موضوع مقاله: درون‌گروه و برون‌گروه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # درون‌گروه و برون‌گروه | مقدمه: - هواداران حاضر در ورزشگاه در برابر کسانی که بازی را از طریق رسانه‌های دیگر تماشا می‌کنند. | ## بخش 1: درون‌گروه و برون‌گروه | درون‌گروه و برون‌گروه در جامعه‌شناسی و روان‌شناسی اجتماعی، «درون‌گروهی» به یک گروه اجتماعی گفته می‌شود که فرد از نظر روانی خود را عضوی از آن می‌داند. برای نمونه، افراد ممکن است خود را از طریق گروه همتایان، خانواده، اجتماع، تیم ورزشی، حزب سیاسی، جنسیت، گرایش جنسی، دین یا ملیت‌شان تعریف کنند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که تعلق روانی به گروه‌ها و دسته‌بندی‌های اجتماعی، پیامدها و پدیده‌های گوناگونی به دنبال دارد. این اصطلاح را هنری تاجفل و همکارانش از دهه ۱۹۷۰ در جریان پایه‌گذاری نظریه هویت اجتماعی رواج دادند. اهمیت این تمایز میان درون‌گروه و برون‌گروه با روشی به نام پارادایم گروه حداقلی آشکار شد؛ روشی که بررسی می‌کند حداقل چه شرایطی لازم است تا تبعیض میان گروه‌ها شکل بگیرد. تاجفل و همکارانش دریافتند که مردم می‌توانند در عرض چند دقیقه گروه‌های درون‌گروهی مورد علاقه خود را بسازند و جالب اینکه این گروه‌ها می‌توانند بر پایه معیارهایی کاملاً بی‌اهمیت و دلبخواهی، مثل ترجیح دادن یک نقاشی خاص، شکل بگیرند و منجر به تبعیض شوند. در ادبیات عصب‌شناسی این موضوع به‌خوبی تثبیت شده که مغز انسان به‌طور ذاتی تمایل دارد جهان را به دو دسته «ما» و «آن‌ها» تقسیم کند. البته مرز دقیق این دو دسته از نظر اجتماعی شکل می‌گیرد و همین ویژگی آن را در برابر پروپاگاندا آسیب‌پذیر می‌سازد. شدت این تمایز هم در طیفی قرار دارد که از بی‌تفاوتی ساده تا انسانیت‌زدایی کامل از گروه دیگر (مثلاً از طریق شبه گونه‌زایی) گسترش می‌یابد. درون‌گروهی و برون‌گروهی در حیوانات و گسترش همکاری مایکل شمیت-زالومون از دیدگاه انسان‌گرایی تکاملی اشاره می‌کند که پدیده درون‌گروهی و برون‌گروهی اکنون در برخی گونه‌های جانوری نیز به‌طور علمی مشاهده و توصیف شده است. در درون گروه، رفتارهایی مانند همکاری، نوع‌دوستی، عدالت و اخلاق دیده می‌شود که به‌ویژه در بسیاری از جانوران اجتماعی نمود دارد. اما در برابر گروه‌های دیگر از همان گونه، حملات نابودگرانه مشترک دیده می‌شود؛ مثلاً در حشرات اجتماعی مانند مورچه‌ها و زنبورها. این رفتار در میمون‌ها هم مشاهده شده؛ از جمله در جنگ شامپانزه‌های گومبه که روزگاری رفتاری منحصر به انسان تلقی می‌شد. شمیت-زالومون این میراث تکاملی را در شرایطی به‌ویژه خطرناک می‌داند که همبستگی افراطی با درون‌گروه، به‌ویژه در ادیان و ایدئولوژی‌های جزمی، به تعصب کور و حتی آمادگی برای کشتار جمعی «دیگرانِ بد» بینجامد. با این حال، همکاری و همبستگی در انسان و سایر جانوران همیشه در تقابل با یک برون‌گروه شکل نمی‌گیرد و گاه حتی میان گونه‌های مختلف هم دیده می‌شود. در انسان، این همکاری می‌تواند از سطح گروه‌های کوچک به کشور، جامعه بین‌الملل و در حالت ایده‌آل به کل بشریت گسترش یابد. پدیده‌های مرتبط دسته‌بندی روانی افراد به اعضای درون‌گروهی و برون‌گروهی با پدیده‌های گوناگونی همراه است. طرفداری درون‌گروهی این پدیده به این واقعیت اشاره دارد که در شرایط خاص، افراد تمایل دارند اعضای گروه خودشان را بر اعضای گروه‌های دیگر ترجیح بدهند. نحوه تفسیر ما از رفتار دیگران هم تحت تأثیر همین سوگیری است؛ افراد ممکن است یک رفتار یکسان را بسته به اینکه توسط هم‌گروهی انجام شده یا عضوی از گروه دیگر، کاملاً متفاوت ارزیابی کنند. | ## بخش 2: درون‌گروه و برون‌گروه | به‌طور کلی، افراد کارهای هم‌گروهی‌های خود را مثبت‌تر از کارهای اعضای گروه دیگر می‌بینند. جالب اینجاست که این سوگیری حتی وقتی فرد به‌صورت کاملاً تصادفی به یک گروه ساختگی و بی‌معنی تعلق داده شده باشد هم رخ می‌دهد؛ همان تعلق ساده به یک گروه برای شکل‌گیری سوگیری کافی است. در یک پژوهش، شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به دو تیم تقسیم شدند و فیلم‌هایی از حرکات دست اعضای تیم خود و تیم رقیب تماشا کردند. نتایج نشان داد که شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین حرکات هم‌تیمی‌های خود را سریع‌تر ارزیابی کردند، در حالی که سرعت واقعی حرکات در هر دو گروه یکسان بود. به همین شکل، هاستورف و کانتریل در پژوهش پیشگام خود در سال ۱۹۵۴، از دانشجویان دانشگاه‌های پرینستون و دارتموث خواستند یک بازی فوتبال پرتنش میان دو تیم را تماشا کنند. با اینکه همه آن‌ها فیلم یکسانی دیده بودند، توصیف‌هایشان از آنچه رخ داده بود آن‌قدر متفاوت بود که انگار دو بازی کاملاً جداگانه تماشا کرده‌اند. مکانیسم‌های عصبی طرفداری درون‌گروهی و سوگیری برون‌گروهی شاید این پرسش پیش بیاید که چرا طرفداری درون‌گروهی حتی در گروه‌های کاملاً تصادفی هم رخ می‌دهد؛ گروه‌هایی که اعضایشان هیچ وجه اشتراکی جز یک برچسب گروهی ندارند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که ریشه این پدیده در فرایندهای تصمیم‌گیری ناخودآگاه در سطح مغز است و از همان لحظه اول ادراک آغاز می‌شود؛ حتی تنها با دیدن چهره یک نفر. پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند که افراد چهره اعضای گروه خودشان را سریع‌تر و دقیق‌تر از چهره اعضای گروه‌های دیگر تشخیص می‌دهند. برای نمونه، در یک مطالعه درباره تشخیص چهره میان نژادها، محققان فعالیت مغزی شرکت‌کنندگان سیاه‌پوست و سفیدپوست را هنگام مشاهده و به‌خاطر سپردن چهره‌های ناآشنا از هر دو نژاد و همچنین تصاویر اشیاء ثبت کردند. پژوهشگران دریافتند که شرکت‌کنندگان هنگام دیدن چهره‌های هم‌نژاد، فعالیت بیشتری در ناحیه صورت دوکی‌شکل (FFA) نشان دادند؛ این ناحیه در قشر گیجگاهی تحتانی مغز قرار دارد و با تشخیص چهره و اشیاء مرتبط است. فعالیت کمتر در این ناحیه نشان می‌دهد که اعضای گروه‌های دیگر نه به‌عنوان افراد منحصربه‌فرد، بلکه صرفاً در قالب یک دسته‌بندی کلی پردازش می‌شوند و در نتیجه اطلاعات فردی آن‌ها درست ثبت نمی‌شود. این یافته نشان می‌دهد که چهره‌های افراد ناآشنا یا اعضای گروه‌های دیگر ممکن است به همان شکل و شدتی که چهره اعضای گروه خودی پردازش می‌شود، به‌عنوان «چهره» شناخته نشوند. پژوهش‌های پیشین هم نشان داده‌اند که هرگاه ثبت اولیه و پردازش چهره اعضای گروه‌های دیگر مختل شود، انسانیت‌زدایی از آن‌ها بیشتر می‌شود. بنابراین این فرایند نه‌تنها زمینه‌ساز انسانیت‌زدایی از اعضای گروه‌های دیگر می‌شود، بلکه اثر همگنی را هم تقویت می‌کند؛ یعنی اعضای گروه‌های دیگر بیشتر از اعضای گروه خودی شبیه به هم دیده می‌شوند. همگنی گروه دسته‌بندی افراد در گروه‌های اجتماعی این تصور را تقویت می‌کند که اعضای هر گروه به هم شبیه هستند. یکی از پیامدهای این دسته‌بندی، اثر همگنی برون‌گروهی است؛ یعنی افراد تمایل دارند اعضای گروه‌های دیگر را همه شبیه هم ببینند، در حالی که اعضای گروه خودشان را متنوع و متمایز از هم می‌دانند. البته در شرایط خاصی، اعضای گروه خودی هم ممکن است از نظر ویژگی‌های مثبت یکسان پنداشته شوند که به آن اثر تجانس درون‌گروهی می‌گویند. این تعلق ممکن است آستانه احساس تهدید از سوی اعضای گروه دیگر را تغییر دهد؛ به این معنا که افراد یک رویداد یکسان را از پشت عینک‌های کاملاً متفاوتی می‌بینند و تفسیرهای متضادی از آن ارائه می‌دهند. | ## بخش 3: درون‌گروه و برون‌گروه | این تغییرات چشمگیر در نگرش میان گروه‌ها را می‌توان به‌همان شکل در گروه‌گرایی نیز مشاهده کرد. درون‌گروه و برون‌گروه گاه با کمترین تفاوتی از هم جدا می‌شوند، مانند تقسیم با پرتاب سکه. با این حال، این ویژگی‌ها هرچند شاید غیرمنطقی به نظر برسند، از نظر تکاملی مزیت داشته‌اند. انحراف برون‌گروهی تبعیض میان درون‌گروه و برون‌گروه در اصل به معنای طرفداری از گروه خودی است، نه لزوماً دشمنی با گروه دیگر. انحراف برون‌گروهی پدیده‌ای است که در آن اعضای یک گروه، گروه بیرونی را تهدیدی برای خود می‌بینند. برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که این انحراف بیشتر وقتی رخ می‌دهد که گروه بیرونی مانعی در برابر اهداف گروه خودی تلقی شود. تأثیر اجتماعی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که افراد بیشتر تحت تأثیر اعضای گروه خودشان قرار می‌گیرند؛ به‌گونه‌ای که هرگاه هویت گروهی از نظر روانی پررنگ باشد، افراد باورهای خود را در راستای هنجارهای گروهی تغییر می‌دهند. قطب‌بندی گروهی قطب‌بندی گروهی به این تمایل گروه‌ها اشاره دارد که تصمیماتی افراطی‌تر از گرایش‌های اولیه اعضایشان بگیرند، هرچند گاه این قطبی‌شدن به سمت باورهای میانه‌روتر هم دیده شده است. نشان داده شده که این پدیده با برجسته‌شدن روانی دسته‌بندی درون‌گروهی و برون‌گروهی پیوند دارد. نقش فرضی در فرگشت انسان در روان‌شناسی فرگشتی، طرفداری درون‌گروهی به‌عنوان یک مکانیسم تکامل‌یافته در نظر گرفته می‌شود که برای بهره‌بردن از مزایای پیوندهای ائتلافی شکل گرفته است. برخی محققان ویژگی‌هایی مانند جنسیت و قومیت را از اجزای ذاتی و تغییرناپذیر چنین سیستم‌هایی می‌دانند. با این حال، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد این طرفداری‌ها انعطاف‌پذیرند و می‌توان با تغییر در دسته‌بندی اجتماعی آن‌ها را دگرگون کرد. پژوهشی در حوزه ژنتیک رفتاری نیز نشان می‌دهد که احتمالاً ساز‌وکارهای زیستی‌ای وجود دارند که هر دو سیستم انعطاف‌پذیر و ذات‌گرا را هم‌زمان پشتیبانی می‌کنند. خودارزیابی و عزت نفس ورنر هرکنر اشاره می‌کند که میزان پیش‌داوری افراد نسبت به دیگران با سطح رضایتی که از خود دارند رابطه مستقیم دارد. احساس عزت نفس زمانی تقویت می‌شود که فرد ویژگی‌های مثبت گروه خودش را بزرگ‌نمایی کند، ویژگی‌های منفی آن را کم‌اهمیت جلوه دهد و همزمان گروه‌های دیگر را تحقیر کند. تعلق به درون‌گروه در افراد یک احساس «ما» به‌وجود می‌آورد که با آشنایی، همدلی و آمادگی برای همکاری همراه است. فراتحلیل‌هایی مانند پژوهش مولن و همکاران در سال ۱۹۹۲ نشان داده‌اند که این اثر معنادار و پایدار است و هرچه فرد احساس تعلق بیشتری به گروه خودش داشته باشد، این اثر هم قوی‌تر می‌شود. جنسیت نمونه خوبی از این پدیده است؛ پژوهش‌ها نشان می‌دهند که زنان طرفداری درون‌گروهی بسیار قوی‌تری نسبت به مردان دارند. درون‌گروهی و برون‌گروهی در ادیان و ایدئولوژی‌ها راهبرد تحقیر حداکثری گروه‌های دیگر به از دست رفتن فردیت انسان‌های عادی می‌انجامد. | ## جمع‌بندی | برتر دانستن اعضای گروه خودی با عنوان «نژاد برتر» و تحقیر اعضای گروه دیگر با عنوان «زیرانسان»، همان‌طور که در دوران نازیسم رخ داد، از دیدگاه گروه مرتکبان حتی نابودی و کشتار اعضای «گروه دیگر» را توجیه می‌کند.