موضوع مقاله: داستان خشم گرفتن کسری بر بوذرجمهر و بند کردن او را | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # داستان خشم گرفتن کسری بر بوذرجمهر و بند کردن او را | مقدمه: «خشم کسری بر بوذرجمهر و زندانی کردن او» در ادبیات فارسی روایتی است که به ماجرای سوءظن و خشم شاه ساسانی خسرو انوشیروان (کسری) نسبت به بوذرجمهر، وزیر دانای دربار، می‌پردازد و چگونگی زندانی شدن او را بیان می‌کند. | ## بخش 1: داستان خشم گرفتن کسری بر بوذرجمهر و بند کردن او را | در میانهٔ راه، برای استراحت توقف کردند و شاه همراه یکی از همراهانش به استراحت پرداخت. بازوبند پرجواهری که همیشه بر بازوی شاه بود، در این هنگام از دستش افتاد و یک کلاغ جواهرهای آن را برداشت. هنگامی که شاه از خواب بیدار شد و بازوبند خود را ندید، گمان کرد که بوذرجمهر آن را برداشته است. دوران زندان بوذرجمهر و نابینا شدن او یکی از خویشاوندان بوذرجمهر، خدمتگزار خسرو انوشیروان بود. روزی که وی به دیدار بوذرجمهر آمده بود، بوذرجمهر از او پرسید: «شاه با تو چگونه است؟» خدمتگزار پاسخ داد: «امروز آن‌چنان نگاهی به من کرد که فکر کردم روزگارم سرآمده است و هنگام آب ریختن بر دستش، به من درشتی کرد.» بوذرجمهر به او گفت: «این‌بار متعادل آب بریز، نه سریع و نه آرام.» خدمتگزار چنین کرد. سپس شاه پرسید: «چه کسی این را به تو یاد داد؟» خدمتگزار پاسخ داد: «بوذرجمهر.» شاه گفت: «برو و به او بگو چرا آبروی خود را بردی.» خدمتگزار پیام شاه را به بوذرجمهر رساند. بوذرجمهر پاسخ داد: «جای من از جای شاه خیلی بهتر است.» پس از بازگشت پیام خدمتگزار به شاه، او خشمگین شد و دستور داد بوذرجمهر را در چاه تاریک زندانی کنند. | ## بخش 2: داستان خشم گرفتن کسری بر بوذرجمهر و بند کردن او را | روزی دیگر، شاه دوباره حال بوذرجمهر را از خدمتگزار پرسید و او نزد بوذرجمهر رفت و جویا شد. بوذرجمهر پاسخ داد: «روزگار من آسان‌تر از روزگار شاه است.» خدمتگزار پاسخ را به شاه رساند. شاه عصبانی شد و دستور داد تا بوذرجمهر را در تنوری تنگ و پر از پیکان و میخ قرار دهند. چندی بعد، شاه بار دیگر پرسید: «حال او اکنون چگونه است؟» بوذرجمهر پاسخ داد: «روزم بهتر از روز نوشیروان است.» شاه دستور داد دژخیم به سراغ او برود و به بوذرجمهر گفته شود که در صورت لجبازی، دستور می‌دهد او را از گردش روزگار راحت کنند. بوذرجمهر پاسخ داد: «نیک و بد بالاخره به پایان می‌رسد، چه با گنج و تخت باشی و چه با رنج و سختی؛ بالاخره باید از این جهان رفت. از سختی دل کندن راحت است و تاجداران باید بتوانند از این جهان دل بکنند.» خدمتگزار پاسخ او را به شاه رساند. ماجرای قیصر و صندوق قفل روزی قیصر نامه‌ای با هدایای فراوان برای شاه فرستاد، به همراه صندوقی که قفلی بر در آن بود. | ## بخش 3: داستان خشم گرفتن کسری بر بوذرجمهر و بند کردن او را | در نامه ذکر شده بود که اگر شاه به کمک موبدانش بگوید در این صندوق چیست، ما خراجگزار او خواهیم ماند وگرنه دیگر باج نخواهیم داد. شاه به فرستاده پاسخ داد: «یک هفته در کاخ من صبر کن تا جوابت را بدهم.» سپس بزرگان و فرزانگان را فراخواند، اما هیچ‌یک نتوانستند پاسخ دهند. ناچار، شاه جامه و جواهرات برای بوذرجمهر فرستاد و گفت: «می‌دانم که از ما به تو بد رسیده است و من از زبان تیز تو خشمگین شدم؛ حالا کاری برایم پیش آمده که مهم است. قیصر صندوقی قفل شده فرستاده است و می‌پرسد درون آن چیست؛ جز تو کسی نمی‌تواند کمکمان کند.» بوذرجمهر از زندان بیرون آمد، سروتن شست و در حالی که بینایی خود را از دست داده بود، از راهنمایش خواست تا هرچه می‌بیند به او بگوید. بوذرجمهر پرسید: «آیا شوهر دارند؟» زن اول پاسخ داد: «هم شوهر و هم فرزند دارم.» زن دوم گفت: «شوهری دارم اما فرزندی ندارم.» و زن سوم گفت: «من شوهری ندارم و نمی‌خواهم مردی مرا ببیند.» بالاخره نزد شاه رسیدند و شاه وقتی نابینایی او را دید، غمگین شد و پوزش خواست. بوذرجمهر گفت: «جمعی از موبدان را به همراه فرستاده قیصر جمع کن و صندوقچه را هم آنجا قرار بده تا بگویم در صندوق چیست. بوذرجمهر پس از سپاس از یزدان گفت: «سه در درخشان در صندوق است؛ یکی صیقل‌خورده است، یکی نیمه‌صیقلی است و سومی دست‌نخورده است.» در صندوق را گشودند و سه در را یافتند. | ## جمع‌بندی | شاه چشمانش پر از اشک شد و دهانش را پر از در کرد، اما به سختی از کاری که با بوذرجمهر کرده بود ناراحت بود.