موضوع مقاله: مانیفیکات | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مانیفیکات | مقدمه: سرود مریم یا چامهٔ مریم یا مانیفیکات (به لاتین: Magnificat، به معنای «[جان من] خداوند را بزرگ می‌دارد») که در با عنوان سرود تئوتوکوس (به یونانی: ) خوانده می‌شود. | ## بخش 1: مانیفیکات | مانیفیکات پرکاربردترین چامه در آیین‌های کلیسای کاتولیک، کلیسای ارتدکس شرقی، کلیسای لوتری و اتحادیهٔ انگلیکان است. متن این چامه از انجیل لوقا (۱:۴۶–۵۵) برگرفته شده و در روایت انجیل، مریم هنگام از خویشاوند خود الیصابات آن را بر زبان می‌آورد. پس از آنکه مریم الیصابات را که به یحیای تعمیددهنده باردار است سلام می‌گوید، جنین در رحم الیصابات حرکت می‌کند. الیصابات مریم را به سبب ایمانش می‌ستاید (با واژگانی که بخشی از آن‌ها در درود بر مریم بازتاب یافته) و مریم با سرودی پاسخ می‌دهد که امروزه مانیفیکات نامیده می‌شود. در مسیحیت غربی، مانیفیکات معمولاً در نیایش عصرگاهی اصلی اجرا می‌شود: در کلیساهای کاتولیک و لوتری و (یا ) در کلیسای انگلیکن. زمینه مانیفیکات مریم که تنها در انجیل لوقا ثبت شده، یکی از چهار سرودی است که از مجموعه‌ای از چامه‌های نخستین یهودی‌مسیحی برگرفته شده و درونمایهٔ وعده و تحقق روایت کودکی عیسی در انجیل لوقا را تکمیل می‌کند. این چهار سرود عبارتند از: مانیفیکات مریم؛ بنه‌دیکتوس زکریا (۱:۶۷–۷۹)؛ فرشتگان (۲:۱۳–۱۴)؛ و شمعون (۲:۲۸–۳۲). از نظر شکل و محتوا، این چهار چامه بر الگوی «سرودهای ستایش» در مزامیرنامه اسرائیل ساخته شده‌اند و از نظر ساختاری بازتاب‌دهندهٔ سرودسرایی یهودی پیشامسیحی هستند. نخستین بند این سرود ویژگی بارز شعر عبرانی یعنی توازی مترادف را نشان می‌دهد: «جان من» در برابر «روح من»؛ «بزرگی را اعلام می‌کند» در برابر «شادی یافته‌است»؛ و «خداوند» در برابر «خدای نجات‌دهنده‌ام». بند سوم نیز توازی را نمایان می‌سازد، اما این بار با سه تقابل متضاد: سرنوشت متکبران با فروتنان وارونه می‌شود، توانمندان با ناتوانان و توانگران با گرسنگان. هرچند دربارهٔ اینکه آیا مریم تاریخی خود این چامه را سروده بحث‌های پژوهشی وجود دارد، لوقا او را سرایندهٔ این سرود دگرگونی‌ها و مفسر رویدادهای جاری تصویر می‌کند. آدولف فون هارناک در سال ۱۹۰۰ استدلال کرد که لوقا ۱:۴۶ باید به‌صورت «و الیصابات گفت…» خوانده شود، در هماهنگی با چندین قرائت کهن. | ## بخش 2: مانیفیکات | این چامه بازتاب‌های متعددی از متون کتاب مقدس دارد، اما آشکارترین اشاره‌ها به از کتاب‌های سموئیل (اول سموئیل ۲:۱–۱۰) است. پژواک‌هایی از تورات، انبیاء و مکتوبات نیز اشاره‌های اصلی به «مانیفیکات شادمانی» حنا را تکمیل می‌کنند. مانیفیکات همراه با بنه‌دیکتوس و چندین چامهٔ عهد عتیقی در گنجانده شده‌است که مجموعه‌ای آیینی کهن است و در برخی نسخه‌های خطی هفتادگانی یافت می‌شود. در سنت آیینی غربی، معمولاً دعای تمجیدی معروف به به پایان مانیفیکات افزوده می‌شود که بخشی از متن اصلی نیست. ساختار مریم در سبکی یادآور شعر و عهد عتیق، خداوند را بر پایهٔ این ساختار می‌ستاید: مریم از این افتخار که مادر مسیح موعود خواهد شد شادمانی می‌کند (لوقا ۱:۴۶–۴۸). مریم به دگرگونی جهان به دست مسیح می‌نگرد: متکبران فرو افکنده و فروتنان برافراشته می‌شوند؛ گرسنگان سیر و توانگران تهی‌دست خواهند شد (لوقا ۱:۵۱–۵۳). مریم خداوند را می‌ستاید زیرا به پیمان خود با ابراهیم وفادار مانده‌است (لوقا ۱:۵۴–۵۵). لوقا در مانیفیکات خود شماری از نقل‌قول‌ها را به کار برده‌است: آیه در انجیل لوقا متن مانیفیکات آیهٔ همتا در هفتادگانی متن در هفتادگانی لوقا ۱:۴۶ جان من خداوند را بزرگ می‌دارد اول سموئیل ۲:۱ دل من در خداوند استوار شد لوقا ۱:۴۷ و روح من در خدای نجات‌دهنده‌ام شادی می‌کند حبقوق ۳:۱۸ در خداوند شادمانی خواهم کرد، در خدای نجات‌دهنده‌ام خوشحال خواهم شد لوقا ۱:۴۸ زیرا بر فروتنی کنیزکش نظر افکند؛ اینک از این پس همهٔ نسل‌ها مرا خجسته خوانند اول سموئیل ۱:۱۱ و پیدایش ۳۰:۱۳ اگر بر فروتنی کنیزکت نظر افکنی / من خجسته‌ام زیرا زنان مرا خجسته خوانند لوقا ۱:۴۹ زیرا آن توانا کارهای بزرگ برایم کرد و نام او مقدس است تثنیه ۱۰:۲۱ و مزمور ۱۱۱:۹ کارهای بزرگ برای تو کرد / نام او مقدس و هیبت‌انگیز است لوقا ۱:۵۰ و رحمت او از نسل تا نسل بر کسانی است که از او می‌ترسند مزمور ۱۰۳:۱۷ رحمت خداوند از ازل تا ابد بر آنان که از او می‌ترسند لوقا ۱:۵۱ با بازوی خود قدرت نمود و متکبران را در اندیشهٔ دلشان پراکنده‌ساخت مزمور ۸۹:۱۱ متکبر را چون مجروح خوار ساختی و با بازوی قدرتت دشمنانت را پراکندی لوقا ۱:۵۲ فرمانروایان را از تخت‌هایشان فرو افکند و فروتنان را برافراشت ایوب ۱۲:۱۹ و ایوب ۵:۱۱ فرمانروایان زمین را سرنگون کرد / فروتنان را به بلندی رساند لوقا ۱:۵۳ گرسنگان را از نعمت‌ها سیر کرد و توانگران را تهی‌دست روانه ساخت مزمور ۱۰۷:۹ و ایوب ۱۲:۱۹ جان گرسنه را از نعمت‌ها سیر کرد لوقا ۱:۵۴ بندهٔ خود اسرائیل را دستگیری کرد تا رحمت را یاد آورد اشعیا ۴۱:۸ و مزمور ۹۸:۳ تو ای اسرائیل بندهٔ من / رحمت خود را برای یعقوب یاد آورد لوقا ۱:۵۵ چنان‌که به پدران ما گفته بود، به ابراهیم و نسل او تا ابد میکاه ۷:۲۰ به ابراهیم رحمت خواهی بخشید چنان‌که به پدران ما سوگند خوردی تفسیرها مانیفیکات تنها در انجیل لوقا آمده‌است؛ لوقا از میان انجیل‌نویسان بیش از همه به حاشیه‌نشینان توجه داشت و همان آغاز انجیل خود اهمیت این دغدغهٔ الهیاتی را برجسته ساخت. الهیات دیالکتیکی نمایندگان بارها بر محتوای تند و دگرگون‌ساز این مزمور نوعهدی تأکید کرده‌اند. کارل بارت در فصل آدونت ۱۹۶۲ مانیفیکات را در زندان بازل تفسیر کرد و گفت: «جشن میلاد مسیح درست در خانه‌ای می‌گنجد که رنجدیدگان و بار بر دوش‌ها، فقیران و بینوایان و گرسنگان واقعی در آن زندگی کنند.»Karl Barth: Predigten 1954–1967. دیتریش بونهوفر دربارهٔ مانیفیکات نوشت: «این سرود مریم پرشورترین، وحشی‌ترین و بل‌که انقلابی‌ترین سرود آدونتی است که تاکنون خوانده شده. الهیات فمینیستی و رهایی‌بخش در الهیات فمینیستی و الهیات رهایی‌بخش نیز مانیفیکات نقشی مهم ایفا می‌کند. | ## بخش 3: مانیفیکات | فورمان سرود مریم را از دیدگاه رهایی‌بخشی «سرود انقلاب» تفسیر می‌کند که هدفش دگرگونی بنیادین اوضاع است: یاری‌رساندن به فقیران و ناتوانان بر هزینهٔ توانگران و قدرتمندان. در آیین کلیسای ارتدکس شرقی، مانیفیکات همواره پیش از سرود نهم در خوانده می‌شود (مگر در اعیاد بزرگ خداوندی یا تئوتوکوسی که مانیفیکات به‌طور کامل حذف می‌شود). مانیفیکات در فصل آدونت اهمیت ویژه‌ای دارد و در بسیاری از کتاب‌های سرود کلیسایی به آغاز سال کلیسایی اختصاص یافته‌است. آهنگ‌سازی‌ها از آنجا که مانیفیکات بخشی از وسپر خوانده‌شده‌است، آهنگسازان بسیاری از دوران رنسانس به بعد آن را به موسیقی درآورده‌اند. آنتونیو ویوالدی برای تک‌خوانان، گروه کُر و ارکستر ساخت و یوهان سباستیان باخ نیز مانیفیکات خود را در ۱۷۲۳ (بازنگری ۱۷۳۳) آهنگ‌سازی کرد. کیم آندره آرنسن نیز مانیفیکاتی برای گروه کُر، سازهای زهی، پیانو و ارگ ساخت که در ۲۰۱۰ نخستین‌بار اجرا شد. این جفت‌سرود («مگ و نانک») را آهنگسازان بسیاری از جمله توماس تالیس، رالف وان ویلیامز، ، و جان تاونر آهنگ‌سازی کرده‌اند. چارلز ویلی‌یرس استنفورد مانیفیکاتی در هر گام بزرگ نوشت و هجده آهنگ‌سازی در طول دوران کاری خود منتشر کرد از جمله نسخهٔ و برای کلیسای جامع سنت پل. کریستف پندرسکی در ۱۹۷۴ به مناسبت ۱۲۰۰مین سالگرد کلیسای جامع زالتسبورگ برای تک‌خوان باس، صداهای مردانه و پسرانه، دو گروه کُر مختلط و ارکستر ساخت. اوراتوریوی ساختهٔ (۲۰۱۶) بر لیبرتوی متن کامل لاتینی مانیفیکات را دربرمی‌گیرد که با نوشته‌های کلر آسیزی، فرانسیس آسیزی و پاپ فرانسیس گسترش یافته‌است. جامعه و سیاست در نیکاراگوئه، مانیفیکات دعای محبوب بسیاری از است و اغلب به‌عنوان حمل می‌شود. در دوران حکومت خانواده سوموزا، روستاییان موظف بودند مدرکی دال بر رأی‌دادن به سوموزا همراه داشته باشند؛ این سند به‌طعنه «مانیفیکات» خوانده می‌شد. | ## جمع‌بندی | در دوران راج بریتانیا، اسقف اعظم انگلیکن به مبشر که با استقلال هند همدلی داشت شوخی کرد که خواندن مانیفیکات او را حتی بیش از پوشیدن پارچهٔ دست‌بافت هندی انقلابی جلوه خواهد داد.