موضوع مقاله: ادبیات جامائیکا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات جامائیکا | مقدمه: ادبیات جامائیکا از شناخته‌شده‌ترین ادبیات منطقه کارائیب است و جزیره جامائیکا زادگاه یا محل زندگی بسیاری از نویسندگان برجسته بوده‌است. | ## بخش 1: ادبیات جامائیکا | یکی از ویژگی‌های بارز ادبیات جامائیکا بهره‌گیری از گویش محلی است؛ گونه‌ای از زبان انگلیسی که زبان رسمی این کشور است. این زبان کریول که جامائیکایی‌ها آن را «پتوا» می‌نامند و گاه از آن با عنوان «» یاد می‌شود، به عنصری مهم در داستان، شعر و تئاتر جامائیکا تبدیل شده‌است. نویسندگان و روشنفکران سرشناسی از دیگر کشورهای کارائیب در کینگستون (جامائیکا) و در تحصیل کرده‌اند؛ از جمله درک والکوت شاعر برنده جایزه نوبل از سنت لوسیا، والتر رادنی تاریخ‌نگار و پژوهشگر اهل گویان و شاعر و داستان‌نویس اهل گرنادا. سرآغازهای فولکلوریک سنت داستان‌گویی در جامائیکا پیشینه‌ای دراز دارد و ریشه در افسانه‌های عامیانه‌ای دارد که بردگان در دوران استعمار روایت می‌کردند. برخی افسانه‌های اروپایی نیز به‌دست مهاجران، به‌ویژه مهاجران بریتانیایی، به جزیره آورده شد. در این افسانه‌ها کاربرد گویش محلی ضروری است؛ زیرا به داستان‌ها طنز می‌بخشد و بخش جدایی‌ناپذیر بازگویی آن‌هاست. شاید محبوب‌ترین شخصیت در افسانه‌های جامائیکایی باشد؛ خدای عنکبوتی آفریقایی که در افسانه‌های سراسر کارائیب حضور دارد. آنانسی ایزد حیله‌گر است و در داستان‌هایش با دیگر خدایان جانوری مانند ببر و الاغ رویارو می‌شود. گمان می‌رود این داستان‌ها شیوه‌ای بود که بردگان از طریق آن، زیرکی و چیرگی خود بر صاحبانشان را بازگو می‌کردند. سده هجدهم پیشینه ادبیات جامائیکا را معمولاً از آغاز سده بیستم می‌نویسند، اما جوانه‌های نخستین پیش‌تر پدیدار شده بود. در دهه ۱۷۵۰ میلادی، فرانسیس ویلیامز، جامائیکایی آفریقایی‌تبار، چکامه‌هایی به زبان لاتین سرود. او را دوک مانتاگیو برای آزمایش توانایی یادگیری سیاهان به انگلستان فرستاد و ویلیامز توانست در دانشگاه کمبریج زبان‌های یونانی و لاتین بیاموزد. ویلیامز بیشتر از سبک نویسندگان انگلیسی هم‌عصر خود پیروی می‌کرد؛ رویه‌ای که در آن دوره در میان نویسندگان کارائیبی رایج بود. سده نوزدهم تا آغاز سده بیستم در نیمه نخست سده نوزدهم، شماری از نویسندگان جامائیکایی رمان‌هایی تقلیدی نوشتند. | ## بخش 2: ادبیات جامائیکا | «جادوگر هامل» (به انگلیسی: ) که در ۱۸۲۷ در لندن بدون نام نویسنده منتشر شد، احتمالاً نخستین رمان جامائیکایی است. نخستین رمانی که بیدادگری بردگی و ستم انگلیسی‌ها را برملا کرد «معشوقه بوشا» (به انگلیسی: ) بود که در ۱۸۵۵ نوشته شد و در ۱۹۱۰ در روزنامه دیلی گلینر به‌صورت پاورقی چاپ شد. در ۱۸۵۷، مری سیکول خودزندگینامه خود را با عنوان «سفرهای شگفت‌انگیز خانم سیکول در سرزمین‌های بسیار» منتشر کرد. سیکول بازمانده جنگ کریمه بود و در کتابش شرح داد که چگونه از جامائیکا به کلمبیا و پاناما سفر کرد و سرانجام به انگلستان رسید و بیمارستان صحرایی برپا داشت. این اثر همچنین نوشته‌ای زن‌گرایانه بود که مقاومت سیکول در برابر موانع نژادی جامعه بریتانیا را نشان می‌داد. (۱۸۷۰–۱۹۳۳)، شناخته‌شده با نام قلمی تام ردکم، پایه‌گذار ادبیات جامائیکا به‌شمار می‌آید. پس از او نخستین گزیده شعر سالانه جامائیکا به نام «از آن سوی دریا» (۱۹۲۴) و نخستین تاریخ ادبیات جامائیکا با عنوان «ادبیاتی در حال ساختن» (۱۹۳۰) را تدوین کرد. دستیابی به شهرت جهانی نخستین رمان‌نویس جامائیکایی که توجه جهانیان را برانگیخت بود. مهم‌ترین رمان‌های او «حرفه جین» (به انگلیسی: ، ۱۹۱۴) دربارهٔ تلاش یک زن فقیر جامائیکایی برای رسیدن به طبقه متوسط و «جادوگر سفید رُزهال» (۱۹۲۹) دربارهٔ رویدادهای فراطبیعی در یک مزرعه بودند. (۱۸۸۹–۱۹۴۸) جامائیکایی‌تبار، الهام‌بخش جنبش نگریتود در فرانسه و از بنیان‌گذاران رنسانس هارلم بود. در ۱۹۱۲ جامائیکا را ترک کرد و به ایالات متحده رفت، اما همچنان جامائیکایی‌ها او را از خودشان می‌شمردند. آثار شاخص او «بازگشت به هارلم» (به انگلیسی: ) و «بانجو» (به انگلیسی: ) هر دو در ۱۹۲۸ منتشر شدند. اونا مارسون و صداهای کارائیب در دهه ۱۹۳۰ اونا مارسون (۱۹۰۵–۱۹۶۵) وارد میدان ادبیات شد. او شاعر، نمایشنامه‌نویس، زن‌گرا و راهنمای ادبی بود و نخستین شخصیت انگلیسی‌زبان کارائیبی بود که به‌صورت خودخواسته در انگلستان اقامت گزید؛ پدیده‌ای که پس از جنگ جهانی دوم به روندی گسترده تبدیل شد. | ## بخش 3: ادبیات جامائیکا | مارسون پایه‌گذار برنامه رادیویی «» بی‌بی‌سی بود که نویسندگان بسیاری از هند غربی را به جهان معرفی کرد، از جمله برندگان نوبل نایپل و درک والکوت. مارسون در نمایشنامه «پوکومانیا» زندگی دینی کارائیب را به تصویر کشید و در اشعاری چون «موهای فردار» (به انگلیسی: ) آگاهی سیاهان را ترویج کرد و معیارهای زیبایی‌شناسی غربی را به چالش کشید. دهه ۱۹۴۰ و ادبیات ملی‌گرا دهه ۱۹۴۰ دوران التهاب سیاسی و اوج‌گیری ملی‌گرایی در جامائیکا بود. پیرامون مجله ادبی «کانون» (به انگلیسی: ) به سردبیری هنرمند ادنا مَنلی، گروهی از نویسندگان پرانرژی شکل گرفت. مَنلی بر این باور بود که ادبیات باید در دگرگونی‌های اجتماعی و فرهنگی مشارکت کند و هویت ملی جامائیکا را پرورش دهد. رید رمان «روزی نو» (به انگلیسی: ، ۱۹۴۹) را نوشت که نخستین رمان ملی‌گرایانه جامائیکا و نیز نخستین رمانی بود که پتوای جامائیکایی را در نوشتار ادبی به کار برد. مِیز رمان «تپه‌ها شادی می‌کردند» (به انگلیسی: ، ۱۹۵۳) را نوشت؛ نخستین رمانی که زندگی در حلبی‌آبادهای جامائیکا را به تصویر کشید و خواستار دگرگونی سیاسی شد. از جنگ جهانی دوم به بعد، بسیاری از نویسندگان جامائیکایی زندگی در بریتانیا یا کانادا را برگزیدند. از این میان می‌توان به اورلاندو پترسون جامعه‌شناس و رمان‌نویس، شاعر و نویسنده کودک، رمان‌نویس و منتقد و شاعر دَب اشاره کرد. زنان در ادبیات جامائیکا اگر ادبیات جامائیکا در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ عمدتاً مردانه بود، از دهه ۱۹۷۰ زنان نویسنده به‌تدریج نقشی برجسته یافتند. لوئیس بنت-کاورلی (۱۹۱۹–۲۰۰۶)، شناخته‌شده با نام «میس لو»، شاعر و فولکلورشناس بود که با سرودن و اجرای اشعارش به پتوای جامائیکایی نقشی بنیادین در به رسمیت رساندن ادبی این گویش ایفا کرد. جین بینتا بریز نیز با بهره‌گیری از زبان خیابانی، اشعاری اعتراضی و ضد مردسالارانه سرود. هر دو شاعر نماینده «شعر اجرایی» یا «شعر دَب» بودند؛ شعری که برای شنیده‌شدن سروده می‌شود نه خوانده‌شدن و اجرای آن غالباً با موسیقی همراه است. در پایان سده بیستم و آغاز سده بیست‌ویکم، حضور زنان در ادبیات جامائیکا افزون‌تر شد. | ## جمع‌بندی | منتقد انحصار مردانه عرصه نوشتن و بازنمایی کلیشه‌ای زنان در آثار ادبی جامائیکایی را به چالش کشید.