موضوع مقاله: گروه‌های قومی در خاورمیانه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گروه‌های قومی در خاورمیانه | مقدمه: گروه‌های قومی در خاورمیانه گروه‌بندی‌های قومی-زبانی در منطقه‌ای بین‌قاره‌ای هستند که در بر گیرندهٔ غرب آسیا (از جمله قبرس) بدون قفقاز جنوبی و نیز مصر در شمال آفریقا است. | ## بخش 1: گروه‌های قومی در خاورمیانه | از دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، دگرگونی‌های سیاسی و اقتصادی به‌ویژه ثروت هنگفت نفتی و درگیری‌ها ترکیب قومی این منطقه را به‌شدت تغییر داده‌اند. برخی گروه‌های قومی هزاران سال در این منطقه زیسته‌اند و برخی دیگر از راه مهاجرت به تازگی وارد شده‌اند. بزرگ‌ترین گروه‌های قومی منطقه عرب‌ها، ترک‌ها، فارسی‌ها، کردها و آذربایجانی‌ها هستند؛ اما ده‌ها گروه قومی دیگر نیز با جمعیتی صدهزارنفری و گاه میلیونی در این منطقه حضور دارند. از دیگر گروه‌های بومی، قومی-مذهبی یا اقلیتی می‌توان به ارمنی‌ها، آشوری‌ها، آرامی‌ها، بلوچ‌ها، قبطی‌ها، دروز، گیلک‌ها، یونانی‌ها، یهودیان، لازها، لرها، مندائیان، مارونی‌ها، مازندرانی‌ها، سامری‌ها، شبک‌ها، تالش‌ها، تات‌ها، ایزدیان و زازاها اشاره کرد. زبان و قومیت و دین از نگاه جهانی، چارچوب قومیت بیشتر بر پایهٔ همگونی زبانی و فرهنگی تعریف می‌شود؛ اما خاورمیانه زادگاه ادیان ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) و نیز آیین‌های هندواروپایی (مانند آیین زرتشت و میترا) بوده و پیوند میان چارچوب قومی و جامعه‌های دینی از ویژگی‌های بنیادین این منطقه است. نمونه‌های گوناگونی از این پیوند دیده می‌شود: عرب‌ها با گسترش اسلام مردمان بومی را در خود جذب کردند؛ قبطیان مصر از نظر زبانی و فرهنگی تا حد زیادی عرب‌شده‌اند اما پیوند دینی یکپارچگی آن‌ها را نگاه داشته‌است؛ و یهودیان با از دست دادن سرزمین و زبان، به پشتوانهٔ کتاب مقدس و باور دینی پیوستگی گروهی خود را حفظ کردند. جمعیت‌شناسی جدول زیر نمای کلی گروه‌های قومی هر کشور خاورمیانه را نشان می‌دهد: کشور گروه‌های قومی گروه‌های قومی بحرین گروه‌های قومی قبرس گروه‌های قومی مصر گروه‌های قومی ایران گروه‌های قومی عراق گروه‌های قومی اسرائیل گروه‌های قومی اردن گروه‌های قومی کویت گروه‌های قومی لبنان گروه‌های قومی عمان گروه‌های قومی فلسطین گروه‌های قومی قطر گروه‌های قومی عربستان سعودی گروه‌های قومی سوریه گروه‌های قومی ترکیه گروه‌های قومی امارات متحده عربی گروه‌های قومی یمن مردمان خاورمیانه مردمان سامی و آفروآسیایی عرب‌ها عرب‌ها بزرگ‌ترین گروه قومی خاورمیانه‌اند و در کشورهای عربی از مصر تا عراق و شبه‌جزیره عربستان پراکنده‌اند. زیرگروه‌هایی مانند عرب‌های ترکیه، عرب‌های ایرانی و عرب‌های اسرائیل نیز در کشورهای غیرعربی حضور دارند. مصری‌ها و قبطی‌ها مصری‌ها عمدتاً عرب‌زبان هستند و قبطیان بازماندگان مسیحی مصر باستان به‌شمار می‌روند که پیوند دینی آنان را از دیگر مصریان متمایز نگاه داشته‌است. | ## بخش 2: گروه‌های قومی در خاورمیانه | آرامی‌زبانان مردمان آرامی‌زبان شامل آرامیان، آشوری‌ها، مندائیان و مارونی‌ها می‌شوند. یهودیان یهودیان خاورمیانه گروه‌های گوناگونی دارند: یهودیان اسرائیلی، اشکنازی، مزراحی، سفاردی و یهودیان یمنی. سامری‌ها سامری‌ها از کهن‌ترین گروه‌های قومی-مذهبی منطقه هستند و جمعیت بسیار اندکی دارند. آفریقایی‌تبارها گروه‌هایی از آفریقای جنوب صحرا نیز در خاورمیانه زندگی می‌کنند از جمله آفرو-عرب‌ها، نوبی‌ها و یهودیان اتیوپیایی‌تبار. دیگر مردمان ایرانی‌تبار شامل کردها، لرها، بلوچ‌ها، گیلک‌ها، مازندرانی‌ها، تالش‌ها و تات‌ها هستند. ارمنی‌ها ارمنی‌ها در سراسر خاورمیانه حضور دارند: ارمنی‌های ایران، ارمنی‌های ترکیه، ارمنی‌های لبنان، ارمنی‌های سوریه و ارمنی‌های مصر. یونانی‌ها یونانیان شامل قبرسی‌های یونانی‌تبار، یونانیان پونتوس و یونانیان ساکن مصر، لبنان و سوریه هستند. کولی‌ها گروه‌های کولی (رومانی) شامل دُم‌ها، کاولیه و نَوَرها در عراق، سوریه و مصر زندگی می‌کنند. مردمان ترک ترک‌ها ترک‌ها دومین گروه بزرگ قومی خاورمیانه‌اند و بیشتر در ترکیه متمرکزند. | ## بخش 3: گروه‌های قومی در خاورمیانه | ترکمن‌ها و دیگران ترکمن‌های عراقی و ترکمان‌های سوریه و نیز گاگائوزها و تاتارهای کریمه در ترکیه از دیگر گروه‌های ترک‌تبار منطقه‌اند. مردمان قفقازی مردمان کارتولی‌تبار شامل گرجی‌ها و لازها در ترکیه و ایران حضور دارند. افزون بر ترک‌ها که اکثریت را تشکیل می‌دهند، کردهای ترکیه، ارمنی‌های ترکیه، یونانی‌ها در ترکیه، عرب‌های ترکیه، آذری‌های ترکیه، آشوری‌ها، تاتارهای کریمه، گاگائوزها، زازاها، گرجی‌ها، لازها، بوشناک‌ها، کولی‌ها و یهودیان از گروه‌های قومی حاضر در آناتولی هستند. مهاجران مسلمان از قفقاز و بالکان (به‌ویژه آلبانیایی‌ها، بوشناک‌ها و پوماک‌ها) نیز بخش مهمی از جمعیت ترکیه را تشکیل می‌دهند. قبرس قبرس دارای چهار گروه قومی اصلی است: قبرسی‌های یونانی‌تبار، ترک‌های قبرس، مارونیان قبرس و ارمنیان قبرس. جمعیت‌های برون‌وطنی به دلیل جمعیت اندک بسیاری از کشورهای عربی حاشیهٔ خلیج فارس و نیاز فراوان به نیروی کار که کشف ذخایر بزرگ نفتی آن را پدیدآورد، جریان پیوسته‌ای از مهاجرت (به‌ویژه از جنوب آسیا) به این منطقه روان بوده‌است. گروه‌های قومی عمدهٔ این مهاجران عبارت‌اند از: افغان‌ها، آلبانیایی‌ها، بنگالی‌ها، بوشناک‌ها، بریتانیایی‌ها، چینی‌ها، فیلیپینی‌ها، فرانسوی‌ها، ایتالیایی‌ها، هندی‌ها، مالایی‌ها، نپالی‌ها، پاکستانی‌ها، پنجابی‌ها، سیک‌ها، سندی‌ها، سومالیایی‌ها و سریلانکایی‌ها. | ## جمع‌بندی | بسیاری از این مهاجران از برخی حقوق سیاسی و قانونی در کشور میزبان محروم‌اند و گاه با رفتار ناشایست شهروندان بومی روبرو می‌شوند.