موضوع مقاله: یکاهای اندازه‌گیری پارچه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یکاهای اندازه‌گیری پارچه | مقدمه: یک لیف، رشته‌ای واحد از مواد طبیعی مانند پنبه، کتان یا پشم، یا مواد مصنوعی مانند نایلون، پلی‌استر، فلز یا الیاف معدنی، یا الیاف سلولزی ساخت بشر مانند ویسکوز، مودال، لیوسل یا دیگر الیاف ریون، بر اساس چگالی خطی (چگالی خطی جرم)، یعنی وزن طول مشخصی از لیف اندازه‌گیری می‌شود. | ## بخش 1: یکاهای اندازه‌گیری پارچه | میکرون یک میلیونیم متر، یا یک هزارم میلی‌متر؛ حدود یک‌چهارم پهنای یک رشته ابریشم عنکبوت. اندازه عدل پنبه لینت پنبه (Cotton lint) معمولاً در عدل‌ها اندازه‌گیری می‌شود، اگرچه استاندارد واحدی وجود ندارد و اندازه عدل ممکن است از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشد. برای مثال، در ایالات متحده اندازه آن تقریباً ۰٫۴۸ متر مکعب است و ۲۲۶٫۸ کیلوگرم وزن دارد. نمره S یا سوپر S نمره S یا سوپر S یک واحد اندازه‌گیری واقعی نیست، بلکه شاخصی برای ظرافت الیاف پشم است و بیشتر به عنوان برچسب روی پوشاک پشمی، پارچه و نخ دیده می‌شود. فتیله از دستگاه کاردینگ بیرون می‌آید، تاپس بعد از شانه‌زنی (Comb) به دست می‌آید، و نیم‌چه نخ (Roving) قبل از تبدیل شدن به نخ نهایی تولید می‌شود و همه آن‌ها چگالی خطی (وزن) سنگین‌تری دارند. گرم بر متر اگر از سیستم متریک استفاده شود، چگالی خطی فتیله‌ها و تاپس‌ها بر حسب گرم بر متر بیان می‌شود. تاپس‌هایی که برای پردازش ماشینی در نظر گرفته شده‌اند، معمولاً ۲۰ گرم بر متر هستند. با این حال، برخلاف تکس و دنیر، بازده معکوس چگالی خطی است و معمولاً بر حسب یارد بر پوند (yd/lb) بیان می‌شود. وقتی از روش مستقیم استفاده می‌شود، طول ثابت است و وزن نخ اندازه‌گیری می‌شود؛ برای مثال، تکس وزن هزار متر نخ را بر حسب گرم می‌دهد. تکس بیشتر در کانادا و اروپای قاره‌ای استفاده می‌شود، در حالی که دنیر در ایالات متحده رایج‌تر باقی مانده است. این یک معیار مستقیم چگالی خطی است اما در صنعت نساجی مدرن به ندرت استفاده می‌شود. NeS (نمره پشمی یا کلاف‌های پشمی یورکشایر): تعداد طول‌های ۲۵۶ یاردی در هر ۱ پوند نخ. جدول تبدیل جدول زیر چندین معیار چگالی خطی را خلاصه کرده و معادل‌سازی‌ها را ارائه می‌دهد. دنیر بر اساس یک مرجع طبیعی است: یک رشته تکی از ابریشم تقریباً یک دنیر است؛ یک رشته ۹۰۰۰ متری ابریشم حدود یک گرم وزن دارد. هر دو همان‌طور که در بالا تعریف شد هستند، اما اولی مربوط به یک رشته تکی از الیاف است (که معمولاً دنیر در فیلامنت یا DPF نامیده می‌شود)، در حالی که دومی مربوط به کل نخ است. اصطلاحات گسترده‌تری مانند «ظریف» (Fine) ممکن است به کار روند، یا به دلیل اینکه نخ کلی ظریف است یا به این خاطر که الیاف درون نخ نازک هستند. یک نخ ۷۵ دنیر حتی اگر حاوی تعداد کمی الیاف باشد (مثلاً سی الیاف ۲٫۵ دنیر) ظریف محسوب می‌شود؛ اما یک نخ سنگین‌تر، مانند ۱۵۰ دنیر، تنها در صورتی ظریف تلقی می‌شود که الیاف آن به صورت تکی به نازکی یک دنیر باشند. رابطه زیر برای فیلامنت‌های (رشته‌های) مستقیم و یکنواخت صدق می‌کند: DPF = دنیر کل / تعداد فیلامنت‌های یکنواخت سیستم اندازه‌گیری دنیر هم برای الیاف تک‌فیلامنتی و هم دوفیلامنتی استفاده می‌شود. برخی محاسبات رایج به شرح زیر است: ۱ دنیر = ۱ گرم / ۹۰۰۰ متر = ۰٫۱۱ میلی‌گرم/متر در عمل، اندازه‌گیری ۹۰۰۰ متر هم‌زمان‌بر و هم غیرواقعی است. معمولاً نمونه‌ای به طول ۹۰۰ متر وزن می‌شود و نتیجه در ده ضرب می‌شود تا وزن دنیر به دست آید. در جوراب‌شلواری و جوراب‌های ساق‌بلند زنانه، چگالی خطی نخ استفاده شده در فرایند تولید، میزان کدری (پوشانندگی) محصول را در دسته‌بندی‌های تجاری زیر تعیین می‌کند: فوق‌شفاف (زیر ۱۰ دنیر)، شفاف (۱۰ تا ۳۰ دنیر)، نیمه‌مات (۳۰ تا ۴۰ دنیر)، مات (۴۰ تا ۷۰ دنیر) و مات ضخیم (۷۰ دنیر یا بالاتر). | ## بخش 2: یکاهای اندازه‌گیری پارچه | طول مشخصی از لیف (معمولاً ۲۰ میلی‌متر) به ارتعاش درآورده می‌شود و بسامد پایه آن اندازه‌گیری می‌گردد که امکان محاسبه جرم و در نتیجه چگالی خطی را فراهم می‌کند. طول نخ با داشتن چگالی خطی و وزن، طول نخ قابل محاسبه است؛ برای مثال: ، که در آن طول نخ به متر، نمره پنبه انگلیسی و وزن نخ به کیلوگرم است. GSM معیار متریک وزن پارچه است و یک پارامتر حیاتی برای هر محصول نساجی محسوب می‌شود. وزن می‌تواند بر تراکم، ضخامت و بسیاری از خواص فیزیکی پارچه مانند استحکام تأثیر بگذارد. در دستگاه متریک، جرم بر واحد سطح انواع منسوجات به صورت گرم بر متر مربع (g/m2) بیان می‌شود. متر مربع (نماد واحد SI: m2) مساحت سطحی برابر با مساحت مربعی است که طول هر ضلع آن یک متر باشد. مومی (Mommes) مومی (Mommes) (با نماد mm)، که به‌طور سنتی برای اندازه‌گیری پارچه‌های ابریشم استفاده می‌شود، وزن بر حسب پوند یک تکه پارچه است اگر ابعاد آن ۴۵ اینچ در ۱۰۰ یارد (۱٫۲ متر در ۹۰ متر) باشد. یک مومی = ۴٫۳۴۰ g/m2؛ ۸ مومی تقریباً برابر با ۱ اونس در یارد مربع یا ۳۵ g/m2 است. مومی بر اساس عرض استاندارد ابریشم که 45 اینچ است پایه‌گذاری شده (اگرچه ابریشم به‌طور معمول در عرض‌های 55 اینچ و ندرتاً در عرض‌های بزرگتر تولید می‌شود). این ویژگی حتی در یک نوع بافت ابریشم نیز می‌تواند متفاوت باشد: برای مثال، شارموز سبک‌وزن وقتی در پوشاک استفاده می‌شود شفاف (نازک‌ننما) است، اما شارموز ۳۰-مومی مات (پوشیده) است. این معیار با شمارش تعداد نخ‌های موجود در یک اینچ مربع یا یک سانتی‌متر مربع از پارچه، شامل هر دو نخ‌های طولی (تار) و عرضی (پود) اندازه‌گیری می‌شود. تراکم نخ حاصل‌جمع تعداد نخ‌های شمرده شده در دو ضلع (عمودی و افقی) یک اینچ مربع است. این معیار به‌ویژه در مورد منسوجات خانگی پنبه‌ای مانند ملحفه‌ها کاربرد دارد و در طبقه‌بندی حوله‌ها نیز استفاده می‌شود. یک تصور غلط رایج وجود دارد که تراکم نخ مهم‌ترین فاکتور هنگام خرید کالای خواب است. با این حال، کارشناسان منسوجات ادعا می‌کنند که بالاتر از تراکم ۴۰۰، تفاوتی در کیفیت وجود ندارد. مقدار نخی که می‌تواند در یک اینچ مربع از پارچه جای گیرد محدود است، که نشان می‌دهد تراکم‌های بالای ۴۰۰ در کالای خواب احتمالاً یک استراتژی بازاریابی هستند. استاندارد صنعتی تراکم نخ اغلب به عنوان معیاری برای کیفیت پارچه استفاده می‌شود؛ بدین ترتیب تراکم نخ پنبه‌ای «استاندارد» حدود ۱۵۰ است، در حالی که ملحفه‌های «با کیفیت خوب» از ۱۸۰ شروع می‌شوند و تراکم ۲۰۰ یا بالاتر «پرکال» (Percale) در نظر گرفته می‌شود. برخی (اما نه همه) تراکم‌های بسیار بالا (معمولاً بالای ۵۰۰) گمراه‌کننده هستند، زیرا معمولاً نخ‌های انفرادی موجود در نخ‌های «چندلا» (نخی که از تابیدن چند نخ ظریف‌تر به یکدیگر ساخته می‌شود) را می‌شمارند. برای مقاصد بازاریابی، یک پارچه با ۲۵۰ نخ دولا (two-ply) در هر دو جهت عمودی و افقی می‌تواند با شمارش اجزای نخ‌ها به عنوان تراکم ۱۰۰۰ معرفی شود، اگرچه طبق نظر انجمن ملی نساجی (NTA), که به استناد گروه استانداردهای بین‌المللی ASTM عمل می‌کند، رویه پذیرفته‌شده صنعتی این است که هر نخ به عنوان یک واحد شمرده شود، حتی اگر به صورت نخ دو یا سه لا ریسیده شده باشد. کمیسیون تجارت فدرال (FTC) در نامه‌ای در اوت ۲۰۰۵ به NTA موافقت کرد که مصرف‌کنندگان ممکن است با تراکم‌های نخ اغراق‌آمیز «فریب خورده یا گمراه شوند». در سال ۲۰۰۲، ASTM تعریفی برای «تراکم نخ» پیشنهاد کرد که «اولین تعریف رسمی صنعت برای تراکم نخ» نامیده شد. | ## بخش 3: یکاهای اندازه‌گیری پارچه | تعداد کمی از اعضای کمیته ASTM برای عدد بالاتر تراکم نخ که با شمارش هر تک‌نخ در یک نخ چندلا به دست می‌آمد استدلال کردند و به عنوان مرجع به مقررات مربوط به پارچه بافته‌شده در جدول تعرفه هماهنگ‌شده ایالات متحده استناد کردند که بیان می‌کند هر لا باید با استفاده از «میانگین نمره نخ» به عنوان یک واحد شمارش شود. در سال ۲۰۱۷، کمیسیون تجارت فدرال یک دستور انحصار عمومی صادر کرد که ورود پارچه‌ها و محصولات نساجی بافته‌شده با علامت‌گذاری تراکم نخ اغراق‌آمیز را ممنوع می‌کرد. در تارتان‌ها در زمینه تارتان‌ها (پارچه‌های چهارخانه اسکاتلندی)، تراکم نخ نه برای تعیین زبری، بلکه برای ثبت و تکرار قابل اعتماد الگوی راه‌راه متقاطع پارچه استفاده می‌شود. چنین شمارش نخی (که برای پارچه معمول پشم فاستونی مورد استفاده در دامن‌های اسکاتلندی یا کیلت باید در مجموع بخش‌پذیر بر ۴ باشد) به صورت مجموعه‌ای از جفت‌های کد رنگ و تعداد نخ ارائه می‌شود. گاهی اوقات، در تارتان‌های متقارن (بازتابی) معمولی، از علامت اسلش (/) در انتهای کدها استفاده می‌شود تا نشان دهد آیا (و چه مقدار از) یک رنگ «محور» (pivot) هنگام آینه‌ای شدن و تکرار معکوس طرح باید تکرار شود. برای مثال، الگویی از (چپ به راست) آبی، سفید، آبی، قرمز، سیاه، سبز و سفید را می‌طلبد و نشان می‌دهد که هنگام آینه‌ای شدن، دو نخ سفید (که به یک جهت می‌روند) یا ۲۴ نخ آبی (که به جهت دیگر می‌روند) پس از آینه‌ای شدن تکرار می‌شوند، که منجر به مجموع ۴ نخ سفید به سمت راست و ۴۸ نخ آبی به سمت چپ می‌شود. همان سِت (یا از نظر فنی نیم‌ست) می‌تواند به صورت نیز نمایش داده شود که تراکم نخ «تمام‌شمار در محور» (full-count at pivot) است؛ این نشان می‌دهد که پس از چهار نخ سفید، الگو به صورت معکوس با ۲۴ نخ سبز بدون تکرار هیچ‌یک از شمارش‌های سفید ادامه می‌یابد. سبک قدیمی، بدون علامت‌گذاری اسلش——مبهم در نظر گرفته می‌شود، اما اغلب به عنوان یک شمارش کامل تفسیر می‌گردد. تارتان‌های غیرمتقارن که نسبتاً کمیاب هستند، در سِت‌های کامل ارائه می‌شوند و به سادگی بدون آینه‌ای شدن تکرار می‌گردند. تراکم تار بسیار رایج توسط بافندگانی استفاده می‌شود که باید از این عدد برای انتخاب شانه (Reed) مناسب جهت بافندگی استفاده کنند. بافت‌های تفته یا ساده (Plain weaves) معمولاً از نصف تعداد پیچش در اینچ برای تعیین تعداد سرنخ در اینچ استفاده می‌کنند، در حالی که بافت‌های متراکم‌تر مانند سرژه (Twill) یا کج‌راه از نسبت بالاتری مانند دو-سوم تعداد پیچش در اینچ استفاده می‌کنند. نخ‌های ظریف‌تر نسبت به نخ‌های ضخیم به تعداد نخ‌های بیشتری در اینچ نیاز دارند و در نتیجه منجر به عدد بالاتری برای تراکم تار می‌شوند. قبل از بافته شدن پارچه، چله (تار) دارای تعداد مشخصی سرنخ در اینچ است که مستقیماً با اندازه شانه مورد استفاده مرتبط است. پس از بافت، تعداد سرنخ‌ها در اینچ افزایش می‌یابد و پس از شستشو نیز مجدداً افزایش خواهد یافت. پارچه‌هایی که سفت بافته شده‌اند (و همچنین نخ‌ها و الیاف کشسان‌تر) نسبت به پارچه‌هایی که شل بافته شده‌اند، بیشتر جمع می‌شوند (و در نتیجه تعداد سرنخ در اینچ آن‌ها بیشتر افزایش می‌یابد). رج‌ها (Courses): تعداد کل ردیف‌های افقی هستند که در هر اینچ یا هر سانتی‌متر اندازه‌گیری می‌شوند. رج یک ردیف افقی از حلقه‌هاست که توسط تمام سوزن‌های مجاور در طول یک دور گردش ایجاد می‌شود. طول رج با ضرب کردن طول حلقه در تعداد سوزن‌های درگیر در تولید آن رج به دست می‌آید. ردیف‌ها (Wales): تعداد ستون‌های عمودی هستند که در هر اینچ یا هر سانتی‌متر اندازه‌گیری می‌شوند. | ## جمع‌بندی | نفوذپذیری هوا به عنوان «حجم هوایی (به سانتی‌متر مکعب cm3) که در مدت یک ثانیه از میان ۱۰۰ سانتی‌متر مربع پارچه با اختلاف فشار ۱۰ سانتی‌متر ستون آب عبور می‌کند» تعریف می‌شود، که به عنوان واحد گرلی (Gurley unit) نیز شناخته می‌شود.