موضوع مقاله: قفس آهنین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # قفس آهنین | مقدمه: قفس آهنین در جامعه‌شناسی مفهومی است که توسط ماکس وبر (۲۱ آوریل ۱۸۶۴–۱۴ ژوئن ۱۹۲۰) جامعه‌شناس آلمانی برای توصیف افزایش عقلانیت ذاتی در زندگی اجتماعی، به‌ویژه در جوامع سرمایه‌داری غرب بکار گرفته شد. | ## بخش 1: قفس آهنین | بر اساس این نظریه، «قفس آهنین» افراد را در نظام‌هایی به دام می‌اندازد که صرفاً بر اساس کارایی غایت‌شناسی، محاسبه عقلانی و کنترل است. وبر همچنین بوروکراتیزه کردن نظم اجتماعی را «شب قطبی تاریکی یخی» توصیف کرد.وبر، ماکس. اصطلاح اصلی آلمانی stahlhartes Gehäuse (لاک سخت فولادی) است که به «قفس آهنین» ترجمه شد، عبارتی که تالکوت پارسونز در سال ۱۹۳۰ در ترجمه «اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری» وبر در زبان انگلیسی بکار برد.پیتر باهر: "قفس آهنین" و "صدف به سختی فولاد": پارسونز، وبر و استعاره مسکن اشتلهارت در اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری، تاریخ و نظریه، جلد ۴۰، شماره ۲، صص ۱۵۳–۱۶۹، مه ۲۰۰۱، اخیراً توسط پژوهشگرانی که ترجمه مستقیم تر را ترجیح می‌دهند، انتخاب «لاک سخت فولادی» مورد تردید قرار گرفته‌است. وبر (در ترجمه پارسونز) نوشت: در دیدگاه باکستر مراقبت از کالاهای خارجی فقط باید مانند شنل روی شانه‌های قدیس سبک باشد که هر لحظه بتوان آن را به کناری انداخت ولی سرنوشت مقرر کرد شنل به «قفس آهنین» تبدیل شود.ماکس وبر:اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری، ۱۹۰۵ وبر به کنش اجتماعی و معنای ذهنی‌ای توجه داشت که انسان‌ها به کنش‌ها و تعامل خود در زمینه‌های اجتماعی خاص می‌دهند. او همچنین به ایده‌آلیسم باور داشت و بر اساس همین باور است که ما چیزها را فقط به سبب معنایی می‌شناسیم که برای آنها به کار می‌بریم. عرفی شدن و دین وبر می‌گوید: «مسیر توسعه مستلزم وارد کردن محاسبه به برادری سنتی است که جایگزین روابط مذهبی قدیمی می‌شود».وبر، ماکس: تاریخ عمومی اقتصاد، انتشارات دوور، ۲۰۰۳. کنش‌های اجتماعی به جای انواع قدیمی کنش‌های اجتماعی بر کارآمدی تبدیل می‌شود که مبتنی بر نسب یا خویشاوندی بود. به عقیده وبر، تغییر شکل قدیمی تحرک از نظر خویشاوندی به شکل جدید از نظر مجموعه‌ای از قوانین سخت، نتیجه مستقیم رشد انباشت سرمایه یعنی سرمایه‌داری بود.وبر، ماکس، تالکوت پارسونز و ره. اثرات بوروکراسی مشارکت‌های مثبت بوروکراسی‌ها از نظام فئودالی و موروثی‌گرایی متمایز بودند چون در آنها افراد بر اساس روابط شخصی ارتقاء می‌یافتند.موریسون، کنت، مارکس، دورکیم، وبر: شکل‌گیری‌های اندیشه اجتماعی مدرن، ویرایش دوم، انتشارات سیج با مسئولیت محدود، ۲۰۰۶، ص ۳۶۳. در بوروکراسی‌، مجموعه‌ای از قوانین وجود دارد که به وضوح تعریف شده و ارشدیت از طریق صلاحیت‌های فنی و کنترل انضباطی ارتقاء می‌یابد. وبر باورمند است که این امر بر جامعه مدرن و بر نحوه عملکرد امروزین ما به‌ویژه از نظر سیاسی تأثیر گذاشته‌است.کیلکلن، جان: "ماکس وبر: در مورد بوروکراسی"، دانشگاه مک‌کواری استرالیا، ۱۹۹۶. فرمالیسم بوروکراتیک اغلب با استعاره وبر از قفس آهنین مرتبط هست زیرا بوروکراسی بزرگترین بیان عقلانیت است. وبر نوشت بوروکراسی‌ها سازمان‌هایی هدف‌گرایند که بر اصول عقلانی مبتنی هستند و برای رسیدن به اهداف خود به کار می‌روند.همیلتون، پیتر: ماکس وبر: ارزیابی‌های انتقادی، ویرایش اول، راتلج، ۱۹۹۱. با این حال، وبر همچنین تشخیص می‌دهد محدودیت‌هایی در «قفس آهنین» چنین نظام بوروکراتیکی وجود دارد.ریتزر، جورج: جادوی دنیای افسون‌زده: انقلابی در ابزار مصرف، ویرایش دوم، کاج فورج، ۲۰۰۴، ص ۵۶. اثرات منفی بوروکراسی‌ها بوروکراسی‌ها مقادیر زیادی از قدرت را در تعداد کمی از مردم متمرکز می‌کنند که عموماً نظارتی ندارند.کندال، دایانا، جین ال. موری، و ریک لیندن: جامعه‌شناسی در دوران ما، ویرایش سوم، آموزش نلسون با مسئولیت محدود، ۲۰۰۴، ص ۱۹۰. وبر یاور داشت کسانی که سازمان‌ها را کنترل می‌کنند، کیفیت زندگی ما را نیز کنترل می‌کنند. | ## بخش 2: قفس آهنین | جایی که تعداد کمی از مقامات، صاحب قدرت سیاسی و اقتصادی هستند، بوروکراسی‌ها تمایل به ایجاد الیگارشی دارند. بوروکراتیزه کردن و عقلانیت بیشتر ممکن است «سرنوشت گریزناپذیر» باشد.وبر، ماکس: اقتصاد و جامعه: طرح کلی جامعه‌شناسی تفسیری، انتشارات دانشگاه کالیفرنیا، ۱۹۷۸، ص ۱۴۰۳. قفس آهنین بوروکراسی به این چند دلیل، قفس آهنین تکامل خواهد یافت و از نظر فنی جامعه منظم، زمخت و غیرانسانی خواهد شد. قفس آهنین مجموعه مقررات و قوانینی است که همه ما تابع آن هستیم و باید به آن پایبند باشیم.اشورث، ریچل، جورج بوین و ریک دلبریج: "فرار از قفس آهنین؟ تغییر سازمانی و فشارهای هم شکل در بخش دولتی." مجله پژوهش‌ها و نظریه مدیریت دولتی (۱۳۸۶)، ۷ آوریل ۲۰۰۸. بوروکراسی ما را در قفسی آهنین یک «آرمانشهر تکنولوژیک» قرار می‌دهد که به جای رهاسازی آزادی و توانایی فردی انسان، آن را محدودتر می‌سازد.بنحبیب، سیلا، و فرد آر. دالمایر: مناقشه اخلاق ارتباطی (مطالعاتی در اندیشه اجتماعی معاصر آلمان)، مطبوعات ام‌آی‌تی، ۱۹۹۰. چاره دیگری جز این شیوه نهادی نداریم.وبر، ماکس: مقالاتی در جامعه‌شناسی اقتصادی، اد. هنگامی که سرمایه‌داری به وجود آمد، همانند ماشینی بود که بدون گزینه جایگزین به آن کشیده می‌شدید.ماکس وبر: «اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری و نوشته‌های دیگر»، پیتر آر. قوانین بوروکراسی شامل موارد زیر است:وبر، ماکس: اقتصاد و جامعه: طرح کلی جامعه‌شناسی تفسیری، انتشارات دانشگاه کالیفرنیا، ۱۹۷۸، صص ۲۲۰–۲۲۱. هزینه‌های بوروکراسی «محاسبه منطقی … هر کارگری را به یک چرخ دنده در دستگاه بوروکراسی تقلیل می‌دهد و با مشاهده خود در این پرتو، فقط از خود می‌پرسد چگونه خود را تبدیل کند … به یک چرخ دنده بزرگتر … اشتیاق به بوروکراتیزه شدن در این جریان ما را به ناامیدی می‌کشاند.»وبر، ماکس: اقتصاد و جامعه: طرح کلی جامعه‌شناسی تفسیری، دانشگاه کالیفرنیا، ۱۹۷۸، صLIX. از دست دادن فردیت؛اسمارت، بری: مقاومت در برابر مک‌دونالدی شدن، انتشارات سیج با مسئولیت محدود، ۱۹۹۹، ص ۸۴. نیروی کار اکنون به کسی فروخته می‌شود که کنترل را در دست دارد، به جای اینکه صنعتگران و هنرمندان از نیروی کار خود بهره ببرند.وبر، ماکس: از ماکس وبر: مقالاتی در جامعه‌شناسی، ویرایش اول، راتلج، ۱۹۹۱، ص ۴۱۲. از دست دادن استقلال؛ دیگران ارزش خدمات یک فرد را تعیین می‌کنند.بوکوک، کری: در چنگال آزادی: قانون و مدرنیته در ماکس وبر، انتشارات دانشگاه تورنتو، ۲۰۰۰، ص ۶۵. افراد وسواس زیادی برای رفتن به موقعیت‌های بزرگتر و بهتر پیدا می‌کنند ولی همیشه شخص دیگری ارزش دستاوردهای آنها را تعیین می‌کند.وبر، ماریان: ماکس وبر: زندگینامه، تراکنش، ۱۹۸۸، ص ۴۲۷. عدم آزادی فردی؛ افراد دیگر نمی‌توانند در یک جامعه شرکت کنند مگر اینکه به یک سازمان در مقیاس بزرگ تعلق داشته باشند. جایی که در ازای دست کشیدن از تمایلات شخصی خود برای انطباق با اهداف بوروکراسی، وظایف خاصی به آنها داده می‌شود.گروسکی، دیوید بی. | ## بخش 3: قفس آهنین | قشربندی اجتماعی: طبقه، نژاد و جنسیت در دیدگاه جامعه شناختی، ویرایش دوم، انتشارات وست ویو، ۲۰۰۰، ص ۸۲۵. و اکنون از مرجع قانونی پیروی می‌کنند.تامپسون، گراهام، جنیفر فرانسیس، روزالیند لواسیک، و جرمی سی. میچل، ویراستاران: بازارها، سلسله مراتب و شبکه‌ها: هماهنگی زندگی اجتماعی، انتشارات سیج با مسئولیت محدود، ۱۹۹۱، ۱۱۹. تخصصی با تخصص، جامعه بیشتر وابسته به هم می‌شود و هدف مشترک کمتری دارد.باورمن، مایکل: بازار فضیلت: اخلاق و تعهد در یک جامعه لیبرال، انتشارات اسپرینگر، ۲۰۰۲، صص ۱۳–۱۵. در مفهوم اجتماع ضرر وجود دارد زیرا هدف بوروکراسی‌ها این است که کار را به نحو احسن انجام دهند.اسلیپ، ساموئل: عوامل درمانی در روان درمانی پویا، شرکت مک‌گراو هیل، ۱۹۸۱، ص ۲۵۶. نظام‌های سیاسی تطبیقی: عملکرد سیاست و تغییر اجتماعی، ام ای شارپ، ۱۹۹۴، صص ۱۶۲–۱۶۴. همچنین بر نظم سیاسی جامعه و دولت‌ها تأثیر می‌گذارد زیرا بوروکراسی‌ها برای تنظیم این سازمان‌ها ساخته شده‌اند ولی فساد یک موضوع باقی مانده‌است.ترنر، برایان اس: "ماکس وبر در مورد فردگرایی، بوروکراسی و استبداد: اقتدارگرایی سیاسی و سیاست معاصر." سازمان‌دهی مدرنیته: دیدگاه‌های وبری جدید در مورد کار، سازمان‌ها و جامعه. هدف بوروکراسی یک پیگیری یکجانبه داردبوکوک، کری: در چنگال آزادی: قانون و مدرنیته در ماکس وبر، انتشارات دانشگاه تورنتو، ۲۰۰۰، ص ۱۶۵. آنچه که ممکن است برای سازمان مناسب باشد شاید برای کل جامعه مناسب نباشد که بعداً می‌تواند به آینده بوروکراسی آسیب برساند.مهشواری، شیرام: فرهنگ لغت مدیریت دولتی، کتاب سنگام با مسئولیت محدود، ۲۰۰۲، صص ۷۲–۷۵. عقلانیت رسمیولفگانگ مومسن: نظریه سیاسی و اجتماعی ماکس وبر: مقالات گردآوری شده، انتشارات دانشگاه شیکاگو، ۱۹۸۹، ص ۱۵۵. هنگامی که بوروکراسی ایجاد می‌شود، کنترل غیرقابل نابودی است.همیلتون، پیتر: ماکس وبر: ارزیابی‌های انتقادی. مسخ شخصیت به این دلیل رخ می‌دهد که موقعیت‌های فردی در نظر گرفته نمی‌شوند.هس، بت بی. در یک جامعه بوروکراتیک پیشرفته صنعتی همه چیز حتی مردم بخشی از ماشین در حال گسترش می‌شود. بحث در مورد بوروکراسی وبر استدلال می‌کند که بوروکراسی‌ها بر ساختار اجتماعی جامعه مدرن تسلط یافته‌اند؛هایدن، گوران، جولیوس کورت، و کنت میز: ایجاد حس حاکمیت: شواهد تجربی از شانزده کشور در حال توسعه، انتشارات لین رینر، ۲۰۰۴، ص ۲۱. عقلانیت اقتدار قدرت‌های جادویی را از بین برد ولیا نظم دستگاهی مانند بوروکراسی را نیز به وجود می‌آورد که در نهایت همه نظام‌های اعتقادی را به چالش می‌کشد.وبر، ماکس: از ماکس وبر: مقالاتی در جامعه‌شناسی، ویرایش اول، انتشارات راتلج، ۱۹۹۱، صxxiv. توجه به این نکته حائز اهمیت است که به گفته وبر، جامعه این نظام‌های بوروکراتیک را راه اندازی می‌کند و تغییر آنها بر عهده جامعه است. | ## جمع‌بندی | وبر استدلال می‌کند تغییر یا شکستن این بوروکراسی‌ها بسیار دشوار است ولی اگر آنها واقعاً از منظر اجتماعی ساخته شده‌اند، جامعه باید بتواند مداخله کند و نظام را تغییر دهد.