موضوع مقاله: لاتین‌نویسی زبان روسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لاتین‌نویسی زبان روسی | مقدمه: در این حالت، کاربران با پوسته‌ای مانند QWERTY برای صفحه‌کلیدهای انگلیسی تایپ می‌کنند و سپس از ابزاری خودکار برای تبدیل متن به سیریلیک بهره می‌گیرند. | ## بخش 1: لاتین‌نویسی زبان روسی | مهم‌ترین دستگاه‌های موجود شامل استانداردهای گاست (GOST)، ایزو (ISO)، سازمان ملل متحد، کتابخانه کنگره و استانداردهای بریتانیایی و آمریکایی می‌شوند که هر یک برای زمینه‌ای خاص طراحی شده‌اند. نویسه‌گردانی علمی نویسه‌گردانی علمی که با عنوان «دستگاه بین‌المللی علمی» نیز شناخته می‌شود، دستگاهی است که از سده نوزدهم میلادی در زبان‌شناسی به کار رفته‌است. این دستگاه بر پایه بنا شده و پایه‌ای برای دستگاه‌های گاست و ایزو به‌شمار می‌آید. گاست (GOST) OST 8483 OST 8483 نخستین استاندارد شوروی در زمینه لاتین‌نویسی روسی بود که در ۱۶ اکتبر ۱۹۳۵ (۲۴ مهر ۱۳۱۴) معرفی شد. GOST 16876-71 (1973) این استاندارد توسط اداره ملی ژئودزی و نقشه‌برداری شورای وزیران اتحاد شوروی تهیه شد و از سال ۱۹۷۳ (۱۳۵۲) مورد بهره‌گیری قرار گرفت. ST SEV 1362 (1978) این استاندارد معادل GOST 16876-71 است و به‌عنوان استاندارد رسمی کمکان (شورای کمک اقتصادی متقابل) پذیرفته شد. GOST 7.79-2000 (2002) GOST 7.79-2000 با عنوان «دستگاه استانداردهای اطلاعات، کتابداری و نشر — قوانین نویسه‌گردانی نویسه‌های سیریلیک با الفبای لاتین» برگرفته از (نسخه ۱۹۹۵) است و استاندارد رسمی هم روسیه و هم کشورهای مستقل مشترک‌المنافع به‌شمار می‌رود. GOST 52535.1-2006 GOST 52535.1-2006 با عنوان «کارت‌های شناسایی — اسناد سفر خوانده‌شدنی توسط ماشین — بخش ۱: گذرنامه‌های خوانده‌شدنی توسط ماشین» برگرفته از استاندارد ایکائو برای اسناد سفر است. این استاندارد برای مدت کوتاهی در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ در گذرنامه‌های روسی به کار گرفته شد و در سال ۲۰۱۳ با GOST R ISO/IEC 7501-1-2013 جایگزین شد. | ## بخش 2: لاتین‌نویسی زبان روسی | تابلوهای خیابانی و جاده‌ای نام‌ها بر تابلوهای خیابانی و جاده‌ای در اتحاد شوروی بر اساس GOST 10807-78 (جداول ۱۷ و ۱۸) لاتین‌نویسی می‌شدند که بعدها با GOST R 52290-2004 روسیه (جداول Г.۴ و Г.۵) جایگزین شد؛ لاتین‌نویسی در هر دو استاندارد عملاً یکسان است. ایزو (ISO) ISO/R 9 ISO/R 9 که در سال ۱۹۵۴ (۱۳۳۳) تأسیس شد و در ۱۹۶۸ (۱۳۴۷) به‌روزرسانی گردید، برگرفته از توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی بود و زبان روسی و هفت زبان اسلاوی دیگر را دربرمی‌گرفت. این استاندارد نخستین دستگاه مستقل از زبان با تناظر یک‌به‌یک نویسه‌ها (از طریق بهره‌گیری از نشانه‌های تمیزدهنده) است که امکان نویسه‌گردانی معکوس را فراهم می‌سازد. دستگاه لاتین‌نویسی سازمان ملل متحد (UNGEGN)، گروه کاری سازمان ملل متحد، در سال ۱۹۸۷ (۱۳۶۶) دستگاهی برای لاتین‌نویسی نام‌های جغرافیایی توصیه کرد که بر پایه نسخه ۱۹۸۳ GOST 16876-71 بنا شده بود. کتابخانه کنگره (ALA-LC) جداول لاتین‌نویسی انجمن کتابخانه آمریکا و کتابخانه کنگره (ALA-LC) برای الفباهای اسلاوی از سال ۱۹۷۵ (۱۳۵۴) در کتابخانه‌های آمریکای شمالی و کتابخانه بریتانیا به کار می‌رود. نسخه رسمی و بدون ابهام این دستگاه برای فهرست‌نویسی کتابشناختی نیازمند برخی نشانه‌های تمیزدهنده، نویسه‌های پیوندی دوحرفی و علامت‌های نیم‌فاصله است. این استاندارد اغلب به شکلی «ساده‌شده» یا «اصلاح‌شده» برای مخاطبان عمومی به کار می‌رود که در آن نویسه‌های ویژه و نشانه‌های تمیزدهنده حذف می‌شوند. در بسیاری از انتشارات، نسخه ساده‌شده‌ای از این دستگاه برای نگارش نسخه انگلیسی نام‌های روسی به کار می‌رود که معمولاً ë را به yo تبدیل می‌کند، پایانه‌های -iy و -yy را به -y ساده می‌کند و آپاستروف‌های مربوط به ъ و ь را حذف می‌کند. این دستگاه تنها با حروف و نشانه‌گذاری‌های پایه صفحه‌کلید انگلیسی قابل نگارش است و نیازی به نشانه‌های تمیزدهنده یا حروف غیرمعمول ندارد. | ## بخش 3: لاتین‌نویسی زبان روسی | بخش مربوط به زبان روسی در سال ۱۹۴۴ (۱۳۲۳) توسط BGN و در سال ۱۹۴۷ (۱۳۲۶) توسط PCGN پذیرفته شد. نویسه‌گردانی نام‌ها در گذرنامه‌های روسی در ، نویسه‌گردانی بر پایه قواعد فرانسوی اما بدون نشانه‌های تمیزدهنده انجام می‌شد و بنابراین تمام نام‌ها به نویسه‌گردانی می‌شدند. در سال ۱۹۹۷ (۱۳۷۶)، با معرفی گذرنامه‌های جدید روسی، وزارت امور داخلی روسیه دستگاهی انگلیسی‌محور و فاقد نشانه‌های تمیزدهنده را برقرار کرد که این دستگاه نیز در سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) کنار گذاشته شد. در سال ۲۰۰۶ (۱۳۸۵)، GOST R 52535.1-2006 پذیرفته شد که الزامات فنی و استانداردهای گذرنامه‌های بین‌المللی روسیه را تعریف می‌کند و دستگاه خاص خود را برای نویسه‌گردانی معرفی می‌نماید. در سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹)، دستور شماره ۲۶ را تصویب کرد که بر اساس آن همه نام‌های شخصی در گذرنامه‌های صادرشده پس از ۲۰۱۰ باید بر اساس GOST R 52535.1-2006 نویسه‌گردانی شوند. شهروندانی که می‌خواستند نسخه قدیمی نویسه‌گردانی نامشان را حفظ کنند می‌توانستند پیش از دریافت گذرنامه جدید به اداره مهاجرت محلی مراجعه کنند. بر اساس این دستور، همه نام‌های شخصی در گذرنامه‌ها باید بر اساس دستگاه ایکائو — که در سند Doc 9303 «اسناد سفر خوانده‌شدنی توسط ماشین، بخش ۳» منتشر شده — نویسه‌گردانی شوند. این دستگاه در دو مورد با GOST R 52535.1-2006 تفاوت دارد: ц به ts (مانند دستگاه‌های پیش از ۲۰۱۰) و ъ به ie نویسه‌گردانی می‌شود. گذار از سیریلیک به لاتین چندین بار در تاریخ — به‌ویژه در دوران شوروی — پیشنهاد شده اما هرگز در مقیاس گسترده‌ای اجرا نشده‌است، به‌جز لاتین‌نویسی‌های غیررسمی در دوران رایانه. | ## جمع‌بندی | جدی‌ترین احتمال پذیرش الفبای لاتین برای زبان روسی در سال‌های ۱۹۲۹ تا ۱۹۳۰ (۱۳۰۸–۱۳۰۹) در جریان مطرح شد؛ در آن زمان کمیسیون ویژه‌ای برای پیشنهاد یک دستگاه لاتینی‌سازی برای زبان روسی تشکیل شد.