موضوع مقاله: علما (موشاو اسرائیلی) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # علما (موشاو اسرائیلی) | مقدمه: علما بر فلات بازالتی در ۱۰ کیلومتری شمال صفد و در حدود ۴ کیلومتری مرز لبنان ساخته شده‌است. | ## بخش 1: علما (موشاو اسرائیلی) | علما پیشینه‌ای کهن دارد و در دوران روم باستان شهرکی یهودی در این مکان وجود داشته‌است. ساکنان عرب روستا در جریان عملیات حیرام در ۳۰ اکتبر ۱۹۴۸ اخراج شدند و روستای کنونی در ۱ سپتامبر ۱۹۴۹ با مهاجران یهودی لیبیایی بازسکونت یافت. پیشینه دوران روم و بیزانس در دوران ایالت رومی یهودیه، شهرکی یهودی در این محل وجود داشت. 647 در پیرامون علما چندین خربه وجود دارد و تکه‌هایی از کتیبه‌های یک کنیسه باستانی در سدهٔ بیستم در محل روستا کشف شده‌است.Khalidi, 1992, pp. 220 دوران صلیبیون نام علما نخستین بار در دورهٔ صلیبیون و برگرفته از یک نام شخصی ذکر شده‌است.Palmer, pp. بنیامین تطیلی (۱۱۳۰–۱۱۷۳) گزارش داده که هنگام دیدارش ۵۰ خانوادهٔ یهودی در علما زندگی می‌کردند. صلیبیون روستا را «آلمه» (Alme) می‌نامیدند و تا سال ۱۱۸۷ میلادی بر آن فرمان می‌راندند. بنیامین تطیلی در سدهٔ دوازدهم میلادی یادآور شده که در علما گورستان بزرگی از بنی‌اسرائیل وجود داشته که چندین حکیم یادشده در میشنا و تلمود در آن دفن شده‌اند.بنیامین تطیلی in Thomas Wright. یک دست‌نوشتهٔ عبری ناشناس از همان دوره یاد می‌کند که ساکنان روستا یهودی و مسلمان بودند و ارباب آن ظاهراً فرانکی بود. بر پایهٔ این روایت، هر شب شبات یهودیان و مسلمانان بر آرامگاه ربّی الیعزر بن عَرَک، از تنائیم و صدّیقان محلی، شمع می‌افروختند و درخت معجزه‌گری نیز در نزدیکی آن وجود داشت. | ## بخش 2: علما (موشاو اسرائیلی) | دو کتیبه که در علما کشف شده نشان‌دهندهٔ وجود یک کنیسه باستانی یهودی در این مکان است. یکی از این کتیبه‌ها بر تکه‌ای از یک نعل درگاه حک شده و دوزبانه به عبری و آرامی فلسطینی یهودی است. کتیبهٔ دوم نیز متنی آرامی دوسطری است که به‌صورت بازکاربُرد (spolia) در کنیسهٔ جدید علما یافت شده و از «تبریایی» سازندهٔ نعل درگاه یاد می‌کند. رود فرض می‌کند که باسولا یهودیانی را شمرده که میان علما و صفد رفت‌وآمد می‌کردند و در دفتر صفد ثبت شده بودند.Rhode, 1979, p. که دربرگیرندهٔ ۲۸۸ خانوار مسلمان و ۱۴۰ مرد مجرد مسلمان به همراه ۷ خانوار یهودی و یک مرد مجرد یهودی بود. روستا از بابت بز، کندوی عسل، آسیاب آبی و دستگاه فشار زیتون یا انگور مالیات می‌پرداخت. جیمز فین، کنسول بریتانیا در اورشلیم که در دههٔ ۱۸۵۰ از فلسطین دیدن کرد، علما را در منطقه‌ای سرشار از بازالت آتشفشانی توصیف می‌کند. او شرح داده که زنان و کودکان با چوب‌زنی زیتون‌ها را از درخت می‌تکاندند و میوه‌های ریخته را جمع می‌کردند. ناحیهٔ کوچکی که روستا در آن قرار داشت «خیط» (به عربی یعنی ریسمان) نامیده می‌شد و به باروری خارق‌العادهٔ محصولات غله‌ای شهره بود.Finn, 1877, p. 108 ویکتور گِرَن در ۱۸۷۵ از روستا دیدن کرد و جمعیت آن را ۲۰۰ نفر مسلمان برآورد کرد.Guérin, 1880, pp. | ## بخش 3: علما (موشاو اسرائیلی) | 41 که در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۷۱۲ مسلمان در ۱۴۸ خانهٔ مسکونی افزایش یافت.Mills, 1932, p. در فصل ۱۹۴۲–۱۹۴۳، درختان زیتون بر ۷۵۰ دونوم از زمین‌های روستا کاشته شده بود که ۵۵۰ دونوم آن بارده بود؛ این بزرگ‌ترین زیتون‌زار بخش صفد به‌شمار می‌رفت. 118 مساحت کل روستا ۱۹٬۴۹۸ دونوم بود که ۱۷٬۲۴۰ دونوم آن متعلق به اعراب و بقیه زمین عمومی بود. روستا مسجد و مدرسهٔ ابتدایی خود را داشت و دانش‌آموزان روستای چرکسی ریحانیه نیز در آن مدرسه درس می‌خواندند. مورخ اسرائیلی بنی موریس مستند کرده که علما تنها روستای منطقه بود که ساکنانش با وجود نشان ندادن هیچ مقاومتی از سوی نیروهای اسرائیلی ریشه‌کن یا اخراج شدند.Morris, 2004, p. در ۱۹۵۳ گروهی از نوکیشان یهودی موسوم به یهودیان سان نیکاندرو از ایتالیا به علما آمدند اما سپس روستا را ترک کردند و در موشاوهای نزدیک ساکن شدند. اقتصاد روستا بر کشت تپه‌ای (تاکستان، میوه‌های خزان‌دار، زیتون و سبزیجات) و گاوداری استوار است. باستان‌شناسی در نزدیکی گورستان موشاو بقایای بنایی شناسایی شده که احتمالاً کنیسه‌ای از سدهٔ سوم میلادی بوده‌است؛ هرچند هرگز کاوش نظام‌مند نشده‌است. همچنین چندین آرامگاه در این نزدیکی وجود دارد، از جمله مقبرهٔ دو تن از حکیمان برجستهٔ (تنائیم) سده‌های یکم و دوم میلادی: یکی منسوب به الیعزر بن عَرَک و دیگری آرامگاهی که به‌طور سنتی متعلق به الیعزر بن هورقنوس شناخته می‌شود. جغرافیا و نشانه‌ها علما در ارتفاع نزدیک به ۶۰۰ متر بالاتر از سطح دریا در منطقه‌ای به نام بلندی‌های علما واقع است و رود دیشون (نحل دیشون) آن را محدود می‌کند. | ## جمع‌بندی | جمعیت در گذر زمان + تغییرات جمعیت و ترکیب قومی-مذهبی علما سال یهودیان مسلمانان دیگران جمع سدهٔ ۱۲ م ۵۰ ؟