موضوع مقاله: آموزش در آنگولا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در آنگولا | مقدمه: آموزش در آنگولا در چارچوب قانون آموزش آنگولا (۱۳/۰۱) مصوب ۳۱ دسامبر ۲۰۰۱ (۱۰ دی ۱۳۸۰) شامل شش سال تحصیل اجباری است. | ## بخش 1: آموزش در آنگولا | آموزش ابتدایی بزرگسالان همچنان در سطح پایینی قرار دارد؛ بر پایه سرشماری سال ۲۰۲۴، نرخ باسوادی در آنگولا به ۷۲٫۶ درصد رسیده‌است. آنگولا کشوری است که تاریخ آموزش آن ریشه در دوران استعمار پرتغال دارد و پس از استقلال در سال ۱۹۷۵ (۱۳۵۴ خورشیدی) و به‌ویژه در جریان جنگ داخلی آنگولا (۱۹۷۵–۲۰۰۲)، آسیب‌های فراوانی به زیرساخت‌های آموزشی آن وارد شد. با پایان جنگ داخلی و افزایش درآمدهای نفتی، دولت آنگولا تلاش‌های گسترده‌ای برای بازسازی و گسترش نظام آموزشی آغاز کرد. ابتکار سنجش حقوق بشر (HRMI) نشان می‌دهد که آنگولا تنها ۳۶٫۷ درصد از آنچه با توجه به سطح درآمد خود می‌توانست برای تحقق حق آموزش انجام دهد را به اجرا درآورده است و این امتیاز در ردیف «بسیار ضعیف» جای می‌گیرد. در حالی که در آموزش ابتدایی این کشور ۶۱٫۴ درصد از توانش بهره می‌برد، این رقم برای آموزش متوسطه تنها ۱۲٫۰ درصد است. پیشینه در بیشتر دوران استعمار، دسترسی آفریقایی‌ها به امکانات آموزشی بسیار محدود بود. در پرتغال سرزمینی، که مرکز قدرت استعماری حاکم بر آنگولا از قرن شانزدهم تا ۱۹۷۵ بود، در پایان قرن نوزدهم نرخ بی‌سوادی بیش از ۸۰ درصد بود و در سرشماری ۱۹۳۰، همچنان ۶۸٫۱ درصد جمعیت پرتغال بی‌سواد شناخته می‌شد. تنها در اواسط دهه ۱۹۶۰ بود که این کشور آموزش عمومی را برای همه کودکان ۶ تا ۱۲ ساله فراهم کرد و سرزمین‌های ماوراء بحار نیز از این تحولات بهره‌مند شدند. در آنگولا تا دهه ۱۹۵۰، امکانات دولتی برای چنین قلمرو گسترده‌ای اندک بود و تنها در مناطق شهری وجود داشت. در نتیجه، هر مأموریت نظام مدرسه‌ای جداگانه‌ای بنیان نهاد و کودکان به زبان و فرهنگ پرتغالی آموزش می‌دیدند. آموزش فراتر از سطح آموزش ابتدایی پیش از ۱۹۶۰ برای بیشتر سیاهپوستان آفریقایی در دسترس نبود و نسبت گروه سنی دبیرستانی در اوایل دهه ۱۹۷۰ در مقایسه با آنگولایی‌های سفیدپوست بسیار ناچیز بود. به‌طور کلی، کیفیت آموزش در سطح ابتدایی معقول بود، هرچند گاهی آموزش عمدتاً توسط آفریقایی‌هایی با صلاحیت‌های بسیار اندک برگزار می‌شد. این نخستین دانشگاه آنگولا مدارکی در رشته‌های گوناگون از مهندسی تا پزشکی اعطا می‌کرد. درگیری میان ارتش پرتغال و چریک‌های ملی‌گرا در جنگ استعماری پرتغال (۱۹۶۱–۱۹۷۴) به این رشد آموزشی که از اواخر دهه ۱۹۵۰ آغاز شده بود آسیب جدی نرساند. اما جنگ داخلی آنگولا (۱۹۷۵–۲۰۰۲) که پس از استقلال درگرفت، نظام آموزشی را به هرج‌ومرج کشاند و دستاوردهای دو دهه اخیر را به شدت آسیب رساند.Warner, Rachel. با استقلال و آغاز جنگ داخلی، بیشتر پرتغالی‌ها (از جمله تقریباً همه کارکنان مدارس متوسطه) آنگولا را ترک کردند، بسیاری از ساختمان‌ها آسیب دیدند و در دسترس بودن مواد آموزشی محدود شد. گزارش نخستین کنگره حزب که در دسامبر ۱۹۷۷ منتشر شد، آموزش را در اولویت بالایی قرار داد. دولت سطح بی‌سوادی پس از استقلال را بین ۸۵ تا ۹۰ درصد برآورد کرد و از بین بردن بی‌سوادی را به عنوان یک وظیفه فوری تعیین نمود. در زمان استقلال ۲۵٬۰۰۰ آموزگار ابتدایی وجود داشت اما کمتر از ۲٬۰۰۰ نفر از آن‌ها حتی به‌طور حداقلی واجد شرایط تدریس به کودکان ابتدایی بودند. کمبود مدرسان واجد شرایط در سطح مدرسه متوسطه شدیدتر بود و تنها ۶۰۰ آموزگار در این سطح وجود داشت. نخستین کنگره حزب در پاسخ به این مشکل تصمیم گرفت یک نظام تحصیلات اجباری هشت‌ساله، رایگان و پایه برای کودکان ۷ تا ۱۵ ساله برقرار کند. ثبت‌نام در مدارس که با توجه به جوانی جمعیت آنگولا بسیار کُند رشد می‌کرد، بازتاب پیامدهای وخیم شورش بود. در سال ۱۹۷۷ دولت گزارش داد که بیش از یک میلیون دانش‌آموز ابتدایی و حدود ۱۰۵٬۰۰۰ دانش‌آموز متوسطه ثبت‌نام کرده‌اند که تقریباً دو برابر ارقام ۱۹۷۳ بود. آمار رسمی دولتی که در سال ۱۹۸۴ منتشر شد نشان داد که ثبت‌نام در مقطع ابتدایی به ۸۷۰٬۴۱۰ نفر کاهش یافته، در حالی که ثبت‌نام در مقطع متوسطه (شامل هنرستان و دانشسرای تربیت معلم) به ۱۵۱٬۷۵۹ نفر افزایش یافته‌است. | ## بخش 2: آموزش در آنگولا | از جمله این نهادها دانشکده علوم کشاورزی در هوامبو بود که پیش از استقلال به امکانات آموزشی فراوان خود، به‌ویژه مؤسسه پژوهش‌های کشاورزی بنیان‌گذاری‌شده توسط پرتغال که اکنون به دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه اگوستینو نیتو تعلق دارد، شهره بود. دانشگاه لوآندا که در سال ۱۹۶۲ تأسیس شده بود، در سال ۱۹۸۵ به افتخار نخستین رئیس‌جمهور آنگولا، آگوستینیو نتو، به نام کنونی دانشگاه اگوستینو نیتو تغییر نام یافت. در سال ۱۹۸۴، این دانشگاه که تنها دانشگاه کشور بود، ۴٬۴۹۳ دانشجو داشت و این عدد تا سال ۱۹۸۶ به ۳٬۱۹۵ نفر کاهش یافت. در سال ۱۹۸۶ مجموعاً ۷۲٬۳۳۰ نفر در برنامه‌های سوادآموزی بزرگسالان ثبت‌نام کرده بودند. دولت اجرای برنامه آموزشی خود را در همکاری نزدیک با متحدانش، به‌ویژه کوبا و اتحاد جماهیر شوروی، آغاز کرد. صدها آموزگار کوبایی و شوروی برای تدریس به آنگولا آمدند و حدود ۵٬۰۰۰ دانشجوی آنگولایی در کوبا یا اتحاد شوروی تحصیل کردند. با این همه، شورش یونیتا مانع از ساختن نظام آموزشی نوین بر ویرانه‌های آنچه از پرتغالی‌ها به میراث رسیده بود، شد. بین ۱۹۷۷ و اواسط دهه ۱۹۸۰ ثبت‌نام در مدارس کاهش یافت که بازتاب پیامدهای وخیم شورش بود. در سال ۱۹۸۷ سازمان JMPLA کمپین ویژه‌ای برای جذب ۱٬۰۰۰ جوان به عنوان آموزگار ابتدایی در استان لوآندا آغاز کرد. سازمان OMA برنامه‌هایی برای آموزش سواد به زنان راه‌اندازی کرد و در برنامه‌های کاهش مرگ‌ومیر نوزادان و ارتقای بهداشت خانواده نیز مشارکت داشت. حتی ارتش در سال ۱۹۸۰ گروه ویژه‌ای به نام هشتمین آخرین دسته از لشکر رفیق دانژرو تشکیل داد که وظیفه اصلی آن تدریس در مقطع ابتدایی بود و تا سال ۱۹۸۷ گزارش شد که ۶٬۶۳۰ عضو این لشکر به ۳۰۹٬۴۱۹ دانش‌آموز آموزش داده‌اند. در سال ۱۹۸۸، بر پایه آمار مرکز اطلاعات دفاعی ایالات متحده، دولت آنگولا به ازای هر نفر بیشتر برای نظامی (۸۹۲ دلار) تا آموزش (۳۱۰ دلار) هزینه می‌کرد. جنگ در مناطق جنوبی و مرکزی کشور مانع از گسترش نظام مدرسه‌ای می‌شد و پیامدهای آن، از جمله حملات یونیتا به مدارس و آموزگاران و جابجایی گسترده مردم روستایی، آموزش صدها هزار کودک را مختل کرد. پس از استقلال از پرتغال در سال ۱۹۷۵، دانشجویان آنگولایی همچنان از طریق موافقتنامه‌های دوجانبه میان دولت‌های پرتغال و آنگولا به دبیرستان‌ها، مؤسسات پلی‌تکنیک و دانشگاه‌های پرتغالی راه می‌یافتند. با این حال بسیاری از کسانی که در کشورهای اروپایی مانند پرتغال و روسیه تحصیل می‌کردند نه دوره‌های تحصیلی خود را به پایان رساندند و نه به آنگولا بازگشتند. گزارش سالانه ۱۹۹۹ یونیسف دربارهٔ «وضعیت کودکان جهان» پیش‌بینی کرد که نرخ بی‌سوادی در قرن بعدی افزایش خواهد یافت، زیرا از هر چهار کودک در فقیرترین کشورها یکی در مدرسه نخواهد بود. دانش‌آموزان اغلب مسئول پرداخت هزینه‌های جانبی مرتبط با مدرسه از جمله کتاب و لوازم‌التحریر هستند. در سال ۱۹۹۹، نرخ ناخالص ثبت‌نام ابتدایی ۷۴ درصد و در سال ۱۹۹۸ نرخ خالص ثبت‌نام ابتدایی ۶۱ درصد بود. گزارش‌ها حاکی از آن است که درصد بیشتری از پسران در مقایسه با دختران به مدرسه می‌روند. در طول جنگ داخلی آنگولا (۱۹۷۵–۲۰۰۲)، گزارش شد که نزدیک به نیمی از تمام مدارس غارت و ویران شدند که به مشکل ازدحام بیش از حد انجامید. وزارت آموزش در سال ۲۰۰۵ بیست هزار آموزگار جدید استخدام کرد و آموزش آموزگاران را ادامه داد. آموزگاران معمولاً کم‌حقوق، آموزش‌ناکافی‌دیده و پُرکار هستند و گاهی دو یا سه شیفت در روز تدریس می‌کنند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که آموزگاران از دانش‌آموزان درخواست پرداخت یا رشوه می‌کردند. اگرچه بودجه آموزش در سال ۲۰۰۴ افزایش یافت، نظام آموزشی آنگولا همچنان به شدت کم‌بودجه است. | ## بخش 3: آموزش در آنگولا | در استان‌هایی که بیشترین آسیب را از جنگ دیده بودند، نرخ‌های ناخالص ثبت‌نام به‌طور میانگین کمتر از ۴۰ درصد بود. در سال ۲۰۰۲، تنها ۲۶ درصد از کودکانی که در مقطع ابتدایی ثبت‌نام کرده بودند به پایه چهارم رسیدند. هنگامی که جنگ داخلی در سال ۲۰۰۲ پایان یافت، زیرساخت آموزشی آنگولا در وضعیت آشفته‌ای بود. در سال ۲۰۰۴، دولت کمپین ملی ثبت کودکان را به پایان رساند که از اوت ۲۰۰۲ تاکنون ۳٫۸ میلیون کودک زیر ۱۸ سال را مستند کرده بود. یونیسف و دولت آنگولا کمپین موجود «بازگشت به مدرسه» را با جذب و آموزش ۲۹٬۰۰۰ آموزگار ابتدایی جدید برای سال تحصیلی ۲۰۰۴ گسترش دادند. در نتیجه، ثبت‌نام دانش‌آموزان نزدیک به یک میلیون نفر افزایش یافت، که عمدتاً در پایه‌های اول تا چهارم بود. در آوریل ۲۰۰۴، وزارت آموزش مشاوره‌های عمومی دربارهٔ پیش‌نویس طرح ملی عمل برای آموزش برای همه برگزار کرد. بسیاری از مناطق اسکان سریع، مناطق سخت‌آسیب‌دیده از جنگ داخلی آنگولا و مناطق دوردست روستایی همچنان از خدمات اجتماعی پایه از جمله آموزش محروم هستند. این فقدان خدمات به مهاجرت بیشتر به مراکز شهری و استانی انجامیده که در آن‌ها خدمات پایه و مدارس ظرفیت خود را پشت سر گذاشته‌اند. سال‌های درگیری بسیاری از دانش‌آموزان، از جمله سابق کودک-سربازان، را به شدت آسیب‌دیده روحی و جسمی رها کرده‌است. آزاری که بسیاری از دختران ربوده‌شده و جنگ‌زده تجربه کرده‌اند آن‌ها را به‌ویژه آسیب‌پذیر ساخته و برخی از آن‌ها کودکان خردسالی دارند که در ساعات درسی نیاز به مراقبت دارند. در طول جنگ بسیاری از دانش‌آموزان سال‌هایی از تحصیل را از دست دادند و این امر به کلاس‌هایی پُر از دانش‌آموزان بیش از سن مقرر انجامید. برای این جوانان، خدمات موجود اغلب برای برآورده کردن نیازهای ویژه‌شان ناکافی است. برخی از برنامه‌های آموزش آموزگاران و برنامه‌های اجتماعی شامل آموزش ویژه برای بزرگسالانی می‌شود که با سابق کودک-سربازان، کودکان جنگ‌زده و کودکان درگیر یا در معرض خطر بدترین اشکال کار کودک کار می‌کنند. این افزایش بودجه دولتی به همراه پایان درگیری مسلحانه، فرصت تازه‌ای برای گسترش و بهبود نظام آموزشی آنگولا فراهم آورد. وزارت آموزش آنگولا درخواست پیاده‌سازی «نظام کوبایی» (روش تدریس کوبایی) را از مارس ۲۰۰۹ در استان‌های لوآندا، بنگوئلا، هوامبو و بیه داد تا سپس به دیگر مناطق کشور گسترش یابد. این روش در ابتدا در فوریه در لوآندا به عنوان یک طرح آزمایشی اجرا شد و گروهی از ده آموزگار از کوبا در ماه‌های نخست سال ۲۰۰۹ به این کشور آفریقایی سفر کردند. رهبران آنگولا در پی از بین بردن بی‌سوادی گسترده تا سال ۲۰۱۴ یا دست کم کاهش آن تا آن سال بودند. در سال ۲۰۰۹، UAN به دو بخش تقسیم شد: در حالی که این دانشگاه همچنان با نام خود در لوآندا و استان بنگو وجود دارد، دانشکده‌های موجود در بنگوئلا، کابیندا، هوامبو، لوبنگو، مالانژه و اوییگه اکنون دانشگاه‌های عمومی مستقلی را تشکیل می‌دهند. آموزش عالی در دوران استعمار در دوره استعمار پرتغال، با فشار قشرها خرده‌بورژوازی از همه نژادها، برخی مؤسسات آموزش عالی تأسیس شدند. مهم‌ترین آن‌ها «اِستودوس ژرایس اونیورسیتاریوس» بود که در سال‌های ۱۹۶۲–۶۳ در لوآندا ایجاد شد و بعدها به دانشگاه لوآندا تبدیل گشت. این دانشگاه دارای دانشکده‌های اقتصاد و پزشکی در لوآندا و یک دانشکده کشاورزی در هوامبو بود. | ## جمع‌بندی | همزمان به کلیسای کاتولیک اجازه داده شد که یک دوره آموزش عالی را به مؤسسه پیو دوازدهم آموزش و خدمات اجتماعی بیافزاید.