موضوع مقاله: فهرست پیشینیان کشورهای مستقل آمریکای جنوبی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست پیشینیان کشورهای مستقل آمریکای جنوبی | مقدمه: فهرست پیشینیان کشورهای مستقل آمریکای جنوبی فهرستی از کشورهای فعلی قارهٔ آمریکای جنوبی در دوران نوین و حکومت‌های پیشنیان آنها است که جایگزین دولت فعلی شده‌است. | ## بخش 1: فهرست پیشینیان کشورهای مستقل آمریکای جنوبی | آمریکای جنوبی نخست از سوی اسپانیایی‌ها و پرتغالی‌ها و سپس هلندی‌ها، فرانسوی‌ها و انگلیسی‌ها مستعمره‌سازی شد. بیشتر کشورهای کنونی این قاره استقلال خود را در آغاز سدهٔ نوزدهم میلادی به دست آوردند؛ تقریباً همهٔ سرزمین‌های اسپانیایی آمریکای لاتین میان سال‌های ۱۸۰۸ تا ۱۸۲۶ به استقلال رسیدند. مرز میان آمریکای شمالی و جنوبی معمولاً باریکه پاناما در نظر گرفته می‌شود و پاناما بخشی از آمریکای شمالی به‌شمار می‌رود. امروزه آمریکای جنوبی دوازده کشور مستقل دارد که نظام حکومتی رایج در آن‌ها گونه‌ای از نظام ریاستی است. جدول کشورها و پیشینیان آن‌ها کشور مستقل پیشینیان آرژانتین تمدن کیلمِس (۸۵۰–۱۶۶۷) 24px نایب‌الملک‌نشین پرو (۱۵۴۲–۱۷۷۶) (نایب‌الملک‌نشین تاج کاستیا)24px نایب‌الملک‌نشین ریو د لا پلاتا (۱۷۷۶–۱۸۱۰) (نایب‌الملک‌نشین امپراتوری اسپانیا)24px استان‌های متحد ریو د لا پلاتا (۱۸۱۰–۱۸۳۱)24px کنفدراسیون آرژانتین (۱۸۳۱–۱۸۶۱)جمهوری آرژانتین (۱۸۶۱–اکنون) بولیوی فرهنگ وانکارانی (نزدیک به ۱۵۰۰ پیش از میلاد–۴۰۰ میلادی)امپراتوری تیواناکو (نزدیک به ۶۰۰–۱۰۰۰)پادشاهی‌های آیمارا (نزدیک به ۱۱۵۰–۱۴۷۷)24px حکمرانی تولدوی نو (۱۵۲۸–۱۵۴۲)24px نایب‌الملک‌نشین پرو (۱۵۴۲–۱۷۷۶) (نایب‌الملک‌نشین تاج کاستیا)24px نایب‌الملک‌نشین ریو د لا پلاتا (۱۷۷۶–۱۸۱۰) (نایب‌الملک‌نشین امپراتوری اسپانیا)24px نایب‌الملک‌نشین پرو (۱۸۱۰–۱۸۲۵) (نایب‌الملک‌نشین امپراتوری اسپانیا)24px ایالت پرو علیا (۱۸۲۵)24px جمهوری بولیوار (۱۸۲۵)جمهوری بولیوی (۱۸۲۵–۲۰۰۹)دولت چندملیتی بولیوی (۲۰۰۹–اکنون) برزیل فرهنگ ماراژوارا (۴۰۰–۱۳۰۰؟) تمدن کوهیکوگو (۵۰۰–۱۶۰۰؟) 24px برزیل مستعمراتی (۱۵۰۰–۱۸۱۵) (مستعمره پادشاهی پرتغال)24px پادشاهی متحد پرتغال، برزیل و الگاروه (۱۸۱۵–۱۸۲۲)24px امپراتوری برزیل (۱۸۲۲–۱۸۸۹)24px جمهوری ایالات متحد برزیل (۱۸۸۹–۱۹۳۷)24px ایالات متحد برزیل (۱۹۳۷–۱۹۶۷)جمهوری فدراتیو برزیل (۱۹۶۷–اکنون) شیلی 24px فرمانداری کل شیلی (۱۵۴۲–۱۸۱۸)جمهوری شیلی (۱۸۱۸–اکنون) جزیره ایسترپادشاهی راپا نویی (۴۰۰؟ –۱۹۰۲) کلمبیا دورهٔ اِرِرا (۱۵۰۰ پیش از میلاد–۸۰۰)تمدن کیمبایا (۵۰۰ پیش از میلاد–۱۶۰۰)فرهنگ سن آگوستین (۴۰۰ پیش از میلاد–۱۶۰۰)توماکو-لا تولیتا (۳۵۰ پیش از میلاد–۴۰۰)فرهنگ کالیما (۲۰۰ پیش از میلاد–۱۶۰۰)زنو (۲۰۰ پیش از میلاد–۱۶۰۰)تایرونا (۱۰۰ پیش از میلاد–۱۶۰۰)کاپولی (۸۰۰–۱۶۰۰)24px کنفدراسیون مویسکا (۸۰۰–۱۵۴۰)24px ایالت تیرا فیرمه (۱۴۹۸–۱۵۴۲)24px نایب‌الملک‌نشین پرو (۱۵۴۲–۱۷۷۶) (نایب‌الملک‌نشین تاج کاستیا)24px نایب‌الملک‌نشین گرانادای جدید (۱۷۱۷–۱۸۱۹)24px کلمبیای بزرگ (۱۸۱۹–۱۸۳۱)24px ایالت گرانادای جدید (۱۸۳۱–۱۸۳۲)24px جمهوری گرانادای جدید (۱۸۳۲–۱۸۵۸)24px کنفدراسیون گرانادا (۱۸۵۸–۱۸۶۳)24px ایالات متحده کلمبیا (۱۸۶۳–۱۸۸۶)جمهوری کلمبیا (۱۸۸۶–اکنون) اکوادور کانیاری (سدهٔ ششم–۱۵۳۳) 24px حکمرانی تولدوی نو (۱۵۲۸–۱۵۴۲)24px نایب‌الملک‌نشین پرو (۱۵۴۲–۱۷۷۶) (نایب‌الملک‌نشین تاج کاستیا)24px نایب‌الملک‌نشین گرانادای جدید (۱۷۱۷–۱۸۲۲)24px کلمبیای بزرگ (۱۸۲۲–۱۸۳۰)24px ایالت اکوادور (۱۸۳۰–۱۸۳۵)جمهوری اکوادور (۱۸۳۵–اکنون) گویان 24px مستعمرهٔ اسکوئیبو (۱۶۱۶–۱۸۱۵)، 24px بربیسه (۱۶۲۷–۱۸۱۵) و 24px مستعمرهٔ دمرارا (۱۷۴۵–۱۸۱۵) (همه مستعمره‌های هلند)24px گویان فرانسه (۱۷۹۵–۱۸۱۴)24px گویان بریتانیا (۱۸۱۴–۱۹۶۶)24px گویان (۱۹۶۶–۱۹۷۰)جمهوری تعاونی گویان (۱۹۷۰–اکنون) پاناما 24px حکمرانی تولدوی نو (۱۵۲۸–۱۵۴۲)24px نایب‌الملک‌نشین پرو (۱۵۴۲–۱۷۷۶) (نایب‌الملک‌نشین تاج کاستیا)24px نایب‌الملک‌نشین گرانادای جدید (۱۷۱۷–۱۸۱۹)24px کلمبیای بزرگ (۱۸۱۹–۱۸۳۱)24px ایالت گرانادای جدید (۱۸۳۱–۱۸۳۲)24px جمهوری گرانادای جدید (۱۸۳۲–۱۸۵۸)24px کنفدراسیون گرانادا (۱۸۵۸–۱۸۶۳)24px ایالات متحده کلمبیا (۱۸۶۳–۱۸۸۶)24px جمهوری کلمبیا (۱۸۸۶–۱۹۰۳)جمهوری پاناما (۱۹۰۳–اکنون) پاراگوئه 24px نایب‌الملک‌نشین ریو د لا پلاتا (۱۷۷۶–۱۸۱۴)جمهوری پاراگوئه (۱۸۱۴–اکنون) پرو تمدن نورته چیکو (نزدیک به ۳۵۰۰–۱۸۰۰ پیش از میلاد) تمدن کاسما-سچین (نزدیک به ۳۵۰۰–۲۰۰ پیش از میلاد) خیسکا ایرو موکو (نزدیک به ۳۴۰۰–۱۶۰۰ پیش از میلاد) تمدن کوتوش (نزدیک به ۱۸۰۰–۹۰۰ پیش از میلاد) فرهنگ چیریپا (نزدیک به ۱۴۰۰–۱۰۰ پیش از میلاد) پوکارا (نزدیک به ۱۴۰۰ پیش از میلاد–۴۰۰ میلادی) چاچاپویا (نزدیک به ۹۰۰–۱۴۷۰ میلادی) تمدن چاوین (نزدیک به ۹۰۰–۲۵۰ پیش از میلاد) فرهنگ پاراکاس (نزدیک به ۸۰۰–۱۰۰ پیش از میلاد) تمدن نازکا (نزدیک به ۱۰۰ پیش از میلاد–۸۰۰ میلادی) تمدن لیما (نزدیک به ۱۰۰–۶۵۰ میلادی) موچه (نزدیک به ۱۰۰–۷۰۰ میلادی) امپراتوری تیواناکو (نزدیک به ۶۰۰–۱۰۰۰ میلادی) امپراتوری واری (سدهٔ ششم–سدهٔ یازدهم) پادشاهی چیمور (نزدیک به ۹۰۰–۱۴۷۰) فرهنگ چینچا (نزدیک به ۹۰۰–۱۴۸۰) پادشاهی ایچما (نزدیک به ۱۱۰۰–۱۴۶۹) پادشاهی کوسکو (نزدیک به ۱۱۹۷–۱۴۳۸) 22x22px امپراتوری اینکا (۱۴۳۸–۱۵۳۳) 24px حکمرانی کاستیای نو (۱۵۲۸–۱۵۴۲) و 24px حکمرانی تولدوی نو (۱۵۲۸–۱۵۴۲) (هر دو مستعمرهٔ امپراتوری اسپانیا)22x20px نایب‌الملک‌نشین پرو (۱۵۴۲–۱۸۲۴)جمهوری پرو (۱۸۲۴–اکنون) سورینام 24px مستعمرهٔ سورینام (۱۶۳۰–۱۹۵۴)24px کشور سورینام (۱۹۵۴–۱۹۷۵) (کشور تشکیل‌دهندهٔ پادشاهی هلند)24px سورینام فرانسه (۱۷۹۵–۱۸۱۴)جمهوری سورینام (۱۹۷۵–اکنون) ترینیداد و توباگو 24x24px نایب‌الملک‌نشین گرانادای جدید (۱۷۱۷–۱۷۹۷)24px ترینیداد و توباگوی فرانسه (۱۷۱۷–۱۷۹۷)24px هند غربی بریتانیا (۱۷۹۷–۱۹۶۲)ترینیداد و توباگو (۱۹۶۲–۱۹۷۶) (قلمروی مشترک‌المنافع)جمهوری ترینیداد و توباگو (۱۹۷۶–اکنون) اروگوئه 24px استان‌های متحد ریو د لا پلاتا (۱۸۱۰–۱۸۱۶)24px پادشاهی متحد پرتغال، برزیل و الگاروه (۱۸۱۶–۱۸۲۲)24px امپراتوری برزیل (۱۸۲۲–۱۸۲۸)24px ایالت شرقی اروگوئه (۱۸۲۸–۱۹۱۸)جمهوری شرقی اروگوئه (۱۸۱۸–اکنون) ونزوئلا 24px نایب‌الملک‌نشین اسپانیای نو (۱۵۲۱–۱۷۱۷)24px نایب‌الملک‌نشین گرانادای جدید (۱۷۱۷–۱۷۷۷)24px فرمانداری کل ونزوئلا (۱۷۷۷–۱۸۲۱)24px جمهوری نخست ونزوئلا (۱۸۱۱–۱۸۱۲)24px جمهوری دوم ونزوئلا (۱۸۱۳–۱۸۱۴)24px جمهوری سوم ونزوئلا (۱۸۱۷–۱۸۱۹)24px کلمبیای بزرگ (۱۸۲۱–۱۸۳۰)24px ایالت ونزوئلا (۱۸۳۰–۱۸۵۷)24px جمهوری ونزوئلا (۱۸۵۸–۱۸۶۴)24px ایالات متحده ونزوئلا (۱۸۶۴–۱۹۵۳)24px جمهوری ونزوئلا (۱۹۵۳–۱۹۹۹)جمهوری بولیواری ونزوئلا (۱۹۹۹–اکنون) یادداشت‌ها قارهٔ آمریکای جنوبی پیش از ورود اروپاییان میزبان تمدن‌های بومی بزرگی مانند امپراتوری اینکا، تمدن تیواناکو، فرهنگ موچه و تمدن چاوین بود. | ## بخش 2: فهرست پیشینیان کشورهای مستقل آمریکای جنوبی | با آغاز استعمار اروپا در آمریکا از سدهٔ شانزدهم، بخش بزرگی از این قاره زیر فرمان امپراتوری اسپانیا و پادشاهی پرتغال درآمد. اسپانیایی‌ها نایب‌الملک‌نشین‌های بزرگی مانند نایب‌الملک‌نشین پرو، نایب‌الملک‌نشین گرانادای جدید و نایب‌الملک‌نشین ریو د لا پلاتا را برپا کردند و پرتغالی‌ها برزیل مستعمراتی را اداره می‌کردند. جنگ‌های استقلال آمریکا از اسپانیا به تشکیل کشورهای نوین در بیشتر مناطق اسپانیایی‌زبان انجامید و برزیل نیز در سال ۱۸۲۲ از پرتغال جدا شد. گویان در سال ۱۹۶۶ و سورینام در سال ۱۹۷۵ از آخرین کشورهایی بودند که در این قاره به استقلال دست یافتند. مرز آمریکای شمالی و جنوبی تقسیم‌بندی میان آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی معمولاً بر پایهٔ باریکه پاناما صورت می‌گیرد، هرچند پاناما به‌طور سنتی بخشی از آمریکای شمالی به‌شمار می‌آید. با این حال پاناما از نظر پیشینهٔ تاریخی با آمریکای جنوبی پیوند تنگاتنگی دارد، زیرا بخشی از نایب‌الملک‌نشین گرانادای جدید و سپس کلمبیای بزرگ بود و تا سال ۱۹۰۳ زیر حاکمیت کلمبیا قرار داشت. | ## بخش 3: فهرست پیشینیان کشورهای مستقل آمریکای جنوبی | استعمار اروپایی نخستین کشورهای اروپایی که در آمریکای جنوبی حضور یافتند اسپانیا و پرتغال بودند. اسپانیا از سدهٔ شانزدهم میلادی نظام نایب‌الملک‌نشینی را برقرار کرد و نایب‌الملک‌نشین پرو مهم‌ترین واحد اداری آن به‌شمار می‌رفت. پس از آن‌ها، هلندی‌ها در گویان و سورینام، فرانسوی‌ها در بخش‌هایی از گویان و سورینام و انگلیسی‌ها در گویان و ترینیداد مستعمره‌هایی بنیاد گذاشتند. جنبش‌های استقلال بیشتر کشورهای آمریکای جنوبی در نخستین دهه‌های سدهٔ نوزدهم میلادی به استقلال رسیدند. همهٔ سرزمین‌های آمریکای لاتین (به‌جز دو مستعمرهٔ اسپانیایی در آمریکای شمالی) میان سال‌های ۱۸۰۸ تا ۱۸۲۶ استقلال خود را به دست آوردند. کلمبیای بزرگ که ونزوئلا، کلمبیا، اکوادور و پاناما را دربرمی‌گرفت در سال ۱۸۱۹ پایه‌گذاری شد ولی تا ۱۸۳۱ به چند کشور جداگانه تقسیم شد. | ## جمع‌بندی | برزیل با اعلام امپراتوری در سال ۱۸۲۲ از پرتغال جدا شد و در ۱۸۸۹ به جمهوری تبدیل گردید.