موضوع مقاله: حجاب در ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # حجاب در ایران | مقدمه: 3, 13–16, 130, 174–176, وجود اولین پوشش سر در منطقه از نظر تاریخی در بین‌النهرین به عنوان یک لباس مکمل تعریف شده‌است، پوشش سر بعدها در آشور موقعیت ممتازی یافت و در قوانین اجتماعی درج شد. | ## بخش 1: حجاب در ایران | در دوران حکومت سلسله‌های ایران باستان، حجاب ابتدا منحصر به ثروتمندان بود، اما به تدریج در کل جامعه رواج یافت و معیار شرم و حیا شد.Fathi, Asghar (1985). 7, 57, 61–62, 107–109, با بررسی آثار و وسایل به‌دست آمده از تفحص‌های باستان شناسی، تفاوت‌هایی در پوشش زنان ـ بخصوص پوشش سر ـ در بین حکومت‌های ماد، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان مشاهده می‌شود. البته این تفاوت پوشش سر زنان، در میان طبقات بالا و مرفه جامعه مانند زنان ملکه بوده‌است و درباره پوشش سر در بین زنان عادی جامعه اطلاعات چندانی در دست نیست. در دوران مادها؛ زنان پیراهن بلندی که تا روی پاها کشیده شده و یک شال تزئینی و بدون درز در سرشانه قرار می‌گرفته، می‌پوشیدند. در زمان هخامنشیان تفاوتی میان لباس مردان و زنان وجود ندارد و تنها وجه اختلاف این است که زنان نوعی تاج بر سر داشتند و پارچه نازکی به پایین تاج متصل بوده که دنباله آن در پشت سر آویزان بود‌ه‌است. این نوع پوشش در میان ملکه‌ها رایج بوده و قد آن پارچه متصل به تاج نیز تا زانو کشیده می‌شده‌است. با بررسی نقوش مختلفی که از دوره اشکانیان به‌دست آمده پوشش زنانشان شامل پیراهن،چادر و کفش می‌باشد. آنها پارچه مستطیل شکلی را به حالت استوانه در پایین شانه در قسمت جلوی لباس، با دکمه یا فلز گرد و منقشی متصل می‌کردند. زنان ملکه آن را به کمر می‌بستند ولی در میان زنان طبقات مرفه جامعه اینگونه بوده که این پوشش پس از قرار گرفتن بر روی سر، شانه‌ها را پوشانده و انتهای دیگر آن در دست چپ جمع می‌شده‌است. زنان در دوران ساسانیان پوششی را بر سر می‌گذاشتند که گشاد و پرچین بود و بلندای آن تا وسط ساق پاها بوده‌است. | ## بخش 2: حجاب در ایران | این پوشش از لحاظ قد و بلندی آن متغیر بوده که در برخی آثار باقی‌مانده از آنان درازای این پوشش تا حدود شانه‌هاست. ملکه‌های ساسانی پوششی بر سر نمی‌انداختند؛ بلکه بر روی پیراهن‌های بلند و آستین‌داری که می‌پوشیدند؛ پوشش وسیعی ـ مانند شنل ـ قرار می‌گرفت که دو انتهای آن به طرز جالبی در جلوی لباس به هم متصل می‌شدند. 66, 252–253, 256, 260, در قرآن ۲۴ آیه به امر حجاب توجه دارند ولی اکثرا در مورد پوشاندن عورت هستندحجاب و پوشش در قرآن ، استثنای سوم: قواعد. تارنمای مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزهٔ علمیهٔ قمآیا در اسلام، پوشاندن سر بر کنیزان واجب نبوده و آنان در صورت پوشش باید تنبیه شوند؟، تارنمای اسلام کوئستمسئلهٔ حجاب ، مرتضی مطهری (مجموعه آثار، جلد ۱۹، ص۵۵۲). پایگاه جامع مرتضی مطهریزنان مؤمن، موظّف به رعایت حجاب در برابر زنان غیرمسلمان، فرهنگ قرآن، اکبر هاشمی رفسنجانی و دیگر پژوهشگران، مرکز فرهنگ و معارف قرآن، ۳۳ جلد، جلد ۱۰، ص۳۵۳. تارنمای کتابخانهٔ فقاهتنگاهی به یک قاعده و دو استثنا در موضوع حجاب، محمد سروش محلاتی، نشریهٔ مطالعات راهبردی زنان، ۱۳۸۶، ش۳۷. پرتال جامع علوم انسانی دقیقترین آنها آیه ۳۱ سوره نور است که به زنان مومن برای پوشاندن گریبان خود توصیه می‌کند. در دربار قاجار، مسافرت‌های شاه به اروپا و مشاهداتش از وضعیت پوشش زنان اروپایی در دربار تأثیر به سزایی داشت. به تدریج موضوع «کشف حجاب» در قالب تجدد خواهی به محافل روشنفکری و اشعار شعرا نفوذ کرد و در مطبوعات منعکس شد. مجمع کشف حجاب روزنامه دیلی تلگراف در تاریخ ۳ ژوئن ۱۹۲۷ میلادی (۱۲ خرداد ماه ۱۳۰۶خورشیدی) در ذیل خبری با عنوان «بانوان عصر جدید ایران؛ مبارزه برای آزادی» نوشت:مبارزه‌ای که بانوان متجدد و روشنفکر ایران برای آزادی نسوان شروع کرده‌اند ممکن است دامنه آن به کشمکش و تصادم میان اولیای امور و رهبران این نهضت کشیده شود. | ## بخش 3: حجاب در ایران | به درخواست مکرر نمایندگان علماء و بنا به قولی، روی خواهش شوهران غیور و حسود، شب گذشته، قوای انتظامی به باشگاهی که زنان بی‌حجاب با لباس‌های شبانه آخرین مد پاریس، با مردها اجتماع کرده، حمله بردند. مدیر باشگاه بازداشت و زندانی شد و هنوز معلوم نیست چه جرمی علیه او اعلام خواهد شد. این بانوان متجدد، مدعی هستند که یکی از عوامل مهم نهضت زنان ایران، همان نفرت و دوری از همسری با دخترانی است که آن‌ها را به چشم ندیده و نشناخته و از این رو جوانان ایرانی، برای ازدواج با دختران اروپایی بیشتر اظهار تمایل می‌نمایند.. رستاخیز ایران، مدارک مقالات نگارشات خارجی ۱۳۲۳–۱۲۹۹، تهران، چاپخانه سازمان برنامه، ۱۳۳۵، ص۳۶۳.ابوالقاسم آزاد و همسرش شهناز آزاد رشدیه (دختر میرزا حسن رشدیه) در مرداد ماه ۱۲۹۹ خورشیدی نشریه‌ای به نام «نامه بانوان» منتشر کرد. وی از مدتی قبل انجمنی مخفی تحت عنوان «مجمع کشف حجاب» تأسیس کرده بود و جلسات این انجمن با حضور زنان و مردان در منزل وی و دیگر اعضاء انجمن تشکیل می‌شد. در این جلسات افرادی چون یحیی دولت‌آبادی شرکت می‌کردند و به بحث و گفتگو می‌پرداختند. گروه‌های فعال جنبش زنان ایران از حجاب انتقاد می‌کردند، برای مثال نشریه عالم نسوان در سال ۱۳۱۰ بحثی دربارهٔ حجاب باز کرد و فراخوانی برای این بحث چاپ نمود. در مجموع، زنان از بی‌حجابی بسیار دفاع کردند و انحطاط اخلاقی جامعه را از سرکوب زنان توسط مردان می‌دانستند.ساناساریان، ص۹۸ تا ۱۰۰ هدی شعراوی نیز در همین دوره، در سال ۱۳۰۲ در مصر حجاب اسلامی‌اش را به نشانه حمایت از جنبش فمینیستی با اهدافی گسترده‌تر، در دریای مدیترانه انداخت.ساناساریان، ص۶۷ کشف حجاب رضاشاه رضا شاه پس از سفر به ترکیه در ۱۲ خرداد ۱۳۱۳، تحت تأثیر اقدامات تندروانهٔ آتاتورک قرار گرفت. رضاشاه در ۱۷ دی سال ۱۳۱۴ طی جشن فارغ‌التحصیلی دختران بی‌حجاب در دانشسرای مقدماتی رسماً بر کشف حجاب تأکید کرد. در روز ۱۷ دی ۱۳۱۴ تاج‌الملوک آیرُملو، همسر رضاشاه و دخترانشان شمس و اشرف بدون حجاب به دانشسرای تربیت معلم رفتند. | ## جمع‌بندی | این نخستین‌بار بود که خانواده شاه بدون حجاب و روبنده در مجمعی عمومی ظاهر می‌شدند.از نزدیکان رضاشاه نقل شده‌است که فرمان کشف حجاب برای رضاشاه دردآور بود، اما برای اعتلای زنان ایرانی این فرمان را ضروری می‌دانست.