موضوع مقاله: ادبیات سده بیست و یکم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات سده بیست و یکم | مقدمه: ادبیات سده بیست و یکم به آثار ادبی پدیدآمده در سراسر جهان از آغاز سدهٔ بیست و یکم میلادی (نزدیک به سال ۲۰۰۱) تا کنون اشاره دارد. | ## بخش 1: ادبیات سده بیست و یکم | این دوره از ادبیات جهان زیر تأثیر جهانی‌شدن، دگرگونی‌های فناوری دیجیتال و تحولات فرهنگی-اجتماعی شکل گرفته‌است. ادبیات این دوره با گذار از شیوه‌های پست‌مدرنیستی پایان سدهٔ بیستم به سوی گونه‌های تازهٔ بیان ادبی همراه بوده‌است. گرایش‌هایی چون فراسازی‌گرایی (متامدرنیسم)، زیبایی‌شناسی پسااستعماری، داستان فمینیستی و ادبیات مستند از ویژگی‌های بارز این سده‌اند. همچنین کتاب‌های الکترونیکی، سکوهای برخط انتشار و بایگانی‌های دیجیتال شیوهٔ آفرینش، پخش و خوانش آثار ادبی را دگرگون کرده‌اند. ویژگی‌های کلی ادبیات سدهٔ بیست و یکم در بستر ارتباط پیوستهٔ میان فرهنگ‌ها و کشورها پدید آمده و رسانه‌های نوین از جمله شبکه‌های اجتماعی بر آن تأثیر گذاشته‌اند. انتشارات کاغذی انحصار خود را از دست داده‌اند و شکل‌های تازه‌ای از آفرینش ادبی مانند ، رمان‌های ابرمتنی و داستان‌های تعاملی پدیدار شده‌اند. | ## بخش 2: ادبیات سده بیست و یکم | جنبش‌های پسااستعماری به جوامعی که پیش‌تر در فرایند ادبی جهانی حضوری کمرنگ داشتند صدا بخشیده‌اند. ادبیات این دوره به رویدادهای جهانی مانند تروریسم، بحران‌های اقتصادی، جنبش‌های اجتماعی و دگرگونی آب‌وهوا واکنش نشان داده و ژانر داستان اقلیمی (کلای‌فای) نیز در همین بستر رشد کرده‌است. مرزهای میان ادبیات عامه‌پسند و ادبیات سطح بالا و نیز مرز میان واقع‌گرایی و فانتزی بیش‌ازپیش کمرنگ شده‌اند. دههٔ ۲۰۰۰ ۲۰۰۱ رمان «اصلاحات» نوشتهٔ جاناتان فرانزن «» نوشتهٔ «زندگی پی» نوشتهٔ یان مارتل جایزهٔ نوبل ادبیات: وی. نایپل ۲۰۰۲ «تاوان» نوشتهٔ ایان مک‌یوون «» نوشتهٔ جفری اجنیدیس «» نوشتهٔ جاناتان سفرن فور جایزهٔ نوبل ادبیات: ایمره کرتس ۲۰۰۳ «رمز داوینچی» نوشتهٔ دن براون «» (درنگ‌نامه) اثر پاپ ژان پل دوم جایزهٔ نوبل ادبیات: جان ماکسول کوتسی ۲۰۰۴ جایزهٔ نوبل ادبیات: الفریده یلینک ۲۰۰۵ جایزهٔ نوبل ادبیات: هارولد پینتر ۲۰۰۶ «جاده» نوشتهٔ کورمک مک‌کارتی «» نوشتهٔ جاناتان لیتل «» نوشتهٔ توماس پینچن جایزهٔ نوبل ادبیات: اورهان پاموک ۲۰۰۷ «» نوشتهٔ جونو دیاز «یک‌هزار خورشیدرو» نوشتهٔ خالد حسینی «در ساحل چزیل» نوشتهٔ ایان مک‌یوون جایزهٔ نوبل ادبیات: دوریس لسینگ ۲۰۰۸ جایزهٔ نوبل ادبیات: ژان ماری گوستاو لوکلزیو ۲۰۰۹ «» نوشتهٔ فیلیپ راث «تالار گرگ» نوشتهٔ هیلاری منتل جایزهٔ نوبل ادبیات: هرتا مولر دههٔ ۲۰۱۰ جایزهٔ نوبل ادبیات جایزهٔ نوبل ادبیات پرآوازه‌ترین جایزهٔ ادبی جهان است. نایپل ۲۰۰۲ ایمره کرتس ۲۰۰۳ جان ماکسول کوتسی ۲۰۰۴ الفریده یلینک ۲۰۰۵ هارولد پینتر ۲۰۰۶ اورهان پاموک ۲۰۰۷ دوریس لسینگ ۲۰۰۸ ژان ماری گوستاو لوکلزیو ۲۰۰۹ هرتا مولر ۲۰۱۰ ماریو بارگاس یوسا ۲۰۱۱ توماس ترانسترومر ۲۰۱۲ مو یان ۲۰۱۳ آلیس مونرو ۲۰۱۴ پاتریک مودیانو ۲۰۱۵ سوتلانا آلکسیویچ ۲۰۱۶ باب دیلن ۲۰۱۷ کازوئو ایشی‌گورو ۲۰۱۸ اولگا توکارچوک ۲۰۱۹ پتر هانتکه ۲۰۲۰ لوئیز گلوک ۲۰۲۱ عبدالرزاق گرنه ۲۰۲۲ آنی ارنو ۲۰۲۳ یون فوسه ۲۰۲۴ هان گانگ ۲۰۲۵ لاسلو کراسناهورکایی جایزهٔ بوکر جایزهٔ بوکر هر سال به بهترین رمان به زبان انگلیسی اهدا می‌شود. | ## بخش 3: ادبیات سده بیست و یکم | در سدهٔ بیست و یکم نویسندگان سرشناسی چون مارگارت اتوود و کازوئو ایشی‌گورو از دریافت‌کنندگان آن بوده‌اند. این جایزه همچنین با بخش بین‌المللی خود نقش ترجمه و مترجمان را در فرایند ادبی جهان برجسته ساخته‌است. گرایش‌ها و ژانرهای نوپدید در سدهٔ بیست و یکم مرزهای سنتی ژانرها کمرنگ شده و ادبیات به‌شدت میان‌رشته‌ای گشته‌است. از جملهٔ گرایش‌های مهم می‌توان به این موارد اشاره کرد: فراسازی‌گرایی (متامدرنیسم): گذار از بدبینی پست‌مدرنیسم به سوی صمیمیت و معناجویی دوباره. | ## جمع‌بندی | داستان اقلیمی (کلای‌فای): ژانری که پیامدهای دگرگونی آب‌وهوا را در قالب روایت‌های ناکجاآبادی (دیستوپیایی) بررسی می‌کند.