موضوع مقاله: پنجاب غربی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پنجاب غربی | مقدمه: ایالت پنجاب غربی (، ) ایالتی سابق بین سالیان ۱۹۴۷ تا ۱۹۵۵ در قلمرو پاکستان بود که پس از استقلال پاکستان از نیمه غربی ایالت پنجاب بریتانیا تأسیس و با اجرای طرح یک واحدی در سال ۱۹۵۵ منحل شد. | ## بخش 1: پنجاب غربی | این ایالت مساحتی بالغ بر ۱۵۹۳۴۴ کیلومتر مربع (۶۱۵۲۳ مایل مربع) را دربر می‌گرفت که بخش اعظم ایالت پنجاب فعلی و ناحیه پایتختی اسلام‌آباد را شامل می‌شد ضمن آنکه لاهور به عنوان بزرگ‌ترین شهر و مرکز ایالت عمل می‌کرد. ایالت غربی، ایالت شاهزاده نشین بهاوالپور را که طی انحلال طرح یک واحدی با پنجاب فعلی ترکیب شد شامل نمی‌شد. این ایالت از چهار بخش (لاهور، سرگوده، مولتان و راولپندی) تشکیل شده بود و لاهور به عنوان بزرگ‌ترین شهر و مرکز ایالت عمل می‌کرد. ایالت پنجاب غربی از سمت شمال با جامو و کشمیر آزاد، از سمت شمال شرق با جامو و کشمیر تحت مدیریت هند، از سمت شمال غرب به ایالت مرزی شمال غربی، از سمت شرق با پنجاب شرقی (هند)، از سمت جنوب شرق با ایالت شاهزاده نشین بهاوالپور، از سمت جنوب غرب با ایالت بلوچستان بریتانیا، از سمت جنوب با ایالت سند محدود می‌شد. این ایالت با ایجاد طرح یک واحدی در سال ۱۹۵۵ منحل و در ایالت پاکستان غربی ادغام شد. تاریخچه ایجاد پاکستان در سال ۱۹۴۷ منجر به تقسیم ایالت پنجاب در هند بریتانیا به دو ایالت جدید شد. پنجاب شرقی که عمدتاً جمعیت سیک و هندو داشت بخشی از کشور جدید هند شد و در حالی که پنجاب غربی با نیز که عمدتاً جمعیت مسلمان بخشی از کشور جدید پاکستان شد. | ## بخش 2: پنجاب غربی | پنجاب غربی در سال ۱۹۵۵ تحت طرح یک واحدی توسط نخست‌وزیر وقت چودهری محمد علی به ایالت پاکستان غربی ادغام شد. احیای مجدد هنگامی که پاکستان غربی طی انحلال طرح یک واحدی توسط یحیی خان در تاریخ۳۰ مارس ۱۹۷۰ منحل اعلام شد پس از آن احیای ایالت‌های چهارگانه پنجاب، سند، بلوچستان، شمال غربی در دستور کار قرار گرفت و مناطق سابق ایالت پنجاب غربی با ایالت شاهزاده نشین بهاوالپور برای ایجاد ایالت پنجاب جدید ترکیب شدند. دولت دفاتر فرمانداری پنجاب غربی و وزیر ارشد پنجاب غربی از ۱۵ اوت ۱۹۴۷ تا ۱۴ اکتبر ۱۹۵۵ پابرجا بودند. اولین فرماندار پنجاب سر فرانسیس مودی و اولین وزیر ارشد پنجاب غربی نیز افتخار حسین خان ممدوت بود. آخرین فرماندار پنجاب غربی مشتاق احمد گورمانی با انتخاب نخست‌وزیر چودهری محمد علی اولین فرماندار پاکستان غربی شد. تصدی فرماندار پنجاب غربی ۱۵ اوت ۱۹۴۷–۲ اوت ۱۹۴۹ سر فرانسیس مودی ۲ اوت ۱۹۴۹–۲۴ نوامبر ۱۹۵۱ سردار عبدالرب نیشتر ۲۴ نوامبر ۱۹۵۱–۲ مه ۱۹۵۳ اسماعیل ابراهیم چوندریگر ۲ مه ۱۹۵۳–۲۴ ژوئن ۱۹۵۴ میان امین الدین ۲۶ سپتامبر ۱۹۵۴–۲۶ نوامبر ۱۹۵۴ حبیب ابراهیم رحمت‌الله ۲۷ نوامبر ۱۹۵۴–۱۴ اکتبر ۱۹۵۵ مشتاق احمد گورمانی ۱۴ اکتبر ۱۹۵۵ ایالت پنجاب غربی منحل شد تصدی وزیر ارشد پنجاب غربی حزب سیاسی ۱۵ اوت ۱۹۴۷–۲۵ ژانویه ۱۹۴۹ افتخار حسین خان ۲۵ ژانویه ۱۹۴۹–۵ آوریل ۱۹۵۲ قانون فرماندار ۵ آوریل ۱۹۵۲–۳ آوریل ۱۹۵۳ میان ممتاز دولتانه مسلم لیگ پاکستان ۳ آوریل ۱۹۵۳–۲۱ مه ۱۹۵۵ ملک فیروز خان نون مسلم لیگ پاکستان ۲۱ مه ۱۹۵۵–۱۴ اکتبر ۱۹۵۵ عبدالحمید خان دستی ۱۴ اکتبر ۱۹۵۵ ایالت پنجاب غربی منحل شد جمعیت‌شناسی دین سرشماری ۱۹۰۱ +مذهب در ایالت پنجاب فعلی شامل ایالت‌های شاهزاده نشین و ایالت پنجاب پاکستان (1901)ناحیه/ ایالت شاهزاده نشیناسلام 15x15پیکسلهندوئیسم 16x16پیکسلآئین سیک 19x19پیکسلمسیحیت 21x21پیکسلآئین جین 26x26پیکسلدیگرمجموعناحیه لاهور۷۱۷٬۵۱۹۲۷۶٬۳۷۵۱۵۹٬۷۰۱۷٬۲۹۶۱٬۰۴۷۱۷۱۱٬۱۶۲٬۱۰۹ناحیه سیالکوت۷۱۶٬۹۵۳۳۰۲٬۰۱۲۵۰٬۹۸۲۱۱٬۹۳۹۲٬۰۰۸۱۵۱٬۰۸۳٬۹۰۹ناحیه راولپندی۸۰۳٬۲۸۳۸۶٬۲۶۹۳۲٬۲۳۴۷٬۶۱۴۱٬۰۶۸۶۷۹۳۰٬۵۳۵ناحیه فیصل آباد۴۸۴٬۶۵۷۲۱۰٬۴۵۹۸۸٬۰۴۹۸٬۶۷۲۲۳۱۷۹۱٬۸۶۱ناحیه گوجرانوالا۵۳۱٬۹۰۸۱۶۹٬۵۹۴۵۱٬۶۰۷۲٬۷۴۸۹۳۲۸۷۵۶٬۷۹۷ناحیه گجرات۶۵۵٬۸۳۸۶۹٬۳۴۶۲۴٬۸۹۳۴۶۰۱۱۰۷۵۰٬۵۴۸بهاوالپور۵۹۸٬۱۳۹۱۱۴٬۶۷۰۷٬۹۸۵۸۳۰۰۷۲۰٬۸۷۷ناحیه مولتان۵۷۰٬۲۵۴۱۳۳٬۵۶۰۴٬۶۶۲۱٬۹۶۴۱۳۴۵۲۷۱۰٬۶۲۶ناحیه جهلم۵۲۶٬۷۲۵۵۱٬۸۰۱۱۵٬۰۷۰۲۷۱۱۵۱۰۵۹۴٬۰۱۸ناحیه شاهپور۴۴۲٬۹۲۱۶۸٬۴۸۹۱۲٬۷۵۶۹۱۲۰۵۲۴٬۲۵۹ناحیه دیره غازی خان۴۱۲٬۰۱۲۵۷٬۸۱۵۱٬۰۲۷۱۵۲۱۴۳۰۴۷۱٬۱۴۹ناحیه مونتگومری۳۳۴٬۴۷۴۱۰۹٬۹۴۵۱۹٬۰۹۲۶۶۸۱۴۶۳٬۵۸۶ناحیه میانوالی۳۷۱٬۶۷۴۵۰٬۲۰۲۲٬۶۳۳۴۴۳۵۰۴۲۴٬۵۸۸ناحیه مظفرگره۳۵۰٬۱۷۷۵۲٬۲۲۱۳٬۲۲۵۳۳۰۰۴۰۵٬۶۵۶ناحیه جهنگ۲۹۵٬۴۸۱۷۹٬۶۵۰۳٬۵۲۶۳۸۰۰۳۷۸٬۶۹۵تحصیل شکرگره۱۱۵٬۱۸۹۱۱۱٬۸۱۹۶٬۵۵۷۹۰۰۰۰۲۳۴٬۴۶۵تراکت ترانس مرزی بلوچ۲۳٬۹۵۱۱۳۶۰۰۰۰۲۴٬۰۸۷مجموع۷٬۹۵۱٬۱۵۵۱٬۹۴۴٬۳۶۳۴۸۳٬۹۹۹۴۲٬۳۷۱۵٬۵۶۲۳۱۵۱۰٬۴۲۷٬۷۶۵قلمرو شامل ایالت معاصر پنجاب، پاکستان است. سرشماری ۱۹۱۱ +مذهب در ایالت پنجاب فعلی شامل ایالت‌های شاهزاده نشین و ایالت پنجاب پاکستان (1911)ناحیه/ ایالت شاهزاده نشیناسلام 15x15پیکسلهندوئیسم 16x16پیکسلآئین سیک 19x19پیکسلمسیحیت 21x21پیکسلآئین جین 26x26پیکسلدیگرمجموعجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتناحیه لاهور۶۲۶٬۲۷۱۲۱۷٬۶۰۹۱۶۹٬۰۰۸۲۱٬۷۸۱۱٬۱۳۹۳۵۰۱٬۰۳۶٬۱۵۸ناحیه سیالکوت۶۰۴٬۸۰۱۲۴۲٬۳۲۵۸۱٬۷۶۱۴۸٬۶۲۰۲٬۰۲۹۱۷۹۷۹٬۵۵۳ناحیه گوجرانوالا۶۲۲٬۴۳۰۱۷۶٬۰۷۵۱۰۷٬۷۴۸۱۶٬۲۱۵۹۵۰۱۹۲۳٬۴۱۹ناحیه فیصل آباد۵۲۴٬۲۸۸۱۵۴٬۶۰۳۱۴۶٬۶۷۰۳۲٬۰۲۳۱۲۵۲۸۵۷٬۷۱۱ناحیه مولتان۶۶۵٬۴۸۸۱۲۶٬۶۰۳۱۹٬۸۸۱۲٬۴۴۱۳۹۴۶۴۸۱۴٬۸۷۱ایالت بهاوالپور۶۵۴٬۲۴۷۱۰۹٬۵۴۸۱۶٬۶۳۰۱۹۹۱۵۲۷۸۰٬۶۴۱ناحیه گجرات۶۵۰٬۸۹۳۴۹٬۴۳۰۴۴٬۶۹۳۵۷۰۴۸۰۷۴۵٬۶۳۴ناحیه شاهپور۵۷۲٬۵۶۵۷۲٬۶۹۵۳۳٬۴۵۶۸٬۶۱۶۵۲۹۶۸۷٬۳۶۶ناحیه مظفرگره۴۹۴٬۹۱۵۶۸٬۱۵۸۶٬۳۲۲۶۰۱۵۵۶۹٬۴۶۱ناحیه راولپندی۴۵۸٬۱۰۱۴۸٬۴۴۹۳۱٬۸۳۹۸٬۳۲۰۱٬۰۲۸۹۰۵۴۷٬۸۲۷ناحیه مونتگومری۳۹۹٬۷۲۳۶۶٬۸۰۳۶۸٬۱۷۵۵۸۱۱۳۴۵۳۵٬۲۹۹ناحیه اتک۴۷۱٬۸۹۰۱۹٬۷۴۱۲۶٬۹۱۴۷۰۷۹۱۲۵۱۹٬۲۷۳ناحیه جهنگ۴۲۲٬۴۶۸۷۳٬۴۲۶۱۹٬۴۲۷۲۰۱۴۰۵۱۵٬۵۲۶ناحیه جهلم۴۵۲٬۲۶۰۳۴٬۲۶۱۲۴٬۴۳۶۴۵۰۱۶۳۵۵۱۱٬۵۷۵ناحیه دیره غازی خان۴۴۲٬۲۳۴۵۶٬۴۸۵۱٬۰۴۲۷۶۲۳۰۴۹۹٬۸۶۰ناحیه میانوالی۲۹۹٬۹۷۱۳۶٬۳۲۶۴٬۸۸۱۱۶۸۳۱۰۳۴۱٬۳۷۷تحصیل شکرگره۱۰۳٬۳۵۶۹۳٬۰۵۲۱۰٬۵۵۳۳٬۴۸۶۰۰۲۱۰٬۴۴۷تراکت ترانس مرزی بلوچ۲۸٬۴۱۳۱۶۹۵۰۰۰۲۸٬۵۸۷مجموع۸٬۴۹۴٬۳۱۴۱٬۶۴۵٬۷۵۸۸۱۳٬۴۴۱۱۴۴٬۵۱۴۵٬۹۷۷۵۸۱۱۱٬۱۰۴٬۵۸۵قلمرو شامل ایالت معاصر پنجاب، پاکستان است. | ## بخش 3: پنجاب غربی | سرشماری ۱۹۲۱ +مذهب در ایالت پنجاب فعلی شامل ایالت‌های شاهزاده نشین و ایالت پنجاب پاکستان(1921)ناحیه/ ایالت شاهزاده نشیناسلام 15x15پیکسلهندوئیسم 16x16پیکسلآئین سیک 19x19پیکسلمسیحیت 21x21پیکسلآئین جین 26x26پیکسلدیگرمجموعجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتناحیه لاهور۶۴۷٬۶۴۰۲۵۵٬۶۹۰۱۷۹٬۹۷۵۴۶٬۴۵۴۱٬۲۰۹۳۶۸۱٬۱۳۱٬۳۳۶ناحیه فیصل آباد۵۹۴٬۹۱۷۱۸۱٬۴۸۸۱۶۰٬۸۲۱۴۲٬۰۰۴۲۳۱۲۹۷۹٬۴۶۳ناحیه سیالکوت۵۸۰٬۵۳۲۲۱۷٬۹۱۲۷۴٬۹۳۹۶۲٬۲۶۶۲٬۱۴۷۲۷۹۳۷٬۸۲۳ناحیه مولتان۷۳۱٬۶۰۵۱۳۴٬۰۱۳۱۸٬۵۶۲۶٬۰۰۶۲۸۵۰۸۹۰٬۲۶۴ناحیه گجرات۷۰۹٬۶۸۴۶۲٬۵۲۹۴۹٬۴۵۶۲٬۳۷۳۴۰۸۲۴٬۰۴۶ایالت بهاوالپور۶۴۷٬۲۰۷۱۱۴٬۶۲۱۱۹٬۰۷۱۲۸۳۱۸۷۸۱٬۱۹۱ناحیه شاهپور۵۹۶٬۱۰۰۸۲٬۱۸۲۳۰٬۳۶۱۱۱٬۲۷۰۳۲۷۱۹٬۹۱۸ناحیه مونتگومری۵۱۳٬۰۵۵۹۴٬۷۹۱۹۵٬۵۲۰۱۰٬۴۰۸۱۲۰۷۱۳٬۷۸۶ناحیه گوجرانوالا۴۴۳٬۱۴۷۱۰۱٬۵۶۶۵۰٬۸۰۲۲۷٬۳۰۸۷۵۴۴۶۲۳٬۵۸۱ناحیه جهنگ۴۷۵٬۳۸۸۸۵٬۳۳۹۹٬۳۷۶۴۴۹۷۰۵۷۰٬۵۵۹ناحیه راولپندی۴۷۰٬۰۳۸۵۷٬۱۸۵۳۱٬۷۱۸۹٬۲۸۶۹۵۴۴۳۵۶۹٬۲۲۴ناحیه مظفرگره۴۹۳٬۳۶۹۶۹٬۸۷۸۴٬۸۶۹۳۵۶۶۰۵۶۸٬۴۷۸ناحیه شیخوپوره۳۳۰٬۸۸۰۸۵٬۷۸۱۸۲٬۹۶۵۲۳٬۴۳۱۷۸۰۵۲۳٬۱۳۵ناحیه اتک۴۶۵٬۶۹۴۲۶٬۱۸۴۱۹٬۸۰۹۵۵۷۵۰۵۱۲٬۲۴۹ناحیه جهلم۴۲۲٬۹۷۹۳۴٬۸۳۷۱۸٬۶۲۶۴۳۰۱۹۵۱۴۷۷٬۰۶۸ناحیه دیره غازی خان۴۱۱٬۴۳۱۵۶٬۳۴۶۹۳۲۴۷۲۹۶۰۴۶۹٬۰۵۲ناحیه میانوالی۳۰۸٬۸۷۶۴۵٬۹۷۴۲٬۹۸۶۳۶۹۰۰۳۵۸٬۲۰۵تحصیل شکرگره۱۰۶٬۱۶۸۹۰٬۶۴۵۱۲٬۳۰۳۳٬۷۳۳۰۰۲۱۲٬۸۴۹تراکت ترانس مرزی بلوچ۲۶٬۵۷۸۱۸۰۰۰۰۰۲۶٬۷۵۸مجموع۸٬۹۷۵٬۲۸۸۱٬۷۹۷٬۱۴۱۸۶۳٬۰۹۱۲۴۷٬۰۳۰۵٬۹۳۰۵۰۵۱۱٬۸۸۸٬۹۸۵قلمرو شامل ایالت معاصر پنجاب، پاکستان است. سرشماری ۱۹۳۱ +مذهب در ایالت پنجاب فعلی شامل ایالت‌های شاهزاده نشین و ایالت پنجاب پاکستان (1931)ناحیه/ ایالت شاهزاده نشیناسلام 15x15پیکسلهندوئیسم 16x16پیکسلآئین سیک 19x19پیکسلمسیحیت 21x21پیکسلآئین جین 26x26پیکسلدیگرمجموعجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتناحیه لاهور۸۱۵٬۸۲۰۲۵۹٬۷۲۵۲۴۴٬۳۰۴۵۷٬۰۹۷۱٬۴۵۰۱۷۴۱٬۳۷۸٬۵۷۰ناحیه مولتان۹۴۲٬۹۳۷۱۸۲٬۰۲۹۳۹٬۴۵۳۹٬۹۲۴۴۴۰۱۱۷۱٬۱۷۴٬۹۰۰ناحیه فیصل آباد۷۲۰٬۹۹۶۱۷۳٬۳۴۴۲۱۱٬۳۹۱۴۵٬۵۱۸۹۵۷۱٬۱۵۱٬۳۵۱ناحیه مونتگومری۶۹۷٬۵۴۲۱۳۶٬۷۸۳۱۴۸٬۱۵۵۱۷٬۲۴۵۳۸۹۹۹۹٬۷۷۲ایالت بهاوالپور۷۹۹٬۱۷۶۱۴۹٬۴۵۴۳۴٬۸۹۶۱٬۰۵۴۱۲۲۰۹۸۴٬۶۱۲ناحیه سیالکوت۶۰۹٬۶۳۳۲۰۶٬۴۲۱۹۴٬۹۵۵۶۶٬۳۶۵۲٬۲۳۶۷۹۷۹٬۶۱۷ناحیه گجرات۷۸۶٬۷۵۰۷۳٬۳۵۶۵۹٬۱۸۸۳٬۰۹۷۳۲۴۹۲۲٬۴۲۷ناحیه شاهپور۶۷۹٬۵۴۶۹۰٬۵۶۱۴۰٬۰۷۴۱۱٬۲۹۴۱۴۱۸۲۱٬۴۹۰ناحیه گوجرانوالا۵۲۱٬۳۴۳۹۲٬۷۶۴۷۱٬۵۹۵۴۹٬۳۶۴۱٬۰۷۱۱۷۳۶٬۱۳۸ناحیه شیخوپوره۴۴۵٬۹۹۶۸۱٬۸۸۷۱۱۹٬۴۷۷۴۹٬۲۶۶۱۰۰۶۶۹۶٬۷۳۲ناحیه جهنگ۵۵۲٬۸۵۳۱۰۲٬۹۹۰۸٬۴۷۶۴۹۴۰۲۰۶۶۴٬۸۳۳ناحیه راولپندی۵۲۴٬۹۶۵۵۹٬۴۸۵۴۱٬۲۶۵۷٬۴۸۶۱٬۰۷۷۷۹۶۳۴٬۳۵۷ناحیه مظفرگره۵۱۳٬۲۶۵۷۲٬۵۷۷۵٬۲۸۷۲۴۶۰۰۵۹۱٬۳۷۵ناحیه اتک۵۳۱٬۷۹۳۳۱٬۹۳۲۱۹٬۵۲۲۷۱۰۲۱۵۸۳٬۹۶۰ناحیه جهلم۴۸۲٬۰۹۷۳۶٬۰۶۸۲۲٬۰۳۰۶۷۲۲۰۹۰۵۴۱٬۰۷۶ناحیه دیره غازی خان۴۳۲٬۹۱۱۵۷٬۲۱۷۷۶۰۳۱۱۲۵۰۴۹۱٬۰۴۴ناحیه میانوالی۳۵۷٬۱۰۹۴۹٬۷۹۴۴٬۲۳۱۳۸۰۲۰۵۴۱۱٬۵۳۹تحصیل شکرگره۱۲۵٬۸۲۸۱۰۱٬۳۱۸۱۵٬۷۳۰۴٬۴۸۷۰۰۲۴۷٬۳۶۳تراکت ترانس مرزی بلوچ۲۹٬۴۶۹۱۷۳۰۰۰۰۲۹٬۶۴۲مجموع۱۰٬۵۷۰٬۰۲۹۱٬۹۵۷٬۸۷۸۱٬۱۸۰٬۷۸۹۳۲۴٬۷۳۰۶٬۹۲۱۴۵۱۱۴٬۰۴۰٬۷۹۸قلمرو شامل ایالت معاصر پنجاب، پاکستان است. سرشماری ۱۹۴۱ در زمان استقلال پاکستان، پنجاب غربی ایالتی با جمعیت اکثریت مسلمان اما شامل اقلیتی قابل توجه از هندو و سیک بود که تقریباً همه این اقلیت‌ها، پنجاب غربی را به مقصد هند ترک کردند. در طرف مقابل نیز جمعیت زیادی از مسلمانان هند که به طرف پاکستان فرار می‌کردند جایگزین آن‌ها شدند. +مذهب در ایالت پنجاب فعلی شامل ایالت‌های شاهزاده نشین و ایالت پنجاب پاکستان (1941)ناحیه/ ایالت شاهزاده نشیناسلام 15x15پیکسلهندوئیسم 16x16پیکسلآئین سیک 19x19پیکسلمسیحیت 21x21پیکسلآئین جین 26x26پیکسلدیگرمجموعجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتجمعیتناحیه لاهور۱٬۰۲۷٬۷۷۲۲۸۴٬۶۸۹۳۱۰٬۶۴۶۷۰٬۱۴۷۱٬۹۵۱۱۷۰۱٬۶۹۵٬۳۷۵ناحیه مولتان۱٬۱۵۷٬۹۱۱۲۴۹٬۸۷۲۶۱٬۶۲۸۱۴٬۲۹۰۵۵۲۸۰۱٬۴۸۴٬۳۳۳ناحیه فیصل آباد۸۷۷٬۵۱۸۲۰۴٬۰۵۹۲۶۲٬۷۳۷۵۱٬۹۴۸۳۵۸۱٬۳۹۶٬۳۰۵ایالت بهاوالپور۱٬۰۹۸٬۸۱۴۱۷۴٬۴۰۸۴۶٬۹۴۵۳٬۰۴۸۳۵۱۱۷٬۶۴۳۱٬۳۴۱٬۲۰۹ناحیه مونتگومری۹۱۸٬۵۶۴۲۱۰٬۹۶۶۱۷۵٬۰۶۴۲۴٬۴۳۲۴۹۲۸۱٬۳۲۹٬۱۰۳ناحیه سیالکوت۷۳۹٬۲۱۸۲۳۱٬۳۱۹۱۳۹٬۴۰۹۷۵٬۸۳۱۳٬۲۵۰۱٬۴۷۰۱٬۱۹۰٬۴۹۷ناحیه گجرات۹۴۵٬۶۰۹۸۴٬۶۴۳۷۰٬۲۳۳۴٬۴۴۹۱۰۸۱٬۱۰۴٬۹۵۲ناحیه شاهپور۸۳۵٬۹۱۸۱۰۲٬۱۷۲۴۸٬۰۴۶۱۲٬۷۷۰۱۳۲۹۹۸٬۹۲۱ناحیه گوجرانوالا۶۴۲٬۷۰۶۱۰۸٬۱۱۵۹۹٬۱۳۹۶۰٬۸۲۹۱٬۴۴۵۰۹۱۲٬۲۳۴ناحیه شیخوپوره۵۴۲٬۳۴۴۸۹٬۱۸۲۱۶۰٬۷۰۶۶۰٬۰۵۴۲۲۱۱۸۵۲٬۵۰۸ناحیه جهنگ۶۷۸٬۷۳۶۱۲۹٬۸۸۹۱۲٬۲۳۸۷۶۳۵۰۸۲۱٬۶۳۱ناحیه راولپندی۶۲۸٬۱۹۳۸۲٬۴۷۸۶۴٬۱۲۷۹٬۰۱۴۱٬۳۳۷۸۲۷۸۵٬۲۳۱ناحیه مظفرگره۶۱۶٬۰۷۴۹۰٬۶۴۳۵٬۸۸۲۲۲۷۰۲۳۷۱۲٬۸۴۹ناحیه اتک۶۱۱٬۱۲۸۴۳٬۲۰۹۲۰٬۱۲۰۱٬۳۹۲۱۳۱۳۶۷۵٬۸۷۵ناحیه جهلم۵۶۳٬۰۳۳۴۰٬۸۸۸۲۴٬۶۸۰۸۹۳۱۵۹۵۶۲۹٬۶۵۸ناحیه دیره غازی خان۵۱۲٬۶۷۸۶۷٬۴۰۷۱٬۰۷۲۸۷۱۰۶۰۵۸۱٬۳۵۰ناحیه میانوالی۴۳۶٬۲۶۰۶۲٬۸۱۴۶٬۸۶۵۳۵۸۲۳۱۵۰۶٬۳۲۱تحصیل شکرگره۱۴۹٬۶۰۰۱۱۶٬۵۵۳۲۰٬۵۷۳۴٬۷۷۹۰۰۲۹۱٬۵۰۵تراکت ترانس مرزی بلوچ۴۰٬۰۸۴۱۶۰۲۰۰۰۴۰٬۲۴۶مجموع۱۳٬۰۲۲٬۱۶۰۲٬۳۷۳٬۴۶۶۱٬۵۳۰٬۱۱۲۳۹۵٬۳۱۱۹٬۵۲۰۱۹٬۵۳۴۱۷٬۳۵۰٬۱۰۳قلمرو شامل ایالت معاصر پنجاب، پاکستان است. جورج آبراهام گریرسون در کتاب زبان‌شناسی چند جلدی خود به نام «بررسی زبانی هند» (۱۹۰۴–۱۹۲۸) گویش‌های مختلفی آن زمان «پنجابی غربی» را سرائیکی، بلوچی، پوتواری و هندکو که در مناطق هم‌مرز خیبر پختونخوا تکلم می‌شود نام می‌برد. | ## جمع‌بندی | استفاده معاصر این اصطلاح امروزه اغلب برای اشاره به ایالت جدید پنجاب پاکستان مورد استفاده قرار می‌گیرد.