موضوع مقاله: مذاکرات اسلام‌آباد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مذاکرات اسلام‌آباد | مقدمه: مذاکرات اسلام‌آباد (که با نام مذاکرات صلح اسلام‌آباد نیز شناخته می‌شود)، مذاکرات دیپلماتیک سطح بالایی بود که در تاریخ ۱۱ و ۱۲ آوریل ۲۰۲۶ در اسلام‌آباد، پاکستان، بین ایران و آمریکا برگزار شد و هدف آن تثبیت آتش‌بس جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و مذاکره برای یافتن راه‌حلی بالقوه برای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بود. | ## بخش 1: مذاکرات اسلام‌آباد | این مذاکرات با میانجیگری پاکستان برگزار شد و نشانگر بالاترین سطح مذاکرات مستقیم بین دو کشور از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بود. هیئت مذاکره‌کننده ۳۰۰ نفره ایالات متحده به ریاست جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، و با همراهی نمایندگان ویژه استیو ویتکاف و جرد کوشنر هدایت می‌شد؛ در مقابل، هیئت ۷۰ نفره ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و با حضور عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در مذاکرات شرکت داشت. تیم میانجی‌گر پاکستانی نیز به رهبری شهباز شریف، نخست‌وزیر، عاصم منیر، فرمانده ارتش، و اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه، فعالیت می‌کرد. این مذاکرات طی ۲۱ ساعت، در فاصله ۱۱ تا ۱۲ آوریل ۲۰۲۶، و در قالب سه دور برگزار شد که دور نخست به‌صورت غیرمستقیم و دورهای دوم و سوم به‌صورت مستقیم انجام گرفت. گزارش‌ها حاکی از آن است که طرفین بر سر محورهای اصلی طرح آتش‌بس ۱۰‌بندی به توافق رسیده بودند، به‌جز مسائل مربوط به تنگه هرمز و برنامه هسته‌ای ایران. در پی شکست این گفت‌وگوها، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در ۱۳ آوریل محاصره دریایی ایران را اعمال کرد و تمامی کشتی‌های ورودی و خروجی از بندرهای ایران را هدف رهگیری قرار داد. پیشینه این مذاکرات پس از تشدید شدید خصومت‌ها از فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، زمانی که حملات هماهنگ ایالات متحده و متحدانش باعث جنگ منطقه‌ای گسترده‌تری با مشارکت ایران و چندین بازیگر خاورمیانه شد. این درگیری منجر به تلفات قابل توجه، بی‌ثباتی منطقه‌ای و اختلال در بازارهای جهانی انرژی، به ویژه به دلیل مسدود شدن تنگه هرمز توسط ایران، شد. پیش از مذاکرات، آتش‌بس موقت که بنا به گزارش‌ها با میانجیگری تلاش‌های دیپلماتیک پاکستان حاصل شده بود، برقرار شد. با این حال، این آتش‌بس در بحبوحه خشونت‌های مداوم در بخش‌هایی از منطقه، از جمله درگیری‌ها در لبنان بین اسرائیل و حزب‌الله، شکننده توصیف شده است. آماده‌سازی‌ها در ۸ آوریل، مقامات اسلام‌آباد برای تسهیل مذاکرات پیش رو، روزهای ۹ و ۱۰ آوریل را در پایتخت فدرال تعطیل عمومی اعلام کردند. به ادارات دولتی و مؤسسات آموزشی دستور داده شد که همچنان تعطیل بمانند، در حالی که خدمات ضروری مانند پلیس، بیمارستان‌ها و خدمات رفاهی به فعالیت خود ادامه دادند. اقدامات امنیتی گسترده‌ای در سراسر پایتخت به اجرا درآمد و گزارش‌ها حاکی از استقرار بیش از ۱۰٬۰۰۰ پلیس و پرسنل امنیتی با پشتیبانی نیروهای شبه‌نظامی و هماهنگی نظامی است. شهر در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفت و محدودیت‌های شدیدی دررفت‌وآمد اعمال شد و نظارت در مناطق کلیدی افزایش یافت. هتل سرنا در اسلام‌آباد، که در منطقه قرمز به شدت امنیتی و در نزدیکی ساختمان‌های کلیدی دولتی و سفارتخانه‌های خارجی واقع شده است، برای میزبانی از هیئت‌ها مصادره شد. | ## بخش 2: مذاکرات اسلام‌آباد | از مهمانان خواسته شد تا قبل از مذاکرات محل را ترک کنند و این هتل به عنوان محل اصلی مذاکرات تعیین شد. منطقه قرمز پلمپ شد و چندین نقطه ورودی به اسلام‌آباد به عنوان بخشی از یک کمربند امنیتی گسترده‌تر بسته شد. مقامات همچنین طرح‌های تغییر مسیر ترافیک را در جاده‌های اصلی، از جمله بزرگراه اکسپرس، اجرا کردند و به ساکنان توصیه کردند که به دلیل اختلالات پیش‌بینی‌شده، برنامه‌های سفر خود را تنظیم کنند. به گفته مقامات، تمهیدات امنیتی شامل هماهنگی بین پلیس اسلام‌آباد، پلیس پنجاب، رنجرز و سایر آژانس‌های امنیتی برای تضمین حفاظت از هیئت‌های بازدیدکننده و کنترل تردد در سراسر پایتخت بود. دولت همچنین اقدامات تسهیل‌کننده‌ای را برای رسانه‌های بین‌المللی، از جمله ترتیبات صدور روادید برای روزنامه‌نگاران خارجی که مذاکرات را پوشش می‌دهند و خدمات حمل و نقل بین منطقه رسانه‌ای تعیین‌شده، مرکز همایش‌های جناح و هتل سرنا، ارائه داد. شرکت‌کنندگان این مذاکرات با حضور مقامات ارشد سیاسی، دیپلماتیک و امنیتی هر دو کشور برگزار شد. هیئت نمایندگی ایالات متحده متشکل از نزدیک به ۳۰۰ عضو به رهبری جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، تشکیل شد و شامل مقامات ارشدی مانند استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، و جرد کوشنر، مشاور رئیس‌جمهور، بود. به گفته یک مقام ارشد که توسط بی‌بی‌سی نیوز نقل شده است، هیئت نمایندگی گسترده‌تر شامل اندرو بیکر [en]، مشاور امنیت ملی، و مایکل ونس، مشاور امور آسیا نیز می‌شد. کارشناسان موضوعی دیگری نیز در اسلام‌آباد حضور داشتند و تیم‌های پشتیبانی بیشتری نیز در واشینگتن دی.سی. هیئت ایرانی متشکل از حدود ۷۰ عضو به رهبری محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، به همراه مقامات سیاسی، امنیتی و اقتصادی دیگر بود. اعضای گزارش شده عبارتند از: محمدباقر قالیباف - رئیس مجلس (رئیس هیئت) عباس عراقچی - وزیر امور خارجه رضا امیری مقدم - سفیر ایران در پاکستان علی‌اکبر احمدیان - عضو شورای عالی امنیت ملی علی باقری کنی - معاون شورای عالی امنیت ملی اسماعیل احمدی مقدم - رئیس دانشگاه عالی دفاع ملی محمد جعفری - دستیار دبیر شورای عالی امنیت ملی عبدالناصر همتی – رئیس کل بانک مرکزی کاظم غریب‌آبادی - معاون وزیر امور خارجه مجید تخت‌روانچی - معاون وزیر امور خارجه ولی‌الله نوری معاون وزیر امور خارجه اسماعیل بقایی - معاون وزیر امور خارجه و سخنگوی وزارت امور خارجه ابوالفضل عمویی – نماینده مجلس محمود نبویان - نماینده مجلس تیم کارشناسی ایران عبارت بودند از: سید محمدجواد شوشتری (مدیر کل سابق دفتر قالیباف در شهرداری)، محمد سعید احدیان (دستیار سیاسی و رسانه‌ای رئیس مجلس شورای اسلامی)، مهدی محمدی (روزنامه نگار اصول گرا و مشاور قالیباف در امور راهبردی)، حسن اشتری (از نزدیکان قالیباف و رئیس پیشین بسیج دانشگاه تهران)، محسن حسین‌نیا، سید عباس حسن‌نیا مقدم (رئیس مرکز حراست قوه مقننه)، ایمان شمسایی (مدیرکل مطبوعاتی داخلی وزارت ارشاد)، مجید شاکری (کارشناس اقتصادی نزدیک به قالیباف)، سید مهدی بنی‌طبا (معاون دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس)، سید محمد یثربی، محسن مرسلی، علی یوسفی، مهرداد کرمی (نماینده مجلس دوره یازدهم). نیرو‌های حراست و پشتیبانی شامل بیش از ۱۵ نفر از جمله محمدجواد اسدی، مهدی ذوالقدر، علی فرجی، محمود مرادی، حسن آصفی، علیرضا ترکاشوند، عرفان مهدوی، مسعود الهی و دیگر نیرو‌های امنیتی بودند. تیم رسانه‌ای نیز عبارت بودند از: امیرحسین یزدان‌پناه (مدیر رسانه‌ای مجلس)، رضا زلکی (خبرنگار خانه ملت رسانه مجلس)، سجاد مطهری مقدم (خبرنگار پارلمانی باشگاه خبرنگاران جوان)، حامد ملک‌پور (عکاس خبرگزاری تسنیم)، سعید ابراهیمی، محمدرضا گلزاری (دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت)، حسنیه سادات شبیری (خبرنگار صدا و سیما)، علیرضا خلیل‌زاده (تهیه کننده پادکست رادآوا)، سارا محسنی نیارق، روزبه عالمداری (مدیرمسئول جماران)، محمد رحمانی (خبرنگار فارس)، کیان عبداللهی (خبرنگار تسنیم)، عرفان کوچاری (عکاس تسنیم)، اصغر نوروزی، سید محمد مرندی (استاد دانشگاه تهران و فعال رسانه‌ای فرزند علیرضا مرندی پزشک مخصوص بیت رهبری)، مهدی خانعلی‌زاده (استاد دانشگاه تهران)، رضا ناصری، عباس اصلانی (خبرنگار و سردبیر ایران نوانس)، محمدامین ایمان‌جانی (مدیرمسئول روزنامه فرهیختگان)، محمدعلی صدری‌نیا (مستند ساز و فعال رسانه‌ای نزدیک به شورای عالی امنیت ملی)، فرشاد مهدی‌پور (معاون پیشین مطبوعاتی وزارت ارشاد شد و از فعالان مطبوعاتی نزدیک به محمد باقر قالیباف)، میکاییل دیانی (فعال رسانه‌ای و دبیر سابق تشکیلات اتحادیه‌ی انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل)، حسین پاک (خبرنگار خبرگزاری دانشجو)، ایمان شمسایی (مدیرکل مطبوعاتی داخلی وزارت ارشاد)، سید محمد میرسعیدی، افضل رضا، سجاد حسین، مجید هاشمی‌فر، سید علی رضوی (خبرنگار خبرگزاری مهر)، خلیل‌الرحمن، زاهد حسین، سید نصیر عباس کاظمی، ذوالقرنین ملک، وفا عباس، ارشد حسین، روح‌العباس، علی حسین، مسعود شاهد رهبران پاکستان، از جمله نخست‌وزیر شهباز شریف، وزیر امور خارجه اسحاق دار و فرمانده نیروهای دفاعی عاصم منیر، مذاکرات را تسهیل کرده و به عنوان واسطه عمل کردند. در ۱۱ آوریل، گزارش شد که در بحبوحه مذاکرات، مقامات ارشد عالی‌رتبه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای ارائه «مشاوره» به هیئت ایرانی وارد پاکستان شدند. اهمیت مذاکرات اسلام‌آباد اولین نمونه از تعامل مستقیم و رو در رو در سطح بالا بین ایالات متحده و ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ است. | ## بخش 3: مذاکرات اسلام‌آباد | این مذاکرات به‌طور گسترده به عنوان یک تلاش دیپلماتیک حیاتی برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش و ایجاد ثبات در منطقه تلقی می‌شود. انتظار می‌رود نتیجه این مذاکرات پیامدهای قابل توجهی برای امنیت منطقه‌ای، بازارهای جهانی انرژی و روابط دیپلماتیک بین‌المللی داشته باشد. واکنش‌ها روسیه از همه طرف‌های درگیر در مذاکرات اسلام‌آباد خواست که خویشتن‌داری کنند و از آنها خواستند که «رویکردی مسئولانه» اتخاذ کنند و از اقداماتی که می‌تواند مذاکرات را تضعیف کند، خودداری کنند. وزارت امور خارجه روسیه در بیانیه‌ای که توسط تاس گزارش شده است، اعلام کرد که این مذاکرات فرصتی برای پیشبرد حل و فصل بحران در منطقه خلیج فارس است. این وزارتخانه افزود که اکثر کشورها از روند دیپلماتیک حمایت می‌کنند و نسبت به موفقیت مذاکرات ایالات متحده و ایران که با میانجیگری پاکستان در اسلام‌آباد برگزار می‌شود، ابراز امیدواری کرد. همچنین به نگرانی‌هایی مبنی بر اینکه «نیروهایی» ممکن است تلاش کنند تا پیشرفت به سوی صلح را کند یا مانع آن شوند، اشاره کرد. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، گفت که از مسعود پزشکیان؛ رئیس‌جمهور ایران، خواسته است تا از مذاکرات برای دستیابی به «کاهش تنش پایدار» استفاده کند و برای دستیابی به توافقی گسترده‌تر که امنیت منطقه‌ای را تضمین کند، تلاش کند. مکرون همچنین بر لزوم بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز توسط ایران به عنوان بخشی از تلاش‌ها برای ایجاد ثبات در منطقه تأکید کرد. حماس از مذاکرات اسلام‌آباد استقبال کرد و از تلاش‌ها برای پایان دادن به درگیری حمایت کرد. در بیانیه‌ای که توسط الجزیره گزارش شد، این گروه اعلام کرد که از مذاکراتی که «با هدف پایان کامل و جامع» جنگی که ایالات متحده و متحدانش در آن دخیل هستند، حمایت می‌کند. این بیانیه همچنین نسبت به موفقیت تلاش‌های میانجیگری پاکستان ابراز امیدواری کرد و اظهار داشت که نتایج مثبت می‌تواند به ثبات منطقه‌ای و اتحاد بین کشورهای عربی و اسلامی کمک کند. مذاکرات حدود ۲۱ ساعت طول کشید و با ترک اسلام‌آباد توسط هیئت‌های نمایندگی آمریکا و ایران بدون دستیابی به توافق به پایان رسید. طبق گزارش‌ها، مسائل اصلی حل نشده شامل برنامه هسته‌ای ایران و وضعیت تنگه هرمز بود. مقامات ایرانی گفتند که انتظار نداشتند در یک دور مذاکرات به توافق برسند و انتظار می‌رود تماس‌ها ادامه یابد. | ## جمع‌بندی | مقامات پاکستانی این مذاکرات را بخشی از تلاش برای حفظ آتش‌بس و تشویق دیپلماسی بیشتر بین طرفین توصیف کردند.