موضوع مقاله: کار پرخطر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کار پرخطر | مقدمه: این نوع کار در تضاد مستقیم با «رابطه استخدامی استاندارد» (یک شغل تمام‌وقت، دائمی، با مزایای کامل و حمایت‌های قانونی) قرار می‌گیرد که در دهه‌های پس از جنگ جهانی دوم در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته مدل غالب بود. | ## بخش 1: کار پرخطر | کار پرمخاطره یک پدیده جهانی در حال رشد است که ارتباط نزدیکی با جهانی‌شدن، سیاست‌های اقتصادی نئولیبرالیسم، مقررات‌زدایی از بازارهای کار و ظهور فناوری‌های جدید مانند پلتفرم‌های اقتصاد گیگ دارد. ویژگی‌های کلیدی کار پرمخاطره معمولاً با ترکیبی از ویژگی‌های زیر شناخته می‌شود: عدم امنیت شغلی: قراردادها اغلب موقت، کوتاه‌مدت یا فصلی هستند و کارفرما می‌تواند به راحتی و با هزینه کم به همکاری با کارگر پایان دهد. درآمد پایین و بی‌ثبات: دستمزدها اغلب پایین (گاهی کمتر از حداقل دستمزد قانونی) و پرداخت‌ها نامنظم است. فقدان مزایا و حمایت‌های اجتماعی: این نوع اشتغال معمولاً فاقد مزایایی مانند بیمه درمانی، بیمه بیکاری، حقوق بازنشستگی، و مرخصی استعلاجی یا تعطیلات باحقوق است. حمایت قانونی و سندیکایی محدود: کارگران پرمخاطره به دلیل وضعیت استخدامی‌شان (مثلاً طبقه‌بندی به عنوان «پیمانکار مستقل») اغلب از شمول قوانین کار خارج می‌شوند و به دلیل ماهیت موقتی کارشان، سازماندهی آن‌ها در اتحادیه‌های کارگری دشوار است. انتقال ریسک از کارفرما به کارگر: در مدل اشتغال استاندارد، ریسک‌های کسب‌وکار (مانند نوسانات تقاضا یا خرابی تجهیزات) بر عهده کارفرماست. | ## بخش 2: کار پرخطر | اشکال و نمونه‌ها کار پرمخاطره می‌تواند در اشکال گوناگونی ظاهر شود: قراردادهای موقت و کوتاه‌مدت: استخدام برای یک پروژه یا دوره زمانی مشخص. کار پاره‌وقت غیرارادی: کارگرانی که تمایل به کار تمام‌وقت دارند اما تنها قادر به یافتن کار پاره‌وقت هستند. کار فصلی: مشاغلی که تنها در فصول خاصی از سال وجود دارند (مانند کشاورزی یا گردشگری). کار از طریق آژانس‌های کاریابی موقت: شرکت‌ها به جای استخدام مستقیم، نیروی کار مورد نیاز خود را از آژانس‌ها «اجاره» می‌کنند. خوداشتغالی کاذب (Bogus self-employment): کارگرانی که در عمل برای یک کارفرمای واحد کار می‌کنند و تحت کنترل او هستند، اما از نظر قانونی به عنوان «پیمانکار مستقل» یا «خویش‌فرما» طبقه‌بندی می‌شوند تا کارفرما از مسئولیت‌های قانونی خود شانه خالی کند. دلایل و عوامل زمینه‌ساز گسترش کار پرمخاطره ریشه در تحولات ساختاری دهه‌های اخیر دارد: جهانی‌شدن و افزایش رقابت: فشار برای کاهش هزینه‌ها، شرکت‌ها را به سمت انعطاف‌پذیر کردن نیروی کار سوق داده است. | ## بخش 3: کار پرخطر | مقررات‌زدایی از بازار کار: تضعیف قوانین حمایتی از کارگران و کاهش قدرت اتحادیه‌های کارگری. تغییرات فناورانه: ظهور پلتفرم‌های دیجیتال، امکان تقسیم کار به وظایف کوچک (گیگ‌ها) و برون‌سپاری آن به انبوهی از کارگران پراکنده را فراهم کرده است. تغییر ایدئولوژی مدیریتی: تمرکز شرکت‌ها بر «بهینه‌سازی» و «ساختار ناب» که در آن نیروی کار به عنوان یک هزینه متغیر دیده می‌شود، نه یک سرمایه بلندمدت. پیامدها گسترش کار پرمخاطره پیامدهای عمیقی برای افراد و جامعه به همراه دارد: پیامدهای اقتصادی: افزایش نابرابری درآمدی، گسترش فقر در میان شاغلان (working poor)، افزایش بدهی خانوارها و کاهش تقاضای کل در اقتصاد به دلیل عدم ثبات درآمدی. این وضعیت، برنامه‌ریزی برای آینده مانند تشکیل خانواده، خرید مسکن یا تحصیل را برای افراد دشوار یا غیرممکن می‌سازد. جامعه‌شناس بریتانیایی، گای استندینگ، طبقه اجتماعی جدیدی را که از این طریق شکل گرفته، «پریکاریا» (Precariat) می‌نامد. | ## جمع‌بندی | پیامدهای سلامتی: مطالعات متعدد ارتباط مستقیمی میان اشتغال پرمخاطره و وضعیت سلامت ضعیف‌تر (هم از نظر جسمی و هم روانی) را نشان داده‌اند.