موضوع مقاله: آموزش در روسیه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در روسیه | مقدمه: آموزش در روسیه از سوی دولت تأمین مالی می‌شود و نظام آموزشی این کشور زیر نظر وزارت آموزش و وزارت علوم و آموزش عالی روسیه اداره می‌گردد. | ## بخش 1: آموزش در روسیه | مقامات منطقه‌ای نیز در چارچوب قوانین فدرال، آموزش را در حوزه قضایی خود تنظیم می‌کنند. هزینه‌های آموزشی روسیه از ۲٫۷ درصد تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۰۵ به ۴٫۷ درصد در سال ۲۰۱۸ افزایش یافته‌است، هرچند این رقم همچنان زیر میانگین ۴٫۹ درصدی سازمان توسعه و همکاری اقتصادی قرار دارد. آموزش در مدارس دولتی متوسطه رایگان است و آموزش عالی دولتی نیز برای بخشی از دانشجویان به صورت رایگان ارائه می‌شود، هرچند شمار قابل توجهی از دانشجویان با پرداخت شهریه تحصیل می‌کنند. پیش از سال ۱۹۹۰، دوره آموزش مدرسه‌ای در اتحاد جماهیر شوروی ده سال بود، اما در پایان همان سال، دوره یازده‌ساله به صورت رسمی به اجرا درآمد. دانش‌آموزان دختر و پسر در تمامی مقاطع آموزشی سهم برابری دارند، به جز در آموزش دانشگاهی که زنان با ۵۷ درصد پیشتاز هستند. روسیه از نظر آموزشی جایگاه شایسته‌ای در مقایسه‌های جهانی دارد؛ در سال ۲۰۱۶، شرکت بلومبرگ ال.پی. آموزش عالی روسیه را سومین نظام برتر جهان ارزیابی کرد و بر پایه برآورد سازمان توسعه و همکاری اقتصادی در همان سال، ۵۴ درصد از بزرگسالان روس دارای تحصیلات دانشگاهی هستند که این کشور را در جایگاه دوم میان ۳۵ کشور عضو این سازمان قرار می‌دهد. سطوح آموزشی بر پایه قانون فدرال، نظام آموزشی روسیه دو نوع آموزش را دربرمی‌گیرد: عمومی و حرفه‌ای. آموزش عمومی دارای سطوح زیر است: پیش‌دبستانی (سطح ۰ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات) آموزش عمومی ابتدایی (سطح ۱ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات) – مدت تحصیل ۴ سال آموزش عمومی پایه (سطح ۲ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات) – مدت تحصیل ۵ سال آموزش عمومی متوسطه (سطح ۳ بر پایه رده‌بندی استاندارد بین‌المللی تحصیلات) – مدت تحصیل ۲ سال افزون بر این، آموزش عمومی مکمل نیز وجود دارد که شامل گروه‌های پژوهشی و باشگاه‌های درون مدرسه می‌شود. بر پایه سرشماری ۲۰۰۲، ۶۸ درصد از کودکان (۷۸ درصد شهری و ۴۷ درصد روستایی) در سن ۵ سالگی در کودکستان ثبت‌نام شده بودند. 39, 268-269 کودکستان‌ها، برخلاف مدارس، توسط مقامات منطقه‌ای و محلی اداره می‌شوند. در سال ۲۰۰۴ دولت تلاش کرد تمام هزینه کودکستان را بر عهده والدین بگذارد، اما مخالفت گسترده عمومی این سیاست را معکوس کرد. در حال حاضر، مقامات محلی می‌توانند از والدین حداکثر ۲۰ درصد هزینه را دریافت کنند. دوقلوها، فرزندان دانشجویان دانشگاه، پناهندگان، جانبازان چرنوبیل و سایر گروه‌های اجتماعی تحت حمایت از خدمات رایگان بهره‌مند می‌شوند. نظام شوروی آموزش عمومی ابتدایی (مهدکودک، ۱ تا ۳ سال) و کودکستان (۳ تا ۷ سال) را در مناطق شهری فراهم می‌کرد تا مادران شاغل از مراقبت روزانه از کودک آسوده باشند. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی این شمار به ۴۶٬۰۰۰ کاهش یافت و بسیاری از ساختمان‌های کودکستان به دفاتر اداری تبدیل شدند. در همان حال، بخش کوچکی از کودکستان‌های دولتی موفق که به عنوان پلی به سوی مدارس با کیفیت شناخته می‌شدند، در طول دهه ۱۹۹۰ رونق داشتند. 269 بهبود اقتصادی پس از بحران مالی ۱۹۹۸ روسیه همراه با اوج جمعیتی تاریخی، به افزایش نرخ تولد انجامید که نخستین بار در سال ۲۰۰۵ ثبت شد. | ## بخش 2: آموزش در روسیه | فهرست انتظار کودکستان‌های مسکو ۱۵٬۰۰۰ کودک داشت و در شهر کوچکتر تومسک (با جمعیت ۴۸۸٬۰۰۰ نفر) این رقم به ۱۲٬۰۰۰ رسید. شهر مسکو «کمیسیون‌های ویژه کودکستان» تأسیس کرد که وظیفه یافتن جای خالی برای کودکان را بر عهده دارند. نویسندگان مستقل ادعا می‌کنند که رشوه یا «اهدا» برای پذیرش در کودکستان با پذیرش دانشگاهی رقابت می‌کند، در حالی که مقامات این اتهام را رد می‌کنند. شمار کودکان روسی ثبت‌نام‌شده در مؤسسات پیش‌دبستانی در سال ۲۰۲۰ به ۷٫۴۴ میلیون نفر رسید که نسبت به سال پیش کاهش نشان می‌دهد. پیش از سال تحصیلی ۲۰۰۵–۲۰۰۶، شمار مدارس از ۶۵٬۸۹۹ در سال تحصیلی ۲۰۰۰–۲۰۰۱ به تدریج کاهش می‌یافت. آمار سال تحصیلی ۲۰۰۷–۲۰۰۸ شامل ۴٬۹۶۵ مدرسه تخصصی پیشرفته در زمینه‌هایی مانند زبان‌های خارجی و ریاضیات، ۲٬۳۴۷ مدرسه عمومی پیشرفته (گیمنازیوم‌ها و لیسه‌ها) و ۱٬۸۸۴ مدرسه برای همه دسته‌های کودکان دارای معلولیت است. 284 بر پایه گزارش یونسکو در سال ۲۰۰۵، ۹۶ درصد از جمعیت بزرگسال آموزش متوسطه پایین را تکمیل کرده‌اند و بیشتر آنان آموزش متوسطه بالا را نیز گذرانده‌اند. پیش از ۲۰۰۷ آموزش اجباری تنها تا پایان سال نهم بود و پایه‌های دهم و یازدهم اختیاری محسوب می‌شدند؛ واحدهای فدرال روسیه می‌توانستند از طریق قوانین محلی استاندارد اجباری بالاتری را در چارچوب برنامه یازده‌ساله فدرال اعمال کنند. مسکو در سال ۲۰۰۵ آموزش اجباری یازده‌ساله را تصویب کرد و قوانین مشابهی در سرزمین آلتای، یاقوتستان و استان تیومن وجود داشت. دانش‌آموز ۱۵ تا ۱۸ ساله می‌تواند با تأیید سرپرست و مقامات محلی مدرسه را ترک کند و پس از رسیدن به ۱۸ سالگی بدون نیاز به رضایت آنان این کار را انجام دهد. دوره یازده‌ساله مدرسه به سه بخش ابتدایی (پایه‌های ۱ تا ۴)، متوسطه (پایه‌های ۵ تا ۹) و دبیرستان (پایه‌های ۱۰ و ۱۱) تقسیم می‌شود. اکثریت قاطع کودکان در مدارس تمام‌برنامه یازده‌ساله ثبت‌نام می‌کنند؛ مدارس محدود به ابتدایی یا ابتدایی و متوسطه معمولاً در مناطق روستایی وجود دارند. از مجموع ۵۹٬۲۶۰ مدرسه در روسیه، ۳۶٬۲۴۸ مدرسه برنامه کامل یازده‌ساله ارائه می‌دهند، ۱۰٬۸۳۳ مدرسه آموزش نه‌ساله «پایه» دارند و ۱۰٬۱۹۸ مدرسه تنها آموزش ابتدایی ارائه می‌کنند. در مناطقی که ظرفیت مدارس برای آموزش همه دانش‌آموزان در یک نوبت کافی نیست، مقامات به «مدارس دو نوبته» روی می‌آورند. در سال تحصیلی ۲۰۰۷–۲۰۰۸ تعداد ۱۳٬۱۰۰ مدرسه دو نوبته و ۷۵ مدرسه سه‌نوبته وجود داشت که در مقایسه با ۱۹٬۲۰۱ و ۲۳۵ مدرسه در سال تحصیلی ۲۰۰۰–۲۰۰۱ کاهش نشان می‌دهد. تغییر از دوره ده‌ساله به یازده‌ساله به دلیل افزایش مداوم بار آموزشی در دوره‌های متوسطه و دبیرستان بود. برنامه درسی در مدارس ثابت است و بر خلاف برخی کشورهای غربی، دانش‌آموزان یا والدین آنان هیچ انتخابی در موضوعات درسی ندارند. 140 نظام نمره‌دهی در مدارس روسیه، نمره‌ها بر پایه مقیاس پنج‌امتیازی داده می‌شوند که بهترین نمره «پنج» است. | ## بخش 3: آموزش در روسیه | دانش‌آموزان ممتاز با دیپلم افتخار تشویق می‌شوند و پس از پایان تحصیل در مدرسه، مدال طلا یا نقره دریافت می‌کنند. آموزش عالی بر پایه برآورد سازمان توسعه و همکاری اقتصادی در سال ۲۰۱۶، ۵۴ درصد از بزرگسالان روس (در سنین ۲۵ تا ۶۴ سال) دارای تحصیلات دانشگاهی هستند که روسیه را در جایگاه دوم میان ۳۵ کشور عضو این سازمان از نظر بالاترین سطح آموزش دانشگاهی قرار می‌دهد. بالاترین نرخ آموزش دانشگاهی (۲۴٫۷ درصد) در میان زنان ۳۵ تا ۳۹ ساله ثبت شده که در مقایسه با ۱۹٫۵ درصد برای مردان همین گروه سنی قابل توجه است. این ارزیابی بر پایه درصد فارغ‌التحصیلان دبیرستانی که به دانشگاه می‌روند، فارغ‌التحصیلان سالانه علوم و مهندسی به عنوان درصدی از کل فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، و فارغ‌التحصیلان علوم و مهندسی به عنوان درصدی از نیروی کار انجام شد. روسیه دارای حدود ۱٬۰۰۰ مؤسسه آموزش عالی دولتی و خصوصی و نزدیک به ۲٬۰۰۰ شعبه است. سالانه بیش از ۱٫۱ میلیون نفر از این مؤسسات فارغ‌التحصیل می‌شوند که این رقم بیش از سه برابر دوران اتحاد شوروی است، هرچند روسیه همچنان با کمبود نیروی متخصص روبرو است. دانشجویان بین‌المللی در سال ۲۰۱۴، روسیه ششمین مقصد محبوب دانشجویان بین‌المللی بود. شمار دانشجویان خارجی در دانشگاه‌ها و مؤسسات عالی روسیه از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر تجاوز نمی‌کند و سهم روسیه در بازار آموزش بین‌المللی حدود پنج درصد است. در سال ۲۰۰۸ قراردادی وزارتی صادر شد که تعداد بورسیه‌های تحصیلی دانشجویان خارجی را به ۱۰٬۰۰۰ بورس افزایش داد. دانشجویان خارجی در ۲۵۰ رشته تحصیل می‌کنند و تقاضا برای رشته‌های پزشکی، حقوق و فناوری اطلاعات بسیار زیاد است. رتبه‌بندی‌های جهانی در سال ۲۰۱۴، پیرسون/واحد اطلاعات اکونومیست نظام آموزشی روسیه را هشتم در اروپا و سیزدهم در جهان ارزیابی کرد؛ سطح دستاوردهای آموزشی روسیه بیست‌ویکم و مهارت‌های شناختی دانش‌آموزان نهم در جهان رتبه‌بندی شد. در سال ۲۰۱۵، سازمان توسعه و همکاری اقتصادی مهارت‌های ریاضی و علوم دانش‌آموزان روسی را سی‌وچهارم در جهان، میان سوئد و ایسلند رتبه‌بندی کرد. حقوق بشر و آموزش ابتکار سنجش حقوق بشر (HRMI) دریافته که روسیه ۸۶٫۸ درصد از آنچه باید برای حق آموزش بر اساس سطح درآمدش انجام دهد را محقق می‌کند. پیشینه تاریخی پیش از ۱۹۱۷، روسیه تزاری تنها یک کودک از هر پنج کودک را به مدرسه می‌فرستاد. در اکتبر همان سال، لنین با فرمانی مدرسه واحد کار را جایگزین نظام آموزشی پیشین کرد. قانون دسامبر ۱۹۱۹ اعلام کرد که هر کس مانع حضور افراد بی‌سواد در کلاس‌های آموزشی شود در معرض پیگرد قانونی قرار خواهد گرفت. نرخ سواد که در سال ۱۹۱۷ کمتر از ۲۵ درصد بود، تا سال ۱۹۲۶ به بیش از ۵۰ درصد رسید. | ## جمع‌بندی | گسترش آموزش در دوران استالین ادامه یافت و توجه ویژه‌ای به مناطق آسیایی که پیش‌تر توسط تزارها نادیده گرفته شده بودند صورت گرفت، هرچند زبان‌های محلی به نفع روسی تضعیف شدند.