موضوع مقاله: یوسف کردنژاد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یوسف کردنژاد | مقدمه: یوسف کردنژاد (به کُردی سورانی: یووسف کوردنه‌ژاد؛ آذر ۱۳۰۱ – مهر ۱۳۷۴ هجری خورشیدی، برابر با ۱۹۲۲ – ۱۹۹۵ میلادی) شاعر کردزبان متخلص به «کورد» (= کُرد) بود که به زبان‌های کُردی سورانی، فارسی، و ترکی آذربایجانی شعر می‌سرود. | ## بخش 1: یوسف کردنژاد | او فرزند میرزا درویش کردنژاد (به کُردی: میرزا دەروێش کوردنه‌ژاد) از خانوادهٔ مذهبی و معروف و قدیمی شهر ارومیه بودند. اوایل زندگی و تحصیلات یوسف کردنژاد در محلهٔ خیام جنوبی در شهر ارومیه به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتی را با دروس دینی و قرائت قرآن نزد پدر و سپس نزد خداداد افندی آموخت. دورهٔ ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود به اتمام رساند و سپس وارد دانشسرای مقدماتی شد. سپس، در ادامهٔ تحصیل، دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی را در دانشگاه تهران به پایان رساند. کردنژاد در کانون وکلای ایران دورهٔ کارآموزی را برای دریافت جواز وکالت نزد آقای اعتصام گذراند. درواقع، هدف اصلی او از تحصیل در رشتهٔ حقوق، پرداختن به شغل وکالت در جهت دفاع از حقوق مردم بود.سجادی، ۱۳۷۵. زبان‌ها دکتر یوسف کردنژاد، افزون بر تسلط بر زبان مادری و برخی گویش‌های کردی، زبان‌های فارسی، ترکی آذربایجانی، عربی، و فرانسوی را نیز به‌خوبی می‌دانست. زندگی حرفه‌ای دکتر کردنژاد دبیر دستور زبان و ادبیات فارسی بود و مدتی نیز ریاست دانشسرای مقدماتی معلمین در ارومیه و نیز مدیریت دبیرستان و ریاست دانشگاه تربیت معلم آن شهر را بر عهده داشت. او بعدها وکیل پایه‌یک دادگستری شد و ایامی با ابراهیم سپهر، از مؤسسان عدلیهٔ ارومیه، دفتر وکالت مشترکی را در آن شهر دایر کردند. در این شغل، او به‌عنوان یک وکیل باجرئت و منصف و حق‌جو و حق‌گو زبانزد عام و خاص گشت. برای مثال، روزی پسر یکی از رفقای ثروتمندش که مرتکب خلافی شده بود، بی‌محابا وارد دفتر وی شد و از او خواست وکالتش را بر عهده بگیرد، اما پس از آنکه او حقیقت را جویا شد و فهمید که آن پسر به خانواده‌ای فقیر ظلم کرده، او را مؤاخذه کرد و بیرون راند و، در مقابل، مستقیماً و بدون دریافت هیچ هزینه‌ای، وکیل خانوادهٔ مظلوم شد. | ## بخش 2: یوسف کردنژاد | همچنین، او به‌عنوان یک وکیل غیور، وکالت اعضای احزاب کُرد را بدون دریافت پول می‌پذیرفت. به‌طورکلی، او ۲۵ سال از زندگی خود را صرف تدریس و خدمت اداری در عرصهٔ فرهنگ کرد و جمعاً بیش از ۲۵ سال به شغل وکالت پرداخت. در این رابطه، او در سال ۱۳۴۴ مقاله‌ای با عنوان «معلم و تأثیر او در جامعه» در سالنامهٔ ادارهٔ فرهنگ استان آذربایجان غربی نوشت. فعالیت‌های اجتماعی در عرصهٔ اجتماعی او رئیس هیئت امنای مسجد امام شافعی (سنی‌ها) در ارومیه بود. او به دانش‌آموزان و دانشجویان کمک‌های فراوان می‌کرد و مدام زمینهٔ رشد آنان را فراهم می‌نمود. حتی زمانی که منزل وی در تهران بود، دانشجویانی که فاقد مکان بودند در منزل وی اقامت می‌گزیدند و ادامهٔ تحصیل می‌دادند.سجادی، ۱۳۷۵. فعالیت سیاسی او، در زمینهٔ سیاسی، در ایام جوانی، یعنی در دورهٔ دانشجویی، چند ماه عضو حزب سومکا (حزب نهضت ملی) شد. همچنین، در دوره‌ای عضو جمعیت احیای کردستان (ژ-ک) بود و بعدها به حزب دموکرات کردستان (حدک) گرایش یافت. او ترجیح می‌داد که به‌عنوان یک شخصیت مستقل با همهٔ احزاب رابطهٔ خوبی برقرار کند؛ از این جهت، همهٔ احزاب و شخصیت‌های کُرد در همهٔ پارچه‌های کردستان با او ارتباط حسنه داشتند. در سال ۱۹۶۳/۱۳۴۲ در دورهٔ نخست‌وزیری علی امینی، زمانی که ایالات متحدهٔ آمریکا از ایران درخواست که «انتخابات آزاد» انجام شود، در ارومیه نامزد پارلمان بود، اما نامزدی وی به دلایل سیاسی لغو شد. سپس، در سال ۱۹۷۳/۱۳۵۲ استانداری فارس را، که از سوی دفتر محمدرضا پهلوی به وی پیشنهاد شد رد کرد. بعدها از سوی ساواک تحت فشار قرار گرفت، تا جایی که پسرش ایرج به دست ساواک کشته شد. | ## بخش 3: یوسف کردنژاد | دوستان از میان استادان زبان و ادبیات فارسی و شاعران و نویسندگان، برخی از دوستان وی عبارت بودند از: سید حسن سادات ناصری، مهرداد اوستا، حاج رحمان آقای علیار ایلخانی‌زاده، شیخ‌الاسلام کردستانی، ابراهیم سپهر، هاشم شیرازی، ملا صالح رحیمی نقده، ملا صالح سعیدی، احسان نوری‌پاشا، سید عبدالله افندی گیلانی‌زاده، سید عزیز شمزینی، رحیم‌خان شیرزاد فیض‌الله‌بیگی، مهندس آریا، محمود مردوخ، علی خسروی مهابادی، هاشم خلیل‌زاده (سهیلی)، مصطفی اسحاقی، یوسف توحیدی، کمال صدر قاضی، دوزدوزانی (شاعر)، ملا خالد دربندی، محمد بانه‌ای، سید احمد سعیدی، حسن انزلی، سید محمد صمدی، حیرت سجادی، احمد قاضی، و بسیاری دیگر.سجادی، ۱۳۷۵. آثار او عمدتاً دستور زبان فارسی تدریس می‌کرد و در آن زمان درس‌های کلاسی‌اش به قلم بانویی به نام «منیژه» در چارچوب کتابی تحریر شد. در زمینهٔ ادبیات کردی، فارسی، و آذربایجانی شعرهای فراوانی را در قالب غزل، قصیده، و رباعی سرود که تعداد زیادی از آن‌ها به صورت دست‌نوشته موجود است و بخشی از آن‌ها در چارچوب دیوان اشعار توسط احمد بحری تدوین شده است. معروف‌ترین اشعار فارسی وی عبارتند از: شبی در خانقاه، یا هو، به یمن لیلةالقدر، ولای دوست، جانانه مردن، دَم غنیمت است، اندوه تو، نفس پلید، فرهاد دگر، در سوگ سواره ایلخانی‌زاده و زبان حال آوارگان کُرد عراق. همچنین، اشعار آذربایجانی وی عبارت‌اند از: آند اولسون آنایا، آقشاملار، معلم و بو گئجه. گفتنی است که محمدحسین شهریار یکی از اشعار آذربایجانی وی تحت عنوان «آنا» را ستوده بود. همچنین، به گفتهٔ هم‌دوره‌های روی، او به‌عنوان قاری قرآن صدای زیبایی داشت.بحری، ۱۴۰۱.سجادی، ۱۳۷۵. درگذشت یوسف کردنژاد عاقبت در ۱۲ مهرماه ۱۳۷۴ بر اثر بیماری سرطان معده در بیمارستان آراد تهران چشم از جهان فروبست. در آن زمان مجلس شورای اسلامی هواپیمایی ویژه برای کردها در تهران تدارک دید و جنازهٔ وی از تهران به ارومیه منتقل گشت و سپس در جوار نیاکانش در روستای نیبین ارومیه به خاک سپرده شد.بحری، ۱۴۰۱.سجادی، ۱۳۷۵.عظیمی، ۱۳۸۶. بحری، احمد (۱۴۰۱)، یوسف کردنژاد؛ فراموشی نشاید آن مرد را، مهاباد: بیر، شابک:۹۷۸-۶۲۲-۹۸۲۷۱-۴-۷. | ## جمع‌بندی | عظیمی، شریف (۱۳۸۶)، «شرح حال و آثار یوسف کردنژاد»، مجلهٔ مهاباد، شمارهٔ پیاپی ۷۳، اردیبهشت ۱۳۸۶، ص ۵۷–۵۹.