موضوع مقاله: رستگاری (الهیات) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رستگاری (الهیات) | مقدمه: این اصطلاح به معنای پرداخت بهای چیزی یا بازخرید آن است، همانند برده‌ای که از طریق پرداخت باج آزاد شده است. | ## بخش 1: رستگاری (الهیات) | مسیحیت در الهیات مسیحی، رستگاری (، ) به رهایی مسیحیان از گناه و پیامدهای آن اشاره دارد. مسیحیان بر این باورند که همه انسان‌ها در حالتی از گناه و جدایی از خدا در مسیحیت متولد می‌شوند و رستگاری بخشی ضروری از نجات برای دستیابی به حیات ابدی است. لئون موریس می‌گوید که «پولس رسول از مفهوم رستگاری در درجه اول برای بیان اهمیت نجات‌بخش مصلوب شدن عیسی استفاده می‌کند.» در عهد جدید، واژه رستگاری و واژگان مرتبط هم برای رهایی از گناه و هم برای آزادی از اسارت به کار می‌روند. در الهیات مسیحی، رستگاری استعاره‌ای است برای آنچه از طریق رستگاری در مسیحیت به دست می‌آید؛ بنابراین، به معنای مجازی، مرگ عیسی بهای فدیه را می‌پردازد (واژه لاتین به معنای واقعی «بازخرید» است - مقایسه کنید با لاتین به معنای «خریداری‌شده»)، و مسیحیان را از بندگی گناه و مرگ رها می‌سازد. بیشتر متکلمان و فرقه‌های پروتستان مسیحیت انجیلی استدلال اوریگن اسکندریه را رد می‌کنند که خداوند بهای فدیه رستگاری را به شیطان پرداخت کرد. فرجام‌شناسی مسیحی مسیحیت ارتدکس شرقی تصور می‌کند که ظهور دوم شامل رستگاری جهانی خواهد بود: «بهشت میراث ما شده است. که شامل رستگاری به‌ویژه می‌شود، اما همچنین جنبه‌های دیگر ایمان مسیحی مانند تقدیس و جلال‌یابی را نیز در بر می‌گیرد. هندوئیسم مفهومی مشابه رستگاری در دین‌های هندی پرایاشچیتا نامیده می‌شود که به معنای الهیاتی گناه ارتباطی ندارد، بلکه به کفاره و رهایی شخصی از احساس گناه مربوط می‌شود. با این حال، هدف نهایی یک موجود موکشا یا رهایی از کارما است که به پایان سامسارا می‌انجامد. با رسیدن به موکشا، آتمن (خود یا روح) دوباره در پرم آتما (خدا) ادغام می‌شود، همان‌طور که موجی دوباره در اقیانوس محو می‌شود. اسلام در اسلام، رستگاری از طریق مسلمان بودن و انجام ندادن عملی که کفر فرد را نسبت به اسلام نشان دهد، داشتن ایمان صادقانه (ایمان در اسلام) و انجام اعمال فضیلت‌مندانه حاصل می‌شود. گناهکاران مسلمان باید به درگاه خدای مهربان توبه کنند و اعمال نیک دیگری مانند نماز و نیکوکاری انجام دهند تا به رستگاری برسند. در برخی موارد، رستگاری همچنین با طلب بخشش از کسی که مسلمانان به او ظلم کرده‌اند و دریافت بخشش او علاوه بر طلب آمرزش مستقیم از خدا مرتبط است. در نتیجه این دیدگاه دربارهٔ رستگاری، مسلمانان دیدگاه‌های جایگزین رستگاری، به‌ویژه الهیات مسیحی دربارهٔ گناه نخستین را مورد انتقاد قرار داده‌اند. جینیسم مانند دیگر ادیان هندی، رستگاری در اینجا بیشتر با کفاره مرتبط است، اما آمرزش را نیز در بر می‌گیرد. | ## بخش 2: رستگاری (الهیات) | پراتیکرامانا آیینی است که در آن جینیان از گناهان و اعمال غیرشایسته‌ای که آگاهانه یا ناخواسته در زندگی روزمره از طریق فکر، گفتار یا عمل مرتکب شده‌اند توبه می‌کنند (پرایاشچیت). به جای یک پرایاشچیتا پس از ارتکاب گناه، این بیشتر یک رفتار منظم است که در آن هر شکل ممکنی از خطا خوانده می‌شود و اگر ممکن است مرتکب شده باشند، خواه آگاهانه یا تصادفی، از آن توبه می‌شود. وراتیس و پراتیمادهاریس، از جمله مونیس و آریایکاس، سامایکا و پراتیکرامانا را به عنوان یک روتین ضروری روزانه انجام می‌دهند. یهودیت در تورات، تعابیر فراوانی از مفهوم رستگاری (عبری گئولا) وجود دارد: آزادسازی زمین و خانه‌ها از تصرف شخص دیگری، رهایی از بردگی، نجات از مصیبت، بازخرید محصولات کشاورزی از تقدس عشریه‌ها، پایان بیوگی، رهایی از مرگ، و کاربردهای مشابه. رستگاری مسیحایی در یهودیت اگرچه اصطلاح گئولا به چندین نوع رستگاری اشاره دارد، رستگاری قوم یهود و آمدن دوران مسیح در یهودیت هم در کتاب مقدس و هم در تورات شفاهی، از جمله تلمود اورشلیم و تلمود، و همچنین در میدراش اولیه و در دو اثر محوری عرفان یهودی: زوهر و اتز چایم، منسوب به شاگرد اسحاق لوریا، جایگاه ویژه‌ای دارد. این موضوع حتی در هالاخای یهودی به عنوان یک میتسوا از «خدمت قلب»، یعنی نماز، تثبیت شده است. رستگاری همچنین به عنوان دوازدهمین اصل از سیزده اصل ایمان ابن میمون فهرست شده است. درک یهودی از گئولا در باور به صفات خدا، قدرت نامحدود، عدالت و رحمت او ریشه دارد. تورات شامل چندین فرمان است که بر اساس سنت یهودی تنها در دوران رستگاری قابل اجراست، مانند آیین‌های قربانی، زیارت پرستش‌گاه اورشلیم، و قوانین کشاورزی و آیینی مبتنی بر معبد. این درک پایه‌ای برای بحث‌های بعدی خاخامی، فلسفی و مدرن دربارهٔ ماهیت و زمان‌بندی رستگاری فراهم می‌کند. الگوهای خاخامی رستگاری ادبیات خاخامی الگوهای مختلف گئولا را مورد بحث قرار می‌دهد و میان رستگاری‌ای که «در زمان خود» (be'ita בעיתה) رخ می‌دهد و رستگاری‌ای که «شتاب‌یافته» است (achishena אחישנה) تمایز قائل می‌شود. اولی به رستگاری‌ای اشاره دارد که بر اساس سیر طبیعی تاریخ شکل می‌گیرد، در حالی که دومی می‌تواند ناگهانی از طریق مداخله الهی رخ دهد. این تمایز در تفاسیر پیشگویی‌های کتاب مقدس بازتاب دارد، به‌ویژه در نوشته‌های مفسران قرون وسطایی مانند رمبان که تأکید می‌کرد تلاش انسانی (هیشتادلوت) و섭لطف الهی هر دو می‌توانند در فرایند رستگاری نقش داشته باشند. در اندیشه یهودی متأخر، این چارچوب برای تفسیر رویدادهای تاریخی و ظهور جنبش‌های ملی یهودی به عنوان بخشی از مراحل تدریجی یا معجزه‌آسای رستگاری به کار می‌رود. این دیدگاه بر پایه درک‌های خاخامی پیشین از رستگاری به عنوان بازگشت تاریخی از تبعید بنا شده، در حالی که دربارهٔ اینکه آیا رویدادهای سیاسی معاصر باید بخشی از آن فرآیند تفسیر شوند اختلاف نظر وجود دارد. | ## بخش 3: رستگاری (الهیات) | این جنبش‌ها تأسیس دولت اسرائیل را تحقق نهایی رستگاری نمی‌دانند، بلکه آن را «آغاز شکوفایی رستگاری ما» (عبری ראשית צמיחת גאולתנו) می‌دانند که مراحل بسیار بیشتری هنوز باید طی شود. جامعه یهودیت حریدی با این رویکرد مخالف است و معتقد است که فرآیند رستگاری باید توسط مسیح آغاز شود. در فلسفه حسیدی میان رستگاری از تبعید و رستگاری شخصی که هنگامی حاصل می‌شود که فرد صفات اخلاقی‌اش را تهذیب کند موازی‌هایی کشیده می‌شود، هرچند برای این در تلمود منبعی وجود ندارد. ادبیات معبد دوم و آخرالزمانی در دوران معبد دوم، مفهوم گئولا در جهت‌های جدیدی تکامل یافت، به‌ویژه در ادبیات آخرالزمانی آن دوره. متونی مانند کتاب دانیال، سفر خنوخ و دوم عزرا رستگاری را به عنوان دگرگونی دراماتیک و الهی‌محور تاریخ ترسیم می‌کنند که اغلب شامل داوری کیهانی، سقوط امپراتوری‌های ستمگر و برقراری پادشاهی ابدی حاکم‌شده توسط خدا یا نماینده مسح‌شده‌اش است. طومارهای دریای مرده بیشتر نشان می‌دهد که گروه‌های یهودی آن دوره چگونه رستگاری را به عنوان امری قریب‌الوقوع و مرتبط با طهارت اجتماعی خودشان تصور می‌کردند. نوشته‌های فرقه‌ای مانند طومار جنگ (1QM) و طومار قانون جامعه (1QS) رستگاری آینده‌ای را توصیف می‌کنند که توسط دو شخصیت مسیحایی رهبری می‌شود: مسیح کاهنی و مسیح سلطنتی، مسیح در یهودیت. پژوهشگران این دوره را برای الگوهای خاخامی و قرون وسطایی بعدی رستگاری که به گسترش مضامین ابتدا در اندیشه آخرالزمانی بیان‌شده ادامه دادند، سازنده می‌دانند. الگوهای کابالایی و حسیدی رستگاری در کابالای قرون وسطایی، به‌ویژه در زوهر و بعداً در تعالیم ربی اسحاق لوریا (آری)، مفهوم رستگاری فراتر از بازسازی ملی به فرآیندی کیهانی شامل ترمیم خود قلمرو الهی گسترش یافت، در حالی که انتظار سنتی از رستگاری ملی و تاریخی آینده را حفظ کرد. کابالای لوریایی خلقت را دارای یک شکست ازلی (شویرات هاکلیم، «شکستن ظروف») توصیف می‌کند که جرقه‌های الهی را در سراسر جهان مادی پراکنده کرد. گئولا از طریق تیکون عولم، یعنی ترمیم و یکپارچه‌سازی مجدد این جرقه‌ها که به‌طور جمعی از طریق میتسووت، رفتار اخلاقی و کاوانا (نیت معنوی) انجام می‌شود، حاصل می‌گردد. این چارچوب کیهانی عمیقاً بر اندیشه حسیدی تأثیر گذاشت که رستگاری را هم به عنوان یک رویداد ملی تاریخی و هم به عنوان یک دگرگونی معنوی درونی تفسیر کرد. استادان اولیه حسیدی، مانند بعل شم طوو و ربی دوو بر از مزریچ، تأکید داشتند که ارتقای واقعیت عادی از طریق شادی، نماز و دووقوت (پیوند با خدا) به فرایند رستگاری کمک می‌کند. سنت‌های حسیدی متأخر تأکیدهای متمایزی گسترش دادند: اندیشه خبد، آن‌گونه که توسط ربی شنئور زالمان از لیادی و بعداً توسط مناخم مندل اشنیرسون بیان شد، رستگاری را به عنوان آشکارسازی وحدت الهی در جهان مادی می‌داند. تعالیم برسلوو بر تجدید شخصی، شادی و توکل بر خدا به عنوان راه‌هایی به رستگاری فردی و جمعی تأکید می‌کنند. | ## جمع‌بندی | در حالی که یهودیت حسیدی انتظار کلاسیک یهودی از رستگاری مسیحایی آینده را حفظ می‌کند، ادبیاتش اغلب تأکید می‌کند که تهذیب معنوی درونی و سرزندگی دینی اجتماعی خود اجزایی از فرایند رستگاری در حال شکل‌گیری هستند.