موضوع مقاله: ام‌جی‌ام-۱۴۰ اتاکمز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ام‌جی‌ام-۱۴۰ اتاکمز | مقدمه: کانتینر پرتاب ATACMS (پاد) شامل یک موشک است، اما در آن با الگویی شش‌دایره‌ای مشابه در موشک‌های استاندارد MLRS طراحی شده تا دشمن نتواند نوع موشک بارگذاری‌شده را تشخیص دهد. | ## بخش 1: ام‌جی‌ام-۱۴۰ اتاکمز | تاریخچه پیش توسعه مفهوم موشک بالستیک تاکتیکی متعارف با تغییرات دکترین در اواخر دوران جنگ سرد ممکن شد، زمانی که ایده‌ی ضرورت حمله هسته‌ای اولیه به نیروهای پیمان ورشو در صورت آغاز جنگ داغ رد شد. از این رو، فرماندهی هوانوردی و موشکی ارتش ایالات متحده برنامه‌ای به نام «نمایشگر ساده‌شده هدایت اینرسی» (SIG-D) را حمایت کرد. این موشک مجهز به سامانه هدایت اینرسی مبتنی بر ژیروسکوپ حلقه‌ای نوری (RLG) بود که دقت بی‌سابقه‌ای را نشان داد. این برنامه از موشک T-22 و همچنین موشک T-16 ساخت مارتین ماری‌تا مبتنی بر سامانه پاتریوت با کلاهک‌های خوشه‌ای استفاده می‌کرد. در مارس ۱۹۸۰، ارتش ایالات متحده تصمیم گرفت موشک Lance را با موشکی مشابه جایگزین کند که علاوه بر کلاهک هسته‌ای، قابلیت استفاده از کلاهک شیمیایی یا بیولوژیکی را نیز داشته باشد و سوخت جامد بوده و استفاده از آن ساده‌تر باشد. به این ترتیب، توسعه سلاح به آرامی پیش رفت تا برنامه JTACMS (موشک‌های تاکتیکی ارتش) شکل گیرد. توسعه توسعه موشکی که امروزه با نام ATACMS شناخته می‌شود، از سال ۱۹۸۰ آغاز شد؛ زمانی که ارتش ایالات متحده تصمیم گرفت موشک Lance را با موشکی مشابه جایگزین کند که علاوه بر کلاهک هسته‌ای، قابلیت استفاده از کلاهک شیمیایی یا بیولوژیکی را نیز داشته باشد و از سوخت جامد بهره ببرد. هدف از این برنامه، ساخت سلاحی بود که نیازهای هر دو برنامه را به‌صورت یکپارچه برآورده کند؛ یعنی توانایی حمله و نابودی نیروهای دسته دوم دشمن، به‌ویژه خودروهای زرهی، و پراکندن زیرموشک‌ها (ساب‌موشین) بر ضد این خودروها. منظور از این اختلال، تخریب یا وارد کردن خسارت قابل توجه توسط همکاری مشترک نیروهای هوایی و زمینی به اهداف خاصی دور از خط مقدم، مانند ساختمان‌ها، پل‌ها، پالایشگاه‌ها و سایر صنایع است. این کار به کند کردن لجستیک دشمن، تأمین یا حمایت نیروهای دشمن و در نهایت پیشروی آن‌ها کمک می‌کند تا برتری تاکتیکی، حتی اگر کوتاه‌مدت باشد، برای نیروهای متحد فراهم شود که می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی در صحنه نبرد داشته باشد؛ این عملیات می‌تواند با استفاده از تسلیحات متعارف یا هسته‌ای انجام شود. اگرچه هر دو شاخه نیروی زمینی و نیروی هوایی قرار بود در توسعه این سلاح مشارکت داشته باشند، اما برنامه JTACMS به رهبری ارتش ایالات متحده پیش رفت. لینکلن رهبری می‌شد؛ فردی که از سال ۱۹۶۰، زمانی که از آکادمی نظامی ایالات متحده فارغ‌التحصیل شد، تا سال ۱۹۸۰، زمانی که از کالج صنعتی نیروهای مسلح فارغ‌التحصیل گردید، به‌صورت تمام‌وقت و پیوسته در مدارس نظامی مختلف تحصیل کرده بود. در سال ۱۹۷۷، لینکلن بر اساس دانشکده مدیریت سیستم‌های دفاعی، با نگارش پایان‌نامه‌ای با عنوان «مدیریت زمان کل اکتساب: اولویت جدید برای سیستم‌های اصلی تسلیحاتی» فارغ‌التحصیل شد که در آن به کاهش چشمگیر سرعت تأمین اصلی‌ترین مجموعه‌های موشکی نسبت به سال ۱۹۷۱ پرداخته بود. در آوریل ۱۹۸۴، لینکلن به سمت رئیس پروژه TOW منتقل شد و در پروژه فعلی جای خود را به سرهنگ ویلیام جی. فیورنتینو تا آن زمان بیش از پنج سال رئیس دفتر مدیریت پروژه پرشینگ بود؛ پروژه‌ای که در دوره رهبری او، موشک‌های بالستیک دو مرحله‌ای با سوخت جامد و قابلیت پرتاب متحرک با کلاهک هسته‌ای در برد کوتاه (پرشینگ) و متوسط (پرشینگ II) توسعه یافتند. دکتر بیلی تیدول نیز به‌عنوان مدیر برنامه JTACMS و به طور موقت به‌عنوان مدیر برنامه اجرایی در این پروژه فعالیت داشت. در سال مالی ۱۹۸۴، کنگره ایالات متحده توسعه کلاهک هسته‌ای برای موشک JTACMS را ممنوع کرد، با وجود اینکه ارتش ادعا می‌کرد اگر لازم باشد این سیستم قابلیت هسته‌ای پیدا کند، نیروهای آمریکا در موقعیت نامطلوبی قرار خواهند گرفت. در سال مالی ۱۹۸۵، ارتش اعلام کرد که هیچ بودجه تحقیق و توسعه‌ای برای ساخت کلاهک هسته‌ای JTACMS برنامه‌ریزی نشده است. در تاریخ ۲۲ مه ۱۹۸۴، ارتش ایالات متحده و نیروی هوایی آمریکا (USAF) توافق‌نامه‌ای را امضا کردند که شامل فهرستی از ۳۱ ابتکار عمل بود. بند ۱۸ این فهرست بیان می‌کند که هر یک از دو سرویس نظامی، انواع متفاوتی از همان موشک را توسعه خواهند داد — ارتش ترجیح داد سیستم پرتاب زمینی با برد کوتاه‌تر را توسعه دهد، در حالی که نیروی هوایی سیستم پرتاب هوایی را در اولویت قرار داد. برنامه JTACMS قرار بود به‌صورت مشترک با تأمین مالی از سوی متحدان ناتو اجرا شود؛ در ابتدا با کشورهای بریتانیا، جمهوری فدرال آلمان، بلژیک، هلند و ایتالیا برای پیوستن به این برنامه تماس گرفته شد. بریتانیایی‌ها و آلمانی‌ها علاقه‌مندی خود را نشان دادند، اما دیگر کشورها به دلیل کمبود بودجه کافی از مشارکت در برنامه خودداری کردند. تولید در مارس ۱۹۸۶، شرکت لینگ-تمکو-ووت (LTV) قرارداد طراحی موشک را برنده شد و این سامانه با شماره مدل MGM-140 شناخته شد. نخستین پرتاب آزمایشی دو سال بعد انجام گرفت که این موفقیت مدیون تجربیات قبلی شرکت در برنامه‌های پیشین بود. در سال ۲۰۰۷، ارتش ایالات متحده برنامه ATACMS را به‌دلیل هزینه‌های بالا متوقف کرد و بدین ترتیب توانایی تجدید موجودی این موشک‌ها پایان یافت. | ## بخش 2: ام‌جی‌ام-۱۴۰ اتاکمز | برنامه SLEP در واقع یک ابتکار موقت برای فراهم کردن زمان لازم جهت تکمیل تحلیل‌ها و توسعه قابلیت جانشین برای موجودی قدیمی ATACMS است که انتظار می‌رود تا حدود سال ۲۰۲۲ آماده شود. قانون مجوز دفاع ملی برای سال مالی ۲۰۲۳ اجازه تولید و خرید تا ۱,۷۰۰ فروند موشک ATACMS اضافی را صادر کرد، اما این بودجه توسط قانون تخصیص بودجه دفاعی سال ۲۰۲۳ تأمین نشد. ارتقای نسخه‌های قدیمی در ژانویه ۲۰۱۵، شرکت لاکهید مارتین قراردادی را برای توسعه و آزمایش تجهیزات جدید موشک‌های Block I ATACMS به منظور حذف خطر مهمات منفجرنشده تا سال ۲۰۱۶ دریافت کرد. اولین نسخه به‌روزرسانی‌شده سیستم موشکی تاکتیکی (TACMS) در سپتامبر ۲۰۱۶ تحویل داده شد که شامل الکترونیک هدایت به‌روزشده و قابلیت جدیدی برای هدف‌گیری دقیق اهداف منطقه‌ای با استفاده از کلاهک یکنواخت بدون برجای گذاشتن مهمات منفجرنشده بود. در آگوست ۲۰۱۷، لاکهید قرارداد تولید مجموعه‌های پرتاب را به عنوان بخشی از برنامه تمدید عمر خدمت (SLEP) دریافت کرد. در سال ۲۰۲۱ نیز قراردادی به لاکهید مارتین واگذار شد تا مهمات موجود M39 را به نوع M57 مجهز به کلاهک WDU-18/B از موشک هارپون تا سال ۲۰۲۴ ارتقا دهد. طرحی که در اکتبر ۲۰۱۶ برای افزودن سامانه جستجوگر موجود به موشک ATACMS به‌منظور هدف‌گیری اهداف متحرک زمینی و دریایی اعلام شده بود، در دسامبر ۲۰۲۰ لغو شد تا تمرکز بر روی دیگر پروژه‌های موشکی معطوف شود. حمل ۹۵۰ بمب خوشه‌ای M74 ضد نفر و ضد تجهیزات (APAM)، هرکدام به اندازه یک توپ بیسبال و وزن ۱.۳ پوند (۰.۵۹ کیلوگرم). موثر علیه هواپیماهای پارک شده، انبارهای مهمات، سامانه‌های دفاع هوایی و تجمعات نیروهای انسانی، اما ضعیف در برابر خودروهای زرهی. مجهز به کلاهک ۵۰۰ پوندی (۲۳۰ کیلوگرمی) منفجره نفوذی WAU-23/B از موشک ضد کشتی هارپون. بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴، ۱۷۶ فروند تولید شد و سپس تولید آن به نفع M57 متوقف شد. SLATACMS: نسخه برنامه‌ریزی‌شده پرتاب‌شونده از دریا برای عملیات زیرسطحی با محدودیت عمق پرتاب تا ۱۷۵ فوت. کلاهک مشابه بلوک IA ارتش، قطر یکسان و تغییر طول از ۱۵۶.۵ اینچ به ۱۹۹ اینچ به دلیل جمع شدن باله‌ها در یک پوشش کوچک‌تر و افزودن ماژول باله که پس از خروج از آب و قبل از روشن شدن موتور جدا می‌شود. این طراحی برای سازگاری با کپسول‌های سیستم پرتاب عمودی زیردریایی کلاس لس آنجلس (688i, FLTIII) که ۱۲ کپسول چنین سیستمی را حمل می‌کند، انجام شده است. تاریخچه آن از سال ۱۹۹۵ با مطالعه قابلیت پرتاب سرد موشک MGM-140A از زیردریایی‌ها آغاز شد. انتخاب سیستم پرتاب عمودی زیردریایی طراحی شده برای موشک تاماهاوک به عنوان پرتابگر، که حدود ۱.۵ برابر طول موشک SLATACMS بود، منجر به طراحی خاص موشک و کپسول پرتاب ترکیبی (AUR) شد که با موشک SLATACMS درون آن، در سیستم پرتاب زیردریایی جای می‌گیرد. عملیات موشک‌های ATACMS برای نخستین بار در سال ۱۹۹۱ و طی عملیات طوفان صحرا به‌کار گرفته شدند که در آن ۳۲ فروند از سیستم پرتاب چندگانه موشک M270 شلیک شد. در سال ۲۰۰۳، بیش از ۴۵۰ فروند موشک ATACMS در عملیات آزادی عراق مورد استفاده قرار گرفتند. تا اوایل سال ۲۰۱۵، بیش از ۵۶۰ فروند موشک ATACMS در نبردها به کار گرفته شده بودند. از اکتبر ۲۰۲۳، اوکراین نسخه‌های اولیه و برد کوتاه موشک‌های ATACMS را در جریان تهاجم روسیه به اوکراین به‌کار گرفت. هدف این موشک‌ها تهدید «راه زمینی» تحت اشغال روسیه به سمت کریمه در جنوب اوکراین و همچنین اکثر پایگاه‌های هوایی تحت کنترل روسیه در شمال کریمه بود، که به‌صورت نظری استفاده روسیه از بالگردهای هجومی در آن پایگاه‌ها علیه اهداف اوکراینی را دشوار می‌کرد. اولین حملات ثبت‌شده اوکراین با موشک‌های ATACMS، تخریب تعداد زیادی از بالگردهای نظامی روسیه روی زمین را به همراه داشت که توسط تصاویر ماهواره‌ای و ویدئوهای زمینی تأیید شده است. از ۱۹ فوریه ۲۰۲۴ شایعاتی درباره احتمال استفاده قریب‌الوقوع اوکراین از نسخه‌های جدیدتر و برد بلندتر موشک‌های ATACMS منتشر شد، که خیلی زود صحت آن اثبات گردید؛ هنگامی که حمله‌ای با موشک ATACMS به پایگاه هوایی ژانکو تحت اشغال روسیه انجام شد و منجر به شش انفجار اصلی و چند انفجار ثانویه گزارش‌شده شد. این پایگاه در فاصله‌ای بسیار دورتر از برد نسخه‌های اولیه ATACMS نسبت به قلمرو تحت کنترل اوکراین قرار داشت. پس از آن، مقام‌های آمریکایی رسماً تأیید کردند که اوکراین ماه‌ها پیش این موشک‌ها را دریافت کرده و به وضعیت آماده‌باش رزمی رسانده است. | ## بخش 3: ام‌جی‌ام-۱۴۰ اتاکمز | این حملات با نسخه‌های برد بلندتر ATACMS در عمق کریمه، بخش‌هایی از سامانه‌های دفاع هوایی روسیه مانند لانچرهای سیستم‌های S-300 و S-400 را نابود کرد و همچنین هواپیماهای نظامی روسیه را روی زمین هدف قرار داد، از جمله دو فروند رهگیر MiG-31 که توسط تصاویر ماهواره‌ای و زمینی تأیید شده‌اند. موشک‌های ATACMS توانایی خود را در نابودی سایت‌های دفاع هوایی نشان داده‌اند و برای از بین بردن یک سایت فعال روسی از نوع S-300 یا S-400 به کار رفته‌اند. فیلم‌های ثبت شده توسط پهپاد، پرتاب رهگیرها توسط سامانه دفاع هوایی را پیش از اصابت زیرموشک‌های خوشه‌ای ATACMS نشان داد که منجر به انفجارهای متعدد در اجزایی مانند لانچرهای این سامانه‌ها شد. در تاریخ ۲۳ ژوئن ۲۰۲۴، در جریان حمله‌ای به سواستوپل، موشک‌های پدافند هوایی روسیه به سمت چندین فروند موشک ATACMS شلیک شدند که در پی آن انفجارهایی رخ داد و منجر به کشته شدن ۲ تا ۴ نفر و بیش از ۱۵۰ زخمی در ساحل اوچکییوکا شد. ساکنان محلی گزارش دادند که هشدار حمله هوایی صادر نشده بود و به همین دلیل مردم حاضر در ساحل نتوانستند خود را تخلیه کنند. در سپتامبر ۲۰۲۴، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، تهدید به تلافی حملات به خاک روسیه کرد. کارشناسان معتقدند این تهدیدها با هدف منصرف کردن ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه از اجازه دادن به اوکراین برای استفاده از موشک‌های دوربرد غربی مانند استورم شد و ATACMS در حملات علیه روسیه بیان شده است. در تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۲۴، ایالات متحده سیاست خود را تغییر داد و استفاده اوکراین از موشک‌های ATACMS برای هدف‌گیری اهداف نظامی در داخل خاک اصلی روسیه را مجاز اعلام کرد. در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۴، برای نخستین بار موشک‌های ATACMS به هدفی در داخل مرزهای بین‌المللی به رسمیت شناخته‌شده روسیه شلیک شدند. یک انبار مهمات در منطقه بریانسک روسیه هدف قرار گرفت و ویدئوهایی از انفجارها و آتش‌سوزی‌ها در محل منتشر شد. در تاریخ ۲۵ نوامبر ۲۰۲۴، موشک‌های ATACMS برای هدف قرار دادن سامانه دفاع هوایی روسیه از نوع S-400 در یک پایگاه هوایی در منطقه کورسک روسیه به‌کار گرفته شدند. ویدئویی منتشر شد که نشان می‌داد مهمات خوشه‌ای ATACMS پایگاه هوایی را هدف گرفته‌اند و تصاویر نیز تخریب ایستگاه راداری ۹۲N6E سیستم S-400 را تأیید کردند. مقایسه جنگ الکترونیک با کاربرد موشک ATACMS از چندین واحد ناوبری اینرسی به‌صورت ترکیبی و هماهنگ‌شده توسط نرم‌افزار استفاده می‌کند، به‌طوری که گفته می‌شود هنگام از دست دادن سیگنال GPS به دلیل جنگ الکترونیک، دقت خود را بهتر از سایر تسلیحات هدایت‌شونده با GPS حفظ می‌کند. مهندسی معکوس در تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۴، روسیه ادعا کرد که سیستم هدایت یک موشک ATACMS را به‌صورت سالم بازیابی کرده و مقامات روسی در حال بررسی این سیستم هدایت برای «شناسایی هرگونه نقطه ضعف» هستند. : ارتش سلطنتی بحرین در سال ۲۰۰۰، ۳۰ فروند موشک سری M39 و در سال ۲۰۱۸، ۱۱۰ فروند موشک M57 ATACMS خریداری کرد. : درخواست خرید تا ۱۸ فروند موشک M57 ATACMS در ژوئیه ۲۰۲۲ تأیید شد و تمامی آنها تا سال ۲۰۲۵ تحویل داده شدند. : نیروی زمینی رومانی ۵۴ فروند موشک M57 ATACMS خریداری کردند که همه تا ژوئن ۲۰۲۲ تحویل داده شدند. : نیروی زمینی لهستان ۳۰ فروند موشک M57 ATACMS خریداری کردند که همه تا ژوئن ۲۰۲۲ تحویل داده شدند و ۴۵ فروند دیگر در فوریه ۲۰۲۳ سفارش داده شد. : نیروهای مسلح اوکراین از موشک‌های M39 Block I استفاده می‌کنند که برای اولین بار در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۳ در نبرد به کار رفتند. نسخه‌های برد بلندتر با خوشه‌های زیرموشک و کلاهک‌های واحد نیز از مارس ۲۰۲۴ تحویل و استفاده شدند. اوکراین در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۴ برای اولین بار در حدود ۱۰۰۰ روز جنگ، موشک‌های برد بلند ATACMS آمریکایی را به سمت خاک روسیه شلیک کرد. : در اکتبر ۲۰۲۰، وزارت خارجه آمریکا فروش ۶۴ فروند موشک M57 ATACMS به تایوان را تأیید کرد و در ۱۰ نوامبر ۲۰۲۴، اولین محموله موشک‌های ATACMS به تایوان تحویل داده شد. کاربرهای لغوشده : قراردادی برای خرید ۷۰ فروند موشک در مارس ۲۰۱۴ به دلیل قیمت‌های بالا لغو شد. : درخواست خرید ۸۰ موشک M57 ATACMS در فوریه ۲۰۲۳ تأیید شد، اما در ماه مه ۲۰۲۳ ارتش سلطنتی هلند به جای آن، ۲۰ سامانه راکت‌انداز توپخانه‌ای PULS ساخت شرکت اسرائیلی ال‌بیت سیستمز را خریداری کرد. | ## جمع‌بندی | بررسی برنامه موشک‌ها و راکت‌های هدایت‌شونده دقیق، مرکز اطلاعات فنی دفاعی ایالات متحده (۱۴ آوریل ۲۰۰۸).