موضوع مقاله: لوط بن هاران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لوط بن هاران | مقدمه: لوط بن هاران (به زبان عربی: ) یکی از پیامبران و رسولان خداوند است که نام او در قرآن آمده‌است. | ## بخش 1: لوط بن هاران | بر پایه سنت اسلامی، لوط فرزند هاران بود و دوران جوانی خود را در اور گذراند و سپس همراه عمویش ابراهیم به سرزمین کنعان مهاجرت کرد. او به‌عنوان پیامبر به شهرهای سدوم و عموره فرستاده شد تا مردم آنجا را به یکتاپرستی فراخواند. هرچند لوط از میان مردمی که به سویشان فرستاده شده بود زاده نشده بود، قرآن مردم سدوم را «برادران» او می‌نامد. همانند روایت کتاب مقدس، قرآن بیان می‌کند که مردم این شهرها پیام‌های لوط را نادیده گرفتند و سرانجام سدوم و عموره نابود شدند. نابودی این شهرها در سنت اسلامی به‌عنوان هشداری در برابر کارهای ناپسند و زشتکاری‌های آنان ارائه می‌شود. قرآن دربارهٔ زندگی لوط پس از این رویدادها سخنی نمی‌گوید؛ اما اسلام بر آن است که همه پیامبران الگوهای برتر اخلاقی و معنوی بوده‌اند. برخی از دانشمندان مسلمان بر آن‌اند که پدر ابراهیم تارح بود و عمویش آزر نام داشت که ممکن است برگرفته از واژه سریانی «آثَر» باشد؛ برخی دیگر آزر و تارح را یک شخص می‌دانند. به روایت مشهور میان تاریخ‌نگاران مسلمان، نسب لوط چنین است: لوط بن هاران بن تارح (آزر)؛ و بدین ترتیب لوط برادرزاده ابراهیم خلیل بوده‌است. لوط از جمله کسانی بود که به دعوت ابراهیم ایمان آورد و همراه او از سرزمینش مهاجرت کرد.قرآن، سوره عنکبوت، آیه ۲۶قرآن، سوره انبیاء، آیه ۷۱ دانشمندان مسلمان روایت می‌کنند که لوط ابراهیم را در سفرهایش همراهی کرد؛ با او در حران و سپس در مصر بود و پادشاه مصر به او نیز مانند ابراهیم اموال و دام‌های فراوان بخشید. روایت قرآنی دیدار فرشتگان با ابراهیم قرآن بیان می‌کند که روزی گروهی از فرشتگان در هیئت مردان به‌عنوان مهمان نزد ابراهیم آمدندقرآن، سوره حجر، آیه ۵۱ تا به او مژده دهند که همسرش ساره به اسحاق باردار خواهد شد. آنان همچنین به ابراهیم گفتند که از سوی خداوند به سوی قوم گناهکار لوط فرستاده شده‌اندقرآن، سوره حجر، آیه ۵۸ تا آنان را با «بارانی از سنگ‌های گِلین» نابود کنند.قرآن، سوره ذاریات، آیه ۳۳ فرشتگان گفتند که لوط و مؤمنان همراهش نجات خواهند یافت اما همسر لوط در میان نابودشدگان خواهد بود، زیرا «او از بازماندگان است».قرآن، سوره عنکبوت، آیه ۳۲قرآن، سوره حجر، آیات ۵۹–۶۰ قرآن همچنین همسر لوط را به‌عنوان نمونه‌ای برای کافران یاد می‌کند؛ زیرا او همسر مردی پارسا بود اما از ایمان آوردن به پیام او سرباز زد و به جهنم محکوم شد.قرآن، سوره تحریم، آیه ۱۰ گناهان مردم سدوم مردم شهرهای دوگانه از مرزهای حدود الهی تجاوز کردند. | ## بخش 2: لوط بن هاران | بر پایه قرآن، گناهان آنان دربرمی‌گرفت: بیگانه‌ستیزی، راهزنی و آزار مسافران.قرآن، سوره عنکبوت، آیه ۲۹ از همه مهم‌تر سوء رفتار جنسی آنان بود؛ لوط آنان را به‌سختی سرزنش کرد که چرا با شهوت به سراغ مردان می‌روند نه زنان.قرآن، سوره اعراف، آیات ۸۰–۸۲قرآن، سوره شعراء، آیات ۱۶۵–۱۶۶ لوط کوشید آنان را از راه ناپسندشان بازدارد اما آنان او را ریشخند کردند و تهدید کردند که از شهر بیرونش خواهند راند.قرآن، سوره اعراف، آیه ۸۲ لوط از خداوند خواست تا او را از پیامدهای کارهای زشت آنان نجات دهد.قرآن، سوره شعراء، آیه ۱۶۹ دیدار فرشتگان با لوط سه فرشته در هیئت مردانی زیبارو به‌عنوان مهمان نزد لوط آمدند. لوط اندوهگین شد زیرا از ناتوانی خود در حفاظت از آنان در برابر مردم شهر بیمناک بود.قرآن، سوره هود، آیه ۷۷ ساکنان شهر از آمدن مهمانان آگاه شدند و از لوط خواستند آنان را به دستشان بسپارد.قرآن، سوره قمر، آیه ۳۷ لوط با پریشانی و بیم از خشم خداوند، ازدواج حلال با دخترانش را به‌عنوان جایگزینی پاک‌تر پیشنهاد کرد.قرآن، سوره هود، آیه ۷۸قرآن، سوره حجر، آیه ۷۱ اما آنان نپذیرفتند و گفتند: «تو نیک می‌دانی که ما را به دخترانت نیازی نیست. تو خود می‌دانی خواسته ما چیست!»قرآن، سوره هود، آیه ۷۹ مفسرانی چون ابن کثیر، قرطبی و طبری واژه «دختران» را در اینجا به معنای دختران واقعی لوط نمی‌دانند؛ آنان استدلال می‌کنند که چون پیامبر همچون پدری برای امتش است، لوط بدکاران را به ترک گناه و برقراری پیوند پاک با زنان امت ارجاع می‌داد. فرمان ترک شهر و نابودی سدوم و عموره فرشتگان هویت واقعی خود را بر لوط آشکار ساختند و گفتند: «ما تو و خانواده‌ات را نجات خواهیم داد مگر همسرت را که از بازماندگان خواهد بود.» آنان به لوط سفارش کردند که شبانه شهر را ترک کند و به پشت سرش ننگرد. لوط با ایمان به خداوند، در تاریکی شب همراه پیروان و خانواده مؤمنش شهر را ترک کرد. قرآن می‌فرماید: «چون فرمان ما آمد، آن شهرها را زیر و رو کردیم و بر آنها سنگ‌های گِلین پخته پی‌درپی بارانیدیم.»قرآن، سوره هود، آیه ۸۲ بدین‌سان سرنوشت شهرهای دوگانه رقم خورد و تمدن سدوم و عموره پایان یافت. بسیاری از این آیات، روایت لوط را در زنجیره‌ای از پیامبران پیاپی شامل نوح، هود، صالح و شعیب قرار می‌دهند.قرآن، سوره هود، آیه ۸۹ دانشمندان اسلام‌شناس بر آن‌اند که این پیامبران نمایانگر چرخه نخستین نبوت در قرآن هستند. الگوی مشترک این روایات چنین است: پیامبری به سوی قومی فرستاده می‌شود؛ قوم به هشدارهای او بی‌توجهی می‌کنند و او را تهدید می‌کنند؛ خداوند از پیامبر می‌خواهد با پیروانش از میان آنان خارج شود و سپس آن قوم با عذاب الهی نابود می‌شوند. در جای دیگری از قرآن، لوط در کنار اسماعیل، الیسع و یونس از مردانی شمرده شده که خداوند آنان را بر جهانیان برتری داده‌است.قرآن، سوره انعام، آیه ۸۶ همجنس‌گرایی در روایت لوط بسیاری از مذاهب فقهی اسلام رابطه جنسی همجنس‌گرایانه را گناه می‌دانند و بخشی از استدلال خود را بر داستان لوط استوار می‌سازند. از آنجا که قرآن بیان می‌کند لوط قومش را به خاطر گرایش جنسی به مردان سرزنش کرد، این واقعه به‌طور سنتی نشان‌دهنده ناپسند بودن هم تجاوز و هم همجنس‌گرایی در اسلام دانسته شده‌است. ستیز لوط با مردم شهرهای دوگانه گاه به همجنس‌گرایی به‌طور کلی و گاه ویژه به رابطه مقعدی همجنس‌گرایانه تفسیر شده‌است. | ## بخش 3: لوط بن هاران | بسیاری از مسلمانان بر آن‌اند که بنی نعیم در فلسطین میزبان آرامگاه لوط در مرکز شهر است. سنگ سرِدرِ دروازه شمالی مسجد از سنگ‌هایی ساخته شده که به دوره بیزانسی تعلق دارند و احتمالاً در آن زمان کلیسایی در این مکان بوده‌است. پیوند بنی نعیم با لوط پیش از اسلام وجود داشته‌است؛ آثار جروم، دانشمند مسیحی سده چهارم میلادی، بیان می‌کند که آرامگاه لوط در شهری به نام «کَفَربَریخا» قرار دارد که احتمالاً نام پیشین بنی نعیم بوده‌است. در جنوب‌شرقی بنی نعیم زیارتگاهی به نام «مقام النبی یقین» (، به معنای «مقام پیامبرِ یقین‌دار») به لوط اختصاص دارد. روایت محلی حکایت می‌کند که لوط در آن مکان نماز گزارده و جای پاهایش هنوز بر صخره‌ای در آنجا پیداست. نشانه‌های مشابهی از جای پای پیامبران و بزرگان دین در زیارتگاه‌های اسلامی سراسر خاورمیانه یافت می‌شود. بر پایه برخی روایات اسلامی، پیامبر لوط پس از نابودی سدوم یک سال نزد ابراهیم زیست و سپس به حجاز رفت و در سن هشتاد سالگی درگذشت. در محل سدوم دریاچه بزرگی پدید آمد که به «دریاچه لوط» یا دریای مرده شناخته می‌شود. تفاوت با روایت کتاب مقدس در تورات آمده‌است که لوط پس از نابودی سدوم با دخترانش دچار زنای با محارم شد؛ اما قرآن هیچ اشاره‌ای به این رویداد ندارد. | ## جمع‌بندی | در دیدگاه اسلامی، پیامبران از ارتکاب گناهان بزرگ معصوم هستند و از این رو مسلمانان این بخش از روایت تورات را نمی‌پذیرند.قرآن، سوره انعام، آیه ۸۶ همچنین قرآن بر خلاف تورات، نام شهرهای سدوم و عموره را به‌صراحت ذکر نمی‌کند.