موضوع مقاله: بهداشت و درمان در پاکستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بهداشت و درمان در پاکستان | مقدمه: مراقبت‌های بهداشتی عمدتاً از طریق مکانیسم‌های خاص بیماری که به صورت عمودی مدیریت می‌شوند، ارائه می‌شود. | ## بخش 1: بهداشت و درمان در پاکستان | نهادهای مختلفی که مسئول این امر هستند عبارتند از: ادارات بهداشت استانی و منطقه‌ای، سازمان‌های شبه‌دولتی ، مؤسسات تأمین اجتماعی ، سازمان‌های غیردولتی (NGO) و بخش خصوصی. بخش بهداشت این کشور همچنین با نابرابری‌های شهری-روستایی در ارائه خدمات درمانی و عدم تعادل در نیروی کار بهداشتی، با مدیران بهداشتی، پرستاران، پیراپزشکان و ماماهای ماهر ناکافی در مناطق پیرامونی، مشخص می‌شود. در بودجه بهداشت، کل هزینه سرانه بهداشت در سال 2021 تنها 28.3 میلیارد دلار بود که 1.4٪ از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل می‌دهد. طبق قانون اساسی، سلامت در درجه اول مسئولیت دولت استانی است، به جز در مناطق تحت مدیریت فدرال. ارائه مراقبت‌های بهداشتی به طور سنتی به طور مشترک توسط دولت‌های فدرال و استانی اداره می‌شود و بخش‌ها عمدتاً مسئول اجرا هستند. ارائه خدمات از طریق خدمات پیشگیرانه، ارتقا دهنده، درمانی و توانبخشی سازماندهی می‌شود. از سوی دیگر، خدمات پیشگیرانه و ارتقا دهنده عمدتاً از طریق برنامه‌های مختلف ملی ارائه می‌شوند؛ و کارکنان بهداشت جامعه از طریق مراکز مراقبت‌های بهداشتی اولیه و فعالیت‌های ترویجی با جوامع در ارتباط هستند. دولت از طریق یک سیستم ارائه مراقبت‌های بهداشتی سه لایه و طیف وسیعی از مداخلات بهداشت عمومی، مراقبت‌های بهداشتی را ارائه می‌دهد. برخی از سازمان‌های دولتی/نیمه دولتی مانند نیروهای مسلح، سوئی گس، WAPDA، راه‌آهن، بنیاد فوجی، موسسه تأمین اجتماعی کارمندان و NUST از طریق سیستم خود، خدمات بهداشتی را به کارمندان و افراد تحت تکفل آنها ارائه می‌دهند، با این حال، این سازمان‌ها در مجموع حدود 10٪ از جمعیت را پوشش می‌دهند. بخش خصوصی سلامت شامل گروه متنوعی از پزشکان، پرستاران، داروسازان، درمانگران سنتی، فروشندگان دارو و همچنین تکنسین‌های آزمایشگاه، مغازه‌داران و متخصصان فاقد صلاحیت است. مؤسسات بهداشت عمومی که به مسائل حیاتی سلامت می‌پردازند، اغلب تنها در شهرها و مناطق بزرگ مستقر هستند. به دلیل نبود این مؤسسات در مناطق روستایی و دورافتاده و همچنین هزینه‌های حمل‌ونقل، افراد فقیر در این مناطق معمولاً به پزشکان خصوصی مراجعه می‌کنند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که نظام بهداشت خصوصی پاکستان از نظر کیفیت خدمات و رضایت بیماران عملکرد بهتری نسبت به بخش دولتی دارد و حدود ۷۰٪ از جمعیت کشور توسط بخش خصوصی خدمات دریافت می‌کنند. بخش خصوصی درمان از طریق سیستم دریافت هزینه در برابر خدمت فعالیت می‌کند که شامل بیمارستان‌ها، پزشکان، درمانگران هومیوپاتی، حکیم‌ها و شفادهندگان روحانی بدون نظارت و مقررات است. در مناطق شهری، برخی مشارکت‌های دولتی-خصوصی برای امتیازدهی به مراکز خصوصی و همکاری در ارائه خدمات درمانی وجود دارد. با این حال، سازوکارهای نظارتی بسیار محدودی برای کنترل کیفیت، استانداردها، اصول اخلاقی، یا قیمت‌ها در بخش درمان خصوصی وجود دارد که این امر به نابرابری در خدمات بهداشتی منجر می‌شود. با وجود اینکه پرستاران نقش کلیدی در حوزه مراقبت‌های بهداشتی هر کشوری دارند، پاکستان تنها ۱۰۵٬۹۵۰ پرستار برای خدمت به جمعیتی برابر با ۲۴۱٫۴۹ میلیون نفر دارد، که بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) نشان‌دهنده کمبود پرستار است. بر اساس «بررسی اقتصادی پاکستان» (۲۰۲۰–۲۱)، این کشور ۱٫۲ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را صرف مراقبت‌های بهداشتی می‌کند که کمتر از میزان توصیه‌شده سازمان جهانی بهداشت یعنی ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی است. چاقی چاقی در پاکستان یکی از مسائل سلامت عمومی است که تنها در چند سال اخیر مورد توجه قرار گرفته است. شهرنشینی، رژیم غذایی ناسالم و پرانرژی (با میزان بالای روغن و چربی در آشپزی پاکستانی)، و همچنین تغییر سبک زندگی از جمله عوامل اصلی مؤثر در افزایش چاقی در این کشور به‌شمار می‌روند. بر اساس فهرستی از «چاق‌ترین کشورهای جهان» که توسط فوربز منتشر شده، پاکستان از میان ۱۹۴ کشور در رتبهٔ ۹۹ قرار دارد؛ به‌طوری‌که ۲۲٫۲ درصد از افراد بالای ۱۵ سال از آستانهٔ چاقی عبور کرده‌اند. این نسبت با نتایج سایر مطالعات نیز هم‌خوانی دارد، که بیان می‌کنند از هر چهار بزرگسال پاکستانی، یک نفر دارای اضافه‌وزن است. طبق مقاله‌ای منتشرشده در پایگاه PubMed، در پاکستان ۲۵ درصد از مردم یا چاق هستند یا اضافه‌وزن دارند. همچنین، بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۱۶، ۳٫۳ درصد از مردان و ۶٫۴ درصد از زنان پاکستانی با مشکل چاقی مواجه‌اند. تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که در شهرهای بزرگ پاکستان زندگی می‌کنند، در مقایسه با ساکنان مناطق روستایی، بیشتر در معرض خطرات چاقی هستند. طبق یک مطالعه، چربی برای افراد آسیای جنوبی خطرناک‌تر از سفیدپوستان است، زیرا چربی به جای پوست، تمایل دارد به اندام‌هایی مانند کبد بچسبد. [ نیازمند منبع ] سوء تغذیه سوءتغذیه یکی از مهم‌ترین مشکلات سلامت عمومی در پاکستان است، به‌ویژه در میان کودکان. بررسی‌های ملی نشان می‌دهد که طی نزدیک به سه دهه، نرخ کوتاه‌قدی و کم‌تغذیهٔ حاد در کودکان زیر پنج سال تقریباً بدون تغییر باقی مانده است—به‌ترتیب ۴۵ درصد و ۱۶ درصد. همچنین، در سطح ملی، تقریباً ۴۰ درصد از این کودکان دچار کم‌وزنی هستند و حدود ۹ درصد نیز با مشکل «wasting» مواجه‌اند؛ بیماری‌ای که در آن بافت‌های عضلانی و چربی بدن به‌دلیل سوءتغذیه تحلیل می‌روند. در همین راستا، حدود ۴۲ درصد از زنان پاکستانی در سنین باروری طبق «پیمایش ملی تغذیه ۲۰۱۸» دچار کم‌خونی هستند، که این رقم در مناطق روستایی اندکی بالاتر از مناطق شهری است. کم‌خونی در اغلب موارد ناشی از کمبود آهن در رژیم غذایی است و می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت مادران و نوزادان به‌همراه داشته باشد. این آمارها نشان‌دهندهٔ نیاز فوری به مداخلات تغذیه‌ای، آموزشی، و بهداشتی در سطح ملی هستند. یکی از عوامل مؤثر در این مسئله، ناامنی غذایی است؛ برنامه جهانی غذا تخمین می‌زند که تقریباً از هر دو پاکستانی، یک نفر در معرض خطر ناامنی غذایی است. این امر به نوبه خود می‌تواند تا حدودی به شهرنشینی سریع و مهاجرت‌های گسترده ناشی از جدایی بزرگ هند و پاکستان و مشکلات ناشی از آن در زیرساخت‌ها و دولت و همچنین سایر عوامل نسبت داده شود. این وضعیت عمدتاً ناشی از کمبود مواد مغذی است که در اثر ابتلا به بیماری‌هایی مانند اسهال، دیسانتری (اسهال خونی)، و سایر بیماری‌های منتقل‌شونده از طریق آب از بدن دفع می‌شوند. این بیماری‌ها نه‌تنها سلامت فرد را تهدید می‌کنند، بلکه چرخهٔ تغذیه و رشد را مختل کرده و به‌ویژه در کودکان، آثار بلندمدت جسمی و شناختی به‌جا می‌گذارند. | ## بخش 2: بهداشت و درمان در پاکستان | به گفتهٔ دکتر صفدر، مدیر برنامهٔ علوم تغذیه در دانشگاه علوم پزشکی داو (DUHS) و رئیس انجمن تغذیه و رژیم‌درمانی پاکستان (PNDS)، «تنها ۹۹ مقالهٔ پژوهشی در حوزهٔ تغذیه بین سال‌های ۱۹۶۵ تا ۲۰۰۳ در پاکستان منتشر شده است». این آمار ناچیز نشان‌دهندهٔ خلأ جدی در تولید دانش بومی و مستندات علمی است که می‌تواند پایهٔ تصمیم‌گیری‌های سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان سلامت، و نهادهای بین‌المللی در زمینهٔ بهبود وضعیت تغذیه در کشور باشد. سیگار کشیدن کشیدن سیگار در پاکستان قانونی است، اما در برخی شرایط خاص ممنوع اعلام شده است. بر اساس آمار سال مالی ۲۰۱۴، مصرف روزانهٔ سیگار در این کشور به ۱۷۷ میلیون نخ در روز می‌رسید. طبق نتایج «پیمایش جمعیتی و سلامت پاکستان»، ۴۶ درصد از مردان و ۵٫۷ درصد از زنان در این کشور دخانیات مصرف می‌کنند. این عادت بیشتر در میان جوانان و کشاورزان رایج است و تصور می‌شود که عامل بروز مشکلات متعدد سلامتی و مرگ‌ومیر در کشور باشد. مصرف دخانیات با بیماری‌های گوناگونی در افراد سیگاری مرتبط است، از جمله بیماری‌های قلبی، ریوی، و انواع سرطان. گفته می‌شود که پاکستان بالاترین میزان مصرف دخانیات در جنوب آسیا را دارد، هرچند این ادعا نیازمند منبع معتبر برای تأیید است. این وضعیت نشان‌دهندهٔ ضرورت مداخلات بهداشتی، آگاهی‌بخشی عمومی، و سیاست‌گذاری‌های محدودکننده برای کاهش مصرف دخانیات در سطح ملی است. اعتیاد به مواد مخدر در چند دهه گذشته، اعتیاد به مواد مخدر در پاکستان به طور تصاعدی افزایش یافته است. میزان سوءمصرف مواد مخدر تزریقی نیز در پاکستان به طور قابل توجهی افزایش یافته است و نگرانی‌هایی را در مورد همه‌گیری HIV ایجاد کرده است. با وجود افزایش نگران‌کنندهٔ مشکل اعتیاد، واکنش دولت پاکستان در بهترین حالت حداقلی بوده است. تعداد اندکی برنامهٔ فعال در کشور برای کمک به معتادان وجود دارد و قاچاق و دسترسی به مواد مخدر تقریباً بدون کنترل باقی مانده است. این وضعیت نه‌تنها سلامت عمومی را تهدید می‌کند، بلکه پیامدهای اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای نیز به‌همراه دارد، از جمله افزایش جرم، فروپاشی خانواده‌ها، و فشار بر نظام درمانی. نیروی مبارزه با مواد مخدر ، نهاد دولتی مسئول مقابله با قاچاق و مصرف مواد مخدر در پاکستان است. این روند نگران‌کننده را می‌توان به تعامل پیچیده عوامل مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نسبت داد. برای جلوگیری از تشدید این مشکل، ضروری است برای اجرای اقدامات پیشگیرانه با هدف مقابله با علل ریشه‌ای و مهار گسترش بیشتر اعتیاد به مواد مخدر در کشور. در سال ۲۰۱۵، نرخ جهانی خودکشی ۹٫۵ مورد به‌ازای هر ۱۰۰٬۰۰۰ نفر بود (در سال ۲۰۰۸ این رقم ۱۱٫۶ بود). این آمار نشان می‌دهد که اگرچه خودکشی در پاکستان نسبت به بسیاری از کشورها کمتر است، اما همچنان بخشی از مرگ‌های قابل پیشگیری را شامل می‌شود و نیازمند توجه در حوزهٔ سلامت روان و حمایت اجتماعی است. نرخ مرگ و میر پاکستان، همانطور که توسط بانک جهانی ارائه شده است، در سال ۲۰۱۶، ۷.۲۸ نفر در هر ۱۰۰۰ نفر بوده است (پایین‌ترین نرخ در دوره ۲۰۰۶-۲۰۱۸). در سال ۲۰۱۵، نرخ خودکشی در پاکستان تقریباً ۱.۴ مرگ در هر ۱۰۰۰۰۰ نفر بود که یک هفتم میانگین جهانی است. سرطان در میان کشورهای آسیایی، پاکستان بالاترین نرخ ابتلا به سرطان پستان و سرطان تخمدان را دارد. یافته‌های ژنتیکی نشان می‌دهند که جهش‌های ژن BRCA1 و BRCA2 سهم قابل‌توجهی در بروز موارد ارثی این دو نوع سرطان و همچنین در موارد ابتلا در سنین پایین دارند. سرطان پستان رایج‌ترین نوع سرطان در پاکستان است و مطالعات مختلف نشان می‌دهند که سالانه نزدیک به ۴۰٬۰۰۰ زن در اثر این بیماری جان خود را از دست می‌دهند. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، نرخ ابتلا به سرطان پستان در پاکستان رو به افزایش است و حتی زنان جوان را نیز بی‌نصیب نگذاشته است. این روند نگران‌کننده، نیازمند اقدامات فوری در زمینهٔ غربالگری، آموزش عمومی، و دسترسی به خدمات درمانی مؤثر است. سلامت و حقوق باروری انگ زدن به سلامت باروری از طریق هنجارهای اجتماعی-فرهنگی همچنان یکی از بخش‌های توسعه نیافته سیستم سلامت در پاکستان است. طبق گزارش صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، دسترسی ناکافی به سلامت جنسی و باروری، زنان را از حق انتخاب‌های حیاتی در مورد بدن و آینده خود محروم می‌کند و بر رفاه خانواده تأثیر می‌گذارد. سلامت باروری ضعیف نوجوانان منجر به فرزندآوری و والدین شدن زودهنگام، عوارض بارداری، مرگ و میر مادران و معلولیت می‌شود. طبق مطالعه شورای جمعیت، پاکستان نوجوانان و جوانان در پاکستان در معرض خطر سلامت باروری ضعیف هستند که پیامدهای منفی متعددی برای نوجوانان و جوانان و برای کل جامعه دارد. پسران و دختران جوان از حقوق خود به عنوان جوان آگاه‌تر هستند، اما اطلاعات زیادی در مورد حقوق سلامت باروری خود ندارند. نوجوانان و جوانان در دسترسی به خدمات سلامت جنسی و باروری با موانعی مانند نیاز به همراهی یکی از اعضای بزرگتر خانواده مواجه هستند. پیشینه اجتماعی-فرهنگی این کشور، بحث در مورد سلامت باروری را دلسرد می‌کند و ارائه آموزش جنسی و آگاهی در مورد بیماری‌های مقاربتی را دشوار می‌سازد. طبق آخرین نظرسنجی جمعیتی و سلامت پاکستان در سال‌های ۲۰۱۷-۲۰۱۸، نسبت مردان و زنان جوان متأهل که در مورد HIV/AIDS شنیده‌اند یا دانش جامعی در مورد آن دارند، بسیار کم است. درصد مردان و زنانی که در پاکستان درباره اچ‌آی‌وی/ایدز شنیده‌اند ( منبع ) جنسیتسندرصدمرد۱۵-۱۹ سال۲۲.۳زن۱۵-۱۹ سال۱۳.۲مرد۲۰-۲۴ سال۵۱.۸زن۲۰-۲۴ سال۲۱.۵مرد۲۵-۲۹ سال۶۳.۳زن۲۵-۲۹ سال۳۴.۷ سلامت مادران نوجوان و فرزندانشان در مقایسه با مادران مسن‌تر، مادران نوجوان در پاکستان سه برابر بیشتر احتمال دارد که کم‌خونی داشته باشند و شاخص توده بدنی قبل از بارداری پایین‌تری داشته باشند. در نتیجه این، نوزادان آنها بیشتر مستعد زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد هستند و خطر مرگ نوزاد در آنها بیشتر است. | ## بخش 3: بهداشت و درمان در پاکستان | بخش‌های مراقبت‌های ویژه کودکان فقط در شهرهای بزرگ موجود است که «هزینه مراقبت‌های ویژه بالا و فقط برای گروه‌های درآمدی متوسط رو به بالا مقرون به صرفه است.» تا سال 2015، هیچ داده‌ای در مورد کودکان پاکستانی بدحال در بخش مراقبت‌های ویژه کودکان وجود نداشت. تنظیم خانواده اگرچه استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری و سایر روش‌های مدرن پیشگیری از بارداری در سال‌های اخیر افزایش یافته است، اما پاکستان هنوز نرخ باروری بالایی دارد. سطح دانش تنظیم خانواده با افزایش سن به طور پیوسته افزایش می‌یابد، از حدود 91 درصد زنان در گروه سنی 15 تا 19 سال به نزدیک به 99 درصد در بین زنان 25 تا 29 سال. اما سطح دانش در مناطق مختلف کشور بسیار متفاوت است، به طوری که بلوچستان و سند کمترین نسبت زنان با آگاهی از روش‌های پیشگیری از بارداری را دارند و به طور شگفت‌آوری در مناطق قبیله‌ای تحت مدیریت فدرال، نسبت بسیار بالایی از زنان، حتی بالاتر از پنجاب و اسلام‌آباد ، حداقل از یک روش پیشگیری از بارداری اطلاع دارند. سلامت روان سلامت روان در پاکستان عمدتاً نادیده گرفته می‌شود، جایی که 10 تا 16 درصد از جمعیت، بیش از 14 میلیون نفر، از بیماری‌های روانی یا روانپزشکی خفیف تا متوسط رنج می‌برند. این ارقام احتمالاً شامل تعداد زیادی از افرادی که هرگز به روانشناس مراجعه نکرده‌اند و به دلیل انگ اجتماعی در پاکستان، نیاز به مشاوره روانشناس را به شدت انکار می‌کنند، نمی‌شود. وقتی پاکستان در سال ۱۹۴۷ تأسیس شد ، این کشور تازه تأسیس ، قانون جنون ۱۹۱۲ را که در هند تحت سلطه بریتانیا اجرا می‌شد، ادامه داد. تمرکز این قانون بیشتر بر بازداشت بود تا درمان و با پیشرفت در درمان، به ویژه معرفی داروهای روان‌گردان ، نیاز به قوانین به‌روز شده احساس می‌شد، اما تا سال ۲۰۰۱ طول کشید تا قانون جنون ۱۹۱۲ با فرمان سلامت روان ۲۰۰۱ جایگزین شود. پس از هجدهمین اصلاحیه قانون اساسی پاکستان ، سلامت به جای یک موضوع فدرال، به یک موضوع استانی تبدیل شد. در 8 آوریل 2010، اداره فدرال سلامت روان منحل شد و مسئولیت‌ها به استان‌ها واگذار شد و وظیفه آنها تصویب قوانین مناسب سلامت روان از طریق مجالس مربوطه‌شان شد. فقط استان‌های سند و پنجاب قانون سلامت روان دارند و نیاز مبرمی به چارچوب‌های قانونی مشابه در سایر استان‌ها برای حمایت از حقوق افراد مبتلا به بیماری روانی وجود دارد. طرح آمادگی در برابر بلایا/اضطراری برای سلامت روان آخرین بار در سال 2006 مورد بازنگری قرار گرفت هیچ سیاستی وجود ندارد که از حقوق افرادی که محکوم می‌شوند اما بیمار روانی هستند، محافظت کند. اخیراً، دیوان عالی پاکستان حکم داده است که اسکیزوفرنی در تعریف قانونی اختلالات روانی قرار نمی‌گیرد و راه را برای اعدام یک مرد بیمار روانی که به جرم قتل محکوم شده است، هموار می‌کند. خدمات مراقبت از سلامت روان بودجه اختصاص داده شده به سلامت روان 0.4٪ از کل هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی است. تعداد مرکز سرپایی سلامت روان ۴۳۵۶ و تعداد مراکز درمان روزانه سلامت روان ۱۴ مرکز است. ۱۸ سازمان مردم‌نهاد در کشور در فعالیت‌های کمک‌های فردی مانند مشاوره، اسکان یا گروه‌های حمایتی فعالیت دارند. از این تعداد، ۴۵٪ برای مراکز سلامت روان دولتی و ۵۱٪ با سازمان‌های غیردولتی و سایر مؤسسات خصوصی کار می‌کنند، در حالی که ۴٪ در هر دو بخش کار می‌کنند. بار بیماری سلامت روان بار اختلالات روانی از نظر سال‌های زندگی تعدیل‌شده با معلولیت (به ازای هر 100000 نفر جمعیت) 2430 است. مشکلات رایج سلامت روان در جمعیت روستایی و شهری شناسایی شده است که به نظر می‌رسد ارتباط مثبتی با ناملایمات اجتماعی-اقتصادی ، مشکلات ارتباطی و فقدان حمایت اجتماعی دارد. به نظر می‌رسد اختلالات افسردگی و اضطراب بیشترین شیوع را دارند و پس از آن اختلال دوقطبی ، اسکیزوفرنی ، اختلالات روان‌تنی ، اختلال وسواس فکری-عملی و اختلال استرس پس از سانحه قرار دارند. درصد DALYs مربوط به اختلالات روانی شایع در پاکستان اختلالات روانیدالیسروان‌گسیختگی۰.۳۶٪اختلالات مصرف الکل۰.۴۷٪اختلالات مصرف مواد مخدر۰.۷۰٪اختلالات افسردگی۱.۲۸٪اختلالات دوقطبی۰.۲۷٪اختلالات اضطرابی۰.۸۹٪اختلالات خوردن۰.۰۶٪طیف اوتیسم۰.۳۳٪اختلال کم‌توجهی بیش‌فعالی۰.۰۱٪اختلال سلوک۰.۲۶٪معلولیت ذهنی۰.۲۱٪سایر اختلالات روانی.۰.۳۲٪ افسردگی اغلب در سنین پایین شروع می‌شود و زنان را بیشتر از مردان تحت تأثیر قرار می‌دهد. افسردگی همچنین توانایی مادر را برای مراقبت از فرزندش محدود می‌کند و می‌تواند به طور جدی بر رشد و نمو کودک تأثیر بگذارد. یک مطالعه نشان داد که قرار گرفتن در معرض پریشانی روانی مادر با سوء تغذیه در نوزادان 9 ماهه در مناطق شهری پاکستان مرتبط است. طبق آمار اخیر منتشر شده توسط یک وب‌سایت خبری، تقریباً 36 درصد از مردم پاکستان از اضطراب و افسردگی رنج می‌برند. علاوه بر این، به دلیل همه‌گیری اخیر، فقر و بیکاری نیز افسردگی، اضطراب و میزان خودکشی را افزایش می‌دهد. سالانه تقریباً 18000 نفر در پاکستان خودکشی می‌کنند در حالی که تعداد اقدام به خودکشی تقریباً چهار برابر بیشتر از این ارقام است. طبق گزارش خلاصه فنی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) در سال ۲۰۱۲ در مورد مصرف مواد مخدر در پاکستان، شیوع سالانه مصرف مواد مخدر در پاکستان ۵.۸ درصد یا ۶.۴۵ میلیون نفر از جمعیت ۱۵ تا ۶۴ ساله پاکستان در سال ۲۰۱۲ مواد مخدر مصرف کرده‌اند. کانابیس رایج‌ترین ماده مخدر مصرفی با شیوع سالانه ۳.۶ درصد یا تقریباً چهار میلیون نفر است. پس از کانابیس، آرام‌بخش‌ها و مسکن‌هایی مانند بنزودیازپین‌ها ، هروئین ، تریاک و سایر مواد افیونی قرار دارند. این انگ اجتماعی با اعتقاد عمومی به درمان‌های معنوی - بیرون راندن ارواح شیطانی، آزمایش داروهای گیاهی - و عدم آگاهی در مورد علل، علائم و درمان‌های بیماری‌های روانی تقویت می‌شود. حتی زمانی که بیماران علائم خود را تشخیص می‌دهند، بر انگ اجتماعی غلبه می‌کنند، حمایت خانواده‌های خود را جلب می‌کنند و به دنبال کمک پزشکی می‌روند، مراکز مراقبت‌های بهداشتی روانی کافی وجود ندارد. نتیجه‌گیری می‌شود که واکنش سیستم مراقبت‌های بهداشتی در پاکستان برای مواجهه با چالش‌های فعلی کافی نیست و تغییراتی در سیاست‌ها مورد نیاز است. مراقبت‌های سلامت روان باید به عنوان یک خدمت اصلی در مراقبت‌های اولیه گنجانده شود و توسط خدمات تخصصی پشتیبانی شود. نیاز مبرمی به ارائه آموزش کافی برای پزشکان عمومی و آموزش‌های تکمیلی برای متخصصان سلامت روان برای برآوردن نیازهای فعلی وجود دارد. | ## جمع‌بندی | یک شبکه همکاری بین ذینفعان در بخش دولتی و خصوصی و همچنین سازمان‌های غیردولتی مورد نیاز است که مراقبت‌های سلامت روان را ارتقا داده و از تغییرات در سیاست‌های سلامت روان حمایت کند.