موضوع مقاله: نام‌های سنتی اندازه قلم در چاپ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نام‌های سنتی اندازه قلم در چاپ | مقدمه: نام‌های سنتی اندازه قلم در چاپ، مجموعه‌ای از نام‌گذاری‌های تاریخی برای اندازه‌های مختلف پوینت حروف چاپی هستند که از حدود سال ۱۶۰۰ میلادی در زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و هلندی رواج یافتند. | ## بخش 1: نام‌های سنتی اندازه قلم در چاپ | قلم‌ها در آغاز مجموعه‌ای از حروف متحرک بودند که از ریخته‌گری‌های تایپوگرافی خریداری می‌شدند و اندازه بدنهٔ آن‌ها با نام‌های خاصی شناخته می‌شد. این نام‌ها نسبت به یکدیگر به‌کار می‌رفتند و اندازهٔ دقیق آن‌ها در طول زمان و از کشوری به کشور دیگر و از ریخته‌گری به ریخته‌گری دیگر تفاوت داشت. برای نمونه «اَگِت» و «روبی» زمانی اندازهٔ واحدی به نام «اَگِت روبی» در حدود ۵ پوینت بودند اما بعدها حروف فلزی اَگِت از ۵ تا ۵٫۸ پوینت متغیر بود. در حروف‌نگاری نوین چینی نیز نام‌های ویژه‌ای برای اندازه‌های قلم به‌کار می‌رود که عموماً بر ذکر عدد پوینت ترجیح داده می‌شوند. از حدود سال ۱۶۰۰ میلادی اندازه‌های بدنهٔ این حروف نام‌های سنتی خاصی در زبان‌های اروپایی به خود گرفتند که معمولاً برگرفته از نخستین کاربردهای عمدهٔ آن‌ها بود. این نام‌ها صرفاً به‌صورت نسبی در کنار یکدیگر به‌کار می‌رفتند و اندازهٔ دقیقشان از کشوری به کشور دیگر و از ریخته‌گری به ریخته‌گری دیگر متفاوت بود. نظام‌های اندازه‌گیری سه نظام اصلی برای اندازه‌گیری حروف چاپی وجود داشته‌است: نظام آمریکایی، نظام قاره‌ای (اروپایی) و نظام چینی. نظام آمریکایی و بریتانیایی از پوینت آمریکایی (حدود ۰٫۳۵۳ میلی‌متر) استفاده می‌کنند، در حالی که نظام قاره‌ای به‌طور سنتی از پوینت فورنیه یا پوینت دیدو بهره می‌برد. پوینت‌های فورنیه کوچک‌تر از پوینت‌های دیدو بودند و به همین دلیل با نام‌های حروف دیدو که نزدیک‌ترین اندازه را داشتند مرتبط می‌شدند نه با شمارهٔ یکسان پوینت. | ## بخش 2: نام‌های سنتی اندازه قلم در چاپ | اندازه‌های بسیار ریز (۱ تا ۴ پوینت) کوچک‌ترین اندازه‌ها در عصر حروف فلزی عمدتاً جنبهٔ نظری داشتند و به‌ندرت در عمل به‌کار می‌رفتند. دایموند (Diamond) — ۴٫۵ پوینت (≈ ۱٫۵۹ میلی‌متر): این اندازه در هر دو نظام آمریکایی و بریتانیایی همین نام را داشت. نخستین بار قلمی به این اندازه در سال ۱۶۲۷ توسط ژان ژانون چاپگر فرانسوی در شهر سدان به‌کار رفت. اَگِت (Agate) / روبی (Ruby) — ۵٫۵ پوینت (≈ ۱٫۹۴ میلی‌متر): در نظام آمریکایی «اگت» و در نظام بریتانیایی «روبی» نام داشت. پتی یکی از پرکاربردترین قلم‌ها بود و به‌طور گسترده در حروف‌چینی متن اصلی نشریات مرجع-دانشنامه‌ای، روزنامه‌ها و مجلات کاربرد داشت. کاربرد اصلی آن حروف‌چینی متن روزنامه‌ها بود و از دههٔ ۱۹۷۰ در حروف‌چینی کتاب نیز به‌کار رفت. پایکا (Pica) — ۱۲ پوینت (≈ ۴٫۲۳ میلی‌متر): در نظام قاره‌ای فرانسوی «سَن-اوگوستَن» (St. نام سیسرو از نخستین چاپ آثار مارکوس تولیوس سیسرون (کتاب «دربارهٔ وظایف») گرفته شده که پتر شوفر در سال ۱۴۶۵ آن را چاپ کرد. این اندازه عمدتاً برای حروف‌چینی متن کتاب‌های درسی دورهٔ ابتدایی و ادبیات کودک به‌کار می‌رفت. | ## بخش 3: نام‌های سنتی اندازه قلم در چاپ | برای حروف‌چینی سرتیترها در کتاب‌ها، مجلات و روزنامه‌ها و نیز صفحات عنوان به‌کار می‌رفت. نظام نام‌گذاری چینی در حروف‌نگاری نوین چینی از نظام شماره‌گذاری ویژه‌ای استفاده می‌شود که بر پایهٔ پوینت آمریکایی است. در این نظام واژهٔ «号» (hào، به معنای «شماره») به انتهای نام اندازه افزوده می‌شود. اندازه‌ها از «初号» (chūhào، «شمارهٔ آغازین»، معادل ۴۲ پوینت) تا «八号» (bāhào، «شمارهٔ هشت»، معادل ۵ پوینت) نام‌گذاری شده‌اند. اندازه‌های میانی نیز با پیشوند «小» (xiǎo، «کوچک») مشخص می‌شوند؛ برای نمونه «小四» (xiǎosì، «چهار کوچک») معادل ۱۲ پوینت است. برای نمونه اندازهٔ «اگت» و «روبی» زمانی یک اندازهٔ واحد به نام «اگت روبی» در حدود ۵ پوینت بودند و بعدها از هم جدا شدند. همچنین نام «اکسلسیور» (Excelsior) در آغاز در نظام آمریکایی به حروف ۴ پوینتی و در نظام انگلیسی به حروف ۳ پوینتی اطلاق می‌شد و بعدها جابه‌جا شد. | ## جمع‌بندی | در نظام قاره‌ای نیز برخی نام‌ها به اندازه‌های متعدد اشاره داشتند؛ مانند «گرو-تکست» (Gros-texte) در فرانسوی که به اندازه‌های ۱۴ تا ۱۶ پوینت گفته می‌شد.