موضوع مقاله: لیزی بوردن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لیزی بوردن | مقدمه: لیزی اندرو بوردن (; – ) زنی آمریکایی بود که به اتهام قتل پدر و نامادری‌اش با تبر در تاریخ ۴ اوت ۱۸۹۲ در شهر فال ریور، ماساچوست محاکمه شد، اما از این اتهام تبرئه گردید. | ## بخش 1: لیزی بوردن | هیچ فرد دیگری در ارتباط با این قتل‌ها تحت تعقیب قرار نگرفت و بوردن، با وجود طرد شدن از سوی بسیاری از ساکنان شهر، باقی عمر خود را در فال ریور گذراند. او در ۶۶ سالگی بر اثر سینه‌پهلو درگذشت؛ تنها چند روز پیش از مرگ خواهر بزرگ‌ترش، اِما. قتل‌های بوردن و دادگاه او بازتاب گسترده‌ای در ایالات متحده داشت و تا امروز نیز به‌عنوان موضوعی در فرهنگ عامه آمریکا باقی مانده است؛ به‌گونه‌ای که در فیلم‌های متعدد، نمایش‌های صحنه‌ای، آثار ادبی و حتی اشعار عامیانه در منطقه فال ریور بازآفرینی و روایت شده است. اوایل زندگی لیزی اندرو بوردن در ۱۹ ژوئیه ۱۸۶۰ در شهر فال ریور، ماساچوست، از سارا آنتونی بوردن (مورس) و اندرو جکسون بوردن متولد شد. او در شرایط بسیار ساده و فقیرانه بزرگ شد و در جوانی با مشکلات مالی زیادی دست‌وپنجه نرم کرد، با وجود اینکه از نوادگان خانواده‌ای ثروتمند و بانفوذ بود. اندرو سرانجام در کار تولید و فروش مبلمان و تابوت به موفقیت رسید و سپس به‌عنوان یک توسعه‌دهنده املاک به ثروت زیادی دست یافت. در زمان قتلش، دارایی او حدود ۳۰۰ هزار دلار (معادل حدود ۱۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴) ارزش داشت. با وجود این ثروت، اندرو بوردن به صرفه‌جویی و خساست مشهور بود؛ خانه خانواده حتی لوله‌کشی داخلی نداشت، در حالی که در آن زمان این امکانات برای ثروتمندان رایج بود. خانه در محله‌ای نسبتاً مرفه قرار داشت، اما ثروتمندترین ساکنان فال ریور معمولاً در منطقه‌ای شیک‌تر به نام The Hill زندگی می‌کردند که دورتر از بخش‌های صنعتی شهر بود. لیزی در جوانی به‌شدت در فعالیت‌های کلیسا مشارکت می‌کرد، از جمله آموزش مدرسه یکشنبه به کودکان مهاجران تازه‌وارد. لیزی بعدها گفت که او را «خانم بوردن» صدا می‌زد و دربارهٔ صمیمی بودن رابطه‌شان اظهار نظر نکرد؛ او باور داشت که اَبی فقط به خاطر ثروت با پدرش ازدواج کرده است."Lizzie Borden". خانواده یک خدمتکار ۲۵ ساله به نام بریجت سالیوان داشتند که از ایرلند مهاجرت کرده بود. در ماه مه ۱۸۹۲، اندرو چندین کبوتر را در انبارش با تبر کشت، چون فکر می‌کرد این پرندگان بچه‌های محلی را برای شکار به آنجا می‌کشانند. لیزی به‌تازگی برای کبوترها لانه ساخته بود و گفته می‌شود از این کار پدرش بسیار ناراحت شد، هرچند صحت این روایت مورد تردید است. سارا میلر در کتاب خود با عنوان قتل‌های بوردن: لیزی بوردن و محاکمه قرن که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد، بیان می‌کند که روایت ناراحتی عمیق لیزی از مرگ کبوترها بی‌اساس است و به بخشی از افسانه‌های پیرامون او تبدیل شده است. در ژوئیه همان سال، مشاجره‌ای خانوادگی باعث شد هر دو خواهر برای مدتی طولانی به شهر نیو بدفورد سفر کنند. آن‌ها یک هفته پیش از قتل‌ها به فال ریور بازگشتند و لیزی چهار روز در یک مهمانخانه محلی ماند تا اینکه دوباره به خانه بوردن برگشت. در ماه‌های پیش از قتل‌ها، تنش در خانواده بوردن افزایش یافته بود، به‌ویژه به خاطر هدایای ملکی اندرو به بستگان همسر دومش. خواهر اَبی یک خانه دریافت کرده بود، بنابراین لیزی و اِما هم خواستار ملکی شدند؛ خانه‌ای که تا زمان مرگ مادرشان در آن زندگی کرده بودند. آن‌ها این خانه را تنها با پرداخت یک دلار از پدرشان خریدند، اما چند هفته پیش از قتل‌ها همان ملک را به قیمت ۵ هزار دلار (معادل حدود ۱۷۰ هزار دلار در سال ۲۰۲۳) دوباره به پدرشان فروختند. شب قبل از قتل‌ها، جان وینیکام مورس، دایی مادری لیزی و اِما، به خانه بوردن آمد و اندرو از او خواست چند روز بماند تا دربارهٔ مسائل تجاری صحبت کنند. این موضوع باعث شد برخی گمان کنند که گفت‌وگوهای آن شب ممکن است تنش‌های موجود، به‌ویژه دربارهٔ انتقال املاک، را تشدید کرده باشد. یکی از دوستان خانواده بعدها حدس زد که علت آن گوشت گوسفندی بوده که چند روز روی اجاق مانده و بارها برای غذا استفاده شده بود. قتل‌های اندرو و اَبی بوردن پنجشنبه ۴ اوت ۱۸۹۲ شب سوم اوت، جان مورس (دایی مادری لیزی و اِما) به خانه بوردن آمد و شب را در اتاق مهمان گذراند. صبح روز بعد، اندرو، اَبی، مورس و خدمتکار خانه بریجت سالیوان سر میز صبحانه حاضر بودند. مورس حدود ساعت ۸:۴۸ صبح خانه را ترک کرد تا برای خرید یک جفت گاو برود و سپس به دیدن خواهرزاده‌اش در فال ریور برود، با این برنامه که برای ناهار به خانه بوردن بازگردد. یکی از کارهای روزمره لیزی و اِما تمیز کردن اتاق مهمان بود، اما آن روز صبح، اَبی بین ساعت ۹ تا ۱۰:۳۰ برای مرتب کردن تخت به طبقه بالا رفت. او شهادت داد که بلافاصله پس از این، صدای خنده لیزی را شنیده است؛ هرچند او را ندید، اما گفت صدا از بالای پله‌ها می‌آمد. این نکته مهم تلقی شد، زیرا در آن زمان اَبی کشته شده بود و جسدش از طبقه دوم قابل مشاهده بود. لیزی بعداً انکار کرد که در طبقه بالا بوده و گفت پدرش از او پرسیده اَبی کجاست، و او پاسخ داده که پیغامی دریافت کرده تا به دیدن یک دوست بیمار برود. بریجت شهادت داد که سپس چکمه‌های اندرو را درآورد و به او کمک کرد دمپایی بپوشد و روی کاناپه دراز بکشد تا کمی بخوابد. | ## بخش 2: لیزی بوردن | اما این گفته با عکس‌های صحنه جرم در تضاد بود، چون اندرو در آن‌ها هنوز چکمه به پا داشت. بریجت گفت که کمی پیش از ساعت ۱۱:۱۰ صبح، وقتی در اتاق طبقه سوم استراحت می‌کرد (پس از تمیز کردن پنجره‌ها)، صدای لیزی را از پایین شنیده که فریاد می‌زد: «مگی، زود بیا پایین! کسی آمده و او را کشته است.» اندرو روی کاناپه در اتاق نشیمن طبقه پایین افتاده بود. یکی از چشمانش کاملاً از وسط شکافته شده بود که نشان می‌داد احتمالاً هنگام حمله در خواب بوده است. پزشک خانواده، دکتر بووِن، که خانه‌اش روبه‌روی خانه بوردن بود، آمد و مرگ هر دو قربانی را تأیید کرد. در ابتدا گزارش داد که پیش از ورود به خانه، صدای ناله، خراش یا فریاد کمک شنیده است. اما دو ساعت بعد به پلیس گفت که هیچ صدایی نشنیده و بدون آن‌که متوجه مشکلی باشد وارد خانه شده است. وقتی از او دربارهٔ محل ناپدری‌اش پرسیده شد، گفت که ابی یادداشتی دریافت کرده بود که از او می‌خواست به دیدار دوستی بیمار برود. همچنین اظهار داشت که گمان می‌کرد ابی بازگشته و از دیگران خواست کسی به طبقهٔ بالا برود و او را پیدا کند. سالیوان و همسایه‌شان، خانم چرچیل، در میانهٔ پله‌ها بودند و چشمانشان هم‌سطح کف اتاق مهمان بود که جسد ابی را به‌صورت افتاده روی زمین دیدند. بیشتر افسرانی که با لیزی مصاحبه کردند، از «طرز برخورد» او ابراز نارضایتی کردند؛ برخی گفتند که او بیش از حد آرام و خونسرد بود. با وجود رفتار مشکوک و تغییر در گفته‌هایش، بدن او برای یافتن لکه‌های خون بررسی نشد. پلیس اتاق او را جست‌وجو کرد، اما این بازرسی سطحی بود؛ در دادگاه، افسران اعتراف کردند که به‌دلیل ناخوشی لیزی، بازرسی کامل انجام نداده‌اند. گمان می‌رفت که سر تبر شکسته، ابزار قتل باشد، زیرا شکستگی دسته تازه به‌نظر می‌رسید و خاکستر و گردوغبار روی آن به‌طور عمدی پاشیده شده بود تا نشان دهد مدت‌ها در زیرزمین بوده است. در جریان کالبدشکافی، معدهٔ قربانیان برای بررسی احتمال مسمومیت خارج شد، زیرا پیش از قتل‌ها، اعضای خانه دچار بیماری مرموزی شده بودند، اما هیچ نشانه‌ای از سم یافت نشد. برخی ساکنان محلی مظنون بودند که لیزی «اسید هیدروسیانیک رقیق‌شده» از داروخانه تهیه کرده است. دفاعیهٔ او این بود که قصد داشته از آن برای تمیز کردن خزهایش استفاده کند، هرچند پزشک قانونی محلی شهادت داد که این ماده خاصیت ضدعفونی‌کننده ندارد. یکی از افسران گزارش داد که دیده است لیزی همراه با راسل، با چراغ نفتی و سطل زباله وارد زیرزمین شده‌اند. افسر نتوانست ببیند که او چه می‌کرد، اما گفت که به‌نظر می‌رسید خم شده و مشغول کاری در کنار سینک بود. در ۵ اوت، مورْس خانهٔ بوردن را ترک کرد، اما با هجوم صدها نفر مواجه شد و پلیس مجبور شد او را به خانه بازگرداند. روز بعد، پلیس بازرسی دقیق‌تری از خانه انجام داد، لباس‌های خواهران را بررسی کرد و سر تبر شکسته را ضبط نمود. آن شب، یکی از افسران پلیس به‌همراه شهردار به خانه رفتند و به لیزی اطلاع دادند که مظنون پرونده است. هرگز مشخص نشد که آیا آن لباس، همان لباسی بوده که لیزی در روز قتل‌ها به تن داشته است یا نه. دادگاه درخواست او برای حضور وکیل خانوادگی‌اش را رد کرد و به قانونی ایالتی استناد نمود که مقرر می‌داشت بازپرسی باید به‌صورت خصوصی برگزار شود. به او دوزهای منظم مورفین تجویز شده بود تا اعصابش آرام شود، و احتمال دارد که این دارو بر کیفیت شهادتش تأثیر گذاشته باشد. رفتار او ناپایدار بود و اغلب از پاسخ‌دادن به پرسش‌ها خودداری می‌کرد، حتی اگر پاسخ به نفعش بود. او بارها گفته‌های خود را نقض کرد و روایت‌های متناقضی از صبح روز حادثه ارائه داد؛ از جمله اینکه ابتدا گفت هنگام ورود پدرش در آشپزخانه مشغول خواندن مجله بوده، سپس گفت در اتاق غذاخوری مشغول اتو کردن بوده، و بعد اظهار داشت که از پله‌ها پایین می‌آمده است. شهادت‌های ارائه‌شده در بازپرسی، که پایهٔ بسیاری از بحث‌های امروزی دربارهٔ گناهکار یا بی‌گناه بودن لیزی است، در دادگاه ژوئن ۱۸۹۳ غیرقابل‌قبول اعلام شد. گزارش‌های مطبوعاتی هم‌زمان، از «رفتار سرد» لیزی یاد کردند و نوشتند که «لب‌هایش را گاز می‌گرفت، سرخ می‌شد و به سمت وکیل آدامز خم می‌شد». همچنین گزارش شد که شهادت‌های بازپرسی باعث تغییر نظر برخی از دوستانش شد که پیش‌تر به بی‌گناهی او باور داشتند. این بازپرسی توجه گستردهٔ رسانه‌های ملی را به خود جلب کرد، از جمله مقاله‌ای سه‌صفحه‌ای در روزنامهٔ بوستون گلوب. | ## بخش 3: لیزی بوردن | هیئت منصفهٔ عالی ایالت از ۷ نوامبر شروع به بررسی شواهد کرد و در ۲ دسامبر، لیزی بوردن را رسماً متهم شناخت. پنج روز پیش از آغاز محاکمه، قتل دیگری با تبر در فال ریور رخ داد؛ قربانی، برتا منچستر، در آشپزخانه‌اش به قتل رسید. مهاجر پرتغالی، خوزه کوریا دِ ملو، در سال ۱۸۹۴ به قتل منچستر محکوم شد، اما مشخص شد که در زمان قتل‌های بوردن در حوالی فال ریور حضور نداشته است. یکی از محورهای اصلی بحث در دادگاه و پوشش رسانه‌ای، سر تبر پیداشده در زیرزمین بود که دادستان‌ها نتوانستند به‌طور قانع‌کننده‌ای آن را به‌عنوان سلاح قتل اثبات کنند. یک افسر شهادت داد که دستهٔ تبر در نزدیکی سر آن پیدا شده، اما افسر دیگری این ادعا را رد کرد. هیچ لباس خونی در محل پیدا نشد، اما راسل شهادت داد که دیده است لیزی در تاریخ ۸ اوت ۱۸۹۲ لباسی را در اجاق آشپزخانه سوزانده و گفته بود که لباس هنگام برخورد با رنگ خیس خراب شده است. طبق شهادت‌ها، سالیوان حدود ساعت ۱۰:۵۸ صبح به طبقهٔ دوم رفت و لیزی و پدرش را در طبقهٔ پایین تنها گذاشت. لیزی به چند نفر گفته بود که به انبار رفته و «بیست دقیقه یا شاید نیم ساعت» در خانه نبوده است. هایمن لوبینسکی برای دفاع شهادت داد که لیزی را ساعت ۱۱:۰۳ در حال خروج از انبار دیده، و چارلز گاردنر این زمان را تأیید کرد. ساعت ۱۱:۱۰، لیزی سالیوان را صدا زد، به او گفت که اندرو به قتل رسیده و از او خواست وارد اتاق نشود؛ بلکه برای آوردن پزشک اقدام کند. در جریان کالبدشکافی، سر قربانیان جدا شد و در دادگاه به‌عنوان مدرک ارائه گردید؛ لیزی با دیدن جمجمه‌ها در دادگاه بی‌هوش شد. شواهدی مبنی بر تلاش لیزی برای خرید اسید پرُسیک (هیدروژن سیانید) از داروخانهٔ محلی در روز پیش از قتل‌ها، به‌دلیل فاصلهٔ زمانی زیاد، توسط قاضی غیرمرتبط تشخیص داده شد و پذیرفته نشد. قاضی دادگاه، جاستین دیویی، که توسط رابینسون در دوران فرمانداری منصوب شده بود، پیش از ارسال پرونده به هیئت منصفه در ۲۰ ژوئن ۱۸۹۳، خلاصه‌ای طولانی ارائه داد که از مواضع دفاع حمایت می‌کرد. این محاکمه به‌عنوان یکی از نقاط عطف در تاریخ توجه عمومی و رسانه‌ای به دادرسی‌های قضایی ایالات متحده شناخته می‌شود و با پرونده‌های مشهور دیگری چون برونو هاوپتمان، ژولیوس و اتل روزنبرگ، و او.جی. نویسنده ویکتوریا لینکلن در سال ۱۹۶۷ پیشنهاد کرد که ممکن است لیزی این قتل‌ها را در حالت روانی گریز گسسته مرتکب شده باشد. نظریه‌ای دیگر، که برجسته‌تر نیز هست، این بود که لیزی از سوی پدرش مورد آزار جسمی و جنسی قرار گرفته و همین امر او را به قتل واداشته است. شواهد اندکی برای اثبات این ادعا وجود دارد، اما موضوعاتی چون زنا با محارم در آن زمان به‌ندرت مطرح می‌شدند و روش‌های جمع‌آوری شواهد فیزیکی در سال ۱۸۹۲ بسیار متفاوت بود. این باور در برخی روزنامه‌های محلی در زمان قتل‌ها مطرح شد و بعدها در مقاله‌ای از پژوهشگر مارشیا کارلایل در سال ۱۹۹۲ بازنگری شد. نویسندهٔ داستان‌های جنایی، اِوان هانتر (با نام مستعار اد مک‌بین)، در رمان لیزی (۱۹۸۴) پیشنهاد کرد که لیزی پس از آن‌که در رابطه‌ای عاشقانه با سالیوان دیده شد، مرتکب قتل‌ها شد. مک‌بین در مصاحبه‌ای در سال ۱۹۹۹ این فرضیه را گسترش داد و گفت که ابی آن دو را در حال رابطه دیده و با وحشت و انزجار واکنش نشان داده، و لیزی او را با شمعدانی کشته است. سپس به پدرش اعتراف کرده، اما وقتی واکنش او نیز مشابه ابی بوده، در خشم او را با تبر کشته است. در سال‌های پایانی زندگی، شایعاتی مبنی لزبین بودنِ لیزی مطرح شد، اما دربارهٔ سالیوان چنین گمانی وجود نداشت. سالیوان بعدها با مردی که در بوت، مونتانا، به‌عنوان خدمتکار با او آشنا شده بود ازدواج کرد و در سال ۱۹۴۸ در همان‌جا درگذشت. ادعا می‌شود که در بستر مرگ، به خواهرش اعتراف کرده که شهادتش را در دادگاه تغییر داده تا از لیزی محافظت کند. جان مورس یکی دیگر از مظنونان مهم، جان مورس، دایی مادری لیزی بود که پس از مرگ خواهرش به‌ندرت با خانواده دیدار داشت، اما شب پیش از قتل‌ها در خانه خوابیده بود. طبق گزارش پلیس، او برای زمان قتل ابی بوردن، شاهدی «بیش از حد دقیق و بی‌نقص» ارائه داده بود. ویلیام بوردن مردی به نام ویلیام بوردن، که گمان می‌رفت فرزند نامشروع اندرو باشد، توسط نویسنده آرنولد براون به‌عنوان مظنون احتمالی معرفی شد. براون حدس زد که ویلیام تلاش کرده از پدر ادعایی‌اش پول بگیرد اما ناکام مانده است. با این حال، نویسنده لئونارد ربِلو پس از تحقیقات گسترده نشان داد که ویلیام فرزند اندرو نبوده است. | ## جمع‌بندی | اِما بوردن با وجود آن‌که اِما در زمان وقوع قتل‌ها در فیرهاون، حدود ۲۴ کیلومتری فال ریور، حضور داشت و دارای شاهدی برای این حضور بود، نویسندهٔ جنایی فرانک اسپایرینگ در کتاب لیزی (۱۹۸۴) پیشنهاد کرد که ممکن است او به‌طور مخفیانه به خانه آمده و والدینش را کشته باشد، سپس به فیرهیون بازگشته تا در زمان دریافت تلگراف خبر قتل‌ها، در محل حضور داشته باشد.