موضوع مقاله: نقاشی هندی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نقاشی هندی | مقدمه: نقاشی هندی دارای سنت و تاریخ بسیار طولانی در میان هنر هندی‌ها است؛ با این حال، به دلیل شرایط آب و هوایی هندوستان، نمونه‌های اولیه کمی از نقاشی‌های این تمدن باقی مانده‌است.Blurton, 193 اولین نقاشی‌های هندی، نقاشی‌های صخره‌نگاره‌های دوران ماقبل تاریخ بودند، مانند سنگ نگاره‌هایی که در پناهگاه‌های صخره‌ای بهیمبتکا کشف شده‌است. | ## بخش 1: نقاشی هندی | برخی از نقاشی‌های صخره‌ای عصر حجر که در میان پناهگاه‌های صخره‌ای بهیمبتکا یافت شده‌اند، تقریباً ۱۰۰۰۰ سال قدمت دارند. در ادبیات باستانی ادیان هندو و بودایی به کاخ‌ها و دیگر ساختمان‌های تزئین‌شده با نقاشی (چیترا) اشاره شده‌است،Wall painting اما نقاشی‌های غارهای آجانتا از معدود موارد باقی مانده‌اند و مهم‌ترین آثار باستانی هندوستان به‌شمار می‌روند. احتمالاً در این دوره نقاشی‌هایی با مقیاس کوچک‌تر در نسخه‌های خطی نیز انجام می‌شد، اگرچه اولین آثار باقی‌مانده مربوط به دوره قرون وسطی است.Blurton, 193 سبک جدیدی در عصر گورکانیان به عنوان تلفیقی از مینیاتور ایرانی با سنت‌های قدیمی‌تر هند پدیدار شد و از قرن هفدهم میلادی این سبک در سراسر دربارهای دودمان‌های هندی، از مذاهب مختلف، ترویج یافت و هر یک از این دربارها سبک محلی مخصوص خودشان را توسعه دادند. واپسین این سبک‌ها نقاشی‌های کمپانی است که برای مشتریان بریتانیایی تحت حکومت راج بریتانیا ایجاد شد و از قرن نوزدهم در مدارس هنری و در راستای سیاست‌های غربی توسعه یافت. این مسیر منجر به نقاشی مدرن هندی شد که به‌طور فزاینده ای به ریشه‌های هندی وفادار است. نقاشی‌های هندی را می‌توان به دسته‌های نقاشی‌های دیواری، نگارگری‌ها و نقاشی روی پارچه تقسیم کرد. نقاشی‌های دیواری (مورال) آثار بزرگی هستند که روی دیوارهای سازه‌ها ترسیم می‌شدند، مانند غارهای آجانتا و معبد کایلشنات. نقاشی‌های مینیاتوری در مقیاس بسیار کوچک‌تری، درون کتاب یا گلشن (آلبوم) نقاشی می‌شدند و بر روی مواد فاسد شدنی مانند کاغذ و پارچه شکل می‌گرفتند. آثاری از نقاشی‌های دیواری، با تکنیک‌های فرسکو، در تعدادی از مکان‌ها با معماری صخره‌ای هندی باقی مانده‌است که حداقل به ۲۰۰۰ سال قبل بازمی‌گردد، اما بقایای قرن اول و پنجم میلادی در غارهای آجانتا مهم‌ترین آنها هستند.Harle, 355–361; Wall painting نقاشی‌های روی پارچه در زمینه‌ای محبوب‌تر، بیشتر به صورت هنر محلی ترسیم می‌شدند، برای مثال خوانندگان دوره‌گرد شعرهای حماسی، مانند بوپاهای راجستان و چیتراکاتی در جاهای دیگر، چنین نقاشی‌هایی می‌کشیدند تا به زائران اماکن مقدس به عنوان سوغاتی بفروشند. تعداد بسیار کمی از این طیف از آثار به بیشتر از ۲۰۰ سال قدمت می‌رسند، اما به نظر می‌رسد که این سنت بسیار قدیمی‌تر باشد. برخی از سنت‌های منطقه‌ای اینچنینی هنوز در حال تولید آثار هستند.Blurton, 201–203, 209–210, 221–222 تاریخچه نقاشی هند هنر صخره ای ماقبل تاریخ نقاشی‌های پیش از تاریخ عموماً بر روی صخره‌ها کشیده می‌شدند و به این حکاکی‌ها سنگ‌نگاره می‌گویند. این نقاشی‌ها عموماً حیواناتی اعم از گاومیش کوهان‌دار، خرس، ببر و غیره را به تصویر می‌کشند قدیمی‌ترین نقاشی‌های هندی سنگ‌نگاره مربوط به حدود ۳۰۰۰۰ سال پیش است که در غارهای بهیمبتکا وجود دارد. تاریخ نقاشی‌های دیواری هند در دوران باستان و اوایل قرون وسطی، از قرن دوم قبل از میلاد تا قرن هشتم الی دهم پس از میلاد، امتداد دارد. بیش از ۲۰ مکان در سرزمین هند هست که نقاشی‌های دیواری مربوط به این دوره، عمدتاً درون غارهای طبیعی و اتاق‌های سنگ‌تراشی شده، دارند. اینها شامل غارهای آجانتا، باغ، سیتاناواسال، آرممالای (تامیل نادو)، معبد کایلاساناتا در غارهای الورا، رامگار و سیتابینجی هستند. نقاشی‌های دیواری این دوره عمدتاً مضامین مذهبی ادیان بودایی، جین و هندو را به تصویر می‌کشیدند. اگرچه مکان‌هایی نیز وجود دارد که نقاشی‌های سکولار و غیرمذهبی در آن‌ها مشاهده می‌شود. همچون قدیمی‌ترین غار نقاشی شده و تئاتر شناخته شده در چاتیسگر - جوگیمارا و سیتابنگا - که مربوط به قرن سوم تا یکم قبل از میلاد است. نقاشی‌های مینیاتوری قبل از قرن یازدهم آثار اولیه نقاشی‌های هندی که قابل حمل باشند، اکثراً از نوع مینیاتورهایی بودند که بر اساس متون کشیده می‌شدند و برخی نقاشی‌ها بر روی اشیائی مثل جعبه هم موجودست. شرق هند در شرق هند، مراکز اصلی فعالیت‌های هنری و فکری دین بودایی نالاندا، اودانتاپوری، ویکرامشیلا و سومارپورا واقع در پادشاهی پالا (بنگال و بیهار امروزی) بودند. این مینیاتورها که خدایان بودایی و صحنه‌هایی از زندگی بودا را به تصویر می‌کشند روی نسخه‌های خطی از جنس برگ خرما (حدود ۲٫۲۵ در ۳). قدیمی‌ترین مینیاتورهای موجود در نسخه خطی فراسوی زندگی به تاریخ ششمین سال سلطنت ماهیپالا (حدود ۹۹۳ میلادی) ثبت شده‌است که در حال حاضر در اختیار انجمن آسیایی در کلکته است. تأثیر نقاشی‌های شرق هند را می‌توان در معابد مختلف بودایی در باگان، میانمار، به ویژه معبد آبیاداد که به نام همسر ملکه میانمار، احداث شده، و معبد گوبیامگی مشاهده کرد. تأثیر نقاشی‌های شرق هند را می‌توان به وضوح در نقاشی‌های تانگکای تبتی هم مشاهده کرد. غرب هند نسخه‌های خطی مصور باقی‌مانده از هند غربی، عمدتاً در گجرات از حدود قرن یازدهم میلادی شروع می‌شوند، اما اکثر این آثار متعلق به پس از قرن سیزدهم هستند. در قرن پانزدهم، آنها با استفاده زیاد از طلا، به‌طور فزاینده‌ای زینتی شدند.Rowland, 341–343 متن دستنویسی که بیش از دیگر کتاب‌ها مصور شده، کالپا سوترا است که شامل زندگینامه تیرتانکاراها، به ویژه پرشواناتا و ماهاویرا، است. تصاویر این کتب به شکل پانل‌های مربعی هستند که در متن، با «طراحی سیمی» و «رنگ درخشان و حتی جواهری» تجمل یافته‌اند. فیگورها همیشه در نمای سه‌چهارم دیده می‌شوند و با «بینی‌های بلند نوک تیز و چشم‌های بیرون زده» متمایز هستند. ۱۶۳۵ میلادی نقاشی مغول (گورکانی) نقاشی گورکانی سبکی از نقاشی هندی است که عموماً محدود به تصویرسازی روی کتاب است و در غالب مینیاتور انجام می‌شود و در دوره امپراتوری گورکانیان بین قرن‌های ۱۶ و ۱۹ میلادی ظهور کرد و توسعه یافت. سبک گورکانی به شدت تحت تأثیر مینیاتورهای ایرانی قرار دارد و به نوبه خود بر چندین سبک هندی از جمله سبک‌های نقاشی راجپوت، پاهاری و دکن تأثیر گذاشت. از آنجا که پادشاهان گورکانی به دنبال ثبت بصری اعمال خود به عنوان شکارچی و فاتح بودند، هنرمندانی که نزدشان بودند، در سفرهای نظامی یا مأموریت‌های دولتی شاه را همراهی می‌کردند، تا بتوانند مهارت شاه را در شکار، جنگ، شادی و… به تصویر بکشند. پس از این که قدرت سیاسی اکبر بزرگ تثبیت شد، پایتخت جدیدی در فاتح پور سیکری ساخت و در آنجا هنرمندانی از هند و ایران را گرد آورد. | ## بخش 2: نقاشی هندی | او اولین پادشاهی بود که در هند کارگاه نقاشی تأسیس کرد و تحت نظر دو هنرمند چیره‌دست ایرانی به نام‌های میر سیدعلی و عبدالصمد، آن را گسترش داد. پیش از این، هر دوی آنها تحت حمایت همایون شاه در کابل خدمت کرده بودند و هنگامی که همایون در سال ۱۵۵۵ تاج و تخت خود را بازپس گرفت، او را تا هند همراهی کردند. در زمان اکبر بیش از صد نقاش به کار گرفته شدند که بیشتر آنها اهل گجرات، گوالیور و کشمیر بودند و مکتب نقاشی جدیدی را به وجود آوردند که عموماً به نام مکتب نگارگری مُغُل یا گورکانی شناخته می‌شود. طوطی نامه یک اثر اولیه گورکانی است که اواسط قرن شانزدهم مصور شد و شباهت‌های آن به‌ویژه در چهره‌های زنان با مکتب بومی غرب هند قابل مقایسه است. در حالی که برخی این را مرحله گذار می‌دانند که در آن ویژگی‌های سبکی مدارس بومی هند و سبک ایرانی با هم ترکیب می‌شود، برخی دیگر این را اثر هنرمندانی می‌دانند که در مکتب غرب هند آموزش دیده‌اند و در کارگاه‌های نقاشی اکبر برای تولید آثار هنری خود احتمالاً زیر نظر اساتید ایرانی مشغول به کار شدند. یکی دیگر از تولیدات اولیه آن مکتب نقاشی مینیاتور، نسخه خطی حمزه نامه اکبر بود که به گفته بدائونی (مورخ درباری) تولید آن در سال ۱۵۶۷ آغاز شد و در سال ۱۵۸۲ تکمیل یافت. حمزه نامه روایت حماسی فارسی امیر حمزه، عموی پیامبر، است که توسط میر سید علی به تصویر کشیده شد. تابلوهای حمزه‌نامه اکبر در ابعاد بزرگ ۲۷*۲۰ و روی پارچه کشیده شده‌اند و به سبک نگارگری صفوی هستند. صخره‌های صورتی و فرسایش یافته و پوشش گیاهی، چنار و درختان شکوفه آلو و هلو یادآور نقاشی‌های ایرانی هستند. این تفاوت یا به دلیل مجموعه متفاوتی از هنرمندانی بود که به سبک ایرانی آموزش دیده بودند یا به دلیل تغییر آگاهانه به روش آزمون و خطا بوده، به هر صورت، نقاشی گورکانی به سرعت به سبکی روان‌تر و طبیعت‌گرایانه تغییر ماهیت داد که متفاوت از فیگورهای زُمُخت پیشین بود. استاد منصور، ابوالحسن و بشنداس بااستعدادترین نقاشان پرتره در دوران جهانگیر بودند. به دلیل عدم حمایت، هنرمندان به دکن و دربار هندو راجپوتانا مهاجرت کردند و به ایجاد سبک‌های مختص این مراکز همت گذاشتند. نقاشی دکن پیوند= بُراق که در موزه ملی دهلی نو نگهداری می‌شود، ترسیم در حیدرآباد، ح ۱۷۷۰–۷۵ میلادی. ۱۸۲۰ نقاشی دکن در منطقه دکن در مرکز هند توسط دودمان‌های مسلمان سلاطین دکن که پس از فروپاشی سلطنت بهمنی در سال ۱۵۲۰ میلادی پدید آمدند، رونق گرفت. دودمان‌های دکنی عادلشاهیان در بیجاپور و قطبشاهیان در گلکندا و نظامشاهیان در احمدنگار و بریدشاهیان در بیدار و عمادشاهیان در برار بودند. در مقایسه با نقاشی‌های اولیه گورکانیان مغل، که معاصر با همین دکنی‌ها در شمال هند به کار خود ادامه می‌دادند،Craven, 216 نقاشی دکن از نظر «درخشندگی رنگ، پیچیدگی و ترکیب‌بندی هنرمندانه، و فضای کلی تزئینات انحطاط‌پذیر» فراتر می‌رود.Harle, 400 تفاوت‌های دیگری وجود دارد؛ مثلاً نقاشی چهره‌ها به اندازه قبل ماهرانه نیست و در نمای سه چهارم است و دیگر مانند گورکانیان نیم‌رخ نیست. همچنین «زنان بلندقد با سرهای کوچک» که ساری می‌پوشند، در این تصاویر فراوان هستند. پرتره‌های سلطنتی زیادی وجود دارد، اگرچه آنها فاقد تشابه دقیق به سبک گورکانی‌اند. ساختمان‌ها به شکل پس‌زمینه‌هایی بدون عمق و مسطح به تصویر کشیده شدند.Harle, 400–403 (quoted); Craven 216–217 به نظر می‌رسد نقاشی‌های راگامالا یک نوآوری بزرگ در نگارگری دکن بوده؛ در این سبک اشکال مختلف موسیقی راگا را به تصویر می‌کشیدند. در کنار پرتره‌ها و تصویرسازی‌های معمول آثار ادبی، گاهی تواریخ‌های مصور مانند توزک آصفیه نیز وجود دارد. یک تخصص دیگر نقاشان دکن ترسیم حیوانات ترکیبی بود، به شکلی که درون حیوانی بزرگ، چندین جانور کوچکتر کشیده می‌شد. این دو، از نظر سبکی مشابه بودند و به سبک تصویرسازی در متون قرن ۱۴ تا ۱۵ گجرات ارتباط داشتند. چشمان درشت مشابه، هیکل‌های سفت، باسن و سینه‌های بیرون زده یکی از ویژگی‌های پیوند دهنده این سبک نگاره‌ها بود. گروه نقاشی‌های کُلَه‌دار یکی از بهترین آثار متعلق به مکتب غرب هند در این دوران است. این نقاشی‌های گروهی که در اوایل قرن شانزدهم کشیده شد، با مردانی مشخص می‌شد که کلاه مخروطی بر سر داشتند که روی آن عمامه می‌گذاشتند. گروه نقاشی‌های کله‌دار شامل چاوراپانچاسیکا – «پنجاه آیه دزد» اثر بیلهان، گیتا گوویندا، باگاواتا پورانا و راگامالا بود. میانه تا اواخر قرن شانزدهم، تحت تأثیر فتوحات اسلامی و نفوذ آسیای مرکزی، بازنمایی هنری در هند آغاز شد. استفاده از ورق طلا و آبی فیروزه‌ای برگرفته از لاجورد وارداتی نیشابور، دو تأثیر ایرانی در نقاشی هندی بود که طرفدار داشت. چندین سبک مختلف از نقاشی راجپوت از اواخر قرن شانزدهم بدین سو، در دربار هندو مذهب راجپوتانا توسعه یافتند. نقاشی‌های راجپوت تعدادی از موضوعات و رویدادهای حماسی مانند رامایانا و مهابهاراتا، زندگی کریشنا، مناظر زیبا و انسان‌ها را به تصویر می‌کشند. بسیاری از مینیاتورها در واقع صفحاتی از گلشن‌ها (آلبوم‌های نقاشی) بودند، اما کتاب‌های مصور نیز وجود داشتند و در همان زمان نقاشی‌های دیواری روی دیوارهای کاخ‌ها، قلعه‌ها و حویلی‌ها وجود داشت. این امر به ویژه در منطقه شخاواتی مرسوم بود زیرا بازرگانان مرواری که عمدتاً در شهرهای بزرگ فعال بودند، برای رنگ‌آمیزی نمای بیرونی خانه‌هایشان رقابت می‌کردند. | ## بخش 3: نقاشی هندی | نقاشی راجپوت از چهار گروه اصلی تشکیل شده‌است: مکتب مِوار که شامل سبک‌های نقاشی چاوند، ناثدورا، دوگاره، اودایپور و سوار است. مکتب مَروار شامل سبک نقاشی کیشانگره، بیکانر از سبک‌های بیکانر، جودپور، ناگور، پالی و غانرائو است. مکتب هادوتی با سبک‌های کوتا، بوندی و جالاوار و مکتب دوندار کهربا، جیپور، نقاشی شخاواتی و سبک‌های نقاشی یونیارا. نقاشی پاهاری شمالی‌ترین گسترش سبک راجپوت است، اما معمولاً به‌طور جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرد. نقاشی پاهاری سبک پاهاری که همچنین به عنوان سبک تپه‌های پنجاب شناخته می‌شود که در طول قرن‌های ۱۷ تا ۱۹ از جامو تا آلمورا و گرهوال در هیمالیای جنوبی از طریق هیماچال پرادش گسترش یافته و شکوفا شد. هر کدام از این ژانرها تغییرات شدیدی را در سبک خود ایجاد کردند، از نقاشی باسوهلی در جامو و کشمیر، تا نقاشی‌های ظریف و غنایی کانگرا، که مترادف با سبک قبل از توسعه سایر مکاتب نقاشی شدند.Behrendt, Kurt. مالوا و جانپور نقاشی میسور نقاشی میسور شکل مهمی از نقاشی کلاسیک جنوب هند است که در شهر میسور در کارناتاکا سرچشمه گرفته‌است. در دوران مدرن، این نقاشی‌ها به یک سوغات مورد توجه در جشن‌های جنوب هند تبدیل شده‌اند. نقاشی تَنجور شکل مهمی از نقاشی کلاسیک جنوب هند و بومی شهر تنجور در تامیل نادو است. شکل هنری این سبک به اوایل قرن نهم بازمی‌گردد، دوره ای که تحت سلطه حاکمان چولا هنر و ادبیات منطقه برانگیخته شد. در دوران مدرن، این نقاشی‌ها به یک سوغات مورد توجه در جشن‌های جنوب هند تبدیل شده‌اند. پاتاچیترا پاتاچیترا به نقاشی کلاسیک اودیشا و بنگال غربی، در منطقه شرقی هند اشاره دارد. پاتاچیترای بنگال به جنبه‌های مختلفی مانند دورگا پات، چالچیترا، پاتاچیترا قبیله‌ای، مدینی‌پور پاتاچیترا، کالیغات پاتاچیترا و غیره تقسیم می‌شود موضوع کتاب پاتاچیترای بنگال بیشتر داستان‌های اسطوره ای، مذهبی، افسانه‌های عامیانه و اجتماعی است. سبک کمپانی با شروع حکومت کمپانی در هند در قرن ۱۸، تعداد زیادی از اروپایی‌ها به هند مهاجرت کردند. این سبک عناصر سنتی راجپوت و نقاشی گورکانی را با رویکرد غربی تر پرسپکتیو، حجم و رکود ترکیب کرد. در آغاز قرن هجدهم، نقاشی رنگ روغن و سه‌پایه در هند آغاز شد، که بسیاری از هنرمندان اروپایی مانند زوفانی، کتل، هاجز، توماس و ویلیام دانیل، جاشوا رینولدز ، امیلی ادن و جورج چینری را دید که در جستجوی شهرت و ثروت به هند آمدند. این نقاشان با هدف بهره‌مندی از حمایت‌های دولتی که در مستعمره هند ارائه می‌شد، به این منطقه آمدند و سبک خود را بدین طریق به نقاشان بومی منتقل کردند.R. اولین مدارس هنری رسمی در هند، یعنی کالج دولتی هنرهای زیبا در مدرس (۱۸۵۰)، دانشکده دولتی هنر و صنایع دستی در کلکته (۱۸۵۴) و مدرسه هنر سر جی جی در بمبئی (۱۸۵۷) تأسیس شدند. او از سنت‌ها و تکنیک‌های غربی از جمله رنگ‌روغن و نقاشی سه‌لتی استفاده می‌کرد و موضوعاتش کاملاً هندی بودند، مانند خدایان هندو و قسمت‌هایی از حماسه‌ها و پوراناها. به گفته سیوا کومار، در قرن نوزدهم سبک‌های غرب‌زده جای خود را به غرب‌زدایی دادند زیرا جامعه دیگر خواهان غربی شدن نبود و به استقلال می‌اندیشید.R. هنرمند برجسته آن زمان، آباندرانات تاگور (۱۸۷۱–۱۹۵۱)، هم از رئالیسم تحت تأثیر غرب و هم از عناصر آسیایی استفاده کرده که او را به مدرنیسم اولیه نزدیک کرد. واکنش به نفوذ غرب منجر به احیای هنر تاریخی و ملی گرایانه هند شد که به عنوان مکتب هنر بنگال نامیده می‌شود، که از میراث فرهنگی غنی هند نشات می‌گرفت. مکتب بنگال مدرسه هنر بنگال یک سبک هنری تأثیرگذار ارائه کرد که در هند دوران راج بریتانیا در اوایل قرن بیستم شکوفا شد. این سبک همگام با ناسیونالیسم هند بود لیکن توسط بسیاری از مدیران هنری بریتانیایی ترویج و حمایت شد. مکتب بنگال به‌عنوان یک جنبش آوانگارد و ناسیونالیستی به وجود آمد که در برابر سبک‌های هنری آکادمیک که قبلاً در هند ترویج می‌شدند. به دنبال نفوذ گسترده افکار معنوی هند در غرب، معلم هنر بریتانیایی ارنست بینفیلد هاول تلاش کرد تا با تشویق دانش آموزان به تقلید از مینیاتورهای گورکانی، روش تدریس در مدرسه هنر کلکته را اصلاح کند. این امر باعث جنجال گسترده‌ای شد و منجر به اعتصاب دانشجویان و شکایت مطبوعات محلی، از جمله ملی‌گرایان شد که آن را یک حرکت واپس‌گرایانه می‌دانستند. تاگور جوان تعدادی از آثار متأثر از هنر گورکانی را نقاشی کرد، سبکی که او و هاول معتقد بودند، برخلاف «ماتریالیسم» غرب، بیانگر خصوصیات معنوی متمایز هند است. شناخته‌شده‌ترین نقاشی او، بهارات ماتا (مادر هند)، زنی جوان را به تصویر می‌کشد که با چهار بازو به شیوه خدایان هندو به تصویر کشیده شده و اشیایی که نماد آرمان‌های ملی هند هستند را در دست دارد. تاگور بعدها تلاش کرد تا به عنوان بخشی از آرزوی ساختن یک مدل پان آسیایی از هنر، پیوندهایی با هنرمندان خاور دور ایجاد کند. | ## جمع‌بندی | تأثیر مکتب بنگال بر صحنه هنر هند به تدریج با گسترش اندیشه‌های مدرنیستی پس از استقلال کاهش یافت.