موضوع مقاله: کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی | مقدمه: نام کامل این معاهده، کنوانسیون منع توسعه، تولید و انباشت سلاح‌های باکتریولوژیک (بیولوژیکی) و سمی و انهدام آنها است. | ## بخش 1: کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی | کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی که در ۲۶ مارس ۱۹۷۵ لازم‌الاجرا شد، اولین معاهده خلع سلاح چندجانبه بود که تولید یک دسته کامل از سلاح‌های کشتار جمعی را ممنوع کرد. چهار کشور دیگر این پیمان را امضا کرده‌اند اما تصویب نکرده‌اند و چهار کشور دیگر نه آن را امضا کرده‌اند و نه به آن پیوسته‌اند. کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی به عنوان یک هنجار جهانی قوی علیه سلاح‌های بیولوژیکی در نظر گرفته می‌شود. این هنجار در مقدمه این پیمان منعکس شده است، که بیان می‌کند استفاده از سلاح‌های بیولوژیکی «با وجدان بشریت منافات دارد». همچنین این واقعیت نشان می‌دهد که امروزه هیچ دولتی اعلام نمی‌کند که سلاح‌های بیولوژیکی در اختیار دارد یا به دنبال آن است، یا ادعا نمی‌کند که استفاده از آنها در جنگ مشروع است. با توجه به پیشرفت‌های سریع در بیوتکنولوژی، دانیل گرشتاین، متخصص دفاع زیستی، کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی را «مهم‌ترین معاهده کنترل تسلیحات قرن بیست و یکم» توصیف کرده است. با این حال، اثربخشی این کنوانسیون به دلیل حمایت ناکافی نهادی و فقدان هرگونه نظام راستی‌آزمایی رسمی برای نظارت بر رعایت آن، محدود بوده است. این پیمان شاهد نقض‌های قابل توجهی در برنامه‌های تسلیحات بیولوژیکی تهاجمی اتحاد جماهیر شوروی، و عراق بعثی بوده است. سازوکار ماده ششم آن برای شکایت از تخلف، یک بار توسط روسیه در سال ۲۰۲۲، در مورد نظریه توطئه رد شده سلاح‌های بیولوژیکی اوکراین، مورد استفاده قرار گرفته است. تاریخچه اگرچه تاریخچه جنگ بیولوژیکی به بیش از شش قرن پیش، به محاصره کافا در سال ۱۳۴۶ میلادی برمی‌گردد، محدودیت‌های بین‌المللی در مورد جنگ بیولوژیکی تنها با پروتکل ژنو ۱۹۲۵ آغاز شد که استفاده از سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیکی را ممنوع می‌کند، اما مالکیت یا توسعه آنها را ممنوع نمی‌کند. پس از تصویب پروتکل ژنو، چندین کشور در مورد قابلیت اجرا و استفاده از آن در اقدامات تلافی‌جویانه، ملاحظاتی را مطرح کردند. به دلیل این ملاحظات، در عمل این توافق‌نامه فقط یک توافق‌نامه «عدم استفاده اول» بود. به‌طور خاص، این امر مانع از شروع و گسترش برنامه‌های تسلیحات بیولوژیکی تهاجمی چندین کشور، از جمله ایالات متحده (فعال از ۱۹۴۳ تا ۱۹۶۹) و اتحاد جماهیر شوروی (فعال از دهه ۱۹۲۰ تا حداقل ۱۹۹۲) نشد. این بیانیه بدون قید و شرط به تمام برنامه‌های تهاجمی سلاح‌های بیولوژیکی ایالات متحده پایان داد. کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی به دنبال تکمیل پروتکل ژنو بود و پس از پایان مذاکرات پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، از سال ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ در کنفرانس کمیته خلع سلاح در ژنو مورد مذاکره قرار گرفت. از جمله موارد مهم، پیشنهاد بریتانیا در سال ۱۹۶۸ برای تفکیک بررسی سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیکی و مذاکره اولیه برای تدوین کنوانسیونی در مورد سلاح‌های بیولوژیکی بود. مذاکرات زمانی شتاب بیشتری گرفت که ایالات متحده در سال ۱۹۶۹ تصمیم گرفت به‌طور یکجانبه به برنامه تسلیحات بیولوژیکی تهاجمی خود پایان دهد و از پیشنهاد بریتانیا حمایت کند. در مارس ۱۹۷۱، اتحاد جماهیر شوروی و متحدانش مخالفت قبلی خود را با جداسازی سلاح‌های شیمیایی و بیولوژیکی کنار گذاشتند و پیش‌نویس کنوانسیون خود را ارائه کردند. مرحله نهایی مذاکرات زمانی فرا رسید که ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی پیش‌نویس‌های یکسان اما جداگانه‌ای از متن کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی را در ۵ اوت ۱۹۷۱ ارائه کردند. کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی در ۱۰ آوریل ۱۹۷۲ با مراسمی در لندن، مسکو و واشینگتن دی سی برای امضا افتتاح شد و در ۲۶ مارس ۱۹۷۵ پس از تصویب توسط ۲۲ کشور، از جمله سه دولت امین آن (اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیا و ایالات متحده)، لازم‌الاجرا شد. برخی از دانشمندان نگران، در کنفرانس‌های بررسی دوره‌ای، خواستار نوسازی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی شده‌اند. برای مثال، فیلیپا لنتزوس و گرگوری کوبلنتز در سال ۲۰۱۶ خاطرنشان کردند که «مباحثات مهم معاصر در مورد پیشرفت‌های جدید» برای کنفرانس‌های بررسی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی شامل «آزمایش‌های افزایش عملکرد، عوامل بیماری‌زای بالقوه همه‌گیر، کریسپر و سایر فناوری‌های ویرایش ژنوم، محرک‌های ژنی و زیست‌شناسی مصنوعی» می‌شود. خلاصه مواد کلیدی ماده اول: هرگز و تحت هیچ شرایطی سلاح‌های بیولوژیکی را توسعه، تولید، ذخیره، اکتساب یا نگهداری نکنید. ماده سوم: عدم انتقال، یا به هر نحوی کمک، تشویق یا ترغیب هر کس دیگری برای دستیابی یا نگهداری سلاح‌های بیولوژیکی. ماده چهارم: اتخاذ هرگونه اقدام ملی لازم برای اجرای مفاد کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی در داخل کشور. ماده پنجم: تعهد به مشورت دوجانبه و چندجانبه و همکاری در حل هرگونه مشکلی که ممکن است در رابطه با هدف یا در اجرای کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی پیش بیاید. ماده ششم: حق درخواست از شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بررسی نقض‌های ادعایی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی و تعهد به همکاری در انجام هرگونه تحقیقی که توسط شورای امنیت آغاز شود. ماده هفتم: کمک به کشورهایی که در نتیجه نقض کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی در معرض خطر قرار گرفته‌اند. ماده دهم: تعهد به تسهیل و حق مشارکت در تبادل هرچه کامل‌تر تجهیزات، مواد و اطلاعات برای اهداف صلح‌آمیز. مواد باقی‌مانده مربوط به سازگاری کنوانسیون سلاح‌های شیمیایی با پروتکل ژنو ۱۹۲۵ (ماده هشتم)، مذاکرات برای ممنوعیت سلاح‌های شیمیایی (ماده نهم)، اصلاحیه‌ها (ماده یازدهم)، کنفرانس‌های بازنگری (ماده دوازدهم)، مدت زمان (ماده سیزدهم، بند ۱)، خروج (ماده سیزدهم، بند ۲، پیوستن به کنوانسیون، دولت‌های امین و شرایط لازم‌الاجرا شدن (ماده چهاردهم، بندهای ۱ تا ۵) و زبان‌ها (ماده پانزدهم) است. | ## بخش 2: کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی | ماده اول: ممنوعیت سلاح‌های بیولوژیکی ماده اول، هسته اصلی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی است و هر کشور را ملزم می‌کند که «هرگز و تحت هیچ شرایطی موارد زیر را توسعه، تولید، ذخیره یا به هر نحو دیگری کسب یا نگهداری نکند: عوامل میکروبی یا سایر عوامل بیولوژیکی، یا سموم، صرف نظر از منشأ یا روش تولید آنها، از انواع و مقادیری که هیچ توجیهی برای اهداف پیشگیری، حفاظتی یا سایر اهداف صلح‌آمیز ندارند؛ سلاح‌ها، تجهیزات یا وسایل انتقال که برای استفاده از چنین عوامل یا سمومی برای اهداف خصمانه یا در درگیری‌های مسلحانه طراحی شده‌اند.» ماده یک هیچ عامل یا سم بیولوژیکی خاصی را به خودی خود ممنوع نمی‌کند، بلکه اهداف خاصی را که می‌توان از آنها استفاده کرد، ممنوع می‌کند. این ممنوعیت به عنوان معیار عمومی شناخته می‌شود و در ماده دوم، بند ۱ کنوانسیون سلاح‌های شیمیایی ۱۹۹۳ نیز به کار رفته است. معیار عمومی، تمام کاربردهای خصمانه عوامل بیولوژیکی، از جمله مواردی که در آینده توسعه می‌یابند را پوشش می‌دهد و اذعان می‌کند که عوامل بیولوژیکی و سموم ذاتاً کاربرد دوگانه دارند. اگرچه این عوامل ممکن است برای اهداف شوم به کار گرفته شوند، اما چندین هدف مشروع صلح‌آمیز نیز دارند، از جمله توسعه داروها و واکسن‌ها برای مقابله با شیوع بیماری‌های طبیعی یا عمدی. یکی از معایب این رویکرد مبتنی بر قصد، مبهم شدن مرز بین تحقیقات سلاح‌های بیولوژیکی دفاعی و تهاجمی است. ماده سوم: ممنوعیت انتقال و کمک ماده سوم، انتقال، تشویق، کمک یا ترغیب هر کسی، چه دولت‌ها و چه بازیگران غیردولتی، را در توسعه یا دستیابی به هر یک از عوامل، سموم، سلاح‌ها، تجهیزات یا وسایل انتقال مشخص شده در ماده اول ممنوع می‌کند هدف این ماده جلوگیری از تکثیر سلاح‌های بیولوژیکی با محدود کردن دسترسی به مواد و فناوری‌هایی است که ممکن است برای اهداف خصمانه مورد استفاده قرار گیرند. ماده چهارم: اجرای ملی ماده چهارم، کشورهای عضو کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی را ملزم به اجرای مفاد این کنوانسیون در داخل کشور می‌کند. این امر ضروری است تا به مقامات ملی اجازه دهد هرگونه فعالیت ممنوعه توسط کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی را بررسی، پیگرد قانونی و مجازات کنند؛ از دسترسی به عوامل بیولوژیکی برای اهداف مضر جلوگیری کنند؛ و استفاده بالقوه از سلاح‌های بیولوژیکی را شناسایی و به آن پاسخ دهند.VERTIC (November 2016). اقدامات اجرایی ملی ممکن است اشکال مختلفی مانند قانون‌گذاری، مقررات، ضوابط رفتاری و موارد دیگر داشته باشند. اینکه کدام اقدامات اجرایی برای یک کشور کافی است، به عوامل مختلفی از جمله نظام حقوقی آن، اندازه و جغرافیای آن، توسعه صنعت بیوتکنولوژی آن و مشارکت آن در همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای بستگی دارد. از آنجایی که هیچ مجموعه اقدامات واحدی برای همه کشورها مناسب نیست، اجرای تعهدات خاص به صلاحدید کشورهای عضو، بر اساس ارزیابی آنها از آنچه که به بهترین وجه آنها را قادر به تضمین رعایت کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی می‌کند، واگذار شده است. یک پایگاه داده مشابه در مورد اقدامات اجرایی ملی که توسط ورتیک و نهاد تحقیقات خلع سلاح سازمان ملل متحد توسعه یافته است، در سال ۲۰۲۳ راه‌اندازی شد.UNIDIR; VERTIC (2023). این موارد مربوط به قانون مجازات، اقدامات اجرایی، کنترل واردات و صادرات، اقدامات ایمنی زیستی و امنیت زیستی، و همچنین همکاری و کمک داخلی و بین‌المللی است. گزارش ورتیک در سال ۲۰۲۳ نتیجه گرفت که «در چارچوب‌های قانونی کشورهای عضو برای اجرای کنوانسیون در سطح ملی، شکاف‌هایی همچنان وجود دارد».VERTIC (March 2023). ماده پنجم: مشورت و همکاری ماده پنجم، کشورهای عضو را ملزم می‌کند که در اختلافات مربوط به هدف یا اجرای کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی با یکدیگر مشورت و همکاری کنند. ماده ششم: شکایت در مورد نقض ادعایی کنوانسیون منع سلاح‌های بیولوژیکی ماده ششم به کشورهای عضو اجازه می‌دهد در صورت مشکوک بودن به نقض تعهدات معاهده‌ای توسط کشور دیگر، شکایتی را به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارائه دهند. علاوه بر این، این ماده کشورها را ملزم به همکاری با هرگونه تحقیقاتی که شورای امنیت ممکن است آغاز کند، می‌کند. به دلیل ماهیت بسیار سیاسی شورای امنیت، که در آن پنج عضو دائم - چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده - از حق وتو برخوردارند، از جمله در مورد تحقیقات مربوط به نقض‌های ادعایی معاهده، تمایلی عمومی برای استناد به ماده ششم وجود ندارد. ماده هفتم: کمک پس از نقض کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی ماده هفتم، کشورهای عضو را موظف می‌کند در صورتی که شورای امنیت سازمان ملل تشخیص دهد که کشورهای درخواست‌کننده در نتیجه نقض کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی در معرض خطر قرار گرفته‌اند، به آنها کمک کنند. هدف این مقاله علاوه بر کمک به قربانیان در صورت حمله با سلاح‌های بیولوژیکی، جلوگیری از وقوع چنین حملاتی در وهله اول با کاهش پتانسیل آسیب‌رسانی آنها از طریق همبستگی و کمک بین‌المللی است. علیرغم اینکه هیچ کشوری تاکنون به ماده هفتم استناد نکرده است، این ماده در سال‌های اخیر توجه بیشتری را به خود جلب کرده است، که بخشی از آن به دلیل افزایش شواهد مربوط به تمایل سازمان‌های تروریستی به دستیابی به سلاح‌های بیولوژیکی و همچنین شیوع بیماری‌های همه‌گیر طبیعی مختلف است. در سال ۲۰۱۸، واحد پشتیبانی اجرایی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی سندی منتشر کرد که در آن تعدادی از تفاهمات و توافقات اضافی در مورد ماده هفتم که در کنفرانس‌های بررسی گذشته حاصل شده بود، شرح داده شده است. ماده دهم: همکاری مسالمت‌آمیز ماده دهم از حق کشورهای عضو برای تبادل مواد بیولوژیکی، فناوری و اطلاعات برای استفاده در اهداف صلح‌آمیز محافظت می‌کند. این ماده بیان می‌کند که اجرای کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی نباید مانع توسعه اقتصادی یا فناوری کشورهای عضو یا همکاری‌های صلح‌آمیز بین‌المللی در پروژه‌های بیولوژیکی شود. هفتمین کنفرانس بررسی در سال ۲۰۱۱ یک پایگاه داده ماده ایکس ایجاد کرد که درخواست‌ها و پیشنهادهای داوطلبانه برای کمک و همکاری بین کشورهای عضو و سازمان‌های بین‌المللی را مطابقت می‌دهد. چهار کشور این پیمان را امضا کرده‌اند اما تصویب نکرده‌اند: مصر، هائیتی، سومالی و سوریه. چهار کشور دیگر نه این پیمان را امضا کرده‌اند و نه به آن پیوسته‌اند: چاد، جیبوتی، اریتره و اسرائیل. برای یکی از این چهار کشور غیر امضاکننده - چاد - پیشرفت قابل توجهی در جهت پیوستن به کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی حاصل شده است؛ یکی دیگر از این چهار کشور (جیبوتی) شروع به «شناسایی گام‌های مشخص» در جهت الحاق خود کرده است، در حالی که - از چهار کشور امضاکننده غیر تصویب‌کننده - وضعیت مشابهی برای سومالی وجود دارد (البته با اشاره به «گام‌های مشخص» در اینجا به پیشرفت در جهت تصویب، نه الحاق). درجه جهانشمولی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی در مقایسه با سایر رژیم‌های سلاح‌های کشتار جمعی، از جمله کنوانسیون سلاح‌های شیمیایی با ۱۹۳ عضو و پیمان عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای با ۱۹۱ عضو همچنان پایین است. کشورها می‌توانند از طریق تصویب، الحاق یا جانشینی، مطابق با فرآیندهای قانون اساسی ملی خود، که اغلب نیاز به تصویب پارلمان دارد، به کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی بپیوندند. | ## بخش 3: کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی | تصویب شامل کشورهایی می‌شود که پیش از لازم‌الاجرا شدن این معاهده در سال ۱۹۷۵، آن را امضا کرده بودند. از آن زمان، امضای این پیمان دیگر امکان‌پذیر نیست، اما کشورها می‌توانند به آن ملحق شوند. جانشینی مربوط به کشورهای تازه استقلال یافته‌ای است که متعهد شدن به معاهده‌ای را که کشور پیشین به آن پیوسته بود، می‌پذیرند. این کنوانسیون از تاریخی که سند تصویب، الحاق یا جانشینی نزد حداقل یکی از دولت‌های امین (فدراسیون روسیه، بریتانیا و ایالات متحده) تودیع شود، لازم‌الاجرا خواهد شد. چندین کشور هنگام تصویب کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی، ملاحظاتی را مطرح کردند و اعلام کردند که این امر به معنای رضایت کامل آنها از این نیست که این معاهده اجازه ذخیره‌سازی عوامل بیولوژیکی و سموم را برای «اهداف پیشگیرانه، حفاظتی یا سایر اهداف صلح‌آمیز» می‌دهد، و همچنین نباید به معنای به رسمیت شناختن کشورهای دیگری باشد که آنها به رسمیت نمی‌شناسند. جکسونز JACKSNNZ (با تلفظ «جکسونز») نام محاوره‌ای یک گروه غیررسمی از کشورهای ثروتمند غیرعضو اتحادیه اروپا، به استثنای ایالات متحده، در چارچوب این کنوانسیون است. در بررسی قبلی، مذاکرات کنفرانس به دلیل امتناع آمریکا از ایجاد سازوکار راستی‌آزمایی برای نظارت بر برنامه‌های سلاح‌های بیولوژیکی در کشورهای عضو، با شکست مواجه شد. این برخلاف خواسته‌های سایر کشورهای گروه اروپای غربی و سایر کشورها بود که شامل کانادا، ترکیه، استرالیا و اروپای غربی نیز می‌شود. در کنفرانس بررسی ۲۰۰۶، کشورهای جکسونز همچنان از پروتکل راستی‌آزمایی حمایت کردند (اگرچه بعید است که با علم به اینکه دولت فعلی ایالات متحده در این مورد موافقت نخواهد کرد، برای آن تلاش کنند). با این حال، جکسونز همچنین به دنبال ایجاد تعادل در گروه اروپای غربی و سایر کشورها و حفاظت از منافع کشورهای غیرعضو اتحادیه اروپا است. تاکشی آئوکی، مدیر بخش کنوانسیون‌های سلاح‌های بیولوژیکی و شیمیایی وزارت امور خارجه ژاپن، گفت که جکسونز «نه یک ابزار الزام‌آور است و نه یک ابزار انحصاری». پس از یک دهه مذاکره، تلاش اصلی برای تقویت نهادی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی در سال ۲۰۰۱ شکست خورد، تلاشی که می‌توانست منجر به یک پروتکل الزام‌آور قانونی برای تأسیس سازمان منع سلاح‌های بیولوژیکی شود.Ad Hoc Group (April 2001). وظیفه این واحد ارائه پشتیبانی اداری، کمک به اجرای ملی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی، تشویق به پذیرش جهانی این معاهده، درخواست‌ها و پیشنهادهای کمک‌های دو نفره و نظارت بر فرایند اقدامات اعتمادسازی است. واحد پشتیبانی اجرا در ابتدا از سه کارمند تمام وقت با بودجه‌ای کمتر از یک رستوران معمولی مک‌دونالد تشکیل شده بود، و با مؤسساتی که برای مقابله با سلاح‌های شیمیایی یا هسته‌ای تأسیس شده‌اند، قابل مقایسه نیست. برای مثال، سازمان منع سلاح‌های شیمیایی حدود ۵۰۰ کارمند دارد، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حدود ۲٬۶۰۰ نفر را کارمند دارد، و کمیسیون مقدماتی برای سازمان پیمان جامع منع آزمایش‌های هسته‌ای حدود ۲۸۰ کارمند دارد. در دسامبر ۲۰۲۲، در نتیجه نهمین کنفرانس بازنگری، کشورهای عضو تصمیم گرفتند یک موقعیت شغلی تمام وقت جدید در واحد پشتیبانی اجرا، فقط برای دوره ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷، ایجاد کنند. چالش‌ها سوءاستفاده بالقوه از پیشرفت‌های سریع علمی و فناوری پیشرفت در علم و فناوری به کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی مرتبط است، زیرا ممکن است بر تهدید ناشی از سلاح‌های بیولوژیکی تأثیر بگذارد. پیشرفت‌های مداوم در زیست‌شناسی مصنوعی و فناوری‌های توانمندساز، موانع تکنولوژیکی برای دستیابی و تقویت ژنتیکی عوامل بیماری‌زای خطرناک و استفاده از آنها برای اهداف خصمانه را از بین می‌برد. برای مثال، گزارش سال ۲۰۱۹ موسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم نشان می‌دهد که «پیشرفت‌ها در سه فناوری نوظهور خاص - تولید افزایشی، هوش مصنوعی و رباتیک - می‌توانند، هر کدام به روش خود، توسعه یا تولید سلاح‌های بیولوژیکی و سیستم‌های تحویل آنها را تسهیل کنند». به همین ترتیب، فیلیپا لنتزوس، متخصص سلاح‌های بیولوژیکی، استدلال می‌کند که همگرایی فناوری‌های ژنومی با «یادگیری ماشینی، اتوماسیون، محاسبات عاطفی و رباتیک (...) [احتمال] سلاح‌های بیولوژیکی جدیدی را ایجاد می‌کند که گروه‌های خاصی از مردم و حتی افراد را هدف قرار می‌دهند». از سوی دیگر، این پیشرفت‌های علمی می‌توانند با تقویت اقدامات پیشگیری و واکنش، آمادگی برای همه‌گیری را بهبود بخشند. چالش‌های فنی در تأیید سلاح‌های بیولوژیکی دلایل متعددی وجود دارد که چرا تأیید سلاح‌های بیولوژیکی به ویژه دشوار است. اولاً، برخلاف سلاح‌های شیمیایی و هسته‌ای، حتی مقادیر اولیهٔ اندک از عوامل بیولوژیکی را می‌توان برای تولید سریع مقادیر قابل توجه نظامی استفاده کرد. دوم، تجهیزات بیوتکنولوژی و حتی عوامل بیماری‌زا و سموم خطرناک را نمی‌توان به‌طور کلی ممنوع کرد، زیرا آنها نیز اهداف مشروع صلح‌آمیز یا دفاعی، از جمله توسعه واکسن‌ها و درمان‌های پزشکی، دارند. سوم، می‌توان به سرعت عوامل بیولوژیکی را از بین برد، که این امر بازرسی‌های کوتاه‌مدت را در تعیین اینکه آیا یک مرکز سلاح‌های بیولوژیکی تولید می‌کند یا خیر، کم‌اثرتر می‌کند. به همین دلایل، فیلیپا لنتزوس خاطرنشان می‌کند که «تأیید کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی با همان سطح دقت و اطمینانی که در تأیید معاهدات هسته‌ای وجود دارد، امکان‌پذیر نیست.» سلامت مالی کنوانسیون جلسات برنامه بین جلسات کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی اخیراً به دلیل تأخیر در پرداخت‌ها و عدم پرداخت کمک‌های مالی با مشکل مواجه شده است. این صندوق با کمک‌های داوطلبانه تأمین مالی می‌شود و تأمین مالی کوتاه‌مدت را به منظور تضمین تداوم برنامه‌ها و فعالیت‌های مصوب فراهم می‌کند. در نهمین کنفرانس بررسی، کشورهای عضو از بهبود وضعیت مالی پس از اقدامات تصویب شده در نشست کشورهای عضو در سال ۲۰۱۸ استقبال کردند، اثربخشی آنها را تأیید کردند و تصمیم گرفتند آنها را در دهمین کنفرانس بررسی بررسی کنند. | ## جمع‌بندی | اطلاعات زنده در مورد وضعیت مالی کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی و سایر کنوانسیون‌های خلع سلاح به صورت عمومی در داشبورد مالی دفتر امور خلع سلاح سازمان ملل متحد در دسترس است.