موضوع مقاله: آموزش در لیختن‌اشتاین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در لیختن‌اشتاین | مقدمه: این نظام آموزشی دربرمی‌گیرد مقاطع پیش‌دبستانی، ابتدایی، متوسطه و آموزش عالی که همگی زیر نظر دولت شاهزاده‌نشین اداره می‌شوند. | ## بخش 1: آموزش در لیختن‌اشتاین | بر پایه توافقنامه‌هایی که لیختن‌اشتاین با کشورهای همسایه یعنی سوئیس و اتریش منعقد کرده، دانش‌آموزان و دانشجویان لیختن‌اشتاینی می‌توانند در مؤسسات آموزشی این کشورها تحصیل کنند و مدارک تحصیلی دو طرف به صورت متقابل پذیرفته می‌شود. نظام آموزشی این کشور در مقایسه‌های بین‌المللی جایگاه بلندی دارد؛ در سال ۲۰۰۶ (۱۳۸۵ شمسی) بر پایه گزارش پیزا (PISA)، آموزش لیختن‌اشتاین در ردیف دهم جهان قرار گرفت و در سال ۲۰۱۲ (۱۳۹۱ شمسی) این کشور بالاترین نمره پیزا را در میان تمام کشورهای اروپایی به دست آورد. آموزش در لیختن‌اشتاین پیشینه‌ای دیرین دارد؛ نخستین اشاره به مدرسه در این سرزمین به سال‌های ۱۶۱۷ تا ۱۶۱۹ (۹۹۶–۹۹۸ شمسی) بازمی‌گردد. آموزش اجباری در سال ۱۸۰۵ (۱۱۸۴ شمسی) با فرمان دربار شاهزادگی در وین برای کودکان ۷ تا ۱۳ ساله برقرار شد و در طول دو سده گذشته به‌تدریج گسترش و بهبود یافته‌است. پیشینه نخستین سند دربارهٔ وجود مدرسه در لیختن‌اشتاین به یک دفتر ثبت اموال (Urbar) از سال‌های ۱۶۱۷ تا ۱۶۱۹ (۹۹۶–۹۹۸ شمسی) بازمی‌گردد که در آن به وجود یک مدرسه در فادوتس اشاره شده‌است. در ۱۸ سپتامبر ۱۸۰۵ (۲۷ شهریور ۱۱۸۴ شمسی) با فرمان دربار شاهزادگی در وین، آموزش اجباری برای کودکان ۷ تا ۱۳ ساله برقرار شد و بر عهده شهرداری‌ها گذاشته شد که ساختمان مدرسه بسازند و صندوق ویژه‌ای برای پرداخت حقوق معلمان ایجاد کنند. در سال ۱۸۵۹ (۱۲۳۸ شمسی) با تصویب قانون جدید آموزشی، دوره آموزش اجباری به هشت سال افزایش یافت و کیفیت آموزش بهبود یافت. نخستین مدرسه متوسطه در سال ۱۸۵۸ (۱۲۳۷ شمسی) با حمایت مالی پزشک و سیاستمدار گشایش یافت. در سال ۱۸۷۳ (۱۲۵۲ شمسی) با گشایش یک مؤسسه خصوصی آموزش دختران در بالزرس، تاریخ آموزشی خانه گوتنبرگ آغاز شد. آموزش ابتدایی و متوسطه آمادگی (کودکستان) بیشتر کودکان لیختن‌اشتاینی پس از رسیدن به سن چهار سالگی برای دو سال وارد کودکستان می‌شوند. شرکت در کودکستان رایگان است و برای کودکانی که زبان مادری‌شان آلمانی است داوطلبانه می‌باشد؛ اما برای کودکانی که زبان مادری دیگری دارند، سال دوم اجباری است. دبستان پس از دوره آمادگی، کودکان وارد دبستان اجباری (Primarschule) می‌شوند که برخلاف سوئیس آلمانی‌زبان و فرانسوی‌زبان که شش سال است، در لیختن‌اشتاین تنها پنج سال به درازا می‌کشد. | ## بخش 2: آموزش در لیختن‌اشتاین | از سال ۱۹۹۹ (۱۳۷۸ شمسی) ارزیابی دانش‌آموزان دبستانی به جای نمره عددی به شیوه کل‌نگرانه انجام می‌شود. کودکانی که دچار مشکلات یادگیری هستند در مدرسه اصلی با روش‌های آموزش ویژه یا در مرکز آموزش ویژه شان مورد حمایت قرار می‌گیرند. این دوره با چهار کلاس، یک سال بیشتر از سوئیس آلمانی‌زبان و غربی به درازا می‌کشد. گیمنازیوم (پایه پایین): شکل بلندمدت گیمنازیوم پس از دبستان آغاز می‌شود و به دیپلم ماتورا (Matura) منجر می‌شود که در سوئیس و اتریش دسترسی آزمون‌آزاد به همه دانشگاه‌ها را فراهم می‌کند. از سال تحصیلی ۲۰۱۹/۲۰۲۰ (۱۳۹۸/۱۳۹۹ شمسی)، برنامه درسی «LiLe» که بر پایه برنامه درسی Lehrplan 21 سوئیس آلمانی‌زبان تدوین و با شرایط لیختن‌اشتاین تطبیق داده شده، در مدارس به اجرا درآمده است. با پایان دوره متوسطه، دانش‌آموزان لیختن‌اشتاینی دوره آموزش اجباری خود را به پایان رسانده‌اند. سال دهم داوطلبانه نیز برای آمادگی بیشتر برای انتخاب شغل و تقویت مهارت‌های تحصیلی در دسترس است. دو سوم فارغ‌التحصیلان مدارس لیختن‌اشتاین کارآموزی حرفه‌ای را در حدود ۸۰ رشته گوناگون می‌گذرانند. از آنجا که در لیختن‌اشتاین هیچ مدرسه حرفه‌ای وجود ندارد، کارآموزان عمدتاً در کانتون سنت گالن سوئیس تحصیل می‌کنند. در سال تحصیلی ۲۰۱۷/۲۰۱۸ (۱۳۹۶/۱۳۹۷ شمسی)، ۱۰۴۲ کارآموز در لیختن‌اشتاین در حال گذراندن دوره کارآموزی حرفه‌ای بودند. آموزش عالی تا پیش از تأسیس دانشگاه‌های داخلی، دانشجویان لیختن‌اشتاینی برای تحصیل به مؤسسات آموزش عالی خارج از کشور، به‌ویژه در آلمان (مانند دانشگاه توبینگن)، اتریش و سوئیس وابسته بودند. توافقنامه‌هایی با سوئیس، اتریش و دانشگاه توبینگن دسترسی دانشجویان به مؤسسات آموزشی این کشورها را تنظیم می‌کنند. | ## بخش 3: آموزش در لیختن‌اشتاین | در سال ۲۰۰۵ (۱۳۸۴ شمسی)، «مدرسه مهندسی لیختن‌اشتاین» که در سال ۱۹۶۱ (۱۳۴۰ شمسی) به عنوان «مدرسه شبانه فنی فادوتس» تأسیس شده بود، به عنوان به رسمیت شناخته شد و از سال ۲۰۱۱ (۱۳۹۰ شمسی) با نام «دانشگاه لیختن‌اشتاین» شناخته می‌شود. در حال حاضر چهار مرکز اصلی آموزش عالی در لیختن‌اشتاین وجود دارد: دانشگاه لیختن‌اشتاین: تنها دانشگاه دولتی شاهزاده‌نشین که به عنوان یک مرکز آموزشی-پژوهشی بین‌المللی شناخته شده‌است. : مرکز پژوهشی و آموزشی در زمینه‌های حقوق، علوم سیاسی، اقتصاد و تاریخ شاهزاده‌نشین لیختن‌اشتاین. مدارک آن توسط آلمان و اتریش به عنوان معادل مدارک این کشورها به رسمیت شناخته می‌شود. حق بهره‌مندی از این حمایت‌ها بر پایه تابعیت و نوع برنامه تحصیلی تعیین می‌شود و تصمیم‌گیری دربارهٔ آن بر عهده کمیسیون بورسیه است که بر پایه قانون حمایت دولتی از آموزش عمل می‌کند. برنامه‌های تبادل شاهزاده‌نشین لیختن‌اشتاین به دانشجویان خود امکان شرکت در برنامه‌های تبادل جامعه اروپایی برای آموزش حرفه‌ای را می‌دهد. همزمان با پیوستن لیختن‌اشتاین به فضای اقتصادی اروپا در سال ۱۹۹۵ (۱۳۷۴ شمسی)، این کشور در برنامه تبادل آموزشی «سقراط» (Socrates) شرکت کرد. مقایسه‌های بین‌المللی در گزارش برنامه بین‌المللی ارزیابی دانش‌آموز (PISA) در سال ۲۰۰۶ (۱۳۸۵ شمسی) که توسط سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) هماهنگ شد، آموزش لیختن‌اشتاین در ردیف دهم جهان قرار گرفت. در سال ۲۰۱۲ (۱۳۹۱ شمسی)، لیختن‌اشتاین بالاترین نمرات پیزا را در میان تمام کشورهای اروپایی به دست آورد. شایان ذکر است که لیختن‌اشتاین به عنوان غیرعضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی، در مطالعات پیزا «خارج از رقابت» شرکت می‌کند. | ## جمع‌بندی | نتایج عددی به دلیل اندازه کوچک نمونه و ماهیت ویژه جمعیت دانش‌آموزی این کشور قابل تفسیر مستقیم نیستند.