موضوع مقاله: درباره تضاد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # درباره تضاد | مقدمه: دربارهٔ تضاد رساله‌ای از مائو تسه‌تونگ، انقلابی کمونیست چینی است که در سال ۱۹۳۷ نوشته شده است. | ## بخش 1: درباره تضاد | این کتاب، همراه با «درباره عمل» شالوده‌های فلسفی ایدئولوژی سیاسی‌ای را تشکیل می‌دهد که بعدها به مائوئیسم تبدیل شد. این کتاب در اوت ۱۹۳۷، زمانی که مائو در پایگاه چریکی خود در یان‌آن بود، به عنوان تفسیری از فلسفه ماتریالیسم دیالکتیکی نوشته شده است. مائو رسالهٔ خود را به بخش‌های مختلفی تقسیم می‌کند: دو جهان‌بینی، عام بودن تضاد، خاص بودن تضاد، تضاد عمده و جهت عمده تضاد، همگونی و مبارزه اضداد، جایگاه آنتاگونیسم در تضاد و در نهایت نتیجه‌گیری. مائو در سخنرانی خود در سال ۱۹۵۷ با عنوان «حل صحیح تضادهای درون خلق»، مضمون مطرح شده در کتاب «دربارهٔ تضاد» را بیشتر بسط می‌دهد. هیچ چیز مانند متافیزیک ثابت نیست و تنها می‌تواند بر اساس تضادهای متضاد وجود داشته باشد. او از مفهوم تضاد برای توضیح دوره‌های زمانی تاریخی و رویدادهای اجتماعی مختلف چین استفاده می‌کند. شیوهٔ صحبت مائو در مورد تضاد، مفهومی اصلاح‌شده را ایجاد می‌کند که آرمان «مارکسیسم چینی» را به ارمغان آورد. او بعدها گفت که در سال ۱۹۱۹، زمانی که برای دومین بار به پکن سفر کرده، مارکسیست شده است؛ هرچند در آن زمان هنوز عقیدهٔ جدید خود را اعلام نکرده بود. در سال ۱۹۲۰، او در شانگهای با چن دوشیو ملاقات کرد و دربارهٔ فلسفه مارکسیستی با او گفت‌وگو نمود. مائو سرانجام رسماً به سمت ایدئولوژی جدید خود حرکت کرد، زمانی که جنبش خودمختاری هونان شکست خورد. «دربارهٔ تضاد» در زمانی نوشته شد که کمونیست‌ها و ملی‌گرایان در جبهه متحد دوم، اتحادی نظامی را علیه نیروهای مهاجم ژاپنی تشکیل داده بودند. برخی از نکات مطرح شده در رسالهٔ «دربارهٔ تضاد» از سخنرانی‌های مائو در دانشگاه ضد ژاپنی در یان‌آن در سال ۱۹۳۷ گرفته و بسط داده شده بودند. مائو یک سال پیش از نوشتن «یادداشت‌های سخنرانی در مورد ماتریالیسم دیالکتیکی»، مارکسیسم را با پشتکار مطالعه کرد. او فلسفهٔ جدید اتحاد جماهیر شوروی را مرور و حاشیه‌نویسی کرد تا مفهوم ماتریالیسم دیالکتیکی را به‌طور فعال درک کند. مائو علاوه بر شرح و بسط دیدگاه‌های ایدئولوژیک و فلسفی خود، رسالهٔ «دربارهٔ تضاد» را نوشت تا به مشروعیت بخشیدن به تفکر سیاسی خود در چارچوب مارکسیستی و در نتیجه تحکیم بیشتر رهبری خود کمک کند. مبانی تضاد در ماتریالیسم دیالکتیکی، تضاد آن‌طور که کارل مارکس از آن برداشت کرده است، معمولاً به تضاد نیروهای اجتماعی اشاره دارد. مائو معتقد بود که سرمایه‌داری از درون دچار تضاد است، زیرا طبقات اجتماعی مختلف اهداف جمعی متضادی را دنبال می‌کنند. این تضادها از ساختار اجتماعی جامعه سرچشمه می‌گیرند و ذاتاً منجر به تضاد طبقاتی، بحران اقتصادی و در نهایت انقلاب، سرنگونی نظم موجود و صعود طبقات ستمدیدهٔ سابق به قدرت سیاسی می‌شوند. «دیالکتیک ادعا می‌کند که هیچ چیز پایدار نیست و همه چیز در زمان از بین می‌رود.» دیالکتیک «منطق تغییر» است و می‌تواند مفاهیم تکامل و دگرگونی را توضیح دهد. | ## بخش 2: درباره تضاد | یکی اینکه تضاد در روند تکامل همه چیز وجود دارد و دیگری اینکه در روند تکامل هر چیز، حرکتی از اضداد از ابتدا تا انتها دیده می‌شود. ویژگی خاص تضاد مائو بهترین راه برای صحبت در مورد نسبیت تضاد را بررسی آن در چندین بخش مختلف می‌داند. دانش از شناختی توسعه می‌یابد که می‌تواند از کلّی به جزئی یا از جزئی به کلّی حرکت کند. تضادهای خاص نیز جنبه‌های خاصی دارند که روش‌های خاصی برای برخورد با آن‌ها لازم است. وقتی کسی جانبدارانه و ذهنی‌نگر عمل می‌کند، نمی‌تواند تضادها و جنبه‌های گوناگون یک موضوع را به‌طور کامل درک کند. تضاد در هر شکل حرکت مادّه، تضاد در هر یک از فرایندهای تکامل آن، دو جنبه آن تضاد در هر فرایند، تضاد در هر مرحله از یک فرایند و دو جنبه تضاد در هر مرحله. عام بودن و خاص بودن یک تضاد را می‌توان به عنوان خصلت عمومی و فردی یک تضاد در نظر گرفت. برداشت مائو این است که تفکر ذهنی می‌تواند انسان‌ها را به تغییر وضعیت عینی‌شان ترغیب کند. تضاد عمده و جهت عمده تضاد رسالهٔ «دربارهٔ تضاد» مفاهیم موردنظر مائو دربارهٔ «تضاد عمده» و «جهت عمده تضاد» را معرفی می‌کند. جهت عمده تضاد، آن جنبه از تضاد است که تکامل مثبت آن، تضاد را به‌طور قطعی حل خواهد کرد. برای مثال، در یک جامعهٔ سرمایه‌داری، تضاد بین پرولتاریا و بورژوازی، تضادهای دیگری مانند تضاد بین امپریالیست‌ها و مستعمراتشان را ممکن می‌سازد. به گفتهٔ مائو، پدیده‌های پیچیده دارای تضادهای متعددی هستند، امّا همیشه می‌توان یکی از آن‌ها را به عنوان «ایفاکنندهٔ نقش اصلی» شناسایی کرد. همچنین باید به خاطر داشت که تضادهای عمده و غیرعمده ایستا نیستند و با گذشت زمان به یکدیگر تبدیل می‌شوند. این امر همچنین باعث دگرگونی ماهیت آن چیز می‌شود، زیرا تضاد عمده چیزی است که در درجهٔ اوّل آن چیز را تعریف می‌کند. این دو تضاد متفاوت با نشان دادن فقدان تعادلی که به یک تضاد اجازه می‌دهد بر دیگری برتری داشته باشد، ثابت می‌کنند که هیچ چیز به‌طور یکسان خلق نشده است. مائو از مثال‌هایی در تاریخ و جامعهٔ چین برای نمادین کردن مفهوم تضاد عمده و تغییر مداوم آن استفاده می‌کند. «نه ستم امپریالیستی بر مستعمرات و نه سرنوشت مستعمرات که تحت آن ستم رنج می‌برند، نمی‌تواند برای همیشه دوام بیاورد.» بر اساس ایده تضاد، روزی ظلم پایان خواهد یافت و مستعمرات قدرت و آزادی را به دست خواهند آورد. همگونی و مبارزه اضداد مائو همگونی را به عنوان دو دیدگاه متفاوت تعریف می‌کند: دو جهت تضاد در کنار هم وجود دارند و جهت‌ها می‌توانند به یکدیگر تبدیل شوند. بدون مرگ، زندگی نمی‌توانست وجود داشته باشد و بدون غم، شادی نمی‌توانست وجود داشته باشد. | ## بخش 3: درباره تضاد | همگونی هم تضادها را از هم جدا می‌کند و هم امکان مبارزه بین آن‌ها را فراهم می‌سازد؛ همگونی همان تضاد است. در نهایت، اوج تغییرات ناشی از حرکت اوّلیه باعث می‌شود که جسم به‌طور قابل توجهی در حال تغییر به نظر برسد. اشیاء دائماً در حال طی کردن این فرایند حرکت هستند؛ با این حال، مبارزه بین اضداد در هر دو حالت اتفاق می‌افتد و فقط در حالت دوم حل می‌شود. شرایط خاص حرکت و شرایط عمومی حرکت، هر دو شرایطی هستند که تحت آن‌ها تضادها می‌توانند حرکت کنند. جایگاه آنتاگونیسم در تضاد تضاد آنتاگونیستیک عدم امکان سازش بین طبقات مختلف اجتماعی است. این اصطلاح معمولاً به ولادیمیر لنین نسبت داده می‌شود، اگرچه ممکن است او هرگز در هیچ‌یک از آثار مکتوب خود از این اصطلاح استفاده نکرده باشد. این اصطلاح اغلب در نظریه مائوئیستی به کار می‌رود که معتقد است اختلافات بین دو طبقهٔ اصلی، طبقه کارگر/پرولتاریا و بورژوازی آن‌قدر زیاد است که هیچ راهی برای آشتی دادن دیدگاه‌های آن‌ها وجود ندارد. از آنجا که گروه‌های درگیر، دغدغه‌های کاملاً متضادی دارند، اهدافشان چنان متفاوت و متناقض است که هیچ راه‌حل قابل قبولی برای هر دو طرف نمی‌توان یافت. تضادهای غیرآنتاگونیستی را می‌توان صرفاً از طریق بحث حل کرد، امّا حل تضادهای آنتاگونیستی تنها از طریق مبارزه ممکن است. مائو تسه‌تونگ دیدگاه‌های خود را دربارهٔ این سیاست در سخنرانی معروف خود در فوریه ۱۹۵۷ با عنوان «دربارهٔ برخورد صحیح با تضادهای درون خلق» بیان کرد. وقتی کسی سعی می‌کند تعارض بین تضادهای آنتاگونیستی را حل کند، باید راه‌حل خود را بر اساس هر موقعیت به دست آورد. مانند هر مفهوم دیگری، دو جنبه وجود دارد؛ می‌تواند تضادهای آنتاگونیستی و تضادهای غیرآنتاگونیستی وجود داشته باشد. آن‌ها ممکن است به دلیل ایدئولوژی‌های متضادشان دائماً با هم در کشمکش و اختلاف نظر باشند، امّا همیشه در حال جنگ با یکدیگر نخواهند بود. اجتناب از آنتاگونیسم مستلزم فضایی باز است تا تضادها بتوانند خود را نشان دهند و به‌طور عینی حل شوند. تضادهای غیرآنتاگونیستی «در میان «مردم» وجود دارند» و تضادهای غیرآنتاگونیسی «بین دشمن و مردم» هستند. نتیجه‌گیری در نتیجه‌گیری، مائو تمام نکاتی را که در رساله‌اش مطرح شده بود، جمع‌بندی می‌کند. تضاد برای وجود به تضادهای دیگر وابسته است و می‌تواند خود به تضاد دیگری تبدیل شود. | ## جمع‌بندی | تضادها با اولویت از هم جدا می‌شوند و گاهی اوقات می‌توانند روابطی آنتاگونیستی با یکدیگر داشته باشند.