موضوع مقاله: درگیری‌های مسجد الاقصی ۲۰۲۲ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # درگیری‌های مسجد الاقصی ۲۰۲۲ | مقدمه: درگیری‌های مسجد الاقصی ۲۰۲۲ رویدادی در چارچوب درگیری اسرائیل و فلسطین بود که در ۱۵ آوریل ۲۰۲۲ (۲۶ فروردین ۱۴۰۱) میان فلسطینیان و نیروهای امنیتی اسرائیل در محوطهٔ مسجد الاقصی در بخش قدیمی اورشلیم رخ داد. | ## بخش 1: درگیری‌های مسجد الاقصی ۲۰۲۲ | بر پایهٔ گزارش هماهنگ‌کنندهٔ ویژهٔ سازمان ملل متحد برای فرایند صلح خاورمیانه، درگیری‌ها با پرتاب سنگ، ترقه و اشیای سنگین از سوی فلسطینیان به‌سوی مأموران پلیس اسرائیل آغاز شد و پلیس در واکنش از گاز اشک‌آور، بمب صوتی و باتون بهره گرفت. شماری از فلسطینیان پس از آن در درون مسجد الاقصی سنگربندی کردند و پلیس با یورش به مسجد، آنان را بازداشت کرد. در جریان این درگیری‌ها نزدیک به ۱۶۰ فلسطینی زخمی شدند و در حدود ۴۰۰ نفر بازداشت شدند که بیشتر آنان در همان روز آزاد شدند. ورود پلیس به مسجد واکنش‌های گسترده‌ای در میان فلسطینیان و جامعهٔ بین‌المللی برانگیخت. رسانه‌های عرب‌زبان از این رویداد با عنوان «اقتحام مسجد الاقصی» یاد کردند، در حالی که مقامات و رسانه‌های اسرائیلی اغلب واژهٔ «شورش» را به کار بردند. درگیری‌های پراکنده‌تری نیز در روزهای پس از آن در محوطهٔ اماکن مقدس و اطراف بخش قدیمی شهر ادامه یافت. این مکان مقدس‌ترین نقطه در یهودیت به‌شمار می‌رود؛ زیرا محل دو معبد یهودی در دوران باستان بوده‌است. هرچند اسرائیل از سال ۱۹۶۷ بر این منطقه نظارت دارد، ادارهٔ آن بر عهدهٔ وقف اسلامی قدس و زیر قیمومیت اردن است. شماری از فلسطینیان بر این باورند که اسرائیل در تلاش است وضع موجود را به شیوه‌های گوناگون دگرگون کند؛ برای نمونه با اجازه دادن به یهودیان برای نماز خواندن در کوه معبد. در ۱۴ آوریل ۲۰۲۲، الجزیره گزارش داد که احتمال رویارویی تازه‌ای میان اسرائیلی‌ها و فلسطینیان به دلیل افزایش تنش‌ها بالا رفته‌است. در ماه‌های مارس و آوریل ۲۰۲۲، فلسطینیان و عرب‌های اسرائیلی مجموعه‌ای از حملات خشونت‌بار انجام دادند که به کشته شدن ۱۷ اسرائیلی انجامید و مرگبارترین دوره از سال ۲۰۰۶ تا آن زمان بود. یک نهاد سازمان ملل برآورد کرد که نیروهای اسرائیلی از فوریه دست‌کم ۴۰ فلسطینی را کشته‌اند. اندکی پیش از رویداد، گروه افراطی مذهبی یهودی به نام «بازگشت به کوه» اعلام کرد که قصد دارد مراسم قربانی عید پسح را در کوه معبد در ایام عید پسح برگزار کند. در ۱۴ آوریل شش تن از اعضای این گروه به اتهام برنامه‌ریزی برای قربانی کردن بز در کوه معبد بازداشت شدند. همچنین شایعاتی در رسانه‌های اجتماعی دربارهٔ نقشهٔ تندروهای یهودی برای ورود به مسجد الاقصی در پایان هفته منتشر شده بود. در ماه مبارک رمضان سال پیش از آن (۲۰۲۱)، تظاهرات شبانه در اورشلیم و درگیری در محوطهٔ الاقصی چهار روز بعد به رویارویی ۱۱ روزه میان اسرائیل و غزه تبدیل شده بود. | ## بخش 2: درگیری‌های مسجد الاقصی ۲۰۲۲ | رویدادها ۱۵ آوریل (روز نخست) به گفتهٔ پلیس اسرائیل، معترضان فلسطینی در حدود ساعت ۴ بامداد با پرچم‌های فلسطینی و حماس در اطراف مسجد به راهپیمایی پرداختند. پلیس اعلام کرد که تظاهرات به خشونت کشیده شد؛ تظاهرکنندگان سنگ به‌سوی دیوار ندبه پرتاب کردند و ترقه روشن کردند. الجزیره گزارش داد که شماری از سربازان بر فراز ساختمان‌های پیرامون مسجد الاقصی رفتند، صحن مسجد را تخلیه کردند و بیشتر درهای آن را بستند. بر پایهٔ گزارش وای‌نت و رویترز، پلیس اعلام کرد نیروهایش پس از نماز صبح رمضان برای پراکنده کردن جمعیت خشونت‌طلبی که در محل مقدس شورش کرده و سنگ به‌سوی دیوار ندبه پرتاب می‌کرد وارد محوطه شد. پلیس ادعا کرد که فلسطینیان در مسجد ذخیرهٔ سنگ انباشته و از درون آن سنگ پرتاب می‌کردند. فلسطینیان گفتند مأموران اسرائیلی درست پس از اذان مؤذن وارد ساختمان شدند، در حالی که پلیس مدعی شد تا پایان نماز صبر کرده‌است. مأموران نمازگزاران را با باتون از مسجد بیرون راندند و بمب‌های صوتی و ترقه‌ها ستونی بزرگ از دود پدیدآوردند. پلیس اسرائیل دروازه دمشق را به‌طور موقت بست و ورودی‌های دیگر را محدود کرد؛ مردان جوان اجازهٔ ورود نداشتند اما زنان، مردان سالمند و کودکان می‌توانستند عبور کنند. جمعیت هلال احمر فلسطین اعلام کرد ۱۵۸ فلسطینی عمدتاً بر اثر گلوله لاستیکی، بمب صوتی و باتون زخمی شده‌اند؛ از جمله یک نگهبان وقف که بر اثر اصابت گلولهٔ لاستیکی چشمش را از دست داد، ۴ زن، ۲۷ کودک و یک خبرنگار. ۶۵ نوجوان با دستور بازداشت اجتنابی آزاد شدند و ۲۰۰ بازداشتی پس از بازجویی رها شدند. هماهنگ‌کنندهٔ ویژهٔ سازمان ملل نگرانی‌هایی دربارهٔ کاربرد احتمالی بیش‌ازحد زور از سوی نیروهای اسرائیلی مطرح کرد. ۱۷ آوریل در ۱۷ آوریل خشونت تازه‌ای آغاز شد؛ پلیس مسلمانانی را که درون محوطه بودند محدود کرد و از ورود مسلمانان دیگر جلوگیری نمود، در حالی که یهودیان با اسکورت مسلحانهٔ پلیس در اطراف محوطه حرکت می‌کردند. فلسطینیان به سه اتوبوسی که به‌سوی دیوار ندبه می‌رفتند سنگ پرتاب کردند و هفت مسافر زخمی شدند. پلیس دوباره وارد کوه معبد شد و اعلام کرد فلسطینیان می‌کوشند از ورود غیرمسلمانان جلوگیری کنند. ۲۲ آوریل در ۲۲ آوریل، پلیس اسرائیل با تجهیزات کامل ضدشورش پس از سنگ‌پرانی فلسطینیان به دروازه‌ای که مأموران در آن مستقر بودند به مسجد یورش برد. ۲۹ آوریل در ۲۹ آوریل، آخرین جمعهٔ رمضان، درگیری‌های تازه‌ای در مسجد در پی هفته‌ها خشونت رخ داد و ۴۲ فلسطینی زخمی شدند. | ## بخش 3: درگیری‌های مسجد الاقصی ۲۰۲۲ | پیامدها در شامگاه ۱۵ آوریل، صدها تن از عرب‌های اسرائیلی در ام‌الفحم در اعتراض به یورش اسرائیل تظاهرات کردند که برخی از آنها به آشوب کشیده شد. همان روز یک نوجوان فلسطینی در حیفا مردی را با چاقو زخمی کرد و بعداً اعتراف کرد که این کار را در واکنش به حمله به مسجد انجام داده‌است. کانال ۱۲ (اسرائیل) در ۱۶ آوریل گزارش داد که مقامات مصر حماس را از شلیک موشک در واکنش به درگیری‌ها منصرف کرده‌اند. حزب فهرست متحد عربی (رعام) اعلام کرد عضویت ائتلافی خود در دولت اسرائیل را به‌طور موقت تعلیق می‌کند تا به وضعیت مسجد الاقصی اعتراض کند. وضع موجود در ۸ مه ۲۰۲۲، نخست‌وزیر اسرائیل نفتالی بنت اعلام کرد اسرائیل خودش دربارهٔ اورشلیم و کوه معبد تصمیم خواهد گرفت. این سخنان پس از آن بود که منصور عباس، رهبر حزب رعام، گفته بود موضع حزبش در ائتلاف وابسته به نتایج نشست‌های مشترک اسرائیلی-اردنی-بین‌المللی است. واکنش‌های بین‌المللی سازمان ملل متحد دبیرکل سازمان ملل آنتونیو گوترش در ۱۵ آوریل در بیانیه‌ای خواستار پایان دادن به تحریکات در حرم شریف و احترام به وضع موجود شد. تور ونسلند، هماهنگ‌کنندهٔ ویژهٔ سازمان ملل برای فرایند صلح خاورمیانه، نگرانی عمیق خود را از بدتر شدن اوضاع در اورشلیم ابراز داشت و خواستار توقف فوری تحریکات در حرم الشریف شد. ایالات متحده و اردن بر پایهٔ اعلام وزارت خارجهٔ ایالات متحده، آنتونی بلینکن وزیر خارجه با ایمن صفدی وزیر خارجهٔ اردن در ۱۸ آوریل گفت‌وگو کرد و بر اهمیت حفظ وضع موجود تاریخی در حرم الشریف/کوه معبد و نقش ویژهٔ پادشاهی هاشمی اردن تأکید نمود. شاه عبدالله دوم اردن در گفت‌وگو با دبیرکل سازمان ملل گفت «اقدامات تحریک‌آمیز» اسرائیل وضع موجود حقوقی و تاریخی اماکن مقدس اسلامی را نقض کرده‌است. تشکیلات خودگردان فلسطین فادی الهدامی، وزیر امور قدس تشکیلات خودگردان فلسطین، یورش به مسجد الاقصی را به‌شدت محکوم کرد و از جامعهٔ بین‌المللی خواست فوراً برای جلوگیری از اقدامات اسرائیل علیه اماکن مقدس مسلمانان مداخله کند. کشورهای اروپایی آلمان، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا در بیانیه‌ای مشترک خواستار احترام به وضع موجود اماکن مقدس اورشلیم و نقش اردن شدند و از همهٔ طرف‌ها خواستند نهایت خویشتنداری را به خرج دهند و از خشونت و هرگونه تحریک بپرهیزند. کشورهای عربی و اسلامی عربستان سعودی محکومیت خود را نسبت به یورش به مسجد الاقصی و حمله به نمازگزاران غیرمسلح اعلام کرد و این تشدید تنش سامان‌مند را «تعرض آشکار به حرمت مسجد الاقصی و نقض قطعنامه‌ها و پیمان‌های بین‌المللی» دانست. کویت نیز این اقدامات را «تشدید خطرناک و نقض آشکار همهٔ کنوانسیون‌ها و قطعنامه‌های بین‌المللی» خواند. سخنگوی وزارت خارجهٔ مصر نیز یورش را محکوم و بر ضرورت حمایت کامل از نمازگزاران مسلمان تأکید کرد. | ## جمع‌بندی | عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجهٔ امارت اسلامی افغانستان، در توییتر خشونت علیه غیرنظامیان فلسطینی در مسجد الاقصی را به‌شدت محکوم کرد و از جامعهٔ بین‌المللی و به‌ویژه کشورهای اسلامی خواست گام‌های عملی برای احقاق حقوق فلسطینیان بردارند.