موضوع مقاله: قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد | مقدمه: قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامه‌ای بود که فلسطین را به‌عنوان دولت ناظر غیرعضو در مجمع عمومی سازمان ملل متحد پذیرفت. | ## بخش 1: قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد | این قطعنامه در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ (۹ آذر ۱۳۹۱) در شصت‌وهفتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید. تاریخ تصویب این قطعنامه مصادف با روز جهانی همبستگی با مردم فلسطین و شصت‌وپنجمین سالگرد تصویب قطعنامه ۱۸۱ بود. این قطعنامه جایگاه سازمان آزادی‌بخش فلسطین را به‌عنوان نماینده مردم فلسطین در نظام سازمان ملل متحد حفظ کرد. ایالات متحده و دولت اسرائیل به‌شدت با آن مخالفت کردند؛ اما ایهود اولمرت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، از این اقدام پشتیبانی کرد. جایگاه نوین فلسطین معادل جایگاه سریر مقدس در نظام سازمان ملل بود و به‌طور ضمنی حاکمیت فلسطین را به رسمیت شناخت. هرچند این اقدام تا حد زیادی نمادین ارزیابی می‌شد، به فلسطین امکان می‌داد تا در دیوان کیفری بین‌المللی علیه اسرائیل طرح دعوا کند. پیشینه در ۲۲ نوامبر ۱۹۷۴، مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامه ۳۲۳۷ را تصویب کرد و سازمان آزادی‌بخش فلسطین را برای شرکت در نشست‌های مجمع عمومی با جایگاه ناظر دعوت کرد. این قطعنامه همچنین ساف را برای مشارکت در کار همه کنفرانس‌های بین‌المللی زیر نظر مجمع عمومی و دیگر ارکان سازمان ملل فراخواند. در قطعنامه ۴۳/۱۷۷ مورخ ۱۵ دسامبر ۱۹۸۸، مجمع عمومی اعلامیه تأسیس دولت فلسطین توسط شورای ملی فلسطین در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۸ را به رسمیت شناخت. این قطعنامه همچنین تصمیم گرفت که از ۱۵ دسامبر ۱۹۸۸ به بعد، عنوان «فلسطین» به‌جای «سازمان آزادی‌بخش فلسطین» در نظام سازمان ملل به کار رود. در سال ۲۰۱۱، در شصت‌وششمین نشست مجمع عمومی، محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین از فتح، درخواست عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل متحد را مطرح کرد. بر پایه ماده ۴ فصل دوم منشور سازمان ملل، پذیرش هر عضو جدید نیازمند تصمیم مجمع عمومی بنا بر توصیه شورای امنیت سازمان ملل متحد است. تنها هشت عضو از پانزده عضو شورا از این اقدام پشتیبانی کرده بودند که یک رأی کمتر از نُه رأی مثبت مورد نیاز بود. افزون بر این، ایالات متحده اعلام کرده بود که در صورت رأی‌گیری از حق وتوی خود بهره خواهد گرفت. محتوای قطعنامه هدف قطعنامه ارتقای جایگاه هیئت نمایندگی فلسطین و به رسمیت شناختن مرزهای پیش از ۱۹۶۷ بود. بند نخست قطعنامه حق مردم فلسطین در تعیین سرنوشت و استقلال در کشور فلسطین بر سرزمین‌های اشغال‌شده از ۱۹۶۷ را بازتأیید کرد. | ## بخش 2: قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد | بند دوم تصمیم گرفت که به فلسطین جایگاه دولت ناظر غیرعضو در سازمان ملل متحد اعطا شود، بدون خدشه به حقوق، امتیازها و نقش سازمان آزادی‌بخش فلسطین در سازمان ملل به‌عنوان نماینده مردم فلسطین. قطعنامه همچنین بر لزوم خروج اسرائیل از سرزمین فلسطین اشغال‌شده از ۱۹۶۷ شامل بیت‌المقدس شرقی و توقف کامل همه فعالیت‌های شهرک‌سازی تأکید کرد. دیگر بندهای اجرایی قطعنامه در بندهای دیگر خود موارد زیر را دربرمی‌گرفت: بند سوم ابراز امیدواری کرد که شورای امنیت درخواست ارائه‌شده در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۱ از سوی دولت فلسطین برای عضویت کامل در سازمان ملل را با نظر مساعد بررسی کند. بند چهارم تعهد مجمع عمومی به تحقق حقوق غیرقابل سلب مردم فلسطین و دستیابی به راه‌حل صلح‌آمیزی که اشغال آغاز شده در ۱۹۶۷ را پایان دهد و به چشم‌انداز چاره دوکشوری جامه عمل بپوشاند را تأیید کرد. بند پنجم بر ضرورت فوری ازسرگیری و شتاب‌بخشی به مذاکرات در چارچوب فرایند صلح اسرائیل و فلسطین بر پایه قطعنامه‌های سازمان ملل، مرجع کنفرانس مادرید، ابتکار صلح عربی و نقشه راه چهارجانبه تأکید کرد و همه مسائل اصلی از جمله آوارگان فلسطینی، اورشلیم، شهرک‌های اسرائیلی، مرزها، امنیت و آب را برشمرد. بند ششم از همه کشورها و سازمان‌های نظام سازمان ملل خواست که به پشتیبانی و یاری‌رسانی به مردم فلسطین برای تحقق حق تعیین سرنوشت، استقلال و آزادی ادامه دهند. بند هفتم از دبیرکل سازمان ملل متحد خواست اقدامات لازم برای اجرای قطعنامه را انجام دهد و طی سه ماه گزارشی از پیشرفت کار ارائه کند. قطعنامه همچنین بر لزوم یافتن راهی از طریق مذاکره برای حل وضعیت اورشلیم به‌عنوان پایتخت دو کشور تأکید کرد. در واقع با تصویب این قطعنامه، هیئت نمایندگی ناظر ساف در سازمان ملل به هیئت نمایندگی ناظر دولت فلسطین تبدیل شد. کارزار حنان عشراوی، عضو کمیته اجرایی ساف، گفت: «اسرائیل، ایالات متحده و تعداد اندکی کشور در سمت نادرست اخلاق، عدالت و قانون قرار دارند.» حماس نیز از این اقدام پشتیبانی کرد. نخست‌وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو گفت قطعنامه هدف تشکیل کشور فلسطین را «دورتر می‌کند. صلح تنها از راه مذاکره به دست می‌آید، نه با اعلامیه‌های یک‌جانبه.» او در مرکز یادبود مناخم بگین گفت: «فلسطینیان باید کشور یهودی را به رسمیت بشناسند و آماده باشند درگیری با اسرائیل را یک‌بار برای همیشه پایان دهند.» ایالات متحده برای جلوگیری از ارائه قطعنامه به مجمع عمومی رایزنی کرد. آویگدور لیبرمن، وزیر امور خارجه اسرائیل، گفت که رأی‌گیری تنها اوضاع را وخیم‌تر می‌کند و «واکنش شدیدی از سوی ما در پی خواهد داشت.» با این حال، پس از عملیات ستون دفاعی و تحت فشار ایالات متحده، اسرائیل تهدیدهای خود علیه عباس را کنار گذاشت. ایهود اولمرت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، نوشت: «من بر این باورم که درخواست فلسطینیان از سازمان ملل با مفهوم بنیادین چاره دوکشوری همخوان است. ازاین‌رو دلیلی برای مخالفت با آن نمی‌بینم… زمان آن رسیده که به نیروهای میانه‌رو در میان فلسطینیان یاری رسانیم.» در تل‌آویو گردهمایی پشتیبانی از اقدام فلسطینیان در بلوار روتشیلد برگزار شد که از سوی گوش شالوم، صلح اکنون، هدش و میرتس سازمان‌دهی شده بود. میرا عواد، خواننده عرب اسرائیلی، نیز در گردهمایی اجرا کرد و گفت «از اقدام عباس خوشحال و از امتناع غیرقابل‌توضیح [اسرائیل] برای دادن فرصت پیشرفت به مردم فلسطین بسیار غمگین» است. | ## بخش 3: قطعنامه ۶۷/۱۹ مجمع عمومی سازمان ملل متحد | ویکتوریا نولاند، سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده، گفت: «این قطعنامه فلسطینیان را به دولت‌داری نزدیک‌تر نمی‌کند و ممکن است فضا را دشوارتر سازد.» هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه، و سناتور اورین هچ نیز به مخالفت با پیش‌نویس قطعنامه پرداختند و هچ طرحی برای قطع کمک مالی به سازمان ملل در صورت تصویب آن ارائه کرد. گیدو وستروله، وزیر امور خارجه آلمان، افزود که «گام‌های تعیین‌کننده» به سوی دولت‌داری عملی نیازمند مذاکره میان اسرائیلی‌ها و فلسطینیان است. هاردیپ سینگ پوری، سفیر هند، گفت «اگر مشارکت ضعیف باشد، تندروها سود می‌برند.» جولیا گیلارد، نخست‌وزیر استرالیا، در آغاز قصد رأی مخالف داشت ولی به دلیل مخالفت کابینه و فراکسیون حزبی خود به ممتنع تغییر موضع داد. رأی‌گیری پیش‌نویس قطعنامه از سوی نماینده فلسطین ارائه شد و بر پایه ماده ۱۸ منشور سازمان ملل، تصویب آن با اکثریت آرای اعضای حاضر و رأی‌دهنده صورت می‌گرفت. پیش‌نویس پس از یک روز بحث در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ با همراهی ۵۸ کشور مورد حمایت قرار گرفت. وزیر امور خارجه چک کارل شوارتسنبرگ مخالفت خود را با «اقدامات یک‌جانبه‌ای که ممکن است فرایند صلح را تهدید کند» توضیح داد. یک هفته پس از آن، بنیامین نتانیاهو به پراگ سفر کرد و شخصاً از چک‌ها سپاسگزاری کرد. موضع ایالات متحده در مخالفت با قطعنامه از سوی کشورهای برآمده از قیمومت آمریکا بر جزایر اقیانوس آرام (جزایر مارشال، ایالات فدرال میکرونزی و پالائو) و نیز پاناما بازتاب یافت. واکنش‌ها واکنش اسرائیل پس از اعلام نتیجه رأی‌گیری، وزیر دارایی اسرائیل یووال اشتاینیتس در ۲ دسامبر ۲۰۱۲ اعلام کرد که نزدیک به ۹۲ میلیون یورو از درآمدهای مالیاتی فلسطینی‌ها را برای جبران بدهی تشکیلات خودگردان به شرکت برق اسرائیل مسدود می‌کند. اشتاینیتس همچنین تصمیم سازمان ملل را محکوم کرد و گفت تا زمانی که اسرائیل به‌عنوان کشور یهودی به رسمیت شناخته نشود، دولت فلسطینی تشکیل نخواهد شد. دولت اسرائیل همچنین در ۱ دسامبر ۲۰۱۲ ساخت ۳۰۰۰ واحد مسکونی در بیت‌المقدس شرقی و کرانه باختری را تصویب کرد که به‌عنوان واکنش تلافی‌جویانه به ابتکار فلسطین در مجمع عمومی ارزیابی شد. واکنش‌های دیگر نماینده روسیه در سازمان ملل، ویتالی چورکین، گفت کشورش امیدوار است اسرائیل این قطعنامه را پیام جدی جامعه بین‌المللی بداند که از بن‌بست فرایند صلح خسته شده‌است. او افزود ارتقای جایگاه فلسطین به فلسطینیان اجازه می‌دهد در دادگاه بین‌المللی لاهه علیه اسرائیل شکایت کنند. رئیس‌جمهور فرانسه فرانسوا اولاند قطعنامه را «گزینه‌ای سازگار با راه‌حل دوکشوری» خواند و تصمیم فرانسه به رأی موافق را «هماهنگ با تعهد به پشتیبانی از شناسایی بین‌المللی دولت فلسطین» توصیف کرد. سازمان همکاری اسلامی قطعنامه را «تضمین بین‌المللی بازگشت‌ناپذیر و نقطه عطفی در پیشینه مسئله فلسطین» خواند. پیامدها ارتقای جایگاه فلسطین راه را برای دسترسی به سازمان‌های بین‌المللی از جمله دیوان کیفری بین‌المللی هموار کرد و فلسطین توانست از این دیوان بخواهد که اسرائیل را به اتهام جنایات جنگی مورد بررسی قرار دهد؛ امری که در اوایل سال ۲۰۱۵ رخ داد. | ## جمع‌بندی | فلسطین نخستین‌بار در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۳ از حق رأی‌دهی جدید خود در سازمان ملل بهره گرفت و در انتخابات یکی از قضات دادگاه ویژه جنایی بین‌المللی برای یوگسلاوی پیشین رأی داد.