aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: هوآیان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # هوآیان | مقدمه: مکتب هوآیان یکی از شاخه‌های آیین بودایی مهایانه است که در دوران دودمان تانگ (۶۱۸–۹۰۷ میلادی) در چین شکل گرفت. | ## بخش 1: هوآیان | از مهم‌ترین آموزه‌های آن می‌توان به این عقیده اشاره کرد که «یک، همه است و همه، یک است» و این‌که واقعیت نهایی با دنیای ظاهری و فریبنده تفاوتی ندارد. این مکتب به دلیل تحلیل‌های عمیقش، به‌ویژه در گفت‌وگوی تیرهای سقف از فازانگ و اثر سرچشمهٔ انسانیت از زونگ‌می شهرت دارد. مکتب هوآیان در آیین بودایی چین یکی از برجسته‌ترین مکاتب فلسفی مهایانه به‌شمار می‌رود. این مکتب بر درهم‌تنیدگی همه چیز در جهان تأکید دارد و از استعاره‌هایی مانند تور ایندرا برای توضیح این ارتباط استفاده می‌کند. | ## بخش 2: هوآیان | با این‌که هوآیان منبعی ارزشمند برای بوداییان امروزی است، کمتر کسی با آموزه‌های آن آشناست. مفسران برجستهٔ آن بین قرن ششم تا نهم میلادی فعال بودند و آثار پیچیده و دشوارشان چندان خوانده نشد. این مکتب هرگز جایگاه مؤسسه‌ای پایداری در چین نیافت و امروزه تنها در ژاپن با نام کِگون به‌طور محدود باقی مانده است. پیشینه این مکتب بر اساس سوترای گل‌آرایی (Avataṃsaka Sūtra) و آموزه‌های چهره‌های برجسته‌ای مانند ژی‌یَن (۶۰۲–۶۶۸)، فازانگ (۶۴۳–۷۱۲)، چِنگ‌گوان (۷۳۸–۸۳۹)، زونگ‌می (۷۸۰–۸۴۱) و لی تونگ‌شوان (۶۳۵–۷۳۰) بنا شده است. | ## بخش 3: هوآیان | در کشورهای دیگر شرق آسیا، این مکتب با نام هوآئوم در کره، کِگون در ژاپن و هوا نگیِم در ویتنام شناخته می‌شود. پیروان هوآیان، سوترای گل‌آرایی را برترین آموزش بودا می‌دانند و علاوه بر آن، از متون و آموزه‌های دیگر مانند بیداری ایمان در مهایانه و فلسفه‌های مادیَمه‌که (میانه‌گرایی) و یوگاچارَه (فلسفه آگاهی) نیز بهره می‌برند. آموزه‌های این مکتب، به‌ویژه در زمینه درهم‌تنیدگی همه چیز در جهان، پیدایش همه پدیده‌ها از یک منشأ واحد، و حضور همیشگی بودایی‌گری در همه جا، تأثیر زیادی بر آیین بودایی در چین و سایر کشورهای شرق آسیا داشته است. این مکتب تحت تأثیر آموزه‌های مادیَمه‌که (میانه‌گرایی)، یوگاچارَه (فلسفه آگاهی) و اثر بیداری ایمان در مهایانه بوده، اما در تفسیر «تهیگی» (śūnyatā) به‌عنوان «درهم‌تنیدگی» و دادن ارزش ذاتی به جهان طبیعی، رویکردی چینی دارد. | ## جمع‌بندی | پس از سرکوب بودیسم در چین توسط امپراتور ووزونگ (۸۴۲–۸۴۶ میلادی)، مکتب هوآیان از رونق افتاد، اما آموزه‌ها، مفاهیم و زبان آن تأثیر عمیقی بر ذن (چان) بودیسم و فلسفهٔ نئوکنفوسیوسی در دوران سونگ و مینگ گذاشت.
موضوع مقاله: کوه‌های دونگ فایا ین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کوه‌های دونگ فایا ین | مقدمه: کوه‌های دونگ فایا ین , به‌معنای "جنگل فرمانروای سرد") رشته‌کوهی در استان پتچابون، استان چایاپوم، استان لوپبوری، استان سارابوری و استان ناکون راتچاسیما، تایلند است. | ## بخش 1: کوه‌های دونگ فایا ین | از آنجا که دونگ فایا ین نسبت به رشته‌کوه‌های شمالی و جنوبی متراکم‌تر و کم‌ارتفاع‌تر است، نخستین جاده‌ها و راه‌آهن‌هایی که منطقه ایسان را به پایتخت بانکوک متصل کردند، از این کوه‌ها عبور کردند. پیش از احداث راه‌آهن در آغاز قرن بیستم، ارتباط میان این دو بخش تایلند دشوار بود. | ## بخش 2: کوه‌های دونگ فایا ین | جغرافیا رشته‌کوه دونگ فایا ین عمدتاً از مجموعه‌ای از تپه‌های پراکنده با ارتفاع متوسط تشکیل شده که از جنوب رشته‌کوه پتچابون به‌صورت قوسی شکل ادامه یافته و به سمت شمال رشته‌کوه سانکامپنگ می‌رسد. این رشته‌کوه حدود ۱۷۰ کیلومتر طول دارد و بیشینه ارتفاع آن در فو خینگ در شمالی‌ترین نقطه به ۱۱۶۷ متر می‌رسد. | ## بخش 3: کوه‌های دونگ فایا ین | دیگر قله‌های مهم عبارتند از: کائو فنگ یای با ارتفاع ۹۰۰ متر، کائو خوئن لان با ارتفاع ۷۶۷ متر، کائو چام دوت با ارتفاع ۷۸۲ متر، کائو چالونگ تونگ با ارتفاع ۷۱۸ متر، کائو چان لوآنگ با ارتفاع ۷۴۵ متر، کائو لوم و کائو ساوونگ هر دو با ارتفاع ۷۲۲ متر، کائو وونگ چان دائنگ با ارتفاع ۷۲۱ متر، کائو پریک با ارتفاع ۶۸۹ متر، کائو سومفوت با ارتفاع ۶۹۵ متر، کائو کرادون با ارتفاع ۶۵۷ متر، کائو اینتایا با ارتفاع ۶۷۶ متر، کائو موت انگام با ارتفاع ۶۸۳ متر، کائو پلای خلونگ کوم با ارتفاع ۶۵۵ متر و کائو سادائو با ارتفاع ۵۷۵ متر.Map of Bangkok and 22 nearby provinces, PN Map مرز شمالی توده‌کوه پتچابون به‌وضوح مشخص نیست، اما به‌طور تقریبی از جنوب مدار ۱۶ درجه شمالی آغاز می‌شود، جایی که رشته‌کوه‌های تشکیل‌دهنده سامانه پتچابون به گروهی از کوه‌های پراکنده و کم‌ارتفاع‌تر تبدیل می‌شوند که به‌ندرت از ۸۰۰ متر فراتر می‌روند و به‌سمت جنوب امتداد می‌یابند. رشته‌کوه دونگ فایا ین دره رود چائو پرایا در تایلند مرکزی را از فلات کورات در شمال‌شرق جدا می‌کند. | ## جمع‌بندی | این کوه‌ها از سمت شرق توسط شاخه‌هایی از رود چی و رود مون و از سمت غرب توسط شاخه‌هایی از رود پا ساک زهکشی می‌شوند.
موضوع مقاله: رشته‌کوه سانکامپنگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رشته‌کوه سانکامپنگ | مقدمه: توصیف واژه سانکامپنگ در زبان تایلندی به معنای استحکامات یا پشت‌بند است که نامی مناسب برای توصیف این رشته‌کوه به‌شمار می‌رود، زیرا این رشته‌کوه در واقع یک سد طبیعی میان فلات کورات و دشت تایلند مرکزی محسوب می‌شود. | ## بخش 1: رشته‌کوه سانکامپنگ | بخش شمالی این رشته‌کوه با انتهای جنوبی کوه‌های دونگ فایا ین که در مرز جنوب غربی فلات کورات در جهت شمال-جنوب قرار دارند، ادغام می‌شود. در شرق، این رشته‌کوه به کوه‌های دانگرک متصل می‌شود که یک سامانه گسترده‌تر با جهت شرق-غرب بوده و تا لائوس امتداد دارد. این رشته‌کوه از دو توده‌کوه فشرده تشکیل شده که بلندترین ارتفاعات در بخش غربی قرار دارد. بلندترین نقطه آن خائو روم با ارتفاع ۱۳۵۱ متر است که به خائو خیائو نیز معروف است. | ## بخش 2: رشته‌کوه سانکامپنگ | دیگر قله‌های مهم عبارتند از: خائو لائم با ارتفاع ۱۳۲۶ متر، خائو چان با ارتفاع ۱۳۱۳ متر، خائو فالامی با ارتفاع ۱۱۱۲ متر، خائو سام یوت با ارتفاع ۱۱۴۲ متر، خائو اینتانی با ارتفاع ۱۰۵۲ متر، خائو فا فا با ارتفاع ۱۰۷۱ متر، خائو کائو با ارتفاع ۱۰۱۷ متر، خائو سالات دای با ارتفاع ۸۲۱ متر، خائو سامو پون با ارتفاع ۸۰۵ متر، خائو لائم نوی با ارتفاع ۷۸۷ متر و خائو فاینگ ما با ارتفاع ۸۲۴ متر. در انتهای شرقی توده‌کوه غربی، خائو کامپائنگ با ارتفاع ۸۷۵ متر و خائو دان فای مای با ارتفاع ۵۵۸ متر قرار دارند که در نزدیکی دره‌ای هستند که بزرگراه ۳۰۴ تایلند (AH 19) از میان آن عبور می‌کند و شهر کابین بوری را به ناکون راتچاسیما متصل می‌کند. توده‌کوه شرقی از خائو لامانگ با ارتفاع ۹۹۲ متر، فو سام انگام با ارتفاع ۹۴۹ متر و خائو تاپ تائو با ارتفاع ۸۴۳ متر آغاز می‌شود. در این نقطه، شاخه‌ای از این توده‌کوه به سمت شمال‌شرق امتداد می‌یابد که شامل خائو چاوا با ارتفاع ۷۴۸ متر و خائو پلای لام کاتوک با ارتفاع ۷۲۳ متر است که به انتهای جنوبی رشته‌کوه دونگ فایا ین متصل می‌شود. | ## بخش 3: رشته‌کوه سانکامپنگ | در شرق، دو کوه به نام «خائو یای» وجود دارند: یکی با ارتفاع ۷۷۶ متر در شمال خائو توآنگ با ارتفاع ۷۶۱ متر و دیگری با ارتفاع ۷۹۶ متر در جنوب آن. تاریخچه حدود سال ۱۹۲۲، گروهی از ساکنان روستاهای بان تا دان و بان تا چای در استان ناکون نایوک، در بخش غربی این کوه‌ها سکونت گزیدند. | ## جمع‌بندی | این منطقه به‌طور رسمی توسط دولت به رسمیت شناخته شد و به عنوان «تامبون خائو یای» در ناحیه پاک پلی طبقه‌بندی شد، هرچند که نزدیک‌ترین کوه به نام «خائو یای» در انتهای دیگر این رشته‌کوه قرار داشت.
موضوع مقاله: پارک ملی تپ لن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پارک ملی تپ لن | مقدمه: پارک ملی تپ لن در رشته‌کوه سانکامپائنگ در استان‌های استان پراچینبوری و استان ناکون راتچاسیما در تایلند واقع شده است. | ## بخش 1: پارک ملی تپ لن | این پارک در ۲۳ دسامبر ۱۹۸۱ به عنوان یک پارک ملی تأسیس شد و چهلمین پارک ملی کشور بود. جاذبه‌های آن شامل جنگل لان و باغ تفریحی، آبشار تپ لان (یا آبشار هیو نوک کوک)، مخزن تپ لان، آبشار هوای یای، سد لام مون بون و ساحل چوم تاوان است. | ## بخش 2: پارک ملی تپ لن | جغرافیا با مساحتی برابر با ۱٬۳۹۷٬۳۷۵ رای ~ ، این پارک دومین پارک ملی بزرگ تایلند است. این پارک شامل زیرمجموعه‌های بو پرام، نا دی، پراچینبوری؛ پاک تونگ چای، وانگ نام خائو، خون بوری و سوئنگ سانگ در استان ناکون راتچاسیما و پاکام در استان بوری‌رام است. | ## بخش 3: پارک ملی تپ لن | آب و هوا پارک تپ لان دارای سه فصل است و میانگین دمای سالانه آن ۲۸ درجه سانتی‌گراد است. فصل سرد از نوامبر تا فوریه است و سردترین ماه، دسامبر، با میانگین حداکثر دمای روزانه ۲۴ درجه سانتی‌گراد است. | ## جمع‌بندی | فصل گرم از مارس تا آوریل ادامه دارد و دما در این مدت به ۳۱ درجه سانتی‌گراد می‌رسد.
موضوع مقاله: پارک ملی پنگ سیدا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پارک ملی پنگ سیدا | مقدمه: پارک ملی پنگ سیدا یک پارک ملی در رشته‌کوه سانکامفنگ است که مساحت آن ۵۲۷٬۵۰۰ رای (~) می‌باشد در استان سا کایو در شرق تایلند واقع شده است. | ## بخش 1: پارک ملی پنگ سیدا | این پارک به همراه پارک ملی خوا یای، پارک ملی تپ لان، پارک ملی تا پرایا و پناهگاه حیات‌وحش دانگ یای، بخشی از مجموعه جنگل دانگ فایا ین در فهرست میراث جهانی یونسکو به‌شمار می‌آید که مساحت کل آن حدود ۶٬۱۰۰ کیلومتر مربع است. | ## بخش 2: پارک ملی پنگ سیدا | یکی از جاذبه‌های برجسته پارک آبشار پانگ سی‌دا است.อุทยานแห่งชาติปางสีดา Pang Sida National Park اکولوژی طبق اطلاعات جمع‌آوری‌شده در سال ۲۰۰۰ این پارک خانه ۲۷۱ گونه مهره‌دار است: ۸۱ گونه پستاندار، ۱۴۳ گونه پرنده (۱۳۱ گونه ساکن)، ۱۹ گونه خزنده، ۱۶ گونه دوزیست و ۱۹ گونه ماهی آب شیرین. | ## بخش 3: پارک ملی پنگ سیدا | تمساح سیامی Crocodylus siamensis که در معرض خطر انقراض قرار دارد، گزارش شده است که در این پارک زندگی می‌کند، به همراه فیل آسیایی، گاومیش هندی، سگ وحشی آسیایی (که تخمین زده شده کمتر از ۲٬۵۰۰ بزرگسال از این سگ وحشی در دنیا وجود دارد) پلنگ، خرس خورشیدی مالایایی، خرس سیاه آسیایی و گیبون دست‌سفید. | ## جمع‌بندی | در فاصله دو کیلومتری از ورودی، منطقه‌ای مخصوص پروانه‌ها وجود دارد که در فصل‌های خاصی صدها پروانه در آن جمع می‌شوند.
موضوع مقاله: امپوریس (شهر) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # امپوریس (شهر) | مقدمه: این شهر Ἐμπόριον به معنی محل تجارت نامیده می‌شد و در سال ۵۷۵ قبل از میلادتوسط یونانیان اهل فوکیا تأسیس شد. | ## بخش 1: امپوریس (شهر) | در سال ۲۱۸ قبل از میلاد، پس از حمله به گال از ایبریا توسط هانیبال، ژنرال کارتاژی، شهر توسط رومیان (به لاتین :) اشغال شد. در اوایل قرون وسطی، موقعیت ساحلی آشکار شهر، آن را به روی غارتگران باز گذاشت و شهر رها شد. ویرانه‌ها در میانه راه بین شهر لا اسکالا و روستای کوچک سانت مارتی د امپوریس قرار دارد. این شهر در سال ۵۵۰ پ‌م به نام پالایاپولیس، «شهر قدیمی» شناخته شده بود و ساکنان از سرزمین یونان به آنجا نقل مکان کردند و نئاپولیس، «شهر جدید» را ایجاد کردند. پس از فتح فوکیا توسط کوروش کبیر، پادشاه پارسیان، در سال ۵۳۰ قبل از میلاد جمعیت شهر جدید به‌طور قابل توجهی به خاطر هجوم پناهندگان افزایش یافت. قراردادهای سیاسی و تجاری با جمعیت بومی که مدت‌ها در شهر مجاور ایندیکا ساکن بودند، منعقد شد. | ## بخش 2: امپوریس (شهر) | این شهر در مسیر تجاری ساحلی بین شهر یونانی‌نشین ماسالیا (مارسی کنونی) و تارتسوس در جنوب هیسپانیا قرار داشت و به یک مرکز اقتصادی و تجاری بزرگ تبدیل شد و همچنین بزرگ‌ترین مستعمره یونانی در شبه جزیره ایبری بود. در طول جنگ‌های پونیک، امپوریس با روم متحد شد و پوبلیوس کورنلیوس سیپیون در سال ۲۱۸ قبل از میلاد از طریق این شهر، با فرستادن برادرش گنائوس کورنلیوس سیپیون کالوس به همراه سربازان رومی به آنجا، شروع به فتح هیسپانیا کرد. با این حال، در جنگ داخلی بین پومپه و ژولیوس سزار، سوی پومپیوس را گرفت و پس از شکست او از امتیاز خودمختاری سلب شد. یک کُلونی از کهنه سربازان رومی، به نام امپوریائه، در نزدیکی اندیکا برای کنترل منطقه ایجاد شد. از آن زمان به بعد، امپوریس شروع به افول کرد، و تحت شعاع قدرت تاراکو (تاراگونا کنونی) و بارسینو (بارسلونا کنونی) قرار گرفت. در پایان قرن سوم این شهر به یکی از اولین شهرهای اسپانیا تبدیل شد که مبشران مسیحی را پذیرفت. | ## بخش 3: امپوریس (شهر) | در همین قرن شهر یونانی متروکه شد ولی شهر رومی به عنوان ضرابخانه و مقر تشریفاتی یک شهرستان ساحلی به نام کاستیو د امپوریس تا زمان یورش وایکینگ‌ها در اواسط قرن نهم باقی بود. نکروپولیس (گورستان) گورستان امپوریس برای مدت طولانی، از قرن هفتم قبل از میلاد تا قرون وسطی مورد استفاده قرار گرفته، اما بسیاری از مقبره‌ها غارت شده‌اند. مارتین آلماگرو باش دو کتاب در این باره نوشت که تمام داده‌ها را در مورد اکثر گورستان‌های منطقه جمع‌آوری کرد. چهار دوره در این ناحیه وجود دارد: یونان اولیه و ایبری، اواخر جمهوری روم، اوایل امپراتوری روم و اواخر امپراتوری روم. موزه باستان‌شناسی کاتالونیا شعبه موزه باستان‌شناسی کاتالونیا در امپوریس (MAC-Empúries) به بازدیدکنندگان تجربه تماس مستقیم با بقایای باستان‌شناسی آنجا را ارائه می‌دهد. | ## جمع‌بندی | بازدید از شهر یونانی و شهر رومی با گشت و گذار در موزه تکمیل می‌شود، که اشیایی را از تاریخ سایت که در سال‌های حفاری در امپوریس کشف شده‌اند به نمایش گذاشته است.
موضوع مقاله: پناهگاه حیات‌وحش هوای خا خانگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پناهگاه حیات‌وحش هوای خا خانگ | مقدمه: پناهگاه حیات‌وحش هوای خا خانگ در استان یوتای تانی و استان تاک، تایلند واقع شده است. | ## بخش 1: پناهگاه حیات‌وحش هوای خا خانگ | این پارک در سال ۱۹۷۴ تأسیس شده و بخشی از بزرگ‌ترین مجموعه جنگل حاره‌ای موسمی سالم در هندوچین به‌شمار می‌آید. این پناهگاه همراه با پناهگاه حیات وحش سونگایایی در سال ۱۹۹۱ توسط سازمان ملل متحد به عنوان میراث جهانی اعلام شد. هنوز جمعیت‌های قابل توجهی از پستانداران بزرگ در این پناهگاه وجود داشتند، از جمله گیبون‌ها، خرس‌ها، فیل‌ها و ببر هندوچین، اگرچه مانند تمام سایت‌های دیگر در جنوب شرق آسیا، برخی از گونه‌ها (مانند کرگدن‌ها) ناپدید شده یا دچار کاهش شدید جمعیت شده‌اند. | ## بخش 2: پناهگاه حیات‌وحش هوای خا خانگ | تاریخ پس از تأسیس پناهگاه حیات وحش در ۴ سپتامبر ۱۹۷۲، این منطقه مساحتی به اندازه ۱٬۰۱۹٬۳۷۵ رای داشت ~ . سپس این پناهگاه حیات وحش دو بار گسترش یافت، اولین بار در ۲۱ مه ۱۹۸۶ به مساحت ۱٬۶۰۹٬۱۵۰ رای ~ که افزایش ۵۸۹٬۷۷۵ رای ~ بود و دومین بار در ۳۰ دسامبر ۱۹۹۲ به مساحت ۱٬۷۳۷٬۵۸۷ رای ~ که افزایش ۷۱۸٬۲۱۲ رای ~ بود.Robinnowitz, A. برخی از روستاهای کارن در سال ۱۹۷۶ از منطقه جنوبی‌ترین بخش به منطقه بان رای در جنوب شرق منتقل شدند. | ## بخش 3: پناهگاه حیات‌وحش هوای خا خانگ | حیات وحش تنوع زیادی از حیوانات و گیاهان در این پناهگاه حیات وحش یافت می‌شود که در هیچ جای دیگر وجود ندارد، با گونه‌هایی همچون گونه‌های سینو-هیمالایایی، ایندو-برمه‌ای، سوندالند و ایندو-چینی که در این پناهگاه زندگی می‌کنند. تقریباً یک‌سوم از پستانداران جنوب شرق آسیا در این پناهگاه حیات وحش به‌خوبی زندگی می‌کنند. | ## جمع‌بندی | ۳۵۵ گونه پرنده در این پناهگاه مشاهده شده‌اند که بسیاری از این گونه‌ها اکنون در تایلند نادر و برخی در معرض خطر انقراض هستند.
موضوع مقاله: وت پرا ماهاتات | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # وت پرا ماهاتات | مقدمه: وات پرا ماهاتات معبد اصلی بودیسم (وت) در استان ناکون سی تاممارات در جنوب تایلند است. | ## بخش 1: وت پرا ماهاتات | استوپای اصلی این معبد، پرا بورومماتات چدی ('استوپای بزرگ و شریف آثار مقدس')، توسط شاه سری دهاماسوکاراجا در اوایل قرن سیزدهم میلادی ساخته شد تا نمادی برای فرقه ترواده بودیسم در این استان باشد. تاریخچه بر اساس افسانه‌ها، شاهزاده تاناکومان و شاهزاده خانم هِم چالا اثر بودا را به هات سای کائو آوردند و در سال ۲۹۱ میلادی پاگودای کوچکی ساختند. هنگامی که شاه سی-تهاما سوکرات شهر ناکون سی تاممارات را تأسیس کرد، معبد جدیدی به نام وات پرا بوروم تات را در همان مکان و به سبک مهایانهی امپراتوری سریویجایا بنا نهاد. شهر ناکون سی تاممارات یکی از شهرهای مهم پادشاهی باستانی تامبرالینگا بود و تا اوایل قرن سیزدهم میلادی بخشی از امپراتوری سریویجایا به‌شمار می‌رفت. | ## بخش 2: وت پرا ماهاتات | تاریخ‌نگاران بر این باورند که این شهر بر اثر جنگ‌ها و بیماری‌ها تقریباً خالی از سکنه شده بود و پادشاه تصمیم گرفت استوپای بزرگی به سبک سریلانکایی با مشارکت عمومی بسازد تا به بازسازی جامعه شهری کمک کند. سایر بناهای مذهبی میان قرن سیزدهم تا هجدهم ساخته شدند، از جمله ویهان-بودی لانکا، یک راهروی مسقف در اطراف درخت بودا که گفته می‌شود شاخه‌ای از درخت مهابودی در پرستشگاه ماهابودی در بوده گایا، هند است. این استوپای زنگ‌شکل تحت تأثیر هنر بودایی سریلانکایی ساخته شده که باور انتقال سنت استوپا از هند به سریلانکا توسط آشوکا را منعکس می‌کند. فرمانروای ناکون سی تاممارات که این استوپا را ساخت، خود را سری دهاماسوکاراجا نامید که به معنای 'آشوکای بزرگ' است. | ## بخش 3: وت پرا ماهاتات | کتیبه‌هایی از پادشاهی سوکوتای، نشان‌دهنده تأثیر این شهر و استوپا در ترویج و تقویت بودیسم ترواده در این پادشاهی هستند. این معبد همچنین مورد حمایت پادشاهی آیوتایا قرار داشت که میان قرن‌های چهاردهم تا هفدهم بر سراسر تایلند امروزی حکومت می‌کرد. استوپا و دیگر بناهای مذهبی بیش از ۱۰۰ سال پس از آغاز ساخت استوپای اصلی بنا شدند. | ## جمع‌بندی | این بنا در سال‌های ۱۶۱۲–۱۶۱۶، ۱۶۴۷، ۱۷۳۲–۱۷۵۸، ۱۷۶۹، ۱۸۹۵–۱۸۹۸، ۱۹۱۴، ۱۹۷۲–۱۹۷۴، ۱۹۸۷، ۱۹۹۴–۱۹۹۵ و ۲۰۰۹ تحت بازسازی‌های گسترده قرار گرفت.
موضوع مقاله: پارک تاریخی فانوم رونگ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پارک تاریخی فانوم رونگ | مقدمه: پارک تاریخی فانوم رونگ یک محوطه باستانی در تایلند است که شامل ویرانه‌های پراسات فانوم رونگ (, ) می‌شود. | ## بخش 1: پارک تاریخی فانوم رونگ | این مجموعه معبدی هندو متعلق به امپراتوری خمر است که بر لبه یک آتشفشان خاموش در ارتفاع قرار دارد. این مجموعه در استان بوریرام در منطقه ایسان (تایلند) از تایلند واقع شده و در دورانی ساخته شده که تأثیرات اجتماعی-سیاسی خمرها در استان سیساکت بسیار چشمگیر بود. فانوم رونگ به عنوان یک پرستشگاه هندو اختصاص داده شده به شیوا، نمادی از کوه کایلاش، اقامتگاه آسمانی او است. مجموعه فانوم رونگ در چندین مرحله ساخته شد که تاریخ‌گذاری آن بر اساس نمادشناسی هنر و سبک‌های معماری آن همراه با کتیبه‌های موجود انجام شده است. این مجموعه شامل دو بنای آجری مقدس مربوط به قرن دهم میلادی، پرستشگاه کوچک قرن یازدهم، پرستشگاه مرکزی ساخته‌شده توسط شاه سوریه‌ورمان دوم در قرن دوازدهم و دو کتابخانه (بَنالای) از قرن سیزدهم است. همچنین، در دوران حکومت شاه جیه‌ورمان هفتم در قرن سیزدهم، ساختمان‌های مقدس دیگری از جمله غرفه تعویض لباس سلطنتی، کودی ریشی‌های نونگ بوآ رای، مرکز پزشکی یا بیمارستان (آروکایاسالا) و پراسات بان بو ساخته شدند. | ## بخش 2: پارک تاریخی فانوم رونگ | همچنین، یک مهمانسرا با آتش (دهرماسالا) برای پناه گرفتن مسافران در دشت پای کوه فانوم رونگ، در امتداد جاده‌ای که آنگکور را به فیمای متصل می‌کرد، احداث شد. این شواهد نشان‌دهنده یک مرکز مهم نایب‌السلطنه‌ای در اطراف این کوه از قرن دهم تا سیزدهم میلادی است. اداره هنرهای زیبای تایلند طی ۱۷ سال، از ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۸، این مجموعه را مرمت و به حالت اولیه بازگرداند. در سال ۲۰۰۵، این پرستشگاه برای بررسی به یونسکو جهت ثبت در فهرست میراث جهانی پیشنهاد شد. موقعیت فانوم رونگ یک آتشفشان خاموش با ارتفاع در زیرمجموعه ناحیه تا پک، ناحیه چالوم فرا کیات، بوریرام است. معماری پس از پلکان سه‌سطحی پایینی، نخستین سکو صلیبی‌شکل قرار دارد که اولین نمای معبد اصلی را به نمایش می‌گذارد. | ## بخش 3: پارک تاریخی فانوم رونگ | این پاویون احتمالاً مکانی بوده که شاهان و خانواده سلطنتی پوشاک خود را پیش از آیینها تعویض می‌کردند. سپس، آن‌ها وارد مسیر دسته‌روی می‌شدند که یکی از چشمگیرترین بخش‌های این پارک است. این مسیر ۱۶۰ متر طول دارد و با هفتاد ستون ماسه‌سنگی که سرهایشان به شکل جوانه‌های لاله مردابی است، احاطه شده است. احتمال دارد که این رواق در گذشته یک سازه چوبی با سقف کاشی‌کاری‌شده بوده باشد، اما اکنون تنها کف مرتفعی از جنس لاتریت از آن باقی مانده است. این رواق در نهایت به سومین و آخرین پل ناگا منتهی می‌شود که نسخه‌ای کوچک از پل اول است. در حال حاضر، تنها «سوماسوترا» باقی مانده است که برای خروج آب در مراسم مذهبی به کار می‌رفت. | ## جمع‌بندی | ورودی‌های این برج دارای نعل درگاهها و تمثالهای مختلفی است که داستان‌های مذهبی هندو مانند «شیوای رقصان» و پنج یوگی (هندوئیسم) را به تصویر می‌کشد.
موضوع مقاله: دریاچه سونگخلا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دریاچه سونگخلا | مقدمه: با مساحت ۱٬۰۴۰ کیلومتر مربع، این دریاچه با استان‌های استان سونگکلا و استان پاتالونگ هم‌مرز است. | ## بخش 1: دریاچه سونگخلا | بخش جنوبی آن از طریق تنگه‌ای به عرض ۳۸۰ متر در نزدیکی شهر سونگکلا به خلیج تایلند متصل می‌شود. در شمالی‌ترین بخش، میان جنگل مانگروها، Thale Noi با وسعت ۲۸ کیلومتر مربع در استان پاتالونگ واقع شده است. مشخصه بارز این دریاچه، زبانه ساحلی ۷۵ کیلومتری آن است که دریاچه را از دریا جدا می‌کند. برخلاف بیشتر زبانه‌های ساحلی که از رسوبات دریایی شکل می‌گیرند، احتمالاً این زبانه از اتصال جزایر کوچک اولیه به یکدیگر و انباشته شدن رسوبات از پیشینه دریاچه‌ای آن پدید آمده است. | ## بخش 2: دریاچه سونگخلا | تالاب‌های کنوانسیون رامسر تالاب‌های فو خوان خی سیان در نزدیکی دریاچه تاله نوی از سال ۱۹۹۸ به عنوان تالاب‌های رامسر حفاظت شده‌اند. این منطقه در شمال دریاچه بزرگ تاله لوانگ، یکی از معدود تالابهای آب شیرین باقی‌مانده و سالم در تایلند است. انواع مختلف تالاب در این منطقه شامل دریاچه، مرداب، باتلاق جنگل پوست‌کاغذی، شالیزار و علفزار باتلاقی هستند. «Kuan» ها جزایری هستند که در بیشتر سال از آب بیرون می‌مانند و در جنگل‌های باتلاقی پوست‌کاغذی قرار دارند. | ## بخش 3: دریاچه سونگخلا | کوان کی سیان یک تپه کم‌ارتفاع با ارتفاع ۰ تا ۲ متر بالاتر از سطح دریای آزاد در منطقه تاله نوی است. دلفین نهنگی پوزه‌کوتاه یک جمعیت کوچک از دلفین نهنگی پوزه‌کوتاهها در دریاچه تاله لوانگ، در نزدیکی جزایر سی‌ها در استان پاتالونگ یافت می‌شوند. | ## جمع‌بندی | تا مارس ۲۰۲۴، تخمین زده می‌شود که تنها ۱۴ فرد از این گونه در این دریاچه باقی مانده باشد.
موضوع مقاله: بلدریا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بلدریا | مقدمه: تحت حفاظت دولت به عنوان پدیده زمین‌شناسی قرار گرفت و شامل تشکیلات زمین‌شناسی مختلف (چشمه‌های کارستی، غارها، آبشار) در حوزه آبخیز رودخانه بلدریا، در کوه میروک است. | ## بخش 1: بلدریا | آبشار، به عنوان ویژگی مرکزی منطقه، دور از نزدیکترین روستا است، رکا، از برزا پالانکا و از مقر شهرداری کلادووا فاصله دارد. جغرافیا رودخانه بلدریا از چهار چشمه کارستی در میروک در ارتفاع ، زیر قله توپلا بارا سرچشمه می‌گیرد. برخی از آنها سرد یخی هستند، در حالی که برخی دیگر زیر حرارت هستند - دمای آب یکی حدود و دیگری دارای ثابت است. این رودخانه پس از طی جریان آبشار بلدریا با ارتفاع را تشکیل داده و قبل از رسیدن به آن چندین آبشار دیگ را در منطقه جنگلی تشکیل می‌دهد. | ## بخش 2: بلدریا | آب به سبک پرده بر روی نوار توفا می‌ریزد و حوضچه ای را به شکل وان توفا تشکیل می‌دهد. چندین غار باقی مانده از آبشار و منظره خوش‌منظر در محل شهر قرون وسطایی سابق باقی مانده است. بزرگ‌ترین غار سوکولوویکا است که از آن نهری به همین نام سرچشمه می‌گیرد که دور از آبشار، پایین دست شهر سابق است. گردشگری تا سال ۲۰۱۹، بلدریا برای مردم غیر محلی تقریباً ناشناخته بود و لقب: بهترین راز نگه‌داشته شده جرداپ را داشت. | ## بخش 3: بلدریا | از زمانی که به لطف ایجاد ذخیره‌گاه طبیعی مورد توجه قرار گرفت، تعداد بازدیدکنندگان افزایش یافت. برنامه‌ریزی‌هایی برای احداث جاده مناسب به داخل ذخیره‌گاه، مسیر دسترسی مستقیم به آبشار، تابلوهای گردشگری، نگهبانی و غیره انجام می‌شود. | ## جمع‌بندی | با این حال، دوستداران محیط‌زیست خاطرنشان کردند که حتی بازدیدکنندگانی که هنوز تعداد اندکی هستند، در منطقه زباله می‌ریزند و بطری‌ها و کیسه‌های پلاستیکی را به جا می‌گذارند و شاید باید دسترسی به منطقه محدود شود.
موضوع مقاله: لان نا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لان نا | مقدمه: پادشاهی لان نا یا پادشاهی لانا ، که همچنین به نام لاناتای شناخته می‌شود و معمولاً لانا یا پادشاهی لانا نامیده می‌شود، یک امپراتوری بود که در منطقه‌ای از ناحیه تایلند شمالی در قرن‌های ۱۳ تا ۱۸ متمرکز بود. | ## بخش 1: لان نا | توسعه فرهنگی مردم تای شمالی مدت‌ها پیش از ظهور پادشاهی لانا آغاز شده بود و پادشاهی‌های پیشین آن، مانند نگویانگ، به عنوان پیش‌نیازهای لانا شناخته می‌شوند. پادشاهی لانا در قرن پانزدهم به اندازه‌ای قدرتمند شد که قادر به رقابت با پادشاهی آیوتایا بود و جنگ‌هایی با آن انجام داد. اما پادشاهی لانا ضعیف شد و در سال ۱۵۵۸ به یک دولت خراجگزار تحت سلطه سلطنت توگو تبدیل شد. | ## بخش 2: لان نا | لانا توسط پادشاهان خراجگزار اداره می‌شد، هرچند برخی از آن‌ها استقلال نسبی داشتند. حکومت برمه‌ای به تدریج از لانا کنار رفت، اما بعداً با گسترش سلطه سلطنت کنباو دوباره آغاز شد. در سال ۱۷۷۵، رؤسای لانا از کنترل برمه جدا شدند و به سوی سیام پیوستند، که به جنگ برمه-سیام (۱۷۷۵–۱۷۷۶) منجر شد. | ## بخش 3: لان نا | از آن زمان، لانا به عنوان یک دولت خراجگزار تحت سلطه سیام و تحت سلطنت چاکری اداره شد. در نیمه دوم قرن نوزدهم، دولت سیام استقلال لانا را از بین برد و آن را به دولت-ملت سیام پیوست. از سال ۱۸۷۴، دولت سیام پادشاهی لانا را به عنوان منطقه فایاپ بازسازی کرد و تحت کنترل مستقیم سیام قرار داد. | ## جمع‌بندی | تا سال ۱۹۰۹، پادشاهی لانا دیگر به‌طور رسمی به عنوان یک دولت مستقل وجود نداشت، زیرا سیام مرزهای خود را با بریتانیا و فرانسه مشخص کرده بود.