موضوع مقاله: روابط سوریه و ایالات متحده آمریکا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روابط سوریه و ایالات متحده آمریکا | مقدمه: روابط سوریه و ایالات متحده آمریکا به مناسبات دوجانبه میان سوریه و ایالات متحده آمریکا اشاره دارد. | ## بخش 1: روابط سوریه و ایالات متحده آمریکا | روابط دیپلماتیک میان دو کشور در سال ۱۸۳۵ آغاز شد، در سال ۲۰۱۲ پس از آغاز جنگ داخلی سوریه به حالت تعلیق درآمد و در سپتامبر ۲۰۲۵ از سر گرفته شد. زمینه‌های اصلی اختلاف میان دو دولت دربرمی‌گیرد درگیری عرب‌ها و اسرائیل، الحاق بلندی‌های جولان، اتهام حمایت دولتی از تروریسم و جنگ عراق را. دولت آمریکا سوریه بعثی را که در سال ۱۹۶۳ قدرت را به دست گرفته بود، در نخستین فهرست «کشورهای حامی تروریسم» در سال ۱۹۷۹ قرار داد. سوریه تنها کشوری از فهرست نخستین ۱۹۷۹ بود که به‌طور پیوسته تا دوران معاصر در این فهرست باقی ماند که تا حد زیادی به دلیل حمایتش از حزب‌الله لبنان بود. در دوران «جنگ علیه تروریسم» آمریکا رشته‌ای از تحریم‌های اقتصادی علیه سوریه وضع کرد. پس از سرکوب خشونت‌بار انقلاب ۲۰۱۱ سوریه، ایالات متحده به همراه اتحادیه اروپا و اتحادیه عرب شناسایی دیپلماتیک بشار اسد را پس گرفت و تحریم‌های بیشتری علیه دولت او وضع کرد. پس از سقوط رژیم اسد در دسامبر ۲۰۲۴، ایالات متحده روند عادی‌سازی روابط با دولت انتقالی سوریه را آغاز کرد. دونالد ترامپ در مه ۲۰۲۵ لغو تحریم‌های سوریه را اعلام کرد و احمد الشرع در سپتامبر و نوامبر ۲۰۲۵ به ایالات متحده سفر کرد و نخستین رهبر سوری شد که به کاخ سفید دعوت شد. پیشینه ۱۸۳۵ تا ۱۹۴۳ روابط رسمی در سال ۱۸۳۵ آغاز شد؛ هنگامی که ایالات متحده نخستین کنسول‌های خود را در حلب که در آن زمان بخشی از امپراتوری عثمانی بود منصوب کرد. بر پایه برآورد مورخ فیلیپ حتی، میان سال‌های ۱۸۹۹ تا ۱۹۱۹ نزدیک به ۹۰ هزار سوری به آمریکا آمدند که بیشترشان مسیحی بودند و در شهرهای بزرگ شمال شرقی و غرب میانه مانند نیویورک، کلیولند، دیترویت و بوستون ساکن شدند. در ۷ سپتامبر ۱۹۴۳، ایالات متحده سوریه مستقل را به رسمیت شناخت و جورج وادزورث را به مأموریت دیپلماتیک در دمشق گمارد. کودتاهای دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ در ۳۰ مارس ۱۹۴۹، سرهنگ حسنی الزعیم با کودتایی بدون خونریزی قدرت را از رئیس‌جمهور شکری قوتلی گرفت. مایلز کوپلند، مأمور سیا در دمشق، بعدها مدعی شد که سیا آن کودتا را مهندسی کرده بود، هرچند نقش دقیق آمریکایی‌ها روشن نیست. پس از به قدرت رسیدن، زعیم ساخت خط لوله فراعربی در خاک سوریه را تصویب کرد، حزب کمونیست را ممنوع ساخت و آتش‌بسی با اسرائیل امضا کرد. در ۱۹۵۶ سیا طرح دیگری با نام رمز «عملیات واپن» را سازمان‌دهی کرد که کرمیت روزولت پسر آن را هدایت می‌کرد. در این طرح افسران سوری با سه میلیون دلار تطمیع شدند، اما عملیات شکست خورد زیرا افسران نقشه را به اطلاعات سوریه فاش کردند. موس خواست دمشق را ترک کند و در پاسخ، سفیر سوریه فارس زین‌الدین نیز به کشورش فراخوانده شد. پس از کودتای ۱۹۶۱ سوریه، دوره کوتاهی از روابط گرم میان ایالات متحده و جمهوری دوم سوریه پدید آمد. در ۱۹۶۷ روابط آمریکا و سوریه پس از جنگ شش‌روزه که به اشغال بلندی‌های جولان توسط اسرائیل انجامید، بار دیگر قطع شد. پس از دستیابی به توافقنامه توقف درگیری اسرائیل و سوریه، روابط در ژوئن ۱۹۷۴ از سر گرفته شد و ریچارد نیکسون از دمشق دیدار رسمی کرد. در ۹ مه ۱۹۷۷، حافظ اسد و جیمی کارتر در ژنو برای بحث دربارهٔ درگیری عرب‌ها و اسرائیل دیدار کردند. سوریه در ۱۹۷۹ با تأسیس فهرست کشورهای حامی تروریسم آمریکا، از همان آغاز در این فهرست قرار گرفت. در ۱۹۸۶ الکساندر هیگ، وزیر خارجه پیشین آمریکا، در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان سوریه را بدترین کشور حامی تروریسم در جهان خواند. | ## بخش 2: روابط سوریه و ایالات متحده آمریکا | همچنین در ۱۹۸۶ آمریکا سفیر خود را فراخواند و تحریم‌های اداری بیشتری بر سوریه وضع کرد؛ زیرا شواهدی از دست‌داشتن مستقیم سوریه در تلاش برای منفجرکردن یک هواپیمای اسرائیلی به دست آمده بود. در ۱۹۸۷ سفیر آمریکا به دمشق بازگشت؛ بخشی به این دلیل که سوریه سازمان ابونضال را اخراج کرد و به آزادی یک گروگان آمریکایی یاری رساند. ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۰ در جنگ خلیج فارس (۱۹۹۰–۱۹۹۱)، سوریه به‌عنوان عضو ائتلاف چندملیتی با ایالات متحده همکاری کرد. دو کشور همچنین در پیمان طائف که به جنگ داخلی لبنان پایان داد، همکاری نزدیکی داشتند. بوش را برای حضور در کنفرانس صلح خاورمیانه پذیرفت و مذاکرات دوجانبه با اسرائیل را آغاز کرد. سوریه با تضمین آزادی گروگان‌های غربی در لبنان و لغو محدودیت‌های سفر یهودیان سوری، روابط خود با آمریکا را بهبود بخشید. در سراسر دوران ریاست‌جمهوری بیل کلینتون، تلاش‌های بسیاری برای مشارکت حافظ اسد در مذاکرات صلح خاورمیانه صورت گرفت. کلینتون در ۱۹۹۴ از سوریه دیدار کرد و آخرین نشست سران در مارس ۲۰۰۰ در ژنو برگزار شد که به نتیجه نرسید. ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۸ همکاری محدود پس از ۱۱ سپتامبر در پی حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، دولت سوریه همکاری محدودی با ایالات متحده در جنگ علیه تروریسم آغاز کرد. در یکی از این موارد، اطلاعات سوریه آمریکا را از نقشه القاعده مشابه انفجار یواس‌اس کول آگاه ساخت؛ طرحی برای پرواز یک گلایدر پر از مواد منفجره به‌سوی مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین. تیرگی روابط پس از جنگ عراق مخالفت سوریه با جنگ عراق در ۲۰۰۳ روابط را به‌شدت بدتر کرد. دولت سوریه نتوانست از عبور جنگجویان خارجی از مرزهایش به عراق جلوگیری کند و از استرداد عناصر دولت پیشین صدام حسین که شورشیان عراقی را پشتیبانی می‌کردند خودداری کرد. در مه ۲۰۰۳، وزیر خارجه آمریکا کالین پاول از دمشق دیدار کرد و خواستار تعطیلی دفاتر حماس، جهاد اسلامی فلسطین و جبهه خلق برای آزادی فلسطین شد. قانون محاسبه سوریه و بازگرداندن حاکمیت لبنان در ۲۰۰۳، قانون محاسبه سوریه و بازگرداندن حاکمیت لبنان تحریم‌هایی بر سوریه وضع کرد و صادرات بیشتر کالاها به‌جز غذا و دارو را به سوریه ممنوع ساخت؛ به‌ویژه صادرات کالاهای حاوی بیش از ۱۰ درصد قطعات ساخت آمریکا را منع کرد. بوش رشته‌ای از فرمان‌های اجرایی علیه سوریه صادر کرد، از جمله فرمان‌های ۱۳۳۱۵، ۱۳۲۲۴، ۱۳۳۸۲، ۱۳۳۳۸، ۱۳۳۹۹، ۱۳۴۴۱ و ۱۳۴۶۰. در مه ۲۰۰۴ مجموعه جامعی از تحریم‌های اقتصادی با فرمان اجرایی ۱۳۳۳۸ به اجرا گذاشته شد. حمله ۲۰۰۶ به سفارت آمریکا در دمشق در ۱۲ سپتامبر ۲۰۰۶، چهار مهاجم مسلح با تفنگ، نارنجک و خودروی بمب‌گذاری‌شده (که منفجر نشد) به سفارت آمریکا حمله کردند. عملیات‌های ضد القاعده در خاک سوریه در ۲۰۰۸، سیا و ستاد فرماندهی مشترک عملیات ویژه آمریکا حمله‌ای شبه‌نظامی به القاعده در عراق در شهرک سکریه در البوکمال ترتیب دادند. گزارش‌ها بعدها آشکار ساختند که نزدیک به دوازده عملیات مشابه از سال ۲۰۰۴ بر پایه فرمان محرمانه‌ای به نام «فرمان اجرایی شبکه القاعده» انجام شده بود که عملیات در کشورهای حساسی مانند سوریه و پاکستان مستلزم تأیید رئیس‌جمهور بود. پشتیبانی از اپوزیسیون سیاسی تلگرام‌های دیپلماتیک میان سفارت آمریکا در دمشق و وزارت خارجه که ویکی‌لیکس در ۲۰۱۱ منتشر کرد، نشان داد که آمریکا از دوران ریاست‌جمهوری جرج دابلیو. این کمک‌ها دست‌کم تا سپتامبر ۲۰۱۰ ادامه داشت و دربرمی‌گرفت ۶ میلیون دلار به شبکه ماهواره‌ای «تلویزیون بردی» را که برنامه‌های ضددولتی به سوریه پخش می‌کرد. در فوریه ۲۰۱۰ رابرت استفن فورد به‌عنوان نخستین سفیر آمریکا پس از ۲۰۰۵ به دمشق گمارده شد. دولت آمریکا تحریم‌هایی وضع و به‌طور محرمانه برنامه «تیمبر سیکامور» را تأیید کرد که در چارچوب آن سیا شورشیان را مسلح و آموزش می‌داد. | ## بخش 3: روابط سوریه و ایالات متحده آمریکا | در دسامبر ۲۰۱۲ اوباما اعلام کرد که ایالات متحده ائتلاف ملی نیروهای انقلاب و اپوزیسیون سوریه را به‌عنوان «نماینده مشروع» مردم سوریه به رسمیت می‌شناسد. در مه ۲۰۱۴ دفاتر این ائتلاف به‌عنوان مأموریت رسمی خارجی سوریه در آمریکا اعتبارنامه گرفتند. این ائتلاف به‌ویژه از یگان‌های مدافع خلق کُرد پشتیبانی کرد و تعادل نظامی را در شمال سوریه به سود آنان تغییر داد. در اکتبر ۲۰۱۵، اوباما نخستین استقرار بدون محدودیت زمانی نیروهای ویژه آمریکایی در خاک سوریه را تأیید کرد و چندین دسته نیروی ویژه به شمال سوریه اعزام شدند. در ۲۰۱۵ ایالات متحده ۵۰۰ میلیون دلار اختصاص داد و با ترکیه توافق کرد تا نیرویی از شورشیان میانه‌رو برای نبرد با داعش آموزش دهند، اما این برنامه با شکست مفتضحانه‌ای روبه‌رو شد؛ نخستین گروه ورودی به سوریه بلافاصله مورد حمله جبهه النصره قرار گرفت و گروه دوم بخشی از سلاح‌هایش را به جهادگران واگذار کرد. حمله شیمیایی خان شیخون در ۴ آوریل ۲۰۱۷ این موضع را دگرگون کرد و برای نخستین بار ایالات متحده مستقیماً علیه رژیم سوریه وارد عمل شد و در شب ۶ تا ۷ آوریل پایگاه هوایی الشعیرات را موشک‌باران کرد. در آوریل ۲۰۱۸ نیز پس از حمله شیمیایی دوما، آمریکا همراه با متحدانش حمله هوایی به دمشق و حمص انجام داد. در ژوئیه ۲۰۱۷، دولت ترامپ برنامه سیا برای مسلح‌کردن و آموزش شورشیان سوری را که چهار سال پیش راه‌اندازی شده بود پایان داد. وزیر خارجه رکس تیلرسون در ژانویه ۲۰۱۸ اعلام کرد که ارتش آمریکا در سوریه می‌ماند تا از بازظهور داعش جلوگیری کند، نفوذ ایران را مهار سازد و با رژیم اسد مقابله کند. در آن زمان دست‌کم ۲۰۰۰ سرباز آمریکایی در کنار نیروهای دموکراتیک سوریه حضور داشتند. ترامپ در دسامبر ۲۰۱۸ و سپس در اکتبر ۲۰۱۹ خروج نیروها از سوریه را اعلام کرد، هرچند این اعلام‌ها تنها بخشی محقق شد. قانون قیصر در دسامبر ۲۰۱۹، کنگره آمریکا «قانون قیصر برای حمایت از غیرنظامیان سوری» را تصویب کرد که در ژوئن ۲۰۲۰ اجرایی شد. این قانون تحریم‌های سنگینی بر دولت سوریه و پشتیبانان آن از جمله نهادهای روسی و ایرانی وضع کرد و بر ارزش لیره سوریه و اقتصاد کشور پیامدهای منفی شدیدی داشت. در ژانویه ۲۰۲۵ هیئت دیگری از وزارت خارجه آمریکا شامل نمایندگان دولت ترامپ از دمشق دیدار کرد. ایالات متحده معافیتی شش‌ماهه از تحریم‌ها بر معامله با نهادهای حاکم سوریه برقرار کرد تا دسترسی کمک‌های بشردوستانه آسان‌تر شود. لغو تحریم‌ها و عادی‌سازی روابط در ۱۳ مه ۲۰۲۵، دونالد ترامپ در سفرش به عربستان سعودی اعلام کرد که همه تحریم‌های سوریه را لغو خواهد کرد و گفت که سوریه «از فاجعه، جنگ و کشتار بسیار تحمل کرده‌است» و دولتش آماده عادی‌سازی روابط با حکومت جدید سوریه است. تام بارک از تبار لبنانی-آمریکایی به‌عنوان سفیر جدید ایالات متحده در سوریه منصوب شد و سفارت آمریکا در دمشق که از ۶ فوریه ۲۰۱۲ تعطیل بود، در ۲۹ مه ۲۰۲۵ رسماً بازگشایی شد. سفرهای احمد الشرع به ایالات متحده احمد الشرع در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۵ برای سخنرانی در هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک سفر کرد. در حاشیه نشست، الشرع با شخصیت‌های برجسته‌ای از جمله ژنرال دیوید پتریوس، مدیر پیشین سیا، دیدار کرد و دربارهٔ بازسازی سوریه و فرصت‌های سرمایه‌گذاری گفت‌وگو نمود. در نوامبر ۲۰۲۵ الشرع از کاخ سفید دیدار کرد و نخستین رهبر سوری شد که به این مکان پا گذاشت. هم‌زمان با این سفر، خزانه‌داری آمریکا تحریم‌های قانون قیصر را به‌صورت جزئی برای ۱۸۰ روز تعلیق کرد، به‌جز تحریم‌های مربوط به روسیه و ایران. لغو قانون قیصر کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا از لغو کامل قانون قیصر پشتیبانی کردند. | ## جمع‌بندی | در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ مجلس نمایندگان آمریکا به لغو نهایی این قانون و تحریم‌های ناشی از آن رأی داد.