موضوع مقاله: آموزش در چاد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در چاد | مقدمه: آموزش در چاد با چالش‌های بزرگی روبه‌روست که مهم‌ترین آن‌ها پراکندگی جمعیت در سرزمین پهناور این کشور و بی‌میلی بخشی از خانواده‌ها برای فرستادن فرزندانشان به مدرسه است. | ## بخش 1: آموزش در چاد | گرچه حضور در مدرسه اجباری است، تنها ۶۸ درصد از پسران پس از دوره ابتدایی به تحصیل ادامه می‌دهند و بیش از نیمی از جمعیت کشور بی‌سواد هستند. نرخ اتمام تحصیل در دوره ابتدایی در سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) برای دختران ۳۸ درصد و برای پسران ۴۹ درصد بوده‌است. این نرخ در دوره راهنمایی به‌شدت کاهش می‌یابد و به ۱۴٫۱ درصد برای دختران و ۲۴٫۲ درصد برای پسران می‌رسد. آموزش عالی در چاد عمدتاً از طریق و شماری از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی دیگر ارائه می‌شود. زبان اصلی آموزش فرانسوی است، اما عربی به‌عنوان دومین زبان رسمی کشور نیز در برخی مؤسسات به‌کار می‌رود. ابزار پیمایش حقوق بشر (HRMI) نشان می‌دهد که چاد تنها ۵۲٫۷ درصد از آنچه را که با توجه به سطح درآمدش باید در زمینه حق آموزش تأمین کند، برآورده می‌سازد. نظام آموزشی چاد از دوران استعمار فرانسه شکل گرفته و از آن زمان تاکنون با محدودیت‌های مالی، جنگ داخلی، کمبود معلم و زیرساخت ناکافی دست‌وپنجه نرم کرده‌است. با این حال، دولت و نهادهای بین‌المللی در دهه‌های اخیر تلاش‌هایی برای گسترش آموزش در این کشور انجام داده‌اند. پیشینه تأسیس مدارس میسیون پروتستان در جنوب چاد در سال ۱۸۱۴ آغاز آموزش به سبک غربی در این کشور بود. از همان ابتدا، دولت استعماری تصمیم گرفت که تمامی آموزش‌ها به زبان فرانسه باشد، به‌جز کلاس‌های دینی. یک برنامه درسی یکپارچه بر همه مؤسساتی که خواهان به‌رسمیت‌شناختن رسمی و دریافت یارانه دولتی بودند، اعمال شد. تا سال ۱۹۴۲، دانش‌آموزانی که خواهان تحصیل در دوره متوسطه غیردینی بودند، ناچار بودند به مدارس برازاویل در جمهوری کنگو بروند که این امر شمار دانش‌آموزان متوسطه را به‌شدت محدود می‌کرد. مدارس متوسطه دولتی در سال ۱۹۴۲ در چاد گشوده شدند، اما برنامه‌های دارای گواهینامه رسمی تا اواسط دهه ۱۹۵۰ آغاز نشد. پس از استقلال در سال ۱۹۶۰، دولت هدف آموزش ابتدایی همگانی را تعیین کرد و حضور در مدرسه تا سن دوازده سالگی اجباری اعلام شد. با این همه، توسعه برنامه‌های درسی استاندارد با موانعی روبه‌رو بود: شمار محدود مدارس، وجود مؤسسات دو و سه‌ساله در کنار کالج‌ها و دبیرستان‌های استاندارد پنج و هفت‌ساله، و نیز گرایش مسلمانان به آموزش قرآنی. با وجود این، تا اواسط دهه ۱۹۶۰، ۱۷ درصد از دانش‌آموزان شش تا هشت‌ساله در مدرسه ثبت‌نام شده بودند. مدارس قرآنی در سراسر مناطق صحرایی و ساحل، به دانش‌آموزان می‌آموختند که عربی بخوانند و آیات قرآنی را حفظ کنند. از مدارس متوسطه اسلامی نوین در چاد، می‌توان به مدرسه محمد ایله اشاره کرد که در سال ۱۹۱۸ بنیان‌گذاری شد. | ## بخش 2: آموزش در چاد | با وجود تلاش‌های دولت، سطح کلی آموزش در پایان نخستین دهه استقلال همچنان پایین بود. در سال ۱۹۷۱، حدود ۸۸ درصد از مردان و ۹۹ درصد از زنان بالای پانزده سال نمی‌توانستند به فرانسوی بخوانند، بنویسند یا صحبت کنند — در حالی که فرانسوی در آن زمان تنها زبان رسمی ملی بود. مشکلات بزرگی پیشرفت آموزش در چاد را از زمان استقلال کُند کرده‌است: تأمین مالی بسیار محدود، کمبود تأسیسات و نیروی انسانی، و شلوغی بیش از حد کلاس‌ها که گاه تا ۱۰۰ دانش‌آموز در یک کلاس می‌رسید و بسیاری از آن‌ها مردود سال قبل بودند. در سال‌های نخست پس از استقلال، بسیاری از معلمان ابتدایی صلاحیت‌های حداقلی داشتند و وضع در دوره متوسطه حتی بدتر بود. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، چاد پیشرفت‌های قابل‌توجهی در رفع مشکلات تأسیسات و نیروی انسانی داشت. برای بهبود کیفیت تدریس، جلسات مرور و دوره‌های بازآموزی برای معلمان ابتدایی برگزار شد. در دوره متوسطه، تعداد فزاینده‌ای از چادی‌ها جای خود را در میان اعضای هیئت علمی بازکردند. مشکل دیگری که از آغاز استقلال وجود داشت، برنامه‌های درسی فرانسوی بود که کارایی مدارس چاد را محدود می‌کرد. آموزش ابتدایی به زبان فرانسه بود، در حالی که بیشتر دانش‌آموزان هنگام ورود به مدرسه این زبان را نمی‌دانستند. افزون بر این، برنامه درسی به ارث رسیده از فرانسه، دانش‌آموزان را برای گزینه‌های شغلی در چاد آماده نمی‌کرد. مدارس نمونه، آموزش کلاسیک به سبک فرانسوی را کنار گذاشتند و رویکردی نوین را به‌کار بردند که به کودکان می‌آموخت محیط اجتماعی و اقتصادی خود را بازتفسیر کرده و دگرگون سازند. ناامنی در بخش‌های گسترده‌ای از کشور، اعزام معلمان به پست‌هایشان و نگهداشتن آن‌ها در آنجا را دشوار کرد. همچنین جابه‌جایی‌هایی که جنگ ایجاد کرد، تلاش برای حضور منظم کودکان در کلاس‌ها را به هم ریخت. سرانجام، خشونت‌ها میان معلمان، دانش‌آموزان و تأسیسات آموزشی تلفات بسیاری به بار آورد. در سال ۱۹۸۳، وزارت برنامه‌ریزی و بازسازی گزارش داد که آغاز سال تحصیلی ۱۹۸۲–۱۹۸۳ موفق‌ترین سال از زمان آشوب‌های ۱۹۷۹ بوده‌است. با این همه، به سبب سال‌ها آشوب مدنی، جوامع محلی بسیاری از کارکردهای وزارت را برعهده گرفته بودند، از جمله ساخت‌وساز و نگهداری مدارس و پرداخت حقوق معلمان. دولت قادر به تأمین کافی بودجه آموزش نیست و در عمل، والدین هزینه‌های قابل‌توجهی برای شهریه و حقوق معلمان می‌پردازند. در سال ۲۰۰۲، نرخ ثبت‌نام ناخالص در آموزش ابتدایی ۷۶ درصد و نرخ خالص ۶۱ درصد بود. | ## بخش 3: آموزش در چاد | این نسبت‌ها بر اساس شمار دانش‌آموزان رسماً ثبت‌نام‌شده محاسبه می‌شوند و لزوماً حضور واقعی آن‌ها را نشان نمی‌دهند. فرصت‌های آموزشی برای دختران به دلیل سنت‌های فرهنگی محدود است و ازدواج زودهنگام یکی از دلایل اصلی عدم ادامه تحصیل دختران در دوره متوسطه است. در سال ۱۹۹۹، ۵۴ درصد از کودکانی که وارد دوره ابتدایی شده بودند، به پایه پنجم رسیدند."Chad". حقوق آموزشی ابزار پیمایش حقوق بشر (HRMI) نشان می‌دهد که چاد تنها ۵۲٫۷ درصد از آنچه را که بر اساس سطح درآمد کشور باید در زمینه حق آموزش برآورده کند، تأمین می‌سازد. این ابزار، حق آموزش را با نگاه به حقوق آموزش ابتدایی و متوسطه به‌طور جداگانه بررسی می‌کند. آموزش عالی هنگامی که چاد در سال ۱۹۶۰ به استقلال رسید، هیچ دانشگاهی در کشور وجود نداشت. در نخستین دهه استقلال، دانش‌آموختگانی که می‌خواستند فراتر از دوره متوسطه ادامه دهند، ناچار بودند به خارج بروند. در سال تحصیلی ۱۹۶۶–۱۹۶۷، هشتاد و سه چادی در خارج از کشور تحصیل می‌کردند و در سال بعد این شمار به ۲۰۰ نفر رسید. بیشترین شمار به فرانسه می‌رفتند (۳۰ درصد در سال تحصیلی ۱۹۶۶–۱۹۶۷)، اما برخی از چادی‌ها در بلژیک، سنگال، ساحل عاج و کنگو نیز تحصیل می‌کردند. در آن زمان، اکثر دانشجویان در رشته‌های آموزش، ادبیات، کشاورزی و پزشکی تحصیل می‌کردند. این دانشگاه که تقریباً به‌طور کامل از کمک‌های فرانسوی تأمین مالی می‌شد، در نخستین سال با ۲۵ عضو هیئت علمی و ۲۰۰ دانشجو فعالیت خود را آغاز کرد. در سال تحصیلی ۱۹۷۴–۱۹۷۵، تعداد دانشجویان به ۵۰۰ نفر رسید و نخستین گروه ۴۵ نفره از فارغ‌التحصیلان دوره دید. اعمال اجباری آیین‌های یوندو سال تحصیلی بعدی را به‌شدت مختل کرد، اما پس از سرنگونی فرانسوا تومبالبایه و پایان جنبش اصالت، دانشگاه به رشد خود ادامه داد. تعداد دانشجویان از ۶۳۹ نفر در سال ۱۹۷۶–۱۹۷۷ به اوج ۱۰۴۶ نفر در سال ۱۹۷۷–۱۹۷۸ رسید، سپس اندکی کاهش یافت و به ۹۷۴ نفر در ۱۹۷۸–۱۹۷۹ رسید. در سال‌های تحصیلی ۱۹۸۲–۱۹۸۳ و ۱۹۸۳–۱۹۸۴، تعداد دانشجویان این مؤسسه حدود ۲۰۰ نفر بود. برنامه‌های درسی این مؤسسه شامل تاریخ و جغرافیا، ادبیات مدرن، انگلیسی و فرانسوی، عربی و فرانسوی، ریاضیات و فیزیک، و زیست‌شناسی–زمین‌شناسی–شیمی بود. فارغ‌التحصیلان ابتدایی علاقه‌مند به آموزش فنی یا حرفه‌ای می‌توانستند دو مسیر را انتخاب کنند: یا وارد برنامه سه‌ساله سطح اول (première cycle) در یک کالج می‌شدند (که پس از آن می‌توانستند به یکی از چهار مدرسه فنی انتقال یابند) یا مستقیماً در یکی از دبیرستان‌ها برای برنامه شش‌ساله ثبت‌نام می‌کردند. دانش‌آموزانی که دوره سه‌ساله را به پایان می‌رساندند، گواهینامه شایستگی حرفه‌ای دریافت می‌کردند و کسانی که دوره شش‌ساله را تمام می‌کردند، دیپلم می‌گرفتند. | ## جمع‌بندی | با این حال، تعداد دانشجویان این مدرسه بسیار محدود بود؛ در سال ۱۹۸۲ تنها ۲۸ دانشجو در رشته پرستاری، سه نفر در رشته مددکاری اجتماعی و ۳۳ نفر در رشته بهداشت عمومی تحصیل می‌کردند.