موضوع مقاله: روان (درخت) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روان (درخت) | مقدمه: روان‌ها ( یا ) یا خاکستر کوهی، درختچه‌ها یا درختانی از جنس بارانک از خانواده گل سرخ، گل‌سرخیان، هستند. | ## بخش 1: روان (درخت) | این درختان بومی مناطق معتدل سرد نیمکره شمالی هستند و بیشترین تنوع گونه‌ای را در هیمالیا، جنوب تبت و بخش‌هایی از غرب چین دارند. نام روان در ابتدا برای گونه بارانک برگ‌شانه‌ای به کار می‌رفت و برای سایر گونه‌های جنس بارانک نیز استفاده می‌شود. نام «خاکستر کوهی» (mountain-ash) برای سوربوس دامستیکا به دلیل شباهت ظاهری برگ‌های روان با برگ‌های زبان گنجشک است که نباید با گل زبان‌گنجشک، که زبان گنجشکی واقعی است و به عنوان «خاکستر کوهی» نیز شناخته می‌شود، اشتباه گرفته شود. میوه‌های آن که قبلاً برای طعم دادن به آبجو استفاده می‌شدند، شاید به دلیل الگوی خالدار میوه، «چکر» (chequers) نامیده می‌شوند. نام «روان» از سال ۱۸۰۴ در اسناد وجود دارد و از یک درخت روان قدیمی‌تر، rountree، که از دههٔ ۱۵۴۰ در گویش‌های شمالی انگلیسی و اسکاتلندی وجود داشته، جدا شده است. اغلب تصور می‌شود که از یک منبع ژرمنی شمالی گرفته شده است، شاید مربوط به reynir در نورس باستان (ر.ک. کریافول را به عنوان «میوه سوگواری» ترجمه کرده‌اند، که احتمالاً از سنت ولزی گرفته شده است که صلیب مسیح از چوب این درخت تراشیده شده است. به همین دلیل، برخی از مفسران "لذت چشم" (vel sim.) را به عنوان "نام سمان کوهی" گزارش کرده‌اند. ] رایج‌ترین نام گالیک اسکاتلندی، کائوران (caorann) است که در نام‌های متعدد مکان‌های کوهستانی مانند بین آ' چائورین و لوچ آ' چائورین دیده می‌شود. در مکان‌های کوهستانی تابوهای شدیدی علیه استفاده از هر بخش از درخت (به جز توت‌ها) برای هدفی جز اهداف آیینی، وجود داشت. به عنوان مثال، یک ابزار خرمن‌کوبی گالیکی ساخته شده از روان و به نام بوآیتئان برای غلاتی که برای مراسم و جشن‌ها در نظر گرفته شده بود، استفاده می‌شد. [ نیازمند منبع ] در استان‌های کانادایی نیوفاندلند و لابرادور و نوا اسکوشیا، این گونه معمولاً به عنوان درخت «توت سگ» شناخته می‌شود.Story, G. همچنین به عنوان یک نام گالیسی برای سرخدار (که توت‌های قرمز نیز دارد) ثبت شده است. درختان روان با درختان زبان گنجشک واقعی از جنس سرده زبان‌گنجشک، خانواده زیتون، ارتباطی ندارند. اگرچه برگ‌های آنها از نظر ظاهری مشابه هستند، برگ‌های Sorbus متناوب و برگ‌های سرده زبان‌گنشجک برعکس است. برگ‌های روان به صورت متناوب چیده شده‌اند و به شکل پر هستند و دارای (۷-)۱۱–۳۵ برگچه هستند. گل‌ها در کوریمب‌های متراکم قرار دارند؛ هر گل به رنگ سفید مایل به کرم و عرض با پنج گلبرگ است. در بیشتر گونه‌ها نارنجی روشن یا قرمز، اما در برخی گونه‌های آسیایی صورتی، زرد یا سفید است. میوه‌ها نرم و آبدار هستند، که آنها را به غذای بسیار خوبی برای پرندگان، به ویژه واکس‌بال‌ها و توکاها تبدیل می‌کند، که سپس دانه‌های روان را در مدفوع خود پخش می‌کنند.Rushforth, K. میوه‌ها به دلیل اندازه کوچکشان، اغلب به عنوان توت شناخته می‌شوند، اما یک توت واقعی یک میوه ساده است که از یک تخمدان واحد تولید می‌شود، در حالی که سیبی یک میوه فرعی است. میوه‌های این گونه غذای مورد علاقه بسیاری از پرندگان است و به عنوان غذای وحشی سنتی در بریتانیا و اسکاندیناوی جمع‌آوری می‌شود. | ## بخش 2: روان (درخت) | این درخت یکی از مقاوم‌ترین درختان اروپایی است که حتی در ۷۱ درجه شمالی در شهرداری واردو در شمال نروژ قطبی هم یافت می‌شود. دورگه‌های متعددی، که عمدتاً مانند گونه‌های واقعی رفتار می‌کنند و از طریق نامیختگی تولید مثل می‌کنند، بین درختان بارانک و درختان بلوط سفید وجود دارند؛ این گیاهان به‌طور متغیری حد واسط والدین خود هستند اما معمولاً بیشتر شبیه درختان بلوط سفید هستند و معمولاً با آنها گروه‌بندی می‌شوند (qv). موارد استفاده روان‌ها درختان زینتی کوچک بسیار خوبی برای پارک‌ها، باغ‌ها و مناطق حیات وحش هستند. ارقام متعددی نیز برای استفاده در باغ انتخاب شده‌اند که چندین مورد از آنها، مانند سوربوس 'جوزف راک' با میوه زرد، منشأ ترکیبی دارند.Rushforth, K. چوب این درخت متراکم است و برای کنده‌کاری و خراطی و همچنین برای دسته ابزار و عصا استفاده می‌شود. در فنلاند، این چوب به‌طور سنتی برای ساخت میله‌های سورتمه اسب و میخ‌های چنگک استفاده می‌شده است. این میوه همچنین می‌تواند جایگزینی برای دانه‌های قهوه باشد و کاربردهای زیادی در نوشیدنی‌های الکلی دارد: برای طعم دادن به لیکورها و نوشیدنی‌های الکلی، تولید شراب روستایی و طعم دادن به آبجو. ارقام روان با میوه‌های برتر برای مصرف خوراکی انسان هم موجود است اما چندان رایج نیست؛ بیشتر میوه‌ها از درختان وحشی که در زمین‌های عمومی می‌رویند، جمع‌آوری می‌شوند. [ نیازمند منبع ] میوه روان حاوی اسید سوربیک است و در حالت خام حاوی اسید پاراسوربیک (حدود ۰٫۴٪ تا ۰٫۷٪ در روان اروپایی) هم هست که باعث سوء هاضمه شده و می‌تواند به آسیب کلیه منجر شود، اما عملیات حرارتی (پختن، خشک کردن با حرارت و غیره) و تا حد کمتری، انجماد، با تبدیل آن به اسید سوربیک بی‌خطر، می‌تواند آن را از حالت سمی خارج کند. جمع‌آوری این میوه پس از اولین یخبندان (یا قرار دادن در فریزر) طعم تلخ آن را هم کاهش می‌دهد. [ نیازمند منبع ] اسطوره‌شناسی و فولکلور اسطوره‌شناسی در اساطیر سامی، الهه راودنا به عنوان همسر خدای رعد و برق، هوراگالس، شناخته می‌شود. توت‌های قرمز روان برای راودنا مقدس بودند و نام راودنا شبیه کلمات شمال ژرمنی برای این درخت است (به عنوان مثال، رینیر -reynir- در نورس باستان). [ نیازمند منبع ] در اساطیر اسکاندیناوی، الهه سیف همسر ثور (خدای رعد و برق) است و با راودنا مرتبط دانسته شده است. به گفته اسکالدسکاپارمال، سمان کوهی «نجات ثور» نامیده می‌شود زیرا ثور زمانی با چسبیدن به آن خود را نجات داد. این فرضیه مطرح شده است که سیف زمانی به شکل سمان کوهی به وجود آمده که ثور به آن چسبیده است. در چرخه فنیان در اسطوره‌های ایرلندی، در تعقیب دیارموید و گرین، این زوج در حال فرار از خانه هستند و سعی می‌کنند از انتقام رهبر افسانه‌ای فیون مک کامهیل، که گرین او را طرد کرده بود، فرار کنند. سیربان به این زوج اجازه می‌دهد تا در جنگل او استراحت و شکار کنند، به شرطی که از توت‌های درخت جادویی روان او نخورند. گرین باردار هوس توت‌ها را می‌کند و دیارموید مجبور می‌شود سیربان را بکشد تا این میوه‌ها را به دست آورد. سلاح‌های فانی او در برابر سیربان ناتوان هستند، بنابراین از چماق آهنی غول برای کشتن او استفاده می‌کند. این زوج از درخت روان بالا می‌روند تا شیرین‌ترین توت‌ها را بخورند و پس از آن روی درخت استراحت می‌کنند. این برخلاف توصیهٔ آنگوس، خدای عشق، است که به این زوج هشدار داده بود که «نباید در غاری با یک دهانه، یا خانه‌ای با یک در، یا درختی با یک شاخه بخوابند، و هرگز نباید در جایی که غذا می‌پزند غذا بخورند، یا در جایی که غذا می‌خورند بخوابند.» فیون مک کویم‌هیل این زوج را تا درخت روان دنبال می‌کند و دیارموید را فریب داد تا از طریق بازی شطرنج خود را نشان دهد. | ## بخش 3: روان (درخت) | مردم تصور می‌کردند که این درخت جادویی است و در برابر موجودات بدخواه از آن‌ها محافظت می‌کند. این درخت همچنین «درخت رهگذر» یا «درخت مسافر» نامیده می‌شد چون ظاهراً مانع از گم شدن کسانی می‌شود که در سفر هستند. در انگلستان گفته می‌شد که این درختی است که شیطان مادربزرگش را بر آن به دار آویخت. فولکلورشناسان بریتانیایی دوران ویکتوریا، اعتقاد عامیانه به قدرت‌های تعویذ درخت روان، به ویژه در دفع جادوگران را گزارش کرده‌اند. چنین گزارشی را ادوین لیز (۱۸۵۶) برای جنگل وایر در غرب میدلندز انگلستان ارائه کرده است. سر جیمز فریزر (۱۸۹۰) چنین سنتی را در اسکاتلند گزارش کرده است که این درخت اغلب در نزدیکی دروازه یا درب ورودی کاشته می‌شد. به گفته فریزر، فضولات پرندگان اغلب حاوی دانه‌های سمان کوهی است و اگر چنین فضولاتی در چنگال یا سوراخی که برگ‌های قدیمی روی درخت بزرگتری مانند بلوط یا افرا جمع شده‌اند، قرار گیرند، ممکن است منجر به رشد سمان کوهی به صورت گیاه هوازی روی درخت بزرگتر شوند. چنین سمانی "سمان کوهی پرنده" نامیده می‌شود و به عنوان گیاهی بسیار قوی در برابر جادوگران و جادوی سیاه و به عنوان یک طلسم متقابل در برابر جادوگری در نظر گرفته می‌شد. در سال ۱۸۹۱، چارلز گادفری للاند نیز با استناد به رساله‌های دنهام (جمع‌آوری شده بین سال‌های ۱۸۴۶ تا ۱۸۵۹) روایاتی از قدرت‌های آپوتروپیک سمان کوهی در برابر جادوگران در فرهنگ عامه انگلیسی ارائه کرد. به عنوان مثال، به گفته توماس کیتلی، انسان‌های فانی اگر شاخه‌ای از سمان کوهی را روی درهای خود قرار دهند، می‌توانند با خیال راحت شاهد جشن‌های پری (دسته‌های سوارکاری که هر ساله در آغاز تابستان توسط پری‌ها برگزار می‌شود) باشند. این درخت، آستانه‌ای بین این جهان و جهان دیگر، یا بین اینجا و هر جای دیگری که ممکن است کسی به آنجا برود، در نظر گرفته می‌شود. برای مثال، این درخت را در دروازه یک ملک قرار می‌دادند که نشان‌دهنده عبور از آستانه بین مسیر یا خیابان و ملک کسی است. روان یک درخت دروازه و آستانه است که به شما فرصت "رفتن به جایی … و ترک جایی" را می‌دهد. به‌طور مشابه، در فنلاند و سوئد، تعداد میوه روی درختان به عنوان پیش‌بینی‌کننده پوشش برف در طول زمستان استفاده می‌شد، اما در فنلاند مردم معتقد بودند درخت روان «در یک سال بار سنگین میوه و بار سنگین برف را تحمل نمی‌کند»، یعنی برداشت زیاد میوه، زمستانی با برف کم را پیش‌بینی می‌کرد. [ نیازمند منبع ] با این حال، از نظر علمی چون تولید میوه برای تابستانی مشخص به شرایط آب و هوایی تابستان قبل مربوط می‌شود، و تابستان‌های گرم و خشک میزان قندهای ذخیره شده موجود برای تولید گل و میوه بعدی را افزایش می‌دهند، هیچ رابطه پیش‌بینی‌کننده‌ای با آب و هوای زمستان بعدی ندارد. در مالاکس فنلاند، عکس این باور وجود داشت: اگر گل‌های روان فراوان باشند، برداشت چاودار نیز فراوان خواهد بود. [ نیازمند منبع ] به همین ترتیب، اگر درخت روان دو بار در سال گل می‌داد، پاییز آن سال امکان برداشت سیب‌زمینی‌های زیادی وجود داشت و عروسی‌های زیادی برگزار می‌شد. [ نیازمند منبع ] در سیپو، مردم گفته‌اند که زمستان زمانی آغاز شده است که پروانه‌های بال‌زن (بال‌لاکی بوهمی) آخرین میوه‌های روان را خورده‌اند. در سوئد هم معتقد بودند اگر درختان روان رنگ‌پریده و بی‌رنگ شوند، پاییز و زمستان بیماری‌های زیادی را به همراه خواهد داشت. فرهنگ عامه اشاره به رنگ قرمز میوه روان و زیبایی گل‌های آن در موسیقی سلتی رایج است؛ مثلاً آهنگ «عروسی ماری» شامل این بیت است:گونه‌هایش سرخ چون درختان روآن، چشمانش درخشان چون ستارگان، از همه زیباتر، ماری عزیزمان است.رمان «دو برج» نوشتهٔ جی. جنگل فنگورن، جایی که کوئیک‌بیم و دیگر انت‌ها زندگی می‌کنند، مملو از درختان روان است که گفته می‌شود توسط انت‌های نر برای خشنود کردن همسران انت‌های ماده کاشته شده‌اند. | ## جمع‌بندی | کوئیک‌بیم علاقهٔ خود را به این درخت با گفتن اینکه هیچ «مردم رز… برای من به این زیبایی نیستند» اعلام می‌کند که اشاره‌ای به این است که درخت روان از خانوادهٔ گل‌سرخیان است.