موضوع مقاله: ضریب کی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ضریب کی | مقدمه: در یک ورق فلزی خم شده، صفحه داخلی تحت اثر تنش فشاری و صفحه خارجی تحت اثر تنش کششی قرار می‌گیرند. | ## بخش 1: ضریب کی | جایی در میان این دو در مقطع ورق، محور خنثی وجود دارد که نه تحت کشش و نه تحت فشار قرار دارد. محاسبات ضریب کی را می‌توان با محاسبه موقعیت محور خنثی یا با محاسبه ظرفیت خمش یا کسر خمش به دست آورد. ظرفیت خمش و کسر خمش ظرفیت خمش، طول قوس خمی است که در امتداد محور خنثی صفحه فلزی اندازه‌گیری می‌شود، زیرا طول محور خنثی پس از خم شدن تغییر نمی‌کند. وقتی که ظرفیت خمش محاسبه شد، باید به طول ورق در حالت مسطح اضافه شود تا طول اولیه مورد نیاز ورق فلزی که در ورق‌کاری استفاده می‌شود، تعیین شود. کسر خمش مقدار طولی از ورق است که باید از طول کل صفحه کم کنیم تا الگوی مسطح صحیح محاسبه شود. فرمول ظرفیت خمش را می‌توان به این طریق نوشت: BA = ظرفیت خمش R = شعاع داخلی خم K = اندازه ضریب کی T = ضخامت ورق θ = زاویه خم در فرمول بالا به جز ضریب کی و ظرفیت خمش، همه مقادیر قابل اندازه‌گیری هستند. برای محاسبه ظرفیت خمش یک ماده می‌توانیم از روش مهندسی معکوس استفاده کنیم که طی مراحل زیر انجام می‌شود: بریدن یک ورق ساده و محاسبه ضخامت و طول در حالت مسطح خم کردن ورق به اندازه قائم و محاسبه طول‌های مسطح (خم نشده) اندازه شعاع داخل خم به ابزار استفاده شده بستگی دارد و معمولا با ضخامت ورق یکسان در نظر گرفنه می‌شود ضریب کی با محاسبه کسر خمش با توجه به تعریف کسر خمش، می‌توان ضریب کی را به شکل زیر به دست آورد: BD = کسر خمش R = شعاع داخلی خم K = ضریب کی T = ضخامت ورق θ = زاویه خم عوامل فیزیکی موثر ابعاد، خواص و روش ایجاد خم بر اندازه ضریب کی محاسبه شده، اثر می‌گذارند. خواص ماده: مواد مختلف دارای شکل‌پذیری و استحکام‌های مختلفی هستند که بر نحوه کشیده شدن و خم شدن ورق تاثیر می‌گذارد. | ## بخش 2: ضریب کی | ضخامت ورق: معمولا در ورق‌هایی با جنس یکسان، ضخامت بیشتر باعث کم شدن مقدار ضریب کی می‌شود. محاسبه دقیق ظرفیت خمش باعث می‌شود که از درست بودن ابعاد ورق قبل از انجام فرایند برگشت‌ناپذیر خم کردن اطمینان حاصل شود. اگر ابعاد نادرست محاسبه شوند، بعد از انجام فرایندها بر روی قطعات، دچار مشکل در بخش مونتاژ قطعات می‌شویم. همچنین محاسبه درست ضریب کی برای بهینه‌سازی در مواد اولیه استفاده شده و کاهش ضایعات صنعتی مهم است. در اکثر جدول‌های ضریب کی، سه روش خم‌کاری: خم‌کاری هوایی، خم‌کاری پایین و سکه‌زنی. یک خم که به این روش شکل گرفته، در عرض قالب معلق است و شعاع داخلی آن به عنوان درصدی از آن عرض بیان می‌شود. این رابطه به عنوان "قانون بیست درصد" شناخته می‌شود هرچند که این درصد با توجه به نوع ماده و استحکام کششی آن تغییر می‌کند. خم‌کاری پایین تقریبا در فاصله بیست درصد ضخامت ورق از سطح زیرین آن اتفاق می‌افتد. | ## بخش 3: ضریب کی | سکه‌زنی این روش قدیمی‌ترین راه خم‌کاری از بین سه روش بیان شده است و به دلیل نیاز به تناژ بالا، در بیشتر موارد دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. از نظر فنی، هر شعاعی می‌تواند سکه‌زنی شود؛ اما به طور سنتی، از این روش برای ایجاد خم تیز و بدون شعاع استفاده شده است. همچنین می‌توانیم جدول ضریب کی را بر اساس جنس ورق به سه قسمت: فلزات انعطاف‌پذیر، مواد متوسط و آلیاژهای مقاوم تقسیم کنیم. مواد متوسط: شامل مس نیمه‌سخت، برنج، فولاد نرم و آلومینیوم که دارای ضریب کی متوسط هستند. آلیاژ‌های مقاوم: شامل انواع برنز، فولاد سرد و فولاد فنر که دارای ضریب کی زیاد هستند. جایگزین ضریب کی در موارد واقعی اکثرا از ضریب کی استفاده می‌شود، اما برای اینکه محاسبات دقبق‌تر باشند می‌توانیم از ضریب ایگرگ استفاده کنیم. | ## جمع‌بندی | ضریب ایگرگ بر حسب ضریب کی به شکل زیر تعریف می‌شود: K = ضریب کی Y = ضریب ایگرگ استفاده از ضریب ایگرگ باعث می‌شود که فرمول ظرفیت خمش تغییر کند، اما این ضریب تنش داخل ورق را نیز در نظر می‌گیرد درحالی که ضریب کی این کار را انجام نمی‌دهد.