موضوع مقاله: شاخص‌های دموکراسی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شاخص‌های دموکراسی | مقدمه: این شاخص‌ها با استفاده از تعاریف گوناگون از دموکراسی، تلاش می‌کنند تا جنبه‌های گوناگون عملکرد دموکراتیک دولت‌ها را ارزیابی کنند. | ## بخش 1: شاخص‌های دموکراسی | برخی از این شاخص‌ها کشورهای جهان را به دسته‌هایی چون «دموکراسی کامل»، «دموکراسی معیوب»، «نظام‌های ترکیبی» و «نظام‌های اقتدارگرا» تقسیم می‌کنند و برخی دیگر به صورت پیوسته، میزان دموکراتیک بودن نظام‌ها را بر پایه نمره‌ عددی نشان می‌دهند.Our World in Data (2022). برخی از جنبه‌های رایج مورد سنجش عبارت‌اند از: کیفیت و گسترهٔ نهادهای کلیدی دموکراتیک رقابت و فراگیری در نظام انتخاباتی آزادی بیان و آزادی‌های مدنی کیفیت حکمرانی و پایبندی به هنجارهای دموکراتیک تقلب انتخاباتی، مهندسی سیستم رأی‌گیری، یا حمایت عمومی از گزینه‌های ضددموکراتیکFreedom House (2017). شاخص‌های برجسته دموکراسی برخی از مهم‌ترین شاخص‌های جهانی دموکراسی عبارت‌اند از: آزادی در جهان (Freedom in the World) — گزارش سالانه سازمان آمریکایی خانه آزادی که میزان آزادی‌های مدنی و حقوق سیاسی کشورها را ارزیابی کرده و آن‌ها را به سه دسته «آزاد»، «نسبتاً آزاد»، و «غیرفراد» طبقه‌بندی می‌کند. کشورها را به چهار دسته «دموکراسی کامل»، «دموکراسی معیوب»، «نظام ترکیبی» و «نظام اقتدارگرا» تقسیم می‌کند و بر پنج بُعد تمرکز دارد: فرایندهای انتخاباتی و تکثرگرایی، کارکرد دولت، مشارکت سیاسی، فرهنگ سیاسی و آزادی‌های مدنی. شاخص‌های دموکراسی V-Dem — توسط مؤسسه V-Dem در دانشگاه گوتنبرگ سوئد ارائه می‌شود و پنج اصل کلان دموکراسی را اندازه‌گیری می‌کند: انتخاباتی، آزادی‌گرا، مشارکتی، مشورتی و برابری‌طلبانه. | ## بخش 2: شاخص‌های دموکراسی | شاخص تحول برتلزمان (BTI) — توسط بنیاد برتلزمان ارائه می‌شود و تحول سیاسی و اقتصادی کشورهای در حال گذار را در مسیر دموکراسی قانون‌اساس‌محور و اقتصاد بازار ارزیابی می‌کند. شاخص وضعیت جهانی دموکراسی — توسط مؤسسه بین‌المللی دموکراسی و کمک‌های انتخاباتی IDEA ارائه می‌شود و با بهره‌گیری از داده‌های تخصصی، پیمایش‌های کارشناسی، داده‌های مشاهده‌ای و سنجه‌های ترکیبی به ارزیابی عملکرد دموکراتیک کشورها می‌پردازد. شاخص‌هایی برای جنبه‌های خاص دموکراسی علاوه بر شاخص‌های کلی دموکراسی، سنجه‌هایی نیز برای اندازه‌گیری جنبه‌های خاص نظام‌های دموکراتیک ایجاد شده‌اند. شاخص دموکراتیزاسیون: از جمله شاخص‌های پیشگام برای سنجش سطح دموکراتیزاسیون در کشورها بوده است که توسط تاتو وانهانن ایجاد شد. نقشه‌های شاخص‌های دموکراسی دشواری‌های سنجش دموکراسی سنجش دموکراسی به دلیل ماهیت پیچیده آن همواره با چالش‌هایی روبرو بوده است. | ## بخش 3: شاخص‌های دموکراسی | دموکراسی شامل نهادهای متعددی است که بسیاری از آن‌ها به سختی قابل اندازه‌گیری هستند. به همین دلیل، تعیین رابطه دموکراسی با متغیرهایی مانند نابرابری، فقر یا آموزش دشوار است.Krauss, A. یکی دیگر از مسائل کلیدی در سنجش دموکراسی، اختلاف دیدگاه میان تعریف مینیمالیستی و ماکسیمالیستی از دموکراسی است: تعریف مینیمالیستی دموکراسی را صرفاً بر اساس فرایندهای انتخاباتی می‌سنجد.Dahl, R. نقد شاخص‌های دموکراسی شاخص‌های جهانی دموکراسی، هرچند گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما از سوی برخی پژوهشگران مورد نقد واقع شده‌اند. همچنین برخی پژوهشگران مانند اندرو لیتل و آن منگ به وجود سوگیری‌های زمانی در داده‌های کُدگذاری‌شده توسط کارشناسان اشاره کرده‌اند و بر لزوم بهبود فرایندهای کُدگذاری تأکید دارند.Little, A. | ## جمع‌بندی | در مقابل، پژوهشی توسط کارل هنریک ناتسن و همکارانش نشان می‌دهد که داده‌های حاصل از روش‌های کارشناسیِ پروژه‌هایی مانند V-Dem با استفاده از تکنیک‌های آماری همچون تحلیل عاملی و نظریهٔ پاسخ‌گویی به گویه‌ها (IRT)، سوگیری کارشناسی را تا حد زیادی کاهش داده‌اند.Knutsen, C.