موضوع مقاله: انسان‌گرایی مارکسیستی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # انسان‌گرایی مارکسیستی | مقدمه: انسان‌گرایی مارکسیستی یا اومانیسم مارکسیستی مجموعه ای بین‌المللی از اندیشه و کنش سیاسی است که ریشه در تفسیر آثار کارل مارکس دارد. | ## بخش 1: انسان‌گرایی مارکسیستی | این تحقیقی است در مورد اینکه «ماهیت انسانی از چه چیزی تشکیل شده‌است و چه نوع جامعه ای برای شکوفایی انسان بیشتر مساعد است» از دیدگاه انتقادی که ریشه در فلسفه مارکسیستی دارد. اومانیست‌های مارکسیست استدلال می‌کنند که مارکس خود به بررسی مسائل مشابه می‌پرداخت. اومانیسم مارکسیستی در سال ۱۹۳۲ با انتشار دست نوشته‌های اقتصادی و فلسفی مارکس در سال ۱۸۴۴ متولد شد و در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به درجه ای از شهرت رسید. اومانیست‌های مارکسیست ادعا می‌کنند که بین نوشته‌های فلسفی اولیه مارکس، که در آن نظریه بیگانگی خود را توسعه می‌دهد، و توصیف ساختاری جامعه سرمایه‌داری که در آثار بعدی او مانند سرمایه یافت می‌شود، تداوم وجود دارد. برخلاف ماتریالیسم دیالکتیکی رسمی اتحاد جماهیر شوروی و تفاسیر مارکس که ریشه در مارکسیسم ساختاری لویی آلتوسر دارد، انسان‌گرایان مارکسیست استدلال می‌کنند که کار مارکس بسط یا فراتر از اومانیسم روشنگری بود. در جایی که سایر فلسفه‌های مارکسیستی مارکسیسم را یک علم طبیعی می‌دانند، اومانیسم مارکسیستی آموزه «انسان معیار همه چیز است» را مجدداً تأیید می‌کند. - اینکه انسان‌ها اساساً با بقیه نظم طبیعی متفاوت هستند و باید نظریات مارکسیستی با آنها چنین رفتار کرد. ریشه‌ها انسان‌گرایی مارکسیستی کتاب گیورگ لوکاچ را تاریخ و آگاهی طبقاتی و کارل کرش در سال ۱۹۲۳ آغاز شد. در این کتاب، لوکاچ و کرش تقدیم مارکسیسم که بر هگلی اساس کارل مارکس فکر مارکسیسم صرفاً یک تئوری اقتصاد سیاسی نیست که نسبت به بورژوازی پیشرفت کند و نه یک جامعه‌شناسی علمی مشابه علوم طبیعی. مهم‌ترین مقاله در مجموعه لوکاچ مفهوم «شی‌انگاری» را معرفی می‌کند تبدیل اموال انسان به ویژگیهای اشیای انسانی که از انسان مستقل شده و حاکم بر حیات اوست و بالعکس تبدیل انسان به موجوداتی شبیه. لوکاچ استدلال می‌کند که عناصر این مفهوم در تحلیل فتیشیسم کالایی که در کاپیتال مارکس یافت می‌شود، ضمنی است. گرامشی با اصرار بر بدهی مارکس به هگل، مارکسیسم را «فلسفه پراکسیس» و «تاریخ‌گرایی مطلق» می‌بیند که فراتر از ماتریالیسم سنتی و ایده‌آلیسم سنتی است. اولین انتشار دست نوشته‌های اقتصادی و فلسفی مارکس در سال ۱۹۳۲ استقبال از آثار او را به شدت افزایش داد. این کار اولیه مارکس - نوشته شده در سال ۱۸۴۴، زمانی که مارکس بیست و پنج یا بیست و شش ساله بود - خوانش خود از اقتصاد سیاسی، رابطه اش با فلسفه‌های گئورگ ویلهلم فردریش هگل و لودویگ فویرباخ، و دیدگاه‌هایش دربارهٔ کمونیسم را در چارچوب نظری جدیدی قرار داد. مارکس در دست‌نوشته‌ها اصطلاحات فلسفی را از هگل و فویرباخ وام می‌گیرد تا به نقد جامعه سرمایه‌داری مبتنی بر «بیگانگی» بپردازد. انسان از طریق فعالیت خود، از امکانات انسانی خود بیگانه می‌شود: با محصولات فعالیت خود، با طبیعتی که در آن زندگی می‌کند، با انسان‌های دیگر و با خود. این مفهوم صرفاً توصیفی نیست، بلکه فراخوانی است برای بیگانگی زدایی از طریق تغییر رادیکال جهان. در زمان انتشار، اهمیت این اثر توسط مارکسیست‌هایی مانند رایا دونایفسکایا، هربرت مارکوزه و هانری لوفور تشخیص داده شد. فیلسوفان موریس مرلوپونتی و ژان پل سارتر نیز در این زمان توسط دست نوشته‌ها به مارکسیسم کشیده شدند. همان‌طور که آنها حلقه مفقوده ای بین اومانیسم فلسفی هگلی نوشته‌های اولیه مارکس و اقتصاد مارکس متأخر ارائه کردند، گروندریسه مارکس نیز منبع مهمی برای اومانیسم مارکسیست بود. مجموعه ۱۰۰۰ صفحه‌ای از یادداشت‌های کاری مارکس برای سرمایه اولین بار در سال ۱۹۳۹ در مسکو منتشر شد و در سال ۱۹۵۳ به صورت قابل دسترس در دسترس قرار گرفت. نگرانی‌های مارکس اولیه در مورد از خود بیگانگی و مفهوم هگلی دیالکتیک در شکل‌گیری کار بزرگ او بازی می‌شود. در حالی که هر دو از سیاست و تاکتیک‌های حزب کمونیست فرانسه و اتحاد جماهیر شوروی در این دوره حمایت می‌کردند، همزمان تلاش کردند مارکسیسمی پدیدارشناسانه و اگزیستانسیال را فرموله کنند که با نسخه استالینیستی مخالف بود. از نظر آنها، شکست احزاب کمونیست غربی در رهبری انقلاب‌های موفق و توسعه یک ساختار دولتی استبدادی در اتحاد جماهیر شوروی، هر دو به «طبیعت‌گرایی» و «علم‌گرایی» نظریه رسمی مارکسیستی ارتدوکس مرتبط بود. مارکسیسم ارتدوکس یک نظریه خود رهایی انقلابی نیست، بلکه علمی خودخوانده ای است که به نام «قوانین آهنین» انکارناپذیر جهتی را از بالا به تاریخ تحمیل می‌کند. در مقابل این، سارتر و مرلوپونتی برای دیدگاهی سوژه محور از تاریخ استدلال کردند که بر تجربه زیسته بازیگران تاریخی به عنوان منبع شناخت تأکید داشت. در سال ۱۹۳۹، هانری لوفور، که در آن زمان یکی از اعضای حزب کمونیست فرانسه بود، ماتریالیسم دیالکتیکی را منتشر کرد. این کتاب که در سال‌های ۱۹۳۴–۱۹۳۵ نوشته شد، بازسازی آثار مارکس را در پرتو دست‌نوشته‌های ۱۸۴۴ پیش برد. لوفور در اینجا استدلال کرد که دیالکتیک مارکس یک «دیالکتیک طبیعت» (همان‌طور که توسط فردریش انگلس بیان شد) نیست، بلکه بر اساس مفاهیم بیگانگی و پراکسیس است. در پی سرکوب شوروی قیام مجارستان در سال ۱۹۵۶، لوفور – همراه با کوستاس آکسلوس، ژان دووینو، پیر فوگیرولاس و ادگار مورین – مجله Arguments را تأسیس کرد. لوفور در نظریه از خود بیگانگی، نه تنها از دست نوشته‌ها، بلکه از سارتر نیز برای ارائه نقدی استفاده کرد که شامل سبک‌های مصرف، فرهنگ، نظام‌های معنا و زبان در نظام سرمایه‌داری بود. | ## بخش 2: انسان‌گرایی مارکسیستی | مارکس در آن دیالکتیک هگل را به دلیل نگاهش به کار به مثابه یک فرایند بیگانگی ستایش می‌کند؛ از خود بیگانگی مرحله ای تاریخی است که برای توسعه و استقرار نیروهای اساسی انسانی باید از آن عبور کرد. این یک ویژگی اساسی ذهن محدود (انسان) است که چیزها را تولید کند، خود را در اشیاء بیان کند، خود را در چیزهای فیزیکی، نهادهای اجتماعی و محصولات فرهنگی عینیت بخشد. هر شیئی سازی ضرورتاً مصداق بیگانگی است: اشیاء تولید شده با تولیدکننده بیگانه می‌شوند. بشریت خود را با بیرونی‌سازی ذات خود می‌آفریند و از طریق فرایند بیگانگی متناوب با تعالی از آن بیگانگی توسعه می‌یابد. از نظر هگل، از خود بیگانگی حالت آگاهی است که خود را با جهان بیرونی، عینی و پدیداری آشنا می‌کند. روح در فرایند تحقق خود، جهانی را تولید می‌کند که در ابتدا معتقد است بیرونی است، اما به تدریج می‌فهمد که تولید خودش است. مطلق موجودی ایستا یا بی زمان نیست، بلکه یک خود پویا است که درگیر چرخه ای از بیگانگی و بیگانگی است. روح در طبیعت از خود بیگانه می‌شود و از طریق ذهن محدود، انسان، از خودبیگانگی خود بازمی‌گردد. تاریخ بشر فرایند بیگانگی زدایی است که شامل رشد مداوم دانش انسان از امر مطلق است. برعکس، تاریخ بشر نیز توسعه شناخت امر مطلق از خود است: مطلق از طریق انسان به خودآگاهی می‌رسد. اما انسان نیز موجودی تاریخی است که می‌تواند به معرفت کافی از امر مطلق دست یابد و بنابراین قادر است موجودی بیگانه شده شود. آگاهی با غلبه بر عینیت، خود را از بیگانگی رها می‌کند، و تشخیص می‌دهد که آنچه به عنوان یک ابژه خارجی ظاهر می‌شود، فرافکنی خود آگاهی است. هگل آزادی را شامل این می‌بیند که انسان‌ها کاملاً خودآگاه شوند و درک کنند که محیط و فرهنگ آنها نشأت گرفته از روح است. مارکس مفهوم روح را رد می‌کند و معتقد است که ایده‌های انسان، اگرچه مهم هستند، به خودی خود برای توضیح تغییرات اجتماعی و فرهنگی کافی نیستند. در هگل، ادغام انسان با طبیعت در سطحی معنوی قرار می‌گیرد و بنابراین، از نظر مارکس، یک انتزاع و یک توهم است. نظر فویرباخ تأثیر اصلی بر تفکر مارکس در این زمینه، لودویگ فویرباخ است که در کتاب «جوهر مسیحیت» هدفش غلبه بر آسیب و پریشانی جدایی افراد از ماهیت انسانی ضروری آنه است. فوئرباخ معتقد است که بیگانگی افراد مدرن ناشی از داشتن باورهای نادرست در مورد خدا است. مردم به اشتباه به عنوان یک موجود عینی، چیزی را که در واقع یک طرح انسان ساخته از محمولات اساسی خودشان است، شناسایی می‌کنند. انسان با گردآوری بهترین ویژگی‌های فطرت انسانی خود، اندیشه خدا را خلق می‌کند - خوبی، علم و قدرت او - تجلیل از آنها، و فرافکنی آنها به ماوراء. انسان از خود بیگانه است نه به این دلیل که از شناخت طبیعت به عنوان صورت بیگانه شده از خود خودداری می‌کند، بلکه به این دلیل که موجودی برتر بیگانه را می‌آفریند و بالاتر از خود قرار می‌دهد و به عنوان یک برده در برابر او تعظیم می‌کند. اعتقاد مسیحی مستلزم قربانی کردن، انکار یا سرکوب عملی، ویژگی‌های اساسی انسان است. رهایی زمانی فرا می‌رسد که مردم تشخیص دهند خدا واقعاً چیست و از طریق جامعه ای که ذات انسانی را در معرض هیچ محدودیتی بیگانه قرار نمی‌دهد، خوبی، دانش و قدرتی را که به بهشت فرافکنی کرده‌اند، پس بگیرند. این نقد از دین فراتر می‌رود، زیرا فویرباخ در تزهای خود دربارهٔ اصلاح فلسفه استدلال می‌کند که فلسفه هگل خود بیگانه شده‌است. هگل بیگانگی را تأثیرگذار بر اندیشه یا آگاهی می‌داند و نه انسانیت را در وجود مادی آن. در مخالفت با این، فویرباخ استدلال می‌کند که انسان از خود بیگانه شده‌است، زیرا او واسطه رابطه مستقیم شهود حسی با واقعیت انضمامی از طریق دین و فلسفه است. انسان با شناخت این که رابطه او با طبیعت در عوض یک وحدت بی واسطه است، می‌تواند به «اومانیسم مثبت» دست یابد که چیزی بیش از انکار دین است. کار مارکس به پیروی از فویرباخ، واقعیت زمینی انسان را در مرکز این تصویر قرار می‌دهد. در جایی که هگل کار را فعالیت معنوی می‌داند، مارکس کار را مبادله فیزیکی با طبیعت می‌داند: در طبیعت، انسان خود را می‌آفریند و طبیعت را می‌آفریند. در جایی که هگل جوهر انسانی را با خودآگاهی یکی می‌داند، مارکس مفهومی از گونه-وجود را بیان می‌کند؛ که طبق آن ماهیت ذاتی انسان، طبیعت یک تولیدکننده آزاد است که آزادانه شرایط زندگی خود را بازتولید می‌کند. طبیعت انسان این است که خود خالق خود باشد، تا با کار بر روی و دگرگون کردن دنیای بیرون خود با همکاری همنوعان خود، خود را شکل دهد و توسعه دهد. انسان باید کنترل این فرایند را در دست داشته باشد، اما در شرایط مدرن، انسان کنترل تکامل خود را از دست داده‌است. | ## بخش 3: انسان‌گرایی مارکسیستی | در جایی که مالکیت زمین تابع قوانین اقتصاد بازار است، افراد انسانی خود را از طریق فعالیت تولیدی برآورده نمی‌کنند. کار کارگر، ویژگی‌های شخصی عضلانی و مغزی، توانایی‌ها و آرزوهای او، فعالیت‌های حیاتی حسی‌اش، در نظر او مانند چیزها، کالاهایی که باید خرید و فروش شوند، ظاهر می‌شوند. همان‌طور که بائر و فویرباخ دین را اختراع بیگانه‌کننده ذهن انسان می‌دانند، مارکس نیز به فرایند تولیدی مدرن برای تقلیل انسان به وضعیت یک کالا معتقد است. در علم اقتصاد، پول انسان‌ها را طوری به اطراف حرکت می‌دهد که گویی به جای معکوس، اشیا هستند. مارکس مدعی است که بشر به چهار طریق از خود بیگانه می‌شود: از طریق محصولات از طریق فعالیت تولیدی از طریق افراد دیگر از ذات خودش از نظر مارکس اولاً، محصول کار یک کارگر با او «به‌عنوان یک شیء بیگانه که بر او مسلط است» روبرو می‌شود. کارگری به جسمی جان بخشیده‌است که اکنون با او به عنوان دشمن و بیگانه روبرو می‌شود. اما چنین نیست هنگامی که او زندگی خود را در یک شیء بیرونی می‌بیند، زندگی‌اش برای آ» محصول می‌شود و خودش اختیاری بر آن ندارد. جایی که در ادوار تاریخی پیشین، یک شخص بر دیگری حکومت می‌کرد، اکنون چیز بر شخص حاکم است، محصول بر تولیدکننده. انتقادها از آنجایی که اصطلاح بیگانگی در آثار بعدی مارکس مانند سرمایه به شکل برجسته ای ظاهر نمی‌شود، اومانیسم مارکسیستی در محافل مارکسیستی کاملاً بحث‌برانگیز بوده‌است. این گرایش توسط مارکسیست غربی ایتالیایی گالوانو دلا ولپ و لوئی آلتوسر، مارکسیست ساختارگرا فرانسوی مورد حمله قرار گرفت. آلتوسر از اومانیست‌های مارکسیست انتقاد می‌کند که چرا آنچه را که او دوگانگی اساسی بین نظریه «مارکس جوان» و نظریه «مارکس بالغ» می‌داند، به رسمیت نمی‌شناسد. آلتوسر معتقد است که اندیشه مارکس با یک گسست معرفتی رادیکال مشخص شده‌است که در سال ۱۸۴۵ رخ داد - ایدئولوژی آلمانی اولین اثری است که به ناپیوستگی پشت می‌کند. برای آلتوسر، انسان گرایی نوشته‌های اولیه مارکس - یک نظریه اخلاقی - اساساً با نظریه «علمی» که او استدلال می‌کند که در آثار بعدی مارکس یافت می‌شود ناسازگار است. به نظر او، مارکس بالغ روابط اجتماعی سرمایه‌داری را به عنوان روابط درون و بین ساختارها معرفی می‌کند. انسان‌گرایان مارکسیست متفکران برجسته مرتبط با اومانیسم مارکسیستی عبارتند از: کوین بی اندرسون (متولد ۱۹۴۸)، نظریه‌پرداز اجتماعی و فعال آمریکایی. والتر بنیامین (۱۸۹۲–۱۹۴۰)، منتقد ادبی، مقاله‌نویس، مترجم و فیلسوف مارکسیست آلمانی-یهودی. رایا دونایفسکایا (۱۹۱۰–۱۹۸۷)، بنیانگذار فلسفه اومانیسم مارکسیستی در ایالات متحده. مکتب فرانکفورت (۱۹۳۰ به بعد)، مکتبی از نظریه انتقادی، تحقیقات اجتماعی و فلسفه نئومارکسیستی. اریش فروم (۱۹۰۰–۱۹۸۰)، روان‌شناس اجتماعی، روانکاو، و فیلسوف انسان گرا مشهور بین‌المللی. نایجل گیبسون فیلسوف بریتانیایی و آمریکایی لوسین گلدمن (۱۹۱۳–۱۹۷۰)، فیلسوف و جامعه‌شناس فرانسوی یهودی-رومانیایی الاصل. سی آر جیمز (۱۹۰۱–۱۹۸۹)، روزنامه‌نگار، نظریه‌پرداز و نویسنده سوسیالیست آفریقایی-ترینیدادی. کولاکوفسکی پس از بحران سیاسی لهستان در سال ۱۹۶۸ که او را مجبور به ترک لهستان کرد، از مارکسیسم جدا شد. کارل کوزیک (۱۹۲۶–۲۰۰۳)، فیلسوف چک که در موضوعاتی مانند پدیدارشناسی و دیالکتیک از دیدگاه اومانیستی مارکسیستی نوشت. هانری لوفور (۱۹۰۱–۱۹۹۱)، جامعه‌شناس، روشنفکر و فیلسوف فرانسوی که عموماً یک نئومارکسیست شناخته می‌شود. هربرت مارکوزه (۱۸۹۸–۱۹۷۹)، فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی و از اعضای مکتب فرانکفورت. رودولفو موندولفو (۱۸۷۷–۱۹۷۶)، فیلسوف مارکسیست ایتالیایی و مورخ فلسفه یونان باستان. کمیته‌های اخبار و نامه‌ها (دهه ۱۹۵۰ به بعد)، یک سازمان کوچک انقلابی-سوسیالیستی در ایالات متحده که توسط دونایفسکایا تأسیس شد. مکتب بوداپست، اومانیسم مارکسیستی، پسامارکسیسم و لیبرالیسم دگراندیش که در اوایل دهه ۱۹۶۰ در مجارستان ظهور کرد. ماکسیمیلیان روبل (۱۹۰۵–۱۹۹۶) فرانکلین روزمونت (۱۹۴۳–۲۰۰۹)، نویسنده، هنرمند، مورخ و فعال آمریکایی. ژان پل سارتر (۱۹۰۵–۱۹۸۰)، فیلسوف، نمایشنامه‌نویس، رمان‌نویس، فیلم‌نامه‌نویس، فعال سیاسی، زندگی‌نامه‌نویس و منتقد ادبی فرانسوی. سیریل اسمیت (۱۹۲۹–۲۰۰۸)، مدرس بریتانیایی آمار در مدرسه اقتصاد لندن، سوسیالیست و اومانیست انقلابی. | ## جمع‌بندی | ریموند ویلیامز (۱۹۲۱–۱۹۸۸)، نظریه‌پرداز ادبی ولزی، یکی از بنیان‌گذاران مطالعات فرهنگی.