موضوع مقاله: ایزابلا دسته | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایزابلا دسته | مقدمه: ایزابلا دِسته (۱۹ مه ۱۴۷۴ – ۱۳ فوریه ۱۵۳۹) مارکزیس مانتوا و یکی از زنان برجسته رنسانس ایتالیا بود که نقش مهم فرهنگی و سیاسی داشت. | ## بخش 1: ایزابلا دسته | شاعر آریوستو او را «ایزابل آزادمنش و بزرگ‌منش» نامید، و نویسنده ماتئو باندلو او را «برترین زن» توصیف کرد. ایزابل در خانواده‌ای فرهنگی در شهر فرارا بزرگ شد، تحصیلات کلاسیک عالی دریافت کرد و با بسیاری از دانشمندان و هنرمندان مشهور دیدار کرد. با توجه به حجم زیاد مکاتبات باقی‌مانده از ایزابل با خانواده و دوستانش، زندگی او به‌خوبی مستند شده است. مادرش، الئونور ناپل، نامه‌ای به دوستش باربارا گونزاگا نوشت و جزئیات تولد ایزابل در فرارا را شرح داد.توجه: در ایتالیا قرن پانزدهم، روز از غروب شروع می‌شد؛ بنابراین تولد ایزابل در ساعت دوم ۱۹ مه، در واقع ۱۸ مه ساعت ۹ شب بود. یک سال بعد، در ۲۹ ژوئن ۱۴۷۵، خواهرش بئاتریس به دنیا آمد و در ۱۴۷۶ و ۱۴۷۷ دو برادرش آلفونسو و فرانته متولد شدند. پیوند= ایزابل تحصیلات به دلیل استعداد فوق‌العاده، اغلب در مورد متون کلاسیک و امور دولت با سفیران گفتگو می‌کرد. همچنین با نقاشان، موسیقی‌دانان، نویسندگان و دانشمندانی که در اطراف دربار زندگی می‌کردند، آشنا بود. علاوه بر دانش گسترده تاریخ و زبان‌ها، قادر بود آثار ویرژیل و ترنس را از بر بخواند. این مهارت‌ها، نوآور رقص‌های جدید نیز بود و هنر رقص را از استاد رقص یهودی به نام آمبروزیو آموخته بود. اگرچه او زیبا نبود، ایزابل به قدرت و شجاعت فرانچسکو احترام می‌گذاشت و او را یک نجیب‌زاده می‌دانست. پس از چند ملاقات اولیه، از همراهی او لذت می‌برد و سال‌های بعد را صرف شناختن او و آماده شدن برای مقام مارکزیس مانتوا کرد. در دوران نامزدی، نامه‌ها، اشعار و سونات‌هایی که او برایش می‌فرستاد را گرامی می‌داشت. پیوند= ادعایی دو خواهر: بئاتریس (سمت چپ) و ایزابلا (راست)، در دیوارنگاره سقفی سالا دل تسورو پالازو کوستابیلی در نزدیکی فرارا. ایزابل همسر او شد و جشن بزرگی به‌مناسبت ازدواج برگزار شد که در ۱۵ فوریه اجرا شد. او مبلغ ۳٬۰۰۰ دوکات به‌عنوان مهریه و جواهرات و ظروف ارزشمند و سرویس نقره‌ای به همراه آورد. پیش از ضیافت مجلل پس از مراسم عروسی، ایزابل از خیابان‌های اصلی فرارا سوار بر اسبی با زین و پوشش مزین به جواهرات و طلا عبور کرد. روابط با میلان در ۱۴۹۱ ایزابل با یک همراه کوچک به برسلو و از آنجا به پاویا رفت تا خواهرش بئاتریس را که با لودویکو ایل مورو ازدواج کرده بود، همراهی کند. | ## بخش 2: ایزابلا دسته | در این سفر دوباره گالئاتزو سانسورینو را دید — همان‌طور که در کودکی در فرارا می‌شناخت — و با او مکاتبات طولانی و گاهی طنزآمیز داشت. هویت او دقیق مشخص نیست و ممکن است همان گالئاچو ویسکونتی، کنت آرسیو باشد که از درباریان مورد علاقه دوک‌ها بود. پیوند= پرتره گالئاتزو به صورت مجسمه در مجموعه موزه بزرگ میلان بین این دو بلافاصله بحثی آغاز شد که ماه‌ها ادامه داشت، دربارهٔ اینکه کدام شوالیه بهتر است، اورلاندو یا رینالدو: گالئاچو طرفدار اول و خواهران دسته طرفدار دوم بودند. گالئاچو که جذابیت زیادی داشت، توانست هر دو را به ایمان اورلاندو متمایل کند، اما ایزابل پس از بازگشت به مانتوا دوباره رینالدو را ترجیح داد. گالئاچو او را این‌گونه به خاطر سپرد: «فقط من کافی بودم که ذهن او را تغییر دهم و فریاد بزند رولاندو! رولاندو!»، او را دعوت کرد تا از الگوی خواهرش پیروی کند و قسم خورد که بار دوم نیز او را متمایل خواهد کرد، هرگاه دوباره ملاقات کنند. ایزابل شوخ‌طبعانه پاسخ داد که در آن زمان قورباغه‌ای خواهد آورد تا او را آزار دهد و این منازعه مدت‌ها ادامه یافت. نقش سیاسی و سلطنتی ایزابل دسته در دوران غیاب همسرش به مانتوا فعالیت می‌کرد و در این مدت امور دولت و دیپلماسی را به‌طور مستقیم اداره می‌کرد. او سیاستمداری زیرک بود و توانست با استفاده از نامه‌نگاری و ارتباطات گسترده، جایگاه مانتوا را در ایتالیا تقویت کند. در زمان خردسالی پسرش فدریکو نیز امور حکومت را اداره نمود و اعتبار خود را در دیپلماسی بین ایالت‌های ایتالیا تثبیت کرد. حمایت از هنر و فرهنگ ایزابل یکی از مهم‌ترین حامیان هنر در دوره رنسانس ایتالیا بود. او با سفارش دادن نقاشی‌ها، مجسمه‌ها، مدال‌ها و آثار معماری به هنرمندان بزرگ زمان خود، سبک هنری و فرهنگی مانتوا را شکل داد. از جمله هنرمندان شاخصی که با او همکاری داشتند می‌توان به لئوناردو داوینچی، آندره آ مانتگنا و تیتیان اشاره کرد. او همچنین به شعر و ادبیات علاقه‌مند بود و با نویسندگان و شاعران معاصر مکاتبه می‌کرد. نامه‌های او با خواهرشوهرش الیزابت گونزاگا نمونه‌ای از ادبیات و فلسفه روزگار بود و نشان می‌دهد که ایزابل علاوه بر سیاست و هنر، در زمینه علم و دانش نیز آگاه بود. سبک پوشش نوآورانه او توسط زنان اشراف‌زاده و حتی در دربارهای دیگر ایتالیا تقلید می‌شد. او از پارچه‌های گران‌بها، جواهرات و رنگ‌های تازه استفاده می‌کرد و طراحی‌های لباس او تحسین بسیاری از معاصرانش را برانگیخت. | ## بخش 3: ایزابلا دسته | او به کمک این نامه‌ها نه تنها زندگی شخصی خود را مستند کرد، بلکه دیدگاه‌های سیاسی و فرهنگی خود را نیز منتقل نمود. فرزندان و خاندان ایزابل و همسرش فرانچسکو هشت فرزند داشتند که بسیاری از آن‌ها در سیاست و فرهنگ ایتالیا نقش داشتند: الئونور گونزاگا – دوشس اوربینو مارگاریتا گونزاگا فدریکو دوم – دوک مانتوا لیویا گونزاگا هیپولیتا گونزاگا هرکول گونزاگا فرانته گونزاگا لیویا گونزاگا فرزندان او با خاندان‌های دیگر اشرافی ایتالیا ازدواج کردند و از این طریق اتحادهای سیاسی مهمی شکل گرفت. نقش ایزابل در تربیت و آموزش فرزندانش نیز اهمیت ویژه‌ای داشت و بسیاری از آن‌ها تحت تأثیر تربیت فرهنگی و هنری او، شخصیت‌های برجسته‌ای شدند. تأثیر فرهنگی و سیاسی ایزابل دسته به عنوان یک شخصیت برجسته رنسانس، هم در عرصه سیاسی و هم فرهنگی تأثیرگذار بود. او با توانمندی در دیپلماسی، حفظ استقلال مانتوا و مدیریت امور کشور در دوران غیاب همسر و پسرش، نمونه‌ای از زنان سیاستمدار موفق دوره رنسانس شد. سبک زندگی، نامه‌نگاری و حمایت‌های هنری او الهام‌بخش بسیاری از زنان و خانواده‌های اشرافی دیگر در ایتالیا شد. یادبود و میراث آثار هنری سفارش داده شده توسط ایزابل، شامل نقاشی‌ها، مدال‌ها و مجسمه‌ها، در موزه‌ها و مجموعه‌های معتبر ایتالیا و جهان باقی مانده‌اند. نامه‌ها و مکاتبات او نیز به پژوهشگران کمک می‌کند تا دیدگاه‌ها، سیاست‌ها و سبک زندگی زنان اشرافی در دوره رنسانس را بهتر درک کنند. او همچنان به عنوان نماد زنی با قدرت، فرهنگ و ذوق هنری شناخته می‌شود و تأثیر او بر هنر و مد در اروپا تا قرن‌ها ادامه یافت. او در کاخ دوکال مانتوا با تمثیل‌هایی از مانتنا، پروجینو، کوستا و کورِجیو تزئین شد.[79] هم‌زمان، او با مهم‌ترین مجسمه‌سازان و سازندگان مدال زمان خود همکاری داشت، از جمله میکل آنژ، باستان، جیان کریستوفورو رومانو، و تولیو لومباردو، و همچنین آثار هنری روم باستان را جمع‌آوری می‌کرد.[80 4] در زمینه نویسندگان، ایزابل باپیترو آرتینو، لودوویکو آریوستو، پیترو بمبو، بالداسار کاستیلیونه، ماریو اکیکولا، جیان جورجیو تریسینو و دیگران در تماس بود.[5] در موسیقی، ایزابل از آهنگسازان بارتولومئو ترومبونچینو و مارکو کارا حمایت می‌کرد و خود نیز عود می‌نواخت.[83] به‌طور غیرمعمول، او زنان را به‌عنوان خواننده حرفه‌ای در دربار استخدام می‌کرد، از جمله جیووانا مورسکی همسر مارچتو کارا.[6] در معماری، او توانایی ساخت کاخ‌های جدید را نداشت، اما معمارانی را حمایت می‌کرد.[85] ایزابل همچنین به‌عنوان نماد مد زمان خود شناخته می‌شد. بالزو به‌عنوان پوشش سر او مشهور است – اختراع او در نامه‌های حدود ۱۵۰۹ مستند شده و در چند پرتره از دیگر زنان در دهه‌های ۱۵۲۰ و ۱۵۳۰ دیده می‌شود.[7] پرتره‌ها پیوند= رنگی ایزابلا دسته با وجود حمایت‌های هنری قابل توجه ایزابل که شامل تعدادی پرتره نیز می‌شد، تعداد کمی پرتره باقی مانده است که بتوان آن‌ها را به‌طور قطعی ایزابل نسبت داد، به ویژه در مقایسه با خواهرش بئاتریس.[87] مشخص است که ایزابل مسن‌تر، ترجیح می‌داد پرتره‌های ایده‌آل‌شده داشته باشد و حتی حاضر به نشستن به‌عنوان مدل نبود.[88] با این حال، می‌توان فرض کرد که او بر مشاهده ویژگی‌های شخصی خود در نتیجه کار اصرار داشته است.[1] این تعداد اندک پرتره، «ناهمگون» شناخته می‌شوند (به این معنا که رنگ چشم و مو و همچنین ابروها در دو پرتره تیتیان متفاوت است).[87] پیوند= بین یک نیم‌تنه ادعایی از ایزابل که به جان کریستوفورو رومانو نسبت داده شده و دو پرتره او: یکی بسیار مطمئن از همان مجسمه‌ساز و دیگری تقریباً مطمئن از لئوناردو داوینچی. برخی تفاوت‌ها نسبت به پرتره دوم وجود دارد: در تنه، چانه دوگانه کاملاً دیده نمی‌شود، چانه برجسته‌تر است، بینی باریک‌تر است، پیشانی کمتر گرد است و به‌طور کلی صورت کمتر پر به نظر می‌رسد؛ با این حال، نمی‌توان رد کرد که ممکن است یک پرتره ایده‌آل‌شده از او باشد. در سال ۱۴۹۵، ایزابل با قاطعیت از نشستن به‌عنوان مدل برای آندره‌آ مانتنیا و مدونای پیروزی خودداری کرد – جایی که تصویر او کنار همسرش قرار می‌گرفت – زیرا نقاش در گذشته او را «به‌طور بسیار بد» نقاشی کرده بود – در پرتره‌ای که در واقع باقی نمانده است – «که هیچ شباهتی با من نداشت». با این حال، قضاوت منفی مارکزیس به دلیل ناتوانی مانتنا در تصویر کردن واقعی او نبود، بلکه به دلیل عدم توانایی او در «تقلب طبیعی خوب» بود، یعنی ایده‌آل‌سازی. همسر او، فرانچسکو، مجبور شد تنها ژست بگیرد و مانتنا اختلال تقارن را با نقاشی سنت الیزابت، قدیس هم‌نام خود، به جای مارکزیس جبران کرد.[2] در سال‌های اخیر، چندین موزه تعدادی از پرتره‌های باقی‌مانده که ایزابل نامیده می‌شدند را به دلیل نگرانی از احتمال اشتباه در شناسایی، از مجموعه خود حذف کرده‌اند.[3] سه پرتره رنگی باقی‌مانده هنوز هم ناهمگون هستند:[4] امبراس مینیاتوری، قرن ۱۶[5] ایزابلا با لباس قرمز اثر تیتیان، حدود ۱۵۲۹ (گمشده، از یک نسخه حدود ۱۶۰۵ شناخته شده است) ایزابلا در لباس سیاه اثر تیتیان، ۱۵۳۶ پرتره ای به نام لابلا به‌عنوان جایگزینی برای پرتره تیتیان ۱۵۳۶ در وین مورد بحث قرار گرفته است، زیرا سفارش از طرف حامی ۶۰ ساله برای یک پرتره جوان‌تر بود؛ اگر La Bella ایزابل باشد، رنگ چشم، رنگ مو، ابروها و ظاهر کلی در تمام پرتره‌های شناخته شده همگن می‌شود و امکان شناسایی‌های بیشتر فراهم می‌شود.[6] روابط با لئوناردو و نظریه مونا لیزا پیوند= ایزابل دسته (۱۴۹۹) / لئوناردو (کارگاه) مونا لیزا (پراادو) (۱۵۰۶–۱۵۱۹) / لئوناردو: مونا لیزا (۱۵۰۳–۱۵۰۶) در فهرست کامل آثار لئوناردو داوینچی (۲۰۱۹)، تنها ایزابلا دِ‌اِسته به‌عنوان یک جایگزین محتمل برای موضوع نقاشی مونا لیزای لئوناردو ثبت شده است، که معمولاً به‌عنوان پرتره‌ای از لیزا دل جیوکوندو در نظر گرفته می‌شود.[1] لیزا همسر یک تاجر کم‌نام در فلورانس بود و جورجیو وازاری دربارهٔ پرترهٔ او توسط لئوناردو نوشته است[2]– موضوعی که هنوز در مورد اینکه آیا این همان پرتره‌ای است که اکنون به نام مونا لیزا شناخته می‌شود، مورد بحث است. هیچ مقایسهٔ تصویری معتبری میان لیزا دل جیوکوندو و آثار شناخته‌شده وجود ندارد و قالب اثر بیشتر به نفع یک حامی هنری ثروتمند سخن می‌گوید. تطابق مدل مو: مدال پرتره توسط جیان کریستوفورو رومانو (۱۴۹۶–۱۵۰۵) / مونا لیزا (پرادو) از کارگاه لئوناردو (۱۵۰۶–۱۵۱۹) پیوند= پرتره توسط جیان کریستوفورو رومانو (۱۴۹۶–۱۵۰۵) / مونا لیزا (پرادو) از کارگاه او (۱۵۰۶–۱۵۱۹) شواهدی که ایزابلا را به‌عنوان موضوع این اثر مشهور تأیید می‌کند شامل طراحی لئوناردو به نام «ایزابلا دِ‌اِسته» از سال ۱۴۹۹ و نامه‌های او در سال‌های ۱۵۰۱–۱۵۰۶ است که در آن‌ها درخواست پرترهٔ وعده داده‌شده را کرده بود.[3] استدلال‌های دیگر بر کوه‌های پس‌زمینه تأکید دارند که نشان‌دهندهٔ زادگاه موضوع نقاشی است و همچنین دستهٔ صندلی در نقاشی که به‌عنوان نماد رنسانس برای شناسایی پرترهٔ یک فرمانروا استفاده می‌شد. | ## جمع‌بندی | نسخهٔ پاک‌شدهٔ مونا لیزا در موزه پرادو نیز مدل موی نشان داده‌شده در مدال‌های پرترهٔ ایزابلا دِ‌اِسته را تأیید می‌کند: موهای جمع‌شده و حلقه‌های اطراف شقیقه.