موضوع مقاله: فهرست دانشگاه‌های هند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست دانشگاه‌های هند | مقدمه: آموزش عالی در هند از طریق هر دو نوع دانشگاه‌های خصوصی و دانشگاه‌های دولتی ارائه می‌شود. | ## بخش 1: فهرست دانشگاه‌های هند | دانشگاه‌های دولتی با پشتیبانی دولت هند و دولت‌های ایالتی اداره می‌شوند، در حالی که دانشگاه‌های خصوصی عمدتاً از سوی نهادها و انجمن‌های گوناگون تأمین مالی می‌شوند. دانشگاه‌های هند از سوی کمیسیون کمک‌های مالی دانشگاه (UGC) به رسمیت شناخته می‌شوند که اختیارات خود را از دریافت می‌کند. نظام آموزش عالی هند انواع مختلفی از دانشگاه‌ها را دربرمی‌گیرد: دانشگاه‌های مرکزی که به موجب قانون پارلمان تأسیس می‌شوند؛ دانشگاه‌های ایالتی که توسط دولت هر ایالت اداره می‌شوند؛ که وضعیتی از خودگردانی هستند؛ و دانشگاه‌های خصوصی که به موجب قانون مجلس قانونگذاری ایالتی تأسیس و توسط UGC تأیید می‌شوند. بر پایهٔ گزارش دفتر اطلاع‌رسانی مطبوعات هند در ژوئن ۲۰۲۵، هند در مجموع ۱٬۳۳۸ دانشگاه دارد که نشان‌دهندهٔ رشد چشمگیری نسبت به سال‌های پیشین است. در هر یک از ۲۸ ایالت‌های هند و همچنین پنج قلمرو اتحادیه از جمله چندی‌گر، دهلی، جامو و کشمیر، لداخ و پودوچری دست‌کم یک دانشگاه وجود دارد. ایالت گجرات با ۹۷ دانشگاه بیشترین تعداد دانشگاه را دارد و ایالت کرناتکه با ۴۲ دانشگاه دارای بیشترین تعداد دانشگاه‌های ایالتی است. تامیل نادو با ۲۸ مورد بیشترین دانشگاه‌های موسوم به دانشگاه را دارد و دهلی با ۷ دانشگاه مرکزی، بیشترین دانشگاه مرکزی را در میان همهٔ ایالت‌ها و قلمروها دارد. انواع دانشگاه‌ها دانشگاه‌های مرکزی دانشگاه‌های مرکزی، که به آن‌ها دانشگاه‌های اتحادیه نیز گفته می‌شود، به موجب قانون پارلمان تأسیس می‌شوند و زیر نظر در فعالیت می‌کنند. | ## بخش 2: فهرست دانشگاه‌های هند | دانشگاه‌های ایالتی توسط دولت هر ایالت اداره می‌شوند و معمولاً به موجب قانون مجلس قانونگذاری محلی تأسیس می‌گردند. قدیمی‌ترین تاریخ تأسیس در فهرست UGC سال ۱۸۵۷ است که میان دانشگاه کلکته، دانشگاه مدرس هند و دانشگاه مومبای مشترک است. بیشتر دانشگاه‌های ایالتی، دانشگاه‌های وابسته‌پذیر هستند که کالج‌های وابستهٔ زیادی را زیر نظر دارند. دانشگاه‌های موسوم به دانشگاه وضعیتی از خودگردانی است که اداره آموزش عالی بر اساس توصیهٔ UGC و طبق بند ۳ قانون UGC به نهادها اعطا می‌کند. تا نوامبر ۲۰۲۳، UGC فهرستی از ۱۲۴ نهاد را که این وضعیت به آن‌ها اعطا شده منتشر کرده‌است. بر پایهٔ این فهرست، نخستین نهادی که این وضعیت را دریافت کرد مؤسسه دانش هند بود که در ۱۲ مه ۱۹۵۸ این مقام به آن اعطا شد. در برخی موارد، یک ردیف از فهرست UGC چندین نهاد را پوشش می‌دهد؛ برای نمونه، ردیف مربوط به شامل ، و نهادهای دیگر نیز می‌شود. دانشگاه‌های خصوصی به موجب قانون مجلس قانونگذاری ایالتی تأسیس و توسط UGC تأیید می‌شوند. | ## بخش 3: فهرست دانشگاه‌های هند | مؤسسات دارای اهمیت ملی علاوه بر دانشگاه‌های فوق، نهادهای دیگری نیز مجاز به اعطای مستقل مدرک هستند، اما به کالج‌ها وابسته نیستند و رسماً «دانشگاه» نامیده نمی‌شوند، بلکه «سازمان‌های مستقل» یا «مؤسسات مستقل» خوانده می‌شوند. همچنین مؤسساتی که زیر نظر شوراهای حرفه‌ای و بدون تأیید UGC فعالیت می‌کنند در این فهرست گنجانده نشده‌اند؛ از جمله که زیر نظر بخش آموزش کشاورزی (ICAR) فعالیت می‌کنند. دانشگاه‌های جعلی کمیسیون کمک‌های مالی دانشگاه (UGC) فهرستی از دانشگاه‌های جعلی فعال در هند نگهداری می‌کند. UGC اعلام کرده‌است که ۲۴ نهاد خودخوانده و به‌رسمیت‌نشناخته‌ای که بر خلاف قانون UGC فعالیت می‌کنند، جعلی شناخته شده‌اند و حق اعطای هیچ مدرکی را ندارند. آمار کلی بر پایهٔ گزارش دفتر اطلاع‌رسانی مطبوعات هند در ژوئن ۲۰۲۵، شمار دانشگاه‌های هند از ۷۶۰ در سال تحصیلی ۲۰۱۴–۲۰۱۵ به ۱٬۳۳۸ دانشگاه رسیده‌است. در هر یک از ۲۸ ایالت هند و همچنین پنج قلمرو اتحادیه از جمله چندی‌گر، دهلی، جامو و کشمیر، لداخ و پودوچری دست‌کم یک دانشگاه وجود دارد. ایالت گجرات با ۹۷ دانشگاه بیشترین تعداد دانشگاه را دارد و با ۶۳ دانشگاه خصوصی ایالتی در این زمینه نیز پیشتاز است. تامیل نادو با ۲۸ دانشگاه موسوم به دانشگاه بیشترین تعداد در این دسته را دارد و کرناتکه با ۴۲ دانشگاه ایالتی در صدر قرار دارد. | ## جمع‌بندی | دهلی با ۷ دانشگاه مرکزی، بیشترین دانشگاه مرکزی را در میان همهٔ ایالت‌ها و قلمروها دارد.