موضوع مقاله: محاصره میمون-دژ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # محاصره میمون-دژ | مقدمه: محاصره میمون‌دژ، دژی با موقعیت نامشخص و استوارگاه رهبر دولت نزاریان، امام رکن‌الدین خورشاه، در سال ۱۲۵۶ و در خلال لشکرکشی مغولان به رهبری هولاکو علیه نزاریان رخ داد. | ## بخش 1: محاصره میمون-دژ | امام جدید نزاری در حالی که هولاکو به سوی استوارگاهش پیشروی می‌کرد، از پیش با او وارد مذاکره شده بود. مغولان بر برچیده شدن تمام دژهای نزاری پافشاری می‌کردند، اما امام کوشید با سازش وارد شود. پس از چند روز جنگ، امام و خانواده‌اش تسلیم شدند و هولاکو با آنان به نیکی رفتار کرد. میمون‌دژ ویران گردید و امام به زیردستان خود دستور داد که دژهایشان را به همین‌سان تسلیم و ویران کنند. در این روایت، تمرکز بیشتر بر عملکرد ژنرال چینی گو کان است که ظاهراً برای حمله به استحکامات غیرمعمول میمون‌دژ منجنیق تازه‌ای طراحی کرد. نگاره‌ای پارسی از دست‌نوشته‌ای از جامع‌التواریخ خورشاه آمادگی خود را برای تسلیم شدن به فرمانروایی مغول به نزدیک‌ترین فرمانده مغول، نویان یاسور در قزوین اعلام کرد. یاسور بعداً با نزاریان رودبار درگیر شد: در ۱۲ ژوئن، او در نبردی در کوه سیالان نزدیک الموت، جایی که نیروهای نزاری گرد آمده بودند، شکست خورد. سپس لشکرکشی‌ای برای آزار و اذیت نزاریان رودبار آغاز کرد.جامع‌التواریخ هنگامی که هولاکو به بسطام رسید، سپاهش به پنج تومان افزایش یافته بود و فرماندهان تازه‌ای به آن پیوسته بودند. هولاکو هزار گروه منجنیق‌انداز (احتمالاً از چینیان شمالی، ختاییان و مسلمانان) ماهر در کاربرد منجنیق و نفت همراه داشت. خورشاه در دژ میمون‌دژ بود و ظاهراً وقت‌کشی می‌کرد، زیرا با مقاومت طولانی‌تر، رسیدن زمستان می‌توانست مغولان را که سپاهشان به خوراک موجود برای اسبانشان وابسته بود، متوقف کند. | ## بخش 2: محاصره میمون-دژ | خورشاه وزیرش کیکاوس را فرستاد که در فیروزکوه به مغولان رسید و تسلیم همه استوارگاه‌ها به جز الموت و لمبسر را پیشنهاد کرد و بار دیگر برای دیدار خورشاه با هولاکو یک سال مهلت خواست. در همین حال، به نشانه حسن نیت، خورشاه دستور تسلیم گردکوه و دژهای قهستان را داد که سران آن‌ها چنین کردند، اما پادگان گردکوه همچنان به مقاومت ادامه داد. خورشاه پسر ۷ یا ۸ ساله‌اش را به نشانه حسن نیت فرستاد، اما به دلیل سن کمش بازگردانده شد. با این حال، هولاکو برای نشان دادن حسن نیت از خورشاه خواستار برچیدن تمام دژهای نزاری شد. ظاهراً امام نزاری می‌خواست دست‌کم دژهای اصلی نزاری را حفظ کند، در حالی که مغولان بر تسلیم کامل پافشاری می‌کردند. محاصره در ۸ نوامبر ۱۲۵۶، هولاکو اردوی خود را بر فراز تپه‌ای روبروی میمون‌دژ برپا کرد و با لشکرکشی از فراز کوه‌های الموت از راه دره طالقان و نمایان شدن در پای میمون‌دژ، نیروهایش را گرداگرد دژ حلقه زد. می‌شد با منجنیق به میمون‌دژ حمله کرد؛ این در مورد الموت، نویسار شاه، لمبسر و گردکوه که همه بر فراز قله‌های بلند بودند، صدق نمی‌کرد. با این حال، استحکام دژ مغولان را که از زوایای گوناگون برای یافتن نقطه ضعفی به بررسی آن پرداختند، تحت تأثیر قرار داد. بیشتر افسران مغول به هولاکو توصیه کردند که محاصره را به تأخیر اندازد، اما او تصمیم گرفت ادامه دهد. بمباران‌های مقدماتی با منجنیق از تپه‌ای نزدیک به مدت سه روز انجام شد و دو طرف تلفاتی دادند. | ## بخش 3: محاصره میمون-دژ | مغولان سپس از منجنیق‌های سنگین‌تری که زوبین‌های آغشته به قیر سوزان پرتاب می‌کردند استفاده کردند و منجنیق‌های بیشتری در پیرامون استحکامات کار گذاشتند. بعداً در آن ماه، خورشاه پیامی فرستاد و تسلیم خود را به شرط در امان ماندن خود و خانواده‌اش پیشنهاد کرد. عطاملک جوینی شخصاً یارلیغ هولاکو را برای خورشاه برد تا امضا کند، اما خورشاه مردد بود. پس از چند روز، هولاکو بمباران دیگری را آغاز کرد و در ۱۹ نوامبر، خورشاه و همراهانش از دژ پایین آمدند و تسلیم شدند. بخش کوچکی از پادگان از ترک استوارگاه خودداری کرد و در "قبه" (به معنای واقعی "ساختمان گنبدی")، که احتمالاً بنایی بلند با گنبد در دژ بود، مقاومت نهایی کردند؛ آن‌ها پس از سه روز شکست خوردند و کشته شدند. به گفته تاریخ یوان، ژنرال چینی گو کان با "منجنیق‌های روی کوه‌پایه" (jiapao) به دژ حمله کرد. ظاهراً تصمیم رهبری نزاریان برای تسلیم تحت تأثیر طوسی و دیگر دانشمندان بیرونی بود. جنبه‌ای از رویدادها که برای تاریخ‌نگاران قابل توضیح نیست این است که چرا نیروهای مستقر در الموت برای یاری به هم‌دژیان محاصره‌شده خود در میمون‌دژ هیچ تلاشی نکردند. | ## جمع‌بندی | پیامدها تسلیم متعاقب پادگان قلعه الموت که آن نیز از نظر تعداد در اقلیت بود اما آذوقه کافی داشت، پایان رسمی دولت نزاری در ایران را رقم زد.