موضوع مقاله: فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی | مقدمه: فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی از سال ۱۹۲۵ تا ۱۹۹۱ بالاترین نهاد علمی اتحاد جماهیر شوروی بود. | ## بخش 1: فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی | این فرهنگستان دانشمندان برجسته کشور را گرد هم می‌آورد و مستقیماً تابع شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی (تا سال ۱۹۴۶ شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی) بود. در سال ۱۹۹۱، با فرمان رئیس‌جمهور جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه، فرهنگستان علوم روسیه بر اساس فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شد. تاریخچه تأسیس فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی با قطعنامه کمیته اجرایی مرکزی و شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی مورخ ۲۷ ژوئیه ۱۹۲۵، بر اساس فرهنگستان علوم روسیه (قبل از انقلاب فوریه - فرهنگستان علوم امپراتوری سن پترزبورگ) تشکیل شد. در سال‌های اول روسیه شوروی، مؤسسه فرهنگستان علوم به‌طور مبهم به عنوان یک مرکز آموزش علمی بسته و نخبه‌گرایانه تلقی می‌شد. با این حال، در سال ۱۹۱۸، پس از مذاکرات با رهبری وقت فرهنگستان علوم، که قبلاً از «امپراتوری» به «روسی» تغییر نام داده بود، همکاری با دولت جدید آغاز شد. تأمین مالی فرهنگستان به کمیساریای خلق برای آموزش و کمیسیون مرکزی بهبود زندگی دانشمندان واگذار شد. اولین رئیس فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، دانشمند و زمین‌شناس مشهور، الکساندر کارپینسکی بود که پیش از این ریاست فرهنگستان علوم روسیه را بر عهده داشت. تلاش‌ها برای ایجاد کنترل دولتی و حزبی بر فرهنگستان که قبلاً مستقل بود، از اواسط دهه ۱۹۲۰ آغاز شد: در سال ۱۹۲۵، فرهنگستان تابع شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی شد و در سال ۱۹۲۸، تحت فشار مقامات، تعدادی از اعضای جدید کمونیست به آن منصوب شدند. در ژانویه ۱۹۲۹، دانشگاهیان با قاطعیت سه نامزد کمونیست، ولادیمیر فریچه، نیکولای لوکین و آبرام دبورین، که برای فرهنگستان علوم کاندید شده بودند را شکست دادند، اما در ماه فوریه، تحت فشار شدید، مجبور شدند در تصمیم خود تجدید نظر کنند. در سال ۱۹۲۹، یک کمیسیون دولتی به ریاست یوری پتروویچ فیگاتنر برای «پاکسازی» فرهنگستان به لنینگراد اعزام شد. در ژوئن-دسامبر ۱۹۲۹، با تصمیم این کمیسیون، ۱۲۸ کارمند تمام وقت (از ۹۶۰ نفر) و ۵۲۰ کارمند فوق‌حرفه‌ای (از ۸۳۰ نفر) از فرهنگستان علوم اخراج شدند. سرگئی اولدنبورگ در پایان اکتبر ۱۹۲۹ از سمت دبیر دائمی فرهنگستان برکنار شد و از استقلال خود دفاع کرد. حتی قبل از این، در ۲۵ فوریه ۱۹۲۹، دفتر سیاسی تصمیم ویژه‌ای صادر کرد: الکساندر کارپینسکی به عنوان رئیس، گلب کرژیژانوفسکی، نیکولای مار و ولادیمیر کوماروف به عنوان معاونان رئیس و ویاچسلاو ولگین به عنوان دبیر دائمی. بنابراین، برای اولین بار در رویه فرهنگستان علوم، هسته رهبری آن به‌طور دستوری در جلسه بالاترین نهاد حزبی منصوب شد و متعاقباً به‌طور خودکار در مجمع عمومی تأیید شد و این امر همچنین به سابقه‌ای برای رویه‌های بعدی تبدیل شد. | ## بخش 2: فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی | همان‌طور که فلیکس پرچنوک اشاره کرد، «انتقال فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی به مسکو - یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای تبدیل آن به مقر علوم شوروی - با دستور فوری انجام شد». در سال ۱۹۳۵، ویاچسلاو ولگین، دبیر دائمی فرهنگستان، نامه‌ای به جوزف استالین نوشت و درخواست کرد که از سمت دبیر دائمی خود برکنار شود. در این نامه، او تأکید کرد که او به تنهایی تمام مدت کار دشوار یک دبیر ضروری را انجام می‌دهد، در حالی که سایر اعضای گروه حزبی فقط «ایده‌هایی» را مطرح می‌کردند، گاهی مفید، گاهی خارق‌العاده. به مدت پنج سال در این سمت، ولگین نه تنها نمی‌توانست به کار علمی خود ادامه دهد، بلکه حتی نمی‌توانست کتاب‌هایی در تخصص خود بخواند و نمی‌توانست پیشرفت علم خود را دنبال کند. او اضافه می‌کند: «در همین حال، من در حوزه‌ای محدود ولی شناخته‌شده به‌عنوان بهترین متخصص در آن موضوع در نظر گرفته می‌شدم.» ویاچسلاو پتروویچ ادامه می‌دهد: «من در حال حاضر ۵۶ ساله هستم و زمان زیادی برای کار علمی باقی نمانده است. چند سال دیگر بگذرد - و من قادر به بازگشت به علم نخواهم بود.» علاوه بر این، او در نامه‌ای به استالین خاطرنشان کرد که در گروه حزبی، دیگر ارزیابی مثبت سابق از کار خود را احساس نمی‌کند. در ۸ آگوست ۱۹۳۵، در جلسه‌ای از دفتر سیاسی، پیشنهاد شد که ویاچسلاو ولگین از سمت دبیر دائمی فرهنگستان برکنار شود. در ۲۰ نوامبر ۱۹۳۵، با قطعنامه جلسه عمومی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، از او برای کارش در نهادهای حاکم بر فرهنگستان علوم تشکر و از وظایف دبیر ضروری آزاد شد. با فرمان هیئت رئیسه فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی مورخ ۲۶ ژوئن ۱۹۳۷، این سمت به‌طور کلی لغو شد و از آن زمان، کارمندان اداری وظایف دبیران را انجام داده‌اند. ۸۸ نفر – اعضای کامل (دانشگاهیان)؛ ۴۱۰۸ – کارمندان علمی و علمی-فنی (در ۱ اکتبر ۱۹۳۷). از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۷۰، تعداد کل محققان (شامل اعضای هیئت علمی و پرسنل تحقیقاتی آموزش عالی) بیش از هفت برابر افزایش یافت: از ۱۳۰ هزار نفر به ۹۵۰ هزار نفر. یکی از چهره‌های برجسته این زمان، اقتصاددان لو گاتوفسکی بود که از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۱ مدیر مؤسسه اقتصاد فرهنگستان شد. تعداد کل سازمان‌های علمی، آموزشی، طراحی و طراحی از انواع مختلف از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۵ نیز به‌طور پیوسته افزایش یافت و در کل اتحاد جماهیر شوروی به ترتیب در سال‌های ۱۹۴۵، ۱۹۷۰ و ۱۹۸۵ به ۱۷۰۰، ۵۳۰۰ و ۵۱۰۰ رسید.Gabriel Khromov. در سال ۱۹۸۵، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی: ۲۷۴ – اعضای کامل (دانشگاهیان)؛ ۵۴۲ – اعضای مربوطه؛ حدود ۳۳۰ مؤسسه علمی؛ ۵۷۰۰۰ دانشمند و محقق، با مجموع ۲۱۷ هزار کارمند در تمام مؤسسات. | ## بخش 3: فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی | شاخه‌ها و پایگاه‌های فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۳۲، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی اولین شعب خود - اورال و خاور دور - و پایگاه‌های تحقیقاتی - قزاق و تاجیک - را سازماندهی کرد. در سال ۱۹۳۳، شعبه ماورای قفقاز با شعباتی در ارمنستان و آذربایجان و در سال ۱۹۳۴، پایگاه تحقیقاتی کولا تأسیس شد. در سال ۱۹۳۵، آذربایجان و در سال ۱۹۳۶، شعبه ارمنی شاخه ماورای قفقاز به شعب مستقل فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شدند. تا پایان سال ۱۹۴۱، فرهنگستان علوم دارای ۷ شعبه (آذربایجانی، ارمنی، قزاق، تاجیک، ترکمن، ازبک و اورال)، دو پایگاه تحقیقاتی (کولا و شمالی) و یک ایستگاه تایگای کوهستانی بود. مؤسسات علمی شعب و پایگاه‌های فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در آن زمان حدود ۱۵۰۰ کارمند علمی و فنی داشتند، از جمله ۱۲ عضو دانشگاهی، ۱۱ عضو مسئول، ۱۲۶ پزشک، ۲۸۴ کاندیدای علوم، ۶۱۰ دانشمند بدون مدرک علمی. سازماندهی مجدد پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ارتباط با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مؤسسات علمی فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، که در جمهوری‌های شوروی سابق واقع‌شده و بخشی از فرهنگستان‌های علوم جمهوری‌های اتحادیهٔ جماهیر بودند، به بخشی از کشورهای مستقل جدید تبدیل شدند. در ۲۱ نوامبر ۱۹۹۱، به ابتکار دانشگاهیان روسی، فرمان ریاست جمهوری برای ایجاد فرهنگستان علوم روسیه امضا شد که طبق آن، همه اعضای فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، از جمله کسانی که در کشورهای مشترک المنافع کشورهای مستقل زندگی می‌کردند، به‌طور خودکار عضو فرهنگستان علوم روسیه شدند. اهداف و مقاصد اهداف فعالیت‌های فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی، ترویج اجرای کامل پیشرفت‌های علمی در عمل ساخت و ساز کمونیستی در اتحاد جماهیر شوروی؛ شناسایی و توسعه مهم‌ترین و اساسی‌ترین حوزه‌های علمی بود. فعالیت تحقیقاتی فرهنگستان در شبکه‌ای از مؤسسات، آزمایشگاه‌ها و رصدخانه‌ها انجام می‌شد. فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی به دانشمندانی که سهم بسزایی در توسعه علم داشتند، جوایزی اهدا می‌کرد. در سال ۱۹۸۹، این فرهنگستان شامل موارد زیر بود: ۳۲۳ عضو فعال؛ ۵۸۶ عضو متناظر؛ ۱۳۸ عضو خارجی. و سه شعبه منطقه‌ای در جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه بود: سیبری (۱۹۵۷)، خاور دور (۱۹۸۷) و اورال (۱۹۸۷). | ## جمع‌بندی | انتقادات منتقدان خاطرنشان کردند که علی‌رغم وسیع‌ترین اختیارها و مسئولیت‌های رسمی برای دولت و توسعه همه علوم در اتحاد جماهیر شوروی، فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی در طول حیات خود هیچ پروژه جدی برای اصلاح علوم شوروی ارائه نکرد.