موضوع مقاله: ترابین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ترابین | مقدمه: ترابین مهم‌ترین قبیلهٔ عرب بدوی شبه‌جزیره سینا در سدهٔ نوزدهم میلادی و بزرگ‌ترین قبیلهٔ بدوی نگو بود. | ## بخش 1: ترابین | امروزه اعضای این قبیله در شبه‌جزیرهٔ سینا و نیز در قاهره، اسماعیلیه، جیزه، شرقیه، سوئز، اسرائیل (نگو)، اردن، عربستان سعودی و نوار غزه زندگی می‌کنند. ترابین با بیش از ۵۰۰٬۰۰۰ عضو بزرگ‌ترین قبیلهٔ بدوی نگو، سینا و سراسر مصر به‌شمار می‌رود. شهرکی به نام تیرابین السنا در سال ۲۰۰۴ در اسرائیل ویژهٔ اعضای طایفهٔ السنا از قبیلهٔ ترابین ساخته شد. در دورهٔ حکومت ممالیک، طوایفی مانند عایدی به‌منظور کاهش نفوذ طوایف کوچک‌تر در فلسطین به ترابین ملحق شدند. قانون عثمانی ۱۸۷۵ قبایل دیگری ساکن نگو را نیز در ترابین ادغام کرد: عزازمه، تیاها، جبارات، حناجره و حویطات. بر پایهٔ روایت‌ها، عطیه در سدهٔ چهاردهم میلادی به سینا مهاجرت کرد و در «وادی وتیر» نزدیک نویبع در جنوب سینا به خاک سپرده شد. عطیه پنج پسر داشت که طوایف گوناگون ترابین نسب خود را به آن‌ها می‌رسانند: مساعد نیای قُصار، حسبل نیای حسابله، نبعه نیای نبعات و ساری نیای سرایعه بود. جزیری (درگذشتهٔ ۱۵۷۰ م) آنان را از بنو عطیه دانسته؛ برکاتی ایشان را از حویطات و قبیلهٔ قحطانی شمرده و ماکس فون اوپنهایم (۱۹۳۹) ترابین را از شاخهٔ «حرام» قبایل سینایی به‌حساب آورده‌است. نسّابهٔ عرب حمد الجاسر نیز نوشته‌است: «ترابین از بنی عطیه از جذام‌اند … و بنو عطیه قبیله‌ای است اصیل از جذام قحطانی».مجلهٔ العرب، حمد الجاسر، ص ۱۴۱، آوریل/مه ۱۹۸۵. نام‌گذاری به گفتهٔ یاقوت حموی، منطقهٔ نگو به نام «تربان» شناخته بود و قبیله نام خود را از همین سرزمین گرفته‌است.معجم البلدان، یاقوت حموی، ج ۲، ص ۲۰. ابوالطیب متنبی نیز در سفر خود به مصر از تربان یاد کرده‌است.أطلس المتنبی: أسفاره من شعره وحیاته، شیراوی، ص ۷۲. شاخه‌های قبیله ترابین به پنج شاخهٔ اصلی بخش می‌شود: نبعات، قُصار، نجمات، غوالیه و حسابله. حسابله در اصل از نبعات بودند اما مشیخت مستقل یافتند و غوالیه نیز فرزندان نجم هستند که خود مشیخت جداگانه‌ای تشکیل دادند. ترابین سینا بدویان ترابین سینا هم‌اکنون در شمال نویبع ساکن‌اند و نزدیک به ۳۰۰ سال پیش به این شبه‌جزیره آمدند. دگرگونی‌های محیطی و ساخت شهرهای تفریحی نوین مانند شرم‌الشیخ شیوهٔ زندگی بدوی را دگرگون کرده و به فرسایش ارزش‌های سنتی، بیکاری و اختلافات ارضی انجامیده‌است. با شکوفایی صنعت گردشگری، بدویان محلی به مشاغل خدماتی مانند رانندگی تاکسی، راهنمای گردشگری و مدیریت اردوگاه و کافه روی آوردند. مدیر آژانس توسعهٔ گردشگری اعلام کرد که بدویان پیش از ۱۹۸۲ در ساحل نمی‌زیسته‌اند. | ## بخش 2: ترابین | بدویان ترابین ساکن مرز مصر و اسرائیل در قاچاق اسلحه و کمک‌رسانی فرامرزی به اعضای قبیله در غزه دخالت داشته‌اند. رابطهٔ قبیلهٔ ترابین با دولت مصر در سال‌های اخیر بهبود یافته‌است؛ به‌ویژه به این دلیل که قبیله به رهبری ابراهیم العرجانی، رئیس قبیله در مصر، در کنار ارتش مصر علیه داعش در شورش در صحرای سینا جنگید. در جریان جنگ غزه در ۲۰۲۴، یاسر ابوشباب از اعضای قبیلهٔ ترابین با باند خود کاروان‌های کمک‌رسانی را غارت کرد. در نوامبر ۲۰۲۴ درگیری نیروهای پلیس تحت فرماندهی حماس با باند ابوشباب به کشته‌شدن ۲۰ عضو این باند انجامید. در ۳۰ مه ۲۰۲۵ حماس ویدئویی از انفجار بمب کنار جاده‌ای علیه گروهی مسلح منتشر کرد که آنان را عوامل اسرائیلی خواند؛ گزارش‌ها از غزه نشان می‌داد این گروه وابسته به یاسر ابوشباب بود. بنا بر گزارش تایمز اسرائیل، اسرائیل بدون تأیید کابینهٔ امنیتی اما با دستور نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو اسلحهٔ کلاشنیکف در اختیار گروه مسلح طایفهٔ ابوشباب گذاشته بود. اعضای خانوادهٔ ابوسنیمه که شاخهٔ دیگری از ترابین در غزه هستند یاسر ابوشباب را در کمینی در رفح کشتند. این درگیری پس از بازداشت جمعه ابوسنیمه به اتهام انتقال مواد غذایی به حماس رخ داد. نگرش مقامات مصری پس از انقلاب ۲۰۱۱ مصر، بدویان سینا به سبب بی‌ثباتی سیاسی در کشور خودمختاری غیررسمی یافتند. نجم دو پسر داشت که دو شاخهٔ ترابین نگو نسب خود را به آن‌ها می‌رسانند: نجمات و غوالی. در دوران نوین، در ۱۹۱۵ حماد پاشا الصوفی رهبر نجمات نیرویی ۱۵۰۰ نفره از بدویان را زیر فرماندهی عثمانی در حملهٔ نخست به کانال سوئز هدایت کرد. برجسته‌ترین آن‌ها ساتوت بود که در ۱۸۷۳ به رهبری شیخ صقر بن دحشان ابوستّه پس از خون‌خواهی ناچار به ترک سرزمین سنتی‌اش شد و در جنگ میان تیاها و ترابین به سوی تیاها گروید. یکی از رهبران ساتوت، عاقب صقر، به فرماندهی نظامی شهرت داشت و خدیو اسماعیل به او زمینی در بخش فاقوس بخشید. یکجانشینی بدویان نگو پیش از تأسیس اسرائیل جامعه‌ای نیمه‌کوچ‌نشین بودند که از دورهٔ عثمانی فرایند یکجانشینی را آغاز کرده بودند. پس از ۱۹۴۸ تنها نزدیک به ۱۱٬۰۰۰ بدوی از جمعیت پیش‌جنگی ۶۵٬۰۰۰ تا ۹۵٬۰۰۰ نفری در نگو باقی ماندند. میان ۱۹۶۹ تا ۱۹۸۹ هفت شهرک بدوی با زیرساخت‌های شهری برای شهرنشین‌کردن ترابین و دیگر قبایل بدوی ساخته شد؛ اما این سیاست تنها بخشی موفق بود زیرا بدویان زندگی روستایی را بر شهری ترجیح می‌دادند. طایفهٔ عایدی در دورهٔ سلطنت ممالیک، طایفهٔ عایدی نگو بدون پیوند خونی به قبیلهٔ ترابین الحاق شد. | ## بخش 3: ترابین | هدف از این کار کاهش نفوذ بدوی در فلسطین با ادغام طوایف کوچک در قبایل بزرگ‌تر و کنترل‌پذیرتر بود. قانون عثمانی ۱۸۷۵ شمار قبایل را به شش کاهش داد: ترابین، عزازمه، تیاها، جبارات، حناجره و حویطات.الصوفی، حمید محمد حسین، تاریخ قبیلة الترابین فی جنوب فلسطین وسیناء، دار القدس، ۲۰۱۰، ۹۹ ص. خاندان العاید ریشه در تباری کهن بدوی دارد که به بنو عاید یا بنو عائد بازمی‌گردد. آنان بخشی از قبایل جذام و قحطان‌اند که خاستگاهشان در جنوب عربستان (یمن کنونی) بوده و به «عرب العاربه» تعلق داشته‌اند. شاخه‌ای از این قبیله در ۵۴۲ میلادی یمن را ترک کرد و در عراق، شام، مصر، سودان، مغرب و جنوب اسپانیا مستقر شد. دست‌نوشته‌ای از احمد المقریزی (۱۴۳۷ م) نگهداری‌شده در دانشگاه لایدن تأیید می‌کند که عایدی از فرزندان جذام بوده و در جنوب فلسطین و مناطق میان قاهره و عقبه ساکن بوده‌اند.المقریزی، أحمد بن علی عبد القادر بن محمد الشافعی، البیان والاعراب فی ارض مصر من الإعراب (دست‌نوشته)، ۱۴۳۷، ص ۶۹. وظایف اصلی طایفهٔ عایدی نگهبانی راه حج به مکه در ۱۲۶۳ میلادی امیری به نام محمد العایدی بزرگ مسئولیت حفاظت از راه حج مصر به مکه را بر پایهٔ توافق با سلطان الملک الظاهر بیبرس، چهارمین سلطان مملوکی بحری، بر عهده گرفت. حکمرانی منطقه‌ای و تسهیل بازرگانی در ۱۳۷۰ سلطان ناصرالدین محمد بن قلاوون شیخ ابراهیم احمد العایدی را به نمایندگی دولت مصر در شرقیه، سینا و فلسطین گماشت. میانجی‌گری قضایی و داوری قبیله‌ای بدویان شمال سینا و جنوب فلسطین مسئولیت اجتماعی ارزشمندی را به شیوخ عایدی سپرده بودند. از پیش از دورهٔ عثمانی تا پایان قیمومیت بریتانیا، آنان برای صدور حکم در دادرسی‌های قبیله‌ای پیچیده که شاهدی در دسترس نبود فراخوانده می‌شدند. نگهبانی صومعهٔ سنت‌کاترین طایفهٔ عایدی مستقر در مصر و فلسطین پاسداری از صومعهٔ سنت‌کاترین در سینا را نیز بر عهده داشت. سی‌وپنج قبیلهٔ بدوی مسئول تأمین امنیت راهبان و زائران در مسیرهای میان مصر و شام بودند. صومعه بایگانی‌هایی میان ۱۵۹۲ تا ۱۸۵۱ نگاه داشته که این نقش را دست‌کم از ۱۵۴۰ گزارش می‌کند.Kitab Al Oum, دفتر ثبت صومعهٔ سنت‌کاترین، ۱۵۹۲–۱۸۵۱، ص ۵۷۷. نخستین ذکر این نام خانوادگی به ۱۴۱۸ بازمی‌گردد.القلقشندی، أحمد بن علی، مخطوطة نهایة الارب فی معرفة قبائل العرب، ۱۴۱۸، ص ۱۱۵. در مقام ابوعیاده، شیخ ابوعاید پزشکی آرمیده که در دورهٔ عثمانی در الشلاله نزدیک وادی شریعه طبابت می‌کرد. ترابین خوخر ترابین خوخر زیرشاخه‌ای از قبیلهٔ خوخر هستند که ثابت شده از بدوی قرشی به نام عطیه سرچشمه گرفته‌اند. | ## جمع‌بندی | قدرت بدنی بدویان ترابین آنان را به سربازان مطلوبی برای سلاطین ایران و شبه‌قارهٔ هند بدل کرد.