موضوع مقاله: غارت دهلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # غارت دهلی | مقدمه: غارت دهلی از ۲۸ ژانویه تا ۲۲ فوریهٔ ۱۷۵۷ رخ داد و توسط امپراتوری درانی به رهبری پادشاه افغان احمدشاه درانی انجام شد. | ## بخش 1: غارت دهلی | دهلی، پایتخت امپراتوری گورکانی، در طول سدهٔ هجدهم بارها هدف تهاجمات افغان‌ها قرار گرفت. مغولان با یورش‌های مکرر کنفدراسیون مراتا و درگیری‌های داخلی بر سر جانشینی مواجه بودند. این روند افول در دوران محمدشاه ادامه یافت و زمینه را برای اقدام چهره‌هایی چون نادرشاه فراهم کرد تا به سرزمین‌های مغول یورش برده و در نبرد کرنال دهلی را غارت کند. پس از مرگ نادرشاه، قلمروهای شرقی او به دست احمدشاه درانی افتاد؛ کسی که امپراتوری درانی را بنیان نهاد و پایگاه قدرت خود را در قندهار، افغانستان، متمرکز کرد. پس از سه یورش افغان‌ها، مغولان بخش‌های وسیعی از جمله کشمیر، پنجاب و سند را از دست دادند. احمدشاه که در سال ۱۷۵۶ برای یورش به هند دعوت شده بود، سپاه خود را گرد آورد و با نیرویی ۸۰٬۰۰۰ نفری پنجاب را درنوردید. پس از کنار زدن مقاومت محدود مراتاها، در ۲۸ ژانویه به دهلی رسید و به‌زودی امپراتور مغول عالمگیر دوم را وادار به تسلیم کرد. غارت متعاقب دهلی که در ۲۲ فوریه پایان یافت، ثروت عظیمی به دست آورد؛ برآوردها از ۳۰ میلیون تا ۳۰۰ میلیون روپیه اموال متغیر است. این رویداد ضربه‌ای جدی به امپراتوری از پیش تضعیف‌شدهٔ مغول وارد کرد؛ چند ماه بعد، صوبه بنگال در نبرد پلاسی به دست بریتانیا سقوط کرد. در سال ۱۷۴۷، او نخستین یورش خود را آغاز کرد و کابل و پشاور را از مغولان تصرف کرد و سپس به سوی پنجاب پیشروی نمود. پس از شکست مغولان در لاهور، احمدشاه در نبرد مانپور با آنان روبه‌رو شد و شکست خورد. احمدشاه برای انتقام این شکست، در سال ۱۷۴۹ دومین یورش خود را آغاز کرد و از رود سند گذشت. احمدشاه با آغاز مذاکرات صلح، درآمد نواحی چهاره‌محل، گجرات، اورنگ‌آباد، پسرو و سیالکوت را مطالبه کرد. | ## بخش 2: غارت دهلی | احمدشاه بهادر به‌جای اعزام نیرو، واگذاری این امتیازات را تأیید کرد و معین‌الملک ناچار به پذیرش آن شد. معین‌الملک که قادر به پرداخت کامل نبود، ۹۰۰٬۰۰۰ روپیه پرداخت کرد و وعدهٔ مبالغ بیشتر داد. افغان‌ها نیروهای او را دور زدند و مغولان به لاهور عقب‌نشینی کردند؛ شهری که سپس به مدت چهار ماه در محاصره قرار گرفت. احمدشاه، معین‌الملک را به‌عنوان حاکم پنجاب تحت تابعیت خود ابقا کرد و در آوریل ۱۷۵۲، پنجاب و کشمیر را ضمیمهٔ قلمرو خود نمود. معین‌الملک تا زمان مرگش در نوامبر ۱۷۵۳ بر پنجاب حکومت کرد و پس از او مغلانی بیگم جانشین شد. او در ۱۵ نوامبر از پشاور حرکت کرد و در ۲۶ نوامبر با سپاهی ۸۰٬۰۰۰ نفری از اتک گذشت. پس از اخذ خراج، به پیشروی ادامه داد و در ۱۰ ژانویه از ستلج در لودیانا گذشت؛ درحالی‌که نیروهای پیشرو به فرماندهی جهان‌خان شهرهای سرهند، کرنال و پانی‌پت را تصرف کرده بودند. مراتها که در ۱۷۵۲ معاهده‌ای برای حفاظت از مغولان در برابر یورش‌های خارجی امضا کرده بودند، نیرویی ۳٬۴۰۰ نفری به فرماندهی آنتاجی مانکشور گرد آوردند و در نبرد نارلا با افغان‌ها درگیر شدند. پس از این رویداد، نجیب‌الدوله رسماً به افغان‌ها پیوست و عمادالملک نیز اندکی بعد تسلیم شد. غارت دهلی احمدشاه پس از دیدار با عالمگیر در مسجد فتحپوری، با تشریفات و شلیک توپ وارد دهلی شد. با این حال، بسیاری از ساکنان شهر پیش‌تر گریخته یا پنهان شده بودند و خیابان‌ها تقریباً خالی بود. در ۲۹ ژانویه، بازارها چپاول شد و سربازان جهان‌خان از قلعه فیروز شاه کوتلا خراج گرفتند. در ۳۰ ژانویه، احمدشاه به نام خود سکه ضرب کرد و پسرش تیمورشاه درانی را به ازدواج دختر عالمگیر دوم درآورد. | ## بخش 3: غارت دهلی | احمدشاه سپس دستور داد تمام هندوها نشانه‌های مشخصی بر سر خود داشته باشند و غیرمسلمانان را از بستن دستار منع کرد. افرادی که به پنهان‌کردن اموال مظنون بودند، تحت شکنجه‌هایی از جمله تازیانه زدن بر کف پا قرار گرفتند. در همین زمان، نیرویی از مراتها به فرماندهی آنتاجی مانکشور در جنوب، غرب و شمال‌غرب شهر پرسه می‌زد و کسانی را که از شهر خارج می‌شدند غارت می‌کرد. این وضعیت تا ۱ فوریه ادامه یافت، زمانی که نیروهای افغان آنان را شکست دادند و مانکشور به ماتورا عقب‌نشینی کرد. عمادالملک مجبور شد طلا و جواهراتی به ارزش ۱۰ میلیون روپیه و همچنین ۳۰۰٬۰۰۰ سکهٔ طلا تحویل دهد. انتظام‌الدوله نیز احضار شد و بخش بزرگی از دارایی‌هایش، از جمله بیش از ۱۰ میلیون روپیه و ۱۰۰ نفر از همسرانش، مصادره گردید. او که قادر به تأمین ثروت مورد مطالبه نبود، اعتراف کرد پدرش گنجی را دفن کرده و زنی سالخورده به نام شولاپوری بیگم از محل آن آگاه است. پس از سه روز حفاری، افغان‌ها بیش از ۱۵ میلیون روپیه پول نقد و انواع کالا، از جمله ۲۰۰ شمع طلایی به اندازهٔ قامت انسان، به دست آوردند. پیامدها پس از غارت، احمدشاه تا آوریل ۱۷۵۷ علیه مراتها و جات‌ها لشکر کشید و سپس آمادهٔ بازگشت به افغانستان شد. یورش افغان‌ها پیامدهای فاجعه‌باری برای امپراتوری مغول داشت، زیرا بخش عمده‌ای از نیروهای مغول، از جمله بهترین نیروهای بنگال، به اجبار علیه افغان‌ها به کار گرفته شدند. تنها چند ماه بعد، ارتش بنگال که به‌دلیل یورش افغان‌ها تضعیف شده بود، در نبرد پلاسی به‌طور کامل شکست خورد و این امر آغاز قدرت‌گیری بریتانیا در هند بود. بر اساس برآورد نویسندگان معاصر، افغان‌ها بین ۳۰ تا ۳۰۰ میلیون روپیه اموال تصاحب کردند. احمدشاه و ۸۰٬۰۰۰ سربازش هر آنچه می‌توانستند با خود بردند و بسیاری از سواره‌نظام افغان پیاده بازگشتند، زیرا اسب‌هایشان را با غنایم بار کرده بودند. | ## جمع‌بندی | کشتارهای انجام‌شده توسط افغان‌ها در طول این لشکرکشی باعث شد که بنا بر گزارش‌ها، رود یمنا به مدت دو هفته از خون سرخ شود.