موضوع مقاله: شرکت‌های بزرگ ایرانی پیش از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شرکت‌های بزرگ ایرانی پیش از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ | مقدمه: شرکت‌های بزرگ ایرانی پیش از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، شامل مجموعه‌ای از مؤسسات و شرکت‌هایی هستند که در دوران پهلوی، به‌ویژه در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ خورشیدی، در اقتصاد ایران نقش مهمی ایفا کردند. | ## بخش 1: شرکت‌های بزرگ ایرانی پیش از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ | این شرکت‌ها در زمینه‌هایی چون صنعت، نفت، خودروسازی، بیمه، بانکداری، حمل‌ونقل، تولیدات مصرفی و صنایع دیگر فعال بودند. پس از انقلاب اسلامی، بسیاری از این شرکت‌ها مصادره، ملی، یا منحل شدند و سرنوشت‌های مختلفی داشتند. پیش‌زمینه تاریخی در دورهٔ محمدرضا پهلوی، با اجرای برنامه‌های اصلاحات ارضی و انقلاب سفید و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، شرکت‌های بزرگی در ایران تأسیس شدند که نقش مهمی در صنعتی شدن کشور ایفا کردند.ابراهیم رزاقی، «اقتصاد ایران»، نشر نی، تهران، ۱۳۸۰.یرواند آبراهامیان، «ایران بین دو انقلاب»، ترجمه احمد گل‌محمدی، نشر نی، ۱۳۸۴. فهرست شرکت‌های مهم و سرنوشت آن‌ها شرکت ملی نفت ایران تأسیس در سال ۱۳۲۷ خورشیدی، مسئول استخراج، پالایش و صادرات نفت. پس از انقلاب، به شکل کنونی خود باقی ماند و اکنون تحت کنترل وزارت نفت فعالیت می‌کند.گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی ایران ناسیونال (ایران خودرو) تأسیس در ۱۳۴۱ توسط احمد خیامی و محمود خیامی. پس از انقلاب، مصادره شد و اکنون با نام ایران خودرو یکی از بزرگ‌ترین خودروسازان خاورمیانه است. همچنان در مالکیت دولت است.وبگاه بیمه ایران، شرکت کفش ملی تأسیس در سال ۱۳۲۶، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان کفش در ایران. پس از انقلاب، این شرکت به‌طور کامل ملی شد ولی به دلیل مشکلات مدیریتی و اقتصادی، تولید و فعالیت آن کاهش یافت و نهایتاً عملاً منحل شد. پس از انقلاب، به فعالیت خود ادامه داد و ملی باقی ماند.سایت بانک ملی ایران، شرکت صنایع غذایی مینو تأسیس در سال ۱۳۳۷، تولیدکننده محصولات خوراکی متنوع. | ## بخش 2: شرکت‌های بزرگ ایرانی پیش از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ | پس از انقلاب ملی شد و اکنون با مدیریت دولتی فعالیت می‌کند.مقالات اقتصادی دربارهٔ شرکت‌های مینو، سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی نهاد عام‌المنفعه تحت حمایت اشرف پهلوی که در زمینه سلامت، آموزش و رفاه فعالیت داشت. شرکت راه‌آهن سراسری ایران گرچه تأسیس اولیه آن به دوره رضاشاه بازمی‌گردد، در دهه‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ گسترش زیادی یافت. مالکیت آن در چند مرحله تغییر کرد و در سال‌های اخیر به دست سرمایه‌گذاران بخش خصوصی رسیده است و با چالش‌های مدیریتی و اعتصابات کارگری مواجه بوده است.اخبار نیشکر هفت‌تپه، گروه صنعتی بهشهر فعال در تولید روغن، مواد شوینده و … متعلق به اسدالله عسگراولادی. شرکت بلر فعال در تولید لوازم خانگی و برقی، پس از انقلاب فعالیت آن متوقف و شرکت منحل شد. شرکت آزمایش فعال در صنعت لوازم خانگی و تجهیزات برقی، پس از انقلاب مصادره و در سال‌های بعد به بخش خصوصی واگذار شد بخش‌های زیادی از آن منحل و ماشین آلات و زمین کارخانه فروخته شد. مسئولان کارخانه در تاریخ ۲۳ اردیبهشت ماه ۱۳۹۷ بنا به آنچه در روزنامه رسمی منتشر شد اقدام به انحلال شرکت کردند. شرکت ارج تأسیس در سال ۱۳۲۲، یکی از نخستین و بزرگ‌ترین شرکت‌های تولید لوازم خانگی بود. پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ مصادره و با توجه به ناکار آمدی مدیریت دولتی در روز ۲۴ خرداد ۱۳۹۵ با پلمب قضایی انبار ارج، پس از ۷۹ سال به طوررسمی تعطیل شد. شرکت یک و یک شرکت یک و یک از تولیدکنندگان لوازم خانگی و صوتی تصویری در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ بود. | ## بخش 3: شرکت‌های بزرگ ایرانی پیش از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ | این شرکت به‌عنوان یکی از برندهای معتبر ایرانی مطرح بود اما پس از انقلاب به دلایل مدیریتی و اقتصادی تعطیل یا منحل شد.«تاریخچه شرکت یک و یک»، سایت تاریخچه صنایع ایران، شرکت چین چین شرکت چین چین، تولیدکننده نوشیدنی‌های غیر الکلی و آب معدنی، در دوران پهلوی رشد قابل توجهی داشت. پس از انقلاب ملی شد و در دهه‌های بعد به بخش خصوصی واگذار شد و همچنان در بازار ایران فعالیت می‌کند.«شرکت چین چین»، وبگاه رسمی شرکت، شرکت کفش تبریز یکی از برندهای مهم تولید کفش که در دهه‌های پیش از انقلاب فعالیت گسترده‌ای داشت. پس از انقلاب به دلیل مشکلات اقتصادی و رقابت با واردات کاهش تولید و فعالیت یافت.گزارش‌های تاریخی دربارهٔ صنایع کفش ایران، شرکت پارس خودرو (ایران کاوه) فعال در صنعت خودروسازی و قطعات خودرو، این شرکت پس از انقلاب ملی شد و سپس به شرکت‌های زیرمجموعه ایران خودرو پیوست.وبگاه ایران خودرو، شرکت سیمان تهران یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های تولید سیمان ایران که در دهه‌های ۳۰ تا ۵۰ به سرعت توسعه یافت و همچنان زیر نظر دولت فعالیت می‌کند.سایت شرکت سیمان تهران، شرکت پارس‌الکتریک تولیدکننده لوازم خانگی و برقی که در دهه ۵۰ تأسیس شد. پس از انقلاب ملی شد و سپس به بخش خصوصی واگذار گردید.مقالات اقتصادی دربارهٔ پارس‌الکتریک، شرکت شکلات‌سازی پارس (مینو) بخشی از صنایع غذایی مینو بود که در زمینه تولید شکلات و قند فعال بود. پس از انقلاب دولتی شد.مقالات اقتصادی دربارهٔ مینو، شرکت تهران پلاسکو فعال در صنعت پلاستیک و تولید محصولات پلیمری. پس از انقلاب ملی و سپس خصوصی‌سازی شد.گزارش‌های صنعتی، شرکت ارج تأسیس در سال ۱۳۲۲، یکی از نخستین و بزرگ‌ترین شرکت‌های تولید لوازم خانگی ایران. پس از انقلاب مصادره شد ولی با مشکلات اقتصادی و مدیریتی روبه‌رو شد و نهایتاً فعالیت آن محدود و در سال‌های اخیر به شرکت‌های دیگر واگذار گردید.مقالات اقتصادی دربارهٔ شرکت ارج، سرنوشت پس از انقلاب پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، بسیاری از شرکت‌ها بر اساس قوانین جدید مصادره، ملی یا منحل شدند. شرکت‌هایی چون کفش ملی، ارج، بلر و تلویزیون پارس به دلایل مدیریتی یا مالی منحل شدند. | ## جمع‌بندی | برخی نیز به بخش خصوصی واگذار شدند ولی چالش‌های متعددی در مسیر مدیریت و توسعه داشتند.