موضوع مقاله: نقاشی لاکی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نقاشی لاکی | مقدمه: اختراع جلد لاکی را به تعبیری به قوام الدین تبریزی نسبت داده‌اند و شروع آن را از دورهٔ مغولان نسبت می‌دهند. | ## بخش 1: نقاشی لاکی | از بارزترین مشخصه‌های تاریخ نقاشی ایران در سده یازدهم و دوازدهم هجری رواج و شکوفایی این گونه از هنر تصویری بود. در ابتدا موضوع‌های رایج در نقاشی زیر لاکی عبارت بودند از گل و بلبل، تک‌چهره زنان و پیکرنگاری با منظره در پس‌زمینه. رواج قلمدان‌نگاری و نقاشی زیر لاکی روی اشیا را می‌توان با عواملی چون رکود مصورسازی کتاب در دربار، پیدایش حامیان جدید از میان دولتمردان شهری و اهمیت موقعیت نقاشی حرفه‌ای نقاش مرتبط دانست. ش، پیشینهٔ نقاشی زیرلاکی یا روغنی به دورهٔ مغولان بر می‌گردد و اختراع جلد لاکی را به تعبیری به قوام الدین تبریزی نسبت داده‌اند که بعدها با ورود به مکتب هرات آن را بسط و گسترش داد. نقاشی زیرلاکی در دوره صفویه شیوه نقاشانه بیشتری به خود گرفت و جلدهای زیرلاکی فراوانی در این دوره تولید شد و معیار و ضوابط نقوش و مضامین نقاشی زیر لاکی در ادوار بعد را فراهم کرد. از سده یازدهم هجری شمسی به بعد یعنی از دوره شاه عباس اول حضور اشیای لاکی در دربار و جامعه ثبت تاریخی شد. | ## بخش 2: نقاشی لاکی | محتملا محمد زمان و علیقلی جبادار نخستین کسانی بودند که با این تکنیک از نقاشی به قلمدان نگاری و شیوه‌ای از سبک نقاشانه پرداختند. توصیف آنها در نقاشی لاکی بسیار دقیق و واقعی‌نما و شرحی از طبیعت و گل و مرغ و عاری از هرگونه روایت بود. از دلایلی که از سده دوازدهم هجری شمسی به بعد اقبال عمومی را به آثار لاکی جلب کرد انطباق آن با پسند عامه مردم و بازآفرینی فضاهای زیستی آشنا برای آنها بر روی آثار لاکی و از جمله خصوصیات تزیینی و کاربرد رنگهای نشاط‌انگیز مورد پسند اهل زمانه بود. در سدهٔ دوازدهم، انواع جعبه‌ها و قاب‌های آیینه و درج‌های جواهر به این مجموعه افزوده شد. از این رو، هنگامی که قاجاریان در ۱۲۰۰ قمری روی کار آمدند، اشیاء لاکی زیادی ساخته می‌شد و نقاشی لاکی هم از لحاظ کمیت و هم کیفیت و شیوه کار به کمال بالایی رسید.رابینسون۱۳۸۶، ص ۱۰۲ مضامین و کاربرد بیشترین استفادهٔ نقاشی لاکی روی قلمدانها و جعبه‌ها و وسایل کاربردی می‌باشد. در سده یازدهم و دوازدهم هجری فراگیری علم و دانش بیشتر در اختیار طبقات قدرت مدار جامعه، از درباریان تا تاجران و بازرگانان و نیزاهل قلم بوده که جزو خادمان این صاحبان ثروت و قدرت محسوب می‌شدند. | ## بخش 3: نقاشی لاکی | از این رو، ساختن قلمدان‌های زیبا می‌باید مورد پسند خبرگان قرار می‌گرفت چون در انحصار استفادهٔ آنها بود. مضامین نقاشی لاکی که از نقاشی‌های فرنگی‌سازی در دورهٔ صفویه شکل گرفت و در ادوار بعد ادامه پیدا کرد. از این مضامین می‌توان به انسان‌هایی با پوششهای اروپایی و نشسته بر روی مهتابی‌های باغها، مناظر مه‌آلود با کلبه‌های روستایی شیروانی‌دار، ابرهای پیچان آسمان با گله‌ای از پرندگان در حال پرواز و با شگرف ژرفانمایی اروپایی، بناهایی با هویت نه چندان ایرانی، دورنماهایی با انبوه درختان و درختانی دوتایی سر به آسمان کشیده، تپه‌های تخته‌سنگی، دلدادگان با ندیمان و خنیاگران در دیدار با پیران سفید موی، صحنه‌هایی از داستانهای شیخ صنعان و دختر ترسا، خسرو و شیرین و یوسف و زلیخا و سایر ماجراهای عاشقانه، جملگی از مضامین و موضوعات و جلوه‌های نقاشی لاکی بودند. علاوه بر این نقاشی از زندگی روزمره وقایع روزمره مردم و چهره‌نگاری دربار و شاهزادگان و گل و مرغ و نقوش گیاهی در ادوار بعد بیشتر دیده شد. | ## جمع‌بندی | روند کار روند کار بصورت خلاصه چنین است که نخست شی مورد نظر را با خمیر کاغذ و چسب یا همان پاپیه ماشه و به مدد قالب‌های چوبین مخصوص می‌سازند سپس سطح شی بوم را بوم‌سازی می‌کنند تا آماده برای نقاشی شود.