موضوع مقاله: هنرهای ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هنرهای ایران | مقدمه: هنرهای ایران دربرگیرندهٔ رشته‌های سنتی گوناگونی مانند معماری، نقاشی، ادبیات، موسیقی، بافندگی، سفالگری، خوشنویسی و فلزکاری می‌شود. | ## بخش 1: هنرهای ایران | برای تاریخ هنر تجسمی ایران تا آغازین سدهٔ بیستم، به هنر ایرانی یا معماری ایرانی مراجعه کنید. بافندگان، پیرنگ‌ها را با گسترهٔ گسترده‌ای از رنگ‌ها که معمولاً از گل‌های وحشی استخراج می‌شوند، ترکیب می‌کنند. فرش‌های ایرانی اغلب باغ‌های ایرانی را به نگار می‌کشند: پر از گیاهان، پرندگان و جانوران. برخی از فرش‌ها، مانند گبه و گلیم، در بافت و ویژگی‌های بصری خود (برای‌نمونه شمار گره‌ها) تغییراتی دارند. از حدود ۲ میلیون ایرانی که در این حرفه مشغول به کار هستند، ۱٫۲ میلیون نفر بافنده هستند که بیشترین میزان فرش‌های هنری دستباف را در جهان تولید می‌کنند. چیرگی و ممتازی بافت این فرش‌ها و بافته‌های ابریشمی توجه افرادی مانند شوان‌زانگ، ژان باتیست تاورنیه و ژان شاردن را به خود جلب کرد. باسیل گری، تاریخدان خاورشناس براین است که ایران (پارس) «هنر بی‌همتایی دارد که در گونهٔ خود بی‌همتا است». غارهای استان لرستان ایران، نگاره‌های کشیده‌شده‌ای از جانوران و پهنه‌های شکار را به نمایش می‌گذارند. باور بر این است که برخی از آنها، مانند غارهای استان فارس و سیلک، دست‌کم ۵۰۰۰ سال دیرینگی دارند. گمان می‌شود که نگارگری در ایران به فراز تاریخی خود، در دوران تیمور لنگ، به اجماع جهانی رسیده باشد، زمانی که استادانی مانند کمال‌الدین بهزاد شیوهٔ نوینی از نگارگری را در مینیاتور ایرانی نوآوری کردند. نگاره‌های دوره قاجار آمیزه‌ای از تأثیرات اروپایی و مکاتب نگارگری مینیاتور صفوی مانند مکاتب معرفی شده بدست رضا عباسی است. موضوعات این سبک اغلب ماهیت مذهبی داشتند و پهنه‌هایی از حماسه‌های شیعه و موارد اینچنین را به نگارش می‌کشیدند. مجموعه سیَلْک موزه ملی ایران تهران رومن گیرشمن، باستان‌شناس برجسته، بر این باور است که «ذوق و استعداد این قوم [ایرانیان] را می‌توان از طریق نقوش سفالینه‌هایشان مشاهده کرد.» از میان هزاران میدانگاه باستانی و ویرانه‌های تاریخی ایران، تقریباً می‌توان تک تک آنها را یافت که در برهه‌ای از زمان پر از سفال بوده‌اند. خنیا در تاریخ نوشته‌شدهٔ ایران، موسیقی گسترش‌یافته با همراهی سازهای موسیقی پرشماری مشخص می‌شود که تعدادی از آن‌ها به نخستین نمونه‌های نخستین برخی از سازهای موسیقی نوین امروزی تبدیل شده‌اند. کهن‌ترین اشارات به نوازندگان در ایران در شوش و ایلام در هزاره سوم پیش از میلاد یافت شده است. نقش برجسته‌ها، مجسمه‌ها و موزاییک‌هایی مانند آنچه در بیشاپور از دوران باستان وجود دارد، فرهنگ موسیقی را به تصویر می‌کشند. موسیقی ایرانی به شکل امروزی خود، در دوران ناصری آغاز شد، که دستور گشایش «خانه صنایع دستی» را داد، جایی که استادان صنعتگر برای طراحی ساز و تمرین هنر خود گرد هم می‌آمدند. اگرچه بسیاری از آنها به نثر نیز نوشته شده‌اند، اما شعر ایرانی به ویژه در تاریخ فارسی برجسته تلقی می‌شود. ادبیات سرزمین‌های مستقیم و اخیراً از دست رفته ایران در قفقاز (به ویژه آذربایجان) و همچنین ترکیه و به‌طور غیرمستقیم امپراتوری مغول تحت تأثیر آن گسترش یافت. | ## بخش 2: هنرهای ایران | برخی از شاعران نامدار ایرانی عبارتند از: فردوسی، خیام، حافظ، عطار، سعدی، نظامی، سنایی، رودکی، مولوی، جامی، نیما یوشیج و شهریار. [ نیازمند منبع ] باغ‌های ایرانی سنت و سبک طراحی باغ‌های ایرانی (باغ ایرانی) بر طراحی باغ‌ها از اندلس تا هند و فراتر از آن تأثیر گذاشته است. باغ‌های الحمرا تأثیر فلسفه و سبک باغ بهشتی ایرانی را در اندازهٔ کاخ موری از دوران اندلس در اسپانیا نشان می‌دهند. تاج محل یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌های باغ ایرانی در جهان، از دوران امپراتوری مغول در هند است. در اینجا نسخه خطی «شکسته» به تاریخ ۱۸۹۴ اثر سید علی اکبر گلستانه (سید علی اکبر گلستانه) مشاهده می‌شود. از پیروان سبک درویش، معاصران او میرزا حسن اصفهانی (میرزا حسن اصفهانی)، میرزا کوچک اصفهانی (میرزا کوچک اصفهانی) و محمدعلی شیرازی (محمد علی شیرازی) بودند. ویل دورانت، نویسنده، می‌گوید: «ایرانیان باستان با الفبایی دربرگیرندهٔ ۳۶ واچ، به جای لوح‌های سفالی، از پوست و قلم برای نوشتن استفاده می‌کردند. این نشان دهنده خلاقیتی بود که در هنر نگارش به کار می‌رفت.» اهمیت هنر خوشنویسی در آثار سفالی، ظروف فلزی و بناهای تاریخی به حدی است که بدون خوشنویسی تزئینی و زیبا، این آثار فاقد ارزش تلقی می‌شوند. تذهیب‌ها، به ویژه در قرآن و آثاری مانند شاهنامه، دیوان حافظ، گلستان، بوستان و دیگره، تنها برای خوشنویسی‌شان ارزشمند شناخته می‌شوند. شمار زیادی از این آثار در موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی در سراسر جهان، مانند موزه ارمیتاژ سن پترزبورگ و گالری هنر فریر واشینگتن و بسیاری دیگر، پراکنده و نگهداری می‌شوند. سبک‌ها: شکسته نستعلیق نسخ محقق کاشی کاری دو تکنیک معروف کاشی‌کاری در ایران، معرق و هفت‌رنگ هستند. در گذشته، کاشان (به مینای راستین واژه "سرزمین کاشی‌ها") و تبریز دو مرکز سرشناس صنعت موزاییک و کاشی ایران بودند. آینه کاری آینه‌کاری یک گونه دکوراسیون درونی ایرانی است که در آن هنرمندان آینه‌های برش‌خورده مویین را به گونهٔ هندسی، خوشنویسی یا شاخ و برگ کنار هم می‌چینند. از کارگردانان برجسته می‌توان به عباس کیارستمی، محسن مخملباف و مجید مجیدی اشاره کرد. در قرن‌های ۱۸ و ۱۹، خاتم‌کاری رو به زوال گذاشت، تا اینکه در زمان سلطنت رضاشاه با ایجاد مدارس صنایع دستی در تهران، اصفهان و شیراز رونق گرفت. این هنر شامل تولید الگوهای روکش‌کاری (عموماً به شکل ستاره) با چوب‌های نازک چوبی (آبنوس، ساج، کنار، پرتقال، گل رز)، برنج (برای قسمت‌های طلایی)، استخوان شتر (قسمت‌های سفید) است. چوب‌ها به گونه تیرهای مثلثی مونتاژ می‌شوند، خودشان به ترتیب دقیقی مونتاژ و چسبانده می‌شوند تا استوانه‌ای به قطر ۷۰ سانتی‌متر ایجاد شود که سطح مقطع آن نقش اصلی است: یک ستاره شش شاخه که در یک شش ضلعی قرار دارد. این استوانه‌ها به استوانه‌های کوتاه‌تر برش داده می‌شوند و سپس قبل از اینکه برای آخرین بار در ترانشه‌هایی به عرض ۱ میلی‌متر برش داده شوند، بین دو صفحه چوبی فشرده و خشک می‌شوند. این بخش‌ها قبل از لاک‌کاری، آماده آبکاری و چسباندن روی شیء مورد نظر برای تزئین هستند. | ## بخش 3: هنرهای ایران | بسیاری از اشیاء را می‌توان به این روش تزئین کرد، مانند: جعبه‌های جواهرات/تزئینی، تخته‌های شطرنج، قاب‌ها، لوله‌ها، میزها، قاب‌ها یا برخی از آلات موسیقی. این هنر و صنعت که از تکنیک‌های وارداتی از چین سرچشمه گرفته و با دانش فنی ایرانی بهبود یافته است، بیش از ۷۰۰ سال پیشینه دارد و هنوز هم در شیراز و اصفهان رواج دارد. میناکاری و تزئین فلزات با پوشش‌های رنگی و پخته شده یکی از هنرهای سنتی اصفهان است. مینا به نوعی پوشش رنگی شیشه‌ای گفته می‌شود که با حرارت روی فلزات مختلف به ویژه مس تثبیت می‌شود. اگرچه این رشته کاربرد صنعتی فراوانی برای تولید ظروف فلزی و بهداشتی دارد، اما از دیرباز مورد توجه نگارگران، زرگران و حکاکان فلز بوده است. در سطح میان‌کشوری، این نوع به سه نوع زیر طبقه‌بندی می‌شود: مینای نقاشی چارخانه یا مینای شطرنجی مینای دندان حفره دار. از دیگر موارد موجود در اصفهان، مینای نقاشی است که شمار کمی از آن در موزه‌های ایران و بیرون از کشور ماندگار مانده است که نشان می‌دهد هنرمندان ایرانی از زمان هخامنشیان و ساسانیان به این هنر علاقه داشته و از آن در آثار فلزی خود استفاده می‌کرده‌اند. برخی اسناد نشان می‌دهد که در سراسر تمدن اسلامی و در دوران سلجوقیان، صفویان و زندیان، ظروف و مواد میناکاری شده برجسته‌ای وجود داشته است. بیشتر ظروف میناکاری شده مربوط به گذشته متعلق به سلسله قاجار بین سال‌های ۱۸۱۰ تا ۱۸۹۰ میلادی است. همچنین تعدادی گوشواره، النگو، جعبه، سر قلیان، گلدان و ظروف طلایی با نقاشی‌هایی به رنگ‌های آبی و سبز از آن زمان باقی مانده است. پس از آن، پنجاه سال رکود ناشی از جنگ جهانی اول و انقلاب اجتماعی به دنبال آن رخ داد. با این حال، باز هم رنگ سرخ مینایی، پس از آماده شدن، این هنر از نظر کمیت و کیفیت با تلاش‌های استاد شکرالله صنیع‌زاده، نقاش برجسته اصفهان در سال ۱۳۱۴ و تا آن زمان به مدت چهل سال، پرورش یافت. اکنون پس از چند سال رکود از سال ۱۳۷۱، این هنر با حضور هنرمندان برجسته زیادی در این زمینه، رونق خود را آغاز کرده است. نخست ظرف مناسب با اندازه و شکل مورد نیاز که معمولاً بدست مسگر ساخته می‌شود، گزینش می‌شود. در این مرحله، فلز میناکاری شده چند بار دیگر با لعاب‌های مرغوب‌تر پوشش داده شده و دوباره حرارت داده می‌شود. هنرمندان اصفهانی با الهام از طرح‌های سنتی خود مانند اسلیمی و ختایی (گل و مرغ) و با استفاده از رنگ‌های نسوز و قلم‌موهای مخصوص، نقاشی بناهای تاریخی اصفهان مانند پله را انجام داده‌اند. مواد میناکاری شده دوباره در کوره قرار داده شده و در دمای پانصد درجه حرارت داده می‌شوند. این کار باعث می‌شود نقاشی میناکاری شده روی لایه زیرین تثبیت شود و جلوه‌ای درخشان و خاص ایجاد کند. بیشتر کارهای میناکاری امروزی روی ظروف، گلدان‌ها، جعبه‌ها و قاب‌ها در اندازه‌های مختلف انجام می‌شود. | ## جمع‌بندی | نقش برجسته‌های ایلامی هنوز در ایران یافت می‌شوند و تخت جمشید، مرکز آفرینش‌های نقش برجسته دوران باستان است.