موضوع مقاله: بیت ثول | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیت ثول | مقدمه: بیت ثول روستایی فلسطینی در بخش اورشلیم بود که در جریان عملیات نخشون در ۱ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. | ## بخش 1: بیت ثول | این روستا در ۱۵٫۵ کیلومتری باختر اورشلیم واقع بود و از موقعیت خود بر فراز قله‌ای در دامنه غربی تپه‌های اورشلیم به دریای مدیترانه مشرف بود. بیشتر ساکنان به کشاورزی اشتغال داشتند و غلات، سبزیجات، زیتون و میوه پرورش می‌دادند. برابر آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲۶۰ تن (همگی مسلمان) و مساحت زمین‌های آن ۴٬۶۲۹ دونوم بود. نام در سال ۱۸۷۴ میلادی، شارل سیمون کلرمون-گانو شباهت نام «بیت ثول» را با بتولیای یادشده در کتاب جودیت متذکر شد. او همچنین نوشت که به گفته فلاحین محلی، مسیحیان پیش‌تر این شهرک را «قلعة فرتین» (دژ فرتین) می‌نامیدند. فرتین نام پادشاهی مسیحی یا بت‌پرست بود که زمانی بر سراسر منطقه فرمان می‌راند و سرانجام در طوفانی مهیب که از تنور ابوشوشه سرچشمه گرفت غرق شد و تمام ناحیه را زیر آب برد. بیشتر مورخان بر آن‌اند که نام روستا از واژه آرامی «تولا» به معنای تل یا سایه گرفته شده‌است. تاریخ دوره عثمانی بیت ثول همچون دیگر نقاط سرزمین فلسطین در سال ۱۵۱۷ میلادی به امپراتوری عثمانی پیوست. در سرشماری سال‌های ۱۵۳۸–۱۵۳۹ میلادی، بیت ثول در ناحیه قدس از لوای قدس ثبت شده بود. | ## بخش 2: بیت ثول | روستاییان مالیات ثابتی به نرخ ۳۳٫۳ درصد بر فراورده‌های کشاورزی گوناگون مانند گندم، جو و درختان زیتون می‌پرداختند؛ مجموع مالیات ۱٬۸۶۰ آقچه بود. در سال ۱۸۳۸ میلادی بیت ثول به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه بنی‌مالک در باختر اورشلیم شناسایی شد. در برابر مقام بدریه بازمانده‌های آبراهه‌ای کوچک از بناهای سنگی و دو تنه بزرگ ستون‌های باستانی دیده می‌شد. کلرمون-گانو از یافته‌هایش نتیجه گرفت که ساختمان مهم مسیحی از دوره بیزانسی زمانی در آنجا برپا بوده‌است. در سال ۱۸۸۳ گزارش «پیمایش فلسطین غربی» از سوی صندوق اکتشاف فلسطین «پی‌ها و یک مقام» را در روستا ثبت کرد. شیخ ابو غوش که در آن دوره بر نزدیک به سی روستای منطقه فرمان می‌راند، زمین‌هایی را به خاندان‌های تازه‌وارد واگذار می‌کرد. به نظر می‌رسد روستا در طول سده هجدهم خالی از سکنه شده بود تا آنکه شیخ ابو غوش این دو خاندان را در آنجا اسکان داد. خاندان علقم بنا بر روایت خانوادگی پس از رویداد قتلی در روستای اصلی‌شان نزدیک رام‌الله به ابو غوش پناه بردند. دوره قیمومت بریتانیا در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، ۱۳۳ تن (همگی مسلمان) در روستا زندگی می‌کردند. | ## بخش 3: بیت ثول | بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۲۶۰ مسلمان بود و مساحت کل زمین‌ها ۴٬۶۲۹ دونوم بود. از این مقدار ۵۵ دونوم زمین آبی و باغ، ۷۸۷ دونوم زمین غلات و ۱۳ دونوم زمین ساخته‌شده شهری بود. جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین، روستا در ۱ آوریل ۱۹۴۸ در چارچوب عملیات نخشون تخلیه شد. بر پایه روایت زقنان بیت ثول، مختار روستا از اعضای کیبوتص مجاور خواست تا ساکنان را از ترک خانه‌هایشان بازدارند؛ اما پس از کشتار دیر یاسین بسیاری از ساکنان به‌آبادی‌های همسایه گریختند با این امید که پس از پایان نبردها بازگردند. هنگامی که نویسندگان مجموعه‌ای از تاریخ شفاهی فلسطینی همراه یکی از ساکنان پیشین به بیت ثول بازگشتند، توصیف کردند که آن زن — ام‌علی — چگونه آغاز به چیدن گیاهان و سبزه‌ها کرد: «او آن‌قدر برگ‌ها را چید تا بوته‌ای بزرگ از سینه‌اش سر برآورد. آن ام‌علی بود یا شاید آنچه ما به یاد داریم: درختی از سبزه‌های وحشی که با وقاری شگفت‌آور بر سنگ‌های روستاهای ویران‌شده گام برمی‌داشت و دلداری و آرامش می‌بخشید و نوادگان منتظرمان را به یادمان می‌آورد.» میراث باستان‌شناختی روستای بیت ثول دربرگیرنده چندین محوطه باستانی بود. خربه مسمار در جنوب روستا شامل بازمانده‌های موزاییک و حظیره‌هایی از دوران رومی بود. خربه زبود در جنوب‌شرقی شامل ستون‌ها و بناهای باستانی رومی بود؛ نام آن احتمالاً از واژه سریانی «زبودیا» به معنای هبه گرفته شده بود. خربه جرابه (یا ذویقه) در پایین روستا بنیان‌ها و صخره‌های تراشیده رومی و آبانباری بزرگ داشت. | ## جمع‌بندی | خربه حرشه در باختر روستا غارها و چاه‌های آرتزین باستانی داشت و گفته می‌شد دهکده‌ای رومی بوده‌است.