موضوع مقاله: فرهنگ نورمن-عرب-بیزانسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فرهنگ نورمن-عرب-بیزانسی | مقدمه: 1-21 در نتیجه، سیسیل تحت حاکمیت نورمن‌ها به چهارراهی برای تعامل میان فرهنگ نورمن و کاتولیک لاتین، ارتدکس بیزانسی و اسلام عربی بدل شد. | ## بخش 1: فرهنگ نورمن-عرب-بیزانسی | فتح جنوب ایتالیا به‌دست نورمن‌ها نخستین نورمن‌ها در فاصلهٔ سال‌های ۱۰۰۰ تا ۱۰۳۰ میلادی، در دوران قرون وسطای میانه، به جنوب ایتالیا رسیدند. خاندان دُهوتویل رابطه‌ای دوسویه و سودمند با پاپ برقرار کرده بودند؛ کلیسا آن‌ها را به‌عنوان حاکمان مشروع به‌رسمیت می‌شناخت و در عوض از حمایت نظامی آن‌ها بهره می‌برد.نورمن‌ها با استفاده از شکاف میان لومباردها و بیزانسی‌ها جای پایی در منطقه یافتند و در سال ۱۰۳۰ پایتختی در آوِرسا بنا کردند. پیروزی سرنوشت‌ساز آنان در سال ۱۰۵۳ رخ داد، زمانی که نیروی پاپی متشکل از لومباردها و سپاه بیزانس امپراتوری را در «چیوی‌تلا سول فورتوره» شکست دادند. در این نبرد، پاپ لئو نهم که از مخالفان نورمن‌ها پشتیبانی می‌کرد نیز به اسارت درآمد.رابرت گیسکارد پس از فتح سیسیل، لشکرکشی‌های دیگری را برای گسترش نفوذ نورمن‌ها در جنوب ایتالیا آغاز کرد؛ از جمله تصرف باری در ۱۰۷۱ و سالِرنو در ۱۰۷۷. این تهاجم بر گروهی از مزدوران نورس، وارنگیان ــ از جمله پادشاه آیندهٔ نروژ هارالد هاردرادا ــ و نیز چندین دسته از جنگاوران ایتالو-نورمن تکیه داشت. هرچند مرگ مانیاکس در جنگ داخلی بیزانس در ۱۰۴۳ این یورش را ناتمام گذاشت، نورمن‌ها پیشروی‌های بیزانسی‌ها را پی گرفتند و فتح امارت سیسیل و شمال آفریقا را کامل کردند. جزیرهٔ سیسیل از نظر سیاسی میان سه عرب امیرنشین تقسیم شده بود و جمعیت قابل‌توجه ارتدکسِ بیزانسی علیه مسلمانان حاکم شوریدند. یک سال بعد مسینا به‌دست سپاهیان تحت رهبری «راجر بوسّو» (برادر رابرت گیسکارد و راجر یکم، کنت آیندهٔ سیسیل) سقوط کرد و در ۱۰۷۱ نورمن‌ها پالرمو را گرفتند. عرب‌های مسلمان و بربرها تا ۱۰۷۲ همچنان سیسیل و برخی نواحی جنوب ایتالیا را در دست داشتند، اما سرانجام به‌دست نورمن‌های مسیحی شکست خوردند و به قلمروهای ایبری و شمال آفریقا عقب نشستند. از دست رفتن این شهرها ــ هر یک با بندری باشکوه ــ ضربهٔ سختی بر قدرت مسلمانان در جزیره بود. در ۱۰۹۱، نوتو در جنوبی‌ترین دماغهٔ سیسیل و جزیرهٔ مالت، آخرین دژهای عرب، نیز به‌دست نیروهای مسیحی سقوط کرد. حکومت سیسیل شامل پادگان‌های نظامی در شهرهای بزرگ، باج‌گیری از جمعیت مسلمان محلی، حمایت از مسیحیان و ضرب سکه بود. اشراف محلی تا حد زیادی در جای خود باقی ماندند و شاهزادگان مسلمان، دولت مدنی را تحت نظارت سیسیلی‌ها کنترل می‌کردند. ارتباطات اقتصادی بین سیسیل و آفریقا، که قبل از فتح قوی بودند، تقویت شد، در حالی که روابط بین آفریقا و شمال ایتالیا گسترش یافت. ماندگارترین میراث آن، تجدید صف‌بندی قدرت‌های مدیترانه‌ای بود که پس از سقوط آن و نهایی شدن صلح سیسیلی-موحدان در سال ۱۱۸۰ حاصل شد. راجر دوم خود عربی می‌دانست و دلبستهٔ فرهنگ عربی بود.Aubé, 2006, p.177 او در لشکرکشی‌هایش در جنوب ایتالیا از نیروها و ماشین‌های محاصرهٔ عربی و یونانی استفاده کرد و معماران عرب و بیزانسی را برای ساخت بناهای نورمن–عرب–بیزانسی به کار گرفت. بسیاری از فنون کشاورزی و صنعتی که در دو قرن پیشین توسط عرب‌ها به سیسیل آورده شده بود، حفظ و توسعه یافت و به شکوفایی چشمگیر جزیره انجامید.Aubé, 2006, p.164بسیاری از آثار کلاسیک یونانی که برای غربِ لاتین‌زبان از دیرباز از دست رفته بود، از نسخه‌های یونانی بیزانسی یافت‌شده در سیسیل مستقیماً به لاتین ترجمه شد.Lindberg, David C. ISBN 978-0-571-34609-7در دوران راجر دوم، پادشاهی سیسیل بیش‌ازپیش به‌خاطر چندملیتی‌بودن و بردباری دینی‌اش شناخته می‌شد. نورمن‌های کاتولیک، لانگوباردها و سیسیلی‌های بومی، عرب‌های مسلمان و یونانیان ارتدکس بیزانسی در این دوره در هماهنگی نسبی زیستند، و گفته می‌شود راجر دوم طرح برپایی امپراتوری‌ای را داشت که تا مصر فاطمی و دولت‌های صلیبی در شام گسترش می‌یافت، اما مرگش در ۱۱۵۴ مانع تحقق آن شد.Les Normands en Sicile, p. | ## بخش 2: فرهنگ نورمن-عرب-بیزانسی | 17.یکی از بزرگ‌ترین آثار جغرافیایی قرون وسطی، کتاب روجر اثر شریف ادریسی، برای راجر دوم نگاشته شد.Lewis, 1993, p.148 در پایان سدهٔ دوازدهم، برآورد می‌شود یک‌سوم جمعیت سیسیل به زبان یونانی میانه سخن می‌گفتند و بقیه به زبان‌های رومیِ آورده‌شده از ایتالیا (مانند زبان سیسیلی، گالی-سیسیلی و زبان نورمان باستان), عربی سیسیلی و عبری تکلم داشتند.Loud, G. p.494هرچند زبان دربار فرانسوی باستان (از شاخهٔ زبان‌های اوییل) بود، همهٔ فرمان‌های سلطنتی به زبان مخاطبان صادر می‌شد: لاتین، یونانی بیزانسی، عربی و عبری.Aubé, 2006, p.162 ردای سلطنتی راجر که در تاج‌گذاری (و سپس در تاج‌گذاری فریدریش دوم، امپراتور مقدس روم) پوشیده شد، کتیبه‌ای عربی با تاریخ قمری ۵۲۸ (۱۱۳۳–۱۱۳۴) داشت. نویسندگان اسلامی شگفت‌زده از بردباری پادشاهان نورمن چنین نوشتند: «با [مسلمانان] به نیکی رفتار شد و حتی در برابر فرانک‌ها نیز از آنان حمایت می‌شد. از این رو، آنان عشق بسیاری به پادشاه راجر داشتند.» ابن اثیرQuoted in تعاملات با پادشاهان بعدی نورمن، به عنوان مثال در زمان ویلیام دوم سیسیل، ادامه یافت، همان‌طور که ابن جبیر، جغرافیدان اسپانیایی-عرب که پس از بازگشت از زیارت مکه در سال ۱۱۸۴ در این جزیره فرود آمد، گواهی می‌دهد. او همچنین از اینکه متوجه شد حتی برخی از مسیحیان به زبان عربی صحبت می‌کنند و چندین مقام دولتی مسلمان هستند، شگفت‌زده شد: نگرش پادشاه واقعاً خارق‌العاده است. نگرش او نسبت به مسلمانان بی‌نقص است: او به آنها شغل می‌دهد، مأموران خود را از بین آنها انتخاب می‌کند، و همه، یا تقریباً همه، ایمان خود را مخفی نگه می‌دارند و می‌توانند به دین اسلام وفادار بمانند. پادشاه به مسلمانان اعتماد کامل دارد و برای انجام بسیاری از امور خود، از جمله مهم‌ترین آنها، به آنها تکیه می‌کند، تا جایی که متصدی بزرگ آشپزی یک مسلمان است (...). وزرا و پیشخدمت‌های او خواجه‌سرا هستند که تعدادشان زیاد است و اعضای دولت او هستند و او برای امور خصوصی خود به آنها تکیه می‌کند. بسیاری از فنون هنری بیزانسی و اسلامی نیز برای پایه‌گذاری هنر عرب–نورمن جذب شدند: موزاییک‌کاری و فلزکاری با قطعات مرصع، حجاری عاج و سنگ سماق، تراش سنگ‌های سخت، ریخته‌گری مفرغ و تولید ابریشم. راجر دوم، پادشاه سیسیل یک کارگاه سلطنتی (regium ergasterium) تأسیس کرد که برای مدتی انحصار تولید ابریشم در سراسر اروپای غربی را در اختیار سیسیل قرار داد.Aubé, 2006, pp.164–165در جریان یورش به امپراتوری بیزانس، دریاسالار جورج انطاکی بافندگان ابریشم شهر تبای را به سیسیل منتقل کرد. p.149در جریان یورش به امپراتوری بیزانس، دریاسالار جورج انطاکی بافندگان ابریشم شهر تبای را به سیسیل منتقل کرد. مشهورترین تصویر او در سیسیل، در کلیسای سانتا ماریا دل‌آمریگالیو دیده می‌شود؛ جایی که او در پوشش آیینی ویژهٔ امپراتوران بیزانس و با تاجی بیزانسی بر سر، به تصویر کشیده شده است.Houben, Hubert (2002). گنبدهای سرخ‌رنگ آن به‌روشنی نفوذ عربی در معماری سدهٔ دوازدهم سیسیل را نشان می‌دهد. کلیسای پالاتینا در پالرمو نیز به‌گونه‌ای هماهنگ مجموعه‌ای از سبک‌ها را دربرمی‌گیرد: معماری و درهای نورمنی، قوس‌ها و کتیبه‌های عربی، گنبد و موزاییک‌های بیزانسی. برای نمونه، خوشه‌هایی از ستاره‌های هشت‌پر که در طراحی اسلامی رایج بود، در سقف به‌گونه‌ای چیده شده‌اند که نقش صلیب مسیحی را پدیدمی‌آورند. کاخ سلطنتی راجر نمونه‌ای برجسته از چندفرهنگی‌بودن معماری آن دوره است؛ با موزاییک‌های بیزانسی ساخته‌شده در قسطنطنیه و سقف‌های مقرنس‌مانند اسلامی.Angold, Michael (2001). نمای بیرونی درگاه‌های اصلی با طاق‌های نوک‌تیز، به‌زیبایی با حجاری و نازک‌کاری رنگی آراسته است و تزیینات درونی آن را استادان بیزانسی انجام داده‌اند.Angold, Michael (2001). p.159 کلیسای سانتا ماریا دل‌آمریگالیو که در ۱۱۴۳ به‌دستور «جورج انطاکی» ــ امیرالامرا و وزیر اعظم راجر دوم ــ ساخته شد، در منشور بنیادین دوزبانهٔ یونانی–عربی‌اش به‌عنوان کلیسای ارتدکس یونانی وقف شد و به سبک طرح صلیب یونانی با برخی تأثیرات عربی ساخته گردید. کلیسای روستایی سنتی پیترو و پائولو داگرو در کاسالوکیو سیولو، از آثار منحصربه‌فرد این دوره است و «یکی از پیشرفته‌ترین و منسجم‌ترین بناهای معماری برآمده از حکومت نورمن‌ها در سیسیل» توصیف شده است.دیگر نمونه‌های معماری عرب–نورمن عبارت‌اند از کاخ نورمن‌ها و کستلبوئنو. | ## بخش 3: فرهنگ نورمن-عرب-بیزانسی | این سبک ساخت و ساز تا قرن ۱۴ و ۱۵ میلادی ادامه داشت که نمونه بارز آن استفاده از گنبد است. دانش نورمن-عرب-بیزانسی ترجمهٔ متون علمی از یونانی و عربی به لاتین در سیسیل، به‌ویژه در پالرمو، بسیار رایج بود. «هنریکوس آریستیپوس» نقش مهمی در یکی از مشهورترین ترجمه‌ها ایفا کرد؛ او به‌عنوان مشاور اصلی گوگیرمو یکم، اثر مهم بطلمیوس یعنی المجسطی را پس از دریافت آن از امپراتور مانوئل کومننوس به سیسیل آورد. او علاوه بر نگارش نزهة المشتاق فی اختراق الآفاق برای راجر دوم، پادشاه سیسیل، در دوران ویلیام یکم نیز فعالیت کرد و نسخه‌ای تازه از جغرافیای خود، کتابی در باب گیاهان دارویی و چند اثر شعری پدیدآورد.Houben, 2002, pp.106–107جز ادریسی، الاهیدان یونانی «نیلوس دوکسوپاترس» نیز از حمایت راجر بهره‌مند بود.Takayama, Hiroshi (2003). 12:6 شخصیت‌های کلیدی راجر دوم راجر دوم، پادشاه سیسیل برجسته‌ترین نماد تعامل فرهنگی در سیسیل نورمنی بود. خود را هم «مدافع مسیحیت» و هم «توانمند به لطف‌الله» می‌نامید و زیر سایبان مرصعی می‌نشست که از سوی خلیفهٔ فاطمی به او هدیه شده بود.Moller, 2019علاقهٔ او به فرهنگ عربی چنان بود که عزالدین بن اثیر در گزارش خود حتی شایعهٔ مسلمان‌بودن او را بازگو کرد.Takayama, 2003, p.4 ویلیام دوم ویلیام دوم نیز تأثیرپذیری فرهنگ‌های دیگر در سیسیل را آشکار می‌کرد. p.236مهر سلطنتی او عبارت «الحمد لله» را نقش بسته بود.Takayama, 2003, p.5 ابن جبیر همچنین گزارش کرد که آشپز بزرگ او مسلمان بود و نگهبانانش از بردگان سیاه‌پوست مسلمان تشکیل می‌شدند.Takayama, 2003, p.8 کریستودولوس «کریستودولوس»، یونانی ارتدکس اهل کالابریا، یکی از بانفوذترین غیرنورمن‌ها در تاریخ سیسیل بود. او خدمت خود را در دههٔ ۱۰۹۰ نزد راجر یکم، کنت سیسیل آغاز کرد، اما اوج قدرتش در دوران نیابت «ادلاید دل واستو» بود. p.150 او همچنین آموزگار راجر دوم در کودکی بود.Moller, 2019, p.210 جورج انطاکی در زمان حکومت راجر دوم، جورج انطاکی نقش مهمی یافت. p.85 یوجینوس «امیر اوژنوس» یکی از دیوان‌سالاران برجستهٔ یونانی در سیسیل نورمنی بود.Angold, 2001, p.154 او نیز مانند دیگر چهره‌های غیرنورمن، به سه زبان یونانی، عربی و لاتین تسلط داشت و در دورهٔ چندین فرمانروا خدمت کرد. او به‌ویژه به‌خاطر ترجمهٔ اثر بطلمیوس دربارهٔ Optica از عربی به لاتین شهرت دارد.Moller, 2019, p.215 انتقال به اروپا نقاط تماس میان اروپا و سرزمین‌های اسلامی در قرون وسطی متعدد بود و سیسیل نقشی کلیدی در انتقال دانش به اروپا ایفا کرد، هرچند اهمیت آن از تولدو در اسپانیا کمتر بود. مهم‌ترین کانون‌های انتقال دانش اسلامی به اروپا، سیسیل و اسپانیای اسلامی بودند؛ به‌ویژه تولدو پس از فتح به‌دست مسیحیان اسپانیایی در ۱۰۸۵، جایی که ژرار کرمونایی (۱۱۱۴–۱۱۸۷) فعالیت داشت. pp.110–111 اوایل سدهٔ دوازدهم نقطهٔ عطفی برای انتقال فرهنگ و کالا از سرزمین‌های اسلامی به سیسیل نورمنی و دیگر نواحی بود. بندر فاطمی اسکندریه در این دوره مهم‌ترین مرکز تجارت مدیترانه شد و دادوستد میان سیسیل، افریقیه و مصر در مقیاس وسیع جریان داشت.Catlos, Brian (2014). 16:61ساکنان نورمنی سیسیل نیز در تقلید از فرهنگ عربی نقش داشتند و آن را فراتر از سرزمین‌های اسلامی گسترش دادند؛ از جمله پوشیدن جامهٔ عربی توسط زنان مسیحی و کاربرد زبان عربی، همان‌گونه که ابن جبیر شرح داده است.Andrews, Drell, Jansen (2009). p.240راجر دوم، پادشاه سیسیل همچنین نقش مهمی در واردکردن شیوه‌های حکومتی مسلمانان به اروپا داشت. فرمانروایی نورمن‌ها رسماً در ۱۱۹۸ با سلطنت کوستانتسا، ملکه سیسیل پایان یافت و دودمان هوهنشتاوفن جایگزین آن شد. در ۱۲۲۴، فریدریش دوم، امپراتور مقدس روم در واکنش به شورش‌های مذهبی در سیسیل، همهٔ مسلمانان را از جزیره اخراج و طی دو دهه بسیاری را به لوچرا منتقل کرد. در محیطی کنترل‌شده، آنان دیگر تهدیدی برای قدرت سلطنتی نبودند و به‌واسطهٔ پرداخت مالیات و خدمت نظامی برای تاج مفید بودند. | ## جمع‌بندی | جمعیتشان در نهایت به ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر رسید و لوچرا به‌دلیل این ترکیب جمعیتی «Lucaera Saracenorum» (لوچرای مسلمانان) نام گرفتاین جامعه تا ۷۵ سال رونق داشت، اما در ۱۳۰۰ به‌دست نیروهای مسیحی تحت فرمان شارل دوم، پادشاه ناپولی غارت شد.