موضوع مقاله: الفبای پگون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الفبای پگون | مقدمه: این الفبا، با ورود اسلام به جزایر اندونزی از قرن ۱۷ام میلادی به این سو به وجود آمد. | ## بخش 1: الفبای پگون | کاربرد اصلی این الفبا، در مدارس و حوزه‌های علمیهٔ اسلامی، برای آموزش و نوشتن کتب دینی و دعای مختلف، و همین‌طور ترجمهٔ متون عربی بوده‌است. الفبای جاوی، یک نوع خط عربی بود که با گسترش اسلام در شبه‌جزیره مالایی و جزیرهٔ سوماترا برای نوشتن زبان مالایی و سایر گویش‌ّهای منطقه به کار گرفته شد.van der Meij, D. الفبای جاوی تا استعمار اروپایی و تغییر نوشتار به الفبای لاتین، منجر به منسخ شدن الفباهای سنتی شبه‌جزیره مالایی شده بود و تبدیل به تنها الفبای زبان مالایی شده بود. امروزه نیز، به موازات لاتین، الفبای جاوی کاربرد به نسبت زبادی در کشورهای مالزی و برونئی دارد. اما بر خلاف الفبای جاوی، الفبای پگون هیچ وقت منجر به منسخ شدن الفباهای سنتی جزیره جاوه نشد. با استعمار اروپایی و تغییر نوشتار به الفبای لاتین، استفاده از الفبای پگون بسیار محدودتر شده‌است، و امروزه تنها در مدارس و حوزه‌های علمیهٔ اسلامی و در کتب دینی کاربرد دارد، و در این حوزه نیز، روز به روز الفبای لاتین نقش پررنگتری را ایفا می‌کند. زبان اندونزیایی، زبان ملی کشور اندونزی، یک نوع معیار از زبان مالایی می‌باشد، و سابقاً هیچ وقت با خط پگون نوشته نشده‌است. اما با گسترش استفاده از آن، بجای زبان‌های محلی مثل جاوه‌ای و سوندایی، مدارس اسلامی نیز تصمیم به تنظیم و گردآوری کتاب سوادآموزی پگون به این زبان، و چاپ کتب و مقالات فرهنگی-اسلامی به زبان اندونزیایی و با خط پگون دست بزنند.Dahlan, H. از ویژگی‌های این الفبا، اضافه کردن حروف به خط عربی برای بازتاب دادن صداهای زبان‌های جزیرهٔ جاوه، و همین‌طور استفادهٔ قانونمند از حروف «ا»، «و»، و «ی» (از نکات تفاوت بین این الفبا و الفبای جاوی) برای بازتاب دادن واکهها می‌باشد. واژه پژوهی نام پگون از واژهٔ جاوه‌ای «پِگو» (pégo، ڤَیڮو)، به معنی «کج‌راه رفتن» می‌آید. دلیل این نام‌گذاری این است که نوشتن زبان جاوه‌ای به دبیرهٔ عربی بجای الفبای سنتی جاوه‌ای، امری عجیب و متفاوت به نظر می‌آمد. مشابه الفبای فارسی، که در آن برای بازتاب صداهایی که در زبان عربی نیست، حروف جدید با اضافه کردن نقطه به حروف موجود ساخته شده‌اند، در پگون نیز هشت حرف جدید ساخته شده‌اند. سایر این حروف، در عین این‌که امکان شباهت شکلی وجود دارد، با حروف «گ پ ژ» فرق می‌کنند. بعضی از این حروف صداهایی که در فارسی هستند را بازتاب می‌دهند، و بعضی صداهایی کاملاً غیر فارسی را. این حروف شامل: معادل لاتین C Dh Th Ng P G Ny V معادل فارسی چ - - نگ پ گ نیـ و +حروف الفبای پگونناماشکالآوانگاریمعادل لاتینمعادل سنتی جاوه‌اینکاتتنهاآغازیمیانیپایانی و a (å), ê (e pepet) / / a / (h)a / êbtsبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.jcحرف جدیدی که در خط عربی وجود ندارد.hبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.khبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.dzبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.dhحرف جدیدی که در خط عربی وجود ندارد. | ## بخش 2: الفبای پگون | معادل فارسی نیز ندارد.بعضی کتب و متون از یک نقطه و حرف «» استفاده می‌کنند.rzبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی و اروپایی کاربرد دارد.ssy / بیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی و اروپایی کاربرد دارد.sبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.dبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.tبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.thحرف جدیدی که در خط عربی وجود ندارد. معادل فارسی نیز ندارد.بعضی کتب و متون از چیدمان نقطهٔ متفاتی استفاده می‌کنند و از «» یا «» استفاده می‌کنندzبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.a, i, u and -kبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.در زبان مادورایی برای نوشتن هجاهایی که صدای اول آنها واکه است به‌کار می‌رود..ghبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی کاربرد دارد.«نگا»ngحرف جدیدی که در خط عربی وجود ندارد. در فارسی معادل «نگ» می‌باشد.fبیشتر در نوشتن وام‌واژه‌های عربی و اروپایی کاربرد دارد.«پا»pحرف جدیدی که در خط عربی وجود ندارد. بعضی متون، و مخصوصاً در زبان مادورایی، از «ء» استفاده می‌کنند.«گا»gحرف جدیدی که در خط عربی وجود ندارد. در فارسی معادل «گ» می‌باشد.در بعضی کتب و متون، از حرف استفاده می‌شود.lmn«نیا»nyحرف جدیدی که در خط عربی وجود ندارد. and y and i, é / / / / نشان دادن واکه‌ها در نوشتار پگون، برای نشان دادن واکه‌ها، و حتی برای نشان دادن عدم وجود واکه، از حرکت‌گذاری استفاده می‌شود. رواج استفاده از حرکات در متون پگون بین نشان دادن حرکت بر روی تک تک حرف‌ها تا استفادهٔ کم و فقط جاهایی که عدم استفاده می‌تواند منجر به اشتباه خواندن شود می‌باشد. نشان دادن تمام حروف امریست که در متون دینی تاریخی، ترجمه‌های قرآن، و متون دیپلماتیک رایج‌تر است. اما زبان‌های جاوه‌ای، سوندایی، و مادورایی، بین کوتاهی و بلندی واکه‌ها تفاوتی نمی‌گذارند. در نتیجه، برای نوشتار به خط عربی، در الفبای، با حرکت‌گذاری به همراه استفاده از حروف «ا»، «و»، و «ی»، تمامی واکه‌ها نشان داده می‌شوند.Jamalin, F. حالت نوشتاری که امروزه در کتب سوادآموزی و سایر کتابهای منتشر شده، همه‌گیر شده‌است، نوشتن حرکت «ۤ◌» در همهٔ مواقع، حرکتی مختص زبان‌های جزیرهٔ جاوه، که نه در عربی و نه در فارسی وجود ندارند، موسوم به «اِ-پِپِت» (e-pepet)، و همین‌طور نوشتن فتحه «◌َ» پیش از حروف «و» و «ی» برا قائل شدن تفاوت بین صداهای «o» و «u»، و همین‌طور «e» و «i». لیست واکه‌ها واکه‌های اول واژه، با حرف «ا»، با حرکت مورد نیاز، و پس از آن، در صورت نیاز، با حروف «و» یا «ی» نوشته می‌شوند. در متونی که در آنها حرکت‌گذاری کامل انجام می‌شود، بر روی «و» یا «ی» نیز یک حرکت سکون برای نشان دادن این‌که این حروف شروع یک هجای جدید نیستند، نیز، گذاشته می‌شود. متون تاریخی به نوشتار پگون، هم‌زمان از این حرکت و از مده در یک متن استفاده کرده‌اند. در نوشتار از نوع «گوندول»، پیش از حروف «و» و «ی»، برای نشان دادن صدای به جای و به جای به کار می‌رود. | ## بخش 3: الفبای پگون | بسته به نوع هم‌خوان‌های در واژه، یا میان‌هشت (واکه‌ای که بین دو هم‌خوان داخل می‌شود) یا پیش‌هشت (واکه‌ای که پیش از هم‌خوان اول گفته می‌شود) استفاده از میان‌هشت «اِ-پِپِت» (ê، ۤ◌) ə ، در دو جا کاربرد دارد. اول، در خوشه‌هاییست که هم‌خوان اول آن‌ها درون‌دماغی (صداهای م، ن) و هم‌خوان دوم آن‌ها، روان باشد. دوم در خوشه‌هایی که هم‌خوان اول آنها گرفته (مثل ت، ک، پ) و هم‌خوان دوم آنها انفجاری باشد. این در خوشه‌هاییست که هم‌خوان اول آن‌ها درون‌دماغی (صداهای م، ن) و هم‌خوان دوم آن‌ها انفجاری باشد. حرکت‌گذاری شده گوندول لاتین معنی njupuk گرفتن mbuwang پرتاب کردن ndonga دعا کردن ndêmek لمس کردن پشت سر هم آمدن واکه‌ها نوشتن التقای واکه‌ها (پشت سر هم آمدن واکه‌ها) در الفبای پگون تابع قواعدی خاص خود می‌باشد، چرا که بر خلاف لاتین، حروف «و» و «ی» هم هم‌خوان هستند و هم واکه، و نوشتن نادرست واکه‌های پشت سر هم می‌تواند منجر به تلفظ اشتباه کلمه بشود. در الفبای لاتین، دوگان‌سازی در این زبان‌ها با دو بار نوشتن واژه و جدا کردن دو قسمت آن با خط پیوند انجام می‌شود. در الفبای پگون، مشابه الفبای جاوی، بجای دوبار نوشتن واژه‌ای که دوگان‌سازی، از عدد «۲» پس از واژهٔ دوگان‌سازی‌شده برای این امر استفاده می‌شود. در واژگان دوگان‌سازی شده‌ای که پسوند دارند، عدد «۲» پیش از پسوند و در میان واژه نویشته می‌شود. در واژگانی که پیش‌وند دارند، دوگان‌سازی مشابه لاتین و با استفاده از خط پیوند انجام می‌شود انجام می‌شود. به همین دلیل، نوشتار واکه‌ها در این زبان در خط پگون، کمی متفاوت بوده و تابع قوانین خویش می‌باشد. علاوه بر این، در ابتدای واژگان، در زبان مادورایی، به‌جز «الف»، از حرف «عین» نیز استفاده می‌شود. حضرت محمد نبی رسول خدا بر همهٔ مخلوقات است، هر آنچه که حضرت محمد نبی گفته حقیقت واقعی است. پگونگوندول پگونحرکت‌گذاری شده توجه شود که در متون بالا، ۵ وام‌واژهٔ عربی به کار رفته‌است. | ## جمع‌بندی | این وام‌واژگان باید همان‌طور که در عربی نوشته می‌شوند و نه بر اساس قواعد نوشتار پگون نوشته شوند.