موضوع مقاله: فهرست آتشفشان‌های اندونزی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست آتشفشان‌های اندونزی | مقدمه: هفت آتشفشان فعال دیده می‌شوند: ۵ در جاوه شرقی، آگونگ در بالی و رنجانی در لومبوک. | ## بخش 1: فهرست آتشفشان‌های اندونزی | فهرست آتشفشان‌های اندونزی شامل آتشفشان‌هایی است که جغرافیای اندونزی را شکل می‌دهند. این آتشفشان‌ها در اثر در منطقه فرورانش میان صفحه اوراسیا و صفحه هند-استرالیا پدید آمده‌اند. برخی از این آتشفشان‌ها به دلیل فوران‌هایشان شهرت جهانی دارند؛ از جمله کراکاتوآ به خاطر پیامدهای جهانی فوران سال ۱۸۸۳، دریاچه توبا به خاطر فوران ابرآتشفشانی که تخمین زده می‌شود ۷۴٬۰۰۰ پیش از امروز رخ داده و موجب شش سال زمستان آتشفشانی شده، و کوه تامبورا به خاطر خشن‌ترین فوران ثبت‌شده در تاریخ در سال ۱۸۱۵ و پیامد آن یعنی «سال بی‌تابستان». ۱۵۰ ورودی در فهرست زیر به شش ناحیه جغرافیایی تقسیم شده‌اند که چهار تای آن‌ها متعلق به آتشفشان‌های سامانه خندق کمان آتشفشانی سوندا هستند. دو گروه دیگر، آتشفشان‌های هالماهرا شامل جزایر آتشفشانی پیرامون آن، و آتشفشان‌های سولاوسی و جزایر سانگیه هستند. از سال ۱۰۰۰ میلادی، کلود بیش از ۳۰ بار فوران کرده که بزرگ‌ترین آن در مقیاس ۵ نمایه انفجارپذیری فوران آتشفشانی (VEI) بوده، در حالی که کوه مراپی بیش از ۸۰ بار فوران کرده‌است. تا سال ۲۰۱۲، اندونزی ۱۲۷ آتشفشان فعال داشته و حدود ۵ میلیون نفر در مناطق خطرناک آن زندگی می‌کنند. گمان می‌رود رویداد زمین‌لرزه و سونامی ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴ می‌تواند موجب تحریک فوران‌ها شود؛ فوران کوه سینابونگ (که از دهه ۱۶۰۰ خاموش بود) در سال ۲۰۱۰ نمونه‌ای احتمالی از این پدیده است. آتشفشان می‌تواند به صورت دهانه‌های منفرد، سازه‌های آتشفشانی یا دشت‌های آتشفشانی تعریف شود. بخش درونی آتشفشان‌های باستانی ممکن است فرسوده شده باشد و اتاقک ماگمای زیرزمینی جدیدی به عنوان آتشفشانی مستقل پدید آید. بسیاری از آتشفشان‌های فعال معاصر به صورت از دهانه‌های جانبی یا در یک دهانه مرکزی سر برمی‌آورند. برخی مخروط‌های آتشفشانی در یک نام آتشفشانی گروه‌بندی می‌شوند، مانند ، در حالی که دهانه‌های منفرد توسط مردم بومی نام‌گذاری می‌شوند. نشانه‌های یک آتشفشان از طریق سوابق تاریخی، تاریخ‌گذاری پرتوکربنی یا فعالیت‌های زمین‌گرمایی تعیین می‌شود. منبع اصلی فهرست زیر از کتاب گرفته شده که توسط دو آتشفشان‌شناس تام سیمکین و لی سیبرت گردآوری شده و آتشفشان‌های فعال در ۱۰٬۰۰۰ سال گذشته (هولوسن) را فهرست می‌کند. | ## بخش 2: فهرست آتشفشان‌های اندونزی | برای اندونزی به‌ویژه، سیمکین و سیبرت از فهرست آتشفشان‌های فعال از انتشارات بهره گرفتند. فهرست سیمکین و سیبرت کامل‌ترین فهرست آتشفشان‌های اندونزی است، اما دقت سوابق از یک ناحیه به ناحیه دیگر از نظر فعالیت‌های معاصر و تلفات در فوران‌های اخیر متفاوت است. این رشته‌کوه تقریباً از شمال تا جنوب جزیره را می‌پوشاند و در اثر جابجایی صفحه هند-استرالیا شکل گرفته‌است. این صفحه با نرخ همگرایی ۵٫۵ سانتی‌متر در سال حرکت می‌کند که زمین‌لرزه‌های بزرگی در سمت غربی سوماترا، از جمله زمین‌لرزه ۲۰۰۴ سوماترا-آندامان را ایجاد کرده‌است. این جنبش تکتونیکی نه‌تنها مسئول زمین‌لرزه‌ها، بلکه موجب شکل‌گیری اتاقک‌های ماگما در زیر جزیره نیز شده‌است. این جدایی در اثر فورانی بزرگ رخ داد که پست‌زمین‌های میان وه و سرزمین اصلی را در دوران پلیستوسن با آب دریا پر کرد. بزرگ‌ترین آتشفشان سوماترا، ابرآتشفشان توبا است که در دریاچه‌ای به ابعاد در قرار دارد و پس از یک فروریزش کالدرا (در حدود ۷۴٬۰۰۰ پیش از امروز) به وجود آمده‌است. برآورد می‌شود این فوران در مقیاس هشت VEI، یعنی بالاترین سطح برای یک فوران آتشفشانی، بوده‌است. نام شکل ارتفاع آخرین فوران (VEI) مختصات وه آتشفشان چینه‌ای پلیستوسن سئولاوه آگام آتشفشان چینه‌ای (2) پئوت ساگو آتشفشان مرکب (2) گئورئودونگ آتشفشان چینه‌ای کمبار آتشفشان سپری پلیستوسن سیبایاک آتشفشان چینه‌ای ۱۸۸۱ سینابونگ آتشفشان چینه‌ای ۲ مارس ۲۰۲۱ (4) توبا ابرآتشفشان ۷۵۰۰۰ پ. م (8) هلاتوبا-تاروتونگ میدان دودخان پلیستوسن ایمون ناشناخته ناشناخته سیبوال‌بوالی آتشفشان چینه‌ای ناشناخته لوبوکرایا آتشفشان چینه‌ای ناشناخته سوریک‌مراپی آتشفشان چینه‌ای تالاک‌ماو آتشفشان مرکب ناشناخته ساریک-گاجاه مخروط آتشفشانی ناشناخته ناشناخته مراپی آتشفشان مرکب ۲۰۲۵ (در جریان) تاندیکات آتشفشان چینه‌ای (1) تالانگ آتشفشان چینه‌ای (2) کرینچی آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۴ (در جریان) هوتاپانجانگ آتشفشان چینه‌ای ناشناخته سومبینگ آتشفشان چینه‌ای (2) ماسورائی آتشفشان چینه‌ای پلیستوسن کونیت آتشفشان چینه‌ای ناشناخته پندان ناشناخته ناشناخته بلیرانگ-بریتی آتشفشان مرکب ناشناخته بوکیت داون آتشفشان چینه‌ای ناشناخته کابا آتشفشان چینه‌ای (1) دمپو آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۵ پاتاه ناشناخته ناشناخته بوکیت لوموت بالای آتشفشان چینه‌ای ناشناخته بسار آتشفشان چینه‌ای (1) رانائو کاسه آتشفشانی ناشناخته سکینکاو بلیرانگ کاسه آتشفشانی ناشناخته سووه کاسه آتشفشانی هولوبلو کاسه آتشفشانی راجاباسا آتشفشان چینه‌ای تنگه سوندا و جاوه تنگه سوندا جزایر سوماترا و جاوه را از هم جدا می‌کند و جزیره آتشفشانی کراکاتوآ میان آن‌ها قرار دارد. کراکاتوآ در سال ۱۸۸۳ به شدت فوران کرد، دو سوم جزیره را نابود کرد و یک کاسه آتشفشانی بزرگ در بستر دریا به جای گذاشت. یک جدید به نام آناک کراکاتائو (یا فرزند کراکاتائو) در سال ۱۹۳۰ از دریا در مرکز کالدرا سر برآورد. دیگر جزیره‌های خرد کراکاتائو ناشی از فوران‌های ۱۸۸۳ به نام‌های سرتونگ، پانجانگ و راکاتا شناخته می‌شوند. جاوه در مقایسه با سوماترا جزیره‌ای نسبتاً کوچک است، اما تراکم بالاتری از آتشفشان‌های فعال دارد. | ## بخش 3: فهرست آتشفشان‌های اندونزی | ۴۵ آتشفشان فعال در این جزیره وجود دارد که ۲۰ دهانه و مخروط کوچک در مجتمع آتشفشانی دیانگ و مخروط‌های جوان در مجتمع کالدرای تنگر را شامل نمی‌شود. ایجن دارای یک دریاچه کاسه آتشفشانی رنگارنگ منحصربه‌فرد است که یک مخزن طبیعی بسیار اسیدی است (pH<0.3). فعالیت استخراج گوگرد در ایجن صورت می‌گیرد که در آن معدنچیان سنگ‌های گوگرد با غلظت بالا را با دست جمع‌آوری می‌کنند. نام شکل ارتفاع آخرین فوران (VEI) مختصات کراکاتائو کاسه آتشفشانی ۲۰۲۳ پولوساری آتشفشان چینه‌ای ناشناخته کارانگ آتشفشان چینه‌ای ناشناخته سالاک آتشفشان چینه‌ای (2) کیاراِبرس-گاگاک آتشفشان چینه‌ای (1) پربکتی آتشفشان چینه‌ای ناشناخته کندنگ آتشفشان چینه‌ای پلیستوسن گده آتشفشان چینه‌ای (2) پانگرانگو آتشفشان چینه‌ای ناشناخته پاتوها آتشفشان چینه‌ای ناشناخته وایانگ-ویندو گنبد گدازه ناشناخته مالابار آتشفشان چینه‌ای ناشناخته تانگکوبان پراهو آتشفشان چینه‌ای (1) پاپاندایان آتشفشان چینه‌ای (2) کندانگ آتشفشان چینه‌ای ناشناخته کاموجانگ آتشفشان چینه‌ای پلیستوسن گونتور آتشفشان مرکب (2) تامپوماس آتشفشان چینه‌ای ناشناخته گالونگونگ آتشفشان چینه‌ای (1) تالاگابوداس آتشفشان چینه‌ای ناشناخته کاراها دودخان ناشناخته سیره‌مای آتشفشان چینه‌ای سلامت آتشفشان چینه‌ای دیانگ آتشفشان مرکب ۲۰۲۵ سوندورو آتشفشان چینه‌ای (2) سومبینگ آتشفشان چینه‌ای (?) اونگاران آتشفشان چینه‌ای ناشناخته تلوموئو آتشفشان چینه‌ای ناشناخته مرباب آتشفشان چینه‌ای (2) مراپی آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۵ (در جریان) موریا آتشفشان چینه‌ای ± ۳۰ سال لاوو آتشفشان چینه‌ای (1) ویلیس آتشفشان چینه‌ای ناشناخته کلود آتشفشان چینه‌ای (4) کاوی-بوتاک آتشفشان چینه‌ای ناشناخته ارجونو-ویلانگ آتشفشان چینه‌ای (0) پنانگونگان آتشفشان چینه‌ای ناشناخته دشت مالانگ آب‌دهانه ناشناخته سمرو آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۵ (در جریان) برومو آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۳ لامونگان آتشفشان چینه‌ای (2) لوروس آتشفشان مرکب ناشناخته ایانگ-آرگاپورا آتشفشان مرکب ناشناخته راونگ آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۵ (-) ایجن آتشفشان چینه‌ای (1) بالوران آتشفشان چینه‌ای ناشناخته یادداشت: ارتفاع کراکاتائو مربوط به راکاتا است، نه آناک کراکاتائوی فعال. جزایر سوندای کوچک جزایر سوندای کوچک مجمع‌الجزایری کوچک است که از غرب به شرق شامل بالی، لومبوک، سامباوا، فلورس، سومبا و جزایر تیمور می‌شود؛ همه آن‌ها در لبه فلات قاره استرالیا قرار دارند. کوه تامبورا در جزیره سامباوا در ۵ آوریل ۱۸۱۵ (۱۶ فروردین ۱۱۹۴) با مقیاس ۷ VEI فوران کرد و خشن‌ترین فوران ثبت‌شده در تاریخ به‌شمار می‌رود. نام جزیره شکل ارتفاع آخرین فوران (VEI) مختصات مربوک بالی ناشناخته ناشناخته براتان بالی کاسه آتشفشانی ناشناخته باتور بالی کاسه آتشفشانی ۲۰۰۰ (1) آگونگ بالی آتشفشان چینه‌ای ۲۰۱۹ (3) ساماِلاس لومبوک آتشفشان چینه‌ای (7) رنجانی لومبوک آتشفشان چینه‌ای ۲۰۱۶ (2) تامبورا سامباوا آتشفشان چینه‌ای ± ۲۰ سال (0) سانگئانگ آپی سانگئانگ آتشفشان مرکب ۲۰۱۹ وای سانو فلورس کاسه آتشفشانی ناشناخته پوکو لئوک فلورس ناشناخته ناشناخته راناکاه فلورس گنبد گدازه (1) اینیری فلورس آتشفشان چینه‌ای اینیه‌لیکا فلورس آتشفشان مرکب (2) ابولوبو فلورس آتشفشان چینه‌ای (2) ایا فلورس آتشفشان چینه‌ای (3) سوکاریا فلورس کاسه آتشفشانی ناشناخته ندته ناپو فلورس دودخان ناشناخته کلیموتو فلورس آتشفشان مرکب (1) پالووه پالوئه آتشفشان چینه‌ای (1) اگون فلورس آتشفشان چینه‌ای ۲۰۰۸ ایلیمودا فلورس آتشفشان چینه‌ای ناشناخته لووتوبی فلورس آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۵ (در جریان) (3) لروبولنگ فلورس آتشفشان مرکب (3) ریانگ کوتانگ فلورس دودخان ناشناخته ایلیبولنگ جزیره آدونارا آتشفشان چینه‌ای (1) لووتولو لمباتا آتشفشان چینه‌ای ۲۰۲۵ (در جریان) ایلیلابالکان لمباتا آتشفشان چینه‌ای ناشناخته ایلیورونگ لمباتا آتشفشان مرکب ۲۹ نوامبر ۲۰۲۱ باتو تارا جزیره کومبا آتشفشان چینه‌ای ۲۰۰۷–۲۰۱۵ (2) سیرونگ جزیره پانتار آتشفشان مرکب ۲۰۲۱ یرسی – آتشفشان زیردریایی ناشناخته دریای باندا دریای باندا در جنوب مجمع‌الجزایر مالوکا شامل گروه کوچکی از جزایر باندا می‌شود. سه صفحه تکتونیکی اصلی زیر دریا، یعنی صفحه اوراسیا، صفحه اقیانوس آرام و صفحه هند-استرالیا، از دوران میانه‌زیستی در حال همگرایی بوده‌اند. آتشفشان‌های دریای باندا عمدتاً جزایری هستند، اما برخی آتشفشان‌های زیردریایی نیز وجود دارند. نام شکل ارتفاع آخرین فوران (VEI) مختصات امپراتور چین زیردریایی ناشناخته نیووِرکرک زیردریایی ناشناخته گونونگاپی وتار آتشفشان چینه‌ای (3) وورلالی آتشفشان چینه‌ای (2) تئون آتشفشان چینه‌ای (2) نیلا آتشفشان چینه‌ای (1) سروا آتشفشان چینه‌ای (2) مانوک آتشفشان چینه‌ای ناشناخته باندا آپی کاسه آتشفشانی (3) سولاوسی و جزایر سانگیه چهار شبه‌جزیره شکل سولاوسی را تعیین می‌کنند (که پیش از این به نام سلبز شناخته می‌شد). آتشفشان‌های فعال در شبه‌جزیره شمالی یافت می‌شوند و پیوسته تا شمال به جزایر سانگیه ادامه می‌یابند. یک کمان آتشفشانی از شمال به جنوب در سمت غربی هالماهرا امتداد دارد که برخی از آن‌ها جزایر آتشفشانی هستند، مانند گامالاما و تیدور. نام جزیره گامالاما ترنات است و از زمانی که امپراتوری پرتغال در سال ۱۵۱۲ (۸۹۱ هجری شمسی) یک دژ احداث کرد، مرکز تجارت ادویه بوده‌است. | ## جمع‌بندی | به خاطر موقعیت آن به عنوان مرکز تجارت ادویه در عصر اکتشاف، سوابق تاریخی فوران‌های آتشفشانی در هالماهرا از اوایل قرن شانزدهم در دسترس است.