موضوع مقاله: آموزش در امارات متحده عربی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در امارات متحده عربی | مقدمه: آموزش در امارات متحده عربی از زمان تأسیس این فدراسیون در سال ۱۹۷۱ میلادی (۱۳۵۰ شمسی) پیشرفت چشمگیری داشته‌است. | ## بخش 1: آموزش در امارات متحده عربی | نخستین دانشگاه کشور، دانشگاه امارات، در شهر العین در امارت ابوظبی تأسیس شد و از آن زمان، دولت امارات متحده عربی تلاش‌های گسترده‌ای برای افزایش نرخ باسوادی، نوسازی برنامه‌های درسی و گسترش دسترسی زنان به آموزش انجام داده‌است. دولت امارات متحده عربی در حال حاضر حدود ۱۶ درصد از کل هزینه‌های فدرال را به آموزش اختصاص می‌دهد. نرخ باسوادی در امارات متحده عربی در سال ۲۰۱۹ میلادی به ۹۶ درصد رسید و در سال ۲۰۲۲ میلادی به ۹۸٫۲۹ درصد افزایش یافت. این کشور در شاخص آموزش سازمان ملل متحد با امتیاز ۰٫۸۰۲ در میان کشورهای منطقه در رتبه نخست قرار دارد. دولت با اجرای برنامه «آموزش ۲۰۲۱» و سرمایه‌گذاری‌های کلان در زیرساخت‌های آموزشی، به دنبال تبدیل منظومه آموزشی خود به یکی از پیشرفته‌ترین نظام‌های آموزشی جهان است. پیشینه آموزش در این منطقه به دوره‌های پیش از تأسیس فدراسیون بازمی‌گردد؛ از آموزش سنتی قرآنی (مکتب‌خانه‌ها) تا مدارس نیمه‌نظامی در دهه‌های اول قرن بیستم. پس از استقلال در سال ۱۹۷۱ میلادی، حکومت فدرال وزارت آموزش و پرورش را تأسیس کرد و شبکه گسترده‌ای از مدارس دولتی و خصوصی در سراسر کشور ایجاد شد. امروزه این کشور میزبان صدها مدرسه بین‌المللی و ده‌ها دانشگاه از کشورهای مختلف جهان است. پیشینه تاریخی آموزش سنتی پیش از دهه ۱۹۵۰ میلادی، آموزش در امارات‌های این منطقه به شکل سنتی و از طریق مکتب‌خانه‌ها (کتاتیب) انجام می‌شد. در این مکتب‌خانه‌ها، معلمان قرآن کریم، احادیث نبوی، خوش‌نویسی و مبانی دین اسلام تدریس می‌کردند. نوع دیگری از آموزش در حلقه‌های علمی مساجد برگزار می‌شد که در آنها فقها و علما به تدریس فقه، تفسیر، نحو و تاریخ می‌پرداختند.الحربی، م.ح. در فاصله سال‌های ۱۹۰۷ تا ۱۹۵۳ میلادی، شماری از مدارس نیمه‌نظامی توسط بازرگانان مروارید در شهرها تأسیس شد. از جمله مشهورترین این مدارس در شارجه، مدرسه التیمیه المحمودیه (۱۹۰۷) و مدرسه الإصلاح (۱۹۳۵) بود. آموزش نظام‌مند نوین آموزش رسمی نظام‌مند با گشایش مدرسه القاسمیه در شارجه در سال تحصیلی ۱۹۵۳–۱۹۵۴ میلادی آغاز شد. تا سال ۱۹۶۲ میلادی، شمار مدارس به ۲۰ باب رسید و کمتر از ۴۰۰۰ دانش‌آموز، بیشترشان پسر، در آنها تحصیل می‌کردند. پس از تأسیس فدراسیون در دوم دسامبر ۱۹۷۱ میلادی (یازدهم آذر ۱۳۵۰ شمسی)، وزارت‌های فدرال از جمله وزارت آموزش و پرورش تشکیل شدند و شبکه مدارس دولتی مجهز در سراسر کشور گسترش یافت. تا سال ۱۹۷۱ میلادی، شمار مدارس به ۷۴ باب و تعداد دانش‌آموزان به ۳۲۸۰۰ نفر رسیده بود. شیخ زاید بن سلطان آل نهیان، آموزش را از اولویت‌های اصلی توسعه کشور می‌دانست و اعتقاد داشت «جوانان، ثروت واقعی ملت‌ها هستند». این شاخص بر پایه نرخ باسوادی بزرگسالان و نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در مدارس ابتدایی، متوسطه و عالی محاسبه می‌شود و یکی از سه مؤلفه شاخص توسعه انسانی به‌شمار می‌آید. در سطح منطقه‌ای، امارات بالاترین امتیاز را دارد؛ عربستان سعودی ۰٫۷۸، فلسطین ۰٫۶۷۸، لبنان ۰٫۶۰۴، کویت ۰٫۶۳۸ و اردن ۰٫۶۶۷ امتیاز کسب کرده‌اند. در سطح بین‌المللی، بریتانیا با امتیاز ۰٫۹۴۸ در صدر و نیجر با ۰٫۲۴۹ در پایین‌ترین جایگاه قرار دارند. امارات همچنین در زمینه دسترسی زنان به آموزش به دستاوردهای قابل توجهی در سطح منطقه‌ای رسیده‌است. هدف توسعه هزاره سازمان ملل متحد (شماره ۳) با عنوان «ارتقای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان» در سطح مشارکت زنان در آموزش ابتدایی به اهداف تعیین‌شده دست یافته و رو به افزایش است. برنامه توسعه آموزشی وزارت آموزش و پرورش برنامه «آموزش ۲۰۲۱» را تصویب کرده که مجموعه‌ای از برنامه‌های سه‌ساله برای معرفی روش‌های پیشرفته آموزشی، ارتقای مهارت‌های نوآورانه و تمرکز بیشتر بر توانایی‌های یادگیری خودانگیخته دانش‌آموزان است. در چارچوب این برنامه، برنامه درسی ارتقاءیافته‌ای برای ریاضیات و علوم یکپارچه از سال تحصیلی ۲۰۰۳–۲۰۰۴ میلادی در پایه اول ابتدایی همه مدارس دولتی معرفی شد. نظام آموزشی امارات به چهار مقطع تقسیم می‌شود: پیش‌دبستانی: KG 1 و KG 2 – کودکان ۴ تا ۵ ساله دبستان: پایه‌های ۱ تا ۵ – دانش‌آموزان ۶ تا ۱۰ ساله مقطع آمادگی: پایه‌های ۶ تا ۸ – دانش‌آموزان ۱۱ تا ۱۴ ساله دبیرستان: پایه‌های ۹ تا ۱۲ – دانش‌آموزان ۱۴ تا ۱۸ ساله در سراسر خاورمیانه، پیشرفت آموزشی اغلب با موانعی نظیر توجه ناکافی به زبان انگلیسی، کمبود فناوری و روش‌های نوین تدریس روبروست. امارات برای رفع این موانع به اهمیت «برنامه‌های درسی نوین با شیوه‌های متنوع و غیریکنواخت آموزش و ارزیابی» تأکید کرده‌است. | ## بخش 2: آموزش در امارات متحده عربی | در سال ۲۰۰۹ میلادی، اعتباری معادل ۷٫۴ میلیارد درهم (حدود ۲ میلیارد دلار) برای این هدف اختصاص یافت و آموزش معلمان نیز گسترش پیدا کرد. از طریق برنامه «معلمان قرن بیست و یکم» و سهم دویست میلیون درهمی از این بودجه، امارات می‌کوشد در طول پنج سال آینده ۱۰۰۰۰ معلم مدارس دولتی را آموزش دهد و هدف برنامه‌ریزی‌شده خود برای رسیدن به ۹۰ درصد اماراتی‌سازی کارکنان تا سال ۲۰۲۰ میلادی را محقق کند. دولت امارات بر این باور است که ضعف در زبان انگلیسی یکی از اصلی‌ترین موانع اشتغال اتباع اماراتی است. به عنوان گام نخست، اداره آموزش و دانش ابوظبی «مدل مدرسه نوین» را توسعه داده که برنامه درسی تفکر انتقادی‌محوری است که الگوی آن از نیو ساوت ولز استراحا شده و در سپتامبر ۲۰۱۰ (شهریور ۱۳۸۹ شمسی) رونمایی شد. در اوایل سال ۲۰۰۸ میلادی، وزارت آموزش و پرورش امارات برنامه راهنمایی (منتورینگ) را آغاز کرد که در چارچوب آن مدیران مدارس غربی به ۵۰ مدرسه از ۷۳۵ مدرسه دولتی سراسر کشور اعزام شدند تا راهبردهای نوین آموزشی را پیاده‌سازی کنند و شیوه‌های یادگیری غربی را جایگزین حفظ طوطی‌وار سنتی کنند. اداره آموزش و دانش ابوظبی همچنین با سازمان‌هایی نظیر سازمان مدرک بین‌المللی تفاهم‌نامه‌هایی امضا کرده تا گزینه‌های آموزشی دانش‌آموزان را گسترش دهد و نیازهای آنان را برآورده سازد. بهداشت عمومی و رفاه دانش‌آموزان امارات متحده عربی برنامه‌ای را برای آگاهی‌بخشی به دانش‌آموزان با دو هدف اصلی اجرا کرده‌است: نخست، کمک به کاهش مشکل اضافه وزن در میان نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ ساله؛ و دوم، مجهز کردن مراکز بهداشت مدارس برای ترویج سبک زندگی فعال و پرانرژی. در سال ۲۰۱۵ میلادی (۱۳۹۴ شمسی)، این برنامه با همکاری بخش آموزش و دانش ابوظبی یک برنامه درسی برای آموزش بهداشت و تربیت بدنی در مدارس دولتی تدوین کرد. این برنامه از اوایل سال ۲۰۱۷ میلادی (۱۳۹۵ شمسی) در همه پایه‌های تحصیلی از پیش‌دبستانی تا دبیرستان اجرا شد. در ابتدا برای دختران پایه‌های دهم تا دوازدهم مدارس دولتی آغاز شد؛ پایه دهم بر ورزش و تغذیه سالم، پایه یازدهم بر بهداشت روان و مبارزه با قلدری، و پایه دوازدهم بر آموزش کمک‌های اولیه تمرکز داشت. دولت با همکاری وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت گام‌های پیشگیرانه‌ای برای رسیدگی به چالش‌های بهداشتی دانش‌آموزان برداشته است. این همکاری نه‌تنها موانع موجود را شناسایی کرده، بلکه برنامه‌ها و ابتکاراتی برای آماده‌سازی دانش‌آموزان برای بزرگسالی ارائه داده‌است. آموزش عالی دانشگاه‌های دولتی در سطح آموزش عالی، نهادهای متعددی در خدمت دانشجویان قرار دارند. در سال ۱۹۷۶ میلادی (۱۳۵۵ شمسی)، دانشگاه امارات (UAEU) در العین در امارت ابوظبی تأسیس شد. این دانشگاه با نه دانشکده، از سوی دولت امارات پیشرو در آموزش و پژوهش کشور شناخته می‌شود. تا سال تحصیلی ۲۰۱۴–۲۰۱۵ میلادی، ۱۷ پردیس بیش از ۷۵ برنامه آموزشی ارائه می‌داد و بیش از ۱۷۰۰۰ دانشجوی زن و مرد در آنها تحصیل می‌کردند. بازوی تجاری کالج‌های عالی فناوری، یعنی مرکز تعالی پژوهش کاربردی و آموزش (CERT)، با شرکت‌های چندملیتی برای ارائه دوره‌های آموزشی و توسعه حرفه‌ای همکاری می‌کند. در سال ۱۹۹۸ میلادی (۱۳۷۷ شمسی)، دانشگاه زاید تأسیس شد و در آغاز تنها دانشجویان زن را در پردیس‌های ابوظبی و دبی می‌پذیرفت. دانشگاه‌های بین‌المللی و خصوصی دانشگاه آمریکایی دبی در سال ۱۹۹۵ میلادی (۱۳۷۴ شمسی) گشایش یافت تا در کنار همتایان منطقه‌ای دیرپایش در قاهره و بیروت قرار گیرد. دبی میزبان شعبه‌های چندین دانشگاه بین‌المللی است از جمله دانشگاه ایالتی میشیگان و مؤسسه فناوری راچستر از آمریکا. ، دیگر نهاد آموزش عالی با رویکرد آمریکایی، در سال ۲۰۰۶ میلادی (۱۳۸۵ شمسی) تأسیس شد. از طریق مناطق آزاد آموزشی (شهر دانشگاهی بین‌المللی دبی و دهکده دانش دبی)، دبی میزبان دانشگاه‌های بسیاری از کشورهای هند، پاکستان و بریتانیا نیز هست. در ابوظبی، مؤسسه فناوری نیویورک در سال ۲۰۰۵ میلادی نخستین شعبه دانشگاه آمریکایی معتبر را در این شهر گشود. دانشگاه نیویورک نیز در پاییز ۲۰۱۰ میلادی (پاییز ۱۳۸۹ شمسی) نخستین دوره دانشجویی خود را در پردیس ابوظبی آغاز کرد. پس از هفتصد سال فعالیت در پاریس، دانشگاه پاریس-سوربن اولین پردیس خارج از کشور خود را در سال ۲۰۰۶ میلادی (۱۳۸۵ شمسی) در ابوظبی گشود. نخستین دانشکده داروسازی امارات، دانشکده داروسازی دبی، در سال ۱۹۹۲ میلادی (۱۳۷۱ شمسی) در دبی تأسیس شد و مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد داروسازی بالینی معتبر از وزارت آموزش و هیئت اعتبارسنجی دانشگاهی ارائه می‌دهد. نخستین دانشکده پزشکی امارات، ، در سال ۱۹۹۸ میلادی (۱۳۷۷ شمسی) در امارت عجمان تأسیس شد و دانشجویان از هر دو جنس و همه ملیت‌ها را می‌پذیرد. | ## بخش 3: آموزش در امارات متحده عربی | در سال ۲۰۰۸ میلادی با همکاری رشته‌های دندانپزشکی، داروسازی و سایر برنامه‌ها به آن افزوده شد. دانشگاه عجمان نیز که در سال ۱۹۸۸ میلادی (۱۳۶۷ شمسی) به عنوان یکی از نخستین دانشگاه‌های خصوصی امارات تأسیس شد در همین امارت واقع است. دانشگاه هوش مصنوعی محمد بن زاید (MBZUAI) که در سال ۲۰۱۹ میلادی (۱۳۹۸ شمسی) در ابوظبی تأسیس شد، نخستین نهاد آکادمیک تخصصی هوش مصنوعی در سطح تحصیلات تکمیلی و پژوهش‌بنیان در جهان است. مناطق آزاد آموزشی در سال ۲۰۰۳ میلادی (۱۳۸۲ شمسی)، دبی را به عنوان منطقه اختصاصی آموزشی تأسیس کرد. این پردیس یک کیلومتری، دانشگاه‌های بین‌المللی شناخته‌شده، مراکز آموزشی، سامانه‌های یادگیری الکترونیک و شرکت‌های تحقیق و توسعه را در یک مکان گرد هم آورده‌است. تا اوایل سال ۲۰۰۷ میلادی، ۱۶ دانشگاه بین‌المللی از جمله دانشگاه دولتی مهندسی و اقتصاد سنت‌پترزبورگ، دانشگاه وولونگونگ، دانشگاه ماهاتما گاندی و دانشکده بازرگانی منچستر به این مجموعه پیوستند. (CAA)، که دپارتمانی از این وزارت است، به صدور مجوز برای نهادها و اعتبارسنجی برنامه‌های درسی می‌پردازد. آموزش بین‌المللی از ژانویه ۲۰۱۵ میلادی (دی ۱۳۹۳ شمسی)، مشاوره مدارس بین‌المللی (ISC) تعداد ۵۰۷ مدرسه بین‌المللی را در امارات متحده عربی فهرست کرده‌است. این مشاوره، «مدرسه بین‌المللی» را این‌گونه تعریف می‌کند: «مدرسه‌ای که برنامه درسی را برای هر ترکیبی از دانش‌آموزان پیش‌دبستانی، ابتدایی یا متوسطه، به طور کامل یا جزئی به زبان انگلیسی در خارج از کشورهای انگلیسی‌زبان ارائه می‌دهد.» این تعریف را نشریاتی از جمله اکونومیست به کار می‌برند. از این مدارس، بیش از ۳۵ مدرسه یک یا چند برنامه از نظام آموزشی بین‌المللی ارائه می‌دهند. امارات متحده عربی با ترکیب نهادهای ملی دولتی، دانشگاه‌های خصوصی و الگوهای بین‌المللی، منظومه آموزش عالی متنوعی توسعه داده که دانشگاه خلیفه، دانشگاه امارات، دانشگاه آمریکایی شارجه، و دانشگاه عجمان از نمونه‌های برجسته آن هستند. آموزش ویژه امارات متحده عربی گام‌های مهمی در حمایت از حقوق افراد دارای نیازهای ویژه برداشته است. در سال ۲۰۰۶ میلادی (۱۳۸۵ شمسی)، قانون فدرال شماره ۲۹ چارچوب حقوقی‌ای برای تضمین برابری فرصت‌های آموزشی برای این افراد ایجاد کرد. این قانون مقرر می‌دارد که آموزش باید هم در کلاس‌های عادی و هم در کلاس‌های ویژه مدارس عادی ارائه شود و برنامه درسی از طریق زبان اشاره، خط بریل و سایر روش‌های مناسب در دسترس باشد. در سال ۲۰۱۷ میلادی (۱۳۹۶ شمسی)، مرجع دانش و توسعه انسانی دبی (KHDA) چارچوب سیاست آموزش فراگیر دبی را معرفی کرد. امارات متحده عربی کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق افراد دارای معلولیت را تصویب کرده‌است. آموزش فنی و حرفه‌ای امارات متحده عربی مراکز آموزش فنی متعددی دارد؛ از جمله مرکز تعالی پژوهش کاربردی و آموزش (CERT) وابسته به که برنامه‌های فناوری ارائه می‌دهد. از نهادهای برجسته در این زمینه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: کالج‌های عالی فناوری (HCT) مؤسسه ملی آموزش حرفه‌ای (NIVE) آکادمی فنی آدنوک مؤسسه نفت دانشکده محمد بن راشد برای مدیریت دولتی (DSG) دانشکده هوانوردی امارات آکادمی امارات برای مدیریت هتلداری آزمون‌های استاندارد برای سنجش آمادگی تحصیلی دانش‌آموزان برای ورود به آموزش عالی، وزارت آموزش و پرورش امارات آزمون‌های رایانه‌پایه استانداردشده‌ای موسوم به «آزمون استاندارد امارات» (EmSAT) را برگزار می‌کند. سه نوع اصلی آزمون EmSAT وجود دارد: آزمون پایه (Baseline): برای سنجش مهارت‌های پایه زبان عربی در دانش‌آموزان پیش‌دبستانی طراحی شده و برای همه دانش‌آموزان این مقطع اجباری است. آزمون مزیت (Advantage): در آغاز سال تحصیلی برای دانش‌آموزان پایه‌های ۴، ۶، ۸ و ۱۰ برگزار می‌شود و دانش و مهارت‌های خاص هر درس را می‌سنجد. آزمون دستاورد (Achieve): عمدتاً برای پذیرش دانشگاهی کاربرد دارد و مهارت دانش‌آموزان پایه دوازدهم را در درس‌هایی نظیر انگلیسی، ریاضیات، عربی، فیزیک، زیست‌شناسی، شیمی و علوم رایانه می‌سنجد. برنامه یادگیری هوشمند محمد بن راشد شیخ محمد بن راشد آل مکتوم ابتکار «برنامه یادگیری هوشمند محمد بن راشد» را در همه مدارس کشور راه‌اندازی کرد. این ابتکار با هدف ایجاد محیط آموزشی نوین شامل کلاس‌های هوشمند، توزیع رایانه‌های لوحی برای همه دانش‌آموزان، تجهیز همه مدارس به شبکه‌های نسل چهارم پرسرعت، برنامه‌های تخصصی آموزش معلمان و برنامه‌های درسی علمی جدید پشتیبان برنامه اصلی است. این طرح با همکاری وزارت آموزش و پرورش و مرجع تنظیم مقررات بخش مخابرات امارات و با نظارت مستقیم دفتر ریاست هیئت وزیران اجرا می‌شود. جایزه خلیفه آموزشی جایزه خلیفه آموزشی توسط خلیفه بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، در سال ۲۰۰۷ میلادی (۱۳۸۶ شمسی) تأسیس شد. این جایزه با هدف تقویت بخش آموزشی در داخل امارات و در سراسر جهان برگزار می‌شود و تلاش‌های کارکنان نهادهای آموزشی را در زمینه‌های آموزش عمومی، آموزش افراد با نیازهای ویژه و آموزش عالی پاس می‌دارد. | ## جمع‌بندی | پایداری در آموزش وزارت آموزش و پرورش نقشه راه «آموزش سبز» را راه‌اندازی کرده که بر چهار محور اصلی استوار است: آموزش سبز، مدارس سبز، جوامع سبز و ظرفیت‌سازی سبز.