موضوع مقاله: سریف تختی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سریف تختی | مقدمه: سریف تختی (به انگلیسی: Slab serif) که با نام‌های «مکانیستی»، «سریف مربعی»، «آنتیک» یا «اِجیپشِن» (Egyptian) نیز شناخته می‌شود، گونه‌ای از قلم‌های سریف‌دار در تایپوگرافی است که ویژگی اصلی آن سریف‌های ضخیم و بلوکی‌شکل است. | ## بخش 1: سریف تختی | انتهای سریف‌ها ممکن است صاف و زاویه‌دار (مانند راکول) یا گرد (مانند کوریه) باشد. برخی مانند ممفیس و راکول طراحی هندسی با حداقل تغییر در ضخامت خطوط دارند و گاه به‌عنوان قلم‌های سنز-سریف با سریف افزوده توصیف می‌شوند. برخی دیگر مانند قلم‌های خانوادهٔ کلارندن ساختاری شبیه‌تر به سایر قلم‌های سریف‌دار دارند، اما سریف‌هایشان بزرگ‌تر و برجسته‌تر است. قلم‌های سریف تختیِ نمایشی اغلب بسیار پررنگ هستند و برای جلب توجه بیننده در پوسترها طراحی شده‌اند، در حالی که قلم‌های سریف تختیِ متنی ویژگی‌های ملایم‌تری برای خوانایی در اندازه‌های کوچک دارند. قلم‌های سریف تختی همچنین به‌طور گسترده در ماشین‌های تحریر به کار رفتند؛ معروف‌ترین نمونهٔ آن قلم کوریه است. این سنت سبب شده‌است بسیاری از قلم‌های تک‌فاصله که برای رایانه و برنامه‌نویسی طراحی شده‌اند از نوع سریف تختی باشند. با گسترش چاپ مواد تبلیغاتی در آن دوره، شکل‌های حروف تازه و جلب‌توجه‌کننده‌تر محبوبیت یافتند. قلم‌های بزرگ پوستری پدید آمدند که صرفاً بزرگ‌نمایی قلم‌های کتابی نبودند، بلکه طرح‌هایی کاملاً متفاوت و درشت‌تر داشتند. برخی از این قلم‌ها توسعه‌یافتهٔ طرح‌های نیم‌قرن پیش از آن بودند: قلم‌های فوق‌درشت موسوم به «فَت‌فیس» که با قلم‌های متنی «دیدون» آن دوره خویشاوندی داشتند اما بسیار پررنگ‌تر بودند. | ## بخش 2: سریف تختی | نخستین نمونهٔ شناخته‌شدهٔ شکل حروف سریف تختی، حکاکی روی چوب در یک آگهی بخت‌آزمایی لندنی در سال ۱۸۱۰ میلادی است. چاپچی توماس کرسون هنسارد در سال ۱۸۲۵ با لحنی طنزآمیز نوشت که سریف تختی و دیگر قلم‌های نمایشی مشابه «گونه‌ای پرآب‌وتاب از حروف‌اند که فقط برای اعلامیه‌ها، آگهی‌های دیواری و دعوت به چرخ بخت مناسب‌اند». نام‌گذاری «اِجیپشِن» پس از لشکرکشی ناپلئون بناپارت به مصر و انتشار تصاویر و توصیفات آن از طریق انتشاراتی مانند «توصیف مصر» (۱۸۰۹ میلادی)، شیفتگی فرهنگی شدیدی نسبت به همه‌چیز مصری پدید آمد. افول و احیا سریف‌های تختی با محبوبیت روزافزون قلم‌های سنز-سریف که همواره رقیبشان بودند رو به افول گذاشتند. مجموعه‌های قابل‌توجهی از حروف چوبی اصیل در موزهٔ حروف چوبی همیلتون در ویسکانسین و دانشگاه تگزاس در آستین نگهداری می‌شوند. شرکت ادوبی نیز مجموعهٔ بزرگی از بازسازی‌های دیجیتالی الهام‌گرفته از حروف چوبی سدهٔ نوزدهم منتشر کرده‌است. کاربرد در چاپ روزنامه و متون ریز به دلیل ماهیت شفاف و درشت سریف‌ها، طرح‌هایی با ویژگی‌های سریف تختی اغلب برای چاپ ریز نیز به کار رفته‌اند. برای نمونه، «گروه خوانایی» شرکت لاینوتایپ که بیشتر روزنامه‌ها در بخش عمده‌ای از سدهٔ بیستم با آن حروف‌چینی می‌شدند بر سبک «آیونیک» یا «کلارندن» استوار بود که برای متن پیوستهٔ بدنه تطبیق یافته بود. به‌طور گسترده‌تر، قلم‌هایی مانند جوآنا، دِسریف، اف‌اف متا سریف و گاردین اِجیپشِن نمونه‌هایی از قلم‌های سریف تختی روزنامه‌ای و چاپ ریز هستند که سریف‌های یکنواخت و تک‌خطی دارند اما ساختار کلی متن انسان‌گرایانه دارند. | ## بخش 3: سریف تختی | زیررده‌بندی‌ها قلم‌های سریف تختی چندین زیرگروه اصلی دارند: الگوی آنتیک نخستین سریف‌های تختی اغلب «آنتیک» یا «اِجیپشِن» نامیده می‌شدند. این نوع از حروف با کنتراست معکوس شناخته می‌شود و به‌طور سنتی با پوسترهای سیرک و فیلم‌های وسترن مرتبط است. این سبک از دههٔ ۱۸۶۰ تا اوایل سدهٔ بیستم به‌ویژه در ایالات متحده بسیار محبوب بود. نمونه‌های اولیه شامل ممفیس، راکول، کارناک، بِتُن، رُسمینی، سیتی و تاوِر هستند که چندین مورد از آن‌ها تحت تأثیر سنز-سریف‌های هندسی دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ به‌ویژه فوتورا طراحی شده‌اند. برخی سریف‌های تختی تک‌خطی مانند سریفا، هِل‌سریف و روبوتو اسلب تحت تأثیر قلم‌های سنز-سریف نئوگروتسک دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ طراحی شده‌اند و گاه «سریف تختی نئوگروتسک» خوانده می‌شوند. قلم‌های ماشین تحریر قلم‌های سریف تختی ماشین تحریر برای استفاده در حروف‌نگاری ضربه‌ای نام‌گذاری شده‌اند. این قلم‌ها در ابتدا با فاصله‌گذاری ثابت طراحی شدند؛ به این معنا که هر نویسه دقیقاً فضای افقی یکسانی اشغال می‌کند. سریف‌های ضخیم به پرکردن فضای خالی اطراف حروف باریک مانند «i» و «l» کمک می‌کنند و ارتباط بصری با حروف مجاور ایجاد می‌نمایند. هانس پتر ویلبرگ و ایندرا کوپفرشمید، پژوهشگران آلمانی تایپوگرافی، تقسیم‌بندی دقیق‌تری ارائه کرده‌اند که شامل اِجیپشِن پویا (dynamische)، اِجیپشِن ایستا (statische) با دو زیرشاخهٔ بدون انحنا و کلارندن‌گونه، اِجیپشِن هندسی و اِجیپشِن تزئینی می‌شود. | ## جمع‌بندی | چالش‌های طراحی طراحان مدرن قلم جاناتان هوفلر و توبایاس فره-جونز توضیح داده‌اند که ساختار سریف‌های بزرگ تختی محدودیت‌هایی بر طراحی تحمیل می‌کند: طرح‌های کاملاً هندسی در اندازه‌های فوق‌درشت دشوارتر می‌شوند زیرا ایجاد الفبای کوچک کاملاً تک‌خطی غیرممکن می‌گردد و طرح‌های سبک کلارندن نیز در وزن‌های سبک‌تر مشکل‌ساز هستند.