موضوع مقاله: آموزش در جمهوری دموکراتیک کنگو | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در جمهوری دموکراتیک کنگو | مقدمه: آموزش در جمهوری دموکراتیک کنگو زیر نظر دو وزارتخانه اداره می‌شود: وزارت آموزش ابتدایی، متوسطه و حرفه‌ای (به فرانسوی: ; MEPSP) و وزارت آموزش عالی و دانشگاهی (به فرانسوی: ; MESU) که بر آموزش ابتدایی، آموزش متوسطه، آموزش عالی و آموزش اجتماعی و حرفه‌ای نظارت دارند. | ## بخش 1: آموزش در جمهوری دموکراتیک کنگو | نظام آموزشی این کشور از شش سال آموزش ابتدایی و شش سال آموزش متوسطه تشکیل شده که با اخذ مدرک دیپلم دولتی (به فرانسوی: )، معادل دیپلم فرانسوی ، به پایان می‌رسد و دانش‌آموز را برای ورود به آموزش عالی واجد شرایط می‌سازد. آموزش عالی در سه مرحله گرادوا (به فرانسوی: ، معادل کارشناسی)، لیسانس (به فرانسوی: ، معادل کارشناسی ارشد) و مقطع دکترا ارائه می‌شود و در دانشگاه‌های دولتی، مؤسسات عالی آموزشی (به فرانسوی: ) و مؤسسات فنی عالی (به فرانسوی: ) برگزار می‌گردد. اداره نظام آموزشی بر پایه مشارکت سه‌گانه دولت، شبکه‌های دینی و والدین شکل گرفته‌است. نهادهای دینی — به‌ویژه کلیساهای کاتولیک، پروتستان، و اسلام — نقش محوری در مدیریت مدارس تحت نظارت دولت دارند و مجموعاً نزدیک به ۸۰ درصد از مؤسسات ابتدایی و ۷۵ درصد از مؤسسات متوسطه را اداره می‌کنند. در سپتامبر ۲۰۱۹ (شهریور ۱۳۹۸)، دولت کنگو سیاستی تاریخی را برای تضمین رایگان بودن آموزش ابتدایی دولتی در سراسر کشور اعلام کرد. پیشینه تاریخی دوران استعمار نخستین تلاش سازمان‌یافته برای آموزش کودکان کنگویی توسط آبه وان ایمپه (به فرانسوی: )، مدیر مؤسسه سن لوئیس دو گونزاگ، آغاز شد. او در ۱۵ ژوئیه ۱۸۸۸ (۲۴ تیر ۱۲۶۷) به ، مسئول امور خارجی دولت آزاد کنگو، اعلام کرد که شخصاً هزینه آموزش دو کودک کنگویی را تأمین خواهد کرد. در ۱۲ ژوئیه ۱۸۹۰ (۲۱ تیر ۱۲۶۹)، لئوپولد دوم، پادشاه بلژیک فرمانی را امضا کرد که نخستین مدارس در مولوبا (استان تانگانیکا) و بوما (کنگو مرکزی) را تأسیس نمود. فرمانی دیگر، مورخ ۴ مارس ۱۸۹۲ (۱۳ اسفند ۱۲۷۰)، به انجمن‌های دینی و بشردوستانه اجازه داد تا کودکان رهاشده را تحت سرپرستی دولت بپذیرند و آموزش دهند. این مؤسسات که به «مستعمرات مدرسه‌ای» شناخته می‌شدند، به دلیل دخالت مأموران دولتی که بر تربیت بدنی و انضباط نظارت داشتند، شباهت زیادی به مدارس نظامی داشتند. در ۱۸۹۵، مبلغان دینی — به‌ویژه از فرقه یسوعیان — مزارع-کلیساها یا کلیساهای مدرسه‌ای را برای ارائه آموزش دینی، کشاورزی و حرفه‌ای در کنار این مستعمرات مدرسه‌ای تأسیس کردند. در آن زمان، سازماندهی و قانون‌گذاری مدارس از طریق قراردادها و منشورهایی اداره می‌شد که آزادی آموزش را برای همگان تضمین می‌کرد و به پیدایش نهادهایی موسوم به «گروه‌های مدرسه‌ای» انجامید. در ۱۹۲۴، مقرره‌ای با عنوان («طرح سازماندهی آموزش آزاد در کنگوی بلژیک با مشارکت مأموریت‌های ملی») تصویب شد که اهداف، انواع مدارس قابل تأسیس، برنامه‌های درسی و سازماندهی امکانات مدارس را تعریف کرد. اصلاحاتی در ۱۹۳۸ به دنبال یکسان‌سازی انواع و مدت مدارس بود و میان مدارس پسرانه با شش سال تحصیل و مدارس دخترانه با پنج سال تحصیل تمایز قائل شد؛ اما اجرای آن با شروع جنگ جهانی دوم متوقف گردید. در ۱۹۴۸، مقرره‌ای با عنوان («سازماندهی آموزش رایگان یارانه‌ای برای بومیان با مشارکت انجمن‌های مأموریت مسیحی») معرفی شد که هدف آن «آماده‌سازی جمعیت بومی برای تقویت محیط، منافع و جامعه خود و گزینش دانش‌آموزانی که توانایی تشکیل نخبگان فکری را دارند» بود. در ۱۹۵۴، اوگوست بویسره (به فرانسوی: ) مدارس رسمی برای کودکان کنگویی موسوم به یا مدارس سکولار تأسیس کرد. این مؤسسات با آنچه روبر گودینگ (به فرانسوی: ) در ۱۹۴۵ و ۱۹۴۸ ایجاد کرده بود و تنها کودکان سفیدپوست را می‌پذیرفت، تفاوت داشتند. ابتکار بویسره موجب آنچه «جنگ مدرسه‌ای» نامیده شد گردید، زیرا مدارس کاتولیک و پروتستان متحد شدند تا از برنامه‌های خود دفاع کنند و شرایط کاری معلمان را بهبود بخشند. در ۱۹۵۶، بویسره برنامه درسی بلژیکی را بر مدارس ابتدایی رسمی تحمیل کرد و دانشگاه رسمی کنگو (اکنون دانشگاه لوبومباشی) را در لوبومباشی برای رقابت با تأسیس نمود. در ۱۹۶۳، دانشگاه آزاد کنگو (اکنون دانشگاه کیسانگانی) را در کیسانگانی بنیان گذاشتند. پس از استقلال (۹ تیر ۱۳۳۹)، آموزش در جمهوری دموکراتیک کنگو گسترش قابل توجهی یافت. در زمان استقلال، هزینه‌های دولتی برای آموزش بالا بود و نزدیک به ۳۰ درصد از کل هزینه‌های دولتی را تشکیل می‌داد. در ۱۹۶۰، تخمین زده می‌شد که ۶۸ درصد از بزرگسالان در کشورهای در حال توسعه هرگز به مدرسه نرفته‌اند که این رقم تا سال ۲۰۰۰ به ۳۷ درصد کاهش یافت. مقامات جدید مستقل کنگو با چالش‌های بزرگی در سازماندهی نظام آموزش ملی روبرو بودند، چرا که چارچوب بلژیکی موجود بیش از حد انعطاف‌ناپذیر تلقی می‌شد. در ۲۶ فوریه ۱۹۷۷ (۷ اسفند ۱۳۵۵)، موافقتنامه‌ای برای مدیریت مدارس ملی میان نهادهای دینی و دولت امضا شد. | ## بخش 2: آموزش در جمهوری دموکراتیک کنگو | سازماندهی و قانون‌گذاری مدارس متعاقباً در قانون چارچوبی آموزش ملی مورخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۶ (۳۱ شهریور ۱۳۶۵) تدوین شد. در ۱۹۹۱، زئیر کنفرانس ملی حاکمیتی (به فرانسوی: ) را از ۷ اوت ۱۹۹۱ تا ۶ دسامبر ۱۹۹۲ برگزار کرد که کمیسیونی برای بررسی مسائل مربوط به آموزش تشکیل داد. در ۱۹۹۳، پس از فلج‌شدن دولت زئیر، مسئولیت پرداخت حقوق معلمان به‌طور کامل به والدین منتقل شد. با وجود چالش‌های مداوم در کیفیت و کمیت آموزش، تقاضا برای تحصیل در سطح بالایی باقی ماند. والدین که به دنبال فرصت‌های آموزشی بهتر برای فرزندان خود بودند، در همکاری با مدیران مدارس، سیستمی از پرداخت‌هایی موسوم به «پاداش معلم» را پذیرفتند تا این کمک‌ها را از حقوق رسمی که به‌طور قانونی مسئولیت دولت بود، متمایز سازند. ساختار نظام آموزشی مراحل آموزشی نظام آموزشی عمدتاً بر اساس نظام استعماری بلژیکی، با شش سال آموزش ابتدایی و شش سال آموزش متوسطه شکل گرفته‌است. آموزش ابتدایی معمولاً سنین ۶ تا ۱۲ سال را دربرمی‌گیرد و با اخذ گواهینامه مطالعات ابتدایی (به فرانسوی: ; CEP) پایان می‌پذیرد. آموزش متوسطه به دو چرخه پایین و بالا سازماندهی شده و شامل رشته‌های مختلفی از جمله علوم انسانی عمومی (کلاسیک یا مدرن)، فنی، بازرگانی و حرفه‌ای می‌شود. پایان آموزش متوسطه با اعطای دیپلم دولتی (به فرانسوی: )، معادل دیپلم فرانسوی ، همراه است که دسترسی به برنامه‌های آموزش عالی غیردانشگاهی یا مطالعات دانشگاهی را ممکن می‌سازد. آموزش عالی از ساختار مرحله‌ای پیروی می‌کند: گرادوا (سه سال)، سپس لیسانس (دو سال اضافی) و مطالعات فوق‌لیسانس شامل DEA (به فرانسوی: ) یا برنامه‌های دکترا. سطح تحصیلینوع مؤسسهسن نظری (سال)حداقل شرط ورودمدت (سال)مدرک/دیپلم اعطاشدهابتداییابتدایی۶–۱۱ندارد۶گواهینامه دوره ابتداییمتوسطهعمومی۱۲–۱۷گواهینامه مطالعات ابتدایی (به فرانسوی: )۶دیپلم دولتی آموزش متوسطه (به فرانسوی: ، چرخه بلند)فنیحرفه‌ای۱۲–۱۶۵گواهینامه مهارت حرفه‌ای (به فرانسوی: )دانشگاهدانشگاهی۱۸–۲۰/۲۲دیپلم دولتی (چرخه بلند)چرخه اول — ۳ سالکارشناسی (به فرانسوی: )چرخه دوم — ۲ سالکارشناسی ارشد (به فرانسوی: )چرخه سوم — ۲ سال/دکترا (به فرانسوی: )دیپلم آموزش عالی (به فرانسوی: )۴–۷ سالدکتراآموزش عالیمؤسسه عالی آموزشی (به فرانسوی: ; ISP)۱۸–۲۰/۲۲دیپلم دولتی (چرخه بلند)چرخه اول — ۳ سالکارشناسی در پداگوژی کاربردی (به فرانسوی: )چرخه دوم — ۲ سالکارشناسی ارشد در پداگوژی کاربردی (به فرانسوی: )مؤسسه عالی فنی (به فرانسوی: ; IST)۱۸–۲۰/۲۲دیپلم دولتی (چرخه بلند)چرخه اول — ۳ سالمهندس فنی (به فرانسوی: )چرخه دوم — ۲ سالمهندس (به فرانسوی: ) به‌طور نظری، آموزش ابتدایی کودکان ۶ تا ۱۱ساله را دربرمی‌گیرد؛ چرخه اول متوسطه شامل دانش‌آموزان ۱۲ تا ۱۳ساله است؛ چرخه دوم از ۱۴ تا ۱۷ سال را شامل می‌شود؛ و چرخه اول آموزش عالی دانشجویان ۱۸ تا ۲۰ساله را دربرمی‌گیرد. اداره آموزش ابتدایی و متوسطه دولت مرکزی و وزارت آموزش از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۳، جمهوری دموکراتیک کنگو یک وزارت آموزش واحد داشت که بر سه زیربخش نظارت می‌کرد که هر کدام توسط یک دبیرکل هدایت می‌شد: آموزش ابتدایی و متوسطه، آموزش عالی و دانشگاهی، و پژوهش علمی و فناوری. در ۲۰۰۳، وزارت به دو نهاد جداگانه تقسیم شد: وزارت آموزش ابتدایی، متوسطه و حرفه‌ای (MEPSP) و وزارت آموزش عالی و پژوهش دانشگاهی (MESU). MEPSP به مرجع اصلی مسئول هماهنگی سیاست‌ها، برنامه‌های درسی، صلاحیت‌های معلمان و اداره کلی مدارس ابتدایی و متوسطه تبدیل شد. در سطح مرکزی، MEPSP بر استانداردهای مدارس، استقرار معلمان، امتحانات و سیستم‌های حقوق نظارت دارد. یکی از خدمات کلیدی اداری آن، سرویس کنترل و پرداخت حقوق معلمان (به فرانسوی: ; SECOPE) است که در ۱۹۸۵ برای منظم‌سازی سیستم حقوق معلمان ایجاد شد. SECOPE پرسنل را مدیریت می‌کند، پایگاه داده جامعی از معلمان و مدارس نگهداری می‌نماید، استانداردها را نظارت کرده و می‌تواند تعطیلی مدارس یا اعمال مجازات‌ها را پیشنهاد دهد. هر استان توسط اداره می‌شود که مسئول نظارت اداری کلی بر همه بخش‌ها از جمله آموزش است. دبیرکل استانی از طریق رئیس اداره استانی (Proved) نمایندگی می‌شود که در امور فنی به MEPSP گزارش می‌دهد اما تحت کنترل اداری فرماندار عمل می‌کند. مقامات استانی اختیار هماهنگی عملیات مدارس و نظارت بر تخصیص‌های بودجه‌ای به ادارات استانی را دارند. با این حال، در عمل، هزینه‌های سطح مرکزی، به‌ویژه حقوق معلمان، کنترل مالی را تسلط می‌دهد. این امر اغلب اقتدار واقعی بر بسیاری از مدارس، معلمان و امتحانات را در دست اداره مرکزی به جای نهادهای محلی یا استانی قرار می‌دهد. پس از ملی‌سازی مدارس خصوصی در ۱۹۷۴، بسیاری از مدارس دینی در ۱۹۷۷ به کنترل کلیسا بازگردانده شدند. در آن زمان، دولت با چهار انجمن دینی اصلی موافقتنامه امضا کرد: کاتولیک رومی، پروتستان، و اسلام، که این مدارس را ملزم می‌کرد دستورالعمل‌های دولتی در مورد برنامه‌های درسی، تعداد دانش‌آموزان در کلاس، صلاحیت‌ها و حقوق معلمان و نظام ارزیابی ملی را رعایت کنند. اگرچه مدارس در مالکیت دولت باقی ماندند، مدیریت روزمره به کلیساها سپرده شد و مسئولیت مشترکی ایجاد شد که در آن دولت به عنوان مرجع سازمان‌دهنده عمل می‌کند و کلیساها عملیات میدانی را اداره می‌نمایند. | ## بخش 3: آموزش در جمهوری دموکراتیک کنگو | در ۱۹۸۶، چارچوب قانونی تغییر بیشتری یافت که وزارت آموزش را به اقتدار فراگیر برای هماهنگی همه مؤسسات آموزشی مجهز ساخت، بدون اشاره خاص به شبکه‌های کلیسا. برای تضمین هماهنگی رسمی، دولت و شبکه‌های کلیسایی شورای ملی آموزش (به فرانسوی: ) را به عنوان بستری برای گفتگو و نظارت تأسیس کردند. با وجود این اصلاحات، ساختارهای اداری داخلی کلیسا همچنان برقرار ماندند و سلسله‌مراتب پیچیده‌ای در سطوح ملی، استانی و محلی ایجاد کرد. هر شبکه دینی ساختار اداری خاص خود را دارد که اغلب بر اساس نظام دولتی اما متناسب با سازماندهی هر کلیسا شکل گرفته‌است. برای نمونه، کلیسای پروتستان مدارس خود را از طریق دفتر هماهنگی ملی (به فرانسوی: ) مدیریت می‌کند که بر مدیریت کلی نظارت دارد و با دولت در ارتباط است. دفاتر استانی بر همه مدارس پروتستان در یک استان نظارت می‌کنند، در حالی که دفاتر هماهنگی محلی مدارس درون هر فرقه را مدیریت می‌نمایند. گروه بانک جهانی در ۲۰۰۵ گزارش داد که کلیسای پروتستان ۶۶ دفتر هماهنگی در سراسر کشور دارد. یک انجمن می‌تواند در صورت نظارت بر حداقل ۴۰ مدرسه در یک استان، دفتر استانی تأسیس کند، و می‌تواند یک مشاور مقیم برای استان‌هایی با حداقل ۱۵ مدرسه منصوب نماید. این دفاتر امور پرسنلی (استخدام، انتقال، ارتقا)، مدیریت مالی و مسائل آموزشی را اداره می‌کنند. در نتیجه، یک واحد سرزمینی ممکن است شش تا ده سطح اداره آموزشی داشته باشد که همگی به‌طور اسمی تحت اقتدار MEPSP قرار دارند. هماهنگ‌کنندگان استانی و محلی توسط کلیساها پیشنهاد، توسط وزارت منصوب و از طریق کمک‌های دانش‌آموزان تأمین مالی می‌شوند، با بخشی که بر اساس استانداردهای وزارتی به دفاتر اداری تخصیص می‌یابد. در سطح بالاتر، هماهنگ‌کنندگان ملی هر شبکه دینی مستقیماً با وزارت در ارتباط هستند. آن‌ها از سطح محلی تا ملی توسط کمیته‌های والدین در مدارس، کمیته‌های بخشی و استانی، و چندین سازمان ملی والدین نمایندگی می‌شوند که قدیمی‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها انجمن ملی والدین دانش‌آموزان و دانشجویان کنگو (به فرانسوی: ; ANAPECO) است که از تحصیل حمایت کرده و فعالیت‌های اداری را پشتیبانی می‌نماید. در سطح مدرسه، کمیته‌های والدین با شوراهای مدیریت برای تعیین نحوه استفاده از «هزینه‌های انگیزشی» همکاری می‌کنند که کمک‌های والدین عمدتاً برای حقوق معلمان بهره‌گیری می‌شود. بخشی از این هزینه‌های والدین برای سازمان ملی کنار گذاشته می‌شود؛ با این حال، کاهش درآمد خانوارها و کاهش درآمد مدارس این پرداخت‌ها به انجمن‌های والدین سطوح بالاتر را کمتر منظم کرده‌است. سطح مدرسه مدارس توسط رئیس مؤسسه ( برای مدارس ابتدایی، ناظر مطالعات برای مدارس متوسطه) و شورای مدیریت اداره می‌شوند. رئیس مؤسسه بر آموزش، اداره، مالیه، مدیریت کارکنان و همه درآمدها و هزینه‌های مدرسه نظارت دارد. شورای مدیریت، متشکل از رئیس مؤسسه، مدیر مطالعات، مشاور آموزشی، مدیر انضباط، نماینده معلمان و نماینده والدین، در مورد تخصیص وجوه از هزینه‌های عملیاتی و انگیزشی تصمیم می‌گیرد. در مدارس یارانه‌ای، این تصمیم‌ها با مشاوره هماهنگ‌کنندگان دینی گرفته می‌شود، در حالی که در مدارس غیریارانه‌ای مقامات اداری این نقش را ایفا می‌کنند. ابهام قانونی در مورد مالکیت مدارس یارانه‌ای، به‌ویژه آن‌هایی که توسط کلیساها ساخته شده یا پس از ملی‌سازی به آن‌ها بازگردانده شده، وجود دارد. عدم قطعیت پیرامون مالکیت دارایی بر مسئولیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها تأثیر می‌گذارد، اگرچه در عمل جوامع اغلب به این هزینه‌ها کمک می‌کنند. وضعیت آموزش بر اساس داده‌های سال ۲۰۰۲، کشور نزدیک به ۱۹٬۱۰۰ مدرسه ابتدایی با ۱۵۹٬۰۰۰ معلم برای بیش از ۵٫۴۷ میلیون دانش‌آموز و نزدیک به ۸٬۰۰۰ مدرسه متوسطه با ۱۰۸٬۰۰۰ معلم برای ۱٫۶ میلیون دانش‌آموز داشت. بر اساس برآورد سیا در سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰)، ۸۰ درصد از جمعیت ۱۵ ساله و بالاتر باسواد هستند؛ این رقم برای مردان ۸۹٫۵ درصد و برای زنان ۷۰٫۸ درصد است. پیش از این اصلاح، خانواده‌های کنگویی موظف بودند هزینه‌های تحصیلی را که شامل حقوق معلمان می‌شد، مستقیماً پرداخت کنند که مانع بزرگی برای تحصیل کودکان، به‌ویژه از خانواده‌های کم‌درآمد، بود. | ## جمع‌بندی | از جمله مهم‌ترین دانشگاه‌های کشور می‌توان به (اکنون بخشی از دانشگاه ملی زئیر)، دانشگاه لوبومباشی و دانشگاه کیسانگانی اشاره کرد.