موضوع مقاله: فهرست قطعنامه‌های سازمان ملل متحد درباره اسرائیل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست قطعنامه‌های سازمان ملل متحد درباره اسرائیل | مقدمه: این قطعنامه‌ها از سال ۱۹۴۷ تاکنون موضوعاتی چون تقسیم فلسطین، آتش‌بس، عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی از سرزمین‌های اشغالی، شهرک‌سازی، حقوق بشر مردم فلسطین و تسلیحات هسته‌ای اسرائیل را پوشش داده‌اند. | ## بخش 1: فهرست قطعنامه‌های سازمان ملل متحد درباره اسرائیل | تا سال ۲۰۱۳، دولت اسرائیل در ۴۵ قطعنامه از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد محکوم شده بود. از ۱۹۶۷ تا ۱۹۸۹، شورای امنیت ۱۳۱ قطعنامه مستقیماً دربارهٔ درگیری عرب‌ها و اسرائیل تصویب کرد. شمار بسیاری از قطعنامه‌های شورای امنیت از سوی اسرائیل اجرا نشده‌اند و در همان حال، نزدیک به چهل قطعنامه نیز به دلیل وتوی ایالات متحده آمریکا به تصویب نرسیده‌اند. مجمع عمومی سازمان ملل متحد قطعنامه‌های متعددی تصویب کرده‌است که در آنها رابطه راهبردی اسرائیل با ایالات متحده را عاملی برای پیگیری سیاست‌های تهاجمی و توسعه‌طلبانه اسرائیل در درگیری اسرائیل و فلسطین دانسته‌است. ایالات متحده در واکنش به انتقادهای مکرر نهادهای سازمان ملل، دکترین نگروپونته را اتخاذ کرد که بر پایه آن با هر قطعنامه شورای امنیت که اسرائیل را بدون محکوم‌کردن همزمان فعالیت‌های مسلحانه فلسطینی نکوهش کند مخالفت می‌ورزد. برای نمونه، قطعنامه ۵۴ شورای امنیت وجود تهدید علیه صلح را طبق ماده ۳۹ احراز کرد و آتش‌بس را بر پایه ماده ۴۰ دستور داد، هرچند عبارت «اقدام بر اساس فصل هفتم» هرگز به‌صراحت ذکر نشد. قطعنامه‌هایی که می‌توانند الزام‌آور باشند آنهایی هستند که شورای امنیت بر پایه فصل هفتم منشور ملل متحد تصویب کرده باشد. تصویب قطعنامه در شورای امنیت نیازمند رأی موافق دست‌کم ۹ عضو از ۱۵ عضو است، اما هر یک از پنج عضو دائم (ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، روسیه، چین و فرانسه) می‌تواند با وتوی خود آن را مسدود کند. نهمین نشست اضطراری ویژه مجمع عمومی به درخواست شورای امنیت و پس از آنکه ایالات متحده همه تلاش‌ها برای وضع تحریم علیه اسرائیل را مسدود کرد تشکیل شد. میان سال‌های ۱۹۴۸ تا مارس ۲۰۲۴، شورای امنیت ۲۲۹ قطعنامه دربارهٔ شهرک‌سازی اسرائیل، وضعیت اورشلیم و بازگشت آوارگان فلسطینی تصویب کرده که بی‌برآیند مانده‌اند. قطعنامه‌های مجمع عمومی فهرست قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد دربارهٔ اسرائیل به شرح زیر است: ۱۹۴۷–۱۹۵۲ ۱۹۴۷: ۲۹ نوامبر: قطعنامه ۱۸۱: پیشنهاد تقسیم سرزمین تحت قیمومت بریتانیا در فلسطین به دو دولت عربی و یهودی و اعطای وضعیت بین‌المللی به شهر اورشلیم. ۱۹۴۸: ۱۱ دسامبر: قطعنامه ۱۹۴: تأسیس کمیسیون سازش؛ حمایت از اماکن مقدس و دسترسی آزاد به آنها؛ مقرر داشت آوارگانی که خواهان بازگشت به خانه‌های خود و زندگی مسالمت‌آمیز با همسایگانشان هستند باید در نخستین زمان ممکن اجازه بازگشت یابند و بابت اموال کسانی که بازنمی‌گردند غرامت پرداخت شود. ۱۹۵۶–۱۹۵۷ (بحران سوئز) ۱۹۵۶: ۲ نوامبر: قطعنامه ۹۹۷: خواستار آتش‌بس فوری در بحران سوئز و تحریم تسلیحاتی منطقه شد و مشارکت اسرائیل در درگیری را نقض موافقتنامه ترک مخاصمه ۱۹۴۹ اسرائیل-مصر شمرد. ۴ نوامبر: قطعنامه ۹۹۸: از دبیرکل خواست طرحی برای نیروی حفظ صلح سازمان ملل جهت تضمین و نظارت بر آتش‌بس ارائه دهد. ۷ نوامبر: قطعنامه ۱۰۰۱ و ۱۰۰۲: نیروی سازمان ملل برای سینا و درخواست عقب‌نشینی بدون قید و شرط اسرائیل از سینا. ۲۴ و ۲۶ نوامبر: قطعنامه‌های ۱۱۲۰، ۱۱۲۱، ۱۱۲۲ و ۱۰۸۹: بحران سوئز و نیروی اضطراری سازمان ملل. ۱۹۵۸–۱۹۶۶ ۱۹۵۸–۱۹۶۶: قطعنامه‌های متعددی دربارهٔ تأمین مالی و فرماندهی نیروی اضطراری سازمان ملل (از جمله قطعنامه‌های ۱۲۳۷، ۱۲۶۳، ۱۳۳۷، ۱۴۴۱، ۱۴۴۲، ۱۵۷۵، ۱۷۳۳، ۱۸۶۴، ۱۹۸۳، ۲۱۱۵ و ۲۱۹۴) تصویب شد. ۴ ژوئیه: قطعنامه ۲۲۵۳ (ES-V): اقدامات اسرائیل برای تغییر وضعیت اورشلیم را باطل شمرد. ۱۹ دسامبر ۱۹۶۸: قطعنامه ۲۴۴۳: تأسیس کمیته ویژه بررسی رویه‌های اسرائیل مؤثر بر حقوق بشر مردم فلسطین. ۱۹۶۹–۱۹۷۵ ۱۹۶۹: قطعنامه ۲۵۴۶: محکوم‌کردن «نقض حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین» اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی. ۱۹۷۰: قطعنامه ۲۶۲۸: خواستار اجرای سریع قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت و شناسایی حقوق فلسطینیان به‌عنوان عنصری خدشه‌ناپذیر در برقراری صلح پایدار. ۱۹۷۱: قطعنامه ۲۷۹۲: خواستار اجرای قطعنامه ۱۹۴ و تأکید بر «حقوق سلب‌نشدنی مردم فلسطین». ۱۹۷۴: قطعنامه ۳۲۴۶: مشروعیت مقاومت مسلحانه ملت‌های تحت ستم در پیگیری حق تعیین سرنوشت را تأیید کرد. ۵ دسامبر ۱۹۷۵: قطعنامه ۳۴۱۴: خواستار تحریم اقتصادی و تحریم تسلیحاتی اسرائیل تا عقب‌نشینی کامل از همه سرزمین‌های اشغال‌شده در ۱۹۶۷ و اعطای «حقوق ملی سلب‌نشدنی» به فلسطینیان. | ## بخش 2: فهرست قطعنامه‌های سازمان ملل متحد درباره اسرائیل | ۱۹۷۶–۱۹۸۲ قطعنامه‌های ۳۱/۲۰ (۱۹۷۶)، ۳۲/۲۰ (۱۹۷۷) و ۳۳/۲۹ (۱۹۷۸): تأکید مکرر بر عقب‌نشینی کامل اسرائیل از سرزمین‌های اشغالی و برگزاری کنفرانس بین‌المللی صلح خاورمیانه با مشارکت سازمان آزادی‌بخش فلسطین. قطعنامه ۳۶/۲۷ (۱۹۸۱): محکوم‌کردن حمله اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای عراق و درخواست پرداخت غرامت به عراق. قطعنامه ۳۶/۱۵ (۱۹۸۱): از اسرائیل خواست حفاری‌های باستان‌شناسی در کوه معبد را متوقف کند. قطعنامه ۳۶/۹۸ (۱۹۸۱): از اسرائیل خواست مالکیت سلاح هسته‌ای را ترک گفته و تأسیساتش را در معرض بازرسی قرار دهد. قطعنامه‌های شورای امنیت فهرست مهم‌ترین قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد دربارهٔ اسرائیل به شرح زیر است: ۱۹۴۸–۱۹۶۶ قطعنامه ۴۶ (۱۷ آوریل ۱۹۴۸): بریتانیا به‌عنوان قدرت قیم، مسئول حفظ صلح و نظم در فلسطین شمرده شد؛ از همه طرف‌ها خواسته شد از ورود دسته‌های مسلح و تسلیحات به فلسطین بپرهیزند. قطعنامه ۴۸ (۲۳ آوریل ۱۹۴۸): فراخوان به همه طرف‌ها برای پایبندی به قطعنامه ۴۶ و ایجاد کمیسیون ترک مخاصمه برای فلسطین. قطعنامه ۵۷ (۱۸ سپتامبر ۱۹۴۸): ابراز انزجار شدید از ترور کنت فولکه برنادوت، میانجی سازمان ملل در فلسطین. قطعنامه ۱۱۱ (۱۹ ژانویه ۱۹۵۶): محکوم‌کردن اسرائیل به دلیل حمله به سوریه که ۵۶ کشته بر جای گذاشت. قطعنامه ۱۲۷ (۲۲ ژانویه ۱۹۵۸): توصیه به اسرائیل برای تعلیق منطقه حائل در اورشلیم. قطعنامه ۲۲۸ (۲۵ نوامبر ۱۹۶۶): «نکوهش» اسرائیل به دلیل حمله به السموع در کرانه باختری. ۱۹۶۷–۱۹۶۸ (جنگ شش‌روزه) قطعنامه ۲۳۶ (۱۱ ژوئن ۱۹۶۷): خواستار آتش‌بس فوری و توقف همه فعالیت‌های نظامی در درگیری میان مصر، اردن و سوریه با اسرائیل. قطعنامه ۲۳۷ (۱۴ ژوئن ۱۹۶۷): از اسرائیل خواست بازگشت آوارگان جدید فلسطینی ۱۹۶۷ را اجازه دهد و امنیت و رفاه ساکنان مناطق جنگ‌زده را تضمین کند. قطعنامه ۲۴۲ (۲۲ نوامبر ۱۹۶۷): «تصرف سرزمین از راه جنگ» را محکوم و خواستار «عقب‌نشینی نیروهای مسلح اسرائیل از سرزمین‌های اشغالی» شد و تمامیت ارضی و استقلال سیاسی هر دولت منطقه را تأیید کرد. قطعنامه ۲۴۸ (۲۴ مارس ۱۹۶۸): محکوم‌کردن اسرائیل به دلیل حمله به اردوگاه کرامه در اردن. قطعنامه ۲۵۰ (۲۷ آوریل ۱۹۶۸): از اسرائیل خواست از برگزاری رژه نظامی در اورشلیم خودداری کند. قطعنامه ۲۵۱ (۲ مه ۱۹۶۸): «تأسف عمیق» از برگزاری رژه نظامی اسرائیل در اورشلیم برخلاف قطعنامه ۲۵۰. قطعنامه ۲۵۲ (۲۱ مه ۱۹۶۸): اقدامات اسرائیل از جمله «مصادره اراضی و املاک» برای یکپارچه‌سازی اورشلیم را «باطل» اعلام کرد. قطعنامه ۲۵۹ (۲۷ سپتامبر ۱۹۶۸): «تأسف» از امتناع اسرائیل از پذیرش هیئت بررسی سازمان ملل دربارهٔ اشغال. ۱۹۶۹–۱۹۷۲ قطعنامه ۲۶۵ (۱ آوریل ۱۹۶۹): محکوم‌کردن اسرائیل به دلیل حملات هوایی به السلط در اردن. قطعنامه ۲۶۷ (۳ ژوئیه ۱۹۶۹): نکوهش اسرائیل به دلیل اقدامات اداری برای تغییر وضعیت اورشلیم. قطعنامه ۲۷۰ (۲۶ اوت ۱۹۶۹): محکوم‌کردن حملات هوایی اسرائیل به روستاهای جنوب لبنان. قطعنامه ۲۷۱ (۱۵ سپتامبر ۱۹۶۹): محکوم‌کردن اسرائیل به دلیل ناپایبندی به قطعنامه‌های سازمان ملل دربارهٔ اورشلیم (در پی آتش‌سوزی مسجد الاقصی). قطعنامه ۲۷۹ (۱۲ مه ۱۹۷۰): خواستار عقب‌نشینی فوری همه نیروهای مسلح اسرائیل از خاک لبنان. این قطعنامه به اتفاق آرا تصویب شد و شورای امنیت استدلال دفاع مشروع اسرائیل را نپذیرفت. | ## بخش 3: فهرست قطعنامه‌های سازمان ملل متحد درباره اسرائیل | قطعنامه ۳۱۷ (۲۱ ژوئیه ۱۹۷۲): «تأسف» از خودداری اسرائیل از آزادی نظامیان ربوده‌شده سوری و لبنانی. ۱۹۷۳–۱۹۷۷ (جنگ اکتبر ۱۹۷۳) قطعنامه ۳۳۸ (۲۲ اکتبر ۱۹۷۳): خواستار آتش‌بس در جنگ اکتبر و اجرای قطعنامه ۲۴۲ در همه بخش‌هایش و آغاز فوری مذاکرات صلح. قطعنامه ۳۴۰ (۲۵ اکتبر ۱۹۷۳): خواستار آتش‌بس فوری و کامل و تشکیل دومین نیروی اضطراری سازمان ملل (UNEF II) برای نظارت بر آتش‌بس میان نیروهای مصری و اسرائیلی. قطعنامه ۳۵۰ (۳۱ مه ۱۹۷۴): تشکیل نیروی ناظر جداسازی سازمان ملل (UNDOF) برای نظارت بر آتش‌بس میان اسرائیل و سوریه. ۱۹۷۸–۱۹۸۱ قطعنامه ۴۲۵ (۱۹۷۸): پس از تهاجم اسرائیل به جنوب لبنان، به اسرائیل دستور داد فوراً اقدام نظامی علیه تمامیت ارضی لبنان را متوقف و بدون تأخیر نیروهایش را از خاک لبنان خارج کند. این قطعنامه به اتفاق آرا تصویب شد اما عقب‌نشینی اسرائیل تا ۲۲ سال بعد (۱۶ ژوئن ۲۰۰۰) به تأخیر افتاد. قطعنامه ۴۲۶ (۱۹۷۸): تشکیل نیروی موقت سازمان ملل در لبنان (یونیفیل) با مأموریت تضمین رعایت آتش‌بس در جنوب لبنان و بازگرداندن اقتدار دولت لبنان به این منطقه. قطعنامه ۴۴۶ (۱۹۷۹): خواستار توقف «رویه‌های اسرائیل در ایجاد شهرک‌های استعماری در سرزمین‌های فلسطینی و دیگر سرزمین‌های عربی اشغال‌شده از ۱۹۶۷» شد و آنها را «فاقد اعتبار حقوقی» اعلام کرد. قطعنامه ۴۶۸ (۸ مه ۱۹۸۰): تبعید شهردار الخلیل و حلحول و قاضی شرعی الخلیل را «غیرقانونی» اعلام و از اسرائیل خواست آن را لغو کند. قطعنامه ۴۹۷ (۱۷ دسامبر ۱۹۸۱): از اسرائیل خواست الحاق عملی بلندی‌های جولان را لغو کند. ۱۹۸۲–۱۹۹۲ قطعنامه ۵۷۳ (۴ اکتبر ۱۹۸۵): محکوم‌کردن تجاوز اسرائیل به تونس که تلفات جانی سنگین و خسارات مادی فراوانی بر جای گذاشت. قطعنامه ۵۹۲ (۸ دسامبر ۱۹۸۶): نکوهش تیراندازی ارتش اسرائیل به غیرنظامیان که موجب کشته و زخمی شدن شماری از دانشجویان دانشگاه بیرزیت شد. قطعنامه ۶۰۵ (۲۲ دسامبر ۱۹۸۷): نکوهش رویه‌های اسرائیل ناقض حقوق بشر مردم فلسطین و درخواست پایبندی فوری اسرائیل به کنوانسیون چهارم ژنو. قطعنامه ۶۰۷ و ۶۰۸ (۵ ژانویه ۱۹۸۸): از اسرائیل خواست از تبعید غیرنظامیان فلسطینی خودداری و بازگشت تبعیدشدگان را تضمین کند. قطعنامه ۶۱۱ (۲۵ آوریل ۱۹۸۸): محکوم‌کردن تجاوز اسرائیل به تونس در ۱۶ آوریل ۱۹۸۸ که به ترور خلیل الوزیر انجامید. قطعنامه ۶۷۲ (۱۲ اکتبر ۱۹۹۰): محکوم‌کردن خشونت نیروهای امنیتی اسرائیل در حرم شریف (۸ اکتبر ۱۹۹۰) که بیش از ۲۰ فلسطینی کشته و بیش از ۱۵۰ نفر زخمی شدند. قطعنامه ۷۹۹ (۱۹ ژانویه ۱۹۹۳): محکوم‌کردن اسرائیل به دلیل تبعید ۴۱۸ فلسطینی به جنوب لبنان و درخواست بازگشت فوری همه تبعیدشدگان. پس از ۲۰۰۰ قطعنامه ۱۸۶۰ (۸ ژانویه ۲۰۰۹): خواستار آتش‌بس فوری پس از حمله به غزه (دسامبر ۲۰۰۸). قطعنامه ۲۳۳۴ (۲۳ دسامبر ۲۰۱۶): خواستار پایان دادن به شهرک‌سازی اسرائیل در سرزمین‌های فلسطینی. وتوهای ایالات متحده ایالات متحده به‌عنوان عضو دائم شورای امنیت با برخورداری از حق وتو، بارها از تصویب قطعنامه‌هایی علیه اسرائیل جلوگیری کرده‌است. مجمع عمومی در چندین قطعنامه از جمله قطعنامه‌های ۳۶/۲۲۶ (۱۹۸۱) و ES-9/1 (۱۹۸۲) از این رأی منفی «تأسف شدید» ابراز کرده‌است. ایالات متحده با اتخاذ دکترین نگروپونته، سیاست مخالفت با هر قطعنامه‌ای را در پیش گرفت که اسرائیل را بدون محکوم‌کردن همزمان فعالیت‌های مسلحانه فلسطینی نکوهش کند. | ## جمع‌بندی | شورای حقوق بشر تا سال ۲۰۱۳، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ۴۵ قطعنامه اسرائیل را محکوم کرده بود.