موضوع مقاله: السافریه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # السافریه | مقدمه: السافریه روستایی فلسطینی عرب در زیربخش یافا بود که در جریان عملیات حامتص در جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۰ مه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. | ## بخش 1: السافریه | این روستا در ۱۱ کیلومتری شرق یافا و ۱٫۵ کیلومتری غرب فرودگاه بین‌المللی بن گوریون قرار داشت. السافریه در دشت ساحلی فلسطین واقع بود و ارتفاع آن از سطح دریا نزدیک به ۳۰ متر بود. از سال ۱۹۴۹ شهرک اسرائیلی کفار حباد بر ویرانه‌های این روستا بنا شد و اکنون شهرک‌های تسافریا، اخیعزر، توخلت و بخش‌هایی از حومه‌های ریشون لتسیون بر زمین‌های آن قرار دارند. در کاوش‌های باستان‌شناسی انجام‌شده در محل روستا و پیرامون آن، یافته‌هایی از دوران مس‌سنگی (هزاره پنجم پیش از میلاد) به دست آمده‌است. «هانی الکندی»، دانشمند و زاهد مسلمان سده هشتم میلادی، در السافریه به خاک سپرده شد. خلیفه اموی عمر بن عبدالعزیز (۷۱۷–۷۲۰ میلادی) فرمانروایی فلسطین را به او پیشنهاد داده بود اما الکندی نپذیرفت. در زمین‌های روستا بقایای آبادی دیگری به نام «خربة سبطارا» نیز وجود داشت که در حدود سال ۱۶۴۱ میلادی پس از حمله بدویان ایل السوالمه ترک شد و زمین‌های آن در دوره عثمانی به السافریه ملحق گردید. دوره عثمانی السافریه در سال ۱۵۱۷ میلادی همراه با سراسر سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در سال ۱۵۵۲ این روستا آبادی بود و ۲۱ قیراط از درآمدهای مالیاتی آن به عمارت حسکی سلطان در بیت‌المقدس وقف شده بود. در سال ۱۵۹۶ نام این روستا در دفترهای مالیاتی عثمانی با عنوان «سافریه» ثبت شد و در ناحیه رمله از لوای غزه جای داشت. ساکنان نرخ ثابت مالیاتی ۳۳٫۳ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو، محصولات تابستانه، کنجد، تاکستان، درختان میوه، بز و کندوی عسل به‌علاوه درآمدهای گاه‌به‌گاه می‌پرداختند که جمع آن ۱۸٬۸۰۰ آقچه بود. | ## بخش 2: السافریه | 155 در سال ۱۰۵۱ هجری قمری (۱۶۴۱/۱۶۴۲ میلادی) ایل بدوی السوالمه از حوالی یافا به روستاهای سبطارا، بیت دجن، السافریه، جنداس، لد و یازور که متعلق به وقف حسکی سلطان بودند حمله برد. او نوشت که مسجد روستا در سایه درخت کهنسال توت قرار داشت و پیرامون روستا کشتزارهای تنباکو و هندوانه دیده می‌شد.Guérin, 1868, pp. 32, 319 فهرست روستاهای عثمانی مربوط به حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که السافریه ۲۹ خانه و ۱۳۴ تن جمعیت داشت؛ البته این شمارش تنها مردان را دربرمی‌گرفت.Socin, 1879, p. 20 در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این رقم به ۲٬۰۴۰ تن در ۴۸۹ خانه افزایش یافت که همچنان همه مسلمان بودند.Mills, 1932, p. 15 بر اساس آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۳٬۰۷۰ تن مسلمان بود و مساحت زمین‌های آن ۱۲٬۸۴۲ دونم. 146 همچنین ۱٬۷۲۲ دونم از زمین‌های روستا متعلق به یهودیان بود که در آن مرکبات می‌کاشتند. السافریه دو مدرسه ابتدایی داشت: یکی مدرسه پسرانه که در سال ۱۹۲۰ بنیان نهاده شد و در سال ۱۹۴۵ شمار ۳۴۸ دانش‌آموز داشت و دیگری مدرسه دخترانه که در سال ۱۹۴۵ با ۴۵ دانش‌آموز تأسیس شد. در روستا باشگاه فوتبال السافریه در سال ۱۹۲۰ تأسیس شد و در لیگ درجه دوم فلسطین بازی می‌کرد. باشگاه ورزشی دیگری نیز در سال ۱۹۴۰ پایه‌گذاری شد و تا هنگام سقوط روستا به کار خود ادامه داد. بر پایه جدول زمانی تابستان ۱۹۴۴، روزانه دو قطار مسافری در هر سمت در این ایستگاه توقف می‌کرد. در سال ۱۹۲۹ گزارش شد که ساکنان روستا باغ‌های پرتقال فراوان و پربار در اختیار دارند. | ## بخش 3: السافریه | در ۱۷ نوامبر ۱۹۳۳ کمیسر عالی بریتانیا و نمایندگان وزارت مستعمرات به همراه موسی العلمی از روستا بازدید کردند و داده‌هایی دربارهٔ جمعیت و توسعه کشاورزی آن دریافت کردند. بر پایه طرح تقسیم فلسطین (۲۹ نوامبر ۱۹۴۷) روستا بر خط مرزی میان دولت یهودی و دولت عربی پیشنهادی قرار می‌گرفت. 253 بر پایه گزارش یونایتد پرس و مطبوعات عبری، نیروهای اسرائیلی السافریه را در ۲۰ مه ۱۹۴۸ تقریباً بدون مقاومت تصرف کردند؛ اندکی پیش‌تر اردوگاه صرفند و روستاهای عربی پیرامون آن سقوط کرده بودند. در ۱۳ سپتامبر ۱۹۴۸ السافریه یکی از ۱۴ روستای فلسطینی بود که بن‌گوریون خواستار تخریب آن‌ها شد تا از بازگشت ساکنان جلوگیری شود.Morris, 2004, p. 354 در ژوئن ۱۹۴۹ شهرک کفار حباد (که نخست «سفاریه الف» نامیده شد) بر ویرانه‌های روستا بنیان نهاده شد و پس از آن موشاو تسافریا (که نخست «سفاریه ب» خوانده می‌شد) و سپس اخیعزر و توخلت تأسیس شدند. اکنون تسافریا، کفار حباد، توخلت، اخیعزر و حومه‌های ریشون لتسیون بر زمین‌های السافریه قرار دارند. ساکنان آواره روستا به اردوگاه‌های پناهندگان از جمله اردوگاه جلزون و اردوگاه الوحدات پناه بردند. بیشتر بازماندگان روستا هم‌اکنون در امان (اردن) سکونت دارند و به گفته خودشان شمار فرزندان و نوادگانشان به نزدیک ۶۰ هزار تن می‌رسد. وضعیت کنونی محل روستا در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی محل روستا را چنین توصیف کرد: «دو مدرسه — سازه‌های دراز بتنی با درها و پنجره‌های مستطیلی — هنوز برپا هستند و بازسازی شده‌اند. شماری خانه که برخی از خشت و برخی از بتن ساخته شده‌اند نیز باقی مانده‌اند و یا متروک‌اند یا خانواده‌های یهودی در آن‌ها سکونت دارند. | ## جمع‌بندی | بوته‌های کاکتوس و درختان گوناگون در کنار جاده کهن روستا صف کشیده‌اند و درختان چنار و سرو در سراسر محل پراکنده‌اند.