موضوع مقاله: تکانه زاویه‌ای نور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تکانه زاویه‌ای نور | مقدمه: تکانه زاویه‌ای نور یا گشتاور زاویه‌ای نور، یک کمیت برداری است که میزان چرخش دینامیکی میدان الکترومغناطیسی نور را بیان می‌کند. | ## بخش 1: تکانه زاویه‌ای نور | یک پرتو نور درحالی‌که تقریباً در یک خط مستقیم حرکت می‌کند، همچنین می‌تواند حول محورش در حال چرخش (یا پیچش) باشد. اگرچه این چرخش با چشم نامسلح قابل دیدن نیست، می‌تواند در برهم‌کنش نور و ماده آشکار شود. چرخش پرتو نور، دو شکل متمایز دارد؛ یکی به‌ سبب قطبش آن و دیگری به‌سبب شکل جبهه موج آن است. بنابراین، این دو شکل چرخش به دو شکل متمایز از تکانه زاویه‌ای مربوط هستند که به‌ترتیب تکانه زاویه‌ای اسپینی نور و تکانه زاویه‌ای گردشی نور نامیده می‌شوند. تکانه زاویه‌ای نور (یا به‌طور کلی، تکانه زاویه‌ای هر میدان الکترومغناطیسی یا میدان‌ نیروی دیگر) و ماده، پایسته‌ در زمان هستند. مقدمه نور یا هر موج الکترومغناطیسی دیگر، نه تنها انرژی، بلکه تکانه نیز در بر دارد، که ویژگی همه اجسام در حال حرکت انتقالی است. این تکانه در پدیده فشار تابشی آشکار می‌شود، که در آن یک پرتو نور، تکانه‌اش را به یک جسم جذب‌کننده یا پراکننده منتقل می‌کند و در این فرآیند، فشار مکانیکی به آن وارد می‌کند. همچنین ممکن است که نور دارای تکانه زاویه‌ای باشد، که ویژگی همه اجسام در حال چرخش است. برای نمونه، یک پرتو نور می‌تواند در حالی که به جلو منتشر می شود، حول محور خود نیز بچرخد. این تکانه زاویه‌ای را می‌توان با انتقال آن به ذرات جذب‌کننده یا پراکننده کوچک، که در نتیجه تحت یک گشتاور نوری قرار دارند، آشکار کرد. در یک پرتو نور، معمولاً می‌توان دو شکل چرخش را تشخیص داد؛ اولی مربوط به چرخش دینامیکی میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی حول جهت انتشار است و دومی مربوط به چرخش دینامیکی پرتو نور حول محور اصلی (جهت انتشار) است. این دو چرخش به دو شکل تکانه زاویه‌ای نور، یعنی تکانه زاویه‌ای اسپینی و تکانه زاویه‌ای گردشی مربوط می‌شوند. | ## بخش 2: تکانه زاویه‌ای نور | بااین‌حال، این تمایز برای پرتوهای بسیارمتمرکز یا واگرا کم‌رنگ می‌شود، و در حالت کلی، تنها تکانه زاویه‌ای کل یک میدان نوری قابل تعریف است. اما یک مورد استثنائی مهم که این تمایز در آن روشن و بی‌ابهام است، یک پرتو نور پیرامحور (به انگلیسی: paraxial) است، که پرتوی به‌خوبی هم‌خط‌شده (به انگلیسی: collimated) است که همه پرتوها در آن (یا دقیق‌تر، همه مؤلفه‌های فوریه میدان نوری) با محور پرتو، تنها اندکی زاویه دارند. برای چنین پرتوی، تکانه زاویه‌ای اسپینی، به قطبش، و به‌ویژه به قطبش دایره‌ای مربوط می‌شود. از سوی دیگر، تکانه زاویه‌ای گردشی، به توزیع فضائی میدان و به‌ویژه به شکل مارپیچی جبهه موج مربوط می‌شود. افزون بر این‌، اگر مبدأ مختصات خارج از محور پرتو باشد، تکانه زاویه‌ای سومی نیز به‌عنوان حاصل‌ضرب برداری خارجی موقعیت پرتو و تکانه زاویه‌ای کل آن پدیدار می‌شود، که آن را تکانه زاویه‌ای گردشی نیز می‌نامند، زیرا به توزیع فضایی میدان بستگی دارد. بااین‌حال، ازآنجاکه مقدار آن به انتخاب مبدأ بستگی دارد، به آن تکانه زاویه‌ای گردشی خارجی می‌گویند، برخلاف تکانه زاویه‌ای گردشی داخلی که در پرتوهای مارپیچی پدیدار می‌شود. بیان ریاضی تکانه زاویه‌ای نور یکی از عبارت‌های فراگیر تکانه زاویه‌ای یک میدان الکترومغناطیسی چنین است که در آن هیچ تمایز روشنی میان دو شکل چرخش دیده نمی‌شود: که و به‌ترتیب میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی هستند و گذردهی خلاء است. بااین‌حال، بیان دیگری از تکانه زاویه‌ای، که از قضیه نوتر سرچشمه می‌گیرد، چنین است که در آن دو عبارت جداگانه دیده می‌شود که به تکانه زاویه‌ای اسپینی و گردشی مربوط هستند: که پتانسیل برداری میدان مغناطیسی است، و نمادهای با بالانویس i، مؤلفه‌های دکارتی بردارها را نشان می‌دهند. می‌توان ثابت کرد که این دو عبارت برای هر میدان الکترومغناطیسی که معادلات ماکسول را در نبود بار منبع برمی‌آورد و بیرون یک ناحیه محدود از فضا، سریع ناپدید می‌شود، معادل یکدیگر هستند. با جایگزینی پتانسیل برداری A و میدان الکتریکی E با مؤلفه عرضی یا تابشی آنها،و، می‌توان یک نسخۀ پیمانه‌نامتغیر به‌دست آورد. به این ترتیب عبارت زیر به‌دست می‌آید: عبارت دوم مشکل دیگری هم دارد؛ می‌توان نشان داد که دو جمله آن، تکانه زاویه‌ای واقعی نیستند، زیرا از قوانین کموتاسیون کوانتومی صحیح پیروی نمی‌کنند. یک عبارت معادل، اما ساده‌تر، برای یک موج تک‌فام با فرکانس ω، با استفاده از نماد مختلط برای دو میدان، چنین است: با فرض اینکه محور پرتو، منطبق بر محور دستگاه مختصات باشد، اکنون یک پرتو پیرامحور (پاراکسیال) را در نظر می‌گیریم. | ## بخش 3: تکانه زاویه‌ای نور | در این حالت، تنها مؤلفه مهم تکانه زاویه‌ای، مؤلفه است، یعنی تکانه زاویه‌ای که به چرخش پرتو حول محور خودش مربوط می‌شود، درحالی‌که دو مؤلفه دیگر، ناچیز هستند. هنگامی‌که یک پرتو نور با تکانه زاویه‌ای ناصفر به یک ذره برمی‌خورد، تکانه زاویه‌ای آن می‌تواند به ذره منتقل شود و در نتیجه، آن را بچرخاند. اما اگر ذره در مرکز پرتو نباشد، دو تکانه زاویه‌ ای، دو نوع چرخش ذره را باعث می‌شوند. در مواد (محیط‌های) شفاف، و با فرض پرتو پیرامحور (به انگلیسی: paraxial)، تکانه زاویه‌ای اسپینی نور، بیشتر وقت‌ها با سیستم‌های ناهمسان‌گرد، برهم‌کنش دارد، برای نمونه، کریستال‌ دوشکستی. در واقع، صفحات نازک کریستال‌ دوشکستی معمولاً برای دست‌کاری قطبش نور به‌ کار می‌روند. هر وقت که بیضوی بودن قطبش تغییر کند، تکانه زاویه‌ای اسپینی نور و کریستال، برهم‌کنش دارند. صفحه Q روش دیگر برای پدید آوردن تکانه زاویه‌ای گردشی، بهره‌گیری از جفت‌شدگی تکانه‌های زاویه‌ای اسپینی و گردشی است، که ممکن است در محیطی که هم ناهمسانگرد و هم ناهمگن است رخ دهد. به‌ویژه، صفحه Q دستگاهی است که با کریستال‌های مایع، پلیمرها یا توری‌های زیرموج ساخته می‌شود. مبدل‌های مود استوانه‌ای (به انگلیسی: Cylindrical mode converters) تکانه زاویه‌ای گردشی همچنین می‌تواند با تبدیل یک پرتو هرمیت-گاوسی به یک پرتو لاگر-گاوسی با بهره‌گیری از یک سیستم آستیگماتیک با دو عدسی استوانه‌ای که در فاصله‌ای مشخص قرار گرفته‌اند (شکل را ببینید) و با هدف تعریف یک فاز نسبی کاملاً مشخص میان پرتوهای هرمیت-گاوسی افقی و عمودی پدید آید. کاربردهای احتمالی تکانه زاویه‌ای گردشی نور کاربردهای تکانه زاویه‌ای اسپینی نور از جمله کاربردهای بی‌شمار پلاریزاسیون نور هستند که اینجا درباره آنها بحث نخواهد شد. | ## جمع‌بندی | به‌ویژه، کاربردهای زیر پیش‌تر در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی نشان داده شده‌اند، اگرچه هنوز به پیاده‌سازی تجاری نرسیده‌اند: دست‌کاری جهت‌گیری ذرات در انبرک‌ نوری انتقال اطلاعات با پهنای باند زیاد در مخابرات نوری فضای آزاد.