موضوع مقاله: ترال پرتویی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ترال پرتویی | مقدمه: جامعه علمی ترال پرتویی را به دو گونه بخش می‌کند: ترال بنتیک (کشیدن تور در کف اقیانوس) و ترال کف‌زی (کشیدن تور اندکی بالاتر از ناحیه دریابن). | ## بخش 1: ترال پرتویی | ترال پرتویی را می‌توان با (ترال لجه‌ای) مقایسه کرد که در آن تور در بخش‌های بالاتر ستون آب کشیده می‌شود. ترال میان‌آبی ماهیان لجه‌زی مانند آنچوی و ماکرل را شکار می‌کند، درحالی‌که ترال پرتویی هم ماهیان کف‌زی و هم گونه‌های نیمه‌لجه‌ای مانند کاد، ماهی مرکب، میگو و صخره‌ماهی را هدف قرار می‌دهد. ترال پرتویی با انجام می‌شود که می‌تواند از یک قایق کوچک روباز با تنها ۳۰ اسب بخار تا یک ترالر کارخانه‌ای بزرگ با ۱۰٬۰۰۰ اسب بخار متغیر باشد. شکار جهانی ترال پرتویی بیش از ۳۰ میلیون تن در سال برآورد شده که از هر روش ماهیگیری دیگری بیشتر است. نگرانی‌ها دربارهٔ پیامدهای زیست‌محیطی ترال پرتویی به تغییراتی در طراحی تجهیزات، از جمله افزودن دستگاه خارج‌کننده لاک‌پشت برای کاهش شکار جانبی و محدودیت مکانی در مناطق حفاظت‌شده دریایی انجامیده‌است. این ابزار، نوعی ترال تیرکی ابتدایی با تیرک چوبی بود و شامل توری به درازای ۶ متر و پهنای ۳ متر می‌شد که چشمه‌های آن چنان ریز بود که هیچ ماهی‌ای نمی‌توانست از آن بگریزد. تا پایان سده هجدهم، کشتی‌های بادبانی تنها توانایی کشیدن ترال‌های کوچک را داشتند. اما در سال‌های پایانی آن سده، نوعی کشتی پدید آمد که می‌توانست ترال بزرگ‌تری را در آب‌های ژرف‌تر بکشد. تا پایان سده نوزدهم، بیش از ۳۰۰۰ ترالر بادبانی در آب‌های بریتانیا کار می‌کردند و این روش به کشورهای اروپایی همسایه نیز گسترش یافته بود. با وجود در دسترس بودن بخار، ترال بادبانی همچنان از نظر اقتصادی سودمند بود و ساخت ترالرهای بادبانی تا اواسط دهه ۱۹۲۰ ادامه یافت. برخی از آن‌ها تا آغاز جنگ جهانی دوم در آب‌های بریتانیا و در اسکاندیناوی و جزایر فارو تا دهه ۱۹۵۰ فعال بودند. کمیسیون‌های انگلیسی در سده نوزدهم نتیجه گرفتند که نباید محدودیتی بر ترال اعمال شود. آن‌ها بر این باور بودند که ترال پرتویی، همچون شخم زدن زمین، در واقع بازده را افزایش می‌دهد. به‌عنوان گواه، اشاره می‌کردند که ترالر دوم که پس از ترالر نخست می‌آمد، اغلب ماهی بیشتری شکار می‌کرد. دلیل این پدیده آن بود که ویرانی ناشی از ترال نخست، جانداران مرده و در حال مرگ بسیاری بر جای می‌گذاشت که به‌طور موقت گونه‌های دیگر را برای تغذیه جذب می‌کرد. 238 تجهیزات صید نیازهای طراحی یک ترال پرتویی نسبتاً ساده است: سازوکاری برای باز نگه‌داشتن دهانه تور در بُعدهای افقی و عمودی، «بدنه» توری که ماهی‌ها را به درون هدایت می‌کند و یک «کیسه انتهایی» (cod-end) با اندازه چشمه مناسب که ماهی‌ها در آن گردآوری می‌شوند. اندازه و طرح تور بر پایه گونه هدف، توان موتور و طراحی کشتی و مقررات محلی تعیین می‌شود. | ## بخش 2: ترال پرتویی | ترال تیرکی ساده‌ترین روش ترال پرتویی است که در آن دهانه تور با یک تیرک فلزی صلب باز نگه داشته می‌شود. این تیرک به دو «کفش» فلزی متصل است که روی بستر دریا می‌لغزند و آن را برهم می‌زنند. این روش بیشتر در کشتی‌های کوچک‌تر و برای صید کفشک‌ماهی یا در نزدیکی ساحل به کار می‌رود. این تخته‌ها از چوب یا فولاد ساخته می‌شوند و به‌گونه‌ای قرار می‌گیرند که نیروهای هیدرودینامیکی هنگام کشیده شدن تور روی بستر دریا آن‌ها را به بیرون می‌رانند. تخته‌ها همچنین مانند گاوآهن عمل می‌کنند و تا ۱۵ سانتی‌متر در بستر دریا فرومی‌روند و ابری از مواد معلق ایجاد می‌کنند که ماهی‌ها را به سوی دهانه تور می‌رانند. تور در بُعد عمودی با شناورها یا بادبادک‌هایی که به «طناب بالایی» بسته شده‌اند و وزنه‌های «غلتکی» متصل به «طناب پایینی» باز نگه داشته می‌شود. این غلتک‌ها بسته به ناهمواری بستر دریا متفاوت‌اند؛ از دیسک‌های لاستیکی کوچک برای زمین‌های ماسه‌ای صاف تا گوی‌های فلزی بزرگ با قطر تا ۰٫۵ متر برای زمین‌های بسیار ناهموار. ۱: سیم ترال، ۲: آتربوردها، ۳: زنجیرهای بلند، ۴: شکارگر، ۵: وزنه‌ها، ۶: طناب بالایی با شناورها، ۷: پیش‌تور، ۸: تونل و شکم، ۹: کیسه انتهایی بدنه ترال قیفی‌شکل است؛ در «دهانه» پهن و به سوی کیسه انتهایی باریک می‌شود و معمولاً بال‌هایی از تور در دو سوی دهانه دارد. درازای آن به اندازه‌ای است که جریان کافی آب فراهم شود و ماهی پس از گرفتار شدن نتواند بگریزد. در بدنه می‌توان دستگاه‌های گریز ماهی و لاک‌پشت نصب کرد؛ از سازه‌های ساده مانند «پنل‌های چشمه مربعی» تا ابزارهای پیچیده‌تر مانند توری‌های شکار جانبی. کیسه انتهایی کیسه انتهایی بخش پایانی تور است که ماهی‌ها سرانجام در آن گرد می‌آیند. از همین رو، تنظیم اندازه چشمه یک روش رایج مدیریت مرگ‌ومیر ماهیان نابالغ در تورهای ترال به‌شمار می‌رود. گذر پیاپی تجهیزات ترال بر همان مناطق، پیامدهای انباشتی درازمدتی پدیدمی‌آورد که چسبندگی و بافت رسوبات را دگرگون می‌کند. امروزه می‌توان گفت که ترال صنعتی به دلیل تکرار، جابه‌جایی و گستره جغرافیایی وسیع، به نیروی اصلی دگرگونی بستر دریا تبدیل شده و نه‌تنها یکپارچگی فیزیکی آن را در مقیاس کوچک بلکه ریخت‌شناسی کل حاشیه‌های قاره‌ای را نیز تحت تأثیر قرار داده‌است.Oberle et al. درحالی‌که ماهیگیری بی‌رویه مدت‌هاست به‌عنوان عامل دگرگونی‌های بزرگ بوم‌شناختی در جامعه ماهیان شناخته شده، نگرانی بیشتری دربارهٔ آسیبی که ترال بنتیک بر اجتماعات بستر دریا وارد می‌کند مطرح شده‌است. در ۱۷ نوامبر ۲۰۰۴، مجمع عمومی سازمان ملل متحد از کشورها خواست ممنوعیت‌های موقت ترال پرتویی در آب‌های آزاد را بررسی کنند. یک تحلیل جهانی از پیامدهای ترال پرتویی نشان داد که میزان آسیب به زیست‌بوم بستر دریا به‌شدت به نوع تجهیزات وابسته است؛ ترال آتربردی کمترین پیامد را داشته و در هر بار عبور ۶ درصد زیست‌بوم را از بین می‌برد، درحالی‌که لایروبی هیدرولیکی بیشترین پیامد را دارد و ۴۱ درصد زیست‌بوم را حذف می‌کند. | ## بخش 3: ترال پرتویی | پژوهش‌های دیگر نشان دادند که رسوبات دره‌های دریایی ترال‌شده ۵۲ درصد ماده آلی کمتر از بستر دست‌نخورده داشتند و ۸۰ درصد کرم‌های دریایی کمتر و تنها نیمی از تنوع گونه‌ای در بستر ترال‌شده وجود داشت. ابرهای می‌توانند با جریان آب تا ده‌ها کیلومتر از محل ترال دور شوند و نرخ رسوب‌گذاری را در محیط‌های ژرف افزایش دهند. جرم رسوبات معلق‌شده ناشی از ترال پرتویی در فلات‌های قاره‌ای جهان ۲۲ گیگاتن در سال برآورد شده که تقریباً برابر با جرم رسوباتی است که رودخانه‌های جهان به فلات‌های قاره‌ای می‌رسانند. این ابرها کدری ایجاد می‌کنند که سطح نور را در کف کاهش داده و می‌تواند بر زادآوری کتانجک اثر بگذارد. معلق‌سازی پیاپی همچنین می‌تواند به سخت شدن بستر دریا بینجامد؛ زیرا رسوبات ریزتر به‌طور نسبی مؤثرتر توسط جریان‌ها حمل می‌شوند و در نتیجه زیستگاه دگرگون می‌شود. آلاینده‌ها و مواد مغذی رسوبات اقیانوس چاهک بسیاری از آلاینده‌های آلی دیرپا هستند؛ آلاینده‌های چربی‌دوست مانند دی‌دی‌تی، پلی‌کلر بی‌فنیل و هیدروکربن آروماتیک چندحلقه‌ای. ترال پرتویی این آلاینده‌ها را به بوم‌شناسی پلانکتون وارد می‌کند و از آنجا می‌توانند از طریق زنجیره غذایی بالا رفته و به خوراک انسان برسند. معلق کردن دوباره این مواد مغذی می‌تواند تقاضای اکسیژن را در ستون آب افزایش دهد و به پهنه‌های مرده کم‌اکسیژن بینجامد. حتی در مناطقی که رسوبات بستر کهن هستند، ترال پرتویی با بازگرداندن رسوبات به ستون آب می‌تواند شکوفایی مضر جلبکی پدیدآورد. مواد جامد معلق ناشی از ترال پرتویی بیش از هر منبع انسان‌ساخت دیگری به اقیانوس‌ها وارد می‌شود. انتشار دی‌اکسید کربن پژوهشی در سال ۲۰۲۱ برآورد کرد که ترال پرتویی با برهم زدن کربن موجود در بستر دریا، سالانه بین ۶۰۰ تا ۱۵۰۰ میلیون تن دی‌اکسید کربن آزاد می‌کند؛ میزانی که تقریباً برابر با یا صنعت هوانوردی است. با این حال، این مقادیر بسیار نامطمئن هستند و به‌عنوان برآوردهای بیش‌ازحد مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. انتقادها و تلاش‌های بین‌المللی سازمان‌های زیست‌محیطی از جمله صندوق جهانی طبیعت (WWF) و گرین‌پیس ترال پرتویی را به‌شدت نکوهش کرده‌اند. گرین‌پیس اعلام کرده که شیلات بهره‌گیرنده از بوم‌کوره (ترال تیرکی)، بستر دریا را شخم می‌زنند و همه جانداران جانوری و گیاهی ساکن آن را نابود می‌کنند. افزون بر این، گرین‌پیس شکار جانبی بسیار بالای این روش را مورد انتقاد قرار داده‌است: برای یک تن میگو تا ۱۵ تن شکار جانبی و برای یک کیلوگرم کفشک‌ماهی نزدیک به ۱۰ کیلوگرم شکار جانبی ایجاد می‌شود. تغییراتی در طراحی تجهیزات، از جمله افزودن دستگاه خارج‌کننده لاک‌پشت برای کاهش شکار جانبی و ایجاد محدودیت مکانی در مناطق حفاظت‌شده دریایی صورت گرفته‌است. چرخه کربن و نیاز به پژوهش بیشتر ترال پرتویی می‌تواند مواد آلی قابل بازیافت زیستی را هم معلق و هم مدفون کند و بدین ترتیب جریان مواد مغذی و کربن را از راه زنجیره غذایی دگرگون سازد و چشم‌اندازهای ریخت‌شناسی زمین را تغییر دهد. | ## جمع‌بندی | چندین بررسی کلان‌مقیاس دربارهٔ ترال پرتویی یادآور شده‌اند که نیاز بزرگی به پژوهش‌های بیشتر در زمینه پیامدهای بسیج دوباره مواد مغذی و سمّی و نیز چرخه کربن وجود دارد.