موضوع مقاله: بخشایش (رحمت) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بخشایش (رحمت) | مقدمه: بخشایش یا آمرزش یا رحمت به معنای نیکخواهی، بخشش و مهربانی در زمینه‌های گوناگون اخلاقی، دینی، اجتماعی و حقوقی است. | ## بخش 1: بخشایش (رحمت) | در زمینهٔ اجتماعی و حقوقی، رحمت هم می‌تواند به رفتار دلسوزانهٔ صاحبان قدرت اشاره داشته باشد (مانند رحمتی که قاضی نسبت به محکوم نشان می‌دهد) و هم به کنش انسان‌دوستانهٔ شخص ثالثی که هدفش یاری‌رساندن به قربانیان است. رحمت یکی از فضیلت‌های بنیادین و از مهم‌ترین تکالیف ادیان یکتاپرست از جمله یهودیت، مسیحیت و اسلام و نیز ادیان دیگر مانند بودیسم و هندوئیسم به‌شمار می‌رود. مفهوم رحمت افزون بر بُعد الهی، بُعد انسانی نیز دارد؛ بدین معنا که از مؤمنان خواسته شده با انجام کارهای رحمت‌آمیز همچون صدقه‌دادن، مراقبت از بیماران و یاری‌رساندن به نیازمندان، این صفت الهی را در زندگی خود بازتاب دهند. شرح واژهٔ «رحمت» را می‌توان «دلسوزی یا بردباری‌ای که به‌ویژه نسبت به خطاکار یا کسی که در اختیار دیگری است نشان داده می‌شود» تعریف کرد؛ و همچنین «نعمتی که کنش لطف یا دلسوزی الهی است». اصطلاح «در رحمت کسی بودن» به وضعیتی اشاره دارد که شخص در برابر دیگری بی‌دفاع است. جان لاک آن را «قدرت عمل بر پایهٔ صلاحدید، برای مصلحت عمومی، بدون تجویز قانون و گاه حتی بر خلاف آن» تعریف کرد. دادگاه استیناف حوزه ششم ایالات متحده آمریکا توضیح داد که «سرشت عفو این است که صرفاً بر ارادهٔ عفوکننده استوار است. او نیازی به ارائهٔ دلیل برای اعطا یا رد آن ندارد.» ادیان مفهوم خدای رحمان در ادیان گوناگون از جمله هندوئیسم، مسیحیت، یهودیت و اسلام دیده می‌شود. انجام کارهای رحمت‌آمیز به‌عنوان جزئی از باورهای دینی نیز از راه اعمالی مانند صدقه‌دادن، مراقبت از بیماران و تأکید شده‌است. در آمده‌است: «پس با اطمینان به تخت فیض نزدیک شویم تا رحمت بیابیم و فیضی به‌هنگام دریابیم.» فیض و رحمت هر دو بخشش‌های رایگان خدا هستند؛ فیض آن چیزی است که شخص بدون استحقاق دریافت می‌کند و رحمت آن است که شخص کیفر شایسته‌اش را دریافت نمی‌کند. در خوشاگویی‌ها در آمده: «خوشا به حال رحم‌کنندگان، زیرا بر آنان رحم خواهد شد.» در پولس رسول به رحمت خدا در زمینهٔ رستگاری اشاره می‌کند: «خدا که در رحمت توانگر است… حتی وقتی در گناهان مرده بودیم، ما را با مسیح زنده ساخت.» عیسی مسیح رحمت را در تمثیل‌های بسیاری روشن ساخت، از جمله در تمثیل سامری نیکوکار و . | ## بخش 2: بخشایش (رحمت) | در آمده: «رحیم باشید، همان‌گونه که پدر شما رحیم است.» این عنصر عبادی رحمت در سنت مسیحی را آگوستین نیز بازتاب داد و رحمت را «همیشه کهن، همیشه نو» خواند. در منشور پاپی (به لاتین: ، «غنی در رحمت») پاپ ژان پل دوم نقش رحمت — هم رحمت خدا و هم نیاز به رحمت انسانی — را بررسی کرد. پسر ولگرد پس از تباه‌کردن میراث خود، بر پایهٔ عدالت تنها می‌توانست انتظار بازگشت به‌عنوان مزدور را داشته باشد؛ اما پدر — نمادی از خدا — فراتر از الزامات عدالت، با دلسوزی پسرش را پذیرفت. دربرگیرندهٔ ارجاعات مکرر به رحمت است، مانند کیریه الایسون، خریسته الایسون: «خداوندا رحم کن، مسیحا رحم کن». از قرون وسطی به بعد، بسیاری از آثار هنری مردم را به انجام کارهای رحمت تشویق کردند و چنان‌که تاریخ‌نگار هنر با نمونهٔ کاراواجو نشان می‌دهد، «به مخاطبان کمک کردند تا رحمت را در زندگی خود کشف کنند». در سدهٔ بیستم، توجه تازه‌ای به رحمت در کلیسای کاتولیک رومی پدید آمد که بخشی از آن به عبادت بازمی‌گشت. کانون اصلی این عبادت، عشق رحمت‌آمیز خدا و آرزوی جاری‌ساختن آن عشق و رحمت از دل خود به‌سوی نیازمندان است. پاپ ژان پل دوم پیرو عبادت رحمت الهی بود که ریشه در آموزه‌های قدیسه فائوستینا کوواسکا (۱۹۰۵–۱۹۳۸) داشت؛ او به «رسول رحمت» شناخته می‌شود. ژان‌پل دوم هنگام وقف بازیلیکای رحمت الهی، از دفتر خاطرات فائوستینا نقل‌قول کرد و رحمت را «بزرگ‌ترین صفت خدای قادر مطلق» خواند. کارهای رحمت از قرون وسطی به بعد، هفت کار جسمانی و هفت کار معنوی رحمت برشمرده شده‌اند: کارهای جسمانی عبارت‌اند از: خوراک‌دادن به گرسنگان، نوشاندن به تشنگان، پناه‌دادن به بیگانگان، پوشاندن برهنگان، مراقبت از بیماران، دیدار زندانیان و به‌خاک‌سپردن مردگان. کارهای معنوی نیز دربرمی‌گیرند: آموختن به نادانان، رهنمون‌شدن دودلان، دلداری‌دادن به اندوهگینان، نکوهش گناهکاران، بخشیدن توهین‌کنندگان، بردباری با مزاحمان و دعا برای زندگان و درگذشتگان. | ## بخش 3: بخشایش (رحمت) | اسلام در اسلام، عنوان «رحیم» (الرحیم) یکی از نام‌های الله و «رحمان» (الرحمن) پرکاربردترین نام در قرآن است. در سوره‌های مکی میانی (حدود ۶۱۵–۶۲۰ میلادی)، نام «الرحمن» حتی بسامدی بیشتر از «الله» دارد. ریشهٔ عبری «رحم» هم‌معنای رَحِم (زهدان) است و اغلب برای توصیف پیوند یهوه با قوم بنی‌اسرائیل به کار می‌رود. در آمده: «خداوند، خداوند، خدای رحمان و کریم، دیرخشم و آکنده از محبت پایدار و وفاداری.» این مفهوم به‌ویژه در زمینهٔ تبعید بابلی تأکید شده‌است. حتی اگر او فراموش کند، من تو را فراموش نخواهم کرد.» هنگامی که داوود به سبب گناهش مخیّر شد میان سه سال قحطی، سه ماه تعقیب دشمنان یا سه روز بلا یکی را برگزیند، بلا را برگزید و گفت: «بگذار به دست خدا بیفتیم، زیرا رحمت او بزرگ است» . دیگر ادیان و باورها گوان یین، بوداسف رحمت و دلسوزی، یکی از شناخته‌شده‌ترین و گرامی‌داشته‌شده‌ترین بوداسف‌ها در آسیاست. کَرونا که اغلب به «دلسوزی» ترجمه می‌شود، بخشی از باورهای هندوئیسم، بودیسم و جینیسم است. کَرونا در همهٔ مکتب‌های بودیسم حضور دارد و در جینیسم یکی از بازتاب‌های دوستی جهان‌شمول انگاشته می‌شود. آموزگار معنوی مهربابا خدا را در نیایش «ای پروردگار» «سراسر رحمت و ابدی نیکخواه» خواند و بر این باور بود که انسان می‌تواند از راه «استمداد از رحمت او» به خدا نزدیک شود. هنری، جیمی والنتاین گاوصندوق‌شکن، هویت و مهارت‌هایش را آشکار می‌سازد تا کودکی را که تصادفاً در گاوصندوق بانک گیر افتاده آزاد کند. کارآگاهی که در تعقیب او بوده وقتی می‌بیند والنتاین گاوصندوق را می‌گشاید، هنگام تسلیم‌شدن او وانمود می‌کند که او را نمی‌شناسد و دور می‌شود. | ## جمع‌بندی | چسترتون «تو نمی‌توانی تصور کنی و من هم نمی‌توانم که رحمت خداوند چقدر به‌طرز هولناکی شگفت‌آور است.» — گراهام گرین، صخره برایتون «چه حیف که بیلبو آن موجود پلید را وقتی فرصت داشت نکشت!