موضوع مقاله: وربیس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # وربیس | مقدمه: این پروژه یک قالب رمزگذاری صوتی و یک رمزگذار/رمزگشای مرجع نرم‌افزاری (کدک) برای فشرده‌سازی صوتی با اتلاف به نام libvorbis تولید می‌کند. | ## بخش 1: وربیس | توسعهٔ فشردهٔ این قالب پس از نامه‌ای در سپتامبر ۱۹۹۸ از سوی جامعه فراونهوفر آغاز گشت که در آن اعلام شده بود برای استفاده از قالب MP3 باید حق امتیاز پرداخت شود. پیشینهٔ توسعه Vorbis ادامهٔ کار توسعهٔ فشرده‌سازی صوتی است که کریس مونتگومری در سال ۱۹۹۳ آغاز کرد. توسعهٔ فشرده پس از نامه‌ای در سپتامبر ۱۹۹۸ از جامعه فراونهوفر آغاز شد که در آن اعلام می‌کرد قصد دارد برای قالب صوتی MP3 حق امتیاز دریافت کند. کریس مونتگومری کار روی پروژه را آغاز کرد و شمار فزاینده‌ای از توسعه‌دهندگان دیگر به او پیوستند. آن‌ها به پالایش کد منبع ادامه دادند تا اینکه قالب پرونده Vorbis برای نسخه ۱٫۰ در مه ۲۰۰۰ (اردیبهشت ۱۳۷۹) منجمد شد. در ابتدا پروانهٔ این نرم‌افزار LGPL بود، اما در سال ۲۰۰۱ با تأیید ریچارد استالمن پروانه به BSD تغییر یافت تا پذیرش گسترده‌تری داشته باشد. Opus که خود نیز پروژه‌ای از بنیاد Xiph.Org و آزاد و متن‌باز است، در مقایسه با Vorbis از کارایی فشرده‌سازی بالاتر و تأخیر رمزگذاری/رمزگشایی پایین‌تری برخوردار است؛ به گونه‌ای که در بیشتر موارد برای کاربردهای بلادرنگ مانند تلفن اینترنتی مناسب است. | ## بخش 2: وربیس | از آنجا که Vorbis از پشتیبانی مالی سازمان‌های بزرگ برخوردار نیست، پشتیبانی از آن آن‌قدر گسترده نیست؛ هرچند نرم‌افزارهایی مانند اودسیتی می‌توانند به قالب‌های محبوب‌تر تبدیل کنند و پشتیبانی از آن در بازی‌های رایانه‌ای به‌تدریج افزایش یافته‌است. آن‌ها استدلال می‌کنند که کیفیت بالاتر و ماهیت کاملاً آزاد این قالب، بدون هیچ گونه محدودیت حق امتیاز، آن را جایگزینی مناسب برای قالب‌های دارای محدودیت می‌سازد. نرم‌افزارهای پخش‌کنندهٔ رایج از پخش Vorbis یا به‌صورت بومی یا از طریق یک افزایه خارجی پشتیبانی می‌کنند. جزئیات فنی + نرخ بیت اسمی Vorbis در سطوح کیفی مختلف برای ورودی استریو ۴۴٫۱ کیلوهرتز. Vorbis از تبدیل کسینوس گسسته اصلاح‌شده برای تبدیل داده‌های صوتی از حوزه زمان به حوزه فرکانس بهره می‌گیرد. داده‌های حوزهٔ فرکانس به اجزای کف نویز و باقیمانده تجزیه می‌شوند، سپس با الگوریتم کوانتش و کدگذاری آنتروپی با رویکرد کوانتش برداری مبتنی بر کتاب‌کد، پردازش می‌شوند. رویکرد کف‌نویز به Vorbis ویژگی شکست مشخصه‌ای شبیه نویز آنالوگ می‌دهد که در نرخ بیت‌های بسیار پایین نمایان می‌شود. | ## بخش 3: وربیس | مانند نسخهٔ کنونی ID3، کاربران و نرم‌افزارهای رمزگذار آزادند از هر برچسبی که برای محتوا مناسب است بهره بگیرند. کتابخانه‌های این پروژه تحت پروانه بی‌اس‌دی بازنگری‌شدهٔ سه‌بندی و ابزارهای آن تحت پروانه جامع همگانی گنو منتشر شده‌اند. کتابخانه‌ها در ابتدا تحت پروانه کم‌تر جامع همگانی گنو منتشر شده بودند، اما بعداً پروانهٔ BSD با تأیید ریچارد استالمن برگزیده شد. اگرچه بنیاد Xiph.Org ادعا می‌کند که جست‌وجوی حق امتیاز انجام داده، طرف‌های بیرونی (به‌ویژه مهندسانی که روی قالب‌های رقیب کار می‌کنند) در این ادعا تردید ابراز کرده‌اند. بنیاد Xiph.Org بیانیهٔ رسمی دربارهٔ وضعیت حق امتیاز Vorbis منتشر نکرده و تأکید می‌کند که چنین بیانیه‌ای از نظر فنی به دلیل تعداد و گستردگی حق امتیازهای موجود ناممکن است و تنها یک دادگاه می‌تواند این مسائل را حل کند. پشتیبانی سخت‌افزار (Tremor) نسخه‌ای از رمزگشای Vorbis است که از حساب ممیز ثابت (به‌جای ممیز شناور) بهره می‌گیرد و در ۲ سپتامبر ۲۰۰۲ (۱۱ شهریور ۱۳۸۱) در دسترس عموم قرار گرفت. Tremor برای پیاده‌سازی روی امکانات محدود دستگاه‌های قابل‌حمل تجاری مناسب‌تر است. | ## جمع‌بندی | در حالی که MP3 بدون افزونه حداکثر دو کانال (استریو) را پشتیبانی می‌کند، Vorbis تا ۲۵۵ کانال را در آرایش‌های انعطاف‌پذیر پشتیبانی می‌کند.