موضوع مقاله: صنایع دستی بلوچی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صنایع دستی بلوچی | مقدمه: صنایع دستی بلوچی، صنایع دستی یا آثار هنری دست‌سازی هستند که از مردم بلوچ سرچشمه می‌گیرند. | ## بخش 1: صنایع دستی بلوچی | صنایع دستی بلوچ صرفاً یک هنر نیست؛ بلکه وسیله‌ای برای هویت فرهنگی و بیان فرهنگ محسوب می‌شود. صنایع دستی بخشی از فرهنگ بلوچ است و نقش مهمی در اقتصاد خانواده ایفا می‌کند، به عنوان شغلی که به ویژه در میان عشایر بلوچ رواج دارد. زنان اغلب برای حمایت از خانواده‌های خود، به ویژه در مناطق روستایی که فرصت‌های آموزشی و شغلی ممکن است محدود باشد، به این صنایع دستی مشغول می‌شوند. سنت ساخت این محصولات از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود و میراث فرهنگی جامعه بلوچ را حفظ می‌کند. این هنر نه تنها بیانگر مهارت فنی بالای هنرمندان است، بلکه حامل داستان‌ها، سنت‌ها و هویت تاریخی جامعه بلوچ نیز محسوب می‌شود. هنرمندان بلوچی با استفاده از تکنیک‌های متنوع سوزن‌دوزی، الگوها و طرح‌های خیره‌کننده‌ای خلق می‌کنند که هر یک دارای نمادها و معانی خاصی هستند. ویژگی برجسته سوزن‌دوزی بلوچی، استفاده از رنگ‌های پرجنب‌وجوش و نقوش منحصر به فرد است که اغلب ترکیبی از هندسه دقیق، خطوط پیچیده و نمادهای طبیعی یا فرهنگی را به نمایش می‌گذارند. این هنر در پوشاک سنتی، پرده‌ها، کیف‌ها و سایر صنایع دستی کاربرد دارد و نه تنها جنبه زیبایی‌شناختی دارد، بلکه هویت فرهنگی و حس تعلق به میراث تاریخی را نیز منتقل می‌کند. سوزن‌دوزی بلوچی صرفاً یک هنر و صنعت نیست؛ بلکه وسیله‌ای برای بیان هویت و بیان فرهنگی است. هر طرح اغلب معانی نمادینی مرتبط با سنت‌ها و باورهای بلوچ را در خود جای داده است. نخ‌ها اغلب با استفاده از رنگدانه‌های طبیعی مشتق شده از گیاهان و مواد معدنی با دست رنگ می‌شوند و به عمق رنگ در طرح‌ها کمک می‌کنند.Rehman Khan, F. | ## بخش 2: صنایع دستی بلوچی | عناصر تزئینی مانند آینه، کریستال و پولک نیز برای افزایش جذابیت بصری در آنها گنجانده شده است. گلدوزی به‌طور سنتی توسط زنان انجام می‌شود و ضمن حفظ میراث فرهنگی آنها، منبع درآمدی برای آنها فراهم می‌کند. گلدوزی‌های بلوچ شامل مجموعه‌ای از طرح‌های هندسی و گل‌دار هستند که تاریخ و تأثیرات فرهنگی منطقه را منعکس می‌کنند. هر قطعه منحصر به فرد است و به دلیل دقت بالای کار، اغلب روزها یا هفته‌ها زمان برای تکمیل آن صرف می‌شود. علاقه روزافزون به گلدوزی بلوچ منجر به ورود آن به مد معاصر شده است، به گونه‌ای که تکنیک‌های سنتی حفظ شده و در عین حال طرح‌های نوآورانه ایجاد می‌شوند. فرح دیبا پهلوی، شهبانوی سابق ایران، به‌طور خاص به سوزن‌دوزی‌های بلوچی علاقه‌مند بود و آنها را در بسیاری از لباس‌های رسمی خود به کار می‌برد. در دهه ۱۹۶۰، مهر منیر جهانبانی، که به خاطر نگاه تیزبینش به صنایع دستی سنتی مشهور بود، سوزن‌دوزی‌های پیچیده بلوچی را کشف کرد و بلافاصله پتانسیل آن را به عنوان یک مد تشخیص داد. جهانبانی با همکاری طراح کیوان خسروانی، شروع به ترکیب این گلدوزی‌های نفیس در طرح‌های معاصر کرد و آن را به‌طور یکپارچه با زیبایی‌شناسی مدرن درآمیخت. تلاش‌های مشترک آنها در مجموعه‌ای از لباس‌های سلطنتی خیره‌کننده برای ملکه فرح پهلوی به اوج خود رسید، جایی که سوزن‌دوزی بلوچی به یک عنصر تزئینی نمادین تبدیل شد. سوزن دوزی بلوچی گلدوزی با آینه نوعی از گلدوزی سنتی بلوچ است، زیرا زنان بلوچ مهارت ویژه‌ای در تزئین لباس‌ها با کار آینه دارند و این هنر برای تزیین کت‌ها، پارچه‌ها، کلاه (پاگ) و پوشاک محلی بین بلوچ‌های افغانستان، پاکستان و ایران استفاده می‌شود. با توجه به ایده‌های فرهنگی، آینه در سوزن‌دوزی بلوچ صرفاً جنبهٔ تزیینی ندارد و مانند سایر هنرهای سنتی، در برخی نقش‌ها مانند ، ، ، آینه با نور و روشنایی مرتبط است و در برخی دیگر مانند حریر، تک زرافشان و گل با آب و آبادانی مرتبط است. | ## بخش 3: صنایع دستی بلوچی | به نظر می‌رسد در برخی نمونه‌ها مانند چم موژه ، ، مفاهیم والایی مانند عشق، شهادت و فداکاری حامل معناسازی هستند و در برخی مانند مروارید ، نه آدینکی ، و چم آهوگ و خلوص به‌طور خاص تلویحاً بیان شده‌اند. در مقابل، در چند مثال مانند شرین جنک ( و دژ ، تنها ظاهر و شکوه ناشی از نور سوسو زننده در آینه به عنوان نمادی از قدرت و صلابت نمایش داده می‌شود. گلدوزی سکه‌ای بلوچ در میان بلوچ‌ها در ایران بسیار محبوب است و بازاری بزرگ ایجاد کرده و به خارج از بلوچستان نیز صادر می‌شود. دو نوع سکه‌دوزی وجود دارد: یکی برای آویزان کردن ساخته می‌شود و اغلب مجموعه‌ای از اشکال لوزی، مربع و مثلث را دارد. برای این منظور، پارچه را در اشکال مورد نظر انتخاب می‌کنند و طبق سلیقهٔ فرد، دکمه‌های سفید را به شکلی بسیار زیبا روی آن می‌دوزند و آینه‌ها و پولک‌های کوچک و بزرگ را بین دکمه‌های دوخته شده قرار می‌دهند و شکلی منحصر به فرد ایجاد می‌کنند. گلیم و قالیچه بلوچی فرش‌های بلوچی معمولاً هشت فوت طول دارند که آنها را سبک‌تر و حمل و نقل آنها را آسان‌تر می‌کند. جنس آنها معمولاً شامل پشم یا ترکیبی از پشم و موی بز است؛ فرش‌های جدیدتر تار و پودی از پنبه و فرش‌های پشمی محکم دارند. اغلب برای تار (نخ‌های عمودی) استفاده می‌شوند و پایه محکمی برای فرش فراهم می‌کنند. فرایند بافت می‌تواند چندین ماه طول بکشد، و صنعتگران اغلب روی دارهای افقی کار می‌کنند. طرح‌ها اغلب شامل نقش شتر و مدال‌های تکرارشونده «گُل» هستند که اهمیت شتر در سبک زندگی کوچ‌نشینی طوایف بلوچ را نشان می‌دهند. | ## جمع‌بندی | رنگ‌های سنتی شامل قرمزهای تیره، آبی و قهوه‌ای است که با استفاده از رنگ‌های طبیعی تهیه‌شده از گیاهان محلی به دست می‌آیند.