موضوع مقاله: آموزش در پرتغال | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در پرتغال | مقدمه: آموزش در پرتغال رایگان و اجباری است و تا سن ۱۸ سالگی ادامه دارد؛ زمانی که دانش‌آموزان معمولاً سال دوازدهم تحصیلی را به پایان می‌رسانند. | ## بخش 1: آموزش در پرتغال | نخستین دانشگاه‌های قرون وسطایی پرتغال، از جمله دانشگاه کویمبرا، در سده سیزدهم میلادی پایه‌گذاری شدند و نظام آموزش عالی این کشور به‌طور کامل در ادغام شده‌است. نرخ باسوادی پایه در جمعیت پرتغال به ۹۹٫۴۴٪ می‌رسد (۹۹٫۴۸٪ در میان مردان و ۹۹٫۳۸٪ در میان زنان، در گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال). بر پایه داده‌های مؤسسه آمار پرتغال (INE)، تنها ۳٫۷ میلیون کارگر پرتغالی (۶۷٪ از جمعیت فعال شاغل) آموزش ابتدایی را به پایان رسانده‌اند. بر اساس ارزیابی PISA در سال ۲۰۱۸، دانش‌آموز متوسط پانزده‌ساله پرتغالی از نظر سواد خواندن، ریاضیات و علوم طبیعی، نزدیک به میانگین OECD قرار دارد، هرچند روندی نزولی مشاهده می‌شود. نظام آموزشی پرتغال دارای سابقه‌ای طولانی است که از سده‌های میانه آغاز می‌شود و در طول قرون نوزدهم و بیستم با اصلاحات گسترده‌ای همراه بوده‌است. امروزه پرتغال دارای شبکه‌ای گسترده از مدارس دولتی و خصوصی، دانشگاه‌ها و مؤسسات پلی‌تکنیک است که آموزش را از پیش از دبستان تا سطح دکتری پوشش می‌دهند. پیشینه تاریخی در آغاز شکل‌گیری ملت پرتغال، روحانیون مسیحی نقش اصلی را در کوشش‌های آموزشی ایفا می‌کردند. دانشگاه‌های پرتغالی از سال ۱۲۹۰ وجود دارند؛ دانشگاه کویمبرا کهن‌ترین آن‌هاست که نخست در لیسبون پایه‌گذاری شد و سپس به کویمبرا منتقل گردید. در چارچوب امپراتوری پرتغال، پرتغالی‌ها در سال ۱۷۹۲ کهن‌ترین مدرسه مهندسی آمریکای لاتین را تأسیس کردند و در سال ۱۸۴۲ نیز کهن‌ترین دانشکده پزشکی آسیا را در گوا بنیان نهادند. سده نوزدهم و بیستم در پایان سده نوزدهم، نرخ بی‌سوادی از ۸۰٪ فراتر می‌رفت و آموزش عالی تنها در دسترس اقلیت کوچکی از جمعیت بود. هرچند فعالان جمهوری اول آموزش را یکی از اهداف اصلی خود برگزیده بودند، شواهد نشان می‌دهد که جمهوری اول دموکراتیک در گسترش آموزش ابتدایی کمتر از دولت اقتدارگرای «استادو نووو» موفق بود. در دوره جمهوری اول، نرخ باسوادی کودکان ۷ تا ۱۴ ساله از ۲۶٪ در سال ۱۹۱۱ به ۳۳٪ در سال ۱۹۳۰ رسید. در دوران استادو نووو این نرخ به ۵۶٪ در سال ۱۹۴۰، ۷۷٪ در سال ۱۹۵۰ و ۹۷٪ در سال ۱۹۶۰ ارتقا یافت. در دوران سالازار، شمار مدارس ابتدایی از ۷٬۰۰۰ در سال ۱۹۲۷ به ۱۰٬۰۰۰ در سال ۱۹۴۰ رسید. در حالی که نرخ بی‌سوادی در طول بیست سال جمهوری اول تنها ۹٪ کاهش یافته بود، در بیست سال دوران سالازار ۲۱٪ کاهش یافت؛ از ۶۱٫۸٪ در سال ۱۹۳۰ به ۴۰٫۴٪ در سال ۱۹۵۰. در سال ۱۹۴۰، رژیم برای نخستین بار در تاریخ پرتغال جشن گرفت که اکثریت جمعیت می‌توانند بخوانند و بنویسند. با این حال، نرخ باسوادی پرتغال در دهه‌های ۱۹۴۰ و اوایل ۱۹۵۰ نسبت به معیارهای آمریکای شمالی و اروپای غربی همچنان پایین بود. نرخ باسوادی ۱۹۰۰ ۱۹۱۱ ۱۹۲۰ ۱۹۳۰ ۱۹۴۰ ۱۹۵۰ ۱۹۶۰ کودکان ۷ تا ۱۴ ساله ۲۰٪ ۲۶٪ ۳۱٪ ۳۳٪ ۵۶٪ ۷۷٪ ۹۷٪ در سال ۱۹۵۲ یک طرح گسترده چندوجهی برای «آموزش عمومی» با هدف ریشه‌کنی بی‌سوادی و ثبت‌نام همه کودکان در سن مدرسه به اجرا درآمد. این طرح شامل جریمه‌هایی برای والدینی بود که از ثبت‌نام فرزندانشان سرباز می‌زدند. | ## بخش 2: آموزش در پرتغال | در اواخر دهه ۱۹۵۰ پرتغال موفق شد از وضعیت نگران‌کننده‌ای که سال‌ها با آن دست‌وپنجه نرم می‌کرد رهایی یابد؛ بی‌سوادی در میان کودکان سن مدرسه عملاً از میان رفت. از دهه ۱۹۶۰، کشور آموزش دولتی را برای همه کودکان ۶ تا ۱۲ ساله فراهم ساخت، شبکه گسترده‌ای از مدارس فنی و حرفه‌ای صنعتی و بازرگانی برای آموزش میانی کارگران ماهر آینده ایجاد کرد، را در سال ۱۹۷۱ به رسمیت شناخت و تا سال ۱۹۷۳ موجی از دانشگاه‌های دولتی جدید در سرتاسر پرتغال اروپایی بنیان‌گذاری شد: دانشگاه مینهو، دانشگاه جدید لیسبون، دانشگاه اوورا و دانشگاه اویرو. از دهه ۱۹۶۰ تا انقلاب میخک در سال ۱۹۷۴ (۱۳۵۳ خورشیدی)، آموزش متوسطه و دانشگاهی سریع‌ترین رشد را در تاریخ آموزش پرتغال تجربه کرد. پس از ۱۹۷۴، شمار مدارس ابتدایی و متوسطه و نیز مؤسسات آموزش عالی تا پایان سده افزایش یافت. دولت انقلابی همچنین برای بالا بردن نرخ باسوادی بزرگسالان کوشید و شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد این اقدامات تا حدودی موفق بود. دموکراتیک‌سازی واقعی آموزش، به‌ویژه آموزش متوسطه و عالی، تنها در دهه ۱۹۸۰ رخ داد. با این حال، نرخ آموزش عالی در کشور همچنان پایین‌ترین در اتحادیه اروپا بود؛ این نرخ در سال ۲۰۰۳ حدود ۷٪ بود و در سال ۲۰۰۷ به ۱۱٪ رسید. در پی بحران بدهی دولتی پرتغال در اواخر دهه ۲۰۰۰ و کمک‌های مالی IMF-اتحادیه اروپا از سال ۲۰۱۱، بسیاری از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی با مشکلات مالی جدی روبه‌رو شدند و مجبور به افزایش شهریه و کاهش پرسنل شدند. تقویم سال تحصیلی هر سال تحصیلی در اواسط شهریور (سپتامبر) آغاز و در اواسط تیر (ژوئن) پایان می‌یابد. در طول سال سه تعطیلی وجود دارد: تعطیلات کریسمس (دو هفته)، تعطیلات کارناوال (سه روز) و تعطیلات عید پاک (دو هفته). سال تحصیلی به سه ترم تقسیم می‌شود: ترم اول: از ۱۵ تا ۲۱ سپتامبر تا پایان هفته دوم دسامبر ترم دوم: از اولین دوشنبه ژانویه تا دو هفته پیش از عید پاک ترم سوم: از دوشنبه بلافاصله پس از عید پاک تا نیمه دوم ژوئن یا نیمه اول ژوئیه پس از پایان ترم سوم، آزمون‌های ملی در ماه‌های ژوئن و ژوئیه برای دانش‌آموزان سال‌های نهم، یازدهم و دوازدهم برگزار می‌شود. شیرخوارگاه کودکان از چهار ماهگی (دوره معمول مرخصی زایمان) تا سه سالگی می‌توانند در شیرخوارگاه (Creche) ثبت‌نام کنند. برخی از آن‌ها زیر نظر تأمین اجتماعی پرتغال اداره می‌شوند و بخشی از هزینه‌هایشان از سوی دولت تأمین می‌گردد؛ در این مراکز، میزان پرداخت والدین بر اساس درآمد آن‌ها تعیین می‌شود. کودکستان پیش‌دبستانی از سه تا پنج سالگی اختیاری است و هم در مراکز دولتی و هم در کودکستان‌های خصوصی ارائه می‌شود. بیشتر مدارس بین‌المللی رویکردی بین‌المللی به یادگیری پیش از دبستان دارند و برنامه‌هایی مانند نظام آموزش بین‌المللی آی بی را دنبال می‌کنند. سه نوع برنامه وجود دارد: برنامه‌های عمومی، برنامه‌های حرفه‌ای و برنامه‌های هنری. آموزش پایه در پرتغال، آموزش پایه شامل نه سال تحصیل در سه دوره متوالی چهار، دو و سه ساله است. کودکانی که تا ۱۵ سپتامبر به سن ۶ سالگی رسیده‌اند باید در همان سال تقویمی در سال اول ثبت‌نام کنند. مدارس دولتی رایگان هستند؛ شهریه مدارس خصوصی در صورتی که ظرفیت مدارس دولتی منطقه پر باشد بخشی یا به‌طور کامل توسط دولت بازپرداخت می‌شود. | ## بخش 3: آموزش در پرتغال | برنامه درسی تا سال نهم تنها شامل آموزش عمومی است و از آن سال به بعد دروس تخصصی و حرفه‌ای نیز وارد می‌شوند. در پایان هر دوره، دانش‌آموزان آزمون‌های ملی در درس‌های زبان پرتغالی و ریاضیات می‌دهند. کتاب‌های درسی توسط مدرسه تهیه نمی‌شوند؛ برای خانواده‌های کم‌درآمد کمک مالی در نظر گرفته شده‌است. زبان پرتغالی ریاضیات تاریخ و جغرافیا پرتغال زبان انگلیسی (سطح‌های ۱ و ۲) علوم طبیعی آموزش هنرهای تجسمی آموزش فناوری (صنایع دستی) تربیت بدنی آموزش موسیقی آموزش اخلاق و دین کاتولیک (یا سایر مذاهب) — اختیاری شهروندی و توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (TIC) دوره سوم: سال‌های هفتم، هشتم و نهم زبان پرتغالی ریاضیات زبان انگلیسی (سطح‌های ۳، ۴ و ۵) زبان خارجی دوم — زبان فرانسوی، زبان اسپانیایی یا زبان آلمانی (سطح‌های ۱، ۲ و ۳) علوم طبیعی فیزیک و شیمی تاریخ جغرافیا تربیت بدنی شهروندی و توسعه آموزش هنرهای تجسمی* آموزش فناوری* درام/موسیقی* رایانه و فناوری اطلاعات (تنها در سال‌های هفتم و هشتم) آموزش اخلاق و دین کاتولیک (اختیاری) آموزش جنسی (*) در سال نهم دانش‌آموز باید یکی از چهار گزینه آموزش هنرهای تجسمی، آموزش فناوری، موسیقی یا درام را بر اساس امکانات مدرسه انتخاب کند. آزمون‌های سنجش تا سال ۲۰۲۵، دانش‌آموزان در سال‌های دوم، پنجم و هشتم آزمون‌های سنجشی می‌دادند تا مشخص شود آیا بر دروس مشخصی تسلط کافی دارند. از سال ۲۰۲۵، این آزمون‌ها به «آزمون‌های پایش یادگیری» (ModA) تغییر نام یافتند و در سال‌های چهارم و ششم برگزار می‌شوند. در این آزمون‌ها زبان پرتغالی و ریاضیات به‌طور اجباری و برخی دروس دیگر به‌صورت چرخشی هر سه سال ارزیابی می‌شوند. این دوره‌ها سه سال تحصیلی (سال‌های دهم، یازدهم و دوازدهم) به طول می‌انجامند و گواهینامه پایان دوره متوسطه اعطا می‌کنند. چهار دوره علمی-انسانی وجود دارد: دوره علوم و فناوری دوره هنرهای تجسمی دوره علوم اجتماعی-اقتصادی دوره زبان‌ها و علوم انسانی برنامه‌های درسی دارای دو بخش هستند: «آموزش عمومی» که مشترک میان همه چهار دوره است (شامل زبان پرتغالی، یک زبان خارجی، فلسفه و تربیت بدنی)، و «آموزش تخصصی» که بسته به دوره متفاوت است. آزمون‌های ملی دانش‌آموزان دوره‌های علمی-انسانی: در سال یازدهم، دو آزمون در دروس تخصصی بیینال (دو ساله) یا یک آزمون تخصصی و یک آزمون فلسفه؛ در سال دوازدهم، آزمون زبان پرتغالی و آزمون درس تخصصی سه‌ساله. آموزش حرفه‌ای آموزش حرفه‌ای در پرتغال زیر نظر آژانس ملی صلاحیت‌بخشی و آموزش حرفه‌ای (ANQEP) اداره می‌شود. دوره‌های حرفه‌ای با پیوند قوی با محیط کار، رویکردی آموزشی برای پرورش توانمندی‌های حرفه‌ای دارند. برنامه درسی شامل سه بخش آموزشی است: اجتماعی-فرهنگی: زبان پرتغالی، حوزه یکپارچه‌سازی، یک زبان خارجی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، تربیت بدنی علمی: ۲ تا ۳ درس فنی: ۳ تا ۴ درس این دوره‌ها با ارائه یک پروژه به نام «آزمون شایستگی حرفه‌ای» (PAP) به پایان می‌رسند که در آن دانش‌آموزان شایستگی‌ها و دانش کسب‌شده در طول دوره را به نمایش می‌گذارند. آموزش عالی آموزش عالی در پرتغال به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود: دانشگاهی و پلی‌تکنیک. پرتغال دارای ۱۳ دانشگاه دولتی، یک دانشگاه دولتی آنلاین و شماری مؤسسه پلی‌تکنیک و دانشگاه خصوصی در سراسر کشور است. آموزش دانشگاهی آموزش دانشگاهی بر «پژوهش و آفرینش دانش علمی و فرهنگی» استوار است. مؤسسات پلی‌تکنیک مدارک زیر را ارائه می‌دهند: نوع مدرک مدت سطح EQF پیش‌نیاز دوره تکنسین عالی حرفه‌ای (CTeSP) ۲ سال / ۱۲۰ ECTS ۵ دارنده دیپلم متوسطه یا معادل کارشناسی (Licenciatura) ۳ تا ۴ سال / ۱۸۰ تا ۲۴۰ ECTS ۶ دارنده دیپلم متوسطه یا معادل کارشناسی ارشد (Mestrado) ۱٫۵ تا ۲ سال / ۹۰ تا ۱۲۰ ECTS ۷ دارنده کارشناسی یا معادل چالش‌های نظام آموزشی کمبود معلمان جوان در پیامد بحران مالی پرتغال (۲۰۱۰–۲۰۱۴)، استخدام معلمان به‌شدت کاهش یافت؛ به‌گونه‌ای که امروز کمتر از ۱٪ از معلمان مدارس دولتی زیر ۳۰ سال سن دارند. کمبود سرمایه‌گذاری دولتی در پیامد بحران مالی، پرتغال توان سرمایه‌گذاری کمتری در حوزه‌های پژوهش و آموزش داشته‌است. | ## جمع‌بندی | سرمایه‌گذاری دولتی در آموزش در حدود ۴٪ از تولید ناخالص داخلی (معادل ۸ میلیارد یورو) قرار دارد در حالی که حداقل ایدئال بالاتر از این رقم است.