موضوع مقاله: مهاجرت به برزیل | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مهاجرت به برزیل | مقدمه: مهاجرت به برزیل به جابه‌جایی مردمان گوناگون به برزیل در درازای تاریخ این کشور اشاره دارد. | ## بخش 1: مهاجرت به برزیل | برزیل در کنار ایالات متحده آمریکا، آرژانتین و کانادا از بزرگ‌ترین کشورهای پذیرنده مهاجر در نیمکره غربی به‌شمار می‌رود. نخستین ساکنان سرزمینی که امروز برزیل نام دارد، بومیان بودند که از نظر ژنتیکی ریشه در جمعیت‌های ساکن سیبری و آسیای شرقی داشتند و از راه تنگه برینگ به قاره آمریکا رسیده بودند. برآورد می‌شود که تا پایان فرمانروایی پرتغال در سال ۱۸۲۲، میان ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار پرتغالی به برزیل مهاجرت کرده باشند. از میانه سده شانزدهم تا ۱۸۵۰ میلادی، میان ۴ تا ۵ میلیون آفریقایی به‌عنوان برده به برزیل آورده شدند و این کشور را به بزرگ‌ترین مقصد تجارت برده در جهان بدل کردند. در سده نوزدهم، موج بزرگ مهاجرت اروپاییان آغاز شد؛ ایتالیایی‌ها، پرتغالی‌ها، اسپانیایی‌ها و آلمانی‌ها بیشترین شمار مهاجران را تشکیل می‌دادند. در آغاز سده بیستم، جریان مهاجرت از آسیا، به‌ویژه از ژاپن و سوریه و لبنان، شدت گرفت. از دهه ۱۹۶۰ به بعد، برزیل دیگر مقصد عمده مهاجرت نبود و از دهه ۱۹۸۰ خود به کشور فرستنده نیروی کار تبدیل شد، ولی در دو دهه اخیر دوباره مهاجرپذیری افزایش یافته و شمار مهاجران ساکن این کشور از نزدیک به ۶۰۰ هزار نفر در ۲۰۱۰ به حدود ۱٫۷ میلیون نفر در ۲۰۲۲ رسیده‌است. دهه‌ها پژوهش باستان‌شناسان و زبان‌شناسان نشان می‌دهد که انسان‌ها در پایان آخرین عصر یخبندان، نزدیک به ۱۴٬۵۰۰ سال پیش، به آمریکا رسیدند. پژوهش‌های ژنتیکی گوناگون تأیید کرده‌اند که نیاکان همه بومیان آمریکا به جمعیت‌هایی در آسیا بازمی‌گردند. در لاگوا سانتا (مینا ژرایس) جمجمه زنی به نام «لوزیا» یافت شد که نخست گمان می‌رفت ویژگی‌های نژادی اقیانوسیه‌ای دارد، ولی تحلیل دی‌ان‌ای وی نشان داد که او نیز کاملاً بومی آمریکایی بوده‌است. بر پایه بررسی‌های ژنتیکی، نیاکان قبایل توپی و زبان گوارانی نخست در آمازون، در ناحیه‌ای که امروز ایالت روندونیا است، زندگی می‌کردند. نزدیک به ۲ هزار سال پیش، آن‌ها جابه‌جایی بزرگی را آغاز کردند: نیاکان گوارانی‌ها به جنوب و نیاکان توپی‌ها به شرق رفتند و سواحل شمال‌شرق و جنوب‌شرق برزیل را گرفتند. در این فرایند، قبایل توپی، قبایل تاپویا را که پیش‌تر ساکن سواحل بودند شکست دادند و آن‌ها را به درون خشکی راندند.BUENO, E. به گفته دارسی ریبیرو، هنگام رسیدن پرتغالی‌ها در سال ۱۵۰۰، قبایل توپی هنوز در حال جابه‌جایی بودند. بومیان همواره در جستجوی جای‌های سرشارتر از شکار و ماهیگیری بودند و در جاهای پرمایه‌تر مانند کرانه دریا، روستاهایی تا ۳ هزار نفر داشتند.RIBEIRO, Darcy. با ورود اروپاییان، جمعیت بومیان به‌شدت کاهش یافت؛ دلیل اصلی آن آلودگی به ویروس‌ها و باکتری‌هایی بود که بومیان در برابرشان ایمنی نداشتند. بر پایه سرشماری ۲۰۱۰، نزدیک به ۸۰۰ هزار نفر در برزیل خود را بومی معرفی کردند، ولی به دلیل آمیزش نژادی گسترده، میلیون‌ها برزیلی دارای تباری بومی هستند. سرزمین استعماری برزیل بلافاصله پس از کشف آن در ۱۵۰۰ به اشغال پرتغالی‌ها درنیامد. در نخستین دهه‌ها تنها چند بازارگاه (فِیتوریا) برای انبار کردن چوب برزیل وجود داشت و شمار اندکی تبعیدی، فراری و کشتی‌شکسته در میان بومیان ساکن شده بودند. تبعیدیان به‌ویژه میان بومیان رها می‌شدند تا زبان آنان را بیاموزند و سپس مترجم شوند. | ## بخش 2: مهاجرت به برزیل | این نخستین پرتغالی‌ها از راه رسم «کونیادیسمو» — سنت بومی پذیرش بیگانه از راه ازدواج با دختران قبیله — با زنان بومی آمیختند و فرزندان دورگه‌ای پدیدآوردند. نمونه‌های شناخته‌شده این نخستین مهاجران، ژوائو رامالیو در سائو پائولو و دیوگو آلوارش (کارامورو) در باهیا هستند. این کارخانه‌ها به‌سرعت در سراسر ساحل گسترش یافتند و در زمین‌های حاصلخیز شمال‌شرق برزیل متمرکز شدند. در دو سده نخست استعمار (شانزدهم و هفدهم)، کمتر از ۱۰۰ هزار پرتغالی به برزیل مهاجرت کردند. پرتغال در میانه سده شانزدهم تنها ۱٫۵ میلیون جمعیت داشت و مشغول استعمارسازی در جزایر آتلانتیک، آفریقا و آسیا بود و مازاد جمعیتی اندکی داشت. افزون بر این، کار در کارخانه‌های شکر برای دهقانان اروپایی جذابیتی نداشت و این کار به‌صورت گسترده بر دوش بردگان افتاد. در سده هجدهم، با کشف طلا در مینا ژرایس، موج بزرگی از مهاجرت پرتغالی‌ها به برزیل آغاز شد؛ نزدیک به ۶۰۰ هزار پرتغالی تنها در این سده وارد شدند. در آغاز سده نوزدهم نیز با فرار خاندان سلطنتی براگانزا از برابر ناپلئون به ریو دو ژانیرو در ۱۸۰۸، نزدیک به ۱۵ هزار اشراف‌زاده پرتغالی به برزیل آمدند. از آن زمان تا ممنوعیت تجارت برده در ۱۸۵۰، میان ۴ تا ۵ میلیون آفریقایی به برزیل آورده شدند. میانگین عمر یک برده آفریقایی پس از ورود به برزیل تنها هفت سال بود که نشان‌دهنده نرخ مرگ‌ومیر بسیار بالا بود. در طول سده نوزدهم، نیروی کار برده‌ها به‌تدریج جای خود را به مهاجران اروپایی داد. ترکیب جمعیت پیش از مهاجرت انبوه در نخستین سرشماری برزیل (۱۸۷۲)، پس از ورود نزدیک به ۳۵۰ هزار مهاجر عمدتاً اروپایی و نزدیک به ۱٫۱۵ میلیون برده آفریقایی، جمعیت کشور ۹٬۹۳۰٬۴۷۸ نفر شمرده شد که از آن میان ۳۸٫۱۴ درصد سفیدپوست، ۳۴٫۰۴ درصد «پاردو» (مختلط)، ۱۹٫۶۸ درصد سیاه‌پوست و ۳٫۹۰ درصد «کابوکلو» (آمیخته بومی و اروپایی) بودند.Diretoria Geral de Estatística. دوره‌بندی مهاجرت ماریا استلا فریرا لوی، پژوهشگر جمعیت‌شناسی، فرایند مهاجرت به برزیل را به چهار دوره بخش کرده‌است: ۱۸۲۰–۱۸۷۶: شمار اندک مهاجران (نزدیک به ۶ هزار نفر در سال)؛ برتری پرتغالی‌ها (۴۵٫۷۳٪) و حضور چشمگیر آلمانی‌ها (۱۲٫۹۷٪). ۱۸۷۷–۱۹۰۳: مهاجرت انبوه (نزدیک به ۷۱ هزار نفر در سال)؛ برتری ایتالیایی‌ها (۵۸٫۴۹٪). ۱۹۰۴–۱۹۳۰: مهاجرت انبوه (نزدیک به ۷۹ هزار نفر در سال)؛ بازگشت برتری پرتغالی‌ها (۳۶٫۹۷٪). دوره نخست: ۱۸۲۰–۱۸۷۱ مهاجرت به‌معنای واقعی با گشایش بندرهای برزیل در ۱۸۰۸ آغاز شد. در ۱۸۱۲ مهاجرانی از جزایر آزور به ایسپیریتو سانتو و در ۱۸۱۹ سوئیسی‌ها به نوا فریبورگو آورده شدند. پس از استقلال، امپراتوری برزیل بر اسکان مهاجران در ایالت‌های جنوبی که جمعیت کمی داشتند و در برابر حملات آرژانتین و بومیان کاینگانگ آسیب‌پذیر بودند تمرکز کرد. از ۱۸۲۴، مهاجران از اروپای مرکزی به‌ویژه آلمانی‌ها در ناحیه سائو لئوپولدو در ایالت ریو گرانده جنوبی ساکن شدند. در ۱۸۵۹ پروس مهاجرت به برزیل را ممنوع کرد، عمدتاً به دلیل شکایت از بهره‌کشی آلمانی‌ها در مزارع قهوه سائو پائولو. | ## بخش 3: مهاجرت به برزیل | پس از جنگ داخلی آمریکا، نزدیک به ۲۰ هزار نفر از کنفدراسیون‌نشینان جنوب ایالات متحده به برزیل مهاجرت کردند و بسیاری از آن‌ها در نزدیکی شهر کنونی آمریکانا در ایالت سائو پائولو ساکن شدند. در مجموع، میان ۱۸۲۰ و ۱۸۷۶ تعداد ۳۵۰٬۱۱۷ مهاجر وارد برزیل شدند که ۴۵٫۷۲٪ پرتغالی، ۱۲٫۹۷٪ آلمانی و ۳۵٫۷۴٪ ملیت‌های دیگر بودند. دوره دوم: ۱۸۷۲–۱۹۰۳ در چارک پایانی سده نوزدهم، ورود مهاجران به برزیل به‌شدت افزایش یافت. از یک‌سو اروپا با بحران جمعیتی شدیدی دست به گریبان بود و از سوی دیگر بحران نهایی بردگی در برزیل، مقامات را بر آن داشت تا جایگزینی برای نیروی کار بیابند. در نتیجه، مهاجران بیش از پیش به مزارع قهوه سائو پائولو روانه شدند و در آنجا به‌عنوان کارگر یا خرده‌کشاورز مشغول شدند. از ۱۸۷۷ تا ۱۹۰۳، نزدیک به ۱٬۹۲۸٬۰۰۰ مهاجر با میانگین سالانه ۷۱ هزار نفر وارد شدند. در جنوب برزیل نیز مهاجران آلمانی که در دوره پیشین دره‌های رودخانه‌ها را گرفته بودند، اکنون جای خود را به ایتالیایی‌ها دادند که مناطق کوهستانی ایالت ریو گرانده جنوبی را اشغال کردند. دوره سوم: ۱۹۰۴–۱۹۳۰ در این دوره پرتغالی‌ها دوباره بزرگ‌ترین گروه مهاجر شدند و پس از آن اسپانیایی‌ها، ایتالیایی‌ها و آلمانی‌ها قرار داشتند. میان ۱۹۱۴ و ۱۹۱۸ ورود مهاجرانی از ملیت‌های دیگر مانند لهستانی‌ها، روس‌ها و رومانیایی‌ها نیز افزایش یافت. مهاجرت ژاپنی‌ها نیز از ۱۹۰۸ آغاز شد و در دهه ۱۹۲۰ شدت گرفت؛ میان ۱۹۲۴ و ۱۹۳۳ بیش از ۱۱۰ هزار ژاپنی وارد برزیل شدند. برآورد می‌شود که میان ۱۸۲۱ و ۱۹۳۲، برزیل نزدیک به ۵٫۵ میلیون مهاجر اروپایی پذیرفته باشد.Arthur P. مهاجرت انبوه تا دهه ۱۹۳۰ ادامه داشت و سپس رئیس‌جمهور ژتولیو وارگاس محدودیت‌هایی بر ورود خارجیان وضع کرد. آمار مهاجرت بر پایه ملیت جدول زیر شمار مهاجران واردشده به برزیل را بر حسب ملیت و دهه نشان می‌دهد: + مهاجرت به برزیل بر حسب ملیت (۱۸۸۴–۱۹۵۹) ملیت ۱۸۸۴–۱۸۹۳ ۱۸۹۴–۱۹۰۳ ۱۹۰۴–۱۹۱۳ ۱۹۱۴–۱۹۲۳ ۱۹۲۴–۱۹۳۳ ۱۹۴۵–۱۹۴۹ ۱۹۵۰–۱۹۵۴ ۱۹۵۵–۱۹۵۹ آلمانی ۲۲٬۷۷۸ ۶٬۶۹۸ ۳۳٬۸۵۹ ۲۹٬۳۳۹ ۶۱٬۷۲۳ ۵٬۱۸۸ ۱۲٬۲۰۴ ۴٬۶۳۳ اسپانیایی ۱۱۳٬۱۱۶ ۱۰۲٬۱۴۲ ۲۲۴٬۶۷۲ ۹۴٬۷۷۹ ۵۲٬۴۰۵ ۴٬۰۹۲ ۵۳٬۳۵۷ ۳۸٬۸۱۹ ایتالیایی ۵۱۰٬۵۳۳ ۵۳۷٬۷۸۴ ۱۹۶٬۵۲۱ ۸۶٬۳۲۰ ۷۰٬۱۷۷ ۱۵٬۳۱۲ ۵۹٬۷۸۵ ۳۱٬۲۶۳ ژاپنی — — ۱۱٬۸۶۸ ۲۰٬۳۹۸ ۱۱۰٬۱۹۱ ۱۲ ۵٬۴۴۷ ۲۸٬۸۱۹ پرتغالی ۱۷۰٬۶۲۱ ۱۵۵٬۵۴۲ ۳۸۴٬۶۷۲ ۲۰۱٬۲۵۲ ۲۳۳٬۶۵۰ ۲۶٬۲۶۸ ۱۲۳٬۰۸۲ ۹۶٬۸۱۱ سوری و لبنانی ۹۶ ۷٬۱۲۴ ۴۵٬۸۰۳ ۲۰٬۴۰۰ ۲۰٬۴۰۰ — — — دیگر ۶۶٬۵۲۴ ۴۲٬۸۲۰ ۱۰۹٬۲۲۲ ۵۱٬۴۹۳ ۱۶۴٬۵۸۶ ۲۹٬۵۵۲ ۸۴٬۸۵۱ ۴۷٬۵۹۹ جمع ۸۸۳٬۶۶۸ ۸۵۲٬۱۱۰ ۱٬۰۰۶٬۶۱۷ ۵۰۳٬۹۸۱ ۷۱۳٬۱۳۲ ۸۰٬۴۲۴ ۳۳۸٬۷۲۶ ۲۴۷٬۹۴۴ مهاجرت پس از جنگ جهانی دوم پس از جنگ جهانی دوم، مهاجرت اروپایی به‌شدت کاهش یافت، هرچند از ۱۹۳۱ تا ۱۹۶۳ نزدیک به ۱٫۱ میلیون مهاجر — بیشتر پرتغالی — وارد برزیل شدند. در میانه دهه ۱۹۷۰، پس از استقلال مستعمرات آفریقایی پرتغال (آنگولا، موزامبیک و گینه بیسائو)، شماری از پرتغالی‌ها دوباره به برزیل مهاجرت کردند. از دهه ۱۹۷۰ به بعد، افزایش ورود مهاجرانی از کره جنوبی، چین، تایوان، بولیوی، پرو، پاراگوئه و کشورهای پرتغالی‌زبان آفریقا مشاهده شد. روند معاصر از دهه ۱۹۶۰، برزیل دیگر کشور پذیرنده بزرگ مهاجر نبود و از دهه ۱۹۸۰ به کشوری فرستنده نیروی کار بدل شد و بسیاری از برزیلی‌ها به ایالات متحده، پاراگوئه، اروپا و ژاپن مهاجرت کردند. در دهه ۲۰۱۰، شمار مهاجران ساکن برزیل دو برابر شد: از نزدیک به ۶۰۰ هزار نفر در ژوئیه ۲۰۱۰ به ۱٫۳ میلیون در ۲۰۲۰. مهاجران کنونی بر حسب کشور مبدأ جدول زیر بزرگ‌ترین جوامع مهاجر ثبت‌شده در برزیل تا ۲۰۲۲ را نشان می‌دهد: رتبه کشور شمار سال ۱ ۶۲۶٬۹۰۰ ۲۰۲۴ ۲ ۱۶۹٬۴۸۹ ۲۰۲۲ ۳ ۱۴۰٬۵۴۴ ۲۰۲۲ ۴ ۸۶٬۴۱۸ ۲۰۲۲ ۵ ۸۱٬۰۳۶ ۲۰۲۲ ۶ ۷۹٬۷۴۴ ۲۰۲۲ ۷ ۶۶٬۳۸۰ ۲۰۲۲ ۸ ۵۰٬۵۱۲ ۲۰۲۲ ۹ ۴۹٬۴۱۲ ۲۰۲۲ ۱۰ ۴۸٬۵۰۱ ۲۰۲۲ ۱۱ ۴۷٬۶۷۵ ۲۰۲۲ ۱۲ ۴۴٬۵۸۹ ۲۰۲۲ ۱۳ ۴۰٬۹۸۰ ۲۰۲۲ ۱۴ ۴۰٬۴۳۳ ۲۰۲۲ ۱۵ ۳۵٬۶۰۲ ۲۰۲۲ جمع ۱٬۸۶۶٬۴۲۴ تأثیر ژنتیکی مهاجرت مهاجرت‌های گوناگون پیامدهای ژنتیکی گسترده‌ای بر جمعیت برزیل داشته‌است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که حتی میان برزیلی‌های سفیدپوست، ۹۸٪ ژن‌های خط پدری ریشه اروپایی دارند ولی در خط مادری، ۳۳٪ ژن‌ها بومی، ۲۸٪ آفریقایی و تنها ۳۹٪ اروپایی هستند که گواه آمیزش نژادی گسترده در سده‌های نخست استعمار است. اروپای لاتین چهارپنجم کل مهاجران را تشکیل داد (۱٫۸ میلیون پرتغالی، ۱٫۷ میلیون ایتالیایی و ۷۶۰ هزار اسپانیایی) و این جامعه‌ای به‌شدت چندفرهنگی پدیدآورد. | ## جمع‌بندی | با این حال، برزیل طی چند نسل این جمعیت‌های نو را در خود جذب کرد؛ فرایندی شبیه تجربه دیگر کشورهای جهان نو.