موضوع مقاله: المزار (روستای ویران‌شده فلسطینی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # المزار (روستای ویران‌شده فلسطینی) | مقدمه: المزار (به عربی: ) روستایی عرب فلسطینی در بخش جنین بود که بر فراز کوه جلبوع جای داشت. | ## بخش 1: المزار (روستای ویران‌شده فلسطینی) | پیشینه این روستا به دوران فرمانروایی ممالیک بر فلسطین (سده سیزدهم میلادی) بازمی‌گردد. روستاییان المزار تبار خود را به کوچ‌نشینانی منسوب به یک عارف صوفی از جبع در سوریه می‌رساندند. المزار در جریان جنگ ۱۹۴۸ فلسطین از سکنه تهی شد و به قلمرو دولت نوبنیاد اسرائیل پیوست. شهرک‌های اسرائیلی پرازون، مایتاو و گان نر بر زمین‌های پیشین این روستا برپا شدند. جایگاه روستا بر قله مسطح و مدوّر کوهی جای داشت که در متون عبری کوه جلبوع نامیده می‌شود و بومیان آن را کوه المزار یا «جبل فقوعه» (به معنای «کوه قارچ‌ها») می‌خواندند.Khalidi, 1992, p. پیشینه نام «المزار» (در عربی به معنای «زیارتگاه» یا «جایی که به دیدنش می‌روند») شاید از آن رو بر این روستا نهاده شده که آرامگاه بسیاری از شهیدان نبرد عین جالوت (۱۲۶۰ میلادی) میان ممالیک و مغول در آنجا قرار داشت. روستاییان تبار خود را به کوچ‌نشینان «السعدیّون» می‌رساندند که از نسل شیخ سعدالدین شیبانی (درگذشته ۱۲۲۴ میلادی)، عارف برجسته صوفی از روستای جبع در بلندی‌های جولان بودند. دوره عثمانی در دوران فرمانروایی امپراتوری عثمانی بر فلسطین، سپاهیان ناپلئون در آوریل ۱۷۹۹ در جریان لشکرکشی به شام، المزار را تسخیر و به آتش کشیدند.Cline, 2002, pp. | ## بخش 2: المزار (روستای ویران‌شده فلسطینی) | 169 در سال ۱۸۷۰ باستان‌شناس و جغرافی‌دان فرانسوی ویکتور گرن از المزار دیدن کرد و آن را روستایی با نزدیک به ۵۰۰ ساکن توصیف کرد که بر قله «جبل فقوعه» جای دارد و کمربندی از بوته‌های غول‌پیکر کاکتوس آن را دربرگرفته است. از فراز روستا سراسر جبل فقوعه (همان کوه جلبوع در کتاب مقدس)، دره یزرعیل، هرمون کوچک (جبل ضحی)، کوه تابور و دورتر قله‌های برف‌پوش کوه هرمون دیده می‌شد. به سوی باختر و شمال باختری دشت اسدرائلون و رشته‌کوه کرمل، به سوی جنوب کوه‌های پیرامون جنین و به سوی خاور پیش از رود اردن سرزمین کهن «جلعاد» نمایان بود. گرن یادآور شد که نام کوه جلبوع در نام روستای «جلبون» واقع بر همان کوه برجا مانده‌است. در دامنه باختری-جنوب‌باختری و پایین‌تر از روستا چشمه‌ای به نام «عین المزار» وجود داشت و بر شیب‌های کم‌تندتر همان سو درختان زیتون و کشت گندم دیده می‌شد. در سال ۱۸۸۲ پیمایش فلسطین باختری که از سوی صندوق اکتشاف فلسطین انجام شد، این مکان را چنین توصیف کرد: «روستایی بر قله کوه که بیشتر بناهایش از سنگ ساخته شده و چاهی در جنوب شرقی دارد. 29 در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین این شمار اندکی افزایش یافت و به ۲۵۷ تن (همه مسلمان) در ۶۲ خانه مسکونی رسید.Mills, 1932, p. 69 کشاورزی ستون اقتصاد روستا بود و بر کشت غلات، میوه، حبوبات و زیتون استوار بود. | ## بخش 3: المزار (روستای ویران‌شده فلسطینی) | بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت المزار ۲۷۰ تن و همگی مسلمان بودند و مساحت زمین‌هایش ۱۴٬۵۰۱ دونم بود. 149 فرحان السعدی (۱۸۵۶–۱۹۳۷) زادهٔ المزار بود و از رهبران برجسته شورش اعراب در فلسطین (۱۹۳۶–۱۹۳۹) به‌شمار می‌رفت. 06, 1937, Time جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن در ۱۹ آوریل ۱۹۴۸ فرماندهی پالماخ به فرمانده عملیاتی گردان نخست دستور داد «پایگاه‌های دشمن در المزار، نوریس و زرعین را ویران کنید [...] توضیح: با تصرف زرعین بیشتر خانه‌های روستا باید ویران شوند و [شماری] دست‌نخورده برای اسکان و پدافند بمانند.» به گفته بنی موریس، مورخ اسرائیلی، سیاست ویرانگری روستاهای فلسطینی ویژگی یورش‌های هاگانا در آوریل تا مه ۱۹۴۸ بود که درست پیش از آغاز جنگ عرب و اسرائیل صورت می‌گرفت.Morris, 2004, p. 346 با این حال، دستور ویژه دربارهٔ المزار یا اجرا نشد یا بی‌درنگ به نتیجه نرسید؛ زیرا روستا تا ۳۰ مه ۱۹۴۸ اشغال نشد. در آن تاریخ نیروهای تیپ ۱ گولانی المزار را همراه با نوریس (در پای کوه) تصرف کردند. پس از جنگ، این منطقه به دولت اسرائیل الحاق شد و سه شهرک بر زمین‌های المزار بنا شد: پرازون در ۱۹۵۳، مایتاو در ۱۹۵۴ و گان نر در ۱۹۸۷. ولید خالدی، مورخ فلسطینی، آنچه را در ۱۹۹۲ از المزار بر جا مانده بود چنین توصیف کرد: فرهنگ عامه بر پایه باور بومی، مادر نیایی طایفه «السعدیّون»، حلیمه سعدیه، زن بادیه‌نشینی بود که پیامبر اسلام محمد را شیر داده بود. | ## جمع‌بندی | اعضای طایفه می‌گویند حلیمه پس از درگذشت مادر محمد (هنگامی که او شش ساله بود) در خانه عمویش به او شیر داد.