موضوع مقاله: خلده | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خلده | مقدمه: خلده ، همچنین خلدا، روستایی عرب فلسطینی بود که در فاصله نزدیک به ۱۲ کیلومتری جنوب رمله در قیمومت بریتانیا بر فلسطین قرار داشت. | ## بخش 1: خلده | این روستا در دوران جنگ‌های صلیبی با نام «هولدره» (Huldre) شناخته می‌شد و در اسناد دوره‌های مملوکی، عثمانی و قیمومت بریتانیا بر سرزمین فلسطین نیز از آن یاد شده‌است. در جریان جنگ ۱۹۴۸ در فلسطین، روستا در ۶ آوریل ۱۹۴۸ در چارچوب عملیات نخشون از سکنه تخلیه و سپس ویران شد. کیبوتص اسرائیلی میشمار داوید در همان سال بر زمین‌های متعلق به این روستا بنیاد نهاده شد. خلده بر بالای تپه‌ای مسطح بنا شده بود و بر مساحت‌های گسترده‌ای از هر سو اشراف داشت. این روستا در نزدیکی شاهراهی قرار داشت که غزه را به بزرگراه رمله-بیت‌المقدس پیوند می‌داد. پیشینه دوران صلیبی و پیش از آن خلده در دوران جنگ‌های صلیبی با نام «هولدره» شناخته می‌شد. این روستا در فاصله نزدیک به ۱۰ کیلومتری غرب-جنوب‌غربی عمواس واقع بود و پیش از سده دوازدهم میلادی، بر مرز میان اسقف‌نشین یونانی لد و بخش کلیسایی عمواس قرار داشت؛ بخش اخیر مستقیماً زیر نظر کشیش ارشد پاتریارک ارتدکس یونانی اورشلیم اداره می‌شد. دوره مملوکی در دوره فرمانروایی مملوکان بر سرزمین فلسطین، مجیرالدین عُلَیمی روایت کرده‌است که نایب‌الحاکم رمله در سال ۱۴۹۵ میلادی ناگزیر شد در برابر حملات بادیه‌نشینان غارتگر به دژ کوچکی که در آن زمان در خلده وجود داشت پناه ببرد. دوره عثمانی خلده همچون دیگر نقاط سرزمین فلسطین در سال ۱۵۱۷ میلادی به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در سال ۱۵۹۶، این روستا بخشی از ناحیه (نَهیه) رمله در لوای غزه بود و جمعیتی برابر ۱۲ خانوار (نزدیک به ۶۶ تن)، همگی مسلمان، داشت. ساکنان مالیات ثابتی به نرخ ۲۵ درصد بر فراورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو، کندوهای عسل و بز می‌پرداختند که مجموع آن به ۴٬۵۰۰ آقچه می‌رسید. | ## بخش 2: خلده | هنگامی که ادوارد رابینسون در سال ۱۸۳۸ از این روستا گذشت، آن را «روستایی بزرگ» بر فراز تپه‌ای توصیف کرد. در سال ۱۸۶۳ میلادی، ویکتور گِرَن روستایی با ۲۵۰ ساکن را گزارش کرد که بر صفحه‌ای مسطح جای گرفته بود. فهرست رسمی روستاها در حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌داد که روستا ۲۸ خانه و ۷۶ نفر جمعیت داشت؛ هرچند شمارش جمعیت تنها مردان را دربرمی‌گرفت. شارل سیمون کلرمون-گانو در سال ۱۸۷۱ از خلده دیدن کرد و ساکنان به او گفتند که روستا پیش‌تر با دیواری استحکام‌یافته محصور بوده و دو دروازه آن هنوز درون‌جا باقی مانده بود. کلرمون-گانو یادآور شد که این گزارش با نوشته‌های مجیرالدین دربارهٔ این مکان سازگار است. در سال ۱۸۸۲، پیمایش فلسطین غربی (SWP) وابسته به صندوق اکتشاف فلسطین خلده را روستایی بزرگ توصیف کرد که از سنگ و گل ساخته شده و بر فراز تپه‌ای قرار داشت. دوره قیمومت بریتانیا در دوره فرمانروایی بریتانیا بر فلسطین، ده کارگر از خلده به‌صورت رایگان برای صندوق ملی یهود در پروژه زهکشی خلده کار کردند؛ پروژه‌ای که بیشتر آن بر زمین‌های روستای عربی انجام می‌شد. این پروژه مانند پروژه‌های مشابه برای سکونتگاه‌های یهودی در فلسطین ضروری بود، زیرا مالاریا مانع استقرار دائمی در سکونتگاه یهودی خلده در سال ۱۹۲۱ شده بود. این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۱۷۸ تن رسید که همچنان همگی مسلمان بودند و در ۲۹ خانه مسکونی زندگی می‌کردند. بخش لد یکی از بزرگ‌ترین بازارهای دام در فلسطین بود؛ اما گرسنگی در سده بیستم بیماری رایجی در میان گله‌ها بود و گله خلده به عنوان «نمونه‌ای شاخص از ناتوانی شدید» توصیف شده بود. بر پایه آمار ۱۹۴۵، جمعیت به ۲۸۰ مسلمان افزایش یافته بود و مساحت کل زمین‌های روستا ۹٬۴۶۱ دونوم بود. | ## بخش 3: خلده | از این میان، ۸٬۹۹۴ دونوم برای کشت غلات، ۹ دونوم آبیاری یا باغداری و ۸ دونوم به عنوان مناطق ساخته‌شده عمومی طبقه‌بندی شده بود. بر پایه منبع عبری، خلده به دلیل نزدیکی به راه ارتباطی میان جلگه ساحلی و بیت‌المقدس از اهمیت راهبردی بالایی برخوردار بود. نیروهای عرب تلاش داشتند بیت‌المقدس را از دشت جدا کنند و عملاً شهر را در محاصره نگاه دارند. تصرف خلده نخستین اقدام برای شکستن راه به سوی بیت‌المقدس در چارچوب عملیات نخشون بود. کیبوتص میشمار داوید در سال ۱۹۴۸ در فاصله نزدیک به ۰٫۵ کیلومتری غرب محل روستا و بر زمین‌های آن پایه‌گذاری شد. سکونتگاه تل شاحر نیز در حدود ۲ کیلومتری جنوب محل روستا قرار دارد، اما بر زمین‌های روستا ساخته نشده‌است. بازمانده‌های معماری اندرو پترسن، باستان‌شناس متخصص معماری اسلامی، در سال ۱۹۹۳ از خلده دیدن کرد و گزارش داد که بازمانده‌های دست‌کم چهار ساختمان سنگی دیده می‌شود، هرچند تنها دو بنا هنوز سرپا هستند. نخستین بنا سازه‌ای مستطیل‌شکل (۱۲ متر × ۶٫۵ متر) با دو اتاق جداگانه است که هر یک ورودی مستقل دارد. درها و پنجره‌ها با سنگ‌سرِدَر (لنتو) پوشیده شده و بالای آن طاق بارگشا قرار دارد. به گفته پترسن، این بنا احتمالاً کاربرد عمومی داشته و به سال‌های پایانی حکومت عثمانی یا آغاز دوره قیمومت بریتانیا تعلق دارد. دومین بنا در شمال ساختمان نخست قرار دارد و نزدیک به نصف اندازه آن (۶ متر × ۶ متر) است. | ## جمع‌بندی | کتیبه‌ای نیمه‌خوانا بالای درِ ورودی تاریخی از سده چهاردهم هجری قمری (اواخر سده نوزدهم میلادی) را نشان می‌دهد.