موضوع مقاله: ادبیات فیلیپین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات فیلیپین | مقدمه: ادبیات فیلیپین به مجموعه آثار ادبی مرتبط با فیلیپین از دوران پیشاتاریخ تا دوران استعماری و دوره معاصر گفته می‌شود. | ## بخش 1: ادبیات فیلیپین | این ادبیات بازتاب‌دهندهٔ پیشینهٔ فرهنگی غنی سرزمینی چندزبانه است که نزدیک به چهارصد سال زیر سلطهٔ استعماری قرار داشته و فرایند دشوار هویت‌سازی ملی را پشت سر گذاشته‌است. ادبیات فیلیپین در بر گیرندهٔ سنت‌های شفاهی و نوشتاری به چندین زبان است؛ از جمله فیلیپینی (تاگالوگ)، سبوانو، ایلوکانو، وارای‌وارای و نیز انگلیسی و اسپانیایی. ویژگی بارز این ادبیات جمله‌های کوتاه و پرکشش با درونمایه‌های خانواده، عشق و پایداری است. از دوران پیش از استعمار تا سدهٔ بیست‌ویکم، نویسندگان فیلیپینی با بهره‌گیری از افسانه‌های بومی، رویدادهای اجتماعی-سیاسی و زندگی روزمرهٔ مردم، آثاری ماندگار آفریده‌اند. ویژگی‌ها به گفتهٔ نِنا خیمِنِز، روزنامه‌نگار فیلیپینی، رایج‌ترین و پایدارترین عنصر در ادبیات فیلیپین جمله‌های کوتاه و سریع اما بسیار صمیمانه است که درونمایه‌هایی چون ارزش‌های خانوادگی، عشق جزمی و پایداری دارند. September 5, 2020 کاربرد ویرگول، حروف ربط و گونه‌ای از زبان انگلیسی به نام انگلیسی فیلیپینی یا نیز در این ادبیات بسیار دیده می‌شود. نویسندهٔ فیلیپینی، رونیکا والدِآویا، ادبیات مدرن فیلیپین را بازتابی از افسانه‌های عامیانهٔ غنی، پیشینه‌های اجتماعی-سیاسی و رویدادهای واقعی این کشور دانسته‌است. او تأکید کرده که ارزش‌های فیلیپینی بخش جدایی‌ناپذیر ادبیات آنهاست و نویسندگان تلاش می‌کنند دشواری‌های مردم فیلیپین را بازگو کنند و درس‌های اخلاقی ارزنده‌ای را منتقل سازند. June 10, 2025 پیشینه دوران پیش از استعمار به گفتهٔ مورخ فیلیپینی قومی که غنی‌ترین پیشینه را در داستان‌سرایی داشت بودند که زندگی کوچ‌نشینانه‌شان در ارتفاعات، داستان‌های ماجراجویانه‌ای به‌مراتب بیش از دیگر فیلیپینی‌های ساکن جلگه‌ها پدیدآورده بود. دیگر گونه‌های ادبی ایلوکانوهای پیش از استعمار شامل آوازها (کانکانتا)، رقص‌ها (سالسالا)، شعرها (دانْدانیو)، چیستان‌ها (بوربورتیا)، ضرب‌المثل‌ها (پاگساسائو) و مرثیه‌ها (دونگ‌آو) بود. از دیگر حماسه‌های سنتی فیلیپینی می‌توان از متعلق به ، از پانای، از و از نام برد. اثر بالاگتاس که تاریخ، عاشقانه و دین را درهم آمیخته بود، به مهم‌ترین داستان فیلیپینی تبدیل شد که در مدارس سراسر کشور تدریس می‌شود. نویسندهٔ تأثیرگذار دیگر بود که مادر ادبیات زنان فیلیپین شناخته می‌شود و آثارش فمینیسم را به پیشانی جنبش انقلابی رساند.Blanton, S. دیگر روزنامه‌های نخستین عبارت بودند از «لا استِرِیا» (۱۸۴۷)، (۱۸۴۸) و «بولتین اُفیسیال د فیلیپیناس» (۱۸۵۲). یکی از تأثیرگذارترین روزنامه‌های اسپانیایی‌زبان فیلیپینی (۱۹۰۱) بود که تا دههٔ ۱۹۴۰ در مانیلا چاپ می‌شد. بیشتر نویسندگان این دوره تبلیغ‌گران و انقلابیونی بودند که خواهان نمایندگی مردم فیلیپین یا استقلال کامل از اسپانیا بودند. از آن جمله‌اند آثار مانند که نخستین رمان نوشته‌شده به دست یک فیلیپینی یعنی (۱۸۸۵) را نگاشت؛ و سپس که روزنامهٔ هوادار فیلیپینی‌ها به نام (۱۸۸۹) را ویراستاری و منتشر کردند؛ و قهرمان ملی فیلیپین، خوزه ریزال که دو رمان نامدار خود یعنی (۱۸۸۷) و (۱۸۹۱) را به زبان اسپانیایی نوشت. | ## بخش 2: ادبیات فیلیپین | در مقایسه با ادبیات سخت‌گیرانه‌تر دوران اسپانیا، دورهٔ آمریکایی شاهد محبوبیت «شعر سپید» در فیلیپین بود که شعر و نثر انعطاف‌پذیرتری را ممکن ساخت. معرفی زبان انگلیسی نیز اهمیتی هم‌سنگ داشت؛ زیرا به یکی از رایج‌ترین زبان‌هایی تبدیل شد که نویسندگان فیلیپینی از آن زمان تاکنون از آن بهره می‌برند. نخستین رمان انگلیسی‌زبان نوشته‌شده به دست یک فیلیپینی «فرزند اندوه» (۱۹۲۱) اثر بود.Elmer A. همچنین علاقه‌ای دوباره به اسطوره‌شناسی و فولکلور فیلیپینی پدید آمد؛ شناخته‌شده‌ترین نمونه داستان‌های متعدد دربارهٔ شخصیت فولکلوریک (۱۹۱۹) بود. سطح شعر فیلیپین نیز بالا رفت و شاعر با معرفی سبک «شعر ویرگولی» و «طرح قافیهٔ هم‌خوانی معکوس» تأثیری مهم بر تاریخ شعر گذاشت. افزون بر داستان‌های اسطوره‌ای و تاریخی، رونقی در قصه‌هایی پدید آمد که زندگی سادهٔ فیلیپینی‌های عادی را به تصویر می‌کشید.Panitikan.com شناخته‌شده‌ترین نمونه داستان کوتاه «مرغ عجیب برادرم» اثر بود. از نخستین کسانی بود که فعالیت اجتماعی را در نوشته‌هایش گنجاند و داستان‌هایی با نقد اجتماعی سنگین دربارهٔ فمینیسم و بی‌عدالتی نگاشت؛ از جمله (۱۹۸۳) و (۱۹۸۸). نیز نویسنده‌ای مشابه بود که بی‌عدالتی اجتماعی و نخبه‌گرایی را در مجموعهٔ (۱۹۷۳–۱۹۸۴) به نقد کشید. یک‌ونیم دههٔ پایانی سدهٔ بیستم، پس از سرنگونی دیکتاتوری مارکوس به دست انقلاب قدرت مردم در ۱۹۸۶، با دگرگونی سریع اجتماعی و فناورانه همراه بود. بخشی از داستان‌های برجستهٔ این دوره به‌شدت از واقع‌گرایی جادویی تأثیر پذیرفته بود؛ از جمله آثار ، و ماریو گامالیندا. آغاز سدهٔ بیست‌ویکم گسترش چاپ انبوه و فناوری دیجیتال دسترسی نویسندگان فیلیپینی به انتشار آثارشان را آسان‌تر کرد. اینترنت به ابزاری دگرگون‌ساز برای دستیابی به خوانندگان بیرون از فیلیپین تبدیل شد. انتشارات‌هایی مانند PSICOM رونق گرفتند و خودانتشاری و پایگاه‌های مانند واتپد محبوبیت یافتند؛ بسیاری از آنها به رمان‌های عاشقانه و کمدی رمانتیک گرایش داشتند که بعداً به فیلم‌های پرفروش تبدیل شدند. از نخستین عنوان‌هایی که به این موفقیت دست یافتند می‌توان از (۲۰۰۱) اثر ، (۲۰۱۲) اثر و (۲۰۱۳) نام برد. در همین دوره چندین نویسندهٔ فیلیپینی به روندهای ادبی روز روی آوردند و به زمینه‌های مدرنی چون و بهداشت روانی پرداختند و خوانندگان بین‌المللی را با فرهنگ فیلیپینی آشنا کردند. دو نویسندهٔ بین‌المللی سرشناس فیلیپینی در اوایل سدهٔ بیست‌ویکم عبارت‌اند از که در زمینهٔ ادبیات داستانی نوجوانان نام‌آور شد و بسیاری از آثارش از اسطوره‌شناسی فیلیپینی الهام گرفته بود؛ و که چهره‌ای مهم در ژانر است. از مشهورترین آنها شاعر فیلیپینی-استرالیایی است که مجموعهٔ شعر «اختلال» (۲۰۱۳) با درونمایهٔ خشونت خانگی را نوشت. | ## بخش 3: ادبیات فیلیپین | ادبیات دورهٔ اسپانیایی: نمایش و تئاتر در دوران استعمار اسپانیا، نمایش‌های مذهبی و سکولار نقش مهمی در ادبیات فیلیپین ایفا کردند. همچنین تئاتر خیابانی سیاسی نقش مهمی در انقلاب ۱۸۹۶ و جنگ فیلیپین-آمریکا ایفا کرد و نمایشنامه‌نویسانی چون خوان آباد (۱۸۷۲–۱۹۳۲) برای آن آثاری نوشتند. نخستین نوشته‌ها به زبان انگلیسی پاز مارکِز بِنیتِز با داستان کوتاه «ستاره‌های مرده» (۱۹۲۵) نخستین داستان کوتاه فیلیپینی به زبان انگلیسی را نوشت و با آن مدرنیسم به ادبیات فیلیپین راه یافت. آنخِلا مانالانگ-گلوریا (۱۹۰۷–۱۹۹۵) در شعرهای انگلیسی‌زبانش اعتراض خود به تجاوز مردانه را بیان کرد. سانتوس (۱۸۷۹–۱۹۶۳) نیز رمان «بانائاگ آت سیکات» (۱۹۰۶) را به زبان تاگالوگ نوشت که از آن به عنوان «انجیل کارگران فیلیپینی» یاد می‌شود و به ایده‌های سوسیالیستی پرداخت. هنرمندان ملی ادبیات نشان به فیلیپینی‌هایی اعطا می‌شود که «سهم والایی در هنر فیلیپین» داشته باشند. این جایزه عطف به ماسبق نمی‌شود و هنرمندانی که پیش از ۱۹۷۳ درگذشته‌اند (با استثنای ویژهٔ سه تن) واجد شرایط نیستند. دریافت‌کنندگان نشان هنرمند ملی فیلیپین در زمینهٔ ادبیات: ۱۹۷۳ – ۱۹۷۳ – ۱۹۷۶ – ۱۹۸۲ – ۱۹۹۰ – ۲۰۰۳ – تأثیرات فرهنگی پیش از استعمار پیش از ورود اسپانیایی‌ها، تأثیرات مالایی، هندوجاوه‌ای و چینی از راه بازرگانی به فیلیپین رسیده بود. کهن‌ترین سند مکتوب تاریخ فیلیپین کتیبهٔ مسی لاگونا است که نزدیک به سال ۹۰۰ میلادی به خط کاوی اندونزیایی و آمیزه‌ای از سانسکریت، جاوه‌ای کهن، مالایی کهن و تاگالوگ نوشته شده‌است.C. 37–49 از خط کاوی نزدیک به سال ۱۲۰۰ خط هجایی بای‌بایین پدید آمد که اسپانیایی‌ها آن را برای تبلیغ مسیحیت به کار بردند. از سدهٔ دهم نیز چین با فیلیپین بازرگانی می‌کرد و واژه‌های بسیاری از چینی وارد تاگالوگ شد. در سدهٔ پانزدهم نفوذ اسلام قوت گرفت و الفبای عربی جاوی در جنوب فیلیپین برای نوشته‌های مذهبی گسترش یافت. ادبیات معاصر فیلیپین ادبیات معاصر فیلیپین که از پایان دههٔ ۱۹۸۰ شکل گرفت، با دگرگونی‌های سریع اجتماعی و فناورانه همراه بوده‌است. از یک سو، ادبیات دیجیتال و پلتفرم‌هایی مانند واتپد به نسل جدیدی از نویسندگان فیلیپینی اجازه داده‌اند آثار خود را بدون نیاز به ناشران سنتی منتشر کنند. p.4 از سوی دیگر، نویسندگان فیلیپینی هرچه بیشتر به زبان انگلیسی می‌نویسند و مخاطبان بین‌المللی را هدف می‌گیرند. همچنین کاربرد نوواژه‌های دورگه (ترکیبی از زبان‌های بومی و انگلیسی) از ویژگی‌های بارز تحول زبانی در ادبیات نوین فیلیپین است. | ## جمع‌بندی | زبان‌ها و گونه‌های ادبی ادبیات فیلیپین به چندین زبان نوشته شده‌است: تاگالوگ (فیلیپینی)، سبوانو، ایلوکانو، وارای‌وارای، انگلیسی و اسپانیایی.