موضوع مقاله: توپ کره‌ای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # توپ کره‌ای | مقدمه: توپ کره‌ای به مجموعه‌ای از توپ‌ها و جنگ‌افزارهای باروتی اشاره دارد که از اواسط سدهٔ چهاردهم میلادی در شبه‌جزیرهٔ کره ظاهر شدند و به‌سرعت به‌عنوان سلاح‌های دریایی و دفاع از دژها گسترش یافتند. | ## بخش 1: توپ کره‌ای | پیشرفت‌های چشمگیری در سدهٔ پانزدهم رخ داد که دربرگیرندهٔ ساخت خمپاره‌اندازهای بزرگ محاصره‌ای و بهبودهای اساسی در برد، قدرت و دقت این جنگ‌افزارها بود. جنگ ایمجین در دههٔ ۱۵۹۰ میلادی سرآغاز یک دگرگونی نظامی در کره بود که با بهبود طراحی توپ‌ها و پذیرش گستردهٔ تفنگ‌های فتیله‌ای و شیوه‌های شلیک دسته‌جمعی همراه شد. توپ‌های گردان ته‌پُر به‌ویژه به‌عنوان توپخانهٔ سبک ضدنفر محبوبیت فراوانی یافتند. در اوایل سدهٔ هفدهم، نوعی توپ بلند به نام هونگ‌ای‌پائو وارد کره شد و تا سدهٔ نوزدهم به کار گرفته شد. با افزایش تهدید قدرت‌های اروپایی در سدهٔ نوزدهم، سلسلهٔ چوسان کوشید جنگ‌افزارهای اروپایی را مهندسی معکوس کند، اما سرانجام ناگزیر به خرید آن‌ها از بیگانگان شد. پیشینهٔ نخستین نخستین اشاره‌های احتمالی به جنگ‌افزارهای آتشین در کره به آتش‌افکن‌های باروتی در سال ۱۱۰۴ و بمب‌های انفجاری در سال ۱۱۳۵ بازمی‌گردد. اشارهٔ بعدی مربوط به توپی است که تیرهای بزرگ شلیک می‌کرد و در سال ۱۳۵۶ برای بهره‌گیری در مرز شمال‌غربی آزمایش شد. در سال ۱۳۷۳، پادشاه گونگ‌مین از ناوگان جدیدی بازدید کرد که برای نبرد با دزدان دریایی واکو ساخته می‌شد و شلیک توپ را نیز مشاهده نمود. سپس محموله‌ای از توپ، باروت و مواد خام باروت‌سازی از سلسلهٔ مینگ درخواست کرد که سال بعد فراهم شد. با این حال، این جنگ‌افزارها در داخل کره تولید نمی‌شدند و باید از بیرون تأمین می‌شدند. چوئه موسون ، افسر نظامی کم‌رتبه‌ای بود که توانست روش تصفیهٔ شوره (نیترات پتاسیم) را از یک بازرگان چینی بیاموزد. پس از سال‌ها درخواست از دربار، ادارهٔ جنگ‌افزارهای آتشین (هواتونگ دوگام) در سال ۱۳۷۷ برای نظارت بر تولید و توسعهٔ جنگ‌افزارها بنیاد نهاده شد. | ## بخش 2: توپ کره‌ای | ناوگانی از کشتی‌ها در سال ۱۳۷۸ در کاربرد توپ آموزش دید و در سال ۱۳۸۰ نخستین پیروزی خود را با شکست دادن دزدان دریایی واکو در نزدیکی دهانهٔ رود گوم به دست آورد. تا سال ۱۳۹۵، شماری از جنگ‌افزارها در کاربرد بودند: مجموعه‌ای از توپ‌ها به نام‌های ، و ؛ یک خمپاره‌انداز به نام ؛ راکت‌هایی از نوع ، و که پیشگامان سینگیجون بودند؛ و یک توپ علامت‌دهی به نام . توپ در دورهٔ چوسان اوایل چوسان (آغاز تا اواسط سدهٔ پانزدهم) در دورهٔ فرمانروایی ته‌جونگ، بهبودهایی انجام شد. نام‌گذاری «چئون» (آسمان)، «جی» (زمین)، «هیئون» (سیاه) و «هوانگ» (زرد/طلایی) معنای خاصی نداشت؛ این‌ها چهار نویسهٔ نخست «هزار نویسهٔ کلاسیک» بودند و در واقع معادل توپ‌های الف، ب، پ و ت به‌شمار می‌رفتند. فهرست برخی از توپ‌های اصلی (به نام «هواپو» به معنی «کدوی آتش») در این دوره به شرح زیر است: چئونجا-هواپو «آسمان» (천자화포/天字火砲)، با بیشینه برد نزدیک به ۵۰۰ تا ۶۲۰ متر. هیئونجا-هواپو «سیاه» (현자화포/玄字火砲)، با بیشینه برد نزدیک به ۶۲۰ متر با تیر یا پیکان. این یک توپ دستی بسیار کوچک بود که همچون تپانچه یا سلاح سواره‌نظام به کار می‌رفت. نزدیک‌ترین یک چئونجا-چونگ‌تونگ، دومی جیجا-چونگ‌تونگ و سومی هیئونجا-چونگ‌تونگ است. توپ‌های کوچک اما نیرومند این دوره در جریان جنگ ایمجین (تهاجم‌های ژاپن به کره در ۱۵۹۲–۱۵۹۸) هم توسط ارتش و هم نیروی دریایی چوسان به‌طور گسترده به کار رفتند. سه‌جونگ بزرگ بهبودهای فراوانی انجام داد و برد این توپ‌ها (که «هواپو» و سپس «هواتونگ» به معنی «لولهٔ آتش» و «چونگ‌تونگ» به معنی «لولهٔ تفنگ» نامیده می‌شدند) را افزایش داد: چئونجا-هواپو (천자화포/天字火砲)، با بیشینه برد نزدیک به ۱٬۶۱۰ متر با تیر، و نزدیک به ۱٬۲۴۰ متر با چهار تیر و باروت کمتر. جیجا-هواپو (지자화포/地字火砲)، با بیشینه برد نزدیک به ۹۹۰ تا ۱٬۱۲۰ متر با تیر، و نزدیک به ۷۴۰ تا ۸۷۰ متر با چهار تیر. هوانگجا-هواپو (황자화포/黃字火砲)، با بیشینه برد نزدیک به ۹۹۰ متر با تیر، و نزدیک به ۶۲۰ متر با چهار تیر. | ## بخش 3: توپ کره‌ای | گاجا-هواپو (가자화포/架子火砲)، با بیشینه برد نزدیک به ۷۴۰ متر با تیر، و نزدیک به ۵۰۰ متر با چهار تیر. فهرست برخی از توپ‌های این دوره: چئونجا-چونگ‌تونگ (천자총통/天字銃筒) جیجا-چونگ‌تونگ (지자총통/地字銃筒) هیئونجا-چونگ‌تونگ (현자총통/玄字銃筒) هوانگجا-چونگ‌تونگ (황자총통/黃字銃筒) بیئول‌هوانگجا-چونگ‌تونگ (별황자총통) هونگ‌ای‌پائو توپی بلند بود که در سال ۱۶۳۰ هنگامی که فرستاده‌ای به دربار سلسلهٔ مینگ اعزام شد، مجموعه‌ای از نمونه‌های این توپ را به چوسان آورد. در جریان تهاجم بیونگ‌جا هوران، دژ نام هان سن سونگ توسط سلسلهٔ چینگ که هونگ‌ای‌پائو را از مینگ به دست آورده بود، مورد حمله قرار گرفت. سپس در دههٔ ۱۶۵۰ با کمک هلندیان هندریک هامل و یان یانس ولتفره تولید جدی آن آغاز شد. این توپ در حملهٔ فرانسه به کره در ۱۸۶۶، لشکرکشی ایالات متحده به کره در ۱۸۷۱ و حادثه جزیره کانگوا در ۲۰ سپتامبر ۱۸۷۵ به کار رفت. سپس ساچمه‌های آهنی (جولان‌هوان) و ماسه به‌طور متناوب روی آن ریخته می‌شد و سرانجام گلوله‌ای سربی‌پوش بارگذاری می‌شد. گلوله‌های سنگی (دان‌سئوک) یا آهنی (چئول‌تانجا) و ساچمه‌های آهنی (گاه همراه با تیر) به کار می‌رفتند، اما پیکان چوبی بزرگ با باله‌های آهنی (چرمی برای انواع کوچک‌تر) و سرِ آهنی ترجیح داده می‌شد. در آزمایش‌های شلیک در سئول مشاهده شد که پیکان‌ها تا بخش باله‌هایشان در زمین فرومی‌رفتند. هنگامی که آکادمی نیروی دریایی کره یک شلیک آزمایشی از چئونجا-چونگ‌تونگ انجام داد، پرتابه ۴۰۰ متر پرواز کرد و ۸۰ سانتی‌متر در دیوار گرانیتی نفوذ کرد. خمپاره‌اندازها برای محاصره به کار می‌رفتند و گلوله‌های سنگی یا بمب‌های انفجاری به نام بیگیئوک‌جین‌چئول‌لوئه (비격진천뢰/飛擊震天雷) شلیک می‌کردند. | ## جمع‌بندی | همچون خمپاره‌انداز کوهورن، این سلاح به فتیلهٔ زمانی بدوی مجهز بود؛ فتیله هنگام شلیک روشن می‌شد و پس از مدت معینی پس از برخورد با زمین منفجر می‌شد.