موضوع مقاله: جنگ شناختی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جنگ شناختی | مقدمه: جنگ شناختی شامل هرگونه فعالیت نظامی است که برای تأثیرگذاری بر نگرش‌ها و رفتارها طراحی شده باشد. | ## بخش 1: جنگ شناختی | این نوع جنگ، امتدادی بر جنگ اطلاعاتی با استفاده از پروپاگاندا و اطلاعات نادرست است. ژنرال پائولو روگیرو، فرمانده ناتو، آن را در اهداف از سایر فعالیت‌های مرتبط با اطلاعات متمایز می‌کند: «هدف آن چیزی نیست که افراد فکر می‌کنند، بلکه نحوه تفکر آنهاست.» متصدیان جنگ شناختی قصد دارند از طریق دستکاری اطلاعات و استفاده از ساختارهای یادگیری ماشینی که اطلاعات را در اینترنت توزیع می‌کنند، بر تفکر ، استدلال ، معناسازی ، تصمیم‌گیری و رفتار انسان تأثیر بگذارند. مفهوم تعریف جامعه دانشگاهی هنوز به اجماع کاملی در مورد تعریف «جنگ شناختی» نرسیده است. الیور بیکس و اندرو سواب از مرکز بلفر دانشگاه هاروارد (۲۰۱۹) جنگ شناختی را به عنوان «استراتژی‌ای با هدف تغییر نحوه تفکر جامعه هدف و در نتیجه تغییر رفتار آن» تعریف می‌کنند. در همین حال، آلونسو برنال و دیگران از دانشگاه جانز هاپکینز (۲۰۲۰) جنگ شناختی را به عنوان «تسلیح افکار عمومی توسط نهادهای خارجی، با هدف تأثیرگذاری بر سیاست‌های عمومی و/یا دولتی، یا تضعیف اقدامات دولت و/یا بی‌ثبات‌سازی نهادهای دولتی» تعریف می‌کنند. لین ژنگرونگ، استاد دانشگاه دفاع ملی، اظهار می‌دارد که اصطلاح «جنگ شناختی» نخستین‌بار در گزارشی از سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) مطرح شد. در این گزارش، جنگ شناختی به‌عنوان عرصه‌ای نوین از رقابت معرفی شده که فراتر از میدان‌های سنتی نبرد همچون زمین، دریا و هوا قرار می‌گیرد. این نوع جنگ به‌عنوان شکلی نامتعارف از نبرد تعریف شده است که با بهره‌گیری از سوگیری‌های شناختی فردی و تفکر انعکاسی، و از طریق شبکه‌های فناورانه، به دستکاری در فرآیندهای شناختی انسان می‌پردازد تا تفکر را دگرگون کرده و تأثیرات منفی بر رفتار و تصمیم‌گیری ایجاد کند.» سرلشکر رابرت اچ. اسکیلز ، فرمانده سابق کالج جنگ ارتش ایالات متحده ، زمانی فلسفه عملیاتی ناتو را در این جمله خلاصه کرد: «پیروزی، بیشتر با تسلط بر حوزه انسانی و فرهنگی تعریف می‌شود تا با اشغال مناطق مرتفع جغرافیایی.» لیانگ شیائوبو از دانشگاه ملی فناوری دفاعی معتقد است که جنگ شناختی شکل مهمی از تبلیغات افکار عمومی، اقناع روانی و مبارزه ایدئولوژیک است که مبتنی بر نظریه‌ها و علوم مدرن بوده و هدف آن به دست گرفتن ابتکار عمل در افکار ، باورها و ارزش‌های مردم است. لین بوژو، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات دفاع و امنیت ملی، اشاره می‌کند که در سال ۱۹۹۹، گروهی از پژوهشگران وابسته به آکادمی‌های ارتش آزادی‌بخش خلق چین، مفهوم «جنگ نامحدود» را مطرح کردند؛ مفهومی که به بهره‌گیری از تمامی ابزارها برای توانمندسازی طرف ضعیف به‌منظور شکست دادن طرف قوی و وادار کردن دشمن به پذیرش منافع خود تأکید داشت. در سال ۲۰۰۳، حزب کمونیست چین نظریه «سه جنگ» را وارد آیین‌نامه سیاسی ارتش آزادی‌بخش خلق کرد. سپس در سال ۲۰۱۴، نهادهای پژوهشی نظامی، مفهوم «سلطه شناختی» را معرفی کردند که بر عواملی چون دست‌کاری ایدئولوژیک، عملیات نفوذ و جنگ اطلاعاتی استراتژیک تمرکز داشت. این روند نشان می‌دهد که به‌کارگیری تاکتیک‌های روانی و شناختی از سوی حزب کمونیست چین علیه مردم تایوان، بر پایه یک چارچوب نظری مشخص و هدفمند شکل گرفته است. از این نوع جنگ به عنوان «عملیات نفوذ»، «عملیات حوزه شناختی» یا «جنگ حوزه شناختی» نیز نام برده شده است. ارتباط با سایر انواع جنگ پژوهشگران معتقدند که «جنگ شناختی» یک مفهوم فرعی در چارچوب جنگ منطقه خاکستری یا جنگ هیبریدی است. برخی دیدگاه‌ها معتقدند که جنگ شناختی بخشی از جنگ اطلاعاتی است، و جنگ اطلاعاتی خود بخشی از جنگ هیبریدی است. جنگ شناختی ممکن است حوزه‌های گوناگونی از جمله جنگ تبلیغاتی سنتی، جنگ روانی ، جنگ ایدئولوژیک و جنگ حقوقی را در بر بگیرد. در میان مفاهیم مختلف مرتبط، در حال حاضر تنها «جنگ شناختی» است که از علوم اعصاب به عنوان سلاحی در کاربردهای عملی استفاده می‌کند و به طور خاص عملکردهای شناختی مغز را هدف قرار داده و بر آنها تأثیر می‌گذارد. در چنین عملیاتی، اطلاعات می‌تواند واقعی یا تا حدی درست و تا حدی نادرست باشد؛ لزوماً نباید کاملاً «اخبار جعلی» باشند. اسناد فاش شده از درون دولت یا اظهارات و اقدامات نامناسب چهره‌های سیاسی، می‌تواند برای ایجاد تفرقه اجتماعی کافی باشد. راجش تمبارای کریشناماچاری (۲۰۰۴) میان جنگ شناختی و جنگ اطلاعاتی تمایز قائل می‌شود. به‌گفته او، «جنگ شناختی» نوعی عملیات است که با هدف اثرگذاری بر آگاهی و رفتار دشمن طراحی می‌شود. این نوع جنگ از ابزارهایی متنوع مانند رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، فرهنگ و سیاست بهره می‌گیرد تا بر افکار عمومی و ذهنیت دشمن تأثیر بگذارد یا آن را دستکاری کند. در مقابل، «جنگ اطلاعاتی» به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از جنگ شناختی شناخته می‌شود که تمرکز آن بر بهره‌برداری از اطلاعات و فناوری‌هایی نظیر رسانه‌ها، اینترنت، ابزارهای دیجیتال و الکترونیکی برای نفوذ در آگاهی و تغییر رفتار دشمن است. لیانگ شیائوبو و دیگر محققان نیز خاطرنشان کرده‌اند که جنگ شناختی تا حد زیادی به زبان به عنوان ابزار اصلی خود برای اعمال نفوذ متکی است. اهداف و اثرات پایین‌دستی «بی‌ثبات‌سازی» و «نفوذ» اهداف اساسی جنگ شناختی هستند، که در نهایت به گسترش نارضایتی یا تشویق باورها و اعمال خاص در جامعه منجر می‌شود، به طوری که دشمن خود را از درون نابود کند، از جلوگیری یا منحرف کردن اهداف مهاجم بازبماند، و یا ناتوان در مقاومت برعلیه آن شود. جنگ شناختی، علاوه بر تلاش برای تغییر نحوه تفکر مردم، به دنبال تغییر نحوه احساس و رفتار مخاطب نیز هست. در صورت موفقیت، احتمالاً باورها و رفتارهای یک فرد یا گروه را به نفع اهداف تاکتیکی یا استراتژیک مهاجم شکل داده و تحت تأثیر قرار می‌دهد. در شدیدترین موارد، ممکن است باعث شود کل یک جامعه از هم بپاشد و دیگر اراده جمعی برای مقاومت در برابر مهاجم وجود نداشته باشد، که به نوبه خود به مهاجم اجازه می‌دهد بدون توسل به تهدید نیروی آشکار، جامعه را مطیع خود کند. بی‌ثبات‌سازی اولین هدف اساسی جنگ شناختی، بی‌ثبات کردن ثبات اجتماعی جمعیت هدف (هدف حمله) با از بین بردن وحدت و اعتماد موجود در جامعه، به طور مثال، از طریق "بسیج عاطفی منفی" است، که باعث می‌شود آن جامعه درگیر مشکلات درونی شود و بهره‌وری خود را از دست بدهد. روش‌های بی‌ثبات‌سازی شامل تسریع اختلافات موجود در جامعه، و یا معرفی ایده‌ها و مفاهیم جدید برای رویارو قرار دادن گروه‌های مختلف و تشدید قطبی‌شده‌گی آن است. مهاجم، شناخت و درک گروه هدف از محیط اطراف خود را دستکاری می‌کند، و گروه هدف را، به انجام عملی که برای اهداف خودش مفید است ترغیب می‌کند و در نهایت باعث می‌شود گروه هدف با چیزی همسو شود. اهداف تأثیرگذاری ، شامل عموم مردم، نظامیان ، رهبران یا چهره‌های نظامی، سیاسی یا تجاری است. به گفته دانشمندان اعصاب مغزی ، از آن‌جایی که مغز مسئول احساساتی است که بر داوری انسان تأثیر می‌گذارند، انسان‌ها در موقعیت‌هایی که احساس استرس و ترس می‌کنند، مستعد تحریف در ادراکات و تصمیمات خود هستند. از نظر اثرات انتشار، بنابر یک مطالعه مشترک توسط آکادمیا سینیکا در تایوان در مجله مطالعات امنیت جهانی که توسط دانشگاه آکسفورد منتشر شده است، اثرات جنگ شناختی پیچیده است و هزینه‌های پردازش شناختی را برای مغز افزایش می‌دهد، حتی اگر مغز مخاطب اطلاعات نادرست را دریافت نکرده باشد. تحت تأثیر تکرار و تحریک مکرر پیام‌های نادرست، مخاطبان ممکن است هزینه‌های روانی پذیرش را کاهش دهند، و کسانی که دانش کافی در مورد امور عمومی ندارند، ممکن است با تکیه بر پیام‌های خارجی آسیب‌پذیرتر باشند. با این حال، مطالعات نشان داده است که تأثیر سیاسی واقعی اخبار جعلی بر مخاطبان در محیط‌های دنیای واقعی محدود است (هجورث و آدلر-نیسن، ۲۰۱۹؛ جونز-جانگ، کیم و کنسکی، ۲۰۲۱). اثرات پایین‌دستی به گفته ماساکوفسکی، اهداف جنگ شناختی عبارت هستند از: شکل‌دهی/کنترل تفکر شناختی و شیوه تصمیم‌گیری دشمن دستکاری کردن و تنزل دادن ارزش‌ها، هیجانات، روحیه ملی، سنت‌های فرهنگی، باورهای تاریخی و اراده سیاسی یک ملت دستیابی خصمانه به اهداف ژئوپلیتیکی استراتژیک بدون جنگ تأثیرگذاری بر استدلال، تفکر، احساسات و ... ماساکوفسکی بر این باور است که این اقدام می‌تواند به تضعیف انسجام نظامی، سیاسی و اجتماعی یک جامعه بینجامد و دموکراسی را با تهدید یا آسیب مواجه کند. به گفته او، رژیم‌های اقتدارگرا از جنگ شناختی به‌عنوان ابزاری برای بازسازی ساختار اجتماعی و آماده‌سازی افکار عمومی جهت پذیرش «نظارت دائمی» بهره می‌برند. این شرایط به آن‌ها اجازه می‌دهد تا دگرادیشان را که بر آزادی بیان، تفکر مستقل و مفاهیم مشابه پافشاری می‌کنند، سرکوب یا حذف کنند. روش کار انواع رایج سبک‌های رایج جنگ شناختی عبارتند از: رسانه: از طریق رسانه‌ها یا رهبران فکری کلیدی (KOLs)، مانند اخبار، تبلیغات، فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی و نشریات، به منظور ترویج دیدگاه‌ها و نظرات خود. دستکاری در رسانه‌های اجتماعی : پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی مانند تیک‌تاک ، شیاهانگشو ، توییتر ، فیس‌بوک ، اینستاگرام و غیره و رهبران فکری کلیدی مرتبط، تلاش می‌کنند تا اندیشه‌ها و رفتار عمومی را دستکاری و تحت تأثیر قرار دهند. توانایی ایمن‌سازی اینترنت، رسانه‌های اجتماعی یا نرم‌افزارها به عنوان کلید امنیت ملی در حیطه شناختی شناخته شده و به میدان نبرد اصلی جنگ شناختی بین‌المللی تبدیل شده است. با کنترل و استفاده از حساب‌های مرتبط در لیست سفید در رسانه‌های اجتماعی، و استفاده از حساب‌های شخصی و رسانه‌ای جعلی ایجاد شده به دروغ برای ترویج اطلاعات مطلوب. دستکاری اطلاعاتی: دستیابی به اثرات قطبی‌سازی، تحریک و ارعاب با تغییر، جعل و انتشار اطلاعات و اطلاعات نادرست یا نادقیق به منظور تأثیرگذاری بر تصمیمات، اقدامات یا افکار عمومی دشمن در حوزه عمومی. هنگامی که چنین اطلاعاتی با بخشی از اخبار واقعی مخلوط می‌شود، تشخیص حقیقت را برای بیگانگان دشوارتر، متقاعد کردن مردم را آسان‌تر و روشن کردن حقایق را دشوارتر می‌کند. نفوذ فرهنگی: نفوذ بر ایدئولوژی و ارزش‌های دشمن از طریق زبان و فرهنگ، مانند موسیقی، فیلم و هنر. استدلال شده است که از آنجا که در بین کشورها و ملت‌های مختلف تفاوت‌هایی در سنت‌های فرهنگی، باورهای مذهبی، آداب و رسوم، برداشت‌های روانشناختی و الگوهای تفکر ، اختلاف یا حتی خصومت در بین گروه‌های قومی کثرت‌گرا در یک کشور وجود دارد، ساخت و تسلط بر مدل‌های شناختی و فرهنگی کشورهای مختلف یا گروه‌های هدف بسیار مهم است. به طور خاص، تقویت تحقیقات در مورد ویژگی‌های اساسی فرهنگی و رفتارهای شناختی پرسنل نظامی دشمن، و همچنین در مورد برداشت‌ها و نگرش‌های اساسی جوامع مختلف گروه هدف، از جمله جمعیت عمومی و سازمان‌های غیردولتی ، در مورد مسائل مهم و حساس مشترک، اقدامی کلیدی برای جنگ شناختی است. تبلیغات سیاسی: تأثیرگذاری بر آگاهی و رفتار مخاطبان هدف از طریق حمایت سیاسی، مانند سخنرانی‌ها، اعلامیه‌ها، تظاهرات، روابط عمومی ، دیپلماسی عمومی ، گزارش‌های سیاست‌گذاری و تبلیغات انتخاباتی. | ## بخش 2: جنگ شناختی | علم و فناوری بر مبنای توسعه هوش مصنوعی (AI)، جنگ شناختی می‌تواند طیف گسترده‌ای از داده‌ها و اطلاعات را در مورد گروه‌های هدف مختلف و افراد خاص از طریق استفاده از تجزیه و تحلیل کلان‌داده‌ها و قدرت محاسباتی، تلفن‌های هوشمند ، پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی و غیره جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل کند تا سعی در شبیه‌سازی و محاسبه تفکر، شناخت ذهنی و عاطفی، رفتار اجتماعی، افکار عمومی و غیره‌ی هدف داشته باشد. بورک و همکاران (۲۰۲۰) در این زمینه نیز استدلال کردند که فناوری‌های هوش مصنوعی و تجزیه و تحلیل کلان‌داده نقش کلیدی در دستورالعمل‌های استراتژیک جمهوری خلق چین برای پیروزی در جنگ شناختی ایفا می‌کنند. علاوه بر این، فناوری « کمبریج آنالیتیکا » می‌تواند به عنوان وسیله‌ای برای جمع‌بندی کردن گروه‌هایی با نگرش‌ها، ترجیحات و مواضع مختلف از طریق جمع‌آوری اطلاعات شخصی و تمایلات سیاسی و ارائه اطلاعات مختلف به طور جداگانه مورد استفاده قرار گیرد، تا گروه‌های هدف با ترجیحات یکسان را به هم پیوند داده شده و یک «استراتوسفر» شکل گیرد. مسیر انتقال واسطه جنگ شناختی توسط مهاجمی انجام می‌شود که از طریق یک مجرا، محتوا را به هدف مورد حمله ارائه می‌دهد. محقق پوما شن معتقد است که رسانه ارتباطی، محور مطالعه عملیات شناختی نیست، بلکه باید توسط فرآیند ارتباط تحت عنوان معنادارتری طبقه‌بندی شود. در سال ۲۰۲۲، محققان در تایوان اظهار داشتند که گره‌های انتشار اخبار جنگ شناختی ممکن است از افراد خاص، رهبران آنلاین افکار، سازمان‌ها یا سایر کانال‌ها به کشورها گسترش یافته باشد و مطالعات نشان داده است که گره‌های انتشار اخبار مانند "همدستان محلی" یا افراد مشهور اینترنتی مسیرهایی کلیدی هستند. سیر رویدادها مبارزه شناختی، که بر اساس فرآیند ارتباط و انگیزه حمله طبقه‌بندی می‌شود، می‌تواند به جریان‌های انسانی، مالی و اطلاعاتی تقسیم شود که پاسخ‌های متفاوتی دارند. «جریان انسانی» با انگیزه ایدئولوژی هدایت می‌شود و مهاجمان افرادی را سازماندهی می‌کنند که اطلاعات را منتشر می‌کنند (مثلاً کاربران رسانه‌های اجتماعی)، در انتشار اطلاعات خاص (که شاید، و نه لزوماً، توسط مهاجم تولید شود) به مخاطب کمک می‌کنند، یا در تبلیغات سایبری و حذف فعالیت می‌کنند. «جریان مالی» با سرمایه‌گذاری غیرمستقیم انگیزه دارند، به این معنی که مهاجم فقط بودجه‌ای را برای حمایت از انتشاردهنده اطلاعات فراهم می‌کند و تولید و انتشار اطلاعات به انتشاردهنده "برون‌سپاری" می‌شود، معمولاً به شکل " نظریه‌های توطئه " یا "داستان‌سرایی". «جریان اطلاعات» به تولید و انتشار اطلاعات توسط خود مهاجمان و معمولاً از طریق ایجاد گره‌ها، تولید اخبار جعلی یا تولید ویدئو، گرافیک، بسته‌های تنبل، انتشار گره که به راحتی در جامعه شبکه منتشر می‌شود تا تعداد زیادی از مخاطبان را جذب کند، با انگیزه دستیابی مستقیم به امکان دستکاری اطلاعات اشاره دارد،. در مورد ارتباطات فراملی بین‌المللی که شامل تفاوت‌های فرهنگی و زبانی است، لیانگ معتقد است که باید از کانال‌های چندرسانه‌ای برای ترکیب زبان و فرهنگ مخاطب هدف با مفاهیم فرهنگی و ایدئولوژیک کشور مبدا استفاده شود و همزمان، از متخصصان و پژوهشگران ملی و خصوصی، رهبران افکار عمومی و عموم مردم برای «چند نکته‌ای، چند موقعیتی، چند بعدی» کردن موضوعات تعیین‌شده و انتشار همزمان آنها استفاده شود. این افراد باید با زبان‌های خارجی، ارتباطات بین‌المللی و تعاملات بین فرهنگی آشنا باشند و بتوانند از موضوعات مختلف برای ارائه نظرات، ایجاد ارتباطات و جمع‌آوری طرفداران یا حامیان در حوزه عمومی استفاده کنند که در لحظات حساس، بتوانند بر حامیان خود در راستای دستیابی به اثرات ارتباطی مورد نظر تأثیر بگذارند. پاسخ کنترل افشا و آموزش طبق دیدگاهی بیان شده، به دلیل انتشار سریع اطلاعات در اینترنت، امکان شکستن محدودیت‌های زمانی و مکانی وجود دارد و اغلب شناسایی منبع و صحت اطلاعات دشوار است. برای کشورها یا مناطقی که به « آزادی بیان » افتخار می‌کنند، داشتن قوانینی که مستقیماً توانایی تنظیم و کنترل رهبران افکار آنلاین یا کنترل افکار عمومی آنلاین را محدود کند، دشوارتر است. این کار را می‌توان با تصویب قوانینی برای تنظیم غول‌های فناوری یا با الزام پلتفرم‌های آنلاین به افشای جریان حمایت مالی از تبلیغات، پخش زنده و سایر اشکال ارتباطات آنلاین انجام داد، به طوری که مخاطبان بتوانند منبع درآمد و همچنین تأثیرات احتمالی را درک کنند. در سال ۲۰۲۲، مجلس ملی فرانسه کمیسیون بررسی دخالت‌های خارجی را نیز تأسیس کرد که اختیار دارد تلاش‌های دولت‌ها، شرکت‌ها، گروه‌ها و افراد خارجی برای تأثیرگذاری یا رشوه دادن به احزاب سیاسی داخلی، سلسله مراتب رهبری یا رهبران افکار عمومی از طریق ابزارهای سیاسی یا اقتصادی را بررسی کند. در سال ۲۰۲۳، اتحادیه اروپا اعلام کرد که قصد دارد یک «مرکز اشتراک‌گذاری و تحلیل اطلاعات» برای متمرکز کردن و تحلیل موارد دستکاری اطلاعات توسط نیروهای خارجی ایجاد کند. همچنین محققانی مانند سیلورشتاین (۲۰۱۹) طرفدار این هستند که دولت‌ها باید از نظر اخلاقی استفاده از علوم اعصاب به عنوان سلاح را تنظیم کنند. علاوه بر این، هدف مورد حمله باید از وقوع نبرد شناختی آگاه باشد؛ و باید قبل از تصمیم‌گیری برای اقدام، قادر به مشاهده و سازگاری باشد ( حلقه OODA ). برخی از دولت‌ها در برخی کشورها یا مناطق، استفاده از نرم‌افزارهای خاص اجتماعی توسط مقامات دولتی را در رایانه‌ها و تلفن‌های همراه در سازمان‌های دولتی ممنوع کرده‌اند، یا در حال بررسی بازنگری مقررات برای استانداردسازی تجهیزات اطلاعاتی مورد استفاده در سازمان‌های دولتی هستند، و در عین حال، شرکت‌ها را قادر می‌سازند تا در انجام مسئولیت اجتماعی شرکتی خود همکاری کنند و قابلیت‌های مدیریت امنیت اطلاعات صنعت را افزایش دهند. از سوی دیگر، ادارات دولتی می‌توانند این موضوع را از طریق رسانه‌های جمعی منتشر کنند و واحدهای تحقیقاتی اختصاصی و سازوکارهای شفاف‌سازی اطلاعات را راه‌اندازی کنند. در عین حال، تقویت « سواد رسانه‌ای » عموم مردم و افزایش درک آنها از مرزهای آزادی بیان بسیار مهم است تا بتوانند به طور مؤثرتری به « سخنان نفرت‌پراکن » و اطلاعات بحث‌برانگیزی که ترکیبی از حقیقت و دروغ است، پاسخ دهند. واحدهای نظامی، دفاعی و امنیت ملی می‌توانند نگرانی‌های مربوط به «جنگ شناختی» را از طریق وضعیت تشخیص و کسب اطلاعات، و همچنین آموزش و تعلیم تفسیر اطلاعات، و رویکردهای واکنشی مناسب خنثی کنند. در عین حال، این دیدگاه وجود دارد که مقامات دولتی باید با «افشا» و «سرکوب گره‌ها» و افزایش «آگاهی دیجیتالی شهروند» ابتکار عمل را برای انجام اقدامات متقابل به دست گیرند . در مورد ارتباطات فراملی بین‌المللی، دولت می‌تواند با آژانس‌های تخصصی هماهنگی کند تا پرسنل حرفه‌ای و مسلط به زبان‌های خارجی را برای تمرکز بر ارزش‌های انعطاف‌پذیر از طریق کانال‌های تبلیغاتی به منظور جلب حمایت و شناخت خارجی آموزش دهد. سواد رسانه‌ای و مشارکت مدنی در حوزه عمومی، جامعه مدنی باید مرزهای آزادی بیان را درک کند تا بتواند مرز باریک بین آزادی بیان و امنیت ملی را تشخیص دهد. در عین حال، باید تلاش‌هایی برای ایجاد رسانه‌های متنوع که مواضع مختلف و دیدگاه‌های کثرت‌گرایانه را بیان می‌کنند انجام شود، تا ارزش‌های مختلف بتوانند ابراز شوند و اجماع داخلی برای اتحاد دولت و جامعه شکل گیرد. برای «همدستان محلی» که به انتشار اطلاعات نادرست کمک می‌کنند، افشاگری عمومی و آگاهی‌بخشی عمومی راه‌هایی برای مقابله با کسانی است که در انتشار اطلاعات می‌کوشند. موارد واقعی ایالات متحده آمریکا به گزارش رویترز ، ترامپ ، رئیس جمهور سابق آمریکا، به سازمان سیا اجازه داد تا یک عملیات مخفی در رسانه‌های اجتماعی چین انجام دهد. سه مقام سابق به رویترز گفتند که سازمان سیا یک تیم کوچک از مأموران را با استفاده از هویت‌های جعلی تشکیل داده بود تا نظرات منفی درباره دولت چین را منتشر کرده و اطلاعات افتراآمیز را به رسانه‌های خارجی فاش کند. دو مقام سابق خاطرنشان کردند که این عملیات در چین با هدف تحریک رهبران ارشد و مجبور کردن دولت به صرف تلاش زیاد برای جستجوی عملیات نفوذ سایبری انجام شده است. وانگ ونبین ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در پاسخ گفت که ایالات متحده سال‌هاست که به طور سازمان‌یافته و برنامه‌ریزی‌شده اطلاعات نادرستی درباره چین منتشر می‌کند، که به ابزاری مهم برای جنگ شناختی ایالات متحده علیه چین تبدیل شده است. در ژوئن ۲۰۲۴، رویترز تلاش‌های وزارت دفاع ایالات متحده برای بی‌اعتبار کردن واکسن سینوواک چین در فیلیپین در طول همه‌گیری کووید-۱۹ را با انتشار اطلاعات نادرست افشا کرد. در این گزارش آمده است که ارتش ایالات متحده با استفاده از حساب‌های جعلی آنلاین، که خود را به عنوان فیلیپینی جا می‌زدند، برای جعل اظهارات دروغین در پلتفرم اجتماعی X (که قبلاً توییتر بود) استفاده کرده و موجی از تحریم واکسن را ایجاد کرد. این گزارش معتقد است که تلاش‌های ارتش ایالات متحده برای بی‌اعتبار کردن واکسن‌های چینی از بهار ۲۰۲۰ آغاز شد و برای مدتی پس از روی کار آمدن بایدن ادامه یافت. یک مقام ارشد درگیر در این عملیات فاش کرد که "ما از منظر بهداشت عمومی به آن نگاه نمی‌کنیم... بلکه در حال مطالعه چگونگی بی‌اعتبار کردن چین هستیم." سازمان تحقیقاتی آمریکایی «اینترسپت» ، ، اشاره کرد که وزارت دفاع ایالات متحده از توییتر برای کمک به فعالیت‌های تبلیغاتی استفاده کرده است. اسناد داخلی توییتر نشان می‌دهد که به درخواست وزارتخانه‌های دولتی ایالات متحده، تعداد زیادی از حساب‌های توییتر در فهرست سفید قرار گرفته‌اند. این حساب‌های سفید توسط وزارت دفاع ایالات متحده برای انجام تبلیغات آنلاین در خارج از کشور و تلاش برای شکل‌دهی به افکار عمومی در مورد یمن، سوریه، عراق و کویت استفاده می‌شدند. این حساب‌های کاربری که در فهرست سفید قرار داشتند، در ابتدا آشکارا به وزارتخانه‌های دولتی آمریکا وابسته بودند، اما وزارت دفاع آمریکا بعداً استراتژی خود را تغییر داد تا رابطه خود با این حساب‌ها را پنهان کند. ناتانیل کاهلر، که در آن زمان کارمند ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده بود، در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۷، از طرف تیم سیاست عمومی این شرکت، ایمیلی درخواستی به توییتر ارسال کرد و خواستار تأیید برای تأیید یک حساب کاربری و قرار دادن برخی حساب‌های کاربری عرب‌زبان در فهرست سفید برای تقویت پیام‌های خاص شد. در میان این حساب‌های کاربری که در فهرست سفید قرار گرفتند، از @yemencurrent برای تبلیغ اعلامیه حمله پهپادی ایالات متحده در یمن استفاده شد و تأکید شد که حمله پهپادی ایالات متحده «به طور دقیق» برای کشتن تروریست‌ها و تبلیغ حملات ایالات متحده و عربستان سعودی به تروریست‌های حوثی در یمن استفاده شده است. رصدخانه اینترنتی استنفورد و گرافیکا به طور مشترک گزارشی با عنوان «صدای ناشنیده: ارزیابی پنج سال عملیات نفوذ پنهان طرفدار غرب» منتشر کردند که بیان می‌کند شبکه‌ای به هم پیوسته از حساب‌ها در توییتر، فیس‌بوک، اینستاگرام و پنج پلتفرم اجتماعی دیگر در ایالات متحده وجود دارد که از استراتژی‌های ترغیب برای ترویج لفاظی‌های طرفدار غرب در خاورمیانه و آسیای مرکزی استفاده می‌کنند. این تبلیغات منافع ایالات متحده و متحدانش را ترویج می‌دهد در حالی که با کشورهایی از جمله روسیه، چین و ایران مخالفت می‌کند. این حساب‌ها عمدتاً از روسیه به دلیل مرگ غیرنظامیان بی‌گناه در جریان حمله به اوکراین و جنایات جنگی ارتش روسیه انتقاد می‌کنند. حساب‌های مورد استفاده در تبلیغات علیه آسیای مرکزی تقریباً به طور کامل در چین متمرکز هستند. این شخصیت‌ها و رسانه‌های جعلی (حساب‌ها) عمدتاً بر اردوگاه‌های بازآموزی سین کیانگ و نسل‌کشی اقلیت‌های قومی مانند مسلمانان تمرکز دارند. [ نیازمند منبع ] طبق گزارش نیویورک پست ، در اکتبر ۲۰۲۰، ستاد انتخاباتی جو بایدن از مایک مورل، مدیر سابق سازمان سیا در دولت اوباما، خواست تا به بایدن در سازماندهی نامه‌ای مشترک با ۵۰ مقام اطلاعاتی کمک کند و در آن اعلام کند که گزارش مربوط به حادثه‌ی هک شدن ایمیل لپ‌تاپ هانتر بایدن، پسر دوم بایدن، اخبار جعلی از روسیه است. مورل در شهادت خصوصی خود به کمیته قضایی مجلس، در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۰، یا قبل یا بعد از انتشار گزارش هک شدن ایمیل هانتر بایدن توسط نیویورک پست، در مورد این حادثه صحبت کرد. پس از آن، نامه‌ی سرگشاده‌ی مشترک به شرکت خبری سیاسی آمریکایی پولیتیکو تحویل داده شد که در ۱۹ اکتبر مقاله‌ای با عنوان «داستان هانتر بایدن، اطلاعات نادرست روسیه است، ده‌ها مقام سابق می‌گویند» منتشر کرد و ادعا کرد که گزارش نیویورک پست با عنوان (ده‌ها مقام سابق می‌گویند داستان هانتر بایدن، اطلاعات نادرست روسیه است) تمام ویژگی‌های معمول جنگ اطلاعاتی روسیه را دارد. توییتر سرانجام گزارش نیویورک پست در مورد کامپیوترهای هانتر بایدن را در هفته‌های حساس قبل از انتخابات ممنوع کرد و فیس‌بوک نیز دسترسی کاربران به گزارش کامل را محدود کرد. | ## بخش 3: جنگ شناختی | جمهوری‌خواهان در یک جلسه استماع، توییتر را به همکاری با سازمان‌های دولتی و رسانه‌های خبری برای سرکوب گزارش نیویورک پست متهم کردند. مدیران توییتر اذعان کردند که سرکوب گزارش "اشتباه" بوده است، اما انکار کردند که دولت ایالات متحده در سرکوب گزارش نیویورک پست دست داشته است. مارک زاکربرگ، بنیانگذار فیس‌بوک، در مصاحبه‌ای گفت که اقدامات محدودکننده در مورد گزارش نیویورک پست بر اساس هشداری از سوی اف‌بی‌آی بوده است. پس از انتشار گزارش، اف‌بی‌آی با تیم فیس‌بوک تماس گرفت و به آنها هشدار داد که روسیه در انتخابات ۲۰۱۶ (با انتشار اطلاعات نادرست) دخالت کرده است. فیس‌بوک معتقد بود که این گزارش با این الگو مطابقت دارد و در نهایت تصمیم گرفت دامنه گزارش و وزن رتبه‌بندی نیویورک پست را محدود کند. سیلورشتاین (۲۰۱۹) معتقد است که روسیه از طریق عملیات شناختی در انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده و همه‌پرسی برگزیت بریتانیا دخالت کرده است و طبق تحقیقات کانل و وگلر (۲۰۱۷)، جنگ سایبری روسیه از دستکاری شناختی به عنوان یک عنصر کلیدی استفاده می‌کند. گزارشی که در سال ۲۰۲۳ توسط آژانس اطلاعاتی بریتانیا، ستاد ارتباطات دولتی ، منتشر شد، بیان داشت که کشورهایی مانند روسیه و ایران اغلب انواع مختلفی از حملات سایبری را برای انتشار اخبار جعلی انجام می‌دهند. پیتر زلمایف، روزنامه‌نگار اوکراینی و مدیر سازمان غیرانتفاعی ابتکار دموکراسی اوراسیا، گفت که روسیه قبل از الحاق کریمه در سال ۲۰۱۴، شروع به انتشار اطلاعات نادرست در اوکراین، از جمله اظهارات نادرستی که حاکمیت اوکراین را تضعیف و جایگاه آن را به عنوان یک کشور مستقل انکار می‌کرد، سردرگمی اطلاعاتی ایجاد کرد تا از انتشار حقایق جلوگیری کند. [ نیازمند منبع ] شن بویانگ معتقد است که روسیه در جنگ روسیه و اوکراین از جنگ شناختی استفاده کرده است. سرزمین اصلی چین شرکت‌کنندگان مقالات اصلی: مفسران اینترنتی و دفتر کمیسیون مرکزی امور فضای مجازی حزب کمونیست چین (CCP) تعداد زیادی از حساب‌های کاربری ارتش ۵۰ سنتی را برای انتشار اطلاعات و نظرات مطلوب در مورد جمهوری خلق چین به کار گرفته است. این مفسران و فعالان آنلاین اغلب توسط افراد خارجی به عنوان " ارتش ۵۰ سنتی " (wumao dang) شناخته می‌شوند، اصطلاحی که برای توصیف افرادی که گفته می‌شود توسط حزب کمونیست چین برای دستکاری گفتمان آنلاین پول می‌گیرند، استفاده می‌شود. این مفسران معمولاً خود را به عنوان کاربران عادی اینترنت جا می‌زنند، اظهارات طرفدار حزب کمونیست چین و دولت را منتشر می‌کنند، به منتقدان حزب کمونیست چین حمله می‌کنند، یا از سایر استراتژی‌های انتشار اطلاعات برای تأثیرگذاری، هدایت و جعل افکار عمومی آنلاین استفاده می‌کنند. در ۲۷ فوریه ۲۰۱۴، شی جین پینگ، دبیرکل حزب کمونیست چین ، در سخنرانی خود در اولین جلسه کمیسیون مرکزی امور فضای مجازی ، بر لزوم «نوآوری و بهبود تبلیغات آنلاین، اعمال قوانین ارتباطات اینترنتی، ترویج موضوع اصلی، الهام بخشیدن به انرژی مثبت ( ژنگ ننگلیانگ )، پرورش و تمرین جدی ارزش‌های اصلی سوسیالیستی و تسلط بر زمان‌بندی، میزان و اثربخشی هدایت افکار عمومی آنلاین برای ایجاد یک فضای مجازی پاک و درست» تأکید کرد. تاکتیک‌های مورد استفاده طبق گزارش اکونومیست ، جمهوری خلق چین سال‌هاست که جنگ روانی مداومی علیه جمهوری چین (تایوان) انجام می‌دهد. سایر محققان نیز در مورد چگونگی استفاده حزب کمونیست چین از تاکتیک‌های جنگ شناختی برای تأثیرگذاری بر مردم کشورهای هدف بحث کرده‌اند. روش‌های اصلی چنین عملیاتی شامل ارعاب نظامی، اعمال نفوذ از طریق تبادلات دوجانبه، دخالت از طریق نفوذ مذهبی و گسترش اطلاعات نادرست و مزارع محتوا به صورت آنلاین است. این تاکتیک‌ها عموماً از یک الگوی مشترک پیروی می‌کنند: تهدیدهای مستقیم یا غیرمستقیم، اعمال فشار روانی بر کسانی که با سیاست‌های آن مخالف هستند، جذب گروه‌های هدف و ایجاد حواس‌پرتی. از سال ۲۰۲۳، چنین عملیاتی شامل تأسیس شرکت‌های صوری، استخدام نویسندگان آزاد در سراسر جهان و جذب فعال شرکت‌کنندگان در اعتراضات نیز بوده است. اصطلاح « جنگ نامحدود » که در تحقیقات ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLA) استفاده می‌شود، تقریباً معادل جنگ ترکیبی است و « جنگ‌های سه‌گانه » - جنگ شناختی، جنگ روانی و جنگ حقوقی ( lawfare ) - همگی می‌توانند تحت چتر گسترده‌تر جنگ اطلاعاتی قرار گیرند. با این حال، پوما شن (۲۰۲۱) معتقد است که این طبقه‌بندی‌های سنتی، تحولات جدیدتر دولت چین، مانند «اقتدارگرایی دیجیتال» (مثلاً صادرات جهانی هواوی ) و جمع‌آوری (یا واردات) داده‌های شخصی خارج از کشور را در بر نمی‌گیرند. علاوه بر این، چنگ دی‌یینگ (۲۰۲۲) ادعا می‌کند که جنگ شناختی حزب کمونیست چین علیه تایوان دیگر بین زمان صلح و زمان جنگ تفاوتی قائل نمی‌شود و فراگیر شده است. گزارشی در سال ۲۰۲۲ با عنوان گزارش امنیتی چین که توسط اندیشکده وزارت دفاع ژاپن ، موسسه ملی مطالعات دفاعی، منتشر شد، خاطرنشان کرد که سرزمین اصلی چین طی یک سال بیش از ۱.۴ میلیارد حمله سایبری علیه تایوان انجام داده و تلاش کرده است تا پرسنلی را از شرکت‌های چندملیتی و بخش‌های مرتبط با ارتش استخدام کند. در کانادا ، جان مک‌کی، عضو وقت پارلمان فدرال و مجلس عوام کانادا در امور دفاع ملی، به همراه میشل جونو-کاتسویا ، مدیر سابق منطقه آسیا و اقیانوسیه در سرویس اطلاعات امنیتی کانادا ، علناً اظهار داشتند که جمهوری خلق چین عملیات نفوذ و تأثیرگذاری گسترده‌ای را در داخل کانادا انجام داده است که باعث افزایش احتیاط ملی شده است. محققانی مانند کلتون نیز ادعا کرده‌اند که جمهوری خلق چین در استرالیا و نیوزیلند نیز عملیات جنگ شناختی انجام می‌دهد. بر اساس گزارش تحقیقاتی سال ۲۰۲۱ توسط پل چرون، محقق اندیشکده وزارت نیروهای مسلح فرانسه، موسسه تحقیقات استراتژیک در دانشکده نظامی (IRSEM)، و متخصص امنیت ملی، ژان باپتیست ژانژن ویلمر، با عنوان «عملیات نفوذ چینی - یک لحظه ماکیاولی» ، جمهوری خلق چین سرمایه‌گذاری زیادی در انتشار اطلاعات نادرست برای دستیابی به دو هدف اصلی انجام داده است: تضعیف دموکراسی جمهوری چین (تایوان) و مشروط کردن مردم تایوان به پذیرش الحاق نهایی حزب کمونیست چین. این اطلاعات نادرست اغلب در حوزه نظامی متمرکز است و هدف آن متقاعد کردن مردم تایوان است که تهاجم توسط جمهوری خلق چین در نهایت اجتناب‌ناپذیر است، در حالی که همزمان اقدامات نظامی بالقوه آغاز شده توسط جمهوری خلق چین را توجیه می‌کند. رایان هاس ، عضو ارشد موسسه بروکینگز ، بانی گلیزر ، مدیر برنامه آسیا در صندوق مارشال آلمان و ریچارد سی. بوش، رئیس سابق موسسه آمریکایی در تایوان ، در کتاب مشترک خود با عنوان «روابط ایالات متحده و تایوان - آیا چالش چین به بحران منجر خواهد شد؟» که در سال ۲۰۲۳ منتشر شده است، استدلال می‌کنند که علاوه بر تهدید نظامی آشکار و فزاینده از سوی جمهوری خلق چین، تایوان با بحران رو به رشدی به شکل جنگ سیاسی از سوی حزب کمونیست چین نیز روبرو است که به تدریج اراده مردم تایوان را تضعیف می‌کند. آنها هشدار می‌دهند که این جنبه اخیر اغلب نادیده گرفته می‌شود، اما اگر به آن پرداخته نشود، در نهایت ممکن است آسیب بیشتری به منافع ایالات متحده وارد کند. اخبار شبکه پروژه تحقیقاتی V-Dem ، یک نظرسنجی دانشگاهی فراملی، در سال ۲۰۱۹ نشان داد که تایوان آسیب‌پذیرترین کشور در برابر اخبار جعلی خارجی در جهان است. طبق گزارش نفوذ رسانه‌های جهانی پکن در سال ۲۰۲۲ که توسط سازمان حقوق بشر ایالات متحده، خانه آزادی، منتشر شد ، تایوان با حجم زیادی از اخبار جعلی از سرزمین اصلی چین روبرو است و نفوذ جمهوری خلق چین بر رسانه‌های جمهوری چین همچنان در حال گسترش است. یک گزارش تحقیقاتی که توسط دانشگاه گوتنبرگ در سوئد در سال ۲۰۲۳ منتشر شد نیز اشاره کرد که جمهوری چین به مدت ده سال متوالی کشوری بوده است که بیشترین تأثیر را از اخبار جعلی خارجی در جهان پذیرفته است و بیشتر این اخبار جعلی مربوط به جمهوری خلق چین است. ارتش جمهوری چین زمانی اخبار جنجالی منتشر شده توسط ارتش آزادیبخش خلق چین را تجزیه و تحلیل کرد. انواع محتوا عمدتاً شامل موارد زیر است: ایجاد فضای روانی "اتحاد مجدد نظامی"، تضعیف اعتبار دولت جمهوری چین و تلاش برای ایجاد اختلال در روحیه ارتش و مردم. پاول چرون و ژان-باپتیست ژانژن ویلمر خاطرنشان کردند که سیستم تبلیغاتی حزب کمونیست چین معمولاً با انتشار اخبار دروغ توسط رسانه‌های رسمی آغاز شده، سپس از حساب‌های جعلی رسانه‌های اجتماعی تایوانی برای جمع‌آوری و چاپ مجدد آن استفاده می‌شود. رسانه‌های خبری تایوان سپس اخبار دروغ مرتبط را بدون تأیید نقل و پخش می‌کنند و این امر شناسایی منبع اخبار مرتبط را برای خوانندگان دشوار می‌کند. واحدهای امنیت ملی جمهوری چین همچنین کشف کرده‌اند که «ساختار چهار سطحی پخش شایعات» که توسط ارتش‌های آبی آنلاین برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی آنلاین استفاده می‌شود: ابتدا، استفاده از حساب‌های جعلی «یکبار مصرف» رسانه‌های اجتماعی برای ارسال مقالات، سپس به اشتراک گذاشتن تصاویر محتوای مقاله از طریق صفحات طرفداران فیس‌بوک که توسط افراد خارج از جمهوری چین مدیریت می‌شوند، و سپس استفاده از تعداد زیادی حساب ساختگی در سطح سوم برای گسترش انتشار، و در نهایت تعداد زیادی حساب ساختگی برای به اشتراک گذاشتن در گروه‌های عمومی فیس‌بوک شناخته‌شده‌تر برای افزایش دیده شدن و ترغیب مردم تایوان به ادامه انتشار آن در رسانه‌های اجتماعی رایج. در مارس ۲۰۲۰، فیس‌بوک فاش کرد که بیش از ۵۰ حساب کاربری نیروهای سایبری جمهوری خلق چین را که خود را به عنوان کاربران تایوانی جا زده و اطلاعات نادرستی در مورد ویروس کرونا به تایوان منتشر می‌کردند را مسدود کرده است. در ماه مه ۲۰۲۳، شرکت مادر فیس‌بوک، متا، بیش از ۱۰۰ حساب کاربری جعلی را که خود را به عنوان سازمان‌های آمریکایی و اروپایی جا زده بودند، از پلتفرم‌های خود، فیس‌بوک و اینستاگرام حذف کرد. شبکه حساب‌های مرتبط به روشی مشابه روش‌های مورد استفاده روسیه در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ایالات متحده عمل می‌کرد. علاوه بر این، دفتر تحقیقات وزارت دادگستری در سال ۲۰۲۲ چنین موردی را که در آن اطلاعات بحث‌برانگیز و نادرست از طریق پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی منتشر شده بود، با هدف تأثیرگذاری بر درک مردم تایوان، سرکوب کرد. مقایسه جنگ شناختی با جنگ اطلاعاتی به گفته ماساکوفسکی، جنگ شناختی امتداد جنگ اطلاعاتی (IW) است. جنگ اطلاعاتی کنترل جریان اطلاعات در پشتیبانی از اهداف نظامی سنتی است، که عمدتاً برای ایجاد اثرات کشنده در میدان نبرد انجام می‌شود. [منبع بهتر] به گفته ماساکوفسکی و ژنرال روجیرو از ناتو، جنگ شناختی، ظرفیت شناخت و تولید پیش آگاهی را کاهش می‌دهد، درک و تفسیر موقعیت‌ها توسط افراد و در آگاهی جمعی را دگرگون می‌کند و کاربردهای چندگانه‌ای از عملیات نظامی تجاری، سیاسی و پنهان در جنگ اطلاعاتی و شناختی دارد. ارتش چین به عملیات در حوزه شناختی تحت عنوان "عملیات حوزه شناختی (CDO)" اشاره می‌کند. جنگ شناختی و داده‌ها با استفاده از یک پروفایل روانشناختی و سایکوگرافیک ، می‌توان یک کمپین تأثیرگذاری را ایجاد و به صورت بلادرنگ توسط مدل‌های هوش مصنوعی و یادگیری ماشین تنظیم کرد تا اثرات شناختی و رفتاری مطلوب بر فرد و/یا جمعیت حاصل شود. [منبع بهتر]استراتژی ضد شورش ارتش و سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده، استفاده از سیستم‌های بیومتریک خودکار را برای جداسازی شورشیان و جنگجویان خارجی از جمعیت عمومی الزامی می‌کند. این کار به نیروهای ضد شورش کمک می‌کند تا از جمعیت و محیط عملیاتی علیه شبکه تهدید استفاده کنند. دهه‌ها پژوهش ارزیابی شده توسط همتایان نشان می‌دهد که اتاق‌های پژواک، در دنیای فیزیکی و آنلاین، باعث قطب‌بندی‌های سیاسی ، افراط‌گرایی ، سردرگمی ، ناهماهنگی شناختی ، پاسخ‌های عاطفی منفی (مثلاً خشم و ترس) ، واکنش ، ریزپرخاشگری‌ها و اثرات شخص ثالث می‌شوند . [ [ استناد بیش از حد ] به دلیل این مکانیسم‌های پایداری روانی مانند سوگیری تأییدی ، این امر می‌تواند بسیار مشکل‌ساز باشد، بر اساس کار نیهان و رایفلر (2010). | ## جمع‌بندی | نیهان و رایفلر دریافتند که حتی تلاش برای اصلاح باورهای غلط، اغلب این باورها را در میان کسانی که به آنها قوی‌تر اعتقاد دارند، به جای از بین بردن تقویت می‌کند.