موضوع مقاله: گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین | مقدمه: گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین فهرستی از رویدادهای مهم درگیری اسرائیل و فلسطین از سال ۱۹۴۸ تا کنون است. | ## بخش 1: گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین | این درگیری از خشونت‌های میان‌جمعیتی در دوران قیمومت بریتانیا بر فلسطین میان یهودیان و عرب‌های فلسطینی سرچشمه گرفت. درگیری در مرحله نوین خود از زمان اعلام موجودیت دولت اسرائیل در ۱۴ مه ۱۹۴۸ و دخالت ارتش‌های عربی به نفع فلسطینیان شکل گرفت. این گاهشمار دربرگیرنده رویدادهای نظامی، سیاسی و انسانی مرتبط با این درگیری است که از جنگ عربی−اسرائیلی ۱۹۴۸ آغاز می‌شود و دوره‌های گوناگون جنگ، آتش‌بس، عملیات‌های چریکی و تلاش‌های صلح را پوشش می‌دهد. تلاش فلسطینیان برای برپایی دولتی در نوار غزه در سپتامبر ۱۹۴۸ زیر نظر مصر ناکام ماند؛ این دولت عملاً زیر مدیریت نظامیان مصری بود و در سال ۱۹۵۹ منحل اعلام شد. ۱۹۴۸–۱۹۴۹: جنگ عربی–اسرائیلی ماه و روز رویداد(ها) ۱۹۴۸ ۱۳ مه هاگانا کنترل یافا را به دست گرفت. پس از فرار بیشتر ساکنان عرب شهر، جمعیت ۷۰٬۰۰۰ نفری سال ۱۹۴۷ به ۴٬۰۰۰ نفر کاهش یافت. ۱۴ مه شورای خلق یهود در موزه تل‌آویو گرد آمد و بیانیه‌ای مبنی بر «تأسیس دولت یهودی در سرزمین اسرائیل که به دولت اسرائیل شناخته می‌شود» را تصویب کرد. ۱۵ مه پس از نامه نماینده دولت موقت اسرائیل به رئیس‌جمهور ترومن مبنی بر اعلام جمهوری مستقل اسرائیل در چارچوب مرزهای مصوب مجمع عمومی سازمان ملل، ایالات متحده دولت موقت را به‌عنوان حکومت بالفعل دولت جدید اسرائیل به رسمیت شناخت. اعضای اتحادیه عرب شامل سوریه، عراق، مصر، شرق اردن، جیش جهاد مقدس و ارتش آزادی‌بخش عرب نیروهای خود را وارد سرزمینی کردند که روز پیش از آن قیمومت بریتانیا بر آن پایان یافته بود. اتحادیه عرب طی تلگرامی به دبیرکل سازمان ملل اعلام کرد که هدف مداخله «بازگرداندن نظم و قانون و جلوگیری از گسترش آشوب به سرزمین‌های عربی و توقف خون‌ریزی بیشتر» است. ژوئن رویارویی خشونت‌بار میان نیروهای دفاعی اسرائیل به فرماندهی داوید بن گوریون و گروه شبه‌نظامی یهودی ایرگون که به ماجرای آلتالنا شناخته می‌شود به انحلال ایرگون، لحی و همه سازمان‌های شبه‌نظامی اسرائیلی خارج از ارتش انجامید. نفوذ فدائیان فلسطینی از مصر آغاز شد و به درگیری‌ها و حمله‌های متعدد از هر دو سو انجامید که صدها قربانی از جمله غیرنظامیان بسیار در پی داشت. ۲۲ سپتامبر دولت سراسری فلسطین در نوار غزه زیر کنترل مصر تشکیل شد و همه اعضای اتحادیه عرب به‌جز اردن آن را به رسمیت شناختند. ۱۹۴۹ فوریه–ژوئیه اسرائیل توافقنامه‌های آتش‌بس ۱۹۴۹ را با کشورهای همسایه امضا کرد. سرزمین فلسطین تحت قیمومت میان دولت اسرائیل، شرق اردن و دولت سراسری فلسطین در غزه زیر نظارت مصر تقسیم شد. میان ۸۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ یهودی ساکن کشورهای اسلامی نیز در جریان جنگ یا پس از آن این کشورها را ترک کردند یا اخراج شدند. ژوئن ۹۳ نفوذگر توسط ارتش اسرائیل در امتداد مرزهای جنوبی اردن و نوار غزه کشته شدند. برآورد می‌شود در سال ۱۹۴۹ دست‌کم ۱٬۰۰۰ نفر کشته شدند که اکثریت بزرگ آن‌ها غیرمسلح بودند. ۱۹۴۸–۱۹۶۶ میان سال‌های ۱۹۴۹ و ۱۹۵۳ اسرائیل ۹۹ شکایت دربارهٔ نفوذ گروه‌ها یا افراد مسلح و ۳۰ شکایت دربارهٔ عبور واحدهای مسلح اردنی به خاک اسرائیل ثبت کرد. میان ۲٬۷۰۰ تا ۵٬۰۰۰ عرب نفوذگر کشته شدند؛ هرچند روشن نیست آیا این افراد واقعاً نفوذگر بودند یا صرفاً عبورکنندگان غیرمجاز که بسیاری از فلسطینیان به دلایل اقتصادی به اسرائیل می‌رفتند. ماه و روز رویداد(ها) ۱۹۵۱ دولت اسرائیل با موجی از نفوذ فدائیان فلسطینی روبه‌رو شد. | ## بخش 2: گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین | بر پایه اسناد ارتش اسرائیل به‌طور میانگین ماهانه ۳۶ نفوذگر در طول سال ۱۹۵۱ کشته شدند. ارتش اسرائیل به‌طور میانگین ماهانه ۳۳ نفر را در هنگام عبور از خطوط آتش‌بس کشت از جمله ۷۸ نفر در مارس و ۵۷ نفر در آوریل. ۲۲ آوریل دست‌کم ۶ سرباز اردنی بر اثر آتش تک‌تیرانداز اسرائیلی از اورشلیم غربی کشته شدند. ۱۷–۲۳ مه عملیات «افعی بر ریل»: هفت روستای کرانه باختری و یک اردوگاه بدوی در اسرائیل مورد حمله ارتش اسرائیل قرار گرفت. ۱۱–۱۲ اوت عملیات «انتقام و تلافی»: چهار روستای کرانه باختری از جمله الخضر و صوریف مورد حمله ارتش اسرائیل قرار گرفت. ۱۶–۱۷ مارس کشتار گردنه عقربیم (معاله عقربیم): گروهی عرب به اتوبوس غیرنظامی اسرائیلی حمله کردند و ۱۱ نفر را کشتند. ۱۰–۱۲ ژوئیه عملیات «چشم در برابر چشم»: یگانی اسرائیلی به فرماندهی آریل شارون به پاسگاهی در مرز غزه نزدیک کیسوفیم حمله کرد و ۹ یا ۱۰ ژاندارم فلسطینی را کشت. ۲۸ فوریه–۱ مارس عملیات «تیر سیاه»: آریل شارون حمله اسرائیلی به پایگاه ارتش مصر در نوار غزه را رهبری کرد؛ ۳۸ سرباز و ۲ غیرنظامی کشته شدند. ۲۷–۲۸ اکتبر آریل شارون نیرویی ۲۰۰ نفره از تکاوران اسرائیلی را در حمله به کونتیلا رهبری کرد. ۲–۳ نوامبر عملیات «آتش‌فشان»: ارتش اسرائیل مواضع ارتش مصر را در السبحه و وادی سیرم مورد حمله قرار داد و ۸۱ سرباز مصری را کشت. ۱۱–۱۲ دسامبر عملیات «شاخه زیتون»: نیروی بزرگ اسرائیلی به فرماندهی آریل شارون مواضع سوری در شرق دریاچه طبریه را مورد حمله قرار داد. ۱۹۵۶ ۱۱۷ اسرائیلی از جمله ۵۴ غیرنظامی کشته شدند (بدون احتساب سربازان کشته‌شده در حمله به کانال سوئز). ۵ آوریل موشه دایان دستور گلوله‌باران مرکز شهر غزه با خمپاره ۱۲۰ میلی‌متری را داد. ۹ اکتبر پاسگاه پلیس قلقیلیه مورد حمله نیرویی در اندازه گردان اسرائیلی شامل زرهی و توپخانه قرار گرفت. ۲۹ اکتبر–نوامبر بحران سوئز: اسرائیل با موافقت پنهانی فرانسه و بریتانیا به شبه‌جزیره سینای مصر حمله کرد. قدرت‌های اروپایی منافع اقتصادی و تجاری در کانال سوئز داشتند و اسرائیل خواهان بازگشایی کانال برای کشتیرانی اسرائیلی و پایان دادن به حمله‌های فدائیان مورد حمایت مصر بود. اسرائیل شش ماه پس از آن پس از تضمین مصر مبنی بر آزادی کشتیرانی و امنیت به‌طور کامل عقب‌نشینی کرد. در کشتار کفرقاسم، ۴۸ یا ۴۹ غیرنظامی عرب هنگام بازگشت از محل کار به روستایشان توسط پلیس مرزبانی اسرائیل کشته شدند. ۱۹۵۷ مارس اسرائیل نیروهای خود را از شبه‌جزیره سینا خارج کرد و به بحران سوئز پایان داد. ۱۹۵۹ یاسر عرفات زاده قاهره سازمان فتح را برای انجام عملیات چریکی علیه اسرائیل تأسیس کرد. هدف اعلام‌شده سازمان نابودی دولت اسرائیل از راه مبارزه مسلحانه و جایگزینی آن با «دولت مستقل فلسطینی» میان رود اردن و دریای مدیترانه بود. | ## بخش 3: گاهشمار درگیری اسرائیل و فلسطین | ۱۹۶۷–۱۹۷۳ ماه و روز رویداد(ها) ۱۹۶۷ ژوئن جنگ شش‌روزه: اسرائیل حمله پیش‌دستانه‌ای به نیروی هوایی مصر انجام داد (۵ ژوئن) پس از محاصره دریایی مصر در تنگه تیران (۲۲ مه) و تمرکز نظامی مصر در شبه‌جزیره سینا (۱۶ مه) که کنش جنگی تلقی شد. حمله به‌سرعت به جنگی منطقه‌ای تبدیل شد که در آن اسرائیل نیروهای مشترک مصر، سوریه، اردن، عراق و هوادارانشان را شکست داد. اسرائیل شبه‌جزیره سینا و نوار غزه را از مصر، اورشلیم شرقی و کرانه باختری را از اردن و بلندی‌های جولان را از سوریه تصرف کرد. ۱ سپتامبر قطعنامه خارطوم در نشست سران عرب با حضور هشت کشور عربی صادر شد و «سه نه» را برگزید: ۱. ۲۲ نوامبر شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه ۲۴۲ را با فرمول «سرزمین در برابر صلح» تصویب کرد که نقطه آغاز مذاکرات بعدی بوده‌است. ۲۷–۲۸ دسامبر ارتش اسرائیل به فرودگاه بیروت حمله کرد و ۱۳ هواپیما به ارزش ۴۳٫۸ میلیون دلار را نابود کرد. ۱۹۶۹ ۲ فوریه یاسر عرفات رهبر فتح به ریاست سازمان آزادی‌بخش فلسطین برگزیده شد و جایگزین احمد شقیری شد پس از آنکه فتح نیروی غالب در سازمان شد. ۲۱ اوت دنیس مایکل روهان، شهروند استرالیایی مسیحی که در یک کیبوتص اسرائیلی کار می‌کرد، مسجد اقصی در اورشلیم را آتش زد و خسارت گسترده‌ای وارد کرد و منبر سده دوازدهمی آن را نابود ساخت. ۲۲–۲۵ سپتامبر ملک فیصل پادشاه عربستان سعودی کنفرانسی را در رباط مراکش برای بحث دربارهٔ آتش‌سوزی مسجد اقصی برگزار کرد. رهبران ۲۵ کشور مسلمان شرکت کردند و کنفرانس خواستار واگذاری سرزمین‌های اشغالی ۱۹۶۷ از سوی اسرائیل شد. ۱۹۷۰ ۸ مه کشتار اتوبوس مدرسه اویویم: شبه‌نظامیان فلسطینی از لبنان به اتوبوس مدرسه‌ای اسرائیلی حمله کردند و ۱۲ نفر (بیشتر کودکان) را کشتند و ۱۹ نفر دیگر را زخمی ساختند. سپتامبر سازمان آزادی‌بخش فلسطین در رویداد سپتامبر سیاه از اردن رانده شد و به جنوب لبنان منتقل شد. ۱۹۷۱ ۲ ژانویه قتل کودکان آرویو: نوجوانی فلسطینی نارنجکی به خودروی در حال حرکت خانواده آرویو پرتاب کرد. ۱۹۷۲ ۸ مه هواپیمای سابینا در مسیر وین به تل‌آویو توسط چهار عضو سازمان سپتامبر سیاه ربوده شد و در فرودگاه لاد نگه داشته شد. تکاوران اسرائیلی با لباس مکانیک وارد هواپیما شدند، دو هواپیماربا را کشتند و ۹۰ مسافر را آزاد کردند. ۳۰ مه کشتار فرودگاه لاد: اعضای ارتش سرخ ژاپن به نمایندگی از جبهه خلق برای آزادی فلسطین وارد سالن انتظار فرودگاه لاد شدند و به‌صورت کورکورانه به کارکنان، مسافران و بازدیدکنندگان تیراندازی کردند. ۹ ژوئیه غسان کنفانی، سخنگو و نویسنده جبهه خلق برای آزادی فلسطین و خواهرزاده ۱۷ ساله‌اش با بمب خودرویی اسرائیلی در بیروت کشته شدند. ۱۸۹۷: در نخستین کنگره صهیونیست‌ها در بازل ایجاد «سرزمین مادری برای ملت یهود در فلسطین» به‌عنوان برنامه پذیرفته شد. ۲ نوامبر ۱۹۱۷: در اعلامیه بالفور، وزیر امور خارجه بریتانیا لرد آرتور بالفور «سرزمین ملی» در فلسطین را به جنبش صهیونیستی وعده داد. | ## جمع‌بندی | ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷: مجمع عمومی سازمان ملل با ۳۳ رأی موافق در برابر ۱۳ مخالف و ۱۰ ممتنع طرح تقسیم فلسطین (قطعنامه ۱۸۱) را تصویب کرد.