موضوع مقاله: فهرست ایلخانان ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست ایلخانان ایران | مقدمه: ایلخانان دودمانی از فرمانروایان مغول و از نسل چنگیز خان بودند که برای دوره‌ای نزدیک به ۸۰ سال بر پهنه وسیعی از آسیای غربی و مرکزی به مرکزیت آذربایجان ایران فرمانروایی می‌کردند. | ## بخش 1: فهرست ایلخانان ایران | بنیان‌گذار امپراتوری ایلخانی، هولاکو خان بود که از جانب برادرش منگوقاآن، مأمور تکمیل فتوحات مغول در ایران و مطیع یا نابود کردن خلافت عباسی در بغداد شد. او مأموریت‌های خود را با موفقیت به پایان رساند؛ بااین‌حال با مرگ منگوقاآن و به‌دنبال تقسیم امپراتوری مغول در ایران ماندگار شد و دودمان خود را پایه‌گذاری کرد. از زمان غازان خان، ایلخانان رسماً اسلام آوردند و سنت‌های مغولی نیاکان خود را با سنت‌های ایرانی و اسلامی ادغام کردند. آذربایجان، جنوب ایران و حتی بغداد در دوره فرمانروایی ایلخانان از رونق و شکوفایی قابل توجه‌ای برخوردار بودند. بااین‌حال خراسان و جزیره هیچگاه به آبادانی پیش از آغاز تهاجمات مغولان بازنگشتند. حکومت ایلخانان مغول در درازمدت بر نهادهای سیاسی ایران تأثیر گذاشت و با از میان برداشتن خلافت عباسی و ایجاد دولت یکپارچه با مرزهای مطابق با مرزهای پیشین شاهنشاهی ساسانی، به‌صورت غیرمستقیم به جان گرفتن ایده ایران‌شهر و بازسازی ایرانی یکپارچه در دوره صفوی کمک کرد. شاید مهم‌تر از همه، جمعیت‌شناسی ایران و مناطق پیرامون آن بود که برای همیشه به نفع عناصر قومی و زبانی آلتایی دگرگون شد."IL-KHANIDS i. با مرگ ابوسعید بهادرخان، شیرازه حکومت ایلخانی از هم پاشید و در ادامه مدعیانی برای سلطه بر تاج‌وتخت ایلخانی روبه‌روی هم قرار گرفتند. | ## بخش 2: فهرست ایلخانان ایران | عناوین عناوینی که حاکمان ایلخانی برگزیدند ریشه در سنت ترکی-مغولی و فرهنگ اسلامی-ایرانی داشت. هولاکو به‌عنوان یک شاهزاده چنگیزی دارنده عنوان خان بود و پس از رسیدن قوبلای خان به مقام خاقانی، عنوان ایلخان نیز به او اعطا شد که به‌معنای تأیید حکومت هولاکو بر ایران از سوی خان بزرگ مغول بود. هولاکو همچنین عنوان ایرانی پادشاه را برای خود به‌کار برد که در برخی سکه‌های وی برابر عربی آن یعنی ملک آمده‌است. جانشین هولاکو، اباقا، علاوه بر عناوین پیشین از عنوان سلطان که ویژه حاکمان مسلمان بود نیز بهره برد که برای یک بودایی کاری غیرمعمول محسوب می‌شد. قاضی بیضاوی از نویسندگان معاصر اباقا خان، او را در کتاب نظام‌التواریخ «سلطان ایران» خوانده‌است.نظام‌التواریخ اثر قاضی عبدالله بیضاوی تگودار، جانشین و برادر اباقا خان که پس از پذیرش اسلام نام احمد را برگزیده بود، انگیزه و علاقه بیشتری برای به‌کاربردن عنوان سلطان داشت. وصاف شیرازی نوشته که عنوان پادشاه جهان بر چاو، پول کاغذی که گیخاتو در ترویج آن کوشش داشت نیز وجود داشته‌است. هرچند در برخی سکه‌های اباقا این عنوان برای اشاره به خان بزرگ مغول و نه ایلخان به‌کار رفته‌است. غازان برای نخستین‌بار عنوان قاآن را که تا زمان به‌قدرت رسیدن او ویژه خان بزرگ مغول بود برای خود به‌کاربرد. | ## بخش 3: فهرست ایلخانان ایران | این عنوان بر روی پایزه‌ای (نشان حکومتی) از دوره ابوسعید که به زبان مغولی و خط اویغوری است نیز وجود دارد. از غازان به‌بعد، فرمانروایان ایلخانی بیشتر با عناوینی با منشأ اسلامی-ایرانی مانند «شهنشاه اسلام»، «پادشاه ایران‌زمین»، «پادشاه جهان» و «سلطان» شناخته می‌شدند. ابوسعید، واپسین پادشاه بزرگ ایلخانان، برای نخستین‌بار در تاریخ ایران، عنوان «بهادرخان» را برای خودش به‌کار برد. در لاتین‌نویسی زبان مغولی، گاما (Γ γ) برابر با «غ»، č برابر با «چ» و ḵ برابر با «خ» است. برای حروف q / ö / ü نگاه کنید به الفبای ترکی آذربایجانی.نام سلطنتینسبسال‌های زمامداری به هجری قمریاطلاعات جدول ایلخانان بزرگ از کتاب تاریخ مغول نوشته عباس اقبال آشتیانی آمده‌است.دین و مذهبعلت مرگطول عمراتفاقات مهم150pxهولاکوHülegü-پسر تولوی خان و نوه چنگیز خانپایان سال ۶۵۳ تا ۱۹ ربیع‌الثانی ۶۶۳بودیسم تبتیصرع۴۸ نابودی اسماعیلیان الموت سقوط بغداد و انقراض خلافت عباسی مرگ منگوقاآن و آغاز بحران جانشینی در امپراتوری مغول نبرد عین جالوت جنگ‌داخلی خاندان تولی جنگ هولاکو و برکه تقسیم امپراتوری مغول انتخاب مراغه به پایتختی ایلخانان و آغاز بنای رصدخانه مراغه150pxاباقاAbaγa-پسر هولاکو۳ رمضان ۶۶۳ تا ۲۰ ذی‌الحجه ۶۸۰بودیسم تبتیجنون الکلی۴۹ انتقال پایتخت از مراغه به تبریز جنگ با اردوی زرین و تثبیت حاکمیت ایلخانان بر قفقاز جنوبی جنگ با خانات جغتای و تثبیت حاکمیت ایلخانان بر خراسان نبرد البیستان و پس از آن کشتار ۲۰۰٬۰۰۰ تا ۵۰۰٬۰۰۰ نفر از مسلمانان آناتولی به تلافی پشتیبانی آن‌ها از ممالیک نبرد حمص150pxتگودارTegüderسلطان احمدAmad Sultanپسر هولاکو۲۶ محرم ۶۸۱ تا ۲۶ جمادی‌الاول ۶۸۳اسلام سنیاعدام به فرمان ارغون۳۷ تنش‌زدایی با ممالیک شورش ارغون150pxارغونArγun-پسر اباقا۷ جمادی‌الثانی ۶۸۳ تا ۶ ربیع‌الاول ۶۹۰بودیسم تبتیمصرف مداوم یک معجون ترکیبی با گوگرد و زنبق که از سوی کیمیاگران و راهبان برای افزایش طول عمر ارغون تجویز شده بود.۳۳ قتل شمس‌الدین محمد جوینی تضعیف قدرت مسلمانان در دولت، همزمان با افزایش اهمیت سیاسی مسیحیان و یهودیان قتل سعدالدوله ابهری150pxگیخاتوGeiḵatuایرنجین تورجیIrinčinturčiFor numismatic information: Ilkhanid coin reading .لقب بودایی تبتی وی بود که از اصطلاح Rinchendorj یا Rin-chen rdo-rje به‌معنی «جواهری از الماس» در زبان‌های تبتی می‌آید. در آوانویسی زبان مغولی به خط لاتین، این لقب را به‌صورت Erinčin-dorji نیز نوشته‌اند.پسر اباقا۲۳ رجب ۶۹۰ تا ۶ جمادی‌الاول ۶۹۴ بودیسم تبتیاعدام به فرمان بایدو۳۶ سرکوب شورش‌های ضدمغولی ترکمانان و یونانیان آناتولی تلاش ناموفق برای ترویج چاو، نخستین پول کاغذی تاریخ ایران شورش بایدو150pxبایدوBaidu-پسر طَرَغای و نوه هولاکوجمادی‌الاول تا ذی‌القعده ۶۹۴مسیحیت نسطوریاعدام به فرمان غازان۴۰"BĀYDŪ", ed. تا دهه دوم پس از مرگ ابوسعید، ایلخانان تمام اقتدار و قدرت پیشین خود را از دست دادند. | ## جمع‌بندی | از وضعیت جهان‌تیمور پس از خلع اطلاعی وجود ندارد.الیاسسلطان سلیمان خاناز نوادگان یُشْموت، پسر هولاکو خاناواخر ۷۳۹ تا ۷۴۸آذربایجان تا ۷۴۴ و پس از آن عراقشیخ حسن چوپانی تا ۷۴۴ و سپس شیخ حسن جلایراز سرنوشت نهایی وی اطلاعی در دست نیست.سیف‌الملوک-به‌گفتهٔ حافظ ابرو، وی مدعی بود از فرزندان اولجایتو است.۷۴۳گیلان-مدت کوتاهی پس از ادعای سلطنت، توسط شیخ حسن چوپانی سرکوب شد و به‌عنوان اسیر نزد سلیمان فرستاده شد؛ سلیمان نیز فرمان به اعدام او داد.انوشروانسلطان انوشروان خان عادلنامشخص۷۴۴ تا ۷۵۷آذربایجانملک اشرفاز سرنوشت نهایی وی اطلاعی در دست نیست.غازان دوم-نامشخص۷۵۷ تا ۷۵۸آذربایجانملک اشرفاز سرنوشت نهایی وی اطلاعی در دست نیست.