موضوع مقاله: سارونا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سارونا | مقدمه: سارونا یکی از نخستین روستاهای نوین بود که اروپاییان در فلسطین عثمانی بنیان نهادند. | ## بخش 1: سارونا | در ژوئیه ۱۹۴۱ مقامات قیمومت بریتانیا ۱۸۸ تن از ساکنان سارونا را که هوادار سرسخت نازیسم شمرده می‌شدند تبعید کردند. تا دهه ۲۰۰۰ میلادی این منطقه به ویرانی گراییده و پناهگاه معتادان شده بود؛ اما از سال ۲۰۰۳ برنامه بازسازی گسترده‌ای آغاز شد که در جریان آن ساختمان‌های تاریخی جابه‌جا و مرمت شدند. اکنون سارونا منطقه‌ای پرطرفدار برای خرید و تفریح است و دربرگیرنده موزه‌ها، آثار فرهنگی و مجموعه‌هایی متعلق به نیروهای دفاعی اسرائیل می‌باشد. این زمین بخشی از دشت شارون بود (که نام سارونا از آن گرفته شده) و در نزدیکی رودخانه یرکون و چهار کیلومتری یافا قرار داشت. در آن زمان ۴۱ خانه، یک تالار اجتماعات، شراب‌سازی، کارگاه‌ها، انبار و آغل در این مستعمره وجود داشت. مهاجرنشینان سارونا ابزارها و شیوه‌های نوین کشاورزی را به سرزمین مقدس آوردند و بر محصولاتی تمرکز کردند که به‌آسانی فروش می‌رفت. این «کشاورزی سودمحور» نوآوری اقتصادی مهمی در سرزمینی بود که سده‌ها تنها کشاورزی معیشتی در آن رواج داشت. در ۱۸۹۵ مستعمره هفت باغ داشت که کارگران مزدبگیر آنها را نگهداری می‌کردند و یک‌سوم درآمد را دریافت می‌کردند. به‌ویژه انگورداری رونق فراوان داشت و در پاییز ۱۸۹۲ نزدیک به ۳۰۰۰ هکتولیتر شراب در انبار مرکزی سارونا تولید شد. بعدها که شراب‌سازی‌های یهودی رقابت جدی ایجاد کردند، مهاجرنشینان تاکستان‌های خود را با مرکبات جایگزین کردند. در ژوئیه ۱۹۱۸ مجموعاً ۸۵۰ تن از تمپلرها در حلوان نزدیک قاهره در مصر بازداشت شدند. پس از بازگرداندن ۲۷۰ بازداشتی به باد مرگنت‌هایم در آلمان در آوریل ۱۹۲۰، مجلس اعیان بریتانیا در ۲۹ ژوئیه ۱۹۲۰ به بازداشت‌شدگان باقی‌مانده اجازه بازگشت به فلسطین داد. ساکنان سارونا به مستعمره‌ای غارت‌شده و ویران بازگشتند و پس از مذاکره با مقامات بریتانیایی، در برخی موارد تا ۵۰ درصد خسارت دریافت کردند. سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیت سارونا را ۲۷۹ نفر ثبت کرد (۲۰۲ مسیحی، ۷۰ مسلمان و ۷ یهودی). با افزایش مهاجرت یهودیان به فلسطین تحت قیمومت — ۸۰٬۰۰۰ مهاجر در سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۶ — این مهاجرنشین به‌دلیل بازار آماده برای محصولات و خدماتش رونق گرفت. سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت سارونا را ۵۶۴ نفر (۲۷۲ مسیحی، ۲۵۰ مسلمان و ۴۱ یهودی) در ۱۰۴ خانه گزارش کرد. بنا بر منبع فرانسوی نزدیک به ۱۷ درصد از مهاجرنشینان — به‌ویژه جوانان — به حزب نازی پیوستند و آدولف آیشمن نیز از مستعمره سارونا بازدید کرد و با استقبال گرم روبه‌رو شد. | ## بخش 2: سارونا | همه آلمانی‌های ساکن فلسطین تحت قیمومت توسط بریتانیایی‌ها در سارونا، ویلهلما، بیت‌لحم جلیل و والدهایم بازداشت شدند. سارونا نزدیک به ۱۰۰۰ نفر را پشت حصار سیم خاردار ۴ متری و تحت نگهبانی نگه می‌داشت. در ژوئیه ۱۹۴۱ تعداد ۱۸۸ نفر از سارونا با کشتی ملکه الیزابت به استرالیا تبعید و در تتورا در مرکز ایالت ویکتوریا تا ۱۹۴۷ بازداشت شدند. در ۱۶ مه ۱۹۴۳ تالار اجتماعات سارونا توسط ایرگون بمب‌گذاری شد و شش نفر زخمی شدند. تا نوامبر ۱۹۴۴ بیشتر ساکنان باقی‌مانده سارونا به اردوگاه ویلهلما منتقل شدند و آخرین گروه در سپتامبر ۱۹۴۵ فرستاده شد. پس از جنگ جهانی دوم در ۲۲ مارس ۱۹۴۶ پنج عضو پالماخ به دستور اسحاق سده شهردار سارونا، گوتهیلف واگنر، را ترور کردند. واگنر هنگامی که با اسکورت پلیس از اردوگاه بازداشت ویلهلما نزدیک فرودگاه لد رانندگی می‌کرد، در کمین افتاد و هدف تیراندازی قرار گرفت. هنگامی که خودروی او به حاشیه تل‌آویو رسید و به‌دلیل ترافیک سنگین سرعتش کاهش یافت، دو مرد از دو سو به خودرو نزدیک شدند و با شلیک گلوله واگنر را به‌طور مرگبار زخمی کردند. او برای پرداخت دستمزد کارگران عرب به سارونا می‌رفت و با وجود حمل ۸۰۰ لیره هیچ‌یک از پول‌ها برداشته نشد. یهودیان فلسطین با بازگرداندن ساکنان مسیحی آلمانی مخالف بودند، زیرا آنان را همدل با سیاست‌های نازی بین سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۹ و مبلّغ احساسات ضدیهودی می‌دانستند. در نوامبر ۱۹۴۷ کمیسر عالی بریتانیا زمین‌های تمپلرها در فلسطین را «اموال دشمن» اعلام کرد. چند ماه بعد شهرداری تل‌آویو ۴۲۳۶ دونم زمین در سارونا را از امین اموال بریتانیایی خریداری کرد. سه هفته پیش از اعلام استقلال اسرائیل، بریتانیایی‌ها تمپلرهای باقی‌مانده را به آلمان و استرالیا منتقل کردند. بخشی از آن به مجموعه نظامی تبدیل شد که دربرگیرنده وزارت دفاع اسرائیل، ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل و دیگر تأسیسات نظامی بود. بخش‌های دیگر سارونای پیشین برای جای دادن وزارتخانه‌های دیگر از جمله سرویس‌های اطلاعاتی بهره‌برداری شد. در ۱۹۶۲ دولت اسرائیل ۵۴ میلیون مارک آلمان غرامت به مالکان پیشین پرداخت کرد که دارایی‌هایشان ملی شده بود. هنگامی که طرح‌های بازسازی منطقه در اواسط دهه ۱۹۷۰ پیشنهاد شد، حامیان میراث فرهنگی با موفقیت در برابر تخریب ایستادند. | ## بخش 3: سارونا | با مشورت مورخان تصمیم گرفته شد که سارونا دارای ارزش میراثی در معماری اسرائیل است و ۱۸ سازه با سبک‌های معماری متمایز حفظ شود. نهادهای دولتی غیرنظامی از ساختمان‌های کوتاه سارونا به یک برج اداری بلند در انتهای شرقی آن منتقل شدند. همچنین ساختمان بلند ستاد فرماندهی در بخش نظامی برپا شد، اما ساختمان‌های تاریخی درون مجموعه همچنان در اختیار نیروهای دفاعی اسرائیل باقی ماند. گنج پنهان در ۲۰۰۲ مورخ اسرائیلی نیر مان که بر روی رساله دکترای خود کار می‌کرد، با شماری از تمپلرها دیدار کرد که موضوع گنج‌های پنهان‌شده در خانه‌های قدیمی‌شان را مطرح کردند. پس از دریافت توافق‌نامه‌های لازم از مالکان و وزارت دفاع اسرائیل، دکتر گلدمن در ۲۰۰۳ در خانه هوگو حفاری کرد و نهانگاه را یافت. برای هموارسازی مسیر یک بزرگراه، فنون ویژه‌ای برای جابه‌جایی برخی خانه‌ها به مکان‌های مناسب‌تر ابداع شد. ساختمان‌هایی که برای حفاظت در نظر گرفته شدند عبارت بودند از: خانه اجتماعات اصلی (شماره ۲۵)، خانه قدیمی لمله (شماره ۱۹)، خانه گلنک (شماره ۶۱)، خانه اجتماعات نو (شماره ۹الف)، خانه فریدریش هرینگ (شماره ۵۲)، مدرسه نو و مجموعه اجتماعات (شماره ۸۴) و خانه ایمانوئل اشتلر (شماره ۵۵). در ۲۰۰۸ پس از تعریض خیابان کاپلان که مستلزم جابه‌جایی چهار خانه و ساختمان قدیمی اجتماعات بود، منطقه جنوبی به «باغ‌های سارونا» (گانی سارونا) تغییر نام یافت. خانه اجتماعات یکی از مهم‌ترین ساختمان‌های سارونا خانه اجتماعات بود — به آلمانی یا «بیت هاوعاد» به عبری. پس از آنکه سارونا به پایگاه نازی‌ها تبدیل شد، پرچم صلیب شکسته هفت سال بر فراز ساختمان برافراشته بود. در ۱۹۴۳ رزمندگان ایرگون بمبی نزدیک ساختمان کار گذاشتند که شش نفر از جمله گوتهیلف واگنر، شهردار سارونا، را به‌طور خفیف زخمی کرد. هنگامی که بریتانیایی‌ها در ۱۹۴۷ تل‌آویو را ترک کردند، یک تیپ هاگانا در آنجا اردو زد. ساختمان به نام فرمانده جوخه، کارمی رابینوویتس که در نبرد کشته شده بود، نام‌گذاری شد. در جریان بازسازی ۲۰۰۵ سازوکار آهنی ساعت قدیمی کاریلون که نمای ساختمان را آراسته بود کشف شد. در ۲۰۰۶ این ساعت در موزه ارتز اسرائیل به‌عنوان بخشی از نمایشگاهی دربارهٔ تمپلرها به نمایش گذاشته شد. یکی از فرزندان تمپلرها که از اسرائیل دیدن می‌کرد، امضای سازنده — شرکت پرو از کالف در آلمان — را شناسایی کرد. پس از تماس با این شرکت، ساعت تازه‌ای ساخته شد و ساعت اصلی پس از تعمیر در مرکز بازدیدکنندگان سارونا به نمایش گذاشته شد. | ## جمع‌بندی | پژوهش و کتاب‌ها هلموت گلنک که در سارونا زاده شده، چندین کتاب دربارهٔ سارونا و سهم تمپلرها در نوسازی فلسطین منتشر کرده‌است.