موضوع مقاله: انتقال توجه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # انتقال توجه | مقدمه: «رابطهٔ انعطاف‌پذیری شناختی، انتقال توجه و برنامه‌ریزی با دقت، سرعت و درک مطلب در کودکان عادی و کودکان مبتلا به نارساخوانی»، نشریهٔ علمی پزشکی توان‌بخشی، دورهٔ ۱۱، شمارهٔ ۳. | ## بخش 1: انتقال توجه | بازیابی‌شده از: به معنای جابه‌جایی تمرکز ذهن از یک محرک، فکر یا کار به محرک، فکر یا کار دیگری است. انتقال توجه زمانی اتفاق می‌افتد که ما تمرکز خود را از یک چیز به چیز دیگری جابه‌جا می‌کنیم. وقتی توجه‌مان را روی یک نقطه یا چیز خاص متمرکز می‌کنیم، ذهن ما اطلاعات آن نقطه را بهتر و سریع‌تر پردازش می‌کند. هم‌زمان، ذهن سعی می‌کند چیزهای بی‌ربط یا مزاحم را نادیده بگیرد تا تمرکز بیشتری روی موضوع اصلی داشته باشیم. ما برای اینکه اطلاعات را بهتر درک کنیم، نیاز داریم توجه‌مان را بین محرک‌ها جابه‌جا کنیم. پژوهش‌ها نشان داده‌اند وقتی به یک شیء یا ناحیه توجه می‌کنیم، مغز ما با کارایی بیشتری آن را پردازش می‌کند. اما این جابه‌جایی توجه همیشه آسان نیست؛ وقتی بین دو کار مختلف جابه‌جا می‌شویم (مثل وقتی وسط مطالعه به پیامک جواب می‌دهیم و دوباره برمی‌گردیم)، کارایی ما پایین می‌آید و به این حالت «هزینهٔ جابه‌جایی وظیفه» می‌گویند. دانشمندان نظریه‌های گوناگونی دارند دربارهٔ اینکه چرا و چگونه توجه منتقل می‌شود، و این‌که مغز ما چطور در فضا توجه را از یک نقطه به نقطهٔ دیگر می‌برد. در انتقال توجه ارادی، فرد آگاهانه تصمیم می‌گیرد تمرکز خود را از یک موضوع به موضوعی دیگر تغییر دهد؛ برای نمونه، وقتی فردی خواندن کتاب را کنار می‌گذارد و به تماشای تلویزیون می‌پردازد. در مقابل، انتقال توجه غیرارادی زمانی رخ می‌دهد که یک محرک محیطی مانند صدای بلند یا حرکت ناگهانی باعث تغییر خودبه‌خودی تمرکز فرد می‌شود، بی‌آنکه تصمیمی برای آن گرفته باشد. گونه‌ای دیگر از انتقال توجه نیز وجود دارد که ناشی از الزامات یک وظیفه یا کار خاص است، مانند زمانی که در جریان یک فعالیت نیاز است فرد توجه خود را به بخش دیگری از محیط معطوف کند. توانایی انتقال توجه نقشی اساسی در مدیریت رفتار و عملکرد مؤثر در محیط‌های پیچیده دارد. برای نمونه، هنگام رانندگی، اگر عابری ناگهان وارد خیابان شود، راننده باید بتواند توجه خود را از مسیر به عابر پیاده منتقل کرده و واکنش مناسبی نشان دهد. افرادی که در انتقال توجه توانمند هستند، معمولاً در موقعیت‌های چالش‌برانگیز عملکرد بهتری دارند. | ## بخش 2: انتقال توجه | در مقابل، دشواری در انتقال توجه ممکن است با اختلال‌هایی مانند بیش‌فعالی یا اضطراب همراه باشد. برای تقویت توانایی انتقال توجه، تمرین‌هایی مانند ذهن‌آگاهی، انجام بازی‌های فکری و کاهش عوامل حواس‌پرتی مانند اعلان‌های تلفن همراه توصیه می‌شود. این مهارت یکی از جنبه‌های مهم عملکرد شناختی انسان به‌شمار می‌رود و پژوهش‌های روان‌شناسی و علوم اعصاب همچنان در حال بررسی سازوکارهای عصبی و شناختی آن هستند. مراحل انتقال توجه به معنای جابه‌جایی تمرکز ذهنی از یک محرک یا مکان به محرک یا مکان دیگر است. این فرایند شامل سه مرحله است: رهاسازی توجه: ابتدا باید توجه را از محل یا موضوع فعلی جدا کرد. توجه می‌تواند به دو صورت انجام شود: توجه آشکار: توجهی که با حرکت چشم‌ها همراه است. برای مثال، هنگام رانندگی ممکن است چشم‌ها به جاده نگاه کنند، اما ذهن به خریدهای مورد نیاز از فروشگاه فکر کند. برای مثال، لوب آهیانه‌ای در انتقال توجه پنهان و کولیکولوس فوقانی در توجه آشکار نقش دارند. با این حال، برخی تحقیقات نشان می‌دهند که هر دو نوع توجه ممکن است از سازوکارهای عصبی مشابهی استفاده کنند. در نهایت، انتقال توجه می‌تواند به‌صورت ارادی (با تصمیم خود فرد) یا غیرارادی (در پاسخ به محرک‌های ناگهانی) انجام شود. مناطق مختلفی از مغز در این دو نوع توجه فعال می‌شوند، که نشان‌دهنده پیچیدگی سامانهٔ توجه در انسان است. هم‌پوشانی عصبی در انتقال توجه آشکار و ناپیدا اگرچه بررسی‌های اولیهٔ پژوهش‌های «پوزنر» نشان می‌دهد که انتقال‌های توجه آشکارovert و ناپیداcovert از سازوکارهای عصبی متفاوتی بهره می‌برند، اما مطالعات جدیدتر نشان می‌دهند که این دو نوع انتقال توجه در بسیاری از نواحی مغزی هم‌پوشانی دارند. مطالعات تصویربرداری مغزی با استفاده از اف‌ام‌آرآی نشان داده‌اند که وظایف مربوط به انتقال توجه آشکار و ناپیدا باعث فعال‌سازی نواحی مشابهی در لوب‌های پیشانی، آهیانه‌ای و گیجگاهی می‌شوند. با این حال، برخی از این مطالعات گزارش داده‌اند که انتقال‌های توجه ناپیدا سطح فعالیت بالاتری نسبت به انتقال‌های آشکار دارند. | ## بخش 3: انتقال توجه | در مطالعه‌ای دیگر، با استفاده از وظایف یکسان برای هر دو نوع انتقال توجه و در نرخ‌های مختلف انتقال، مشخص شد که هر دو نوع انتقال توجه از مکانیزم‌های عصبی مشابهی بهره می‌برند. با این حال، انتقال‌های توجه آشکار فعالیت بیشتری در این نواحی عصبی نشان دادند، که به مشارکت اضافی حرکات چشم نسبت داده شد. در کنترل درون‌زاد، توجه به‌صورت داوطلبانه به سمت محرک هدایت می‌شود، معمولاً با تفسیر یک نشانه که فرد را به هدف هدایت می‌کند. مکانیزم‌های عصبی در مغز الگوهای فعالیت متفاوتی برای توجه درون‌زاد و برون‌زاد تولید می‌کنند. مطالعات نشان داده‌اند که نواحی قشر آهیانه‌ای خلفی پشتی و قشر پیش‌پیشانی عمدتاً با توجه ارادی مرتبط هستند، در حالی که فعالیت در ناحیه پس‌سری به‌صورت گذرا مشاهده می‌شود. سازوکارهای درون‌زاد تصور می‌شود که دانش قبلی، انتظارات و اهداف را برای تصمیم‌گیری داوطلبانه در مورد محل انتقال توجه یکپارچه می‌کنند. از سوی دیگر، نواحی عصبی مرتبط با توجه بازتابی به تمرکز توجه بر رویدادها یا اشیایی که در محیط برجسته هستند، اختصاص دارند. یکی از انواع ورودی‌های بینایی که برایvisual cortex (V1) برجسته است اما نه برای آگاهی بینایی و نه برای سایر نواحی قشری، آن‌هایی هستند که از چشم چپ یا راست به‌طور مجزا دریافت می‌شوند؛ مثلاً تصویری از یک سیب که تنها به چشم چپ نشان داده شده در حالی که سیب‌های مشابهی به چشم راست نمایش داده شده‌اند. اگرچه نواحی جداگانه‌ای برای این دو نوع پردازش توجهی فرض می‌شود، همچنان این پرسش مطرح است که آیا این نواحی با یکدیگر تعامل دارند یا خیر، که به پژوهش بیشتری در این زمینه نیاز است. هم‌پوشانی عصبی در توجه ارادی و بازتابی به نظر می‌رسد که توافق عمومی وجود دارد که چندین ناحیهٔ مغزی در انتقال توجه دخیل‌اند، اما پژوهش‌ها در مورد میزان هم‌پوشانی میان توجه ارادی و بازتابی به نتیجهٔ قطعی نرسیده‌اند. از آنجا که این ناحیه با حافظهٔ کاری مرتبط است، ممکن است نشان دهد که حافظهٔ کاری به‌طور ارادی درگیر می‌شود. اگرچه این تفاوت‌ها وجود داشت، به‌طور کلی هم‌پوشانی زیادی میان انتقال‌های توجه ارادی و بازتابی مشاهده شد. مدل توجه پوزنر شامل یک سامانهٔ توجهی پسین است که شامل جدا شدن توجه از محرک‌ها توسط قشر آهیانه‌ای، انتقال توجه از طریق کولیکولوس فوقانی و تمرکز بر هدف جدید از طریق هستهٔ بالشتکpulvinar است. | ## جمع‌بندی | سامانهٔ توجهی پیشین در شناسایی محرک‌های برجسته و آماده‌سازی پاسخ‌های حرکتی نقش دارد.