موضوع مقاله: معماری دانمارک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # معماری دانمارک | مقدمه: این معماری در سده‌های میانه شکل گرفت و انسجام یافت؛ زمانی که ابتدا معماری رمانسک و سپس معماری گوتیک برای ساخت کلیساها و کلیساهای جامع در سراسر کشور به‌کار گرفته شد. | ## بخش 1: معماری دانمارک | به دلیل کمیابی سنگ در آن دوره، آجر به اصلی‌ترین مصالح ساخت کلیساها، استحکامات و قلعه‌ها تبدیل شد. به ابتکار فردریک دوم و کریستیان چهارم، که هر دو از شاتوها الهام می‌گرفتند، معماران هلندی و فلاندری به دانمارک دعوت شدند تا استحکامات را بهبود بخشند. به‌تدریج این روند به ساخت کاخ‌ها و قلعه‌های باشکوه سلطنتی در سبک معماری رنسانس انجامید. در همان زمان، سبک نیم‌چوبی نیز به شکل گسترده‌ای در خانه‌های شهری و روستایی رواج پیدا کرد. در سال‌های پایانی فرمانروایی کریستیان چهارم، او از نخستین پیشگامان معماری باروک بود؛ جریانی که سال‌ها ادامه یافت و بناهای باشکوهی در پایتخت و استان‌ها پدید آورد. سپس معماری نئوکلاسیک که در آغاز از فرانسه آمده بود، به‌تدریج توسط معماران دانمارکی پذیرفته شد و نقشی پررنگ در تعریف سبک معماری کشور یافت. در دههٔ ۱۹۶۰، معماران دانمارکی با رویکرد موفق خود در کارکردگرایی در سطح جهانی شناخته شدند. این جریان به آثاری شاخص چون تالار اپرای سیدنی و پل بزرگ بلت انجامید و افتخارات و جوایز بسیاری برای طراحان دانمارکی در داخل و خارج از کشور به همراه آورد. یکی از این جایگاه‌ها هدیبی است، حدود جنوبِ مرز دانمارک، نزدیکِ شلسویگ؛ که احتمالاً به پایان سدهٔ هشتم میلادی بازمی‌گردد. خانه‌های حلقه‌ایِ وایکینگ، مانند نمونه‌های ترلبورگ، شکلی کشتی‌سان با دیوارهای بلندِ اندکی برآمده به بیرون دارند. هر خانه یک تالار مرکزیِ بزرگ به اندازهٔ «۱۸ × ۸ متر» داشت و دو اتاق کوچک‌تر در دو سرِ آن. خانه‌های فیرکت (حدود ) در شمالِ یوتلاند، درازا، پهنا در دو سر، و پهنا در میانه داشتند و دیوارهای بلندشان اندکی به بیرون قوس می‌خورد. ردیفی از تیرهای بیرونی که به‌سوی دیوار مایل بودند احتمالاً همچون پشت‌بند به پایداری بنا کمک می‌کردند. این بناها دارای شبستان و جایگاه سرودخوانان با سقفِ تخت، پنجره‌های کوچکِ مدور و قوس‌های گرد بودند. در آغاز، صخره‌های گرانیتی و سنگ‌آهک مصالحِ برگزیده بودند، اما از میانهٔ سدهٔ دوازدهم که تولید آجر در دانمارک رواج یافت، آجر به‌سرعت به مادهٔ اصلی ساخت تبدیل شد.. از نمونه‌های شاخصِ رمانسک آجری می‌توان به کلیسای سن بَندت در رینگستد (حدود ۱۱۷۰). ساختمانِ سه‌طبقه با دیوارِ پیرامونیِ دایره‌ای شکل و ستونی مرکزیِ توخالی و استثنائاً عریض پشتیبانی می‌شود.. ساخت کلیسای جامع لوند در اسکونه حدود ۱۱۰۳، زمانی که این ناحیه بخشی از پادشاهی دانمارک بود، آغاز شد. این نخستین کلیسای جامعِ بزرگِ رمانسکِ دانمارکی به‌شکلِ بازیلیکای سه‌شبستانه با بازوی عرضی بود. به‌نظر می‌رسد با بناهای آلمانیِ پیشین خویشاوندی داشته باشد، هرچند نشان‌هایی از نفوذِ آنگلو-نورمن و لمباردی نیز دیده می‌شود.. ریبِه نیز که پس از آن با کلیسای جامعِ بزرگش (۱۱۵۰–۱۲۵۰) آمد، با منطقهٔ راین در آلمان دادوستد نزدیک داشت؛ هم مصالح (سنگ ماسه‌ای و توفا) و هم الگوها از همان‌جا گرفته شد. در نتیجه، کلیساهای رمانسکِ قدیمی یا بازسازی شدند یا با سبک گوتیک سازگار گشتند: سقف‌های تخت با طاق‌های صلیبیِ بلند جایگزین شد، پنجره‌ها با قوس‌های نوک‌تیز بزرگ‌تر شدند، نمازخانه و برج افزوده شد و درون‌مایه‌ها با دیوارنگاره آذین یافت.. آجرِ قرمز، مادهٔ برگزیده شد؛ چنان‌که در کلیسای جامع سنت کانوت در ادنسه (۱۳۰۰–۱۴۹۹) و کلیسای سن پیتر در ناست‌ود دیده می‌شود. کلیسای سنت کانوت همهٔ ویژگی‌های گوتیک را نمایش می‌دهد: قوس نوک‌تیز، پشت‌بندها، طاق و تویزه، نور بیشتر و ادغام فضاییِ شبستان و جایگاه سرودخوانان. بیشترِ معماریِ گوتیکِ دانمارک در کلیساها و صومعه‌هاست، هرچند نمونه‌هایی در حوزهٔ غیرمذهبی هم وجود دارد. گلیمینگه‌هوس (۱۴۹۹–۱۵۰۶)، قلعه‌ای چهارگوش در اسکونه، به سفارشِ نجیب‌زادهٔ دانمارکی «ینس هولگِرسن اولفستند» ساخته شد که آدام فان دورن، استاد آلمانیِ شمالی (و از دست‌اندرکاران کلیسای جامع لوند) را به‌کار گرفت. این بنا انباشته از سازوکارهای دفاعیِ روزگار خود است: جان‌پناه، درهای کاذب، راهروهای بن‌بست، دهانه‌های کُشتار برای ریختنِ قیرِ جوشان بر مهاجمان، خندق‌ها، پلی‌بندها و تله‌های مرگبارِ دیگر برای حفاظتِ اشراف از شورش‌های دهقانی.. یکی از کهن‌ترین نمونه‌ها در دانمارک، آنه هویدس گورد، خانه‌ای دوطبقه در سووندبورگ در جزیرهٔ فونن است که در ۱۵۶۰ ساخته شد.. ایستد در جنوبِ اسکونه (که زمانی بخشی از دانمارک بود) هنوز نزدیک به ۳۰۰ خانهٔ نیمه‌چوبی دارد که چندتایشان اهمیت تاریخی دارند.. کهن‌ترین خانهٔ نیمه‌چوبیِ برجا در دانمارک، ساختهٔ ۱۵۲۷، در کویه در ساحلِ شرقیِ شیلند قرار دارد. «شهرِ قدیم» در آرهوسِ یوتلاند، موزه‌ای فضای‌باز از ۷۵ بنای تاریخی گردآوری‌شده از سراسر کشور است؛ از جمله گونه‌های گوناگونِ خانه‌های نیمه‌چوبی که برخی‌شان به میانهٔ سدهٔ شانزدهم بازمی‌گردند. با الهام از شاتوهای آن دوران، معماران فلاندری قلعه کرانبورگ را در هلسینگور و کاخ فردریکسبورگ را در هیلرود طراحی کردند. در کپنهاگ نیز قلعه روزنبرگ (۱۶۰۶–۱۶۲۴) و بورسن یا ساختمانِ بورسِ پیشین (۱۶۴۰) از بناهای مهمِ رنسانسی به‌شمار می‌آیند. در روزگارِ فردریک دوم، پادشاه دانمارک، طرح قلعهٔ کرانبورگ را دو معمارِ فلاندری پیش بردند: هانس هندریک فان پِسخِن که کار را در ۱۵۷۴ آغاز کرد و آنتونیس فان اُبِرخن که آن را در ۱۵۸۵ به پایان رساند. بنا بر الگوی یک قلعهٔ فرانسویِ سه‌بالْ ساخته شد اما در پایان به ساختمانی چهاربالْ کامل بدل گشت. قلعه در ۱۶۲۹ آتش گرفت، اما به فرمانِ کریستیان چهارم به‌سرعت و به سرپرستیِ هانس فان استین‌وینکلِ جوان ــ پسرِ هنرمند نامدارِ فلاندری ــ بازسازی شد. کاخ فردریکسبورگ (۱۶۰۲–۱۶۲۰) در هیلرود، بزرگ‌ترین کاخِ رنسانس در اسکاندیناوی است. کریستیان چهارم بیشترِ بنایِ نخستینِ فردریک دوم را فروکوفت تا استین‌وینکل یک قلعهٔ فرانسویِ سه‌بالْ با یک بالِ تراسِ کوتاه پیرامونِ حیاط تکمیل کند. بیانِ معماری و پرداختِ تزیینیِ بنا گرایش‌های رنسانس هلندی را بازمی‌تابد؛ از درگاه‌ها و پنجره‌های آذین‌یافته پیداست و به‌ویژه در شیروانی‌های کشیدهٔ ایتالیایی‌وار نمایان است. شاه در ۱۶۰۶ نخست خانهٔ ییلاقیِ دوطبقه‌ای در زمینی که آن را به‌عنوان بوستانی برای آسایش به‌کار می‌برد بنا کرد. سپس ساختِ قلعه را آغاز کرد که در چند مرحله پیش رفت تا ساختمانِ رنسانس هلندی در ۱۶۲۴ کامل شد. باغِ رنسانسیِ قلعه که پیش از خودِ بنا پدید آمده، کهن‌ترین باغِ سلطنتیِ دانمارک است.. به پشتیبانیِ کریستیان چهارم، ساختمان بورسن در سال‌های ۱۶۱۸ تا ۱۶۲۴ ساخته شد و از نخستین بورس‌های کالاییِ اروپا بود؛ بنایی که جایگاهِ کپنهاگ را به‌عنوان یک کلان‌شهرِ بازرگانی برجسته کند. هرچند بنا الهام‌گرفته از رنسانسِ هلندی است، برجک‌ها و بام‌ساختِ آن پسندِ شخصیِ کریستیان چهارم را بازمی‌نماید. منار مخصوصِ ساختمان ــ با چهار دمِ اژدها که به‌هم تنیده‌اند و سه تاج بر فرازشان ــ نمادِ پادشاهیِ دانمارکِ آن زمان است که نروژ و سوئد را نیز دربر می‌گرفت.. در ۱۶۱۴، کریستیان چهارم ساختِ کریستیانستاد دانمارکیِ آن روزگار را در اسکونه (امروز جنوبِ سوئد) آغاز کرد و بسیاری از ساختمان‌هایش را به سبکِ رنسانس به پایان رسانْد. کلیسای تثلیث (۱۶۱۸–۱۶۲۸) به طراحیِ معمارِ فلاندری-دانمارکی لورِنس فان استین‌وینکل به‌باورِ بسیاری زیباترین کلیسای رنسانسیِ اسکاندیناوی است. او بهره‌برداری‌های معدنی را در کونگسبرگ و رویروس (امروزه یک میراث جهانی) راه انداخت. پس از آتش‌سوزیِ ویرانگرِ ۱۶۲۴، شهرِ اسلو به جایی تازه منتقل و به‌صورت شهری استوار با طرح مشبک شهر و باروها بازسازی شد و نامش نیز به اسلو تغییر یافت. شاه همچنین شهرِ بازرگانیِ کریستیان‌ساند را بنیان گذاشت و باز هم آن را به نامِ خود نامید. هولبک در شمال‌باختریِ شیلند از پایانِ قرونِ وسطی رو به گسترش گذاشت و رونقِ آن در سدهٔ هفدهم به اوج رسید، زیرا غلاتِ محلی با آلمان و هلند دادوستد می‌شد. خانه‌های نیمه‌چوبی‌ای که اکنون پیکرهٔ موزه را ساخته‌اند به همان دوران بازمی‌گردند و شناختی از سازوکارِ شهر در آن روزگار به دست می‌دهند.. | ## بخش 2: معماری دانمارک | خانه‌های کشیشی روستاییِ دانمارک در این دوره معمولاً در همان سبکِ خانه‌های مزرعه ساخته می‌شدند، هرچند اندکی بزرگ‌تر. نمونه‌ای نیکو، «اقامتگاه کشیشیِ کُلسْترُپ» نزدیکِ کِرتمینه در شمال‌شرقیِ فونن است؛ خودِ خانه یک بنای نیمه‌چوبی با بامِ پوشالی و حیاطِ چهارگوشِ بزرگ است که ساختمان‌های جنبی گرداگردش را گرفته‌اند.. باروک alt=پسِ درِ آهنیِ ورودی، قصریِ دوطبقه با نقشهٔ چهارگوش و بال‌های بزرگ دیده می‌شود. تقارن و قاعده‌مندی دغدغه‌های اصلی بودند و اغلب با بیرون‌زدگیِ بدنهٔ میانیِ نما (در پیشانیِ اصلیِ بنا) برجسته‌تر می‌شدند. برجِ گردِ کپنهاگ نیز از پروژه‌های کریستیان چهارم بود، پس از آن‌که برای رصدخانه‌ای که تیکو براهه پیشنهاد کرده بود بودجه فراهم کرد. با سرپرستیِ آغازینِ هانس فان استین‌وینکلِ جوان—که شگفتا طرح را با باروکِ هلندی سازگار کرد—برج در ۱۶۴۲ با نزدیک به ۴۰ متر ارتفاع کامل شد. آجرها که ویژه از هلند سفارش داده شده بودند، سخت‌پُخته و باریک بودند و «موفر/موپر» نام داشتند. رمپی مارپیچ به طول ۲۱۰ متر تا بام بالا می‌رود و چشم‌اندازی سراسرنما از کپنهاگ می‌دهد. برجِ گرد قدیمی‌ترین رصدخانهٔ فعال در اروپاست؛ تا ۱۸۶۱ در اختیار دانشگاه کپنهاگ بود و امروز در زمستان عموم می‌توانند از تلسکوپِ نجومیِ برج آسمانِ شب را ببینند.. عمارتِ نی‌سو (۱۶۷۳) نزدیکِ پرستی در شیلند، برای کارگزار محلی «ینس لوریدسن» ساخته شد. شاهکار او کلیسای نجات‌دهندهٔ ما (۱۶۸۲–۱۶۹۶) است که نقشهٔ پایه‌اش بر صلیب یونانی استوار است. ویژگی‌هایی چون منارِ مارپیچِ شاخص اما تا دوران فردریک پنجم اجرا نشد و لورنتس/لاریتس دِ تورا سرانجام در ۱۷۵۲ ساختمان را کامل کرد.. احتمال دارد وان هاون در طرح دخیل بوده باشد، هرچند معمولاً کار به اوِرت یانسِن نسبت داده می‌شود. هنریک روُزه، مهندسِ ساختمانِ هلندی، به فرمان فردریک سوم، پادشاه دانمارک مأمور شد تا پیرامونِ کونگنس نی‌تورْو را توسعه دهد، به‌ویژه در پیوند با کانالِ نیهاون که قرار بود بندر تازهٔ کپنهاگ شود. با این همه، تا پادشاهیِ کریستیان پنجم در ۱۶۷۰ کار به‌دست «نیلس روزِنکرانتس» به انجام نرسید. در سال‌های پس از آن، خانه‌های شهریِ فراوانی در ساحلِ شمالی (آفتاب‌گیر) کانال بنا شد. کهن‌ترین‌شان، پلاک ۹، در ۱۶۸۱ به‌احتمال به‌دست «کریستن کریستنسن»، مدیر بندر، ساخته شد.. قلعهٔ کلاوشولم (۱۶۹۳–۱۶۹۴) نزدیکِ راندرس به طراحیِ معمار دانمارکی «ارنست براندِنبورگر» و با یاریِ نیکودموس تسین جوان—معمارِ سوئدی که برای آذینِ نما دعوت شد—ساخته شد.. کاخ کریستینسبورگ در کپنهاگ، به طراحیِ الیاس داوید هویسر و تکمیل‌شده در دههٔ ۱۷۴۰، بی‌گمان از چشمگیرترین بناهای باروکِ روزگار خود بود. هرچند خودِ کاخ در ۱۷۹۴ در آتش نابود شد، میدانِ نمایش‌ها و میدانِ سوارکاریِ گسترده‌ای که «نیلس آیتْوِد» ساخته بود بی‌گزند مانده و امروز قابل بازدید است.. کاخ فْرِدِنسبورگ (۱۷۳۱)، اقامتگاهِ سلطنتی بر کرانهٔ دریاچهٔ «اِسروم» در شیلند، با «خانهٔ دبیرخانه» ٔ دل‌آویزِ خود، کارِ «یوهان کورنِلیوس کریگر» —باغبان دربار قلعهٔ روزنبرگ—است.. بلندپروازانه‌تر از همه کارِ دِ تورا در لِدربوری نزدیکِ راسکیله بود که در آن توانست اجزا را به قصری باروک، خوش‌تناسب و یکپارچه درآمیزد.. آیگویت که در اصل باغبان بود، سال‌ها در خارج از کشور زیست و به معماری، به‌ویژه روکوکوی فرانسوی، دلبسته شد. او پس از بازگشت به دانمارک، «پرینسنس پاله» (۱۷۴۳–۱۷۴۴) را در کپنهاگ برای اقامت ولیعهد فردریک (بعدها فردریک پنجم) ساخت. کمی بعد، مأموریت‌های پرآبرو به او سپرده شد؛ از جمله طرح کلی معماری منطقه فریدریکسستادن در کپنهاگ (۱۷۴۹) پیرامون میدانی سخت هشت‌گوش با چهار کاخ املینبورگ که یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های روکوکوی اروپا شمرده می‌شود. آدام گوتلوب مولتکه—اوِرهوفمارشال و مباشر پروژه در دربار فردریک پنجم—به آیگویت دست باز داد؛ نه فقط برای طراحی بناهای اصلی، بلکه برای خیابان‌های پهن و راست و عمارت‌های حاشیه آن‌ها نیز.. فردریک پنجم می‌خواست دستاوردهای ساختمانی شاهان فرانسه را الگو گیرد؛ از همین رو، میدان کاخ از میدان کنکورد هم‌دوره الهام دارد. هرچند آیگویت پیش از پایان کار درگذشت، معماران دیگر از جمله لاریتس د تورا طرح‌های او را وفادارانه ادامه دادند. شاید بهترین دستاوردها املینبورگ، کلیسای فردریک در مجاورت آن و بیمارستان فریدریکس باشد. در همین دوره، فیلیپ د لانگه—با آنکه زیر نفوذ آیگویت بود—سبکی نسبتاً سخت‌گیرانه برای خود پرورد. نمای تزیینی او را می‌توان بر ساختمان «کونست‌فوریننگن» (۱۷۵۰) در گامل استراند کپنهاگ دید؛ طبقه بالایی با سرتیر، بعداً افزوده شد.. لانگه همچنین کلیسای دامس‌هولته را در جزیره مون—یگانه کلیسای روکوکوی روستایی دانمارک—طرح کرد.. هم‌میهن او، پیکرتراش ژاک سالی—که در دانمارک جاافتاده بود—فردریک پنجم را قانع کرد که ژاردن پس از مرگ آیگویت بتواند کار کلیسای فردریک را به پایان برساند. هرچند این کار میسر نشد، ژاردن چند بنای نئوکلاسیک آبروبر ساخت: کاخ برنستورف (۱۷۵۹–۱۷۶۵) در گنتوفت و کاخ ماریِن‌لیست نزدیک هلسینگور. از شاگردان او، کاسپار فردریک هارسدورف برجسته‌ترین معمار سده هجدهم دانمارک شد و «پدر کلاسیک‌گرایی دانمارکی» خوانده می‌شود. او بازطراحی‌های فراوانی درون و بیرون بناها انجام داد؛ از جمله در تئاتر سلطنتی (۱۷۷۴) که در آن، سبک معبد کلاسیک با ورودی پهن و تالار بزرگ را قالب کرد. نمونه‌ای شاخص از نئوکلاسیک، لیسلوند در جزیره مون در جنوب‌شرق دانمارک است؛ خانه‌ای ییلاقی کوچک به شیوه نئوکلاسیک فرانسوی در دهه ۱۷۹۰ که به سبب بام پوشالی‌اش استثنایی است. مانند باغ رمانتیک پیرامون، طرح خانه کار آندریاس کیرکرپ بود—از برجسته‌ترین معماران منظر آن روزگار. این مکان را به‌عنوان اقامتگاه تابستانی برای آنتوان دولاکالمت، فرماندار جزیره، و همسرش «لیزه» ساختند.. درون‌مایه احتمالاً به دست یوزف کریستیان لیلیه، تزیین‌کار نامدار آن زمان، آراسته شد. از ۱۸۰۰، سرپرست پروژه‌های بزرگ ساختمانی کپنهاگ شد و عمارت شهرداری و دادگستری کپنهاگ (۱۸۰۵–۱۸۱۵) را در نیتورو طرح کرد. در ۱۸۰۰، هانسن مأمور بازسازی کاخ کریستینسبورگ شد که در ۱۷۹۴ سوخته بود؛ اما کاخ در ۱۸۸۴ باز هم در آتش سوخت. آنچه برجا مانده، نیایشگاه باشکوه کاخ است که با ستون‌های ایونیک، حال و هوای باستانی می‌دهد.. او در ۱۸۲۲، در جوانی، با کلاسیک‌گرایی کارل فریدریش شینکل در آلمان و فرانسه آشنا شد و با معمار و باستان‌شناس آلمانی‌تبار «فرانتس گاو» دیدار کرد که او را با معماری رنگین باستان آشنا ساخت. عمویش «یوناس کولین» —مدیر فعال هنر و فرهنگ در عهد فردریک ششم—دل پادشاه را برای ساخت موزه‌ای برای برتل توروالدسن نرم کرد و از بیندس‌بل خواست طرح‌هایی فراهم کند. چون طرح‌های او با دیگران تفاوت آشکار داشت، مأمور شد «اصطبل کالسکه سلطنتی و کارگاه نقاشی دکور تئاتر» را به موزه بدل کند. او با الگوگیری از ارختیون و پارتنون به‌صورت بناهایی آزاد و رها از بافت خیابانی بسته، کار را در ۱۸۴۸ به پایان رساند.. او همچنین از عناصر احیای مصری الهام گرفت؛ با این همه «طرح کلی… نه مصری است و نه یونانی؛ کار خود بیندس‌بل است».. نمونهٔ آن را می‌توان در کتابخانه دانشگاه کپنهاگ (۱۸۶۱) دید که به‌دست یوهان دانیل هرهولد طراحی شد و الهام‌گرفته از کلیسای سن فرمو در ورونا بود. مهم‌ترین بناهای او شامل هتل دَنگِلتر (۱۸۷۵) و نگارخانه ملی دانمارک (۱۸۹۱) در کپنهاگ است. او با پشتیبانی شرکت کارلسبرگ، گلیپتوتک نو کارلسبرگ (۱۸۹۷) و چندین ساختمان پرزرق‌وبرق در محوطهٔ کارخانه آبجوسازی کارلسبرگ را طراحی کرد که اکنون به منطقه‌ای تازه در کپنهاگ بازسازی می‌شود. فردیناند ملدال، از دیگر هواداران تاریخ‌گرایی، بازسازی کاخ فردریکس‌بورگ را پس از آتش‌سوزی ۱۸۵۹ تکمیل کرد و ساختمان پارلمان ایسلند در ریکیاویک (در آن زمان مستعمرهٔ دانمارک) را طراحی کرد. | ## بخش 3: معماری دانمارک | طرح‌های ملدال با طرح ژاردن تفاوت زیادی داشت: برج‌های جانبی حذف شدند، گنبد کوتاه‌تر بود و ستون‌ها از شش به چهار در ورودی اصلی کاهش یافت. با این‌حال، به لطف فانوسک و منارهٔ بلندتر، ارتفاع کلی تقریباً برابر با طرح ژاردن شد. این ساختمان که با نام «کلیسای مرمرین» شناخته می‌شود، در ۱۸۹۴ و بیش از ۱۵۰ سال پس از طرح اولیهٔ آیگتود تکمیل شد.. هدف اصلی او استفاده از نقش‌مایه‌های شاخص کشورهای نوردیک از گذشتهٔ دور بود، همان‌گونه که در ساختمان شهرداری کپنهاگ که در ۱۹۰۵ تکمیل شد، به‌روشنی پیداست. این بنا بی‌گمان یادمانی‌ترین و اصیل‌ترین ساختمان کپنهاگ در ربع پایانی سدهٔ نوزدهم است، با نمایی باشکوه، تندیس طلایی ابسالن بالای ایوان و برج ساعت باریک و بلند آن. از دیگر چهره‌های رمانتیسم ملی هاک کامپمان بود که تئاتر آرهوس را در سبک هنر نو در واپسین سال‌های سدهٔ نوزدهم طراحی کرد. توسعهٔ شهری شهر بندری سووندبورگ در جنوب‌شرق جزیرهٔ فونن به سدهٔ سیزدهم برمی‌گردد. رونق واقعی در سدهٔ نوزدهم پدید آمد، زمانی‌که کشتی‌سازی و بازرگانی به موتورهای اصلی رشد تبدیل شدند. سپس شهر دوره‌ای از بازسازی را گذراند که طی آن ساختمان‌های آجری و سنگی تازه در خیابان‌های باریک ساخته شدند. این سنت‌ها تنها در محله‌های قدیمی شهر یافت نمی‌شوند، بلکه در نواحی نوساز نیز حفظ شده‌اند. چندین ساختمان شاخص از آغاز سدهٔ بیستم را اولریک آدولف پلسنر طراحی کرد و برخی دیگر به‌دست معماران نامداری چون توروالد بیندسبال ساخته شدند.. این جریان پدیده‌ای جداافتاده نبود و هم بر پایهٔ سنت‌های موجود معماری کلاسیک در کشورهای نوردیک و هم از اندیشه‌های تازه در فرهنگ‌های آلمانی‌زبان تأثیر پذیرفت. از این رو می‌توان آن را آمیزه‌ای از تأثیرهای مستقیم و غیرمستقیم معماری بومی (نوردیک، ایتالیایی و آلمانی) و معماری نئوکلاسیک دانست.. گرچه این جنبش بیشترین موفقیت خود را در سوئد داشت، چندین معمار برجستهٔ دانمارکی هم به آن پیوستند، از جمله ایوار بنتسن، کاره کلینت، آرنه یاکوبسن، کارل پترسن و استین آیلر راسموسن. بنتسن با همکاری تورکیل هنینگسن نخستین خانه ردیفی دانمارک را در منطقهٔ بله‌هوی کپنهاگ طراحی کرد. کلینت نیز همراه با بنتسن، طرح بیمارستان فردریک را برای موزه طراحی دانمارک دگرگون کرد. مهم‌ترین دستاورد کارل پترسن، موزهٔ فابورگ بود که برای مجموعه‌های هنری فونن ساخته شد. راسموسن بیش از همه به خاطر فعالیت‌هایش در شهرسازی و مشارکت در «آزمایشگاه شهرسازی دانمارک» به یاد آورده می‌شود.. هیجان‌نمایی کلیسای گروندتویگ در بیسپه‌بیرگ کپنهاگ به نام فیلسوف و کشیش دانمارکی ان. گروندتویگ نام‌گذاری شده است، کسی که بیشتر دانمارکی‌ها او را به‌خاطر سرودهای پرطنینش می‌شناسند که اکنون بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ ملی شده‌اند. به‌دلیل ظاهر غیرمعمولش، این کلیسا مشهورترین نمونهٔ معماری اکسپرسیونیستی (هیجان‌نمایی) در دانمارک است. این بنا به‌دست پدر ویلهلم ینسن-کلینت طراحی شد و به‌شدت بر سنت‌های معماری گوتیک آجری اسکاندیناوی، به‌ویژه کلیساهای روستایی دانمارک با شیب‌پلکانی، تکیه داشت. ینسن-کلینت شکل‌های هندسی نوین اکسپرسیونیسم آجری را با خط عمودی کلاسیک معماری گوتیک درهم آمیخت. ساخت بنا در ۱۹۲۱ آغاز شد اما پس از مرگ او، پسرش کاره کلینت آن را در ۱۹۴۰ تکمیل کرد. چشمگیرترین بخش بنا نمای غربی آن است که یادآور یک وست‌ورک یا نمای بیرونی یک ارگ کلیساست.. چهره‌های اصلی این سبک در دانمارک فریتس شلگل، موگنس لاسن، ویلهلم لوریتسن و به‌ویژه آرنه یاکوبسن بودند که مجموعه مسکونی بلاویستا را در شمال کپنهاگ طراحی کرد. از دیگر شاهکارهای یاکوبسن تالار شهر آرهوس بود که همراه با اریک مولر در ۱۹۳۷ طراحی و در ۱۹۴۸ تکمیل شد. نوین‌گرایی پس از جنگ جهانی دوم، کارکردگرایی از گرایش‌های مدرنیسم آمریکایی تأثیر گرفت که با نقشه‌های نامنظم، سقف‌های تخت، پلان آزاد داخلی و نماهای شیشه‌ای شناخته می‌شد. نمونه‌های خوب آن شامل خانه اوتزن در هلبک (۱۹۵۲) در حومهٔ هلبک نزدیک هلسینگور است که در آن از مصالح ارزان مناسب برای خانه‌سازی پس از جنگ استفاده شد؛. و خانه‌های کینگو (۱۹۵۶–۵۸) در هلسینگور که شامل ۶۳ خانهٔ ال‌شکل بر پایهٔ الگوی خانه‌های روستایی دانمارک بودند. پروژهٔ دیگر، موزه هنر مدرن لوئیزیانا (۱۹۵۸) در هوملبک بود که توسط یورگن بو و ویلهلم وولرت طراحی شد و به‌خاطر پیوند میان معماری و چشم‌انداز شناخته می‌شود. تالار شهر رودووره که در ۱۹۵۶ تکمیل شد، نشان می‌دهد چگونه یاکوبسن در به‌کارگیری مصالح گوناگون مانند سنگ ماسه، دو نوع شیشه، فلز نقاشی‌شده و فولاد زنگ‌نزن مهارت داشت.. با ادامهٔ راه یاکوبسن، معماران دانمارکی در معماری سدهٔ بیستم به موفقیت‌های چشمگیری رسیدند. مهم‌ترین نمونه، یورن اوتزن و تالار اپرای سیدنی بود که به‌عنوان بنایی نمادین، او را به دومین شخصی بدل کرد که اثرش در زمان حیات به‌عنوان میراث جهانی شناخته شد. کلیسای بگسورد (۱۹۶۸–۷۶) در کپنهاگ نیز نمونه‌ای برجسته از منطقه‌گرایی انتقادی به‌شمار می‌رود، زیرا میان فرهنگ جهانی و فرهنگ منطقه‌ای پیوندی نو آفریده است.. پیروزی یوهان اتو فون اشپرکلسن در مسابقه طراحی معماری برای تاق بزرگ در لا دفانس پاریس، شهرتی جهانی برای او به همراه آورد. هنینگ لارسن پُرکار نیز ساختمان وزارت خارجه را در ریاض و چندین بنای شاخص در اسکاندیناوی، از جمله تالار اپرای کپنهاگ، طراحی کرد.. موفقیت خیابان استروگت در تبدیل به پیاده‌راه در دههٔ ۱۹۶۰ و کتاب اثرگذار «زندگی میان ساختمان‌ها» باعث شد یان گل در طراحی شهری به شهرت جهانی برسد. آثار او اغلب بر پایهٔ تجربهٔ کپنهاگ و فرهنگ دوچرخه‌سواری آن برای ارتقای کیفیت فضاهای عمومی در مراکز شهری بوده است. چندین پروژهٔ مسکونی در دانمارک، به‌ویژه پروژه‌های بزرگ مسکن اجتماعی در دههٔ ۱۹۸۰ و اوایل دههٔ ۱۹۹۰ نیز از جریان پست‌مدرن آن زمان الهام گرفتند. دو پهنهٔ مهم در کلان‌منطقهٔ کپنهاگ فرصت‌های چشمگیری برای توسعه‌های معماری در داخل کشور فراهم کرده‌اند و در عین حال شماری از شرکت‌ها با کسب سفارش‌های مهم در خارج، به شناخته‌شدن بین‌المللی دست یافته‌اند. برای برخی، پروژه‌های برون‌مرزی به اندازهٔ پروژه‌های داخل دانمارک اهمیت یافته‌اند. در سال‌های اخیر همچنین چند شرکت تازهٔ معماری پدید آمده‌اند که هم در دانمارک و هم در سطح بین‌المللی فعالیت می‌کنند. خاستگاه آن با ساخت پل اورسوند که کپنهاگ را به مالمو در سوئد پیوند می‌دهد و در سال ۲۰۰۰ تکمیل شد، گره خورده است. تا سال ۲۰۱۰ این ناحیهٔ پیوسته‌گسترنده بیش از ۳۰۰۰ آپارتمان و ۱۹۲٬۱۰۰ مترمربع فضای اداری داشت... افزون بر پروژه‌های بسیار در کشورهای نوردیک، کارهای بین‌المللی آنان شامل کالج وست‌مینستر در لندن، کتابخانه‌ای نو برای دانشگاه ابردین، و ساختمان دیوان کیفری بین‌المللی در بروکسل (۲۰۱۵) است. آن‌ها همچنین در دریافت سفارش ساخت بیمارستان دانشگاهی آکِرشوس در اسلو موفق بودند. روند دیگر در معماری معاصر دانمارک ظهور نسل تازه‌ای از دفترهای موفق جوان است که بیش از آنکه از سنت مدرن‌گرایی اسکاندیناوی اثر بگیرند، از گرایش‌های بین‌المللی الهام می‌گیرند. پیشاهنگ این نسل بیارکه اینگلس است که شرکت BIG (گروه بیارکه اینگلس) را در ۲۰۰۶ بنیان گذاشت و به‌سرعت به دفتری جاافتاده بدل شد. از نظر ایدئولوژیک و مفهومی، کار این دفتر به شرکت‌های هلندی مانند OMA—جایی که اینگلس میان ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۱ کار می‌کرد—و MVRDV نزدیک‌تر است تا به آثار معماران دانمارکی. دیگر پروژه‌های آن‌ها شامل توسعهٔ چندمنظورهٔ Papirøen در کپنهاگ و مرکز بازدیدکنندگان تازهٔ آدیداس در هرتسوگن‌آوراخ آلمان (۲۰۱۴) است. | ## جمع‌بندی | او همچنین برندهٔ رقابت طراحی مرکز «آیس‌فیورد» در گرینلند (۲۰۱۶)، مرکز فرهنگی «نهنگ» در شمال نروژ، و یک «مرکز میراث اینوئیت» در شمال کانادا شده است.