موضوع مقاله: ربی طرفون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ربی طرفون | مقدمه: ربی طَرفون از تنائیم بود، از خاندان کاهنان که نسبشان به عِزرا کاتب می‌رسیدתלמוד ירושלמי, מסכת יבמות א ו و در نسلی پس از نخستین جنگ یهود-روم (نسل دوم و سوم) می‌زیست. | ## بخش 1: ربی طرفون | از شاگردان ربان یوحنان بن زکایראה בארוכה במחקרו של היימן עמ' 525 و نیز از پیروان مکتب بیت شمای بود. در تلمود اورشلیم با لقب «پدرِ همهٔ اسرائیل»; ; و نیز «استادِ همهٔ اسرائیل» خوانده شده است. در میشنا چهل‌ونه بار از او یاد شده، غالباً در مواردی که با ربی عقیوا ـ که هم‌زمان شاگرد و همکارش بود ـ اختلاف نظر دارد، و نیز در مواردی که با ربی الیعزر، ربی جوشا بن حنانیا، ربی العازار بن عزریا، ربی اسماعیل و ربی مئیر اختلاف دارد، و همچنین احکام بسیاری که او نوآوری کرده و در آن‌ها اختلافی نیستהיימן שם. شخصیت ربی طرفون مردی بسیار ثروتمند بود، صاحب تاکستان‌ها و زمین‌های فراوان، و با دارایی خود به نیازمندان کمک می‌کرد و حتی برای این منظور از اختیاراتش به‌عنوان کاهن استفاده می‌کرد. پنج سِلاعِ فدیهٔ پسر نخست‌زاد را که به او می‌دادند، عادت داشت بازگرداند(תוספתא בכורות ו:ד, בבלי בכורות נא:ב)، و یک بار، در سالی خشک‌سالی، ۳۰۰ زن را نامزد کرد تا برای آنان خوردن هدیه تقدیمی که در اختیارش بود مجاز شود(תוספתא כתובות ה:א). روایت شده است که روزی ربی عقیوا از او پرسید: «ربی، آیا می‌خواهی برایت یک یا دو شهر بخرم؟» (آیا به دارایی‌های بسیار علاقه‌مندی؟). پس از آنکه ربی طرفون پاسخ مثبت داد و چهار هزار دینار طلا به او داد، ربی عقیوا این دارایی‌ها را میان دانشمندان تهی‌دست تقسیم کرد. ربی عقیوا او را به خانهٔ مطالعه برد، کودکی را با کتاب مزامیر در برابرش آورد که تا آیهٔ «پراکنده کرد، به نیازمندان بخشید؛ عدالتش تا ابد پایدار است.»ספר תהלים, פרק קי"ב (ע"ע), פסוק ט'. خواند، و برایش توضیح داد که این همان دارایی‌ای است که خریده، دارایی‌ای که تا ابد باقی می‌ماند. ربی طرفون گواهی‌های گوناگونی از آنچه به‌عنوان کاهن در معبد دیده بود ارائه کرد؛ برای نمونه، شهادت داد که نام مقدس را از دهان کاهن اعظم شنیده استתלמוד בבלי, מסכת קידושין, דף ע"א, עמוד א'.. او گواهی داد که افراد دارای نقص جسمی برای خدمت در معبد شایسته‌اند، بر پایهٔ ماجرای دایی‌اش، برادر مادرش، که کاهن بود و در معبد در شیپورها می‌نواخت (اما در نهایت روشن شد که این در هنگام مراسم هَکْهِل بوده است)תלמוד ירושלמי, מסכת יומא, פרק א', הלכה א' בסוף ההלכה.. بر اساس تلمود، ربی طرفون نسبت به هم‌عصران خود فردی بلندقد به‌شمار می‌رفتתלמוד בבלי, מסכת נדה, דף כ"ד, עמוד ב'.. دانشمندان اسرائیل ربی طرفون را به سبب تیزهوشی‌اش"רבי טרפון ארוך בדורו" (מסכת נידה כד עמוד ב) و نیز دانش گسترده‌اش در همهٔ شاخه‌های تورات ارج می‌نهادند، چنان‌که در «اَووت دِرَبی ناتان»מן המסכתות הקטנות; יח, א. | ## بخش 2: ربی طرفون | برایش کتاب مقدس، میشنا، میدراش، احکام و حکایات می‌آورد، و وقتی از نزدش بیرون می‌رفت، سرشار از برکت و نیکی بود». او در فروتنی بسیار خود همواره می‌کوشید نامش را آشکار نکند و از آن بهرهٔ افتخار نگیرد، و در تلمود همچنین آمده است که تمام عمر از این‌که به‌واسطهٔ تاج تورات از مرگ نجات یافته بود، اندوهگین بودתלמוד בבלי, מסכת נדרים, דף ס"ב, עמוד א'. یکی از تعبیرهای رایج در سخنش این بود: «فرزندانم را از دست بدهم»، که معنایش این است: اگر اشتباه کنم، فرزندانم را به خاک بسپارم. ربی طرفون بر این باور بود که فرمان‌های عملی از مطالعهٔ تورات مهم‌ترندתלמוד בבלי, מסכת קידושין, דף מ', עמוד ב'.. برای نمونه روایت شده است که وقتی ربی طرفون بیمار شد و دانشمندان برای عیادتش آمدند، مادرش برای آنان تعریف کرد که پسرش تا چه اندازه در رعایت فرمان احترام به مادر سخت‌گیر است. آنان به او گفتند: هر چه انجام می‌دهد، حتی نیمی از نیمِ این فرمان هم نیستתלמוד בבלי, מסכת קידושין, דף ל"א, עמוד ב'. در تلمود همچنین نقل شده است که روزی در جریان پیاده‌روی کوتاهی، کفشش پاره شد و چون روز شنبه بود، تعمیر آن ممنوع بود. در میدرش «ایخا ربا» آمده است که او در شمار ده شهید پادشاهی بوده است، اما دیگران بر این باورند که نزدیک به آغاز شورش بارکوخبا به خارج از سرزمین گریخت و در همان‌جا درگذشت. با این حال، چندین سنت وجود دارد که قبر او را در میرون، بنیاس، طبریه یا کدیتا نشان می‌دهند. در سال ۲۰۰۷، این مکان پس از پژوهشی گسترده دربارهٔ قبور صدیقان در جلیل، توسط کمیتهٔ «اهالی صدیقان» شناسایی شدמקומות קדושים וקברי צדיקים בגליל, חלק ב' עמ' 169. در «سِدِر قِبری آووتِینو»רשימת אילן ב' (حدود سال ۱۳۰۰ میلادی)، قبر او در بنیاس ذکر شده است. در «ایگرت یخوس هااووت» (پیش از سال ۱۵۳۷ میلادی)، نویسنده محل قبر او را در نزدیکی میرون ذکر می‌کند و افزون بر آن، قبر او را در طبریه نیز یاد می‌کند. متأخرترین سنت در میان این‌ها که در کتاب «شعاری یروشالاییم» (حدود سال ۱۸۵۰ میلادی)، قبر او را در کدیتا ذکر می‌کند، اما خوانش درست متن نشان می‌دهد که منظور او در واقع خودِ میرون در نزدیکی کدیتا بوده است"מקומות קדושים וקברי צדיקים בגליל", חלק ב' עמ' 169. | ## بخش 3: ربی طرفون | یادبودش خیابان‌هایی به نام او در شهرهای اورشلیم، نتانیا، اشدود، بنی‌براک و بئرشبع نام‌گذاری شده‌اند. از آموزه‌های او ربی طرفون به‌ویژه با ربی عقیوا در اختلاف بود و غالباً در جانب رأی آسان‌گیرتر قرار می‌گرفت. در مسئله‌ای دربارهٔ اینکه آیا برده‌ای که دندان یا چشمش آسیب دیده و آزاد می‌شود، آیا به سند آزادی نیز نیاز دارد یا نه، ربی مئیر و ربی طرفون بر این باور بودند که نیازی به سند ندارد، در حالی که ربی اسماعیل، ربی العازار و ربی عقیوا آن را لازم می‌دانستندתלמוד בבלי, מסכת גיטין, דף מ"ב, עמוד ב'. در حکم فردی که نذر نازیر بودن را پذیرفته و آن را به امری مشکوک وابسته کرده است، بیت شمای معتقدند که او نازیر است و بیت هیلل می‌گویند تنها در صورت تحقق شرط، نازیر بودنش مشکوک است؛ اما ربی طرفون معتقد است در هر حال او نازیر نیست، زیرا «نذیر بودن تنها در صورت قطعیت پذیرفته می‌شود»תלמוד בבלי, מסכת נזיר, דף ל"ב, עמוד ב'.. دربارهٔ یکی از اختلافات او با ربی عقیوا نقل شده است که خود ربی طرفون به رأی او اعتراف کرد، چنان‌که ربی شمعن بر یوخای نقل می‌کندתלמוד בבלי, מסכת קידושין, דף ס"ו, עמוד ב': «گفت ربی شمعون: داستانی در مخزنی از دیسکیم در یبنه بود که در حالت سلامت فرض می‌شد و اندازه‌گیری شد و معلوم گردید ناقص است. همهٔ طهارت‌هایی که بر اساس آن انجام شده بود، ربی طرفون آنها را پاک می‌دانست و ربی عقیوا نجس می‌شمرد…» (و ادامهٔ روایت). در پایان، ربی طرفون به ربی عقیوا گفت: «هر کس از تو جدا شود، گویی از زندگی جدا شده است!». در برخی موارد سخت‌گیر بود؛ او معتقد بود که شاخِ حیوانی که در ملکِ زیان‌دیده آسیب می‌زند، باید خسارت کامل بپردازدתלמוד בבלי, מסכת בבא קמא, דף ט"ז, עמוד א'.. در عین حال، در برخی موارد آسان‌گیر بود و می‌گفت اگر کسی حیواناتی را که نگهداری‌شان هزینه دارد طبق حکم شرع بفروشد، می‌تواند از پول آن استفاده کندתלמוד בבלי, מסכת בבא מציעא, דף כ"ח, עמוד ב'. گاهی در یک حکم هم‌زمان هم سخت‌گیر و هم آسان‌گیر بود؛ مانند موردی که در میشنا آمده است، او حد غبن را تا یک‌سوم تعیین کرد و تاجران لود خوشحال شدند، اما وقتی حکم داد که در صورت وجود هر مقدار غبن می‌توان معامله را تا پایان روز برگرداند، تاجران لود گفتند: «ربی طرفون را به حال خودمان بگذارید» و به نظر سایر حکما بازگشتندתלמוד בבלי, מסכת בבא מציעא, דף מ"ט, עמוד ב'.. از اختلاف مشهور او با ربی عقیوا این است که آیا مطالعهٔ تورات مهم‌تر است یا عمل صالح: «روزی ربی طرفون و بزرگان در اتاقی در لود نشسته بودند و این پرسش مطرح شد: مطالعه بزرگ‌تر است یا عمل؟…». با این حال، ربی طرفون و ربی عقیوا از جمله کسانی بودند که در موضوع مجازات اعدام رویکردی آسان‌گیر داشتند و می‌گفتند: اگر ما در سنهدرین بودیم، هیچ‌کس هرگز اعدام نمی‌شد. ربی طرفون همچنین در مورد اصل «دیּו» (اینکه نتیجهٔ قیاس نباید از مورد اصلی فراتر رود) دیدگاهی خاص داشت و می‌گفت اگر اجرای آن اصل باعث شود استدلال قیاسی کاملاً بی‌اثر شود، نباید آن را به‌کار برد. | ## جمع‌بندی | در تلمودתלמוד בבלי, מסכת בבא קמא, דף כ"ה, עמוד א' توضیح داده می‌شود که در مورد مریم نبیه، بر اساس قیاس می‌توانست بیش از هفت روز اضافه شود، اما قاعدهٔ «دیּו» آن را به هفت روز محدود کرد؛ با این حال، در جایی که اجرای این اصل کل نتیجهٔ قیاس را از بین ببرد، به کار نمی‌رود.