موضوع مقاله: واقع‌نمایی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # واقع‌نمایی | مقدمه: واقع‌نمایی در زبان‌شناسی، (برگرفته از واژه لاتین به‌معنای «راست‌گفته») یک تأیید معنایی یا دستوری بر حقیقت یک پاره‌گفتار است. | ## بخش 1: واقع‌نمایی | به عنوان مثال، گزاره «پل یک مار دید» بر باور به این ادعا تأکید دارد، در حالی که «پل واقعاً یک مار دید» تأکیدی حتی قوی‌تر بر پایه درستِ آن باور است (او شیئی را ادراک کرد، باور داشت که آن یک مار است، و در واقعیت نیز آن شیء یک مار بود). تعریف صوریِ واقع‌نمایی، بافت (Context) را به عنوان یک عملگر گزاره‌ای در نظر می‌گیرد (جیاناکیدو ۱۹۹۸). برای عملگرهای زمانی و نمودی، تعریف واقع‌نمایی تا حدودی پیچیده‌تر است: برای عملگرهای مربوط به لحظات زمانی: فرض کنید F یک عملگر زمانی یا نمودی، و t یک لحظه زمانی باشد. F واقع‌نما است اگر و تنها اگر برای اینکه Fp در زمان t درست باشد، p باید در یک زمان (مرتبط با بافت) مانند ≤ t درست باشد؛ در غیر این صورت F ناواقع‌نما است. یک عملگر ناواقع‌نمای F ضدواقع‌نما است اگر و تنها اگر برای اینکه Fp در زمان t درست باشد، ¬p باید در یک زمان (مرتبط با بافت) مانند ≤ t درست باشد. برای عملگرهای مربوط به بازه‌های زمانی: فرض کنید F یک عملگر زمانی یا نمودی، و t یک بازه زمانی باشد. F واقع‌نما است اگر و تنها اگر برای اینکه Fp درباره t درست باشد، p باید درباره تمام بازه‌های (مرتبط با بافت) ⊆ t درست باشد؛ در غیر این صورت F ناواقع‌نما است. یک عملگر ناواقع‌نمای F ضدواقع‌نما است اگر و تنها اگر برای اینکه Fp درباره t درست باشد، ¬p باید درباره تمام بازه‌های (مرتبط با بافت) ⊆ t درست باشد. عملگرهای ناواقع‌نما نفی واقع‌نما است، هرچند با قطبیت مخالف که گاهی «ضدواقع‌نما» نامیده می‌شود: «پل ماری ندید» تأیید می‌کند که گزاره «پل ماری دید» نادرست است. در زبان انگلیسی، وجه‌های غیرخبری یا وجه‌های غیرواقعی (irrealis) مکرراً در معنای ناواقع‌نما به کار می‌روند: «ممکن است پل ماری دیده باشد» و «پل ماری می‌دید» (شرطی) بر اینکه پل واقعاً ماری دیده است تأکید نمی‌کنند و جمله دوم تلویحاً اشاره دارد که او ندیده است. | ## بخش 2: واقع‌نمایی | «پل قطعاً ماری می‌دید» واقع‌نما است و برخی زبان‌ها برای چنین مواردی وجه شرطی واقع‌نمای جداگانه‌ای دارند. آناستازیا جیاناکیدو (۱۹۹۸) استدلال کرد که پدیده‌های قطبیِ مختلفِ مشاهده شده در زبان، جلوه‌هایی از وابستگیِ عناصر قطبی به (نا)واقع‌نماییِ بافتِ ظهورشان هستند. این وابستگیِ (نا)واقع‌نما ممکن است مثبت (مجوزدهنده) یا منفی (ضدمجوز) باشد و از معناشناسیِ حساسِ عناصر قطبی ناشی می‌شود. در زبان‌های مختلف، عناصر قطبی متفاوت ممکن است به واقع‌نمایی، ضدواقع‌نمایی یا ناواقع‌نمایی حساسیت نشان دهند. به همین دلیل، نظریه‌های مبتنی بر ناواقع‌نمایی را می‌توان بسط‌دهنده نظریه‌های مبتنی بر استلزام رو به پایین دانست، چرا که اجازه می‌دهند موارد بیشتری از مجوزدهی به عناصر قطبی تبیین شوند. استلزام رو به پایین پیش‌بینی می‌کند که عناصر قطبی در حوزه نفوذ نفی، سورهای مستلزم رو به پایین مانند «تعداد کمی از N»، «حداکثر n عدد N»، «هیچ N»، و محدودیتِ «هر» مجاز باشند: هیچ دانش‌آموزی «چیزی» (anything) ندید. سورهای غیریکنوا سورهایی مانند «دقیقاً سه دانش‌آموز»، «هیچ‌کس جز جان» و «تقریباً هیچ‌کس»، غیریکنوا (Non-monotone) هستند (و بنابراین مستلزم رو به پایین نیستند) اما با این وجود، واژه any را می‌پذیرند: % دقیقاً سه دانش‌آموز «چیزی» دیدند. (مستلزم این نیست که «مری به‌سختی با مادرش حرف زد».) مری به‌ندرت «چیزی» مطالعه کرد. (مستلزم این نیست که «مری به‌ندرت زبان‌شناسی مطالعه کرد».) پرسش‌ها عناصر قطبی در پرسش‌ها بسیار رایج هستند، اگرچه پرسش‌ها یکنوا (Monotone) نیستند. اگرچه پرسش‌های دارای سوگیری به سمت پاسخ منفی، مانند «آیا [اصلاً] به هیچ کتابی اهمیت می‌دهی؟» (پرسش‌های ضمیمه مبتنی بر جملات منفی سوگیری بیشتری نشان می‌دهند)، گاهی می‌توانند به عنوان مستلزم رو به پایین دیده شوند، اما این رویکرد نمی‌تواند حالت کلی را تبیین کند؛ مانند مثال بالا که بافت کاملاً خنثی است. | ## بخش 3: واقع‌نمایی | همچنین نمی‌تواند توضیح دهد که چرا پرسش‌های منفی، که طبیعتاً تمایل به سوگیری دارند، به عناصر قطبی منفی مجوز نمی‌دهند. در معناشناسی که پرسش را به عنوان مجموعه‌ای از پاسخ‌های صحیح آن در نظر می‌گیرد، دلالت یک پرسش قطبی شامل دو پاسخ احتمالی است: آیا مری را دیدی؟ = { مری را دیدی ∨ مری را ندیدی } از آنجا که فصل «p ∨ q» نه مستلزم p است و نه مستلزم q، این بافت ناواقع‌نماست که پذیرش any را توضیح می‌دهد. طبق تعریف صوریِ واقع‌نمایی برای عملگرهای زمانی، آینده ناواقع‌نماست: اینکه «جان یک بطری شراب خواهد خرید» در زمان «حال» درست باشد، مستلزم این نیست که «جان یک بطری شراب می‌خرد» در هر لحظه‌ای تا زمان حال (و خودِ آن) درست باشد. از سوی دیگر، گذشته واقع‌نما است: اینکه «جان یک بطری شراب خرید» در زمان «حال» درست باشد، مستلزم آن است که لحظه‌ای پیش از حال وجود داشته باشد که در آن «جان یک بطری شراب می‌خرد» درست باشد. نمود عادتی ناواقع‌نما است؛ زیرا برای مثال، اینکه «او معمولاً خوش‌رو است» در یک بازه زمانی درست باشد، مستلزم این نیست که «او خوش‌رو است» در تمام زیربازه های آن درست باشد. این در تضاد با مواردی نظیر نمود استمراری است که واقع‌نما بوده و مانع استفاده از عناصر قطبی منفی می‌شود. افعال وجهی افعال وجهی عموماً محیط‌های مناسبی برای عناصر قطبی ایجاد می‌کنند: مری ممکن است با «هر کسی» (anybody) صحبت کند. چنین بافت‌هایی با وجود غیریکنوا بودن و حتی گاهی مستلزم رو به بالا بودن («مری باید تانگو برقصد» مستلزم «مری باید برقصد» است)، ناواقع‌نما هستند. | ## جمع‌بندی | (مقایسه کنید با: «تو می‌توانی/باید هر سیبی را برداری»، «من از تو می‌خواهم که هر سیبی را برداری».) مقدمِ جملات شرطی مقدم در جملات شرطی یکی از رایج‌ترین محیط‌ها برای عناصر قطبی است.