موضوع مقاله: لوون خاچیکیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لوون خاچیکیان | مقدمه: لوون استپانی خاچیکیان (به ارمنی: Լևոն Ստեփանի Խաչիկյան زادهٔ ۱ مه ۱۹۱۸) یک تاریخ‌نگار و زبان‌شناس ارمنی شوروی بود. | ## بخش 1: لوون خاچیکیان | تخصص او در تاریخ و نسخه‌های خطی قرون وسطی ارمنستان بود، به‌ویژه در زمینه تاریخ اقتصادی و تاریخ جنبش‌های اجتماعی. تحت رهبری او، ماتناداران به یک مؤسسه پژوهشی مهم تبدیل شد و مجموعه‌ها و بخش‌های آن گسترش یافت. اوایل زندگی، تحصیلات و حرفه لوون خاچیکیان در ۱ مه ۱۹۱۸ در ایروان به دنیا آمد و در خانواده‌ای روشنفکر پرورش یافت. او پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان خاچاطور آبوویان در سال ۱۹۳۵، وارد دانشکده تاریخ دانشگاه دولتی ایروان شد. بلافاصله پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه در سال ۱۹۴۰، به‌عنوان کتاب‌شناس و سپس مدیر بایگانی نسخه‌های خطی به کارکنان ماتناداران ماشتوتس پیوست. او تحصیلات تکمیلی خود را تحت راهنمایی تاریخ‌نگار برجسته هاکوب ماناندیان انجام داد. نخستین اثر او در مجله علمی ماتناداران، با عنوان مجموعه مواد علمی منتشر شد که در آن متن اثر واناکان وارداپت را با مقدمه و یادداشت‌هایی ارائه کرد. در سال ۱۹۴۵، او با موفقیت از رساله دکترای خود با عنوان دفاع کرد که همین رساله در سال ۱۹۹۳ به‌صورت کتاب منتشر شد و درجه کاندیدای علوم تاریخی را دریافت کرد. از سال ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۴، او در مؤسسه تاریخ آکادمی علوم جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان به‌عنوان پژوهشگر ارشد و سپس به‌عنوان رئیس بخش انتشارات این مؤسسه فعالیت کرد. | ## بخش 2: لوون خاچیکیان | حرفه در سال ۱۹۵۴، لوون خاچیکیان در ۳۶ سالگی به‌عنوان مدیر ماتناداران منصوب شد و این سمت را تا پایان عمر خود حفظ کرد. این مؤسسه از یک نهاد کتابخانه‌ای به یک مؤسسه پژوهشی بزرگ تبدیل شد، به ساختمان فعلی خود منتقل شد و بخش‌ها و پژوهشگران جدیدی به آن اضافه شدند. به گفته مدیر سابق ماتناداران، واهان ترغوندیان، خاچیکیان در دوران مدیریتش مجبور شد با مشکلات زیادی روبه‌رو شود و گاهی تحت نظارت مقامات شوروی قرار می‌گرفت، به‌عنوان مثال به دلیل استخدام افرادی که از نظر سیاسی مشکوک تلقی می‌شدند. خاچیکیان آثار بسیاری دربارهٔ تاریخ ارمنستان در قرون وسطی بر اساس مطالعات گسترده‌اش بر مواد نسخه‌های خطی نوشت. از جمله آثار مهم او در این زمینه می‌توان به کتاب «از تاریخ جنبش‌های اجتماعی ارمنستان کوچک» (۱۹۵۱) و مقالات «دربارهٔ جامعه روستایی ارمنی در قرون چهاردهم و پانزدهم» (۱۹۵۸) و «منشور «انجمن برادران» شهر ارزنگه» (۱۹۶۲) اشاره کرد. دوره مورد علاقه اصلی او اواخر قرون وسطی (قرون چهاردهم و پانزدهم) بود، اگرچه تعدادی از آثار او به تاریخ اولیه قرون وسطی ارمنستان اختصاص دارد، مانند کتاب «از تاریخ جنبش‌های اجتماعی ارمنستان کوچک» و مقالات «ادبیات ارمنی به زبان‌های خارجی در قرن چهارم» و «مسئله نوشتار پیشامسروپی و افسون‌ها». او تعدادی مطالعات دربارهٔ خاندان‌های فئودالی ارمنستان در قرون وسطی و نقش آن‌ها در تولیدات فرهنگی ارمنستان نگاشت، از جمله «صفحات از تاریخ ارمنی‌ها همشین» و «شاخه بورتلیان خاندان اربلیان سیونیک» که هر دو در سال ۱۹۶۹ منتشر شدند. او در تحقیقات خود اطلاعات مهمی دربارهٔ زندگی اجتماعی و اقتصادی ارمنستان قرون وسطی، فعالیت‌های مدارس صومعه‌ای و مراکز تولید و پژوهش نسخه‌های خطی کشف کرد. به‌عنوان نمونه، او برای نخستین بار پایان‌نامه‌ای دانشجویی از مرکز آموزشی قرون وسطایی ارمنستان دانشگاه گلازور را مورد بررسی قرار داد. | ## بخش 3: لوون خاچیکیان | خاچیکیان سال‌های بسیاری را به مطالعه، گردآوری و انتشار حاشیه‌نویسی‌های نسخه‌های خطی ارمنی اختصاص داد که حاوی اطلاعات مهمی دربارهٔ تاریخ سیاسی، فرهنگی و اجتماعی-اقتصادی ارمنی و غیرارمنی هستند. او اثر «حاشیه‌نویسی‌های نسخه‌های خطی ارمنی در قرن چهاردهم» را در سال ۱۹۵۰ و مجموعه سه‌جلدی «حاشیه‌نویسی‌های نسخه‌های خطی ارمنی در قرن پانزدهم» را بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۶۷ منتشر کرد. او در سال ۱۹۶۳ به عضویت وابسته آکادمی علوم ارمنستان درآمد و در سال ۱۹۷۱ عضو رسمی این آکادمی شد. خاچیکیان سردبیر جلدهای سوم تا سیزدهم نشریه رسمی ماتناداران، بانبر ماتنادارانی بود؛ تحت سردبیری او، این نشریه به یک انتشار علمی معتبر تبدیل شد. او همچنین عضو هیئت تحریریه «دانشنامه شوروی ارمنی» و اثر چند جلدی «تاریخ مردم ارمنستان» بود. او سهم قابل‌توجهی در نگارش جلد چهارم اثر اخیر داشت که به قرون چهاردهم تا هجدهم می‌پردازد. نخستین اثر این مجموعه، «دفتر حساب هوهانس تر-داوتیان جلفایی» بود که خاچیکیان به‌همراه هاکوب پاپازیان به‌مدت پانزده سال بر روی آن کار کرده بود. | ## جمع‌بندی | او به‌عنوان عضو هیئت‌رئیسه کمیته روابط فرهنگی با دیاسپورای ارمنی فعالیت کرد و ریاست بخش ارمنی کمیته دوستی شوروی-ایران را برعهده داشت.