موضوع مقاله: نبرد گنزک | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نبرد گنزک | مقدمه: نبرد گنزک یا نبرد بلاراتون نبردی بود که در سال ۵۹۱ در گنزک میان نیروهای مشترک بیزانس–ساسانی هوادار خسرو پرویز و ارتش بهرام چوبین که حکومت را غصب کرده بود، رخ داد. | ## بخش 1: نبرد گنزک | نیروهای متحد توسط دو فرمانده امپراتوری، جان میستاکون و نرسی، و همچنین پادشاه ساسانی خسرو دوم، که در سال ۵۹۰ از ایران گریخته بود، رهبری می‌شدند. آنها بدین ترتیب بهرام چوبین را که بعداً ترور شد، از قدرت برکنار کردند و به کمک امپراتور موریس، خسرو را به عنوان حاکم امپراتوری ساسانی دوباره به قدرت بازگرداندند. رومی‌ها و ساسانیان از سال ۵۷۲ میلادی در جنگ بودند؛ این مداخله موفقیت‌آمیز اکنون به صلحی مطلوب برای امپراتور منجر شد. روم شرقی(بیزانس) برای کمک به بازگرداندن خسرو به تخت سلطنت، خواهان دژهای دارا و مارتیروپولیس بود. علاوه بر این، خسرو با تقسیم جدید قفقاز موافقت کرد که بر اساس آن، ایرانیان باید بسیاری از شهرهای مهم ایران مانند تیگراناکرت، منزیکرت، باگوانا، والارساکرت، باگاران، واردکساوان، ایروان، آنی، قارص و زاریزات را به رومیان شرقی واگذار می‌کردند. تقریباً کل پادشاهی ایبری، از جمله شهرهای اردهان، لوری، دمانیسی، آخالتسیخه، متسختا و تونتیو، نیز تحت الحمایه روم شد. علاوه بر این، شهر کوتائیسی به لازیکا، یکی دیگر از پادشاهی‌های تحت الحمایه روم شرقی، واگذار شد. نبرد گنزک و صلح پس از آن که در پایان سال ۵۹۱ میلادی منعقد شد، روابط روم شرقی و ساسانیان را تغییر داد و روم شرقی برای دهه بعد موقعیت غالب را به دست گرفت. با این حال، هنگامی که موریس در سال ۶۰۲ میلادی سرنگون و کشته شد، خسرو دوم از فرصت استفاده کرد و تلاش کرد تا صلح ۵۹۱ را اصلاح کند. پیشینه در تابستان ۵۹۰ میلادی، هرمز چهارم، شاهنشاه ایرانشهر، ترور شد و پسرش خسرو بر تخت سلطنت نشست. | ## بخش 2: نبرد گنزک | چند ماه بعد، هنگامی که فرمانده شورشی بهرام چوبین به پایتخت نزدیک می‌شد، خسرو به قلمرو بیزانس گریخت. امپراتور بیزانس، موریس، تصمیم گرفت از ناآرامی‌های ایران سوءاستفاده کند و به خسرو کمک کند تا تاج و تخت را پس بگیرد. در نتیجه، موریس در ازای امتیازات ارضی، ارتشی متشکل از ۴۰،۰۰۰ سرباز را به فرماندهی فرماندهان بیزانسی، جان میستاکون و نارسس، در اختیار خسرو قرار داد . در تابستان ۵۹۱، خسرو و ارتش بیزانس به آتروپاتن لشکرکشی کردند، جایی که ارتشی متشکل از ۱۲۰۰۰ ارمنی به فرماندهی موشغ دوم مامیکونیان و ۸۰۰۰ ایرانی به رهبری بندوی و ویستهم، دایی‌های خسرو، به آنها پیوستند. بهرام چوبین با امید به مقابله با ارتش بیزانس پیش از اینکه بتواند نیروهای خود را در آتروپاتن تثبیت کند، با ارتشی کوچک از تیسفون حرکت کرد. با این حال، بهرام خیلی دیر رسید و با نیروهای ترکیبی ارتش بیزانس خسرو و متحدانش روبرو شد. پس از چندین درگیری مقدماتی، نیروهای اصلی دو ارتش متخاصم در دشتی در امتداد رودخانه بلارافون نزدیک گنزک در شمال غربی ایران به هم رسیدند. روند نبرد فرماندهی متفقین نیروهای خود را مستقر کرد و آنها را در سه دسته قرار دادتاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا بندوی و ویستهم نیز فیل‌ها را به میدان نبرد آوردند. بهرام از طرف خود، نیروهای محلی خود را در سه دسته مستقر کرد؛ او خود فرماندهی مرکز خط نبرد را بر عهده داشت».تاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا فیل‌ها در مقابل سواران ایستاده بودند. در جریان نبرد تن به تن بعدی، جناح چپ بهرام ضربه محکمی به جناح راست متحد وارد کرد. | ## بخش 3: نبرد گنزک | این وضعیت توسط نرسس نجات یافت، که نیروهای کمکی فرستاد و بدین ترتیب فرار گروه ضعیف شده را متوقف کرد. «نرسس، بدون توجه به فیل‌ها، حمله را دفع کرد، به مرکز ارتش که در مقابل او ایستاده بود حمله کرد و صفوف منظم آن را با ضربه‌ای محکم پراکنده کرد»تاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا. «رومیان تعقیب شدیدی را آغاز کردند و کشتار در همه جا با شدت ادامه داشت»تاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا. شش هزار ایرانی به تپه‌ای در همان نزدیکی پناه بردند، اما ارتش روم، پس از محاصره تپه، گروه فراری را در هم شکست. اواخر عصر، آخرین پارسیان که سعی داشتند از دامنه تپه‌ها «نیزه پرتاب کنند و تیر پرتاب کنند» نابود شدندتاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا. «رومیان چادر غاصب و تمام زیورآلات طلا و تمام دارایی سلطنتی را به عنوان غنیمت به غنیمت گرفتند»تاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا. بهرام چوبین با چهار هزار نفر از افرادش به شرق، به نیشابور، نزد خاقان ترک، گریخت. روز بعد، «ده هزار نفر از ارتش روم» در تعقیب آنها به راه افتادندتاریخ تئوفیلاکت سیموکاتا. نتایج خسرو به سرعت به تخت سلطنت ایران بازگردانده شد و طبق توافق، دارا و ماتریتروپلیس را به بیزانسی‌ها بازگرداند. خسرو همچنین با تقسیم جدید قفقاز موافقت کرد که منجر به واگذاری بسیاری از شهرها از جمله ملازگرد، آنی و قارص توسط ساسانیان به بیزانسی‌ها شد. | ## جمع‌بندی | بنابراین، پیروزی در بلارافون روابط بیزانس و ساسانیان را به طرز چشمگیری تغییر داد و اولی را در موقعیت غالب قرار داد.