موضوع مقاله: روابط کرواسی و اسرائیل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روابط کرواسی و اسرائیل | مقدمه: روابط کرواسی و اسرائیل به روابط دوجانبه دیپلماتیک، سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی میان کرواسی و اسرائیل اشاره دارد. | ## بخش 1: روابط کرواسی و اسرائیل | روابط دیپلماتیک کامل میان دو کشور در ۹ آوریل ۱۹۹۷ و پس از استقلال کرواسی از جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی برقرار شد. کرواسی دارای سفارت در تل‌آویو و کنسولگری‌های افتخاری در اشدود، قیساریه، اورشلیم و کفر شمریاهو است. روابط دو کشور دوستانه و بسیار همکارانه توصیف شده‌است و در سال‌های اخیر همکاری‌های دوجانبه و دفاعی-امنیتی گسترش یافته‌است. کرواسی از جمله کشورهایی است که اسرائیل گاه در چارچوب اتحادیه اروپا برای حمایت از مواضع خود به آن روی می‌آورد و این کشور معمولاً در رأی‌گیری‌های کلیدی سازمان ملل، رأی ممتنع می‌دهد یا به سود اسرائیل رأی می‌دهد. هر دو کشور عضو سازمان ملل متحد، صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی، سازمان تجارت جهانی، اتحادیه مدیترانه و چندین سازمان بین‌المللی دیگر هستند. جامعه یهودی کرواسی پیشینه جامعه یهودی کرواسی دست‌کم به سده سوم میلادی بازمی‌گردد، هرچند داده‌های اندکی از وضعیت این جامعه تا سده‌های دهم و پانزدهم در دست است. این جامعه که تا آغاز جنگ جهانی دوم نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ عضو داشت و بسیاری از آنان در توسعه اقتصاد، دانش و فرهنگ کرواسی نقش داشتند، در جریان هولوکاست در سرزمین دولت دست‌نشانده نازی موسوم به دولت مستقل کرواسی تقریباً به‌طور کامل نابود شد. با این حال بسیاری از یهودیان در دوران جنگ به‌دست جنبش مقاومت ضدنازی به رهبری مارشال یوسیپ بروز تیتو که خود کروات بود پناه یافتند. پس از جنگ، نیمی از بازماندگان به اسرائیل مهاجرت کردند و حدود ۲٬۵۰۰ نفر در کرواسی ماندند. امروزه ۹ کنیسه و سازمان یهودی در کرواسی کنش‌ورزی می‌کنند: در زاگرب (دو مورد)، رییکا، اوسییک، اسپلیت، دوبروونیک، چاکوتس، دارووار و اسلاونسکی برد. گروه آموزشی یهودیت‌شناسی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه زاگرب برنامه‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد در پژوهش‌های یهودی ارائه می‌دهد. یهودیان رسماً به‌عنوان اقلیت ملی در قانون اساسی کرواسی شناخته شده‌اند و از این رو دارای کرسی دائمی در پارلمان کرواسی هستند. یهودیان کرواتی‌تبار در اسرائیل شماری از یهودیان کرواتی‌تبار یکی از کوچک‌ترین جامعه‌های یهودی یوگسلاوی‌تبار در اسرائیل را تشکیل می‌دهند. روابط با یوگسلاوی فدرال در دوره‌ای که کرواسی عضو فدراسیون یوگسلاوی بود (۱۹۴۳–۱۹۹۱) از طریق فدراسیون در سال ۱۹۴۸ با اسرائیل روابط دیپلماتیک برقرار کرد. تا سال ۱۹۵۲ در مجموع ۷٬۵۷۸ یهودی طی پنج موج مهاجرت از یوگسلاوی به اسرائیل مهاجرت کردند. یوگسلاوی در آغاز در درگیری عرب‌ها و اسرائیل بی‌طرف بود اما روابط خود با اسرائیل را حفظ می‌کرد. چکسلواکی ۵۰ فروند هواپیمای جنگنده سوپرمارین اسپیت‌فایر مارک نُه را به اسرائیل فروخت اما انتقال آن‌ها دشوار بود. با فشار شدید شوروی، چکسلواکی و اسرائیل انتقال را از طریق فرودگاه نیکشیچ (در مونته‌نگرو) و بندر رییکا (در کرواسی) در عملیات کاملاً محرمانه «ولوتا» ترتیب دادند که از ۲۴ سپتامبر ۱۹۴۸ تا ۵ ژانویه ۱۹۴۹ ادامه یافت. | ## بخش 2: روابط کرواسی و اسرائیل | 299 با توجه به اینکه یوگسلاوی در دوره جنگ سرد میان ناتو و پیمان ورشو قرار داشت و رهبر بلوک سوم یعنی جنبش عدم تعهد بود و تیتو روابط نزدیکی با رهبران عرب به‌ویژه جمال عبدالناصر داشت، یوگسلاوی پس از حمله اسرائیل به مصر در جنگ شش‌روزه سال ۱۹۶۷ همه روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل قطع کرد. 378 روابط در دوره جنگ استقلال کرواسی پس از فروپاشی یوگسلاوی در اوایل دهه ۱۹۹۰ فرانیو توجمان سیاستمدار محافظه‌کار در ۸ اکتبر ۱۹۹۱ به‌عنوان رئیس‌جمهور جمهوری مستقل کرواسی به قدرت رسید. اسرائیل از برخی دیدگاه‌های توجمان در کتابش «بیابان‌های واقعیت تاریخی» انتقاد داشت؛ توجمان در فصلی از این کتاب شمار قربانیان اردوگاه کار اجباری یاسنواتس را ۳۰٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ نفر برآورد کرده بود، در حالی که مقامات یوگسلاوی ارقامی بسیار بالاتر (۳۵۰٬۰۰۰ تا ۸۰۰٬۰۰۰) ارائه داده بودند.Ramet, Sabrina P. موزه یادبود هولوکاست ایالات متحده اکنون شمار قربانیان یاسنواتس را ۷۷٬۰۰۰ تا ۹۹٬۰۰۰ نفر تخمین می‌زند که ۱۲٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ نفر آنان یهودی بودند. با وجود این اختلافات اسرائیل در ۱۶ آوریل ۱۹۹۲ کرواسی را به‌عنوان کشوری مستقل به رسمیت شناخت اما از توسعه بیشتر همکاری دوجانبه خودداری کرد. انتقاد از سیاست اسرائیل در قبال کرواسی ایگور پریموراتس، استاد گروه فلسفه دانشگاه عبری اورشلیم، این سیاست اسرائیل را شدیداً نقد کرد. او در نوشتارهای «اسرائیل و نسل‌کشی در کرواسی» و «اسرائیل و جنگ در بالکان» نوشت: «از آغاز فروپاشی یوگسلاوی، مجموعه سیاسی اسرائیل موضعی صرب‌گرایانه اتخاذ کرده‌است. مذاکرات محرمانه میان ایتان بنتسور، مدیرکل وزارت خارجه اسرائیل، و هرویه شارینیچ، رئیس دفتر رئیس‌جمهور کرواسی، در بوداپست برگزار شده بود. روابط دیپلماتیک کامل در ۴ سپتامبر ۱۹۹۷ پس از آنکه دولت کرواسی بیانیه‌ای در عذرخواهی از جنایات اوستاشا در دولت مستقل کرواسی صادر کرد و رئیس‌جمهور توجمان نسخه ویراسته‌ای از کتابش را نوید داد، برقرار شد. کرواسی سفارت خود را در تل‌آویو گشود، در حالی که اسرائیل تا سال ۲۰۰۵ از طریق سفارتش در وین در کرواسی نمایندگی داشت. نخستین مقام ارشد کرواتی که از اسرائیل دیدن کرد، ماته گرانیچ وزیر خارجه بود که در مه ۱۹۹۸ به دعوت بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل سفر رسمی انجام داد. رئیس‌جمهور توجمان درصدد بازدید رسمی از اسرائیل بود اما پیش از تحقق این هدف در سال ۱۹۹۹ درگذشت. برانکو لوستیگ کارگردان کرواتی در ۴ مارس ۲۰۱۵ در مصاحبه‌ای با تلویزیون اسلوونی گفت که نخستین بار رئیس‌جمهور توجمان را در اکران فیلم «فهرست شیندلر» در زاگرب در سال ۱۹۹۴ ملاقات کرد. در ژانویه ۲۰۰۱ دو کشور روادید را لغو کردند و در اکتبر همان سال رئیس‌جمهور مسیچ از اسرائیل دیدن کرد و بابت جنایات اوستاشا علیه یهودیان در جنگ جهانی دوم عذرخواهی کرد. نخستین رئیس‌جمهور اسرائیل که از کرواسی دیدن کرد موشه کاتساو بود که در ژوئیه ۲۰۰۳ این سفر را انجام داد. او در سخنرانی خود در پارلمان کرواسی گفت: «اسرائیل از پارتیزان‌های کرواتی و دیگر آزادی‌خواهان کرواتی که در جنگ جهانی دوم با فاشیسم در کرواسی جنگیدند قدردانی می‌کند. این مبارزان مایه افتخار ملت کرواسی و ارزش ملی مهمی برای نسل جوان هستند.» کاتساو همچنین از دوبروونیک و یادمان اردوگاه کار اجباری یاسنواتس بازدید کرد. در مارس ۲۰۰۴ هیئتی متشکل از سه وزیر کرواتی شامل میومیر ژوژول وزیر خارجه، دراگان پریموراتس وزیر علوم و آموزش و پتار چوبانکوویچ وزیر کشاورزی از اسرائیل دیدن کرد. | ## بخش 3: روابط کرواسی و اسرائیل | در ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ ایوو یوسیپوویچ رئیس‌جمهور کرواسی از اسرائیل دیدن کرد و در سخنرانی خود در کنست از جنایات اوستاشا علیه یهودیان عذرخواهی کرد و گفت: «من در برابر پارلمان کشور اسرائیل و مهم‌تر از آن در برابر کودکان کرواتی ایستاده‌ام و بی‌هیچ ابهامی عذرخواهی می‌کنم. او در ید وشم گفت: «به‌عنوان رئیس‌جمهور کرواسی ژرف‌ترین تأسف خود را نسبت به همه قربانیان هولوکاست که به دست رژیم همکار اوستاشا در جنگ جهانی دوم کشته شدند ابراز می‌دارم… اکثریت بزرگ مردم کرواسی از جمله پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایم بخشی از جنبش مقاومت ضدفاشیسم بودند.» برانکو لوستیگ نیز همراه رئیس‌جمهور از اسرائیل دیدن کرد و اسکاری را که برای فیلم فهرست شیندلر دریافت کرده بود به ید وشم اهدا کرد. در ۳۰ مه ۲۰۱۶ میرو کوواچ وزیر خارجه کرواسی از اسرائیل بازدید کرد و ضمن محکوم کردن نژادپرستی و یهودستیزی، خواستار ارتقای همکاری در زمینه‌های کشاورزی، مدیریت آب، گردشگری، فناوری سایبری و فناوری پیشرفته شد. او همچنین از همکاری عالی در حوزه‌های دفاعی، امنیتی و اطلاعاتی میان دو کشور ستایش کرد. رأی‌گیری یونسکو دربارهٔ کوه معبد در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۶ کمیته میراث جهانی یونسکو قطعنامه‌ای جنجالی دربارهٔ کوه معبد تصویب کرد که پیوند اسرائیل با این مکان را نادیده می‌گرفت. قرار بود این قطعنامه با اجماع تصویب شود اما کرواسی و تانزانیا خواستار رأی‌گیری مخفی شدند که عملاً اجماع را مسدود کرد. کمک کرواسی در آتش‌سوزی نوامبر ۲۰۱۶ کرواسی به همراه قبرس، یونان، ایتالیا، روسیه و ترکیه با اعزام ۲ فروند هواپیمای آتش‌نشانی کانادیر سی‌ال-۴۱۵ به اسرائیل در مهار آتش‌سوزی‌های گسترده نوامبر ۲۰۱۶ یاری رساند. دیدار پلنکوویچ از اسرائیل در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۷ آندری پلنکوویچ نخست‌وزیر کرواسی به مناسبت بیستمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک از اسرائیل دیدن کرد و با رئیس‌جمهور رووین ریولین، نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو و رهبر اپوزیسیون تسیپی لیونی دیدار کرد. دو نخست‌وزیر بیانیه مشترکی دربارهٔ همکاری در زمینه پیشگیری از بلایا و واکنش اضطراری امضا کردند. رووین ریولین رئیس‌جمهور اسرائیل در سال ۲۰۱۹ کرواسی را «متحد نیرومند اسرائیل در اتحادیه اروپا، سازمان ملل و دیگر سازمان‌های چندجانبه» خواند. تفاهم‌نامه دفاعی در ۲۵ مارس ۲۰۱۷ وزیران دفاع کرواسی و اسرائیل، دامیر کرستیچویچ و آویگدور لیبرمن، تفاهم‌نامه‌ای در حوزه دفاع امضا کردند که همکاری در زمینه فنی-نظامی، تبادل تجربه آموزش نظامی، توانمندی‌های سایبری و نوسازی نیروهای مسلح را پیش‌بینی می‌کند. توافق مشارکت راهبردی در سپتامبر ۲۰۲۰ گوردان گرلیچ رادمان وزیر خارجه کرواسی از اسرائیل بازدید کرد و در پایان دسامبر همان سال او و همتای اسرائیلی‌اش گابی اشکنازی توافق مشارکت راهبردی را امضا کردند. این توافق همکاری در زمینه‌های دیپلماسی دیجیتال، کمک‌های بشردوستانه به کشورهای ثالث، برنامه‌های چارچوبی اتحادیه اروپا، مقابله با گرمایش جهانی و تبادل علمی و فرهنگی را دربرمی‌گیرد. در سال ۲۰۱۴ کرواسی ۳۳٫۳ میلیون دلار کالا به اسرائیل صادر و ۲۲٫۴ میلیون دلار کالا از اسرائیل وارد کرد. در سال ۲۰۱۱ حدود ۳۵٬۰۰۰ گردشگر اسرائیلی از کرواسی بازدید کردند، هرچند گمان می‌رود شمار واقعی بسیار بیشتر باشد زیرا بسیاری از اسرائیلی‌ها با گذرنامه دوم وارد کرواسی شدند. دو پروژه بزرگ عبارت‌اند از پروژه تِوا-پلیوا به ارزش ۲۰۰ میلیون دلار و پروژه گلف‌پارک در دوبروونیک. همکاری نظامی در مارس ۲۰۱۸ دولت کرواسی خرید یک اسکادران ۱۲ فروندی جنگنده دست‌دوم اف-۱۶ باراک از اسرائیل به ارزش ۴۲۰ میلیون یورو را تأیید کرد. انجمن کرواسی-اسرائیل انجمن کرواسی-اسرائیل در ۵ مه ۱۹۹۴ بنیان‌گذاری شد و هدفش «پیشبرد روابط دوستانه، همکاری فرهنگی، علمی و هرگونه همکاری دیگر میان کرواسی و اسرائیل و نیز پاسداشت فرهنگ، سنت و میراث یهودی» است. | ## جمع‌بندی | این انجمن به‌طور منظم از سوی وزارت‌های خارجه و فرهنگ کرواسی و شهرداری زاگرب حمایت مالی می‌شود و چند صد عضو دارد.