موضوع مقاله: گاهشمار بخارا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گاهشمار بخارا | مقدمه: گاهشماری تاریخ بخارا از کهن‌ترین روزگار تا امروز را دربرمی‌گیرد: از گواه‌های باستان‌شناسیِ نخستین که یافت شدن سکونتگاهی در این سرزمین را نشان ‌می‌دهد تا به امروز. | ## بخش 1: گاهشمار بخارا | همچنین برجسته‌ترین فرآیندهای رخ داده در اقتصاد، سیاست و فرهنگ این شهر را فهرست می‌کند. سده ٥ و ٦ پیش از میلاد : گواه‌های باستان‌شناسی‌ای از وجود سکونتگاهی در سایت بخارا. کهن‌ترین لایه‌های فرهنگی از سوی پژوهشگران در گودال‌های قلمرو ارگ و شهرستان بخارا یافت شد. سدهٔ ٣ پ.م ساخت بخشی از ارگ ٣٢٨ پ.م آریان در یکی از بازگوئی‌هایی که با سزمین بخارا پیوند داشت از درآمدن اسپیتامن به باگی سخن می‌گوید. سده ٢ تا ٤: پدیدار شدن گونه‌ای مستقلی از سکه‌ها که فرمانروای بخارا را نشان می‌دهد. ٥٦٠ م نبرد بخارا میان ترکان و ساسانیان در برابر هفتالیان ٥٨٥-٥٨٦ شورش ابرویه، آغاز پادشاهی فرمانروایان ترک در بخارا سده ٦: ساخت کاخ در ارگ ازسوی بیندو بخارا ٦٧٤ نخستین لشکرکشی اعراب به واحه بخارا ٦٨١ کشته‌شدن بیندو بخارا و پایان پادشاهی دودمان بخاراخدایان در بخارا. ٧٠٩ قتیبه بن مسلم بخارا را گشود و ایوب بن حسن را به جایگاه نخستین امیر عرب بخارا گماشت. اعراب فرمان‌رانی کامل‌شان را در بخارا استوار کردند ٧٥٠-٧٥١ خیزش شریک در بخارا در برابر اعراب ٧٦٥-٧٦٦ ضرب نخستین فلس فقط با افسانه‌های عربی ٧٧٦ شورش به رهبری هاشم بن حکیم المقنع ٨٠٦-٨١٠ خیزش ضد عرب به رهبری رافع بن لیث ٨٠٩ اعراب بخارا را گرفتند. ٩١٤-٩٤٣ پادشاهی نصر بن احمد سامانی ٩٣٠ خیزش ابوبکر اصفهانی در بخارا علیه نصر بن احمد سامانی. ٩٤٣-٩٥٤ کشمکش‌های درون‌دودمانی هنگام پادشاهی نوح بن نصر ٩٤٣-٩٤٤ نرشخی «تاریخ بخارا» را می‌نویسد. | ## بخش 2: گاهشمار بخارا | ٩٩٩ سرنگونی دودمان سامانیان در بخارا ١٠٠٥-٩٩٩ تلاش ناکام سامانیان برای بازیابی استقلال و به قدرت رسیدن قراخانیان (١٢١٢-٩٩٩). ١١٤١ صدر عبدالعزیز دودمان برهانیان را که وابسته به قراخانیان بودند پایه‌گذاری کرد. پاییز ١٢٠٧ محمد خوارزمشاه با بهره‌وری از نبردهای درونی شهر بخارا, این شهر را گرفت. او کوتاه‌زمانی قدرت صدرها را در بخارا بازگرداند و بعداً این شهر را به خوارزم پیوست کرد. ١٢٦٢-١٢٦٤ بازگشت آلگوی چغتائی از سرزمین موروثی‌اش بخارا بازدید برادران پولو از بخارا ١٢٧٣ هولاکوئیان بخارا را به چنگ آوردند. ١٣١٦ واپسین ویرانی بخارا از سوی مغولان دهه ١٣٢٠ انجام اصلاحات پولی از سوی کبک خان. سده ١٥ پادشاهی تیمور و تیموریان، از سرگیری ساخت مسجد کلان در زمان پادشاهی تیموریان. ١٥٠٠ تا ١٩٠٠ ١٥٠٠ محمد شیبانی بخارا را به دست آورد و پادشاهی دودمان شیبانیان ازبک آغاز شد (و تا سال ١٥٩٩ پابرجا بود) ١٥٠٠-١٥٠٤ فرمانروایی خاص محمود سلطان در بخارا. ١٥٣٣ آغاز دوره ٦ ساله پادشاهی عبیدالله‌خان ١٥١١ بابر به گونه‌ای گذرا به بخارا دست یافت. ١٥٣٣-١٥٤٠ عبیدالله خان - فرمانروای خانات بخارا ١٥٣٣ بخارا پایتخت همه فرارود است. | ## بخش 3: گاهشمار بخارا | ١٥٤٠-١٥٥٠ پادشاهی پسر عبیدالله‌خان یعنی عبدالعزیزخان در بخارا ١٥٥١-١٥٥٣ بخارا به سرزمین‌های یارمحمدسلطان پیوست. ١٥٥١ تلاش ناکام فرمانروای تاشکند نوروز احمد خان برای گرفتن بخارا ١٥٥٥ نوروز احمد خان به بخارا تاخت: محاصره شهر ١٥٥٦ تلاش فرمانروایان خاص اخسیکت و اندیجان برای گرفتن بخارا ١٥٥٧-١٥٦٠ پادشاهی عبدالله خان دوم به نمایندگی از عمویش پیرمحمد خان ١٥٥٨ آمدن نماینده شرکت بازرگانی انگلیسی آنتونی جنکینسون به بخارا. ١٥٧٢ گسیل شدن نخستین گروه دیپلماتیک عبدالله خان دوم (زیر رهبری خواجه آلتامیش) به هند به دربار اکبرشاه. ١٥٧٤ درآمدن کاروان بازرگانی زاخاری بوگدانوف و کارمندان برادران استروگانف به بخارا. ‌١٥٧٥ گسیل شدن نخستین سفیر عبدالله خان دوم در امپراتوری عثمانی به دربار مراد سوم. ١٥٧٧ گسیل شدن دومین گروه دیپلماتیک عبدالله خان دوم به رهبری عبدالرحیم به هند با پیشنهاد بخش کردن سرزمین ایران. ١٥٨٣ عبدالله خان دوم رسما رئیس دولت شد ١٥٨٤ گسیل شدن گروه دیپلمتیک دیگر عبدالله‌خان دوم به هند به رهبری میر کوریش ١٥٨٥ گسیل شدن گروه دیپلماتیک امپراتوری عثمانی به بخارا به رهبری مصطفی چاووش با پیشنهاد سازماندهی تاخت‌وتاز به خراسان. ١٥٨٦ گسیل شدن گروه دیپلماتیک هند به بخارا به رهبری حکیم خمام و صدر جهان ١٥٨٧ گسیل شدن سفیر دیگر عبدالله‌خان دوم به امپراتوری عثمانی با این پیشنهاد که با هم به روسیه لشکرکشی کنند. | ## جمع‌بندی | ١٥٩٠ گسیل شدن سفیر دیگر عبدالله‌خان دوم در هند به رهبری فردی به‌نام حسین ١٥٩٠ گسیل داشتن سفیر دیگر عبدالله‌خان دوم به امپراتوری عثمانی و همچنین فرستاده شدن دیپلمات‌های امپراتوری عثمانی به بخارا به رهبری صلاح شاه.