موضوع مقاله: علت‌یابی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # علت‌یابی | مقدمه: علت‌یابی ، چرایی‌جویی، تفکر علّی، استدلال علّی، فرایند شناسایی علیت است: رابطه میان یک علت و پیامد آن. | ## بخش 1: علت‌یابی | مطالعه علیت از فلسفه دوران باستان تا عصب‌روان‌شناسی معاصر ادامه دارد؛ فرض‌ها دربارهٔ ماهیت علیت ممکن است به‌صورت تابعی از یک رویداد پیشین که رویداد بعدی را در پی دارد نشان داده شوند. اگر الف باعث ب شود، الف باید نیرویی (یا توان علّی) به ب منتقل کند که نتیجه آن پیامد مورد نظر است. روابط علّی نشان‌دهنده تغییر در طول زمان هستند؛ علت و معلول از نظر زمانی به هم مرتبط‌اند و علت همیشه پیش از پیامد می‌آید. یک علت می‌تواند حذف یا توقف چیزی باشد، مانند برداشتن تکیه‌گاه یک سازه و فروریختن آن، یا نبود باران و پژمرده شدن گیاهان. انسان‌ها می‌توانند با کمک درک علّی دربارهٔ موضوعات گوناگون استدلال کنند، از جمله در موقعیت‌های اجتماعی، تفکر خلاف واقع و علوم تجربی. افراد باید بتوانند دربارهٔ دلایل رفتار دیگران استدلال کنند تا نیات آن‌ها را بفهمند و درست عمل کنند، و همچنین پیامدهای احتمالی اعمال خود را پیش‌بینی کنند. انسان‌ها به‌طور طبیعی تمایل دارند دربارهٔ «آنچه می‌توانست باشد» فکر کنند، حتی زمانی که این فکر ربطی به وضعیت فعلی ندارد. بال‌ها ویژگی دسته «پرندگان» هستند و این ویژگی با ویژگی دیگری از همین دسته، یعنی توانایی پرواز، ارتباط علّی دارد. به‌طور سنتی، پژوهش در روان‌شناسی شناختی بر روابط علّی متمرکز بوده که در آن‌ها هم علت و هم معلول دو حالت دارند: یا هست یا نیست.Jenkins, H. اما ممکن است هم علت و هم معلول مقادیر پیوسته داشته باشند؛ مثلاً چرخاندن دکمه صدای رادیو (به‌عنوان علت) شدت صدا را کم یا زیاد می‌کند (به‌عنوان معلول). در این موارد، رابطه میان متغیرهای علت و معلول شبیه یک تابع ریاضی است که تغییر در متغیر علت، مقادیر متغیر معلول را تغییر می‌دهد. بر اساس نظریه داستان‌پردازی ریاضی، ریاضیات پیوسته صرفاً ابزاری ذهنی برای تصویرسازی و استدلال است، نه بازتاب دقیق واقعیت. | ## بخش 2: علت‌یابی | علت و معلول را می‌توان از طریق استنباط آماری نیز بررسی کرد، اما باید توجه داشت که همبستگی به‌معنای علیت نیست. برای مثال، فروش بستنی با تعداد غرق‌شدگان همبستگی دارد، اما نه به این دلیل که بستنی باعث غرق شدن می‌شود؛ بلکه هوای گرم هم مردم را به خرید بستنی و هم به شنا کردن وادار می‌کند. به همین دلیل، فهمیدن رابطه واقعی علت و معلول از روی آمار به‌تنهایی بسیار سخت است. روش علمی با کنترل متغیرها این مشکل را حل می‌کند؛ در یک آزمایش علمی، پژوهشگر یک متغیر را تغییر می‌دهد و تأثیر آن را می‌سنجد تا مطمئن شود عامل دیگری در کار نیست. جبرگرایی می‌گوید اگر همه چیز را دربارهٔ لحظه حال بدانیم، می‌توانیم آینده را پیش‌بینی کنیم. اما مکانیک کوانتومی نشان داده که برخی رویدادها ممکن است کاملاً تصادفی باشند و علت مشخصی نداشته باشند. اینکه آیا این تصادف واقعی است یا نه، هنوز یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های باز فیزیک است و به تفسیر فیزیک کوانتومی و اصل موضعیت مربوط می‌شود. اگر جبرگرایی درست باشد، اعمال ما نتیجه رویدادهای گذشته هستند و ناسازگارگرایان می‌گویند این با اراده آزاد جور نیست. این گروه به دو دسته تقسیم می‌شوند: کسانی که می‌گویند اعمال انسان جبری نیست، و کسانی که می‌گویند اراده آزاد اصلاً وجود ندارد. در مقابل هر دو گروه، سازگارگرایان هستند که معتقدند اراده آزاد و جبرگرایی با هم ناسازگار نیستند. استنتاج علت و معلول انسان‌ها به درک علت و معلول گرایش دارند و استنتاج‌ها را در هر دو جهت انجام می‌دهند. هنگام مشاهدهٔ یک رویداد، مردم فرض می‌کنند که چیزهایی که پیش از آن رویداد اتفاق افتاده‌اند علت آن هستند و چیزهایی که پس از آن رخ می‌دهند معلول آن به شمار می‌روند. | ## بخش 3: علت‌یابی | اگر اجسام با هم حرکت کنند (یا به نظر برسد که یک جسم حرکت جسم دیگری را آغاز می‌کند)، رابطهٔ علّی از این نسبت استنتاج می‌شود. با این حال، استنتاج‌های مربوط به علت و معلول همیشه نشان‌دهندهٔ درک سازوکارهای زیربنایی علّیت نیستند؛ علّیت به عنوان «توهم شناختی» توصیف شده است. بخش زیادی از درک علت و معلول بر پایهٔ پیوندها استوار است، بدون آنکه درکی از چگونگی ارتباط رویدادها با یکدیگر وجود داشته باشد. یک مطالعهٔ نوروروان‌شناختی در سال ۲۰۱۳ نشان می‌دهد که انسان‌ها اطلاعات جدید را با اطلاعات قدیمی تطبیق می‌دهند. این موضوع نشان‌دهندهٔ یک تجربهٔ علّی معکوس است: علت باید پسین به معلول نسبت داده شود تا پیوند علّی میان عامل و عمل درک شود. 1887-March 1888) «من پدیداری بودن جهان درونی را نیز اثبات می‌کنم: هر آنچه از آن آگاه می‌شویم از طریق و از طریق مرتب‌سازی، ساده‌سازی، الگوبرداری و تفسیر شده است — فرآیند واقعی «ادراک» درونی، پیوند علّی میان اندیشه‌ها، احساسات، آرزوها، میان سوژه و ابژه، کاملاً از ما پنهان است — و شاید صرفاً تخیلی باشد. «جهان درونی ظاهری» درست توسط همان صورت‌ها و رویه‌هایی اداره می‌شود که «جهان بیرونی». ما هرگز با «واقعیت‌ها» روبرو نمی‌شویم: لذت و درد پدیده‌های فکری ثانوی و مشتق هستند — «علّیت» از دسترس ما خارج است؛ فرض کردن پیوند علّی مستقیم میان اندیشه‌ها، آنطور که منطق می‌کند — این پیامد بدوی‌ترین و ناشیانه‌ترین مشاهده است. میان دو اندیشه انواع عواطف بازی خود را می‌کنند: اما حرکت‌هایشان بسیار سریع است، بنابراین آن‌ها را نمی‌شناسیم، آن‌ها را انکار می‌کنیم — «تفکر» آنگونه که معرفت‌شناسان تصور می‌کنند، اصلاً رخ نمی‌دهد: این یک تخیل کاملاً دلخواه است که با انتخاب یک عنصر از فرآیند و حذف همهٔ بقیه به دست می‌آید، یک ترتیب مصنوعی برای مقاصد فهم‌پذیری — «روح»، چیزی که فکر می‌کند: در صورت امکان حتی «روح مطلق، خالص» — این مفهوم دومین مشتق از آن درون‌نگری کاذب است که به «تفکر» اعتقاد دارد: اول عملی تصور می‌شود که اصلاً رخ نمی‌دهد، «تفکر»، و دوم یک سوژه-بستر که هر عمل تفکر، و نه چیز دیگری، منشأ خود را در آن دارد: یعنی هم عمل و هم عامل تخیلات هستند.» انسان‌ها علت و معلول را درک می‌کنند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که سایر جانوران، مانند موش‌های صحرایی و میمون‌ها، ممکن است علت و معلول را درک کنند یا نکنند. | ## جمع‌بندی | جانوران ممکن است از اطلاعات مربوط به علت و معلول برای بهبود تصمیم‌گیری و استنتاج دربارهٔ رویدادهای گذشته و آینده استفاده کنند.