موضوع مقاله: ربایش کشتی آکیله لائورو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ربایش کشتی آکیله لائورو | مقدمه: در این رویداد چهار مرد مسلح وابسته به سازمان آزادی‌بخش فلسطین کشتی تفریحی ایتالیایی آکیله لائورو را در نزدیکی ساحل مصر، هنگامی که از اسکندریه به سوی اشدود در اسرائیل در حرکت بود، ربودند. | ## بخش 1: ربایش کشتی آکیله لائورو | این عملیات به فرمان محمد زیدان (ابوالعباس) رهبر جبهه آزادی‌بخش فلسطین سازمان‌دهی شده بود. رباینده‌ها یک شهروند آمریکایی یهودی ۶۹ ساله به نام لئون کلینگهوفر را که بر صندلی چرخ‌دار نشسته بود کشتند و پیکر او را به دریای مدیترانه انداختند. این ربایش به بحران دیپلماتیک شدیدی میان ایتالیا و ایالات متحده آمریکا انجامید که به «بحران سیگونلا» شهرت یافت و یکی از سخت‌ترین تنش‌های دیپلماتیک پس از جنگ جهانی دوم میان این دو کشور بود. پیامدهای این رویداد همچنین به تصویب «کنوانسیون رم» در سال ۱۹۸۸ برای پیشگیری و مجازات اقدامات تروریستی در دریا انجامید. پیشینه سازمان آزادی‌بخش فلسطین پس از آنکه سازمان آزادی‌بخش فلسطین در سال ۱۹۷۰ از اردن و در سال‌های ۱۹۷۸ و ۱۹۸۲ از جنوب لبنان و بیروت رانده شد، چریک‌های این سازمان با تضمین‌های بین‌المللی به کشورهای گوناگونی از جمله تونس، یمن، الجزایر، سوریه، عراق و سودان پراکنده شدند. در همین دوره، یاسر عرفات رئیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین در لبنان با مشکلاتی از سوی رئیس‌جمهور سوریه حافظ اسد روبه‌رو شد که در سال ۱۹۸۳ کوشید با حمایت از شورشیان درون سازمان، کنترل مؤثر آن را از دست عرفات درآورد. پس از شکست این تلاش، ارتش سوریه از شورشیان در حمله به وفاداران عرفات در شهر طرابلس پشتیبانی کرد و عرفات مقر سازمان را از طرابلس به تونس منتقل کرد. در سراسر دهه ۱۹۸۰، جبهه آزادی‌بخش فلسطین و دیگر اعضای سازمان آزادی‌بخش فلسطین حمله‌هایی بر اهداف نظامی و غیرنظامی در شمال اسرائیل از مرز لبنان انجام دادند. یکی از این حمله‌ها در ۲۵ سپتامبر ۱۹۸۵ توسط نیروی ۱۷ بر یک قایق تفریحی اسرائیلی در لارناکای قبرس بود که سه اسرائیلی در آن کشته شدند. در واکنش، نیروی هوایی اسرائیل در ۱ اکتبر ۱۹۸۵ مقر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در تونس را بمباران کرد (عملیات پای چوبین) و ۶۰ تن از اعضای سازمان کشته شدند. با این حال، ریم النمر بیوه ابوالعباس در سال ۲۰۱۳ این ادعا را رد کرد و گفت عملیات ۱۱ ماه پیش‌تر برنامه‌ریزی شده بود و رباینده‌ها دوبار به‌صورت آزمایشی با کشتی آکیله لائورو سفر کرده بودند. نقشه اصلی آن بود که هنگام رسیدن کشتی به اشدود، به سربازان اسرائیلی حمله کنند؛ عملیاتی که ماهیت انتحاری داشت. جبهه آزادی‌بخش فلسطین ربایش آکیله لائورو توسط یکی از سه جناح جبهه آزادی‌بخش فلسطین برنامه‌ریزی و اجرا شد. جناح نخست به رهبری طلعت یعقوب بود که فلسطینی مخالف عرفات و مورد حمایت سوریه بود. جناح سوم به رهبری ابوالعباس بود که وفادار به عرفات و عضو کمیته اجرایی سازمان آزادی‌بخش فلسطین بود؛ جناح او از اواخر دهه ۱۹۷۰ یک رشته حمله مسلحانه به اسرائیل و کرانه باختری انجام داده بود. مسیر سفر و سوارشدن مسافران کشتی آکیله لائورو روز پنجشنبه ۳ اکتبر ۱۹۸۵ از بندر جنوای ایتالیا به حرکت درآمد و برنامه سفر ۱۱ روزه‌ای داشت که بندرهای ناپل در ایتالیا، اسکندریه و پورت سعید در مصر و اشدود در اسرائیل را دربر می‌گرفت. از جمله مسافران گروهی از دوستان نزدیک از نیویورک و نیوجرسی بودند که برای جشن گرفتن زادروز پنجاه‌وهشت‌سالگی مریلین کلینگهوفر و سی‌وششمین سالگرد ازدواج او با لئون کلینگهوفر به این سفر دریایی آمده بودند. لئون بر اثر دو سکته مغزی از سمت راست بدنش فلج شده بود و معمولاً به صندلی چرخ‌دار وابسته بود. این گروه کشتی آکیله لائورو را به‌دلیل دسترسی‌پذیری صندلی چرخ‌دار انتخاب کرده بودند. از آنجا که ربایش کشتی در آن زمان رویدادی بسیار نادر بود، تمهیدات امنیتی مالکان کشتی تنها به بررسی گذرنامه‌ها در جنوا محدود می‌شد و بارهای مسافران بازرسی نمی‌شد. این امنیت سست در همان سالی رخ داد که چندین حادثه تروریستی در اروپا و خاورمیانه از جمله ربایش پرواز ۸۴۷ تی‌دبلیوای روی داده بود. رویدادهای پیش از ربایش روز جمعه ۴ اکتبر کشتی در ناپل توقف کرد و سپس از تنگه مسینا گذشت. مدیر سفرهای دریایی ماکس فیکو بعدها یادآوری کرد که چند مرد جوان رفتار مشکوکی داشتند؛ آن‌ها خود را کنار کشیده بودند و ادعا می‌کردند آرژانتینی هستند اما زبان اسپانیایی نمی‌دانستند. در ۷ اکتبر در اسکندریه، ۶۵۱ نفر از مسافران برای بازدید از اهرام جیزه با اتوبوس پیاده شدند و قرار بود ۱۴ ساعت بعد در پورت سعید به کشتی بازگردند؛ بنابراین تنها ۹۷ مسافر بر کشتی باقی ماندند. مسافرانی که بر کشتی مانده بودند بعدها گزارش دادند که گروه فیلم‌برداری‌ای را دیدند که ظاهراً صحنه‌هایی با افرادی که بر کشتی سلاح‌های مشقی شلیک می‌کردند فیلم‌برداری می‌کرد. ربایش تصرف کشتی در روز دوشنبه ۷ اکتبر ۱۹۸۵ چهار شبه‌نظامی جبهه آزادی‌بخش فلسطین کشتی آکیله لائورو را ربودند. شرایط دقیق ربایش مورد مناقشه است؛ ابوالعباس روایتی ارائه داد و دادگاه ایتالیا بعدها آن را ناموجه دانست. به گفته ابوالعباس، نقشه اصلی آن بود که مأموران جبهه از کشتی به‌عنوان وسیله حمل‌ونقل برای حمله به یک تأسیسات نظامی در اشدود بهره ببرند. او مدعی شد که مهماندار کابین با ورود به اتاق رباینده‌ها هنگامی که در حال تمیز کردن سلاح‌هایشان بودند آن‌ها را غافلگیر کرد و این باعث شد از روی وحشت نقشه اصلی را کنار بگذارند و به‌جای آن کشتی را بربایند. دادگاه ایتالیا توضیح ابوالعباس را با ذکر چهار تناقض رد کرد: نخست اینکه رباینده‌ها گزارش‌های متناقضی از نقشه حمله به اشدود ارائه کردند؛ دوم اینکه همه مهمانداران کشتی داستان ورود غافلگیرانه را رد کردند؛ سوم اینکه رباینده‌ها تا پس از ربایش هیچ جزئیاتی دربارهٔ حمله برنامه‌ریزی‌شده به اشدود فاش نکردند؛ و چهارم اینکه زمان ربایش بسیار به‌جا بود زیرا بیشتر مسافران همان صبح پیاده شده بودند و جمعیت کمتری برای کنترل باقی مانده بود. دادگاه نتیجه گرفت که ابوالعباس داستان حمله به اشدود را پس از شکست ربایش به‌عنوان پوشش ساخته بود. | ## بخش 2: ربایش کشتی آکیله لائورو | چهار تروریست مسلح به تفنگ‌های کلاشنیکف وارد سالن غذاخوری کشتی شدند و بالای سر مسافران شلیک کردند. آنا هورانتر مسافر اتریشی که از پله‌ها به پایین هل داده شده بود، وارد نخستین کابین باز شد و در حمام پنهان ماند. تروریست‌ها به ناخدا دی‌روزا دستور دادند ۴۵۰ عضو خدمه به کار عادی خود ادامه دهند و ادعا کردند ۲۰ رباینده بر کشتی هستند، حال آنکه بعدها معلوم شد تنها چهار نفر بودند. پیش از آنکه رباینده‌ها سکوت رادیویی را تحمیل کنند، خدمه کشتی توانستند پیام اضطراری (SOS) بفرستند که توسط ایستگاه رصدی در سوئد دریافت شد و جامعه جهانی را آگاه ساخت. واکنش دولت‌ها پس از آگاهی از ربایش و حضور شهروندان آمریکایی بر کشتی، دولت رونالد ریگان در واشینگتن دی‌سی دست به کار شد. گروه کاری رویدادهای تروریستی (شامل سرهنگ الیور نورث از شورای امنیت ملی) مطابق رویه‌های از پیش تعیین‌شده تشکیل جلسه داد و پیشنهاد کرد تیم پشتیبانی اضطراری وزارت خارجه به رم فرستاده شود. ژنرال کارل استاینر دو دسته از واحد ضدتروریسم نیروی دریایی گروه توسعه جنگاوری ویژه نیروی دریایی و کماندوهای نیروی دلتا را به پایگاه بریتانیایی آکروتیری در قبرس فرستاد. وزارت خارجه آمریکا از کشورهای حاشیه مدیترانه خواست ورود کشتی به بنادرشان را ممنوع کنند تا در آب‌های آزاد نگه داشته شود. وزیر دفاع جووانی اسپادولینی ۶۰ چترباز، چهار بالگرد و کارشناسانی را به پایگاه آکروتیری فرستاد. نخست‌وزیر بتینو کراکسی به دنبال راه‌حل دیپلماتیک بود و گفت‌وگوی پیوسته‌ای با همه کشورهای درگیر از جمله مصر، سوریه، اردن و تونس آغاز کرد. درخواست‌ها صبح سه‌شنبه ۸ اکتبر، رباینده‌ها مسافران را جداسازی کردند و به دنبال یهودیان و آمریکایی‌ها گشتند. آن‌ها گذرنامه‌ها را جمع کردند و ۱۲ آمریکایی و شش رقصنده زن بریتانیایی را کنار کشیدند. کشتی ساعت ۱۱ صبح به طرطوس رسید و رهبر رباینده‌ها یوسف ماجد المولقی ۲۳ ساله سکوت رادیویی را شکست. او از مقامات سوریه خواست اجازه پهلوگیری دهند و درخواست کرد نمایندگان صلیب سرخ، بریتانیا و آمریکا به کشتی بیایند. او با دولت اسرائیل تماس خواست و آزادی ۵۰ زندانی فلسطینی از جمله سمیر قنطار لبنانی را مطالبه کرد. قنطار دوست ابوالعباس بود و پنج سال پیش به‌دلیل حمله به یک خانواده یهودی در نهاریا در شمال اسرائیل زندانی شده بود. آن حمله به مرگ پلیس اسرائیلی الیاهو شهار، دنی کایزر ۳۱ ساله و دو دخترش اینات چهارساله و یائل دوساله انجامیده بود. المولقی هشدار داد که اگر زندانیان آزاد نشوند، کشتن گروگان‌ها را از ساعت سه بعدازظهر آغاز خواهند کرد. سوریه پس از رایزنی با دولت‌های آمریکا و ایتالیا به هیچ‌یک از درخواست‌ها پاسخ نداد و اجازه پهلوگیری نداد. کشته شدن لئون کلینگهوفر ساعت سه بعدازظهر رباینده‌ها تصمیم گرفتند نخستین گروگان را بکشند. با مخلوط کردن گذرنامه‌های گروگان‌های آمریکایی، بریتانیایی و اتریشی، لئون کلینگهوفر را انتخاب کردند. المولقی به مانوئل دی‌سوزا پیشخدمت پرتغالی دستور داد کلینگهوفر را با صندلی چرخ‌دارش به عرشه باز ببرد. المولقی یک گلوله به سر و یک گلوله به سینه کلینگهوفر شلیک کرد و او فوراً جان سپرد. سپس المولقی به دی‌سوزا و فروچو آلبرتی آرایشگر ایتالیایی دستور داد پیکر و سپس صندلی چرخ‌دار را از کشتی به دریا بیندازند. سپس گذرنامه کلینگهوفر را به ناخدا دی‌روزا نشان داد و گذرنامه میلدرد هودیس را بالا گرفت و گفت: «این دومی خواهد بود». المولقی به دی‌روزا دستور داد به سوری‌ها خبر دهد یک مسافر کشته شده و آماده کشتن دیگری هستند. مذاکرات پیش از آنکه کشتی به لیبی برسد، ابوالعباس توانست از طریق ارتباطات دریایی مصری با ایستگاه رادیویی مونت‌کارلو عربی تماس بگیرد و پیامی برای کشتی پخش کند و به رباینده‌ها دستور بازگشت فوری به پورت سعید و رفتار خوب با مسافران را بدهد. المولقی که در پل فرماندهی پیام را شنید، خوشحال شد و ساعت ۷:۲۰ عصر سه‌شنبه ۸ اکتبر مسیر کشتی را به سوی پورت سعید تغییر داد. ابوالعباس سپس توانست مستقیماً با کشتی تماس رادیویی بگیرد و به المولقی گفت با مسافران خوب رفتار کند و از آن‌ها، خدمه و ناخدا عذرخواهی کند. ابوالعباس به ناخدا دی‌روزا نیز عذرخواهی کرد و گفت: «ما واقعاً متأسفیم؛ قصد ربودن شما را نداشتیم اما وضعیت ما چنین اقتضا می‌کرد». اسرائیلی‌ها توانستند از این مکالمات بفهمند جناح ابوالعباس پشت ربایش بوده و اطلاعات را به دولت ریگان رساندند. | ## بخش 3: ربایش کشتی آکیله لائورو | سفیر آمریکا در ایتالیا ماکسول راب بعدازظهر سه‌شنبه قصد حمله نظامی آمریکا به کشتی را به نخست‌وزیر کراکسی رساند. کراکسی اعتراض کرد که کشتی ایتالیایی است و تنها ایتالیا باید اقدام کند و هنوز تأییدی بر کشته شدن کسی وجود ندارد. عرفات از طریق ابوالعباس به کراکسی پیام داد که رباینده‌ها تمام مسافران را آزاد خواهند کرد و درخواست آزادی زندانیان را کنار می‌گذارند، به شرط آنکه سفرای آمریکا، ایتالیا، آلمان غربی و بریتانیا به کشتی بیایند و سپس رباینده‌ها گذرگاه امن بیابند. وزیر خارجه مصر عصمت عبدالمجید پیشنهاد تازه‌ای مطرح کرد: گروگان‌ها آزاد خواهند شد اگر چهار دولت تعهد دهند رباینده‌ها را تعقیب نکنند. سفیران آمریکا و بریتانیا این پیشنهاد را رد کردند و بر سیاست عدم مذاکره با تروریست‌ها تأکید ورزیدند. ابوالعباس و هانی الحسن با قایقی کوچک به کشتی نزدیک شدند و مذاکره با رباینده‌ها را آغاز کردند. پس از دو روز مذاکره، رباینده‌ها در ازای گذرگاه امن و تعهد مصونیت از سوی مصریان موافقت کردند کشتی را ترک کنند. فاروق قدومی مقام سازمان آزادی‌بخش فلسطین بعدها منکر مسئولیت رباینده‌ها در قتل شد و ادعای مضحکی مطرح کرد که مریلین خودش همسرش را برای پول بیمه کشته‌است. در آوریل ۱۹۹۶ ابوالعباس مسئولیت را پذیرفت و در سال ۱۹۹۷ سازمان آزادی‌بخش فلسطین با خانواده کلینگهوفر به توافق مالی رسید. اما با فاش شدن خبر قتل کلینگهوفر و اینکه سازمان آزادی‌بخش فلسطین قصد محاکمه رباینده‌ها را نداشت و آن‌ها را به هوا به پناهگاهی می‌فرستاد، موضع آمریکا تغییر کرد. ریگان اجازه عبور امن رباینده‌ها توسط مصر را اقدامی غیردوستانه تلقی کرد و فرمان رهگیری هواپیمای مصری را صادر کرد. به فرمان وزیر دفاع کاسپار واینبرگر، جنگنده‌های اف-۱۴ تام‌کت از ناو هواپیمابر یواس‌اس ساراتوگا هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ مصری حامل رباینده‌ها را رهگیری کردند و آن را مجبور به فرود در پایگاه هوایی دریایی سیگونلا در سیسیل ایتالیا کردند. پایگاه سیگونلا تحت فرماندهی مشترک نظامی ایتالیایی-آمریکایی در چارچوب ناتو بود و آمریکایی‌ها بدون رضایت ایتالیایی‌ها آن را برای این عملیات به‌کار برده بودند. نیروهای نیروی هوایی ایتالیا و کارابینیری رویاروی تکاوران آمریکایی سیل تیم ۶ و نیروی دلتا که با دو هواپیمای سی-۱۴۱ استارلیفتر رسیده بودند، صف‌آرایی کردند. پس از گفت‌وگوی تلفنی میان ریگان و کراکسی، ایالات متحده سرانجام پذیرفت بازداشت رباینده‌ها را به ایتالیایی‌ها واگذارد، مشروط بر آنکه آن‌ها به اتهام قتل محاکمه شوند. با این حال، به دیگر سرنشینان هواپیما از جمله ابوالعباس اجازه داده شد به مقصدشان ادامه دهند که اعتراض شدید آمریکا را برانگیخت. ابوالعباس و هانی الحسن از هواپیمای مصری به یک هواپیمای مسافربری یوگسلاو سوار شدند و ایتالیا را ترک کردند. تنها روز بعد با اطلاعاتی که موساد فراهم کرد و چند روز بعد با متن کامل شنودهای سازمان سیا مشخص شد ابوالعباس قطعاً در سازمان‌دهی ربایش دست داشته‌است. این رویدادها به «بحران سیگونلا» معروف شد و یکی از بدترین بحران‌های دیپلماتیک پس از جنگ جهانی دوم میان ایتالیا و ایالات متحده بود. وزیر دفاع اسپادولینی و دو وزیر دیگر جمهوری‌خواه در اعتراض به کراکسی استعفا دادند و بحران دولت پدید آمد، هرچند بعدها مهار شد. سرنوشت رباینده‌ها چهار عامل ربایش از سوی مقامات قضایی ایتالیا شناسایی شدند: یوسف ماجد المولقی، ۲۳ ساله، اهل اردن — قاتل لئون کلینگهوفر؛ به ۳۰ سال زندان محکوم شد. در سال ۱۹۹۶ گریخت اما در اسپانیا دوباره بازداشت شد و در ۲۹ آوریل ۲۰۰۹ پس از ۲۴ سال به‌صورت مشروط آزاد شد. ابراهیم فتایر عبداللطیف، ۲۰ ساله، اهل بیروت — به ۲۵ سال و ۲ ماه زندان محکوم شد و در ۷ ژوئیه ۲۰۰۸ پس از ۲۰ سال آزاد شد. بسام العسکر، ۱۹ ساله (که بعدها معلوم شد ۱۷ ساله و طبق قانون ایتالیا نوجوان بوده) اهل طرابلس — به ۱۷ سال زندان محکوم شد. تا آوریل ۲۰۰۳ در عراق پنهان بود و در آنجا توسط نیروهای ویژه آمریکا بازداشت شد و در ۹ مارس ۲۰۰۴ در بازداشت درگذشت. پیامدها کنوانسیون رم به دنبال ربایش آکیله لائورو، کشورهای عضو سازمان بین‌المللی دریانوردی مذاکراتی آغاز کردند که به تصویب «کنوانسیون سرکوب اقدامات غیرقانونی علیه ایمنی دریانوردی» معروف به «کنوانسیون رم» در ۱۰ مارس ۱۹۸۸ انجامید. تنش‌های سیاسی دختران لئون کلینگهوفر علیه سازمان آزادی‌بخش فلسطین دعوای ۱٫۵ میلیارد دلاری مطرح کردند. با پول دریافتی، دختران کلینگهوفر همراه با لیگ ضد افترا «بنیاد یادبود لئون و مریلین کلینگهوفر» را تأسیس کردند. در سال ۱۹۹۵ شهردار نیویورک رودی جولیانی از ارسال دعوت‌نامه به تشکیلات خودگردان فلسطین در مراسم پنجاهمین سالگرد سازمان ملل متحد خودداری کرد و یاسر عرفات را که بدون دعوت آمده بود از مرکز هنرهای نمایشی لینکلن بیرون کرد و او را «دیکتاتور و قاتل» خواند. بازتاب در هنر و رسانه در سال ۱۹۹۰ فیلم تلویزیونی «سفر وحشت: ماجرای آکیله لائورو» با بازی برت لنکستر و اوا ماری سنت ساخته شد. | ## جمع‌بندی | در سال ۱۹۹۱ آهنگ‌ساز آمریکایی جان آدامز اپرایی با عنوان «مرگ کلینگهوفر» بر پایه این رویداد ساخت.