موضوع مقاله: دوره‌های آزاد دانشگاهی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دوره‌های آزاد دانشگاهی | مقدمه: پروژه‌های OCW نخستین بار در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ آغاز شدند و پس از جلب توجه در اروپا و سپس ایالات متحده، به روشی جهانی برای ارائهٔ محتوای آموزشی تبدیل شدند. | ## بخش 1: دوره‌های آزاد دانشگاهی | این جنبش با راه‌اندازی پروژه‌های مشابه در ییل، دانشگاه ایالتی یوتا، دانشگاه میشیگان و دانشگاه کالیفرنیا، برکلی تقویت شد. MIT همچنین بیان کرد که این کار به دانشجویان (اعم از دانشجویان خود و دیگران) کمک می‌کند تا برای کلاس‌ها آماده‌تر باشند و بتوانند در طول کلاس مشارکت بیشتری داشته باشند. از آن زمان، شمار زیادی از دانشگاه‌ها پروژه‌های OCW ایجاد کرده‌اند که برخی از آن‌ها توسط بنیاد ویلیام و فلورا هیولت حمایت مالی شده‌اند. ادکس (edX) ده سال پس از آغاز OCW در ایالات متحده، در سال ۲۰۱۲ MIT و دانشگاه هاروارد تشکیل ادکس را اعلام کردند؛ یک پلتفرم دورهٔ آنلاین گسترده و آزاد (MOOC) برای ارائهٔ دوره‌های دانشگاهی آنلاین در رشته‌های گوناگون به مخاطبان جهانی، بدون دریافت هزینه. این ابتکار جدید بر پایهٔ پروژهٔ «MITx» که در سال ۲۰۱۱ معرفی شده بود بنا شد و مفاهیم OCW را گسترش داد؛ با ارائهٔ دوره‌های رسمی‌تر و ساختارمند به دانشجویان آنلاین، و در برخی موارد امکان دریافت اعتبار دانشگاهی یا گواهی‌نامه بر اساس آزمون‌های نظارت‌شده. یکی از ویژگی‌های مهم پلتفرم edX، امکان تعامل دانشجویان با یکدیگر و با استادان در تالارهای گفت‌وگوی آنلاین است. در برخی موارد، دانشجویان در ارزیابی کارهای یکدیگر مشارکت می‌کنند و حتی ممکن است در بخشی از تدریس آنلاین نقش داشته باشند. علاوه بر این، edX به‌عنوان یک پلتفرم پژوهشی آزمایشی برای پشتیبانی و ارزیابی مفاهیم نوین در یادگیری آنلاین مورد استفاده قرار می‌گیرد. مشکلات یکی از مشکلات این است که ایجاد و نگهداری مجموعه‌های جامع OCW نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه و مداومِ قابل‌توجهی از نیروی انسانی است. ترجمهٔ مؤثر به زبان‌ها و زمینه‌های فرهنگی دیگر نیز نیازمند سرمایه‌گذاری بیشتری توسط افراد متخصص است. این یکی از دلایلی است که زبان انگلیسی همچنان زبان غالب باقی مانده و گزینه‌های کمتری از دوره‌های آزاد در زبان‌های دیگر در دسترس هستند. گواهی پیشرفته در رهبری و مدیریت مدارس (ACE) با هدف توانمندسازی مدیران مدارس برای رهبری و مدیریت مؤثر. برنامهٔ امنیت غذایی خانوار با هدف آموزش تسهیل‌گران امنیت غذایی خانوار برای فعالیت به‌عنوان عاملان تغییر در حوزه‌های کشاورزی، غذا و تغذیه، با تمرکز بر خانواده‌های درون جوامع. مشارکت برای یادگیری ترکیبی و ارتقایافته (PEBL) که به دانشگاه‌های شرق آفریقا کمک می‌کند تا دوره‌هایی را توسعه دهند که توسط دانشگاه‌های عضو از طریق یادگیری ترکیبی ارائه شوند. در نتیجهٔ این کنفرانس، از دولت درخواست کردند برنامه‌ای ملی برای درس‌نامه‌های آزاد در چین ایجاد کند. این گروه شامل برخی از معتبرترین دانشگاه‌های چین و همچنین دانشگاه رادیو و تلویزیون مرکزی چین بود که دانشگاه باز مرکزی چین است و بیش از دانشجو دارد. بنا بر وبگاه CORE، تقریباً ۱۰۰ دانشگاه چینی عضو آن هستند، از جمله معتبرترین دانشگاه‌های کشور مانند دانشگاه تسینگهوا، دانشگاه پکن و دانشگاه شانگهای جیاوتونگ. | ## بخش 2: دوره‌های آزاد دانشگاهی | این سازمان گروهی از داوطلبان را سازمان‌دهی کرد تا درس‌نامه‌های خارجی، عمدتاً درس‌نامه‌های MIT، را به چینی ترجمه کنند و کاربرد درس‌نامه‌های آزاد را در دانشگاه‌های چین گسترش دهند. تا فوریهٔ ۲۰۰۸، تعداد ۳۴۷ درس به چینی ترجمه شده بود و ۲۴۵ تای آن‌ها توسط ۲۰۰ استاد در درس‌هایی با مجموع ۸۰۰۰ دانشجو استفاده می‌شد. این سازمان تلاش کرد برخی از درس‌های چینی را نیز به انگلیسی ترجمه کند، اما تعداد آن‌ها زیاد نیست و برخی فقط ترجمهٔ عنوان دارند. همچنین ۱۴۸ مطالعهٔ تطبیقی دربارهٔ مقایسهٔ برنامه‌های درسی MIT با برنامه‌های درسی چین با استفاده از محتوای درس‌نامه‌های MIT تولید شد.CORE (2007). دفاتر CORE در دانشگاه رادیو و تلویزیون مرکزی چین قرار دارند و به‌طور جزئی توسط IETF و بنیاد هیولت تأمین مالی می‌شوند. اما پیش از برگزاری کنفرانس درس‌نامه‌های آزاد در پکن و ایجاد CORE، در ۸ آوریل ۲۰۰۳، وزارت آموزش سیاستی را برای آغاز برنامهٔ درس برتر چین منتشر کرده بود. این برنامه درخواست استادان دانشگاه را برای قرار دادن درس‌هایشان به‌صورت آنلاین می‌پذیرد و برای هر درس که آنلاین شده و به‌صورت رایگان برای عموم عرضه شود، بین کمک‌هزینه می‌دهد. معتبرترین سطح این برنامه «درس برتر ملی» است و پس از آن «سطح استانی» و «سطح دانشگاهی» قرار دارد. این درس‌ها معمولاً شامل برنامهٔ درس، یادداشت‌ها، اسلایدها، تکالیف و در بسیاری موارد صوت یا ویدئوی کامل جلسات درس هستند.Wang, F. مالزی دانشگاه مالایا (UM) برجسته‌ترین و پیشروترین دانشگاه پژوهشی (RU) در مالزی است. این دانشگاه پژوهشی چندرشته‌ای بیش از ۲۷٬۰۰۰ دانشجو و ۱۷۰۰ عضو هیئت علمی دارد و با ۱۷ دانشکده و مرکز پژوهشی، طیف کاملی از حوزه‌های هنر، علوم و علوم انسانی را پوشش می‌دهد. آغاز فعالیت این دانشگاه در پردیس کوالالامپور به سال ۱۹۵۹ بازمی‌گردد و تاکنون بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ دانش‌آموخته، از جمله چهره‌های برجسته در حوزه‌های مختلف، از آن فارغ‌التحصیل شده‌اند. این دانشگاه در سال ۲۰۰۲ توسط دولت پاکستان برای ترویج آموزش از راه دور در حوزه‌های علوم نوین اطلاعات و ارتباطات تأسیس شد. دانشگاه به دلیل ارائهٔ سخنرانی آنلاین و پخش برنامه‌های آموزشی سخت‌گیرانه بدون توجه به محل سکونت دانشجویان شناخته می‌شود. این دانشگاه دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته‌های مدیریت بازرگانی، اقتصاد، علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات ارائه می‌دهد. به دلیل اتکای گسترده بر ارائهٔ سخنرانی‌ها از طریق اینترنت، دانشجویان پاکستانی مقیم سایر کشورها نیز در برنامه‌های آن ثبت‌نام کرده‌اند. این برنامه با تولید درس‌های ویدئویی و وب‌محور بر اساس برنامهٔ درسی، با هدف ارتقای کیفیت آموزش مهندسی در هند ایجاد شده است. | ## بخش 3: دوره‌های آزاد دانشگاهی | تمام فصل‌های محلی که پیش‌تر فعال بودند، اکنون به‌صورت مشترک دوره‌ها را در قالب SWAYAM (وبگاه آموزش فعال برای ذهن‌های جوان مشتاق) ارائه می‌کنند. این کار از طریق یک پلتفرم انجام می‌شود که می‌تواند تمام دوره‌های ارائه‌شده در کلاس‌های نهم تا مقطع کارشناسی ارشد را میزبانی کند. نه هماهنگ‌کنندهٔ ملی منصوب شده‌اند که یکی از آن‌ها NPTEL است، یعنی محتوای آموزشی ارائه‌شده توسط مؤسسات مهندسی هند به سرپرستی آی‌آی‌تی مدرس. این نشست با حضور چهار دانشگاه ژاپنی برگزار شد که عمدتاً از طریق تلاش‌های میاگاوا از MIT و ارتباطات شخصی او دعوت شده بودند. در سال ۲۰۰۶، «کنفرانس بین‌المللی OCW» در دانشگاه کیوتو برگزار شد و در آن «انجمن OCW ژاپن» به «کنسرسیوم OCW ژاپن» تبدیل شد. در آن زمان، کنسرسیوم بیش از ۶۰۰ درس داشت؛ اکنون ۱۸ عضو دانشگاهی دارد، از جمله دانشگاه ملل متحد (JOCW، بدون تاریخ). در محوطه‌های دانشگاهی ژاپن، تعداد متخصصان تولید محتوا کم است و این موضوع دریافت پشتیبانی داخلی را دشوار کرده است؛ بنابراین بسیاری از دانشگاه‌ها ناچار به برونسپاری تولید OCW شده‌اند. پژوهشگران ژاپنی علاقهٔ ویژه‌ای به جنبه‌های فنی OCW داشته‌اند؛ برای مثال توسعهٔ موتورهای جستجوی معنایی. Retrieved on December 18, 2008 «برای آن‌که کنسرسیوم JOCW بتواند نهادی مؤثر در حوزهٔ OER باشد، لازم است میان دانشگاه‌های عضو همبستگی ایجاد کند و برای OER منطقی ویژهٔ خود—متفاوت از مدل MIT—بسازد؛ منطقی که بتواند از گسترش بین‌المللی دانشگاه‌های ژاپن و نیز سبک آموزش الکترونیکی ژاپنی پشتیبانی کند.» ایران «مکتب‌خونه یک پلتفرم آموزشی آنلاین در ایران است که دوره‌های رایگان دانشگاهی را از دانشگاه‌های ایران ارائه می‌دهد. مکتب‌خونه با دانشگاه‌های برتر ایران همکاری دارد، از جمله دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه علوم پزشکی تهران و دیگر دانشگاه‌ها. «سامانه فیلم‌های آموزشی دانشگاه فردوسی مشهد یک پلتفرم آموزشی آنلاین در ایران است که دوره‌های رایگان دانشگاهی را از دانشگاه فردوسی مشهد ارائه می‌دهد. این سامانه با استادان برجستهٔ دانشگاه فردوسی مشهد همکاری دارد و بیش از ۲۰۰ دورهٔ آموزشی رایگان در آن ارائه می‌شود. اسرائیل دانشگاه آزاد اسرائیل از سال ۲۰۰۸ از طریق ابتکار «Pe'er» عضو این جنبش بوده است. تایوان به رهبری دانشگاه ملی جیاوتونگ، تایوان آغاز به سازمان‌دهی چندین طرح دوره‌های آزاد کرد. این طرح دانشگاه‌های برجسته‌ای مانند دانشگاه ملی تایوان، دانشگاه ملی چنگچی، دانشگاه ملی تربیت معلم تایوان و دیگر دانشگاه‌ها را به توسعهٔ پروژه جذب کرد. کمپ (۲۰۱۳) پیشنهاد می‌کند که آموزش و یادگیری زمانی ارتقا می‌یابد که استادان در مؤسسات آموزش عالی با همکاری یکدیگر دانش خود را به کلاس‌ها بیاورند. افزون بر این، هنگامی که این پلتفرم برای مشارکت‌کنندگان دیگر مانند کارفرمایان باز شود، ارتباط با صنعت تضمین خواهد کرد که آموزش و یادگیری برای جامعهٔ گسترده‌تر در دسترس و سودمند باقی بماند. | ## جمع‌بندی | هلند دانشگاه صنعتی دلفت، ۲۰۰۷ رومانی دانشگاه پلی‌تکنیک بخارست، ۲۰۱۲ ترکیه دانشگاه فنی خاورمیانه بریتانیا OpenLearn، درگاه یادگیری رایگان توسعه‌یافته توسط دانشگاه آزاد بریتانیا.