موضوع مقاله: جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | مقدمه: از ۹ اسفند ۱۴۰۴، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل درگیر جنگ با ایران و متحدان منطقه‌ای آن بوده‌اند. | ## بخش 1: جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | این درگیری زمانی آغاز شد که ساعت ۹:۴۰ به وقت ایران، آمریکا و اسرائیل حملات هوایی و دریایی خود را به ایران آغاز کردند و اماکن نظامی و دولتی را هدف قرار دادند و چندین مقام ارشد ایرانی، از جمله سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، را کشتند. این حملات به صورت غافلگیرکننده در جریان مذاکرات ایران و آمریکا در خصوص برنامه هسته‌ای ایران صورت گرفت. ایران هم برای تلافی حملات آمریکا و متحدانش با موشک‌های بالستیک و کروز و پهپادهای خود به سمت اسرائیل، پایگاه‌های نظامی آمریکایی در کشورهای عربی متحد آمریکا در غرب آسیا حمله کرد و با بستن تنگهٔ هرمز و مین‌گذاری آن، موجب اختلال در بازار جهانی شد. امارات متحده عربی، عربستان سعودی و کویت نیز با حملات خود به ایران و متحدان منطقه‌ای آن واکنش نشان دادند. این درگیری تا ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ و تا ساعت ۲:۰۲ بامداد به وقت ایران (روز چهلم جنگ) تا زمانی که ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده و ایران بر پایهٔ یک طرح ۱۰بندی که با میانجی‌گری نخست‌وزیر پاکستان و فرمانده ارتش این کشور ارائه شده بود، به توافق رسیده‌اند، ادامه داشت. پس از آغاز بحران خاورمیانه در سال ۱۴۰۲، اسرائیل و ایران در سال ۱۴۰۳ با یکدیگر تبادل آتش کردند و دوباره در جنگ دوازده‌روزه در سال ۱۴۰۴ حملات موشکی متقابل انجام دادند که باعث حملات آمریکا به سایت‌های هسته‌ای ایران شد. دونالد ترامپ خطاب به مردم ایران گفت: «به اعتراضات ادامه دهید… کمک در راه است» و هشدار داد که مسئولان این سرکوب «بهای بسیار سنگینی خواهند پرداخت». ایالات متحده بزرگ‌ترین آرایش نظامی از زمان حمله ۲۰۰۳ به عراق را در خاورمیانه شکل داد. حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به پایگاه‌های نظامی، ساختمان‌های دولتی، مدارس، بیمارستان‌ها و آثار تاریخی آسیب وارد کرد. در پاسخ، ایران هزاران پهپاد و موشک بالستیک به سمت اسرائیل و پایگاه‌های نظامی آمریکا در بحرین، اردن، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی پرتاب کرد. یک پهپاد ایرانی برای اولین بار به پایگاه نظامی بریتانیا در آکراتاری در قبرس اصابت کرد. ایران این ادعا را که به آذربایجان، عمان و ترکیه حمله کرده رد کرد و آن‌ها را حملات پرچم دروغین خواند. همچنین درگیری میان حزب‌الله لبنان و اسرائیل به جنگ ۲۰۲۶ لبنان گسترش یافت که تا اوایل آوریل بیش از ۲٬۰۰۰ کشته از غیرنظامیان و نیروهای نظامی برجای گذاشت. مقام‌های دولت ترامپ توضیحات متفاوت و گاه متغیری دربارهٔ علت آغاز این جنگ ارائه کرده‌اند. در مقابل، مقام‌های ایرانی و برخی مقام‌های آمریکایی ادعاها مبنی بر برنامه‌ریزی ایران برای انجام حمله را رد کردند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد که با وجود «جاه‌طلبانه» بودن برنامهٔ هسته‌ای ایران و خودداری این کشور از اجازهٔ بازرسی از تأسیسات آسیب‌دیده‌اش پس از جنگ قبلی، هیچ مدرکی دال بر وجود یک برنامهٔ منظم برای تولید سلاح هسته‌ای در زمان آغاز جنگ ۲۰۲۶ وجود نداشت. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، و چندین کشور غیرمرتبط، حملات ایالات متحده و اسرائیل را محکوم کردند؛ در ادامه، شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه‌ای در محکومیت حملات تلافی‌جویانهٔ ایران علیه کشورهای حوزهٔ خلیج فارس تصویب کرد. منتقدان این جنگ، از جمله کارشناسان حقوقی و روابط بین‌الملل، این حملات را طبق قوانین ایالات متحده غیرقانونی دانسته و آن را مصداقی از امپریالیسم و نقض حاکمیت ایران بر اساس حقوق بین‌الملل توصیف کرده‌اند. پیامدهای اقتصادی این جنگ، که به‌عنوان بزرگ‌ترین اختلال در عرضهٔ جهانی از زمان بحران انرژی دههٔ ۱۹۷۰ توصیف شده است، شامل افزایش شدید قیمت نفت و گاز، اختلال گسترده در صنعت هوانوردی و گردشگری، و نوسان در بازارهای مالی است. ارسال محموله‌های نفت و گاز نیز در پی بستن تنگهٔ هرمز از سوی ایران و حملات متقابل ایران و اسرائیل به تأسیسات انرژی، دچار اختلال شد. در ۱۹ مارس، هزینهٔ این جنگ برای ارتش ایالات متحده حدود ۱۸ میلیارد دلار برآورد شد و پنتاگون درخواست ۲۰۰ میلیارد دلار بودجهٔ اضافی کرد. تا ۳۱ مارس، هزینهٔ این جنگ برای کشورهای عربی بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار آمریکا تخمین زده شد. دولت ایران خسارت وارده به اقتصاد خود را تا ۱۱ آوریل حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار و احتمالاً تا ۱ تریلیون دلار ارزیابی کرد. ایران همچنین با افزایش شدید بیکاری و بحران رهبری و بی‌ثباتی سیاسی روبه‌رو شده است. ترامپ چند بار اعلام پیروزی کرد و ادعا کرد که ایران «از نظر نظامی، دیگر چیزی برایش باقی نمانده». ایران، ایالات متحده و اسرائیل با میانجی‌گری پاکستان با آتش‌بس دو هفته‌ای موافقت کردند که در ۸ آوریل آغاز شد. این آتش‌بس به دلیل امتناع ایران از بازگشایی تنگه هرمز و حملات اسرائیل به لبنان، بلافاصله تحت فشار قرار گرفت. پس از شکست مذاکرات اسلام‌آباد، ترامپ گفت که دیگر به مذاکرات اهمیتی نمی‌دهد، و در ۱۳ آوریل خبر از محاصره دریایی ایران داد. در حال حاضر یک «محاصره دوگانه» برقرار است، به طوری که نیروی دریایی ایالات متحده ایران را محاصره کرده و ایران هم خلیج فارس را. ترامپ آتش‌بس را به‌طور نامحدود تمدید کرده، اما از آن زمان حملات دیگری نیز رخ داده است. پیش‌زمینه روابط ایران با ایالات متحده و اسرائیل در سال ۲۰۰۲، گسترش پنهانی برنامه هسته‌ای ایران برای نخستین‌بار فاش شد. این در حالی که جمهوری اسلامی شعارهای «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» سر می‌داد و مقام‌های آن بارها خواستار نابودی اسرائیل شده بودند. از سال ۲۰۰۶، شورای امنیت سازمان ملل متحد با مجموعه‌ای از تحریم‌ها علیه ایران واکنش نشان داد و ایالات متحده نیز تحریم‌های جداگانه‌ای اعمال کرد. آمریکا و اسرائیل یک کارزار جنگ سایبری علیه تأسیسات هسته‌ای ایران برای اخلال در فعالیت‌های آن‌ها انجام دادند و اسرائیل چندین تن از دانشمندان برجسته هسته‌ای ایران را ترور کرد. این تنش‌ها در ژانویه ۲۰۲۰، زمانی که رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، دستور ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس را صادر کرد، تشدید شد. اسرائیل با گروه‌های شبه‌نظامی مورد حمایت ایران در سراسر خاورمیانه، از جمله حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها درگیر شد. حملات اسرائیل به کنسولگری ایران در دمشق و ترور اسماعیل هنیه با حملات متقابل ایران به اسرائیل در آوریل و اکتبر پاسخ داده شد. در ژوئن ۲۰۲۵، اسرائیل با حمله به تأسیسات نظامی و هسته‌ای ایران، جنگ دوازده‌روزه را آغاز کرد که با پاسخ‌های نظامی ایران همراه شد. ایالات متحده نیز در جریان این درگیری به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد و این جنگ در نهایت با آتش‌بس پایان یافت. در اوایل سال ۲۰۲۶، نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، ترامپ را برای انجام یک حمله نظامی مشترک علیه ایران—به‌ویژه با هدف قرار دادن رهبری آن—تحت فشار قرار داد. پس از نشست‌های سطح بالا در فوریه، ترامپ عملیات «خشم حماسی» را مجاز اعلام کرد؛ گزارش‌ها حاکی از آن است که اطلاعات ارائه‌شده از سوی اسرائیل نقش تعیین‌کننده‌ای در این تصمیم داشته است. این اعتراضات که شامل شعارهایی در حمایت از تغییر رژیم می‌شد، از نظر گستردگی بزرگ‌ترین اعتراضات از زمان انقلاب ۱۳۵۷ به‌شمار می‌رفت و به بیش از ۱۰۰ شهر در سراسر کشور گسترش یافت. حکومت ایران در واکنش، سرکوبی خشونت‌آمیز را در پیش گرفت که شامل کشتار معترضان بود. بنا بر گزارش‌ها، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، شخصاً دستور کشتار سراسری معترضان را صادر کرده و این اقدام با تأیید بالاترین نهادهای حکومتی ایران انجام شده است. نیروهای سرکوبی از مهمات جنگی، شات‌گان، تفنگ‌های ساچمه‌ای، تیربارهای نصب‌شده و پهپادها استفاده کردند. شاهدان از خیابان‌های غرق در خون و مجروحان فراوان خبر دادند و بیمارستان‌ها و سردخانه‌ها با حجم بی‌سابقه‌ای از قربانیان روبه‌رو شدند. هم‌زمان، ایران طولانی‌ترین قطع اینترنت ثبت‌شده در تاریخ خود را اعمال کرد تا گزارش‌دهی دربارهٔ ناآرامی‌ها و کشتارها را محدود کرده و ارتباط میان معترضان را مختل سازد. در حالی که آمار تلفات به‌شدت متفاوت است، برآوردهای جدید از ده‌ها هزار کشته حکایت دارد و آخرین ارقام بین ۳۰٬۰۰۰ تا ۴۳٬۰۰۰ نفر برآورد می‌شود. همچنین بازداشت‌های گسترده‌ای گزارش شده است، بر اساس اعلام نهادهای حقوق بشری، دست‌کم ۲۶٬۵۴۱ نفر بازداشت شدند. برخی پژوهشگران معتقدند که حکومت ایران با وضعیتی شکننده روبه‌روست که می‌تواند به فروپاشی آن منجر شود. به‌گزارش اکونومیست، رهبری ایران که برای حفظ قدرت به خشونت متوسل شد، ممکن است به نقطه شکست رسیده باشد. دو منبع آگاه به رویترز گفته‌اند که ترامپ پس از سرکوب خونین اعتراضات در ایران، در پی فراهم‌کردن زمینه تغییر رژیم از طریق ضربه‌زدن به نهادهای حکومتی و احیای جنبش معترضان است. رضا پهلوی، ولیعهد تبعیدی ایران، که به چهره‌ای نمادین برای معترضان تبدیل شده و بسیاری نام او را در شعارها فریاد می‌زنند، خواستار برچیده شدن جمهوری اسلامی و برگزاری انتخابات آزاد برای تشکیل یک حکومت دموکراتیک شده است. او همچنین از دونالد ترامپ خواسته است حملات هدفمند علیه نیروهای شبه‌نظامی حکومت ایران انجام دهد تا توان سرکوب اعتراضات تضعیف شده و سقوط رژیم تسریع شود. در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از مردم ایران خواست «به اعتراضات ادامه دهید… کمک در راه است». او در اظهارات بعدی از ایرانیان خواست «نام قاتلان و شکنجه‌گران را به خاطر بسپارند» و هشدار داد که مسئولان این اقدامات «بهای بسیار سنگینی خواهند پرداخت». در ۲۳ ژانویه، ترامپ اعلام کرد که یک «ناوگان» نظامی آمریکا، شامل ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن (سی‌وی‌ان-۷۲) و چند ناوشکن مجهز به موشک هدایت‌شونده، عازم خاورمیانه است. در همان روز گزارش شد که علی خامنه‌ای به پناهگاهی زیرزمینی در تهران منتقل شده است. هم‌زمان، اعتراضات جهانی در حمایت از معترضان ایرانی برنامه‌ریزی شد و شرکت‌های هواپیمایی پروازهای خود به منطقه را لغو کردند. کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، فولکر تورک، کشتارها، اعترافات اجباری و نبود شفافیت را محکوم کرد و خواستار توقف اعدام‌ها شد. مرکز جهانی «مسئولیت حمایت» اعلام کرده است که جمعیت ایران در معرض خطر قابل‌توجه وقوع جنایات گسترده قرار دارد. مقام‌های آمریکایی و اروپایی گفته‌اند واشینگتن سه مطالبهٔ اصلی را به ایران ارائه کرده است: پایان دائمی همهٔ فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم، اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه بر برنامهٔ موشک‌های بالستیک ایران، و توقف کامل حمایت از گروه‌های نیابتی منطقه‌ای مانند حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها. در ۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، چهل‌وهفتمین سالگرد انقلاب ۱۹۷۹ با برگزاری تجمع‌های حامی دولت و شعارهای تند ضدآمریکایی همراه بود. در ۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، دونالد ترامپ اعلام کرد تغییر رژیم در ایران «بهترین اتفاقی است که می‌تواند رخ دهد». یک روز بعد، ۱۴ فوریه، مقام‌های آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفتند ارتش ایالات متحده در حال آماده‌سازی برای عملیات‌های پایدار و چند هفته‌ای علیه ایران است، نه صرفاً یک حملهٔ محدود؛ موضوعی که نشان‌دهندهٔ کارزاری گسترده است که می‌تواند زیرساخت‌های دولتی و امنیتی ایران را هدف قرار دهد، نه فقط تأسیسات هسته‌ای. در ۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ترامپ در سخنرانی وضعیت کشور، ایران را «بزرگ‌ترین حامی تروریسم در جهان» توصیف کرد و مدعی شد که این کشور تلاش‌ها برای ساخت سلاح هسته‌ای را از سر گرفته است. او اهداف ایران را «شوم» توصیف کرد و هشدار داد که ایران توانمندی‌های موشکی پیشرفته‌تری توسعه داده که «می‌تواند اروپا و پایگاه‌های ما در خارج از کشور را تهدید کند و در حال کار بر روی موشک‌هایی است که به‌زودی به ایالات متحده آمریکا خواهند رسید». مذاکرات هسته‌ای در فوریه ۲۰۲۶، ایران و آمریکا مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای را در مسقط، عمان، آغاز کردند و قرار بود این گفت‌وگوها در ژنو ادامه یابد. مقامات عمانی از دستیابی به «پیشرفت مهم» خبر دادند؛ از جمله موافقت ایران با کاهش سطح غنی‌سازی و پذیرش نظارت کامل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی. در مقابل، استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، گفت ایران مذاکرات اخیر را با تأکید بر «حق غیرقابل سلب» خود برای غنی‌سازی اورانیوم آغاز کرده و پیشنهاد آمریکا برای صفر کردن غنی‌سازی را رد کرده است. او همچنین ادعا کرد که ایران با داشتن ۴۶۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد می‌تواند ۱۱ بمب هسته‌ای تولید کند. تلاش برای تغییر رژیم در ۷ آوریل، نیویورک تایمز جزئیاتی منتشرنشده دربارهٔ این‌که چگونه نتانیاهو دولت ترامپ را به سمت جنگ سوق داد، فاش کرد. طبق این گزارش، نتانیاهو در ۱۱ فوریه ۲۰۲۶ در اتاق وضعیت یک ارائه یک‌ساعته برای ترامپ و مشاوران ارشدش انجام داد و استدلال کرد که جمهوری اسلامی در آستانه سقوط است و یک حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به پیروزی قطعی منجر خواهد شد. ترامپ این طرح را پذیرفت و گفت که تغییر رژیم به مردم ایران بستگی دارد، اما تمرکز اصلی‌اش بر کشتن رهبران ارشد ایران و از بین بردن توان نظامی این کشور بود. در این میان، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، تنها فرد در حلقه نزدیک ترامپ بود که به‌شدت با این طرح مخالفت کرد و استدلال‌هایی علیه آن ارائه داد. اهداف عملیات رئیس‌جمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، دو ساعت پس از آغاز حملات یک بیانیه هشت دقیقه‌ای منتشر کرد و گفت که هدف حملات ایالات متحده به ایران در واقع تغییر رژیم بوده است. با شما به‌طور منصفانه و با مصونیت کامل رفتار خواهد شد، یا با مرگ حتمی روبرو خواهید شد.» در خطاب به مردم، او اعلام کرد: «ساعت آزادی شما فرا رسیده است. بمب‌ها در همه جا سقوط خواهند کرد» و به آنها گفت: «وقتی کار تمام شد، حکومت خود را تصرف کنید. این احتمالاً تنها فرصت شما برای نسل‌ها خواهد بود.» او افزود: «سال‌هاست که از آمریکا کمک خواسته‌اید، اما هرگز آن را دریافت نکردید… پس بیایید ببینیم چطور پاسخ خواهید داد. آمریکا شما را با نیرویی فراوان و قدرت ویرانگر پشتیبانی می‌کند.» او در پایان گفت: «حالا وقت آن است که کنترل سرنوشت خود را در دست بگیرید… این لحظه عمل است. اجازه ندهید از دست برود.» مدتی پس از آن، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، یک بیانیه ویدیویی منتشر کرد و گفت که اسرائیل و ایالات متحده حملاتی علیه ایران آغاز کرده‌اند «برای از بین بردن تهدید وجودی» که به گفته او «رژیم تروریستی در ایران» به وجود آورده است. نتانیاهو رهبری ایران را به مدت دهه‌ها خصومت متهم کرد و گفت: «برای ۴۷ سال، رژیم آیت‌الله‌ها فریاد 'مرگ بر اسرائیل' و 'مرگ بر آمریکا' سر داده است» و آن را به عنوان یک «رژیم تروریستی جنایتکار» توصیف کرد که «نباید به خود اجازه دهد که به سلاح‌های هسته‌ای مسلح شود.» او گفت اقدام مشترک ایالات متحده و اسرائیل «شرایطی را فراهم خواهد کرد تا مردم شجاع ایران سرنوشت خود را در دست بگیرند» و از مردم ایران خواست که «یوغ ظلم را از گردن خود بیفکنند.» دونالد ترامپ از نیروهای امنیتی خواست تا با معترضان «اتحاد» کنند و به مردم ایران گفت که آنها «بزرگ‌ترین شانس» خود را دارند تا «کشور را پس بگیرند» زمانی که حملات تمام شود. در همین حال، بنیامین نتانیاهو نیز با مردم ایران صحبت کرد و گفت: «ما شرایطی را فراهم خواهیم کرد تا مردم شجاع ایران از زنجیرهای استبداد رهایی یابند»، و افزود: «این یک فرصت بی‌نظیر در طول یک نسل است.» در ۱۹ اسفند، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در پیامی خطاب به مردم ایران نوشت: «ما در حال انجام یک جنگ تاریخی برای آزادی هستیم، این فرصتی بی‌نظیر برای شماست تا رژیم آیت‌الله‌ها را سرنگون کنید و آزادی خود را به دست آورید. ما در حال ایجاد شرایطی برای شما هستیم تا این کار را انجام دهید.» فرمانده سنتکام، برد کوپر، در ۲ فروردین اظهار داشت: «ما در حال حمله به رژیم و جمهوری اسلامی هستیم، نه به مردم.» گاه‌شمار در ۹ اسفند ۱۴۰۴، پس از آنکه وزیر دفاع یسرائیل کاتس وقوع یک حمله از سوی اسرائیل را تأیید کرد، گزارش‌هایی از وقوع انفجار منتشر شد. روزنامه تایمز اسرائیل گزارش داد که کاتس این حملات را «حمله‌ای پیش‌دستانه» توصیف کرده که با هدف «رفع تهدیدها علیه دولت اسرائیل» انجام شده است. سی‌ان‌ان گزارش داده است که زمان‌بندی این حملات از نظر نمادین در یهودیت معنادار است، زیرا پیش از فرارسیدن جشن یهودی پوریم در ۲ مارس انجام شده است. هفتهٔ اوّل (۹ اسفند – ۱۵ اسفند) حملات اولیه در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اسرائیل و آمریکا حملهٔ پیش‌دستانه‌ای به ایران کردند. از جمله اهداف این حملات، منطقه‌ای در تهران بود که سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، معمولاً در آن اقامت دارد؛ کاخ ریاست‌جمهوری و شورای عالی امنیت ملی نیز در همین محدوده قرار دارند. پس از آن، نیویورک تایمز گزارش داد که «یک مقام آمریکایی گفته است حملات نظامی ایالات متحده به ایران در جریان است». مقام‌های آمریکایی همچنین تأیید کردند که این حملات با ایالات متحده هماهنگ شده بود. گزارش‌های خبری حاکی از به صدا درآمدن آژیرهای خطر در اسرائیل است، در حالی که مقام‌های این کشور به شهروندان هشدار داده‌اند در مناطق حفاظت‌شده و پناهگاه‌ها باقی بمانند. هم‌زمان، سفیر ایالات متحده در اسرائیل، مایک هاکبی، از شهروندان آمریکایی خواست با شنیدن آژیرها «فوراً اقدام کنند». در همین حال، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، هشدار داد که ممکن است جان شهروندان آمریکایی در این مأموریت در ایران از دست برود. وزارت بهداشت اسرائیل نیز در واکنش، دستور انتقال فعالیت بیمارستان‌ها به بخش‌های زیرزمینی را صادر کرده است. مقام‌های آمریکایی تأیید کرده‌اند که ایالات متحده در حال اجرای حملاتی علیه ایران است و آن را «حمله‌ای کوچک» توصیف نکرده‌اند. به گفته یک مقام آمریکایی، ده‌ها حمله توسط هواپیماهای تهاجمی مستقر در پایگاه‌هایی در سراسر خاورمیانه و از یک یا چند ناو هواپیمابر انجام می‌شود. خبرگزاری فارس و سی‌ان‌ان از وقوع انفجارهای بیشتر در شهرهای دیگر ایران، از جمله قم، کرمانشاه، اصفهان و کرج خبر دادند. در تهران نیز گزارش شده است که حملات موشکی در خیابان دانشگاه، محدوده خیابان جمهوری اسلامی و منطقه شمالی سیدخندان رخ داده است. چند مقام ارشد دیگر نیز تأیید شده که در حملات ۹ اسفند کشته شده‌اند: عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران، محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، صالح اسدی، رئیس بخش اطلاعات فرماندهی اضطراری ایران، محمد شیرازی، رئیس دفتر نظامی علی خامنه‌ای، حسین جبل عاملیان، رئیس سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی (سپند)، و رضا مظفری‌نیا، رئیس پیشین این سازمان. شبکه خبری سی‌بی‌اس نیوز گزارش داد که «یک منبع اطلاعاتی و یک منبع نظامی شنبه عصر به این شبکه گفته‌اند که ۴۰ مقام ایرانی در حملات کشته شده‌اند، اما مشخص نیست که این مقامات در یک مکان بوده‌اند یا در چندین مکان مختلف.»پیوند= ایالات متحده، دونالد ترامپ، می‌گوید هدف تغییر رژیم بوده است و از مردم ایران خواسته است: «وقتی کار تمام شد، حکومت خود را تصرف کنید.» او از سپاه پاسداران خواسته است که «سلاح‌های خود را زمین بگذارند … یا با مرگ حتمی روبرو شوند»، در حالی که به کسانی که تسلیم شوند، مصونیت وعده داده است. پاسخ ایران و حملات موشکی در سراسر خاورمیانه ایران چندین پایگاه نظامی آمریکا در منطقهٔ خلیج فارس را هدف قرار داد. بحرین برای هشدار دربارهٔ حملهٔ احتمالی ایران به پایگاه‌های نظامی آمریکا در این کشور، آژیر خطر فعال کرد و رسانه‌های عربی از مشاهدهٔ انفجار و دود در پایتخت، منامه، خبر دادند. بحرین بعداً حملات را تأیید کرد و اعلام داشت که مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا هدف قرار گرفته است. در دومین روز حملات اعلام شد که سنتکام و ارتش دفاعی اسرائیل موظف شدند دستگاه‌های امنیتی و سرکوب رژیم را از بین ببرند. همچنین گزارش‌هایی از وقوع انفجار در کویت و ابوظبی در امارات متحده عربی منتشر شد. به گزارش شبکهٔ CNN، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که ایران چهار پایگاه آمریکا در خاورمیانه را هدف قرار داده است: پایگاه هوایی العدید در قطر، پایگاه هوایی السالم در کویت، پایگاه هوایی الظفره در امارات متحدهٔ عربی، و پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین. بنا بر گزارش‌های تکمیلی، پس از رهگیری موفق تعدادی از موشک‌های ایرانی، امارات متحدهٔ عربی اعلام کرد که یک شهروند آسیایی بر اثر سقوط بقایای موشک‌های رهگیر در یک منطقهٔ مسکونی کشته شده است. در شمال اسرائیل یک ساختمان ۹ طبقه بر اثر اصابت موشک‌ها آسیب دید و یک نفر زخمی شد. همچنین گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه موشک‌های شلیک‌شده از ایران به اراضی اردن و پایتخت آن، اَمان، اصابت کرده‌اند. ارتش اسرائیل اعلام کرد نیروی هوایی این کشور با اتکا به اطلاعات دقیق، چندین مرکز وابسته به «رژیم ترور ایران» را هدف قرار داده است. به گفته این منبع، فرودگاه مشهد و ساختمان دادگاه انقلاب در تهران نیز از جمله اهداف این حملات بوده‌اند. به گفتهٔ رئیس کل سازمان نظام پزشکی کشور طی چند حمله مراکز امداد اورژانس شهرهای چابهار، همدان و سراب و همچنین بیمارستان‌های ابوذر اهواز و گاندی و خاتم در تهران مورد حمله قرار گرفتند و آسیب جدی به این مراکز درمانی وارد شده است. صبح ۱۰ اسفند ایران با شلیک موشک‌ها و پهپادها اسرائیل و همچنین امارات متحده عربی، قطر، کویت، بحرین، اردن و عربستان سعودی را هدف قرار داده است. در گزارش‌های بعدی نیز آمده است که موشک‌هایی از ایران به سوی مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین شلیک شده‌اند. شاهدان عینی از مشاهده دود ناشی از رهگیری موشک‌ها بر فراز دبی و برخاستن ستون‌های تیره دود از بندر جبل‌علی در امارات متحده عربی خبر دادند. همچنین در پی حمله پهپادهای شبه‌نظامیان عراقی، انفجاری در نزدیکی فرودگاه اربیل رخ داد. جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، اعلام کرد که ایران دو موشک به سمت پایگاه‌های بریتانیا در قبرس شلیک کرده است، اما افزود که این پایگاه‌ها هدف مستقیم حمله قرار نگرفته‌اند. با این حال، واسیلیس پالماس، وزیر دفاع قبرس، بعداً شلیک هرگونه موشک به سوی این کشور را رد کرد. در اسرائیل، یک موشک ایرانی به کنیسهای در بیت شمش اصابت کرد که بر اثر آن ۹ نفر کشته، ۱۱ نفر مفقود و ۵۱ تن دیگر زخمی شدند. یک پهپاد ایرانی به هتل کرون پلازا در شهر منامه، بحرین اصابت کرد که موجب آتش‌سوزی شد. در پی این حادثه، تیم‌های دفاع مدنی بحرین برای تأمین امنیت گردشگران و کارکنان حاضر در هتل وارد عمل شدند. در ابوظبی، یک پهپاد در نزدیکی مجموعه برج‌های اتحاد و در مجاورت سفارت اسرائیل رهگیری شد. با این حال، بقایای آن پس از انهدام به این برج‌ها آسیب رساند و موجب جراحات سطحی یک زن و فرزندش شد. در اواخر روز ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ یک حمله موشکی بالستیک باعث اصابت به منطقه‌ای در اورشلیم غربی شد که به خسارات مالی در جاده‌های اطراف، آسیب رسیدن به یک خودروی غیرنظامی و زخمی شدن دست‌کم شش نفر غیرنظامیان انجامید. این حملات بر اهدافی در تهران و سنندج متمرکز بود و همچنین مراکز نظامی و راهبردی از جمله مراکز فرماندهی و پایگاه‌های موشکی را هدف قرار داد. ایران اعلام کرد که تأسیسات هسته‌ای نطنز در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفته است. در واکنش به حملات حزب‌الله لبنان، نیروهای دفاعی اسرائیل مجموعه‌ای از بمباران‌های راهبردی را علیه بیروت و دره بقاع انجام داد. | ## بخش 2: جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | نیروی هوایی آمریکا نیز هواپیماهای نظامی و پرتابگرهای پهپاد را هدف قرار داد، از جمله چندین جنگنده اف-۱۴ تام‌کت در پایگاه‌های هوایی مختلف ایران. ارتش اسرائیل اعلام کرد که در این حملات، حسین مکلد، رئیس ستاد اطلاعات حزب‌الله، کشته شده است. فرودگاه نیروی هوایی سلطنتی اکروتیری در آکروتیریِ قبرس هدف حمله‌ای مشکوک با پهپاد قرار گرفت که در پی آن آژیرهای هشدار در سراسر آکراتاری و داکیلیا به صدا درآمد. گزارش‌ها حاکی است که پنج پهپاد رهگیری شدند، اما یکی از آن‌ها موفق شد به باند فرودگاه اصابت کند و خسارات جزئی بر جای بگذارد. سامانه هشدار خودکار ارتش بریتانیا اعلام کرد که «تهدید امنیتی ادامه‌دار» وجود دارد و وزارت دفاع بریتانیا نیز گفت «پایگاه به این حمله پاسخ داده است.» این موضوع بعداً از سوی مقام‌های قبرسی تأیید شد. شبکه سی‌ان‌ان گزارش داد که انفجارهایی در شهرهای مهم منطقه خلیج فارس رخ داده است. در بحرین، وزارت کشور اعلام کرد که آژیرهای هشدار در سراسر کشور به صدا درآمده است. مقام‌های امارات متحده عربی مدعی شدند که ۱۴۸ پهپاد ایرانی، ۹ موشک بالستیک و شش موشک کروز را سرنگون کرده‌اند. پهپادهای ایرانی تأسیسات گاز طبیعی مایع‌شده قطر را هدف قرار دادند که موجب توقف تولید شد. علاوه بر این، موشک‌ها و پهپادهایی به سوی چندین نقطه در قطر، از جمله پایگاه هوایی العدید و تأسیسات صنعتی، شلیک شدند. قطر دو فروند جنگنده ضربتی سوخو-۲۴ ایرانی را سرنگون کرد و به این ترتیب به نخستین کشوری تبدیل شد که در جریان این درگیری یک هواپیمای ایرانی را ساقط کرده است. مقامات عمانی اعلام کردند که یک نفتکش با پرچم جزایر مارشال در فاصله تقریبی ۵۲ مایل دریایی از ساحل مسقط توسط یک قایق بدون سرنشین مورد حمله قرار گرفته است. این حمله باعث انفجار در موتورخانه اصلی و در نتیجه آتش‌سوزی شد که منجر به مرگ یکی از خدمه گردید. در ۱۲ اسفند، یک مخزن سوخت در بندر دقم توسط چندین هواپیمای بدون سرنشین ایران مورد اصابت قرار گرفت. ارتش اسرائیل در ۱۳ اسفند اعلام کرد که یک جنگنده اف-۳۵آی «ادیر» یک جنگنده آموزشی-رزمی یاک-۱۳۰ ساخت روسیه متعلق به ایران را بر فراز تهران سرنگون کرده است. این نخستین بار است که یک جنگنده اف-۳۵ در نبرد هوایی یک جنگنده سرنشین‌دار را ساقط می‌کند. همچنین این نخستین باری است که نیروی هوایی اسرائیل از سال ۱۹۸۵ تاکنون یک هواپیما را سرنگون کرده است. بامداد پنج‌شنبه ایران دور دیگری از حملات موشکی را به سوی اسرائیل انجام داد که باعث به صدا درآمدن هشدارها در مناطقی از جمله تل‌آویو شد. همچنین بنا بر گزارش روزنامه گاردین، ایران یک نفتکش آمریکایی را در خلیج فارس هدف قرار داده است. یک حمله هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل سالن سرپوشیده در مجموعه ورزشی آزادی تهران را تخریب کرد. این حمله در حالی رخ داد که گفته می‌شود مقام‌های ایرانی از چندین ورزشگاه و مجموعه ورزشی در شهرهای مختلف برای تجمع و استقرار نیروهای نظامی و امنیتی، تجهیزات و خودروها استفاده می‌کنند تا آن‌ها را از حملات آمریکا و اسرائیل محافظت کنند. همچنین گزارش شد که نفتکش ایرانی «آیریس بوشهر» در نزدیکی سریلانکا حضور داشته و توسط نیروی دریایی سریلانکا به همراه ۲۰۸ خدمه آن تویف شده است. این نخستین مورد از توقیف یک کشتی جنگی در یک کشور بی‌طرف از زمان جنگ جهانی دوم به‌شمار می‌رود. دونالد ترامپ گفت که «هیچ محدودیت زمانی» برای مدت ادامه جنگ وجود ندارد و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیز اعلام کرد که این جنگ «تازه آغاز شده است.» مارکو روبیو اعلام کرد که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران قرار است از نظر شدت افزایش یابد. آمریکا و اسرائیل حملات هوایی سنگینی را علیه تهران، کرمانشاه، سلماس، ماکو و سقز در غرب ایران انجام دادند. در همین حال، حملات هوایی آمریکا و اسرائیل یک سایت اطلاعاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در استان لرستان منفجر کرد. مخفیگاه زیرزمینی علی خامنه‌ای در زیر «مجتمع رهبری»، که مورد استفاده مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی بود، توسط ارتش اسرائیل صبح جمعه ۱۵ اسفند هدف حمله هوایی با ۵۰ جت جنگنده قرار گرفت. طبق ارزیابی‌های اولیه در اسرائیل، مقامات ارشد جمهوری اسلامی در پناهگاه تخریب شده حضور داشته‌اند. طبق گزارش‌های متعددی منتشر شده یک حمله کردهای ایرانی علیه حکومت در تهران آغاز شد. فاکس نیوز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که هزاران جنگجوی کرد در عراق یک عملیات زمینی را در داخل ایران آغاز کرده‌اند. به گفته یکی از مقام‌های ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران، نیروهای وابسته به حزب حیات آزاد کردستان از نیمه‌شب ۱۱ اسفند وارد خاک ایران شده و در مناطق کوهستانی، به‌ویژه در اطراف مریوان و در رشته‌کوه‌های زاگرس، مواضع رزمی گرفته‌اند. یک دختر ۱۱ ساله کویتی نیز بر اثر جراحات ناشی از حادثه‌ای مرتبط با ترکش‌های ایرانی جان باخت. وزارت دفاع قطر گزارش داد که پایگاه هوایی العدید که از آن به‌عنوان «بزرگ‌ترین پایگاه آمریکا در خاورمیانه» یاد می‌شود، هدف حمله قرار گرفته اما تلفات جانی گزارش نشده است. همچنین تأسیسات پالایش نفت رأس‌تنوره متعلق به شرکت آرامکو هدف یک پرتابه قرار گرفت. در بیانیه‌ای که پس از این رهگیری منتشر شد، اعلام شد که ترکیه حق دفاع از قلمرو خود را محفوظ می‌داند و این مهمات در خاک این کشور سقوط کرده است. تحولات سیاسی و امنیتی در قبرس از کارکنان غیرضروری آمریکایی در قبرس خواسته شد به دلیل خطرات احتمالی ناشی از احتمال نفوذ یا حمله ایران در آینده، این کشور را ترک کنند. پس از آن، وزارت خارجه ایالات متحده نیز در پی بحران کنونی توصیه کرد از سفر به قبرس خودداری شود. در یک نشست اضطراری در رم، جورجا ملونی و دیگر مقام‌های ایتالیایی احتمال اعزام نیروهای تقویتی به قبرس را بررسی کردند؛ اقدامی که پس از استقرار نیرو از سوی چند کشور اروپایی دیگر (یونان، فرانسه، آلمان و بریتانیا) مطرح شد. در این میان، اعزام ناوشکن کایو دویلیو با برد عملیاتی تا ۳۵۰ کیلومتر نیز به‌عنوان یکی از گزینه‌ها مورد بررسی قرار گرفت. حمله به نخجوان، جمهوری آذربایجان گزارش شد که موشک‌ها و پهپادهایی که از ایران شلیک شده بودند به محوطه فرودگاه نخجوان در منطقه جمهوری خودمختار نخجوان جمهوری آذربایجان اصابت کردند. بر اساس اعلام وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان، یک پهپاد بر روی ساختمان ترمینال فرودگاه بین‌المللی نخجوان سقوط کرد و پهپاد دیگری در نزدیکی یک ساختمان مدرسه در روستای شکرآباد فرود آمد که در نتیجه آن به فرودگاه خسارت وارد شد و دو غیرنظامی زخمی شدند. پس از این حملات، جمهوری آذربایجان سفیر ایران را احضار کرد و وعده داد که به‌طور نظامی پاسخ خواهد داد. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، هدف قرار دادن کشورهای همسایه را رد کرد و خواستار انجام تحقیق دربارهٔ این حادثه شد. با این حال، یک کانال تلگرامی وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با نام «کانال خبری سپاه پاسداران» مسئولیت حمله به نخجوان را بر عهده گرفت. الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، اعلام کرد که «ایران علیه آذربایجان دست به اقدامات تروریستی زده است.» هفتهٔ دوّم (۱۶ اسفند – ۲۲ اسفند) نیروهای آمریکا و اسرائیل در ۱۶ اسفند حملاتی را علیه اهداف متعددی در تهران و اصفهان انجام دادند. همچنین فرودگاه بین‌المللی مهرآباد تهران در ساعات اولیه بامداد هدف حمله قرار گرفت. شامگاه ۱۶ اسفند حملات هوایی اسرائیل برای اولین بار تأسیسات نفتی ایران را هدف گرفت و چهار نفر کشته شدند. در همان زمان، ایالات متحده فروش تسلیحاتی به ارزش ۱۵۱ میلیون دلار به اسرائیل را تصویب کرد. تأسیسات و سازه‌های پالایشگاهی شرکت آمریکایی هالیبرتون که در بصره قرار دارند، در حملات ایران هدف قرار گرفتند. مقامات ایرانی به ساکنان تهران توصیه کردند که در خانه بمانند، هنگام بیرون رفتن ماسک بزنند و در مصرف غذا و سوخت صرفه‌جویی کنند. کویت گزارش داد که دو افسر این کشور هنگام انجام وظیفه کشته شدند وزارت دفاع بریتانیا تأیید کرد که نیروهایش یک پهپاد ایرانی را که به سمت عراق در حرکت بود، رهگیری کرده‌اند. علاوه بر این، این وزارتخانه قصد خود را برای اعزام یک بالگرد مرلین به منطقه برای کمک به شناسایی تهدیدات هوایی آینده اعلام کرد. در ۱۸ اسفند اسدالله بادفر، رئیس بسیج ستاد کل نیروهای مسلح، در حملات اسرائیل و آمریکا کشته شد و مراسم تشییع این فرمانده ارشد سپاه او در ۱۸ اسفند در قم برگزار شد. در پی حمله پهپادی ایران در نزدیکی منامه دست‌کم ۳۲ شهروند بحرینی زخمی شدند که حال چهار نفر از آن‌ها وخیم گزارش شده است. امارات متحده عربی اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور ۱۲ موشک بالستیک و ۱۷ پهپاد شلیک‌شده از سوی ایران را رهگیری و منهدم کرده است. عربستان سعودی اعلام کرد که نیروهایش چهار پهپاد را که میدان نفتی شیبه را هدف قرار داده بودند، منهدم کرده‌اند. هفت بازیکن تیم ملی فوتبال زنان ایران در جریان اردوی تیم در استرالیا اردو را ترک کرده و به دلیل ترس از انتقام حکومت درخواست پناهندگی کردند و دولت استرالیا نیز با ماندن آن‌ها موافقت کرد. در ۱۹ اسفند گزارش شده است که یکی از مقرهای نظامی جمهوری اسلامی در صفادشت، استان تهران، تخریب شده است. ارتش اسرائیل یک مجتمع زیرزمینی تسلیحاتی در دانشگاه «امام حسین» وابسته به سپاه پاسداران را هدف قرار داد. این مجتمع محل انجام «فرایندهای تحقیق و توسعه تسلیحاتی» مرتبط با موشک‌های بالستیک بود. ارتش اسرائیل همچنین زیرساخت‌هایی در مقر اصلی نیروی قدس، سایت‌های دیگر برای تولید انواع تسلیحات و سامانه‌های دفاعی حکومت ایران و فرماندهی سپاه پاسداران، رادیو برون‌مرزی و میدان بسیج در جزیره کیش را هدف قرار داده است. ایالات متحده آمریکا اعلام کرد چندین شناور دریایی ایران از جمله ۱۶ شناور مین‌گذار در نزدیکی تنگه هرمز را هدف قرار داده است. خبرگزاری فارس گزارش شد که اختلال در خدمات آنلاین بانک ملی ایران به دلیل تغییر سخت‌افزارهای سوییچ شعب رخ داده بود. این خبرگزاری همچنین گزارش داد که سرویس همراه بانک سپه و سایر خدمات اینترنتی این بانک مختل شده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، اظهار داشت: «نیروهای هوایی و دریایی دشمن را نابود می‌کنیم و تا زمانی که قاطعانه شکست بخورد، از پا نمی‌نشینیم.» به گفته دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، نیروهای ایالات متحده بیش از ۵۰ شناور حکومت ایران را نابود و یک ناو پهپادبر را غرق کرده‌اند. ایران در حملاتی جداگانه، پایگاه هوایی حریر در کردستان عراق و همچنین اهدافی در امارات متحده عربی، از جمله مجتمع صنعتی الرویس، محل تأسیسات شرکت ملی نفت ابوظبی در ابوظبی را با موشک و پهپاد هدف قرار داد که به آتش‌سوزی در این تأسیسات انجامید. در ۲۰ اسفند گزارش شد که ایست‌های بازرسی سپاه و بسیج که در هفته‌های اخیر در محله‌ها مستقر شده بودند، به هدف اصلی حملات پهپادی و هوایی تبدیل شده‌اند. در ۲۲ اسفند ارتش اسرائیل اعلام کرد در ۲۴ ساعت گذشته ده‌ها جنگنده این کشور بیش از ۲۰۰ هدف را در مناطق غرب و مرکز ایران هدف قرار داده‌اند. ساختمانی در نزدیکی محل تجمع حامیان حکومت در تهران و تأسیسات نیروی هوایی جمهوری اسلامی در بهشهر هدف حمله قرار گرفتند. صدای شلیک موشک و انفجار در دزفول شنیده شده و پادگان نیروی زمینی در این شهر هدف حمله قرار گرفته است. در استان تهران انفجارهایی در شهر اندیشه در نزدیکی مقر مهمات سپاه، همچنین در پایین گرمدره، نسیم‌شهر، شهر قدس و مناطقی از شهرری گزارش شده است و حمله به یک پایگاه موشکی در نزدیکی گلدشت نجف‌آباد در استان اصفهان نیز گزارش شده است. گزارش‌هایی از وقوع انفجار در حوالی دانشگاه رجایی در کاشان، کرج، خرمشهر، برازجان و مناطقی از همدان منتشر شده است و صدای جنگنده‌ها و چند انفجار در منطقه کردان در استان البرز گزارش شده است. احمد خاتمی، امام جمعه تهران، در سخنرانی خود در جریان راهپیمایی روز قدس در تهران گفت: «به صراحت می‌گوییم برای استقرار صلح و آرامش باید اسرائیل از بین برود و اثری از آن باقی نماند.» دونالد ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده در هفته آینده حملات بسیار سختی علیه جمهوری اسلامی انجام خواهد داد. او در پیامی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال نوشت که ایالات متحده در حال «نابود کردن کامل» جمهوری اسلامی ایران از نظر نظامی، اقتصادی و در حوزه‌های دیگر است. پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، در یک نشست خبری در واشینگتن گفت که مجتبی خامنه‌ای زخمی شده و احتمالاً دچار تغییر شکل در چهره یا بدن شده است. هفتهٔ سوّم (۲۳ اسفند – ۲۹ اسفند) ایران اینترنشنال گزارش داد که در سومین هفته از عملیات آمریکا و اسرائیل، برخی کشورهای اروپایی با وجود عدم ورود مستقیم به جنگ، حضور نظامی خود در خاورمیانه را افزایش داده و در رهگیری موشک‌ها و پهپادهای ایرانی به کشورهای منطقه کمک کرده‌اند؛ حدود ۱۲ ناو جنگی اروپایی به منطقه اعزام شده‌اند که نزدیک به ۶۰ درصد از ناوگان رزمی آن‌ها را تشکیل می‌دهد. اسرائیل اعلام کرد که غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج و علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در جریان حملات به تهران کشته شدند. وزیر دفاع اسرائیل گفت که «لاریجانی و فرمانده بسیج حذف شدند و به رهبر طرح نابودی [اسرائیل]، خامنه‌ای، و تمام اعضای خنثی‌شده محور شر در قعر جهنم پیوستند.» در واکنش به کشته شدن سلیمانی و لاریجانی، گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل گفت: «غلام‌رضا سلیمانی و علی لاریجانی در سرکوب بی‌رحمانه معترضان ایرانی نقش داشتند. حالا مردم ایران امنیت بیشتری دارند.» هفتهٔ چهارم (۱ فروردین – ۷ فروردین) دونالد ترامپ تهدید کرد که در صورتی که ایران تا ۴۸ ساعت آینده تنگه هرمز را باز نکند، نیروگاه‌های تولید برق ایران را از روی زمین محو می‌کند. تهدیدی که طبق نظر کارشناسان انرژی اگر به وقوع بپیوندد، باعث مرگ میلیون‌ها ایرانی در عرض چند هفته خواهد شد. بر اساس گزارش‌ها، پس از حمله تیر ۱۴۰۴ آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران در زیر آوار تأسیسات، به‌ویژه در مناطق اصفهان و نطنز، مدفون شده است. نیروی هوایی اسرائیل به یک مرکز تحقیق و توسعه وابسته به برنامه هسته‌ای ایران در دانشگاه مالک اشتر در تهران حمله کرده است. شرکت فولاد خوزستان اعلام کرد که خطوط تولید این کارخانه پس از حملات متوقف شده است. این صنایع تحت مالکیت یا کنترل نهادهای وابسته به نیروهای امنیتی ایران، به‌ویژه سپاه پاسداران، قرار دارند و همچنین در تولید مواد و تجهیزات مورد استفاده در صنایع نظامی نقش دارند. همچنین، نیروی هوایی اسرائیل دو تأسیسات هسته‌ای ایران را بمباران کرد: کارخانه تولید کیک زرد در نزدیکی شهر یزد و یک راکتور آب سنگین در اراک. هفتهٔ پنجم (۸ فروردین – ۱۴ فروردین) در حملات هوایی اسرائیل در ۹ فروردین حسن حسن‌زاده، فرمانده سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ، کشته شده است. حسن‌زاده یکی از افراد تأثیرگذار در ساختار امنیتی تهران محسوب می‌شد و نقشی برجسته در مدیریت امنیت داخلی، به‌ویژه در سرکوب اعتراضات بر عهده داشت. خبرگزاری سی ان ان ضمن تأیید نابودی یک هواپیمای ئی-۳ سنتری متعلق به نیروی هوایی ایالات متحده در پی یک حمله ایرانی به پایگاه هوایی در عربستان سعودی، عنوان کرد که این اتفاق می‌تواند توانایی‌های آمریکا برای شناسایی تهدیدهای ورودی ایران از فاصله دور را تضعیف کند. ترامپ در ۱۰ فروردین اعلام کرد که آمریکا در حال «گفت‌وگوهای جدی» با ایران است اما همزمان تهدید کرد که «اگر به هر دلیلی توافقی در آینده نزدیک حاصل نشود، یا تنگه هرمز فوراً برای تجارت باز نشود»، آمریکا «تمام نیروگاه‌های برق، چاه‌های نفت و جزیره خارک و احتمالاً همه کارخانه‌های آب شیرین‌کن» را «کاملاً نابود» خواهد کرد. بر گزارش خبرگزاری دولتی کویت، پس از اعلام آنکه یک نفتکش عظیم در جریان یک حمله توسط ایران در بندر دبی هدف قرار گرفته است، هشدار داد است که احتمال نشت نفت وجود دارد. طبق اعلام خبرگزاری رویترز، یک مجتمع صنعتی و یک نفتکش در یک پالایشگاه در شمال هیفا مورد اصابت موشک‌های ایرانی قرار گرفتند. طبق اعلام خبرگزاری‌ها در ۱۱ فروردین، طی حملات اسراییل و آمریکا در این روز، اسکله بهمن قشم، شرکت تحقیقاتی و مهندسی توفیق‌دارو و حسینیه اعظم زنجان مورد حمله قرار گرفتند. او همچنین گفت: مأموریت ما در ایران ظرف مدت کوتاهی به پایان خواهد رسید، ظرف دو تا سه هفته ایران را ترک خواهیم کرد و ممکن است پیش از آن به توافق برسیم. وال‌استریت ژورنال گزارش داد که امارات متحده عربی در حال آماده‌سازی برای همکاری با آمریکا و سایر متحدان جهت باز کردن تنگه هرمز از طریق اعمال فشار نظامی است. آمریکا و اسراییل به شرکت کشتی‌سازی اروندان خرمشهر و ماهشهر و همچنین رادار اداره‌کل هواشناسی خوزستان حمله کردند. در ۱۳ فروردین پل B1 در استان البرز که قرار بود در آینده نزدیک به بهره‌برداری برسد مورد هدف قرار گرفت که باعث کشته شدن ۸ تن و مجروح شدن ۹۵ نفر شد. در این روز موسسه‌ای تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران نیز مورد حمله قرار گرفت و تخریب شد. دونالد ترامپ طی یک سخنرانی اظهار داشت که در دو تا سه هفته آینده ایران را به عصر حجر، جایی که به آن تعلق دارد، برمی‌گرداند. همزمان یک فروند هواپیمای جنگی A10 نیز توسط ایران هدف قرار گرفت که برخی رسانه‌ها از سقوط آن در تنگه هرمز خبر دادند و برخی از سقوط در آسمان کویت. در طی تلاش برای نجات خلبان اول یک هلیکوپتر یواچ-۶۰ بلک هاوک و یک هلیکوپتر نجات مورد اصابت نیروهای ایرانی قرار گرفتند که در نهایت فرار کردند. بر اساس گزارش وال‌استریت ژورنال، امارات متحده عربی به‌طور مخفیانه حملاتی نظامی علیه ایران انجام داده است. طبق این گزارش، جنگنده‌های اماراتی، از جمله در حمله‌ای به پالایشگاه جزیره لاوان در خلیج فارس، زیرساخت‌های ایران را هدف قرار داده‌اند. هفتهٔ ششم (۱۵ فروردین – ۱۹ فروردین) در ۴ آوریل، وقوع انفجارهایی در یک ساختمان جانبی نیروگاه هسته‌ای بوشهر و همچنین در منطقهٔ ویژهٔ پتروشیمی ماهشهر در ایران گزارش شد. در همین حال، یک حملهٔ موشکی ایران نیز در نزدیکی مقر هاکیریا (ستاد مرکزی نیروهای دفاعی اسرائیل) در تل آویو اصابت کرد. در ۵ آوریل، پس از درگیری‌های شدید، نیروهای آمریکا توانستند افسر سامانه‌های تسلیحاتی یک جنگندهٔ F-15E را نجات دهند. طبق گزارش نیویورک تایمز، برای انجام این عملیات، آمریکا یک پایگاه هوایی موقت در داخل ایران ایجاد کرد. در این پایگاه، دو فروند هواپیمای ترابری لاکهید سی-۱۳۰ هرکولس به‌طور عمدی منهدم شدند تا از افتادن آن‌ها به دست ایران جلوگیری شود؛ این هواپیماها دچار مشکل شده بودند و بعداً با سه فروند هواپیمای دیگر جایگزین شدند. همچنین، در این عملیات، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) یک کارزار فریب انجام داد تا نیروهای ایرانی گمان کنند افسر نجات‌یافته، پیش‌تر و از طریق زمین منتقل شده است، در حالی که عملیات نجات هنوز ادامه داشت. ترامپ، این عملیات را «یکی از جسورانه‌ترین عملیات‌های جست‌وجو و نجات در تاریخ آمریکا» توصیف کرد. نخست‌وزیر اسرائیل اعلام کرد که مجتمع‌های پتروشیمی، از جمله شرکت پتروشیمی بندر امام، هدف حمله هوایی اسرائیل قرار گرفت. در ۱۷ فروردین گزارش شد مجید خادمی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، در حمله اسرائیل کشته شد. سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، تحت فرماندهی خادمی، نقش مهمی در سرکوب اعتراضات در ایران داشته است. دونالد ترامپ در روز ۱۷ فروردین ضمن تکرار تهدیدهای زیرساختی خود، ایرانیان را حیوان خواند. او در در پیام دیگری در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» گفت: «امشب یک تمدن بزرگ نابود خواهد شد و دیگر هرگز احیا نخواهد شد.» در ۱۸ فروردین ارتش اسرائیل هشدار داد که شهروندان باید از سفر با قطار و نزدیک شدن به خطوط راه‌آهن در سراسر ایران خودداری کنند، زیرا جان آن‌ها در معرض خطر است. پس از این هشدار، چندین پل و تأسیسات راه‌آهن در مناطق مختلف از جمله کاشان، قم و ری هدف حمله قرار گرفتند که در پی آن حرکت قطارها در برخی مسیرها متوقف شد. بنیامین نتانیاهو با تأیید حمله اسرائیل به تأسیسات راه‌آهن ایران، اظهار داشت: «ما در حال درهم کوبیدن رژیم ترور در ایران… دیروز، خلبانان ما هواپیماهای ترابری و ده‌ها بالگرد را در یک پایگاه نیروی هوایی ایران نابود کردند. امروز نیز آن‌ها راه‌آهن و پل‌های مورد استفاده سپاه پاسداران را هدف قرار دادند.» آتش‌بس (۱۹ فروردین – اکنون) در ۷ آوریل، ساعت ۶:۳۲ بعدازظهر به وقت شرقی ایالات متحده (۸ آوریل، ۱:۳۲ بامداد به وقت اسرائیل و ۱۹ فروردین، ۲:۰۲ بامداد به وقت ایران)، ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده و ایران بر پایهٔ یک طرح ۱۰بندی که با میانجی‌گری شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، و عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، ارائه شده بود، به توافق رسیده‌اند. او نوشت که ایران یک پیشنهاد ۱۰بندی برای آمریکا ارسال کرده و ایالات متحده آن را «مبنایی قابل اجرا برای مذاکره» می‌داند. بر این اساس، آمریکا، اسرائیل و ایران با یک آتش‌بس دو هفته‌ای موافقت کردند که طبق آن، ایران نیز تنگه هرمز را بازگشایی می‌کرد؛ هرچند اعلام این توافق در ۷ آوریل در واشینگتن انجام شد، پذیرش و اجرای رسمی آن از ۸ آوریل به وقت محلی خاورمیانه آغاز شد. پس از اعلام آتش‌بس، پالایشگاه نفت جزیره لاوان و تأسیسات صادرات نفت خام جزیره سیری در ایران هدف «حمله‌ای از سوی دشمن» قرار گرفتند، بدون آن‌که هیچ طرفی مسئولیت آن را بر عهده بگیرد. در واکنش، ایران به حملات موشکی و پهپادی خود علیه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت، قطر و بحرین ادامه داد. حزب‌الله اعلام کرد که حملات خود به اسرائیل و نیروهای آن در لبنان را متوقف کرده است. با این حال، اسرائیل «عملیات تاریکی ابدی» را آغاز کرد که به گفته این کشور، شامل حملات گسترده به مراکز فرماندهی و کنترل حزب‌الله در جنوب لبنان، بیروت و دره دره بقاع بود. این حملات، که بزرگ‌ترین حملات از آغاز جنگ محسوب می‌شدند، دست‌کم ۳۵۷ کشته و بیش از ۱۲۰۰ زخمی بر جای گذاشتند. ایران تهدید کرد که اگر «تجاوزها علیه لبنان عزیز فوراً متوقف نشود»، به اسرائیل حمله خواهد کرد. رسانه‌های ایرانی بعداً گزارش دادند که ایران در پی حملات اسرائیل به لبنان، تردد در تنگه هرمز را متوقف کرده است. حزب‌الله نیز اعلام کرد که در پاسخ به «نقض آتش‌بس»، راکت‌هایی به سوی شمال اسرائیل شلیک کرده است. | ## بخش 3: جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران | در ۱۱ آوریل، ترامپ اعلام کرد که نیروهای آمریکایی عملیات «پاکسازی» تنگه هرمز را آغاز کرده‌اند. ایران مدعی شد که یک کشتی آمریکایی در مسیر این تنگه، پس از دریافت هشدار، عقب‌نشینی کرده است. وال استریت ژورنال گزارش داد که چند ناوشکن نیروی دریایی آمریکا برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ وارد این تنگه شده‌اند. یک مقام آمریکایی این اقدام را «عملیاتی با تمرکز بر آزادی کشتیرانی در آب‌های بین‌المللی» توصیف کرد. دولت ایران نیز تهدید کرد که این کشتی‌ها را هدف قرار خواهد داد و آمریکا را به نقض آتش‌بس متهم کرد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده اعلام کرد که این کشتی‌ها در عملیات مین‌روبی مشارکت دارند. در ۱۲ آوریل، جی‌دی ونس اعلام کرد که مذاکرات میان آمریکا و ایران پس از یک روز گفت‌وگو در اسلام‌آباد پاکستان، به نتیجه نرسیده است. او همچنین اعلام کرد که نیروی دریایی آمریکا محاصره دریایی خود را در تنگه هرمز اعمال خواهد کرد و از ورود و خروج همه کشتی‌ها جلوگیری کرده و کشتی‌هایی را که به ایران عوارض پرداخت کنند، توقیف خواهد نمود. فرماندهی مرکزی آمریکا توضیح داد که این محاصره تنها شامل کشتی‌هایی می‌شود که به بندرها ایران رفت‌وآمد دارند. نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز اعلام کرد که هر شناور نظامی که به تنگه نزدیک شود، نقض آتش‌بس تلقی شده و با «پاسخی شدید» مواجه خواهد شد. واکنش‌ها دونالد ترامپ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، تأیید کرد که ارتش ایالات متحده «عملیات‌های رزمی گسترده‌ای» را در ایران آغاز کرده‌اند و این اقدام را «عملیاتی عظیم و در حال اجرا برای جلوگیری از تهدید آمریکا از سوی این دیکتاتوری بسیار شرور و افراطی» توصیف کرد. ترامپ ویدئویی که در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر شد، بار دیگر تأکید کرد: «هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از بین بردن تهدیدهای قریب‌الوقوع از سوی رژیم ایران است؛ گروهی خشن و بسیار سخت‌گیر و خطرناک.» وی افزود «رژیم ایران طی ۴۷ سال شعار مرگ بر آمریکا سر داده و کارزاری بی‌پایان از خونریزی و کشتار جمعی به راه انداخته و ایالات متحده، نیروهای ما و مردم بی‌گناه در بسیاری از کشورها را هدف قرار داده است.» ترامپ از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواست سلاح‌های خود را بر زمین بگذارند و اعلام کرد در صورت چنین اقدامی با آنان به‌طور عادلانه رفتار خواهد شد؛ در غیر این صورت با «مرگ حتمی» روبه‌رو خواهند شد. در ۱۰ اسفند دونالد ترامپ از ایرانیان خواست از تضعیف موقعیت حکومت کشور استفاده کرده و برای تغییر نظام سیاسی اقدام کنند. در یک بیانیه ضبط‌شده که در شبکه اجتماعی‌اش منتشر شد، ترامپ ادعا کرد که «کل فرماندهی نظامی ایران از بین رفته است» و «بسیاری از آن‌ها می‌خواهند تسلیم شوند. هزاران نفرشان در حال تماس گرفتن هستند.» او به مردم ایران گفت: «از میهن‌پرستان ایرانی می‌خواهم از این لحظه استفاده کنند، شجاع باشند، جسور باشند، قهرمان باشند و کشورشان را پس بگیرند. آمریکا با شماست.» او در سخنرانی ۱۳ فروردین خود اظهار داشت که در دو تا سه هفته آینده ایران را به عصر حجر، جایی که به آن تعلق دارد، برمی‌گرداند. ایران دولت ایران در میانه تهاجم ایران به پایگاه‌های آمریکا را در سراسر خلیج فارس، وزارت خارجه ایران قول تلافی داد. همچنین شورای عالی امنیت ملی ایران ضمن اعلام اینکه که کشور با یک «تهاجم هوایی وحشیانه» توسط آمریکا و اسرائیل مواجه بوده، با تقبیح آنچه بار دیگر در میانه مذاکرات انجام شد، گفت که ایران هرگز تسلیم نخواهد شد. داخلی در ۱۴ فروردین محمدجواد ظریف اظهار داشت ایران باید به‌جای ادامه جنگ، از موقعیت خود برای اعلام پیروزی و حرکت به‌سوی یک توافق صلح جامع استفاده کند. به گفته ظریف، چنین توافقی با لغو تحریم‌ها در ازای اعمال محدودیت‌های هسته‌ای و نیز از طریق بازگشایی تنگه هرمز، انعقاد پیمان عدم تجاوز با آمریکا و توسعه همکاری‌های اقتصادی و منطقه‌ای، می‌تواند به درگیری کنونی پایان داده و از بروز تنش‌های آینده جلوگیری کند. واکنش‌ها به پیشنهاد ظریف در داخل ایران دوگانه بود، برخی منتقدان تندرو آن را «تسلیم» توصیف کرده و حتی خواستار بازداشت و محاکمه او شدند، در حالی که برخی دیگر از حامیان، این پیشنهاد را فرصتی مهم برای جمهوری اسلامی دانستند. اپوزیسیون ایران: ویدئویی نشان می‌دهد که برخی شهروندان ایرانی پس از مشاهده حمله هوایی به آنچه «خانه رهبر» نامیدند، می‌خندند و ابراز شادی می‌کنند. در پی ابراز شادی و در پی نگرانی از تجدید اعتراضات علیه حکومت، مقام‌های ایرانی از ساکنان تهران خواستند این شهر را ترک کنند. تصاویری از هواداران جمهوری اسلامی منتشر شد درحالی‌که پرچم جمهوری اسلامی و عکسهای خامنه‌ای را در دست داشتند، علیه حمله آمریکا و اسرائیل تظاهرات کردند. خارج از کشور در پی حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران، ایرانیان مقیم خارج از کشور حمایت خود را از تغییر نظام در ایران اعلام کردند. در مالمو، سوئد، ایرانیان با در دست داشتن نمادهای ضدحکومتی، از جمله پرچم شیر و خورشید، تجمع کردند. رضا پهلوی از ایرانیان خواست در حالی که جمهوری اسلامی «در حال فروپاشی» است، برای ازسرگیری خیزش ۱۴۰۴ ایران آماده شوند. او همچنین از نیروهای نظامی و امنیتی ایران خواست به جای حاکمیت، در کنار مردم بایستند و اقدام ایالات متحده علیه ایران را «مداخله‌ای بشردوستانه» توصیف کرد، در عین حال، پهلوی از دونالد ترامپ خواست از وارد آمدن آسیب به غیرنظامیان جلوگیری کند. پس از کشته‌شدن علی خامنه‌ای، پهلوی در مصاحبه‌ای با برنامهٔ «۶۰ دقیقه» گفت که ایرانیان باید آماده باشند تا در زمان مناسب به خیابان‌ها بیایند و تغییر را پیش ببرند. او گفت مردم ایران آماده‌اند «برای پایان دادن به جمهوری اسلامی مبارزه کنند» و افزود که حملات جاری علیه حکومت، آنچه او «یک فرصت واقعی» توصیف کرد، برای ایرانیان فراهم کرده است؛ زیرا اکنون می‌توانند پایان احتمالی رژیم را ببینند. پهلوی همچنین اظهار داشت که قصد ندارد برای به‌دست آوردن مقام سیاسی تلاش کند یا سلطنت را بازگرداند، بلکه هدف او کمک به هدایت ایران در مسیر گذار مسالمت‌آمیز به یک نظام دموکراتیک است. او همچنین استدلال کرده است که مشروعیتش از حمایت میلیون‌ها ایرانی، چه در داخل کشور و چه در خارج، که در جریان تظاهرات عمومی حمایت خود را از او ابراز کرده‌اند ناشی می‌شود. بین‌المللی هند: به شهروندان هندی هشدار داد از سفر به ایران خودداری کنند و از افرادی که در این کشور حضور دارند خواست فوراً به پناهگاه‌های امن مراجعه کنند. عراق: سازمان هواپیمایی کشوری عراق تمامی پروازها و ترددهای هوایی بر فراز عراق را متوقف کرد. اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا، در پستی در رسانه‌های اجتماعی خواستار تغییر رژیم در ایران شد: «یک گذار معتبر در ایران به‌شدت مورد نیاز است.» عربستان سعودی: طبق نیویورک تایمز رهبر عربستان سعودی، محمد بن سلمان، رئیس‌جمهور آمریکا ترامپ را تحت فشار قرار داده تا جنگ علیه ایران را ادامه دهد و استدلال کرده است که کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل یک «فرصت تاریخی» برای بازسازی خاورمیانه فراهم می‌کند. روسیه: به گفته نعمت‌الله ایزدی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در روسیه، روسیه با وجود برخورداری از ظرفیت‌های قابل‌توجه، در این جنگ نقش فعالی آن‌طور که انتظار می‌رفت ایفا نکرد. کشته‌شدگان تا این لحظه کشته شدن مقامات سرشناس زیر تأیید شده است: علی خامنه‌ای: در ۹ اسفند ۱۴۰۴، یک مقام اسرائیلی ناشناس ادعا کرد که جسد خامنه‌ای پیدا شده است. چند ساعت قبل، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اظهار داشت که خامنه‌ای و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور این کشور «تا جایی که من می‌دانم زنده بودند». تلویزیون دولتی ایران در ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ حدود ساعت ۵ صبح، چند ساعت پس از اعلام ترامپ، مرگ خامنه‌ای را همراه با دختر، داماد، عروس و نوه‌اش تأیید کرد. عبدالرحیم موسوی - رئیس ستاد کل نیروهای مسلح محمد پاکپور - فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی علی شمخانی - مشاور علی خامنه ای و دبیر شورای دفاع علی لاریجانی - دبیر شورای عالی امنیت ملی. عزیز نصیرزاده - وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح علی محمد نائینی - سخنگوی سپاه پاسداران. محمد باصری - از مسئولان وزارت اطلاعات غلامرضا رضائیان - رئیس سازمان اطلاعات فراجا. محسن دره‌باغی - معاون تدارکات و پشتیبانی ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. بهرام حسینی مطلق - رئیس برنامه‌ریزی عملیات ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران. طبق گزارش از ۱۶ مارس، دست‌کم ۵٬۰۰۰ نفر از اعضای نیروهای نظامی و امنیتی ایران در حملات آمریکا و اسرائیل به این کشور کشته شده و بیش از ۱۵٬۰۰۰ نفر نیز زخمی شده‌اند. به گفته الجزیره مستندات گردآوری شده توسط نیویورک تایمز نشان می‌دهد که این مدرسه توسط ایالات متحده آمریکا هدف قرار گرفته است. و مشاور سیاست خارجی بنیامین نتانیاهو در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌ان گفت حمله به احتمال زیاد نتیجه خطای شلیک موشک‌های جمهوری اسلامی بوده است. در روز نخست جنگ حدود ساعت ۱۷:۳۰, هلال احمر ایران گزارش داد که ۲۰۱ غیرنظامی در روز نخست جنگ کشته شده‌اند. وزیر دفاع اسرائیل، یسرائیل کاتس، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «به موجب اختیاراتم طبق بند 9C(b ۱) قانون دفاع مدنی ۵۷۱۱–۱۹۵۱ و پس از آنکه متقاعد شدم احتمال بالایی برای حمله به جمعیت غیرنظامی وجود دارد، بدین‌وسیله وضعیت ویژه‌ای را در جبهه داخلی در سراسر قلمرو کشور اعلام می‌کنم.» اسرائیل پس از انجام حمله، حریم هوایی خود را بست. روزنامه نیویورک تایمز نیز گزارش داد که مدارس، محل‌های کار و تجمعات عمومی تعطیل خواهند شد. در ایران همانند جنگ دوازده‌روزه، از ساعات ابتدایی جنگ، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات محدودیت‌هایی بر اینترنت اعمال کرد که سبب افزایش اضطراب و بی‌اعتمادی عمومی شد. در پی تشدید دوباره قطع اینترنت ۱۴۰۴ در ایران، نِت‌بلاکس گزارش داد که سطح اتصال اینترنت در ایران به ۴ درصد میزان عادی کاهش یافته است. بحران رهبری پس از کشته شدن سید علی خامنه‌ای، دولت ۷ روز تعطیل عمومی و ۴۰ روز عزاداری را اعلام کرد. در ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ سید مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران منصوب شده، در حالی که وضعیت سلامتی او نامشخص است و در انظار عمومی ظاهر نمی‌شود. به گفته بسیاری از تحلیل‌گران، در شرایط کنونی قدرت واقعی در ایران در دست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است و این نهاد عملاً اداره کشور را بر عهده دارد، به‌ویژه در وضعیتی که ساختار رهبری تضعیف شده و اقتدار گذشته را ندارد. در فروردین ۱۴۰۵ گزارش شد مسعود پزشکیان در پی تشدید اختلاف با فرماندهان نظامی در «بن‌بست سیاسی» قرار گرفته است. وضعیت نظامی ایران عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۱۱ اسفند (۱ مارس ۲۰۲۶)، حدود ۳ روز پس از آغاز حملات گسترده اسرائیل و آمریکا، اعلام کرد که واحدهای نظامی ایران «مستقل و تا حدی منزوی» شده‌اند و اکنون فقط بر اساس دستورهای کلی قبلی عمل می‌کنند. در ۱۰ اسفند ترامپ ادعا کرد که «کل فرماندهی نظامی ایران از بین رفته است» و «بسیاری از آن‌ها می‌خواهند تسلیم شوند. هزاران نفرشان در حال تماس گرفتن هستند.» پس از کشته شدن سید علی خامنه‌ای و کشته شدن ده‌ها فرمانده نظامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، گزارش شد که شماری از افسران پست‌های خود را ترک کرده و پادگان‌هایشان را رها کرده‌اند. برخی گزارش‌ها علت این فرار را اختلاف و سردرگمی در ساختار فرماندهی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی دانستند، در حالی که گزارش‌های دیگر آن را ناشی از ترس از هدف قرار گرفتن عنوان کردند. ترک پست توسط افسران باعث شد سربازان وظیفه ناچار شوند نگهبانی‌ها را ادامه دهند و در معرض حملات هوایی قرار بگیرند؛ همچنین برخی از آنان از ترس بمباران‌ها شب‌ها را در فضاهای باز خارج از پایگاه‌های نظامی می‌گذراندند. بر اساس گزارش روزنامه تلگراف، لیندزی و کریگ فورمن که در جریان یک سفر جاده‌ای دور دنیا به اتهام‌های جاسوسی در تهران زندانی شده بودند، گفتند زندان اوین، جایی که در آن نگهداری می‌شدند، در روز کشته شدن علی خامنه‌ای توسط نگهبانان رها شده بود. ایران اینترنشنال نیز گزارش داد که چندین سازمان حقوق بشری، از جمله کمیته آزادی زندانیان سیاسی، اعلام کردند مسئولان زندان پست‌های خود را ترک کرده، توزیع غذا را متوقف کرده، فروشگاه زندان (که غذا و آب آشامیدنی زندانیان را نیز تأمین می‌کرد) را بسته و درهای سلول‌ها را قفل کرده‌اند و به این ترتیب زندانیان را بیشتر در حبس نگه داشته‌اند. در ۲۱ اسفند، ایران اینترنشنال گزارش داد که شکاف تاریخی میان ارتش ایران و سپاه عمیق‌تر شده و تنش میان این دو نهاد نظامی افزایش یافته است. بر اساس این گزارش، سپاه انتقال قطعات موشکی را بر رساندن غذا و تدارکات به سربازان و همچنین تخلیه مجروحان در اولویت قرار داده بود و این وضعیت در نهایت به فرار گسترده نیروها انجامید. طبق این گزارش، سپاه با وجود دسترسی به امکانات درمانی، از ارائه کمک پزشکی به سربازان مجروح ارتش خودداری کرده و درخواست‌های مکرر ارتش برای ارسال مهمات، غذا و آب آشامیدنی به یگان‌های میدانی را نیز رد کرده بود. گفته می‌شود کمبودها و نارضایتی ناشی از آن به «فرارهای گروهی» منجر شده و باعث شده برخی سربازان اعتماد خود را به زنجیره فرماندهی از دست داده و پست‌های خود را ترک کنند و برای پناه گرفتن به شهرهای اطراف بروند. این گزارش همچنین افزود که با وجود تلاش سپاه برای بسیج نیروهای ذخیره، بسیاری از آن‌ها به مراکز جذب مراجعه نکردند و برخی نیز درگیر آماده‌سازی خانواده‌های خود برای ترک کشور بودند. طبق گزارش دیگر از ۱۲ مارس، در میان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی نشانه‌های فزاینده‌ای از فرار و روحیه‌باختگی دیده می‌شود؛ از جمله در استان گیلان که گفته می‌شود بیش از نیمی از نیروهای سرکوبگر سپاه برای انجام وظیفه حاضر نمی‌شوند. همزمان حضور نیروهای بسیج و سپاه در خیابان‌ها کاهش یافته و حملات مکرر و شرایط دشوار باعث سردرگمی و خستگی نیروهای رده پایین شده است. با وجود تهدید فرماندهان به مجازات‌های شدید، این مشکلات همچنان رو به وخامت است و حتی خانواده برخی نیروها نیز آن‌ها را به نافرمانی و دوری از خدمت تشویق می‌کنند. در ۲۹ آوریل، در جریان آتش‌بس موقت، گزارش شد که تخریب زیرساخت‌ها تأثیر منفی بر معیشت مردم ایران گذاشته، و فشار مالی بر نیروهای وابسته به حکومت می‌تواند به کاهش حمایت آن‌ها منجر شود. وضعیت اقتصادی در ۱۲ فروردین گزارش شد که رئیس‌جمهور ایران، مسعود پزشکیان، هشدار داده است که بدون برقراری آتش‌بس، اقتصاد ایران ظرف سه هفته تا یک ماه با فروپاشی کامل روبه‌رو خواهد شد. با ورود جنگ به هفته پنجم، آثار اقتصادی آن در زندگی روزمره مردم نمایان شده است، از جمله اختلال در خدمات بانکی، کمبود پول نقد در خودپردازها و تأخیر در پرداخت حقوق کارمندان دولت. اقتصاد ایران که پیش از این تحت تأثیر تحریم‌ها در حال انقباض بود، با آسیب‌های زیرساختی بیشتر و کاهش درآمد مواجه شد. حملات به زیرساخت‌های نفتی و بندرها، اقتصاد ایران با انقباض شدید مواجه شده است؛ میلیون‌ها نفر منبع درآمد خود را از دست داده‌اند، کارخانه‌ها، نیروگاه‌ها، راه‌آهن‌ها، فرودگاه‌ها و پل‌ها تخریب شده‌اند، سطح قیمت‌ها به‌طور چشمگیری افزایش یافته و ارزش ریال سقوطی کم‌سابقه را تجربه کرده است. تأمین کالاهای اساسی تا حدی پایدار است، هرچند قیمت‌ها افزایش یافته و در برخی مناطق کمبودهایی گزارش شده است، در برخی موارد قیمت کالاهای وارداتی تا ۵۰ درصد افزایش یافت. قطعی گسترده اینترنت توسط جمهوری اسلامی ضربه شدیدی به اقتصاد دیجیتال وارد کرده، باعث تعطیلی یا تضعیف کسب‌وکارهای آنلاین، افزایش بیکاری و کاهش شدید تقاضای نیروی کار شده است. در مجموع، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی اقتصادی باعث افت تقاضا و محدود شدن خرید مردم به کالاهای ضروری شده است. در ۱۳ آوریل گزارش شد عبدالناصر همتی، رئیس کل بنک مرکزی ایران به دولت جمهوری اسلامی اعلام کرده است که وضعیت اقتصادی ایران پس از جنگ «بسیار وخیم» است و حتی در صورت عادی شدن شرایط، بازسازی آن تا ۱۲ سال زمان خواهد برد. همتی همچنین دربارهٔ خطر بیکاری حدود دو میلیون نفر در پی آسیب به زیرساخت‌های تولیدی هشدار داده شده است. احتمال ورود احزاب کرد به جنگ در روزهای ابتدایی جنگ چندین خبرگزاری از احتمال مشارکت احزاب کرد در این جنگ خبر دادند. سی‌ان‌ان نیز به نقل از چند منبع آگاه، گزارش داد که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در حال کار بر روی طرحی برای تسلیح نیروهای کرد با هدف آغاز یک خیزش مردمی علیه حکومت ایران است. به گفته آکسیوس، رهبران منطقه کردستان عراق، مسعود بارزانی و بافل طالبانی در مورد دخالت کردهای پیشمرگه در هر گونه حمله زمینی به ایران اظهار تردید کردند و افزود که دلیل اصلی اش نگرانی از یک پاسخ نظامی گسترده از طرف ایران علیه نیروهای کرد در عراق است. به گزارش آکسیوس وزیر خارجه آمریکا، روبیو، به کنگره گفته است که ایالات‌متحده کردها را مسلح نمی‌کند، اما افزود که در مورد اسرائیلی‌ها نمی‌شود چنین چیزی گفت. روابط ایران و کشورهای خلیج فارس در اردیبهشت ۱۴۰۵ گزارش شد با ادامه تنش‌های منطقه‌ای، کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله کویت، بحرین، امارات و قطر کارزار امنیتی گسترده‌ای را علیه شبکه‌های وابسته به جمهوری اسلامی و حزب‌الله لبنان تشدید کرده‌اند. این کرازار نشان‌دهنده افزایش بی‌اعتمادی و شکاف امنیتی میان ایران و همسایگان عربش است. مقام‌های این کشورها از کشف و متلاشی شدن بیش از ۱۲ هسته مرتبط با تهران، بازداشت ده‌ها نفر به اتهام جاسوسی، پول‌شویی، طراحی ترور و فعالیت‌های خرابکارانه، و همچنین افزایش همکاری‌های اطلاعاتی و عملیات پیشگیرانه خبر داده‌اند. تحلیلگران می‌گویند کشورهای خلیج فارس در واکنش به نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی و فعالیت گروه‌های نیابتی وابسته به آن، نظارت امنیتی و مقابله با شبکه‌های مرتبط با ایران را به‌طور چشمگیری افزایش داده‌اند. بر اساس تحلیلگران، این روند می‌تواند روابط سیاسی و امنیتی تهران با کشورهای عرب خلیج فارس را بیش از پیش تیره کند. تحلیل‌ها نظامی واکنش سریع‌تر ایران نسبت به جنگ دوازده‌روزهٔ پیشین نشان‌دهندهٔ تغییر در ساختار فرماندهی این کشور ارزیابی شده است. به گفتهٔ انور قرقاش، مشاور ارشد رئیس‌جمهور امارات متحده عربی، راهبرد ایران در واقع نزدیک‌تر کردن همکاری امنیتی کشورهای حوزهٔ خلیج فارس به ایالات متحده بوده است. همچنین این احتمال مطرح شده که هدف ایران از هدف قرار دادن کشورهای خلیج فارس، افزایش قیمت جهانی انرژی و در نتیجه افزایش فشار اقتصادی بر ایالات متحده بوده باشد. این جنگ به‌طور غیرمنتظره نشان داد که مهم‌ترین ابزار ایران نه برنامهٔ موشکی یا هسته‌ای، بلکه توانایی بستن تنگه هرمز است؛ اقدامی که به‌سرعت فشار قابل توجهی بر آمریکا و متحدانش وارد کرد. علی واعظ، مدیر پروژهٔ ایران در گروه بین‌المللی بحران، گفته که: «ایالات متحده در تلاش برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح کشتار جمعی، عملاً ابزاری برای ایجاد اختلال گسترده در اختیار ایران قرار داد»؛ اشاره‌ای به امکان بهره‌گیری ایران از کنترل تنگهٔ هرمز به‌عنوان یک اهرم فشار. فرانک گاردنر نیز گفته است که ایران عملاً «از چارچوب محدودکنندهٔ خود خارج شده است». حقوقی قوانین ایالات متحده بسیاری از کارشناسان حقوقی و نظامی گفته‌اند که اقدامات آمریکا در ایران از نوع عملیات‌هایی است که به مجوز کنگره نیاز دارد. آن‌ها همچنین به استفادهٔ مکرر از واژه «جنگ» در بیانیه‌های دولت ترامپ دربارهٔ این حملات اشاره کرده‌اند و این موضوع را نشانه‌ای از دور زدن اختیارات جنگی کنگره دانسته‌اند. مارکو روبیو اعلام کرده که دولت ترامپ از «قانون اختیارات جنگی» پیروی کرده، اما دربارهٔ الزام‌آور بودن آن از نظر حقوقی تردید وجود دارد. در حالی که در تاریخ آمریکا رؤسای جمهور متعددی بدون مجوز کنگره اقدام به عملیات نظامی کرده‌اند، برخی کارشناسان حقوقی معتقدند اقدامات ترامپ در ایران از این موارد قابل تفکیک است، زیرا توجیه «پیش‌دستانه و فرضی» برای این جنگ در مقایسه با توجیه‌های حقوقی قبلی در سطح داخلی و بین‌المللی ضعیف‌تر ارزیابی می‌شود. در ۱۳ مارس، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفته بود: «هیچ رحم و اغماضی برای دشمنان وجود ندارد.» این نوع اعلامیه‌ها طبق حقوق بین‌الملل به‌طور خاص ممنوع است و حتی در دستورالعمل حقوق جنگ وزارت دفاع آمریکا نیز منع شده است. به همین دلیل، این اظهارات احتمالاً می‌تواند نقض قانون جرایم جنگی ایالات متحده محسوب شود. در ۵ آوریل، ترامپ بارها تهدید کرد که در صورت عدم پذیرش توافق از سوی ایران، زیرساخت‌های برق و پل‌های این کشور را بمباران خواهد کرد و برای آن مهلتی تا ساعت ۸ شب ۷ آوریل تعیین کرد. او همچنین در شبکه اجتماعی خود نوشت که اگر ایران تسلیم نشود «یک تمدن کامل نابود خواهد شد». راشل ون‌لندینگام، استاد حقوق در دانشکده حقوق ساوث‌وسترن، در گفت‌وگو با PBS News گفت هدف قرار دادن سیستم‌های برق می‌تواند بسیاری از زیرساخت‌های غیرنظامی مانند بیمارستان‌ها و تأمین آب آشامیدنی را تحت تأثیر قرار دهد و موجب ایجاد ترس گسترده در میان جمعیت غیرنظامی شود. او افزود چنین اظهاراتی ممکن است نقض قوانین آمریکا باشد، زیرا این قوانین «اقدامات ارعاب علیه جمعیت غیرنظامی» و تلاش برای «ایجاد ترس در میان مردم غیرنظامی» را ممنوع می‌کند. قوانین بین‌الملل حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران به‌طور گسترده‌ای در چارچوب حقوق بین‌الملل غیرقانونی تلقی شده‌اند، زیرا این اقدامات ناقض منشور ملل متحد در ممنوعیت توسل به زور هستند. به این دلیل که این حملات معیارهای دفاع مشروع را برآورده نمی‌کنند و هیچ مجوزی از شورای امنیت سازمان ملل متحد برای آن‌ها صادر نشده است. همچنین هیچ مبنای حقوقی شناخته‌شده‌ای برای جنگ پیش‌دستانه یا تغییر اجباری رژیم وجود ندارد. بنابراین این حملات جنگ تجاوزکارانه توصیف شده‌اند که در حقوق بین‌الملل به‌عنوان شدیدترین نوع جنایت جنگی شناخته می‌شود. پیامدهای ژئوپولیتیکی بسیاری از منتقدان و تحلیل‌گران، حملهٔ ایالات متحده و اسرائیل را نشانه‌ای از گرایش آشکارتر دولت ترامپ به توسعه‌طلبی و امپریالیسم دانسته‌اند. شماری از مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی، از جمله پیت هگست، برای این جنگ توجیهات مذهبی نیز مطرح کرده‌اند. برخی تحلیل‌گران بر این باورند که این جنگ موجب تضعیف نفوذ روسیه در منطقه شده است؛ با این حال، آنان همچنین اشاره کرده‌اند که این وضعیت ممکن است توجه ایالات متحده را از جنگ در اوکراین منحرف کند. این جنگ از منظر منافع ژئوپولیتیکی چین دارای مزایا و معایب گوناگونی توصیف شده است. بی‌بی‌سی گزارش داده که بسته شدن تنگهٔ هرمز و درگیری در ایران می‌تواند منافع چین را در کشورهایی که به نفت کشورهای حوزهٔ خلیج فارس وابسته‌اند، تضعیف کند. در عین حال، اقدام نظامی ایالات متحده در ایران به تقویت روایت چین کمک کرده است که خود را «ستونی از ثبات در برابر آمریکای غیرقابل پیش‌بینی» معرفی می‌کند. تحلیل‌گران اشاره کرده‌اند که چین هم در ایران و هم در کشورهای حوزهٔ خلیج فارس منافع دارد و این کشورها ممکن است پس از مواجهه با حملات ایران به دلیل هم‌سویی با ایالات متحده، به دنبال تقویت روابط خود با چین باشند. با این حال، از دست رفتن نفت ارزانِ تحت تحریم و همچنین اثرات تورمی ناشی از کمبود نفت، از جمله پیامدهای اقتصادی منفی این جنگ برای چین ارزیابی شده است. تلاش‌های دیپلماتیک برای صلح در ۲۵ مارس، مقام‌های پاکستانی یک «طرح ۱۵ بندی» به رهبری ایالات متحده را به ایران منتقل کردند که شامل جزئیات یک برنامهٔ آتش‌بس برای پایان دادن به جنگ بود. این پیشنهاد از طریق میانجی‌گری پاکستان به تهران ارائه شد و موضوعاتی مانند کاهش تحریم‌ها، محدودیت‌های هسته‌ای و موشکی، و تضمین جریان کشتیرانی در تنگهٔ هرمز را در بر می‌گرفت. بر اساس گزارش شبکهٔ انگلیسی‌زبان پرس تی‌وی، ایران این پیشنهاد آمریکا را رد کرد و در عوض پنج شرط برای پایان جنگ مطرح ساخت. در ۳۱ مارس، پاکستان و چین یک «ابتکار ۵ ماده‌ای» برای صلح ارائه کردند که در آن خواستار توقف فوری همه درگیری‌ها و اجازهٔ ارسال کمک‌های بشردوستانه به منطقه شدند. در ۷ آوریل، ترامپ از طریق شبکهٔ اجتماعی خود اعلام کرد که ایالات متحده و ایران بر اساس یک پیشنهاد ۱۰ ماده‌ای — که با میانجی‌گری نخست‌وزیر پاکستان، شهباز شریف، و ژنرال عاصم منیر ارائه شده بود — به توافق رسیده‌اند. او نوشت که ایران یک طرح ۱۰ ماده‌ای به آمریکا ارائه داده که از نظر آمریکا «پایه‌ای قابل اجرا برای مذاکره» محسوب می‌شود. این اقدام به‌عنوان نشانه‌ای از عقب‌نشینی ترامپ از اجرای حملهٔ گسترده و قریب‌الوقوع به زیرساخت‌های ایران، از جمله پل‌ها و نیروگاه‌های سراسری، تفسیر شد. | ## جمع‌بندی | در ۱۱ و ۱۲ آوریل ۲۰۲۶، مذاکرات اسلام‌آباد بین ایران و ایالات متحده، با هدف تثبیت آتش‌بس جنگ ایران و مذاکره برای حل‌وفصل احتمالی این جنگ، در اسلام‌آباد پاکستان برگزار شد.