موضوع مقاله: پرس برجکی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پرس برجکی | مقدمه: با این حال، هزینه‌های اولیه ابزارسازی — هم برای خود دستگاه و هم برای ابزار پرس اختصاصی مربوط به هر قطعه — بالاست. | ## بخش 1: پرس برجکی | این موضوع باعث می‌شود که پانچ‌کاری برای کارهای با حجم کم یا نمونه‌سازی اولیه چندان به‌صرفه نباشد. ابزار این نوع پرس شامل مجموعه‌ای بزرگ از سنبه‌های استاندارد است: سوراخ‌هایی در اندازه‌های مختلف، لبه‌های صاف، شیارها یا سوراخ‌های نصب پرکاربرد. با استفاده از تعداد زیادی ضربه و به‌کارگیری ابزارهای متفاوت به نوبت، یک پرس برجکی می‌تواند قطعات گوناگونی تولید کند، بدون آن‌که نیاز باشد ابتدا یک ابزار پرس تخصصی و مخصوص آن قطعه ساخته شود. این کار هم در زمان و هم در هزینه صرفه‌جویی کرده و امکان نمونه‌سازی سریع یا تولید در حجم کم را بدون تأخیرهای مربوط به ساخت ابزار فراهم می‌آورد. برای بریدن یک شکل پیچیده، می‌توان با انجام مجموعه‌ای از برش‌های مربعی یا گرد در اطراف محیط شکل، آن را کامل کرد. از آنجا که یک ابزار پرس نیازمند مجموعه سنبه و ماتریس هم‌خوان است، دو برجک متناظر وجود دارد: یکی بالای میز برای سنبه و دیگری پایین آن برای ماتریس. این دو برجک باید با دقت بالا و به‌صورت هماهنگ بچرخند و هم‌راستایی‌شان با دقت حفظ شود. | ## بخش 2: پرس برجکی | در یک برجک ممکن است چند سنبه با شکل یکسان قرار داده شود که هر یک در زاویه‌ای متفاوت نصب شده‌اند، زیرا معمولاً دستگاه قابلیتی برای چرخاندن ورق نسبت به ابزار ندارد. پانچ در برش‌کاری اشکال مرکب (پیچیده) نسبت به لیزر انعطاف‌پذیری کمتری دارد، اما برای اشکال تکراری (مثلاً شبکه یا گریل یک دستگاه تهویه مطبوع) سریع‌تر عمل می‌کند. برخی دستگاه‌ها ترکیبی از قابلیت‌های لیزر و پانچ را در یک ماشین واحد ارائه می‌دهند. در این فرآیند، ابتدا یک نرم‌افزار CAM طرح CAD قطعهٔ نهایی را — با توجه به ابزارهای موجود در برجک — به تعداد و نوع عملیات پانچ مورد نیاز تبدیل می‌کند. مرحلهٔ طراحی CAD نیز برای پانچ برجکی بهینه می‌شود: برای نمونه، گرد کردن یک گوشه ممکن است با یک برش اریب (Chamfer) سریع‌تر انجام شود تا یک گوشهٔ کاملاً گرد که به چند ضربه نیاز دارد. همچنین، تغییر یک بُعد غیرحیاتی (مثل عرض شیار تهویه) به‌اندازهٔ ابزاری که موجود است، می‌تواند باعث شود برش تنها با یک ضربه انجام گیرد، به جای آن‌که هر طرف جداگانه برش بخورد. بخش CAD حتی می‌تواند مسئول انتخاب ابزارهایی باشد که باید پیش از شروع کار در برجک نصب شوند. | ## بخش 3: پرس برجکی | این امر باعث می‌شود ابزار سبک‌تر و گاهی ارزان‌تر باشد، هرچند این مزیت با پیچیدگی بیشتر برجک و مکانیزم جای‌گذاری ورق تا حدی جبران می‌شود. پرس برجکی می‌تواند در هر ضربه سریع‌تر از یک پرس ابزار سنگین عمل کند، اما برای تکمیل یک قطعه به ضربات بیشتری نیاز است. هرچند این ماشین‌ها جایگزین خم‌کن‌های تخصصی (Press Brake) برای ساخت جعبه‌ها نمی‌شوند، اما توانایی ایجاد برجستگی‌ها یا زبانه‌های کوچک (Lug) می‌تواند یک فرآیند دو ماشینه را به یک فرآیند تک ماشینه تبدیل کرده و زمان جابه‌جایی و جابه‌گیری قطعات را کاهش دهد. این دستگاه‌ها معمولاً از نوع پرس با فریم C هستند که اغلب یک رام (Ram) آن‌ها با مکانیزم دنده و شانه (Rack) به حرکت در می‌آید. در این مدل‌ها هیچ سیستم CNC وجود ندارد — نه برای جابه‌جایی ورق و نه برای تعویض ابزار. کار کردن با چنین پرس دستی نیازمند آشنایی و مهارت بالاست، زیرا در هر یک از عملیات متعدد پانچ، اپراتور باید هر بار ابزار درست را از برجک انتخاب کند. | ## جمع‌بندی | این پرس‌های دستی به ندرت یافت می‌شوند، اما همچنان در کارگاه‌های پرزحمت و دستی شکل دهی ورق جایگاه خاص خود را دارند؛ برای مثال، در ساخت قطعات بدنهٔ سفارشی خودرو.