موضوع مقاله: چکاوک آوازخوان و جهنده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # چکاوک آوازخوان و جهنده | مقدمه: چکاوک آوازخوان و جهنده یا دختر و شیر یا لیلی و شیر یک افسانه آلمانی است که توسط برادران گریم گردآوری شده‌است و در مجموعهٔ «قصه‌های کودکان و خانه» با شمارهٔ ۸۸ آمده است. | ## بخش 1: چکاوک آوازخوان و جهنده | دختر بزرگ‌تر الماس می‌خواهد، دختر دوم مروارید، و دختر کوچک‌تر که عزیزترین دختر پدر است، تقاضای یک بلبل آوازخوان و جهنده (در برخی نسخه‌ها یک گل رز) می‌کند. مرد در راه بازگشت الماس و مروارید را پیدا می‌کند، اما برای یافتن بلبل دچار مشکل می‌شود. ناگهان شیری از پشت درخت بیرون می‌جهد و آن‌ها را تهدید به مرگ می‌کند، چرا که می‌خواهند بدون اجازه پرنده‌اش را بربایند. شیر قول می‌دهد اگر مرد در ازای نجات جانش، موجودی را که نخستین‌بار در بازگشت به خانه به استقبالش بیاید، به او بسپارد، هم بلبل را می‌گیرد و هم نجات می‌یابد. مرد با نگرانی به خانه بازمی‌گردد و درست همان‌طور که ترسیده بود، دختر کوچک‌ترش نخستین کسی است که به استقبالش می‌آید. مرد موضوع را با اندوه تعریف می‌کند، اما دخترش او را دلداری می‌دهد و فردای آن روز به‌سوی قلعهٔ شیر روانه می‌شود. دختر با شیری که پدرش پرنده‌اش را گرفته بود ازدواج می‌کند و روزها در خواب، و شب‌ها در کنار او زندگی می‌کند. بعدها با عروسی خواهر دوم، دختر اصرار دارد که این‌بار شوهر و فرزندشان نیز با او بیایند. | ## بخش 2: چکاوک آوازخوان و جهنده | شیر هشدار می‌دهد که اگر بر او نور شمع بیفتد، به مدت هفت سال به کبوتر تبدیل می‌شود. اتاقی خاص ساخته می‌شود تا از نور در امان باشد، اما چون در از چوب سبز ساخته شده، ترک می‌خورد و نور از آن عبور می‌کند. پیش از رفتن، او به همسرش می‌گوید که در هر هفت قدم، قطره‌ای خون و یک پر از خود بر جای خواهد گذاشت، و بدین‌گونه شاید بتواند او را پیدا کند. دختر به دنبال کبوتر می‌رود و تا نزدیکی پایان هفت سال، با همین نشانه‌ها مسیر را می‌یابد. باد شب می‌گوید که کبوتر دوباره به شیر تبدیل شده و در کنار دریای سرخ در حال نبرد با اژدهایی است که خود شاهدختی افسون‌شده است. باد شب به دختر توصیه می‌کند که با نی جادویی که در کنار دریا رشد کرده، به هر دو ضربه بزند تا هر دو به حالت اصلی بازگردند و شیر پیروز شود. دختر موفق می‌شود، اما شاهدخت نیز آزاد می‌شود و با نیرنگ، شیر را بر پشت شیردال (مرغ‌اژدهایی افسانه‌ای) سوار کرده و با خود می‌برد. دختر به دنبال آن‌ها می‌رود و به قلعه‌ای می‌رسد که در آن عروسی شیر و شاهدخت در حال تدارک است. | ## بخش 3: چکاوک آوازخوان و جهنده | شب دوم، دختر تخم‌مرغ را باز می‌کند، و از آن مرغی با دوازده جوجهٔ طلایی بیرون می‌آید. او همسر واقعی‌اش را می‌شناسد و با هم بر پشت گریفین فرار کرده و به خانه نزد فرزندشان بازمی‌گردند. تحلیل داستان در این افسانه، شخصیت زن برخلاف بسیاری از افسانه‌های مشابه، نقشی فعال و قهرمان‌گونه دارد. او نه تنها قربانی تقدیر نمی‌شود، بلکه خود برای نجات همسرش وارد عمل می‌شود و خطرات را یکی پس از دیگری پشت سر می‌گذارد. این در تضاد با داستان‌هایی چون «شرق خورشید و غرب ماه» است، که در آن دختر از روی بی‌توجهی باعث مصیبت می‌شود، اما در اینجا از ابتدا با شجاعت و مسئولیت‌پذیری پا پیش می‌گذارد. افسانه همچنین نمادهای زیادی از ناخودآگاه جمعی دارد: شیر که نماد قدرت و حیوانیت است؛ کبوتر که استعاره‌ای از روح و پاکی است؛ اژدها که نمایندهٔ نیروهای منفی یا تمنیات مهارنشده است؛ و هدیه‌هایی چون تخم‌مرغ و جعبه که نماد تحول هستند. شباهت با دیگر افسانه‌ها «دیو و دلبر» – داماد حیوان‌نما و عشق دختر به ظاهر فراتر از ظاهر «شرق خورشید و غرب ماه» – تابوشکنی، تبدیل شوهر و جستجوی طولانی «پادشاه قوها»، «دختر بی‌دست»، «شاهزاده قورباغه» – ازدواج با دامادی جادوشده «دوازده برادر»، «شش قو»، «سه شاهزادهٔ سیاه‌پوش» – جستجو و رهایی «خرس طلایی» (افسانه‌های نروژی) – جداشدن عاشقان و بازگشت پس از تلاش‌های دشوار اقتباس‌ها ادبیات پاتریشیا مک‌کیلیپ بازنویسی‌ای از این افسانه به نام «شیر و بلبل» منتشر کرده‌است. | ## جمع‌بندی | موسیقی و تئاتر نسخه‌ای موزیکال از داستان توسط دیتر اشتگمان و الکساندر برمانگه در جشنوارهٔ برادران گریم در هاناو آلمان، سال ۲۰۰۴ به نمایش درآمد.