موضوع مقاله: صبیحه سومار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صبیحه سومار | مقدمه: سبیها سومار (متولد ۲۹ سپتامبر ۱۹۶۱) کارگردان و تهیه‌کننده پاکستانی است که عمدتاً برای ساخت فیلم‌های مستند مستندش شناخته می‌شود. | ## بخش 1: صبیحه سومار | نخستین فیلم بلند سینمایی او با عنوان «خاموش پانی» (آب‌های خاموش) در سال ۲۰۰۳ به نمایش درآمد. سومار در آثارش به بررسی موضوعاتی چون جنسیت، مذهب، ساختارهای پدرسالارانه و بنیادگرایی در جامعه پاکستان می‌پردازد. سبیها سومار به همراه شرمین عبید چینوی و سمر مین‌الله از پیشگامان سینمای مستند مستقل پاکستان محسوب می‌شوند که آثارشان در جشنواره‌های بین‌المللی و محافل سینمایی خارج از پاکستان نیز به نمایش درآمده است. والدین او که اصالتاً اهل بمبئی (مومبای کنونی) بودند، پس از تقسیم هند در سال ۱۹۴۷ به کراچی مهاجرت کردند. در دوران کودکی سومار، خانواده‌اش میزبان محافل اجتماعی بودند که در آن‌ها شعرخوانی صوفیانه، اجرای موسیقی و پذیرایی با مشروبات الکلی مرسوم بود. در فاصله سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۳، در کالج سارا لارنس نیویورک به تحصیل در رشته‌های فیلمسازی و علوم سیاسی پرداخت. او سپس موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد در رشته روابط بین‌الملل از دانشگاه کمبریج انگلستان شد. زندگی حرفه‌ای صبیحه سومار با فیلم‌های مستقل خود که به موضوعات سیاسی و اجتماعی، از جمله تأثیرات بنیادگرایی مذهبی بر جامعه و به‌ویژه زنان می‌پردازند، مورد تحسین قرار گرفته است. تمرکز اصلی او بر جایگاه زنان پاکستانی در جهان و چگونگی تأثیرگذاری جنبه‌های مختلف جامعه بر زندگی آن‌ها در چند دهۀ اخیر بوده است. اولین مستند سومار، چه کسی سنگ اول را خواهد انداخت؟، به وضعیت سه زن در زندان‌های پاکستان تحت احکام حدود پرداخته است. | ## بخش 2: صبیحه سومار | این فیلم در سال ۱۹۹۸ برندۀ جایزۀ گلدن گیت در جشنوارۀ فیلم سانفرانسیسکو شد و منجر به لغو حکم اعدام شهید پروین، که به اتهام زنا محکوم شده بود، گردید. از دیگر آثار مستند او می‌توان به نپرس چرا (۱۹۹۹)، برای مکانی زیر آسمان (۲۰۰۳)، روی بام‌های دهلی (۲۰۰۷) و شام با رئیس‌جمهور: سفر یک ملت (۲۰۰۷) اشاره کرد. برای مکانی زیر آسمان نیز به موضوعاتی مانند مذهب، تاریخ، فالوسنتریسم و جنسیت پرداخته و بحثی انتقادی درباره زنان محجبه در جهان اسلام را آغاز کرد. آثار سومار از طریق جشنواره‌های فیلم، دانشگاه‌های آمریکا، سازمان‌های زنان و نهادهای حقوق بشری در سطح بین‌المللی نمایش داده شده‌اند. با این حال، به دلیل محتوای چالش‌برانگیز، فیلم‌های او در پاکستان اکران گسترده‌ای نداشته‌اند. همچنین، سومار در تهیه‌کنندگی مستند نجات چهره، که برندۀ جایزۀ اسکار شد، مشارکت داشته است. خاموش پانی (آب‌های خاموش) نخستین فیلم بلند صبیحه سومار است که در سال ۲۰۰۳ منتشر شد. این اثر سینمایی که در ژانر فیلم تخیلی قرار می‌گیرد، به بررسی پیچیده‌ای از موضوعات مذهب، جنسیت، قتل‌های ناموسی، خشونت، تروما و پیامدهای استعمار پس از تقسیم هند و پاکستان می‌پردازد. سومار در این فیلم، ترومای ناشی از تقسیم را از منظر زنانه روایت می‌کند و آن را با خشونت‌های دوره اسلامی‌سازی حکومت ضیاءالحق در ۱۹۷۹ مرتبط می‌سازد. این درون‌مایه‌ها، به‌ویژه تأثیر اسلام‌گرایی بر جامعه، در دیگر آثار سومار مانند برای مکانی زیر آسمان نیز دنبال شده‌اند. | ## بخش 3: صبیحه سومار | او با این فیلم به جمع فیلمسازان مطرح سینمای پارتیشن، از جمله دیپا مهتا، کمال حسن و چادراپراکش دویودی می‌پیوندد. خاموش پانی از معدود آثاری است که روایت پارتیشن را از دیدگاه مسلمانان ارائه می‌دهد. جالب آنکه این پروژه ابتدا به‌عنوان مستند طراحی شده بود، اما سومار در فرآیند پژوهش متوجه شد که مصاحبه با بازماندگان ممکن است زخم‌های کهنه را دوباره بشکافد. بنابراین تصمیم گرفت روایتی داستانی را برگزیند که بر اهمیت سکوت در فرآیند التیام زخم‌ها تأکید دارد. تولید این فیلم با حمایت مالی چند کشور اروپایی از جمله فرانسه، سوئیس، آلمان و سوئد ممکن شد و بیشتر مراحل فیلمبرداری در خود پاکستان انجام گرفت. خاموش پانی با استقبال چشمگیر جشنواره‌ها روبرو شد و ۱۴ جایزه معتبر بین‌المللی را از آن خود کرد، از جمله: جایزه بهترین فیلمنامه از جشنواره کارافیلم (۲۰۰۳) - پلنگ طلایی بهترین فیلم از جشنواره لوکارنو-جایزه تماشاگران و نقره مونتگلفیر از جشنواره سه‌قاره نانت این فیلم همچنین مورد تقدیر سازمان دیده‌بان حقوق بشر قرار گرفت. با این حال، محتوای جنجالی اثر باعث شد اکران عمومی آن در پاکستان با چالش مواجه شود. پس از نمایش فیلم در جشنواره فیلم هندی لس‌آنجلس، صحنه خودکشی شخصیت اصلی بحث‌های فراوانی را برانگیخت. | ## جمع‌بندی | زندگی شخصی صبیحه سومار دارای یک دختر به نام ضیا است که در فیلم **برای مکانی زیر آسمان او را همراهی کرد.