موضوع مقاله: ادبیات مکزیک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات مکزیک | مقدمه: ادبیات مکزیک یکی از پربارترین و تأثیرگذارترین شاخه‌های ادبیات اسپانیایی‌زبان در کنار ادبیات اسپانیا و آرژانتین است. | ## بخش 1: ادبیات مکزیک | این ادبیات ریشه در سنت‌های ادبی مردمان بومی آمریکای میانه و ادبیات اسپانیایی دارد و از دوران پیش از کلمب تا امروز سیر تحولی پیچیده و چندلایه‌ای را پشت سر گذاشته‌است. از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین چهره‌های ادبی مکزیک می‌توان به اکتاویو پاز، ، کارلوس فوئنتس، سرخیو پیتول، خوزه امیلیو پاچکو، روساریو کاستیانوس، ، خوآن رولفو، آمادوو نروو، خوانا اینس د لا کروز و اشاره کرد. در سال ۱۹۹۰ میلادی اکتاویو پاز نخستین و تاکنون تنها مکزیکی است که جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرده‌است. ادبیات مکزیک در بستر تنوع فرهنگی و قومی شدید این کشور شکل گرفته و همواره با جستجوی هویت، مطالبات عدالت‌خواهانه و بازنگری در میراث استعماری گره خورده‌است. این دفترنامه در کتابخانه ایالتی و دانشگاهی زاکسن درسدن در درسدن، آلمان نگهداری می‌شود. مردمان آمریکای میانه سامانه‌های نوشتاری گوناگونی پدیدآوردند، اما بیشتر آنها به جای ثبت ادبیات از شکل‌های تصویرنگاشتی و واج‌هجایی بهره می‌بردند و بخش عمدهٔ میراث ادبی‌شان از راه سنت شفاهی انتقال می‌یافت. در میان آثار مکتوب، دفترنامه‌های گروه بورخیا از سوی برخی پژوهشگران شاهکارهای هنری و ادبی برجسته‌ای شمرده می‌شوند. بخش مرکزی دفترنامه بورخیا روایتی دربارهٔ آفرینش جهان دربردارد، هرچند فرضیهٔ دیگری آن را مجموعه‌ای از آیین‌ها می‌داند. دفترنامه‌های میکستکی بِکر ۱، ناتال و کُلُمبینو زندگی فرمانروای قهرمان «۸-گوزن» و کوشش‌های او برای یکپارچه‌سازی مردم میکستک را به تصویر می‌کشند. دفترنامه بوتورینی یا «نوار زیارت» نیز بخش‌هایی از مهاجرت مِشیکاها از شمال مکزیک تا استقرارشان در دریاچهٔ تِسکوکو را بازمی‌گوید. از جمله کنش‌های نوآموزان کاهنان به‌یادسپاری سروده‌های غنایی و اسطوره‌های قومی‌شان بود. سروده‌های غنایی آکولمیتستلی نساهوالکیوتل (۱۴۰۲–۱۴۷۲)، تتسکوکو، با یاری مبلغان اسپانیایی حفظ شد و به او لقب «شاه شاعر» بخشید. آثار او در کنار سروده‌های دیگر بزرگان ناوا مانند آیوکوآن از و بزرگ‌ترین مجموعهٔ ادبیات پیشاکلمبی و اشعار فلسفی است که به دوران جدید رسیده‌است. ذخیره‌های کوچک‌تری از ادبیات دورهٔ نیز در میان مردمان دیگر مانند ، زاپوتک و میکستک بازیابی شده‌است. پوپول ووه (کتاب رایزنی) نیز که به زبان نوشته شده، دو اسطورهٔ کیهان‌زایشی مایایی را دربردارد: آفرینش جهان و فرود هوناهپو و شبالانکه به شیبالبا. این فرضیه را مطرح کرده که سروده‌های خوانده‌شده توسط نوازندگان یاکی و در اجرای ریشهٔ پیشاکلمبی دارند و با اندک دگرگونی تا امروز پایدار مانده‌اند. | ## بخش 2: ادبیات مکزیک | از گونه‌های ادبی شکوفای پیش از ورود اسپانیایی‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: شعر حماسی که زندگی شخصیت‌های نامدار مانند و بنیادگذاری شهرها را روایت می‌کند. نثر تاریخی و تبارشناسی‌های آموزشی و نیز ضرب‌المثل‌هایی به نام «هوئهوئتلاتولی» (گفته‌های پیران). نقاشی دیواری دیگو ریورا که سوزاندن آثار ادبی مایاها توسط کلیسای کاتولیک را نشان می‌دهد. نخستین دوره با لحظهٔ تاریخی فتح پیوند خورده و سرشار از وقایع‌نامه‌ها و نامه‌هاست. تأثیر درونمایه‌های بومی در ادبیات اسپانیای نو با واژه‌های رایج در زبان محلی و موضوعاتی که بازتاب فرهنگ بومی بود آشکار است.Rössner 1996, S. بالبوئنا سرایندهٔ منظومهٔ بزرگ «ال برناردو» با ۵۰۰۰ بند هشت‌سطری بود و پایه‌گذار رمان شبانی در مکزیک شناخته می‌شود. از مهم‌ترین آثار و نویسندگان این دوره می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: اثر (۱۴۹۲–۱۵۸۴) اثر (۱۴۹۹–۱۵۹۰) آثار بارتلمه د لاس کاساس (۱۴۸۴–۱۵۶۶) (۱۵۱۱–۱۵۶۶) (حدود ۱۵۳۰ – حدود ۱۶۰۰) (۱۵۶۸؟ بسیاری از نویسندگان نامدار این سده در عرصهٔ بازی‌های ادبی مانند آناگرام، نشانه‌ها و هزارتوها دست‌آزمایی کردند. ریاضی‌دان، تاریخ‌نگار و پیشگام روشنگری بود که زبان ناواتل آموخت و دربارهٔ پیشینهٔ آزتک‌ها پژوهید. خوانا اینس د لا کروز (۱۶۵۱–۱۶۹۵) از همان نوجوانی در دربار نایب‌السلطنه و سپس در صومعه سروده‌های دنیوی و دینی و نمایشنامه‌هایی در سبک «کولتورالیسمو» آفرید که سرشار از اشاره‌های اسطوره‌ای و نشانه‌های فرهیختگی بود. رمان چهارجلدی او (۱۸۱۶–۱۸۳۰) نقدی بر دیوان‌سالاری استعماری در قالب رندنامه است و نخستین رمان بزرگ قارهٔ آمریکا شمرده می‌شود. این اثر سنت باروک اسپانیایی را با اندیشه‌های فلسفی روشنگری و عناصر رمان تربیتی درمی‌آمیزد. لیساردی به دلیل مخالفت با برده‌داری و انتقاد از نایب‌السلطنه زندانی شد و پس از استقلال نیز به عنوان فدرالیست و فراماسون آزار دید. در این دوره سه جریان ادبی بزرگ وجود داشت: رمانتیسم، رئالیسم-ناتورالیسم و نوگرایی. از مهم‌ترین آنها آکادمی لاتران بود که در ۱۸۳۶ بنیاد نهاده شد و چهره‌هایی چون ، گویلرمو پریتو، و را دربرمی‌گرفت. لیسئو ایدالگو انجمن ادبی مهم دیگری بود که در ۱۸۵۰ بنیاد نهاده شد و و از اعضای آن بودند. | ## بخش 3: ادبیات مکزیک | شناخته‌شده‌ترین اثر او شعر «پیشگویی گواتیموک» است که تک‌گویی شبانهٔ فرمانروای آزتک کوائوتموک در ۴۵۸ بیت با اوزان گوناگون است. نوگرایی (مدرنیسمو) میان ۱۸۹۵ و ۱۹۱۰ مکزیک به یکی از کانون‌های جنبش مدرنیسمو تبدیل شد. (۱۸۵۹–۱۸۹۵) شاعر و داستان‌نویسی بود که زیر تأثیر بودلر و عرفان مسیحی قرار داشت و در کنار نشریهٔ ادبی مهم «رویستا آسول» را بنیاد نهاد.Rössner 1996, S. آمادوو نروو (۱۸۷۰–۱۹۱۹) شاعر غنایی متأثر از عرفان و غریب‌ترین نمایندهٔ ادبیات پایان سده در مکزیک بود که زیر تأثیر ژاپونیسم نخستین هایکو به زبان اسپانیایی را سرود. پس از پایان درگیری داخلی، درونمایهٔ انقلاب در رمان‌ها، داستان‌های کوتاه و نمایشنامه‌های نویسندگانی چون ماریانو آزوئلا و نمایان شد. این گرایش زمینه‌ساز شکوفایی ادبیات ملی‌گرا شد که در آثار نویسندگانی مانند روساریو کاستیانوس و خوآن رولفو تبلور یافت. هم‌زمان «ادبیات بومی‌گرا» پدیدار شد که می‌کوشید زندگی و اندیشهٔ بومیان مکزیک را به تصویر بکشد، هرچند به طعنه هیچ‌یک از نویسندگان این جریان خود بومی نبودند. جنبش‌های نوآورانه در کنار جریان‌های اصلی، جنبش‌های کم‌تر شناخته‌شده‌ای نیز پدید آمدند. در نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم ادبیات مکزیک از نظر درونمایه، سبک و ژانر بسیار متنوع شد. گروه «ادبیات لا اوندا» (دههٔ ۱۹۶۰) ادبیاتی شهری، طنزآمیز و سرکش می‌جست و نویسندگانی مانند را دربرمی‌گرفت. «مافیای فرهنگی» (دههٔ ۱۹۶۰) گروهی از روشنفکران بود که کارلوس فوئنتس، ، خوزه امیلیو پاچکو، کارلوس مونسیویس، و را دربرمی‌گرفت. پیوند تنگاتنگ ادبیات با روزنامه‌نگاری و کنش سیاسی از ویژگی‌های پایدار ادبیات این کشور بوده و نویسندگان مکزیکی اغلب هم‌زمان نقش‌های سیاسی و مطبوعاتی داشته‌اند. مفهوم مستیساخه (آمیختگی فرهنگی و نژادی) نقشی محوری در شکل‌گیری ادبیات مکزیک ایفا کرده و از آغاز دوران استعمار میراث بومی و اسپانیایی را درهم‌آمیخته‌است. مکزیک میزبان نمایشگاه بین‌المللی کتاب گوادالاخارا است که بزرگ‌ترین نمایشگاه کتاب قاره آمریکا به‌شمار می‌رود. | ## جمع‌بندی | مکزیک پس از اسپانیا بیشترین شمار برندگان جایزهٔ سروانتس — معتبرترین جایزهٔ ادبی زبان اسپانیایی — را دارد.