موضوع مقاله: مکمل آهن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مکمل آهن | مقدمه: مکمل آهن، که نمک آهن و قرص آهن نیز گفته می‌شود، یکی از فرمولاسیون‌های آهن است که برای درمان و پیشگیری از کمبود آهن از جمله کم‌خونی فقر آهن استفاده می‌شود. | ## بخش 1: مکمل آهن | مصرفش برای پیشگیری از کمبود آهن فقط در افرادی توصیه می‌شود که جذب ضعیفی در دستگاه گوارش دارند، خونریزی شدید قاعدگی، بارداری، ابتلا به همودیالیز یا استفاده از رژیم غذایی با محتوای پائین آهن. درحالی‌که ممکن است فواید آن در عرض چند روز مشاهده شود، ممکن است تا دو ماه طول بکشد تا سطح آهن به حالت عادی بازگردد. دیگر عوارض جانبی که ممکن است با مصرف بیش‌ازحد رخ دهند، عبارتند از اضافه‌بار آهن و مسمومیت آهن. نمک‌های فرو که به عنوان مکمل خوراکی استفاده می‌شوند، شامل فومارات آهن، گلوکونات آهن، سوکسینات آهن و سولفات آهن هستند. قرص‌های آهن حداقل از سال ۱۶۸۱ به صورت دارویی استفاده شده‌اند، و فرمولاسیون آسان آن در سال ۱۸۳۲ با استفاده از عصاره جگر مرغ و اکثراً از گیاهان ساخته شد. نمک‌های فرو به عنوان یک داروی عمومی (داروی ژنریک) و بدون نیاز به نسخه در دسترس قرار دارند. در سال ۲۰۲۱، سولفات آهن با بیش از ۶ میلیون نسخه، صد و پنجمین داروی رایج تجویزشده در ایالات متحده بود. کاربردهای دارویی مکمل‌های آهن برای درمان یا پیشگیری از بروز کمبود آهن و کم‌خونی فقر آهن استفاده می‌شوند؛ آهن‌های تزریقی همچنین می‌توانند برای درمان کمبود آهن عملکردی، که در آن، نیاز به آهن بیشتر از توانایی بدن برای تأمین آهن است، مانند موارد التهابی، استفاده شوند. معیار اصلی این است که دیگر علل کم‌خونی نیز بررسی شده باشند، مانند کمبود ویتامین B۱۲ یا فولات، ناشی از مصرف دارو یا به دلیل سموم دیگر مانند سرب، زیرا کم‌خونی اغلب بیش از یک علت زمینه‌ای دارد. به‌طور کلی، در بریتانیا، داروهای خوراکی قبل از استفاده از تزریق وریدی آهن آزمایش می‌شوند، مگر اینکه نیاز به پاسخ سریع، عدم تحمل قبلی به آهن خوراکی یا احتمال عدم پاسخ وجود داشته باشد. درحالی‌که آهن داخل وریدی ممکن است نیاز به تزریق خون را کاهش دهد، در مقایسه با آهن خوراکی، خطر بروز عفونت را افزایش می‌دهد. مکمل روزانه آهن خوراکی در دوران بارداری خطر کم‌خونی مادر را کاهش می‌دهد و اثرات آن بر نوزاد و دیگر پیامدهای مادر مشخص نیست. دیگر شواهد آزمایشی نشان داد که مصرف متناوب مکمل‌های آهن خوراکی برای مادران و نوزادان مشابه مکمل روزانه، اما با عوارض جانبی کمتر است. به‌طور مشابه، یک بررسی شامل جمعیت‌های بیشتری از بیماران نتیجه گرفت که رژیم‌های خوراکی آهن غیرروزانه ممکن است به نتایج بالینی مشابه با مکمل روزانه در درمان کم‌خونی فقر آهن دست یابند، درحالی‌که باعث بهبود رعایت رژیم و کاهش هزینه‌های درمان نیز می‌شوند. مکمل‌های خوراکی باید با معده خالی و به صورت اختیاری با مقدار کمی غذا برای کاهش ناراحتی مصرف شوند. ورزشکاران ورزشکاران ممکن است در معرض خطر بالای کمبود آهن باشند و بنابراین از مصرف مکمل‌ها سود می‌برند، اما شرایط بین افراد متفاوت بوده و دوز مصرفی باید براساس سطح فریتین باشد، زیرا در برخی موارد مصرف مکمل‌ها ممکن است مضر باشند. اهداکنندگان مکرر خون ممکن است به اهداکنندگان مکرر خون توصیه شود که مکمل‌های آهن مصرف کنند. خدمات خون کانادا توصیه می‌کند در مورد «مصرف مکمل‌های آهن با پزشک یا داروساز خود صحبت کنید» زیرا «مقدار آهن موجود در اکثر مولتی‌ویتامین‌ها ممکن است نیازهای شما را برآورده نکند و مصرف مکمل‌های آهن ممکن است ضروری باشند». صلیب سرخ آمریکا توصیه می‌کند «به مدت ۶۰ روز پس از هر اهدای خون، به مدت ۱۲۰ روز پس از هر اهدای خون زیاد یا پس از اهدای مکرر پلاکت، یک مولتی‌ویتامین حاوی ۱۸ میلی‌گرم آهن یا یک مکمل آهن حاوی ۱۸ تا ۳۸ میلی‌گرم آهن عنصری مصرف شود». یک مطالعه مروری کاکرین در سال ۲۰۱۴ نشان داد که اگر اهداکنندگان خون مکمل‌های آهن خوراکی مصرف کنند، احتمال کمتری دارد که به دلیل سطح پائین هموگلوبین از اهدای خون معاف شوند، اگرچه ۲۹٪ از کسانی که این مکمل‌ها را مصرف کردند، در مقایسه با ۱۷٪ که دارونما مصرف کردند، دچار عوارض جانبی شدند. مشخص نیست که اثرات طولانی‌مدت مصرف مکمل آهن برای اهداکنندگان خون چه می‌تواند باشد. عوارض جانبی عوارض جانبی درمان با آهن خوراکی شامل اسهال، یبوست یا ناراحتی شکمی در ناحیه اپی‌گاستر است. در صورت مصرف آن پس از صرف غذا، عوارض جانبی کاهش می‌یابد، اما خطر تداخل با دیگر مواد افزایش می‌یابد. این وضعیت کاملاً بی‌ضرر است، اما باید به بیماران در مورد این موضوع هشدار داده شود تا از نگرانی غیرضروری پیشگیری شود. وقتی مکمل‌های آهن به صورت مایع مصرف می‌شوند، ممکن است دندان‌ها به صورت برگشت‌پذیر دچار تغییر رنگ شوند (با استفاده از نی می‌توان از آن اجتناب کرد). درمان با سولفات آهن (II) نسبت به کمپلکس پلی‌مالتوز هیدروکسید آهن (III) (IPC) یا شلات بیس‌گلیسینات آهن، عوارض جانبی بیشتری دارد. مصرف بیش‌ازحد آهن یکی از علل اصلی مرگ ناشی از عوامل سم‌شناسی در کودکان زیر شش سال بوده است. خطر عفونت از آنجا که تصور می‌شود یکی از عملکردهای فریتین بالا (یک پروتئین واکنش فاز حاد) در عفونت‌های حاد، جداسازی آهن از باکتری‌ها است، به‌طور کلی تصور می‌شود که باید از مصرف مکمل آهن (که این مکانیسم را دور می‌زند) در بیمارانی که عفونت‌های باکتریایی فعال دارند، اجتناب شود. جایگزینی ذخایر آهن به ندرت چنان اورژانسی است که نتوان منتظر درمان چنین عفونت حادی ماند. | ## بخش 2: مکمل آهن | برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف مکمل آهن می‌تواند منجر به افزایش ابتلا به بیماری‌های عفونی در مناطقی شود که عفونت‌های باکتریایی شایع هستند. به عنوان مثال، کودکانی که غذاهای غنی‌شده با آهن دریافت می‌کنند، با افزایش کلی میزان اسهال و دفع انتروپاتوژن روبه‌رو هستند. کمبود آهن با ایجاد محیطی نامطلوب برای رشد باکتری‌ها، در برابر عفونت محافظت می‌کند. با این وجود، اگرچه کمبود آهن ممکن است عفونت‌های ناشی از برخی بیماری‌های بیماری‌زا را کاهش دهد، منجر به کاهش مقاومت در برابر دیگر سویه‌های عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی، مانند سالمونلا تیفی‌موریوم یا انتاموبا هیستولیتیکا نیز می‌شود. به‌طور کلی، گاهی تصمیم‌گیری در مورد مفید یا مضر بودن مکمل آهن برای فردی در محیطی که مستعد ابتلا به بسیاری از بیماری‌های عفونی است، دشوار است. با این حال، این سوال با سوال در مورد مصرف مکمل در افرادی که از قبل به عفونت باکتریایی مبتلا هستند، متفاوت است. کودکان ساکن در مناطقی که مستعد عفونت‌های مالاریا هستند نیز در معرض خطر ابتلا به کم‌خونی قرار دارند. تصور می‌شد که مصرف مکمل آهن در این کودکان می‌تواند خطر ابتلا به عفونت مالاریا را در آنها افزایش دهد. یک مرور سیستماتیک کاکرین که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد (به‌روزرسانی در سال ۲۰۲۶)، شواهدی را با کیفیت بالا نشان داد که مکمل آهن خطر ابتلا به مالاریای بالینی را در کودکان افزایش نمی‌دهد. حساسیت بیش‌ازحد مستند به هریک از ترکیبات و کم‌خونی بدون بررسی مناسب (یعنی مستندسازی کمبود آهن) در مورد همه ترکیبات صادق است. برخی از آنها را می‌توان در کمبود آهن استفاده کرد، برخی دیگر نیاز به وجود قطعی کم‌خونی فقر آهن دارند. هموکروماتوز افراد ممکن است از نظر ژنتیکی مستعد جذب بیش‌ازحد آهن باشند، همانطور که در مورد افراد مبتلا به هموکروماتوز ارثی اچ‌اف‌ای صادق است. در جمعیت عمومی، ۱ نفر از هر ۴۰۰ نفر، فرم هموزیگوت این صفت ژنتیکی، و ۱ نفر از هر ۱۰ نفر، فرم هتروزیگوت آن را دارد. تداخلات آهن غیر هِم با چندین داروی دیگر یک کمپلکس نامحلول را تشکیل می‌دهد که منجر به کاهش جذب آهن و داروی دیگر می‌شود. نمونه‌هایی از آن شامل تتراسایکلین، پنی‌سیلامین، متیل‌دوپا، لوودوپا، بیس‌فسفونات‌ها و آنتی‌بیوتیک کینولون‌ها می‌شود. همین امر می‌تواند در مورد عناصر موجود در غذا، مانند کلسیم، رخ دهد که بر جذب آهن هِم و غیرهِم تأثیر می‌گذارد. جذب آهن در pH پائین (یعنی محیط اسیدی) بهتر است و در صورت مصرف همزمان آنتی‌اسیدها، جذب آن کاهش می‌یابد. اگر آهن بعد از غذا مصرف شود، عوارض جانبی کمتری دارد، اما به دلیل تداخل و تغییر pH، جذب کمتری نیز دارد. به‌طور کلی، فاصله زمانی ۲ تا ۳ ساعت بین مصرف آهن و مصرف سایر داروها توصیه می‌شود، اما برای بیماران راحت‌تر نیست و می‌تواند بر رعایت رژیم غذایی تأثیر بگذارد. تاریخچه اولین قرص‌ها معمولاً به عنوان قرص‌های بلَد (Blaud) شناخته می‌شدند، که به نام پی. بلود آو بوکِر، پزشک فرانسوی که این داروها را به عنوان درمانی برای بیماران مبتلا به کم‌خونی معرفی و شروع کرد، نامگذاری شده‌اند., p. نحوه مصرف خوراکی آهن را می‌توان به صورت خوراکی با استفاده از اشکال مختلف، مانند سولفات آهن (II)، مصرف کرد. این رایج‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نمک آهن محلول است که با نام‌های تجاری مانند فراتاب، فر-آیرِن و اسلوف-اف‌ای فروخته می‌شود. پلی‌پپتید آهن هِم (HIP) (مانند، پروفرین ای‌اس و پروفرین فورت) می‌توانند زمانی استفاده شوند که مکمل‌های آهن معمولی مانند سولفات آهن یا فومارات آهن تحمل یا جذب نمی‌شوند. یک مطالعه بالینی نشان داد که HIP سطح آهن سرم را ۲۳ برابر بیشتر از فومارات آهن بر اساس میلی‌گرم در هر میلی‌گرم افزایش می‌دهد. جایگزین دیگر، سولفات گلیسین آهن یا سولفات فروگلیسین است، که عوارض جانبی گوارشی کمتری نسبت به فراورده‌های استاندارد مانند فومارات آهن دارد. این در بین فراورده‌های خوراکی مکمل‌های آهن غیرمعمول است زیرا آهن موجود در این فراورده، به ویژه در فرمولاسیون مایع، فراهمی‌زیستی خوراکی بسیار بالایی دارد. این دارو به‌ویژه در کم‌خونی فقر آهن مرتبط با گاستریت خودایمنی و گاستریت هلیکوباکتر پیلوری مفید است، جایی‌که به‌طور کلی اثر رضایت‌بخشی دارد. از آنجاکه ذخایر آهن در بدن به‌طور کلی تخلیه شده و محدودیتی برای آنچه بدن می‌تواند پردازش کند، وجود دارد (حدود ۲–۶ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز؛ یعنی برای یک مرد ۱۰۰ کیلوگرمی/۲۲۰ پوندی این مقدار برابر با حداکثر دوز ۲۰۰–۶۰۰ میلی‌گرم در روز است) بدون مسمومیت با آهن، این یک درمان مزمن است که ممکن است ۳ تا ۶ ماه طول بکشد. | ## بخش 3: مکمل آهن | با توجه به عدم تحمل مکرر آهن خوراکی و بهبود آهسته، آهن تزریقی در بسیاری از موارد توصیه می‌شود. غنی‌سازی مواد غذایی غذاهای غنی‌شده با آهن مانند غلات صبحانه و آرد گندم در افزایش سطح هموگلوبین و کاهش شیوع کم‌خونی و کمبود آهن مؤثر هستند. یک مرور کاکرین در سال ۲۰۲۱ نشان داد که آرد گندم غنی‌شده با آهن ممکن است کم‌خونی را تا ۲۷٪ کاهش دهد. برنج غنی‌شده ممکن است غلظت هموگلوبین را افزایش داده و کمبود آهن را در جمعیت عمومی کاهش دهد، اما مشخص نیست که کم‌خونی را کاهش می‌دهد یا خیر. در سال ۲۰۲۳، سازمان جهانی بهداشت غنی‌سازی برنج با آهن را به عنوان یک استراتژی سلامت عمومی برای بهبود وضعیت آهن جمعیت در مناطقی که برنج غذای اصلی آنهاست، توصیه کرد. فرم تزریقی درمان با آهن (به صورت داخل وریدی یا عضلانی) زمانی انجام می‌شود که درمان خوراکی ناموفق بوده (تحمل نشده باشد)، جذب خوراکی به‌طور جدی مختل شده باشد (به دلیل بیماری یا زمانی که فرد نمی‌تواند غذا را ببلعد)، نتوان از درمان خوراکی انتظار داشت، یا بهبود سریع مورد نیاز باشد (به عنوان مثال، قبل از جراحی انتخابی). درمان تزریقی گران‌تر از فراورده‌های آهن خوراکی بوده و در سه ماهه اول بارداری مناسب نیست. در برخی موارد آهن تزریقی بر آهن خوراکی ترجیح داده می‌شود، مانند زمانی‌که آهن خوراکی تحمل نمی‌شود، جایی که هموگلوبین باید به سرعت افزایش یابد (مثلا پس از زایمان، بعد از جراحی، پس از انتقال خون)، جایی که یک بیماری التهابی زمینه‌ای وجود دارد (مانند بیماری التهابی روده) یا بیماران کلیوی، مزایای آهن تزریقی بسیار بیشتر از خطرات آن است. شواهدی با قطعیت پائین نشان می‌دهد که درمان کم‌خونی ناشی از بیماری التهابی روده با تزریق آهن داخل وریدی (IV) ممکن است مؤثرتر از درمان با آهن خوراکی باشد، و افراد کمتری به دلیل عوارض جانبی نیاز به قطع زودهنگام درمان داشته باشند. شواهدی با قطعیت متوسط نشان می‌دهد که پاسخ به درمان ممکن است هنگام استفاده از فراورده فریک کربوکسی‌مالتوز داخل وریدی، به‌جای فراورده آهن ساکارز داخل وریدی، بیشتر باشد، علی‌رغم شواهدی با قطعیت بسیار پائین مبنی بر افزایش عوارض جانبی، از جمله خونریزی، در افرادی که تحت درمان با فریک کربوکسی‌مالتوز قرار می‌گیرند. در بسیاری از موارد، استفاده از آهن داخل وریدی مانند فریک کربوکسی‌مالتوز، خطرات کمتری از عوارض جانبی نسبت به تزریق خون دارد و تا زمانی که فرد پایدار باشد، جایگزین بهتری است. در نهایت، این همیشه یک تصمیم بالینی بر اساس دستورالعمل‌های محلی باقی می‌ماند، اگرچه دستورالعمل‌های ملی به‌طور فزاینده‌ای تجویز آهن داخل وریدی را در گروه‌های خاصی از بیماران توصیه می‌کنند. نتایج یک مرور کاکرین از کارآزمایی‌های کنترل‌شده که درمان با آهن داخل وریدی (IV) را با مکمل‌های آهن خوراکی در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه مقایسه کرد، شواهدی را با قطعیت پائین یافت که افراد درمان‌شده با آهن داخل وریدی، ۱.۷۱ برابر بیشتر احتمال داشت به سطح هموگلوبین هدف خود برسند. به‌طور کلی، هموگلوبین آنها ۰.۷۱ گرم در دسی‌لیتر بیشتر از افرادی بود که با مکمل‌های آهن خوراکی درمان شدند. ذخایر آهن در کبد، که توسط فریتین سرم تخمین زده می‌شود، در افرادی که آهن داخل وریدی دریافت کردند، ۲۲۴.۸۴ میکروگرم در لیتر بیشتر بود. با این حال، شواهدی با قطعیت پائین نیز نشان داد بروز واکنش‌های آلرژیک پس از درمان با آهن داخل وریدی بیشتر احتمال دارد. در این مطالعه، مشخص نبود نوع تجویز آهن درمانی بر خطر مرگ‌ومیر ناشی از هر علتی، از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی، تأثیر گذاشته باشد یا اینکه ممکن است تعداد افرادی را که ممکن است نیاز به تزریق خون یا دیالیز داشته باشند، تغییر دهد. نمک‌های آهن محلول خطر بروز عوارض جانبی را بیشتر کرده و می‌توانند به دلیل آسیب به ماکرومولکول‌های سلولی باعث مسمومیت شوند. ارائه آهن به صورت تزریقی از مولکول‌های مختلفی برای محدود کردن این امر استفاده کرده است. این شامل دکستران، ساکارز، کربوکسی‌مالتوز، فروموکسیتول، دریزومالتوز و ایزومالتوزید ۱۰۰۰ بوده است. یکی از فرمولاسیون‌های آهن تزریقی، آهن دکستران است که شامل آهن با وزن مولکولی بالا (با نام تجاری دکسفروم) و آهن با وزن مولکولی پائین و بسیار ایمن‌تر (با نام‌های تجاری کاسموفر و اینفد) می‌شود. یک عارضه جانبی رایج، تغییرات چشایی، به ویژه طعم فلزی است که در بین ۱ در ۱۰ تا ۱ در ۱۰۰ بیمار تحت درمان رخ می‌دهد. حداکثر دوز آن طبق SPC، برابر با ۲۰۰ میلی‌گرم در هر نوبت است، اما در دوزهای ۵۰۰ میلی‌گرم تجویز شده است. کربوکسی‌مالتوز آهن با نام‌های فرینجکت، اینجکتافر، و آیرونپِرِم در کشورهای مختلف به بازار عرضه می‌شود. شایع‌ترین عوارض جانبی آن سردرد است که در ۳.۳٪ موارد رخ می‌دهد و هیپوفسفاتمی که در بیش از ۳۵٪ موارد دیده می‌شود. ایزومالتوزید آهن ۱۰۰۰ (با نام تجاری مونوفر) فرمولاسیونی از آهن تزریقی است که ساختار ماتریکس آن منجر به سطوح بسیار پائین آهن آزاد و آهن ناپایدار می‌شود. این دارو را می‌توان با دوزهای بالا - ۲۰ میلی‌گرم/کیلوگرم در یک مرحله - بدون محدودیت در دوز بالا تجویز کرد. فریک مالتول، که با نام‌های تجاری آکروفر و فروکرو به بازار عرضه می‌شود، به صورت خوراکی و داخل وریدی موجود است. هنگامی که به عنوان درمانی برای کم‌خونی مرتبط با بیماری التهابی روده استفاده می‌شود، شواهدی با اطمینان بسیار پائین، مزیت قابل توجه فرم خوراکی آن را در مقایسه با دارونما نشان می‌دهد. | ## جمع‌بندی | با این حال، مشخص نبود که فراورده داخل وریدی مؤثرتر از فریک مالتول خوراکی است یا خیر.