موضوع مقاله: برگ مروارید | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # برگ مروارید | مقدمه: برگ مروارید یک داستان عامیانه ایرانی است که اولین بار توسط سید ابوالقاسم انگوی شیرازی گردآوری و منتشر شد.Персидские народные сказки. | ## بخش 1: برگ مروارید | این داستان دربارهٔ سه پسر پادشاهی است که به سختی بیمار شده و پسرانش را به دنبال تنها راه درمان، یعنی برگ درخت مروارید، می‌فرستد. پسر کوچکتر برگ مروارید را نزد یک شاهزاده خانم در سرزمینی دوردست پیدا می‌کند و پس از بازگشت، برادران بزرگترش به او خیانت می‌کنند. بعد از این، شاهزاده خانم به دنبال کسی می‌رود که برگ مروارید را از قلعه‌اش دزدیده است. این داستان شباهت‌هایی با دو نوع داستان از فهرست بین‌المللی آرنه-تامپسون-اوتر، ATU 550، «پرنده، اسب و شاهزاده خانم» و ATU 551، «آب زندگانی» دارد. تا آن‌که درویشی به درگاه او آمد و گفت: «درمان نابینایی تو تنها در برگ مروارید نهفته است؛ اما آن برگ در یکی از سه قلعه‌ای است که دیوان در آن سکونت دارند». سه شاهزاده، هر یک مشتاق خدمت به پدر، پیشنهاد کردند که برای یافتن برگ مروارید رهسپار شوند. آنان در مسیر خود به دوراهی‌ای رسیدند که بر لوحی در آنجا نوشته شده بود: هر کس با همراهان خود در این راه هم‌زمان بر یک اسب سوار شود، هلاک خواهد شد. چون این سخن را خواندند، برادران ناتنی دریافتند که باید راه خود را از یکدیگر جدا سازند. از این‌رو هر یک به سویی روانه شدند و حلقه‌ای از خود به یادگار گذاشتند تا اگر یکی از آنان در راه بازنگشت، دیگران از سرنوشتش آگاه شوند. شاهزاده پس از به‌دست آوردن برگ‌های مروارید، از میان سه قلعه دیوان بازمی‌گردد و سه خواهرِ دیوان نیز، که از او خشنود و سپاس‌گزار بودند، تصمیم می‌گیرند او را در بازگشت همراهی کنند. شاهزاده به همراه دختران و برگ‌های مروارید به همان دوراهی می‌رسد و در آنجا بر آن می‌شود که پیش از بازگشت نزد پدر، برادران ناتنی خویش را بیابد. او رهسپار شهری مجاور می‌شود، جایی که برادرانش در فقر و تنگدستی به کارگری مشغول بودند. شاهزاده همهٔ بدهی‌های آنان را می‌پردازد، برایشان جامه‌های فاخر می‌خرد و ایشان را با خود به دوراهی بازمی‌گرداند. اما چون دو برادر بزرگ‌تر دختران زیبارو و برگ‌های درخشان مروارید را می‌بینند، حسد در دلشان جای می‌گیرد. | ## بخش 2: برگ مروارید | آنان با خود می‌گویند: «پدر به این برادر کوچک بیش از ما مهر خواهد ورزید.» از این‌رو، به نیرنگ دست می‌زنند و در فرصتی، شاهزاده را به فریب در چاهی ژرف می‌افکنند تا از او آسوده شوند. در همان هنگام، دوشیزهٔ باغ که در قلعهٔ خود از خواب بیدار می‌شود، درمی‌یابد که شاخهٔ برگ‌های مرواریدش ناپدید گشته است. او خشمگین، وردی جادویی بر زبان می‌آورد تا باغ و قلعه‌اش به همان‌جایی منتقل شود که آن شخص، دارایی گرانبهای او را با خود برده است. روز بعد، پادشاه شهر با شگفتی درمی‌یابد که در نزدیکی قلمرو او، کاخی باشکوه و تازه‌پدید برپا شده است. خدمتکار بازمی‌گردد و گزارش می‌دهد که بانویی در آن کاخ اقامت دارد؛ همان که صاحب برگ‌های مروارید است و اکنون آمده تا دارایی خود را بازپس گیرد. پادشاه در پی شنیدن این خبر، دو پسر بزرگ‌تر خود را فرا می‌خواند تا در حضور بانوی کاخ پاسخگوی اتهام باشند. اما آنان، که حقیقت را نمی‌توانستند پنهان کنند، در برابر پرسش‌های او درمانده و خاموش ماندند. در همین هنگام، شاهزادهٔ کوچک، که از چاه نجات یافته بود، ظاهر می‌شود و ماجرای سفر، مبارزه با دیوان، یافتن برگ‌های مروارید و خیانت برادرانش را از آغاز تا انجام بازمی‌گوید. بانوی کاخ، که از صداقت و دلاوری او در شگفت شده بود، وی را بخشید و به همسری پذیرفت. شاهزاده، پس از بازگشت به دربار، پدر را بینا می‌سازد و سپس برادران ناتنی خیانت‌کار را به سزای کردار خود می‌رساند. سرانجام، او با سه خواهر دیو و بانوی برگ‌های مروارید ازدواج می‌کند، و پادشاهی‌اش با شکوه و عدالت ادامه می‌یابد. نسخه‌های گوناگون داستان ایران پرنده‌ای به نام گل سه‌پر در روایتی ایرانی که آرتور کریستنسن، ایران‌شناس برجسته، آن را با عنوان پرنده‌ای به نام گلِ سه‌پر گردآوری کرده است، آمده است که پادشاهی سه پسر داشت: ملک محمد، ملک جمشید و ملک ابراهیم. یکی از پزشکان دربار پیشنهاد می‌کند که برای درمان او، باید ماهی سبزی را از دل اقیانوس صید کنند که در درونش حلقه‌ای طلایی نهفته است. آنگاه آن ماهی باید قطعه‌قطعه شده و بر سینهٔ پادشاه نهاده شود تا بینایی‌اش بازگردد. | ## بخش 3: برگ مروارید | اما چون شاهزاده نوشته‌ای مذهبی بر پیشانی ماهی می‌بیند، از ترس بی‌حرمتی، آن را دوباره به دریا می‌اندازد. برادران بزرگ‌تر از این کار او بهره می‌جویند و نزد پدر چنین وانمود می‌کنند که ملک ابراهیم قصد فریب و کوتاهی در درمان داشته است. مدتی بعد، طبیب دیگری می‌گوید که درمان بینایی پادشاه در پرنده‌ای به نام گل سه‌پر است؛ پرنده‌ای شگرف که با آواز خود گل می‌شکفاند و اگر گلی از آن بر سینهٔ پادشاه نهاده شود، او شفا خواهد یافت. در میانهٔ راه، آنان به دوراهی‌ای می‌رسند و تصمیم می‌گیرند هر یک راهی جدا در پیش گیرند. ملک ابراهیم، در مسیر دشوار و پرخطر خود، با جادوگرانی زیبا اما اهریمنی روبه‌رو می‌شود و پس از نبردی سخت، آنان را شکست می‌دهد. او در این راه شاهزاده‌خانمی از پریان به نام میمون خاتون را از بند می‌رهاند و با او پیمان زناشویی می‌بندد. چون به دوراهی می‌رسد، قفس را بر شاخهٔ درختی می‌آویزد و برای استراحت دمی می‌خوابد. در همین هنگام، برادران بزرگ‌تر که از جست‌وجوی خود بی‌نتیجه بازمی‌گردند، قفس را می‌بینند. طمع در دلشان می‌افتد، پرنده را می‌ربایند و آن را نزد پدر می‌برند، و ادعا می‌کنند که خود آن را یافته‌اند. اما چون پرنده به دربار آورده می‌شود، خاموش می‌ماند و نوایی سر نمی‌دهد، تا آن‌که ملک ابراهیم بازمی‌گردد و به حضور پدر می‌رسد. در همان دم، پرنده به آواز درمی‌آید، گل‌های سه‌پر می‌شکفند و پادشاه بینایی خویش را بازمی‌یابد. یک ماه پس از این رویداد، طرفه بانو خیمه‌ای در بیرون شهر برپا می‌کند و خواستار دیدار با کسی می‌شود که پرندهٔ او را ربوده است. | ## جمع‌بندی | ملک ابراهیم به دیدارش می‌رود و بانوی پری‌نژاد درمی‌یابد که او همان دلیرمردی است که بر جادوگران چیره شده و پرنده را به دست آورده است.