موضوع مقاله: عمرو بن سعید اشدق | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عمرو بن سعید اشدق | مقدمه: ابو امیه عمرو بن سعید بن عاص اموی (; died 689/90), معروف اشدق ، از اعضای خاندان اموی، فرمانده و مدعی خلافت بود. | ## بخش 1: عمرو بن سعید اشدق | او در سال ۶۸۰ در زمان یزید اول (حکومت ۶۸۰–۶۸۳) به عنوان فرماندار مدینه خدمت کرد و با تلاش زبیریان برای فتح سوریه در سال‌های ۶۸۴ و ۶۸۵ در زمان مروان اول مقابله کرد (حکومت ۶۸۴–۶۸۵). مروان، خالد بن یزید و اشدق را از خط جانشینی حذف کرد و پسران خود عبدالملک (حکومت ۶۸۵–۷۰۵) و عبدالعزیز را جایگزین آن‌ها کرد. کودتای اشدق علیه عبدالملک در سال ۶۸۹ با تسلیم شدن و سپس اعدام او توسط عبدالملک پایان یافت. زندگی‌نامه عمرو پسر دولتمرد اموی سعید بن العاص و ام البنین بنت حکم خواهر مروان بن حکم بود. در اواخر خلافت معاویه اول (حکومت ۶۶۱–۶۸۰)، وی فرماندار مکه بود و پس از به خلافت رسیدن یزید اول به فرمانداری مدینه منصوب شد. هنگامی که در جریان قیام عبدالله بن زبیر در سال ۶۸۲ کنترل مکه از دست بنی امیه خارج شد، یزید به اشدق دستور داد تا جهت مقابله با زبیریان لشکری به مکه بفرستد. اشدق، برادر ابن زبیر، عمرو را به فرماندهی این لشکر گماشت، اما سپاه ارسالی شکست خورد و عمرو توسط ابن زبیر اسیر و سپس اعدام شد. یزید درگذشت و پسرش معاویه دوم جانشین او شد.‌ معاویه دوم بیمار بود و چند ماه بعد درگذشت. | ## بخش 2: عمرو بن سعید اشدق | این موضوع باعث ایجاد بحران رهبری در خلافت اموی شد که در طول آن اکثر استان‌ها، ابن زبیر را به عنوان خلیفه به رسمیت شناختند. هنگامی که بزرگان خاندان اموی، از جمله رئیس قبیله بنی کلب، مروان بن حکم را به عنوان خلیفه در اجلاس جابیه در سال ۶۸۴ انتخاب کردند، مقرر شد که خالد، پسر کوچک یزید، جانشین مروان شود و اشدق نیز جانشین خالد شود. اشدق فرماندهی جناح راست سپاه مروان را در جریان نبرد مرج راهط در اواخر همان سال برعهده داشت که در آن بنی امیه پیروزی چشمگیری بر قبایل قیسی طرفدار زبیریان در سوریه به دست آورد. اشدق در لشکرکشی مروان برای باز پس‌گیری مصر از دست فرماندار طرفدار زبیریان در سال ۶۸۵ شرکت کرد. پس از پیروزی امویان، اشدق بر فراز منبر مسجد شهر فسطاط (مرکز استان مصر) حاکمیت مروان را اعلام کرد. پس از آن، مروان او را برای مقابله با تهاجم مصعب بن زبیر به فلسطین که در غیاب مروان سعی در فتح شام داشت، فرستاد. خلیفه نسبت به جاه طلبی‌های اشدق برای خلافت نگران بود، به ویژه به دلیل محبوبیت او در میان اشراف شام و خویشاوندی [مادر اشدق خواهر مروان بود و از طرف پدری نیز با یکدیگر خویشاوند بودند] نزدیکی که با مروان داشت. مروان تصمیم گرفت از به حکومت رسیدن اشدق و خالد جلوگیری کند او تلاش کرد با معرفی و به رسمیت پسرانش عبدالملک و عبدالعزیز توسط اشراف شام به عنوان ولیعهد طرح خود را عملی کند. | ## بخش 3: عمرو بن سعید اشدق | اشدق از ادعای خود دست برنداشت و خلافت عبدالملک را نقض توافقات صورت گرفته در جابیه تلقی کرد. هنگامی که خلیفه در سال ۶۸۹ دمشق را برای لشکرکشی به عراق که تحت کنترل زبیریان بود ترک کرد، اشدق از غیبت او استفاده کرد و شورشی به راه انداخت و شهر را تصرف کرد سپس بر منبر رفت و حق خود را برای خلافت اعلام کرد. این اقدام، عبدالملک را مجبور کرد تا لشکرکشی به عراق را رها کرده و با شورش اشدق مقابله کند. در رویارویی میان طرفداران آن دو در دمشق، عبدالملک به اشدق پیشنهاد عفو در ازای تسلیم داد، که اشدق نیز پذیرفت. با این حال، عبدالملک همچنان به او بی‌اعتماد بود و او را به کاخش در دمشق فراخواند، جایی که در سال ۶۸۹ یا ۶۹۰ میلادی او را اعدام کرد. اسماعیل، که او نیز در شورش پدرش شرکت کرده بود، تا ابتدای دوره عباسیان (پس از ۷۵۰) در نزدیکی مدینه در انزوا زندگی می‌کرد گفته می‌شود خلیفه اموی، عمر بن عبدالعزیز (حکومت ۷۱۷ تا ۷۲۰)، به دلیل تقوا و پرهیزکاری او، در نظر داشت او را به عنوان جانشین خود منصوب کند. از همسر دیگرش، سوده بنت زبیر بن عوام، خواهر عبدالله بن زبیر، اشدق پسرانی به نام عبدالملک و عبدالعزیز و دختری به نام رمله را داشت. او همچنین با عایشه بنت مطیع، خواهر عبدالله بن مطیع از قبیله بنی عدی قریش ازدواج کرده بود که از او دو پسر به نام موسی و عمران را داشت. | ## جمع‌بندی | او همچنین از دو کنیزش فرزندانی به نام عبدالله و عبدالرحمن و دختری به نام ام عمران را داشت.