موضوع مقاله: مذاکرات صلح ۲۰۲۶ اسرائیل و لبنان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مذاکرات صلح ۲۰۲۶ اسرائیل و لبنان | مقدمه: برای اولین بار از زمان شکست توافق ۱۷ مه (۱۹۸۳)، اسرائیل و دولت لبنان از آغاز مذاکرات مستقیم با هدف دستیابی به توافق صلح و خلع سلاح حزب‌الله خبر دادند. | ## بخش 1: مذاکرات صلح ۲۰۲۶ اسرائیل و لبنان | پیشینه در طول دهه ۱۹۱۰، پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی، این منطقه تحت کنترل بریتانیا و فرانسه تحت توافق‌نامه‌هایی مانند سایکس-پیکو تقسیم شد. مرز دقیق بین لبنان بزرگ تحت حاکمیت فرانسه و فلسطین تحت قیمومت بریتانیا در توافق‌نامه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۲۳ فرانسه-بریتانیا («توافق‌نامه پاولت–نیوکامب») نهایی و در سال ۱۹۲۲ ترسیم شد. پیش از تأسیس اسرائیل و لبنان به عنوان کشورهای مستقل، روابط بین جوامع محلی متنوع و گاهی حتی مبتنی بر همکاری بود. یک جامعه یهودی فعال در لبنان، به ویژه در بیروت، پیوندهای مذهبی، فرهنگی و اقتصادی خود را با جوامع چهار شهر مقدس حفظ کرد. سازمان‌های صهیونیستی ارتباطات آموزشی و سیاسی را در لبنان توسعه دادند و برخی از گروه‌های لبنانی، به ویژه مارونی‌ها، از همکاری با یک دولت یهودی آینده حمایت کردند. آنها از توصیف کتاب مقدس عبری در مورد اتحاد بین پادشاه هیرام صور و اسرائیل باستان در زمان داوود و سلیمان الهام گرفتند که شامل تبادل صنعتگران و چوب سرو برای ساخت پرستش‌گاه اورشلیم در ازای تأمین مواد غذایی بود. با این حال، استقلال لبنان در سال ۱۹۴۳ تحت رهبری پان‌عرب بیشتر منجر به افزایش مخالفت رسمی با صهیونیسم شد. در طول جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، لبنان خود را متخاصم اعلام کرد اما تا حد زیادی نقش دفاعی را بر عهده گرفت. توافقنامه‌های آتش‌بس ۱۹۴۹ مقرر کرد که خط آتش‌بس بین اسرائیل و لبنان به جای ایجاد یک مرز جدید، از مرز موجود پیروی کند و این مرز به‌طور متقابل به رسمیت شناخته شد. برخلاف بسیاری از کشورهای عربی دیگر، لبنان پس از سال ۱۹۴۸ به‌طور سیستماتیک جمعیت یهودیان خود را مورد آزار و اذیت قرار نداد و این جامعه در ابتدا به فعالیت خود ادامه داد تا اینکه به دلیل بی‌ثباتی به تدریج رو به زوال گذاشت. از اواخر دهه ۱۹۶۰، با شروع عملیات سازمان‌های شبه‌نظامی فلسطینی از خاک لبنان، اوضاع رو به وخامت گذاشت. پس از وقایع «سپتامبر سیاه» در سال ۱۹۷۰، که شاهد درگیری دولت اردن با سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) بود، آنها به لبنان نقل مکان کردند و در بی‌ثباتی و خشونتی که منجر به جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵–۱۹۹۰) شد، نقش داشتند. در سال ۱۹۷۸، اسرائیل در پاسخ به عملیات کمال عدوان در نزدیکی تل‌آویو توسط شبه‌نظامیان فلسطینی مستقر در لبنان، به جنوب لبنان حمله کرد و بعداً در همان سال عقب‌نشینی کرد. پس از پیمان صلح اسرائیل و مصر در سال ۱۹۷۹، رهبران اسرائیل امیدوار بودند که توافق مشابهی با لبنان داشته باشند. در سال ۱۹۸۲، پس از آنکه یک گروه فلسطینی تلاش کرد سفیر اسرائیل در بریتانیا را ترور کند، اسرائیل «عملیات صلح برای جلیله» را که بعداً به عنوان جنگ ۱۹۸۲ لبنان شناخته شد، آغاز کرد و به این کشور حمله کرد تا زیرساخت‌های سازمان آزادی‌بخش فلسطین را هدف قرار دهد و اشغال نظامی طولانی‌مدت جنوب لبنان را از طریق «منطقه امنیتی» آغاز کرد. توافق اسرائیل و لبنان که در سال ۱۹۸۳ با هدف عادی‌سازی روابط امضا شده بود، در سال ۱۹۸۴ به دلیل مخالفت‌های داخلی و فشار سوریه بعثی که از نظر نظامی توسط اتحاد جماهیر شوروی حمایت می‌شد، از هم پاشید. | ## بخش 2: مذاکرات صلح ۲۰۲۶ اسرائیل و لبنان | در دهه‌های بعد، درگیری عمدتاً بر سر حزب‌الله، یک سازمان شبه‌نظامی و سیاسی شیعه اسلام‌گرا که توسط ایران تأسیس و حمایت می‌شد، متمرکز بود. اسرائیل پس از تقریباً ۱۸ سال حضور، در سال ۲۰۰۰ از جنوب لبنان عقب‌نشینی کرد و پس از آن سازمان ملل متحد «خط آبی» را ترسیم کرد. جنگ ۲۰۰۶ لبنان که با حمله فرامرزی حزب‌الله و گروگان‌گیری دو سرباز اسرائیلی آغاز شد، با قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت پایان یافت، که تصریح می‌کرد هیچ گروه مسلحی به جز ارتش لبنان و نیروهای حافظ صلح یونیفل در جنوب رودخانه لیتانی فعالیت نکند. در سال ۲۰۲۲، اسرائیل و لبنان به توافقی برای تعیین مرز دریایی رسیدند که مناطق اقتصادی در شرق مدیترانه را تنظیم می‌کند. پس از حملات ۷ اکتبر به رهبری حماس در جنوب اسرائیل، حزب‌الله جبهه‌ای موازی در امتداد مرز شمالی اسرائیل گشود که منجر به تبادل آتش مکرر شد. در سپتامبر ۲۰۲۴، اسرائیل مجموعه‌ای از حملات را آغاز کرد که رهبری حزب‌الله را از بین برد و توانایی‌های نظامی آن را کاهش داد، از جمله ترور رهبر دیرینه آن، سید حسن نصرالله. پس از این، اسرائیل به حملات هوایی علیه آنچه که زیرساخت‌های حزب‌الله می‌دانست، ادامه داد. در سال ۲۰۲۵، دولت جدید لبنان به ریاست جمهوری جوزف عون و نخست‌وزیری نواف سلام، قصد خود را برای تقویت حاکمیت دولت و محدود کردن بازیگران مسلح غیردولتی اعلام کرد؛ از آن زمان، این دولت گام‌های قانونی برای محدود کردن نفوذ حزب‌الله برداشته و برنامه‌هایی را برای خلع سلاح این گروه تصویب کرده است. با این وجود، حزب‌الله با سیاست دولت مخالف است و همچنان یک نیروی مرکزی در سیاست لبنان است. در طول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران که در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، حزب‌الله با حملاتی به اسرائیل، همسو با حامی دیرینه خود ایران، وارد این درگیری شد و به تشدید مجدد درگیری در امتداد جبهه اسرائیل و لبنان کمک کرد. مذاکرات صلح در آوریل ۲۰۲۶، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه اسرائیل و لبنان بررسی امکان مذاکرات مستقیم بین دو کشور را آغاز کرده‌اند. در ۹ آوریل ۲۰۲۶، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اعلام کرد که کابینه سیاسی-امنیتی، دستور آغاز تماس‌ها با دولت لبنان را صادر کرده است. طبق بیانیه دولت، این مذاکرات با هدف بررسی مسائل امنیتی و سیاسی بین دو کشور، از جمله ثبات در امتداد مرز شمالی، وضعیت سازمان‌های مسلح در لبنان و امکان یک توافق سیاسی گسترده‌تر، انجام شده است. در عین حال، مقامات لبنانی اعلام کردند که این کشور آماده بررسی تمهیدات امنیتی و دیپلماتیکی است که تنش‌ها را در امتداد مرز کاهش دهد. جوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، در چندین بیانیه خاطرنشان کرد که لبنان به دنبال آتش‌بس پایدار و ترتیبات بلندمدت برای وضعیت مرز جنوبی است. طبق گزارش‌های رسانه‌های لبنان، دولت بیروت شروع به بررسی تشکیل تیم‌های سیاسی و امنیتی برای بحث در مورد مسائل مرزی و امنیتی کرده است. | ## بخش 3: مذاکرات صلح ۲۰۲۶ اسرائیل و لبنان | اظهارات مقامات لبنانی عمدتاً بر لزوم تقویت حاکمیت دولت و تثبیت کنترل نهادی بر اوضاع امنیتی در جنوب متمرکز بود. در این زمینه، چهره‌های دولتی تأکید کردند که هرگونه تماس سیاسی در آینده بر اساس قطعنامه‌های بین‌المللی موجود، از جمله قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت، و بر اساس اصل حاکمیت کامل لبنان بر خاک این کشور خواهد بود. به عنوان بخشی از تمرکز لبنان بر تقویت حاکمیت دولت، نخست‌وزیر نواف سلام پیشنهاد ایران برای مذاکره از طرف خود را رد کرد. در ۱۲ آوریل گزارش شد که یک جلسه مجازی مقدماتی قابل توجه بین همه طرف‌ها، از جمله ندا حماده معوض، یشیل لیتر، میشل عیسی و مایکل نیدهام، برگزار شده است. در ۱۴ آوریل، اولین جلسه مذاکرات صلح - با حضور سفیران اسرائیل، لبنان و ایالات متحده، به همراه مایکل نیدهام و سفیر آمریکا در سازمان ملل، مایک والتز - به میزبانی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، در واشینگتن برگزار شد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اظهار داشت: «ما خواهان برچیده شدن سلاح‌های حزب‌الله هستیم و خواهان یک توافق صلح واقعی هستیم که برای نسل‌ها ادامه یابد.» از طرف لبنان، رئیس‌جمهور جوزف عون اعلام کرد که امیدوار است مذاکرات واشینگتن به «توافق… آتش‌بس در لبنان، با هدف آغاز مذاکرات مستقیم بین لبنان و اسرائیل» منجر شود. ندا حماده معوض، سفیر لبنان، این جلسه را «سازنده» خواند، اما اظهار داشت که او همچنین خواستار آتش‌بس شده و بر «حاکمیت کامل دولت بر تمام سرزمین لبنان» تأکید کرده است. وزرای امور خارجه ۱۷ کشور (از جمله بریتانیا و فرانسه)، لبنان و اسرائیل را تشویق کردند تا از این فرصت برای ایجاد امنیت پایدار در منطقه استفاده کنند. پس از مذاکرات، اسرائیل و لبنان توافق کرده‌اند که مذاکرات را برای آینده هدایت کنند. مذاکرات صلح علاوه بر اینکه فرصتی برای لبنان و اسرائیل است، فرصتی برای ایالات متحده نیز محسوب می‌شود. پس از شکست مذاکرات اسلام‌آباد و رد آشکار طرح غیرنظامی‌سازی غزه که توسط نماینده هیئت صلح، نیکولای ملادنوف، پیشنهاد شده بود، توسط حماس، مذاکرات اسرائیل و لبنان ممکن است تنها فرصت کوتاه مدت برای دیپلماسی ایالات متحده باشد تا موفقیت نظامی را به دستاورد دیپلماتیک تبدیل کند. پس از مذاکرات صلح و میانجیگری ترامپ، در ۱۶ آوریل ۲۰۲۶، اسرائیل و لبنان برای آتش‌بس ۱۰ روزه توافق کردند. واکنش‌ها پشتیبانی جوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، اظهار داشت که «تنها راه حل وضعیت لبنان، آتش‌بس با اسرائیل است که منجر به مذاکرات مستقیم بین دو کشور خواهد شد» و خاطرنشان کرد که ابتکار عمل دیپلماتیک در حال حاضر واکنش‌های مثبتی را در صحنه بین‌المللی دریافت می‌کند. نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، گفت که لبنان «بیروت برای بحث در مورد هر دستور کار، قالب یا مکانی برای مذاکرات آماده است». سمیر جعجع، رهبر حزب نیروهای لبنانی، خواستار تقویت حاکمیت دولت در لبنان و خلع سلاح حزب‌الله شد و استدلال کرد که تا زمانی که این سازمان نیروی نظامی مستقلی را حفظ کند، کشور نمی‌تواند به ثبات برسد. از یِشیل لیتر، سفیر اسرائیل در ایالات متحده، نقل شده است که به مردم لبنان گفته است: «ما می‌خواهیم با شما در صلح و آرامش زندگی کنیم، ما هیچ علاقه‌ای به سرزمین شما نداریم، فقط به امنیت خود علاقه داریم». | ## جمع‌بندی | علی فیاض، عضو حزب‌الله در پارلمان لبنان، گفت که این سازمان با مذاکرات مستقیم با اسرائیل مخالف است و تأکید کرد که هرگونه بحث سیاسی ابتدا باید منوط به آتش‌بس و خروج نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان باشد.