موضوع مقاله: الفبای ولوفال | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الفبای ولوفال | مقدمه: ولوفال الفبای مشتق گرفته از خط عربی می‌باشد و یکی از الفباهای مورد استفاده برای نوشتن زبان ولوف، زبان بومی بخش عمده‌ای از مردمان سنگال و زبان معیار اکثریت سنگالی‌ها در کنار زبان فرانسه می باشد. | ## بخش 1: الفبای ولوفال | این الفبا، از قرن ۱۷ به این سو، اولین الفبای زبان ولوف به شمار می‌آمد، که به گسترش بازرگانی با ممالک عرب و مسلمان شمال آفریقا، و گسترش دین اسلام، برای نوشتار زبان ولوف بکار گرفته شد. الفبای لاتین، که با استعمار فرانسه، و گسترش مدارس سکولار-دولتی، در سنگال ترویج یافت، امروزه الفبای اصلی زبان ولوف می‌باشد. اما با عین حال، الفبای ولوفال نیز در میان مردم، مخصوصا برای تاکید بر فرهنگی اسلامی ولوف، رواج دارد. سابقا این الفبا استاندارد نبوده و هر نویسنده، استاد، یا مدرسه، رسم‌الخط خاص خویش را داشته است. اما در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی، بر اهمیت استانداردسازی رسم‌الخط در سنگال تاکید شد. در سال ۱۹۹۰ میلادی، «ریاست ترویج زبان‌های ملی» ، که پروژه‌ای توسط وزارت آموزش سنگال بود، الفبای عربی استانداردسازی شده را معرفی کرد. این الفبای استانداردسازی شده، برای نوشتن تمامی زبان‌های ملی سنگال، منجمله ولوف،‌ پولار، سونینکه، مندیکا, سرر, دیولا, و بلنت می‌باشد. الفبا در الفبای ولوف، واکه‌ها نه با حرف بلکه با حرکت‌گذاری نشان داده‌ می‌شوند، مشابه فارسی و عربی، با این تفاوت که در ولوف نوشتن تمامی حرکات، منجمله تشدید و علامت سکون، اجباری می‌باشد. در ولوف برای نشان دادن صداهایی که در عربی نیست، حروف جدید، و برای نشان دادن واکه‌هایی که در عربی نیست، حرکات جدیدی در نظر گرفته شده است. در گذشته، هر نویسنده و معلم و مدرسه‌ای، رسم الخط خویش را داشت و به همین دلیل طرق مختلفی برای نوشتن ولوف به الفبای عربی وجود داشت. این شمارش شامل حروف زبان عربی که در نوشتن واژگان ولوف کاربردی ندارند (مانند«ث، ص، ط») نمی‌باشد. +حروف الفبای ولوفالنام اشکالآوانگاریمعادل لاتینمثالنکتهتنهاآغازیمیانیپایانیولوفاللاتین - / a itamgaal حرف «الف» دو نقش را ایفا می‌کند. نقش اول، به عنوان حامل حرکت واکه در واژگانی که با واکه شروع می‌شوند، و نقش دوم به عنوان نشان دهندهٔ واکهٔ کشیدهٔ «aa». | ## بخش 2: الفبای ولوفال | برای نوشتن واکهٔ کشیدهٔ «ëe» استفاده می‌شود، و در این حالت، با حرکت « » نوشته می‌شود. یا به عنوان هم‌خوان مستقل، یا به عنوان حرف اول دونگاره‌ی هم‌خوان‌های پیش دماغی (مثل «نجـ») ñ ñaan حرف در الفبای عربی وجود ندارد. واکه‌ها ولوفال مانند عربی و فارسی، الفبای از نوع به اصطلاح «ابجد» می‌باشد، به این معنی که حروف فقط نشان‌دهندهٔ هم‌خوان‌ها هستند. در زبان عربی سه صدای واکه‌ای وجود دارد و به همین دلیل، سه حرکت واکه نیز وجود دارد. (در عربی «ا»، «و»، و «ی» نشان‌دهندهٔ کشیده‌دار بودن واکه‌های سه‌گانه می‌باشد.) اما در ولوف، ۹ صدای واکه‌ای و به همین دلیل، ۶ حرکت واکه‌ای نوین علاوه بر سه حرکت گرفته شده از عربی وجود دارد. + حرکات واکه‌های کوتاه در ولوفال واکه آوانگاری معادل لاتیننمونهنکتهولوفال لاتینamagàmàggاین حرکت در عربی وجود ندارد. حرکت معادل منسوخ شده: udugub واکه‌ها در صورتی که در ابتدای واژه باشند، با «الف» نوشته می‌شوند. +واکه در ابتدای واژه A À Ë E É I O Ó U در ولوف، واکه‌ها می‌توانند کوتاه باشند یا کشیده. اما بر خلاف عربی، به دلیل این‌که در ولوف ۹ واکه وجود دارد، حرکت‌گذاری پیش از یکی از این سه حرف، هنوز اجباری می‌باشد. همین‌طور، در مواردی که حروف «و» و «ی» برای نشان دادن واکهٔ کشیده به کار می‌روند، بر روی آن‌ها هیچ حرکتی گذاشته نمی‌شود. همین مورد است که واکهٔ کشیده را از واکهٔ کوتاه و هم‌خوان‌های [w] یا [j] متمیز می‌کند. برای واکه‌های [e]، [é]، و [i]، از «ی» برای نشان دادن واکه‌های کشیدهٔ [ee]، [ée]، و [ii] استفاده می‌شود. برای واکه‌های [o]، [ó]، و [u]، از «و» برای نشان دادن واکه‌های کشیدهٔ [oo]، [óo]، و [uu] استفاده می‌شود. | ## بخش 3: الفبای ولوفال | واکهٔ [ë] استثناء است، به این معنی که واکهٔ کشیدهٔ [ëe] با حرف «عین» و با حرکت [ë] هم بر روی هم‌خوان هم بر روی «عین» (عࣴـ) نوشته می‌شود. واکه‌های کشیده در ابتدای واژه با الف به عنوان حامل حرکت شروع می‌شوند، و پس از «الف»، بسته به نوع واکه، یا «و» و یا «ی» می‌آیند. در ولوف، نوشتن حرکت، شامل حرکت واکه‌ای، سکون، یا تشدید، بر تمامی حروف اجباریست، بجز در دو مورد: وقتی که هم‌خوان پیش‌دماغی می‌باشد، و به صورت دونگاره از ترکیب «م» یا «ن» و هم‌خوانی دیگر نوشته می‌شود. حروف «ا»، «و»، و «ی» وقتی که نشان‌دهندهٔ واکه‌های کشیده می‌باشند، بدون حرکت نوشته می‌شوند. به این دلیل است که بر خلاف عربی و فارسی، مشدد شدن حرف بدون واکه نیز در ولوف امکان‌پذیر است. جا دارد یادآور شد که نوشتن سکون یا تشدید بر روی حرف آخر واژه ضروری می‌باشد، چرا که تلفظ اشتباه حرف آخر می‌تواند منجر به تغییر کامل معنی واژه شود. سابقا به‌جای دونگاره، استفاده از تک حرف‌هایی برای نوشتن همخوان‌های پیش‌دماغی نیز در میان نویسندگان رایج بود، که با استاندارد سازی ولوفال منسوخ شده‌اند. حرف «م» در ترکیب با حروف «ب» و «ݒ»‌ (معادل فارسی «پ»)، و حرف «ن» در ترکیب با حروف هم‌خوان «ت»،‌ «ݖ» (معادل فارسی «چ»)، «د»، «ج»، «ق»،‌«ک»، و «گ» می‌آیند. حرف اول دونگاره‌های پیش‌دماغی، یعنی «م» و «ن» از جمله شرایط خاص می‌باشند که روی آن‌ها نباید حرکتی، حتی علامت سکون «◌ْ» گذاشته شود. اگر این دو‌نگاره‌ها در آخر واژه و بدون صدای واکه ‌باشند، با علامت تشدید «◌ّ» نوشته می‌‌شوند. برخی نویسندگان ولوف زبان، دونگاره‌های پیش‌دماغی را به عنوان حرف مستقل الفبا می‌شمارند. نمونه متن ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر ترجمه لاتین ولوفال همه آدمیان آزاد زاده می‌شود و در حقوق و شأن یکسان هستند. | ## جمع‌بندی | خردمندی و وجدان به آن‌ها ارزانی شده و بایسته‌است تا با یکدیگر عادلانه و برادرانه رفتار کنند.