موضوع مقاله: طایفه‌های آمل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # طایفه‌های آمل | مقدمه: آمل به عنوان شهر طوایف، متشکل از روستاهای کوهستانی (تابستانی و ییلاقی) و روستاهای جلگه (محدوده شهر) است.واحد انسان‌شناسی شهری دانشگاه تهران، زهرا رضایی 1397آمل در یک نگاه، کهن شهر تاریخ، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و روزنامه قانون مردم آمل از قوم طبری می‌باشند. | ## بخش 1: طایفه‌های آمل | به گزارش قاضی نورالله شوشتری در کتاب مجالس‌المؤمنین مردم آمل را طبری می‌گویند و نسبت ایشان به غیر از طبری اندک است. ریشه از گذشته دور موقعیت جغرافیایی در آمل و لاریجان بر نظام خویشاوندی تأکید داشته‌است. برای نمونه؛ جایگاه مخصوص طایفه آملی با اماکنی همچون مساجد، حمام، تکیه، گورستان، بازار و کاروانسرا، مجموعه کاملی از بافت شهری را تشکیل می‌داد. بر همین اساس طایفه آملی، طایفه نظام مند شهر و شهری بودن شاخص‌هایی برای تکمیل سازمان درون‌شهری آن محسوب می‌شود. | ## بخش 2: طایفه‌های آمل | آمل از جمله شهرهای کهن ایران است که شماری از عناصر کالبدی ارزشمند آن هنوز پابرجاست. در این شهر نیز فضای شهری به محلات متعدد تقسیم می‌شد که این امر اداره شهر را آسان می‌کرد. یاسنت لویی رابینو در کتاب مازندران و استرآباد از توسعه شهر و نامگذری محلات شهر به نام طوایف گفته‌است.جامعه‌شناسی تاریخی آمل: مقدمه‌ای بر آمل‌شناختی، ناصر سعیدی‌شاهاندشتی، نشر ساغرسازانفرهنگ عوام مردم آمل، مهدی پرتوی آملی، انتشارات مرکز مردم‌شناسی ایرانکتاب تاریخ مازندران (جلد ۱)، اثر اسماعیل مهجوریتاریخ هزاره آمل - لاریجان: تاریخی - جغرافیایی - اجتماعی و اسامی خاندان و پزشکان طوایف ۲۲ گانه، محمود ایازطوایف در آمل از ساختار قومی و خویشاوندی در سه اقلیم کوهستان لاریجان، شهر آمل و دشت و جلگه تشکلیل شده‌اند.مطالع در اقلیم طوایف آمل، معماری و شهرسازی آرمان شهر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزیتاریخ هزاره آمل - لاریجان، پایگاه اطلاع‌رسانی کتابخانه‌های ایرانشهر آمل در طول تاریخ به واسطه عوارض و مصائب جنگ و سیل، جمعیت و درایی آن از بین می‌رفت، ولی زندگی شهری، کار و شغل و باقی ماندگان جمعیت پیرامون دوباره تجدید می‌شد. بر این اساس در گذشته نگرش و کار و شغل معرف طایفه در شاکله شهری آمل بوده‌است.جامعه‌شناسی تاریخی آمل، ۷۷ص نامگذرای در آمل طایفه‌ها اکثر به اسم مکان نام گذاری شده‌اند، یعنی مردم قریه‌های مختلف، نام قریه خود را بر محله مسکونی و پیشینه‌ای خود گذاشته‌اند. | ## بخش 3: طایفه‌های آمل | طوایف طوایف اصلی آملی (خاستگاه مرکز شهر - متشکل از جوان، کاوه، زرگر، کاردگر، رودگر، کمانگر، چنان، عابدی، ملک‌زاده، زرگر، شریعت زاده، نبی، دیر، سالار، آهی، چلابی، معینی، لیتکوهی، نوری، خراسانی و کاشانی و الیمستان) اسکی (خاستگاه آب اسک) مشایی(نمارستاقی) (خاستگاه مشا، کتل امامزاده هاشم و کوچ کرده به نمارستاق) امیری (خاستگاه امیری متشکل از شمس‌آباد، کلان، وانا، گل‌پاشا، سفلی، هاره، ترا، لارین، دینان، اخا، اخازیر، نهر، شنگلده، گزنک) دلارستاقی (خاستگاه دلارستاق متشکل از ناندل، حاجی دلا، کهرود، کیان، کرف، میان‌ده، لهر) ایرایی (خاستگاه ایرا) نوایی (خاستگاه نوا، زیار) نیاکی (خاستگاه نیاک، کنارانجام) بهرستاقی (خاستگاه بهرستاق متشکل از هفت‌تنان، بائیجان، نوسر، بوالقلم، پردمه، لوط، نشل) لاسمی (خاستگاه لاسم) شاهاندشتی (خاستگاه شاهان‌دشت) سنگچالی (خاستگاه سنگ‌چال) طوایف مهاجر آسوری بربرخیلی ملکشاهی هزارجریبی سوادکوهی بندپی‌ایی رزن دردان گیل گرجی خراسانی کاشانی بربری بنکشی ماساژد عامیون جغتا قندهاری تأثیر و رسوم‌ها بر اساس شکل‌گیری جمعیتی شهر از طوایف مختلف، کنش و واکنش در مسائل متعدد در طول تاریخ متغیر بوده‌است."علم کِشی" آملی‌ها در محرم؛ از ارادت تا تجمل! اما همبستگی و شکل متوازن رفتاری در رسومات متعدد ملی و مذهبی و خیریه، در طوایف آمل پابرجا بوده‌است. از رویی دیگر از دیرباز استقرار نظام قدرت در آمل تکامل یافته نظام طایفه ای بوده‌است. | ## جمع‌بندی | مراسم‌های نوروز خوانی، عزاداری محرم، علم و نخل گردانی، کرب‌زنی و تعزیه خوانی، جشن تیرگان و شب شعر پایدارترین مراسم‌های طوایف شهر آمل می‌باشند.سیل کمک‌های مومنانه طوایف آملطوایف بزرگ آمل برنامه‌های عزاداری محرم را لغو کردندشیدایی طایفه‌های آملی با پسر فاطمهاجتماع باشکوه طایفه آملیآیین نخل برداری نوا و تعزیه خوانی در رینهجشن تیرگان در رینه آملکرب زنی؛ ناله ماتمیان در عزای حسینتیرماه سیزده شو، رسمی کهن همراه با آدابی قدیمی در مازندرانبه دور از رسومات مرسوم همگانی برخی از طوایف رسومات خاص خود را نیز دارند که به صورت جداگانه برگزار می‌کنند.