aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: صومعه آندکس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # صومعه آندکس | مقدمه: در سال ۱۳۹۲، بقایای مقدس که در این قلعه نگهداری می‌شد، باعث جذب زائران فراوانی شد. | ## بخش 1: صومعه آندکس | در سال ۱۴۵۵، دوک آلبرت سوم رسماً صومعه‌ای را در این مکان بنا نهاد و آن را به راهبان بندیکتین سپرد. بنای فعلی کلیسا در ابتدا به سبک گوتیک ساخته شد، اما در اواسط قرن هجدهم به مناسبت ۳۰۰امین سالگرد تأسیس صومعه، به سبک روکوکو بازسازی شد. | ## بخش 2: صومعه آندکس | معماری و تزئینات کلیسای صومعه آندکس یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های هنر روکوکو در جنوب آلمان است. تزئینات داخلی، نقاشی‌های دیواری و گچ‌بری‌های سقف اثر هنرمند مشهور، یوهان باپتیست تْسیمرمن است. | ## بخش 3: صومعه آندکس | محراب بلند آن و استفاده گسترده از رنگ‌های روشن و طلاکاری، فضایی با شکوه و معنوی ایجاد کرده است. اهمیت فرهنگی و محصولات علاوه بر جنبه مذهبی، صومعه آندکس به دلیل دو ویژگی دیگر در جهان شناخته شده است: ۱. | ## جمع‌بندی | آرامگاه کارل ارف: کارل ارف، آهنگساز بزرگ آلمانی و خالق اثر مشهور «کارمینا بورانا»، به دلیل علاقه شخصی به این مکان، در یکی از نمازخانه‌های این کلیسا به خاک سپرده شده است.
موضوع مقاله: اومتص | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اومتص | مقدمه: این روستا در دشت ساحلی اسرائیل و در نزدیکی زیمر واقع شده و در حوزه اداری شورای منطقه‌ای دره حفر قرار دارد. | ## بخش 1: اومتص | اومتص در سال ۱۹۴۹ میلادی توسط سربازان ترخیص‌شده نیروهای دفاعی اسرائیل از گردان ۳۲ تیپ ۳ الکساندرونی بنیان‌گذاری شد. این روستا نخستین شهرک مرزی در دره حفر بود که پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تأسیس شد و بر زمین‌هایی ساخته شد که پیش‌تر به روستای فلسطینی قاقون تعلق داشت. بر پایه نظریه نخست، نام آن از عبارت «اومتص وگووُرا» (به عبری: ، به معنی «شجاعت و دلیری») گرفته شده‌است. بر پایه نظریه دوم، این نام سرنام عبارت عبری «ایرگون میشوحَرِری تصاهَل» (به عبری: ، به معنی «سازمان ترخیص‌شدگان ارتش دفاعی اسرائیل») است که به بنیان‌گذاران روستا یعنی سربازان ترخیص‌شده اشاره دارد. منبع عبری‌زبان دیگری نیز ریشه نام را به آیه‌ای از کتاب ایوب (باب ۱۷، آیه ۹) نسبت می‌دهد که در آن از «شجاعت» سخن رفته‌است. بنیان‌گذاران آن سربازان ترخیص‌شده از گردان ۳۲ تیپ ۳ الکساندرونی بودند که برخی از آنان در نبردهای منطقه شرکت داشتند. بیشتر اعضای موشاو یهودیانی بودند که از رومانی، مجارستان، تونس و لهستان مهاجرت کرده بودند و هنوز در دوره خدمت نظامی خود تصمیم به ایجاد یک روستای کشاورزی گرفته بودند. | ## بخش 2: اومتص | این روستا نخستین شهرک مرزی در دره حفر بود که پس از جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل تأسیس شد. در ژوئن ۱۹۴۸ در جریان جنگ، نیروهای اسرائیلی از گردان‌های ۳۲ و ۳۳ تیپ الکساندرونی پس از نبردهای سخت با گردان حطین عراقی که بخشی از ارتش نجات بود، این روستا را تصرف کردند و ساکنان عرب آن گریختند. بنیان‌گذاران یهودی موشاو نخست در خانه‌های متروک روستای عربی ساکن شدند و بعدها ساختمان‌های جدیدی بنا کردند. جغرافیا اومتص در ارتفاع ۳۴ متری از سطح دریا در دشت ساحلی اسرائیل، در بخش دشت شارون جای دارد. این روستا در فاصله نزدیک به ۱۲ کیلومتری ساحل دریای مدیترانه، در حدود ۳۸ کیلومتری شمال‌شرقی مرکز تل‌آویو، نزدیک به ۴۸ کیلومتری جنوب مرکز حیفا و ۱۰ کیلومتری جنوب‌شرقی شهر حِدرا واقع شده‌است. در جنوب روستا یک وادی به نام ناحال اومتص جریان دارد و در جنوب‌شرقی آن دریاچه مصنوعی معگار هامیزراحی قرار گرفته‌است. اقتصاد و امکانات اقتصاد محلی اومتص بر پایه کشاورزی بنا شده، هرچند بیشتر ساکنان امروزی در حوزه‌های دیگر و خارج از روستا کار می‌کنند. | ## بخش 3: اومتص | روستا بر زمینی به مساحت نزدیک به ۲۸۰۰ دونم (۲٫۸ کیلومتر مربع) بنا شده و شامل ۶۲ واحد بهره‌برداری خانوادگی است. در سال ۱۹۹۲ در حدود ۴۰ خانه جدید برای ساکنان غیرکشاورز ساخته شد و در سال ۲۰۰۲ نیز گسترشی دیگر با نزدیک به ۳۲ قطعه زمین ساختمانی آغاز شد. در این روستا مهدکودک، استخر شنا، کنیسه، کتابخانه، فروشگاه و مجموعه‌های ورزشی وجود دارد. جمعیت بر پایه آمار سال ۲۰۱۴، جمعیت اومتص ۷۵۷ نفر بود و نرخ رشد جمعیت در آن سال ۰٫۳ درصد گزارش شد. + روند تغییرات جمعیت اومتصسال۱۹۶۱۱۹۷۲۱۹۸۳۱۹۹۵۲۰۰۱۲۰۰۳۲۰۰۴۲۰۰۵۲۰۰۶۲۰۰۷۲۰۰۸۲۰۰۹۲۰۱۰۲۰۱۱۲۰۱۲۲۰۱۳۲۰۱۴جمعیت ۲۷۱ ۱۹۴ ۲۲۹ ۳۲۷ ۳۸۸ ۴۰۰ ۴۰۳ ۴۲۳ ۴۵۲ ۴۸۴ ۴۸۱ ۶۳۰ ۶۶۷ ۷۱۴ ۷۶۲ ۷۵۵ ۷۵۷ نام‌گذاری خیابان‌ها برخی از خیابان‌های موشاو به نام ترانه‌های مشهور عبری نام‌گذاری شده‌اند. آثار تاریخی نزدیک در شرق موشاو بقایای خط آهن تاریخی شرقی قرار دارد که ارتش عثمانی در دوران جنگ جهانی اول برای حمل الوار از آن بهره می‌برد. | ## جمع‌بندی | در مسیر این خط آهن بقایای پل‌ها و یک سنگر دیده‌بانی ساخته‌شده به دست بریتانیایی‌ها دیده می‌شود.
موضوع مقاله: گروه الصادقون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گروه الصادقون | مقدمه: گروه الصادقون یا به‌اختصار الصادقون، یک حزب سیاسی شیعه اسلام‌گرا در عراق است که به رهبری عدنان فیحان موسی شری اداره می‌شود. | ## بخش 1: گروه الصادقون | این گروه بازوی سیاسی عصائب اهل الحق (به عربی: عصائب أهل الحق، به معنای «اتحادیه اهل حق») است؛ گروهی شیعی با گرایش ضدآمریکایی که گفته می‌شود از حمایت ایران برخوردار است. قیس خزعلی، رهبر عصائب اهل الحق، در آستانه انتخابات مجلس عراق (۲۰۱۴)، قصد گروهش را برای شرکت در این انتخابات در قالب یک گروه سیاسی با نام گروه الصادقون اعلام کرد. | ## بخش 2: گروه الصادقون | با این حال، یک تجمع انتخاباتی با حضور تخمینی ده‌هزار نفر از هواداران گروه الصادقون، به خشونت کشیده شد؛ زیرا یک سلسله بمب در میتینگ انتخاباتی برگزارشده در استادیوم صنعتی در شرق بغداد منفجر شد و بنا بر اعلام پلیس عراق، دست‌کم ۳۷ نفر کشته و ده‌ها تن دیگر زخمی شدند. برگزارکنندگان این گروه شیعی قصد داشتند در این تجمع نام نامزدهای پارلمانی خود را اعلام کنند. | ## بخش 3: گروه الصادقون | گروه الصادقون در انتخابات ۲۰۱۴ تنها موفق به کسب یک کرسی از مجموع ۳۲۸ کرسی مجلس نمایندگان عراق شد و نامزد پیروز این گروه از استان بغداد انتخاب گردید. در انتخابات ۲۰۱۸، الصادقون به‌عنوان بخشی از ائتلاف فتح در انتخابات شرکت کرد و توانست ۴۸ کرسی به‌دست‌آورد و به دومین نیروی بزرگ پارلمانی تبدیل شود. | ## جمع‌بندی | در انتخابات ۲۰۲۵، الصادقون بار دیگر مستقل از ائتلاف فتح در انتخابات شرکت کرد و با کسب ۶۸۶٬۹۰۲ رأی معادل ۶٫۱۲ درصد آرا، ۲۷ کرسی به‌دست‌آورد.
موضوع مقاله: کوه واتس‌مان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کوه واتس‌مان | مقدمه: واتس‌مان (به آلمانی: Watzmann) یک توده‌کوه در آلپ برشتسگادن است که در ایالت بایرن، جنوب آلمان و در نزدیکی مرز اتریش واقع شده است. | ## بخش 1: کوه واتس‌مان | این کوه با ارتفاع ۲۷۱۳ متر، سومین کوه بلند آلمان و بلندترین کوهی است که تماماً در خاک آلمان قرار دارد. جغرافیا و ساختار توده‌کوه واتس‌مان از چندین قله اصلی تشکیل شده است که بر فراز دره رامسائو و دریاچه کونیگز قرار گرفته‌اند. | ## بخش 2: کوه واتس‌مان | ساختار زمین‌شناختی آن به گونه‌ای است که لایه‌های رسوبی با شیب تند به سمت جنوب غربی متمایل هستند، که همین امر باعث شکل‌گیری دیواره عمودی و مشهور شرقی (Ostwand) شده است که بیش از ۱۸۰۰ متر ارتفاع عمودی دارد. تاریخچه صعود اولین صعود ثبت شده به بلندترین قله واتس‌مان در سال ۱۸۰۰ توسط «والنتین استانیچ» انجام شد. | ## بخش 3: کوه واتس‌مان | دیواره شرقی واتس‌مان نیز تاریخچه‌ای دراماتیک دارد؛ اولین صعود موفق از این جبهه در سال ۱۸۸۱ توسط «یوهان گریل» انجام شد. افسانه واتس‌مان در فرهنگ عامه مردم بایرن، شکل قله‌های این کوه به یک خانواده تشبیه می‌شود. | ## جمع‌بندی | طبق افسانه‌ها، پادشاهی ستمگر به نام «واتس‌مان» به همراه همسر و هفت فرزندش به دلیل قساوت قلب توسط خداوند به سنگ تبدیل شدند.
موضوع مقاله: فهرست شرکت‌های عراق | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست شرکت‌های عراق | مقدمه: عراق کشوری در غرب آسیا است که از شمال با ترکیه، از شرق با ایران، از جنوب شرقی با کویت، از جنوب با عربستان سعودی، از جنوب غربی با اردن و از غرب با سوریه هم‌مرز است. | ## بخش 1: فهرست شرکت‌های عراق | اقتصاد عراق به‌شدت به بخش نفت وابسته است و این بخش تا سال ۲۰۲۱ در حدود ۹۲ درصد از درآمدهای ارزی کشور را تأمین می‌کرد. کمبود توسعه در دیگر بخش‌های اقتصادی سبب شده نرخ بیکاری در سال ۲۰۱۷ به نزدیک ۱۳ درصد برسد و تولید ناخالص داخلی سرانه در حدود ۷٬۰۰۰ دلار باشد. | ## بخش 2: فهرست شرکت‌های عراق | اشتغال در بخش دولتی در سال ۲۰۱۱ نزدیک به ۶۰ درصد از کل اشتغال تمام‌وقت را دربرمی‌گرفت و صنعت صادرات نفت با وجود تسلط بر اقتصاد عراق، فرصت‌های شغلی اندکی پدیدمی‌آورد. همچنین تنها درصد اندکی از زنان (بالاترین برآورد برای سال ۲۰۱۱ حدود ۲۲ درصد بود) در نیروی کار مشارکت داشتند. | ## بخش 3: فهرست شرکت‌های عراق | شرکت‌های برجسته این فهرست دربرگیرندهٔ شرکت‌های برجسته‌ای است که دفتر مرکزی آن‌ها در عراق واقع است. طبقه‌بندی صنعت و بخش بر پایهٔ استاندارد طبقه‌بندی صنعت (به انگلیسی: ) انجام شده‌است. | ## جمع‌بندی | سازمان‌هایی که کارکرد خود را متوقف کرده‌اند نیز در فهرست گنجانده شده و با نشان «منحل‌شده» مشخص شده‌اند.
موضوع مقاله: اجرای قانون در عراق | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اجرای قانون در عراق | مقدمه: اجرای قانون در عراق دربرگیرندهٔ نهادها و سازمان‌هایی است که پس از سرنگونی صدام حسین در سال ۲۰۰۳ میلادی بازسازی شدند. | ## بخش 1: اجرای قانون در عراق | سامانهٔ پلیس عراق که پیش از آن زیر نظر دستگاه امنیتی حکومت بعث فعالیت می‌کرد، از آن پس با یاری نیروهای بین‌المللی و زیر نظر وزارت کشور عراق از نو شکل گرفت. پس از انحلال کامل نیروی پلیس پیشین، سازمان پلیس عراق در سال ۲۰۰۳ پایه‌گذاری شد و نیروهای پلیس بین‌المللی برای آموزش و پشتیبانی به عراق اعزام شدند. همچنین سازمان‌های اطلاعاتی نوینی مانند سرویس اطلاعات ملی عراق با همکاری سیا تأسیس گردید. با وجود این تلاش‌ها، کارشناسان اصلاح نظام پلیس عراق را فرایندی درازمدت و دشوار ارزیابی کرده‌اند. پس از ۲۰۰۳ سازمان پلیس عراق پس از انحلال کامل نیروی پلیس پیشین، سازمان پلیس عراق در سال ۲۰۰۳ به‌عنوان نهاد اجرای قانون شهری زیر نظر وزارت کشور پایه‌گذاری شد. این نیرو سازمانی کارکردی متشکل از افسران پلیس از سراسر جهان بود که بیشتر زیر نظر سازمان ملل متحد کار می‌کردند و وظیفهٔ آموزش، گزینش و استقرار نیروهای پلیس در کشورهای جنگ‌زده را بر عهده داشتند. | ## بخش 2: اجرای قانون در عراق | این نیرو نخست خود به‌عنوان پلیس در کشور جنگ‌زده مستقر می‌شد و نظم را برقرار می‌کرد. در این فرایند، نیروی پلیس محلی را گزینش و آموزش می‌داد تا سرانجام پلیس محلی مسئولیت اجرای قانون و حفظ نظم را بر عهده گیرد و پلیس بین‌المللی نقش پشتیبانی پیدا کند. بر پایهٔ برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، افزودن واحد گشت بزرگراهی نیز در دستور کار قرار داشت. سازمان پلیس عملیات تحقیقاتی انجام نمی‌داد، اما برای پشتیبانی از برخی عملیات نیروهای نظامی ائتلاف مأموریت یافته بود. در آغاز سال ۲۰۰۵ میلادی، در مجموع ۵۵٬۰۰۰ افسر پلیس آموزش دیده بودند، اما کیفیت آموزش و قابلیت اعتماد این نیرو زیر پرسش بود. شمار هدف‌گذاری‌شده برای این نیرو به‌گونه‌های گوناگون بین ۶۵٬۰۰۰ تا ۸۹٬۰۰۰ نفر برآورد شده بود. | ## بخش 3: اجرای قانون در عراق | در سال ۲۰۰۴ میلادی، حقوق آغازین کارکنان پلیس ۶۰ دلار آمریکا در ماه بود و فوق‌العادهٔ خدمت در شرایط خطرناک نیز ۸۷ دلار آمریکا در ماه به آن افزوده می‌شد. همانند دوران حکومت صدام حسین، فساد پلیس، اخاذی و سرقت همچنان از چالش‌های جدی به‌شمار می‌رفت. در انتخابات ژانویهٔ ۲۰۰۵، گارد ملی و پلیس امنیت مراکز رأی‌گیری را تأمین کردند و ناظران این امنیت را در حد کافی ارزیابی کردند، هرچند تهدیدهای گسترده‌ای از سوی شورشیان وجود داشت. سازمان‌های اطلاعاتی سرویس اطلاعات ملی عراق در سال ۲۰۰۴ میلادی با همکاری سازمان سیا برای گردآوری داده‌ها دربارهٔ گروه‌های تهدیدکنندهٔ امنیت ملی تأسیس شد. بر پایهٔ قانون، رئیس‌جمهور مدیر این سازمان را منصوب می‌کرد و این نهاد به‌عنوان سازمان اطلاعاتی در خدمت شورای وزیران بود و هیچ‌گونه اختیار اجرای قانون نداشت. | ## جمع‌بندی | سازمان اطلاعاتی دیگری به نام مدیریت امنیت عمومی (به عربی: ) نیز در سال ۲۰۰۴ تشکیل شد.
موضوع مقاله: سخنرانی رضا پهلوی در سی‌پک ۲۰۲۶ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سخنرانی رضا پهلوی در سی‌پک ۲۰۲۶ | مقدمه: روزنامه‌ها و رسانه‌های بین‌المللی به فارسی و سایر زبانها گفته‌های او را بازتاب دادند. | ## بخش 1: سخنرانی رضا پهلوی در سی‌پک ۲۰۲۶ | سخنرانی رضا پهلوی با گرامی‌داشت کشته‌شدگان اعتراضات، بر این نکته تأکید کرد که مردم ایران نه‌تنها برای آزادی خود، بلکه برای صلح و امنیت جهانی مبارزه می‌کنند. او با ترسیم چشم‌اندازی از «ایران آزاد»، کشوری را توصیف کرد که به‌جای تهدید، تروریسم و انزوا، به ثبات، همکاری بین‌المللی و توسعه اقتصادی کمک می‌کند. | ## بخش 2: سخنرانی رضا پهلوی در سی‌پک ۲۰۲۶ | در مقابل، جمهوری اسلامی را رژیمی سرکوبگر و غیرقابل اصلاح می‌داند که مسئول خشونت گسترده علیه معترضان و بی‌ثباتی منطقه است. او بر ضرورت پایان کامل نظام جمهوری اسلامی تأکید کرده و آن را تنها راه دستیابی به صلح پایدار می‌داند. | ## بخش 3: سخنرانی رضا پهلوی در سی‌پک ۲۰۲۶ | پهلوی همچنین با اشاره به تضعیف ساختار قدرت حکومت، این مقطع را فرصتی تاریخی برای تغییر معرفی کرد، و از نقش خود در رهبری گذار به دموکراسی سخن گفت و وعده داد که این گذار به‌صورت منظم و بدون فروپاشی ساختارهای دولتی انجام شود. در پایان، پهلوی از جامعه جهانی، به‌ویژه ایالات متحده، می‌خواهد از این روند حمایت کند و تأکید کرد که مردم ایران آماده‌اند با ادامه مبارزه، آینده‌ای دموکراتیک و مبتنی بر آزادی برای کشور خود رقم بزنند. | ## جمع‌بندی | واکنش به سخنرانی همزمان با ورود رضا پهلوی و در طول سخنرانی وی، شرکت کنندگان با شعار «جاوید شاه» به او خوش‌آمد گفتند و همچنین از حضور نور پهلوی در این مراسم استقبال کردند.
موضوع مقاله: متون شبه‌پیوستی (بودایی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # متون شبه‌پیوستی (بودایی) | مقدمه: متون شبه‌پیوستی یا متون شبه‌الحاقی (به انگلیسی: ) اصطلاحی است که پژوهشگران غربی برای اشاره به‌شماری از متون به کار می‌برند که در حاشیهٔ مجموعه متون پالی در بودیسم تراواده به کار می‌رود (نک. | ## بخش 1: متون شبه‌پیوستی (بودایی) | این متون را گاهی «شبه‌قانونی» نیز می‌نامند؛ اصطلاحاتی که در فارسی می‌توانند به اشتباه بار معنایی منفی یا تردید در اعتبار این متون را القا کنند، در حالی که این تمایز صرفاً ماهیتی سازمانی و تاریخی دارد. این اصطلاح معمولاً به متونی اطلاق می‌شود که گاه بخشی از کهودداکا نیکایا در مجموعه متون پالی به‌شمار می‌آیند و در کنار متون اصلی مورد احترام و استناد بوده‌اند. این متون عبارت‌اند از: سوتّاسَمگَهه (به معنای «گزیدهٔ سوتّه‌ها»)، نتّیپاکارانا (به معنای «کتاب راهنما»)، پتکوپادسا (به معنای «آموزه‌های تریپیتاکا») و میلینداپانها (به معنای «پرسش‌های میلیندا»). سوتّاسَمگَهه دربرگیرندهٔ متون برگزیده‌ای است که بیشتر از مجموعه متون پالی برگرفته شده‌اند. | ## بخش 2: متون شبه‌پیوستی (بودایی) | نتّیپاکارانا و پتکوپادسا درآمدهایی بر آموزه‌های بودایی هستند و شیوه‌هایی تفسیری را ارائه می‌دهند که به شناخت دهرمهٔ راستین (سَددَهَمّه) رهنمون می‌شوند. میلینداپانها که به شیوهٔ سوتّه‌های پالی نگاشته شده‌است گفت‌وگویی میان پادشاه هندویونانی مناندر (در زبان پالی: میلیندا) و تِرا ناگاسِنا را دربردارد که برخی از اصول مهم بودایی را روشن می‌سازد. در برمه، احتمالاً مدتی پس از بسته شدن مجموعهٔ ابهیدَمّه پیتَکه (در حدود ۲۰۰ میلادی)، متون شبه‌پیوستی به کهودداکا نیکایا افزوده شدند.Hinüber (2000), pp. سوتّاسَمگَهه در ویراست برمه‌ای پیتَکَت سَموینگ در سال ۱۸۸۸ گنجانده شده بود، اما از ویراست چَتّاسَنگایَنَه در سال ۱۹۵۶ حذف شد؛ احتمالاً به این دلیل که سوتّاسَمگَهه موادی از شرح‌های پالی پساکتاب مقدسی را در خود جای داده بود.Hinüber (2000), pp. | ## بخش 3: متون شبه‌پیوستی (بودایی) | این اثر در ویراست برمه‌ای سال ۱۸۸۸ گنجانده شد اما در ویراست ۱۹۵۶ (ششمین شورای بودایی) حذف گردید. نتّیپاکارانا نتّیپاکارانا (به پالی: ؛ به معنای «کتاب راهنما») درآمدی بر آموزه‌های بودایی است که شیوه‌هایی تفسیری برای دست‌یابی به دهرمهٔ راستین ارائه می‌دهد. پتکوپادسا پتکوپادسا (به پالی: ؛ به معنای «آموزه‌های تریپیتاکا») نیز همانند نتّیپاکارانا درآمدی بر آموزه‌های بودایی است و روش‌های تفسیر متون مقدس را بازمی‌نماید. میلینداپانها میلینداپانها (به پالی: ؛ به معنای «پرسش‌های میلیندا») به شیوهٔ سوتّه‌های پالی نگاشته شده و گفت‌وگویی میان پادشاه هندویونانی مناندر (در پالی: میلیندا) و تِرا ناگاسِنا را دربر می‌گیرد. | ## جمع‌بندی | این اثر تنها در ویراست برمه‌ای کهودداکا نیکایا جای دارد و در ویراست سینهالی نیامده است.
موضوع مقاله: دهمسنگنی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دهمسنگنی | مقدمه: دهمّسَنگَنی (به پالی: ؛ ؛ ) که با نام دهمّسَنگَهه نیز شناخته می‌شود، متنی مقدس در آیین بودیسم و بخشی از متون دینی پالی در سنّت ترواده است. | ## بخش 1: دهمسنگنی | این اثر نخستین متن از هفت کتاب ابهیدمه پیتکه (سبد دانش برتر) به‌شمار می‌رود و از نخستین نوشتارهای ابهیدمه‌ای شناخته می‌شود. دهمّسَنگَنی با بخشی به نام «ماتیکا» (به پالی: ؛ به معنای «ماتریس» یا فهرست‌واره) آغاز می‌شود که دربرگیرندهٔ فهرستی از رده‌بندی‌های دَمّه‌ها (پدیدارها، حالت‌ها و الگوهای ذهنی و مادی) است. این ماتیکا شامل بیست‌ودو رده‌بندی سه‌بخشی و یکصد رده‌بندی دوبخشی بر پایهٔ روش ابهیدمه و ۴۲ رده‌بندی بر پایهٔ روش سوتّه پیتکه است. متن فاقد نیدانه (مقدمهٔ آیینی «چنین شنیدم») است، هرچند شرح‌نویسان کوشیده‌اند مقدمه‌ای بسازند که بودا را در حال آموزش ابهیدمه در یکی از قلمروهای آسمانی نشان دهد. سنّت ترواده این اثر را به شاریپوتره نسبت می‌دهد که گفته می‌شود ابهیدمه را در نخستین شورای بودایی بازخوانی کرده‌است و آن را یکی از آموزه‌های بنیادینی می‌داند که ماهینده از قلمرو آشوکا به سری‌لانکا برد. بوداگوسه، شرح‌نویس بزرگ ترواده، دهمّسَنگَنی را در جایگاه نخست هفت رسالهٔ ابهیدمه پالی قرار داده و آن را پیشگام نوشتارهای ابهیدمه‌ای دانسته‌است. | ## بخش 2: دهمسنگنی | ماتیکای این کتاب بارها در دیگر رساله‌های ابهیدمه مانند ویبهنگه، دهاتوکَتها، یَمَکه و پَتّهانه به کار رفته و بوداگوسه در «ویسودّیمَگّه» (رسالهٔ پاکی) درونمایه‌های اصلی آن را به تفصیل شرح داده‌است. ساختار پس از ماتیکا، بدنهٔ اصلی کتاب از چهار بخش تشکیل شده‌است: بخش نخست (چیتّوپّاده‌کَنده): به بررسی حالت‌های ذهن می‌پردازد و عوامل حاضر در هر حالت ذهنی را فهرست و شرح می‌دهد. این بخش هشتادونُه نوع آگاهی (چیتّه) در سه قلمرو و فراجهانی و نیز عوامل ذهنی (چیتَسیکه) همراه آن‌ها را بازمی‌نماید. بخش دوم (روپه‌کَنده): پدیدارهای مادی (روپه) را بر پایهٔ شمارش عددی (یکگانه، دوگانه و جز آن تا یازده‌گانه) رده‌بندی می‌کند. بخش سوم (نیکّهپه‌کَنده): داده‌های دو بخش پیشین را برای روشن‌سازی رده‌بندی‌های ماتیکا به کار می‌برد. بخش چهارم (اَتّهودّهاره‌کَنده): همان کار بخش سوم را انجام می‌دهد اما به شیوه‌ای متفاوت و گاه با جزئیات بیشتر و بدون رده‌بندی‌های دوبخشی روش سوتّه. | ## بخش 3: دهمسنگنی | این بخش در ترجمه‌های کهن اغلب حذف می‌شد ولی در ترجمه‌های نوین به‌طور کامل آمده‌است. بنا بر این روایت، شاریپوتره ابهیدمه را به‌عنوان بخشی از متون سوتّه در نخستین شورای بودایی بازخوانی کرد. همچنین این متن یکی از آموزه‌های بنیادینی شمرده می‌شود که ماهینده، پسر آشوکای بزرگ، هنگام رفتن به سری‌لانکا با خود برد. بوداگوسه، شرح‌نویس سدهٔ پنجم میلادی، شرح مفصلی بر دهمّسَنگَنی نوشت که «اَتّهسالینی» (به پالی: ) نام دارد. افزون بر آن، شرح‌های ثانوی به نام‌های «دهمّسَنگَنی‌مولَتیکا» و «دهمّسَنگَنی‌اَنوتیکا» نیز بر این اثر نوشته شده‌اند. ریس دیویدز، انجمن سلطنتی آسیایی، ۱۹۰۰؛ بازچاپ با اصلاحات از سوی انجمن متون پالی، بریستول. | ## جمع‌بندی | ترجمهٔ چینی ترجمهٔ گوو ژِچانگ، در مجموعهٔ بزرگ ترجمهٔ چینی سه‌سبد پالی جنوبی، جلد ۴۸، ۱۹۹۶، انتشارات میاولین معبد یوان‌هنگ.
موضوع مقاله: فهرست بهره‌برداران هواگردهای آواکس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست بهره‌برداران هواگردهای آواکس | مقدمه: فهرست بهره‌برداران هواگردهای آواکس دربرگیرندهٔ کشورها و سازمان‌هایی است که هواگردهای هشداردهی زودهنگام و فرماندهی هوابرد (AEW&C) را در اختیار دارند یا در گذشته بهره‌برداری کرده‌اند. | ## بخش 1: فهرست بهره‌برداران هواگردهای آواکس | این هواگردها سامانه‌های راداری هوابردی هستند که برای شناسایی و رهگیری هواپیماها، موشک‌ها، کشتی‌ها و خودروها و نیز فرماندهی و کنترل نیروهای خودی طراحی شده‌اند. | ## بخش 2: فهرست بهره‌برداران هواگردهای آواکس | برخی بهره‌برداران مانند نیروی هوایی سلطنتی از اصطلاح «هشداردهی زودهنگام هوابرد» (AEW) بهره می‌گیرند، در حالی که دیگران این نام کوتاه‌تر را برای هواگردهایی به کار می‌برند که امکانات فرماندهی و کنترل ندارند. | ## بخش 3: فهرست بهره‌برداران هواگردهای آواکس | نخستین هواگردهای هشداردهی زودهنگام در جنگ جهانی دوم پدید آمدند؛ هنگامی که رادارهای جست‌وجوی هوایی روی بمب‌افکن‌هایی مانند ویکرز ولینگتون نصب شدند. | ## جمع‌بندی | 82.برییف آ-۵۰Gordon, 2010, pp.19–60پایگاه هوایی هواگردهای شناسایی رادیویی دوربرد.کمتر از ۹روسیهنیروی هوایی سلطنتی سعودیبوئینگ E-3A سنتریعربستان سعودینیروی هوایی سلطنتی سعودیساب ۲۰۰۰ اریآی۲عربستان سعودینیروی هوایی سنگاپورگلف‌استریم جی۵۵۰قرار بود با ۴ فروند گلف‌استریم جی۵۵۰ جایگزین شوند.سنگاپورنیروی هوایی سوئدساب ۳۴۰ ای‌ئی‌دبلیو&سیسوئدنیروی هوایی سلطنتی تایلندساب ۳۴۰ ای‌ئی‌دبلیو&سیتایلندنیروی هوایی ایالات متحده آمریکابوئینگ E-3B/C سنتریبال ۳، بال ۱۸ و بال ۵۵۲ایالات متحده آمریکانیروی دریایی ایالات متحده آمریکاگرومن E-2C-I/II هاوک‌آیبیش از ۱۰ گروهانایالات متحده آمریکانیروی هوایی ترکیهبوئینگ E-7 وج‌تیلگروهان ۱۳۱ترکیهنیروی هوایی لهستانساب ۳۴۰ ای‌ئی‌دبلیو&سیپایگاه ۴۳ هوانوردی دریایی۲لهستاننیروی هوایی امارات متحده عربیساب گلوبال‌آیامارات متحده عربی بهره‌برداران آینده بهره‌بردارهواگردنخستین پروازشمارنیروی هوایی هندایرباس A321 AEW&Cنامعلومنیروی هوایی ایتالیاآی‌ای‌آی ایتام۲۰۱۵ناتوبوئینگ E-7 وج‌تیل۲۰۰۴نیروی هوایی روسیهButowski, Piotr.
موضوع مقاله: گفتار دارما | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گفتار دارما | مقدمه: گفتار دارما از کهن‌ترین شیوه‌های آموزش در سنت بودایی به‌شمار می‌رود و در شاخه‌های گوناگون بودیسم جایگاه ویژه‌ای دارد. | ## بخش 1: گفتار دارما | در ترواده، بررسی متون بودایی و گوش‌سپردن به گفتارهای دامّا از سوی راهبان یا آموزگاران از کنش‌های رایج و پراهمیت شمرده می‌شود. در برخی سنت‌های ذن نیز گفتار دارما با اصطلاح ویژه‌ای شناخته می‌شود و آموزگاران ذن میان گونه‌های رسمی و غیررسمی آن تمایز قائل هستند. گفتار دارما در ترواده در بودیسم ترواده، بررسی متون بودایی و شنیدن گفتارهای دامّا از راهبان یا آموزگاران یکی از کنش‌های بنیادین شمرده می‌شود. | ## بخش 2: گفتار دارما | این سنت ریشه در آموزه‌های نخستین گوتاما بودا دارد که خود از راه گفتار و موعظه آموزه‌هایش را به سانگها و مردم عادی منتقل می‌کرد. تیشو در سنت ذن در برخی سنت‌های ذن، گفتار دارما با عنوان تیشو (به ژاپنی: ) شناخته می‌شود. با این حال، به گفتهٔ تایزان مائه‌زومی و برنارد گلسمن، تیشو «شرح رسمی یک استاد ذن بر یک کوآن یا متن ذن است. | ## بخش 3: گفتار دارما | در دقیق‌ترین معنایش، تیشو غیردوگانه‌انگارانه است و از این رو با گفتار دارما که سخنرانی دربارهٔ یک درونمایهٔ بودایی است تفاوت دارد». | ## جمع‌بندی | شیوهٔ ارائه گفتار دارما می‌تواند با بازگویی یک داستان ذن آغاز شود، اما ارزشمندتر آن است که پرسش‌هایی از میان شنوندگان مطرح شود و آموزگار با پاسخ‌گویی به آنها به حاضران یاری رساند.
موضوع مقاله: ادهیتانه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادهیتانه | مقدمه: این واژه از دو جزء به معنای «بنیادین» یا «آغازین» و به معنای «ایستادن» ساخته شده و هم‌ریشه با واژهٔ انگلیسی stand است. | ## بخش 1: ادهیتانه | در ادبیات متأخر متون دینی بودیسم ترواده، اَدهیتّانه یکی از ده کمال‌یابی به‌شمار می‌رود که نمونهٔ آن عزم بودیسَتوه برای دست‌یافتن به روشنیدگی کامل است. در زبان چینی این اصطلاح را «جوئه‌ای» (決意، به معنای تصمیم قاطع) یا «جوئه‌دینگ» (決定) برگردانده‌اند. واژهٔ سنسکریت و پالی معنای دیگری نیز دارد که در سنت بودیسم شمالی به صورت «شوُچی» (受持، به معنای نگاه‌داشتن و پذیرفتن) یا «جیاچی» (加持، به معنای برکت‌دهی) ترجمه شده‌است. متون دینی پالی اگرچه اَدهیتّانه به‌صورت پراکنده در بخش‌های نخستین متون دینی پالی دیده می‌شود، گزارش‌های متأخر و پساکانونیِ گوناگون دربارهٔ زندگی‌های پیشین گوتاما بودا این مفهوم را در چارچوب ده کمال‌یابی ترواده جای داده‌اند. تحلیل دیگا نیکایا در دیگا نیکایا، در سوتّهٔ «خوانش هم‌آوا» (سَنگیتی سوتّه، DN ۳۳)، شاری‌پوتّه بیان می‌کند که بودا چهار گونه عزم را شناسایی کرده‌است: (الف) فرزانگی، (ب) راستی ( )، (پ) بخشش ، (ت) آرامش . | ## بخش 2: ادهیتانه | بودیسَتوه سومِدهه در بودّهَوَمسه که از متون متأخر متون دینی پالی است، بودیسَتوه سومِدهه چنین اعلام می‌کند: و همان‌گونه که کوه، صخره‌ای استوار و پابرجا، در بادهای سهمگین نمی‌لرزد و در همان جایگاه خویش می‌ماند، تو نیز باید همواره در عزم راسخ استوار باشی؛ با رسیدن به کمال‌یابی عزم استوار، به خودبیداری دست خواهی یافت. تِمیَه فرزانه در چَریاپیتَکه که از متون متأخر کانون پالی است، یک روایت به‌صراحت نمایانگر اَدهیتّانه است: داستان «تِمیَه فرزانه» (Cp III.6، ). در این روایت، تِمیَه که تنها وارث تاج و تخت است، در سنین کودکی زندگی گذشتهٔ خود را در دوزخ به یاد می‌آورد و درخواست رهایی می‌کند . در پاسخ، یک دِوَتای دل‌سوز به تِمیَه توصیه می‌کند که نادان و کودن رفتار کند و بگذارد مردم او را تحقیر کنند. تِمیَه با درک نیت نیکوی دِوَتا این کار را می‌پذیرد و خود را لال، ناشنوا و زمین‌گیر نشان می‌دهد. | ## بخش 3: ادهیتانه | کاهنان، سرداران و مردم کشور که هیچ علت جسمانی برای این رفتارها نمی‌یابند، تِمیَه را «نحس» می‌خوانند و نقشهٔ بیرون‌راندنش را می‌کشند. هنگامی که تِمیَه شانزده ساله می‌شود، در مراسمی تدهین می‌گردد و سپس در گودالی دفن می‌شود. روایت چنین پایان می‌یابد: … من آن عزم راسخ را که به‌خاطر خودِ بیداری بود نشکستم. دسته‌بندی عزم در سنت جنوبی بر پایهٔ آموزه‌های بودیسم ترواده، عزم استوار به سه گونه بخش‌پذیر است: عزم پیش‌نشانه‌ای: هنگامی که سالک برای آگاهی از سرانجام آرزوی خود عزمی می‌کند تا نشانه‌ای دریافت دارد. برای نمونه در میانمار برخی در برابر بودا-استوپه پیش از بلندکردن سنگی عزم می‌کنند که اگر نقشه‌شان به ثمر خواهد رسید آن سنگ سنگین باشد و در غیر این صورت سبک. | ## جمع‌بندی | عزم وظیفه‌ای: هنگامی که شخص عزم می‌کند که وظایفی مانند دَهِش، نگاه‌داشت پنج دستور و مانند آن‌ها را به انجام برساند.