موضوع مقاله: روز وایتانگی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # روز وایتانگی | مقدمه: روز وایتانگی (به مائوری: )، روز ملی نیوزیلند است که سالگرد نخستین امضای معاهده وایتانگی در ۶ فوریه ۱۸۴۰ (۱۷ بهمن ۱۲۱۸) را گرامی می‌دارد. | ## بخش 1: روز وایتانگی | این معاهده توافقی میان نمایندگان تاج‌وتخت بریتانیا و سران بومی مائوری بود که زمینه را برای برپایی حاکمیت بریتانیا فراهم ساخت و از این رو بسیاری آن را سند بنیانگذار این کشور می‌دانند. روز وایتانگی برای نخستین بار در سال ۱۹۳۴ گرامی داشته شد و در سال ۱۹۷۴ به یک تعطیل رسمی سراسری تبدیل گردید. این روز هرساله در ششم فوریه برگزار می‌شود و اگر این تاریخ با شنبه یا یکشنبه همزمان شود، تعطیل رسمی به دوشنبهٔ پس از آن موکول می‌شود. مراسم گوناگونی به مناسبت امضای معاهده در وایتانگی و دیگر نقاط کشور برپا می‌گردد، از جمله گردهمایی‌های فرهنگی مائوری، بازنگری در تاریخ نیوزیلند، اعطای نشان‌های رسمی و برگزاری مراسم اعطای شهروندی. این روز همچنین بارها کانون اعتراض‌های جنبش اعتراضی مائوری بوده و گاه موضوع بحث‌های جنجال‌برانگیز قرار گرفته‌است. با این حال، در سال‌های اخیر لحن مراسم آشتی‌جویانه‌تر شده و مشارکت گسترده‌تری از سوی مقامات دولتی و شهروندان عادی در آن دیده می‌شود. معاهده وایتانگی (به مائوری: ) برای نخستین بار در ۶ فوریه ۱۸۴۰ (۱۷ بهمن ۱۲۱۸) در محوطهٔ خانهٔ جیمز باسبی — که اکنون به شناخته می‌شود — در ، در خلیج جزایر امضا شد. این معاهده به امضای نمایندگان تاج‌وتخت بریتانیا و در آغاز حدود ۴۵ سردار مائوری رسید. در طول هفت ماه پس از آن، نسخه‌هایی از معاهده توسط بریتانیایی‌ها در سراسر مجمع‌الجزایر نیوزیلند به گردش درآمد و سرانجام در حدود ۵۴۰ سردار مائوری آن را امضا کردند. امضای این معاهده حاکمیت بریتانیا بر جزایر نیوزیلند را تثبیت کرد که در ۲۱ مه ۱۸۴۰ به طور رسمی توسط ، نایب‌الحکومهٔ نیوزیلند، اعلام شد. جشن‌های پیش از ۱۹۳۴ پیش از سال ۱۹۳۴، بیشتر جشن‌های بنیانگذاری در ۲۹ ژانویه برگزار می‌شد؛ این روز مصادف با ورود به خلیج جزایر برای خواندن فرمان انتصابش بود. در سال ۱۹۳۲، ، ، و همسرش خانهٔ فرسودهٔ جیمز باسبی — محل اولیهٔ امضای معاهده — را خریداری و به ملت هدیه کردند. خانه معاهده و محوطهٔ آن به یک ذخیره‌گاه عمومی تبدیل شد که در ۶ فوریه ۱۹۳۴ (۱۷ بهمن ۱۳۱۲) رسماً افتتاح گردید. در سال ۱۹۴۰، مراسمی برای گرامیداشت صدمین سالگرد امضای معاهده در این محوطه برگزار شد. این رویداد موفقیت‌آمیز بود و جایگاه معاهده و روز گرامیداشت آن را در آگاهی ملی ارتقا داد. نخستین مراسم در این سال توسط نیروی دریایی سلطنتی نیوزیلند و متمرکز بر یک تیرک پرچم که نیروی دریایی هزینهٔ نصب آن را پرداخته بود برگزار گردید. در سال بعد، یک سخنران مائوری به برنامه افزوده شد و تقریباً هرسال تغییرات جدیدی در مراسم ایجاد می‌گردید. از سال ۱۹۵۲، فرماندارکل در مراسم شرکت می‌کرد و از ۱۹۵۸، نخست‌وزیر نیوزیلند نیز — هرچند نه هرسال — حاضر می‌شد. | ## بخش 2: روز وایتانگی | بسیاری از این ویژگی‌های اولیه همچنان بخشی از مراسم روز وایتانگی هستند، از جمله سلام نظامی دریایی، اجرای فرهنگی مائوری (که اکنون معمولاً یک ، یعنی مراسم استقبال آیینی است) و سخنرانی‌هایی از سوی شخصیت‌های مائوری و (غیرمائوری). پیشنهاد برای تعطیل رسمی حزب کارگر نیوزیلند در بیانیه انتخاباتی سال ۱۹۵۷ خود اعلام کرد که روز وایتانگی را به تعطیل رسمی تبدیل خواهد کرد. پس از پیروزی در آن انتخابات، حزب اعلام کرد که کشور توان تحمل یک تعطیل رسمی دیگر را ندارد (به نگاه کنید). قانون روز وایتانگی ۱۹۶۰ به مناطق مختلف اجازه داد تا تعطیل منطقه‌ای خود را به روز وایتانگی منتقل کنند. در سال ۱۹۶۳، پس از تغییر دولت، قانون اصلاحیهٔ روز وایتانگی، تعطیل را در منطقه نورثلند به روز وایتانگی، یعنی ۶ فوریه، منتقل کرد. در سال ۱۹۷۱، ، امور در حزب کارگر، یک برای تبدیل روز وایتانگی به تعطیل ملی با نام «روز نیوزیلند» ارائه داد. پس از پیروزی در انتخابات ۱۹۷۲ به رهبری نخست‌وزیر ، اعلام شد که از ۱۹۷۴ روز وایتانگی به عنوان تعطیل ملی با نام «روز نیوزیلند» شناخته خواهد شد. برای کرک، این تغییر نشانهٔ آمادگی نیوزیلند برای پذیرش مفهومی گسترده‌تر از ملت بود. نمایندگی‌های دیپلماتیک این کشور سال‌ها پیش از این روز را گرامی می‌داشتند و با توجه به نقش فزایندهٔ نیوزیلند در صحنهٔ بین‌المللی، تغییر نام به «روز نیوزیلند» مناسب به نظر می‌رسید. در مراسم ۱۹۷۴، برای نخستین بار پرچم نیوزیلند — به جای پرچم بریتانیا — بر فراز تیرک پرچم در وایتانگی برافراشته شد و نسخه‌ای از پرچم نیز به اهتزاز درآمد. پیروزی در انتخابات ۱۹۷۵ به تغییر نام روز به «روز وایتانگی» انجامید؛ چرا که نخست‌وزیر جدید، ، از نام «روز نیوزیلند» خوشش نمی‌آمد و بسیاری از مائوری‌ها نیز احساس می‌کردند که این نام ارزش معاهده را کاهش می‌دهد. روز وایتانگی در سال ۲۰۱۳ «دوشنبه‌ای» شد، به این معنا که اگر ۶ فوریه با شنبه یا یکشنبه همزمان شود، تعطیل رسمی به دوشنبهٔ پس از آن موکول می‌گردد. در مارائهٔ تی‌تی وایتانگی، در جنوب ، شخصیت‌های سیاسی به مارائه خوش‌آمد گفته می‌شوند و سخنرانی‌های محلی را می‌شنوند. این سخنرانی‌ها اغلب به مسائل روز می‌پردازند و بحث‌های پرشور و صریحی در پی دارند. معمولاً به سیاستمداران حق سخنرانی داده می‌شود، اما گاهی این امتیاز سلب شده‌است؛ چنان‌که برای هلن کلارک، ، در سال ۱۹۹۹، جان کی در ۲۰۱۶، و بیل اینگلیش در ۲۰۱۷ این اتفاق افتاد. در سال‌های اخیر، مراسم رسمی استقبال یا برای نمایندگان مجلس از مارائهٔ تی‌تی وایتانگی (که گاهی «مارائهٔ پایین» نامیده می‌شود) به ته وَره رونانگا (که گاهی «مارائهٔ بالا» خوانده می‌شود) در محوطهٔ معاهده که در شمال رودخانهٔ وایتانگی قرار دارد، منتقل شده‌است. در سال ۲۰۱۸، جاسیندا آردرن نخست نخست‌وزیری بود که پس از سه سال در مراسم شرکت کرد. به گزارش گاردین، «در دوران آردرن، جشن‌ها لحنی آشتی‌جویانه‌تر یافته‌اند؛ نخست‌وزیر معمولاً چند روز در محوطهٔ معاهده حضور می‌یابد، به رهبران مائوری گوش می‌دهد و در سال ۲۰۱۸ به یادماندنی از حاضران خواست که دولتش را مسئول بدانند.» در روز وایتانگی، یک مراسم عبادی سپیده‌دم با سازماندهی امانت‌داری ملی وایتانگی با حضور بزرگان و رهبران مائوری، رهبران دینی، سیاستمداران، اعضای هیئت دیپلماتیک و نیروهای نظامی برگزار می‌شود. | ## بخش 3: روز وایتانگی | در سال ۲۰۲۱، این مراسم شامل سرودهای دینی، قرائت‌های مذهبی و دعاهایی به زبان‌های گوناگون بود. نیروی دریایی سلطنتی نیوزیلند پرچم‌ها را بر فراز تیرک پرچم در محوطهٔ معاهده برمی‌افرازد. از سال ۲۰۱۸، اعضای دولت از جمله نخست‌وزیر و نمایندگان مجلس و خانواده‌هایشان پس از مراسم سپیده‌دم، صبحانهٔ باربیکیو برای شهروندان سرو می‌کنند. در طول روز، نمایش‌های فرهنگی از جمله (رقص و سرود مائوری)، وانانگا (گفتگوهای آموزشی) و دیگر برنامه‌های سرگرمی در صحنه‌های مختلف محوطهٔ معاهده برگزار می‌شود. چندین (قایق‌های سنتی مائوری) و گاهی یک کشتی نظامی در نمایش‌هایی در بندر شرکت می‌کنند. مراسم در سراسر کشور در مقایسه با روزهای ملی بیشتر کشورها بسیار آرام است و رژه‌های انبوه یا آتش‌بازی‌های گسترده در کار نیست. شوراهای شهری، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و گالری‌ها در سراسر نیوزیلند برنامه‌های رایگانی برای عموم برگزار می‌کنند. برای نمونه در سال ۲۰۲۳، نمایش‌های بافندگی مائوری با گروه «ته روپو آروها کی ته رارانگا»، موسیقی زنده و نمایش فیلم «وینا» را برگزار کرد. در ولینگتون، کنسرتی در به نام «ته رآ اُ وایتانگی»، یک رویداد سینمای باز، تکریم واکاها در و تورهای دوزبانه از نمایشگاه «ته توهو» در کتابخانه ملی برگزار شد تا بازدیدکنندگان سند اصلی ته تیریتی اُ وایتانگی ۱۸۴۰ را از نزدیک ببینند. در خارج از نیوزیلند مراسم روز وایتانگی در سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های نیوزیلند در سراسر جهان برگزار می‌شود. در لندن که خانهٔ شمار زیادی از نیوزیلندی‌های مقیم خارج است، یک بال جامعهٔ نیوزیلندی و مراسم دینی گرامیداشت برگزار می‌گردد. اختلاف‌نظرها و اعتراض‌ها در حالی که روز وایتانگی روز ملی نیوزیلند است، برگزاری آن بارها کانون اعتراض‌های فعالان مائوری بوده و موضوع اختلاف‌نظرهایی قرار گرفته‌است. از سال ۱۹۷۱، وایتانگی و روز وایتانگی در مرکز اعتراض‌هایی دربارهٔ بی‌عدالتی‌های مرتبط با معاهده بوده‌است. در ابتدا فعالان خواستار شناسایی بیشتر معاهده بودند، اما از اوایل دههٔ ۱۹۸۰، گروه‌های مائوری آغاز به بیان این دیدگاه کردند که معاهده وسیله‌ای برای فریب مائوری‌ها و تصرف زمین‌هایشان بوده‌است.. در سال ۱۹۹۰، یک زن جوان مائوری یک پیراهن خیس را به سوی ملکه الیزابت دوم پرتاب کرد. در سال ۲۰۰۴، هلن کلارک به عنوان نخست‌وزیر از شرکت در مراسم وایتانگی خودداری کرد و مراسم رسمی به ولینگتون منتقل شد. در سال ۲۰۱۸، جاسیندا آردرن با استقبال گرمی روبه‌رو شد و نخستین زنی بود که اجازه یافت در مارائه سخنرانی کند. | ## جمع‌بندی | آردرن در آن مراسم گفت: «روزی می‌خواهم به فرزندم بگویم که حق حضور در اینجا را به دست آورده‌ام — و تنها شما می‌توانید به من بگویید آن روز کِی فرا رسیده‌است.» برخی پیشنهاد داده‌اند که روز وایتانگی با روز آنزاک جایگزین شود یا نام آن دوباره به «روز نیوزیلند» تغییر یابد.