موضوع مقاله: کشته شدن سید علی خامنه‌ای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کشته شدن سید علی خامنه‌ای | مقدمه: در ۹ اسفند ۱۴۰۴، سید علی خامنه‌ای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شد. | ## بخش 1: کشته شدن سید علی خامنه‌ای | مرگ خامنه‌ای در جریان یک سری حملات موشکی اسرائیل در اطراف تهران رخ داد که هدف آن هدف قرار دادن مقامات عالی‌رتبه ایرانی و مکان‌های کلیدی استراتژیک پس از دریافت اطلاعات از سیا آمریکا در مورد چندین مکان‌رهبر بود. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که محل اقامت خامنه‌ای در این شهر در جریان این حمله به شدت آسیب دیده است. پس از گزارش‌های اولیه اسرائیل مبنی بر کشته شدن خامنه‌ای در این عملیات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اعلام کردند که خامنه‌ای مرده است. رسانه‌های دولتی ایران اوایل روز بعد مرگ او را تأیید کردند و دولت ۴۰ روز عزای عمومی و هفت روز تعطیل رسمی اعلام کرد. پیش‌زمینه در دی ۱۴۰۴، در جریان خیزش مردم ایران ضد حکومت جمهوری اسلامی، نیروهای امنیتی ایران دست به کشتار هزاران معترض زدند. بر اساس گزارش‌ها، در ۱۹ دی ۱۴۰۴، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در جلسهٔ شورای عالی امنیت ملی، دستور سرکوب اعتراضات «به هر وسیلهٔ لازم» را صادر کرد و این دستور به افزایش چشمگیر شمار کشته‌شدگان انجامید. دونالد ترامپ خطاب به مردم ایران گفت: «به اعتراضات ادامه دهید… کمک در راه است» و هشدار داد که مسئولان این سرکوب «بهای بسیار سنگینی خواهند پرداخت». تلاش‌های پیشین در ۶ تیر ۱۳۶۰، زمانی که خامنه‌ای نامزد ریاست جمهوری ایران بود، با استفاده از یک ماده منفجره، تروری علیه او صورت گرفت که منجر به آسیب تارهای صوتی، ریه‌ها و بازوی راست او شد. همچنین در ۲۵ خرداد ۱۴۰۴، در جریان جنگ دوازده‌روزه، اسرائیل طرحی برای ترور خامنه‌ای ارائه داد که توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، وتو شد. با توجه به حملاتی که تأسیسات استراتژیک و مقامات مهم ایرانی را هدف قرار دادند، مجتمع خامنه‌ای از جمله مناطقی بود که تحت تأثیر حملات اسرائیل در پایتخت، تهران قرار گرفت. گزارش‌های اولیه گزارش‌های متناقض یک مقام اسرائیلی که نامش فاش نشده گفت که جسد خامنه‌ای پس از حملات پیدا شده و طبق گزارش‌ها به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نشان داده شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز با تکرار این گزارش‌ها، ترور گزارش شده را «عدالت برای مردم ایران» خواند. پس از انتشار بیشتر اخبار مربوط به ترور ادعایی، خبرگزاری‌های ایرانی تسنیم و مهر اعلام کردند که خامنه‌ای زنده است و «در فرماندهی میدان ثابت قدم و استوار» است. مرگ همسر خامنه‌ای، منصوره خجسته باقرزاده، بر اثر جراحاتش در تاریخ ۱۱ اسفند گزارش داده شد. با این وجود، ۱۳ روز بعد از حمله، مجتبی خامنه‌ای در پیام خود، هیچ اشاره‌ای به مرگ مادرش نداشت. تأیید اوایل روز ۱۰ اسفند، شورای عالی امنیت ملی ایران، و همچنین رسانه‌های دولتی ایران، از جمله صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، علیرغم انکارهای قبلی، اعلام کردند که خامنه‌ای کشته شده است. خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گزارش داد که دختر وی بشری خامنه‌ای، دامادش مصباح باقری کنی، نوه‌اش زهرا محمدی گلپایگانی و عروسش زهرا حداد عادل نیز در این حملات کشته شده‌اند. پیامدها بحران رهبری از آنجایی که مقام رهبری توسط مجلس خبرگان منصوب می‌شود و مقام نیابت رهبری در سال ۱۹۸۹ لغو شد، خامنه‌ای هیچ جانشین رسمی منصوبی نداشت. با این حال، در روز حملات، رویترز گزارش داد که در دو هفته قبل از حملات، سیا ارزیابی‌هایی در مورد جانشینی احتمالی خامنه‌ای ارائه کرده و به این نتیجه رسیده بود که «چهره‌های تندروی» سپاه پاسداران به احتمال زیاد جایگزین خامنه‌ای خواهند شد. شورای موقت رهبری شورای موقت رهبری یا شورای انتقالی رهبری، یک ارگان موقتی در قوانین ایران است که به‌طور موقت وظایف رهبر را تا زمان برگزیدن رهبر جدید انجام می‌دهد. شورای موقت رهبری شامل علیرضا اعرافی، نماینده مجلس خبرگان، مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور و غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه شکل گرفت. غلامحسین محسنی اژه‌ای، یک سخت‌گیر و رئیس قوه قضائیه فوق‌العاده محافظه‌کار، که در سال ۲۰۲۱ توسط خامنه‌ای منصوب شد. علیرضا اعرافی، رئیس حوزه‌های علمیه ایران و عضو شورای نگهبان، نهادی قانون‌گذاری که بر رعایت شریعت نظارت می‌کند و نامزدهای ریاست‌جمهوری را بررسی می‌کند، همچنین عضو مجلس خبرگان است که جانشین خامنه‌ای را منصوب خواهد کرد. این شورا تا ۱۷ اسفند ۱۴۰۴ پس از انتخاب سید مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر به کار خود پایان داد. انتخاب رهبر جدید طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، انتخاب سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران پس از پایان رهبری سید علی خامنه‌ای در سال ۱۴۰۴ با انتخاب اعضای مجلس خبرگان رهبری انجام گرفت.اصل ۱۰۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مجلس خبرگان رهبری اعلام کرد که پس از کشته‌شدن علی خامنه‌ای، با وجود شرایط جنگی و تهدیدهای امنیتی، به‌سرعت اجلاس فوق‌العاده‌ای برگزار کرده و موضوع تعیین رهبر جدید را در دستور کار قرار داده است. بر اساس بیانیه این نهاد، در اجلاسیه‌ای که روز یکشنبه برگزار شد، مجتبی خامنه‌ای با اکثریت قاطع آرای اعضای مجلس خبرگان به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد. پس از اعلام این تصمیم، شماری از مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی از جمله رئیس مجلس شورای اسلامی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان نهادهای نظامی با صدور بیانیه‌هایی از انتخاب او حمایت کردند و بر تبعیت از رهبری جدید تأکید کردند. | ## بخش 2: کشته شدن سید علی خامنه‌ای | همچنین برخی مقام‌ها این انتخاب را عاملی برای حفظ انسجام سیاسی و ادامه مسیر نظام در شرایط بحرانی دانستند. واکنش‌ها داخلی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، این قتل را «جنایتی بزرگ» توصیف کرد و گفت که بی‌پاسخ نخواهد ماند. پس از اعلام اولیه مرگ خامنه‌ای، جشن‌هایی در پایتخت شنیده شد و ویدیوهایی از جشن‌ها در شهرهایی مانند اصفهان، کرج، کرمانشاه، قزوین، سنندج و شیراز به صورت آنلاین منتشر شد. با این حال، هواداران خامنه‌ای در نزدیکی حرم امام رضا در مشهد برای مرگ او سوگواری کردند، ویدیوهایی که چندین نفر را در حال گریه و زاری نشان می‌داد در حالی که دیگران از غم و اندوه روی زمین افتاده بودند، در حالی که عکس‌هایی نشان می‌داد که طرفداران خامنه‌ای در میدان انقلاب اسلامی تهران در حال سوگواری برای مرگ او بودند. ویدیوهایی گزارش شده است که هزاران نفر را در یاسوج و اصفهان در حال سوگواری برای مرگ او نشان می‌دهد، و صحنه‌های مشابهی نیز در استان لرستان گزارش شده است. سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور سابق ایران و رهبر جبهه اصلاحات، در پیامی، درگذشت خامنه‌ای را تسلیت گفت و به عواقب حمله خارجی به ایران اشاره کرد. حسن روحانی، رئیس‌جمهور پیشین ایران نیز در پیامی، به خدمات خامنه‌ای اشاره و درگذشت او را تسلیت گفت. بین‌المللی گزارش‌های مربوط به قتل خامنه‌ای، تظاهراتی را در تعدادی از کشورهای آسیا، خاورمیانه و اروپا به دنبال داشت. در برخی از شهرها، مردم برای عزاداری و اعتراض علیه ایالات متحده و اسرائیل گرد هم آمدند، در حالی که در برخی دیگر، گروه‌هایی برای ابراز حمایت از اعتصابات گرد هم آمدند. در هند، جلسات دعا و تظاهرات توسط اعضای جوامع شیعه مسلمان در جامو و کشمیر، دهلی نو و سایر مناطق سازماندهی شد. برخی از شرکت‌کنندگان تصاویر خامنه‌ای و پرچم‌های ایران را حمل می‌کردند و شعارهایی در محکومیت این حملات سر می‌دادند.همچنین اعتراضات و تجمعات عمومی در پاکستان، عراق، لبنان و مالزی و چندین شهر اروپایی گزارش شده است. همزمان، جشن‌هایی در میان بخش‌هایی از ایرانیان خارج از کشور در کشورهای غربی برگزار شد. بازیگران دولتی : خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین، عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل را که منجر به «حذف» خامنه‌ای شد، ستایش کرد و افزود که «[خامنه‌ای] یکی از شرورترین، خشن‌ترین و بی‌رحم‌ترین افرادی بود که تا به حال در تاریخ دیده شده است.» میلی بیشتر خامنه‌ای را به دلیل حمایت ایران از تروریسم و بمب‌گذاری آمیا در سال ۱۹۹۴ در بوئنوس آیرس مقصر دانست و افزود که آرژانتین به تعقیب افراد مسئول این حمله ادامه خواهد داد و آنها را مجبور به پرداخت آزادی یا جان خود خواهد کرد. : مسئول سیاست خارجی کایا کالاس گفت که مرگ خامنه‌ای «لحظه‌ای تعیین‌کننده در تاریخ ایران» بود و افزود: «آنچه در آینده رخ خواهد داد نامشخص است. اما اکنون مسیری باز به سوی ایرانی متفاوت وجود دارد، ایرانی که مردم آن ممکن است آزادی بیشتری برای شکل‌دادن به آن داشته باشند.» رئیس کمیسیون اروپا اورسولا فون در لاین گفت که «با رفتن خامنه‌ای، امید تازه‌ای برای مردم ایران ایجاد شده است. ما باید اطمینان حاصل کنیم که آینده متعلق به خودشان است تا آن را مطالبه و شکل دهند» : وزارت امور خارجه با انتشار بیانیه‌ای رسمی، مرگ علی خامنه‌ای را «گشایش دریچه‌ای برای مردم ایران» خواند. در این بیانیه، بیت ماینل-رایزینگر، وزیر امور خارجه، نوشت: «مردم ایران مدت زیادی تحت حاکمیت رژیم خشونت‌طلب ملاها رنج کشیده‌اند. چرخه خشونت اکنون باید پایان یابد تا خاورمیانه سرانجام به ثبات و صلح دست یابد.» : نخست‌وزیر نیکول پاشینیان به مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران به خاطر درگذشت علی خامنه‌ای و دیگر مقامات ایرانی در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به این کشور تسلیت گفت. : نخست‌وزیر استرالیا، آنتونی آلبانیزی اعلام کرد که برای مرگ خامنه‌ای «سوگوار نخواهد شد» و او را مسئول برنامه‌های موشکی ایران، تسلیح نیروهای نیابتی و حمله به غیرنظامیان ایرانی خواند. : نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو اولین کسی بود که این ترور را گزارش داد و جشن گرفت و اظهار داشت: «۴۷ سال است که رژیم آیت‌الله شعار «مرگ بر اسرائیل» و «مرگ بر آمریکا» سر داده است.» خون ما را ریخته، بسیاری از آمریکایی‌ها را کشته و مردم خود را سلاخی کرده است."وزیر دفاع اسرائیل کاتز این قتل را جشن گرفت و اظهار داشت: «کسی که برای نابودی اسرائیل اقدام کرد، نابود شده است… عدالت اجرا شده و محور شرارت ضربه مهلکی خورده است.» : وزیر امور خارجه امیر خان متقی تجاوز علیه ایران را محکوم کرد و به دولت و مردم ایران به خاطر هدف قرار دادن آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران، تسلیت گفت. : حساب رسمی X اوکراین مرگ خامنه‌ای را جشن گرفت و نوشت: «هیچ چیز بهتر از مرگ یک دیکتاتور نیست». : دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با اظهار نظر دربارهٔ مرگ خامنه‌ای، او را «یکی از شرورترین افراد تاریخ» خواند و اعلام کرد که آمریکا به بمباران ایران ادامه خواهد داد. برخی از اعضای کنگره از حزب دموکرات، از جمله سناتور جان فترمن، به این اعلامیه واکنش مثبت نشان دادند، در حالی که بسیاری از حزب جمهوری‌خواه، مانند نماینده تام ایمر، پست ترامپ را تشویق کردند. : وزیر دفاع جان هیلی به اسکای نیوز گفت که «تعداد کمی از مردم برای مرگ خامنه‌ای سوگواری خواهند کرد» و او را رهبر یک رژیم شیطانی که از حملات تروریستی در غرب حمایت می‌کرد، توصیف کرد. واکنش‌ها در میان چهره‌های مخالف متفاوت بود، برخی قتل خامنه‌ای را جشن گرفتند و برخی دیگر ادعا کردند که این اقدام نقض قوانین بین‌المللی است. : وزارت امور خارجه در بیانیه‌ای اعلام کرد که دولت «از اطلاع» از ترور آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در یک حمله هدفمند که نقض قوانین و هنجارهای بین‌المللی است، «متأسف» است. : شورش‌هایی در نزدیکی کنسولگری آمریکا در کراچی در پاسخ به ترور با تظاهرکنندگان در حال سوختن و لکه‌دار کردن شیشه‌های ساختمان آغاز شد و آنها تلاش کردند به آن هجوم بیاورند، در این شورش‌ها شش نفر را کشتند و تعداد بیشتری را مجروح کردند. | ## بخش 3: کشته شدن سید علی خامنه‌ای | : رئیس‌جمهور الهام علی‌اف در نامه‌ای به مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، بدون ذکر علت، مراتب تسلیت خود را ابراز کرد. : رئیس‌جمهور رجب طیب اردوغان اظهار داشت که از مرگ خامنه‌ای غمگین است و ترکیه به تلاش‌های دیپلماتیک برای «بازگرداندن صلح و ثبات» ادامه خواهد داد. : رئیس‌جمهور محمد دبی در پی اعلام خبر درگذشت رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، مراتب تسلیت خود را به این کشور ابراز کرد. او گفت که «صمیمانه‌ترین و صمیمانه‌ترین تسلیت» خود را برای کشته شدن خامنه‌ای ابراز می‌کند و در «درد ملت ایران در مواجهه با این مصیبت دشوار» شریک است. : چین اعلام کرد که «قاطعانه با قتل خامنه‌ای مخالف است و آن را به شدت محکوم می‌کند» و آن را «نقض جدی حاکمیت و امنیت ایران، پایمال کردن اهداف و اصول منشور سازمان ملل و هنجارهای اساسی روابط بین‌الملل» می‌داند.وانگ یی، وزیر امور خارجه، در تماسی با سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه (روسیه) گفت: «قتل آشکار یک رهبر مستقل و تحریک به تغییر رژیم غیرقابل قبول است». او به پزشکیان تسلیت گفت و گفت که «ترور خامنه‌ای نقض تمام موازین اخلاق انسانی و قوانین بین‌المللی است.» : رهبر اپوزیسیون عراق و روحانی شیعه سید مقتدی صدر پس از مرگ خامنه‌ای «غم و اندوه» خود را در توییتر ابراز کرد. مرگ خامنه‌ای باعث اعتراضات در بغداد شد و تظاهرکنندگان با نیروهای امنیتی در نزدیکی منطقهٔ سبز مقابله کردند و معترضان تلاش کردند تا به سفارت آمریکا حمله کنند و جاده‌های منتهی به آن را مسدود کنند. علی سیستانی نیز به مردم ایران و مسلمانان سراسر جهان تسلیت گفت و از ایرانیان خواست تا وحدت خود را حفظ کرده و «اهداف شوم متجاوزان را خنثی کنند» : وزیر امور خارجه الینا والتونن در ایکس نوشت که «این [موضوع] دریچه‌ای برای تغییر مورد انتظار در خاورمیانه می‌گشاید. دیکتاتوری ایران مدت‌هاست که غل و زنجیری بر دوش شهروندان خود و مانعی بر سر راه صلح منطقه‌ای بوده است.» و افزود «ایران پهپادها و موشک‌هایی را که در جنگ تجاوزکارانه‌اش علیه اوکراین استفاده شده است، در اختیار روسیه قرار داده است. : کره شمالی این حمله را به عنوان یک «عمل تجاوز غیرقانونی» محکوم کرد و آن را «رفتاری بی‌شرمانه و گانگستری» از سوی ایالات متحده و اسرائیل خواند که ادعا می‌کند «از نیروی نظامی برای تحقق جاه‌طلبی‌های خودخواهانه و سلطه‌جویانه خود سوءاستفاده کرده‌اند.» : نخست‌وزیر انور ابراهیم ترور خامنه‌ای را محکوم کرد اما به ایران توصیه کرد که از تشدید بیشتر تنش‌ها خودداری کند. : سفارت ایران در هند به شدت کشته شدن خامنه‌ای در حملات آمریکا و اسرائیل را محکوم کرد. مرگ خامنه‌ای باعث اعتراض هزاران نفر در جامو و کشمیر، لکنو، اوتار پرادش و در سایر مناطق با جمعیت قابل توجه مسلمانان شیعه شد، مردم پرچم‌های سیاه، قرمز و زرد را در میدان اصلی سرینگر حمل می‌کنند و شعارهای ضد آمریکایی و اسرائیلی می‌دهند. اپوزیسیون ایران مریم رجوی، رهبر شورای ملی مقاومت ایران، طی بیانیه‌ای گفت مرگ خامنه‌ای «پایان استبداد مذهبی» و «فروپاشی رژیم ولایت فقیه» است. او با اعلان تشکیل دولت موقت با رد هرگونه دیکتاتوری نظام حاکم یا بازگشت به دیکتاتوری سلطنتی، تأکید کرد که تنها مردم ایران مشروعیت تعیین آینده سیاسی خود را دارند. ولیعهد تبعیدی رضا پهلوی، پسر ارشد آخرین شاه ایران محمدرضا پهلوی و از مخالفان سرشناس رژیم جمهوری اسلامی، اندکی پس از مرگ خامنه‌ای، به‌طور یکجانبه «پایان جمهوری اسلامی» را اعلام کرد. پهلوی بعداً گفت که مرگ خامنه‌ای «پایان» نیست و از ایرانیان خواست تا با آماده شدن برای «حضور گسترده و قاطع در خیابان‌ها»، جمهوری اسلامی را سرنگون کنند. مراجع دینی محمداسحاق فیاض مرجعیت شیعه اهل افغانستان ساکن نجف در پیامی ترور خامنه‌ای را تسلیت گفت. سید علی سیستانی مرجعیت شیعه ساکن در نجف در پیامی ترور خامنه‌ای را تسلیت گفته و بر حفظ وحدت ملت ایران برای حفظ آن خاطرنشان کرد. ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی دو مرجع شیعه ساکن قم انتقام از خون خامنه‌ای را واجب اعلام کردند. دفتر حسین وحید خراسانی، مرجع تقلید ساکن قم در تماسی، کشته‌شدن خامنه‌ای را تسلیت گفت. سید موسی شبیری زنجانی، مرجع تقلید ساکن قم، در پیامی، درگذشت خامنه‌ای را تسلیت گفت. تحلیل‌ها اکونومیست ترور خامنه‌ای را «موفقیتی عظیم» برای ایالات متحده و اسرائیل توصیف کرد و خاطرنشان کرد که تلاشی مشابه برای کشتن صدام حسین در جریان حمله ۲۰۰۳ به عراق نه ماه طول کشیده بود. «نیویورک تایمز» نوشت که با کشتن خامنه‌ای، اسرائیل «از مرز جدیدی عبور کرده و رئیس دولت یک کشور مستقل را کشته است - کاری که به گفته دو … مقام دفاعی اسرائیل، در اوایل جنگ ژوئن گذشته از انجام آن طفره رفته بود.» «آتلانتیک» قتل خامنه‌ای را اوج یک فروپاشی داخلی طولانی مدت توصیف کرد و استدلال کرد که فروپاشی رژیم او کمتر از قدرت آتش خارجی، بلکه بیشتر از پوسیدگی درون ناشی شده است. به گفته گریم وود، «اگر افرادی که به آنها برای اداره‌شان اعتماد دارید، آماده باشند شما را بفروشند، بهترین طرح‌های دفاعی هم فایده‌ای ندارند»، و خامنه‌ای را در نهایت به دلیل خیانتی که سیستم خودش ایجاد کرده، از هم می‌پاشد. ایران اینترنشنال قتل خامنه‌ای را به عنوان پایان مدت‌ها انتظار «دیکتاتوری که ملتی آرزوی رفتنش را داشت» معرفی کرد و مرگ او را به عنوان پایان دورانی تعریف کرد که با سرکوب، انعطاف‌ناپذیری ایدئولوژیک و خونریزی گسترده، به ویژه کشتار دی ۱۴۰۴ ایران تعریف می‌شود. در این روایت، ترور او در لحظه‌ای از بحران عمیق داخلی رخ می‌دهد، با نظامی تهی که با مبارزات جانشینی، خشم عمومی و فروپاشی احتمالی روبرو است، و مرگ او را کمتر یک شوک ژئوپلیتیکی و بیشتر اوج عدم مشروعیت انباشته شده داخلی عنوان می‌کند. نظرسنجی طبق نظرسنجی رویترز/ایپسوس، ۲۷ درصد از آمریکایی‌ها حملاتی که منجر به کشته شدن خامنه‌ای شد را تأیید می‌کنند، در حالی که ۴۳ درصد آن را رد می‌کنند. | ## جمع‌بندی | یک نظرسنجی مورنینگ کانسالت در میان رأی‌دهندگان ثبت‌نام‌شده نشان داد که ۴۱ درصد می‌گویند این حملات برای جلوگیری از تهدید ایالات متحده و متحدانش توسط ایران ضروری بود، در حالی که ۴۲ درصد معتقدند که ایالات متحده باید به جای آن به دنبال دیپلماسی و مذاکره می‌بود.