موضوع مقاله: روابط ایران و آمریکا در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روابط ایران و آمریکا در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ | مقدمه: این مقاله روابط بین ایران و ایالات متحده را در طول دومین دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ پوشش می‌دهد. | ## بخش 1: روابط ایران و آمریکا در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ | ایران و گروه‌های تحت حمایت ایران تا اوایل سال ۲۰۲۵، نفوذ منطقه‌ای ایران پس از شکست‌هایی در میان نیروهای نیابتی و متحدان به‌طور قابل توجهی کاهش یافت. نیروهای نیابتی آن - حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها - پس از حمله ۷ اکتبر به رهبری حماس به اسرائیل و درگیری‌های بعدی متحمل شکست‌های بزرگی شدند. فروپاشی رژیم بشار اسد در سوریه مسیرهای تدارکاتی ایران را به شدت مختل کرد و به شدت بر حماس و حزب‌الله تأثیر گذاشت. در طول دوره اول ترامپ (۲۰۱۷–۲۰۲۱)، ایالات متحده از ۲۰۱۵ برنامه جامع اقدام مشترک خارج شد و تحریم‌های فشار حداکثری را اعمال کرد و صادرات نفت و دسترسی مالی ایران را به شدت محدود کرد. دولت او به دنبال مذاکره مجدد این توافق برای اعمال محدودیت‌های سختگیرانه‌تر بر برنامه هسته‌ای ایران و محدود کردن تأمین مالی گروه‌های نیابتی منطقه‌ای بود، اما نتوانست به توافق جدیدی دست یابد. در رئیس‌جمهوری بایدن (۲۰۲۱–۲۰۲۵)، اقتصاد ایران همچنان تحت فشار بود، اگرچه اجرای تحریم‌ها نوسان داشت. تا اوایل سال ۲۰۲۵، تورم افزایش یافت، ارزش پول ملی سقوط کرد و ناآرامی‌های داخلی تشدید شد، زیرا ایران در حالی که برنامه هسته‌ای خود را پیش می‌برد، با انزوای اقتصادی روبرو شد. موقعیت منحصر به فرد تضعیف شده ایران اکنون فرصتی نادر برای ایالات متحده برای تغییر شکل منطقه است. ترامپ در طول دوره اول ریاست جمهوری خود، برجام را به امید ایجاد توافقی سختگیرانه‌تر که محدودیت‌های سختگیرانه‌تری را بر برنامه هسته‌ای ایران و تأمین مالی گروه‌های نیابتی آن اعمال کند، کنار گذاشت - اقدامی که در نهایت شکست خورد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که اگر توافق اولیه دست نخورده باقی می‌ماند، می‌توانست راه را برای ثبات منطقه‌ای و خروج ساختارمند ایالات متحده هموار کند و حضور نظامی بلندمدت آمریکا را کاهش دهد. اگر گام‌های قاطعی برای تضمین یک توافق جامع جدید برداشته شود، می‌توان جاه‌طلبی‌های ایران را مهار کرد، ثبات را تقویت کرد و راه را برای خروج منظم نیروهای آمریکایی هموار کرد. برعکس، بدون چنین اقدام جسورانه‌ای، خطر قابل توجهی وجود دارد که نیروهای آمریکایی برای دهه‌های آینده در خاورمیانه مستقر بمانند. ایلان ماسک در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۴ با سعید ایروانی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد، دیدار کرد. طبق گزارش‌ها، در ژانویه ۲۰۲۵، ایلان ماسک به نخست‌وزیر ایتالیا، جورجا ملونی، کمک کرد تا چچیلیا سالا، شهروند ایتالیایی، را از زندان ایران آزاد کند. کارزار فشار حداکثری در فوریه ۲۰۲۵، رئیس‌جمهور دونالد ترامپ یک یادداشت امنیت ملی ریاست جمهوری امضا کرد که "کارزار فشار حداکثری" علیه ایران را مجدداً برقرار می‌کرد، با هدف وادار کردن تهران به مذاکره برای یک توافق هسته‌ای جدید، ضمن جلوگیری از توسعه سلاح‌های هسته‌ای و مقابله با نفوذ منطقه‌ای آن. این یادداشت، تشدید تحریم‌های اقتصادی را با هدف کاهش صادرات نفت ایران به صفر، الزامی می‌کند و لغو معافیت‌های تحریمی موجود را هدایت می‌کند. ترامپ اظهار داشت که ترجیح می‌دهد به جای اقدام نظامی علیه ایران، به توافق برسد و کمپین فشار را به عنوان وسیله‌ای برای تحمیل دیپلماسی مطرح کرد. این سیاست منجر به چالش‌های اقتصادی قابل توجهی در ایران، از جمله کاهش شدید ارزش پول ملی و بی‌ثباتی سیاسی شده است، همان‌طور که در استعفای مقامات کلیدی مانند محمد جواد ظریف معاون رئیس‌جمهور و استیضاح وزیر اقتصاد عبدالناصر همتی مشهود است. در حالی که طرفداران استدلال می‌کنند که این اقدامات برای مهار جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران و حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی ضروری است، منتقدان ادعا می‌کنند که این کمپین مسائل بشردوستانه و تنش‌های منطقه‌ای را بدون تغییر مؤثر رفتار استراتژیک ایران تشدید می‌کند. ترامپ با تأکید بر ترجیح دیپلماسی، در صورت شکست مذاکرات، نسبت به اقدام نظامی احتمالی هشدار داد. ایران رسماً در تاریخ ۲۶ مارس از طریق عمان به نامه دونالد ترامپ به علی خامنه‌ای پاسخ داد و مذاکرات مستقیم را تحت فشار رد کرد، اما در را برای مذاکرات غیرمستقیم باز گذاشت. چند روز بعد، ایالات متحده چهار بی-۲ اسپیریت را به دیگو گارسیا - بیش از ۲۰٪ از کل ناوگان بی۲ - اعزام کرد. اگرچه رسماً هدف از این اقدام، جلوگیری از شورشیان حوثی‌ها تحت حمایت ایران در یمن بود، برخی از تحلیلگران معتقدند که مقیاس و قابلیت‌های این استقرار، به آماده‌سازی برای حمله احتمالی به اهداف هسته‌ای مستحکم ایران مانند فردو یا نطنز، احتمالاً با هماهنگی اسرائیل، اشاره دارد. در تاریخ ۳۰ مارس، رئیس‌جمهور ترامپ با تهدید به بمبارانی که «مانند آن [ایران] هرگز ندیده است» و هشدار در مورد تعرفه‌های ثانویه، فشارها را افزایش داد. این استقرار و لفاظی‌ها به‌طور گسترده به عنوان بخشی از یک کمپین فشار حساب‌شده برای مجبور کردن تهران به بازگشت به میز مذاکره تلقی می‌شود، زیرا سطح غنی‌سازی اورانیوم ایران همچنان از محدودیت‌های تعیین‌شده در توافق اولیه ۲۰۱۵ فراتر می‌رود. در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ترامپ گفت که اجازه نخواهد داد نتانیاهو او را به جنگ با ایران بکشاند و علاقه‌مند به ملاقات با آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران است، اما تهدید کرد که در صورت شکست دیپلماسی، عملیات نظامی مشترک اسرائیل و آمریکا برای خنثی کردن برنامه هسته‌ای ایران انجام خواهد شد. حوثی‌های تحت حمایت ایران در یمن در ۱۵ مارس ۲۰۲۵، ایالات متحده حملات هوایی را به اهداف حوثی‌ها در یمن برای مقابله با حملات به کشتیرانی دریای سرخ انجام داد. رئیس‌جمهور ترامپ اعلام کرد که این حملات با هدف بازگرداندن آزادی ناوبری و جلوگیری از تجاوز بیشتر انجام شده است. | ## بخش 2: روابط ایران و آمریکا در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ | این گروه تحت حمایت ایران متعهد شد که تا زمان لغو محاصره غزه توسط اسرائیل، به هدف قرار دادن کشتی‌ها ادامه دهد. در مارس ۲۰۲۵، دولت ترامپ به‌طور تصادفی سردبیر «آتلانتیک» جفری گلدبرگ را در یک گفتگوی گروهی سیگنال که در مورد برنامه‌های نظامی طبقه‌بندی شده برای حمله به اهداف حوثی‌ها در یمن بحث می‌کرد، وارد کرد. در این چت، مقامات ارشد از جمله معاون رئیس‌جمهور جی دی ونس و وزیر دفاع پیت هگست حضور داشتند. این افشاگری که «سیگنال‌گیت» لقب گرفت، خشم دو حزب و نگرانی‌های جدی در مورد امنیت ملی و نظم عملیاتی را برانگیخت. رئیس‌جمهور ترامپ این حادثه را به عنوان یک خطای جزئی رد کرد، اما منتقدان آن را یک شکست اطلاعاتی بزرگ خواندند. جنگ ایران و اسرائیل در مارس ۲۰۲۵، مدیر اطلاعات ملی ایالات متحده، تولسی گابارد، شهادت داد که جامعه اطلاعاتی ایالات متحده، «همچنان به ارزیابی خود مبنی بر اینکه ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای نیست و رهبر معظم انقلاب، خامنه‌ای، مجوز برنامه سلاح هسته‌ای را صادر نکرده است» ادامه می‌دهد. در آوریل ۲۰۲۵، ترامپ مذاکرات بین ایالات متحده و ایران در مورد برنامه هسته‌ای ایران را اعلام کرد. کاخ سفید اعلام کرد که ایران دو ماه فرصت دارد تا به توافقی دست یابد که یک روز قبل از حملات اسرائیل منقضی شد. در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵، رئیس‌جمهور ترامپ حملات اسرائیل به ایران را «عالی» و «بسیار موفق» توصیف کرد و هشدار داد که ایران باید «همین حالا بر سر برنامه هسته‌ای خود توافق کند» یا با «اقدام نظامی حتی مخرب‌تر و مرگبارتر» روبرو شود. ترامپ به نیروهای آمریکایی اجازه داد تا در رهگیری اولین حملات موشکی ایران کمک کنند. ایالات متحده به ایران در مورد حمله به منافع یا پرسنل آمریکایی هشدار داد و تأکید کرد که در صورت وقوع چنین حملاتی، به صورت نظامی پاسخ خواهد داد. ترامپ همچنین علی خامنه‌ای، رهبر ایران، را تهدید کرد و گفت که او «هدف آسانی» است و می‌تواند هر لحظه او را ترور کند. این تهدید دو روز پس از گزارش وتوی ترامپ از طرح اسرائیل برای ترور آیت‌الله مطرح شد. برخی از حامیان ترامپ در ایالات متحده از حمایت ترامپ از حملات اسرائیل علیه ایران و احتمال دخالت ایالات متحده در جنگ انتقاد کرده‌اند. در یک نظرسنجی از رأی‌دهندگان به ترامپ، ۵۳ درصد گفتند که ایالات متحده نباید در درگیری ایران و اسرائیل دخالت کند. در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۵، کاخ سفید اعلام کرد که ترامپ «ظرف دو هفته» تصمیم خواهد گرفت که آیا به جنگ اسرائیل علیه ایران بپیوندد یا خیر. فرستاده ویژه ترامپ استیو ویتکاف و وزیر امور خارجه ایران عباس عراقچی از زمان شروع حملات اسرائیل به ایران چندین بار تلفنی صحبت کرده‌اند. پس از عملیات حملات هوایی اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ علیه رژیم ایران، ترامپ حمایت قوی خود را از اقدامات نظامی اسرائیل علیه ایران اعلام کرد و آن‌ها را «عالی» و «بسیار موفق» توصیف کرد. او هشدار داد که ایران باید «اکنون» بر سر برنامه هسته‌ای خود توافق کند وگرنه با «اقدامات نظامی ویرانگرتر و مرگبارتر» روبرو خواهد شد. در تشدید قابل توجه، ترامپ اعلام کرد که او به دنبال «تسلیم بی‌قید و شرط» جمهوری اسلامی ایران است و تأکید کرد که ایالات متحده تنها فعلاً از ترور رهبر ایران، علی خامنه‌ای، خودداری کرده است. ترامپ به جمهوری اسلامی ایران هشدار داده است که از حمله به پرسنل یا زیرساخت‌های آمریکایی خودداری کند و اعلام کرده که هرگونه اقدام از این دست، با پاسخی از طرف ارتش ایالات متحده «در سطوحی که قبلاً دیده نشده است» روبرو خواهد شد. در تاریخ ۲۲ ژوئن، ترامپ پیشنهاد تغییر رژیم در ایران را داد و اظهار داشت: "اگر رژیم فعلی ایران نتواند کشور را دوباره بزرگ کند، چرا نباید تغییر رژیم صورت گیرد؟! هم‌زمان با ششمین روز اعتراضات سراسری، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین ایالات متحده، روز جمعه ۱۲ دی‌ماه در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که کشتن خشونت‌آمیز معترضان را «رویه همیشگی» حکومت ایران دانست و اعلام کرد که واشینگتن در چنین شرایطی واکنش نشان خواهد داد. وی همچنین تأکید کرد ایالات متحده در «حالت آماده‌باش کامل» قرار دارد و برای اقدام آماده است. ترامپ در واکنش به اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران، با اشاره به مشکلات اقتصادی و تورم شدید مردم، رفتار خشونت‌آمیز حکومت ایران علیه معترضان را محکوم کرد و هشدار داد که ایالات متحده در صورت سرکوب مسالمت‌آمیز مردم آماده مداخله است. او تأکید کرد که اقدامات خونین حکومت را زیر نظر دارد و هر گونه قتل معترضان با پاسخ شدید آمریکا مواجه خواهد شد. ترامپ همچنین با انتشار پیامکی از امانوئل مکرون خبر داد که همکاری بین آمریکا و فرانسه برای «کارهای بزرگ» در ایران ممکن است، و در ۹ بهمن ۱۴۰۴ اعلام شد که او گزینه‌هایی شامل حملات هدفمند به نیروهای امنیتی و رهبران ایران برای بازنوکنی اعتراضات و فراهم کردن شرایط برای تغییر رژیم را بررسی می‌کند. پس از بروز این تنش کشورهای منطقه از جمله ترکیه، قطر و مصر برای جلوگیری از بالاگرفتن آن مذاکراتی در سطوح بالا را بین مقامات آمریکا و ایران انجام دادند. | ## بخش 3: روابط ایران و آمریکا در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ | ترامپ اعلام کرده اگر ایران سریعاً برای مذاکره بر سر یک توافق عادلانه به پشت میز نیاید ناوگان قدرتمند آمریکا آماده اقدام مشابه عملیات در ونزوئلا است. در این روز اعلام شد نمایندگان آمریکا و ایران قرار است در انتهای آن هفته در استانبول گفتگو کنند. این اقدام به‌عنوان یک نمایش قدرت و نظارت بر وضعیت ایران تلقی شد و بخشی از تلاش‌های واشینگتن برای کنترل تحولات منطقه‌ای و جلوگیری از هرگونه تهدید به‌ویژه از سوی ایران بود. در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۴۰۴، پس از دیدار با نیروهای آمریکایی در پایگاه نظامی فورت براگ در ایالت کارولینای شمالی، دونالد ترامپ، در سخنانی بر لزوم تغییر رژیم در ایران تأکید کرد و آن را به‌عنوان «بهترین اتفاق» برای آینده منطقه و جهان دانست. ترامپ در این سخنان اظهار داشت که در طول ۴۷ سال گذشته، مقام‌های ایران تنها «حرف می‌زنند» و در همین مدت ایالات متحده «افراد زیادی را از دست داده است»، در حالی که ایران همچنان به تهدیدات خود ادامه می‌دهد. واکنش علی خامنه‌ای به استقرار ناوهای امریکایی در همین زمان، علی خامنه‌ای، رهبر جومهوری اسلامی ایران، به‌طور علنی به تهدیدات و اقدامات آمریکا پاسخ داد. او گفت ایران به هیچ‌وجه تحت فشارها و تهدیدات آمریکا قرار نخواهد گرفت و از قدرت بازدارندگی ایران دفاع کرد. خامنه‌ای همچنین هشدار داد که ایالات متحده نمی‌تواند جمهوری اسلامی را از بین ببرد و اظهار داشت که آمریکا در طول ۴۷ سال گذشته نتوانسته ایران را شکست دهد و در آینده نیز قادر به این کار نخواهد بود. او در خصوص استقرار ناوهای جنگی آمریکا در نزدیکی ایران گفت که ایران توانایی مقابله با تهدیدات نظامی آمریکا را دارد و گفت که هرگونه اشتباه از سوی آمریکا پیامدهای جدی خواهد داشت. در نهایت، این تحولات نمایانگر پیچیدگی و حساسیت بالای روابط ایران و آمریکا در سال‌های اخیر است که در آن‌ها هر دو طرف در تلاش هستند تا از طریق دیپلماسی و مذاکرات، تنش‌ها را کاهش داده و به توافقاتی در زمینه هسته‌ای و مسائل منطقه‌ای دست یابند. مذاکرات بهمن ۱۴۰۴ پس از این تحولات، و در پی افزایش تنش‌ها میان ایران و ایالات متحده، عمان به‌عنوان میانجی وارد عمل شد. در ۱۸ بهمن ۱۴۰۴، اولین دور مذاکرات مستقیم میان ایران و آمریکا در عمان برگزار شد. طرف ایرانی به سرپرستی عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، و طرف آمریکایی با حضور مقامات ارشد شامل جرد کوشنر، داماد و مشاور رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، استیو ویتکاف، مشاور امنیت ملی، و دریابد برد کوپر، فرمانده سنتکام، در این مذاکرات حضور داشتند. هدف این گفت‌وگوها کاهش تنش‌ها و رسیدن به توافقی در زمینه برنامه هسته‌ای ایران بود. طرف ایرانی به‌ویژه تأکید داشت که این مذاکرات باید صرفاً در خصوص برنامه هسته‌ای ایران متمرکز باشد، در حالی که طرف آمریکایی علاوه بر موضوع هسته‌ای، خواستار بحث در مورد برنامه موشکی ایران و حمایت جمهوری اسلامی از گروه‌های نیابتی در منطقه بود. مذاکرات در این دور به دو بخش تقسیم شد و بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، نقش میانجی و پیام‌رسان بین دو طرف را بر عهده داشت. نتیجه این مذاکرات، تعیین چارچوب گفت‌وگوهای بیشتر و تصمیم‌گیری در خصوص زمان و مکان دور بعدی مذاکرات بود. در این دور از مذاکرات، علاوه بر عباس عراقچی از طرف ایران، جرد کوشنر و استیو ویتکاف از طرف آمریکا حضور داشتند. در این مذاکرات، هدف اصلی همچنان حل‌وفصل اختلافات بر سر برنامه هسته‌ای ایران بود. همچنین، مقامات ایران و آمریکا اعلام کردند که به‌طور غیرمستقیم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، نیز در روند این گفت‌وگوها دخیل خواهد بود. در آستانه مذاکرات، شورای‌عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با ارسال دستورالعملی به رسانه‌های داخلی، چارچوب پوشش خبری مذاکرات را تعیین کرد. این دستورالعمل تأکید می‌کرد که جمهوری اسلامی فقط در موضوع هسته‌ای وارد مذاکره خواهد شد و از رسانه‌ها خواسته شد که از انتشار مطالب غیرمستند یا جهت‌دار خودداری کنند. او همچنین با یادآوری کشته و مجروح شدن هزاران نظامی آمریکایی توسط نیروهای نیابتی ایران و عملیات حذف قاسم سلیمانی، جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن را مسئول گسترش تروریسم، مرگ و نفرت دانست. در بخشی از سخنرانی، ترامپ به برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران اشاره کرد و هشدار داد که تهران در حال توسعه موشک‌هایی است که می‌تواند اروپا و پایگاه‌های آمریکا را تهدید کند. تد کروز، سناتور جمهوری‌خواه گفت که در شش ماه آینده شاهد سقوط رژیم‌ها در ایران، کوبا و ونزوئلا و روی کار آمدن دولت‌های دوست با آمریکا در آنها باشیم، کاملا امکان‌پذیر است. او گفت چنین اتفاقی بزرگترین تغییر ژئوپولتیک از زمان فروریختن دیوار برلین خواهد بود. او گفت: «من دو روز پیش با رییس‌جمهور ترامپ صحبت کردم و به‌طور خاص درباره ایران گفتگو کردیم. به او گفتم در این لحظه، رژیم متزلزل شده است و آیت‌الله در روزهای پایانی خود است. | ## جمع‌بندی | همچنین در ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، خبر گزاری سی‌ان‌ان در گزارشی نوشت: «ارتش آمریکا آماده حمله در همین آخر هفته است اما ترامپ هنوز تصمیم نگرفته است.» ایالات متحده آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ در ساعت ۹ صبح به وقت ایران حملات خود را به ایران آغاز کردند و در طی آن سید علی خامنه ای رهبر ایران و چندین مقام ارشد ایرانی کشته شدند.