موضوع مقاله: هم‌دسته (آمار) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هم‌دسته (آمار) | مقدمه: هم‌دسته در آمار، همه‌گیرشناسی، بازاریابی و جمعیت‌شناسی به گروهی از آزمودنی‌ها گفته می‌شود که در یک ویژگی مشترک سهیم‌اند. | ## بخش 1: هم‌دسته (آمار) | این ویژگی مشترک معمولاً تجربهٔ یک رویداد واحد در بازهٔ زمانی مشخص است؛ مانند تولد یا فارغ‌التحصیلی در یک سال معین. جمعیت‌شناسان از هم‌دسته‌های زادی (نسل‌ها)، هم‌دسته‌های ازدواج و هم‌دسته‌های ورود به بازار کار برای بخش‌بندی جمعیت بهره می‌گیرند. در همه‌گیرشناسی نیز بررسی‌های هم‌دسته‌ای از مهم‌ترین روش‌های پژوهش تحلیلی به‌شمار می‌آیند. تفاوت‌های میان هم‌دسته‌های گوناگون که بازتاب شرایط اجتماعی و محیطی متفاوت است «پیامدهای هم‌دسته‌ای» نامیده می‌شود. شناسایی و جداسازی این پیامدها از پیامدهای سنی و دوره‌ای یکی از چالش‌های اصلی تحلیل هم‌دسته‌ای است. از آنجا که داده‌های هم‌دسته‌ای به بازهٔ زمانی مشخصی محدود می‌شوند، معمولاً دقت بالاتری دارند و می‌توان آن‌ها را برای پژوهش‌های ویژه تنظیم کرد. افزون بر این، داده‌های هم‌دسته‌ای از پیامدهای شتابی (تمپو) که داده‌های دوره‌ای را تحت تأثیر قرار می‌دهند، در امان هستند. با این حال، گردآوری داده‌های هم‌دسته‌ای ممکن است زمان‌بر باشد؛ زیرا پیگیری اعضای هم‌دسته گاه سال‌ها به درازا می‌کشد. کمابیش هزینهٔ بالای اجرای این‌گونه پژوهش‌ها نیز از کاستی‌های آن به‌شمار می‌رود؛ چرا که پژوهشگران برای ادامهٔ بررسی در بلندمدت به بودجهٔ کافی نیاز دارند. | ## بخش 2: هم‌دسته (آمار) | برای نمونه، میزان باروری کل هم‌دسته‌ای شاخصی از اندازهٔ خانوادهٔ تکمیل‌شده برای هم‌دسته‌های زنان است؛ اما چون تنها پس از پایان دوران باروری زنان قابل محاسبه است، نمی‌توان آن را برای زنانی که هنوز در سن باروری هستند سنجید. در مقابل، میزان باروری کل دوره‌ای از نرخ‌های باروری ویژهٔ سنی جاری بهره می‌گیرد تا اندازهٔ خانوادهٔ تکمیل‌شده را برای زنی فرضی محاسبه کند که این نرخ‌ها را در سراسر زندگی خود تجربه کرده باشد. بررسی‌های هم‌دسته‌ای دو گونهٔ مهم بررسی‌های هم‌دسته‌ای عبارت‌اند از: بررسی هم‌دسته‌ای آینده‌نگر در این نوع بررسی، نخست داده‌های مواجهه (داده‌های پایه) از آزمودنی‌هایی که هنوز پیامد مورد نظر در آن‌ها رخ نداده گردآوری می‌شود. سپس آزمودنی‌ها در طول زمان (به سوی آینده) پیگیری می‌شوند تا زمان بروز پیامد ثبت گردد. شیوه‌های پیگیری شامل مصاحبهٔ تلفنی، مصاحبهٔ رو در رو، معاینهٔ بالینی، آزمایش‌های پزشکی و پرسش‌نامهٔ پستی است. برای نمونه، اگر جمعیت‌شناسی بخواهد همهٔ پسران زاده‌شده در سال ۲۰۱۸ را بررسی کند، باید تا پایان آن سال صبر کند تا داده‌های لازم فراهم شود. بررسی هم‌دسته‌ای گذشته‌نگر بررسی‌های گذشته‌نگر با آزمودنی‌هایی آغاز می‌شوند که در معرض خطر پیامد یا بیماری مورد نظر قرار دارند و سپس با مراجعه به گذشتهٔ آزمودنی، مواجهه‌ها شناسایی می‌شوند. این بررسی‌ها از اسناد بالینی، آموزشی، گواهی تولد، گواهی فوت و مانند آن بهره می‌گیرند؛ اما ممکن است دسترسی به داده‌های مورد نیاز دشوار باشد. برای نمونه، اگر جمعیت‌شناسی بخواهد گروهی از افراد زاده‌شده در سال ۱۹۷۰ را که به دیابت نوع ۱ مبتلا هستند بررسی کند، نخست داده‌های تاریخی را بازبینی می‌کند. | ## بخش 3: هم‌دسته (آمار) | دشواری‌های تحلیل هم‌دسته‌ای از آنجا که پیامدهای سنی، دوره‌ای و هم‌دسته‌ای می‌توانند هم‌زمان بر هر رویدادی اثر بگذارند، در هر کوشش تجربی برای نسبت دادن یک رویداد به یکی از این پیامدها مسئلهٔ شناسایی پیش می‌آید: بررسی مقطعی: در این روش پیامد دوره‌ای ثابت نگه داشته می‌شود؛ زیرا همهٔ افراد در یک زمان واحد بررسی می‌شوند. با این حال هر رویداد مشاهده‌شده می‌تواند ناشی از پیامد سنی یا پیامد هم‌دسته‌ای باشد. (نمونه: آیا افراد مسن‌تر به این دلیل اعتماد بیشتری به دیگران دارند که سن‌شان بالاتر است یا به این دلیل که به نسل قدیمی‌تری تعلق دارند؟) بررسی طولی: این روش بر یک هم‌دستهٔ مشخص تمرکز دارد که در زمان‌های گوناگون بررسی می‌شود. بررسی سری زمانی: در این روش هر سال یک گروه سنی مشخص (مانند هجده‌ساله‌ها) بررسی می‌شود. اندازهٔ هم‌دسته اندازهٔ هم‌دسته یا شمار اعضای آن در بسیاری از زمینه‌ها اهمیت دارد. برای نمونه، در بحث پایداری نظام‌های بازنشستگی، کاهش اندازهٔ هم‌دستهٔ بیمه‌پردازان در برابر هم‌دستهٔ بازنشستگان در دهه‌های اخیر به مشکلات مالی در تأمین مستمری‌ها انجامیده‌است. همچنین در این روش، مقایسهٔ هم‌دسته‌های مختلف امکان‌پذیر است؛ برای نمونه، مقایسهٔ ویژگی‌های هم‌دستهٔ زادی ۱۹۹۰ با هم‌دستهٔ زادی ۱۹۶۰. کاربردها هم‌دسته‌ها در رشته‌های گوناگون کاربرد دارند: جمعیت‌شناسی: هم‌دسته‌های زادی برای بررسی روندهای باروری، مرگ‌ومیر و مهاجرت به کار می‌روند. همه‌گیرشناسی: بررسی‌های هم‌دسته‌ای برای شناسایی عوامل خطر بیماری‌ها طراحی می‌شوند. | ## جمع‌بندی | بازاریابی: هم‌دسته‌های نسلی برای بخش‌بندی بازار و شناخت رفتار مصرف‌کننده به کار می‌روند.