موضوع مقاله: شرک! | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شرک! | مقدمه: یک کتاب عکس فانتزی خنده‌دار، اثر نویسنده و کارتونیست آمریکایی، ویلیام استیگ است که در سال ۱۹۹۰ منتشر شد. | ## بخش 1: شرک! | داستان آن دربارهٔ غولOgre سبز نفرت‌انگیزی است که خانه را ترک می‌کند تا دنیای بیرون را ببیند و در نهایت با شاهدختی زشت ازدواج می‌کند. این کتاب به‌طور کلی پس از انتشار با استقبال خوبی مواجه شد و نقادان تصویرها، اصالت و نگارش آن را تحسین کردند. نقادان همچنین شرک را یک ضدقهرمان توصیف و به درون‌مایه‌های خشنودی و عزت نفس در کتاب اشاره کرده‌اند. این کتاب زمینه‌ای برای ساخت نخستین فیلم شرک (۲۰۰۱) و مجموعه‌فیلم‌هایی به همین نام با هنرمندی مایک مایرز برای بیش از یک دهه پس از انتشار آن شد. او بیش از ۱٬۶۰۰ کارتون و ۱۱۷ طرح روی جلد را برای این مجله خلق کرد و نشریهٔ نیوزویک از استیگ به‌عنوان «پادشاه کارتون‌ها» یاد کرده است. با این حال، او به‌شدت از انجام کارهای تبلیغاتی متنفر بود و به‌جای این شغل، در ۶۱ سالگی شروع به نوشتن کتاب‌های کودکان کرد. کتاب‌های او به‌خاطر «درون‌مایه‌های گرافیکی پی‌درپی جدایی آشکار و تجدید دیدار صمیمی» بین والدین و فرزندانشان و در عین حال حفظ «شوخ‌طبعی» که مشخصهٔ اصلی کارتون‌هایش بود، شناخته شده‌اند. تصویرگری‌های استیگ که با آبرنگ و جوهر خلق شده‌اند، به‌دلیل استفادهٔ «غنی» از رنگ‌ها موردتوجه قرار گرفته‌اند. از نظر ریدل، بیشتر آثار استیگ «حال‌وهوایی کودکانه» دارند و او به‌عنوان کارتونیست علاقه‌مند بود تا در آثارش به «تغییر دادن فرض‌های سنتی» بپردازد و مهارت داستان‌گویی خود را در تصویرگری‌هایش نشان بدهد. این کتاب به‌صورت جلد سخت انتشار یافت و حاوی مقدمه‌ای نوشتهٔ اریک کارل و زندگی‌نامه‌ای کوتاه از استیگ بود. منتشر شد که طرح جلدی متفاوت داشت و بازنگری‌هایی در تصویرگری‌های استیگ انجام شده بود. allas skräck به زبان سوئدی برگرداند و در ایران، انتشارات پرتقال آن را با عنوان غولِ زشتِ سبز، شِرِک با ترجمهٔ تینا احمدی منتشر کرده است. خلاصه داستان شرک، غولی منفور با پوست سبز است که نَفَسی آتشین دارد و از قرار معلوم فناناپذیر است. وقتی پدر و مادرش تصمیم گرفتند که شرک باید دنیا را ببیند و به سهم خودش خرابکاری کند، او را از باتلاق بیرون می‌کنند. شرک خیلی زود با جادوگری روبه‌رو می‌شود که در ازای شپش‌های کمیابش، از او می‌خواهد تا آینده‌اش را بگوید: با گفتن کلمهٔ جادوییMagic word «کیک سیب» با خری به قلعه‌ای می‌رود که در آنجا با شوالیه می‌جنگد و در نهایت با شاهدخت زشت‌تر از خودش ازدواج می‌کند. شرک با هیجان به راهش ادامه می‌دهد و به کشاورزی می‌رسد که از او داس می‌دزدد و گوشت قرقاولش را می‌خورد؛ با خوردن شدیدترین صاعقه، با حملهٔ آذرخش و باران مقابله و با نَفَس آتشین خود اژدهایی را ناکار می‌کند. هنگامی که در حال استراحت بود، کابوسی باعث آشفتگی‌اش می‌شود که در آن گروهی از کودکان او را در آغوش می‌گیرند و می‌بوسند و شرک عاجز است تا جلوی آن‌ها را بگیرد. | ## بخش 2: شرک! | وقتی بیدار می‌شود، خری را می‌بیند که قرار است شرک را برای نبرد با شوالیهٔ خُل‌وچِل به قلعهٔ مخوف ببرد. شوالیه از درخواست‌های شرک برای دیدن شاهدخت آزرده می‌شود و به او حمله می‌کند که شرک در پاسخ، جریانی از آتش حواله‌اش می‌کند و او را به داخل خندقی در همان حوالی می‌فرستد. در داخل قلعه، شرک از اینکه در محاصرهٔ ارتشی از موجودات بدترکیب است، وحشت می‌کند اما وقتی می‌فهمد در تالار آیینه‌ها حضور دارد، عزم و عزت نفس خودش را به‌دست می‌آورد. آن‌ها تحت‌تأثیر زشتی همدیگر قرار می‌گیرند، با هم ازدواج و «پس از آن به‌طرز وحشتناکی با ترساندن هر کسی که سر راهشان بود، به بدی و زشتی زندگی می‌کنند.» بازخورد دیوید دنبی، روزنامه‌نگار نوشت: «شرک! با تمام خُلق‌وخوی تند و زننده‌اش، قصهٔ پریان بسیار جذابی بود: موجودی بسیار زشت، همسر فوق‌العاده زشت خود را پیدا می‌کند.» پابلیشرز ویکلی نقد مثبتی از کتاب منتشر کرد و به تحسین «نبوغ طنزآمیز» استیگ پرداخت و آن را «قصه‌ای جذاب و رضایت‌بخش» خواند. یکی از نقادان نیویورک تایمز تصویرهای کتاب و توانایی استیگ برای تشخیص اصطلاحات عجیب انگلیسی را مورد توجه قرار داد. «نسبتاً ساده» است اما آن را «چنان کتابی دلنشین و شاد که هیچ‌کس نمی‌تواند در برابر آن مقاومت کند» توصیف کرد. او این اثر را بهترین کار استیگ نمی‌دانست اما در عین حال آن را دستاورد سادهٔ «بی‌عیب» نامید. پابلیشرز ویکلی چندین عنوان از جایزهٔ «کافیز»،Cuffies جایزهٔ کتاب کودکان در سال ۱۹۹۰ را به این کتاب اعطا کرد که شامل «بامزه‌ترین کتاب سال» و «بهترین خط آغازین» بود. برخی از والدین با این کتاب مخالف بودند و احساس می‌کردند برای کودکان «نامناسب» است. تحلیل‌ها زاپیس در سال ۲۰۱۰ در تور.کامTor.com نوشت این کتاب نمونه‌ای از چگونگی گسیختگی و دگرگونی مداوم قصهٔ پریان بود که این موضوع نشان‌دهندهٔ «ظرفیت همه‌جانبهٔ» آن در عصر دیجیتالی امروز، با ساخت و موفقیت فیلم‌های پویانمایی است. از نظر زاپیس، شرک نمایانگر «بیگانه، به حاشیه رانده شده، دیگری» است که می‌تواند نمایندهٔ هر کدام از «اقلیت‌های ستم‌دیدهٔ آمریکایی» باشد. شرک شخصیت شرک در این کتاب به‌عنوان ضدقهرمانی توصیف شده است که متفاوت است و از این بابت رضایت دارد. وقتی پدر و مادرش او را با لگد از باتلاق بیرون می‌کنند، شرک مجبور می‌شود تا برای حل مسائل فردیت خود، سفری را آغاز کند. Roberts شرک در این کتاب چندین «لحظهٔ بحرانی» را تجربه می‌کند؛ اول کابوسی که دربارهٔ کودکان می‌بیند و دومی زمانی است که وارد تالار آیینه‌ها می‌شود. رابرتس این لحظه‌ها را قابل مقایسه با مرحلهٔ آئینهٔ لاکانی تصور می‌کند؛ مفهومی روانکاوانه مربوط به لحظه‌ای که یک نوزاد برای نخستین بار نسبت به خودش آگاه می‌شود. شرک به راحتی اژدها را شکست می‌دهد، چون اژدها او را به یاد بخشی از خودش می‌آورد که با آن راحت است: زشتی‌هایش. | ## بخش 3: شرک! | استیگ با ارائهٔ این موضوع به‌عنوان گسترشی دو صفحه‌ای که در این کتاب غیرمعمول است، در نقش لحظه‌ای مهم از آن یاد می‌کند. از آنجایی که کودکان به شرک توجه می‌کنند و از او بیزاری یا ترس نمی‌کنند، «تصویر شرک از هویت خودش تهدید می‌شود و رابطه‌اش با دیگری متزلزل می‌شود.» او باید با این واقعیت روبه‌رو شود که «ایده‌آل او درمورد چیزهای ترسناک دست‌نیافتنی است.» ورود او به تالار آیینه‌ها نشان‌دهندهٔ این است که او «با انعکاس خود کنار می‌آید» و می‌فهمد «خوش‌حال‌تر از همیشه، از اینکه خودِ خودش بود» است. با این حال، تصویرهایی که در آینه می‌بیند، هنوز با آنچه به نظر می‌رسد، مطابقت ندارد و نشان‌دهندهٔ یک ایده‌آل است تا واقعیت. پس از این دو بحران، شرک تا زمانی که با شاهدخت زشت‌تر از خودش ملاقات نمی‌کند، به اوج خوشبختی نمی‌رسد. رابرتس در پایان می‌گوید این کتاب «بحران‌های ذهنیتی را که همهٔ کودکان باید با آن‌ها مواجه شوند، تمرین می‌کند و سپس با نشان دادن این موضوع که چگونه حتی شخصیتی زشت مانند شرک می‌تواند برایشان راه‌حلی پیدا کند، به خوانندگانش اطمینان می‌دهد و آن‌ها را سرگرم می‌کند.» اقتباس‌ها استیون اسپیلبرگ در سال ۱۹۹۱ حقوق این کتاب را به دست آورد و برنامه داشت تا فیلم پویانمایی سنتی را براساس کتاب تصویری استیگ بسازد. او قصد داشت تا صداپیشه‌های فیلم دوبُعدی‌اش دن اکروید در نقش شرک و کریس راک در نقش خر باشند اما در نهایت، با گذشت زمان این فیلم ساخته نشد و اسپیلبرگ نیز حق ساخت آن را از دست داد. با این حال، بعدها دریم‌ورکس که مؤسسان آن اسپیلبرگ، جفری کاتزنبرگ و دیوید گفن بودند، توانست حقوق این کتاب را با قیمت تقریبی پانصد هزار دلار خریداری کند و فرایند پروژهٔ ساخت فیلم پویانمایی اقتباسی از نوامبر ۱۹۹۵ آغاز شد. شرک در ۱۸ مهٔ ۲۰۰۱ با صداپیشگی مایک مایرز، ادی مورفی، کامرون دیاز و جان لیتگو منتشر شد. این فیلم پویانمایی موفقیت منتقدانه و تجاری را تجربه کرد و توانست نخستین برندهٔ جایزهٔ اسکار بهترین فیلم پویانمایی شود. پس از آن فیلم‌های شرک ۲ (۲۰۰۴)، شرک ۳ (۲۰۰۷) و شرک برای همیشه (۲۰۱۰) به‌عنوان دنباله‌های فیلم نخست ساخته و منتشر شدند. علاوه بر چهار فیلم بلند پویانمایی، چند فیلم کوتاه و برنامهٔ ویژهٔ تلویزیونی نیز بر اساس شخصیت‌های کتاب و فیلم‌های شرک ساخته و منتشر شده‌اند. شرک در کریسمس (۲۰۰۷) و شرک در هالووین (۲۰۱۰) دو ویژه‌برنامهٔ تلویزیونی بودند که به ترتیب از شبکه‌های تلویزیونی ای‌بی‌سی و ان‌بی‌سی پخش شدند. فیلم کوتاه سه‌بُعدی شرک: روح لرد فارکواد از جمله فیلم‌های کوتاه شرک بود که در سال ۲۰۰۳ منتشر شد. فیلم پویانمایی گربهٔ چکمه‌پوش، اسپین‌آفی از مجموعه‌فیلم‌های شرک بود که در سال ۲۰۱۱ اکران عمومی شد. چندین نقاد بر تفاوت‌های فیلم شرک و نسخهٔ اصلی استیگ تأکید کردند که از آن جمله می‌توان به اضافه شدن شخصیت‌ها و تغییر طرح داستان و اخلاق اشاره کرد. | ## جمع‌بندی | با این حال، استیگ گفت که فیلم را دوست دارد و فروش کتابش را به‌طرز چشمگیری افزایش داد.