موضوع مقاله: ادبیات نیوزیلند | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات نیوزیلند | مقدمه: ادبیات نیوزیلند به ادبیات شفاهی و نوشتاری گفته می‌شود که مردم نیوزیلند پدیدآورده‌اند. | ## بخش 1: ادبیات نیوزیلند | این ادبیات بیشتر به درونمایه‌ها، مردم یا مکان‌های نیوزیلندی می‌پردازد و عمدتاً به انگلیسی نیوزیلندی نوشته می‌شود و و کاربرد زبان مائوری در آن نقش برجسته‌ای دارد. پیش از ورود و اسکان اروپاییان در نیوزیلند در سدهٔ نوزدهم میلادی، فرهنگ مائوری دارای سنت شفاهی نیرومندی بود. مفهوم «ادبیات نیوزیلند» به‌عنوان پدیده‌ای مجزا از ادبیات انگلیسی تا سدهٔ بیستم شکل نگرفت؛ زمانی که نویسندگان به کاوش در درونمایه‌های چشم‌انداز طبیعی، انزوا و هویت ملی نوپای نیوزیلند پرداختند. ادبیات نیوزیلند از راه رشد مخاطبان، پشتیبانی مالی و آوازهٔ نویسندگان از طریق جایزه‌ها و بورس‌های ادبی و نیز پیدایش مجله‌ها و نشریه‌های ادبی به بخش مهمی از فرهنگ نوین نیوزیلند تبدیل شده‌است. بسیاری از نویسندگان نیوزیلندی در سطح ملی و بین‌المللی شهرت یافته‌اند؛ از جمله داستان‌نویسان کوتاه‌نویسی چون کاترین منسفیلد، و ، رمان‌نویسانی چون جنت فریم، ، ، ، کری هولم و النور کاتن، شاعرانی چون ، ، و ، نویسندگان کودک چون مارگارت ماهی و ، مورخانی چون و و نمایشنامه‌نویسی چون . مهاجران پلینزیایی از اواخر سدهٔ سیزدهم یا آغاز سدهٔ چهاردهم میلادی به نیوزیلند رسیدند و به نام مائوری شناخته شدند و فرهنگ ویژه‌ای پدیدآوردند که دربرگیرندهٔ اسطوره‌ها، افسانه‌ها، شعر، سرودها (وایاتا) و نیایش‌های شفاهی بود. سخنرانی عمومی در مارائه (جایگاه گردهمایی مقدس و همگانی) بخش بسیار مهمی از فرهنگ مائوری بود و هست؛ اجرا نقش کلیدی در سنت شفاهی داشت، برای نمونه (ندای آیینی) بخشی از (آیین خوشامدگویی) بود.. کندال، رئیس‌قبیله ، برادرزاده‌اش و زبان‌شناس در سال ۱۸۲۰ در دانشگاه کمبریج نظام نوشتاری زبان مائوری را پایه‌گذاری کردند. نخستین دستگاه چاپ در سال ۱۸۳۴ به نیوزیلند رسید و نخستین کتاب چاپ‌شده در خاک نیوزیلند ترجمهٔ مائوری یک کتکیزم بود که در سال ۱۸۳۰ نوشته بود. با ورود مهاجران اروپایی، بسیاری از داستان‌ها و سروده‌های شفاهی مائوری گردآوری و به انگلیسی ترجمه و منتشر شدند؛ از جمله اسطوره‌شناسی پلینزیایی (۱۸۵۵) اثر و افسانه‌های پریان مائوری (۱۹۰۸) اثر . این داستان‌ها مانند روایت‌های مربوط به خدای در میان جمعیت غیرمائوری نیوزیلند نیز شناخته شدند. همچنین بنیادی برای ادبیات آیندهٔ مائوری از طریق روزنامه‌های مائوری، تاریخ‌نگاری مائوری و ادبیات وابسته به جنبش‌های دینی مائوری مانند و فراهم آمد. در سدهٔ نوزدهم بیشتر نیوزیلندی‌های خود را بریتانیایی می‌دانستند و بیشتر نشریات را نویسندگان بریتانیایی برای مخاطبان بریتانیایی می‌نوشتند. هرچند نخستین کاربردهای اصطلاح «ادبیات نیوزیلند» در دههٔ ۱۸۶۰ پدیدار شد، این مفهوم بیشتر جنبهٔ آرمانی داشت و زمان برد تا ادبیاتی با هویت نیوزیلندی مشخص شکل بگیرد. کتاب‌های نخستین نیوزیلند عموماً روایت‌هایی از سفر و بازدید بودند، مانند روایت اقامت نُه‌ماهه در نیوزیلند در ۱۸۲۷ (۱۸۳۲) اثر یا زندگی در مزرعه در نیوزیلند (۱۸۷۰) اثر , یا آثار علمی مانند نیوزیلندی‌ها به تصویر اثر (۱۸۴۷) و تاریخ پرندگان نیوزیلند (۱۸۷۲) اثر پرنده‌شناس . از نخستین بازتاب‌های هویت نیوزیلندی در ادبیات می‌توان به نیوزیلند کهن اثر و اروون اثر ساموئل باتلر اشاره کرد که برگرفته از تجربهٔ پنج‌سالهٔ نویسنده در کنتربری، نیوزیلند بود. جنبش مائوریلند: ۱۸۷۰–۱۹۱۴ در اواخر سدهٔ نوزدهم و آغاز سدهٔ بیستم، ملی‌گرایی نیوزیلندی رو به رشد نهاد و نویسندگان پاکها داستان‌ها و اسطوره‌های مائوری را برگرفتند. واژهٔ «مائوریلند» که در آن زمان گاه به‌جای نام نیوزیلند به کار می‌رفت، هستهٔ جنبشی ادبی شد که در آن نویسندگان استعماری از سنت‌ها و افسانه‌های مائوری الهام می‌گرفتند. این گرایش با باور گستردهٔ مهاجران تقویت می‌شد مبنی بر اینکه مائوری‌ها نژادی رو به انقراض هستند که در برابر اروپاییان دوام نخواهند آورد. | ## بخش 2: ادبیات نیوزیلند | برای نمونه، کتاب اندیشه‌ها در مائوریلند اثر شامل سرودهٔ «سرود نیوزیلند» بود که بعدها با عنوان «خداوند نیوزیلند را محافظت نماید» سرود ملی نیوزیلند شد. براکن و شاعرانی چون و سروده‌هایی دربارهٔ (رئیس‌قبیله) مائوری ته راوپارها نوشتند، در حالی که ، و دیگران داستان‌های کوتاه و رمان‌هایی با درونمایه‌های مائوری پدیدآوردند. چهارمین نخست‌وزیر نیوزیلند، آلفرد دامت، حماسهٔ شعری رانولف و آموهیا (۱۸۷۲) را سرود که بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ واژه داشت و عاشقانه‌ای میان مرد اروپایی کشتی‌شکسته و زنی مائوری را توصیف می‌کرد. دو کتاب دربارهٔ زندگی در نیوزیلند نوشت و همسرش سروده‌هایی از نیوزیلند (۱۸۶۸) را منتشر کرد. فرهنگ مائوریلند ساختگی و بر پایهٔ رمانتیسم بود نه واقعیت؛ چنان‌که پژوهشگران و گفته‌اند: «مائوریلند کوششی بود برای انکار حضور واقعی مائوری در نیوزیلند به سود حضوری اسطوره‌ای یا تزیینی». نامدارترین و تأثیرگذارترین نویسندهٔ نیوزیلند در این دوره، داستان‌نویس کوتاه‌نویس کاترین منسفیلد بود که در ۱۹۰۸ نیوزیلند را ترک کرد و یکی از بنیان‌گذاران ادبیات نوگرا شد. او در زمان حیاتش سه مجموعه‌داستان منتشر کرد: در یک پانسیون آلمانی (۱۹۱۱)، سعادت و داستان‌های دیگر (۱۹۲۰) و مهمانی باغ و داستان‌های دیگر (۱۹۲۲). منسفیلد در ۱۹۲۳ درگذشت و به گفتهٔ «بنیان شهرتی را نهاد که همچنان رو به رشد بوده و بر تحول ادبیات نیوزیلند تأثیر گذاشته‌است». از دیگر نویسندگان برجستهٔ این دوره بود که نخستین مجموعه‌شعرش در ۱۹۲۹ منتشر شد و همنشین آکسفوردی ادبیات سدهٔ بیستم شعر او را دارای «سادگی و کم‌پیرایگی و تازگی تصویر» دانسته‌است. با کتاب توتیرا: داستان یک مزرعهٔ گوسفندداری نیوزیلندی (۱۹۲۱) نخستین نوشتار مهم زیست‌محیطی نیوزیلند را پدیدآورد. تا دههٔ ۱۹۳۰ نوشتن در نیوزیلند با کمک رشد دانشگاه‌ها و ناشران کوچک جا افتاده بود. از آثار مهم این دوره (۱۹۳۹) اثر بود که تحت تأثیر رکود بزرگ نوشته شد و تصویری از مردی نیوزیلندی منزوی و بیگانه ارائه داد که خود به یک کهن‌الگوی فرهنگی تبدیل شد. با مجموعه‌داستان یک مرد و همسرش (۱۹۴۰) نقش مهمی در شکل‌گیری قالب داستان کوتاه نیوزیلندی ایفا کرد. نایو مارش که میان نیوزیلند و انگلستان رفت‌وآمد می‌کرد، در دههٔ ۱۹۳۰ داستان‌های کارآگاهی نوشت و به‌عنوان یکی از «ملکه‌های جنایت» شناخته شد. در این دوره نوشتن هنوز به‌شدت کاری پاکها بود؛ بسیاری از مائوری‌ها در مناطق روستایی زندگی می‌کردند و از پیامدهای از دست دادن زمین و زبان و کاهش جمعیت رنج می‌بردند. و آثار غیرداستانی نوشتند و سرودهای مائوری را گردآوری کردند، اما فرصت‌های اندکی برای مائوری‌ها در ادبیات مکتوب وجود داشت. در سال ۱۹۴۵، گزیده‌ای از داستان‌های کوتاه نویسندگان نیوزیلندی را با عنوان سخن گفتن از سوی خودمان ویراست کرد. جنت فریم بعدها نوشت که داستان‌های این مجموعه «مرا با این واقعیت که از آنِ ما هستند مغلوب کردند». در همان سال، گزینهٔ دفتری از شعر نیوزیلند ۴۵–۱۹۲۳ را منتشر کرد که آغازگر مرحلهٔ پسااستعماری و ملی‌گرایانهٔ ادبیات نیوزیلند بود. | ## بخش 3: ادبیات نیوزیلند | آن را به «سرمای سختی» تشبیه کرد که «علف‌های هرز را از بین برد و رشد سالم را پروراند». کرنو و براش از نسل شاعرانی بودند که کار خود را با در دههٔ ۱۹۳۰ آغاز کردند و تأثیری ژرف بر شعر نیوزیلند نهادند؛ از دیگران این گروه ، و بودند. در برابر این گروه ملی‌گرا، شاعر (زادهٔ آفریقای جنوبی) قرار داشت که از این حلقه کنار گذاشته شد، اما رمانش پرواز پرندگان خدایی (۱۹۳۸) اثری کلاسیک نیوزیلندی شمرده می‌شد. در نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم، به یکی از مهم‌ترین شاعران نیوزیلند تبدیل شد و نخستین شاعر مائوری بود که مجموعه‌شعری منتشر کرد. داستان و رمان داستان کوتاه تا دههٔ ۱۹۷۰ قالب غالب نثر نیوزیلندی بود و چهرهٔ شاخص آن به‌شمار می‌رفت. در دوران معاصر، النور کاتن با رمان جادهٔ درخشان (۲۰۱۳) برندهٔ جایزهٔ بوکر شد و جوان‌ترین برندهٔ این جایزه بود. مهم‌ترین نویسنده‌ای است که آثارش به زبان مائوری نوشته شده و کتاب‌هایش همراه با آثار از دههٔ ۱۹۷۰ به «رنسانس مائوری» در ادبیات انجامید. انتشار رمان پوتیکی (۱۹۸۶) اثر پاتریشیا گریس که بخش‌هایی از آن به زبان مائوری نوشته شده بود و واژه‌نامه‌ای ضمیمه نداشت، جنجال‌برانگیز شد؛ برخی این کار را نوعی کنارگذاشتن خوانندگان سفیدپوست خواندند. با این حال در دو دههٔ بعد ادبیات نویسندگان مائوری‌تبار متنوع‌تر شد و زبان مائوری و فرهنگ آن بخش فزاینده‌ای از ادبیات نیوزیلند را تشکیل داد. زبان مائوری در سال ۱۹۸۷ با تصویب «قانون زبان مائوری» به‌عنوان یکی از زبان‌های رسمی نیوزیلند به رسمیت شناخته شد. ادبیات کودک نیوزیلند نویسندگان برجسته‌ای در زمینهٔ ادبیات کودک و نوجوان داشته‌است. آلیس استر گِلن (۱۸۸۱–۱۹۴۰) از نخستین نویسندگان مهم کودک نیوزیلند بود و جایزهٔ استر گلن به افتخار او از سال ۱۹۴۵ به بهترین کتاب کودک نیوزیلندی اهدا می‌شود. نمایشنامه‌نویسی و تئاتر پس از رکود بزرگ که گروه‌های تئاتری خارجی دیگر به نیوزیلند سفر نمی‌کردند، صحنهٔ تئاتر آماتوری پررونقی پدید آمد. نایو مارش در ۱۹۴۳ شرکت شکسپیر را در کالج دانشگاه کنتربری بنیاد نهاد که تا ۱۹۷۲ پابرجا بود. کتابخانه‌ها کتابخانه‌ها از اواخر سدهٔ نوزدهم نقش مهمی در گسترش ادبیات در نیوزیلند داشتند. کتابخانهٔ دانشگاه اوکلند (بنیاد ۱۸۸۴) و کتابخانهٔ الکساندر ترنبول از مهم‌ترین کتابخانه‌های پژوهشی نیوزیلند هستند؛ کتابخانهٔ ترنبول از ۱۹۶۶ بخشی از کتابخانهٔ ملی نیوزیلند در ولینگتون شده‌است. جایزه‌ها و بورس‌های ادبی ادبیات نیوزیلند از پشتیبانی نهادی گسترده‌ای بهره‌مند شده‌است. | ## جمع‌بندی | کری هولم با دریافت جایزهٔ بوکر در ۱۹۸۵ و النور کاتن با دریافت همین جایزه در ۲۰۱۳ ادبیات نیوزیلند را در سطح جهانی شناساندند.