موضوع مقاله: کلیسای سنت نیکلاس، باکو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلیسای سنت نیکلاس، باکو | مقدمه: کلیسای سنت نیکلاس یک کلیسای ارتدکس روسی بود که بین سال‌های ۱۸۵۰ تا ۱۸۵۷ در باکو ساخته شد. | ## بخش 1: کلیسای سنت نیکلاس، باکو | پیشینه قبل از ساخت و ساز تا سال ۱۸۱۸ میلادی، شهر باکو هیچ کلیسای دائمی و رسمی نداشت و تنها عبادتگاهی که وجود داشت، یک کلیسای سیار نظامی بود که همراه با نیروهای روسی در زمان جابه‌جایی آنان حرکت می‌کرد. این مسجد در محدوده‌ای از قلعه قدیمی باکو قرار داشت که مردم آن را «صف‌های تاریک» یا «کوچه‌های سایه‌دار» می‌نامیدند؛ منطقه‌ای متراکم با گذرگاه‌های باریک و دیوارهای بلند. پیش از این تغییر کاربری، مسجد مذکور چند سالی به عنوان انبار نظامی مورد استفاده ارتش قرار گرفته بود و عملاً کارکرد مذهبی خود را از دست داده بود. پس از تبدیل مسجد، بنای جدید با نام «کلیسای ارتدوکس نیکولای معجزه‌گر میرا-لیکیا» شناخته شد. این نام به یکی از قدیسان بزرگ مسیحیت ارتدوکس، یعنی سنت نیکلاس اسقف شهر میرا، اشاره داشت که در سنت مذهبی روس‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد. با این حال، ساختمان کلیسا کوچک، تاریک و از نظر ساختاری نامناسب بود؛ نه ظرفیت کافی برای حضور مؤمنان داشت و نه از نظر معماری با شکوه کلیساهای ارتدوکسی هم‌خوانی داشت. به همین دلیل، در مدت کوتاهی پس از تأسیس، در میان مقام‌های مذهبی و نظامی روسی بحثی جدی دربارهٔ ساخت یک کلیسای ارتدوکس جدید و درخور شأن شهر باکو و جمعیت رو به افزایش روس‌تباران آن شکل گرفت؛ کلیسایی که بتواند به عنوان مرکز مذهبی رسمی ارتدوکس‌ها در منطقه عمل کند و جایگزین موقت و ناکارآمد پیشین شود. | ## بخش 2: کلیسای سنت نیکلاس، باکو | در ۲۹ ژوئن ۱۸۲۱، کمیته‌ای برای ساخت معبد جدید در باکو تشکیل شد که رئیس آن سرهنگ ملیکوف، فرمانده باکو، منصوب شد. در ابتدا، ایده این بود که کلیسا در کاخ شروان‌شاهان که تا حدی تخریب شده بود، ساخته شود. این ایده با مخالفت فرمانده عالی قفقاز، ژنرال الکسی پتروویچ یرمولوف، مواجه شد، زیرا این کاخ به دلیل فضای بسیار بزرگی که اشغال کرده بود، قرار بود برای مؤسسات دولتی ساخته شود. به سرهنگ آفاناسیف، فرمانده جدید باکو، دستور داده شد تا دو مسجد نزدیک کاخ شروان‌شاهان را برای یافتن کلیسای جدید بررسی کند. اما یک مهندس استخدام‌شده که این بررسی‌ها را انجام می‌داد، به این نتیجه رسید که این کار نباید انجام شود. در ژانویه ۱۸۳۱، جمعیت ارتدکس شهر از طریق فرمانده باکو، سرهنگ دوم کولومییتسف، درخواست ساخت کلیسای سنگی جدید سنت نیکلاس در باکو را مطرح کردند. این مجوز پس از آن به‌دست آمد که «ایسی‌دور»، اسقف اعظم و نماینده مذهبی گرجستان (اکسارخ قفقاز)، درخواستی رسمی را به «ایلاریون ایوانوویچ ورانتسوف-داشکوف»، فرماندار کل قفقاز، ارائه کرد و از او خواست تا اجازه ساخت کلیسای جدید در باکو صادر شود. | ## بخش 3: کلیسای سنت نیکلاس، باکو | این کمیته متشکل بود از: «ایگور تروفیموویچ پالاشکوفسکی»، رئیس ناحیه و مشاور عالی‌رتبه دولتی، «استپان گورودنسکی»، مشاور کالج و مدیر مدارس باکو (که در آن زمان سرپرستی آموزش و پرورش شهر را بر عهده داشت)، و «کشیش دیمیتری الکساپولسکی»، روحانی مسئول امور مذهبی کلیسای ارتدوکس در منطقه. بر اساس تصمیم این کمیته، مقرر شد کلیسای جدید در نزدیکی «دروازه شماخی» — یکی از دروازه‌های اصلی قلعه تاریخی باکو — ساخته شود. این نقطه از شهر، هم به لحاظ موقعیت دفاعی و تاریخی اهمیت داشت و هم در مسیر رفت‌وآمد ساکنان مسیحی و نظامیان روسی قرار گرفته بود، ازاین‌رو بهترین مکان برای احداث یک کلیسای بزرگ و دائمی به‌شمار می‌رفت. انتخاب این محل همچنین نشانگر آن بود که کلیسای جدید قرار است نه تنها عبادتگاه نظامیان روسی، بلکه نمادی از حضور فرهنگی و مذهبی امپراتوری روسیه در قفقاز باشد. معماران اصلی دو یونانی پونتیک از ترابیزون - سیمون گیتر و خارلامپی پالیستوف بودند. تقدیس کلیسای جامع در ۴ مه ۱۸۵۸ توسط ایزیدور (اِکسِراخ سابق گرجستان که تا ۱ مارس ۱۸۵۸ این سمت را بر عهده داشت)، شورای مقدس و متروپولیتن کیف و گالیچ انجام شد. قربانگاه اصلی به نام «سن نیکلاس» ساخته شده بود و قربانگاه دوم که در سال ۱۸۸۷ با کمک‌های مالی مردم احداث شد، «حمایت از بانوی مقدس» نام داشت. | ## جمع‌بندی | تندیس و تابلوی اصلی محراب که چهار طبقه بود و در بالای آن تصویر «گلگتا» قرار داشت، در سال ۱۸۵۳ توسط م.گ.