موضوع مقاله: رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ | مقدمه: این اعتراضات در پی آغاز انتفاضه دوم و پس از ورود آریئل شارون به مسجد الاقصی رخ داد و بازتابی از نارضایتی دیرینه شهروندان عرب اسرائیل از تبعیض و بی‌توجهی حکومت بود. | ## بخش 1: رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ | «کمیته عالی پیگیری امور شهروندان عرب در اسرائیل» اعتصاب عمومی اعلام کرد و تظاهرات در سراسر جلیل و وادی عاره گسترش یافت. پلیس اسرائیل با گلوله‌های جنگی، گلوله‌های پلاستیکی و گاز اشک‌آور به تظاهرکنندگان پاسخ داد. پس از این رویدادها، دولت اسرائیل «کمیسیون اور» را به ریاست قاضی تئودور اور برای بررسی واکنش پلیس تشکیل داد. این کمیسیون الگوی «تعصب و بی‌توجهی» دولت نسبت به اقلیت عرب را محکوم کرد و کاربرد نیروی بیش‌ازحد پلیس از جمله بهره‌گیری از تک‌تیراندازها را مورد انتقاد شدید قرار داد. پیشینه از زمان تأسیس اسرائیل در ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۶ شهروندان عرب این کشور تحت حکومت نظامی زندگی می‌کردند و بسیاری از دارایی‌هایشان مصادره شد. تنش‌های میان جامعه عرب و دولت اسرائیل در طول دهه‌ها ادامه داشت؛ در روز سرزمین سال ۱۹۷۶ شش شهروند عرب در درگیری با پلیس کشته شدند. در جریان انتفاضه نخست نیز شهروندان عرب اسرائیل همبستگی فزاینده‌ای با فلسطینیان نشان دادند. در ۱۲ سپتامبر، فرمانده منطقه شمالی پلیس اسرائیل، الیک رون، خواستار بررسی اتهام تحریک به خشونت علیه محمد برکه، نماینده هدش در کنست شد. روز بعد عبدالمالک دهامشه از فهرست متحد عربی اعلام کرد: «ما هر پلیسی را که برای تخریب خانه عربی بیاید کتک خواهیم زد… ما در آستانه انتفاضه در میان اعراب اسرائیل هستیم.» در ۱۴ سپتامبر ناصره در اعتراض به ناتوانی پلیس در مقابله با خشونت و جرم پس از قتل یکی از ساکنان شهر اعتصاب عمومی اعلام کرد. در ۲۸ سپتامبر آریئل شارون از حرم شریف اورشلیم بازدید کرد و این امر موجب آشوب شد. در ۲۹ سپتامبر پنج فلسطینی در درگیری‌های اورشلیم کشته شدند که بسیاری آن را نخستین روز انتفاضه دوم می‌دانند. پخش مکرر تصاویر کشته‌شدن ادعایی محمد الدره، کودک ۱۲ ساله فلسطینی که گفته می‌شد در تیراندازی متقابل میان نیروهای اسرائیلی و شبه‌نظامیان فلسطینی گرفتار شده بود، به گسترش تظاهرات در شهرهای عرب‌نشین شمال اسرائیل دامن زد. گاه‌شمار رویدادها ۱ اکتبر تظاهرات و نافرمانی مدنی اعراب در همبستگی با فلسطینیان، پس از اعلام اعتصاب عمومی توسط کمیته عالی پیگیری، به خشونت کشیده شد. آشوب در سراسر شمال اسرائیل از جمله در ام‌الفحم، ناصره، عکا، فریدیس و روستاهای جلیل رخ داد. در چندین منطقه پلیس زیر آتش سلاح گرم قرار گرفت و تظاهرکنندگان کوکتل مولوتف پرتاب کردند. پلیس اسرائیل و ژاندارمری مرزی با مهمات جنگی، گاز اشک‌آور و گلوله‌های پلاستیکی پاسخ دادند. در ورودی ام‌الفحم پلیس از تفنگ‌های تک‌تیرانداز برای جلوگیری از مسدود شدن جاده وادی عاره بهره برد. | ## بخش 2: رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ | محمد احمد عیق الجبارین، ابراهیم صیام الجبارین و مصلح ابوجراد (از ساکنان غزه) کشته شدند. تظاهرکنندگان در ناصره سنگ پرتاب کردند، لاستیک آتش زدند و فروشگاه‌ها را غارت و به آتش کشیدند. ترافیک مسیر ۶۵ که شاهراه اصلی اتصال شمال و مرکز اسرائیل است با لاستیک‌های آتشین مسدود شد. یک مرد یهودی مورد حمله قرار گرفت و از خودرویش بیرون کشیده شد و خودرو به آتش کشیده شد. ۳ اکتبر رامز بشناق (۲۴ ساله) از کفر مندا در درگیری با پلیس با گلوله به سر کشته شد. آتش‌سوزی‌های گسترده‌ای در جنگل‌ها رخ داد که پلیس آن‌ها را ناشی از آتش‌افروزی عمدی عرب‌ها دانست. ۴ تا ۶ اکتبر پس از دیدار اهود باراک با کمیته عالی پیگیری، آرامش نسبی برقرار شد و خشونت به کمترین میزان رسید. در ۶ اکتبر عزاداران در کفر کنا در مراسم تشییع یکی از کشته‌شدگان، یک راننده یهودی از طبریه را با سنگ به‌شدت مجروح کردند. روز بعد صدها جوان یهودی در طبریه لاستیک آتش زدند، به مسجدی حمله بردند و کوشیدند به اعراب یورش ببرند. همچنین ده‌ها جوان حریدی در اورشلیم خودروهای عربی را سنگ‌باران کردند و به کارگران فلسطینی حمله بردند. در اور عقیفا درگیری میان شهروندان یهودی و عربی در مرکز خرید منجر به پرتاب کوکتل مولوتف شد. پلیس که از قصد حمله آگاه بود، نیروهایش را در خط مرزی دو جامعه مستقر کرد اما هنگامی که صدها جوان یهودی به سنگ‌پراکنی و تخریب اموال عربی پرداختند، مانع آن‌ها نشد. دو عرب به نام‌های عمر عکاوی و وسام یزبک کشته شدند؛ یزبک با گلوله‌ای از پشت سر به سرش اصابت کرده بود. در تل‌آویو سه آپارتمان متعلق به اعراب به آتش کشیده شد و صدها نفر با پلیس درگیر شدند. ۹ اکتبر صدها یهودی در ناصره آشوب کردند و شیشه‌های مرکز خرید را شکستند و دو خودرو را آتش زدند. نیروی بزرگ پلیس برای جلوگیری از حمله صدها تظاهرکننده در محله هاتیکوا تل‌آویو و بت یام به یافا مستقر شد. در عفوله نزدیک به ۷۰۰ تظاهرکننده یهودی مسیر ۶۵ را با تخته‌سنگ مسدود کردند و ۱۰۰ نفر از آنان کوشیدند وارد روستای عربی نین شوند تا پلیس جلوی آن‌ها را گرفت. | ## بخش 3: رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ | در رمله کنیسه‌ای سوزانده شد و در لد مدرسه‌ای به آتش کشیده شد و به یک شهروند یهودی تیراندازی شد. در میگدال هائمک ساکنان یهودی جاده اصلی را مسدود و خودروهای عرب‌ها را سنگ‌باران کردند. ۱۰ اکتبر ۱۱ مغازه عربی در بخش تاریخی شهر قدیم عکا تخریب شد و رویدادها عملاً فروکش کرد. فهرست قربانیان عرب در جریان هبه اکتبر ۱۳ جوان عرب کشته شدند: ۱ اکتبر: رامی غره، ۲۱ ساله، از جت — با گلوله پلیس کشته شد. ۲ اکتبر: مصلح ابوجراد، ۱۹ ساله، از دیرالبلح (غزه) — با تیر تک‌تیرانداز در ام‌الفحم کشته شد. همچنین بخور جان، شهروند یهودی از ریشون لتسیون، در ۷ اکتبر بر اثر اصابت سنگ در بزرگراه ساحلی کشته شد، هرچند کمیسیون رسمی تحقیق مرگ او را پیامد مستقیم هبه اکتبر ندانست. کمیسیون اور پس از مقاومت نخستین، دولت اسرائیل به ریاست اهود باراک در ۸ نوامبر ۲۰۰۰ «کمیسیون تحقیق دولتی» به ریاست قاضی تئودور اور تشکیل داد. گزارش کمیسیون که در ۱ سپتامبر ۲۰۰۳ منتشر شد الگوی «تعصب و بی‌توجهی» دولت نسبت به اقلیت عرب را شناسایی کرد و اعلام داشت بی‌حساسیتی نهاد حکومتی اسرائیل اجازه داده تبعیض گسترده علیه شهروندان عرب به «فضای انفجاری» منجر شود که زمینه‌ساز آشوب‌ها شد. کمیسیون کاربرد نیروی بیش‌ازحد پلیس از جمله بهره‌گیری از تیر تک‌تیرانداز برای پراکنده کردن جمعیت را به‌شدت محکوم کرد و در نتیجه‌گیری خود اعلام داشت اسرائیل «باید به پلیس خود بیاموزد که جامعه عرب دشمن نیست و نباید با آن چنین رفتار شود.» کمیسیون همچنین کمیته عالی پیگیری و رهبران سیاسی عرب را به‌دلیل آنچه تحریک علیه نهادهای حکومتی پیش از آشوب‌ها و در جریان آن‌ها خواند، مسئول دانست. پیگرد قضایی در ۲۰۰۵ بخش بازرسی داخلی پلیس اسرائیل تصمیم گرفت هیچ افسری را در پیوند با این رویدادها تحت پیگرد قرار ندهد و دادستانی کل اسرائیل از این تصمیم پشتیبانی کرد. در ۲۰۰۸ دادستان کل وقت، مناخم مازوز، پس از بازبررسی مدارک گردآوری‌شده در کمیسیون اور، توصیه دادستانی مبنی بر عدم اقامه دعوا را پذیرفت و اعلام کرد مدرکی دال بر رفتار مجرمانه پلیس یافت نشده و پرونده بسته می‌شود. واکنش‌ها سازمان رسانه‌ای عربی «اعلام» اعلام کرد پوشش رسانه‌ای رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ فضای جنگی در درون اسرائیل آفرید و شهروندان عرب را به‌صورت یکپارچه همچون آشوبگران خائن به دولت ترسیم کرد، در حالی که اکثریت اعراب در تظاهرات مسالمت‌آمیز شرکت کرده بودند. «انجمن عربی حقوق بشر»، سازمان «عدالت» و سازمان «موساوا» و دیگر سازمان‌های مردم‌نهاد عربی «ناامیدی ریشه‌دار اعراب از جایگاه شهروندی درجه دوم خود» را عامل زمینه‌ای اصلی رویدادها دانستند. سازمان جوانان عرب «بلدنا» تا حدی در واکنش به رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ بنیان‌گذاری شد. به گفته مروان دویری، رویدادهای اکتبر ۲۰۰۰ «نقطه عطف مهمی در روایت شهروندان عرب فلسطینی اسرائیل» است. جامعه عرب هر ساله بین ۱ تا ۹ اکتبر یادبود قربانیان این رویدادها را گرامی می‌دارد، به شیوه‌ای مشابه بزرگداشت روز سرزمین. | ## جمع‌بندی | اهود باراک نخست‌وزیر وقت بعدها به‌طور علنی بابت کشته شدن ۱۳ شهروند عرب عذرخواهی کرد، هرچند رهبران و نمایندگان عرب کنست عذرخواهی را رد کردند و او را مسئول کشتار دانستند.