موضوع مقاله: تهاجم ارتش سرخ به ارمنستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تهاجم ارتش سرخ به ارمنستان | مقدمه: تهاجم ارتش سرخ به ارمنستان که با عنوان‌های جنگ ارمنستان و شوروی، شوروی‌شدن ارمنستان، حمله شوروی به ارمنستان، و اشغال ارمنستان توسط شوروی نیز شناخته می‌شود، یک عملیات نظامی بود که توسط ارتش یازدهم سرخ جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی از سپتامبر تا ۲۹ نوامبر ۱۹۲۰ انجام شد. | ## بخش 1: تهاجم ارتش سرخ به ارمنستان | این تهاجم نظامی به منظور استقرار دولت جدید شوروی در جمهوری نخست ارمنستان که از قلمروهای پیشین امپراتوری روسیه بود، صورت گرفت. تهاجم ارتش سرخ با دو رویداد همزمان بود: تهاجم ترکیه به ارمنستان و همچنین قیام ضد دولتی که توسط بلشویک‌های ارمنی محلی در ایراوان پایتخت این کشور و دیگر شهرها و نقاط پرجمعیت داخل ارمنستان به راه انداخته شده بود. این حمله منجر به انحلال جمهوری نخست ارمنستان و بنیان‌گذاری جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان شد. دولت ارمنستان دولتی غرب‌گرا بود، عمدتاً به دلیل این واقعیت که وودرو ویلسون رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، طبق معاهده سور پیش‌نویس نقشه مطلوبی را برای ارمنستان تهیه کرده بود. در حالی که دولت ارمنستان به تحقق چیزی که امروزه به ارمنستان ویلسون معروف است، اعتقاد داشت؛ اما بلشویک‌ها و کمالیست‌ها مدعی شکنندگی دولت تازه تأسیس بودند. از ۱۹ ژوئیه تا ۷ اوت ۱۹۲۰، دومین کنگره جهانی کمونیست بین‌الملل برگزار شد که در مانیفست آن به موارد زیر اشاره شد: “ارمنستان در مناقشه متفقین جنگ جهانی اول با ترکیه، همان نقش برنامه‌ریزی‌شده بلژیک در درگیری با آلمان و مانند صربستان در درگیری با اتریش-مجارستان را ایفا کرد. پس از تأسیس جمهوری ارمنستان – بدون مرز و بدون پتانسیل زندگی – ویلسون مأموریت قیومیت ارمنستان که از سوی جامعه ملل به او پیشنهاد شده بود را رد کرد، چون خاک ارمنستان نه نفت دارد و نه پلاتین. “ بلشویک‌های ارمنی با الهام از موفقیت بلشویک‌ها در آذربایجان، در ماه مه ۱۹۲۰ خیزشی را سازماندهی کردند که منجر به استعفای دولت سیمون وراتسیان شد. با این حال دولت جدید هامو اوهانجانیان با سیاست سخت خود توانست خیزش و کودتا را سرکوب کند. | ## بخش 2: تهاجم ارتش سرخ به ارمنستان | از یک طرف ترکیه کمالیست قصد حمله به ارمنستان را داشت و از طرف دیگر بلشویک‌ها قصد داشتند آن را شورایی کنند، بنابراین بدیهی بود که هر دو طرف اگر اقداماتشان هماهنگ باشد، موفق خواهند شد. روسیه شوروی با موضوع استفاده از تجاوزهای ترک‌ها در موضوع شوروی‌شدن ارمنستان مخالفتی نداشت و بنابراین برای این منظور لازم بود تا با تبلیغات مناسب، زمینه تهاجم ترک‌ها را آماده کنند. این وضعیت سیاسی الهام‌بخش بلشویک‌ها و به‌ویژه لئون تروتسکی بود که از طرفداران ایده انقلاب مداوم به‌شمار می‌رفت. تروتسکی می‌خواست انقلاب را به شرق و در ابتدا به ایران صادر کند و به همین منظور کنگره خلق‌های شرق در ۱ تا ۸ سپتامبر ۱۹۲۰ در باکو تشکیل شد. کنگره شورای تبلیغات و اقدامات مردم شرق را تشکیل داد که در ۱۷ سپتامبر قطعنامه‌ای در مورد شوروی‌سازی اجباری ارمنستان با کمک تجاوزهای ترکیه به تصویب رساند. پس از شکست نظامی نیروهای داشناک توسط ترک‌ها در اکتبر تا نوامبر ۱۹۲۰، ارتش سرخ به ارمنستان حمله کرد. ارتش سرخ فقط در استان سیونیک با مقابله نظامی مواجه شد، جایی که گارگین نژده و سربازانش تا ژوئیه ۱۹۲۱ در برابر ارتش سرخ جنگیدند. مفاد این پیمان به شرح زیر بود: ارمنستان به عنوان جمهوری سوسیالیستی شوروی اعلام شد. یک کمیته موقت نظامی-انقلابی تا زمان برگزاری کنوانسیون کنگره شوراها قدرت را در ارمنستان به دست خواهد گرفت. | ## بخش 3: تهاجم ارتش سرخ به ارمنستان | روسیه شوروی کل استان ایروان، زنگزور، بخشی از استان قارص، برخی از مناطق استان قزاق و قلمروهای استان تفلیس را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از جمهوری ارمنستان، به رسمیت شناخت. افسران ارتش جمهوری ارمنستان از مسئولیت اقداماتی که قبل از اعلام قدرت شوروی در ارمنستان آغاز شده بود، تبرئه شدند. چهره‌های کنونی حزب سیاسی فعلی ارمنستان (داشناکسوتیون) و سایر احزاب اجتماعی جمهوری ارمنستان، به دلیل عضویت در این حزب‌ها تحت پیگرد و سرکوب قرار نمی‌گیرند. دلایل شوروی‌شدن به گفته مورخی به نام سارا برینگار، شوروی‌شدن ارمنستان توسط جناحی از بلشویک‌ها از جمله نریمانف، ژوزف استالین و گریگوری ارژنیکیدزه انجام شد که اشغال ارمنستان و گرجستان را برای ثبات و حذف فعالیت‌های ضد بلشویکی در مناطق مرزی لازم می‌دانستند. علاوه بر این، ولادیمیر لنین از این می‌ترسید که متفقین جنگ جهانی اول قصد داشته باشند از گرجستان به عنوان زمینه‌ای برای بازپس‌گیری باکو که تأمین‌کننده نفت شوروی بود، استفاده کنند. یک کتاب چاپ ۱۹۶۷ در اتحاد جماهیر شوروی، این رویداد را به شرح زیر توصیف می‌کند:"در ۲۹ نوامبر ۱۹۲۰ قیام مسلحانه زحمتکشان ارمنستان به رهبری حزب کمونیست و با کمک مردم روسیه، به حکومت بدنام داشناک پایان داد. جنگ بی‌وقفه و قتل‌عام، هرج و مرج و استبداد، گرسنگی و فقر، غارت و خشونت، خون و اشک —اینها ویژگی‌های اساسی آن دوره است. تولید ناخالص صنعتی در سال ۱۹۱۹ نسبت به سال ۱۹۱۳ بیش از دوازده برابر کاهش یافته بود. | ## جمع‌بندی | تولید ناخالص کشاورزی در سال ۱۹۱۹ در مقایسه با سال ۱۹۱۳ تقریباً شش برابر کمتر شده و سطح زیر کشت بیش از چهار برابر کاهش یافته بود.