موضوع مقاله: هارتموت اسر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هارتموت اسر | مقدمه: هارتموت اسر ؛ (زادۀ ۲۱ دسامبر ۱۹۴۳ در الند هارتس) آلمان؛ یک پژوهشگر مهاجر آلمانی و استاد جامعه‌شناسی و فلسفه علم در دانشگاه مانهایم است. | ## بخش 1: هارتموت اسر | او در اثر مقدماتی خود با عنوان «جامعه‌شناسی: اصول کلی» که در سال ۱۹۹۳ منتشر شد، و در مجموعه شش جلدی «جامعه‌شناسی: اصول تخصصی» که از سال ۱۹۹۹ به بعد منتشر شد، رویکرد خود را به روش‌شناسی خُردگرا در علوم اجتماعی ارائه می‌دهد که به سمت نظریه انتخاب عقلانی («انتخاب عقلانی») گرایش دارد. نظریه به گفته اسر، وظیفه جامعه‌شناسی تنها توصیف دقیق فرآیندها و نظام‌های اجتماعی نیست بلکه وظیفه اصلی جامعه‌شناسی همچنین تبیین رویدادهای اجتماعی، یعنی شناسایی علل آنهاست. برای این منظور، اسر «مدل تبیین جامعه‌شناختی (MSE)» را توسعه می‌دهد که پبشتر از او، دیوید مک کللند، جیمز ساموئل کلمن و زیگوارت لیندنبرگ آن را ارائه کرده بودند. بنابراین، جامعه‌شناسی باید به این پرسش پاسخ دهد که چرا رویدادهای اجتماعی در یک مورد خاص به وجود آمدند، تداوم یافتند و تغییر کردند. ویژگی خاص این مدل این است که در مورد همه ساختارهای اجتماعی (از جمله جامعه جهانی) کاربرد دارد. هدف آنست که این موارد را نه در تجلیات تاریخی آنها، بلکه در شکل کلی معمول آنها توضیح دهد. تمرکز این تبیین بر کنشگر نیست، بلکه بر پویایی‌های تعامل چندین کنشگر و همچنین ساختار اجتماعی است که هم این تعامل را ممکن می‌سازد و هم از آن پدیدار می‌شود. یکی از اجزای این تبیین، تبیین قانونمند انتخاب‌های کنش کنشگران فردی است که پویایی ساختارهای اجتماعی را حفظ و تولید می‌کنند.ر.ک. فرضیه اولیه اسر به شرح زیر است: افراد دیگر فقط زمانی توجه دریافت می‌کنند که برای اعمال خود فرد مهم شوند. یعنی کنشی که در آن کنشگران اعمال خود را به اعمال دیگران مرتبط یا جهت می‌دهند (همچنین به کنش اجتماعی ماکس وبر مراجعه کنید). | ## بخش 2: هارتموت اسر | این امر باعث ایجاد قوانین اساسی رسمی و قوانین معتبر اجتماعی برای همکاری کنشگران در موقعیت‌های اجتماعی می‌شود. کنشگران مدل‌های ذهنی ("چارچوب‌ها") را به عنوان توصیف‌های معتبر جمعی از موقعیت مربوطه تشکیل می‌دهند. منافع - ارزیابی‌ها و انتظارات کنشگران چیست؟) موضوع، همکاری کنشگران و ارزیابی‌ها و انتظارات اجتماعی معتبر آنهاست. بنابراین، (بر اساس ماکس وبر) باید سه ساختار معمول شناسایی شوند: منافع، نهادها و ایده‌ها. مهم است تا اطمینان حاصل شود که کنشگران نه تنها اعمال خود را مطابق با ساختارهای اجتماعی و اعمال دیگران جهت می‌دهند، بلکه همزمان ساختارها را نیز شکل می‌دهند و با اعمال خود جهت‌گیری می‌کنند. بنابراین، فرضیه‌های پل، ادعاهای ساده (معمولی) مطرح شده توسط بازیگران را نشان می‌دهند (مثلاً سیگار کشیدن کشنده است؛ سیگار کشیدن آرامش می‌دهد؛ سیگار کشیدن گران است؛ سیگاری‌ها جذاب هستند؛ اگر من سیگار بکشم، باحال هستم). بعدها، اسر ساختار فرضیه پل را گسترش داد تا مدل چارچوب/پیش‌نوشت را نیز دربربگیرد. مدل چارچوب/پیش‌نوشت این مدل، انتخاب درونی را که کنشگران بر اساس آن جهت‌گیری خود را تعیین می‌کنند، دربرمی‌گیرد. یک چارچوب می‌تواند یا به صورت عقلانی-بازتابی (rc) یا به صورت خودکار-غیربازتابی (as) انتخاب شود. این مدل شامل سه اصل جهانی است: الف) کنشگران گزینه‌های خود را بر اساس علایق و ترجیحات ذهنی ارزیابی می‌کنند (نظریه ارزش-انتظار). | ## بخش 3: هارتموت اسر | سپس کنشگر، گزینه‌ای را با بیشترین مطلوبیت (انسان اقتصادی) در روح "کنش هدفمند-عقلانی" انتخاب می‌کند. اسر فرض می‌کند که ما اصل حداکثرسازی مطلوبیت را به عنوان یک انتخاب ضروری برای بقا آموخته‌ایم. منطق انتخاب (سطح خرد-خرد) منطق انتخاب توضیح می‌دهد که چگونه ادراک کنشگر بر کنش او تأثیر می‌گذارد. بنابراین، مجموعه ترجیحات مستقل از کنش، مشکلاتی را ایجاد می‌کند که برای آزمایش نظریه کنش ضروری است. منطق تجمع (گذار خرد-کلان) هدف این بخش توضیح تأثیرات کنش فردی بر رویدادهای کلان است. این بخش به الگوهای معمول مربوط می‌شود که بر اساس آنها ساختارهای اجتماعی از کنش‌های کنشگران فردی تغییر شکل می‌دهند. این مرحله از تجمع، قانون‌مند نیست و باید با استفاده از فرضیه‌های تبدیل که باید متناسب با مورد فردی تنظیم شوند، ترسیم شود. قوانین تبدیل، نظم و ترتیب در توسعه ساختارهای اجتماعی را توصیف می‌کنند و بنابراین آنها را توضیح می‌دهند. از آنجایی که هر کنشگر خود را به سمت ساختارها سوق می‌دهد و همزمان با کنش‌های خود آنها را شکل می‌دهد و در نتیجه چارچوبی برای دیگران ایجاد می‌کند، کنش‌های کنشگران می‌تواند به تدریج جمع شود و به یک ساختار اجتماعی تغییر شکل یافته و در نتیجه به یک پدیده جمعی تبدیل شود. | ## جمع‌بندی | مونیخ، 2005، ص 231 به بعد.* کسلر، دیرک، ۱۳۹۴: نظریه‌های روز جامعه‌شناسی از ایزنشتات تا پسامدرن‌ها، ترجمه کرامت‌اله راسخ، تهران: آگه، ۴۸۸ صفحه.