موضوع مقاله: سده چهاردهم میلادی در ادبیات | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سده چهاردهم میلادی در ادبیات | مقدمه: سده چهاردهم میلادی در ادبیات دربرگیرندهٔ رویدادها و آثار ادبی است که در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۹۹ میلادی پدید آمدند. | ## بخش 1: سده چهاردهم میلادی در ادبیات | این سده یکی از پرثمرترین دوره‌های ادبیات جهان به‌شمار می‌رود و شاهد پیدایش شاهکارهایی در ادبیات ایتالیایی، فارسی، انگلیسی، فرانسوی، چینی و ژاپنی بود. در این دوره، شاعران و نویسندگان بزرگی چون دانته آلیگیری، فرانچسکو پترارک، جووانی بوکاچو، جفری چاوسر، حافظ و ابن خلدون آثار ماندگار خود را آفریدند. «کمدی الهی» دانته، «دکامرون» بوکاچو و «حکایت‌های کنتربری» چاوسر از مهم‌ترین آثار ادبی این سده‌اند. همچنین در ایران، حافظ شیرازی غزل‌های جاودانهٔ خود را سرود و رشیدالدین فضل‌الله همدانی دانشنامهٔ تاریخی «جامع‌التواریخ» را تدوین کرد. کتابخانه ملی فرانسه در پاریس بنیان نهاده شد و نخستین کتابخانهٔ دانشگاه آکسفورد شکل گرفت. ۱۳۲۴: ۳ مه (روز صلیب مقدس) – که سال پیش از آن در تولوز برای احیای شعر غنایی تروبادورهای اکسیتان باستان بنیان نهاده شده بود، نخستین مسابقهٔ خود را برگزار کرد. ۱۳۲۷ میان ۲۰ ژانویه و ۲۱ سپتامبر – ادوارد دوم پادشاه خلع‌شدهٔ انگلستان، احتمالاً را نوشت. ۶ آوریل (آدینه نیک) – نویسندهٔ توسکانایی، فرانچسکو پترارک، زنی را که او را «لائورا» نامید در کلیسای سنت-کلر اوینیون دید و دلباختهٔ او شد. پترارک مجموعه‌ای از سونت‌ها و اشعار دیگر به زبان ایتالیایی را در وصف او سرود که در مجموعهٔ گردآوری شدند و الگویی تأثیرگذار برای فرهنگ رنسانس شدند. | ## بخش 2: سده چهاردهم میلادی در ادبیات | کتاب‌هایش به دانشگاه آکسفورد اهدا شد و در کلیسای دانشگاهی مریم باکره جای گرفت و نخستین کتابخانهٔ این دانشگاه را پدیدآورد. ۱۳۲۹: فوریه – شاعر و آهنگ‌ساز فرانسوی گیوم دو ماشو به دست یان، پادشاه بوهم به برده شد تا کارهای صلیبی شاه را در شعر و سرود جاودانه سازد. ۱۳۵۷ – به پایان رسید؛ دست‌کم دوازده سال پیش از آن کار بر روی آن را متوقف کرده بود. ۱۳۶۰ – جفری چاوسر، نویسندهٔ آیندهٔ انگلیسی، در جریان در جنگ صدساله به دست فرانسویان اسیر شد و با فرمان ادوارد سوم آزاد گردید. ۱۳۶۲: سپتامبر – کتابخانهٔ پترارک به جمهوری ونیز اهدا شد، هرچند بعدها پراکنده گشت. کتابخانه ملی فرانسه به‌عنوان کتابخانهٔ سلطنتی در کاخ لوور پاریس به فرمان شارل پنجم بنیان نهاده شد. ۱۳۷۴ ۲۳ آوریل: جفری چاوسر به فرمان ادوارد سوم در پاسداشت خدماتش، روزانه یک گالن شراب تا پایان عمر دریافت کرد. کتاب را به پایان رساند که نخستین بار در ۱۴۷۴ به شکل کتاب منتشر شد و بر ایگناتیوس لویولا تأثیر گذاشت. واعظ جان بال ظاهراً از شعر «پی‌یرز شخم‌زن» نقل‌قول کرد و جان گاور شرحی از رویدادها را در اثر خود گنجاند. | ## بخش 3: سده چهاردهم میلادی در ادبیات | ۱۳۸۸ – بازنگری توسط به پایان رسید و پیروان ویکلیف که نامیده می‌شدند، در انگلستان آزار دیدند. ۱۳۹۸ – متن چوبی حکاکی‌شدهٔ «تریپیتاکا کوریانا» از سدهٔ سیزدهم به معبد بودایی هائینسا در کره جنوبی کنونی منتقل شد و تا سدهٔ بیست‌ویکم در آنجا باقی ماند. آثار نوین نزدیک به ۱۳۰۰ بی‌نام – مارگریت پرت – روستیکلو دا پیزا – «سفرهای مارکو پولو» ۱۳۰۷–۱۳۲۰ رشیدالدین فضل‌الله همدانی – «جامع‌التواریخ» (منتشرشده در تبریز) نزدیک به ۱۳۰۸–۱۳۲۱ – دانته آلیگیری – «کمدی الهی» نزدیک به ۱۳۰۹–۱۳۲۴ – «کتاب دده قورقود» ۱۳۱۰ – امیرخسرو دهلوی – «خزائن‌الفتوح» ۱۳۱۵–۱۳۱۶ – امیرخسرو دهلوی – «دولرانی و خضرخان» (مثنوی) ۱۳۱۶–۱۳۱۸ – امیرخسرو دهلوی – «نه‌سپهر» (مثنوی) ۱۳۲۰ – امیرخسرو دهلوی – «تغلق‌نامه» (نثر) ۱۳۲۰–۱۳۵۰ نزدیک به ۱۳۲۹–۱۳۳۲ – یوشیدا کنکو – «تسوره‌زوره‌گوسا» (یادداشت‌های بیکارگی) ۱۳۲۶ – ابن ابی زرع – «" ۱۳۳۰–۱۳۴۳ – – ۱۳۳۵ – ژان مانوئل – «" ۱۳۳۵–۱۳۴۰ – جووانی بوکاچو – «" نزدیک به ۱۳۴۰–۱۳۴۱ – جووانی بوکاچو – «" ۱۳۴۵ – – «" ۱۳۵۰–۱۳۸۰ ۱۳۵۳ – جووانی بوکاچو – «دکامرون» نزدیک به ۱۳۶۰–۱۳۸۴ – – «" نزدیک به ۱۳۶۷ – ویلیام لنگلند (نویسندهٔ احتمالی) – «پی‌یرز شخم‌زن» (کهن‌ترین تاریخ محتمل) ۱۳۶۸–۱۳۷۱ – جفری چاوسر – «" ۱۳۷۰ – دفتر تاریخ‌نگاری دودمان مینگ به سرپرستی – «تاریخ یوآن» ۱۳۷۱ – «هیکه مونوگاتاری» (حکایت هیکه، گردآوری کاکوایچی) ۱۳۷۵ – – «" ۱۳۷۶ – جان ویکلیف – «دربارهٔ فرمانروایی مدنی» (De civili dominio)History Today, Vol. ۱۳۷۷ – ابن خلدون – «مقدمه ابن خلدون» ۱۳۸۰–۱۴۰۰ نزدیک به ۱۳۳۰–۱۴۰۰ – لو گوانژونگ (منسوب) – «داستان عاشقانه سه پادشاهی» ۱۳۹۰ – جان گاور – «" دههٔ ۱۳۹۰ – جفری چاوسر – «حکایت‌های کنتربری» ۱۳۹۵ – جولین نورویچ – «»، نخستین کتاب منتشرشده به زبان انگلیسی که زنی آن را نوشته بود. ۱۳۹۵ – شاعر گاواین «سر گاواین و شوالیه سبز» «" «لب آب» (تاریخ تقریبی نخستین بخش‌های شناخته‌شده) نزدیک به ۱۳۹۹ – کریستین دو پیزان – مجموعه‌ای شامل «صد بالاد عاشق و بانو» و «نامه به ایزد عشق» نمایشنامه – «دایره گچی» نزدیک به ۱۳۵۰ – «رمز مقدس ائلش» (به زبان والنسیایی) اواخر سدهٔ چهاردهم – (به زبان کورنی میانه) زادگان ۱۳۰۳ – قدیسه بیرگیتا، عارف و نویسندهٔ سوئدی (درگذشت ۱۳۷۳) ۱۳۰۴ – فرانچسکو پترارک، شاعر توسکانایی (درگذشت ۱۳۷۴) ۱۳۱۳ – جووانی بوکاچو، نویسندهٔ ایتالیایی (درگذشت ۱۳۷۵) نزدیک به ۱۳۱۵ یا ۱۳۱۷ – حافظ، شاعر ایرانی (درگذشت ۱۳۹۰) ۱۳۲۰ – لاله دد، شاعر کشمیری (درگذشت ۱۳۹۲) ۱۳۳۲: ۲۷ مه – ابن خلدون، تاریخ‌نگار و فیلسوف شمال‌آفریقایی (درگذشت ۱۴۰۶) ۱۳۳۳ – کان‌آمی، بازیگر نو ژاپنی (درگذشت ۱۳۸۴) ۱۳۴۳ – جفری چاوسر، شاعر انگلیسی (درگذشت ۱۴۰۰) ۱۳۴۷ – کاترینای سیه‌نا، الهی‌دان و قدیسهٔ ایتالیایی (درگذشت ۱۳۸۰) نزدیک به ۱۳۶۳ – زآمی موتوکیو، بازیگر و نمایشنامه‌نویس نو ژاپنی (درگذشت نزدیک به ۱۴۴۳) سپتامبر ۱۳۶۴ – کریستین دو پیزان، شاعر و نویسندهٔ فرانسوی ونیزی‌تبار (درگذشت نزدیک به ۱۴۳۰) درگذشتگان ۱۳۰۸ – دانس اسکوتوس، فیلسوف و الهی‌دان اسکاتلندی (زادهٔ نزدیک به ۱۲۶۶) ۱۳۱۰: ۱ ژوئن – مارگریت پرت، عارف فرانسوی (به اتهام ارتداد سوزانده شد) نزدیک به ۱۳۱۵ – رامون یوی، دانشمند و رمان‌نویس مایورکایی (زادهٔ نزدیک به ۱۲۳۲) ۱۳۲۱: ۱۴ سپتامبر – دانته آلیگیری، شاعر ایتالیایی (زادهٔ نزدیک به ۱۲۶۵) ۱۳۲۵: اکتبر – امیرخسرو دهلوی، شاعر صوفی (زادهٔ ۱۲۵۳) نزدیک به ۱۳۵۰ – یوشیدا کنکو، نویسنده و راهب بودایی ژاپنی (احتمالاً زادهٔ ۱۲۸۳) ۱۳۷۳: ۲۳ ژوئیه – قدیسه بیرگیتا، عارف و نویسندهٔ سوئدی ۱۳۷۴: ۱۹ ژوئیه – فرانچسکو پترارک، شاعر ایتالیایی ۱۳۷۵: ۲۱ دسامبر – جووانی بوکاچو، شاعر ایتالیایی ۱۳۷۷: آوریل – گیوم دو ماشو، شاعر و آهنگ‌ساز فرانسوی ۱۳۸۰: ۲۹ آوریل – کاترینای سیه‌نا، الهی‌دان و قدیسهٔ ایتالیایی ۱۳۸۴ ۸ ژوئن – کان‌آمی، نمایشنامه‌نویس و بازیگر نو ژاپنی (زادهٔ ۱۳۳۳) دسامبر – جان ویکلیف، فیلسوف، مترجم و الهی‌دان (زادهٔ نزدیک به ۱۳۲۰) سید علی همدانی، عارف و شاعر صوفی ایرانی ۱۳۹۵: ۱۳ مارس – ، شاعر اسکاتلندی ۱۴۰۰: ۲۵ اکتبر – جفری چاوسر، شاعر انگلیسی (زادهٔ نزدیک به ۱۳۴۳) ادبیات فارسی در سدهٔ چهاردهم سدهٔ چهاردهم میلادی (سدهٔ هشتم هجری خورشیدی) یکی از درخشان‌ترین دوره‌های ادبیات فارسی بود. حافظ شیرازی، سرآمد غزل‌سرایان فارسی، در این سده زیست و غزل‌های ماندگارش را سرود. رشیدالدین فضل‌الله همدانی با نگارش «جامع‌التواریخ» در آغاز این سده، یکی از بزرگ‌ترین دانشنامه‌های تاریخی جهان اسلام را پدیدآورد. | ## جمع‌بندی | همچنین سید علی همدانی، عارف و شاعر نامدار ایرانی، آثار ارزشمندی در زمینهٔ تصوف از خود بر جای گذاشت.