موضوع مقاله: ایالت آذرین بزرگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ایالت آذرین بزرگ | مقدمه: ایالت آذرین بزرگ (؛ به اختصار LIP) انباشتگی بسیار گسترده‌ای از سنگ‌های آذرین است که هم سنگ‌های نفوذی (مانند آذرین‌لایه‌ها و آذرین‌تیغه‌ها) و هم سنگ‌های بیرونی (مانند روانه‌های گدازه و رسوبات آذرآوار) را دربرمی‌گیرد و هنگامی پدید می‌آید که ماگما از درون پوسته به سمت سطح زمین رانده می‌شود. | ## بخش 1: ایالت آذرین بزرگ | پیدایش ایالت‌های آذرین بزرگ را به ستون‌های گوشته‌ای یا به فرآیندهای مرتبط با زمین‌ساخت صفحه‌ای نسبت می‌دهند. پیدایش برخی از این ایالت‌ها در ۵۰۰ میلیون سال گذشته با انقراض‌های دسته‌جمعی و دگرگونی‌های سریع آب‌وهوایی همزمان بوده‌است و این همزمانی فرضیه‌های فراوانی دربارهٔ رابطه علّی میان آن‌ها پدیدآورده است. ایالت‌های آذرین بزرگ از بنیاد با هر دستگاه آتشفشانی یا آتشفشان فعال کنونی متفاوت‌اند. ایالت‌های آذرین بزرگ هنگام شکل‌گیری معمولاً گستره‌ای چند میلیون کیلومتر مربعی و حجمی در مرتبه یک میلیون کیلومتر مکعب دارند. در بیشتر موارد، اکثر حجم یک ایالت آذرین بزرگ بازالتی در کمتر از یک میلیون سال جای می‌گیرد. این ایالت‌ها نقش بنیادینی در چرخه‌های شکست قاره‌ای، شکل‌گیری قاره‌ها، افزوده شدن پوسته جدید از روگوشته و ایفا کرده‌اند. مرور کلی بازنامه در سال ۱۹۹۲، کافین و الدهولم اصطلاح «ایالت آذرین بزرگ» را برای نخستین بار به‌کار بردند و آن را به‌مثابه انواع گوناگونی از ایالت‌های آذرین مافیک با گستره بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع تعریف کردند که «جایگیری‌های عظیم پوسته‌ای از سنگ‌های بیرونی و نفوذی عمدتاً مافیک (سرشار از منیزیم و آهن) را نمایندگی می‌کنند و از فرآیندهایی جز گسترش 'عادی' بستر اقیانوس پدید آمده‌اند».Coffin, M.F. بازنامه اولیه دربرگیرنده ، فلات‌های اقیانوسی، دسته تیغه‌های آذرین بزرگ (ریشه‌های فرساینده یک ایالت آتشفشانی) و حاشیه‌های ریفتی آتشفشانی بود. بستر دریای مافیک بازالتی و دیگر فرآوردهای زمین‌شناختی زمین‌ساخت صفحه‌ای «عادی» در این بازنامه جای نگرفتند. بیشتر این ایالت‌ها از بازالت تشکیل شده‌اند، اما برخی حجم‌های بزرگی از ریولیت وابسته نیز دارند (مانند در غرب ایالات متحده)؛ این ریولیت‌ها معمولاً بسیار خشک‌اند و دمای فوران بسیار بالاتری (۸۵۰ تا ۱۰۰۰ درجه سلسیوس) نسبت به ریولیت‌های عادی دارند. برخی از ایالت‌های آذرین بزرگ از نظر جغرافیایی دست‌نخورده‌اند، مانند دکن ترَپ‌های بازالتی هند، در حالی که برخی دیگر بر اثر جابه‌جایی‌های صفحه‌ای پاره‌پاره و پراکنده شده‌اند، مانند که بخش‌هایی از آن در برزیل، شمال شرق آمریکای شمالی و شمال غرب آفریقا یافت می‌شوند. در سال ۲۰۰۸، برایان و ارنست این بازنامه را به شکل دقیق‌تری بازنویسی کردند: «ایالت‌های آذرین بزرگ، ایالت‌های ماگمایی با گستره بیش از ، حجم آذرین بیش از و بیشینه طول عمر حدود ۵۰ میلیون سال هستند که دارای جایگاه زمین‌ساختی درون‌صفحه‌ای یا وابستگی‌های ژئوشیمیایی درون‌صفحه‌ای‌اند و با پالس (های) آذرینی کوتاه‌مدت (~۱ تا ۵ میلیون سال) مشخص می‌شوند که در آن‌ها بخش بزرگی (بیش از ۷۵٪) از کل حجم آذرین جای می‌گیرد. این ایالت‌ها عمدتاً مافیک‌اند اما می‌توانند مؤلفه‌های قابل توجهی از سنگ‌های فرامافیک و سیلیسی داشته باشند و برخی از آن‌ها ماگماتیسم سیلیسی چیره است.» این بازنامه بر نرخ بالای جایگیری ماگما در رویداد LIP تأکید می‌کند و کوه‌های آتشفشانی زیردریایی، گروه‌های آن‌ها، پشته‌های زیردریایی و پوسته اقیانوسی غیرعادی را کنار می‌گذارد.S.E. برخی از بازنامه‌های جدید LIP، ایالت‌های گرانیتی بزرگ — مانند آنچه در کوه‌های آند آمریکای جنوبی و غرب آمریکای شمالی یافت می‌شود — را نیز دربرمی‌گیرند. زیردسته‌بندی LIPها به ایالت‌های آتشفشانی بزرگ (LVP) و ایالت‌های پلوتونی بزرگ (LPP) و گنجاندن سنگ‌های حاصل از فرآیندهای عادی زمین‌ساخت صفحه‌ای پیشنهاد شده‌اند، اما این تغییرات به‌طور کلی پذیرفته نشده‌اند. اکنون LIP اغلب برای توصیف مناطق وسیعی از همه انواع سنگ‌های آذرین، نه فقط مافیک، به‌کار می‌رود. رده‌بندی کاری که بر ژئوشیمی متمرکز است به این صورت است: ایالت آتشفشانی بزرگ (LVP) ایالت ریولیتی بزرگ (LRP) ایالت آندزیتی بزرگ (LAP) ایالت بازالتی بزرگ (LBP): اقیانوسی یا روانه‌های بازالتی قاره‌ای ایالت بازالتی–ریولیتی بزرگ (LBRP) ایالت پلوتونی بزرگ (LPP) ایالت گرانیتی بزرگ (LGP) ایالت پلوتونی مافیک بزرگ پژوهش از آنجا که ایالت‌های آذرین بزرگ در طی رویدادهای آذرین کوتاه‌مدت پدید می‌آیند که انباشتگی‌های نسبتاً سریع و پرحجمی از سنگ‌های آذرین آتشفشانی و نفوذی به بار می‌آورند، شایسته پژوهش‌اند. این ایالت‌ها پیوندهای اثبات‌شده یا محتمل با انقراض‌های دسته‌جمعی و دگرگونی‌های محیطی و اقلیمی جهانی دارند. و ۱۱ دوره مجزای را در ۲۵۰ میلیون سال گذشته برشمرده‌اند که ایالت‌های آتشفشانی و فلات‌های اقیانوسی پدیدآوردند و با انقراض‌های دسته‌جمعی همزمان بودند. این موضوع به یک حوزه پژوهشی گسترده تبدیل شده که رشته‌های علوم زمین مانند زیست‌چینه‌شناسی، آتشفشان‌شناسی، پترولوژی دگرگونی و را به هم پیوند می‌زند. همچنین با شکل‌گیری استان‌های معدنی بزرگ از جمله کانسارهای عناصر گروه پلاتین و در LIPهای سیلیسی، کانسارهای نقره و طلا پیوند دارند. ایالت‌های آذرین بزرگ در دوران‌های زمین‌شناختی گذشته نشانگر دگرگونی‌های بزرگ در آب‌کره و اتمسفر بوده و به تغییرات اقلیمی بزرگ و شاید انقراض‌های دسته‌جمعی منجر شده‌اند. برخی از این دگرگونی‌ها به رهایش سریع گازهای گلخانه‌ای از سنگ‌کره به اتمسفر مربوط بودند. از این رو، دگرگونی‌های برانگیخته‌شده توسط LIPها می‌توانند به‌عنوان الگویی برای درک تغییرات محیطی کنونی و آینده به‌کار روند. نظریه زمین‌ساخت صفحه‌ای پستی‌وبلندی را با برهم‌کنش صفحات زمین‌ساختی — تحت تأثیر تنش‌های لزج ناشی از جریان در گوشته زیرین — توضیح می‌دهد. از آنجا که گوشته بسیار لزج است، نرخ جریان گوشته در موج‌هایی تغییر می‌کند که در سنگ‌کره به صورت موج‌هایی با دامنه کوچک و طول موج بلند بازتاب می‌یابند. درک چگونگی تأثیر برهم‌کنش میان جریان گوشته و ارتفاع سنگ‌کره بر شکل‌گیری LIPها برای کسب بینش دربارهٔ دینامیک گوشته در گذشته اهمیت دارد. ایالت‌های آذرین بزرگ در چرخه‌های شکست قاره‌ای، شکل‌گیری قاره‌ها، افزوده شدن پوسته جدید از روگوشته و نقشی اساسی ایفا کرده‌اند. زمین پوسته‌ای بیرونی از صفحات زمین‌ساختی جداگانه و متحرک دارد که بر گوشته‌ای جامد و همرفتی بر فراز یک هسته مایع شناورند. | ## بخش 2: ایالت آذرین بزرگ | جریان گوشته توسط فرود صفحات زمین‌ساختی سرد در طول فرورانش و صعود مکمل ستون‌های گوشته‌ای از ترازهای پایین‌تر رانده می‌شود. سطح زمین بازتاب‌دهنده کشش، ضخیم شدن و خمش صفحات زمین‌ساختی در هنگام برهم‌کنش آن‌هاست. پیدایش صفحه اقیانوسی در محل‌های برآمدگی گوشته، گسترش و فرورانش، اصول پذیرفته‌شده زمین‌ساخت صفحه‌ای هستند؛ برآمدگی مواد داغ گوشته و فرورفتن صفحات اقیانوسی سردتر، همرفت گوشته را می‌رانند. در این الگو، صفحات زمین‌ساختی در پشته‌های میانی اقیانوس از هم می‌رانند و سنگ داغ گوشته به بالا جاری می‌شود تا فضا را پر کند. فرآیندهای زمین‌ساخت صفحه‌ای سهم بسیار بزرگی از آتشفشان‌خیزی زمین را توضیح می‌دهند. فراتر از اثرات حرکت همرفتی، فرآیندهای ژرف تأثیرات دیگری بر پستی‌وبلندی سطحی دارند. گردش همرفتی، برآمدگی‌ها و فروافتادگی‌هایی در گوشته زمین پدیدمی‌آورد که در سطح محلی بازتاب می‌یابند. مواد داغ گوشته که در یک ستون بالا می‌روند می‌توانند به صورت شعاعی در زیر صفحه زمین‌ساختی پهن شوند و مناطقی از فراخیزش پدیدآورند. هنگام شکل‌گیری، LIPها معمولاً گستره‌ای چند میلیون کیلومتر مربعی و حجم‌هایی در مرتبه یک میلیون کیلومتر مکعب دارند. در بیشتر موارد، بخش عمده حجم یک LIP بازالتی در کمتر از یک میلیون سال جای می‌گیرد. یکی از معماهای ریشه LIPها درک این است که چگونه حجم‌های عظیمی از ماگمای بازالتی در چنین بازه‌های زمانی کوتاهی شکل می‌گیرند و فوران می‌کنند؛ با نرخ‌های تخلیه تا یک مرتبه بزرگ‌تر از بازالت‌های پشته میانی اقیانوس. منشأ بسیاری یا همه LIPها را به ستون‌های گوشته‌ای، فرآیندهای مرتبط با زمین‌ساخت صفحه‌ای یا برخورد شهاب‌سنگ نسبت می‌دهند. تفتگاه‌ها هرچند بیشتر فعالیت آتشفشانی زمین با مناطق فرورانش یا پشته‌های میانی اقیانوس پیوند دارد، مناطق قابل توجهی از آتشفشان‌خیزی دیرپا و گسترده وجود دارند که به نام تفتگاه‌ها شناخته می‌شوند و تنها پیوند غیرمستقیم با زمین‌ساخت صفحه‌ای دارند. رشته‌کوه زیردریایی هاوایی-امپراتور، که بر صفحه اقیانوس آرام جای دارد، نمونه‌ای است که میلیون‌ها سال حرکت نسبی را — هنگامی که صفحه بر فراز حرکت می‌کند — نشان می‌دهد. تفتگاه‌های فراوانی با اندازه‌ها و سن‌های گوناگون در سرتاسر جهان شناسایی شده‌اند. این تفتگاه‌ها نسبت به یکدیگر به کندی جابه‌جا می‌شوند اما نسبت به صفحات زمین‌ساختی یک مرتبه بزرگ‌تر سریع‌تر حرکت می‌کنند؛ این شواهد نشان می‌دهد که مستقیماً به صفحات زمین‌ساختی گره نخورده‌اند. ژرف‌ترین آن‌ها احتمالاً از مرز میان گوشته پایین و هسته سرچشمه می‌گیرند؛ حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از آن‌ها ویژگی‌هایی مانند وجود زنجیره خطی کوه‌های آتشفشانی زیردریایی با سن‌های فزاینده، LIP در نقطه آغاز مسیر، سرعت پایین موج برشی که نشانه دماهای بالا در زیر موقعیت کنونی مسیر است، و نسبت‌های ۳He به ۴He که با ریشه ژرف سازگار دانسته می‌شوند، دارند. دیگرانی مانند تفتگاه‌های ، ساموآ و ظاهراً در بالای گنبدهای گدازه‌ای بزرگ و گذرایی در گوشته ریشه دارند که ابرتورم‌ها نامیده می‌شوند. بقیه ظاهراً در گوشته فوقانی ریشه دارند و گفته می‌شود از شکست سنگ‌کره در حال فرورانش پدید می‌آیند. تصویربرداری اخیر از ناحیه زیر تفتگاه‌های شناخته‌شده (مانند یلوستون و هاوایی) با بهره‌گیری از لرزه‌نگاری برشی، شواهد روزافزونی فراهم آورده که از ستون‌های همرفتی نسبتاً باریک با ریشه ژرف پشتیبانی می‌کند که در مقایسه با گردش بزرگ‌مقیاس زمین‌ساخت صفحه‌ای محدود هستند. تصاویر مسیرهای عمودی پیوسته اما پیچ‌وتاب‌دار با مقادیر متغیری از مواد گرم‌تر را آشکار می‌کنند، حتی در ژرفاهایی که انتظار می‌رود دگرگونی‌های کریستالوگرافی رخ دهند.E. فرض می‌شود که حجم‌های زیاد مواد مذاب که LIPها را می‌سازند از همرفت در گوشته فوقانی ناشی می‌شود که ثانوی بر همرفت پیشران حرکت صفحات زمین‌ساختی است. سرریزی از مخزن‌های دیرین پیشنهاد شده که شواهد ژئوشیمیایی از وجود یک مخزن دیرین پشتیبانی می‌کنند که در گوشته زمین برای حدود ۴٫۵ میلیارد سال پایدار مانده‌است. پیشنهاد می‌شود مواد مذاب از این مخزن سرچشمه گرفته و در حدود ۶۰ میلیون سال پیش روانه بازالتی جزیره بافین را پدیدآورده است. بازالت‌های امضاهای ایزوتوپی و عنصر اثر مشابهی نشان می‌دهند که برای مخزن زمین اولیه پیشنهاد شده‌است. جفت‌های تفتگاه شامل یک ایالت آذرین بزرگ با آتشفشانی قاره‌ای در مقابل یک تفتگاه اقیانوسی هستند. انتظار می‌رود برخوردهای اقیانوسی شهاب‌سنگ‌های بزرگ کارایی بالایی در تبدیل انرژی به امواج لرزه‌ای داشته باشند. این امواج در سرتاسر جهان منتشر می‌شوند و نزدیک به موقعیت پادپایه دوباره متمرکز می‌شوند؛ نوسانات کوچکی انتظار می‌رود زیرا سرعت لرزه‌ای بسته به ویژگی‌های مسیر تغییر می‌کند. همان‌طور که امواج بر موقعیت پادپایه متمرکز می‌شوند، پوسته در نقطه کانونی را تحت تنش قابل توجهی قرار می‌دهند و پیشنهاد می‌شود آن را بشکافند و جفت‌های پادپایه‌ای پدیدآورند. | ## بخش 3: ایالت آذرین بزرگ | هنگامی که شهاب‌سنگ به یک قاره برخورد می‌کند، کارایی پایین‌تر تبدیل انرژی جنبشی به انرژی لرزه‌ای انتظار نمی‌رود تفتگاه پادپایه‌ای ایجاد کند. یک الگوی دوم مرتبط با برخورد شهاب‌سنگ در شکل‌گیری تفتگاه و LIP پیشنهاد شده که در آن آتشفشانی جزئی تفتگاه در محل‌های برخورد اجرام بزرگ و آتشفشانی روانه بازالتی توسط انرژی لرزه‌ای متمرکز در پادپایه برانگیخته می‌شود. این الگو به چالش کشیده شده زیرا برخوردها به‌طور کلی از نظر لرزه‌ای ناکارآمد دانسته می‌شوند و هند پادپایه برخورد چیکشولوب در مکزیک نبوده (و چند میلیون سال پیش از آن شروع به فوران کرده) است. افزون بر این، هیچ نمونه روشنی از آتشفشانی ناشی از برخورد، که با صفحات ذوب بی‌ارتباط باشد، در هیچ دهانه زمینی شناخته‌شده‌ای تأیید نشده‌است. دسته تیغه‌های آذرین گسترده، استان‌های آذرین‌لایه و نفوذی‌های لایه‌دار بزرگ فرامافیک، نشانگرهای LIP هستند، حتی هنگامی که شواهد دیگری قابل مشاهده نیست. لایه‌های بازالتی فوقانی LIPهای قدیمی‌تر ممکن است توسط فرسایش برداشته شده یا توسط برخوردهای صفحات زمین‌ساختی پس از شکل‌گیری دگرشکل شده باشند. این امر به‌ویژه برای دوره‌های قدیمی‌تر مانند دیرینه‌زیستی و پیشین‌زیستی محتمل‌تر است. دسته تیغه‌های آذرین دسته تیغه‌های آذرین غول‌پیکر با درازاهای بیش از ۳۰۰ کیلومتر نمونه‌های رایجی از LIPهای به‌شدت فرساییده‌اند. دسته‌های شعاعی با گستره بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر و دسته‌های خطی با درازای بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر شناخته شده‌اند. دسته‌های خطی اغلب نسبت بالایی از آذرین‌تیغه نسبت به سنگ‌های میزبان دارند، به‌ویژه هنگامی که پهنای میدان خطی کمتر از ۱۰۰ کیلومتر باشد. آذرین‌تیغه‌ها معمولاً ۲۰ تا ۱۰۰ متر پهنا دارند، هرچند آذرین‌تیغه‌های فرامافیک با پهنای بیش از ۱ کیلومتر گزارش شده‌اند. هنگامی که ماگمای در حال صعود (سازنده آذرین‌تیغه) به مرزهای افقی یا ضعف‌ها — مانند میان لایه‌های یک رسوب رسوبی — برخورد کند، ماگما می‌تواند به صورت افقی جاری شود و آذرین‌لایه بسازد. آذرین‌لایه‌ها رشته‌ای از آذرین‌لایه‌های مرتبط که اساساً همزمان (در طی چند میلیون سال) از آذرین‌تیغه‌های مرتبط شکل گرفته‌اند، در صورتی که گستره کافی داشته باشند، یک LIP می‌سازند. ماگما از راه آذرین‌لایه‌ها و آذرین‌تیغه‌های شعاعی به سطح می‌رسد و روانه‌های بازالتی و اتاق‌های ماگمایی ژرف و کم‌ژرفا در زیر سطح می‌سازد. پوسته به‌تدریج بر اثر نشست گرمایی نازک می‌شود و روانه‌های بازالتی در ابتدا افقی می‌چرخند و بازتاب‌دهنده‌های سمت دریا می‌شوند. حاشیه‌های آتشفشانی هنگامی شکل می‌گیرند که ریفتینگ با ذوب قابل توجه گوشته همراه باشد و آتشفشانی پیش از شکست قاره‌ای و/یا در طی آن رخ دهد. حاشیه‌های ریفتی آتشفشانی با این ویژگی‌ها مشخص می‌شوند: پوسته انتقالی متشکل از سنگ‌های آذرین بازالتی شامل روانه‌های گدازه، آذرین‌لایه‌ها، آذرین‌تیغه‌ها و گابروها، روانه‌های بازالتی پرحجم، توالی‌های بازتاب‌دهنده سمت دریای روانه‌های بازالتی که در مراحل اولیه شکست چرخیده‌اند، نشست محدود حاشیه نافعال در طی شکست و پس از آن، و وجود پوسته پایینی با سرعت‌های P موج لرزه‌ای غیرعادی بالا در اجسام پوسته پایینی که نشانگر محیط‌های سرد و چگال است. تفتگاه‌ها فعالیت آتشفشانی اولیه تفتگاه‌های اصلی — که پیشنهاد می‌شود از ستون‌های گوشته ژرف ناشی شوند — اغلب با روانه‌های بازالتی همراه است. این فوران‌های روانه بازالتی به انباشت‌های بزرگ گدازه‌های بازالتی منجر شده‌اند که با نرخی بسیار بیشتر از فرآیندهای آتشفشانی معاصر جای می‌گیرند. استان‌های روانه بازالتی ممکن است به‌عنوان پیامد فعالیت اولیه تفتگاه در حوضه‌های اقیانوسی و نیز در قاره‌ها رخ دهند. می‌توان تفتگاه را به روانه‌های بازالتی یک ایالت آذرین بزرگ دنبال کرد؛ جدول زیر ایالت‌های آذرین بزرگ را با مسیر یک تفتگاه مشخص همبسته می‌کند.M.A. مهم‌ترین نمونه‌ها عبارتند از دکن ترپ (رویداد انقراض کرتاسه–پالئوژن)، کارو-فرار (انقراض پلینسباخی-توارسی)، ایالت ماگمایی اقیانوس اطلس مرکزی (رویداد انقراض تریاس–ژوراسیک)، (رویداد انقراض پرمین–تریاس) و . فوران LIPهای بازالتی بر سطح زمین حجم‌های بزرگی از گاز سولفات رها می‌کند که در اتمسفر اسید سولفوریک می‌سازد؛ این اسید گرما را جذب می‌کند و سرمایش قابل توجهی پدیدمی‌آورد (مانند فوران لکی در ایسلند در سال ۱۷۸۳). LIPهای اقیانوسی می‌توانند اکسیژن آب دریا را کاهش دهند — یا از راه واکنش‌های اکسایش مستقیم با فلزات در سیالات گرمابی یا از راه ایجاد شکوفه‌های جلبکی که اکسیژن فراوانی مصرف می‌کنند. کانسارهای معدنی ایالت‌های آذرین بزرگ با چند نوع کانسار معدنی در پیوندند که عبارتند از: نیکل–مس–گروه پلاتین پورفیری‌ها اکسید آهن مس طلا کیمبرلیت ناهنجاری‌های جیوه غنی‌شدگی جیوه نسبت به کربن آلی کل (Hg/TOC) یک آماج ژئوشیمیایی رایج برای تشخیص آتشفشانی انبوه در پرونده زمین‌شناختی است، هرچند بی‌نقص بودن آن زیر سؤال رفته‌است. نمونه‌ها عبارتند از: ویتسانی (استرالیا) سیرا مادره اکسیدنتال (مکزیک) مالانی چون آیکه (آرژانتین) گاولر (استرالیا) ایالت‌های آندزیتی بزرگ این LIPها عمدتاً از مواد آندزیتی تشکیل شده‌اند. نمونه‌ها عبارتند از: کمان‌های جزیره‌ای مانند اندونزی و ژاپن حاشیه‌های قاره‌ای فعال مانند آند و کاسکادها مناطق برخورد قاره‌ای مانند منطقه آناتولی-ایران ایالت‌های بازالتی بزرگ این زیردسته بیشتر ایالت‌هایی را که در رده‌بندی‌های اولیه LIP گنجانده شده‌اند دربرمی‌گیرد. | ## جمع‌بندی | از روانه‌های بازالتی قاره‌ای، روانه‌های بازالتی اقیانوسی و ایالت‌های پراکنده تشکیل شده‌است.