موضوع مقاله: ادبیات مکاشفه‌ای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات مکاشفه‌ای | مقدمه: ادبیات مکاشفه‌ای، یا ادبیات آخرالزمانی یک گونه ادبی از نوشته‌های نبوی است که در فرهنگ یهودیت پس از یهودیان دور از وطن پدید آمد و در میان هزاره‌گرایان مسیحیت اولیه رواج داشت. | ## بخش 1: ادبیات مکاشفه‌ای | آخرالزمان (مسیحیت) واژه‌ای یونانی باستان است به معنای «مکاشفه (مذهب)»، «آشکار شدن یا گشوده شدن چیزهایی که پیش از این شناخته نبودند و جز از طریق این آشکارسازی شناخته نمی‌شدند».Goswiller 1987 p.3 به عنوان یک گونه ادبی، ادبیات مکاشفه‌ای رؤیاهای نویسندگان دربارهٔ فرجام‌شناسی را آن‌گونه که فرشته یا فرستاده‌ای آسمانی آشکار کرده توصیف می‌کند.Coogan 2009 p 424 ادبیات مکاشفه‌ای یهودیت و مسیحیت دوره‌ای چشمگیر را در بر می‌گیرد، از سده‌های پس از اسارت بابلی تا پایان قرون وسطی. خاستگاه‌ها عناصر مکاشفه‌ای را می‌توان در کتاب‌های نبوی کتاب یوئیل و کتاب زکریا یافت، در حالی که فصل‌های ۲۴–۲۷ و ۳۳ کتاب اشعیا مکاشفه‌هایی کاملاً پرورش‌یافته ارائه می‌دهند. نیمه دوم کتاب دانیال (فصل‌های ۷–۱۲) نمونه‌ای کامل و کلاسیک از این گونه ادبی است. نبوت‌های تحقق‌نیافته تحقق‌نیافتن نبوت‌ها به رواج روش‌های مکاشفه‌ای در مقایسه با تحقق‌نیافتن ظهور پادشاهی مسیحایی کمک کرد. بدین ترتیب، هرچند ارمیا وعده داده بود که پس از هفتاد سال اسرائیلیان به سرزمین خود بازخواهند گشتJeremiah 25:11, 29:10 و آنگاه از برکات پادشاهی مسیحایی زیر فرمانروایی پادشاه مسیحایی بهره‌مند خواهند شد،Jeremiah 28:5,6 این دوره سپری شد و اوضاع همچون گذشته باقی ماند. برخی بر این باورند که پادشاهی مسیحایی لزوماً قرار نبود در پایان هفتاد سال تبعید بابلی رخ دهد، بلکه در زمانی نامشخص در آینده. تنها چیزی که با قطعیت پیشگویی شده بود بازگشت یهودیان به سرزمینشان بود که هنگامی رخ داد که کوروش بزرگ در حدود ۵۳۹ پیش از میلاد بابل را فتح کرد. کتاب حجی و زکریا تأخیر را به ناکامی پادشاهی یهودا در بازسازی معبد توضیح دادند و امید به پادشاهی پایدار ماند، تا اینکه در نیمه اول قرن دوم، تأخیر در کتاب‌های دانیال و سفر خنوخ نه به کوتاهی‌های بشر بلکه به مشیت الهی نسبت داده شد. دربارهٔ هفتاد سال تبعید پیشگویی‌شده در ارمیا ۲۹:۱۰، یهودیان نخست در سال ۶۰۵ پیش از میلاد در دوران پادشاهی یهویاقیم به تبعید رفتند و در حدود ۵۳۶ پیش از میلاد هنگامی که کوروش بزرگ بابل را فتح کرد اجازه یافتند به سرزمینشان بازگردند. برخی دیگر هفتاد سال ارمیا را با هفتاد هفته سال مذکور توسط فرشته در دانیال ۹ مرتبط می‌دانند. خنوخ ۸۵ هفتاد سال ارمیا را به عنوان هفتاد دوره پادشاهی متوالی هفتاد سرپرست فرشته‌ای ملت‌ها تفسیر می‌کند که قرار است در نسل خود او پایان یابند. اما کتاب خنوخ از سوی یهودیان به عنوان کتاب مقدس الهام‌شده شناخته نمی‌شد، بنابراین هر نبوت تحقق‌نیافته‌ای در آن برای ایمان یهودی اهمیتی ندارد. امپراتوری یونانی شرق به دست روم سرنگون شد و تفسیر تازه‌ای از دانیال را برانگیخت. چهار پادشاهی دانیال در کتاب باروخ فصل‌های ۳۶–۴۰ و دوم عزرا ۱۰:۶۰–۱۲:۳۵ رومی اعلام شد. باز هم این دو کتاب از سوی یهودیان کتاب مقدس الهام‌شده شناخته نمی‌شدند و بنابراین در مسائل نبوی معتبر نبودند. افزون بر این، در فصل ۷ و همچنین فصل ۲ دانیال، امپراتوری چهارم جهان روم شناخته می‌شود، چرا که بابل، فارس (شاهنشاهی هخامنشی)، یونان و روم همه امپراتوری‌های جهانی بودند که آشکارا یکی پس از دیگری پدید آمدند. | ## بخش 2: ادبیات مکاشفه‌ای | اندیشه‌هایی چون «روز یهوه» و «آسمان‌ها و زمین نو» با ظرافت‌های تازه‌ای متناسب با شرایط جدید از سوی یهودیان بازتفسیر شدند. بدین‌سان تحول درونی مکاشفه‌باوری یهودی از تجربه‌های تاریخی این ملت تأثیر پذیرفت. سنت‌ها منبع دیگر اندیشه مکاشفه‌ای سنت‌های اسطوره‌ای و کیهان‌شناختی بود که در آن‌ها چشم بیننده می‌توانست اسرار آینده را ببیند. بدین ترتیب شش روز آفرینش جهان، که با روز هفتم استراحت دنبال می‌شد، هم به عنوان تاریخ گذشته و هم پیشگویی آینده نگریسته می‌شد. همان‌گونه که جهان در شش روز آفریده شد، تاریخ آن در شش هزار سال به انجام می‌رسید، زیرا هر روز نزد خدا مانند هزار سال و هزار سال مانند یک روز است؛: NKJV و همان‌گونه که شش روز آفرینش با روز استراحت دنبال شد، شش هزار سال تاریخ جهان نیز با استراحتی هزارساله دنبال خواهد شد.2 Enoch 32:2–33:2 هدف و محتوا یکی از اهداف این گونه ادبی آشتی دادن عدالت خدا با رنج بندگانش بر روی زمین بود. نویسندگان مکاشفه‌ای کوشیدند تاریخ جهان و بشریت، خاستگاه‌های شر و تحقق نهایی همه چیز را توصیف کنند. آن‌ها تأکید داشتند که انسان پارسا از طریق رستاخیز پاداشی را که در پادشاهی مسیحایی یا در بهشت مستحقش بود دریافت خواهد کرد. مقایسه با نبوت پیام شباهت‌های چشمگیری میان نوشته‌های انبیا و ادبیات مکاشفه‌ای وجود دارد. با این حال، پیام انبیا در درجه اول موعظه توبه و پارسایی لازم برای رهایی ملت از داوری بود، در حالی که پیام نویسندگان مکاشفه‌ای صبر و اعتماد برای رهایی و پاداشی بود که حتماً فرا می‌رسید. ادبیات مکاشفه‌ای با نبوت در بهره‌گیری از رؤیاها و خواب‌ها برای مکاشفه اشتراک دارد و این‌ها اغلب واقعیت و تخیل را در هم می‌آمیزند. در هر دو مورد، مفسری آسمانی اغلب برای دریافت‌کننده فراهم می‌شود تا پیچیدگی‌های فراوان آنچه دیده را درک کند. پیشگویی‌های عاموس، هوشع، اشعیای اول و ارمیا نشان روشنی از چگونگی تحول پیام‌های مجازات قریب‌الوقوع به ادبیات پروتو-مکاشفه‌ای متأخر، و سرانجام به ادبیات کاملاً مکاشفه‌ای دانیال ۷–۱۲ به دست می‌دهد. رؤیاهای کاملاً مکاشفه‌ای دانیال ۷–۱۲، و همچنین مکاشفه یوحنا در عهد جدید، ریشه در انبیای متأخر پیش از تبعید دارند؛ انبیای قرن ششم پیش از میلاد یعنی حزقیال، اشعیا ۴۰–۵۵ و ۵۶–۶۶، حجی ۲ و زکریا ۱–۸ مرحله گذار میان نبوت و ادبیات مکاشفه‌ای را نشان می‌دهند.Coogan p.354 الهیات دوگانه‌باور در حالی که انبیا از آینده‌ای معین که از حال برمی‌خاست و با آن پیوند ارگانیک داشت می‌نوشتند، نویسندگان مکاشفه‌ای از حال ناامید شدند و امیدهایشان را به جهانی نو در آینده، که در تضاد با جهان فاسد کنونی قرار داشت، معطوف کردند.دوم عزرا 7:50 این به اصلی دوگانه‌باورانه تبدیل می‌شود که هرچند تا حد زیادی از تأثیر متقابل برخی گرایش‌های درونی و تجربه‌های غم‌انگیز بیرونی یهودیت قابل توضیح است، ممکن است در نهایت از تأثیرات اهورامزدایی سرچشمه گرفته باشد. این اصل که در مفهوم اینکه ملت‌های مختلف زیر فرمانروایی فرشتگانی هستند که تا حد کم یا زیادی در برابر خدا سرکشی می‌کنند، چنان‌که در دانیال و خنوخ آمده، آشکار می‌شود، با هر عصر متوالی نیرومندتر می‌شود، تا اینکه سرانجام شیطان به عنوان «فرمانروای این جهان»John 12:31 یا «خدای این عصر»2 Corinthians 4:4 تصور می‌شود. مفهوم تاریخ نوشته‌های مکاشفه‌ای دیدگاهی گسترده‌تر از نبوت نسبت به تاریخ جهان داشتند. در حالی که نبوت با حکومت‌های دیگر ملت‌ها سروکار داشت، نوشته‌های مکاشفه‌ای در زمانی پدید آمدند که اسرائیل برای نسل‌ها تحت سلطه یکی از قدرت‌های بزرگ جهانی بود. | ## بخش 3: ادبیات مکاشفه‌ای | از این رو برای هماهنگ‌کردن دشواری‌های اسرائیل با ایمان به عدالت خدا، نوشته‌های مکاشفه‌ای ناگزیر بودند چنین رویدادهایی را در مشیت الهی جای دهند: ظهور، دوام و سقوط هر امپراتوری به نوبت، تا اینکه سرانجام سروری جهان به دست اسرائیل بیفتد یا داوری نهایی فرا رسد. این رویدادها عمدتاً به گذشته تعلق داشتند، اما نویسنده آن‌ها را همچنان در آینده نشان می‌داد و زیر دسته‌بندی‌های مصنوعی معینی از زمان که از ابتدا در مشیت الهی تعیین شده و از سوی او به بندگانش، یعنی انبیا، آشکار گشته، مرتب می‌کرد. موجبیت‌گرایی بدین‌سان ویژگی اصلی مکاشفه‌باوری یهودی شد و مفهوم آن از تاریخ ماشینی گردید. کتاب مقدس عبری ویژگی‌ها مکاشفه‌هایی از فرستادگان آسمانی دربارهٔ آخر زمان به صورت فرشتگان یا از سوی کسانی که به آسمان برده شده و با پیام‌هایی به زمین بازگشته بودند می‌آمد. این توصیف‌ها نه تنها از آخر زمان بلکه از رویدادهای گذشته و حال و اهمیت آن‌ها نیز، اغلب به زبانی کدگذاری‌شده، سخن می‌گویند. در سخن گفتن از آخر زمان، ادبیات مکاشفه‌ای عموماً شامل تسلسل زمانی رویدادهایی است که باید رخ دهند و اغلب آن‌ها را در آینده نزدیک قرار می‌دهد که احساس فوریت به پیام گسترده‌تر پیامبر می‌بخشد. هرچند درک از حال تاریک است، رؤیاهای آینده بسیار مثبت‌ترند و شامل پیروزی الهی و اصلاح کامل همه چیز می‌شوند. بسیاری از رؤیاهای این آخر زمان اسطوره‌های آفرینش را بازتاب می‌دهند، پیروزی خدا بر نیروهای ازلی هرج‌ومرج را فرا می‌خوانند و تمایز روشنی میان نور و تاریکی، خیر و شر ترسیم می‌کنند. در چنین مکاشفه‌هایی، بشریت معمولاً به گروهی کوچک که نجات می‌یابند و اکثریت شروری که نابود می‌شوند تقسیم می‌شود. از آنجا که گونه مکاشفه‌ای در دوران یهود مدینه رشد کرد، این دوگانه‌باوری ممکن است تحت تأثیر فلسفه ایرانی پدید آمده باشد. تصویرپردازی در ادبیات مکاشفه‌ای واقع‌گرایانه یا بازتاب‌دهنده جهان فیزیکی آن‌گونه که بود نیست، بلکه فراواقعی و شگفت‌انگیز است و حس شگفتی از نوبودن کامل نظم نوی که فرا خواهد رسید را برمی‌انگیزد.Coogan p.353 قانونی پروتو-مکاشفه‌ای کتاب اشعیا ۲۴–۲۷؛ ۳۳؛ ۳۴–۳۵؛ ۶۵–۶۶ کتاب ارمیا ۳۳:۱۴–۲۶ سفر حزقیال ۳۸–۳۹ کتاب یوئیل ۳:۹–۱۷ کتاب زکریا ۱۲–۱۴ مکاشفه‌ای کتاب دانیال ۷–۱۲ برخی احتمالاً آثاری با نسبت نادرست (دروغ‌نامیده‌ها) هستند به جز بخش‌هایی از حزقیال و یوئیل. از میان بخش‌ها و کتاب‌های باقی‌مانده، برخی بخش‌های بزرگی از دانیال را به خاندان مکابی نسبت می‌دهند و بقیه را احتمالاً به همان دوره. زکریا ۱۲–۱۴ را حدود ۱۶۰ پیش از میلاد؛ اشعیا ۲۴–۲۷ را حدود ۱۲۸ پیش از میلاد؛ و اشعیا ۳۴–۳۵ را در دوره‌ای از سلطنت هورکانوس. ارمیا ۳۳:۱۴–۲۶ توسط مارتی به دوران مکابیان نسبت داده می‌شود، اما این مورد اختلاف است. مسیحیت سنت مکاشفه‌ای یهودی را (در حالی که یهودیت به یهودیت خاخامی تحول می‌یافت) حفظ کرد و از طریق فرایند منظمی از درون‌یابی به آن خصلتی مسیحی بخشید. | ## جمع‌بندی | مسیحیت این گونه ادبی را پرورش داد و آن را وسیله‌ای برای بیان اندیشه‌های خود ساخت.