موضوع مقاله: آموزش در السالوادور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در السالوادور | مقدمه: نظام آموزشی السالوادور از چند سطح تشکیل شده‌است: آموزش پایه (ابتدایی) که به سه دوره سه‌ساله تقسیم می‌شود، آموزش متوسطه (باچیلراتو) که به شکل دوره دوساله عمومی یا دوره سه‌ساله فنی‌وحرفه‌ای ارائه می‌گردد و آموزش دانشگاهی که حداقل پنج سال به درازا می‌انجامد. | ## بخش 1: آموزش در السالوادور | بر پایه قانون اساسی السالوادور مصوب ۱۹۸۳، آموزش حق ذاتی هر فرد انسانی به‌شمار می‌رود و دولت موظف است آن را حفظ، گسترش و همگانی کند. السالوادور در رتبه‌بندی‌های جهانی مکرراً امتیازهای پایینی از نظر کیفیت و دسترسی به آموزش کسب می‌کند. نابرابری در توزیع ثروت موجب شده‌است که آموزش برای همه شهروندان سالوادوری، به‌ویژه ساکنان مناطق روستایی که با نرخ بالاتری از فقر روبه‌رو هستند، به‌طور یکسان در دسترس نباشد. ابتکار سنجش حقوق بشر تخمین می‌زند که السالوادور تنها ۶۴٫۸ درصد از آنچه را که با توجه به سطح درآمد خود باید در زمینه حق آموزش تحقق بخشد، برآورده می‌سازد. در دهه‌های اخیر تلاش‌هایی برای بهبود دسترسی به آموزش در این کشور صورت گرفته‌است. برنامه اداره آموزش توسط جامعه (EDUCO) که از سال ۱۹۹۱ آغاز به کار کرد، نقشی مهم در گسترش آموزش پایه در مناطق محروم روستایی داشته‌است. هزینه‌های دولت برای آموزش در سال‌های اخیر روند رو به رشدی داشته و نرخ باسوادی جمعیت (برای افراد بالای ۱۰ سال) در سال ۲۰۲۱ به ۹۰ درصد رسیده‌است. برای نمونه، نرخ بی‌سوادی در روستاهای السالوادور در اواخر سده بیستم میلادی نزدیک به ۵۰ درصد بود. همچنین در رتبه‌بندی‌های جهانی، السالوادور پیوسته امتیازهای پایینی از نظر کیفیت و دسترسی به آموزش کسب می‌کند. از میان کودکانی که پایه نهم را تمام کرده و واجد شرایط ورود به آموزش متوسطه هستند، تنها ۳۳ درصد این مرحله را ادامه می‌دهند. هرچند بر اساس قانون اساسی السالوادور (۱۹۸۳) هر کودک از سن چهار سالگی حق بهره‌مندی از آموزش رایگان دارد، اما از آنجا که بیشتر خانواده‌ها با درآمدی کمتر از ۸٫۷۵ کولون (معادل یک دلار آمریکا) زندگی می‌کنند، کودکان زیر هفت سال اغلب مدرسه را رها می‌کنند تا با کار کردن، خانواده خود را یاری دهند. حدود ۱٫۸ میلیون نوجوان در دامنه سنی پنج تا هفده سال کار می‌کنند و در مناطق روستایی، این رقم به حدود ۶۲ درصد از همه کودکان می‌رسد. همین امر سبب می‌شود خانواده‌ها از فرستادن فرزندانشان به مدارس دولتی خودداری کنند. در پیامد این کمبود آموزشی، شهروندان در دسترسی به فرصت‌ها، دیدگاه جهانی و مشارکت اجتماعی و سیاسی با محدودیت روبه‌رو می‌شوند. کودکان در این مرحله می‌آموزند چگونه با دیگران ارتباط برقرار کنند و عضوی از جامعه کلاسی باشند. پس از پیش‌دبستانی، آموزش ابتدایی (آموزش پایه) آغاز می‌شود که از سه دوره سه‌ساله تشکیل شده‌است. دوره نخست ویژه پایه‌های اول تا سوم است؛ در این دوره دانش‌آموزان مهارت‌های پایه خواندن و نوشتن و ریاضی را می‌آموزند و با ارزش‌های پایه اجتماعی و اخلاقی آشنا می‌شوند. دوره دوم ویژه پایه‌های چهارم تا ششم است و در آن دروس جدیدی مانند تاریخ، علوم، علوم مدنی و جغرافیا معرفی می‌شوند. دوره سوم پایه‌های هفتم تا نهم را دربرمی‌گیرد که گذار به آموزش متوسطه است و در آن معلمان تخصصی برای هر درس تدریس می‌کنند. پس از آموزش پایه، دوره‌ای دو یا سه‌ساله (اختیاری، برنامه فنی) از آموزش متوسطه وجود دارد که «باچیلراتو» نام دارد و شامل دوره دوساله عمومی یا دوره سه‌ساله فنی‌وحرفه‌ای (مانند حسابداری، منشی‌گری، الکترونیک و علوم رایانه) می‌شود. پس از دوره متوسطه، آموزش دانشگاهی که حداقل پنج سال به درازا می‌انجامد شامل آموزش دانشگاهی یا سایر آموزش‌های عالی می‌شود. دانشگاه السالوادور (UES) بزرگ‌ترین و تنها دانشگاه دولتی این کشور است و یک پردیس اصلی در سان سالوادور و سه پردیس دیگر در سانتا آنا، سان میگل و سان ویسنته دارد. در دسامبر ۲۰۱۴ (آذر ۱۳۹۳)، دولت السالوادور با آژانس توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) شراکتی را برای بهبود نهادهای آموزش عالی از طریق به‌روزرسانی برنامه‌های درسی و آموزش استادان منعقد کرد. قانون آموزش عمومی مصوب ۱۹۹۶، که توسط MINED تدوین شد، یک برنامه درسی ملی ایجاد کرد که هم بر مؤسسات دولتی و هم خصوصی اعمال می‌شود. در سال ۲۰۰۷، برنامه درسی به رویکرد مبتنی بر شایستگی‌ها تغییر یافت که از اسپانیا اقتباس شده بود. همچنین از زمان تمرکززدایی نظام آموزشی در ۲۰۰۷، مدارس تشویق شده‌اند تا برنامه‌های درسی خاص خود را برای ساختن هویت منحصر به فرد مدرسه‌ای اتخاذ کنند. از جمله تغییراتی که در برنامه درسی ایجاد شده، ادغام موضوعاتی چون آموزش جنسی، ایمنی کودکان، جنسیت و حقوق بشر در نظام مدارس سراسر کشور است. معلمان معلمان در السالوادور اگرچه به‌طور کلی آموزش کافی دیده‌اند، اما با چالش‌های نظام آموزشی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. | ## بخش 2: آموزش در السالوادور | در سال ۲۰۱۸، گروه بانک جهانی گزارش داد که ۹۵ درصد از معلمان مقطع ابتدایی آموزش کافی دیده‌اند. السالوادور از معلمان می‌خواهد که حداقل مدرک لیسانس در رشته آموزش و گواهینامه تدریس از MINED داشته باشند. این رقم نشان‌دهنده افزایش پیوسته هزینه‌های سالانه است؛ در سال ۲۰۲۰، آموزش تنها ۱۳ درصد از بودجه سالانه کشور را تشکیل می‌داد. در السالوادور، معلمان سالانه حدود ۴۳٬۰۰۰ کولون (معادل ۴٬۹۰۰ دلار آمریکا) درآمد دارند. به دلیل دستمزد نسبتاً پایین و نگرانی از امنیت شغلی، اتحادیه‌های معلمان در السالوادور در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ تأسیس شدند. در فوریه ۲۰۲۲ (بهمن ۱۴۰۰)، بیش از ۲۰ اتحادیه معلمان در سان سالوادور دست به تظاهرات زدند. این اعتراض حول مسائلی چون اصلاح نظام بازنشستگی، دستمزد و پوشش بهداشتی متمرکز بود. پیامدهای جرم و جنایت بر آموزش السالوادور از پایان جنگ داخلی خود نرخ جرم و جنایت بسیار بالایی داشته‌است؛ سان سالوادور از نظر خشونت در رتبه هفتم شهرهای جهان قرار داشته و نرخ قتل در این کشور به ۱۰۰ مورد در هر ۱۰۰٬۰۰۰ نفر می‌رسیده‌است. عمدتاً توسط مردان جوان در گروه‌های جنایتکار، معمولاً در دامنه سنی ۱۲ تا ۲۴ سال، ارتکاب می‌یابد. جذب کودکان توسط گروه‌های جنایتکار تأثیر قابل توجهی بر پیشرفت آموزشی سایر کودکان در السالوادور دارد. نرخ ثبت‌نام در مدارس برای پسران در دامنه سنی ۱۵ تا ۲۲ سال از ۹۴٫۷ درصد به ۵۰٫۴ درصد کاهش می‌یابد. احتمال ادامه تحصیل کودکان تا حد زیادی به وضعیت مالی والدینشان و توانایی پرداخت هزینه مدارس خصوصی بستگی دارد. جرم و جنایت همچنین بر نرخ ثبت‌نام دانش‌آموزان بزرگ‌تر اثر می‌گذارد، زیرا گروه‌های سنی مختلف با خطرهای متفاوتی روبه‌رو هستند. پزشکی قانونی السالوادور دریافت که ۳۷٫۲ درصد از قربانیان قتل در سال ۲۰۱۰ در دامنه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال بودند، در حالی که تنها ۲٫۱ درصد از قربانیان زیر ۱۵ سال داشتند. خطر قربانی شدن در این گروه سنی با افزایش ترک تحصیل در میان دانش‌آموزان بزرگ‌تر همخوانی دارد. علاوه بر ترس از قربانی خشونت شدن، دانش‌آموزانی که زودتر مدرسه را ترک می‌کنند (به دلیل بی‌علاقگی یا ضرورت کار برای خانواده) بیشتر در معرض مشارکت در خشونت قرار دارند. آموزش و فقر السالوادور با نرخ بالای فقر دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ حدود ۴۰ درصد از جمعیت زیر خط فقر زندگی می‌کنند و میانگین درآمد در این کشور حدود ۸۵۱ دلار است. تنها هفت درصد از دانشجویان دانشگاه‌های السالوادور از فقیرترین ۴۰ درصد خانوارها می‌آیند، در حالی که ۵۷ درصد از ثروتمندترین ۲۰ درصد خانوارها هستند. این شکاف آموزشی برای شهروندان فقیر نابرابری‌ها را تشدید می‌کند و نشان‌دهنده فقدان کلی تحرک اجتماعی در این کشور است. مانند بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین، توزیع نابرابر درآمد در السالوادور در دسترسی به دانش و مهارت بازتاب می‌یابد. حتی وقتی کودکان به آموزش رایگان دسترسی دارند، گاهی ناچارند در خانه بمانند تا به خانواده در کسب درآمد کمک کنند. جوامع فقیر و روستایی السالوادور از دوران الیگارشی‌ها و بهره‌کشی از آن‌ها برای کار ارزان، از بسیاری از فرصت‌ها محروم بوده‌اند. دولت السالوادور در فراهم کردن فرصت‌های آموزشی برابر ناکام مانده و اغلب آموزش عالی را برای جمعیت ثروتمندتر در اولویت قرار داده‌است. این رویکرد نه تنها کودکان خانواده‌های فقیر را از ادامه تحصیل دلسرد می‌کند بلکه نابرابری‌ها را تعمیق می‌بخشد. با وجود پیشرفت اندک، اصلاحاتی برای تمرکززدایی و خصوصی‌سازی آموزش صورت گرفته‌است. با واگذاری مسئولیت‌ها در دولت و افزایش مشارکت بخش خصوصی، انعطاف‌پذیری و کارایی بیشتری در نظام آموزشی ایجاد می‌شود. جنبشی برای بسیج و تشویق سازمان‌های غیردولتی، والدین و سایر بازیگران خصوصی به مشارکت در برنامه‌های آموزشی شکل گرفت. در سال ۱۹۹۱ برنامه EDUCO (برنامه آموزش اداره‌شده توسط جامعه) با هدف گسترش دسترسی به آموزش ایجاد شد. | ## بخش 3: آموزش در السالوادور | برنامه EDUCO: آموزش اداره‌شده توسط جامعه برنامه EDUCO، یک ابتکار اصلاحی، به عنوان راهبردی برای گسترش دسترسی به آموزش پیش‌دبستانی و پایه در مناطق روستایی محروم و دورافتاده ایجاد شد. اهداف دیگر این برنامه بهبود عملکرد مدرسه و کاهش سطح ترک زودهنگام تحصیل، غیبت و تکرار پایه بود. EDUCO برای بازآفرینی مدارس در جوامع روستایی جدا از دولت طراحی شد، با نظارت دولت که بیشتر نقش تأمین‌کننده مالی اصلی را داشت. این برنامه یک شکل خودگردان خصوصی از آموزش ایجاد کرد که مشارکت و نظر جامعه را تشویق می‌کند. EDUCO تأثیر قابل توجهی بر میزان کودکانی داشت که تحصیل را پس از دوره اول ادامه می‌دهند. احتمال ماندن دانش‌آموزان در مدارس EDUCO به دلیل مشارکت والدین و اعضای جامعه بیشتر است. والدین و معلمان آزادی بیشتری در تعامل دارند که به گفتگوی بازتر دربارهٔ یادگیری مؤثر می‌انجامد. این برنامه عمدتاً بر دوره اول تمرکز دارد و دوره دوم را نادیده می‌گیرد، اما برنامه ده‌ساله آموزش، مدارس EDUCO را به دوره دوم گسترش داد و این آمار را از ۳۸٫۶ درصد به ۵۲٫۳ درصد افزایش داد. مدارس در مشکل اغلب از سازمان‌های غیرانتفاعی، مدارس دیگر و جامعه محلی کمک می‌خواهند. در نگاه جهانی، EDUCO به عنوان موفقیتی شناخته شده که اغلب به عنوان نمونه‌ای از یک برنامه اجرایی آموزشی مؤثر از آن یاد می‌شود. چندین کشور در حال توسعه دیگر نیز از EDUCO الهام گرفته و رویکرد تمرکززدایی را در آموزش پذیرفته‌اند. از آغاز کار در سال ۱۹۹۱، EDUCO پنج دفتر در لا لیبرتاد، لا پاز، سان ویسنته، اوسولوتان و موراسان تأسیس کرده‌است. این دفاتر برای گسترش دسترسی و پشتیبانی از کودکان و مدارس در سراسر کشور تلاش می‌کنند. EDUCO زیرساخت بیش از ۳۰۰ مدرسه را بهبود بخشیده و بیش از ۷٬۰۰۰ بسته مواد آموزشی به مدارس سراسر کشور فرستاده‌است. علاوه بر این، بیش از ۵۰٬۰۰۰ دانش‌آموز از این سازمان مراقبت پزشکی دریافت کرده‌اند. همراه با حمایت EDUCO، هزینه‌های آموزشی از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱ معادل ۵٫۰۴ درصد افزایش یافته‌است. این نخستین باری است که هزینه‌های دولتی برای آموزش از سال ۲۰۱۴ روند صعودی داشته‌است. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۰ که نرخ باسوادی ۹۰٫۴ درصد بود اندکی کاهش داشته‌است، اما به‌طور کلی از سال ۲۰۱۴ روند صعودی داشته‌است. پیشینه تاریخی آموزش پایه و متوسطه در فرمانی اجرایی که در پنجم نوامبر ۱۸۶۱ (۱۴ آبان ۱۲۴۰) صادر شد، رئیس‌جمهور خرارده باریوس آیین‌نامه مدارس پایه را برای یکسان‌سازی، همگانی کردن و ساده‌سازی نظام آموزش ابتدایی صادر کرد. در سال ۱۹۴۰، دولت ژنرال ماکسیمیلیانو هرناندز مارتینز نخستین اصلاح آموزشی در تاریخ السالوادور را با تمرکز بر آموزش ابتدایی اجرا کرد. در سال ۱۹۴۵، در دوران دولت ژنرال سالوادور کاستانِدا کاسترو، اصلاح آموزشی دیگری برای آموزش متوسطه انجام شد و آموزش متوسطه به یک دوره پایه سه‌ساله به دنبال دو سال باچیلراتو تقسیم شد. در سال ۱۹۶۸، دولت ژنرال فیدل سانچز هرناندز اصلاح آموزشی دیگری را پیش برد که آموزش پایه نه‌ساله را به سه دوره سه‌ساله تقسیم کرد و باچیلراتو سه‌ساله ایجاد نمود. در سال ۱۹۹۵، در دوران دولت دکتر آرماندو کالدرون سول، آخرین اصلاح آموزشی تاریخ ملی انجام شد که باچیلراتو عمومی دوساله و باچیلراتو فنی‌وحرفه‌ای سه‌ساله را پایه‌گذاری کرد. آموزش عالی دانشگاه السالوادور (UES) در ۱۶ فوریه ۱۸۴۱ (۲۷ بهمن ۱۲۱۹) با فرمان مجلس قانونگذاری در دوران ریاست‌جمهوری خوان لیندو تأسیس شد. هدف از تأسیس UES فراهم کردن مرکزی برای آموزش عالی جوانان ملی بود تا از مهاجرت سالوادوریانی که می‌خواستند تحصیلات عالی داشته باشند به گواتمالا یا نیکاراگوئه جلوگیری شود. در دهه ۱۹۵۰، دانشگاه السالوادور به مرجع اصلی اندیشه چپ سالوادوری تبدیل شد و یکی از مهم‌ترین کانون‌های مخالفت با دولت‌های اقتدارگرا و نظامی‌گرا بود. نخستین دانشگاه خصوصی که پا به عرصه گذاشت، دانشگاه مرکزی آمریکا خوسه سیمئون کانیاس (UCA) بود که پیشینه آن به آغاز دهه ۱۹۶۰ بازمی‌گردد. | ## جمع‌بندی | در سال ۱۹۸۸، دانشگاه نظامی السالوادور (UMES) به عنوان دومین دانشگاه دولتی تأسیس شد، اما در سال ۲۰۰۳ به دلیل عدم رعایت الزامات قانونی تعطیل شد.