موضوع مقاله: براهین احمدیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # براهین احمدیه | مقدمه: براهین احمدیه (به عربی: ) کتابی پنج‌جلدی نوشتهٔ میرزا غلام احمد، بنیان‌گذار جنبش احمدیه، است. | ## بخش 1: براهین احمدیه | دو جلد نخست در سال ۱۸۸۰ میلادی، جلد سوم در ۱۸۸۲، جلد چهارم در ۱۸۸۴ و جلد پنجم در ۱۹۰۵ منتشر شد. غلام احمد این کتاب را با هدف دفاع از اسلام و اثبات اعتبار اصول آن در برابر انتقادهای مبلغان مسیحی، احیاگران هندو و فلسفه‌های الحادی نوشت. بخش عمده‌ای از درونمایهٔ کتاب به دفاع از اسلام در برابر انتقادهایی اختصاص دارد که در سده‌های هجدهم و نوزدهم میلادی عمدتاً از سوی مبلغان مسیحی و نهضت آریاسماج هندو علیه محمد، قرآن و آموزه‌های اسلامی مطرح شده بود. غلام احمد همراه با انتشار کتاب، پاداشی ده‌هزار روپیه‌ای (برابر با ارزش کل دارایی‌اش در ۱۸۷۹) برای هر کسی پیشنهاد کرد که بتواند استدلال‌های او را در اثبات الهی‌بودن قرآن و صحت نبوت محمد رد کند یا دست‌کم یک‌پنجم «فضایل» ارائه‌شده در براهین را به سود دین خود ارائه دهد. این اثر نخست به‌صورت مجموعه‌ای پنجاه‌جلدی طراحی شده بود، اما ادعای غلام احمد مبنی بر مأموریت الهی خود به‌عنوان مهدی و مسیح موعود در جریان نگارش و پس از انتشار جلد چهارم، نقطهٔ عطفی در زندگی او پدیدآورد و مجموعه با جلد پنجم به پایان رسید. براهین احمدیه در آغاز مورد تحسین بسیاری از عالمان مسلمان هند قرار گرفت و غلام احمد را به‌عنوان متخصصی در استدلال علیه مسیحیان و هندوها در محافل فکری پنجاب شناساند؛ اما ادعاهای مسیحایی و ادعای دریافت وحی از سوی نویسنده، جنجال فراوانی در میان جامعهٔ مسلمانان برانگیخت. شرایط چالش در اعلامیه‌ای که در جلد نخست آمده، غلام احمد شکل، شرایط و معیارهای چالش خود را تعیین کرده و پاداش ده‌هزار روپیه (ارزش کل دارایی نویسنده) را به پاسخ‌دهنده پیشنهاد می‌دهد، به شرط آنکه سه داور مورد توافق دو طرف «به اتفاق آرا رأی دهند که شرایط برآورده شده‌است». شرایط اصلی چالش عبارت بودند از: هر فردی از «ادیان و مذاهب گوناگون» دعوت شده بود تا ثابت کند کتاب مقدس دینش هم‌تراز قرآن است؛ بدین‌ترتیب که استدلال‌هایی را صرفاً برگرفته از متن مقدس خود ارائه دهد، همان‌گونه که نویسنده از قرآن در اثبات حقانیت آن و نبوت محمد ارائه داده‌است. اگر کسی نتواند همان شمار استدلال‌ها را ارائه دهد، می‌تواند نیمی، یک‌سوم، یک‌چهارم یا یک‌پنجم آن‌ها را ارائه کند یا دست‌کم استدلال‌های نویسنده را یک‌به‌یک رد کند. | ## بخش 2: براهین احمدیه | اجازهٔ ارائهٔ تا یک‌پنجم استدلال‌ها نه به‌شمار کل استدلال‌ها بلکه به هر «دسته از استدلال‌ها» مربوط می‌شد؛ یعنی: (الف) استدلال‌های مبتنی بر «فضایل ذاتی» یا شواهد درونی حقانیت کتاب مقدس و بنیان‌گذار آن دین؛ و (ب) استدلال‌های مبتنی بر شواهد بیرونی و «واقعیت‌های عینی و رویدادهای ثابت و تکرارشونده». اگر کسی نتواند حتی یک‌پنجم استدلال‌ها را مطابق شرایط ارائه دهد، باید با نوشتهٔ کتبی بپذیرد که «نارسایی و بی‌خردی کتاب مقدسش او را از برآورده‌ساختن این بند ناتوان کرده‌است». محتوای کتاب جلدهای اول و دوم جلدهای نخست و دوم بیشتر جنبهٔ مقدماتی دارند و طرح کلی کتاب را ارائه می‌دهند. جلد سوم جلد سوم دربرگیرندهٔ مباحث زیر است: همهٔ حقایق مبتنی بر اصول معرفت دینی که مجموع آن‌ها «اسلام» نامیده می‌شود؛ ادعای ارائهٔ ۳۰۰ استدلال برای حقانیت اسلام؛ پاسخ به اتهامات و اعتراضات مخالفان اسلام از جمله یهودیان، مسیحیان، مجوسیان، آریاها، برهمنان، طبیعت‌گرایان، ملحدان و بت‌پرستان؛ بررسی باورهای بنیادین ادیان دیگر؛ شرح رازهای کلام خدا و آشکارسازی حکمت قرآن. در این جلد غلام احمد از وضعیت نابسامان مسلمانان اظهار تأسف می‌کند و موضوع شواهد درونی و بیرونی حقانیت و فضایل قرآن را به تفصیل بررسی می‌کند. همچنین ماهیت خدا در وداها بررسی شده و استدلال می‌شود که وداها به یگانگی خدا نمی‌پردازند و مفهوم خدا را مبهم رها می‌کنند. در پایان این جلد، غلام احمد ادعا کرد که تجلی ناگهانی الهی را دریافت کرده‌است، همانند آنچه موسی دریافت کرده بود، و خداوند به او خطاب کرد: «به‌راستی من پروردگار تو هستم». پس از آن اعلام کرد که دیگر اختیاری بر این کتاب ندارد و تنها خداوند می‌داند که کتاب چگونه ادامه خواهد یافت. جلد پنجم این جلد با شرح آنچه یک دین راستین و زنده را تشکیل می‌دهد آغاز می‌شود و بر این نکته تأکید دارد که صرف داستان‌ها و افسانه‌های دوران باستان برای اثبات حقانیت یک دین کافی نیست؛ بلکه دین باید تا زمان حاضر تجلی معجزه‌آسای مداوم کلام و کردار خداوند را داشته باشد. | ## بخش 3: براهین احمدیه | غلام احمد تأخیر ۲۳ سالهٔ نگارش جلد پنجم (۱۹۰۵) پس از چهار جلد نخست (۱۸۸۴) را توضیح می‌دهد؛ دوره‌ای که در آن بیش از ۸۰ کتاب دیگر نوشت. او این تأخیر را خواست خداوند دانست تا بسیاری از مکاشفاتی که ۲۳ سال پیش‌تر دریافت و در جلدهای نخست منتشر کرده بود، تحقق یابند. جلد پنجم با شرح برخی مکاشفاتی پایان می‌یابد که غلام احمد ادعا می‌کرد در آن‌ها «عیسی» خطاب شده‌است. از سال ۲۰۱۸ هر پنج جلد براهین احمدیه به زبان انگلیسی، زبان آلمانی و عربی ترجمه شده‌است. جلدهای سوم، چهارم و پنجم نیز به‌طور جزئی توسط «جنبش احمدیهٔ لاهور برای تبلیغ اسلام» به انگلیسی ترجمه شده‌اند. واکنش‌ها براهین احمدیه در آغاز از سوی بیشتر مسلمانان هند مورد استقبال قرار گرفت؛ زیرا در فضای هند بریتانیایی اسلام پیوسته از سوی مبلغان مسیحی و نهضت هندوی آریاسماج مورد حمله بود. غلام احمد در محافل فکری پنجاب به‌عنوان متخصصی در تدوین استدلال علیه مسیحیان و هندوها شناخته شد. | ## جمع‌بندی | اما پس از آنکه میرزا غلام احمد در سال ۱۸۸۹ ادعای مسیح و مهدی بودن را مطرح کرد، بسیاری از مسلمانان او را کافر دانستند و جنبه‌هایی از کتاب که مربوط به ادعاهای مسیحایی و دریافت وحی بود، بحث‌برانگیز شد.