موضوع مقاله: سایئونجی نیئشی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سایئونجی نیئشی | مقدمه: سائیونجی نیئشی (به ژاپنی: 西園寺 寧子؛ ۱۲۹۲ – ۶ سپتامبر ۱۳۵۷)، که با عنوان کُگی‌مون‌این نیز شناخته می‌شود، از زنان درباری ژاپن در اواخر دورهٔ کاماکورا و موروماچی و همسر امپراتور گو-فوشیمی بود. | ## بخش 1: سایئونجی نیئشی | او در تاریخ ژاپن به عنوان زنی شناخته می‌شود که در جریان آشفتگی‌های دورهٔ نانبوکوچو عملاً به جای نایب‌السلطنهٔ درباری، نقش «تِیتن نو کیمی» را بر عهده گرفت و در حفظ تداوم دربار شمالی نقش اساسی داشت. بنا بر روایات تاریخی، او تنها زنِ تاریخ ژاپن است که عملاً به این مقام رسید و همچنین نخستین فردی غیر از خاندان سلطنتی بود که چنین نقشی پیدا کرد. زندگی سال‌های آغازین سائیونجی نیئشی در سال ۱۲۹۲ میلادی، از سائیونجی کی‌هیره، وزیر چپ، و فوجیوارا کانه‌کو زاده شد. خاندان سائیونجی از خاندان‌های بانفوذی بود که در روابط میان دربار و شوگون‌سالاری کاماکورا نقش میانجی داشت و در هر دو شاخهٔ سلطنتیِ رقیب نیز پیوندهای خویشاوندی برقرار کرده بود. در سال ۱۳۰۲، نیئشی در اقامتگاه شاخهٔ جیمی‌یِئون مراسم پوشاندن جامهٔ رسمی کودک را به جا آورد و از پیش برای ورود به حرم امپراتوری آماده شد. در ۱۳۰۸، گو-فوشیمی برادرش توهیتو را به فرزندی پذیرفت و او را با نام امپراتور هانازونو بر تخت نشاند. سال بعد، نیئشی به عنوان مادرِ جایگزین امپراتور هانازونو شناخته شد، به مرتبهٔ بالاتر درباری ارتقا یافت و عنوان کُگی‌مون‌این را دریافت کرد. از آن پس، او در مقام مادرِ امپراتوری شناخته می‌شد و همسر اصلی گو-فوشیمی به‌شمار می‌آمد. پس از هانازونو، امپراتور گودایگو از شاخهٔ داایکاکوجی به تخت نشست، اما در ۱۳۳۱ به سبب افشای طرح براندازی حکومت وادار به کناره‌گیری شد و امپراتور کوگون بر تخت نشست. بدین‌سان گو-فوشیمی به مقام «تِیتن نو کیمی» رسید و نیئشی نیز به‌طور کامل در جایگاه مادرِ امپراتوری قرار گرفت. | ## بخش 2: سایئونجی نیئشی | با این حال، این شکوه دیری نپایید و در ۱۳۳۳ با بازگشت نیروهای هوادار گودایگو، شوگون‌سالاری کاماکورا فروپاشید و گو-فوشیمی و کوگون نیز از سلطنت برکنار شدند. ورود به نقش سیاسی در ۱۳۳۵، پسرعموی او سائیونجی کین‌موته طرحی برای برکناری امپراتور گودایگو و بازگرداندن حکومت گو-فوشیمی و شاخهٔ جیمی‌یِئون ریخت، اما این نقشه ناکام ماند. چند ماه بعد، با تغییر اوضاع، آشی‌کاگا تاکائوجی فرمان امپراتور کوگون را دریافت کرد و نیروهای گودایگو را عقب راند؛ در نتیجه، کوگون به مقام نایب‌السلطنهٔ درباری رسید و برادرش توهیتو با نام امپراتور کومیو به تخت نشست. برای آرامش روح گو-فوشیمی، او در ۱۳۳۹ معبد دای‌کومیو-جی را در منطقهٔ فوشیمی کیوتو بنیان نهاد. تیتن نو کیمیِ واقعی در جریان آشوب کان‌ئوت، نیئشی بار دیگر با فراز و فرود سیاسی روبه‌رو شد. در اکتبر ۱۳۵۱، نیروهای شوگون‌سالاری برای مقابله با آشیکاگا تادایوشی با جنوب دربار صلح کردند و در نتیجه، حکومت کوگون و نیز سلطنت پسر او امپراتور سوکئو لغو شد. سپس در ۱۳۵۲، نیروهای جنوب دربار به کیوتو حمله کردند و برای از میان بردن دربار شمالی، کوگون، کومیو، سوکئو و نیز شاهزادهٔ ولیعهد پیشین پرنس جین را به اقامت اَنئو در یاماتو بردند. در نتیجه، دربار شمالی و شوگون‌سالاری با فقدان شخصی که بتواند نقش تِیتن نو کیمی را ایفا کند روبه‌رو شدند و همهٔ امور دولتی، آیینی و انتصابی دچار رکود شد. در این وضعیت، پیشنهاد شد که نیئشی، به عنوان خویشاوند مستقیمِ کوگون، کومیو و سوکئو، به نیابت از امپراتور سابق فرمان انتقال سلطنت را صادر کند. در ۳ ژوئن همان سال، ساساکی دُیُو از طریق کَن‌جوجی تسونه‌آکی این پیشنهاد را به او رساند، اما نیئشی به دلیل بی‌اعتمادی شدید به دربار و شوگون‌سالاری که در برابر ربوده شدن سه امپراتور کاری از پیش نبرده بودند، آن را رد کرد. | ## بخش 3: سایئونجی نیئشی | از ۱۹ ژوئن، فرمان‌های او دربارهٔ امور اداری و انتصابات صادر شد و در ۲۷ ژوئن نیز فرمانی برای بازگرداندن مناصب و رتبه‌ها به وضعیت پیش از اتحاد شیهی صادر کرد. در ۱۷ اوت، مینیتو به جای آنکه با فرمان انتقال سلطنت نیئشی بر تخت نشیند، بر پایهٔ پیشینهٔ «پذیرش جمعیِ بزرگان» در سنت امپراتور کِیتای، به سلطنت رسید و با نام امپراتور گو-کومیو شناخته شد. اگرچه جنوب دربار با ربودن امپراتوران سابق می‌خواست دربار شمالی و شوگون‌سالاری را فلج کند، اما با پذیرش ادارهٔ امور از سوی نیئشی، این برتری تقریباً از میان رفت. نیئشی پس از آن نیز در امور گوناگون از جمله جانشینی سلطنتی، انتصابات، رسیدگی به املاک، و آیین‌های درباری فعال ماند و نقش خود را به عنوان تِیتن نو کیمی به‌خوبی ایفا کرد. حتی پس از آنکه در ۱۳۵۳ اختیارات اداری را به گو-کومیو واگذار کرد، همچنان به عنوان صاحب نفوذ اصلی خاندان دربار شمالی باقی ماند و سرانجام در ۱۳۵۷ در ۶۶ سالگی درگذشت. ارزیابی تاریخ‌نگار ایمایا آکیرا بر این باور است که پذیرش مسئولیت سیاسی نیئشی ابتکار خودِ دربار نبود، بلکه از سوی شوگون‌سالاری پیشنهاد شده بود. او می‌گوید در جامعهٔ قرون وسطایی، رسمِ به ارث بردن سرپرستی خاندان توسط همسرِ بیوه در میان سامورایی‌ها رایج بود، اما چنین رسمی در میان اشراف درباری دیده نمی‌شد؛ از این رو، سنت‌های طبقهٔ جنگاور بر ظهور نیئشی به عنوان تِیتن نو کیمی اثر گذاشته‌اند.今谷明『室町の王権』（中公新書、1990年） ISBN 4121009789 همچنین گفته شده که در دورهٔ نانبوکوچو، ساختارهای اجتماعی و حقوقیِ پشتیبانِ نظام زمین‌های اشرافی دچار آشفتگی شد و مناصب که پیش‌تر غالباً موروثی بودند، کم‌کم قابل خرید و فروش یا انتقال غیرموروثی شدند. بر پایهٔ این دیدگاه، ظهور نیئشی نشانه‌ای از آغاز «انتقال‌پذیر شدن» مقام تِیتن و امپراتوری نیز بود و بعدها به تلاش نافرجام آشی‌کاگا یوشیمیتسو برای تصاحب قدرت امپراتوری پیوند داده شد.今谷明『中世奇人列伝』（草思社、2001年） ISBN 4794210949 پس از نیئشی، در شاخهٔ جیمی‌یِئون و دربار شمالی دیگر زنانی با عنوان‌های رسمیِ همسر امپراتور، چون امپراتریس یا ناییشی، منصوب نشدند. این روند تا دوره‌های بسیار بعد ادامه یافت و تنها در زمان کونوئه ساکیکو در دورهٔ امپراتور گو-یوزئی و توکوگاوا ماساکو در دورهٔ امپراتور گومیزوئو دوباره این عنوان‌ها احیا شد؛ یعنی بیش از دویست سال پس از مرگ او. | ## جمع‌بندی | ندیمه‌ها هوفوشی‌مون‌این روکُگَتسو – دختر دومِ اوجی‌ماتچی سانه‌آکی تائه‌نو کاتا – دختر سائیونجی کین‌موته می‌نامی‌نو کاتا – دختر تاکاتسوجی کی‌کوتادا نیجو – دختر تونویِه کی‌یَسومو ایمازامی – دخترِ دایناغونِ اومییا هینو ناگوکو (۱۳۱۰؟