موضوع مقاله: الظاهریه التحتا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الظاهریه التحتا | مقدمه: الظاهریه التحتا روستایی عرب‌نشین و فلسطینی در قضای صفد بود که در جنوب‌غربی شهر صفد و بر دامنهٔ شیبی رو به جبل الجرمق قرار داشت. | ## بخش 1: الظاهریه التحتا | نام این روستا احتمالاً برگرفته از لقب سلطان الظاهر بیبرس، سلطان مملوکی، است و بخش «التحتا» (پایینی) آن را از روستای مجاورش، الظاهریه الفوقا (بالایی)، متمایز می‌ساخت. فاصلهٔ روستا تا صفد نزدیک به یک کیلومتر بود و چندین راه آن‌ها را به هم پیوند می‌داد. این روستا در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر سرزمین فلسطین به قلمرو امپراتوری عثمانی پیوست. در اواخر سدهٔ نوزدهم جمعیت آن به ۳۳۵ نفر رسید و در آخرین سال‌های دورهٔ قیمومت بریتانیا ۳۵۰ تن بود. زمین‌های روستا ۶٬۷۷۳ دونوم مساحت داشت که نزدیک به نیمی از آن به کشت غلات اختصاص یافته بود. الظاهریه التحتا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و پس از سقوط صفد به دست نیروهای پالماخ و هاگانا در مه ۱۹۴۸ از ساکنان تهی شد. امروزه محل آن در گسترش شهری صفد ادغام شده و تنها ویرانه‌هایی سنگی، گورستان و درختان زیتون و بادام از نشانه‌های آن برجاست. نام به گفتهٔ ادوارد هنری پالمر، نام به معنای «روستای پایینی بر ستیغ» است.Palmer, 1881, p. | ## بخش 2: الظاهریه التحتا | 71 بر پایهٔ نظر ولید خالدی، بخش «ظاهریه» ممکن است به افتخار سلطان مملوکی الظاهر بیبرس نام‌گذاری شده باشد.Khalidi, 1992, p. 505 بخش «التحتا» (پایینی) برای تمایز از روستای مجاور الظاهریه الفوقا (بالایی) به کار می‌رفت. موقعیت جغرافیایی روستا بر شیبی در بخش جنوب‌غربی صفد واقع بود و رو به جبل الجرمق قرار داشت. روستا در حوضه‌ای قرار داشت که بخش بالایی وادی‌اللیمون را تغذیه می‌کرد و چندین راه آن را به صفد متصل می‌ساخت. پیشینه دورهٔ عثمانی الظاهریه التحتا در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ضمیمه شد. افزون بر آن، مالیات بز و کندوهای عسل، چراگاه‌های زمستانی، درآمدهای گاه‌به‌گاه و معصره‌ای برای روغن زیتون یا شیرهٔ انگور نیز وصول می‌شد که مجموع آن به ۶٬۳۳۶ آقچه می‌رسید. نام روستا در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن در جریان لشکرکشی ناپلئون در ۱۷۹۹ تهیه کرد، به شکل ظاهر شده‌است.Karmon, 1960, p. 134 در سال ۱۸۸۱ گزارش صندوق اکتشاف فلسطین روستا را چنین توصیف کرد: «این روستا از مصالح سنگی خوب در پای تپه‌ای ساخته شده و زیتون‌زارها و زمین‌های کشاورزی اطرافش را فراگرفته‌اند. | ## بخش 3: الظاهریه التحتا | 41 در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم اندکی افزایش یافت و به ۲۵۶ نفر مسلمان در ۵۳ خانه رسید.Mills, 1932, p. 106 بر پایهٔ آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۳۵۰ نفر و همه مسلمان بودند و زمین‌های آن ۶٬۷۷۳ دونوم مساحت داشت.Hadawi, 1970, p. 69 از این مقدار، ۸۱۰ دونوم باغ و زمین آبی، ۳٬۰۴۲ دونوم زمین غلات‌کاری و ۲۸ دونوم بافت مسکونی بود.Hadawi, 1970, pp. شکل روستا مستطیلی بود و خانه‌هایش با سنگ ساخته شده و در کنار هم چیده شده بودند و زیتون‌زارها و زمین‌های کشاورزی آن‌ها را دربرگرفته بود. جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن ساکنان الظاهریه التحتا پس از تصرف صفد به دست نیروهای نیمه‌نظامی یهودی پالماخ و هاگانا و مهاجرت جمعی ساکنان عرب صفد در اوایل مه ۱۹۴۸، در جریان جنگ داخلی در فلسطین تحت قیمومت بریتانیا (۱۹۴۸–۱۹۴۷)، از روستا گریختند.Morris 2004, pp. در سال ۱۹۹۲ محل روستا چنین توصیف شد: «کل چشم‌انداز مکان دگرگون شده‌است، زیرا گسترش صفد محل روستا را دربرگرفته است. خیابانی که بخشی از محلهٔ شهری است از میان محل روستا می‌گذرد و به مجموعه‌ای از خانه‌های تازه‌ساز می‌رسد. | ## جمع‌بندی | با این حال، آوار سنگی خانه‌های ویران‌شده قابل شناسایی است، همراه با تکیه‌گاه‌های آهنی که از دیوارهای سیمانی ویران بیرون زده‌اند.