷۳ سه سال پس از اینکه یک علوی به نام حافظ اسد در سوریه به قدرت رسید شورای علمای این مذهب اعلامیه‌ای با مفاد مشابه صادر کرد.Alawi. و به نوشته برخی دیگر فرقه نصیریه در قرن پنجم هجری قمری از شیعه امامیه منشعب شد.حضور جهادی‌ها در توییتر پیچیده‌تر می‌شود، مراد بطل الشیشانی، بی‌بی‌سی پراکنش هم‌اکنون علوی‌ها بیشتر در سواحل سوریه و استان ختای در ترکیه متمرکز هستند. آن‌ها از زمان سرپرستی فرانسه بر سوریه مقامات مهمی در ارتش به دست آورده و با به قدرت رسیدن حزب بعث در سال ۱۹۶۳ موقعیت بهتری به دست آوردند اما پس از رسیدن حافظ اسد به قدرت بود که جایگاه آن‌ها کاملاً مستحکم شد. از بین ۳۳ افسر نظامی ارشد منتخب حافظ اسد برای فرماندهی نیروهای مسلح، و سرویس‌های امنیتی و اطلاعاتی بین سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۷ حداقل ۱۹ نفر علوی بوده‌اند. | ## بخش 3: علویان (سوریه) | با این حال به نظر نمی‌رسد وضعیت سیاسی اجتماعی علوی‌ها در جامعه سوریه به‌طور کلی بهبود قابل توجهی کرده باشد. از جمله اعتقاد به خدایی علی بن ابی‌طالب و برخی افراد دیگر به آنان نسبت داده شده است. دیگر نویسندگان علوی معاصر نظیر محمدامین غالب طویل، شیخ عیسی سعود، شیخ علی عزیز ابراهیم نیز معتقدند بیشتر علوی‌ها حلول و تناسخ را قبول ندارند و صوفیان آن‌ها هم قائل به تجلی‌اند (نه حلول). به عقیده ایشان، خدا ذات یگانه‌ای است مرکب از سه اصل جداناپذیر بنامهای: «معنی»، «اسم»، «باب». این سه‌گانگی (تثلیث) به نوبت در وجود انبیاء مجسم و متجلی گشته است و آخرین تجسم با ظهور اسلام مصادف شده و آن ذات یگانه در تثلیث لایتجزایی در وجود علی بن ابی‌طالب، محمد و سلمان فارسی تجسم یافت. بدین سبب تثلیث مزبور را با حروف عمس (ع - م - س) معرفی می‌نمودند که اشاره به حروف اول سه اسم علی، محمد و سلمان است. طبقه خاصه از خود کتب مقدسی دارند و مضمون آن‌ها را تاویل می‌کنند ولی برای عامه مکشوف نمی‌سازند. در قرن‌های گذشته مراسم مذهبی را روحانیان ایشان بر بلندی‌ها، در بقاعی که (قبه) نامیده می‌شد برگزار می‌کردند. «نصیریه» در بزرگداشت عیسی خیلی اعتقاد دارد و حواریون و عده‌ای از شهدای مسیحی را محترم می‌شمرند. آداب و رسوم دینی گفته می‌شود برخی از قدمای علوی‌های سوریه به جای نماز و روزه مرسوم مسلمانان، مراسم ذکر و نذر و قربانی و روزه‌داری خاص خود را داشتند ولی درآمیختن پیروان این فرقه‌ها با دیگر توده‌های مردم و همزیستی شان با مسلمانان موجب شده تا اعتقادات بسیاری از آنان و آداب و رسوم آن‌ها نیز تغییراتی کند. هم‌اکنون علوی‌ها اصرار دارند که خود را مسلمان معرفی کنند، بر خلاف رویه نیاکانشان، نماز می‌خوانند و روزه می‌گیرند و برخی فرهیختگانشان در کتاب‌ها و مقالات خود می‌نویسند که کیش علوی، مذهب نیست بلکه طریقتی از طریقت‌های صوفیانه است. در لبنان، نهاد رسمی علویان، شورای علوی اسلامی نام دارد و در سوریه، بشار اسد در نمازهای عید فطر و قربان، به شیوه اهل سنت نماز می‌خواند. وقتی که امام حسن عسکری به شهادت رسید، او مدعی مقام و جایگاه ابوجعفر محمّد بن عثمان (وکیل دوم امام دوازدهم شیعیان) شد، به این‌که مصاحب و همنشین امام زمان است و برای او ادعای سفارت و نیابت شده است. خداوند متعال هم او را بوسیله کفر و الحاد و نادانی که از او سر زد مفتضح کرد و ابوجعفر محمّد بن عثمان هم او را لعن کرده، از او بیزاری جست و خود را از او دور کرد.الغیبة، شیخ طوسی، صفحهٔ ۴۱۹با توجه به این‌که تصوف هم یکی از جوامع مسلمین است که بیشتر نزد اهل تسنن بروز یافت، بین فرق غلوآمیز و تصوف می‌توان اشتراکات اعتقادی و بینشی و بلکه اتحاد فرقه غالی و تصوف را مشاهده کرد. | ## جمع‌بندی | فرقه نصیریه نیز با توجه به اینکه در جامعه شیعه به دلیل افشاگری امام دوازدهم شیعیان علیه محمد بن نصیر نمی‌توانست رشد کند به جامعه تصوف اهل سنت کشیده شد و در واقع تصوف اهل سنت باعث رشد این فرقه شد.قاسم، محمود عبدالرئوف، کشف عن حقیقه الصوفیه، ج۲، ص۲۳۸.