موضوع مقاله: اوج آب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اوج آب | مقدمه: اوج آب در مقاله‌ای با بررسی همتا ۲۰۱۰ در مجموعه مقالات آکادمی ملی ایران توسط پیتر گلیک و مینا پالانیاپان تعریف شده‌است. | ## بخش 1: اوج آب | نویسندگان این مقاله بین اوج تجدید پذیری، اوج غیرقابل تجدید و اوج آب اکولوژیکی تمایز قائل می‌شوند تا این واقعیت را نشان دهند: اگرچه مقدار زیادی آب بر روی کره زمین وجود دارد، آب با مدیریت پایدار در حال کمبود است. لستر آر براون، رئیس انستیتوی سیاست زمین در سال ۲۰۱۳ نوشت که اگرچه در مورد اوج نفت ادبیات گسترده‌ای وجود دارد اما این آب اوج است که «تهدید واقعی برای آینده ما» است. بسیاری از آب‌های جهان در سفره‌های زیرزمینی و در دریاچهها قابل تخلیه هستند و بنابراین به یک منبع محدود شباهت دارد. نشریه نیویورک تایمز در سال ۲۰۱۰ «اوج آب» را به‌عنوان یکی از ۳۳ «واژه‌های سال» انتخاب کرد. نگرانی‌ها در مورد قریب‌الوقوع بودن آب در چندین منطقه در سراسر جهان وجود دارد: · اوج آب تجدید پذیر، جایی که کل جریان‌های تجدید پذیر برای استفاده انسان مصرف شوند· اوج آب تجدید ناپذیر، جایی که سفره‌های زیرزمینی با سرعت بیشتری نسبت به شارژ طبیعی خود، شارژ می‌شوند (یا اینکه آلوده می‌شوند) که این حالت بسیار شبیه اوج نفت است· اوج آب اکولوژیک که در آن محدودیت‌های زیست‌محیطی فواید اقتصادی ناشی از استفاده از آب را بسیار زیاد می‌کند. اگر روندهای فعلی در مصرف آب ادامه داشته باشد، ۱٫۸ میلیارد نفر تا سال ۲۰۲۵ با کمبود مطلق آب زندگی خواهند کرد و دوسوم جهان ممکن است دچار تنش آبی جدی بشوند. در نهایت، اوج آب به معنای تمام شدن آب شیرین نیست، بلکه رسیدن به محدودیت‌های فیزیکی، اقتصادی و زیست‌محیطی برای تأمین تقاضای انسان و کاهش در دسترس بودن و استفاده از آب است. برخی از اشکال آب، مانند آب فسیلی، خصوصیاتی مشابه نفت از خود نشان می‌دهند و پمپاژ بیش از حد (سریع‌تر از میزان شارژ طبیعی آب زیرزمینی) می‌تواند منجر به اوج هوبرت شود. منحنی اصلاح‌شده هوبرت برای هر منبعی قابل برداشت است که سریع‌تر از جایگزینی قابل برداشت است. باید اشاره کرد که درست مانند اوج نفت، با توجه به میزان استخراج سیستم‌های خاص آب، اوج آب اجتناب‌ناپذیر است. تأمین آب آب شیرین یک منبع تجدید پذیر است، با این وجود عرضه آب شیرین در جهان روزبه‌روز با تقاضای روزافزون برای فعالیت‌های انسانی روبه‌روست. تخمین زده می‌شود که جهان ۱٫۳۴ میلیارد کیلومتر مکعب آب داشته باشد، اما ۹۶٫۵ درصد آن شور است. کمتر از ۱٪ این آب روی زمین برای انسان قابل دسترسی است، بقیه در رطوبت خاک یا در عمق زیرزمین است. آلودگی آب توسط پسماندهای انسانی و صنعتی؛ و استفاده بیش از حد از سفره‌های زیرزمینی آب تجدید ناپذیر. تقاضای آب تقاضای آب در حال حاضر بیش از میزان عرضه در بسیاری از نقاط جهان است و با افزایش جمعیت جهان، انتظار می‌رود در آینده نزدیک مناطق بیشتری این عدم تعادل را تجربه کنند. برداشت آب شیرین در کشورهای مختلف بیشترین استفاده کل از آب در کشورهای هند، چین و ایالات‌متحده رخ می‌دهد. این کشورها دارای جمعیت زیاد، آبیاری گسترده کشاورزی و تقاضای مواد غذایی بالا به‌شمار می‌روند. جداول آب در برخی از مناطق اصلی کشاورزی هند نشان از سرعت کاهش دسترسی به آب‌های سالم و آشامیدنی است. این استفاده سنگین به میزان زیادی به مصارف مواد غذایی بالا در این کشور وابسته است. کشاورزان برنج در هند معمولاً کمتر از نیمی از محصول در واحد سطح می‌گیرند درحالی‌که ده برابر بیشتر از همتایان چینی خود آب مصرف می‌کنند. توسعه اقتصادی می‌تواند اوضاع را بدتر کند زیرا با بالا رفتن سطح زندگی افراد، آن‌ها تمایل به مصرف گوشت بیشتری دارند که تولید آن به آب زیادی نیاز دارد. ۶۸٪ از این آب صرف کشاورزی می‌شود؛ این در حالی است که صنعت رو به رشد این کشور تنها ۲۶٪ مصرف دارد. رودخانه‌ها و دریاچه‌ها در حال مرگ هستند، سفره‌های آب زیرزمینی بیش از حد پمپاژ می‌شوند، گونه‌های بی‌شماری از آبزیان به سمت نابودی کشیده شده‌اند و تأثیرات نامطلوب مستقیم بر سلامت انسان و اکوسیستم گسترده و در حال رشد قابل مشاهده است. در استان چینگهای غربی چین که جریان اصلی رودخانه زرد از آن جریان دارد، طی ۲۰ سال گذشته بیش از ۲۰۰۰ دریاچه ناپدید شده‌اند. تغییرات آب و هوایی جهانی دلیل اصلی کاهش جریان رودخانه زرد (هوانگ هه) طی چند دهه گذشته‌است. | ## بخش 2: اوج آب | پکن و تیانجین برای تأمین آب خود از رودخانه یانگ تسه به استان هبی وابستگی زیادی دارند. بخش کشاورزی ایالات‌متحده بیشتر از بخش صنعتی آب مصرف می‌کند، اگرچه مقدار قابل‌توجهی آب برای دستگاه‌های خنک‌کننده نیروگاه برداشت می‌شود (اما مصرف نمی‌شود). از هر ۵۰ مدیر آب دولت ۴۰ نفر انتظار دارند در ۱۰ سال آینده درجه‌ای از تنش آبی در ایالت خود داشته باشد. بخش‌هایی از سفره آب به دلیل وجود لایه‌های رس بین سطح و سازه‌های حامل آب، به‌طور طبیعی شارژ نمی‌شوند؛ دلیل آن هم ساده است: میزان بارندگی با میزان استخراج برای آبیاری مطابقت ندارد. از اصطلاح آب فسیلی گاهی اوقات برای توصیف آب در سفره‌های زیرزمینی استفاده می‌شود که از قرن‌ها تا هزاره‌ها ذخیره می‌شده‌است. استفاده از این آب وقتی پایدار نمی‌شود که سرعت شارژ کمتر از میزان استخراج آب زیرزمینی باشد. مقادیر زیادی آب زیرزمینی کالیفرنیا از سفره‌های زیرزمینی آب دره مرکزی خارج می‌شود. دره مرکزی کالیفرنیا محل زندگی یک‌ششم کل زمین‌های آبی در ایالات‌متحده است و این ایالت در تولید و صادرات کشاورزی نقشی پیشرو در اختیار دارد. ناتوانی در حفظ برداشت آب‌های زیرزمینی با گذشت زمان ممکن است منجر به تأثیرات نامطلوبی بر بهره‌وری کشاورزی منطقه شود. پروژه آریزونا مرکزی (CAP) یک کانال طولانی ۳۳۶ مایلی (۵۴۱ کیلومتری) است که ۴۸۹ میلیارد گالن (۱٫۸۵ آب را جابه‌جا می‌کند. 10 9 متر آب (یک سال از رودخانه کلرادو برای آبیاری بیش از ۳۰۰٬۰۰۰ جریب معادل ۱۲۰۰ کیلومتر) از زمین‌های کشاورزی پروژه CAP همچنین آب آشامیدنی فینیکس و توسان توسط این کانال تأمین می‌کند. تخمین زده می‌شود که دریاچه مید که در کلرادو قرار دارد به‌احتمال ۵۰ درصد تا سال ۲۰۲۱ خشک خواهد شد. رودخانه ایپسویچ در نزدیکی بوستون در حال حاضر و در بعضی دوره‌های هر سال آبی به دلیل پمپاژ سنگین از آب‌های زیرزمینی برای آبیاری. در سال‌های خشک‌سالی مانند ۱۹۹۹ یا ۲۰۰۳ و در روزهای گرم این وضعیت بسیار بدتر است. کانال قره قوم یک سیستم کانال پیشرفته است که آب را از رودخانه آمودریا به سمت توزیع آب برای محصولات کشاورزی باغ و پنبه هدایت می‌کند. ترکمنستان بیشترین سرانه آب را در جهان مصرف می‌کند زیرا فقط ۵۵٪ از آب تحویل مزارع می‌شود. قزاقستان و ازبکستان دو رودخانه تغذیه‌کننده دریاچه آرال متوقف شده و آب برای آبیاری صحرا هدایت می‌شود تا در این دو کشور، پنبه تولید شود. در نتیجه، آب دریای آرال بسیار شورتر شده و سطح آب دریا بیش از ۶۰ درصد کاهش یافته‌است. آب آشامیدنی اکنون به آفت‌کشها و سایر مواد شیمیایی کشاورزی آلوده‌شده و حاوی باکتری و ویروس است. کمبود آب بر اساس کشورهای مختلف عربستان سعودی، لیبی، یمن و امارات متحده عربی به اوج تولید آب رسیده‌اند و منبع آب خود را کاهش می‌دهند. به گفته ولید (۲۰۱۱) «مدیریت تقاضای آب در عربستان سعودی»عربستان سعودی در اوایل دهه ۱۹۹۰ با بیش از ۳۰ میلیارد مترمکعب در سال به اوج آب رسید و پس از آن با کاهش روبه‌رو شده‌است. تولید مواد غذایی عربستان سعودی بر اساس «آب فسیلی» صورت گرفته‌است - آب موجود در سفره‌های زیرزمینی باستان که در صورت شارژ مجدد، بسیار کند انجام می‌شود. عربستان سعودی تولید غذای خودکفا را رها کرده و اکنون تقریباً تمام مواد غذایی خود را وارد می‌کند. این کشور برای تأمین حدود نیمی از آب شیرین خود دست به ساخت نیروگاه‌های شیرین سازی آب زده‌است. باقیمانده مصارف نیز از آب‌های زیرزمینی (۴۰٪)، آب‌های سطحی (۹٪) و فاضلاب‌های احیا شده (۱ درصد) تأمین می‌شود. | ## بخش 3: اوج آب | لیبی در حال ایجاد شبکه‌ای از خطوط لوله انتقال آب برای واردات آب است که رودخانه بزرگ دست‌ساز نامیده می‌شود. این آب از چاه‌هایی که روی آب فسیلی در صحرای بزرگ آفریقا شکل‌گرفته، گذر کرده و شهرهای طرابلس، بنغازی، سرت و دیگران منتقل می‌شود. با توجه به برنامه پنج‌ساله آب دولت برای ۲۰۰۵–۲۰۰۹، پایداری در آب این کشور دیگر امکان‌پذیر نیست. دولت یمن در جستجوی آب در حوضه آبریز این کشور، چاه‌های آزمایشی حفر کرده‌است که عمق آن‌ها ۲ کیلومتر (۱٫۲ مایل) است. این عمق از چاه‌ها را می‌توان با عمق صنعت نفت مقایسه کرد؛ اما هیچ کام از این چاه‌ها موفق به استخراج آب نشده‌است. یمن باید به‌زودی از میان نابودی شهرهای خود و ساخت خط لوله و دستگاه‌های آب‌شیرین‌کن ساحلی یکی را انتخاب کند. ازآنجایی‌که ارتفاع شهرهای این کشور زیاد است، ساخت آب‌شیرین‌کن نیز با چالش‌های اساسی روبه‌رو خواهد بود. تهدید کمبود آب از سال ۲۰۱۰ بیشتر از القاعده یا بی‌ثباتی برای این کشور در نظر گرفته شد. این گمانه‌زنی‌ها وجود دارد که یمنی‌ها مجبورند شهرهای کوهستانی، از جمله صنعا را رها کرده و به سواحل بروند. این کشور به مقدار آب بیشتری نسبت به میزان طبیعی در اختیار خود نیاز دارد؛ بنابراین می‌توان گفت که این کشور به اوج آب رسیده‌است. برای حل این مسئله، امارات متحده عربی یک کارخانه آب‌شیرین‌کن در نزدیکی روویس احداث کرده‌است که آب خود را از طریق خط لوله به ابوظبی می‌رساند. پاکستان حدود ۳۵ میلیون جریب (۱۴۰۰۰۰ کیلومتر) از زمین‌های قابل کشت آبیاری شده توسط کانال‌ها و چاه لوله در اختیار دارد. از زمان تکمیل سد تاربلادر سال ۱۹۷۶ با وجود رشد نجومی جمعیت، ظرفیت جدیدی اضافه نشده‌است. سرانه در دسترس بودن آب‌های سطحی برای آبیاری در سال ۱۹۵۲ ۵۲۶۰ متر مکعب در سال بود که این میزان در سال ۲۰۰۶ فقط به ۱۱۰۰ متر مکعب در سال رسیده‌است. محدودیت‌های اوج آب منجر به عدم دسترسی مردم به آب سالم در جهت رعایت بهداشت اولیه در افراد می‌شود. بیماری‌های عفونی ناشی از آب مانند اسهال، حصبه و وبا عامل ۸۰ درصد بیماری‌ها و مرگ‌ومیرها در کشورهای در حال توسعه است که بسیاری از آن‌ها کودک هستند. هر هشت ثانیه یک کودک به دلیل بیماری از دنیا می‌رود که معادل ۱۵ میلیون کودک در سال می‌شود. آب می‌تواند توسط عوامل بیماری‌زا مانند باکتری‌ها، ویروس‌ها و انگلی‌ها آلوده شود. آلاینده‌های غیر آلی شامل فلزات سمی مانند آرسنیک، باریم، کروم، سرب، جیوه و نقره هستند. سرانجام شستن عناصر رادیواکتیو با هر نوع آبی منجر به ورود این مواد به چرخه آب خواهد شد. درگیری‌های انسان بر سر آب برخی از درگیری‌های آینده ممکن است بر سر در دسترس بودن، کیفیت و کنترل آب باشد. آب همچنین به‌عنوان ابزاری در درگیری‌ها یا به‌عنوان هدف و دلیلی برای ارجاع به انگیزه‌های دیگر جنگ مورد استفاده قرار گرفته‌است. در آفریقای غربی و جاهای دیگر مانند نپال، بنگلادش، هند (مثل دلتای گنگ )و پرو، تغییرات عمده در رودخانه‌ها خطر قابل‌توجهی در خصوص درگیری‌های شدید در سال‌های آینده را محتمل ساخته‌است. راه حل‌ها استفاده از آب شیرین پتانسیل زیادی برای صرفه‌جویی و مدیریت بهتر دارد زیرا تقریباً در همه‌جا به‌صورت ناکارآمد استفاده می‌شود، اما تا زمانی که کمبود واقعی اتفاق نیفتد، مردم تمایل دارند دسترسی به آب شیرین را امری مسلم و حق طبیعی خود بدانند. معمولاً فقط بین ۳۵ تا ۵۰ درصد آب برداشت شده برای کشاورزی آبیاری، به محصولات می‌رسد. | ## جمع‌بندی | از مخازن می‌توان برای گرفتن و ذخیره بیش از حد آب باران نیز استفاده کرد آب باید در صنعت با کارایی بیشتری مصرف شود.