موضوع مقاله: تواریخ سلطنتی کامبوج | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تواریخ سلطنتی کامبوج | مقدمه: این دوره از تاریخ کامبوج، دوره‌های میانی محسوب می‌شود، زیرا پایان امپراتوری خمر را نشان می‌دهد. | ## بخش 1: تواریخ سلطنتی کامبوج | آخرین پادشاهی که در کتیبه‌های باستانی آنگکور از او یاد شده است، پادشاه جایاوارمان پارامشوارا (یا جایاوارما-پارامشوارا) است که از سال ۱۳۲۷ تا ۱۳۳۶ سلطنت کرد. متون باقی‌مانده کپی هستند و در بسیاری از موارد تنها قطعاتی از آنها باقی مانده است. اسناد و مدارک به گاهشماری پادشاهان، امور خارجه، روابط با کشورهای همسایه، درگیری‌های داخلی میان پادشاهان خمر، جنگ‌های داخلی، اختلافات بر سر جانشینی سلطنتی و مسائل مربوط به ازدواج و رهبری و موارد دیگر می‌پردازند. گفته می‌شود مطالعه این متون «وقت‌گیر بوده و نیازمند دانش فراوان برای سازماندهی و تفسیر صحیح اطلاعات ارزشمندی است که در آنها یافت می‌شود» با توجه به بحث‌های جاری در مورد دلایل و وقایع متروکه شدن آنگکور، تغییر پایتخت خمرها و زوال فرهنگی عمومی. ریشه‌شناسی رجبانساواتار متشکل از: راجا = «شاه یا سلطنتی»؛ بانسا، وامچا = «نسب، دودمان»؛ و آواتار = «نسل، تجسم» است، یا ساواتار از بانساواتار یا ساواتار گرفته شده است که به معنی «تاریخ» است. در زبان خمر، ریشه‌ها به راجابانساواتار تبدیل می‌شوند که به معنی «تاریخ اجداد سلطنتی» یا «تاریخ پادشاهان» است. رپا کساتِر همچنین رپا کساتِر یا لپار کساتِر (مشتق از رپا کساتِر) یا گاهی آمپال کساتِر، «همه پادشاهان» نامیده می‌شود. می‌توان آن را به صورت زیر تقسیم کرد: رپا = جمبور، جور، «سلسله» و کَساتِر = «شاهزاده، پادشاه»؛ بنابراین، رپا کساتِر یا ریوِن رپا کساتِر به معنای «تاریخ دودمان یا تبار پادشاهان» است. معنای راجابانساواتار یا رپا کساتِر را می‌توان به «سالنامه‌ها» یا «وقایع‌نامه‌های سلطنتی» ترجمه کرد، نوشته‌هایی که مربوط به تاریخ پادشاهان هستند. نسخه‌های خطی به نظر می‌رسد که متون اصلی از زبان مذهبی به زبان خمر معاصر ترجمه شده‌اند، همان‌طور که محقق جی. مورا می‌گوید: «متون به زبان پالی نوشته شده‌اند و ما آنها را با دقت و به ترتیب حروف الفبا ترجمه کردیم…» نسخه‌های خطی مشهور با نام‌های KK (۱۸۶۹)، SP (۱۸۷۸)، VJ (۱۹۳۴)، نسخه شماره ۱۰۴۹ (۱۸۳۵) و نسخه شماره ۱۶۱۳ (۱۸۵۵) در کتابخانهٔ مؤسسهٔ بودایی در پنوم‌پن نگهداری می‌شوند. | ## بخش 2: تواریخ سلطنتی کامبوج | به دلیل شکنندگی شدید این نسخه‌ها، دسترسی عمومی به آن‌ها به‌طور کلی امکان‌پذیر نیست. نسخه ۲ - قدیمی‌ترین وقایع‌نامه، «قطعه‌ای از آنگ انگ»، که به شاه راما اول تقدیم شده و مربوط به سال ۱۷۹۶ است، به زبان تایلندی ترجمه شد و به همین ترتیب در بانکوک باقی مانده است. این وقایع‌نامه فقط سلطنت پارام نیباناپاد (یا ماها نیباناپاد) (۱۳۴۶–۱۳۵۱) تا سلطنت پاراماراجا اول (کائو بانا یات) (۱۴۳۴–۱۴۳۸) را شرح می‌دهد. آثار دیگر عبارتند از وقایع‌نامه کامل اوکانا وانسا ساربجن نان (یا به اختصار نان)، وقایع‌نامه کامل سومداچ وانگ تیون (یا به اختصار وی جی، یا تیون یا جون)، وقایع‌نامه وات کوک کاک (KK) و آمپال کساترا. نسخه دیگری از وقایع‌نگاری نان در سال ۱۸۷۸ توسط شاهزاده نوپارات (پسر پادشاه آنگ دونگ) کپی و اصلاح شد که «وقایع‌نگاری نوپارات» نام دارد و اطلاعات جدیدی به آن اضافه کرد و برخی از تاریخ وقایع را تغییر داد. سنت نانگ - سرنامه نانگ ۱۸۱۸ که توسط اوکنا وونگسا ساراپچ (ننگ) در دربار آنگ چان (۱۸۰۶–۳۵) نوشته شده است که دوره‌های ۱۴۱۴ تا ۱۸۰۰ را پوشش می‌دهد. «کانال شگفت‌انگیز آنگکور وات» یک بررسی مختصر با عنوان «تنظیم وقایع‌نگاری خمر» منتشر کرده است که طرح‌ها و/یا اطلاعات اضافی در مورد تعدادی از وقایع‌نگاری‌ها را ارائه می‌دهد. نسخه‌ها و ترجمه‌ها نسخه‌های سال‌های ۱۸۱۸، ۱۸۶۹، ۱۸۷۸، ۱۹۰۳، ۱۹۳۴، ۱۹۴۱ و ۱۹۶۶ که اکنون در بخش نسخ خطی پاریس نگهداری می‌شوند، از نظر شکل و طرح‌بندی بسیار متفاوت هستند. نسخه مربوط به سال ۱۸۱۸ ابتدا توسط ارنست دودار دو لاگری به زبان فرانسوی ترجمه و توسط فرانسیس گارنیه با عنوان «وقایع‌نامه سلطنتی کامبوج» (۱۸۷۱) منتشر شد. ترجمه سال ۱۸۸۰ از اتین آیمونیه با عنوان «وقایع‌نامه‌های پادشاهان باستانی کامبوج» (۱۸۸۰) توسط جی. در سال ۱۹۰۴، اتین آیمونیه کتاب «کامبوج» را منتشر کرد که ترجمه دیگری از تواریخ بود و به مطالعات تاریخ‌نگاری چینی و نویسندگان اروپایی آن دوران می‌پرداخت. | ## بخش 3: تواریخ سلطنتی کامبوج | در سال ۱۹۸۸، خین سوک، محقق کامبوجی، اثر خود را «وقایع‌نامه‌های سلطنتی کامبوج (از بانا یات تا سقوط لانواک، ۱۴۱۷ تا ۱۵۹۵)» منتشر کرد. همچنین کتاب «وقایع‌نامه‌های سلطنتی کامبوج: از ۱۵۹۴ تا ۱۶۷۷، پاریس: مدرسه عالی مطالعات شرق دور» را ارائه نمود. نمودارهای گاهشماری وقایع‌نگاری نان شماره نام‌ها رویدادها قاعده تبارشناسی ۱ نیباناپاد ۱۳۴۵/۶–۱۳۵۰ بی‌ارتباط با پادشاهان قبلی ۲ سیدانا (راجا) ۱۳۵۰-(۳ ماه) برادر کوچکتر ۱ ۳ لامبانراجا ۱۳۵۰–۱۳۵۳ پسر ۲ ۴ کائو پا سات تهاجم ۱۳۵۳–۱۳۵۵ پسر پادشاه سیام، رامادیپاتی ۵ کائو پا در ۱۳۵۵–۱۳۵۷ برادر ۴ فرزند ۶ کائو کتومپان بیسی ۱۳۵۷- کوچک‌ترین پسر رامادیپاتی (۱ ماهه) ۷ سری سوریوانس ۱۳۵۷–۱۳۶۶ برادرزاده ۳ فرزند ۸ پارام راما ۱۳۶۶–۱۳۷۰ برادرزاده ۷ فرزند ۹ داماسوکاراج ۱۳۷۰–۱۳۷۳ برادر ۸ فرزند ۱۰ اینداراجا تهاجم ۱۳۷۳- پسر پادشاه سیام بارامراجا نمودارهای گاهشماری وقایع‌نگاری سامتک کاوا وامن جوون شماره نام‌ها رویدادها قاعده تبارشناسی ۱ نیباناپاد ۱۳۴۰–۱۳۴۵ پسر تا تراساک فا ام (در افسانه) ۲ سیدانا (راجا) ۱۳۴۵-(۳ ماه) برادر کوچکتر ۱ ۳ لامبا (راجا) ۱۳۴۶–۱۳۴۸ پسر ۲ ۴ سوریودایت تهاجم سیام شاه رامادیپاتی ۱۳۴۹–۱۳۶۲ (۱۳۵۳–۱۳۵۴: فرار از شهر) پسر ۱، پسرعموی ۳ ۵ کائو پا سات ۱۳۵۳–۱۳۵۴ پسر پادشاه سیام، رامادیپاتی ۶ کائو پا در ۱۳۵۴- (۳ ماه) برادر ۵ فرزند ۷ کائو کتومپان‌بیس ۱۳۵۴-(۱ ماه) کوچک‌ترین پسر رامادیپاتی ۸ پارام راما ۱۳۶۲–۱۳۷۲ پسر ۳ ۹ داماسوکاراج ۱۳۷۲–۱۴۰۰ برادر ۸ فرزند ۱۰ سری سوریوانس ۱۴۰۰–۱۴۱۳ پسر ۴ ساله ۱۱ پارام سوکارا ۱۴۱۳–۱۴۱۶ پسر ۹ ساله ۱۲ اینداراجا تهاجم ۱۴۱۶-(۵ ماه) پسر پادشاه سیام بارامراجا دوره میانی بیشتر وقایع‌نگاری‌ها به دوره زمانی حدود اواسط قرن چهاردهم تا آغاز قرن شانزدهم به عنوان «دوره میانی» تاریخ کامبوج اشاره می‌کنند؛ به گونه‌ای که می‌توان آن را پس از آنگکور و پیشامدرن دانست. طبق وقایع‌نگاری نان، این دوره در سال ۱۳۴۶ میلادی، تحت سلطنت پادشاه پارام نیباناپاد آغاز شد. هیچ اطلاعاتی در مورد چگونگی ارتباط او با آخرین پادشاه امپراتوری خمر - جایاوارمان پارامشوارا - ارائه نشده است. از سوی دیگر، بسیاری از متون، گزارش‌های غیرمعمول و مفصلی از اختلافات و درگیری‌های میان خانواده‌های سلطنتی ارائه می‌دهند، تا جایی که به ارزیابی صریح رهبری و سرزنش پادشاهان ضعیف برای بدبختی‌های ملی می‌پردازند. برخی از محققان این گزارش‌ها را غیرتاریخی می‌دانند - از آنجایی که حقایق به وضوح از دست رفته‌اند، نویسندگان تمایل دارند داستان‌هایی بسازند و افسانه‌هایی را برای پر کردن شکاف‌ها اتخاذ کنند. تاریخ‌ها، مدت و میزان تهاجم‌ها و اشغال تایلندی‌ها در میان وقایع‌نامه‌ها متفاوت است. دیوید چندلر استدلال می‌کند که در مورد «وقایع‌نامه تیون»، که بین سال‌های ۱۹۲۸ تا ۱۹۳۴ توسط وزیر دربار تیون گردآوری شده است، [او] «... از دیدگاه یک پادشاه، بین دوران اسطوره‌ای و به سلطنت رسیدن شاه سیسووات مونیوونگ (۱۹۲۷)...» نوشته شده‌اند و هیچ تفسیری ارائه نمی‌دهند. | ## جمع‌بندی | وقایع‌نامه‌ها، از جمله این یکی، که به وقایع قبل از ۱۵۵۰ می‌پردازند، قابل تأیید نیستند و اغلب از وقایع‌نامه‌های تایلندی دربارهٔ تایلند کپی شده‌اند…» از آنجایی که وقایع‌نگاری‌ها منبع ملی اصلی دوره بلافاصله پس از آنگکور هستند، بسیاری از مورخان تنها اظهارات مبهمی در مورد وقایعی که با زوال آنگکور به عنوان پایتخت همراه است، ارائه می‌دهند.