موضوع مقاله: بیت نبالا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیت نبالا | مقدمه: بیت نبالا روستایی عرب فلسطینی در بخش رمله در سرزمین فلسطین بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل ویران شد. | ## بخش 1: بیت نبالا | این روستا در سرزمینی قرار داشت که بر پایه طرح سازمان ملل برای تقسیم فلسطین در سال ۱۹۴۷ به کشور عربی اختصاص یافته بود؛ طرحی که رهبران عرب آن را رد کردند و هرگز اجرا نشد. نیروهای اسرائیلی در ۱۳ مه ۱۹۴۸ روستا را اشغال کردند و در ۱۳ سپتامبر همان سال آن را به‌طور کامل ویران ساختند. آوارگان روستا در اردوگاه‌های آوارگان دیر عمّار، رام‌الله، بیت تیلّو، رنتیس و اردوگاه جلزون در شمال رام‌الله پراکنده شدند. از خاندان‌هایی که در بیت نبالا می‌زیستند می‌توان الحیت، نخله، صافی، الشراقه، الخطیب، صالح و زید را نام برد. جغرافیا روستای بیت نبالا بر فراز تپه‌ای سنگلاخی ساخته شده بود که از جنوب غربی بر دشت اطراف لُد (لیدّا) مشرف بود. بیت نبالا در ارتفاع نزدیک به ۱۰۰ متری از سطح دریا واقع بود و در نزدیک به ۱۰ کیلومتری شمال شرق رمله قرار داشت. روستا میان سه دره جای داشت: وادی الشامی در شمال و وادی کریکعه و وادی الصرار در جنوب که در زمستان آب‌هایشان جاری می‌شد. از این میان ۱۰٬۱۹۷ دونوم به کشت غلات، ۲۲۶ دونوم به باغ‌های مرکبات و موز، ۱٬۷۳۳ دونوم به زمین‌های آبی و باغ‌های میوه و ۱۲۳ دونوم به مناطق عمومی ساخته‌شده اختصاص داشت.Khalidi, 1992, p. در دفتر مالیاتی ۱۵۹۶ میلادی، بیت نبالا زیر لوای غزه ثبت شده بود و ۵۴ خانوار مسلمان با جمعیتی حدود ۲۹۷ نفر داشت. در سده هفدهم میلادی، روستا موج مهاجرانی از روستای همسایه بیت قوفا را پذیرفت که به دلیل ناامنی ناگزیر از ترک خانه‌هایشان شده بودند. در سده‌های هجدهم و نوزدهم، بیت نبالا به ناحیه لُد تعلق داشت که از شهر کنونی مودیعین-مکابیم-ریعوت در جنوب تا العاد در شمال و از دامنه‌های شرقی تا حاشیه یافا در غرب امتداد می‌یافت. این منطقه حدود ۲۰ روستا با هزاران ساکن و ده‌ها هزار هکتار زمین کشاورزی حاصل‌خیز را دربرمی‌گرفت. | ## بخش 2: بیت نبالا | به گفته مورخ روی ماروم، «بیت نبالا کانون اصلی درگیری‌های قیسی‌ها و یمانی‌ها در این منطقه بود.» نخستین ساکنان روستا از تیره قیسی «الشراقه» بودند. بنا بر سنت محلی، مهاجری یمانی به نام سلام آمد و در غارهای نزدیک بیت نبالا اردو زد. هنگامی که میان بیت نبالا و الحدیثه درگیری درگرفت، سلام از وضع دشوار ساکنان بیت نبالا بهره برد و سه «پسر» او — زید، نخله و صافی — در روستا ساکن شدند. درگیری‌های شدیدی میان تیره‌ها روی داد و سرانجام صافی با یاری خاندان‌های نیرومند یمانی — الخواجه از نعلین و خاندان ابو غوش — توانست دشمن قیسی خود عابد را از میان بردارد و نفوذش را بر دیر طریف، الطیره، قوله، فجّه و ملبّس گسترش دهد. او بیت نبالا را با نِبَلّات باستانی یاد شده در کتاب نحمیا یکی دانست و به آب‌انبارهای کنده‌شده در سنگ و نخلستان‌های زیتون پیرامون روستا اشاره کرد.Guérin, 1875, pp. سوسین بر پایه فهرست رسمی روستاهای عثمانی از همان دوره، ۱۰۸ خانه و جمعیت مردانه ۴۲۷ نفری را گزارش کرد.Socin, 1879, p. از اواخر سده نوزدهم، ساکنان بیت نبالا زمین‌های روستای متروکه جنداس را نیز زیر کشت بردند. خانه‌ها از سنگ ساخته شده بودند و درآمد ساکنان عمدتاً از کشاورزی (گندم، زیتون، انگور و مرکبات) تأمین می‌شد. اقتصاد تا حد زیادی غیرپولی بود و بخشی از مبادلات به‌صورت کالا به کالا انجام می‌شد. در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۱٬۷۵۸ نفر رسید که همگی مسلمان بودند و در ۴۷۱ خانه می‌زیستند.Mills, 1932, p. امپراتوری بریتانیا پادگانی نظامی در پای روستا برپا کرد که شامل انبارها و کارگاه‌های ساخت تجهیزات نظامی بود. شماری از مردان روستا در شورش بزرگ عربی (۱۹۳۶–۱۹۳۹) زیر فرماندهی حسن سلامه شرکت جستند و به خرابکاری در خطوط برق و راه‌آهن پرداختند. | ## بخش 3: بیت نبالا | ساکنان از حمله به روستای همسایه العباسیه در ۱۳ دسامبر ۱۹۴۷ آگاه شدند که چند کشته عرب برجا گذاشت. روستا تصمیم به مقاومت گرفت: مبلغ ۱۰۰ لیره فلسطینی گردآوری شد (زنان زیورهایشان را فروختند) و تفنگ‌هایی از غزه و مصر خریداری شد. پس از کشتار دیر یاسین (۹ آوریل) و کشتار ابوشوشه (۱۳ مه) که بسیار نزدیک به بیت نبالا رخ داد، آوارگان روستاهای دیگر از خشونت‌های ارتش اسرائیل خبر آوردند. بنی موریس می‌نویسد ساکنان بیت نبالا در ۱۳ مه ۱۹۴۸ بنا بر فرمان‌های مقامات عربی روستا را ترک کردند. بر پایه گزارش الجزیره، فرماندهان ارتش عربی می‌خواستند روستا را پایگاه نظامی کنند و بخشی از ساکنان در همان زمان رفتند اما شماری ماندند. در ۱۳ ژوئیه اسرائیلی‌ها با زره‌پوش و تانک بار دیگر بیت نبالا را گرفتند و فردای آن روز روستا در نوار حائل (زمین بی‌طرف) قرار گرفت. در جریان تبعید ساکنان لُد، سربازان اسرائیلی بخشی از آنان را به سوی بیت نبالا راندند. ساکنان — در هر تاریخی که رفتند — پیاده به سوی روستاهای همسایه حرکت کردند؛ برخی در نخلستان‌های زیتون اردو زدند و برخی تا بدرس (۴٫۵ کیلومتر)، دیر عمّار (۱۵ کیلومتر) یا شقبا رفتند. روستا در ۱۳ سپتامبر ۱۹۴۸ پس از درخواست رسمی داوید بن گوریون از کمیته وزارتی دارایی‌های رها شده، به‌دست ارتش اسرائیل ویران شد.Morris, 2004, p. ولید خالدی در ۱۹۹۲ محل روستا را چنین توصیف کرد: «محل روستا پوشیده از علف، بوته‌های خاردار و درختان سرو و انجیر است. تکه‌های تافته با گلدوزی به سبک بیت‌لحم با نخ طلا و ابریشم به یقه، سینه، آستین و دامن دوخته می‌شد. در دهه ۱۹۳۰ مخمل سیاه رواج یافت و گلدوزی قهوه‌ای یا نارنجی مستقیماً روی پارچه انجام می‌شد که بعدها نشانه شناخته‌شده این منطقه شد. | ## جمع‌بندی | از هنرهای آیینی ویژه بیت نبالا «صَحجه نبالیّه» بود که نوعی آواز و رقص گروهی مردانه به‌شمار می‌رفت و نشان بارز فرهنگ این روستا بود.