موضوع مقاله: مداخله ۲۰۲۶ آمریکا در ونزوئلا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مداخله ۲۰۲۶ آمریکا در ونزوئلا | مقدمه: در ۳ ژانویهٔ ۲۰۲۶، آمریکا حملات هوایی را به چندین مکان در شمال ونزوئلا، از جمله پایتخت، کاراکاس، با اسم رمز عملیات عزم مطلق ، انجام داد. | ## بخش 1: مداخله ۲۰۲۶ آمریکا در ونزوئلا | رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، پس از آغاز انفجارها وضعیت فوق‌العادهٔ سراسری اعلام کرد. دولت ونزوئلا وعده داد در برابر اقدامات نظامی ایالات متحده، که با هدف تغییر رژیم انجام می‌شد، از خود دفاع کند. این اقدامات را «تجاوز امپریالیستی» توصیف کرد و خواستار تشکیل جلسهٔ شورای امنیت سازمان ملل متحد شد. در ساعت ۵:۲۱ بامداد به‌وقت ونزوئلا، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در شبکهٔ اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که مادورو و همسرش سیلیا فلورس دستگیر شده و از کشور خارج شده‌اند. به گفته وزیر امور خارجه آمریکا، مارکو روبیو، مادورو بازداشت شده و در ایالات متحده با اتهامات کیفری روبه‌رو خواهد شد. دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور ونزوئلا، تأیید کرد که مادورو و همسرش مفقود شده‌اند و خواستار «ارائه مدرک دال بر زنده بودن» آنان شد. ساعاتی بعد، دادستان کل ایالات متحده، پم باندی، اعلام کرد که مادورو و همسرش سیلیا فلورس در دادگاه ناحیهٔ جنوبی نیویورک به اتهاماتی مرتبط با «نارکوتِروریسم» تفهیم اتهام شده‌اند. مادورو و فلورس در تاریخ ۵ ژانویهٔ ۲۰۲۶ در یک دادگاه فدرال در منهتن نسبت به این اتهام‌ها اعلام بی‌گناهی کرده‌اند. برخی مقام‌های ایالات متحده و دیگر کشورها مشروعیت حقوقی این حملات را زیر سؤال برده‌اند. دولت ترامپ این عملیات را به‌عنوان یک اقدام اجرای قانون با حمایت نظامی که رئیس‌جمهور «اختیار ذاتی قانون اساسی» برای انجام آن دارد، توجیه کرد؛ اما کارشناسان حقوق بین‌الملل، برخی مقامات ایالات متحده، سازمان ملل متحد، و سایر کشورها قانونی بودن آن را زیر سؤال بردند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، اظهار داشت که ایالات متحده تا زمان انتقال قدرت، ونزوئلا را اداره خواهد کرد؛ اما این ادعاها توسط دلسی رودریگز رد شد و بعداً توسط وزیر امور خارجهٔ ایالات متحده، مارکو روبیو، عقب‌نشینی کرد. پیش از این انفجارها، عملیات نیزه جنوبی انجام شد، عملیاتی که آمریکا به رهبری فرماندهی جنوبی آمریکا که از ناوگانی ترکیبی از کشتی‌های مجهز به سلاح‌های رباتیک و خودکار برای شناسایی و مبارزه با قاچاق ادعایی مواد مخدر در آمریکای لاتین استفاده می‌کرد و عمدتاً ونزوئلا را از طریق شبکه‌های کارتل خورشیدها هدف قرار می‌داد. در طول این عملیات، آمریکا شروع به حملات به کشتی‌هایی در دریای کارائیب کرد که ادعا می‌شد تحت حفاظت ونزوئلا به قاچاق مواد مخدر مشغول بودند. آمریکا همچنین اقدام به تقویت نیروی دریایی در جنوب کارائیب که شروع به رهگیری و توقیف کشتی‌های نفت‌کش کرد، ونزوئلا را قرنطینه دریایی کرد. آمریکا همچنین عملیات پنهانی را در ونزوئلا تحت دستورالعمل سیا در اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز کرد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش از این اعلام کرده بود که ارتش آمریکا حملاتی را در داخل ونزوئلا آغاز خواهد کرد. مادورو از سوی شورای ملی انتخاباتِ تحت کنترل دولت به‌عنوان برندهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ اعلام شد، اما این نتیجه از سوی ناظران بین‌المللی متقلبانه توصیف شد؛ ناظران همچنین به نامحتمل بودن‌های آماری در نتایج اشاره کردند. شواهدی ارائه داد که نشان می‌داد نامزد آن، ادموندو گونزالس، با کسب اکثریت آرا پیروز شده است؛ امری که با نتایج نظرسنجی‌های پیش از انتخابات نیز همخوانی داشت. دولت ونزوئلا برای گونزالس حکم بازداشت صادر کرد و او کشور را ترک کرد و در اسپانیا پناهندگی دریافت نمود. در ژانویهٔ ۲۰۲۵، دولت جو بایدن گونزالس را به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخبِ مشروع ونزوئلا به رسمیت شناخت. اجرای عملیات طبق گزارش دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروی‌های مسلح آمریکا، ترامپ دستور آغاز عملیات را در ساعت ۲۳:۴۶ به وقت ونزوئلا (۲۲:۴۶ به وقت آمریکای شرقی) در تاریخ ۲ ژانویه صادر کرد. دولت آمریکا، کنگره را پیش از این حملات مطلع نکرد، با این استدلال که این اقدام ممکن است مأموریت را به خطر بیندازد. دست‌کم هفت انفجار در حدود ساعت ۰۲:۰۰ به وقت ونزوئلا (۰۱:۰۰ به وقت شرقی) گزارش شد. بالگردها با ارتفاع پایین، در وارگاس، هیگوروتی، مستا دِ مَمو، باروتا، ال هاتیلو، چارالاوی و کارمن دِ اوریا دیده شدند که همگی در نواحی اطراف پایتخت، یعنی کاراکاس واقع شده‌اند. هواپیماها و بالگردهای مورد استفاده شامل اف-۲۲، اف-۳۵، بوئینگ اف/ای-۱۸، بوئینگ ئی‌ای-۱۸جی، گرومن ئی-۲ هاوک آی، راکول بی-۱ لنسر، بوئینگ سی‌اچ-۴۷ شینوک، سیکورسکی یواچ-۶۰ بلک هاوک، تانکرهای سوخت‌رسان، هواپیماهای جنگ الکترونیک و سایر هواپیماهای پشتیبانی و همچنین پهپادهای متعددی از جمله لاکهید مارتین آرکیو-۱۷۰ بودند. گزارش‌های اولیه حاکی از آن بود که انفجارها احتمالاً در پایگاه هوایی جنرالیزمو فرانسیسکو د میراندا و دژ تیونا، دو تأسیسات نظامی منطقه، رخ داده است. بالگردها، هنگ ۱۶۰ عملیات ویژه و نیروی دلتا را به کاراکاس منتقل کردند و پوشش هوایی توسط جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌ها تأمین شد. یک بالگرد توسط پدافند هوایی زمین پایه ونزوئلا آسیب دید اما مأموریت خود را ادامه داد و زمین گیر نشد. مأموران اف‌بی‌آی، از جمله تیم نجات گروگان، همراه با نیروهای نظامی برای دستگیری مادورو در اقامتگاه او حضور یافتند. | ## بخش 2: مداخله ۲۰۲۶ آمریکا در ونزوئلا | دود از یک آشیانه نظامی در یکی از پایگاه‌های کاراکاس مشاهده شد و یک پایگاه دیگر بدون برق باقی ماند. این حملات در تاریکی شب انجام شد که ناشی از زمان‌بندی عملیات و اختلال عمدی ایالات متحده در تأمین برق کاراکاس بود. تصاویر ماهواره‌ای شرکت ونتور نشان داد که حداقل پنج انبار تخریب شده، چندین خودرو سوخته و یک پست امنیتی منفجر شده است. یک هواپیما که احتمالاً یک بیچ‌کرفت بارون بوده و یک سامانه موشکی بوک در فرودگاه هیگوروت نابود شدند. پیامدها اداره هوانوردی فدرال با صدور یک نوتام، پرواز هواپیماهای آمریکایی در تمام ارتفاعات حریم هوایی ونزوئلا را ممنوع کرد. سی‌بی‌اس نیوز گزارش داد که رئیس‌جمهور ترامپ دستور حملاتی به داخل ونزوئلا، از جمله تأسیسات نظامی، را داده است. دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور، مادورو را «تنها رئیس‌جمهور» ونزوئلا توصیف کرد و در بحبوحهٔ آنچه «ربوده شدن» او نامید، خواستار آرامش و وحدت برای دفاع از کشور شد. در ۳ ژانویهٔ ۲۰۲۶، دیوان عالی دادگستری به رودریگز دستور داد در غیاب مادورو ریاست‌جمهوری را بر عهده بگیرد. ارتش ونزوئلا اعلام کرد که رودریگز را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت به رسمیت می‌شناسد و خواستار بازگشت به وضعیت عادی شد. رودریگز در ۵ ژانویهٔ ۲۰۲۶ توسط برادرش و رئیس مجلس ملی ونزوئلا، خورخه رودریگز، به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا سوگند یاد کرد. ترامپ این اقدام را به‌عنوان اجرای دکترین مونرو توصیف کرد و آن را «دُنرو دکترین» نامید، و افزود که «سلطهٔ آمریکا در نیم‌کره غربی هرگز دوباره مورد سؤال قرار نخواهد گرفت.» او همچنین اظهار داشت که شرکت‌های نفتی آمریکا «وارد خواهند شد، میلیاردها دلار هزینه خواهند کرد، زیرساخت‌های به‌شدت خراب‌شده، زیرساخت‌های نفتی را ترمیم خواهند کرد و شروع به سودآوری برای کشور خواهند نمود»، و اینکه آمریکا آمادهٔ انجام یک حملهٔ دوم و بسیار بزرگ‌تر است. او همچنین نسبت به اشغال احتمالی ونزوئلا توسط آمریکا ابراز آمادگی کرد،[۱۴۱] و گفت این اقدام هیچ هزینه‌ای برای آمریکا نخواهد داشت، زیرا بازپرداخت آن از درآمد حاصل از ذخایر نفتی ونزوئلا تأمین خواهد شد. در شرایطی که سقوط حکومت نیکلاس مادورو در ونزوئلا و گسست سیاسی در این کشور به وقوع پیوسته، پیامدهای این تحول برای ایران اهمیت قابل‌توجهی دارد. ونزوئلا به‌عنوان متحد نزدیک تهران در سال‌های اخیر همکاری‌های اقتصادی، نفتی و امنیتی گسترده‌ای با ایران برقرار کرده بود، و هرگونه بی‌ثباتی در کاراکاس می‌تواند به تضعیف این شراکت و به خطر افتادن دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌های ایران که ارزش آن‌ها حدود ۲ میلیارد دلار برآورد می‌شود منجر شود. ادامه عملیات و دستگیری مادورو در پی تشدید عملیات نظامی آمریکا علیه اهدافی در ونزوئلا در اوایل ژانویهٔ ۲۰۲۶ میلادی، گزارش‌های رسانه‌های معتبر از حمله‌ای گسترده و تلاش برای هدف قرار دادن رهبری سیاسی کاراکاس منتشر شده است. این عملیات در چارچوب فشار واشینگتن بر دولت نیکلاس مادورو برای پاسخگویی به اتهامات مرتبط با قاچاق مواد مخدر و «تروریسم سازمان‌یافته» انجام شد. در ۳ ژانویهٔ ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که در جریان عملیات نظامی در کومهٔ ونزوئلا، ریاست‌جمهوری نیکلاس مادورو و همسرش سیلیا فلورس توسط نیروهای آمریکایی بازداشت شده‌اند و به خارج از ونزوئلا منتقل شده‌اند تا در ایالات متحده تحت پیگرد قضایی قرار گیرند. مقامات آمریکایی اعلام کردند که مادورو و همسرش به اتهامات مرتبط با قاچاق مواد مخدر و حمایت از تروریسم سازمان‌یافته در دادگاه فدرال ایالات متحده مورد پیگرد قرار خواهند گرفت. وزیر دادگستری آمریکا نیز اعلام کرده که کیفرخواست علیه مادورو و سیلیا فلورس در دادگاه ناحیهٔ جنوبی نیویورک به ثبت رسیده است. بخش عمده‌ای از این نفت، نفت خام فوق‌سنگین است؛ نوعی نفت متراکم، بسیار غلیظ و با گوگرد بالا که به «قیر نیمه‌جامد» تشبیه می‌شود. بسیاری از پالایشگاه‌های ایالات متحده در امتداد ساحل خلیج مکزیک این نوع نفت خام را که از کانادا و مکزیک تأمین می‌شود، فرآوری می‌کنند تا گازوئیل، سوخت جت، آسفالت و اجزایی از محصولات پتروشیمی تولید کنند. صنعت نفت ونزوئلا از زمان موج مصادره‌ها در دورهٔ هوگو چاوز رو به افول گذاشت؛ در این دوره، قراردادهای پیشین نفتی به مشارکت‌های مشترک با شرکت دولتی پترولئوس دِ ونزوئلا تبدیل شد و قواعد مالیاتی جدیدی اعمال گردید. بی‌ثباتی حقوقی و دیگر ریسک‌ها سرمایه‌گذاران را دور کرد؛ امری که ونزوئلا به‌دلیل اتکای بیش‌ازحد به «عملیات ناکارآمد، بی‌ثباتی اقتصادی، سیاست‌های سلیقه‌ای و ضعف در حمایت از سرمایه‌گذاران» در شرکت دولتی نتوانست جبران کند، وضعیتی که با تحریم‌های ایالات متحده علیه این شرکت از سال ۲۰۱۷ تشدید شد.[۲۵۸]: ۷ در این مدت، زیرساخت‌های صنعت نفت دچار زوال شد، و چین واردات ارزان‌قیمت خود از ونزوئلا را افزایش داد. تحلیل‌گران، کارشناسان و مقام‌های صنعت نفت بر این باور بودند که بازسازی می‌تواند میلیاردها دلار هزینه داشته باشد و دو تا هفت سال یا حتی بیشتر به طول انجامد، و مستلزم سرمایه‌گذاری‌های پرریسک و فرایندی طولانی برای ایجاد قراردادها باشد. با این حال، کارشناسان گفتند توان پالایشی شرکت‌های آمریکایی می‌تواند حضور چین در صنعت نفت ونزوئلا را به چالش بکشد. پیش از دستگیری مادورو دولت ونزوئلا اعلام کرد که این تجاوز نظامی را رد و محکوم می‌کند و با انتشار بیانیه‌ای رسمی، دولت آمریکا را مسئول این حملات دانست. ولادیمیر پادرینو لوپز، وزیر دفاع ونزوئلا اظهار داشت که این حملات غیرقانونی هستند. او همچنین تأکید کرد که ونزوئلا در برابر نیروهای خارجی مقاومت خواهد کرد و دولت به دستور مادورو وضعیت آشفتگی خارجی (نوعی وضعیت اضطراری) اعلام کرده است. | ## بخش 3: مداخله ۲۰۲۶ آمریکا در ونزوئلا | دلسی رودریگز معاون رئیس‌جمهور ونزوئلا در یک سخنرانی تلویزیونی در کنار چهره‌های ارشد نهاد حاکم، ادعا کرد که اسرائیل مسئول آنچه او تجاوز خارجی علیه ونزوئلا توصیف کرد، است. او هیچ مدرکی برای اثبات این اتهام ارائه نکرد و موضع دیرینه دولت مبنی بر اینکه مادورو تنها رئیس جمهور مشروع این کشور است را تکرار کرد.رودریگز با تکرار لفاظی‌هایی که اغلب توسط رهبران چاویستا در دوره‌های بحران سیاسی استفاده می‌شود، گفت: «حمله به ونزوئلا صهیونیستی است.» اظهارات او چند روز پس از آن مطرح شد که نیروهای آمریکایی مادورو را در کاراکاس بازداشت و به نیویورک منتقل کردند، جایی که او به بازداشتگاه فدرال منتقل شد. با وجود دستگیری مادورو، رودریگز اصرار داشت که برکناری او، ریاست جمهوری او را باطل نمی‌کند. دادگاه قانون اساسی ونزوئلا در غیاب او، او را به عنوان رئیس جمهور موقت منصوب کرد، اقدامی که به عدم قطعیت بیشتر در مورد اینکه چه کسی قدرت واقعی را در کشور در دست دارد، دامن زده است ماریا کورینا ماچادو رهبر ائتلاف وحدت، در بیانیه‌ای در تبعید گفت آنچه باید اتفاق می‌افتاد تا اپوزیسیون حق خود را از انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ بازپس بگیرد در حال رخ دادن است. او همچنین تأکید کرد که ریاست‌جمهوری باید به ادموندو گونزالس واگذار شود که طبق گفته ناظران بین‌المللی اکثریت آرا را در انتخابات ۲۰۲۴ کسب کرده بود. گونزالس نیز اظهار داشت که اپوزیسیون برای بازسازی ملت ما آماده است و ساعت‌های آینده را سرنوشت‌ساز خواند. آمریکا به گفته ترامپ ایالات متحده ونزوئلا را تا زمانی که یک انتقال ایمن، مناسب و هوشمندانه صورت گیرد اداره خواهد کرد؛ موضوعی که به ادعای نیویورک تایمز به معنای اشغال ونزوئلا توسط آمریکا است. ترامپ در ادامه گفت که ایالات متحده و شرکت‌های آمریکایی نفت ونزوئلا را تصرف کرده و به کشورهای دیگر خواهند فروخت. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، گفت این عملیات موجه بوده است، زیرا مادورو یک فراریِ تحت تعقیب در ایالات متحده بوده است. لیزا مک کلین، رئیس کنفرانس جمهوری‌خواهان مجلس نمایندگان، مادورو را «نارکوتروریست» خواند و گفت «ترامپ چشمش را نبست؛ او اقدام کرد». سناتور جمهوری‌خواه مایک لی پس از آن‌که در ابتدا دربارهٔ توجیه اقدامات آمریکا ابراز تردید کرده بود، بعدها گفت که این اقدامات «احتمالاً» در چارچوب اختیارات اصل دوم قانون اساسی رئیس‌جمهور برای محافظت در برابر «حملهٔ واقعی یا قریب‌الوقوع» قرار می‌گیرند. در مقابل سناتورهای دموکرات نظیر برنی سندرز، تیم کین و برایان شاتس این اقدام را محکوم کردند. سندرز به خطر بی‌ثباتی جهانی اشاره کرد و ترامپ را به دور زدن کنگره برای کشاندن کشور به جنگ متهم نمود. کامالا هریس معاون رئیس‌جمهور سابق نیز این عملیات را غیرقانونی و غیرعاقلانه خواند و از آن انتقاد کرد. گوستاوو پترو، رئیس‌جمهور کلمبیا دستور بسیج نیروهای امنیتی در طول مرز با ونزوئلا را برای مقابله با موج احتمالی پناهجویان صادر کرد. این عملیات توسط کشورهایی از جمله شیلی، مکزیک، چین، کوبا، فرانسه، ایران، کره شمالی، آفریقای جنوبی و روسیه محکوم شد. در مقابل، رهبرانی چون خاویر میلی (آرژانتین)، فریدریش مرتس (آلمان)، امانوئل مکرون (فرانسه)، ولودیمیر زلنسکی (اوکراین) و بنیامین نتانیاهو (اسرائیل) از این تحولات استقبال کرده یا آن را ستودند. کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، ضمن ابراز خشنودی از سقوط مادورو اعلام کرد که برای اظهارنظر بیشتر منتظر روشن شدن حقایق خواهد ماند. آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد اظهار داشت که این عملیات پیامدهای نگران‌کننده‌ای برای منطقه دارد و یک بدعت خطرناک است که در آن قوانین بین‌المللی نادیده گرفته شده است. در ایالات متحده افرادی در میدان تایمز نیویورک تجمع کرده و با شعارهایی نظیر دست از ونزوئلا بردارید و نفت در برابر خون نه، به این عملیات اعتراض کردند. از سوی دیگر مهاجران ونزوئلایی در شهرهایی مانند دورال (فلوریدا)، مادرید، لیما، بوئنوس آیرس و سانتیاگو به خیابان‌ها آمده و دستگیری مادورو را جشن گرفتند. ویدیوهای منتشر شده از شهر کوکوتا در کلمبیا نیز جمعیتی را نشان می‌داد که با رقص و پایکوبی، شعار ونزوئلای آزاد سر می‌دادند. بازارهای مالی قیمت نفت تا تاریخ ۵ ژانویه تنها حدود ۱٪ افزایش یافت و برخلاف درگیری‌های پیشین در مناطق نفت‌خیز، جهش چشمگیری را تجربه نکرد. دلیل این امر تولید بالای نفت از سوی دیگر تولیدکنندگان، از جمله ایالات متحده، عربستان سعودی و برزیل دانسته می‌شود، در حالی که ونزوئلا تنها حدود ۱٪ از عرضه جهانی نفت را تشکیل می‌دهد. قیمت سهام شرکت‌هایی که می‌توانند بدون صرف هزینه در ونزوئلا درگیر شوند، مانند شرکت‌های خدمات میدان نفتی اس‌ال‌بی و هالیبرتون، و همچنین پالایشگاه‌هایی چون والرو انرژی و ماراتن پترولیوم، در ۵ ژانویه جهش یافت. برخی شرکت‌های نفتی دیگر نیز با افزایش قیمت سهام مواجه شدند، از جمله اکسان‌موبیل و کونوکو فیلیپس. اوراق قرضه منتشرشده توسط دولت ونزوئلا و شرکت دولتی نفت این کشور تا ۳۰٪ افزایش قیمت داشت. | ## جمع‌بندی | اوراق قرضه ونزوئلا در سال ۲۰۱۷ دچار نکول شد و در جریان تشدید تنش‌ها در سال ۲۰۲۵، قیمت آن‌ها دو برابر شد.