موضوع مقاله: کلیسای کاتولیک و اسلام | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کلیسای کاتولیک و اسلام | مقدمه: کلیسای کاتولیک و اسلام به روابط میان کلیسای کاتولیک و اسلام می‌پردازد و دیدگاه کنونی کلیسای کاتولیک نسبت به اسلام و همچنین نگرش اسلام نسبت به کلیسای کاتولیک و کاتولیک‌ها و دگرگونی‌های چشمگیر این رابطه از سدهٔ بیستم میلادی را بررسی می‌کند. | ## بخش 1: کلیسای کاتولیک و اسلام | در متن سدهٔ هفتم میلادی با عنوان «دربارهٔ بدعت»، یوحنای دمشقی اسلام را بدعتی مسیح‌شناختی خواند و آن را «بدعت اسماعیلیان» نامید. این دیدگاه تا سدهٔ بیستم در محافل مسیحی رایج بود و هیلیر بلاک اسلام را «بدعت بزرگ و پایدار محمد» نامید. از سدهٔ بیستم به بعد، کلیسای کاتولیک گفت‌وگوی بین‌ادیانی با مذاهب گوناگون اسلامی را آغاز کرد. سده‌های میانه به دلیل نزدیکی جغرافیایی، بیشتر نخستین انتقادهای مسیحی از اسلام با مسیحیان شرقی پیوند داشت. رابرت در اسقف‌نشین پامپلونا و نه چندان دور از عربی‌زبانان شبه‌جزیره ایبری کار می‌کرد. این ترجمه به دستور پطرس محترم، هنگامی که وی در صومعه کلونی بندیکتی در فرانسه بود، به‌عنوان بخشی از پروژه‌ای برای رد آموزه‌های اسلام و کمک به گرویدن مسلمانان به مسیحیت کاتولیکی انجام شد. این متن محمد را پیش‌آهنگ دجال و جانشین آریوس، بدعت‌گذار مشهور مسیحی، توصیف می‌کرد. این ترجمه سند معیار در غرب کاتولیک باقی ماند تا آنکه ترجمه و نقد کامل‌تری توسط کشیش لودوویکو ماراچی در سال ۱۶۹۸ تکمیل شد. کاردینال نیکلاس کوسا در فاصلهٔ این دوره، اثر (بررسی انتقادی قرآن) را در دههٔ ۱۴۶۰ میلادی در دوران پیوس دوم نوشت؛ زمانی که تنش‌ها با امپراتوری عثمانی افزایش یافته بود و پاپ پیوس دوم نامه‌ای به محمد دوم نوشت و کوشید او را به پذیرش ایمان کاتولیکی ترغیب کند. | ## بخش 2: کلیسای کاتولیک و اسلام | دوران نوین در سدهٔ بیستم، رویکرد کلیسای کاتولیک پس از جنگ جهانی دوم دگرگون شد و علاقهٔ بیشتری به تبادل و گفت‌وگو پدید آمد. این تحول از جمله به تأثیر شخصیت‌هایی چون عارف و کاوشگر بیابان، شارل دو فوکو، بازمی‌گشت که احترام به دین اسلام و همزیستی مسالمت‌آمیز مسیحیان و مسلمانان را ترویج می‌کرد. «نشست‌های بین‌المللی» در صومعهٔ تومِلین در مراکش، که میان سال‌های ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۴ برگزار می‌شد، بستری را برای روشنفکران و پژوهشگران مسیحی، یهودی و مسلمان فراهم آورد تا دربارهٔ مسائل روز و ایمان گفت‌وگو کنند. همزمان، سازمان AIM (یاری برای پیاده‌سازی رهبانیت) به سرپرستی کورنلیوس تامسن بندیکتی تعامل راهبان با مردمان همهٔ نژادها و ادیان را ترویج می‌کرد و بدین‌ترتیب راه‌های گفت‌وگو را می‌گشود. شورای دوم واتیکان زمینهٔ اسلام هنگام تدوین نخستین پیش‌نویس نوسترا اِتاته و نیز در آغاز شورای دوم واتیکان در دستور کار نبود. این سند در آغاز تنها قرار بود دربارهٔ یهودیت خاخامی باشد، اما با پیشرفت شورا به بیانیه‌ای دربارهٔ ادیان غیرمسیحی تبدیل شد. به دلیل درگیری عرب‌ها و اسرائیل که در جریان بود، این سند توجه سیاسی چند کشور عرب با اکثریت مسلمان مانند مصر، لبنان، سوریه و عراق را جلب کرد.Roddy, Joseph (1966). لابی عرب به رهبری مصر اغلب همگام با کاتولیک‌های شرقی و کاتولیک‌های محافظه‌کار کلیسای لاتین عمل می‌کرد که خواهان بیرون کشیدن این سند از شورا بودند و آن را بخشی از توطئهٔ صهیونیستی می‌خواندند. در برابر آنان، لابی یهودی آمریکا از جمله کمیته یهودیان آمریکا، بی‌نای بی‌ریث و کنگره جهانی یهودیان قرار داشت که با همکاری بیشتر کاردینال‌های آمریکایی و کاتولیک‌های لیبرال کلیسای لاتین عمل می‌کرد. | ## بخش 3: کلیسای کاتولیک و اسلام | تا زمان نشست دوم شورا در سال ۱۹۶۳، اسقفان خاورمیانه دربارهٔ گنجاندن مسئلهٔ یهودیان اعتراض‌هایی مطرح کردند. دیدگاه آنان این بود که یا این پرسش اصلاً مطرح نشود یا اگر مطرح می‌شود، باید اشاره‌ای نیز به مسلمانان بشود. در آغاز سال ۱۹۶۴، کاردینال بئا به کاردینال چیکونیانی، رئیس کمیسیون هماهنگی شورا، اطلاع داد که پدران شورا خواستار آن‌اند که شورا دربارهٔ ادیان توحیدی و به‌ویژه اسلام سخن بگوید. بئا آمادگی خود را برای «برگزیدن چند تن خبره و تدوین پیش‌نویسی» برای ارائه به کمیسیون هماهنگی اعلام کرد. 142–43) فاصلهٔ میان نشست نخست و دوم شاهد تغییر پاپ از ژان بیست‌وسوم به پاپ پل ششم بود. 195) هرچند اشارهٔ سند دوم به اسلام کوتاه‌تر است: متن پیش‌نویس نهایی نوسترا اِتاته نشان‌هایی از تأثیر ماسینیون را در خود داشت. برای نمونه، اشاره به مریم از مداخلهٔ ژوزف امانوئل دسکوفی، اسقف اعظم لاتین سمورنا سرچشمه گرفت که ماسینیون با او در احیای آیین بزرگداشت مریم در سمورنا همکاری کرده بود. در لومن جنتیوم، شورای دوم واتیکان اعلام کرد که نقشهٔ رستگاری مسلمانان را نیز دربرمی‌گیرد، زیرا آنان به یکتاپرستی باور دارند. گفت‌وگوهای اخیر اگرچه در اسلام نهاد رهبانیت وجود ندارد، سازمان DIMMID (به فرانسوی: – گفت‌وگوی بین‌ادیانی رهبانی) به‌طور فعال تبادل معنوی با مسلمانان شیعه و سنی را ترویج کرده‌است. | ## جمع‌بندی | در همین راستا، نخستین گفت‌وگوی بین‌المللی رهبانی–مسلمانی در سال ۲۰۱۱ از سوی DIMMID در سنت‌آنسلمو در رم برگزار شد و از جمله حاضران آن محمدعلی شمالی، پژوهشگر ایرانی، بود.