موضوع مقاله: این کلاه من نیست | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # این کلاه من نیست | مقدمه: این کلاه من نیست یک کتاب عکس برای کودکان، اثر جان کلاسن، نویسنده و تصویرگر کانادایی است که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد. | ## بخش 1: این کلاه من نیست | این داستان به‌کمک یک ماهی کوچک که نقش راوی غیرقابل اعتماد کتاب را بر عهده دارد، روایت می‌شود. ماهی کوچک کلاه ماهی بزرگ را می‌دزدد و به واکنش‌های احتمالی ماهی بزرگ در مواجهه با این دزدی فکر می‌کند. این کتاب دنبالهٔ مضمونی می‌خواهم کلاهم برگردد محسوب می‌شود که قرار بود تکمله‌ای دقیق از آن باشد اما کلاسن تصمیم گرفت تا شخصیت‌های داستان را تغییر دهد. اثر کلاسن پس از انتشار با استقبال خوبی مواجه شد و نقادان به طنز سیاه و طعنه‌آمیز آن اشاره کردند. این طنز تنها با مقایسهٔ واژه‌های روایت ماهی کوچک با رخدادهایی که در تصویرگری‌ها دنبال می‌شود، قابل‌درک است. کلاسن توانست برای تصویرگری این کتاب نشان کالدکوت ۲۰۱۳ و نشان کیت گریناوی ۲۰۱۴ را دریافت کند تا برای نخستین بار، یک کتاب برندهٔ هر دو جایزه شود. او در رشتهٔ پویانمایی و مبانی هنر در کالج شریدان تحصیل کرد و پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۲۰۰۵، به دریم‌ورکس انیمیشن پیوست. کلاسن پس از چند سال فعالیت به‌عنوان پویانما، تصمیم گرفت تا به تصویرگری کتاب بپردازد. این کتاب دربارهٔ خرسی است که کلاهش را گم کرده‌است و پس از پرس‌وجو از حیوانات دیگر که همگی اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند، متوجه می‌شود خرگوش آن را دزدیده‌است. کلاسن به‌دنبال موفقیت می‌خواهم کلاهم برگردد تلاش کرد تا داستان‌های بیشتری را با شخصیت‌های مشابه بنویسد اما در این کار ناموفق بود. سرانجام، مدیر هنری کندلویک پرس،Candlewick Press ناشر کلاسن به او پیشنهاد کرد تا از شخصیت‌های جدیدی برای نوشتن داستانش استفاده کند؛ بنابراین کلاسن تمرکزش را به‌جای پستانداران روی ماهی‌ها گذاشت. کلاسن برای نوشتن این کتاب از قلب رازگو، نوشتهٔ ادگار آلن پو الهام گرفت و اشاره می‌کند که این کلاه برای من نیست پایانی «شگرف‌تر» نسبت به سایر آثارش دارد. او تصویرهای این کتاب را پیش از دیجیتالی کردن، با جوهر ترسیم کرد و به تکمیل رنگ‌ها و جزئیات به‌صورت الکترونیکی پرداخت. این کلاه من نیست در ۹ اکتبر ۲۰۱۲ منتشر شد و کلاسن برای تبلیغ آن به پانزده شهر ایالات متحده سفر کرد. این کلاه من نیست در ایران با نام‌های متفاوتی به زبان فارسی ترجمه و منتشر شده‌است. | ## بخش 2: این کلاه من نیست | به چاپ رساند و انتشارات پرتقال و علمی و فرهنگی نیز این کتاب را به ترتیب با نام‌های هیچ‌کس پیدایم نمی‌کند و کلاه ماهی‌بزرگه گم شده منتشر کرده‌اند. از نظر کتابک، برخی از عنوان‌های انتخابی ناشران ایرانی برای ترجمهٔ این کتاب با طرح روی جلد که ماهی کوچک را با «چشم‌های وحشت‌زده» نشان می‌دهد و کنش او در داستان هم‌خوانی ندارند. در این کتاب صوتی برای بازتاب کنش‌های ماهی از سازهای زهی استفاده شد که مشابه ارکستراسیون پیتر و گرگ بود تا با روایت کیتینگ همراهی کند. داستان ماهی کوچک کلاه ماهی بزرگ را در خواب می‌دزدد و به این می‌بالد که خیلی راحت بتواند از این دزدی قسر دربرود، چون فکر می‌کند ماهی بزرگ حالاحالاها از خواب بیدار نمی‌شود و اگر هم بیدار شود، شاید اصلاً نفهمد که کلاهش را دزدیده‌اند و اگر هم متوجه شود، نمی‌داند چه کسی این کار را انجام داده‌است و ماهی کوچک قرار است به کجا برود اما ماهی بزرگ خیلی زود از خواب بیدار می‌شود و می‌فهمد که کلاهش را دزدیده‌اند. خرچنگ به ماهی بزرگ می‌گوید که ماهی کوچک به کدام سمت رفته‌است و او را تعقیب می‌کند. ماهی کوچک مطمئن است که دزدی او برملا نخواهد شد اما در پایان داستان، ماهی بزرگ کلاهش را بر سر دارد. بوکلیست در نقد ستاره‌نشان خود طنز کتاب را ستود و به «فرجام احتمالاً تاریک» آن اشاره کرد. پابلیشرز ویکلی به استفادهٔ کلاسن از تصویرگری‌ها برای بیان داستان پرداخت که «قسمت‌های ازقلم‌افتادهٔ» راوی غیرقابل‌اعتماد را پوشش می‌دهد. از نظر کوییل اند کوایر،Quill & Quire نثر این کلاه من نیست ساده، مؤثر و از نظر زمانی هماهنگ با تصویرگری‌های «ماهرانهٔ» کلاسن است. راجر ساتون،Roger Sutton کارشناس ادبیات کودکان در نیویورک تایمز خاطرنشان می‌کند کنش و تصویرسازی‌ها به این معنا است که تمامی کودکان خردسال به اندازهٔ کافی بزرگ نشده‌اند تا این کتاب را بفهمند و درک کنند. برخی از نقادان به خشنودی کلاسن برای استفاده از رنگ‌هایی مثل سیاه و قهوه‌ای در این تصویرگری‌ها اشاره کردند. او در تصویرسازی‌هایش از «رنگ‌های ظریف متالیک» در پس‌زمینهٔ سیاه کتاب استفاده کرده‌است تا کنتراست مناسبی را ایجاد کند. طبق گزارش پابلیشرز ویکلی در ژانویهٔ ۲۰۱۶، این کتاب برای بیش از چهل هفته جزو فهرست پرفروش‌های نیویورک تایمز بود و مجموع فروش جهانی آن به‌همراه می‌خواهم کلاهم برگردد به بیش از ۱٫۵ میلیون نسخه رسید. این کلاه من نیست در چندین فهرست بهترین کتاب‌های کودکان سال ۲۰۱۲، مانند پابلیشرز ویکلی و انترتینمنت ویکلی قرار گرفت. روایت ماهی کوچک می‌تواند گفت‌وگویی درونی با خودش یا به‌طور مستقیم با خوانندهٔ کتاب تلقی شود. | ## بخش 3: این کلاه من نیست | نثر این کتاب ساده اما دارای تضادهای معنایی است تا ابهام کافی برای تعامل خواننده با داستان را داشته باشد. ماهی کوچک از جمله‌هایی با ساختار تکراری استفاده می‌کند تا کنش خود را توجیه و احساس امنیت کند. او داستان را به شیوهٔ مونولوگ روایت می‌کند و نه‌تنها شخصیتی بی‌اخلاق است، بلکه با این تصور که در نهایت به‌خاطر این دزدی گرفتار نمی‌شود، رفتاری «شرم‌آور» دارد. ماهی کوچک در تصویرگری‌ها تقریباً در مرکز یک صفحه قرار می‌گیرد اما ماهی بزرگ دو صفحه از کتاب را به خود اختصاص می‌دهد. احساسات شخصیت‌های داستان تقریباً از طریق حرکات چشم آن‌ها بیان می‌شوند و حباب‌های ریزی نیز در تصویرها وجود دارد که با هر تغییر حالت، میزان آن‌ها تغییر می‌کند. در صفحه‌های پایانی کتاب، نوع روایت هم‌زمان واژه‌ها در کنار تصویرها تغییر می‌کند و تنها به حضور تصویرها اکتفا می‌شود. راجر ساتون طی نقد این کلاه من نیست در نیویورک تایمز، به این موضوع اشاره کرد که داستان این کتاب تنها با سنجیدن واژه‌های آن در مقابل کنش‌هایی که در تصویرگری‌ها تجسم یافته‌اند، قابل‌درک است؛ زیرا آنچه در پایان رخ می‌دهد، به صراحت بیان نشده و این کار به خوانندهٔ کتاب واگذار شده‌است. این کتاب پیام اخلاقی پیچیده‌ای را به کمک ماهی کوچک، راوی بی‌توجه به مسائل اخلاقی منتقل می‌کند. این کلاه من نیست توأمان پیشنهاد می‌کند که دزدی نکنید و اگر هم این کار را انجام دادید، گرفتار نشوید. خوانندهٔ داستان می‌تواند ماهی کوچک را برای فرار تشویق و هم‌زمان او را به‌دلیل دزدی مؤاخذه کند. این کتاب بخشی از گرایش نویسندگان و تصویرگران است که به بررسی «فرا مسائل» در کتاب‌های عکس کودکان می‌پردازند. نقادان متعجب بودند که آیا موفقیت این کتاب نشانگر درک کودکان خردسال از طنز کنایه‌آمیز و آیا پیام تاریک آن حاکی از خُلق‌وخوی عمومی آمریکا است. جایزه‌ها این کلاه من نیست برندهٔ نشان کالدکوت ۲۰۱۳ شد و کلاسن در آن سال توانست برای تصویرگری کاموای اضافی،Extra Yarn دیپلم افتخار کالدکوت را نیز دریافت کند. این برای دومین بار بود که هم‌زمان جایزه و دیپلم افتخار کالدکوت به یک نفر اعطا می‌شد. ساندرا ایمدیک،Sandra Imdieke رئیس کالدکوت هنر کلاسن را ستود و آن‌ها را «تصویرگری‌های استادانه» نامید که داستان را با «تغییرات جزئی در چشم‌ها و علف‌های دریایی» تعریف می‌کنند و راوی از اصل ماجرا بی‌خبر است. | ## جمع‌بندی | کلاسن اولین کسی است که دو نشان کالدکوت و کیت گریناوی را برای یک اثر دریافت کرده‌است.