موضوع مقاله: سباستینیسم | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سباستینیسم | مقدمه: در برزیل، مهم‌ترین تجلی سباستینیسم در بستر جمهوری اول برزیل رخ داد؛ یعنی زمانی که جنبش‌هایی برای دفاع از بازگشت به نظام سلطنتی شکل گرفتند. | ## بخش 1: سباستینیسم | در این دوره، پیشروی امپراتوری پرتغال در آفریقا، آسیا و برزیل ادامه داشت، تا اینکه توالی دراماتیک و غیرمحتمل از طاعون، سال‌های بدِ محصول، رکود اقتصادی و مرگ غیرمنتظره هر ده فرزند ژوآئو سوم، ناگهان تداوم وجود پرتغال به عنوان یک کشور مستقل را تهدید کرد. تقریباً بلافاصله پس از رسیدن به سن قانونی، سباستیو نقشه‌هایی برای فتح مراکش طراحی کرد. پرتغالی‌ها در سال ۱۵۷۸ در اصیله (Asilah) پیاده شدند و در نبرد وادی المخازن، نیروهای پرتغال به همراه مزدوران بخش‌های مختلف جهان مسیحیت و متحدشان، سلطان برکنار شدهٔ مراکش محمد المتوکل، درهم شکسته شدند. پس از این شکست فاجعه‌بار در برابر سعدیانِ مراکش، سباستیو تقریباً به‌طور قطع در نبرد کشته شد. با این حال، بسیاری از پرتغالی‌ها در گزارش‌های مربوط به مرگ او تردید کردند و برخی بر اساس روایت‌های متفاوت از نتیجه نبرد، همچنان انتظار بازگشت پادشاه را داشتند. کسانی که با ادعاهای فلیپه دوم برای تصاحب تاج و تخت پرتغال مخالف بودند، تمایل داشتند از چنین روایت‌هایی حمایت کنند و در جریان بحران جانشینی پرتغال در سال ۱۵۸۰، از حکومت انریکه یکم یا ادعاهای آنتونیوی یکم پشتیبانی کردند. پس از شکست آنتونیو و سقوط پرتغال تحت حاکمیت هابسبورگ‌ها، فیلیپ دستور داد جسدی که از میدان نبرد بازیابی شده و به عنوان سباستیو شناسایی شده بود، از سعدیان بازپس گرفته شود و در یک مراسم تشییع جنازه در سراسر پرتغال گردانده شود. با این حال، مدت کوتاهی پس از بازیابی، مشخص شد که جسد در وضعیت بسیار پیشرفته‌ای از فساد قرار دارد که نمی‌توان آن را به‌طور قطعی و نهایی به عنوان سباستیو تأیید کرد؛ به همین دلیل، جامعه پرتغال عمدتاً پذیرش آن را رد کرد. ظهور مدعیان دروغین از آنجایی که جسد سباستیو پس از مرگش هرگز به‌طور قطعی شناسایی نشد، در این دوران چندین شیاد در سال‌های ۱۵۸۴، ۱۵۸۵، ۱۵۹۵ و ۱۵۹۸ ادعا کردند که همان شاه سباستیو هستند. اولین نفر در سال ۱۵۸۴ ظاهر شد؛ او یک فرد عامی اهل آلکوباسا (Alcobaça) بود که به سرعت دستگیر شد و با محکومیت به کار در کشتی‌های پارویی (گالی)، از اعدام نجات یافت. دومین مدعی دروغین، پسر یک سنگ‌تراش اهل آزور بود که به گوشه‌نشینی در یک صومعه روی آورده بود. به دلیل محرومیت‌ها و ریاضت‌های خودخواستهٔ مکرر، مردم جوامع محلی او را پادشاهی خواندند که در حال توبه برای بدبختی اتباعش است. او را به لیسبون بردند، سوار بر الاغ در خیابان‌ها گرداندند تا مورد تمسخر مردم قرار گیرد و سپس به‌طور علنی به دار آویختند. سومین سباستیو در اسپانیا ظهور کرد: یک راهب آگوستینی به نام میگل دوس سانتوس که زمانی کشیشِ سباستیو و اعتراف‌نیوشِ آنتونیوی یکم بود و در نهایت به عنوان کشیش صومعه مادریگال د لاس آلتاس ترس در کاستیا فعالیت می‌کرد. ماریا آنا دِ اوستریا، راهبه‌ای که از طریق پدرش جان اتریشی دخترعموی سباستیو محسوب می‌شد، از این ادعا حمایت کرد. 16 پس از مرگ شاه آنتونیو، دوم ژوآئو مجموعه‌ای از نوشته‌ها را منتشر کرد و این ایده را شرح داد که شاه سباستیو همان «شخص پنهان» (the Hidden One) است؛ کسی که پیش‌بینی شده بود پرتغال و تمام ملت‌های مسیحی را در اتحاد زمین و ایجاد آخرین و پنجمین امپراتوری رهبری خواهد کرد. 17 مهم‌ترین آن‌ها «تفسیر و مطابقت برخی پیشگویی‌های باندارّا» بود که در ۱۶۰۳ منتشر شد. این آثار به‌ویژه در میان پرتغالی‌هایی که از حاکمیت بیگانگان بیزار بودند محبوبیت یافت و توسط سباستینیست‌های بعدی و مروجان «سلطنت پنجم» مورد استناد قرار گرفت. این ایده که سباستیو در جزیره‌ای ناشناخته منتظر زمان مناسب برای آشکار کردن خود است، به‌صورت خودجوش گسترش یافت. | ## بخش 2: سباستینیسم | زمانی که پرتغال در سال ۱۶۴۰ علیه حکومت هابسبورگ‌ها شورش کرد، شاه ژواو چهارم ناچار شد سوگند یاد کند که اگر سباستیو بازگردد، تخت و تاج را به او واگذار کند؛ سباستیو در آن زمان ۸۶ ساله می‌بود. اشعار باندارّا بر کشیش یسوعی، António Vieira، که یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های ادبی تاریخ دنیای پرتغالی‌زبان و از حامیان سرسخت شاه ژوآئو چهارم بود، تأثیر گذاشت. او در کتاب خود «تاریخ آینده» (História do Futuro)، فرمانروایی را پیش‌بینی کرد که دوران شکوفایی بی‌نظیری را آغاز می‌کند؛ دورانی که جهان را تحت رهبری معنوی پاپ و رهبری دنیوی یک پادشاه پرتغالی متحد کرده و تا ظهور دجال، یک هزاره دوام می‌آورد. xxx او به اتهام بدعت‌گذاری، توسط تفتیش عقاید پرتغالی از اکتبر ۱۶۶۵ تا دسامبر ۱۶۶۷ بازداشت شد و در نهایت حکمی علیه او صادر شد که وی را از تدریس، نوشتن یا موعظه منع می‌کرد. سازمان تفتیش عقاید، سباستینیسم را محکوم کرد و فعالانه به دنبال مصادره هرگونه نوشتهٔ مرتبط با آن، به‌ویژه اشعار باندارّا بود تا این باور را ریشه‌کن کند، اما موفقیت چندانی نداشت.Azevedo, 1918, p.134. در سال ۱۷۲۷، سنگ‌نبشته مزار باندارّا به دستور انگیزیتور اعظم، دوم ورایسیمو د لنکستر، برداشته شد. در سال ۱۷۵۲، یک سباستینیست پیش‌بینی کرد که زلزله‌ای وحشتناک لیسبون را در روز همه قدیسین نابود خواهد کرد. علیرغم تداوم محکومیت‌های رسمی، اشعار باندارّا به عنوان شکلی محبوب از ادبیات عامیانه همچنان منتشر می‌شد. در سال ۱۸۰۳، مارکی نیسا حامی مالی چاپ ویرایش جدیدی از اشعار باندارّا در نانت فرانسه شد. در طول جنگ‌های ناپلئونی، اشغال پرتغال (۱۸۰۷) توسط نیروهای فرانسوی به فرماندهی مارشال جونو، باعث احیای سباستینیسم شد. برخی از پیشگویی‌های باندارّا، به‌ویژه با دستور مارشال جونو مبنی بر استخراج همگانی مالیات به طور مساوی از هر فرد پرتغالی و ناآرامی‌های اجتماعی ناشی از آن، تأیید شده تلقی می‌شدند. تهاجمات ناپلئون به پرتغال انگیزه‌ای برای انتشار ویرایش‌های جدید اشعار باندارّا در سال ۱۸۰۹ (با مقدمه‌ای از راهب خوزه لئوناردو دا سیلوا)، ۱۸۱۵ و ۱۸۲۲ گردید. پسوآ خواننده را به زمان حال می‌آورد، گویی که او از رؤیای گذشته بیدار شده تا در رؤیای آینده فرو رود: او بازگشت شاه سباستیو را می‌بیند که همچنان برای تحقق یک امپراتوری جهانی مصمم است. چرخه سوم، یعنی «شخص پنهان» (O Encoberto)، به دیدگاه پسوآ درباره صلح جهانی در آینده و «امپراتوری پنجم» اشاره دارد که به عقیده او، امپراتوری معنوی است و نه مادی. پس از عصر قدرت (Vis) و ملال (Otium)، علم (درک) از طریق بیداری دوباره «شخص پنهان» یا همان «شاه سباستیو» فرا خواهد رسید. شخص پنهان نشان‌دهنده تحقق سرنوشت بشریت است که توسط خدا از پیش از زمان طراحی شده، و همچنین کمالِ پرتغال است. سباستیو برای این اثر اهمیت بسیار بالایی دارد، چرا که در هر سه بخش کتاب «پیام» به او اشاره شده است. او به عنوان نمادِ تواناییِ رؤیاپردازی و باور به امکانِ دستیابی به رؤیاها به تصویر کشیده شده است. بسیاری از افسانه‌های عامیانه پرتغالی، به‌ویژه در مجمع‌الجزایر آزور، شاه سباستیو را معمولاً سوار بر اسبی سفید نشان می‌دهند که گاهی همراهانی او را دنبال می‌کنند. | ## بخش 3: سباستینیسم | او که اغلب «پادشاه افسون‌شده» نامیده می‌شود، معمولاً در شب‌های ماه کامل یا روزهای مقدس (مانند جشن سنت‌جان) بر یک یا چند نفر از ساکنان ظاهر می‌شود و سؤالی ساده می‌پرسد (مانند «کیست که می‌رود؟»)؛ یک پاسخ صحیح می‌تواند طلسمی را که پادشاه تحت آن قرار دارد بشکند، در حالی که پاسخ اشتباه باعث ناپدید شدن پادشاه می‌شود تا در فرصتی دیگر ظاهر گردد. در دولت امپراتوری، کلیسا نقش‌های بسیار مهمی داشت: به‌عنوان ثبت‌کننده تولد، مرگ، ازدواج و حتی ثبت مالکیت عمل می‌کرد. کودتا علیه رژیم امپراتور پدروی دوم و اصلاحات جمهوری‌خواهانه، تغییرات اندکی در سبک زندگی اکثر مردم ایجاد کرد (برای مثال، حق رأی همگانی وضع نشد)؛ بزرگ‌ترین تغییر برای برزیلی‌ها در واقع همان دولت سکولار بود. کاتولیک و پادشاهی پیوند نزدیکی داشتند و عمیقاً بر مردم برزیل تأثیر گذاشته بودند. اکثر جنبش‌های مخالف جمهوری در دهه‌های ۱۸۹۰، ۱۹۰۰ و اوایل ۱۹۱۰ انگیزه‌های مذهبی داشتند. شخصیت شاه سباستیو به تخیل مردم بازگشت: او بازمی‌گشت تا از حق الهی پادشاهی برزیل (که مستقیماً از نسل فهرست فرمانروایان پرتغال بودند) برای حکومت بر برزیل و دفاع از مذهب کاتولیک که توسط جمهوری از بدنه دولت حذف شده بود، دفاع کند. لغو اجباری ازدواج کاتولیک و تحمیل ازدواج مدنی اجباری، یکی از نقاط اصلی درگیری میان مردم فقیر اما عمیقاً مذهبی شمال باهیا بود. این دهکده بسیار کوچک بود اما به دلیل صعب‌العبور بودن، از «کونسلیریست‌ها» (پیروان کونسلیرو) محافظت می‌کرد. ظرف دو سال، با رونق گرفتن این جامعه مذهبی، کونسلیرو هزاران پیرو را متقاعد کرد که به او بپیوندند و در نهایت آنجا را به دومین مرکز شهری بزرگ باهیا در آن زمان تبدیل کرد. این سکونتگاه با کشت محصولات و صادرات چرم حمایت می‌شد و ساکنان اجازه داشتند دارایی خصوصی و کسب‌وکار داشته باشند. نغمه‌ای عامیانه که توسط آوازه‌خوان‌ها در آن جامعه خوانده می‌شد چنین بود: «دوم سباستیو از راه رسیده است/ و فرمان‌های بسیاری آورده/ لغو پیوند مدنی/ و اجرای ازدواج مذهبی. / پادشاه ما سباستیو/ با ما دیدار خواهد کرد/ افسوس بر آن مرد فقیری/ که زیر سایه قانون سگ‌ها [ازدواج مدنی] است.»Azevedo, 1918, p.160. او معتقد بود که «حکومت، حق اعطا شده از سوی خدا به پادشاه است»، که همین امر باعث شد جمهوریِ متزلزل آن زمان، تدریجاً او را به‌عنوان چهره‌ای سلطنت‌طلب معرفی کند. آموزه‌های فوق‌محافظه‌کارانه‌ای که او تبلیغ می‌کرد و در آن‌ها تلویحاً از «رفتار منحرفانه» بسیاری از کشیش‌ها انتقاد می‌شد، برای بسیاری از ساکنان مناطق بیابانی (sertanejos) «جذاب» بود و باعث شد سلسله‌مراتب کلیسا او را به‌عنوان «تهدیدی برای اقتدار و محبوبیت کلیسا» ببیند. در سال ۱۸۹۳، این جامعه با قاضی یک شهر همسایه دچار تضاد شد که در نهایت به تقابلی خشونت‌آمیز با دولت انجامید و به مرگبارترین جنگ داخلی تاریخ برزیل تبدیل شد که به آن جنگ کانودوس می‌گویند. کونسلیرو در میان درگیری‌ها جان باخت و این سکونتگاه در پایان چهارمین لشکرکشی نظامی علیه آن، با خشونت با خاک یکسان شد و تخمین زده می‌شود که بیش از ۲۵٬۰۰۰ نفر کشته شدند. در ایالت مارانیائو، باوری وجود دارد (به‌ویژه در جزیره لنسویس در سواحل این ایالت) مبنی بر اینکه شاه سباستیو در این جزیره زندگی می‌کند؛ افسانه‌های بسیاری پیرامون او وجود دارد، از جمله اینکه او به یک گاو سیاه جادویی (افسون‌شده) با ستاره‌ای بر پیشانی تبدیل شده است. چرم گاو در مراسم بومبا-میو-بوی، به‌ویژه در سبک‌های زابومبا و تنبورهایی که با پشت دست نواخته می‌شوند (در مناطق Cururupu و گیمارائس)، معمولاً دارای شاخ‌هایی با روکش طلایی است و بر پیشانی آن طلا و جواهرات گلدوزی شده که به این افسانه اشاره دارد. | ## جمع‌بندی | ادیان آفرو-برزیلی در این ایالت، مانند Tambor de Mina و تِرِکو نیز ارتباط ویژه‌ای با شاه سباستیو دارند و معتقدند او یک «اِکانتادو» (موجودی با قدرت‌های ویژه) است.