موضوع مقاله: جبع (روستای ویران‌شده فلسطینی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جبع (روستای ویران‌شده فلسطینی) | مقدمه: این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۴ ژوئیه ۱۹۴۸ و در چارچوب عملیات شوتر از سکنه تخلیه شد. | ## بخش 1: جبع (روستای ویران‌شده فلسطینی) | جبع در ۱۸٫۵ کیلومتری جنوب حیفا، در نزدیکی کوه کرمل و در فاصله نزدیک به ۳٫۲۵ کیلومتری از دریای مدیترانه قرار داشت. جبع همراه با دو روستای همسایه‌اش اجزم و عین غزال «مثلث کوچک» را در دامنه‌های غربی رشته‌کوه کرمل تشکیل می‌داد. این سه روستا به دلیل نزدیکی به جاده ساحلی تل‌آویو–حیفا از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار بودند. بر پایه سرشماری سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۱٬۱۴۰ نفر و همگی مسلمان بودند و مساحت زمین‌های آن ۷٬۰۱۲ دونم بود. امیل شورر، پژوهشگر آلمانی، در سال ۱۸۹۱ این مکان را با روستایی یکی دانست که در نوشته‌های مورخ یهودی یوسف فلاوی نقش برجسته‌ای دارد.یوسف فلاوی، جنگ یهود (ii.xviii. باستان‌شناس بنجامین مازار در سال ۱۹۵۷ با شورر مخالفت کرد و بر این باور بود که «گابای سوارکاران» (گبا) که یوسف فلاوی در جنگ یهود ۳٫۳٫۱ از آن یاد کرده‌است باید با ویرانه «خربة الحاریثیه» (اکنون شعار هاعماقیم) یکسان دانسته شود؛ زیرا فاصله آن تا سیمونیاس ۶۰ استادیا (نزدیک به ۱۱ کیلومتر) است که با توصیف یوسفوس در «ویتا» بند ۲۴ هم‌خوانی بهتری دارد. افزون بر آن، فاصله این مکان تا «بسارا» (بیت شعاریم) تنها ۲۰ استادیا (نزدیک به ۴ کیلومتر) بود که آن هم با گزارش یوسفوس سازگار است.مازار (۱۹۵۷)، ص ۱۹؛ HUCA xxiv (1952/3)، ص ۷۵–۸۱؛ آوی-یونا (۱۹۴۰)، ص ۳۸Dvorjetski (2009) دوران عثمانی جبع در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی، جبع به امارت طربای (۱۵۱۷–۱۶۸۳) تعلق داشت که مرج ابن عامر، حیفا، جنین، دره بیت شیان، شمال جبل نابلس، بلاد الروحا و بخش شمالی دشت شارون را نیز دربرمی‌گرفت. بر پایه دفترهای مالیاتی سال ۱۵۹۶، جبع بخشی از ناحیه جبل عتلیت در سنجاق لجون بود. 165 در سال ۱۸۵۹ کنسول انگلیسی راجرز جمعیت روستا را ۱۵۰ نفر با ۱۸ فدان زمین زراعی گزارش کرد. | ## بخش 2: جبع (روستای ویران‌شده فلسطینی) | در سال ۱۸۷۳ هیئت «بررسی فلسطین غربی» وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین از روستا بازدید کرد و دو آرامگاه سنگی بسته در صخره جنوب روستا و آرامگاه سومی با حیاط مربعی به ابعاد ۱۴ فوت یافت. 54 در سال ۱۸۸۲ همین هیئت روستا را چنین توصیف کرد: «روستایی کوچک در گودالی بر دامنه تپه، نزدیک به دشت؛ خانه‌ها عمدتاً سنگی هستند. مکان قدمت دارد و دارای آرامگاه‌ها و غارهای کنده‌شده در صخره است.» در سال ۱۸۸۵ (۱۳۰۳ هجری) عثمانیان یک مدرسه ابتدایی پسرانه در جبع بنا کردند.Khalidi, 1992, p. 33 در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۷۶۲ نفر (۲ مسیحی و باقی مسلمان) در ۱۵۸ خانه افزایش یافت.Mills, 1932, p. 92 بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت به ۱٬۱۴۰ نفر و همگی مسلمان رسید و مساحت کل زمین‌ها ۷٬۰۱۲ دونم بود. 140 در محوطه روستا ویرانه‌های باستانی متعددی از جمله موزاییک‌ها و آرامگاه‌ها وجود داشت. جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن جبع در محدوده‌ای قرار داشت که بر پایه طرح تقسیم سازمان ملل در سال ۱۹۴۷ به دولت یهودی اختصاص یافته بود. در جریان جنگ، نیروهای مردمی روستا بر خودروهای یهودی در جاده ساحلی تیراندازی می‌کردند.Morris, 2004, pp. 438 در اوایل ژوئن ۱۹۴۸ گزارشی از نیروهای دفاعی اسرائیل نشان می‌دهد که جبع همراه با اجزم و عین غزال خواستار آغاز مذاکره برای تسلیم شده بودند؛ اما نتیجه‌ای به دست نیامد.Morris, 2004, p. 146 در ۱۴ ژوئیه ۱۹۴۸، پیش از آتش‌بس دوم، کابینه اسرائیل دربارهٔ سه روستای «مثلث کوچک» بحث کرد. | ## بخش 3: جبع (روستای ویران‌شده فلسطینی) | مدافعان فلسطینی در آغاز توانستند نیروهای اسرائیلی را دفع کنند؛ اما در ۲۴ ژوئیه حمله جدید با پشتیبانی توپخانه سنگین و بمباران هوایی به پیشروی اسرائیلی‌ها انجامید. به گزارش مرون بنونیستی، اقدامات نیروهای دفاعی اسرائیل در دوره آتش‌بس دوم بر «پاکسازی» خوشه‌های کوچک روستاهای عربی در مناطق «راهبردی» متمرکز بود.Benvenisti, 2000, p. جبع همراه با اجزم و عین غزال در دامنه‌های غربی رشته‌کوه کرمل بین ۲۴ تا ۲۶ ژوئیه تخلیه شد. یک هفته پس از آغاز آتش‌بس، اسرائیل عملیات شوتر («عملیات پلیس») را با هدف تصرف روستاهای «مثلث کوچک» آغاز کرد.Morris, 2004, p. در ۲۶ ژوئیه ۱۹۴۸ ساکنان فلسطینی جبع، اجزم و عین غزال به سوی جنین در کرانه باختری رانده شدند. جبع و عین غزال با خاک یکسان شدند تا بازگشت آوارگان ناممکن شود، در حالی که اجزم از ویرانی کامل در امان ماند. در سپتامبر ۱۹۴۸ هنگامی که سازمان ملل متحد حق بازگشت روستاییان را خواستار شد، اسرائیلی‌ها با استناد به تیراندازی روستاییان بر خودروهای یهودی در جاده ساحلی، بازگشت آنان را رد کردند.Morris, 2004, p. موشاو گوا کرمل نزدیک به یک کیلومتری شمال‌غرب محل روستای قدیمی و بر زمین‌های آن بنا شد. | ## جمع‌بندی | وضعیت کنونی محل روستا در سال ۱۹۹۲ وضع محل روستا چنین توصیف شده‌است: «توده‌هایی از آوار سنگی در محل دیده می‌شود.