موضوع مقاله: طلخند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # طلخند | مقدمه: طلخند شاهزاده هندوستان فرزند مای شاه هندوستان که بر سر پادشاهی برادر ناتنی‌اش گَوْ به نبرد پرداخت و شکست خورد. | ## بخش 1: طلخند | داستان طلخند و گَوْ در شاهنامه فردوسیشاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ 733 مردن جمهور پدر گَوْ جمهور شاه هندوستان که بسیار با داد و دانش بود و مردم از او خشنود بودند، جمهور پسری داشت به نام گو در کودکی گو پدرش جمهور می‌میرد. به دلیل خردسالی گو بزرگان هند برای شاهی به برادر جمهور مای مراجعه می‌کنند و مای را به شاهی برمی‌گزینند. مردن مای پدر طلخند پس از تاج بر سر نهادن، مای با مادر گو (همسر برادرش) ازدواج می‌کند و از مای صاحب پسری می‌شود به نام طلخند. بزرگان هندوستان پس از مرگ مای همسر وی مادر گو و طلخند را به تخت شاهی می‌نشانند و به او می‌گویند که پس از بزرگ شدن فرزندان یکی را به سلطنت انتخاب کن. گاهی یکی نزد مادر می‌رفت از او می‌پرسید که کدام یک از ما را سزاوار شاهی می‌دانی؟ مادر که نمی‌خواست هیچ‌کدام از آن دو را از خود آزرده‌خاطر کند، به هرکدام جداگانه می‌گفت تو برای شاهی مناسب‌تری و بدین گونه هرکدام خود را شاه می‌دانستند. شدت یافتن رقابت‌ها و حسادت‌ها بین‌گو و طلخند پس از چند سال دیگر هریک بر دیگری حسادت بسیار می‌ورزید و این حسادت باعث سختی و رنج آنها بود و کشور بین آن دو قسمت شده بود و خردمندان از آینده هراسناک بودند. بنابر شاهنامه فردوسی این رقابت‌ها و حسادت‌ها از آموزش نادرست آموزگاران به آن رسیده بود. در هر زمان نیز دو برادر نزد مادر می‌رفتند و می‌پرسیدند که چه کسی مناسب تاج تخت است؟ روزی گو در جواب مادر گفت بحث را عوض نکن اگر مناسب نباشم پادشاهی را به طلخند بده و من به او خدمت خواهم کرد، اگر من مناسب تاج و تخت باشم که فرزند جمهور بزرگ هستم به طلخند بگو که از بی‌دانشی کار را برای ما سخت نکنند. روزی مادر به هر دوی آنها می‌گویند سرانجام همه ما مرگ است پس بهتر است که هر دو به فرمان من باشید. اگر هر کدام را به شاه انتخاب کنم دیگری از من کینه به دل خواهد گرفت شما برای شاهی خونریزی به راه میندازید. اما از گفتار مادر، طلخند آزرده خاطر می‌شود در جواب و مادر می‌گوید اگر سن ملاک بزرگی باشد افرادی در لشکر من وجود دارد که سن آنها از کرکس نیز کهنسال‌تر است. | ## بخش 2: طلخند | به مادر گفت اگر پدر در جوانی مُرد کسی را به شاه انتخاب نکرد و تو می‌خواهی که گو را به شاهی انتخاب کنی. گاهی بین دو برادر گفتگویی برسر پادشاهی درمی‌گرفت و آموزگاران آن دو، هر یک می‌خواستند شاگرد خود را به شاهی بنشانند از این رو دو برادر را به جان هم می‌انداختند. تشکیل انجمن پادشاهی برای انتخاب شاه و بی‌نتیجه‌ بودن انجمن روزی دو برادر بر دو تخت کنار هم نزد بزرگان سرزمین هندوستان از آنها می‌پرسند از میان ما کدام یک را به شاهی برمی‌گزینید؟ بزرگان می‌دانستند عاقبت کار جنگ دشمنی است جواب ندادند، تا اینکه یکی از آنها به پا خاست و گفت فردا انجمنی خواهیم ساخت و تصمیم خواهیم گرفت. اما در انجمنی که بر سر انتخاب پادشاه صورت گرفت بین بزرگان اختلاف افتاد و توافقی حاصل نشد. پس از اینکه دو برادر از جدایی بین مردم آگاهی یافتند خشمگینانه به نزد هم رفتند گو به طلخند گفت:برادر چنین رفتار نکن که صحبت از ما بین مردم بسیار است. اما هر دو خود را سزاوار و پادشاهی می‌دانند و طلخند به گو می‌گوید از جمهور و مای صحبت نکن اگر پادشاهی می‌خواهی با من به مبارزه برخیز. آغاز جنگ نخست بین گو و طلخند با وجود پیغام‌های گو به طلخند برای آشتی طلخند راه حل این موضوع را تنها جنگ می‌داند در این زمان ستاره‌شناسی به گو می‌گوید که با او مبارزه نکن زیرا در آسمان‌ها دیده‌ام که طلخند به‌زودی خواهد مُرد، پس مرگ او را به نام خود ننویس. گو باردیگر فرستاده‌ای به نزد طلخند می فرستد، و قصد دارد که با طلخند از درِ سازش در می‌آید اما طلخند نمی‌پذیرد. پس از آن جنگ سختی در می‌گیرد و طلخند شکست می خورد گو به طلخند زنهار می دهد و به او می گوید به ایوان خود برو و خداشناس باش. آغاز جنگ دوم بین گو و طلخندشاهنامه فردوسی، تصحیح جلال خالقی مطلق، انتشارات سخن، جلد دوم، صفحهٔ ۷۵۰ پس از مدتی طلخند بار دیگر به فکر جنگ با برادر است و سپاهی بزرگ را مهیای جنگ می سازد. زمانی که گو پیام طلخند را می‌شنود به مشاورش می‌گوید این شگفتی را بنگر من او را آزاد کردم اما باز به دنبال جنگ است. مشاور به گو می گوید تو از پدرت سلطنت را به یادگار داری و داناتری از در آشتی با او درآ. | ## بخش 3: طلخند | اگر جنگ سازد ما نیز مهیای جنگ می‌شویم ما به جنگ شتاب نداریم برای اینکه شهر ها ویران نشود جنگ را کنار دریا ببریم و گرداگرد خود خندقی بکنیم تا جنگ را به شهر نکشانیم. سپاهش را برای برای بار دوم مهیای جنگ با برادر می کند و جنگ سختی در می‌گیرد در این جنگ عده زیادی کشته می‌شوند و طلخند برای بار دوم شکست می‌خورد. کشته شدن طلخند طلخند که تمام لشکریان خود را کشته می‌بیند و نه راه پس دارد و نه راه پیش، از شدت تنهایی و تشنگی می‌میرد. می‌گوید من با تو به خوبی رفتار کردم اما تو سخنانم را نپذیرفتی مشاور گو به او می گوید خداوند را سپاس کن که طلخند به دست تو و سپاهیان تو کشته نشد. آگاهی یافتن مادر از مرگ تلخندشرح شاهنامه فردوسی، میترامهرآبادى،نشر روزگار، جلد سوم، صفحه 385 در آن هنگامی که آن دو شاه جای نبرد را برگزیدند، آرام و خورد و خواب از مادرشان دور شد. پس دیدبان به مادر طلخند و گو آگاهی داد که سپاهی که به این سوی کوه آمد گو به همراه سپاهیانش هستند. سپس چون بدو آگهی رسید که: دیگر آن فرّ شاهنشاهی تیره شد و طلحند بر روی زین بمرد و تخت شاهی را به گو سپرد، مادر با سری که پر از خون بود، به ایوان طلحند دوید و همه جامه‌هایش را بدرید و رخسار خود را بکند. چون از این کار مادر، به گو آگهی رسید، آن اسپ تیز روی خود را از جای برانگیخت و بیآمد. او را تنگ در برگرفت و همچنان‌که خون می‌گریست از او خواهش کرد که: ای مادر مهربان، به سخنم گوش بسپار و بدان که ما از این کارزار بی‌گناه هستیم. نمایاندن مرگ طلخند با شطرنج به مادر مادر گفتار گو را باور نداشت مشاور گو به گو پیشنهاد کرد، با استفاده از شطرنج جنگ و مرگ طلخند را به مادر نشان دهند. و بعد از مهره‌چینی شطرنج مهره شاه که نمایانگر طلخند بود در محاصره و تنگنا قرار میگیرد، هر یک از آنها در میدان خود می‌تاختند. | ## جمع‌بندی | شاه به سراسر آن چهار سوی بنگریست و سپاهیان را دید که اخم به ابروان آورده بودند و از چپ و راست و پیش و پس با آب و کَنده راه را بر او بسته بودند.