موضوع مقاله: آموزش در بوتسوانا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در بوتسوانا | مقدمه: آموزش در بوتسوانا زیر نظر دو نهاد دولتی اداره می‌شود: وزارت رفاه کودکان و آموزش پایه، و وزارت آموزش عالی. | ## بخش 1: آموزش در بوتسوانا | این دو وزارتخانه مسئولیت آموزش ابتدایی، متوسطه و عالی را بر عهده دارند و بر آموزش فنی و حرفه‌ای نیز نظارت می‌کنند. کارکردهای این وزارتخانه‌ها شامل تدوین و اجرای سیاست‌های آموزشی، تهیهٔ برنامهٔ درسی، آموزش معلمان و ادارهٔ مدارس در سراسر کشور است. بوتسوانا پس از استقلال در سال ۱۹۶۶ میلادی (۱۳۴۵ شمسی) پیشرفت‌های چشمگیری در زمینهٔ آموزش داشته‌است. در آن زمان شمار فارغ‌التحصیلان بسیار اندک بود و تعداد کمی از شهروندان بوتسوانایی در مدارس متوسطه تحصیل می‌کردند. با کشف الماس اندکی پس از استقلال و افزایش درآمدهای دولتی، گسترش چشمگیری در عرضهٔ آموزش در این کشور پدید آمد. دولت ده سال آموزش پایه را برای همهٔ دانش‌آموزان تضمین کرد و اکنون بوتسوانا یکی از بالاترین نرخ‌های سواد را در میان کشورهای آفریقای جنوب صحرا دارد. مدارس خصوصی در این کشور آزادند برنامهٔ درسی و سیاست‌های استخدامی خود را تعیین کنند و اعتبارسنجی داوطلبانه از طریق مراجع منطقه‌ای مستقل در دسترس آن‌هاست. حدود ۸۷ درصد از کودکان در سن تحصیل به مدارس دولتی می‌روند، حدود ۱۰ درصد در مدارس خصوصی تحصیل می‌کنند و تقریباً ۳ درصد نیز آموزش در خانه دارند. مراحل آموزشی پیش‌دبستانی آموزش پیش‌دبستانی در بوتسوانا شامل آموزش‌های غیراجباری مبتنی بر کلاس درس برای کودکان زیر پنج تا شش سال است. مسائل مربوط به مراقبت و آموزش دوران کودکی در سیاست ملی اصلاح‌شدهٔ آموزش (RNPE) مصوب سال ۱۹۹۴ میلادی (۱۳۷۳ شمسی) گنجانده شد. مسئولیت ارائهٔ برنامه‌های آموزش دوران کودکی عمدتاً بر عهدهٔ بخش خصوصی و نهادهای مدنی است نه دولت. بسیاری از برنامه‌های مبتنی بر جامعه، بنگاه‌های تجاری، سازمان‌های غیرانتفاعی، جوامع دینی و مراکز مستقل مراقبت از کودک آموزش پیش‌دبستانی ارائه می‌دهند. آموزش پیش‌دبستانی می‌تواند عمومی باشد یا تمرکز ویژه‌ای داشته باشد؛ از جمله آموزش هنر، آموزش دینی، آموزش ورزش یا یادگیری زبان‌های خارجی. دولت بوتسوانا از سال ۲۰۱۵ میلادی (۱۳۹۴ شمسی) برنامه‌های آموزش دوران کودکی را در بسیاری از مدارس ابتدایی دولتی راه‌اندازی کرده‌است تا آموزش کودکان خردسال را ترویج دهد. | ## بخش 2: آموزش در بوتسوانا | این کار با گشایش کلاس نیم‌سالهٔ پیش‌دبستانی پس از پایان امتحانات نهایی دانش‌آموزان پایهٔ هفتم آغاز شد؛ چراکه کلاس‌های آن‌ها برای بقیهٔ سال تحصیلی خالی می‌ماند و می‌توانست میزبان کودکان پنج‌ساله باشد. آموزش ابتدایی آموزش ابتدایی از پایهٔ دریافت (پیش از پایهٔ اول) تا پایهٔ هفتم را دربرمی‌گیرد. برنامهٔ درسی در این مرحله توسط نظام آموزشی استان تعیین می‌شود و مناطق آموزشی، راهنماهای برنامهٔ درسی و کتاب‌های درسی را با توجه به استانداردهای یادگیری و معیارهای هر پایه انتخاب می‌کنند. دولت آموزشی را ارائه می‌دهد که عموماً با عنوان «آموزش به زبان ستسوانا» شناخته می‌شود و زبان تدریس آن هم ستسوانا و هم انگلیسی است. بخش خصوصی نیز مدارسی ارائه می‌دهد که زبان تدریس آن‌ها صرفاً انگلیسی است و «مدارس انگلیسی‌زبان» نامیده می‌شوند. در سال ۲۰۰۲ میلادی (۱۳۸۱ شمسی)، نرخ ناخالص ثبت‌نام در آموزش ابتدایی ۱۰۳ درصد و نرخ خالص ثبت‌نام ۸۱ درصد بود."Botswana". نرخ‌های ثبت‌نام ناخالص و خالص بر اساس تعداد دانش‌آموزان رسماً ثبت‌نام‌شده در مدرسهٔ ابتدایی هستند و لزوماً بازتاب‌دهندهٔ حضور واقعی در مدرسه نیستند. تا سال ۲۰۰۱ میلادی (۱۳۸۰ شمسی)، ۸۶ درصد از کودکانی که تحصیل ابتدایی را آغاز کرده بودند احتمالاً به پایهٔ پنجم می‌رسیدند. آموزش متوسطه از فرم ۱ تا فرم ۵ را دربرمی‌گیرد (متوسطهٔ اول: فرم ۱ تا فرم ۳؛ متوسطهٔ دوم: فرم ۴ تا فرم ۵). در این مرحله، دانش‌آموزان معمولاً استقلال بیشتری دارند؛ برای درس‌های مختلف به کلاس‌های متفاوت می‌روند و می‌توانند برخی از درس‌های انتخابی خود را برگزینند. در نظام آموزشی بوتسوانا، دختران و پسران به یک اندازه به آموزش دسترسی دارند؛ هرچند دختران به دلیل بارداری بیشتر در معرض ترک تحصیل در دورهٔ متوسطه هستند. آموزش عالی دانشگاه بوتسوانا دانشگاه ملی این کشور است که در سال ۱۹۸۲ میلادی (۱۳۶۱ شمسی) با مصوبهٔ پارلمان تأسیس شد و مقر آن در گابورون است. دیگر نهادهای آموزش عالی کشور عبارت‌اند از: ، ، دانشگاه بین‌المللی علوم و فناوری بوتسوانا، ، و چندین مؤسسهٔ خصوصی دیگر در سراسر کشور. پس از پایان تحصیل در مدرسه، دانش‌آموزان می‌توانند در یکی از هفت کالج فنی کشور تحصیل کنند یا دوره‌های حرفه‌ای تدریس یا پرستاری را بگذرانند. | ## بخش 3: آموزش در بوتسوانا | شمار بیشتری از دانشجویان مقطع عالی پس از تکمیل ساختمان دومین دانشگاه ملی کشور، یعنی دانشگاه بین‌المللی علوم و فناوری بوتسوانا، به این مؤسسه راه می‌یابند. آموزش پس از دبیرستان به دو بخش تقسیم می‌شود: کالج به عنوان اولین مدرک دانشگاهی، و تحصیلات تکمیلی در مقاطع بالاتر. مؤسسات متعدد دیگری با مالکیت دولتی و خصوصی نیز در سراسر کشور وجود دارند که آموزش عالی ارائه می‌دهند. بومی‌سازی برنامهٔ درسی اندکی پس از استقلال آشکار شد که نظام آموزشی بوتسوانا نیازهای کشور را برآورده نمی‌کند. این نظام بیش از حد بر آموزش آکادمیک تمرکز داشت و رسوبات دوران استعماری را با خود حمل می‌کرد. بسیاری از آموخته‌ها با بافت آفریقایی بی‌ارتباط بودند و همین امر نرخ ترک تحصیل را بالا می‌برد. رهبران کشور به نظام آموزشی‌ای چشم داشتند که همگان به آن دسترسی داشته باشند و پس از درک اینکه جامعهٔ بوتسوانا بر اساس گروه‌های قومی مختلف از هم جدا افتاده، از آن به عنوان پشتیبان انسجام اجتماعی بهره گرفته شود. در سال ۱۹۷۷ میلادی (۱۳۵۶ شمسی)، کمیسیونی که از سوی دولت بوتسوانا منصوب شده بود گزارشی دربارهٔ اصلاح آموزش با عنوان «آموزش برای کاگیسانو» (به معنای آموزش برای انسجام اجتماعی) منتشر کرد. این اولین سیاست ملی آموزش (NPE) در سال ۱۹۷۷ واکنش رهبران بوتسوانا به الگوی یادگیری دوران استعمار بریتانیا و گذار به نظامی فراگیرتر بود؛ نظامی که آموزش را دیگر تنها در خدمت نخبگان نمی‌دید. به توصیهٔ این گزارش، درس‌های محوری جدیدی به مدارس معرفی شدند تا آموزش با واقعیت‌های بوتسوانا ارتباط بیشتری داشته باشد. هدف این بود که آموزش جنبهٔ حرفه‌ای‌تری بیابد تا دانش‌آموزان را برای بازار کار آماده کند. هزینه‌های آموزشی و سیاست‌گذاری کل هزینه‌های دولت برای آموزش به عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی در بوتسوانا در سال ۲۰۰۹ میلادی (۱۳۸۸ شمسی) برابر ۹٫۶۳۳ درصد گزارش شده‌است که بالاترین رقم در میان کشورهای آفریقای جنوب صحرا بود. پس از پیشرفت‌های چشمگیر در دورهٔ پس از استقلال، دولت بوتسوانا اعلام کرد که در ژانویه ۲۰۰۶ میلادی (دی ۱۳۸۴ شمسی) پس از دو دهه آموزش دولتی رایگان، شهریهٔ مدرسه را بازگردانده است. بوتسوانا همچنین به لحاظ نرخ باسوادی در میان برترین کشورهای آفریقای جنوب صحرا جای دارد. | ## جمع‌بندی | بر اساس داده‌های ، در سال ۲۰۱۵ میلادی (۱۳۹۴ شمسی) حدود ۸۸٫۵ درصد از جمعیت ۱۵ ساله و بالاتر باسواد بودند.