موضوع مقاله: مرگ ولفگانگ آمادئوس موتسارت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مرگ ولفگانگ آمادئوس موتسارت | مقدمه: موضوع‌های اصلی اختلاف‌نظر در این باره عبارت‌اند از: آیا ولفگانگ آمادئوس موتسارت در ماه‌های پایانی عمرش دچار افت تدریجی حال و روحیه بود، یا بیشتر در وضعیت روانی خوبی به سر می‌برد و بیماری‌اش ناگهانی بود؟ | ## بخش 1: مرگ ولفگانگ آمادئوس موتسارت | و آیا مراسم خاکسپاری‌اش با آداب و رسوم معمول آن روزگار همخوانی داشت یا فاقد احترام کافی بود؟ دیدگاه‌های گوناگونی دربارهٔ هر یک از این پرسش‌ها وجود دارد که در طول زمان دستخوش تغییرات بنیادی شده‌اند. از همان روزهای نخست، نام موتسارت با افسانه‌ها و روایت‌های متناقضی درهم آمیخت که هنوز هم مایه بحث تاریخ‌پژوهان موسیقی است. هنگامی که موتسارت در اوت ۱۷۹۱ برای نظارت بر اجرای اپرای جدیدش لا کلمنتسا دی تیتو (ک. نیمچک در زندگی‌نامه‌اش خاطره‌ای از کنستانتسه نقل می‌کند: کنستانتسه کوشید شوهرش را از کار روی رکوئیم منصرف کند و به جای آن او را تشویق کرد که (ک. این راهکار برای مدتی کارگر شد؛ کانتات تمام شد و اول‌بار در ۱۸ نوامبر با موفقیت اجرا گردید. گفته شد موتسارت پس از اجرا به کنستانتسه گفت: «بله، می‌بینم که وقتی تصور کردم مسموم شده‌ام، بیمار بودم؛ رکوئیم را به من برگردان و آن را تمام خواهم کرد.» اما به‌زودی بدترین نشانه‌های بیماری بازگشتند و احساس قوی مسمومیت دوباره گریبانش را گرفت. از این نقطه به بعد، پژوهشگران اتفاق نظر دارند که موتسارت واقعاً بسیار بیمار بود. او حدود دو هفته بعد، در خانه‌اش در وین، در پنجم دسامبر، ساعت ۰۰:۵۵ بامداد، درگذشت. روایت‌های بازنگری‌شده دیدگاه «افت پیوسته و ناامیدی» در ماه‌های پایانی زندگی موتسارت در سال‌های اخیر با تردیدهای فراوانی روبرو شده‌است. در ویرایش جدید زندگی‌نامه آبرت (۲۰۰۷) در پاورقی‌ها نقد تندی را مطرح کرد: در کتابی از سال ۲۰۱۲ با عنوان «موتسارت بر آستانه بخت خویش» دیدگاه افت پیوسته در سال‌های واپسین را رد می‌کند و با تفسیرهایی که موسیقی این دوره را بازتاب ناامیدی اواخر زندگی می‌دانند نیز مخالفت می‌نماید. علت مرگ مورخ ویلیام استفورد در توصیف تلاش برای یافتن بیماری کشنده موتسارت نوشت: در دفتر ثبت کلیسا، مرگ موتسارت به علت «تب ارزنی شدید» ثبت شده‌است که اشاره به پیدایش برجستگی‌هایی به اندازه دانه ارزن بر پوست دارد؛ اما این نام، نام بیماری واقعی نیست. موتسارت در طول زندگی‌اش از بیماری‌های گوناگونی رنج برد، از جمله ، ورم لوزه‌ها، برونشیت، سینه‌پهلو، حصبه، روماتیسم و بیماری لثه.برای بررسی کامل تاریخچه سلامتی موتسارت همراه با تشخیص‌های پیشنهادی یک پزشک، نک: . دیدگاه مرگ موتسارت بر اثر بیماری عفونی که در اواخر سال ۱۷۹۱ در وین شایع بود، در سال ۱۸۲۴ توسط یکی از همعصران موتسارت، دکتر (۱۷۶۳–۱۸۲۷) که در دوران حرفه‌ای‌اش مسئول بهداشت عمومی وین بود، مطرح شد. گولدنر در پاسخ به شایعه مسمومیت موتسارت به دست آنتونیو سالییری، نامه‌ای به نویسنده و روزنامه‌نگار نوشت: او در اواخر پاییز به تب روماتیسمی و التهابی مبتلا شد که در آن هنگام در میان ما کاملاً رایج بود و افراد زیادی را گرفتار می‌کرد. … بیماری مسیر معمول خود را طی کرد و مدت معمولی داشت؛ کلوسه آن را با دقت رصد کرده و به‌قدری درست تشخیص داده بود که پیامدش را تقریباً تا ساعت پیش‌بینی کرد. این بیماری در آن هنگام بسیاری از ساکنان وین را فراگرفت و برای بسیاری از آن‌ها همان سرانجام کشنده و همان نشانه‌هایی را داشت که در مورد موتسارت.ترجمه از متن اصلی ایتالیایی از گولدنر همچنین نوشت که در نظر او، اتهام به سالییری «افترایی هولناک» است؛ پس شاید انگیزه‌ای برای تأکید بر نظریه همه‌گیری داشته‌است. | ## بخش 2: مرگ ولفگانگ آمادئوس موتسارت | این فرضیه دیرتر توسط از راه یک پژوهش همه‌گیرشناختی گذشته‌نگر بررسی شد؛ آنها همه مرگ‌های رخ‌داده در وین در زمان مرگ موتسارت را بررسی کردند و با سال‌های ۱۷۹۰ و ۱۷۹۲ مقایسه کردند. جنکینز (۲۰۰۶) نیز به همین نتیجه رسید و بر شواهد نشان‌دهنده سلامت نسبتاً خوب موتسارت در سال ۱۷۹۱ تأکید کرد: «[موتسارت] ناگهان گرفتار بیماری همه‌گیری شد که در آن هنگام وین را فراگرفته بود.» نیز بر این باور است که موتسارت از یک بیماری همه‌گیر درگذشت و پیشنهاد می‌کند که جایگاه احتمالی ابتلا «به احتمال زیاد» اجرای نخست آخرین اثرش، ، بوده‌است. بوروویتز چنین خلاصه می‌کند: سایر بیماری‌ها مقاله‌ای در سال ۱۹۹۴ در مجله پیشنهاد داد که موتسارت از هماتوم ساب‌دورال درگذشته است. جمجمه‌ای که گمان می‌رود از موتسارت باشد، توسط جانشین گورکن ناظر بر خاکسپاری موتسارت نگهداری شد و سپس به آناتومیست یوزف هیرتل، شهرداری زالتسبورگ و موزه موتسارتئوم رسید. شکستگی گیجگاهی چپ و فرسایش‌های همراه، احتمال هماتوم ساب‌دورال مزمن را مطرح می‌کند که با زمین‌خوردن‌های موتسارت در سال‌های ۱۷۸۹ و ۱۷۹۰ سازگار است. ماکوویاک) و یک موسیقی‌شناس شواهد تاریخی را بررسی کردند و به‌صورت مشروط تشخیص تب روماتیسمی را ترجیح دادند. پیشنهادی دیگر آن است که موتسارت بر اثر و گرایشش به مصرف داروهای عامیانه حاوی آنتیموان درگذشت. در مقاله‌ای از سال ۲۰۱۱ پیشنهاد شد که کمبود ویتامین دی ممکن است در بیماری‌های زمینه‌ای منجر به مرگ موتسارت نقش داشته باشد. نظریه‌های رد شده شایعه‌ای اولیه حاکی از مسموم‌کردن موتسارت توسط همکارش آنتونیو سالییری وجود داشت؛ اما این شایعه رد شده، زیرا نشانه‌های بیماری موتسارت با مسمومیت همخوانی نداشت.برای بررسی این شایعه با ارجاعات، نک: . با وجود انکار این اتهام، سالییری به شدت تحت تأثیر این اتهامات و باور عمومی به دست داشتنش در مرگ موتسارت قرار گرفت که به بحران‌های روانی بعدی زندگی‌اش دامن زد. یکی از این نظریه‌ها کار ، همسر ژنرال آلمانی اریش لودندورف بود که هر دو یهودستیز بودند. مراسم خاکسپاری مراسم خاکسپاری موتسارت توسط دوست و حامیش بارون گوتفرید فان سویتن ترتیب داده شد. فرهنگنامه موسیقی و موسیقی‌دانان نیو گروو دربارهٔ خاکسپاری او می‌نویسد: «موتسارت بر اساس رسم رایج وینی آن روزگار در یک قبر عمومی به خاک سپرده شد، در گورستان سنت مارکس در بیرون از شهر، در هفتم دسامبر.» اتو یان در سال ۱۸۵۶ نوشت که سالییری، فرانتس کساور سوسمایر، فان سویتن و دو موسیقی‌دان دیگر در مراسم حاضر بودند. «قبر عمومی» که در بالا ذکر شد، اصطلاحی است برای قبر شهروندانی که از اشراف نیستند. این یک قبر انفرادی بود، نه قبر جمعی؛ اما پس از ده سال شهر حق داشت آن را بکند و برای خاکسپاری‌های بعدی به کار ببرد. آخرین مصراع شعر می‌خواند «تنها سگ وفادارش دنبال می‌کند — تنها دوستش!» حکاکی از حدود ۱۸۶۰. شرحی از مراسم خاکسپاری موتسارت، منسوب به یوزف داینر، در ۲۸ ژانویه ۱۸۵۶ در روزنامه وینی مورگن-پست منتشر شد: همان‌طور که یادآور شده، این داستان به‌طور گسترده در زندگی‌نامه‌های موتسارت پذیرفته و گنجانده شد، اما توصیف داینر از آب‌وهوا با گزارش‌های روز پیش در تضاد است. | ## بخش 3: مرگ ولفگانگ آمادئوس موتسارت | رصدخانه وین نیز برای ۶ دسامبر دمای بین ۲٫۸ تا ۳٫۸ درجه سلسیوس و «بادی ضعیف از شرق در تمام ساعات روز» را ثبت کرده بود. پیامدها پس از مرگ شوهرش، کنستانتسه به دنبال تأمین مالی خانواده‌اش رفت؛ موتسارت دو فرزند خردسال داشت و با بدهی‌های قابل توجهی درگذشته بود. او در ۱۱ دسامبر ۱۷۹۱ با موفقیت از امپراتور درخواست کرد که به دلیل خدمت پاره‌وقت موتسارت به عنوان آهنگساز دربار، مستمری بیوگی به او پرداخته شود. افزون بر این، مجموعه‌ای از کنسرت‌های موسیقی موتسارت برگزار کرد و بسیاری از آثار شوهرش را منتشر نمود. به‌زودی پس از مرگ آهنگساز، زندگی‌نامه‌ای بر اساس آگاهی‌های خواهر موتسارت، ماریا آنا موتسارت، نوشت. مدت‌ها بعد، کنستانتسه به شوهر دوم خود، گئورگ نیکولاوس فون نیسن، در نگارش زندگی‌نامه‌ای مفصل‌تر که در سال ۱۸۲۶ منتشر شد، یاری رساند. شهرت موسیقایی موتسارت پس از مرگش رو به فزونی گذاشت؛ زندگی‌نامه‌نویس قرن بیستم مینارد سولومون از «موجی بی‌سابقه از شوق و شور» برای آثارش پس از مرگ یاد می‌کند و شماری از ناشران مجموعه آثارش را منتشر کردند. آنچه ممکن است جمجمه موتسارت بوده باشد در سال ۱۸۰۱ از قبر بیرون آورده شد و در سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۱ توسط چند دانشمند برای شناسایی بررسی شد. موتسارت با نت‌های رکوئیم بر زانو، آخرین دستورالعمل‌ها را به فرانتس کساور سوسمایر می‌دهد. کسانی که در لحظه مرگ موتسارت حضور داشتند، خاطرات خود را بعدها یا خودشان به نگارش درآوردند یا از طریق مصاحبه ثبت کردند. روایت‌هایشان اغلب با یکدیگر در تناقض است، شاید از آن‌رو که برخی رویدادها تا دهه ۱۸۲۰ ثبت نشدند و خاطرات شاهدان در آن هنگام ممکن است کمرنگ شده بود. ، دوست نزدیک موتسارت که موتسارت نقش تامینو را در فلوت سحرآمیز برایش نوشت، به یک مصاحبه‌گر گفت که در آخرین روز زندگی موتسارت در تمرین رکوئیمِ در دست نگارش شرکت کرد. ادعای بارها تکرارشده که موتسارت در بستر مرگ بخش‌هایی از رکوئیم را به شاگردش فرانتس کساور سوسمایر دیکته کرد، به‌شدت توسط سولومون مورد تردید قرار می‌گیرد؛ او می‌گوید نخستین اشاره به این ادعا به سال ۱۸۵۶ برمی‌گردد. با این حال، سوفی وبر ادعا کرد که به یاد می‌آورد موتسارت به سوسمایر دستورالعمل‌هایی داد. نامه‌ای از ۱۸۴۰ از آهنگساز می‌گوید که در آخرین شب موتسارت، او در فکر اپرای فلوت سحرآمیز بود که از زمان اجرای نخستش در ۳۰ سپتامبر، پیوسته با موفقیت روی صحنه می‌رفت. طبق این روایت، موتسارت به کنستانتسه زمزمه کرد و از خواهرش نام برد، سوپرانویی که نقش ملکه شب را در شب اول اجرا بر عهده داشت. خاطرات مذکور — که احتمالاً کمی آراسته شده‌اند — معمولاً در بحث از روزهای آخر موتسارت تکرار می‌شوند. | ## جمع‌بندی | سولومون خاطرنشان می‌سازد که زندگی‌نامه‌نویسان اغلب خاطرات تلخ‌تر را کنار می‌گذاشتند.