موضوع مقاله: لباس گورکانیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لباس گورکانیان | مقدمه: بسیاری از این نوع البسه در قرن‌های گذشته و پیش از ورود این خاندان به شبه قاره هند، مورد استفاده قرار می‌گرفتند. | ## بخش 1: لباس گورکانیان | مردان به‌طور سنتی کت بلندی که به نام جامه معروف بود با کمربندی به نام پاتکا می‌پوشیدند و زیرِ جامه از شلوارهای سَبُک «پای‌جامه» (پوشش پا به فارسی هندی که کلمه انگلیسی پیژامه از آن اقتباس شده) استفاده می‌کردند. سبک‌های پاگری عبارت بودند از: «چاؤگوشیه» به صورت چهار گوشه، گنبدی شکل «قبه‌دار»، «کشیتی»، «دوپالی»، «نوکدر» گل‌دوزی شده و «مندیل» مخمل‌دوزی شده. انواع کفش شامل جوتی، کفش، چاروان، سلیم شاهی و خُرد ناو بود که همگی در قسمت جلو خمیده بودند. آنها از طلا و جواهرات گرانبها مانند یاقوت، الماس، زمرد و یاقوت کبود ساخته می‌شدند. یک نوار به نام ساش را روی عمامه می‌پیچیدند تا آن را در جای خود نگه دارد و جنس این نوار متفاوت از جنس عمامه بود. ابروها به صورت متقارن قوس دار شده بود، سرمه روی پلک‌ها کشیده می‌شد، دندان‌ها با میسی سفید شدند. نث که روی بینی گذاشته می‌شد و با الماس تزئین شده بود، معمولاً توسط شوهر به عروس هدیه داده می‌شد. از برگ ففل بتل برای قرمز کردن لب‌ها، شیرین کردن نفس و به عنوان بو-زدا استفاده می‌شد. علیرغم هزینه زیاد، شاهزاده خانم‌ها همیشه دست‌ها و پاهایشان را با حنا به رنگ قرمز تزئین می‌کردند، زیرا به عنوان یک راهکار و درمان برای تازه و شاداب ماندن پوست شناخته می‌شد. جواهرات شیوه‌های جواهرسازی در دوره گورکانیان مغُل رونق گرفت که به خوبی از طریق وقایع نگاری‌ها و نقاشی‌ها مستند شده‌است. نقاشی‌های گورکانی از دوران سلطنت اکبر به این هنر قوت تازه ای بخشید و طیفی از طرح‌ها توسعه یافت. استفاده از جواهرات بخشی جدایی ناپذیر از سبک زندگی بود، چه پادشاه، چه زن و چه مرد یا حتی اسب شاه از جواهرات برای زینت خود استفاده می‌کردند. | ## بخش 2: لباس گورکانیان | این زیور آلات محبوب شامل موارد ذیل بود: بازوهای دو اینچی پهنی که بالای آرنج را می‌پوشاند، دستبندها یا مرواریدهایی که در مچ دست قرار می‌گرفتند و به اندازه‌ای روی هم قرار می‌گرفتند که نبض فرد معلوم نباشد، حلقه‌های متعدد به خصوص در انگشت شست راست، رشته‌های مروارید (مثلاً در حد ۱۵ رشته)، نوارهای فلزی یا رشته‌های مروارید در پایین پاها، و زیورآلاتی که در وسط سر به شکل ستاره، خورشید، ماه یا گل آویزان بود. در جلوی عمامه اکبرشاه یک ستون پر ایستاده و عمودی قرار داشت که شیوهٔ مرسوم ایرانیان بود. عمامه‌ها معمولاً به‌شدت با جواهرات ست می‌شدند و با ست کلنگی یا ایگرت گره می‌خوردند، که از نظر سبکی شبیه به لباس سلاطین عثمانی است. برخی از زیورآلات سر محبوبی که مردان می‌پوشیدند عبارت بودند از جیغا و سرپاتی، سرپیچ، کلگی، موکوت، توره و کَلَنگی. زنان هم خود را با انواع زیور آلات سر مانند بیندولی، کتبیلادر، سکرا، سیفول، تیکا و جهومر می‌آراستند. مور بهانوار، بالی، جومکاس، کانفول و پیپال پاترا یا پتی پاپ از گوشواره‌های شناخته شده این دوره هستند. زیورهای گردن بخش مهمی از جواهرات زنان را نیز تشکیل می‌داد و شامل گلوبند، هانس، حَر و حَصولی می‌شد. انواع تزیینات بینی که زنان در زمان گورکانی می‌پوشیدند عبارت بودند از: فول، بِسر، لانگ، بالو، نث و فولی. با گذشت زمان، روابط اجتماعی و دیپلماتیک بین سلسله گورکانی و بقیه هند (به ویژه راجپوتانا) منجر به تبادل فرهنگی بیشتر در حوزه لباس شد. زنان نجیب‌زاده در دربار بابر یا همایون شلوارهای گشاد، رنگ شده یا راه‌راه به تن می‌کردند. بالاتنه آنها با لباسهای گشاد پوشیده شده بود که در گردن یا با یقه‌های V شکل بسته می‌شد. سایر اجناس لباس عبارت بودند از یالِک: یک جلیقه محکم چسبیده به طول تقریباً کف، در جلو دکمه دار، با سینه برجسته که در هر دو نوع آستین کوتاه و بلند آن وجود داشت. | ## بخش 3: لباس گورکانیان | با باز شدن راه شاهزاده خانم‌های راجپوت به دربار سلطنت اکبر، لباس هندوها بر دربار تأثیر گذاشت. همسران دیگر درباریان بدون توجه به مذهب متفاوت خود، شروع به پوشیدن لباس‌های مشابه کردند. اغلب خانم‌ها چند لایه لباس می‌پوشیدند، با اندامی تنگ که فقط تا بالای ناف کشیده بود. پیشواز که مدتی به عنوان لباس مردانه مد بود و بعداً توسط زنان پذیرفته شد، به بالاپوش زنان اضافه شد. طول لاس زنانه تا زانو یا پایین‌تر می‌رسید، کمر محکم بسته می‌شد و یقه به شکل "V" بود. پوشش پایین‌تنه با شلوارهای تنگ (تنبان یا ایزار) یا با لا هنگو پوشانده می‌شد که خود مانند یک لُنگی در انتهای آن با نواری دوخته شده به سمت بالا می‌رفت. در اتاقی که به زنانه موسوم بود، در طول روز زنان چند بار لباس عوض می‌کردند و هر لباسی را غالباً یک بار بیشتر نمی‌پوشیدند و بعد به کس دیگری می‌دادند. خود لباس‌ها بسیار نازک بودند و وزن هر کدام کمتر از یک اونس بود، توری طلایی به آن اضافه شده بود و «پارچه موصلی آنقدر ظریف بود که تقریباً زیر آن دیده می‌دید». دلیل این ادعا ممکن است نقاشی‌های مینیاتوری گورکانیان باشد که سینه‌های زنان را در تصویر نشان می‌دهند. جامه‌ور همانند کت و شلواری پشمی با گلدوزی بود که با پشم یا ابریشم در هم تنیده بود و در سرما استفاده می‌شد. | ## جمع‌بندی | کفش‌های طرح‌دار و جواهرنشان، با نوک‌های پیچ‌دار به سمت بالا و نوک‌تیز و پاشنه‌هایی فرسوده مد بودند.