موضوع مقاله: اقرث | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اقرث | مقدمه: اقرث ( یا إقرث؛ گاه به‌صورت یا لاتین‌نویسی می‌شود) روستایی مسیحی فلسطینی بود که در ۲۵ کیلومتری شمال شرقی عکا در جلیل غربی جای داشت. | ## بخش 1: اقرث | در اکتبر ۱۹۴۸ ساکنان عرب فلسطینی روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین توسط نیروهای صهیونیستی اخراج شدند و سرزمین آن بخشی از دولت تازه‌تأسیس اسرائیل گردید. همه ساکنان مسیحی آن ناگزیر به لبنان یا روستای اسرائیلی رامه گریختند و با وجود وعدهٔ بازگشت ظرف دو هفته، هرگز اجازهٔ بازگشت نیافتند و ارتش اسرائیل روستا را ویران کرد. در سال ۱۹۵۱ دادگاه عالی اسرائیل به‌نفع ساکنان سابق رأی داد و بازگشت آنان را مجاز شمرد؛ اما پیش از آنکه بتوانند بازگردند، نیروهای دفاعی اسرائیل روستا را در روز کریسمس ۱۹۵۱ با مواد منفجره ویران کرد. بازماندگان روستا پایگاهی در کلیسای روستا برپا داشته‌اند و مردگان خود را در گورستان آن به خاک می‌سپارند. هرگونه تلاش برای کشت زمین‌های روستا توسط سازمان زمین‌های اسرائیل ریشه‌کن می‌شود. پیشینه دوران باستان: بقایای باستان‌شناختی کنعانیان مجسمه‌ای از خدای ملقارت صور را در این روستا برپا کرده بودند. منطقهٔ روستا دربردارندهٔ کف‌های موزاییکی، بقایای کارگاه شراب‌سازی، گورهای تراشیده در صخره، آب‌انبارها و ابزارهای گرانیتی است و چندین محوطهٔ باستان‌شناختی در پیرامون آن وجود دارد. اقرث با «یوقِرِت» یا «یوکِرِت» روستای یهودی‌نشینی که در تلمود ذکر شده و زادگاه یوسی یوقرتی بود، یکسان دانسته شده‌است (تلمود بابلی، رسالهٔ تعنیت، ۲۳ب). دوران عثمانی اقرث در سال ۱۵۱۷ همراه با سراسر سرزمین فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در دفترهای مالیاتی ۱۵۹۶ به‌عنوان روستایی در ناحیهٔ عکا زیر لوای صفد ثبت شده‌است که ۳۷۴ تن جمعیت داشته و اقتصادش بر بزداری، زنبورداری و کشاورزی متکی بوده‌است. در سال ۱۸۷۵ ویکتور گِرَن از روستا دیدن کرد و آن را «بسیار بزرگ» و مسکون از مارونیان و مسیحیان ارتدکس یونانی توصیف کرد. در سال ۱۸۸۱ بررسی فلسطین غربی متعلق به صندوق اکتشاف فلسطین روستا را «آکریث» نامید و آن را روستایی سنگی بر فراز یک تل، دارای زمین‌های زراعی با درختان انجیر و زیتون، یک نمازخانهٔ نوساخت برای ۱۰۰ ساکن مسیحی و آب‌رسانی از سه چشمه و حدود دوازده آب‌انبار تراشیده در صخره وصف کرد. دوران قیمومت بریتانیا اقرث مانند برخی روستاهای دیگر منطقه از طریق جادهٔ فرعی به تربیخا و از آنجا به بزرگراه ساحلی عکا–رأس‌الناقوره متصل بود. مساحت کل زمین‌های روستا ۲۴٬۷۲۲ دونوم بود که ۴۵۸ دونوم آن باغ و زمین آبی، ۱٬۰۸۸ دونوم زمین زراعی غلات و ۶۸ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود. هنگام تخلیهٔ اجباری در نوامبر ۱۹۴۸، ۴۹۱ تن در اقرث ساکن بودند که ۴۳۲ تن از آنان مِلکی (کاتولیک یونانی) از پیروان کلیسای کاتولیک یونانی پادشاهی بودند. بخش کوچکی از ۵۹ مسلمان روستا خانه‌هایی در اقرث اجاره می‌کردند و بقیه در محلهٔ اِش‌شَفایا خانه ساخته بودند. | ## بخش 2: اقرث | تنها بخشی از زمین‌های روستا زیر کشت بود و بقیه پوشیده از درختان بلوط، برگ بو و خرنوب بود. تا سال ۱۹۴۸ روستا نزدیک به ۶۰۰ دونوم (۶۰۰٬۰۰۰ متر مربع) ملک خصوصی با باغ‌های انجیر داشت. روستا یک مدرسهٔ ابتدایی خصوصی وابسته به اسقف‌نشین ملکی و یک کلیسای بزرگ ملکی داشت. دو چشمهٔ طبیعی، چاه‌های متعدد و حوض بزرگی برای گردآوری آب باران نیز در روستا بود. اقرث و شماری از روستاهای دیگر منطقه به‌زودی مشمول سیاست «نوار مرزی بدون عرب» شدند. شش روز پس از تسلیم، در ۵ نوامبر ۱۹۴۸ ارتش اسرائیل به ساکنان فرمان داد روستا را ترک کنند و قول داد پس از پایان عملیات نظامی ظرف دو هفته بازگردانده خواهند شد. برخی به لبنان گریختند و ارتش اکثریت را با کامیون به رامه، شهرکی میان عکا و صفد، برد. به گفتهٔ مورخ اسرائیلی بنی موریس، ساکنان اقرث همراه با ساکنان کفر برعم، نبی روبین و تربیخا در نوامبر ۱۹۴۸ مستقیماً توسط ارتش اسرائیل اخراج شدند «بدون آگاهی، بحث یا تأیید هیئت وزیران — هرچند ناگزیر تأیید پسینی هیئت وزیران را به‌دنبال داشت.» در حالی که برخی از ساکنان سابق اقرث پناهندگان فلسطینی در لبنان شدند، بیشتر آنان فلسطینیان آوارهٔ داخلی و در عین حال شهروندان اسرائیل هستند. اسرائیل؛ مبارزه برای بازگشت حکم دادگاه عالی ۱۹۵۱ در سال ۱۹۵۱ محمد نمر الهواری نخستین اقدام حقوقی علیه اسرائیل را در موضوع بازگشت ساکنان به خانه‌هایشان به نمایندگی از ۵ مرد اقرثی و شهروند اسرائیل مطرح کرد. در ۳۱ ژوئیه ۱۹۵۱ دادگاه‌های اسرائیلی حق ساکنان بر زمین و بازگشت به آن را به رسمیت شناختند و اعلام کردند که زمین رها نشده و نمی‌تواند زیر نظر «متولی اموال غایبان» قرار گیرد. در ژوئیه ۱۹۵۱ ساکنان اقرث پرونده‌شان را به دادگاه عالی اسرائیل بردند و دادگاه به‌نفع حق بازگشت آنان رأی داد، «مادام که فرمان اضطراری» علیه آن صادر نشده باشد. ویرانی اقرث توسط ارتش دو ماه پس از رأی دادگاه عالی به‌نفع ساکنان اقرث، در روز کریسمس ۱۹۵۱ (۲۵ دسامبر) نیروهای دفاعی اسرائیل روستا را از جمله خانه‌ها و کلیساها ویران کرد. بنا بر گزارش نشریهٔ ، سربازان اسرائیلی مختار اقرث را به بالای تپه‌ای نزدیک بردند و وادارش کردند تماشا کند که نیروهای ارتش خانه‌های روستا را یک‌به‌یک منفجر می‌کنند. حکم ۱۹۵۲ و مصادرهٔ زمین در سومین حکم خود در فوریهٔ ۱۹۵۲ دادگاه ساکنان را به‌خاطر اتکا به وعده‌های فرماندار نظامی جلیل به‌جای بهره‌گیری از چارهٔ قانونی که دادگاه در حکم نخست فراهم کرده بود سرزنش کرد. در سال ۱۹۵۵ حدود ۱۶٬۰۰۰ دونوم از زمین‌های اقرث برای ایجاد شهرک‌های یهودی مصادره شد. زهاوا گالون این مصادره را با «ادعای چندش‌آور اینکه دو سال است کسی در آنجا زندگی نمی‌کند» توجیه‌شده دانست. | ## بخش 3: اقرث | تلاش‌های بازگشت: دهه‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۰ در دهه ۱۹۷۰ ساکنان اقرث طی شش سال مجموعه‌ای از تحصن‌ها را در کلیسای سابق روستا برگزار کردند و پروندهٔ اقرث (و کفر برعم) بارها در رسانه‌های اسرائیلی پوشش داده شد. چهره‌های برجستهٔ فرهنگی و هنری اسرائیل از جنبش بازگرداندن ساکنان اقرث پشتیبانی کردند و همدلی عمومی با آنان گسترده بود. با آنکه مقامات اسرائیلی حق بازگشت ساکنان را اصولاً به رسمیت شناختند، از اجرای آن سرباز زدند. گلدا مئیر نخست‌وزیر وقت اسرائیل در سال ۱۹۷۲ گفت: مرون بنونیستی در سال ۲۰۰۰ خاطرنشان کرد که استدلال شده‌است ساکنان اقرث و برعم تنها «غایبان حاضر» اسرائیل نیستند و از همین رو به رسمیت شناختن حق بازگشت آنان «سابقهٔ خطرناکی» تلقی می‌شود که دیگر آوارگان نیز به آن استناد خواهند کرد. در سال ۲۰۰۳ شماری از ساکنان اقرث بار دیگر به دادگاه عالی دادخواست دادند اما دادگاه درخواست آنان را رد کرد. از ۲۰۱۰ تاکنون در اوت ۲۰۱۲ تظاهرات بزرگی در حیفا برگزار شد و خواستار اعطای حق بازگشت به بازماندگان ساکنان اقرث و کفر برعم گردید. در همان سال گروهی از جوانان روستا تصمیم گرفتند در روستا بمانند و زندگی عادی را از سر بگیرند؛ این اقدام در اعتراض به بی‌اعتنایی مداوم دولت اسرائیل به پروندهٔ آنان صورت گرفت. در سال ۲۰۱۳ جدعون لوی و الکس لواک گزارش دادند که «پناهجویان نسل سوم — ۱۵ جوان — پایگاهی در کلیسای روستا برپا کرده‌اند و بیش از یک سال است بی‌سروصدا در آنجا زندگی می‌کنند.» پیش از سفر پاپ فرانسیس به منطقه در ۲۰۱۴ ساکنان اقرث نامه‌ای به او نوشتند و خواستند بر اسرائیل فشار بیاورد تا اجازهٔ بازگشت آنان را صادر کند. هم‌زمان بازرسان سازمان زمین‌های اسرائیل درختان تازه‌کاشته‌شده را ریشه‌کن و تجهیزات ساکنان مقیم اقرث را مصادره کردند. در آوریل ۲۰۱۵ بزرگان اقرث به‌همراه نسل جوان‌تر در کلیسای قدیمی مریم مقدس برای مراسم دوشنبهٔ عید پاک گرد آمدند. ایمن عوده نمایندهٔ کنِست و از حامیان دیرینهٔ ساکنان گفت وقت آن رسیده که پرونده را از روستا بیرون برد: «ما به تظاهرات در میدان‌های عمومی و جلوی کنست نیاز داریم.» اقرث در بستر درگیری عرب و اسرائیل کشتار مونیخ ۱۹۷۲ نام عملیاتی کشتار ورزشکاران اسرائیلی در المپیک مونیخ ۱۹۷۲ از سوی عاملان آن، سازمان سپتامبر سیاه، «اقرث و برعم» بود که برگرفته از نام دو روستای جلیلی بود. رویداد جنگ ۲۰۲۳ در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۳ در جریان جنگ غزه، موشک ضدزره‌ای که رزمندگان حزب‌الله لبنان از خاک لبنان شلیک کردند به آلونکی در محوطهٔ کلیسای اقرث اصابت کرد ولی به خود کلیسا آسیبی نرسید. هنگامی که نیروهای ارتش و خدمات پزشکی در حال تخلیهٔ او بودند، موشک‌های دیگری اصابت کرد و ۹ سرباز زخمی شدند که یکی از آنان وضعیت وخیمی داشت. ساختمان‌ها و کاربری کنونی زمین شهرک‌های اسرائیلی پس از جنگ، منطقه به دولت اسرائیل ملحق شد و چند شهرک یهودی جدید بر آن بنا گردید که دو تا از آنها بخشی بر زمین‌های اقرث ساخته شدند: شومرا (۱۹۴۹؛ عمدتاً بر ویرانه‌های تربیخا) و اون مناخم (۱۹۶۰). | ## جمع‌بندی | آوار خانه‌های ویران‌شده هنوز پابرجاست و باغ‌های انجیر، انگور، بادام و زیتون در بوته‌زار فرورفته‌اند.