موضوع مقاله: صدرا روحانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صدرا روحانی | مقدمه: سید صدرا روحانی رانکوهی (۷ خرداد ۱۳۱۸ – ۷ خرداد ۱۴۰۳) شاعر و داروساز اهل گیلان ایران بود. | ## بخش 1: صدرا روحانی | او تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش رودسر و دوره متوسطه را در مدارس حکیم نظامی قم و بوعلی تهران به پایان رساند و در دوران تحصیل در قم شاگرد دکتر سید حسن سادات ناصری بود و از او پیرامون شناخت مفاهیم شعر کهن پارسی بهره گرفت. وی از داروسازان به‌نام استان گیلان است که داروخانهٔ شفا را در لاهیجان از سال ۱۳۴۶ تأسیس کرد روحانی در سال ۱۳۵۰ با مینا صوفی سیاوش ازدواج کرد که برخی از اشعارش را به او تقدیم کرده است فعالیت‌های ادبی او از اواخر دههٔ ۱۳۴۰ با شرکت در شب‌های شعر گیلان و برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی آغاز گردید. وی از دههٔ ۱۳۶۰ غزلیات خود را در مجموعه‌های ادبی نظیر غزاله‌های غزل و نامه باران و نشریاتی نظیر نقش و قلم، کادح، کادوس، فضلیت، سلام، کارگزاران و گیلان امروز چاپ کرد. اولین مجموعه اشعار مستقل او با نام «گیسوان خواهری بید» در سال ۱۳۷۶ به‌چاپ رسید که با اقبال مخاطبان مواجه گردید به گونه‌ای که نوگرایی خاص اشعار او مورد توجه منتقد ادبی مجله کارنامه قرار گرفت. دومین مجموعه شعرش با عنوان "آقا معلم" منظومه‌ای تمثیلی دربارهٔ مقام آموزگار است. مهم‌ترین مجموعه غزلیات او ماه شقایق گلو نام دارد که در سال ۱۳۹۲ توسط نشر ثالث به چاپ رسید. روحانی علاوه بر اشعار کلاسیک و نو منظومه‌ای به زبان گیلکی تحت عنوان سل تی تی سروده که مورد توجه علاقه‌مندان ادبیات فولکلور گیلان بوده است. فریدون نوزاد، پژوهندهٔ ادبیات گیلان، این منظومه را شاهکاری در ادبیات بومی ارزیابی کرده است. | ## بخش 2: صدرا روحانی | در اواخر دههٔ ۴۰ شمسی سَل تی تی بارها در رادیوی گیلان در همان زمان پخش شد و در اوایل انقلاب نیز به معروفیت بیشتری رسید. روحانی رانکوهی علاوه بر سرایش اشعار کلاسیک در زمینهٔ شعر نو نیز آثاری دارد که بخشی از آن‌ها در مجموعهٔ خرده‌سفال‌ها به چاپ رسیده استتیترما: مجموعه شعر خرده سفال ها منتشر شد . وی در اوایل دههٔ ۱۳۵۰ رئیس شورای شهر لاهیجان نیز بوده استصدرا روحانی، طبیبِ درد و مرهم روح. برخی از منتقدین او را غزلسرایی می‌دانند که به شیوهٔ خاص و منحصر به فردی می‌سراید، و نگاهش طراوت خاصی دارد اما (به‌طور کلی) تعبیر و تفسیر اشعارش دشوار است. سیروس شمیسا در کتاب کهن‌جامه (۱۳۷۹) غزلهای او را نمونه خاصی از غزل نو می داند که در قالبی کهن سبکی جدید می آفرینند و پاره ای از تشبیهاتش به قول ریفاتر نامنتظر است. از سویی دیگر برخی هم معتقدند که تصاویر گاه دور از ذهن و تتابع اضافات در اشعار روحانی رانکوهی علیرغم زیباییِ شکلی برای مخاطبین به سختی قابل هضم استتأملی بر غزلی از«سید صدرا روحانی»، یزدان شرفشاده؛ دانا (روزنامه سازندگی، ۲۹خرداد۱۴۰۳). فریدون نوزاد، پژوهندهٔ ادبیات گیلان، منظومهٔ سَل تی تی از روحانی را همچون اثر نمونه و ماندگاری در ادبیات بومی ارزیابی کرده است روزنامهٔ گیلان امروز (۲۳تیر۱۴۰۳). کامیار عابدی او را غزل‌سرای موفقی می‌خواند و معتقد است او به دلیل دوری از پایتخت و حضور نداشتن در محافل ادبی، شهرت نیافته استایسنا:‌ سوگنامهٔ سیروس شمیسا برای صدرا روحانی. | ## بخش 3: صدرا روحانی | ماهنامهٔ پژوهشی و علوم انسانی «ره آورد گیل» در شمارهٔ مهر و آبان ۱۳۹۹ ویژه‌نامه‌ای دربارهٔ آثار روحانی منتشر کرد جلد ماهنامه ره‌ آورد گیل با عکسی از صدرا روحانی آرشیو ره آورد گیل (مهر و آبان ۱۳۹۹) با مقالاتی دربارهٔ صدرا روحانی. پس از وفات دکتر صدرا روحانی در خرداد ۱۴۰۳، سیروس شمیسا برای ایشان سوگنامه‌ای منتشر کرد و در بخشی از آن نوشت:جای بسی تأسف است که گیلان یکی از شاعران بسیار خوب خود را از دست داده است. این نواندیشی، علاوه‌بر مضمون و محتوا، در زبان اشعار او (چه نو و چه کهن) به‌خوبی منعکس است. هرچند یادگارهای بسیار از او در کتاب‌هایش برای ما مانده است، اما هیچ‌چیز جای نبودن خود او را نمی‌گیرد. او همواره در راه جادهٔ تعالی و تکامل شعری، که راهی پرپیچ وخم است، به سوی جلو در حرکت بود. کتاب‌های شعر غزاله‌های غزل (۱۳۷۱) مجموعه غزل گیلان، به کوشش رحمت موسوی (۱۹ غزل) گیسوان خواهری بید؛ نشر سایه (۱۳۷۶) نوسابوک؛ گیسوان خواهری بید ؛ شابک: 9649101292 ترانه‌های نیم‌روز، گزیده‌اشعار گیلان (۱۳۸۹)، به کوشش فرامرز محمدی‌پور، نشر سورهٔ مهر (۴ غزل) شابک: 9789645068811 آقا معلم؛ نشر سایه (۱۳۸۰) نوسابوک ، آقا معلم؛ شابک: 9645918820 ماه شقایق گلو؛ نشر ثالث (۱۳۹۱) ماه شقایق گلو در سایت نشر ثالث؛ شابک: 9789643808174 خرده سفالها؛ نشر بلور (۱۴۰۱) گرفتارِ بودن؛ نشر اقلیما (۱۴۰۲) کلانشهر: نشر اقلیما در تهران پنجمین دفتر شعر دکتر سیدصدرا روحانی رانکوهی غزل‌سرای لاهیجانی را وارد بازار نشر کرد؛ شابک: ۹۷۸۵۰۰۹۴۳۴۱۹۰ نمونه‌ای از اشعار غزال می‌رسی! | ## جمع‌بندی | غنایم همه رازها به افشانی چو عشق شرم نداری شراب می‌خندی به گرم تازترین آفتاب عریانی ز بختِ خویش فرا میشوی به وجدِ سپید که برفْ برفْ بباری به من پریشانی تو نرگسانه دچاری به سِلکِ خویشتنت و من گسسته‌ترین جرزهای ویرانی کجاست مرمری خواب‌های شیرآلود و میزبانی آن چشم‌های عمّانی↑ اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد.