موضوع مقاله: آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی | مقدمه: آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی، با آتش‌سوزی در جاده چالوس، به‌عنوان یکی از شدیدترین حوادث زیست‌محیطی در استان مازندران ایران، از شامگاه ۱۰ آبان ۱۴۰۴ آغاز شد و بخش‌های وسیعی از جنگل‌های هیرکانی حفاظت‌شده الیت که قدمتی ۲۵ تا ۵۰ میلیون ساله دارند را در نزدیکی مرزن‌آباد و شهرستان چالوس به آتش کشید. | ## بخش 1: آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی | در ۲ آذر ۱۴۰۴ آتش‌سوزی در روستای درازنو آغاز شد و در روزهای بعدی در مینودشت، کلاله، گالیکش، علی‌آباد کتول، مناطق جنگلی کردکوی، آزادشهر ادامه یافت. آتش‌سوزی در بررسی داده‌های نقشه‌های آتش ناسا، بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی نشان می‌دهد که آتش‌سوزی‌های الیت ابتدا در ۱۰ آبان (۱ نوامبر) در ناحیه‌ای کوهستانی حدود شش کیلومتری روستای الیت آغاز شده و طی ۲۴ ساعت نخست خاموش شده‌اند. اما دو هفته بعد، در ۲۴ آبان (۱۵ نوامبر) آتش دوباره و این‌بار با گستره بسیار بیشتر از قبل شعله‌ور می‌شود. روز بعد، ۲۵ آبان، آتش به سمت جنوب و شرق گسترش می‌یابد و سپس در ۲۶ آبان وسعت آن به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته و تنها در دو نقطه در بخش شرقی محل اولیه باقی می‌ماند. در ۲۷ آبان اثری از آتش دیده نمی‌شود، اما در ۲۸ آبان دوباره گسترده می‌شود و در ۲۹ آبان نسبت به وضعیت ۲۴ آبان رو به شمال و شرق پیشروی می‌کند. آسیب‌ها در جنگل‌های هیرکانی حدود ۳۲۰۰ گونهٔ گیاهی و ۵۸۰ گونهٔ جانوری زندگی می‌کنند که شامل درختان کهن‌سال انجیلی، راش، توسکا و شمشاد می‌شود. در این آتش‌سوزی تابه‌حال بیش از چهل هکتار از جنگل‌ها در ارتفاع ۱۴۰۰ تا ۱۸۰۰ متری سوخته‌اند و نهال‌ها، بوته‌ها و لایهٔ بارور خاک بیشترین آسیب را دیده‌اند. | ## بخش 2: آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی | به گفتهٔ مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران، ۲۰ نفر از نیروهای همیار طبیعت در جریان مهار این آتش‌سوزی زخمی شده‌اند. علت آتش‌سوزی اظهارات رئیس سازمان جنگل‌ها و مراتع ایران در مورد منشأ آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی الیت چالوس، بر احتمال بالای دخالت عامل انسانی تأکید دارد، زیرا در آن روزها نه رعد و برقی در آن بخش اتفاق افتاده و نه خطوط برق از آن مناطق رد می‌شوند. این آتش‌سوزی، که بخش‌های وسیعی از اکوسیستم حساس هیرکانی را تهدید می‌کند، با فرضیه‌های زمین‌خواری نیز مرتبط دانسته شده، و بررسی‌ها برای رصد عوامل وابسته به تصرف غیرقانونی زمین آغاز گردید. بحران تجهیزات دیرکرد در اعزام نیرو و کمبود تجهیزات دائمی، مهار این آتش را با مشکلات سختی روبه‌رو کرد. گزارش‌ها حاکی هستند که عملیات اولیه با حداقل امکانات (۲–۳ بالگرد) در ابتدا پیش رفت و نیروهای محلی مجبور به استفاده از بیل و ابزار دستی شدند، در حالی که حجم دود و باد، پروازها را محدود کرد. این حریق که از آبان‌ماه جرقه زد، با تلاش‌های پیوسته محیط‌بانان، جنگل‌بانان، داوطلبان محلی و کوهنوردان بارها فروکش کرد، اما وزش بادها آن را دوباره برافروخت و دامنه‌اش را وسیع‌تر ساخت. ساکنان، مرد و زن، با ابزارهایی چون بیل به به سوی آتش رفتند تا از گسترشش بر دامنه‌های الیت جلوگیری کنند، اما عدم تجهیزات کافی، مانع جلوگیری از حریق شد. | ## بخش 3: آتش‌سوزی جنگل‌های هیرکانی | طبق گزارش‌ها، درخواست بالگرد از تهران در روزهای اولیه به دلیل «کوچک شمردن» حادثه رد گردید، اما تا ۱۹ آبان سه بالگرد فعال بود و عملیات اصلی از ۲۹ آبان با اعزام ۵–۷ بالگرد و دو هواپیمای ایلیوشین آغاز شد. طبق گزارش‌های محلی و دولتی ۴۰۰ نیروی امدادی بدون تجهیزات کافی، ساعت‌ها درحال پیاده‌روی در منطقه بودند، درحالی که هیچ تجهیزاتی نبود. به نقل از کارشناسان اشاره شده که ایران فاقد هواپیماهای آب‌پاش دائمی و وابسته به اجاره ایلیوشین از روسیه و ترکیه است که روندی هزینه‌بر و کُند می‌باشد. رئیس سازمان جنگل‌ها، رضا افلاطونی، در گفتگویی اشاره کرد که تجهیزات پیشگیرانه مانند برج‌های دیدبانی و آشکارسازهای حرارتی وجود ندارد، و در این سطح با بودجهٔ ناکافی مشکلات زیادی به وجود آمده است. درخواست کمک ایران با تشدید آتش‌سوزی در جنگل‌های الیت چالوس، دولت ایران درخواست کمک‌های فوری بین‌المللی را برای مهار آتش در نواحی‌ای از جنگل‌های هیرکانی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو اعلام کرد. طبق گزارش‌ها، هواپیماهای تخصصی اطفای حریق ترکیه به مرزن‌آباد رسید، و روسیه، بلاروس و آذربایجان نیز آمادگی خود را برای ارسال پشتیبانی ابراز داشته‌اند. | ## جمع‌بندی | حسین ساجدی‌نیا، رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، در تاریخ ۲ آذر گفت که با وجود اعلام آمادگی چند کشور برای کمک به مهار آتش‌سوزی جنگل الیت، تا کنون هیچ کشوری نیرویی برای کمک اعزام نکرده است.