موضوع مقاله: آموزش در اسلواکی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در اسلواکی | مقدمه: آموزش در اسلواکی با ویژگی نظام آموزشی رایگان و ده سال حضور اجباری در مدرسه شناخته می‌شود. | ## بخش 1: آموزش در اسلواکی | بیشتر مدارس، به‌ویژه دانشگاه‌ها، دولتی هستند، هرچند مؤسسات خصوصی و وابسته به کلیسا از دهه ۱۹۹۰ میلادی پدیدار شده‌اند. نظام آموزشی اسلواکی از پیش‌دبستانی تا آموزش عالی را دربرمی‌گیرد و بر پایه اصول دموکراتیک و اقتصاد بازار پس از انقلاب مخملی بازسازی شده‌است. پیش از تأسیس چکسلواکی در سال ۱۹۱۸، آموزش عمدتاً زیر نفوذ اتریش-مجارستان قرار داشت. پس از دوران کمونیستی (۱۹۴۸–۱۹۸۹) که آموزش را به شدت متمرکز و ایدئولوژیک کرده بود، اسلواکی در مسیر اصلاحات آموزشی گام نهاد. پیوستن به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۴ نیز اصلاحاتی را برای همسوسازی با استانداردهای اروپایی به‌ویژه از طریق فرایند بولونیا در آموزش عالی شتاب بخشید. آموزش دولتی از جمله کتاب‌های درسی تا سطح دانشگاه رایگان است، هرچند مدارس خصوصی شهریه دریافت می‌کنند. پیشینه پیشینه آموزش در اسلواکی با زمینه تاریخی گسترده‌تر این کشور درهم‌آمیخته‌است. پیش از تأسیس چکسلواکی در سال ۱۹۱۸، آموزش تا حد زیادی تحت نفوذ اتریش-مجارستان بود. پس از تشکیل چکسلواکی، نظام آموزشی اصلاحات گسترده‌ای را برای یکپارچه‌سازی و نوسازی در سراسر کشور تازه‌تأسیس پشت سر گذاشت. در دوران کمونیستی (۱۹۴۸–۱۹۸۹)، آموزش به شدت متمرکز و ایدئولوژیک بود و بر آموزش فنی و حرفه‌ای برای پشتیبانی از اقتصاد برنامه‌ریزی‌شده دولت تأکید داشت. پس از انقلاب مخملی در سال ۱۹۸۹ و فروپاشی متعاقب چکسلواکی در سال ۱۹۹۳، اسلواکی در مسیر اصلاحات آموزشی برای همسویی با ارزش‌های دموکراتیک و نیازهای اقتصاد بازار گام نهاد. این دوره شاهد تلاش‌های تمرکززدایی، بازنگری در برنامه‌های درسی و تنوع‌بخشی به انواع مدارس از جمله رشد مدارس خصوصی و وابسته به کلیسا بود. پیوستن اسلواکی به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۴ اصلاحاتی را برای همسوسازی نظام آموزشی با استانداردهای اروپایی، به‌ویژه از طریق فرایند بولونیا در آموزش عالی، شتاب بخشید. از منظر تاریخی، مدرسه لاتینی در شهر لووچا در قرن پانزدهم میلادی تأسیس شد و انسان‌گرای انگلیسی لئونارد کاکس در سال ۱۵۲۰ به آنجا دعوت شد. در دوران سوسیالیستی پس از ۱۹۴۸، یک مدرسه عمومی نه‌ساله معرفی و آموزش دینی حذف شد. از سال ۱۹۹۰، نظام آموزشی از ایدئولوژی مارکسیستی فاصله گرفت و مدارس خصوصی و متنوع‌تر پدیدار شدند. تعطیلات کوتاه‌مدت‌تری نیز حول کریسمس و عید پاک، در فصل بهار، پاییز و در روزهای تعطیل رسمی برنامه‌ریزی می‌شود. سال تحصیلی به دو نیمسال تقسیم می‌شود؛ نیمسال اول در پایان ژانویه و نیمسال دوم پیش از تعطیلات تابستانی به پایان می‌رسد. دانش‌آموزان مقطع ابتدایی و متوسطه معمولاً روزانه حدود شش کلاس ۴۵ دقیقه‌ای دارند؛ تعداد کلاس‌ها برای دانش‌آموزان کم‌سن‌تر کمتر و برای بزرگ‌ترها بیشتر است. آموزش تأمین‌شده توسط دولت، از جمله کتاب‌های درسی و مواد آموزشی تا سطح دانشگاه، به‌طور کلی رایگان است، هرچند مدارس خصوصی شهریه دریافت می‌کنند. ارزشیابی در مدارس عادی بر پایه مقیاس عددی از ۱ (بهترین) تا ۵ (بدترین) انجام می‌گیرد. | ## بخش 2: آموزش در اسلواکی | دانش‌آموزان پایین‌تر از سطح دانشگاه، کارنامه‌ای با نمرات نهایی در پایان هر نیمسال دریافت می‌کنند. وزارت آموزش، علوم، پژوهش و ورزش جمهوری اسلواکی نهاد ناظر اصلی بر نظام آموزشی این کشور است. این وزارتخانه نه‌تنها مسئول راه‌اندازی مدارس، سازماندهی آموزش و نظارت بر کیفیت آن است، بلکه توسعه ورزش و فعالیت‌های فوق‌برنامه را نیز برعهده دارد. سازمان بازرسی مدارس دولتی (ŠŠI) نهاد نظارتی نظام آموزشی اسلواکی است که بر عملکرد و کیفیت آموزش در مدارس نظارت می‌کند. این کشور سالانه حدود ۴٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را صرف آموزش می‌کند که در مقایسه با میانگین کشورهای (۶٫۱ درصد) پایین‌تر است. حضور در کودکستان اجباری نیست، اما با نرخ ثبت‌نام بالا در سال‌های منتهی به دبستان روزافزون شده‌است. بر اساس مقررات اسلواکی، حضور در مهدکودک از سن پنج سالگی اجباری است که موجب شده‌است دوره اجباری آموزش ده ساله باشد (نه سال دبستان به علاوه یک سال پیش‌دبستانی). کودکستان‌ها نقش مهمی در آماده‌سازی کودکان برای آموزش رسمی دارند و بر رشد اجتماعی، عاطفی و شناختی از طریق یادگیری مبتنی بر بازی و فعالیت‌های ساختاریافته تمرکز دارند. مرحله اول آموزش ابتدایی (پایه‌های ۱–۴، سنین ۶–۱۰) این مرحله پایه‌های یادگیری آینده را بنا می‌نهد و بر سواد پایه، توانایی محاسبه و مهارت‌های اجتماعی تمرکز دارد. مرحله دوم آموزش ابتدایی (پایه‌های ۵–۹، سنین ۱۰–۱۵) این مرحله برنامه درسی را گسترش می‌دهد و دانش‌آموزان را برای آموزش متوسطه آماده می‌کند. دانش‌آموزان می‌توانند پایه‌های ۵–۹ دبستان عادی یا پایه‌های ۵–۸ (یا ۵–۹ بسته به نقطه ورود) گیمنازیوم هشت‌ساله را بگذرانند. به دلیل تغییرات جمعیتی و کاهش نرخ تولد، بسیاری از دبستان‌ها به‌ویژه در مناطق روستایی از حدود سال ۲۰۰۰ بسته یا ادغام شده‌اند. درس‌های ارائه‌شده در مرحله دوم آموزش ابتدایی عبارتند از: زبان اسلواکی و ادبیات (یا مجاری/اوکراینی در مدارس اقلیت‌های قومی) زبان‌های خارجی (معمولاً انگلیسی به علاوه انتخاب از آلمانی، فرانسوی، روسی یا اسپانیایی) ریاضیات (شامل هندسه) جغرافیا (طبیعی و سیاسی) زیست‌شناسی (شامل گیاه‌شناسی، جانورشناسی، زیست‌شناسی انسانی، زمین‌شناسی و علوم محیط‌زیست) شیمی فیزیک تاریخ دین یا اخلاق (انتخابی) تربیت بدنی آموزش موسیقی آموزش هنر آموزش فنی در کنار آموزش عادی، اسلواکی سنت «مدارس هنری ابتدایی» (základná umelecká škola) را دارد که کلاس‌های بعدازظهر فوق‌برنامه در موسیقی، هنرهای تجسمی، نمایش و رقص ارائه می‌دهند. این مدارس پرطرفدارند و شمار قابل توجهی از دانش‌آموزان دبستانی در آن‌ها شرکت می‌کنند. نسبت دانش‌آموزان در مدارس ویژه اسلواکی در میان کشورهای اروپای مرکزی و جنوب شرقی بالاترین است که بسیاری از کودکان اقلیت رُمی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مدارس متوسطه معمولاً چهار سال (پایه‌های ۹–۱۲، سنین ۱۵–۱۹) طول می‌کشند، هرچند گیمنازیوم‌ها می‌توانند برنامه‌های پنج‌ساله (دوزبانه) یا هشت‌ساله نیز داشته باشند. در اسلواکی انواع گوناگونی از مدارس متوسطه وجود دارد: آموزش عمومی (غیرحرفه‌ای): Gymnázium (گیمنازیوم/مدرسه دستور زبان/دبیرستان): برنامه‌های ۴ ساله، ۵ ساله (دوزبانه) یا ۸ ساله (سنین ۱۵–۱۹ یا ۱۰–۱۸) ارائه می‌دهد. آموزش حرفه‌ای در حوزه‌های خاص را فراهم می‌کند و دانش‌آموزان را برای آموزش عالی نیز آماده می‌سازد. هنرستان‌های موسیقی و هنرهای نمایشی (کنسرواتوار) نوع خاصی از آموزش متوسطه هستند که برنامه‌های ۶ یا ۸ ساله ارائه می‌دهند. همچنین گیمنازیوم شبانه‌روزی دوزبانه میلان هودژا در از گیمنازیوم‌های شناخته‌شده‌است. (GBAS) که در سال ۱۹۹۳ از طریق همکاری نزدیک وزارت آموزش اسلواکی و شورای بریتانیا تأسیس شد، به برنامه دوزبانه قوی انگلیسی-اسلواکی و نقشش در ترویج مناظره و فرصت‌های آموزش بین‌المللی برای دانش‌آموزان اسلواک شهرت دارد. | ## بخش 3: آموزش در اسلواکی | این آزمون شامل بخش‌های استاندارد خارجی و داخلی است و موضوعات آن شامل زبان و ادبیات اسلواکی، زبان خارجی، ریاضیات (اختیاری برای برخی انواع مدرسه) و درس‌های انتخابی است. بزرگ‌ترین و جامع‌ترین دانشگاه امروزی دانشگاه کمنیوس براتیسلاوا است که با تأسیس چکسلواکی در سال ۱۹۱۹ بنیان‌گذاری شد. قانون مؤسسات آموزش عالی (۲۰۰۲) سه نوع مؤسسه آموزش عالی را از هم متمایز می‌سازد: مؤسسات آموزش عالی دولتی: رایج‌ترین نوع که توسط قانون تأسیس می‌شوند و عمدتاً توسط دولت تأمین مالی می‌شوند. مؤسسات آموزش عالی ایالتی: شامل مدارس نظامی، پلیس و پزشکی که توسط وزارتخانه‌های مربوطه تأسیس و تأمین مالی می‌شوند. مؤسسات آموزش عالی خصوصی: توسط نهادهای غیردولتی تأسیس و تأمین مالی می‌شوند، اما نیاز به اعتباربخشی از وزارت آموزش دارند. شهریه در دانشگاه‌های دولتی برای شهروندان اسلواکی و دانشجویان اتحادیه اروپا برای برنامه‌های تدریس‌شده به زبان اسلواکی رایگان است. با این حال، برنامه‌های به زبان خارجی، به‌ویژه انگلیسی، معمولاً شهریه دریافت می‌کنند که بسته به رشته تحصیلی از حدود ۲٬۳۰۰ تا ۱۳٬۵۰۰ دلار آمریکایی در سال تحصیلی متغیر است. دانشجویان بین‌المللی خارج از اتحادیه اروپا معمولاً ملزم به پرداخت شهریه هستند، صرف نظر از زبان تدریس. پذیرش در آموزش عالی رقابتی است و آزمون‌های ورودی بسته به مؤسسه و برنامه متفاوت هستند. شمار قابل توجهی از دانشجویان اسلواکی نیز آموزش عالی را در خارج از کشور، به‌ویژه در جمهوری چک، دنبال می‌کنند که به نزدیکی زبانی، عوامل اقتصادی و شباهت‌های دو نظام آموزشی نسبت داده می‌شود. برنامه‌های آموزش عالی در اسلواکی بر اساس فرایند بولونیا ساختار یافته‌اند و سه مرحله اصلی دارند: مرحله اول: مدرک کارشناسی (bakalár, Bc.): ۳ تا ۴ سال. قانون مؤسسات آموزش عالی (۲۰۰۲) همچنین تمایزی میان این دو نوع برقرار می‌کند: مؤسسات آموزش عالی از نوع دانشگاهی: برنامه‌های تحصیلی در هر سه مرحله ارائه می‌دهند. مدارس غیردانشگاهی آموزش عالی: مدارس حرفه‌ای که عمدتاً مرحله اول را ارائه می‌دهند. سال تحصیلی در آموزش عالی از اول سپتامبر تا سی‌ویکم اوت ادامه دارد، هرچند تدریس معمولاً در ماه می یا ژوئن به پایان می‌رسد. اسلواکی (ECTS) را در سال ۱۹۹۸ پذیرفت تا انباشت و انتقال واحد را در برنامه‌های آموزش عالی استانداردسازی کند. در میان مدارک مورد توجه کارفرمایان، مدارک رشته‌های STEM با برتری مدارک فناوری اطلاعات، ترجیحاً از ، و مدارک مهندسی در رأس قرار دارند. کیفیت نظام آموزشی در آزمون‌های بین‌المللی PISA، دانش‌آموزان اسلواکی به‌طور میانگین نتایجی پایین‌تر از میانگین کشورهای (OECD) کسب کرده‌اند. در بخش تفکر خلاق این آزمون، دانش‌آموزان اسلواکی ۲۹ امتیاز در برابر میانگین ۳۳ امتیاز کشورهای OECD به دست آوردند. در ریاضیات ۱٫۷ درصد، در خواندن ۶٫۱ درصد و در علوم طبیعی ۴٫۷ درصد پایین‌تر از میانگین OECD بودند. | ## جمع‌بندی | همچنین گزارش‌ها نشان می‌دهد که پیشینه اجتماعی و اقتصادی خانواده تأثیر قابل‌توجهی بر نتایج فردی آموزش دارد.