موضوع مقاله: ادبیات آسیا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات آسیا | مقدمه: این قاره با داشتن تمدن‌های کهنی چون تمدن‌های چین، هند، ایران و بین‌النهرین، یکی از غنی‌ترین و متنوع‌ترین سنت‌های ادبی جهان را در خود جای داده‌است. | ## بخش 1: ادبیات آسیا | ادبیات آسیا دربرگیرندهٔ گسترهٔ وسیعی از زبان‌ها، فرهنگ‌ها و سبک‌های ادبی است که از شعر کلاسیک چینی و ژاپنی تا حماسه‌های هندی و ادبیات فارسی و عربی را شامل می‌شود. ادبیات این قاره از دیرباز بر ادبیات جهان تأثیر گذاشته و نویسندگان آسیایی از آغاز سدهٔ بیستم میلادی چندین بار برندهٔ جایزه نوبل ادبیات شده‌اند. رابیندرانات تاگور از هند نخستین نویسندهٔ آسیایی بود که در سال ۱۹۱۳ این جایزه را دریافت کرد. گوناگونی جغرافیایی و فرهنگی آسیا سبب شده‌است که ادبیات این قاره به شاخه‌های منطقه‌ای متعددی تقسیم شود، از جمله ادبیات شرق آسیا، جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا، آسیای مرکزی و غرب آسیا. ادبیات کلاسیک چین و ژاپن در دوران تانگ و سونگ در چین، شاعرانی نامدار همچون لی‌پو آثاری برجسته آفریدند. آنان شعرهای «شی» (به چینی: ) را می‌سرودند که سطرهایشان شمار برابری از نویسه‌های چینی داشت و نیز شعرهای «تسی» (به چینی: ) را با سطرهای نابرابر. ادبیات ژاپنی در دوران نوین آغازین (سده‌های هفدهم تا نوزدهم میلادی) نوآوری‌های همسانی پدیدآورد؛ از جمله هایکو که گونه‌ای از اشعار ژاپنی است و از شیوهٔ کهن (به ژاپنی: ) برآمده است. | ## بخش 2: ادبیات آسیا | هایکو از سه بخش تشکیل شده‌است: بخش‌های نخست و سوم هرکدام پنج مورا و بخش دوم هفت مورا دارد (مورا از دیدگاه واج‌شناسی برابر با هجا نیست). از استادان بزرگ هایکو می‌توان به ماتسوئو باشو (به ژاپنی: ) شاعر دوره ادو اشاره کرد؛ کوبایاشی ایسا و ماسائوکا شیکی نیز از چهره‌هایی بودند که از باشو تأثیر پذیرفتند. آثار حماسی مانند مهابهاراتا و رامایانا از مهم‌ترین نمونه‌های ادبیات کهن هند به‌شمار می‌روند و تأثیر ژرفی بر فرهنگ و ادبیات سراسر جنوب آسیا و جنوب شرق آسیا برجای گذاشته‌اند. ادبیات فارسی با آثار شاعرانی چون فردوسی، حافظ، سعدی و مولوی از غنی‌ترین ادبیات جهان به‌شمار می‌رود و بر پهنهٔ گسترده‌ای از ایران بزرگ تا شبه‌قاره هند تأثیر نهاده‌است. ادبیات عربی نیز با ریشه‌های پیش‌اسلامی خود و شکوفایی در دوران طلایی اسلام، از جمله آثاری چون هزار و یک شب، جایگاهی برجسته در ادبیات جهان دارد. ادبیات نوین آسیا رابیندرانات تاگور، ‌سرای دانشورِ هندی، در سال ۱۹۱۳ نخستین آسیایی شد که جایزه نوبل دریافت کرد. او جایزه نوبل ادبیات را به سبب تأثیر چشمگیر آثار نثر و اندیشهٔ شاعرانه‌اش بر ادبیات انگلیسی، ادبیات فرانسه و دیگر ادبیات‌های ملی اروپا و آمریکا دریافت کرد. | ## بخش 3: ادبیات آسیا | پس از تاگور، دیگر نویسندگان آسیایی نیز برندهٔ نوبل ادبیات شدند، از جمله یاسوناری کاواباتا از ژاپن در سال ۱۹۶۶ و کنزابورو اوئه از ژاپن در سال ۱۹۹۴. کاواباتا رمان‌ها و داستان‌های کوتاهی نوشت که بیان ظریف و کم‌پیرایه‌شان شناخته‌شده‌است؛ از جمله رمان‌های و . ادبیات شرق آسیا ادبیات شرق آسیا دربرگیرندهٔ سنت‌های ادبی چین، ژاپن، کره، و ویتنام است. ادبیات جنوب شرق آسیا ادبیات جنوب شرق آسیا شامل آثار ادبی کشورهایی چون ، ، اندونزی، ، ، ، و تایلند می‌شود. ادبیات جنوب آسیا ادبیات جنوب آسیا گسترهٔ وسیعی از زبان‌ها و فرهنگ‌ها را دربرمی‌گیرد و شامل ادبیات هند، ، ، و ادبیات بنگلادش است. ادبیات آسیای مرکزی ادبیات آسیای مرکزی دربرگیرندهٔ آثار ادبی قزاقستان، قرقیزستان، ، ادبیات پشتو، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان و است. | ## جمع‌بندی | ادبیات شمال آسیا ادبیات شمال آسیا بیش از همه با ادبیات روسی شناخته می‌شود که بخشی از آن در گسترهٔ جغرافیایی آسیا (به‌ویژه سیبری و خاور دور روسیه) پدید آمده‌است.