موضوع مقاله: عملیات ذهنی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # عملیات ذهنی | مقدمه: 170px|عملیات ذهنیرهیافت‌ها و انواع منطقی درک حکم استنباط پیاژه‌ای ردیف‌سازی گذرایی آرایه‌بندی مرکززدایی بازگشت‌پذیری حفاظت روان‌سنجی شناخت حافظه تفکر واگرا تولید همگرا ارزیابی شناختی کانونی‌سازی توجهی ردکردن توجهی طرح عملیاتی پایه‌ای فضایی بازنمایی ذهنی نامساوی عملیات حافظه طرح عملیاتی پایه‌های بترتیب زمانی سیستم‌های روانشناسی شناخت کارکردهای اجرایی عملیات عاطفی عملیات بیانی عملیات ادراکی-حرکتی خودلگامی نویسندگان پیر ژانه ژان پیاژه جی. | ## بخش 1: عملیات ذهنی | گیلفورد سیلویو سساتو گیولیو بندتی کودرین استفان تپودرگاه روانشناسی عملیات ذهنی (به )، به فرایندهایی گفته می‌شود که انسان هنگام فکر کردن، حل مسئله یا درک مفاهیم از آن‌ها استفاده می‌کند. این اصطلاح را ژان پیاژه در نظریهٔ رشد شناختی خود به‌کار برد تا توضیح دهد که چگونه کودکان در مراحل مختلف رشد، توانایی انجام کارهای ذهنی پیچیده‌تر را پیدا می‌کنند. منظور از «عملیات» در اینجا، کارهایی مثل طبقه‌بندی، مقایسه، برگرداندن ذهنی یک عمل، یا تصور کردن رابطه‌ها بین اشیاء است. پیاژه باور داشت که کودکان ابتدا فقط با چیزهایی که می‌توانند ببینند یا لمس کنند فکر می‌کنند، اما با رشدشان می‌توانند عملیات ذهنی را نیز انجام دهند، یعنی بدون نیاز به تجربهٔ مستقیم، فقط با فکر کردن به نتیجه برسند. برای نمونه، کودک می‌آموزد که اگر چیزی را از اول به حالت قبلش برگرداند، نتیجه تغییر نمی‌کند، یا این‌که می‌تواند در ذهن خود دو شیء را مقایسه کند بدون آن‌که آن‌ها را جلوی چشم داشته باشد. عملیات ذهنی عبارت از انواع عملیاتی است که محتویات ذهنی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این مفهوم هم‌چنین با یک رویکرد شناختی و از دید نظریه نظام‌ها مورد مطالعه قرار گرفته‌است. دیدگاه منطقی از نظر منطق‌گرایان سه عملیات اصلی ذهنی عبارتند از: درک، قضاوت و استنباط. اگر شما قرار باشد در مورد غروب یا بیسبال فکر کنید، عمل ایجاد آن تصویر در ذهنتان عبارت از درک است. قضاوت قضاوت، به عملیات ذهنی گفته می‌شود که از طریق آن چیزی را به فاعل نسبت می‌دهیم. هر گاه فکر کردید که «غروب زیبا است» یا «بیسبال، بازی همه امریکایی‌ها است»، یک قضاوت انجام داده‌اید. | ## بخش 2: عملیات ذهنی | استنتاج استنتاج (یا تعقل)، به عملیات ذهنی گفته می‌شود که از طریق آن ما از سایر معلومات نتیجه‌گیری می‌کنیم. هر گاه فکر می‌کنید، «من دوست دارم به غروب نگاه کنم، چون من از چیزهای زیبا لذت می‌برم و غروب زیباست»، شما در حال تعقل/استدلال هستید. به عنوان مثال، اگر اشیائی با سایه‌های مختلف داده شود، ممکن است یک شیب رنگی بسازند. تعدی—توانایی تشخیص روابط منطقی در میان عناصر یک ترتیب پشت‌سرهم و انجام «استنتاج متعدی»، (به عنوان مثال، اگر A از B درازتر باشد، و B از C درازتر باشد، پس A باید از C درازتر باشد). دسته‌بندی—توانایی نام‌گذاری و شناسایی مجموعه‌هایی از اشیاء براساس ظاهر، اندازه و سایر ویژگی‌های آنها، شامل این ایده که یک مجموعه از اشیاء می‌تواند مجموعه دیگری را شامل شود. به عنوان مثال، کودک دیگر یک فنجان خیلی عریض اما کوتاه را کم ظرفیت تر از فنجان عادی اما درازتر دیگر نمی‌داند. بازگشت‌پذیری—کودک، درک می‌کند که اعداد یا اشیاء می‌توانند تغییر کنند و دوباره به حالت اولیهٔ خود برگردند؛ بنابراین کودک قادر خواهد بود تا سریعاً تشخیص دهد که اگر ۴+۴ مساوی به t می‌شود، پس t-4 مساوی به ۴، مقدار اولی، می‌گردد. نگهداری—فهم این که کمیت، طول یا تعداد اشیاء به ترتیب با چیدمان یا ظاهر اشیاء یا اقلام غیر مرتبط است. پیاژه هم‌چنین مرحله عملیات صوری را با عملیات صوری تفکر انتزاعی تشریح می‌نماید: فرضیه‌سازی، آزمایش فرضیه و استدلال استنتاجی. گیلفورد، عملکرد یک فرد در آزمایش‌های هوش بستگی به توانایی‌های ذهنی یا عوامل هوشی او دارد. بعد عملیات ساختار هوش شامل شش عملیات یا فرایندهای عمومی هوشمندانه است: شناخت توانایی فهم، درک، کشف و آگاه شدن از معلومات. | ## بخش 3: عملیات ذهنی | تولید همگرا، یعنی توانایی استنتاج تنها یک راه حل برای یک مسئله؛ پیروی از قاعده یا حل مشکلات. ارزیابی، یعنی توانایی داوری در مورد این که آیا معلومات صحیح، سازگار یا معتبر است یا خیر. بُعد محتویات ساختار هوش حاوی پنج حوزه گسترده معلومات است که هوش انسان شش عملیات را روی آن انجام می‌دهد: بصری، یعنی معلوماتی که از طریق دیدن اخذ می‌گردد. نمادین، یعنی معلوماتی که بگونه نماد یا نشانه دریافت گردیده و خود به تنهایی معنی نمی‌دهند. معنایی یعنی معلوماتی که بگونه واژه یا جملات، چه شفاهی، نوشتاری یا صامت در ذهن یک شخص، دریافت می‌گردند. بُعد تولیدات همانگونه که از نام آن پیداست، این بعد، نتایج اِعمال عملیات مشخصی که بر روی محتویات بدست می‌آیند را دربردارد. مدل ساختار هوش حاوی شش تولید است که به ترتیب افزایش پیچیدگیشان مرتب شده‌اند: واحدهای منفرد دانش. نظام‌ها، چندین رابطه باهم ارتباط درونی پیدا کرده و ساختارها یا شبکه‌هایی را می‌سازند. هر توانایی به این معنی است که یک عملیات در یک حوزه مشخص محتوا، منتج به یک محصول می‌شود، مانند درک واحدهای اعداد یا ارزیابی تلویحات معنایی. طرح عملیاتی پایه‌ای توجهی (تحرک توجهی) - عبور ددن توجه ز یک بخش به بخشی دیگر در حوزه میدان توجه؛ عملیات بازنمایی - تحریک یک تصویر ذهنی؛ عملیات مقایسه؛ عملیات حافظه؛ طرح عملیاتی پایه‌ای به ترتیب زمانی - تغییر در کانونی‌سازی توجهی. | ## جمع‌بندی | عملیات شناخت - تولید و به سخن درآوردن تصاویر و افکار؛ عملیات عملی، مرتبط با کارکردهای اجرایی؛ عملیات عاطفی، ارزیابی عاطفی از جهان و خود؛ عملیات بیانی (اظهارات احساسی)؛ عملیات ادراکی-حرکتی (مانند، هماهنگی دست و چشم)؛ عملیات تنظیم کننده بیان کردن نیازها، انگیزه‌ها، احساسات و خود-کنترلی.