موضوع مقاله: دست‌نوشته برگ نخل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دست‌نوشته برگ نخل | مقدمه: یادداشتی در این نسخه می‌گوید که این متن در سال ۲۵۲ کپی شده است که برخی پژوهشگران آن را متعلق به دورهٔ پادشاه نپالی آمشوورمن دانسته‌اند که برابر با ۸۲۸ میلادی است. | ## بخش 1: دست‌نوشته برگ نخل | این نوع نسخه‌ها عمدتاً در جنوب آسیا، به‌ویژه در هند، سری‌لانکا، نپال، تایلند و اندونزی برای نوشتن متون مذهبی، ادبی و علمی استفاده می‌شده‌اند. استفاده از برگ نخل به‌عنوان نوشت‌افزار در شبه‌قاره هند و جنوب شرق آسیا قدمتی تا قرن پنجم پیش از میلاد دارد. این شیوه نخست در جنوب آسیا رواج یافت و سپس به مناطق دیگر گسترش پیدا کرد، به‌ویژه برای نوشتن متون روی برگ‌های خشک‌شده و دوده‌داده‌شدهٔ نخل پالمیرا یا نخل چتری. کاربرد این نسخه‌ها تا قرن نوزدهم ادامه داشت، زمانی که چاپخانه‌ها جایگزین دست‌نویس‌ها شدند. یکی از کهن‌ترین نسخه‌های کاملِ باقی‌مانده از یک رسالهٔ برگ نخل، متنی سانسکریت در زمینهٔ شیواپرستی مربوط به قرن نهم میلادی است که در نپال کشف شده و اکنون در کتابخانه دانشگاه کمبریج نگهداری می‌شود. نسخه اسپیتزر نیز مجموعه‌ای از قطعات برگ نخل است که در غارهای قزل چین یافته شده‌اند. قدمت این قطعات به حدود قرن دوم میلادی بازمی‌گردد و به زبان سانسکریت ترکیبیِ بودایی نوشته شده‌اند. معمولاً هر برگ دارای یک سوراخ برای عبور نخ بود و برگ‌ها از طریق این سوراخ‌ها با نخ به هم بسته می‌شدند و به شکل کتاب درمی‌آمدند. این نسخه‌ها عمری میان چند دهه تا حدود ۶۰۰ سال داشتند و پس از آن به دلیل رطوبت، حشرات، کپک و شکنندگی از بین می‌رفتند؛ بنابراین می‌بایست پیش از پوسیدگی، روی برگ‌های تازه کپی می‌شدند. | ## بخش 2: دست‌نوشته برگ نخل | کهن‌ترین دست‌نوشته‌های هندی برگ نخل، بیشتر در اقلیم‌های سرد و خشک مانند نپال، تبت و آسیای مرکزی یافته شده‌اند. با گسترش فرهنگ هندی به جنوب شرق آسیا، کشورهایی چون اندونزی، کامبوج، تایلند، لائوس و فیلیپین نیز دارای مجموعه‌های بزرگی از این نسخه‌ها شدند. در بالی (اندونزی) و معابد سده دهمی کامبوج مانند انگکور وات و بانتی سری، کتابخانه‌های سنگی ویژه‌ای برای نگهداری نسخه‌های لنتار کشف شده‌اند.Wayne A. با معرفی چاپ فشاری در اوایل سدهٔ نوزدهم، چرخهٔ استنساخ متون از روی برگ‌های نخل تقریباً پایان یافت. اگرچه تا قرن بیستم اهمیت بسیاری داشتند، با آغاز جنگ داخلی کامبوج، بنا به تخمین باستان‌شناس فرانسوی اولیویه دُ برنون، حدود ۹۰٪ آن‌ها از میان رفت. نسخه‌های مدرن مانند دفترنامه یا رسانه‌های دیجیتال جایگزین شدند، اما اقدامات حفاظتی در صومعه‌هایی چون وات اونالوم در پنوم‌پن آغاز شده است. اودیشا نسخه‌های برگ نخل اودیشا شامل متون مقدس، تصویرهایی از دِوَداسی‌ها و انواع مودراهای کاما سوترا هستند. موزه ایالتی اودیشا در بهوبنشور دارای ۴۰٬۰۰۰ نسخهٔ برگ نخل است؛ اکثر آن‌ها به خط اودیا و زبان سانسکریت‌اند. قدیمی‌ترین نسخه به سدهٔ چهاردهم بازمی‌گردد، اگرچه متن آن به سدهٔ دوم میلادی تعلق دارد. | ## بخش 3: دست‌نوشته برگ نخل | نمونه‌ای مشهور از نگارش تاریخ در برگ نخل، کتاب تولکاپیام (Tolkāppiyam) است؛ کتابی در دستور زبان تامیلی از حدود سدهٔ سوم پیش از میلاد. واژهٔ لنتار در زبان اندونزیایی شکل امروزی واژهٔ کاوی رونتال است که از دو واژهٔ قدیمی رون به‌معنای «برگ» و تال به‌معنای نخل پالمیرا تشکیل شده است. برگ‌های درخت رونتال برای مقاصد گوناگونی مانند بافتن حصیر، بسته‌بندی شکر پالم، و نگارش متن استفاده می‌شدند. امروز، هنر نگارش بر رونتال هنوز در بالی (استان) توسط برهمنان بالیایی به عنوان وظیفه‌ای مقدس حفظ شده است. در دورهٔ پیش از استعمار، در کنار کتاب‌های تاشو، پسا ابزار اصلی نگارش متون دینی، اداری و حقوقی بود. استفاده از پسا به سدهٔ دوازدهم و پادشاهی پاگان بازمی‌گردد، اما بیشتر نسخه‌های باقی‌مانده مربوط به سده‌های هجدهم و نوزدهم هستند. در سدهٔ هفدهم، نسخه‌های تزیینی به نام یا کاماواسا پدیدار شدند که با نقش‌ونگار، مرکب، لاک و برگ طلا تزیین شده‌اند. کتابخانه مرکزی دانشگاه‌ها در یانگون دارای بزرگ‌ترین مجموعه نسخه‌های سنتی کشور با ۱۵٬۰۰۰ پسا است. از سال ۲۰۱۳، انجمن متون پالی، دانشگاه سندای و دانشگاه تورنتو پروژه‌ای برای دیجیتالی‌سازی و فهرست‌نویسی نسخه‌های برگ نخل آغاز کرده‌اند. | ## جمع‌بندی | نسخه‌های دیجیتالی‌شده در کتابخانه دیجیتال نسخه‌های میانمار به صورت دسترسی آزاد در دسترس‌اند.