موضوع مقاله: پیمان‌شکنی (خیانت) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پیمان‌شکنی (خیانت) | مقدمه: پیمان‌شکنی یا خیانت یا دشمن‌یاری شکستن یا نقض یک قرارداد، اعتماد یا اطمینان پیش‌فرض است که درگیری اخلاقی و روان‌شناختی در روابط میان افراد، میان سازمان‌ها یا میان افراد و سازمان‌ها پدیدمی‌آورد. | ## بخش 1: پیمان‌شکنی (خیانت) | پیمان‌شکنی اغلب به معنای حمایت از گروه رقیب یا گسست کامل از هنجارهای اجتماعی پیشین از سوی یکی از طرف‌ها است. پیمان‌شکنی از دیرباز درونمایه‌ای پرکاربرد در ادبیات داستانی بوده و گاه به‌عنوان پیچش داستانی به کار می‌رود. این مفهوم پیشینه‌ای گسترده در حوزه‌های فلسفه، روان‌شناسی، حقوق کیفری و الهیات دارد و ابعاد گوناگون آن از پیمان‌شکنی فردی تا پیمان‌شکنی نهادی و سیاسی گسترده‌است. تعریف فیلسوفان جودیت اشکلار و ، نویسندگان آثار «ابهامات پیمان‌شکنی» و «چارچوب‌های فریب»، بر این باورند که هرچند تعریف روشنی از پیمان‌شکنی در دست نیست، درک پیمان‌شکنی از راه ادبیات کارآمدتر صورت می‌گیرد. جکسون دلیل نیاز به تعریفی روشن را چنین بیان می‌کند: پیمان‌شکنی هم مسئله‌ای «انسانی» و هم مسئله‌ای فلسفی است. فیلسوفان باید بتوانند مفهوم پیمان‌شکنی را روشن سازند، آن را با دیگر مفاهیم اخلاقی مقایسه و ارزیابی کنند. در سطح عملی نیز مردم باید بتوانند پیمان‌شکنی را به‌درستی درک کنند و پیامدهای آن را مهار نمایند. آنچه لازم است، شرحی مفهومی و روشن از پیمان‌شکنی است که میان پیمان‌شکنی واقعی و پیمان‌شکنی صرفاً ادراک‌شده تمایز بگذارد و راهنمایی نظام‌مند برای ارزیابی موارد ادعایی پیمان‌شکنی در زندگی واقعی فراهم آورد. حتی نویسندگان واژه‌نامه عهد جدید و دانشنامه کتاب مقدس نیز با وجود پیمان‌شکنی یهودای اسخریوطی، مدخلی به این مفهوم اختصاص نداده‌اند. | ## بخش 2: پیمان‌شکنی (خیانت) | یک فرهنگ‌نامه عمومی، پیمان‌شکنی را در چند واژه چنین توصیف کرده‌است: «فریب دادن کسی که انسان به وفاداری نسبت به او متعهد است». نشانه‌ها و پیامدها پیمان‌شکنی مجموعه‌ای از رفتارها، اندیشه‌ها و احساسات منفی را هم در قربانیان و هم در مرتکبان آن برمی‌انگیزد. راه دیگر، ادامه دادن رابطه با آگاهی از این واقعیت است که تخلف ممکن است دوباره رخ دهد و فرد ممکن است از انجام برخی کارها برای کاهش شدت آسیب خودداری کند. تفاوت کلیدی میان اختلال استرس پس‌از سانحه سنّتی و آسیب روانی پیمان‌شکنی در این است که علت اصلی اختلال استرس پس‌از سانحه تاریخاً ترس دانسته شده، در حالی که آسیب روانی پیمان‌شکنی پاسخی به خشم شدید است. تفاوت مهم دیگر آن است که آسیب روانی پیمان‌شکنی شامل نقض اعتماد از سوی فرد یا نهادی مورد اعتماد است، حال آنکه اختلال استرس پس‌از سانحه لزوماً چنین نقضی را دربرنمی‌گیرد. اصطلاح «کوری پیمان‌شکنی» نخستین‌بار در سال ۱۹۹۶ از سوی جنیفر فرید مطرح شد و سپس در سال ۱۹۹۹ توسط فرید و در سال ۲۰۱۳ توسط فرید و بیرل در چارچوب نظریه گسترش یافت. این کوری پیمان‌شکنی ممکن است به پیمان‌شکنی‌هایی که آسیب‌های سنّتی به‌شمار نمی‌روند نیز گسترش یابد؛ مانند پیمان‌شکنی زناشویی و نابرابری‌ها. کوری پیمان‌شکنی محدود به قربانیان نیست؛ مرتکبان و شاهدان نیز ممکن است برای حفظ روابط شخصی، روابط خود با نهادها و نظام‌های اجتماعی که به آن‌ها وابسته‌اند، کوری پیمان‌شکنی نشان دهند. این دربرگیرنده ناتوانی در پیشگیری یا پاسخ‌دهی حمایتی به خطاکاری‌های افراد (مانند تجاوز جنسی) در بستر آن نهاد است. | ## بخش 3: پیمان‌شکنی (خیانت) | پیمان‌شکنی در روابط عاشقانه جان گاتمن در کتاب «چه چیز عشق را ماندگار می‌کند؟» پیمان‌شکنی را «مهاجمی زیان‌بار» توصیف می‌کند که «با پنهان‌کاری بسیار وارد می‌شود» و عاشقانه‌های به‌ظاهر باثبات را تضعیف می‌کند و در هسته هر رابطه رو به شکست نهفته‌است، حتی اگر زوج از آن آگاه نباشند. گاتمن سنجه‌ای برای پیمان‌شکنی محاسبه کرد که بر پایه میزان بی‌میلی هر یک از شریکان به فداکاری برای دیگری و رابطه استوار بود. بالا بودن مداوم این سنجه نشانگر آن بود که زوج در معرض خطر بی‌وفایی یا بی‌وفایی جدی دیگری قرار دارند. برخی از انواع پیمان‌شکنی در روابط عاشقانه عبارت‌اند از: بی‌وفایی جنسی، تعهد مشروط، رابطه عاطفی غیرجنسی، دروغ‌گویی، ائتلاف علیه شریک، غیبت، بی‌احترامی، بی‌انصافی، خودخواهی و شکستن قول. ریشه‌شناسی در زبان آلمانی واژه آلمانی از ریشه فعل به معنای «اندرز دادن» ساخته شده‌است. با افزوده شدن پیشوند معنای منفی «گمراه کردن با اندرز نادرست و قصد نابودی کسی» پدید آمد. پیمان‌شکنی در حقوق کیفری در نظام‌های حقوقی گوناگون، پیمان‌شکنی با عناوین کیفری متفاوتی تعقیب می‌شود. | ## جمع‌بندی | در حقوق آلمان، جرائمی چون پیمان‌شکنی عظمی (به آلمانی: ) و پیمان‌شکنی به کشور (به آلمانی: ) در قانون جزای این کشور پیش‌بینی شده‌است.