موضوع مقاله: دلفین رودخانه‌ای سند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دلفین رودخانه‌ای سند | مقدمه: دلفین رودخانه‌ای سند یا دلفین رود سند گونه‌ای دلفین رودخانه‌ای از خانواده شبه‌دلفین رودیان است. | ## بخش 1: دلفین رودخانه‌ای سند | دلفین رود سند نخستین گونه کشف‌شده از آب‌بازسانان دارای شنای جانبی به‌شمار می‌رود. جمعیت این دلفین‌ها به صورت تکه‌تکه در پنج جمعیت کوچک و فرعی توزیع شده است که توسط کانال‌ها و بندهای آبیاری از هم جدا شده‌اند. اما در سال ۱۹۹۸ طبقه‌بندی آنها از دو گونه مجزا به دو زیرگونه از دلفین رودخانه‌ای جنوب آسیا تغییر یافت. دلفین سند به‌عنوان پستاندار ملی پاکستان و جانور آبزی ایالتی در ایالت پنجاب هند نام‌گذاری شده است. پراکندگی در حال حاضر دلفین رودخانه‌ای سند فقط در این سامانه رودخانه‌ای یافت می‌شود. این دلفین‌ها در گذشته حدود ۳۴۰۰ کیلومتر از رودخانه سند و شاخه‌های وابسته به آن را اشغال می‌کردند. این گونه دیگر در سرتاسر شاخه‌های رود سند وجود ندارد و دامنه زیستگاه آن تنها در حدود ۶۹۰ کیلومتر از طول رودخانه است. این دلفین زیستگاه آب شیرین با عمق آب بیشتر از ۱ متر و دارای سطح مقطع بیش از ۷۰۰ متر مربع را ترجیح می‌دهد. امروزه این گونه را فقط می‌توان در شاخه اصلی رودخانه سند، همراه با جمعیت باقیمانده در رود بیاس یافت. | ## بخش 2: دلفین رودخانه‌ای سند | از آنجایی که دو سامانه رودخانه‌ای که در ابتدا زیستگاه این دلفین‌ها بودند (بین آب‌بندهای سوکور و گودو در ایالت سند پاکستان و در ایالت‌های پنجاب و خیبر پختونخوا) به هیچ وجه به هم متصل نیستند، چگونگی زیست گروهی آنها ناشناخته باقی مانده است. بعید است دلفین‌های رودخانه‌ای از طریق مسیر دریایی از رودخانه‌ای به رودخانه دیگر سفر کرده باشند، زیرا دو مصب رود از هم فاصله بسیاری دارند. یک توضیح احتمالی این است که چندین رود در شمال هند مانند ستلج و جمنا، همراه با حفظ و نگه‌داری جمعیت دلفین‌ها، آبراهه‌های خود را در زمان‌های قدیم تغییر داده‌اند. رفتار و بوم‌شناسی گمان می‌رود که دلفین رود سند در کناره این رود شنا می‌کند تا به‌طور مؤثر در آب‌های کم‌عمق در طول فصل خشک حرکت کند. تهدیدها دلفین دلفین رود سند تحت تأثیر استفاده انسان از سامانه‌های رودخانه‌ای در شبه‌قاره هند قرار گرفته است. به دام افتادن دلفین در تورهای ماهیگیری می‌تواند آسیب قابل توجهی به جمعیت محلی آنها وارد کند. هنوز هم برخی از این دلفین‌ها هر سال گرفته می‌شوند و از روغن و گوشت آنها به عنوان مرهم‌هایی مانند هوس‌افزا و طعمه‌ای برا گربه‌ماهی‌سانان استفاده می‌شود. استفاده از آب رود سند آبیاری اراضی کشاورزی، سطح آب را در سراسر محدوده زیستگاه آنها کاهش داده است. آلودگی و مسمومیت آب ناشی از مواد شیمیایی صنعتی و کشاورزی نیز ممکن است به کاهش جمعیت کمک کرده باشد. | ## بخش 3: دلفین رودخانه‌ای سند | شاید مهم‌ترین مسئله، ساخت ده‌ها سد در کنار بسیاری از رودخانه‌ها باشد که باعث تفکیک جمعیت‌ها و کوچک‌شدن خزانه ژنی که در آن دلفین‌ها می‌توانند تولید مثل کنند، شده است. در حال حاضر سه زیرجمعیت از دلفین‌های رود سند وجود دارد که در صورت حفاظت، قادر به بقای طولانی‌مدت هستند. این دلفین در فهرست گونه‌های در خطر انقراض در فهرست سرخ آی‌یوسی‌ان ثبت شده و اداره ملی شیلات دولت ایالات متحده آمریکا نیز آن را تحت قانون گونه‌های در معرض خطر ۱۹۷۳ قرار داده است. تا سال ۲۰۱۷ تخمین زده می‌شود که تنها حدود ۱۸۰۰ قطعه دلفین باقی مانده است (از ۱۲۰۰ قطعه تخمین زده‌شده در سال ۲۰۰۱). افزایش قابل مشاهده در جمعیت دلفین‌های رود اصلی زیرگونه سند بین سالهای ۱۹۷۴ و ۲۰۰۸ ممکن است ناشی از مهاجرت دائمی از شاخه‌های بالادست باشد، جایی که گونه‌های این دلفین دیگر در آنجا وجود ندارد. این دلفین‌ها همچنین بر اثر ماهیگیری گسترده که در دسترس بودن طعمه آنها را کاهش می‌دهد، تهدید می‌شوند. جنگل‌زدایی در امتداد حوضه رود سند باعث ایجاد رسوب شده و زیستگاه دلفین‌ها را تخریب می‌کند. یکی دیگر از عوامل کاهش دلفین‌ها، ساخت سازه‌های متقاطع رودخانه ای مانند سدها و آب‌بندها است که باعث انزوای بیشتر جمعیت‌های فرعی می‌شود که از قبل تعداد آنها اندک بوده است. یک تهدید بزرگ، آلودگی آب بر اثر فعالیت‌های انسانی از طریق زباله‌های صنعتی و انسانی یا رواناب کشاورزی حاوی مقادیر زیادی کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات است. | ## جمع‌بندی | مطالعات نشان می‌دهد که درک بهتر بوم‌شناسی این گونه به منظور توسعه برنامه‌های حفاظتی خوب مورد نیاز است.