موضوع مقاله: حمله هوایی به مدرسه شجره طیبه میناب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حمله هوایی به مدرسه شجره طیبه میناب | مقدمه: در روز ۹ اسفند ۱۴۰۴، در نخستین ساعات جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، دبستان و پیش‌دبستانی غیرانتفاعی دخترانه و پسرانهٔ شجرهٔ طیبه وابسته به نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ندسا) در میناب مورد حمله قرار گرفت. | ## بخش 1: حمله هوایی به مدرسه شجره طیبه میناب | بر اساس روایت شاهدان عینی که با تحلیل‌های مبتنی بر تصاویر ماهواره‌ای تأیید شده‌اند، این مدرسه در سه نوبت جداگانه هدف اصابت قرار گرفت. تا ۱۵ مارس ۲۰۲۶، این حمله مرگبارترین رویداد از نظر تلفات غیرنظامیان در جنگ جاری محسوب می‌شد. این حمله از سوی دولت ایران، یونسکو و سایر سازمان‌ها و فعالان حقوق بشری بین‌المللی به‌عنوان نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی محکوم شد. پیش زمینه به گزارش گاردین، با اینکه مدرسه شجرهٔ طیبه در مجاورت مجموعه‌ای از ساختمان‌های نظامی نیروی دریایی سپاه پاسداران قرار دارد، اما نشانه‌ای از استفادهٔ نظامی از ساختمان این مدرسه وجود نداشته و کلاس‌ها و حیاط مدرسه با دیوارکشی از پادگان سپاه جدا شده‌اند. همچنین، نقاشی‌های روی دیوار و خط‌کشی‌های حیاط قابل مشاهده از تصاویر ماهواره‌ای، بیانگر غیرنظامی بودن این ساختمان هستند. رویدادها بر اساس گزارش رسانه‌های دولتی ایران، در جریان حملات هوایی ۹ اسفند در سراسر ایران، مدرسه «شجره طیبه» وابسته به نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (ندسا) در میناب هدف اصابت یک موشک قرار گرفت. این حملات هوایی که حدود ساعت ۱۰ صبح به وقت ایران آغاز شد، با زمانی هم‌زمان بود که معمولاً کودکان در ایران برای رفتن به مدرسه آماده می‌شوند، زیرا روز شنبه در ایران روز کاری محسوب می‌شود. سازمان حقوق بشری هه‌نگاو اعلام کرد که در زمان حمله حدود ۱۷۰ دانش‌آموز در مدرسه حضور داشتند، در حالی که وزارت آموزش و پرورش ایران شمار دانش‌آموزان حاضر را ۲۶۴ نفر اعلام کرد. شیوا راد، نماینده شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران، اعلام کرد که مدرسه پس از آغاز حملات هوایی تصمیم به تعطیلی گرفته بود، اما والدین پیش از اصابت موشک نتوانستند خود را به مدرسه برسانند. شدت انفجار بیش از نیمی از ساختمان مدرسه را تخریب کرد، دیوارها را فرو ریخت و موجب فروریختن سقف شد و شماری از افراد زیر آوار گرفتار شدند. تصاویر منتشرشده نیز اجساد برخی قربانیان را نشان می‌دهد که بخشی از بدن آن‌ها زیر آوار مانده است. بر اساس گزارش دو امدادگر هلال احمر و یکی از والدین قربانیان که به میدل ایست آی ارائه شده، پس از حمله نخست به مدرسه، حمله دومی به‌صورت «حمله دوتایی» انجام شد. یکی از امدادگران روایت کرده است که پس از حمله نخست، مدیر مدرسه گروهی از دانش‌آموزان را به نمازخانه منتقل کرده و با والدین تماس گرفته بود تا برای بردن فرزندانشان به مدرسه بیایند؛ اما همان محل اندکی بعد هدف حمله دوم قرار گرفت و بیشتر افرادی که در آنجا پناه گرفته بودند کشته شدند. یکی از والدین نیز این روایت را تأیید کرده و گفته است که پس از تماس مدرسه دربارهٔ حمله نخست، که دخترش از آن جان سالم به در برده بود، در راه رسیدن به مدرسه بود که حمله دوم رخ داد و دخترش کشته شد. به گفته شهردار میناب و وزارت آموزش و پرورش ایران، این مدرسه در مجموع سه بار هدف حمله قرار گرفت. ۱۰ اسفند، بی‌بی‌سی فارسی و برخی خبرگزاری‌ها گزارش‌هایی از اصابت حمله به یک درمانگاه در همان محل منتشر کردند که برخی آن را «حمله دوم به همان مکان» و برخی دیگر «حمله تکمیلی» توصیف کردند. در ویدئوهای منتشرشده، دود از پنجره‌های مدرسه دیده می‌شود؛ مدرسه‌ای که دیوارهای نقاشی‌شده آن با تصاویر مداد رنگی، کودکان و یک سیب تزئین شده بود. کارشناسان همچنین تأیید کردند که نقاط دیگری در نزدیکی مدرسه نیز هدف حمله قرار گرفته بودند. قربانیان در حمله هوایی به مدرسه شجره طیبه ۱۵۶ نفر کشته شدند؛ قربانیان شامل ۱۲۰ دانش‌آموز (۷۳ پسر و ۴۷ دختر)، ۲۶ معلم (که همگی زن بودند)، هفت نفر از والدین دانش‌آموزان (چهار مرد و سه زن)، یک راننده سرویس مدرسه، یک تکنسین داروخانه از درمانگاه مجاور و یک جنین شش‌ماهه بودند. در همان روز رئیس دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان برآورد کرد که بیش از ۱۰۰ نفر در این حمله («به مدرسه و درمانگاه») کشته شده باشند. در ادامه مقام‌های ایرانی اعلام کردند که در این حمله ۱۶۸ تا ۱۸۶ نفر کشته و حدود ۹۵ نفر زخمی شدند. بسیاری از قربانیان دختران دانش‌آموز ۷ تا ۱۲ ساله بودند که برخی از آنان زیر آوار گرفتار شدند. به گفته یکی از مقام‌های محلی، علاوه بر دانش‌آموزان، شماری از والدین آنان و کارکنان مدرسه نیز در میان کشته‌شدگان بودند. خبرگزاری دولتی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) نیز گزارش داد که مدیر مدرسه در این حمله کشته شده است. بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی هویت حداقل ۴۹ نفر از قربانیان شامل ۲۴ پسر، ۲۱ دختر و ۴ زن را شناسایی کرد. پیامدها اظهارنظرهای رسمی اولیه در ایران شامل این بود که دولت ایران اعلام کرد موشک شلیک‌شده در چارچوب حمله هوایی ایالات متحده و اسرائیل بوده است. احمد نفیسی، معاون استاندار استان هرمزگان، گفت مدرسه در جریان حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به میناب هدف قرار گرفته است. | ## بخش 2: حمله هوایی به مدرسه شجره طیبه میناب | ویدئوهای ثبت‌شده از مدرسه ویران‌شده بلافاصله پس از حمله توسط نیویورک تایمز، واشینگتن پست، رویترز و سازمان راستی‌آزمایی ایرانی «فکت‌نامه» به‌عنوان تصاویر واقعی تأیید شد؛ این ویدئوها با تصاویر پیشین از مدرسه مقایسه شده بودند. اندکی بعد عملیات جست‌وجو و نجات آغاز شد؛ بخشی از این تلاش‌ها به‌صورت خودجوش توسط شهروندان و بخشی دیگر توسط نیروهای امدادی هلال احمر ایران انجام گرفت. در ابتدا امدادگران و مردم با دست‌های خالی در میان آوار جست‌وجو می‌کردند، اما سپس برای نجات افرادی که زیر آوار گرفتار شده بودند از جرثقیل‌های ساختمانی و بیل استفاده شد. در همین حال دود سیاه ناشی از آتش‌سوزی همچنان از پنجره‌های ساختمان نیمه‌ویران خارج می‌شد. تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد که در جریان عملیات جست‌وجو، بقایای اجساد، اعضای جداشده بدن و کیف‌های مدرسه از زیر آوار بیرون آورده می‌شد. در یکی از ویدئوها مردی که در حال جست‌وجو در میان آوار بود، کتاب‌های درسی و برگه‌های تمرین پوشیده از گردوغبار را در دست گرفته و فریاد می‌زد:«این‌ها کتاب‌های مدرسه کودکانی است که زیر این ویرانه‌ها و این آوار مانده‌اند. اینجا یک مدرسه بود و آن‌ها برای درس خواندن آمده بودند.»پیکر قربانیان در کیسه‌های مخصوص جمع‌آوری شد و مجروحان با آمبولانس به مراکز درمانی منتقل شدند. در ادامه همان روز، اجساد قربانیان به بستگان آنان که در محل مشخصی در نزدیکی حادثه گرد آمده بودند تحویل داده شد. شمار زیاد قربانیان موجب شد سردخانه‌های میناب با کمبود ظرفیت مواجه شوند و برخی اجساد در کامیون یخچال‌دار نگهداری شوند. دفتر دادستان عمومی میناب نیز همان روز از طریق خبرگزاری دولتی خبرگزاری جمهوری اسلامی اعلام کرد که ۱۵۰ «دانش‌آموز بی‌گناه» کشته شده‌اند و برخی همچنان زیر آوار باقی مانده بودند. همچنین رئیس دستگاه قضایی استان هرمزگان اعلام کرد که تا آن زمان هویت ۱۴۰ نفر از جان‌باختگان شناسایی شده و تلاش‌ها برای شناسایی ۲۵ نفر دیگر ادامه دارد؛ او افزود بقایای بمب‌های استفاده‌شده در حمله نیز کشف و برای بررسی و انجام تحقیقات ضبط شده است. مراسم تشییع جنازه در ۱۰ اسفند، ایران مراسم تشییع جنازه گروهی کودکان کشته‌شده در حمله هوایی به مدرسه شجره طیبه را در میدان عمومی شهر میناب برگزار کرد. شرکت‌کنندگان در این مراسم تصاویر مربوط به حمله و شعارهایی در محکومیت آن را در دست داشتند؛ از جمله عبارتی که مادر یکی از قربانیان آن را «سندی از جنایت‌های آمریکا» توصیف کرد. تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد که بیل‌های مکانیکی در محل دفن جمعی در حال آماده‌سازی بیش از صد قبر بودند. سپس سوگواران در قالب یک مراسم تشییع، تابوت قربانیان را به محل دفن منتقل کردند و در آنجا خاکسپاری انجام شد. تحلیل براساس گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام آمریکایی، تحقیق اولیه نهایی نشده ارتش آمریکا نشان می‌دهد که «احتمالاً» نیروهای آمریکایی مسئول حمله به این مدرسه بوده‌اند. مقام‌های جمهوری اسلامی این حمله را به ایالات متحده و اسرائیل نسبت داده‌اند و آن را «حمله‌ای عمدی» به غیرنظامیان و کودکان توصیف کرده‌اند. به گفته رئیس کل دادگستری هرمزگان، آمریکا و اسرائیل در حمله به دبستان شجره طیبه در ساعت ۱۱:۳۰ شنبه نهم اسفند پنج حمله هوایی انجام دادند. مشاور سیاست خارجی بنیامین نتانیاهو در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌ان گفت حمله به احتمال زیاد نتیجه خطای شلیک موشک‌های جمهوری اسلامی بوده است. ادعاهای دیگر روزنامه نیویورک تایمز نیز گزارش داد که «یک موشک سرگردان به‌تنهایی نمی‌توانست چنین آسیب دقیق و هدفمندی را به چند ساختمان در سراسر پایگاه دریایی وارد کند». دونالد ترامپ، جمهوری اسلامی را مسئول حمله به مدرسه دخترانه در میناب خواند و گفت: «بر اساس آنچه دیده‌ام، کار ایران بوده است». همچنین در شبکه اجتماعی X ادعا شد که سپاه پاسداران مسئولیت تخریب اشتباهی مدرسه در اثر حمله موشکی را پذیرفته است؛ در حالی که هیچ بیانیه رسمی از سوی دولت ایران در این زمینه منتشر نشده بود. برخی حساب‌های دیگر در شبکه‌های اجتماعی نیز ادعا کردند که تصاویر منتشرشده مربوط به ویدئوهای قدیمی در پاکستان است، اما این ادعا نیز تکذیب شد. فرایند و دقت هدف‌گیری بنا بر تحقیقات سی‌بی‌سی و ان‌پی‌آر، منطقه ای که مدرسه شجره طیبه در آن واقع شده هدف چندین قرار گرفت، و چند گودال و ستون دود در اثر آن حملات ایجاد شد، در حالی که مدرسه و نیز مجتمع پیرامون آن درون منطقه عملیات ارتش آمریکا قرار داشت، و حملات هوایی تأیید شده آمریکا در نزدیکی آن به وقوع پیوست. هر دو تحقیق به این نتیجه رسیدند که حمله احتمالاً ناشی از اشکال در جمع‌آوری اطلاعات بوده است. تحقیقی از سوی نیویورک تایمز نیز به این نتیجه رسید که مدرسه احتمالاً توسط یک حمله دقیق آمریکا مورد اصابت قرار گرفته است. کوری شر و جیمن ون دن هوک پژوهشگران آزمایشگاه بوم‌شناسی منازعه دانشگاه ایالتی اورگن ذکر کردند که مرکزوارهای انفجار «بسیار واضح» هستند. | ## بخش 3: حمله هوایی به مدرسه شجره طیبه میناب | جفری لوییس متخصص عکسبرداری ماهواره ای موافق بود که حملات هوایی با دقت انجام شده ولی افزود که اشتباه بودن حمله محتمل تر است. بنا بر گفته لوییس، بر اساس موقعیت میناب احتمال این که آمریکا حمله را انجام داده باشد بیشتر است تا اسرائیل. تحقیقی از سوی سی بی سی به این نتیجه رسید که بمباران مدرسه بخشی از حملات هوایی دقیق به مجتمع نظامی مجاور ساختمان هدف قرار گرفته بوده و اشتباهی نبوده. تحقیقات بلینگکت و بی‌بی‌سی وریفای ویدئوی منتشر شده از سوی خبرگزاری مهر را مکان‌یابی کردند، ویدئویی که نشان می‌دهد یک موشک کروز که هر دو آن را یک تاماهاک بی‌جی‌ام-۱۰۹ آمریکایی شناسایی کرده‌اند کوتاهی پس از مورد اصابت قرار گرفتن مدرسه به ناحیه نزدیک مدرسه برخورد می‌کند. آمریکا تنها شرکت کننده در این منازعه است که از این موشک استفاده می‌کند، و جفری لوییس استاد امنیت جهانی می‌گوید که موشک درون این ویدئو با هیچ‌یک از تسلیحاتی در تملک ایران جور نیست. این ویدئو تأیید کرد که ایالات متحده به اهدافی در نزدیکی مدرسه حمله کرده، و بلینگکت اضافه کرد که ویدئو مستقیماً با ادعای ترامپ که یک موشک ایرانی به مدرسه اصابت کرده در تضاد است. هشت کارشناس مهمات نیز برای واشینگتن پست تأیید کردند که این موشک یک تاماهاک بوده است. تحقیقات نظامی ایالات متحده در ۵ مارس، رویترز گزارش کرد که دو تن از کارکنان نظامی آمریکایی درگیر در یک تحقیق داخلی بر این باورند که حمله احتمالاً از سوی آمریکا انجام شده، گرچه نتیجه‌گیری نهایی هنوز حاصل نشده است. آمریکا و اسرائیل حملات خود را از نظر جغرافیایی تقسیم کردند، و آمریکا مسئول حمله به هدف‌ها در جنوب ایران بود که این مدرسه در آن واقع شده بود. تحلیل مستقل عکس‌های ماهواره ای به این شاره کردند که مدرسه و مجتمع نظامی سیدالشهدا تقریباً به طور همزمان توسط مهمات پرتاب شده از هوا مورد اصابت قرار گرفته‌اند. در ۱۳ مارس، وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا پیت هگست وعده یک تحقیق کامل به این حمله را داد، تحقیقی که واشینگتن پست آن را تأیید ضمنی مسئولیت آمریکا برای حمله توصیف کرد. رئیس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا روز سه‌شنبه ۱۹ می از فرمانده سنتکام خواست دربارهٔ این حمله توضیح دهد. اسمیت گفت شواهد تقریباً روشن است و ارتش آمریکا در گذشته هم در موارد مشابه، حتی قبل از پایان تحقیقات، اشتباهاتش را پذیرفته بود. او پرسید آیا آمریکا می‌تواند همین حالا قبول کند که این حمله اشتباه بوده و مسئولیتش با آمریکاست؟ کوپر نه تأیید کرد و نه رد که گزارش نیویورک‌تایمز — مبنی بر اینکه بررسی اولیه آمریکا را مقصر دانسته — درست است. قانونی بودن شنن بوش، دانشیار حقوق دانشگاه ادیث کوان، حمله را از نظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه (IHL) تحلیل کرد. بوش بدون گرفتن نتیجه‌گیری‌های قطعی ذکر کرد که مدارس و کودکان زیر ۱۸ سال به طور ویژه در حفاظت حقوق بین‌الملل بشردوستانه قرار دارند و نتیجه گرفت که «قانونی بودن آن حمله بر این اساس استوار است که آیا آسیب مورد انتظار به کودکان و مدرسه در قیاس با مزیت نظامی به دست آمده از حمله به هدف بیش از حد بوده یا نه.» جنینا دیل کارشناس حقوق بین‌الملل بشردوستانه در مورد حمله گفت که حمله کنندگان ملزمند «وضعیت اهداف را تأیید کنند» تا از آسیب رساندن به غیرنظامیان خودداری شود. بت ون شک گفت که آمریکا باید «می‌دانست که یک مدرسه در آن نزدیکی قرار دارد.» کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد حمله را یک جنایت جنگی احتمالی تحت اساسنامه رم خواندند. واکنش‌ها در ایران مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور این حمله را محکوم کرد و گفت این اتفاق از خاطره مردم زدوده نخواهد شد. حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، گزارش این حمله را «تلخ‌ترین خبر» توصیف کرد. عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران، نیز اعلام کرد که «جنایت‌ها علیه مردم ایران بدون پاسخ نخواهد ماند». سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران هم این حمله هوایی را «جنایتی آشکار» توصیف کرد و افزود که «جهان باید در برابر این بی‌عدالتی بزرگ بایستد» و از جمله شورای امنیت سازمان ملل متحد باید مطابق مسئولیت اصلی خود بر اساس منشور سازمان ملل اقدام کند.} یونسکو سازمان ملل در بیانیه‌ای این حمله موشکی را محکوم کرد و آن را «نقض شدید قانون بشردوستانه» خواند. فولکر تورک کمیسر عالی شورای حقوق بشر سازمان ملل هم یک ماه بعد از این اتفاق از واشینگتن خواست تحقیقات خود را هرچه زودتر تکمیل و اعلام کند. ملاله یوسف‌زی، زن پاکستانی و فعال حقوق بشر، که سفیر صلح سازمان ملل متحد و برنده جایزه صلح نوبل است، گفت که خبر حمله هوایی او را «دلشکسته و وحشت‌زده» کرده است. سناتورهای دموکرات آمریکایی از جمله برایان شاتس، پتی موری، جک رید و مارک وارنر کشتار دانش‌آموزان را تحت هر شرایطی وحشتناک و غیرقابل قبول خواندند و خواستار پاسخگویی شفاف و بی‌طرفانه پنتاگون دربارهٔ این حمله شدند. آنها خواستند مشخص شود که آیا تصمیم‌های سیاسی و تغییر قواعد جنگی توسط دولت ترامپ زمینه‌ساز این فاجعه انسانی شده است. | ## جمع‌بندی | چین هرنوع حمله به غیرنظامیان را محکوم کرد و واقعهٔ مدرسهٔ میناب را مغایر با وجدان و اخلاق انسانی دانست و ۲۰۰ هزار دلار به عنوان همدردی با خانواده‌های دانش‌آموزان به هلال احمر ایران کمک کرد.