موضوع مقاله: نبرد جزایر اگادی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نبرد جزایر اگادی | مقدمه: نبرد آیگادس (؛ ) که در ۱۰ مارس ۲۴۱ پیش از میلاد رخ داد، نبرد دریایی پایانی جنگ اول پونیک بین ناوگان‌های روم و کارتاژ بود. | ## بخش 1: نبرد جزایر اگادی | رومیان که از بن‌بست در محاصره قلعه‌های مستحکم کارتاژ در سیسیل (مانند لیلیبئوم و درپانا) خسته شده بودند، دریافتند که کلید پیروزی، قطع خطوط تأمیناتی کارتاژ از دریا است. این ناوگان تحت فرماندهی توانمندِ کنسول رومی، گایوس لوتاتیوس کاتولوس، و با حمایت مالی شهروندان ثروتمند رومی تأمین شد. در مقابل، ناوگان کارتاژ به فرماندهی هانو بزرگ، که عمدتاً حامل تدارکات و آذوقه برای نیروهای مستقر در سیسیل بود، برای شکستن محاصره دریایی روم عازم شد. کشتی‌های کارتاژی، برخلاف ناوگان سبک‌وزن و مانورپذیر روم، سنگین و پر از محموله بودند که این امر مانع جدی در کارایی آن‌ها به شمار می‌رفت. این ناوگان تحت فرماندهی گایوس لوتاتیوس کاتولوس، که به‌تازگی به مقام کنسولی برگزیده شده بود، قرار گرفت. از سوی دیگر، کارتاژ نیز ناوگانی برای رساندن آذوقه و تدارکات به نیروهای خود در سیسیل تدارک دید. ناوگان کارتاژ به‌دلیل عجله در حرکت، بار اضافی (تدارکات) حمل می‌کرد و خدمه آن به‌خوبی آموزش ندیده و آماده نبرد نبودند. نبرد در صبح روز ۱۰ مارس ۲۴۱ پیش از میلاد، ناوگان کارتاژ در حال حرکت به سمت سیسیل بود که توسط ناوگان روم، که در حوالی جزایر آیگادس مستقر بود، رصد شد. کاتولوس که شرایط آب‌وهوایی (بادهای موافق) را به نفع خود دید، بلافاصله تصمیم به حمله گرفت. | ## بخش 2: نبرد جزایر اگادی | کارتاژ که از ساخت ناوگان جدید روم مطلع شده بود، دریافت که سلطه دریایی آنان در خطر است. بنابراین، آنان نیز با عجله دست به کار شدند تا ناوگانی را برای رساندن آذوقه و تدارکات ضروری به نیروهای خود در سیسیل، به ویژه به دژ درپانوم و پایگاه کوه اریکس، اعزام کنند. این امر کشتی‌ها را سنگین، کند و غیرقابل مانور می‌کرد و آن‌ها را به اهداف آسانی برای کشتی‌های سبُک رومی تبدیل می‌نمود. به دلیل عجله در حرکت، خدمه و پاروزنان ناوگان کارتاژ به اندازه کافی آموزش ندیده و تمرین نکرده بودند. آن‌ها برای یک نبرد دریایی پیچیده در برابر یک دشمن مصمم و آماده، کاملاً ناآماده بودند. هانو ناوگان خود را از طریق جزایر اِگادی هدایت کرد، مسیری که اگرچه کوتاه‌تر بود، اما در معرض وزش بادهای نامساعد قرار داشت. این شرایط باعث شد که ناوگان کارتاژ در دهم مارس ۲۴۱ ق.م، در حالی که کاملاً درگیر مقابله با شرایط جوی و حمل بار سنگین خود بود، به طور ناگهانی خود را در دیدار ناوگان منظم، آماده و سبُک بار رومی به فرماندهی لوتاتیوس کاتولوس ببیند. کشتی‌های رومی که طراحی بهینه‌تر و سبک‌تری داشتند و از بار اضافی نیز رها بودند، مانورپذیری بسیار بالاتری نسبت به کشتی‌های سنگین کارتاژی داشتند. رومی‌ها با استفاده از تاکتیک محبوب خود، یعنی استفاده از کورووس (پل متحرک صعود)، به کشتی‌های دشمن نزدیک شده و با تبدیل نبرد دریایی به یک نبرد خشکی، لژیونرهای خود را به عرشه کشتی‌های حریف منتقل می‌کردند. | ## بخش 3: نبرد جزایر اگادی | ناوبران و خدمه کارتاژی که تجربه و آمادگی کافی نداشتند، نتوانستند در مقابل مانورهای رومی‌ها مقاومت کنند. ناوگان روم به رهبری کاتولوس و زیرفرماندهی اش، کوئینتوس والریوس فالتو، به سرعت بر ناوگان کارتاژ مسلط شد. بادهای شدید نیز باعث شدند کشتی‌های کارتاژ که کنترلشان سخت‌تر بود، به‌راحتی به‌دام افتاده و غرق شوند. بر اساس گزارش‌های تاریخی، حدود ۵۰ کشتی کارتاژی غرق و ۷۰ کشتی به همراه خدمه و سربازانشان به اسارت رومی‌ها درآمدند. پیامدها پیروزی در نبرد آیگادس به‌طور قطعی جنگ اول پونیک را به نفع روم پایان داد. مذاکرات منجر به انعقاد پیمان لوتاتیوس (Treaty of Lutatius) شد که بر اساس آن: کارتاژ می‌بایست سیسیل را به روم واگذار کند: غرامت سنگین ۳۲۰۰ تالنت نقره (به اقساط ده‌ساله) به روم بپردازد، از حمله به متحدان روم خودداری کرده و اسیران رومی را آزاد کند. این شکست تأثیر عمیقی بر کارتاژ گذاشت و خشم و تمایل به انتقام را در میان شهروندان آن، به‌ویژه خاندان بارسید (Barcid) به رهبری هامیلکار بارکا، برانگیخت. اهمیت باستان‌شناختی دریا در محل نبرد برای قرن‌ها مکان دقیق نبرد و بقایای کشتی‌های غرق‌شده نامشخص بود. تاکنون چندین عرشه برنزی کشتی‌های جنگی رومی، کلاه‌خودها، ظروف و تعداد زیادی از رمی‌های (سر نیزه) مورد استفاده در کورووس کشف شده‌است. | ## جمع‌بندی | این اکتشافات به درک بهتر تاکتیک‌ها و تجهیزات مورد استفاده در این نبرد کمک شایانی کرده‌است.