موضوع مقاله: ضرب المثل‌های افغانستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ضرب المثل‌های افغانستان | مقدمه: ضرب‌المثل‌ها در سراسر افغانستان، هم در مباحث عامه و هم در گفت‌گوها، بخش ارزش‌مند صحبت‌کردن به‌حساب می‌رود. | ## بخش 1: ضرب المثل‌های افغانستان | افغان‌ها «در گفت‌گوهای روزمره خود نسبت به غربی‌ها به مراتب از ضرب المثل‌های بیشتر استفاده می‌کنند و تأثیرات بزرگ‌تری نیز دارد».Edward Zellem 2012b: i) بیشترین تعداد ضرب‌المثل‌ها در زبان‌های افغانی در پشتو و دری است که دو زبان رسمی افغانستان نیز می‌باشند. پشتو زبان مادری بزرگ‌ترین قوم افغانستان یعنی پشتون‌ها است، این قوم در کشور پاکستان نیز دومین قوم بزرگ می‌باشد. زبان دری شاخه‌ای از زبان فارسی است که در ایران و تاجیکستان نیز به آن تکلم می‌شود. برای مطالعهٔ وسیع‌تر و زمینهٔ ضرب‌المثل‌های افغانی، این ضرب‌المثل‌ها باید با ضرب‌المثل‌های فارسی از ایران (که در این رابطه چندین جلد به زبان انگلیسی موجود است) و با ضرب‌المثل‌های تاجیکی از تاجیکستان (مانند، مقایسه با آن‌هایی که در Bell 2019 وجود دارد) مقایسه گردد. ترجمه انگلیسی مجموعه‌های ضرب‌المثل‌های زبان‌های افغانی حد اقل برای چهار زبان افغانی در دسترس است: دری، پشتو، پشه‌ای و بلوچی. مجموعه ضرب‌المثل‌های پشتو، دری و پلوچی با رسم خط عربی را می‌توان از لینک‌های که در اخیر این مقاله گذاشته شده است دانلود نمود. دری: دو مجموعه اصلی از ضرب‌المثل‌ها به زبان دری چاپ شده است، که تداخل‌های میان آن‌ها وجود دارد. گزارش‌های وجود دارد، که کتاب ضرب‌المثل‌ها که مجموعهٔ از ۱٬۱۵۲ ضرب‌المثل دری است و توسط مولانا خال محمد خسته گردآوری شده است، در ۱۹۸۳ میلادی به چاپ رسیده بود (کرینبروک ۲۰۱۰:۳۱۷). یک مجموعه بزرگ‌تر از ضرب‌المثل‌های پشتو عبارت از مجموعه ۱٬۳۵۰ ضرب‌المثل توسط بارلوتی و ختک (۲۰۰۶) است، این مجموعه یک نسخه بازنگری شده و توسعه یافته از یک کار قدیمی‌تر است که توسط تایر و ادوردز (۱۹۸۲) انجام شده بود. یک منبع قدیمی‌تر که حاوی ۴۶۰ ضرب‌المثل پشتو می‌باشد عبارت از توربرن (۱۸۷۶) است، وی این ضرب‌المثل‌ها را در صفحات ۲۳۱–۴۷۳ کتاب خود گنجانده بود. یکی دیگر از مجموعه‌های که به چاپ رسیده است، کتاب «نقلونه»: برخی ضرب‌المثل‌ها و پندهای پشتو اثر بویل از ۱۹۲۶ می‌باشد. | ## بخش 2: ضرب المثل‌های افغانستان | تازه‌ترین مجموعه چاپ شده ضرب‌المثل‌های پشتو حاوی ۱۵۱ ضرب‌المثل است که توسط گوینده‌گان پشتو از طریق اینترنت و توییتر شریک ساخته شده است (زیلیم ۲۰۱۴). گزارش‌های وجود دارد که نوری یک مجموعه از ضرب‌المثل‌های پشتو را از پشتو تولنه در ۱۹۱۰ به چاپ رسانده است (کرین‌بروک ۲۰۱۰:۱۵۱). Web access سه جلد کتاب دیگر نیز در رابطه به ضرب‌المثل‌های پشتو در پاکستان به چاپ رسیده است، جلد نخست آن توسط ام.ام.ک. یک کمیته محلی که با یون(Yun) کار می‌کرد، مجموعهٔ از ۱۷۱ ضرب‌المثل را در ۲۰۱۰ گردآوری نمودند، که هر کدام آن‌ها به زبان‌های انگلیسی، کوریایی و پشتو ترجمه شده است. بلوچی: بدلخان تعدادی از ضرب‌المثلهای بلوچی، زبانی که در دو سوی مرز افغانستان و پاکستان با آن صحبت می‌شود، را در مقاله خود به انلگیسی ترجمه نموده و بیشتر بر ضرب‌المثل‌های تمرکز نموده است که به داستان‌های مشخص مرتبط هستند (۲۰۰۰). وی هم‌چنین چندین مجموعه چاپ شده ضرب‌المثل‌های بلوچی را نیز ذکر می‌کند، اما تمامی آن‌ها به زبان بلوچی منتشر شده‌اند. این نشریات شامل: مقالهٔ در مورد ضرب‌المثل‌های ویگلی به زبان جرمنی (بودروس ۱۹۹۲) مقالهٔ در مورد ضرب‌المثل‌های قرغیزی در افغانستان به زبان فرانسوی (دور ۱۹۸۲) مشترکات زمانی‌که تعاملات میان افراد وجود داشته باشد، ضرب‌المثل‌ها نیز در میان زبان‌های آن‌ها مشترک می‌باشد. برخی مثال‌های از ضرب‌المثل‌های مشترک در میان زبان‌های افغانستان قرار ذیل است: «کوه هر چقدر بلند هم که باشد، راه دارد» در زبانهای دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد. «زخم شمشیر/تفنگ می‌رود، اما زخم زبان نه» در زبان‌های دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد. «اگر می‌خواهی فیل/شتر داشته باشی، دروازه خود را بلند بساز» در زبان‌های دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد. «دشمن دانا بهتر از دوست نادان است» در زبان‌های دری، پشه‌ای و پشتو وجود دارد، اما ریشه این ضرب-المثل به الغزالی، شاعر فارسی‌زبان قرن یازدهم میلادی، نسبت داده می‌شود. | ## بخش 3: ضرب المثل‌های افغانستان | به عنوان مثال ضرب‌المثل معروف در زبان پشتو (بارلوتی و ختک ۲۰۰۶: ۲۶۴) و دری (ویلسون ۲۰۰۲: ۳۲) وجود دارد که، «زخم شمشیر می‌رود، اما زخم زبان نه». این ضرب-المثل در زبان پشه‌ای نیز وجود دارد، اما سلاح جدید در آن ذکر شده است، «زخم شدید تفنگ درمان خواهد شد، اما زخم شدید زبان درمان نخواهد شد» (یون ۲۰۱۰: ۱۵۹). مثالی دیگر از ضرب‌المثل‌های جدید، ضرب‌المثل امروزی پشه‌ای است که می‌گوید، «سلاح که مرمی نداشته باشد دو نفر را می‌ترساند»، در حالی‌که شکل قدیمی‌تر این ضرب‌المثل در زبان پشتو وجود دارد و در سال ۱۸۷۶ به چاپ رسیده است، «با یک کمان شکسته دو نفر در ترس هستند» (۱۸۷۶:۴۰۸). هرچند جای تعجب نیست، اما ضرب‌المثل‌های مستند شده از چهار زبان افغانستان دارای اصطلاحات مشترک هستند، مانند، «شتر»، «کوه» و «فقر». یافتن ضرب‌المثل‌های که منعکس کننده سنت‌های اسلامی افغانستان است، اصلاً جای تعجب ندارد، مانند: «قرآن را هرچه بیشتر بخوانی، همان قدر خوب است» پشتو (توربرن ۱۸۷۶:۳۷۴) «این شمشیر است که از اسلام محافظت می‌کند» پشتو (بارلوتی و ختک ۲۰۰۶:۳۶) «سلام کردن نشانه ایمان حقیقی است» (ویلسون ۲۰۰۲:۵۱) «در کودکی بازی می‌کنی، در جوانی عشرت می‌کنی، در پیری ناتوان هستی؛ پس چه وقت خدا را عبادت می‌کنی»؟ دری (ویلسون ۲۰۲۲:۵۴) «جسم خود را تمیز کرده‌ی، روح خود را چه‌گونه تمیز خواهی کرد»؟ پشتو (بارلوتی و ختک ۲۰۰۶:۴۸) عنصر مشترک در میان ضرب‌المثل‌های افغانستان این است که برخی از آن‌ها به داستان‌ها نسبت داده می‌شوند (هرچند این امر تنها منحصر به افغانستان نیست). ضرب‌المثل‌های که از داستان‌ها نشأت می‌گیرند در زبان پشتو (توربرن ۱۸۷۶:۳۱۴)، زبان دری (زیلیم 2012b:۱۵۳)Zellem 2012b:153 و زبان پلوچی (بدلخان ۲۰۰۰) یافت می‌گردند. تحلیل ضرب‌المثل‌های افغانی در رابطه به زبان‌های افغانی، قبل از تحلیل و تجزیه ضرب‌المثل‌ها نخستین چالش گردآوری آن‌ها است. در رابطه زبان پشتو که بیشترین و قدیمی‌ترین مجموعه ضرب‌المثل‌ها را دارد، دو رساله وجود دارد که رابطه میان ضرب‌المثل‌ها و فرهنگ آن‌ها را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. (هرچند هر دو پروژه با گوینده‌گان زبان پشتو در مناطق مرزی مربوط به پاکستان انجام شده است، اما انتظار می‌رود تا یافته‌های این پروژه‌ها بالای پشتو زبان‌ها که در مرز مربوط به افغانستان زندگی می‌کنند نیز تطبیق گردد). | ## جمع‌بندی | نخستین ضرب‌المثل در مورد «پشتونوالی» به معنی «روش پشتون‌ها» بود، … اصول اخلاقی شامل قانون عرفی، اخلاقیات، منش و مفهوم میراث اجدادی که با «پشتون بودن» مرتبط است.p.