موضوع مقاله: انجمن گاز مدیترانه شرقی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # انجمن گاز مدیترانه شرقی | مقدمه: انجمن گاز مدیترانه شرقی (به انگلیسی: ؛ کوته‌نوشت EMGF) یک سازمان بین‌المللی است که از سوی قبرس، مصر، فرانسه، یونان، اسرائیل، ایتالیا، اردن و فلسطین بنیان‌گذاری شده‌است. | ## بخش 1: انجمن گاز مدیترانه شرقی | این سازمان به‌صورت غیررسمی در ژانویه ۲۰۱۹ پدید آمد و منشور رسمی آن در سپتامبر ۲۰۲۰ امضا شد. هدف اصلی انجمن ایجاد بازار منطقه‌ای گاز در حوزه مدیترانه شرقی، بهبود روابط بازرگانی و تأمین عرضه و تقاضا میان کشورهای عضو است. این سازمان همچنین بر بهره‌برداری بهینه از ذخایر گاز طبیعی منطقه و هماهنگی سیاست‌های انرژی تأکید دارد. اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا به‌عنوان ناظر دائم در این انجمن حضور دارند و گروه بانک جهانی نیز نقش ناظر را بر عهده دارد. پیشینه شکل‌گیری در اکتبر ۲۰۱۸ نشست سه‌جانبه‌ای در جزیره کرت یونان برگزار شد که در آن رئیس‌جمهور قبرس نیکوس آناستاسیادس، رئیس‌جمهور مصر عبدالفتاح سیسی و نخست‌وزیر یونان گرد هم آمدند. در این نشست بر تأسیس انجمن گاز مدیترانه شرقی با مقر قاهره توافق شد تا کشورهای تولیدکننده، مصرف‌کننده و ترانزیت‌کننده گاز در شرق مدیترانه را دربرگیرد. وزیر انرژی آمریکا و نمایندگانی از کمیسیون اروپا و بانک جهانی نیز در این نشست شرکت کردند. شرکت‌های بزرگ نفت و گاز مانند توتال، انی، نوواتک و اکسون نیز پیمان‌نامه‌های اکتشاف و تولید گاز با دولت‌های مربوطه امضا کردند. منشور رسمی و لازم‌الاجراشدن در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۰ کشورهای عضو منشور رسمی را برای ایجاد یک سازمان بین‌دولتی جدید امضا کردند. | ## بخش 2: انجمن گاز مدیترانه شرقی | پس از آن فرانسه درخواست عضویت کامل داد و اتحادیه اروپا و امارات متحده عربی نیز خواستار عضویت ناظر شدند. توافق‌نامه صادرات گاز به اروپا در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۲ در نشست انجمن اعلام شد که اتحادیه اروپا، مصر و اسرائیل به توافقی دست یافته‌اند که بر اساس آن گاز طبیعی به اتحادیه اروپا صادر خواهد شد تا وابستگی اروپا به گاز روسیه کاهش یابد. بر پایه این توافق، گاز اسرائیل از طریق خط لوله به پایانه گاز طبیعی مایع (LNG) در ساحل مدیترانه‌ای مصر منتقل و سپس با کشتی‌های ویژه به اروپا حمل می‌شود. گزارش‌ها حاکی از آن بود که روسیه در همان روز صادرات گاز خود به اروپا را کاهش داد. اورزولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا نیز در کنار این توافق، کمک غذایی ۱۰۴ میلیون دلاری به مصر و ۳ میلیارد یورو برای برنامه‌های کشاورزی، تغذیه و آب و بهداشت در منطقه متعهد شد؛ مصر به دلیل تهاجم روسیه به اوکراین با کمبود گندم دست‌وپنجه نرم می‌کرد. سیاست جدید اتحادیه اروپا استقلال کامل از سوخت‌های فسیلی روسیه پیش از سال ۲۰۳۰ است. اعضا و ناظران اعضای کامل ناظران دائم گروه بانک جهانی جایگاه نامشخص – بنا بر گزارش‌ها عضویت ناظر امارات در مارس ۲۰۲۱ از سوی فلسطین وتو شد، هرچند پیش‌تر در دسامبر ۲۰۲۰ گزارش شده بود که امارات به‌عنوان ناظر پذیرفته شده‌است. نخستین کارخانه در شهر ادکو در استان بحیره قرار دارد و در مالکیت شرکت مصری گاز طبیعی مایع است. این کارخانه دو واحد مایع‌سازی دارد و سازمان عمومی نفت مصر ۱۲ درصد، شرکت هلدینگ مصری گازهای طبیعی (ایگاس) ۱۲ درصد، شل نزدیک به ۳۵٫۵ درصد، پتروناس مالزی نزدیک به ۳۵٫۵ درصد و شرکت گاز دو فرانس (انژی) نزدیک به ۵ درصد سهم دارند. | ## بخش 3: انجمن گاز مدیترانه شرقی | کارخانه مایع‌سازی دمیاط دومین کارخانه در سواحل شهر دمیاط واقع شده و یک واحد مایع‌سازی دارد. این کارخانه را شرکت یونیون فنوسا اسپانیایی با مشارکت انی ایتالیایی اداره می‌کند. سهم مصر نزدیک به ۲۰ درصد است که میان ایگاس (۱۰ درصد) و سازمان عمومی نفت مصر (۱۰ درصد) تقسیم شده‌است. کار این واحدها تبدیل گاز طبیعی از حالت گازی به مایع است تا امکان بارگیری بر کشتی‌ها و صادرات آن فراهم شود. انتقادها از نگاه اقتصاد گاز طبیعی، مجموع تولید بازاری گاز کشورهای عضو انجمن کمتر از ۲ درصد تولید جهانی در سال ۲۰۱۸ بود. سهم آن‌ها از صادرات جهانی گاز تنها ۰٫۴ درصد بود، در حالی که سهمشان از واردات جهانی گاز ۶٫۴ درصد (بیشتر مربوط به ایتالیا) و سهم ذخایرشان از ذخایر جهانی کمتر از ۲ درصد بود. منتقدان همچنین به نبود همگونی جغرافیایی میان اعضا اشاره کرده‌اند: اردن کشور ساحلی مدیترانه نیست اما عضو انجمن است، در حالی که سه کشور ساحلی مدیترانه شرقی یعنی ترکیه، لبنان و سوریه در آن حضور ندارند. از سوی دیگر ناهمگونی اقتصادی نیز وجود دارد: مصر و اسرائیل صادرکننده گاز هستند، در حالی که ایتالیا، یونان، اردن و تشکیلات خودگردان فلسطین واردکننده باقی خواهند ماند. برخی تحلیلگران بر این باورند که هدف اصلی انجمن ادغام اسرائیل در اقتصاد منطقه از راه صادرات گاز اسرائیلی به مصر، اردن و فلسطین در چارچوب قراردادهای بلندمدت است. | ## جمع‌بندی | دغدغه اروپایی‌ها نیز کاهش وابستگی به گاز روسیه بود که در سال ۲۰۱۸ نزدیک به ۳۶ درصد کل گاز وارداتی اروپا را تشکیل می‌داد.