موضوع مقاله: دیر الهوا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دیر الهوا | مقدمه: این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۹ اکتبر ۱۹۴۸ به دست گردان چهارم تیپ هارئل و در چارچوب عملیات هَ-هار تخلیه شد. | ## بخش 1: دیر الهوا | نام روستا به معنای «صومعه باد» است و گمان می‌رود این نام‌گذاری به سبب موقعیت مرتفع آن بوده باشد. روستا بر بلندی‌ای کوهستانی با ارتفاع نزدیک به ۶۵۰ متر از سطح دریا بنا شده بود و بر وادی اسماعیل مشرف بود. پیشینه دوره عثمانی دیر الهوا در اسناد دفترهای سده شانزدهم میلادی ذکر نشده و احتمالاً نخستین‌بار در دوره‌ای متأخرتر سکونت‌گاه شد. 321 فهرست روستایی عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که دیر الهوا ۳۲ خانه و جمعیتی ۱۰۳ نفره داشت؛ هرچند این شمار تنها مردان را دربرمی‌گرفت.Socin, 1879, p. 145 در سال ۱۸۸۳ گزارش بررسی فلسطین باختری صندوق اکتشاف فلسطین روستا را چنین توصیف کرد: «روستایی بر فراز تپه‌ای بلند بر ستیغ مرتفعی با دره‌ای ژرف در شمال. 21 در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت روستا به ۴۷ نفر در ۱۱ خانه افزایش یافت.Mills, 1932, p. 19 بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۶۰ نفر مسلمان بود و مساحت کل اراضی آن ۵٬۹۰۷ دونوم بود. 152 مسجدی در بخش باختری روستا و زیارتگاهی منسوب به حکیمی محلی به نام الشیخ سلیمان در آن جای داشت.Khalidi, 1992, p. | ## بخش 2: دیر الهوا | 286 در دوره جنگ ۱۹۴۸ روستا به دست شبه‌نظامیان محلی و گردان اخوان‌المسلمین وابسته به ارتش مصر پدافند می‌شد. موقعیت جغرافیایی روستا بر بلندی کوهستانی با ارتفاع نزدیک به ۶۵۰ متر از سطح دریا بنا شده بود و بر وادی اسماعیل مشرف بود. خط آهن اورشلیم-یافا در نزدیک به دو کیلومتری شمال روستا و در امتداد بستر وادی کشیده شده بود. خانه‌های روستا از خشت و سنگ ساخته شده و به‌هم چسبیده بودند و کوچه‌های تنگی آن‌ها را از یکدیگر جدا می‌کرد. آب آشامیدنی روستا از چاه البیار در یک کیلومتری جنوب‌خاوری و چشمه مرج اللبن در یک کیلومتری باختر تأمین می‌شد. تخلیه روستا دیر الهوا یکی از نخستین روستاهایی بود که در آغاز عملیات «هَ-هار» و پس از پایان آتش‌بس دوم تسخیر شد. روستا در شب ۱۸ تا ۱۹ اکتبر ۱۹۴۸ (یا شب پس از آن) به دست گردان چهارم تیپ هارئل افتاد. پس از آنکه نیروهای اسرائیلی دیر آبان را از نیروهای مصری گرفتند، به سوی دیر الهوا که ۳۰۰ متر بالاتر از دیر آبان و در فاصله دو کیلومتری آن قرار داشت، پیش رفتند. | ## بخش 3: دیر الهوا | بر پایه کتاب «تاریخ جنگ استقلال»: «صعود به روستا به خودی خود تلاش بسیاری می‌طلبید و اگر دشمن توان مقاومت داشت بی‌شک مشکلات فراوانی برای ما پدیدمی‌آورد؛ اما اینجا نیز رزمندگان پس از بمباران مکان عقب نشستند زیرا اعتماد به توان ایستادگی خود را از دست داده بودند.» تاریخ‌نگار اسرائیلی بنی موریس اشاره کرده که فرمانده عملیات، ییگال آلون، به احتمال زیاد به افسرانش گفته بود که هیچ گروه غیرنظامی نباید در منطقه اشغال‌شده باقی بماند. وضعیت کنونی روستا آوار خانه‌ها با دیوارهای ویران‌شده پلکان‌های سنگی درهم آمیخته‌است. بخش‌هایی از محوطه با خاک یکسان شده و بقایا جمع‌آوری و به صورت توده‌ای بزرگ در یک سوی محوطه انباشته شده‌اند. باغ‌های خرنوب و درختان زیتون پلکان‌های شمال، جنوب و باختر را پوشانده‌اند و در لبه جنوبی روستا صبر (کاکتوس) روییده‌است. صندوق ملی یهود بر روی زمین‌های این روستا و چند روستای همسایه پارک «دویست‌ساله» را ایجاد کرده و درختان کاج نوکاشت در کنار آن دیده می‌شود. موشاو اسرائیلی نِس هاریم که در سال ۱۹۵۰ بنیاد شد، در نزدیکی لبه شمال‌خاوری محوطه روستا جای دارد؛ با این حال بر زمین‌های خود روستای دیر الهوا بنا نشده بلکه بر اراضی روستای بیت عطاب قرار گرفته‌است. | ## جمع‌بندی | 908 همچنین ویرانه‌های روستای کهن دربردارنده سنگ‌ها، ستون‌ها، دیوارهای فرو ریخته، آب‌انبارها، گورستان‌ها و کف‌های موزاییکی است.