موضوع مقاله: احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران | مقدمه: احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران فهرستی از شهروندان ایرانی است که در پی خیزش سال ۱۴۰۱ ایران به اعدام محکوم شده‌اند. | ## بخش 1: احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران | اعدام‌ها در پی محاکمه‌های شتابزده اجرا شد که مورد انتقاد گسترده سازمان‌های حقوق بشری قرار گرفت. کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد این اعدام‌ها را «قتل حکومتی» نامیده‌است. فهرستی که در این مقاله آمده، شامل تظاهرکنندگانی که در جریان اعتراضات توسط نیروهای جمهوری کشته شده‌اند نمی‌شود. همچنین اسامی افرادی که به دلیل محکومیت‌های غیرمرتبط با خیزش ۱۴۰۱ حکم اعدام دریافت کرده‌اند در این فهرست نیامده است. بررسی اجمالی هزاران نفر از معترضان در نتیجه خیزش ۱۴۰۱ ایران بازداشت و ده‌ها نفر به جرایم سنگین از جمله محاربه («جنگ علیه خدا») و مفسد فی الارض متهم شده‌اند که این دلیلی برای صدور حکم اعدام در جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. سازمان‌های حقوق‌بشری استفاده از «محاکمات ساختگی که برای ارعاب معترضان طراحی شده‌اند» و «استفاده وحشتناک از مجازات اعدام در محاکمات عجولانه» را محکوم کرده‌اند. کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد نسبت به صدور احکام اعدام که به دنبال محاکمه‌های ناعادلانه که منجر به «محرومیت خودسرانه از زندگی» در مورد معترضان بازداشت شده می‌شود، هشدار داده و آن را محکوم کرده‌اند. به گفته عفو بین‌الملل، «چند متهم شکنجه شدند» و «اعترافات اجباری» آنها به عنوان مدرک مورد استفاده قرار گرفت. رسانه‌های وابسته به جمهوری اسلامی اعترافات حداقل ۹ متهم را قبل از محاکمه پخش کردند. در ۱۷ آذر ۱۴۰۱، جمهوری اسلامی محسن شکاری را اعدام کرد در زمان اعدام شکاری، بیش از ۴۷۰ معترض توسط نیروی‌های پلیس کشته شده بودند، اما که اولین اعدام شناخته شده قضایی در نتیجه مستقیم اعتراضات به کشته‌شدن مهسا امینی در سال ۱۴۰۱ بود. | ## بخش 2: احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران | جمهوری اسلامی در ۲۱ آذر مجیدرضا رهنورد را اعدام کرد که این دومین اعدام شناخته شده‌است که مستقیماً با اعتراضات مهسا امینی ارتباط دارد. این درحالی بود که دادگاه به ریاست موسی آصف‌الحسینی ار پذیرش وکیل انتخابی مورد نظر خانواده او برای او خودداری کرده بود و وکیل تسخیری نیز از او دفاعی نکرده بود. محمدمهدی کرمی در اعتراض به عدم پذیرش وکیلش توسط دادگاه پیش از اعدام شدن اعتصاب غذا کرده بود. به گفته علی شریف‌زاده، وکیل دادگستری که وکالت او در مرحله فرجام‌خواهی پذیرفته شده بود. اعتراف‌های او «تحت شکنجه بوده و هیچ وجاهت قانونی ندارد.» او همچنین گفت سیدمحمد حسینی تحت شکنجه بوده و در طول مدت بازداشت انواع مختلف شکنجه روی او انجام شده‌است. این شکنجه‌ها شامل «ضرب و شتم با چشم و دست و پای بسته تا لگد به سر و بیهوشی، از میله آهنی به کف پا و شوکر در قسمت‌های مختلف بدن» است. حسین باستانی، تحلیلگر برجسته سیاسی گفت: تحلیلگران هشدار داده‌اند که جمهوری اسلامی «مصمم به اعدام‌های دسته جمعی» است و اجرای اعدام را تا آخرین لحظه مبهم نگه می‌دارد تا واکنش‌های داخلی و بین‌المللی را در حالت مبهوت نگه دارد. وی ادامه داد که «واکنش‌های عملی در سراسر جهان ممکن است همچنان از یک فاجعه انسانی جلوگیری کند.» قتل حکومتی بسیاری از محاکمه‌ها در دادگاه انقلاب اسلامی ایران انجام شده‌است. این سیستم به دلیل برگزاری محاکمات پشت درهای بسته و اغلب اجازه ندادن متهمان به بررسی شواهدی که علیه آنها استفاده می‌شود، مورد انتقاد بین‌المللی قرار گرفته‌است از این دادگاه‌ها به عنوان دادگاه نمایشی نیز نام برده می‌شود. او گفته‌است چون «شاکی»، «دادستان»، «قاضی» و «وکیل» پرونده او «حکومتی» بوده‌اند، دلیل مرگ او اعدام نیست و قتل حکومتی است. | ## بخش 3: احکام اعدام در خیزش ۱۴۰۱ ایران | در بیانیه‌ای از سوی وزارت خزانه داری آمریکا، صلواتی را به دلیل صدور بیش از ۱۰۰ حکم اعدام و حبس‌های طولانی برای زندانیان سیاسی، فعالان حقوق بشر، کارکنان رسانه‌ها و «سایر افرادی که به دنبال آزادی تجمع کرده‌اند» مورد انتقاد قرار داده‌است. محکومان اعدام در خیزش ۱۴۰۱ فهرست زیر حاوی اطلاعات افرادی است که به دلیل مشارکت در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران، حکم اعدام دریافت کردند. تاکنون برای ۹ نفر از این افراد حکم اعدام اجرا شده و برای تعدادی این حکم در دیوان عالی کشور نقض شده‌است. ظاهراً قرار بود با برادرش فرهاد در ۲۳ آذر ۱۴۰۱ اعدام شود.۲۵میلاد آرمونتهران، اکباتانتجاوز منجر به قتلمشارکت در حمله به یک بسیجی به نام آرمان علی‌وردیاو حمله به شبه نظامیان را در تلویزیون دولتی ایران تکذیب کرد یته گوتلند، نماینده پارلمان سوئد، در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۲ از او حمایت کرد.۲۶بهزاد حصاریتهران، اکباتانتجاوز منجر به قتلمشارکت در حمله به یک بسیجی به نام آرمان علی‌وردی۲۷نستوه نیکخواهتهران، اکباتانتجاوز منجر به قتلمشارکت در حمله به یک بسیجی به نام آرمان علی‌وردی۲۸مهدی جهانیتهران، اکباتانتجاوز منجر به قتلمشارکت در حمله به یک بسیجی به نام آرمان علی‌وردی۲۹محمد پسندیانتهران، اکباتانتجاوز منجر به قتلمشارکت در حمله به یک بسیجی به نام آرمان علی‌وردی۱۴توحید درویشیتظاهرات تبریز۱۴ آبان ۱۴۰۱اعداماز انتخاب وکیل منع شد.۱۵منوچهر مهمان‌نوازتظاهرات تهرانمحاربه (جنگ علیه خدا)مشارکت در ایجاد آتش‌سوزی، اخلال در نظم عمومیمحمدرضا عموزاد۸ آبان ۱۴۰۱اعداماز انتخاب وکیل منع شد.۱۶محسن رضازاده قراقلوتظاهرات تهرانمحاربه (جنگ علیه خدا)مشارکت در ایجاد آتش‌سوزی، تبانی علیه امنیت ملیابوالقاسم صلواتی۷ آبان ۱۴۰۱از انتخاب وکیل منع شد.۱۷سعید شیرازیتظاهرات تهرانمفسد فی الارضتحریک به جرائم علیه امنیت، اخلال در نظم عمومیابوالقاسم صلواتی۷ آبان ۱۴۰۱از انتخاب وکیل منع شد.۱۸سامان یاسین (صیدی)تظاهرات تهرانمحاربه (جنگ علیه خدا)سه بار تیراندازی با اسلحهابوالقاسم صلواتی۷ آبان ۱۴۰۱اعدامکارلوس کاسپر، نماینده پارلمان آلمان در ۹ دسامبر ۲۰۲۲ کفالت سیاسی او را بر عهده گرفت.۱۹ابوالفضل مهری حسین حاجیلوتظاهرات تهرانمقابله با حکومت اسلامیآتش زدنابوالقاسم صلواتی۷ آبان ۱۴۰۱از انتخاب وکیل منع شد.۲۱اکبر غفاریتظاهرات تهرانمحاربه (جنگ علیه خدا)اعدام۳۰پرهام پروریتظاهرات تهرانمحاربه (جنگ علیه خدا)۳۱ابراهیم ریگیزاهدانمحاربه (جنگ علیه خدا)۳۲ابراهیم رحیمیدر لیست عفو بین‌الملل اطلاعات بیشتر لازم است.۳۳عبدالدوستار ذوالفقاریزاهدانمحاربه (جنگ علیه خدا)اطلاعات بیشتر لازم است.۳۴مهسا محمدیسب‌النبی (توهین به پیامبر اسلام)او تنها بر اساس یک توییت متهم شده‌است.۳۵سونیا شریفیآبادانمحاربه (جنگ علیه خدا)اعتراف اجباری با شکنجه کاتیا لیکرت، نماینده پارلمان آلمان، در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۲ از او حمایت کرد۳۶دنا شیبانیشیرازمحاربه (جنگ علیه خدا)تلاش برای بمب‌گذاری در شیرازآزاد شد.اعتراف اجباری با شکنجه کیفرخواست بدون اتهامات افسادفی‌الارض و محاربه صادر شد.۳۷اشراق نجف‌آبادیشیرازمحاربه (جنگ علیه خدا)تلاش برای بمب‌گذاری در شیرازآزاد شد.اعتراف اجباری با شکنجه کیفرخواست بدون اتهامات افسادفی‌الارض و محاربه صادر شد.۳۸محمد خیوهشیرازمحاربه (جنگ علیه خدا)تلاش برای بمب‌گذاری در شیرازآزاد شد.اعتراف اجباری با شکنجه کیفرخواست بدون اتهامات افسادفی‌الارض و محاربه صادر شد.۳۹حسام موسویشیرازمحاربه (جنگ علیه خدا)تلاش برای بمب‌گذاری در شیرازآزاد شد.اعتراف اجباری با شکنجه کیفرخواست بدون اتهامات افسادفی‌الارض و محاربه صادر شد.۴۰امیرارسلان مهدویشیرازمحاربه (جنگ علیه خدا)تلاش برای بمب‌گذاری در شیرازآزاد شد.اعتراف اجباری با شکنجه کیفرخواست بدون اتهامات افسادفی‌الارض و محاربه صادر شد.۴۱توماج صالحیمفسد فی الارضخوانندگیبه حبس تقلیل یافت.یه-وُن ری نماینده پارلمان آلمان در ۹ دسامبر ۲۰۲۲ کفالت سیاسی او را بر عهده گرفت. حکم اعدام وی بعدها به‌دلیل آنچه همکاری مؤثر با مسئولان امنیتی اعلام شد به حبس تقلیل یافت.۴۲شعیب میربلوچ‌زهیدر «جمعه خونین زاهدان» بازداشت شدروشن نیست۴۳سیاوش نوبختبندرعباسبغی جنگ علیه حکومت اسلامی)،ساخت و توزیع سلاح شبه نظامیه کوکتل مولوتوف؛ لیدری و آموزش گروهکهای مبارز؛سید علی تقی‌نیابهمن۱۴۰۱اعدام (حکم غیابی) آزاد شدحکم در دیوان عالی کشور نقض شد. گوشی شاکی را از بین برد و با چاقو او را مجروح کرد.ایمان افشاری۱۲ آبان ۱۴۰۱اعدام حکم در دیوان عالی کشور نقض شد.۲حمید قره‌حسنلودرگیری ۱۴۰۱ کرجمفسد فی الارضاعتراضات ۱۴۰۱ کرجموسی آصف‌الحسینی۹ آذر ۱۴۰۱اعدامحکم در دیوان عالی کشور نقض شد۳حسین محمدیاعدامحکم در دیوان عالی کشور نقض شد.۴رضا آریااعدامحکم در دیوان عالی کشور نقض شد.۵سهند نورمحمدزادهتظاهرات تهرانمحاربه (جنگ علیه خدا) یک بزرگراه در تهران را مسدود کردند و سطل زباله‌ها را به آتش کشیدند.۱۵ مهر ۱۴۰۱اعدامحکم در دیوان عالی کشور نقض شد واکنش‌ها سازمان عفو بین‌الملل در ۱۸ بهمن با انتشار فراخوان اقدام فوری برای ۱۴ معترض بازداشت‌شده به نام‌های عرشیا تکدستان، جواد روحی، ابراهیم نارویی، کامبیز خروت، مجید کاظمی، منوچهر مهمان‌نواز، منصور دهمرده، مهدی بهمن، محمد بروغنی، مهدی محمدی‌فرد، محمد قبادلو، صالح میرهاشمی، سعید یعقوبی و شعیب میربلوچ‌زهی ریگی - که در معرض اعدام هستند - هشدار داد. او گفت «حق حیات در جاهایی که مجازات اعدام همچنان اجرا می‌شود، مانند این روزها در ایران، در پی اعتراضات اخیر که خواستار احترام بیشتر به کرامت زنان هستند، در خطر است.» آنالینا بربوک، وزیر خارجه آلمان پس از اجرای حکم اعدام محمدمهدی کرمی و سید محمد حسینی سفیر ایران در آلمان را فراخواند. او همچنین گفت «رژیمی که جوانان را برای ارعاب مردم خود به قتل می‌رساند آینده‌ای ندارد.» همچنین اشتفن هبزترایت یکی از سخنگویان وزارت خارجه آلمان هم گفت ما می‌خواهیم به حکومت ایران نشان دهیم که «اقداماتش هزینه دارد.» اولاف شولتس، صدراعظم آلمان نیز به شدت اعدام‌ها را محکوم کرد. فولکر تورک، کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای با اشاره به اینکه اعدام‌ها توسط جمهوری اسلامی ناقض قوانین بین‌المللی حقوق بشری است، گفت تنبیه کسانی که حقوق اساسی خود نظیر سازماندهی تظاهرات را انجام داده‌اند به مثابه «قتل حکومتی» است. این سازمان همچنین گفت «نفرت‌انگیز است که مقام‌های ایرانی در حالی که در تلاش هستند با ایجاد رعب و وحشت، قدرت را حفظ کنند، به قتل‌های حکومتی ادامه می‌دهند.» بیش از ۷۰۰ نویسنده، هنرمند و استاد دانشگاه در ۲۲ دی ۱۴۰۱ در بیانیه‌ای اعدام معترضان در ایران را «قتل حکومتی» توصیف کردند. | ## جمع‌بندی | در این بیانیه همچنین نوشته شده «از نظر ما، جمهوری اسلامی که خیز بلندی برای دریغِ حق زندگی از مخالفان خود برداشته، تنها در صورتی شهامت تداوم اجرای این احکام اعدام را خواهد داشت که هیچ ترسی از بابت تحمیل هزینهٔ جدی از طرف نهادهای بین‌المللیِ مسئول احساس نکند.» شخصیت‌های مختلفی همچون شهرنوش پارسی‌پور، ناصر تقوایی، فرامرز اصلانی، عبدالرضا کاهانی، حمید دباشی، هوشنگ توزیع، فریدون فرح‌اندوز، شهره، رعنا منصور، فرزان سجودی، محمد یعقوبی، کامران ملک‌مطیعی، پرستو صالحی، مرضیه وفامهر و مهناز محمدی از امضا کنندگان این بیانیه بوده‌اند.