موضوع مقاله: محاصره تبریز (۱۵۸۵-۱۵۸۶) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محاصره تبریز (۱۵۸۵-۱۵۸۶) | مقدمه: ارتش صفوی در فرایند بازپس‌گیری تبریز از امپراتوری عثمانی، توانست تبریز را به مدت ۱۰ ماه باز‌پس گیرد. | ## بخش 1: محاصره تبریز (۱۵۸۵-۱۵۸۶) | سپس با نزدیک شدن به فصل زمستان، ارتش عثمانی، فکر خروج از پادگان تبریز در مقابل ضد حمله ایرانیان و عقب‌نشینی به آناتولی شرقی برای زمستان قوت گرفت. پس‌از آن، حاکم پیشین طرابلس، خواجه کافر پاشا که در زمان تسخیر شدن طرابلس توسط امپراتوری عثمانی اسیر می‌گردد و بعدها او با دارا بودن ۲۰٬۰۰۰ تا ۳۰٬۰۰۰ سرباز در تبریز توسط حکومت عثمانی آزاد می‌شود و پس‌از آن ارتش عثمانی، تبریز را ترک می‌کند تا به پادگان عقب‌نشینی کند. اگرچه ارتش صفوی به فرماندهی حمزه میرزا به امپراتوری عثمانی حمله می‌نمود، ولی ابتدا در نبرد شنبیگزان در تاریخ ۲۸ اکتبر از‌طرف ارتش عثمانی که مرتبا درحال پیشروی بود، مغلوب می‌گردد. بعدها در تاریخ ۳۰ اکتبر، اوزدمیروغلو عثمان پاشا برای مدتی به‌شدت بیمار می‌شود و نهایتا بیماری موجب مرگ او می‌شود. پس‌از مرگ او، در همان شب ارتش صفوی برای بار دیگر به امپراتوری عثمانی حمله می‌کند، و این بار در نبرد مایاها در مقابل سیگالازاد سینان پاشا، که فرماندهی ارتش را از عثمان پاشا برعهده گرفته بود، مغلوب می‌گردد. پس‌از مغلوب شدن صفویان در این نبرد، ارتش عثمانی به قشلاق پراکنده می‌شود و برای آغاز حرکت ارتش ابتدا به وان و بعد از آن به بیتلیس می‌روند. 171 محاصره نخستین اقدامات خواجه کافر پاشا، قرار دادن توپ‌های شاهی و دربزن بر دیوارهای قلعه تازه و پرکردن سنگ های بزرگ بر روی متریک بود. | ## بخش 2: محاصره تبریز (۱۵۸۵-۱۵۸۶) | از جهت دیگر هم، سپاه صفوی که نزدیکی تبریز را تسخیر کرده بودند و بعد از آن شهر را از هر سمت محاصره نمودند، بعد از آن پادگان عثمانی را مجبور به پناه بردن در قلعه دگیر نمود. در دو ماه پایانی سال ۱۵۸۵ حملات آغاز می شود و در حالی که پادگان عثمانی با تهاجم و رخنه همراه بود، استوارهای صفویان را نابود می کردند. سرانجام نخستین تلفات را ارتش صفوی می دهد که در اثر آتش شدید گشوده شده از قلعه آغاز شده بود. 66, s.25-61 در فوریه ۱۵۸۶، گرچه مشکلات غلات در قلعه تبریز افزایش پیدا کرده بود، اما به لطف اشخاصی که در تهاجم های ارتش صفوی به اسارت درآمده بودند، این مشکل تا حدی اصلاح شد. بعدها خواجه کافر پاشا به شکل همزمان از راه سینان پاشا که در وان بود خواهان دریافت باروت، غلات و کمک نظامی نموده. زمانیکه فرهاد پاشا که در مارس ۱۵۸۶ در راس ارتش خود استانبول را ترک می کند و بعد از آن به سیواس می رسد، و بعد از آن از درخواست های خواجه کافر پاشا آگاه می شود. برای صفویان، یکی از راهبردی ترین تحولات در این عصر تا بهار ۱۵۸۶ این بود که سپاهیان ترکمن و تکلو که در آغاز جنگ از عثمانی ها اطاعت می نمودند، به اردوگاه صفویان می آیند و بعد از آن طرف خود را تغییر می دهند. | ## بخش 3: محاصره تبریز (۱۵۸۵-۱۵۸۶) | اما این سپاهیان که سمت خود را تغییر داده بودند، به جای حمله به تبریز، به پایتختی قزوین روی می آورند و بعد از آن با کودتای کاخ، شهزاده طهماسب را به جای شاه محمد خدابنده بر تخت می نشانند. 194-202 پس از خروج حمزه میرزا با بیشتر لشکریان، سرداران باقیمانده صفوی با نصب دو توپ قوی از فروردین به بعد محاصره را تشدید می نمایند. اما در پاسخ به این محاصره، پادگان عثمانی با حمله ای نوین از قلعه یکی از توپ ها را تصرف می نماید. 66, s.82-168 در پاسخ به این اقدام در سرآغاز فعالیت حمزه میرزا نیروهای کمکی را برای سپاه محاصره ارسال می کند. زمانی که ارتش صفوی در حملات پیاپی خود در روز های نخستین مرداد ماه همان سال متحمل خسارات سنگین می گردد، بعدها در روز های میانی مرداد ماه همان سال با حملات عمومی سعی در فروریختن قلعه می کنند. چون برخلاف دستور پایتخت عثمانی، سینان پاشا در وان به پادگان محاصره شده در تبریز نیرو ارسال نکرد و سردار فرهاد پاشا که به جبهه شرقی درحال حرکت بود، در مسیر حرکتش در زمان معینی به مقصدش نرسید و در زمان پایان محاصره تبریز توانست خود را به مقصدش برساند. در واقع فرهاد پاشا قلعه هامانا را در جاده تبریز تسخیر می نماید و او مدتی برای تعمیر قلعه تلاش می کند. | ## جمع‌بندی | تاخیر سردار ها در اعزام نیرو به قلعه های تحت محاصره عثمانی عواقب و خسارات شدیدتری در سال ۱۵۹۳ به بار آورد.