موضوع مقاله: دوره پس از جنگ سرد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دوره پس از جنگ سرد | مقدمه: دورهٔ پس از جنگ سرد دوره‌ای از تاریخ است که به‌دنبال پایان جنگ سرد و انحلال اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ آغاز شد. | ## بخش 1: دوره پس از جنگ سرد | زمینه‌ها در بیشتر نیمهٔ دوم قرن بیستم، دو دولت قدرتمند جهان اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده بودند. متفقین غربی و اتحاد جماهیر شوروی در مواجهه با تهدید رو به رشد فاشیسم آلمان و ایتالیا، دولت‌گرایی شووایی ژاپن و جنگ جهانی، اتحادی ضروری را در طول جنگ جهانی دوم ایجاد کردند. ماهیت عملگرایانه آن اتحاد و اختلافات ایدئولوژیک اساسی بین قدرت‌ها باعث شد تا پس از شکست نیروهای محور، بین متفقین نیز سوءظن متقابل ایجاد شود. تاریخ‌نگار برجستهٔ جنگ سرد، جان لوئیس گادیس، در آغاز دوران پس از جنگ سرد نوشت که ویژگی‌های دوران جدید، هنوز قطعی نیست، اما مسلم است که با دوران جنگ سرد، بسیار متفاوت خواهد بود. تاریخ‌نگاری از آن‌جایی که جنگ سرد یک جنگ فعال نبود، بلکه دورهٔ تنش‌های ژئوپلیتیکی بود که با جنگ‌های نیابتی همراه بود. اختلاف‌نظرهایی در مورد پایان رسمی درگیری‌ها و آغاز دوران پس از جنگ سرد وجود دارد. برخی از محققان ادعا می‌کنند که جنگ سرد با امضای نخستین معاهدهٔ خلع سلاح هسته‌ای در جهان در سال ۱۹۸۷ و پایان اتحاد جماهیر شوروی به‌عنوان یک ابرقدرت در بحبوحهٔ انقلاب‌های ۱۹۸۹ به پایان رسید، اما برخی دیگر اظهار می‌کنند که این دوره، تنها با انحلال اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ پایان یافت. پایان جنگ سرد نماد پیروزی دموکراسی و سرمایه‌داری بود و به قدرت‌های جهانی در حال ظهور ایالات متحده، چین و هند رونق بخشید. روندها این دوران عمدتاً تحت سلطهٔ ظهور جهانی شدن (و همچنین ملی‌گرایی و عوام‌گرایی) بوده‌است که با تجاری‌سازی اینترنت و رشد سیستم‌های تلفن همراه امکان‌پذیر شد. ایدئولوژی‌های پست‌مدرنیسم و نسبی‌گرایی فرهنگی، به گفتهٔ برخی از محققان، جایگزین نوگرایی و مفاهیم پیشرفت و ایدئولوژی‌های مطلق شده‌اند. دوران پس از جنگ سرد باعث شده تا توجه مجددی به موضوعاتی شود که در طول جنگ سرد نادیده گرفته شده بودند و راه را برای جنبش‌های ملی‌گرایی و بین‌الملل‌گرایی هموار کرده‌است. پس از بحران‌های هسته‌ای جنگ سرد، بسیاری از کشورها لازم دیدند شکل جدیدی از نظم بین‌المللی و فراملی‌گرایی را مورد بحث قرار دهند که در آن، کشورها به‌جای استفاده از باج‌گیری هسته‌ای، با یکدیگر همکاری می‌کنند. در این دوره، ایالات متحده با فاصلهٔ زیادی به قدرتمندترین کشور جهان تبدیل شد و چین از یک کشور در حال توسعهٔ نسبتاً ضعیف به یک ابرقدرت نوظهور تبدیل شد. | ## بخش 2: دوره پس از جنگ سرد | در واکنش به ظهور چین، ایالات متحده به‌طور راهبردی به‌دنبال «تعادل مجدد» با منطقهٔ آسیا-اقیانوسیه بود و همزمان، شروع به عقب‌نشینی از تعهدات بین‌المللی کرد.Weisbrode, K. همچنین سیاست اتحادیه اروپا، ادغام بیشتر کشورهای اروپا در یک اقتصاد و همچنین تغییر قدرت از گروه هفت به اقتصادهای بزرگ‌تر مانند گروه ۲۰ بوده‌است. همکاری‌های بین‌المللی پایان جنگ سرد، امیدها برای افزایش همکاری‌های بین‌المللی را بیشتر کرد و سازمان‌های بین‌المللی متمرکز بر رویکرد در رابطه با مسائل جهانی را تقویت کرد. این امر راه را برای ایجاد موافقتنامه‌های بین‌المللی مانند سازمان منع سلاح‌های شیمیایی، اعلامیه جهانی حقوق بشر و فعالیت‌های انسانی هموار کرد. تأثیر بشر بر اقلیم و آب و هوای زمین، به یک نگرانی اصلی در دوران پس از جنگ سرد تبدیل شده‌است. پیامدهای انحلال اتحاد جماهیر شوروی انحلال اتحاد جماهیر شوروی تقریباً در هر جامعه‌ای در جهان، تغییرات عمیقی ایجاد کرد. بیشتر سیاست‌ها و زیرساخت‌های جهان غرب و بلوک شرق به ترتیب حول محور ایدئولوژی‌های سرمایه‌داری و کمونیستی و امکان جنگ هسته‌ای می‌چرخید. نهادهای دولتی، اقتصادی و نظامی سقوط کمونیسم یک تهدید وجودی برای بسیاری از نهادها بود. ارتش ایالات متحده مجبور شد بسیاری از هزینه‌های خود را کاهش دهد، اما این هزینه‌ها، پس از حملات ۱۱ سپتامبر و شروع جنگ با تروریسم در سال ۲۰۰۱ دوباره افزایش یافت. احزاب سوسیالیست و کمونیست در سراسر جهان پس از فروپاشی دیوار برلین شاهد کاهش عضویت بودند و عموم مردم احساس کردند که ایدئولوژی بازار آزاد پیروز شده‌است. از سوی دیگر احزاب آزادی‌خواه، نئولیبرال، ملی‌گرا و اسلام‌گرا از انحلال اتحاد جماهیر شوروی سود بردند. کشورهای اسکاندیناوی بسیاری از نهادهای خود را در دههٔ ۱۹۹۰ خصوصی‌سازی کردند و بحث سیاسی در مورد نهادهای مدرن دوباره آغاز شد. کشورهای اسکاندیناوی اکنون بیشتر سوسیال دموکرات تلقی می‌شوند (به مدل نوردیک مراجعه شود). | ## بخش 3: دوره پس از جنگ سرد | جمهوری خلق چین که در اواخر دههٔ ۱۹۷۰ حرکت به‌سمت سرمایه‌داری و اصلاحات اقتصادی را آغاز کرده بود و پس از اعتراضات میدان تیان‌آن‌من در سال ۱۹۸۹ در پکن با خشم عمومی مواجه شد، در دههٔ ۱۹۹۰ با سرعت بیشتری به سمت اقتصاد بازار آزاد حرکت کرد. مک‌دونالد و پیتزا هات هر دو در نیمهٔ دوم سال ۱۹۹۰ وارد چین شدند، نخستین بازارهای سهام در شنژن و شانگهای نیز در اواخر سال ۱۹۹۰ تأسیس شدند. محدودیت‌های مالکیت خودرو در اوایل دههٔ ۱۹۹۰ کاهش یافت و باعث شد که استفاده از دوچرخه به‌عنوان یک وسیلهٔ نقلیه در سال ۲۰۰۰ کاهش یابد. حرکت به‌سمت سرمایه‌داری، رونق اقتصادی چین را افزایش داده‌است، اما بسیاری از مردم چین هنوز در شرایط بدی زندگی می‌کنند و با دستمزدهای بسیار پایین و در شرایط خطرناک و بد در شرکت‌ها کار می‌کنند. پس از پایان جنگ سرد، کمونیسم در مغولستان، کنگو، آلبانی، یوگسلاوی، افغانستان و آنگولا نیز پایان یافت. اکنون، تنها پنج کشور در جهان هستند که به‌طور انحصاری توسط احزاب کمونیستی اداره می‌شوند: چین، کوبا، لائوس، کره شمالی و ویتنام. بسیاری دیگر از کشورهای جهان سوم شاهد دخالت ایالات متحده و/یا اتحاد جماهیر شوروی بوده‌اند، اما به‌دلیل حذف منافع ایدئولوژیک، آن ابرقدرت‌ها درگیری‌های سیاسی میان خود را حل کردند. در نتیجهٔ پیروزی آشکار دموکراسی و سرمایه‌داری در جنگ سرد، بسیاری از کشورهای دیگر این سیستم‌ها را تطبیق دادند که به آن‌ها امکان دسترسی به مزایای تجارت جهانی را نیز داد و قدرت اقتصادی بیش از قدرت نظامی در عرصهٔ بین‌المللی برجسته شد. با این‌حال، از آن‌جایی که ایالات متحده قدرت جهانی را حفظ کرد، نقش آن در تغییر رژیم‌ها طی جنگ سرد، عمدتاً به‌طور رسمی مورد تأیید قرار نگرفت، حتی زمانی که برخی از آن‌ها مانند السالوادور و آرژانتین منجر به نقض گستردهٔ حقوق بشر شدند. فناوری پایان جنگ سرد این امکان را فراهم کرد که بسیاری از فناوری‌هایی که برای عموم ممنوع بود، از وضعیت طبقه‌بندی‌شده، خارج شوند. مهم‌ترین آن‌ها اینترنت است که با عنوان آرپانت توسط پنتاگون به‌عنوان سیستمی برای حفظ ارتباط پس از یک جنگ هسته‌ای قریب‌الوقوع ایجاد شد. | ## جمع‌بندی | تنها حدود ۲۰ میلیون نفر (کمتر از ۰٫۵ درصد از جمعیت جهان در آن زمان) در سال ۱۹۹۵ کاربر اینترنت بودند، که بیشتر آن‌ها در ایالات متحده و چندین کشور غربی دیگر بودند.