موضوع مقاله: اسطوره‌شناسی آذری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اسطوره‌شناسی آذری | مقدمه: افسانه‌ها و افسانه‌های آذری بر اساس ایمان مردم به موجودات افسانه ای و اسطوره ای - حاملان خیر و شر - ایجاد شده است. | ## بخش 1: اسطوره‌شناسی آذری | واحدهای اساطیری مانند زمین - آسمان، دریا - کوه، آب - آتش، انسان - جانور، درخت - گل، باد - گِل و لای، بر نظام اساطیری تسلط دارند. گروه دیگری از وحدت‌های اسطوره ای به عنوان داستان‌های جداگانه بخشی از گونه‌های مختلف فولکلور آذربایجان شدند. اگرچه اساطیر مردم آذری تحت تأثیر نیروهای بیرونی بود، اما رنگ و هویت محلی خود را حفظ کرد. خاستگاه برخی از اساطیر آذری در بنای حماسی اوغوز-نام و همچنین در داستان‌های حماسه قهرمانانه حماسه اوغوز کتاب دده کورکود است که شامل بازنمایی‌های اولیه ترکی و اساطیر ایرانی و دیدگاه‌های مارکایی است که در قفقاز شکل گرفته است. هنرمند عظیم عظیم زاده تاریخ شکل‌گیری و خصوصیات اساطیر مختلف آذربایجان منشأ خود را از " اغوزنامه "، حماسه " کتابی دادا گورگود " گرفته‌اند، که هر دو برخورد باستانی اولیه ترک و قفقاز را ترکیب می‌کند. اسطوره‌های آذربایجان متأثر از آیین گرایی، اعتقادات مذهبی، توتم گرایی و شمنیسم بودند. در میان موجودات خبیث آذربایجان، جن‌ها زاییده سنت اسلامی، غول‌ها و پری‌ها محصول آیین زرتشتی و هل مادر و اردوف زاییده اندیشه‌های شمنیستی هستند. در زبان آذری «کتابی سیرتین نبی» شاعر قرن سیزدهم عزالدین حسن اوغلو، مفهوم جهان هستی و ارائه ایده‌های اسطوره‌ای نشان می‌دهد که اعتقاد به خدای آسمان همچنان در دین اسلام گنجانده شده است. اشغال مغولان در قرن سیزدهم و استقرار قدرت توسط ایلخانی‌ها بر آذربایجان ایران و آذربایجان مدرن در دوره‌های بعدی به تقویت آداب و رسوم شمنیستی رواج یافت. آداب و رسوم شمنیسم تحت تأثیر اسلام دستخوش تغییراتی شده و خود را در جاهای بی خطر و بی‌اهمیت حفظ کرده است. | ## بخش 2: اسطوره‌شناسی آذری | قواعد سنت‌های دیرینه در فرهنگ آذربایجان در فولکلور و بازی‌های کودکانه، مراسم و اعتقادات طبقات وسیع مردم به حیات خود ادامه داده است. به عنوان مثال، شکی نیست که آشی که آذربایجانی‌ها در روز پنجشنبه (روز آدینا) برای احترام به روح مردگان می‌خورند، شکلی باستانی از شمنیسم است. اسطوره‌ها و افسانه‌های آذربایجانی‌ها بر اساس اعتقاد به موجودات مختلف اسطوره‌ای و نیمه اسطوره‌ای حاملان خیر و شر است. در نظام اساطیری آذربایجان واحدهای اساطیری مانند زمین و آسمان، دریا و کوه، آب و نام، انسان و وحشت، درخت و گل وجود دارد. بخش بزرگی از اسطوره‌ها به عنوان موضوعات مستقل اسطوره‌ای در طول قرن‌ها به صورت شفاهی از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و به امروز رسیده است. اساطیر آذربایجان ارتباط تنگاتنگی با فولکلور ایرانی داشت و متقابلاً بر یکدیگر تأثیر می‌گذاشتند. اساطیر کوموگ از نظر درونی با اساطیر آذربایجان در توسعه پیوندهای گونه شناختی و ژنتیکی مرتبط بود.Халипаева И. نقش‌های اژدها، غول‌ها و پریان در فرهنگ عامیانه آذربایجان در روایت‌های اساطیری یافت نمی‌شود، در حالی که کاراچوخا، مادر هال و سایر قهرمانان در روایت‌های اساطیری در حماسه‌ها و داستان‌ها استفاده نمی‌شوند. از آنجایی که مردم باورهای اساطیری را واقعی می‌پذیرند، قهرمانان روایت‌های اساطیری مبتنی بر این باورها در داستان‌ها و دیگر متون فرهنگ عامیانه گنجانده نمی‌شوند؛ مثلاً گنجاندن گاراچوخا در حماسه‌ها و داستان‌ها غیرممکن است مگر اینکه معنای قوم شناختی گاراچوخا از بین برود و باورهای مربوط به این نام فراموش نشود. به عنوان مثال، در شماره نهم " مجموعه مطالب توصیف سرزمین‌ها و مردم قفقاز " (SMOMPK)، مطالب گردآوری شده توسط معلم مدرسه روستای بزرگ ودی، هاشم بیگ وزیروف، با نام "برخی اطلاعات" منتشر شد. | ## بخش 3: اسطوره‌شناسی آذری | در اینجا شیاطین، غول‌ها، شیطان، پدیده‌های طبیعی، آتش و آب، حیوانات، پرندگان و حشرات، مادر هال، روح شیطانی، روابط بین ارواح، مردگان و غیره وجود دارند. اینجا آسمان، خورشید، ماه، ستارگان در حال سقوط، درخت بهشت، رنگین کمان، خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی، رعد و برق و باران، شیطان، جادوگری، پیشگویی، چشم بد، شوم، آب و غیره هستند. اطلاعاتی دربارهٔ اساطیر آذربایجان در برخی از آثار دانشمندانی مانند میرزا کاظم بیگ، عباسقلو آقا باکیخانف یافت می‌شود. او اولین محقق آذربایجانی بود که ابتکار عمل را برای بازسازی اسطوره‌های آذربایجان بر اساس افسانه‌ها به دست گرفت. بیشتر تحقیقات دربارهٔ اسطوره‌های آذربایجان در دهه ۱۹۸۰ به رهبری میرعلی سیداف انجام شد. طبقه‌بندی و جداول اسطوره‌های آذربایجان بر اساس اعداد توسط آزاد نبی اف ارائه شده است. از اوایل دهه ۱۹۷۰ توجه زیادی به جمع‌آوری و انتشار اساطیر آذربایجان شد و کتاب‌هایی حاوی اسطوره‌های آذربایجان منتشر شد. اینها عبارتند از: "قصه‌ها، اسطوره‌ها، افسانه‌های آذربایجان" (باکو، ۱۹۸۸، گردآوری شده توسط A. | ## جمع‌بندی | Nabiyev)، "متون اساطیری آذربایجان" (باکو، ۱۹۸۸، به زبان آذربایجانی)، "میخ‌های جادویی (افسانه‌های آذربایجان)" (باکو، ۱۹۹۰، تألیف A.