موضوع مقاله: ونوس و آدونیس (تیسین) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ونوس و آدونیس (تیسین) | مقدمه: در مجموع حدود ۳۰ نسخه از این اثر وجود دارند که قدمت آن‌ها به قرن شانزدهم میلادی بازمی‌گردد و محبوبیت آنها تا حد زیادی ناشی از برهنگی ونوس است.Bull, 60–62 مشخص نیست که کدام‌یک از نقاشی‌های موجود، نسخه اصلی یا اولیه است. | ## بخش 1: ونوس و آدونیس (تیسین) | تنها نسخه‌ای که دارای تاریخ دقیق است، در موزه پرادو در مادرید نگهداری می‌شود و در مکاتبات میان تیسین و فلیپه دوم در سال ۱۵۵۴ به آن اشاره شده است. با این حال، مشخص شده که آن نسخه بازآفرینی یک اثر قدیمی‌تر است که احتمالاً در دهه ۱۵۲۰ میلادی کشیده شده است. نقاشی نسخه پرادو صحنه‌ای در هنگام طلوع آفتاب را نشان می‌دهد که در آن، آدونیس جوان در حال جدا شدن از معشوقه‌اش، ونوس، است. او نیزه‌ای پردار یا «پیکان» در دست دارد؛ که در قرن شانزدهم برای شکار بسیار رایج بوده. زیر درختان پشت سر آن‌ها در سمت چپ، کوپیدو به خواب فرورفته و کمان و ترکش تیرهایش از درخت آویزان‌اند؛ گویی اکنون زمان عشق نیست. در آسمان بالای سرشان، شخصیتی بر ارابه دیده می‌شود؛ که چهره‌اش ممکن است به ونوس (در صحنه‌ای از ادامه داستان)، آپولون یا سول (نمادهای طلوع) تعلق داشته باشد. برخلاف روایت رایج، ونوس نه با کت نظامی، بلکه با پارچه‌ای فاخر و منقش به نوارهای طلایی بر صخره نشسته. طبق کتاب دهم دگردیسی‌ها اثر اووید، آدونیس در قالب جوانی زیبا و یتیم از خانواده سلطنتی به تصویر کشیده شده که وقت خود را صرف شکار می‌کند. پس از آن‌که یکی از تیرهای کوپیدو به‌اشتباه به ونوس برخورد می‌کند، وی دل‌باختهٔ آدونیس می‌شود. آن‌ها با هم به شکار می‌روند؛ اما ونوس از حیوانات درنده دوری می‌کند و آدونیس را نیز از خطر آن‌ها برحذر می‌دارد؛ که اشاره‌ای به داستان آتالانتا است. بالاخره روزی آدونیس به‌تنهایی به شکار می‌رود و توسط یک گراز زخمی مورد حمله قرار می‌گیرد. | ## بخش 2: ونوس و آدونیس (تیسین) | ونوس، که در آسمان سوار بر ارابه است، صدای فریادهای او را می‌شنود ولی نمی‌تواند نجاتش دهد.Penny, 278–280 در سمت راست برخی نسخه‌ها، صحنهٔ مرگ آدونیس در دوردست به‌تصویر کشیده شده است.Penny, 281 طبق روایت اووید، این ونوس است که ابتدا محل ملاقات را ترک می‌کند؛ اما در نقاشی تیسین، آدونیس خود را از ونوس دور می‌سازد. این موضوع که به‌نظر می‌رسد ابداع خود تیسین بوده، مورد انتقاد برخی قرار گرفته است. هارولد وتی (پژوهشگر هنر) دو نوع ترکیب‌بندی برای نقاشی ونوس و آدونیس معرفی و آن‌ها را نوع پرادو و نوع فارنزه نام‌گذاری کرده. نوع پرادو رایج‌تر است و پیش‌تر شرح داده شد.Penny, 280–283 گاهی این دو نوع با عناوین «نسخه سه‌سگی» و «نسخه دوسگی» نیز شناخته می‌شوند.Boy, 36, 38 در بیشتر موارد، این دو نسخه مشابه‌اند، اما نوع فارنزه دارای قاب‌بندی فشرده و افقی است و بخش عمده‌ای از آسمان نیز از آن حذف شده است. در این نسخه، دست آدونیس نزدیک به لبهٔ تصویر قرار دارد و پرهای نیزه هم دیده نمی‌شوند. در این نسخه ارابهٔ آسمانی نیز حذف شده؛ هرچند خورشید همچنان از میان ابرها می‌تابد. کوپیدو به زوج حاضر در نقاشی نزدیک‌تر شده و این‌بار بیدار است و کبوتری در دست دارد. نسخه‌های نوع پرادو ارتفاع نسخه‌های مختلف این اثر بین ۱۶۰ تا ۲۰۰ سانتی‌متر متغیر هستند؛ اما عرض آن‌ها معمولاً ثابت و در حدود ۱۹۰ تا ۲۰۰ سانتی‌متر است. اما همان اثری محسوب می‌شود که تیسین در سپتامبر ۱۵۵۴ میلادی از لندن برای فلیپه دوم (پادشاه اسپانیا) فرستاد. در آن زمان، فلیپه با ماری تودور ازدواج کرده بود و هنوز پادشاه اسپانیا نبود؛ بلکه پادشاه انگلستان بود. فلیپه این نقاشی را در ماه دسامبر دریافت کرد و در نامه‌ای به یکی از درباریان از «تاخوردگی ناشی از بسته‌بندی» شکایت کرد. | ## بخش 3: ونوس و آدونیس (تیسین) | در نقاشی نسخه پرادو، درز محل دوخت دو قطعه بوم کاملاً مشهود است.Penny, 280 ویلیام راجر ریاریک نظریه‌ای مطرح کرده مبنی بر این که نسخهٔ نخست در واقع نسخهٔ لوزان بوده و تیسین بعدها نسخهٔ دیگری — همان نسخهٔ پرادو — را ارسال کرده است. اما نیکلاس پنی این نظریه را رد کرده و موضوع همچنان محل بحث است.Penny, 281, 289 note 52 در نسخهٔ پرادو، آدونیس نسبت به نسخه‌های دیگر مسن‌تر به‌نظر می‌رسد و بدن ونوس کوچک‌تر شده است. نسخه‌های بعدی ممکن است با الگوبرداری از نسخهٔ لندن، که در کارگاه تیسین در ونیز نگهداری می‌شد، کشیده شده باشند. نسخهٔ پرادو عمدتاً توسط خود تیسین نقاشی شده؛ هرچند پنی معتقد است که سر ونوس «ناامیدکننده» کشیده شده است،Penny, 281–282 این نقاشی بخشی از مجموعه آثار اسطوره‌ای با عنوان «اشعار» بود که تیسین برای فلیپه دوم طراحی کرد. نقاشی ونوس و آدونیس برای نمایش در کنار نقاشی دانائه — نخستین اثر این مجموعه که در سال ۱۵۵۳ ارسال شده بود — طراحی شد؛ هرچند این دو نقاشی هم‌اندازه نیستند. نسخهٔ متأخر دانائه اکنون در یکی از تالارهای موزه پرادو در کنار سایر آثار تیسین به نمایش گذاشته شده است. تیسین در نامه‌ای به فلیپه توضیح داده بود که این دو نقاشی، نمای جلو و پشت بدن برهنهٔ ونوس را به‌صورت متضاد نشان می‌دهند تا نقاشی بتواند با مجسمه‌سازی رقابت کند.Penny, 284 افزون بر این، گزارش‌های معاصر نشان می‌دهند که این آثار تأثیر عمیقی بر بینندگان مرد داشته‌اند. حالت نشستهٔ ونوس و شکل فشردهٔ بدن او در این حالت، در آن زمان نوآورانه و بسیار تحریک‌آمیز تلقی می‌شد. لودوویکو دولچه (منتقد ونیزی) در ستایش نسخهٔ پرادو نوشته که «قطعه‌ای شگفت‌انگیز از مهارت هنری… که در بخش‌های پشتی بدن او، کشیدگی گوشت ناشی از نشستن کاملاً قابل تشخیص است… هیچ مردی، حتی با دیدی تیزبین یا ذهنی سرد نمی‌تواند هنگام دیدن او باور نکند که زنده است؛ هیچ‌کس، حتی اگر پیر یا سخت‌دل باشد، نمی‌تواند احساس نرمی و گرما نکند و خون در رگ‌هایش به حرکت درنیاید».Jaffé, 132, Penny, 285; Penny, 280 نسخه لوزان این نسخه در سال ۱۹۹۸ و پس از ورود به یک مجموعه خصوصی در شهر لوزان، در حراجی کریستیز به فروش نرفت؛ اما در سال ۲۰۲۲ در حراجی ساتبیز با برآوردی بین ۸ تا ۱۲ میلیون پوند به نمایش درآمد. ویلیام راجر ریاریک فرض کرده که این نقاشی نخستین نسخه‌ای بوده که در دهه ۱۵۵۰ برای فلیپه دوم ارسال شده و وی پس از دریافت آن از وضعیتش شکایت کرده. طبق این فرضیه، نقاشی نسخه لوزان به ونیز بازگردانده شده و با نسخه‌ای که اکنون در مادرید نگهداری می‌شود، جایگزین گردید. | ## جمع‌بندی | نیکلاس پنی این «ادعاهای شگفت‌انگیز» را قانع‌کننده نمی‌داند و این نسخه را بازآفرینی نسخه لندن تلقی می‌کند.William R.