موضوع مقاله: آموزش در سوئد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در سوئد | مقدمه: آموزش در سوئد برای کودکان میان سنین ۵–۶ تا ۱۵–۱۶ سال، بسته به زمان تولد آن‌ها، اجباری است. | ## بخش 1: آموزش در سوئد | سال تحصیلی در سوئد از اواسط تا اواخر اوت آغاز می‌شود و تا اوایل یا اواسط ژوئن ادامه می‌یابد. تعطیلات کریسمس از اواسط دسامبر تا اوایل ژانویه، سال تحصیلی سوئد را به دو نیمسال تحصیلی تقسیم می‌کند. در سالی که کودکان شش ساله می‌شوند، وارد کلاس پیش‌دبستانی اجباری (به سوئدی: ) می‌شوند که مرحله گذار میان پیش‌دبستانی و مدرسه جامع است. کودکان میان سنین ۵/۶ تا ۱۵/۱۶ سال در مدرسه جامع (به سوئدی: ) با طیف گسترده‌ای از درس‌ها تحصیل می‌کنند. بیشتر مدارس به‌صورت شهرداری اداره می‌شوند، اما مدارس خصوصی نیز وجود دارند که به نام «مدارس مستقل» شناخته می‌شوند. تقریباً همه دانش‌آموزان به تحصیل در دبیرستان‌های سه‌ساله ادامه می‌دهند که در آن‌ها بیشتر دانش‌آموزان یکی از ۱۸ برنامه ملی را انتخاب می‌کنند؛ برخی از این برنامه‌ها حرفه‌ای و برخی مقدماتی دانشگاهی هستند. نظام آموزش عالی سوئد از طریق فرایند بولونیا با بقیه اروپا همسو است و مدارک به سه چرخه تقسیم می‌شوند: مقطع پایه، مقطع پیشرفته و مقطع دکترا. دانشگاه‌ها برای شهروندان سوئدی (و نیز شهروندان کشورهای منطقه اقتصادی اروپا) شهریه‌ای دریافت نمی‌کنند و کمک هزینه تحصیلی دولتی نیز در دسترس است. نمودار + آموزش در سوئد نوع آموزش مدرسه عنوان سنتحصیلات تکمیلیمقطع دکترادانشگاه (به سوئدی: )۲–۵ سالدانشکده پژوهش‌محور (به سوئدی: )۲–۵ سال سال چهارمسنین متفاوت سال سوم سال دوم سال اولآموزش مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه (به سوئدی: )۱–۲ سالدانشکده (به سوئدی: )۱–۲ سال سال دومسنین متفاوت سال اولآموزش مقطع کارشناسیدانشگاه (به سوئدی: )۲–۳ سالدانشکده (به سوئدی: )۲–۳ سالسال سومسنین متفاوت سال دومسال اولآموزش متوسطه فوقانیگیمنازیوم (به سوئدی: )پایه سوم۱۸–۱۹پایه دوم۱۷–۱۸پایه اول۱۶–۱۷آموزش ابتداییمدرسه اجباری (به سوئدی: )مرحله فوقانیپایه نهم۱۵–۱۶پایه هشتم۱۴–۱۵پایه هفتم۱۳–۱۴مرحله میانیپایه ششم۱۲–۱۳پایه پنجم۱۱–۱۲پایه چهارم۱۰–۱۱مرحله پایینپایه سوم۹–۱۰پایه دوم۸–۹پایه اول۷–۸آموزش کلاس پیش‌دبستانی کلاس پیش‌دبستانی (به سوئدی: ) کلاس پیش‌دبستانی۶–۷آموزش پیش‌دبستانی پیش‌دبستانی (به سوئدی: )۱–۶ پیشینه بر پایه پژوهش‌های ، شمار دانش‌آموزان در فاصله سال‌های ۱۹۰۰ تا ۱۹۴۷ به کندی افزایش یافت، سپس در دهه ۱۹۵۰ به سرعت بالا رفت و پس از ۱۹۶۲ کاهش پیدا کرد. در سده نوزدهم، با افزایش تقاضا برای آموزش، شمار بیشتری از زنان در بسیاری از کشورهای غربی از جمله سوئد وارد نیروی تدریس شدند. تا سال ۱۹۰۰، ۶۶ درصد از معلمان سوئد زن بودند که بسیاری از آن‌ها در مناطق روستایی دورافتاده کار می‌کردند. آموزش رسمی در سوئد از سده سیزدهم در مقطع پایه، از سده هفدهم در مقطع متوسطه و از سال ۱۴۷۷ با تأسیس دانشگاه اوپسالا در مقطع دانشگاهی وجود داشته‌است. در سال ۱۸۴۲ (۱۲۲۱ شمسی)، پارلمان سوئد نخستین قانون ملی مدرسه برای آموزش ابتدایی را تصویب کرد. این قانون هرچند تحصیل را برای کودکان اجباری نمی‌کرد، اما کلیساها را ملزم می‌ساخت که دست‌کم یک مدرسه ابتدایی دایر کنند. در نیمه دوم سده نوزدهم، شمار روزافزونی از کودکان به این مدارس می‌رفتند و در آستانه قرن بیستم، بیشتر کودکان در آن‌ها تحصیل می‌کردند. مدرسه «فولکسکولا» پایه نظام آموزشی سوئد باقی ماند تا اینکه در ۱۹۶۲ (۱۳۴۱ شمسی) مدرسه جامع ۹ ساله معرفی شد. برنامه درسی ۱۹۶۲ دو مسیر تحصیلی متفاوت، حرفه‌ای و مقدماتی، دربر می‌گرفت که در بازنگری ۱۹۶۹ حذف شد. در ۱۹۹۴ نظام نمره‌دهی تغییر کرد و در آخرین بازنگری سال ۲۰۱۱ این نظام بار دیگر تغییر یافت و نمره‌دهی از پایه ششم آغاز شد. آموزش متوسطه در سال ۱۹۰۵ (۱۲۸۴ شمسی)، «رئال‌سکولان» (به سوئدی: ) برای دانش‌آموزانی که می‌خواستند پس از فولکسکولان به تحصیل ادامه دهند، معرفی شد. در سال ۱۹۶۸ (۱۳۴۷ شمسی)، «گیمناسیه‌سکولان» (به سوئدی: ) با ساختاری مشابه نسخه کنونی معرفی شد. این برنامه‌ها بین دو تا چهار سال طول می‌کشیدند که در ۱۹۹۱ تغییر کرد و همه برنامه‌ها سه ساله شدند. پیش‌دبستانی پیش‌دبستانی برای همه کودکانی که والدینشان شاغل، دانشجو، بیکار یا در مرخصی والدینی هستند از سن یک سالگی ارائه می‌شود. از سن سه سالگی، همه کودکان واجد شرایط دریافت دست‌کم سه ساعت آموزش پیش‌دبستانی رایگان در روز هستند. هزینه‌های بیش از سه ساعت در روز یا زیر سه سال بر اساس درآمد خانواده و تعداد کودکان تعیین می‌شود. قیمت‌ها از رایگان تا حداکثر ۱٬۴۲۵ کرون سوئد (حدود ۱۳۵ یورو یا ۱۵۰ دلار آمریکا) در ماه متفاوت است و نرخ دقیق را شهرداری تعیین می‌کند. | ## بخش 2: آموزش در سوئد | هدف پیش‌دبستانی فراهم کردن شرایط برای اشتغال والدین، ایجاد پایه‌ای برای ورود کودکان به مدرسه جامع و ترویج ارزش‌های بنیادین مانند ارزش یکسان همه انسان‌هاست. این هدف از طریق فعالیت‌های آموزشی که معلمان پیش‌دبستانی آماده می‌کنند و اغلب شامل بازی، آواز و نقاشی می‌شود، محقق می‌گردد. در سوئد، نرخ اشتغال کامل مادران به دنبال وجود نظام پیش‌دبستانی گسترده به ۸۰ درصد رسیده‌است. برای متخصصان مهدکودک، دوره کارشناسی ۴ ساله دانشگاهی پیش‌بینی شده‌است و حدود ۴۰ درصد کادر آموزشی دارای مدرک آموزگاری هستند. مدرسه جامع نظام آموزشی سوئد بر پایه مدرسه جامع نه ساله (به سوئدی: ) استوار است و حضور اجباری در آن از شش-هفت سالگی تا پانزده-شانزده سالگی الزامی است. هزینه تحصیل، وعده‌های غذایی مدرسه و حمل‌ونقل دانش‌آموزان در مدرسه جامع رایگان است و در بیشتر شهرداری‌ها این مزایا برای دبیرستان نیز اعمال می‌شود. درس‌ها در مدرسه اجباری سوئد، هر دانش‌آموز ۱۷ درس اجباری می‌خواند که بر اساس زمان اختصاص‌یافته به ترتیب عبارتند از: سوئدی، ریاضی، تربیت بدنی، انگلیسی، کارهای دستی، موسیقی، هنرهای تجسمی، فناوری، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی، تاریخ، مطالعات اجتماعی، دین، جغرافیا و اقتصاد خانه. همه این درس‌ها در هر سه مرحله مدرسه تدریس می‌شوند: مرحله پایین (پایه‌های ۱–۳)، مرحله میانی (پایه‌های ۴–۶) و مرحله فوقانی (پایه‌های ۷–۹). بسیاری از مدارس به جای درس زبان، کمک آموزشی تکمیلی در درس‌های اصلی انگلیسی و سوئدی ارائه می‌دهند. در مدارس سوئدی، یادگیری زبان انگلیسی از همان سال‌های اول مدرسه (در برخی شهرداری‌ها از همان پایه اول) آغاز می‌شود. همچنین یک درس انتخابی دانش‌آموز (به سوئدی: ) وجود دارد که بدون نمره است و دانش‌آموز می‌تواند از فعالیت‌های گوناگون ارائه‌شده توسط مدرسه انتخاب کند. نمره‌دهی در سوئد، دانش‌آموزان از پایه ششم نمره دریافت می‌کنند و پیشنهادهایی برای آغاز نمره‌دهی از پایه چهارم مطرح شده‌است. پیش از پایه ششم، دانش‌آموزان «طرح رشد فردی» (به سوئدی: , IUP) دریافت می‌کنند که شامل ارزیابی معلم از دانش آن‌هاست. نظام نمره‌دهی در مدرسه اجباری از نمرات A, B، C, D و E به‌عنوان نمرات قبولی و F به‌عنوان مردودی بهره می‌گیرد. B و D نمرات میانی هستند برای زمانی که دانش‌آموز به همه اهداف C یا A نرسیده اما به بیشتر آن‌ها رسیده‌است. اگر دانش‌آموز نتوان نمره داد، مثلاً به دلیل غیبت زیاد، به جای F خط تیره دریافت می‌کند. اگر دانش‌آموزی در آستانه دریافت F در یک درس باشد، معلم آن درس دانش‌آموز و والدینش را آگاه می‌کند. امتیاز کل دانش‌آموز که برای درخواست ورود به دبیرستان به کار می‌رود، با جمع عددی نمرات درس‌ها محاسبه می‌شود و تبدیل حرف به عدد بدین صورت است: E = ۱۰، D = ۱۲٫۵، C = ۱۵، B = ۱۷٫۵ و A = 20. دانش‌آموزانی که زبان خارجی اضافه نمی‌خوانند، تنها ۱۶ نمره دارند و نمی‌توانند بیش از ۳۲۰ امتیاز کسب کنند. شانزده درس مورد بهره‌گیری برای محاسبه امتیاز کل باید شامل سه درس اصلی – انگلیسی، سوئدی و ریاضی – باشند. اگر دانش‌آموزی در یکی از درس‌های اصلی مردود شود، صلاحیت ورود به دبیرستان را ندارد؛ اما می‌تواند به برنامه مقدماتی (به سوئدی: ) بپیوندد. آزمون‌های ملی در پایه‌های ۳، ۶ و ۹، آزمون‌های ملی برای همه دانش‌آموزان مدرسه جامع سوئد برگزار می‌شود. نتایج آزمون باید هنگام تعیین نمرات نهایی دانش‌آموزان توسط معلمان در نظر گرفته شود. در پایه سوم، آزمون‌ها حول داستانی دربارهٔ دو کودک که با ریاضی و سوئدی در زندگی روزمره روبه‌رو می‌شوند، طراحی شده‌اند تا محیط آزمون کمتر ترسناک باشد. نتایج این آزمون‌ها برای نمره‌دهی استفاده نمی‌شوند زیرا دانش‌آموزان پیش از پایه ششم نمره دریافت نمی‌کنند. | ## بخش 3: آموزش در سوئد | در پایه‌های ۶ و ۹، آزمون‌های هر سه درس اصلی – سوئدی، ریاضی و انگلیسی – برگزار می‌شود و شامل بخش‌های شفاهی و کتبی هستند. در پایه نهم، یک درس علوم طبیعی (فیزیک، زیست‌شناسی یا شیمی) و یک درس علوم انسانی (مدنی، دین، جغرافیا یا تاریخ) نیز آزمون ملی دارند. فراگیری (ادغام آموزش ویژه) سوئد در زمینه آموزش فراگیر (به آلمانی: ) به‌عنوان یک الگو شناخته می‌شود. برای دانش‌آموزان با مشکلات یادگیری، امکان آموزش ویژه در گروه‌های حمایتی وجود دارد. دانش‌آموزان دارای معلولیت در مدارسی که برای معلولان مجهز شده‌اند، همراه با دانش‌آموزان غیرمعلول آموزش می‌بینند. با این حال، ادغام آموزشی با انتقاداتی نیز روبه‌روست؛ یکی از مشکلات آن است که بیشتر معلمان آموزش ویژه ندیده‌اند. دبیرستان تقریباً همه دانش‌آموزان پس از اتمام مدرسه جامع به گیمنازیوم سه ساله ادامه می‌دهند. بیشتر دانش‌آموزان یکی از ۱۸ برنامه ملی را انتخاب می‌کنند که برخی حرفه‌ای و برخی مقدماتی دانشگاهی هستند. برای دانش‌آموزانی که شرایط ورود به برنامه‌های ملی را ندارند، برنامه‌های مقدماتی (به سوئدی: ) وجود دارد که در آن دانش‌آموزان برای رسیدن به شرایط لازم تلاش می‌کنند. در سال ۲۰۱۸، ۱۶ درصد از دانش‌آموزانی که پایه نهم مدرسه جامع را تمام کردند، واجد شرایط برنامه‌های ملی نبودند. درس‌های پایه مانند سوئدی و ریاضی برای همه دانش‌آموزان صرف‌نظر از برنامه انتخابی آن‌ها اجباری است. دانش‌آموزان می‌توانند درس‌هایی با جمع ۳۵۰ امتیاز اضافی نیز به دلخواه انتخاب کنند. برای دریافت گواهی پایان دبیرستان، دانش‌آموز باید کل ۲٬۵۰۰ امتیاز را تکمیل کند و از این میان، حداکثر ۲۵۰ امتیاز می‌تواند با نمره ناکافی (F) باشد. دانش‌آموزانی که برنامه حرفه‌ای دبیرستان را طی کرده‌اند، برای شروع تحصیل دانشگاهی باید درس‌های تکمیلی لازم برای صلاحیت پایه دانشگاهی را گذرانده باشند. این صلاحیت پس از دبیرستان نیز می‌تواند از طریق آموزش بزرگسالان شهرداری (Komvux) به دست آید. آموزش عالی نظام آموزش عالی سوئد از طریق فرایند بولونیا با بقیه اروپا همسو است و مدارک به سه چرخه تقسیم می‌شوند: مقطع پایه (کارشناسی)، مقطع پیشرفته (کارشناسی ارشد) و مقطع دکترا (تحصیلات تکمیلی). دانشگاه‌ها برای شهروندان سوئدی و شهروندان کشورهای عضو منطقه اقتصادی اروپا شهریه دریافت نمی‌کنند و کمک هزینه تحصیلی دولتی در دسترس است. در نظام آموزش عالی سوئد، دو نوع نهاد وجود دارد: دانشگاه‌های کامل (به سوئدی: ) که دارای حق پژوهش هستند و دانشکده‌ها (به سوئدی: ) که برخی از آن‌ها نیز دارای مجوز پژوهش می‌باشند. مدارس خصوصی از سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۱ شمسی)، اجازه تأسیس مدارس با مالکیت خصوصی (مدارس مستقل یا ) صادر شده‌است. اندیشه اصلی دولت وقت آن بود که رقابت میان مدارس دولتی و خصوصی سطح کلی آموزش را بالا ببرد. برای عملکرد این نظام رقابتی، هر مدرسه – چه دولتی چه خصوصی – به ازای هر دانش‌آموز از شهرداری مبلغی دریافت می‌کند («skolpeng» یا واوچر مدرسه). عملکرد بین‌المللی (پیزا) در آزمون بین‌المللی پیزا (PISA) ۲۰۱۸، سوئد در هر سه حوزه بالاتر از میانگین OECD قرار داشت و در جایگاه شانزدهم ایستاد: نتایج آزمون پیزا ۲۰۱۸ ریاضی سواد خواندن علوم میانگین OECD ۴۸۹ ۴۸۷ ۴۸۹ سوئد ۵۰۲ ۵۰۶ ۴۹۹ آلمان ۵۰۰ ۴۹۳ ۵۰۳ در آزمون پیزا ۲۰۲۲، نمرات سوئد کاهش بیشتری داشت و این کشور تنها اندکی بالاتر از میانگین OECD قرار گرفت، به‌وضوح پایین‌تر از سوئیس اما هنوز بالاتر از آلمان. برآوردها از وجود حدود ۲۵٬۰۰۰ بی‌سواد در سوئد حکایت دارند که بیشترشان مهاجرانی هستند که در کشور مبدأ آموزش ندیده‌اند. | ## جمع‌بندی | نرخ بی‌سوادان کارکردی در سوئد ۷٫۵ درصد است، در حالی که این رقم در آلمان ۱۴٫۴ درصد است.