موضوع مقاله: جغرافیای گرینلند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جغرافیای گرینلند | مقدمه: گرینلند در میان اقیانوس منجمد شمالی و شمال اقیانوس اطلس، در شمال شرقی کانادا و شمال غربی ایسلند واقع شده است. | ## بخش 1: جغرافیای گرینلند | این سرزمین در شمال اقیانوس اطلس و میان اقیانوس منجمد شمالی و اطلس شمالی قرار دارد و ویژگی‌های طبیعی آن نقش مهمی در مطالعات زمین‌شناسی، اقلیم‌شناسی و اقیانوس‌نگاری ایفا می‌کند.Greenland. گرینلند با مساحتی در حدود ۲٬۱۶۶٬۰۰۰ کیلومتر مربع، بزرگ‌ترین خشکیِ جزیره‌ای روی زمین است که قاره مجزا به حساب نمی‌آید (برخلاف استرالیا). جزیره گرینلند از نظر جغرافیایی به آمریکای شمالی تعلق دارد، هرچند از نظر سیاسی و فرهنگی پیوند نزدیکی با اروپا و پادشاهی دانمارک دارد. این یخ‌پوشه پس از یخ‌پوشهٔ جنوبگان، دومین تودهٔ یخی بزرگ جهان به‌شمار می‌رود و ضخامت آن در برخی نواحی به بیش از ۳ کیلومتر می‌رسد. مطالعات راداری و داده‌های زمین‌فیزیکی نشان داده‌اند که در زیر یخ‌پوشهٔ گرینلند، ناهمواری‌های گسترده‌ای از جمله کوه‌ها، حوضه‌ها و دره‌های عمیق وجود دارد. یکی از برجسته‌ترین این عوارض، درهٔ زیر یخی گرینلند است که طول آن بیش از ۷۵۰ کیلومتر برآورد شده و از عمیق‌ترین دره‌های شناخته‌شدهٔ خشکی به‌شمار می‌آید، هرچند به‌طور کامل در زیر یخ پنهان مانده است.Bamber, J. وجود هزاران آبدره عمیق، بریدگی‌های ساحلی و جزایر کوچک پیرامونی باعث شده است که طول واقعی خط ساحلی آن بسیار زیاد باشد. نواحی داخلی که زیر یخ‌پوشه قرار دارند، زمستان‌هایی بسیار سرد و تابستان‌هایی کوتاه دارند، در حالی که مناطق ساحلی، به‌ویژه در جنوب و غرب، از شرایط آب‌وهوایی نسبتاً ملایم‌تری برخوردارند. ذوب شتاب‌گرفتهٔ یخ‌های این جزیره سهم قابل‌توجهی در افزایش سطح آب دریاهای جهان دارد و داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهد که نرخ از دست رفتن جرم یخ در دهه‌های اخیر به‌طور محسوسی افزایش یافته است. گرینلند بر روی صفحه گرینلند قرار دارد که یک صفحه فرعی از صفحه آمریکای شمالی است. کمربند سنگ سبز ایسوا در جنوب غربی گرینلند شامل برخی از قدیمی‌ترین سنگ‌های تاریخ‌گذاری شده در زمین است که قدمت آن‌ها ۳٫۷ تا ۳٫۸ میلیارد سال تخمین زده می‌شود.Appel, Peter W.U. پوشش گیاهی عموماً پراکنده است و تنها قطعه زمین جنگلی در منطقهٔ نانورتالیک در منتهی‌الیه جنوبی در نزدیکی دماغه فارول یافت می‌شود. اقلیم قطبی تا اقلیم جنب‌شمالگان، با تابستان‌های خنک و زمستان‌های سرد در این منطقه حاکم است. زمین عمدتاً یک کلاهک یخی مسطح با شیب ملایم است که تمام خشکی‌ها به جز سواحل باریک، کوهستانی، بایر و صخره‌ای را می‌پوشاند. کمترین ارتفاع آن سطح دریای آزاد و بیشترین ارتفاع آن قله گونبیورن است که با ارتفاع ، بلندترین نقطه در شمالگان محسوب می‌شود. شمالی‌ترین نقطه جزیره گرینلند دماغه موریس جسوپ است که توسط دریادار رابرت پری در سال ۱۹۰۰ کشف شد. مساحت مساحت کل: ۲٬۱۶۶٬۰۸۶ کیلومتر مربع مساحت خشکی: ۲٬۱۶۶٬۰۸۶ کیلومتر مربع (۴۱۰٬۴۴۹ کیلومتر مربع بدون یخ، ۱٬۷۵۵٬۶۳۷ کیلومتر مربع پوشیده از یخ) ادعاهای دریایی: دریای سرزمینی: منطقه انحصاری ماهیگیری: کاربری زمین زمین قابل کشت: تقریباً ۶٪؛ برخی از زمین‌ها برای کشت سیلاژ استفاده می‌شوند. محصولات دائمی: تقریباً ۰٪ سایر: ۱۰۰٪ (تخمین ۲۰۱۲) جمعیت کل شامل حدود ۵۶٬۰۰۰ نفر است که تقریباً ۱۸٬۰۰۰ نفر از آن‌ها در پایتخت، نوک (گرینلند) زندگی می‌کنند. مخاطرات طبیعی یخسار پیوسته ۸۴٪ از کشور را می‌پوشاند؛ بقیه منطقه پایایخبندان است. محیط زیست – مسائل کنونی حفاظت از محیط زیست قطب شمال، تغییر اقلیم، آلودگی زنجیره غذایی، شکار بی‌رویه گونه‌های در معرض خطر (گراز دریایی، خرس قطبی، ناروال، نهنگ سفید و چندین پرنده دریایی). آب‌وهوا اقلیم گرینلند در سواحل و نزدیکی آن از نوع اقلیم توندرا و در مناطق داخلی از نوع اقلیم کلاهک‌های یخی است. این منطقه معمولاً دارای تابستان‌های کوتاه و خنک و زمستان‌های طولانی و نسبتاً سرد است. به دلیل تأثیرات گلف استریم، دمای زمستان در گرینلند نسبت به عرض جغرافیایی آن بسیار معتدل است. این دما برای بقای درختان بسیار پایین است و زمین به صورت توندرای بدون درخت باقی می‌ماند. در یخسار گرینلند، دما در تمام طول سال بسیار پایین‌تر از نقطه انجماد است و رکوردهای بیشینه دما تنها کمی بالاتر از نقطه انجماد بوده‌اند. | ## بخش 2: جغرافیای گرینلند | در دورترین نقطه جنوبی گرینلند، جنگل بسیار کوچکی در دره کینگوا وجود دارد، زیرا دمای تابستان در آنجا به سختی برای بقای درختان کافی است. کوه‌هایی با ارتفاع بیش از این دره را احاطه کرده‌اند که از آن در برابر بادهای سرد و تندی که از روی پوشش یخی می‌وزند محافظت می‌کنند. تغییر اقلیم یخسار گرینلند دارای ضخامتی معادل است و آن‌قدر وسعت دارد که منطقه‌ای به اندازه مکزیک را می‌پوشاند. اگر در سطح دریا باشد، می‌تواند در آبدره ایلولیسات، در خلیج بافین و نزدیکی نوردوست‌روندینگن به دریا متصل شده و سه جزیره بزرگ ایجاد کند. تصور می‌شود که پیش از آخرین دوره یخبندان، گرینلند دارای لبه‌های کوهستانی و یک مرکز کم‌ارتفاع (و احتمالاً بسیار خشک) بوده است که از طریق یک رودخانه بزرگ که به سمت غرب و از کنار جایی که اکنون جزیره دیسکو قرار دارد جریان می‌یافت، به دریا می‌ریخت. نگرانی‌هایی در مورد افزایش سطح آب دریاها ناشی از دست رفتن یخ (ذوب شدن و سقوط یخچال‌ها به دریا) در گرینلند وجود دارد. بین سال‌های ۱۹۹۷ و ۲۰۰۳، میزان از دست رفتن یخ بود، در حالی که این مقدار برای سال‌های ۱۹۹۳/۴ تا ۱۹۹۸/۹ حدود بود. پژوهشگران در آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا و دانشگاه کانزاس در فوریه ۲۰۰۶ گزارش دادند که یخچال‌ها دو برابر سریع‌تر از پنج سال قبل در حال ذوب شدن هستند. بر اساس اندازه‌گیری‌های جدیدتر گرانش ماهواره‌ای که توسط JPL منتشر شده، تا سال ۲۰۰۵ گرینلند شروع به از دست دادن حجم یخ بیشتری نسبت به انتظار همگان کرد — یعنی از دست رفتن سالانه تا در سال. افزایش از دست رفتن یخ ممکن است تا حدودی با افزایش انباشت برف به دلیل افزایش بارش جبران شود. بین سال‌های ۱۹۹۱ و ۲۰۰۶، پایش وضعیت آب‌وهوا در یک مکان (کمپ سوئیس) نشان داد که میانگین دمای زمستان تقریباً افزایش یافته است. داده‌های ماهواره‌ای نشان می‌دهند که اخیراً حرکت سه یخچال خروجی بزرگ گرینلند شتاب یافته است. این یخچال‌ها عبارتند از یاکوبشاون ایسبره در ایلولیسات (یاکوبشاون) در لبه غربی گرینلند، و یخچال‌های کانگردلوگسواک و هلهیم در لبه شرقی گرینلند. دو مورد اخیر در طول سال‌های ۲۰۰۴–۲۰۰۵ شتاب زیادی گرفتند، اما در سال ۲۰۰۶ به سرعت‌های پیش از ۲۰۰۴ بازگشتند. در مارس ۲۰۰۶، پژوهشگران دانشگاه هاروارد و رصدخانه زمین لامونت-دوهرتی در دانشگاه کلمبیا گزارش دادند که این یخچال‌ها اکنون خوشه‌هایی از زمین‌لرزه‌ها تا بزرگای ۵٫۰ ایجاد می‌کنند. پس‌روی یخ‌های گرینلند در حال آشکار کردن جزایری است که تصور می‌شد بخشی از سرزمین اصلی هستند. تحقیقات نشان می‌دهد که این امر می‌تواند باعث افزایش در سطح دریای آزاد تا پایان قرن شود. این پیش‌بینی‌ها امکان تغییر دارند زیرا داده‌های ماهواره‌ای تنها به ۴۰ سال پیش بازمی‌گردند. زمین‌شناسی مناطق بدون یخ (با طیف رنگ‌های تیره) تغییریافته از هنریکسن (۲۰۰۸)؛ خط تیره خاکستری، تقسیم پوسته پیشین‌زیستی از دال-جنسن و همکاران (۲۰۰۳). نقشه کوچک، همبستگی‌های کانادا-گرینلند در سپر پرکامبرین که حوضه فرانکلینیان دیرینه‌زیستی را نشان می‌دهد که حاشیه شمالی آن را پوشانده است». ناهمواری‌ها یخساری که گرینلند را می‌پوشاند، از نظر ارتفاع در سراسر این خشکی تفاوت قابل‌توجهی دارد و بین خط ساحلی در سطح دریا و بخش داخلی مرکزی-شرقی، جایی که ارتفاع به می‌رسد، به طور چشمگیری افزایش می‌یابد. بلندترین کوه‌ها در رشته‌کوه واتکینز قرار دارند که در امتداد ساحل شرقی امتداد یافته است. دانشمندان یک دهانه برخوردی سیارک را در منطقه شمال غربی گرینلند کشف کردند که زیر یخسار دفن شده است. این دهانه با اندازه‌ای بزرگ‌تر از واشینگتن، دی.سی.، نخستین دهانه برخوردی است که در زیر یکی از یخسارهای زمین یافت شده است. نقاط حدی این فهرستی از نقاط حدی (فرینه) گرینلند است، نقاطی که در شمال، جنوب، شرق یا غرب دورتر از هر مکان دیگری قرار دارند. | ## بخش 3: جغرافیای گرینلند | قلمرو گرینلند شمالی‌ترین نقطه — جزیره کافکلوبن (۸۳°۴۰' شمالی) – شمالی‌ترین خشکی دائمی در جهان. همچنین برخی از پشته‌های شنی جابجاشونده در شمال کافکلوبن وجود دارند که شمالی‌ترین آن‌ها تاکنون ۸۳-۴۲ بوده است. جنوبی‌ترین نقطه — جزیره کوچک بی‌نام در ۲٫۳ کیلومتری جنوب دماغه فارول، جزیره اگر (۵۹°۴۴' شمالی) غربی‌ترین نقطه — نوردوستو، جزایر کری (۷۳°۱۰' غربی) شرقی‌ترین نقطه — نوردوست‌روندینگن، گرینلند (۱۱°۱۹' غربی) بلندترین نقطه — گونبیورن، سرزمین اصلی گرینلند شمالی‌ترین نقطه — دماغه موریس جسوپ (۸۳°۳۹' شمالی) جنوبی‌ترین نقطه — شبه‌جزیره‌ای در نزدیکی تاسیوساک، کوجالک (۵۹°۵۸'۲۶٫۴" شمالی) غربی‌ترین نقطه — دماغه الکساندر (۷۳°۰۸' غربی) شرقی‌ترین نقطه — نوردوست‌روندینگن، گرینلند (۱۱°۱۹' غربی) بلندترین نقطه — قله گونبیورن، . نوک بزرگ‌ترین شهر و پایتخت است که تقریباً یک‌سوم جمعیت شهری کشور را در خود جای داده است. سیسیمیوت با حدود ۵٬۵۰۰ ساکن دومین شهر بزرگ است، در حالی که ایلولیسات با حدود ۵٬۰۰۰ ساکن در رتبه سوم قرار دارد. آسیات ایلولیسات ایتوکورتورمیت کانگاتسیاک مانیتسوک نانورتالیک نارساک نوک (گرینلند) پامیوت قاناق قاقورتوق کاسیگیانگویت ککرتارسواک سیسیمیوت تاسیلاک اوپرناویک اوماناک تاریخچه اکتشاف گرینلند هزاران سال محل سکونت و اکتشاف تدریجی مردمانی بود که امروزه با عنوان اینوییت شناخته می‌شوند. یافته‌های باستان‌شناسی و پژوهش‌های انسان‌شناسی در دهه‌های اخیر، تصویر روشن‌تری از نقش این جوامع در شناخت و «کشف» گرینلند به دست داده‌اند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که گروه‌هایی از فرهنگ موسوم به «دورست» حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد به نواحی شمالی و غربی گرینلند رسیدند. در دههٔ ۲۰۱۰ میلادی، نتایج تاریخ‌گذاری رادیوکربنی جدید نشان داد که فرهنگ توله که نیاکان مستقیم اینوییت‌های امروزی محسوب می‌شوند، حدود سدهٔ سیزدهم میلادی از شمال کانادا به گرینلند مهاجرت کردند. این مهاجرت، که به‌سرعت سراسر سواحل غربی و شمالی گرینلند را دربر گرفت، به‌عنوان یکی از موفق‌ترین گسترش‌های انسانی در محیط‌های قطبی شناخته می‌شود و عملاً نقشهٔ زیستی گرینلند را پیش از تماس پایدار اروپاییان کامل کرد.McGhee, Robert. یافته‌های جدید منتشرشده توسط پژوهشگران دانمارکی و کانادایی نشان می‌دهد که اینوییت‌ها دارای «نقشه‌نگاری ذهنی» بسیار دقیقی از گرینلند بوده‌اند. این نقشه‌ها که به‌صورت روایت‌های شفاهی، نام‌گذاری دقیق مکان‌ها و مسیرهای دریایی منتقل می‌شدند، امکان سفر ایمن در میان آبدره‌ها، یخ‌های دریایی و نواحی خطرناک را فراهم می‌کرد. پژوهشگران این نظام دانشی را شکلی پیشرفته از دانش جغرافیایی بومی دانسته‌اند، نه صرفاً آگاهی محلی.Aporta, C. در سال‌های اخیر، موزه ملی دانمارک و دانشگاه گرینلند با انتشار نتایج پروژه‌های مشترک اعلام کردند که بسیاری از نام‌های جغرافیایی کنونی گرینلند ریشه در زبان اینوییتی دارند و پیش از ورود اروپاییان تثبیت شده بودند. شناخت گرینلند در اروپا از اواخر سدهٔ دهم میلادی آغاز شد، زمانی که دریانوردان نورس به رهبری اریک سرخ در حدود سال ۹۸۶ میلادی به سواحل جنوب غربی آن رسیدند و نخستین سکونتگاه‌های دائمی اروپایی را در این منطقه بنیان نهادند. این سکونتگاه‌ها، که چند سده دوام آوردند، منبع اصلی اطلاعات جغرافیایی اروپاییان دربارهٔ گرینلند در دوران قرون وسطی بودند، هرچند این اطلاعات محدود به نواحی ساحلی جنوبی و غربی می‌شد.Gad, Finn. نقشه‌هایی مانند نقشه‌های موسوم به T-O یا نقشه‌های دریانوردی اولیه، تصویر دقیقی از اندازه و شکل واقعی این سرزمین ارائه نمی‌دادند. حتی در سده‌های پانزدهم و شانزدهم، بسیاری از نقشه‌ها گرینلند را به‌صورت شبه‌جزیره‌ای بزرگ یا بخشی از یک خشکی ناشناختهٔ شمالی نشان می‌دادند، نه به‌عنوان جزیره‌ای مستقل.Harley, J. در دورهٔ اکتشافات بزرگ جغرافیایی، به‌ویژه در سدهٔ شانزدهم، توجه دریانوردان اروپایی به آب‌های شمالی افزایش یافت. کاوشگران انگلیسی و هلندی در جست‌وجوی گذرگاه شمال غربی، بارها به سواحل گرینلند نزدیک شدند. با این حال، شرایط سخت اقلیمی، یخ‌های دریایی و مه‌های متراکم باعث شد که شناخت دقیق از خط ساحلی این سرزمین به‌کُندی پیش برود. در سدهٔ هجدهم، با آغاز مأموریت‌های منظم دانمارکی-نروژی، نقشه‌نگاری گرینلند وارد مرحله‌ای دقیق‌تر شد. هانس اگه‌ده، مبلغ و پژوهشگر دانمارکی، نقش مهمی در بازشناسی سواحل غربی و ثبت اطلاعات جغرافیایی و انسانی این نواحی داشت. کاوشگرانی چون فریتیوف نانسن با عبور از یخ‌پوشهٔ داخلی، برای نخستین بار نشان دادند که بخش مرکزی گرینلند یک فلات یخی عظیم است. در سدهٔ بیستم، با به‌کارگیری عکسبرداری هوایی، نقشه‌برداری سیستماتیک و سپس داده‌های ماهواره‌ای، نقشه‌نگاری گرینلند به مرحله‌ای بسیار دقیق رسید. | ## جمع‌بندی | مأموریت‌های ماهواره‌ای و راداری امکان شناسایی ناهمواری‌های زیر یخ، ضخامت یخ‌پوشه و حتی دره‌های پنهان زیرسطحی را فراهم کردند.