موضوع مقاله: منور قاری | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # منور قاری | مقدمه: منور قاری (؛ ۱۸۷۸ – ۱۹۳۱) یکی از برجسته‌های جدیدیه در ترکستان روسیه (ازبکستان امروزی) بود. | ## بخش 1: منور قاری | منور قاری مانند دیگر جدیدان به عنوان نویسنده، شاعر، معلم، روزنامه‌نگار و در مشاغل دیگر فعالیت می‌کرد. او کوچک‌ترین فرزند خانواده‌ای از علمای اسلامی بود و تحصیلات خود را در تاشکند و بخارا گذراند. در سال ۱۹۰۱، او اولین مکتب‌خانه تاشکند را برای پیروی از جدیدیه در روش تدریس تأسیس کرد. در سال‌های ۱۸۸۵–۱۸۹۰، در مدرسه پای‌کلان در بخارا تحصیل کرد، اما تحصیلات خود را ناتمام گذاشت و به تاشکند بازگشت تا به عنوان امام و معلم مشغول به کار شود. فعالیت علمی و سیاسی در سال ۱۹۰۱، او مدرسه‌ای به سبک جدید تأسیس کرد و برنامه درسی و کتاب‌های درسی ویژه‌ای برای این مدارس تدوین کرد. او برای این مدارس، کتاب «ادیبی اول» (۱۹۰۷)، کتاب درسی برای یادگیری الفبا، و «ادیبی سونی» (۱۹۰۷) را نوشت. در این کتاب‌ها، شعر «حمت‌لی فقیر» گنجانده شده است و کتاب‌های آموزشی چندین بار منتشر شدند. از سال ۱۹۰۶، به عنوان نویسنده ادبی برای روزنامه‌های «اورتا اوسیونینگ اومورگوزورلیگی» و «ترقی» کار کرد. در سال ۱۹۰۸، مجموعه کتاب‌های «سبززور»، «یر یوزی» (دربارهٔ جغرافیا) و «تجویدال قرآن» (آموزش قرآن) او منتشر شد و به عنوان کتاب درسی در مدارس به سبک جدید مورد استفاده قرار گرفت. | ## بخش 2: منور قاری | او همچنین روزنامه‌های «شهرت» (۱۹۰۷)، «توجور» (۱۹۰۷) و «اوسیو» (۱۹۰۸) را مدیریت می‌کرد و وظایف یک نویسنده ادبی را انجام می‌داد. بعدها، به عنوان سردبیر مسئول در روزنامه «صدوی ترکستان» (۱۹۱۴–۱۹۱۵)، سردبیر محرمانه در مجله «الاصلاح» (۱۹۱۵–۱۹۱۷) و به عنوان سردبیر مسئول در روزنامه‌های «نجات» و «کنگاش» (۱۹۱۷) مشغول به کار شد. او به همراه روشنفکرانی عبدالله آولونی، نظام الدین ژوجایف، محمدجون پودشوکسوجایف، تاوالو، رستمبک یوسفبکوف، شوکرجون رحیمی، شرکت «نشریوت» (انتشار ۱۹۱۴) و شرکت «نشریوت» (انتشار ۱۹۱۴) را در شرکت «معظله العالی» تأسیس 1916. او بنیان‌گذار، سردبیر، مدیر و عضو انجمن‌ها و سازمان‌هایی چون جمعیت امدادیه در سال ۱۹۰۹، توران در سال ۱۹۱۳، کتابخانه ترکستان در سال ۱۹۱۴، امید در سال ۱۹۱۴ و کمک در سال ۱۹۲۱ بود. در دوران حکومت رهبران شورا، رئیس بخش روشنگری مردمی کمیسیون آموزش مردمی در سال ۱۹۱۸، رئیس اداره آموزش عمومی شهر تاشکند، نماینده و عضو کنگره خلق‌های شرق در بخارا در سال ۱۹۲۰ بود. او ریاست اداره روشنگری عمومی و اوقاف جمهوری شوروی بخارا را در سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۱ برعهده داشت، رئیس اداره آموزش اجتماعی شهر تاشکند در سال ۱۹۲۱ بود، در مدرسه نوایی و مؤسسه فنی-پداگوژیک ناریمانوف بین سال‌های ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۵ تدریس کرد، به‌عنوان پژوهشگر علمی در موزه سمرقند فعالیت داشت و در سال‌های ۱۹۲۷ تا ۱۹۲۸ دبیر مسئول شعبه تاشکند–فرغانه کمیته حفاظت از آثار باستانی ازبکستان بود. کتاب‌های درسی منتشر شده «ادیب اول» (۱۹۰۷) «ادیب ثانی» (۱۹۰۷) «اصول حساب» (۱۹۱۱) «تاریخ قوم ترک» (۱۹۱۱) «تجوید» (۱۹۱۱) «حوایج دینیه» (۱۹۱۲) «تاریخ انبیا» (۱۹۱۲) «تاریخ اسلامیه» (۱۹۱۲) «روی زمین» (۱۹۱۶–۱۹۱۷) کتاب درسی «اوزبکچه تیل سباقلیگی» که در چهار بخش توسط شوراسول زُنّون و قیوم رمضان در سال‌های ۱۹۲۵–۱۹۲۶ تدوین شد، چندین بار منتشر گردیده است. انتشار چندباره آن نشان‌دهنده اهمیت و جایگاه ویژه‌اش در میان کتاب‌های درسی مدارس آن دوره بود. منور قاری عبدالرشیدخان نه تنها به فعالیت‌های اجتماعی-تربیتی، بلکه به آفرینش ادبی نیز مشغول بود. | ## بخش 3: منور قاری | منور قاری در طول فعالیت‌های خود به آموزش‌شناسی، روزنامه‌نگاری، ویرایش و ادبیات محدود نشد، بلکه در فعالیت‌های سیاسی نیز مشارکت داشت که منجر به بازداشت‌های متعدد توسط دولت شد. او از پذیرش تجارت و صنعت اروپایی، پیشرفت علم و پرورش روشنگری معنوی حمایت می‌کرد. او به‌طور فعال علیه سیاست‌های خانات و امارت که به سمت سرمایه‌داری گرایش داشتند، مبارزه کرد. او سازمان روشنگری اسلام را رهبری کرد و از نظر ایدئولوژیکی جامعه، فرقه‌ها و سازمان‌هایی مانند «خودمختاری ملی ترکستان»، «اتحاد و ترقیات»، «اتحاد ملی» و «نشریه معرفت» را هدایت کرد. به همین دلیل است که او از خودمختاری ترکستان (۱۹۱۷) که در شهر خوقند تشکیل شد، حمایت کرد. خانواده او در یک خانواده اشرافی ازبک در محله دارخون در شهرستان شیخانتاخور در شهر تاشکند به دنیا آمد. پدرش، عبدالرشیدخان سوتیبولدخان، معلم بود و مادرش، خوسیات، دختر معلم خنخاجا شوراحمخاجا بود. | ## جمع‌بندی | علاوه بر این، برادران بزرگترش، اعظمخان (۱۸۷۲–۱۹۱۹) و مسلمخان (۱۸۷۵–۱۹۵۴)، نیز به او آموزش دادند.