موضوع مقاله: حرم‌سرای صفوی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حرم‌سرای صفوی | مقدمه: این مکان محلی بود برای زنان دربار، جایی که اعضای مونارک در آن زندگی می‌کردند و تفکیک جنسیتی در آن رعایت می‌شد. | ## بخش 1: حرم‌سرای صفوی | (in Persian) برخلاف رسم رایج در دربارهای اسلامی که اجازه می‌دادند تنها زنان غیرمسلمان به عنوان کنیز حرم‌سرا وارد شوند، حرم‌سرای صفوی همچنین شامل کنیزان مسلمان بود، زیرا برخی از دختران آزاد مسلمان ایرانی به عنوان هدیه از سوی خانواده‌هایشان یا توسط دربار به حرم‌سرا برده می‌شدند تا به عنوان کنیز زندگی کنند.Hamid, Usman. شاهزادگان در دوره ابتدایی صفوی، شاهزادگان جوان تحت مراقبت یک للگی (رئیس قزلباش بلندپایه که به عنوان نگهبان عمل می‌کرد) قرار می‌گرفتند و به تدریج مسئولیت‌های مهم حکومتی را بر عهده می‌گرفتند.Savory, 1977, p. 424 اگرچه این سیستم خطر شورش‌های منطقه‌ای علیه شاه را به همراه داشت، اما به شاهزادگان آموزش و پرورش لازم را می‌داد تا برای جانشینی سلطنت آماده شوند.Savory, 1977, p. 424 این سیاست توسط شاه عباس بزرگ (۱۵۷۱–۱۶۲۹) تغییر یافت که شاهزادگان را عمدتاً به حرم‌سرا تبعید کرد، جایی که تعاملات اجتماعی آن‌ها محدود به زنان حرم و خواجه‌ها بود.Roemer, 1986, pp. 277–278 این امر آن‌ها را از آموزش‌های اداری و نظامی و همچنین تجربه تعامل با اشراف و نخبگان کشور محروم کرد، که این موضوع همراه با تربیت راحت و بی‌دغدغه شاهزادگان، آن‌ها را نه تنها برای انجام مسئولیت‌های سلطنتی آماده نمی‌کرد، بلکه اغلب آن‌ها را نسبت به انجام چنین مسئولیت‌هایی بی‌علاقه می‌ساخت.Roemer, 1986, pp. 277–278 محصور شدن شاهزادگان سلطنتی در حرم‌سرا یکی از عوامل مهم در انحطاط دودمان صفوی بود.Savory, 1977, p. | ## بخش 2: حرم‌سرای صفوی | 330 کارکنان اداره حرم‌سرای سلطنتی یک شاخه مستقل از دربار بود که عمدتاً توسط خواجه‌ها (گدایان) اداره می‌شد.Savory, 1986, p. 355 این‌ها ابتدا خواجه‌های سیاه‌پوست بودند، اما از زمان شاه عباس اول، خواجه‌های سفیدپوست از گرجستان نیز به کار گرفته شدند.Savory, 1986, p. 355 خواجه‌های برده وظایف مختلفی را در سطوح مختلف حرم‌سرا و همچنین در دربار عمومی انجام می‌دادند. خواجه‌ها در دربار عمومی دفاتری داشتند، مانند در خزانه سلطنتی و به عنوان معلمان و پدران خواندهٔ برده‌های غیرمقطوع شده که برای تبدیل شدن به سربازان برده (غلمان) انتخاب می‌شدند، همچنین در داخل حرم‌سرا، و به عنوان کانالی میان زنان جداشده در حرم‌سرا و دربار و دنیای بیرون عمل می‌کردند، که این نقش آن‌ها را در دربار پرقدرت می‌کرد. حرم‌سرا به عنوان یک نهاد اجتماعی و سیاسی مادران شاهزادگان رقیب همراه با خواجه‌ها در توطئه‌های درباری شرکت می‌کردند تا کاندیدای خود را بر تخت سلطنت بنشانند.Savory, 1977, p. 424 از اواسط قرن شانزدهم، رقابت‌ها میان زنان گرجی و چرکسی در حرم‌سرای سلطنتی به ظهور نبردهای دودمانی با ماهیت قومی انجامید که قبلاً در دربار ناشناخته بود.Savory, 1986, p. | ## بخش 3: حرم‌سرای صفوی | 363 وقتی شاه عباس دوم در سال ۱۶۶۶ درگذشت، خواجه‌های دربار با تدابیری جانشینی شاه سلیمان یکم را ترتیب داده و عملاً کنترل دولت را به دست گرفتند.Roemer, 1986, p. 307 شاه سلیمان یک شورای خصوصی تشکیل داد که شامل مهم‌ترین خواجه‌ها بود و در حرم‌سرا فعالیت می‌کرد، بدین ترتیب بسیاری از وظایف نهادهای سنتی دولتی از کار افتاد.Roemer, 1986, p. 307 نفوذ خواجه‌ها بر امور نظامی و مدنی تنها با رقابت‌های داخلی آن‌ها و جنبش مذهبی که توسط محمدباقر مجلسی رهبری می‌شد، محدود می‌شد. حرم‌سرای سلطنتی تحت شاه سلطان حسین (۱۶۶۸–۱۷۲۶) به اندازه‌ای گسترش یافت که بخش زیادی از درآمدهای دولتی را مصرف می‌کرد. | ## جمع‌بندی | پس از سقوط دودمان صفوی، که به زودی پس از آن اتفاق افتاد، خواجه‌ها دیگر هرگز نتوانستند به عنوان یک طبقه سیاسی در ایران نفوذ سیاسی قابل توجهی به دست آورند.