موضوع مقاله: جوشکاری خودزا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جوشکاری خودزا | مقدمه: لازم به ذکر است که جوشکاری حالت جامد (غیر ذوبی)، به دلیل عدم استفاده از ماده‌ی پرکننده‌ی خارجی نیز می‌تواند در دسته جوشکاری خودزا قرار بگیرد. | ## بخش 1: جوشکاری خودزا | به طور کلی، می‌توان جوشکاری ذوبی را بر اساس کاربرد و ماهیت ماده‌ی پرکننده به سه روش زیر انجام داد: همگن: در روش همگن، جنس فلز پرکننده با جنس فلز پایه یکسان است. ناهمگن: در روش ناهمگن، جنس فلز پرکننده با جنس فلز پایه متفاوت است که در این حالت فلز پرکننده هم می‌تواند الکترودی باشد که در طول جوشکاری مصرف می‌شود و یا فلزی از جنس فولاد، مس، زیرکونیوم، منیزیم، یا آلیاژی مبتنی بر نیکل باشد. خودزا: در روش خودزا، از هیچ فلز پرکننده‌ای استفاده نمی‌شود و ذوب شدن فلزات پایه، جوش را می‌سازد. مانند: جوشکاری تیگ (جوشکاری تنگستن)، جوش با پرتو لیزر، جوشکاری پلاسما، جوشکاری با پرتو الکترون و جوشکاری هیدروژن اتمی. مانند: جوشکاری قوسی فلز پوشش‌دار، جوشکاری قوسی با گاز محافظ، جوشکاری قوسی با مفتول تو پودری. بر اساس نام‌گذاری انجمن جوشکاری آمریکا، این فرایند با نام GTAW نیز شناخته می‌شود. در فرایند تیگ، از یک الکترود غیر مصرفی از جنس تنگستن یا آلیاژهای آن، برای انتقال جریان الکتریسیته و ایجاد قوس الکتریکی استفاده می‌شود. در فرایند جوشکاری تیگ برای جلوگیری از اکسید شدن الکترود و محافظت از منطقه جوش، گازهای خنثی به عنوان گاز محافظ کابرد دارند. | ## بخش 2: جوشکاری خودزا | هلیوم و آرگون و یا ترکیبی از این دو از جمله گازهای مورد استفاده در این فرایند هستند که دلیل نامگذاری این فرایند به جوشکاری آرگون می‌باشد. پرتو لیزر روی نقطه مورد نظر متمرکز می‌شود و با گرم کردن لبه‌های قطعه‌ی کار، فرایند ذوب و سپس جوش را انجام می‌دهد. جوشکاری با پرتو لیزر شرایط اجرای جوش‌های نازک، عمیق و همچنین جوشکاری با سرعت بالا را فراهم می‌سازد. این فرایند جوشکاری برای صنایع با حجم تولید بالا و قابلیت اتوماسیون زیاد مناسب است. طی این فرایند یک قوس پلاسما بین الکترود و قطعه شکل می‌گیرد که منجر به تمرکز حرارتی زیاد و در نتیجه خط جوشی با پهنای کم و عمق زیاد می‌شود. در جوشکاری پلاسما، در جهتِ تماس بیشتر گازهای ورودی با قوس الکتریکی و یونیزه شدن و در نتیجه ایجاد جریان پلاسما، نوک الکترود درون سرپیک قرار دارد که یکی از اصلی‌ترین تفاوت های این فرایند با جوشکاری تیگ است. از جمله مزیت‌های مهم جوشکاری پلاسما می‌توان به قابلیت بالای هدایت قوس الکتریکی، نفوذ بهتر درون قطعه و پاشیدگی کمتر اشاره کرد. در این فرایند قوس الکتریکی بین دو الکترود فلزی تنگستن ایجاد می‌شود و منجر به تجزیه مولکول‌های هیدروژن می‌شود. | ## بخش 3: جوشکاری خودزا | مولکول‌های هیدروژن با انتشار شدید گرما از نو ترکیب می‌شوند و دما را افزایش می‌دهند. جوشکاری حالت جامد، به دلیل اینکه از ماده خارجی پرکننده‌ای برای ایجاد جوش استفاده نمی‌کند، می‌تواند در دسته جوشکاری خودزا قرار بگیرد. انواع روش‌های جوشکاری حالت جامد عبارتند از: جوشکاری فشاری جوشکاری انفجاری جوشکاری اصطکاکی جوشکاری با امواج صوتی جوشکاری آهنگری یا پتکه‌ای جوشکاری مقاومتی جوشکاری نفوذی مزایای جوشکاری خودزا برای جوش دادن ورقه‌های نازک، جوشکاری با روش خودزا بهترین گزینه است. به دلیل عدم استفاده از فلز پرکننده خارجی اجزای جوش مواد اضافی برای حذف ندارند، در نتیجه در این روش نیازی به سنگ‌زنی نیست. در این روش به دلیل عدم استفاده از فلز پرکننده، مهره جوش‌های نامتناقض و ناهموار تشکیل نمی‌شود و در نتیجه ظاهر جوش بهتر است. معایب جوشکاری خودزا جوشکاری خودزا برای بسیاری از شرایط کاربردی است ولی با این‌حال در بعضی شرایط از جوشکاری خودزا نمی‌توان استفاده کرد: جوشکاری خودزا برای جوش‌های با استحکام بالا مناسب نیست. این روش برای صفحاتی با ضخامت بیشتر از 2 الی 3 میلی‌متر که نیاز به نفوذ کامل دارند مناسب نیست. از دیگر معایب جوشکاری خودزا که می‌توان به آن اشاره کرد: این روش فقط برای اتصال لب به لب مربعی مناسب است. | ## جمع‌بندی | با توجه به اینکه در این روش بخشی از فلز پایه ذوب می‌شود تا جوش ایجاد شود، جسم در محل جوش به اندازه‌ی 5 تا 20 درصد ضعیف‌تر می‌شود.