موضوع مقاله: تاریخ داغستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تاریخ داغستان | مقدمه: از نظر تاریخی، داغستان متشکل از فدراسیونی از شاهزاده نشینان کوهستانی در بخش شرقی قفقاز شمالی بود. | ## بخش 1: تاریخ داغستان | داغستان که در تقاطع تمدن‌های جهانی شمال و جنوب قرار دارد، صحنه تضاد منافع بسیاری از دولت‌ها و تا اوایل قرن نوزدهم بود که مهم‌ترین آن بین شاهنشاهی ایران و امپراتوری روسیه تزاری بود. پتر کبیر روسیه بخش‌هایی از داغستان را در لشکرکشی ایرانی خود در ۱۷۲۲–۲۳ تصرف کرد. روسها در ۱۸۰۶ میلادی منطقه را به‌طور غیررسمی تصرف کردند که منجر به جنگهای ایران و روس شد و در نهایت در سال ۱۸۱۳، به دنبال پیروزی روسیه در جنگ، ایران جنوب داغستان را با دربند، همراه با سایر مناطق در قفقاز، به موجب عهدنامه گلستان به روسیه واگذار کرد. پیوند= زرگران در کوباچی داغستان نام کلمه داغستان ریشه ترکی و فارسی دارد و مستقیماً به «سرزمین کوه ها» ترجمه می‌شود. برخی از مناطق داغستان در زمان‌های مختلف به نام‌های لکیا، آواریا و تارکی شناخته می‌شدند. نام داغستان از نظر تاریخی به قفقاز شرقی اشاره دارد که توسط امپراتوری روسیه در سال ۱۸۶۰ گرفته شد و به استان داغستان تغییر نام داد. جمهوری خودمختار کنونی داغستان قلمرو بسیار بزرگتری را در بر می‌گیرد که در سال ۱۹۲۱ به عنوان جمهوری سوسیالیستی خودمختار شوروی داغستان با احتساب بخش شرقی استان ترک اوبلاست تأسیس شد. قدمت لایه‌های اولیه سایت روباس-۱ در منطقه دربند به ۲٫۲ تا ۲٫۳ میلیون سال پیش بازمی‌گردد.Деревянко А. 241 (2015) تاریخ باستان کشاورزی و دامپروری همان‌طور که آکادمیک نیکولای واویلف ثابت کرد: «داغستان مستقیماً بخشی از مرکز منشأ غلات کشت شده بود» و بنابراین در باستانی‌ترین منطقه آسیای خاور نزدیک در شکل‌گیری یک اقتصاد تولید - کشاورزی و دامپروری. به عنوان مثال، بقایای یک سکونتگاه کشف شده در نزدیکی روستای چوخ (داغستان مرکزی) تأیید می‌شود که قدمت آن به ۶۰۰۰ سال قبل از میلاد می‌رسد. - مردم داغستان بر سلاح‌های آهنی تسلط یافتند، که بعداً به آنها اجازه داد تا در ارتباط نزدیک با مردمان نزدیک اورارتو، بدون موفقیت در برابر گسترش آشور مقاومت کنند (قرن IX-VII قبل از میلاد). دولت آلبانی left|180px|آلبانی (با رنگ سبز مشخص شده)، ارمنستان، ایبریا، کلخیس در آغاز پس از میلاد. آلبانیایی‌ها در میان متحدان ایران هخامنشی در نبرد گوگمل در قرن چهارم قبل از میلاد ذکر شده‌اند. که در جناح خود توانستند سیستم مقدونی‌ها را بشکنند و اردوگاه اسکندر را غارت کنند. قلمرو آلبانی قلمرو آلبانی قفقاز در طول روند تاریخی توسط محققان به روش‌های مختلف تعریف شد. | ## بخش 2: تاریخ داغستان | هجوم رومیان، ایرانیان، اعراب و خزرها در قرن سوم، آلبانی قفقاز، تحت ضربات لژیونرهای رومی، به دارایی‌های کوچک تجزیه شد. برخلاف ارمنستان و ایبریا، آلبانی که از بیزانس دور بود، نمی‌توانست روی حمایت جدی او حساب کند. در اواسط قرن پنجم، مردم آلبانی، ارمنستان و گرجستان مبارزه سرسختانه ای علیه حکومت ایران در قفقاز به راه انداختند. در قرن ششم، داغستان تا حدودی تحت فرمانروایی شاه ساسانی بود که در بسیاری از شاهزادگان قفقاز شرقی فرمانروایان خود را منصوب کرد. در زمان‌های قدیم یکی از پادشاهان داغستان صاحب تاج و تخت زرین بود و مورخان عرب ایالت او را سریر (تاویاک) می‌نامیدند. مسعودی می‌نویسد: «ازدیجرد مورد اعتماد در سریر ساکن شد و به سلطنت رسید که بعداً به نام خانوادگی او موروثی شد و خود صاحب السریر نامیده شد. پایتخت این پادشاهی خومراج است.اطلاعاتی از نویسندگان عرب قرن دهم و یازدهم به نقل از میلادی. انوشیروان پادشاهی سریر را با قلعه‌های فراوان مستحکم کرد و به پادشاه ساریر سرمایه‌گذاری داد تا تمام مناطق کوهستانی را اداره کند. حکومت ایران ساسانی و تهاجمات خزرها در ششم میلاد اطلاعات بیشتر: آلبانی قفقاز همچنین ببینید: امپراتوری ساسانی پیوند= در داغستان به خاطر قلعه ساسانی که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد، شهرت دارد. در قرن ششم امپراتوری ساسانی پس از بیش از ۱۰۰ سال جنگ قفقاز شرقی را فتح کرد و در نتیجه کل منطقه داغستان تحت نفوذ ایران قرار گرفت. در سال ۵۵۲، «خزرها» به شمال شرق قفقاز حمله کردند و مناطق پست شمالی داغستان را اشغال کردند. خسرو اول پادشاه ایران (۵۳۱–۵۷۹) برای محافظت از دارایی‌های خود در برابر موج جدید کوچی‌ها، ساخت استحکامات دفاعی را در دربند آغاز کرد که گذرگاه باریکی را بین دریای خزر و کوه‌های قفقاز می‌بست. نام امروزی «دربند» واژه‌ای فارسی (دربند دربند) به معنای دروازه است که در همین عصر، در اواخر قرن پنجم یا اوایل قرن ششم پس از میلاد که شهر مجدداً تأسیس شد، رواج یافت. عناصر زبان باستانی ایران در گفتار روزمره مردم داغستان و شهر دربند به ویژه در زمان ساسانیان جذب شد و بسیاری از آنها باقی مانده‌است. سیاست «فارسی کردن» دربند و به‌طور کلی قفقاز شرقی را می‌توان طی قرن‌های متمادی، از خسرو اول تا شاهان صفوی، اسماعیل اول، و عباس کبیر دنبال کرد. | ## بخش 3: تاریخ داغستان | بر اساس روایتی که در «دربندنامه» متأخر آمده‌است، خسرو اول پس از ساخت استحکامات، «مردم زیادی را از ایران به اینجا کوچاند و حدود ۳۰۰۰ خانوار را از داخل ایران به دربند و روستاهای مجاور کوچ داد. در سال ۶۴۳ در زمان خلیفه عمر بن خطاب، اعراب به رهبری عبدالرحمن بن ربیع دربند و مناطق مجاور آن را تصرف کردند.Руслан Курахви: Сподвижники Пророка в горах Дагестана, познавательная лекция در قرن هشتم، شاهزادگانی چون لکز، طبساران، گومیک، سریر و کیتاگ در کوهستان داغستان قرار داشتند. استقلال داغستان در قرن نهم در ارتباط با ناآرامی‌هایی که در خلافت آغاز شد، سریر استقلال یافت. شاه سریر در امور ایالت‌های تازه تأسیس شیروان و دربند دخالت می‌کرد و در جنگ‌های منطقه ای شرکت می‌کرد. تسلط ایرانیان و فتح روس‌ها پیوند= کبیر روسیه بخش‌هایی از داغستان را در لشکرکشی خود در ۱۷۲۲–۲۳ تصرف کرد. پیوند= ایران در سال ۱۷۳۵ داغستان را به امپراتوری خود بازگرداند.Derbent Timeline همچنین بنگرید: ایران صفوی، ایران افشاریان، لشکرکشی نادر به داغستان، ایران قاجار، خانات قفقاز و خانات دربند نوشتارهای اصلی: جنگ‌های روسیه و ایران، عهدنامه گلستان، جنگ قفقاز و جنگ مرید در اوایل قرن شانزدهم، ایرانیان (در زمان صفویان) حکومت خود را بر این منطقه تحکیم کردند که تا اوایل قرن نوزدهم به‌طور متناوب ادامه داشت. در قرون شانزدهم و هفدهم، سنت‌های قانونی مدون شد و جوامع کوهستانی (جماعت‌ها) به میزان قابل‌توجهی از خودمختاری دست یافتند، در حالی که قدرت‌های کومیک (شمهال‌ها) پس از جنگ روسیه و ایران (۱۶۵۱–۱۶۵۳) با وجود روس‌ها درخواست حمایت از تزار کردند. روس‌ها در قرن هجدهم، زمانی که پتر کبیر، داغستان دریایی را در جریان جنگ روسیه و ایران (۱۷۲۲–۱۷۲۲) تصرف کرد، تسلط خود را در منطقه تقویت کردند - اگرچه این سرزمین‌ها در سال ۱۷۳۵ به موجب عهدنامه گنجه به ایران بازگردانده شد. قرن هجدهم نیز شاهد ظهور مجدد خانات آورستان بود که حتی در زمان لشکرکشی داغستان نادرشاه ایران توانست حملات نادرشاه ایران را دفع کند و خراجی را بر شیروان و گرجستان تحمیل کند. از سال ۱۷۴۷، بخش تحت حاکمیت ایران داغستان از طریق خانات دربند اداره می‌شد که مرکز آن دربنت بود. با این حال، روس‌ها بعداً به دلیل مشکلات داخلی دولت مجبور به عقب‌نشینی از کل قفقاز شدند و این امکان را برای ایران/ایران فراهم کرد تا این قلمرو را پس بگیرند. در سال ۱۸۰۶ خانات تحت کنترل روسیه قرار گرفت، اما تنها پس از جنگ روسیه و ایران (۱۸۰۴–۱۸۱۳) بود که قدرت روسیه بر داغستان زمانی که ایران به‌طور رسمی این سرزمین را به روسیه واگذار کرد، تأیید شد. در سال ۱۸۱۳، به دنبال پیروزی روسیه در جنگ، ایران قاجار مجبور شد که جنوب داغستان را با دربند، همراه با سایر مناطق در قفقاز، به موجب عهدنامه گلستان به روسیه واگذار کند.Timothy C. G." داغستان به عنوان بخشی از روسیه: ریشه‌های تاریخی دوستی بین مردم روسیه و داغستان - ماخاچکالا، ۱۹۹۰. | ## جمع‌بندی | "رابطه املاک فئودالی و مبارزه آزادیبخش مردم داغستان در قرن هفدهم" - ماخاچکالا، ۱۹۷۳ - ص ۲۵۲.