موضوع مقاله: تاریخ ایرانیان در آفریقا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تاریخ ایرانیان در آفریقا | مقدمه: تاریخ ایرانیان در آفریقا اشاره به دودمان‌ها و حکومت‌های تشکیل شده با تبار ایرانی در آفریقا دارد. | ## بخش 1: تاریخ ایرانیان در آفریقا | مصر کشوری قدرتمند با سابقه تمدنی کهن در شمال شرقی آفریقا قرار دارد که به دلیل ثروت فراوان، از اهداف ایرانیان برای تسخیر بوده‌است. مصر به‌طور مستقیم دوبار توسط شاهنشاهی هخامنشی به رهبری کمبوجیه دوم و اردشیر سوم فتح شده بود و به مدت دو سده از ساتراپ‌های هخامنشیان به‌شمار می‌رفت. پس از فتح شاهنشاهی هخامنشی به دست اسکندر مقدونی، مصر بخشی از امپراتوری اسکندر شد. پس از مرگ اسکندر و تجزیه دولت کوتاه مدت او در نتیجه جنگ‌های دیادوخوی، مصر به یکی از سرداران اسکندر، بطلیموس یکم رسید و او امپراتوری بطلمیوسی را پایه‌گذاری کرد و موجب دور ماندن ایرانیان از مصر شد. اما در زمان شاهنشاهی ساسانی و با ظهور خسروپرویز که سودای رساندن مرزهای شاهنشاهی به مرزهای هخامنشیان را داشت، با طرح‌های جاه‌طلبانه خود مصر را ضمیمه قلمرو ایران کرد. پس از تسخیر مصر و لیبی توسط ساسانیان، شهرآلان‌یوزان در یک دوره و شهربراز در دو دوره استاندار مصر بوده و بر آن حکومت کردند. دوره حکومت ساسانیان بر مصر هنگامی به پایان رسید که شهربراز با امپراتور بیزانس، هراکلیوس متحد شد، به این صورت که هراکلیوس به شهربراز وعده تخت شاهنشاهی ساسانی را داد و در ازای آن شهربراز مصر را تحویل بیزانس دهد. پس از حمله اعراب به ایران و اسلامی شدن ایران، مصر دیگر هرگز به‌طور مستقیم توسط ایران فتح نشد؛ اما دودمان‌هایی ایرانی بودند که خارج ایران و به‌طور مستقل حکومت‌هایی در مصر پایه‌گذاری کردند. ایوبیان، دودمانی کردتبار مسلمان و سنی مذهب بود که صلاح‌الدین ایوبی به مرکزیت مصر بنیاد گذاشت. | ## بخش 2: تاریخ ایرانیان در آفریقا | این سلسله پس از دودمان فاطمیان و زنگیان به حکومت رسید و دست به فتوحات گسترده‌ای در سراسر خاورمیانه زد. سرانجام صلاح‌الدین با شکست پادشاهی اورشلیم در جنگ حطین سرزمین مقدس را ضمیمه خاک ایوبیان کرد. آنها همچنین یمن، حجاز، شرق عربستان، بخش‌هایی از میان‌رودان، شمال آفریقا و شهرهایی مانند مکه و مدینه را تحت سلطه خود درآوردند. این سلسله با استقرار در شمال آفریقا خسارت بزرگی بر امپراتوری روم غربی وارد کرد، زیرا سرزمین‌های آفریقایی روم، مهمترین منبع تأمین کننده غلات امپراتوری بود. علاوه بر سرزمین باستانی کارتاژ، جزایر بزرگ مدیترانه از جمله سیسیل، ساردنی و کورس را تحت حکومت داشتند. اباضیه پیشوا ماندن این خاندان را این‌گونه توجیه می‌کرد که چون ایشان از هیچ قبیله‌ای نیستند، به نفع هیچ‌کدام از قبیله‌ها تمایل پیدا نمی‌کنند. رستمیان، محیط فرهنگی آزادی برای ادیان فراهم نموده بودند که در آن مسیحیان و مسلمانان غیر هم مذهب ایشان به راحتی زندگی می‌کردند.John P. در سال ۸۰۰م هارون‌الرشید فرمانروایی ایالت افریقیه را در برابر خراج سالانه ۴۰٬۰۰۰ دینار به ابراهیم واگذار کرد. البته این واگذاری به دلیل دوری فاصله شمال آفریقا از بغداد با خودمختاری بسیاری همراه بود. | ## بخش 3: تاریخ ایرانیان در آفریقا | پایتخت این حکومت جزیره کیلوا کیسیوانی بود که در ۲۴۰ کیلومتری جنوب شهر امروزی دارالسلام واقع‌شده‌است. رهبر شیرازی‌های مهاجر به جزایر شرق آفریقا، حاکم سابق ایالت شیراز، علی بن حسن شیرازی نام‌داشت. او در سال ۹۵۶م با هفت پسرش، علی، محمد، باشت، سلیمان، حسین و داوود در زنگبار، پمبه (پنبه)، تنگه، تومبتو و جزایر کومور ساکن شدند. گفته شده‌است که وی از خاندان ال بویه بوده‌است آنها یک فدراسیون در جزایر شرق آفریقا ایجاد کردند و محور تجارت آزاد میان موگادیشو در شمال و سوفالا در جنوب را شکل دادند. زنگبار به‌عنوان یک خط میانی بین موگادیشو و سوفالا بود که به شکل یک مرکز تجاری کالاها را به کشورهای خلیج‌فارس و هندوچین صادر می‌کرد. اغلب تجار ایرانی در دوره بادهای موسمی‌شمال شرق، از خلیج فارس به رنگبار می‌رفتند و از این منطقه دیدار می‌کردند. آنها با کشتیهای بزرگ چوبی که از ابتدا تا انتهایش به طورجذابی کنده‌کاری شده بود به زنگبار می‌رفتند و با خود ماهی‌خشک، فرش، نمک، چادر خرما وچرم می‌بردند. پارچه‌های آبی رنگ ایرانی در شرق آفریقا خریداران خوبی داشت.روزنامه همشهری 17 -18 خرداد 1380:محمدعجم تا سال ۱۴۹۸ و ورود پرتغالی‌ها، فرهنگ ایرانی و امپراتوری افروشیرازی در کیلوا و تمام سواحل شرقی از سومالی تا بندر موسی بن بیک در حد کمال بود و کیلوا به مرکز ثروتمندان تجارت طلا تبدیل شده بود. | ## جمع‌بندی | از سومالی تا انتهای اقیانوس هند و سواحل امروزی آفریقای جنوبی تجار کیلوا داد و ستد داشتند.