موضوع مقاله: مجموعه یادبود ترمذی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # مجموعه یادبود ترمذی | مقدمه: مجموعه یادبود ترمذی آرامگاه «حکیم ترمزی»، یکی از بناهای تاریخی شهر ترمذ (قرون نهم تا پانزدهم میلادی) در ازبکستان است. | ## بخش 1: مجموعه یادبود ترمذی | آرامگاه یادمانی حکیم ترمزی که نزد مسلمانان جایگاهی مقدس دارد، در بخش کهن ترمذ واقع شده و مدفن «ابو عبدالله محمد حکیم ترمزی» است؛ دانشمند برجستهٔ اسلامی، نویسندهٔ آثار فلسفی و دینی گوناگون و بنیان‌گذار گروهی از درویشان. این مجموعه با شخصیت ابو عبدالله محمد حکیم ترمزی (حدود ۷۵۰–۷۶۰ ترمذ – ۸۶۹ میلادی) پیوند دارد و آرامگاه او در همین مکان قرار گرفته است. مجموعهٔ یادمانی ترمزی در طول قرون بارها بازسازی شده و امروز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زیارتگاه‌ها برای زائران و مهمانان استان شناخته می‌شود. ساختار این مجموعه شامل بناهایی مانند مسجد، مقبره، محله‌ها و اتاقی برای عبادت مذهبی است. مساحت کل این مجموعه 28.0 x ۲۹٫۰ متر است و خود مقبره 5.10 x ۴٫۷۰ متر اندازه دارد. طبق روایات، در ابتدا، اتاقی برای عبادت مذهبی (قرن نهم) که در ابتدا از آجرهای سفالی ساخته شده بود، ساخته شد که گمان می‌رود حکیم ترمذی در آنجا زندگی و تدریس می‌کرده است. بخشی از سالن بزرگ ساختمان با دیوارهای ضخیم و یک «حجره» پر از خاک در گوشه شمال شرقی حفظ شده است. با گذشت زمان، با حفاری به سمت جنوب با استفاده از آجرهای سفالی بالای قبر، در مجاورت گوشه جنوب غربی اتاق برای عبادت مذهبی (قرن نهم) یک مقبره ساخته شد. | ## بخش 2: مجموعه یادبود ترمذی | بعداً، دیوار شرقی مقبره به آن متصل شد تا اتاق کوچکتری، یعنی مقبره پسرش، الحکیم عبدالله (قرن دهم) ایجاد شود. مسجدی شبیه به یک راهرو با سه گنبد و اتاق‌های اضافی در شمال (قرن‌های ۱۱ تا ۱۲) اضافه شد. این سرداب‌ها به عنوان میراث معماری تاریخی مربوط به قرن‌های ۵ تا ۱۰ میلادی در نظر گرفته می‌شوند. او به شهادت رسید - طبق افسانه‌ها، دشمنانش او را با روسری در دروازه شهر خفه کردند (پایان قرن ۹). توجه به قبر سنگی جلب می‌شود که با حکاکی‌های منحصر به فرد و نادر و کتیبه‌های عربی تزئین شده است. در مجموعه آت-ترمذی، چندین مکان جذاب دیگر نیز وجود دارد: سرداب‌های باستانی مربوط به قرن‌های ۵ تا ۱۰ میلادی، ویرانه‌های شهر باستانی طارمیتا (ترمذی قدیمی)، شهر ترمذی و موزه باستان‌شناسی ترمذی. به گفته محققان، بیش از ۴۰۰ اثر به او نسبت داده شده است که حدود ۶۰ اثر آن به دست ما رسیده است. کف آن به‌طور قابل توجهی پایین‌تر از حیاط است که توسط ستون‌های مرکزی از هم جدا شده است. | ## بخش 3: مجموعه یادبود ترمذی | کار مرمت مقبره ترمذی در سال ۱۹۹۶ به مناسبت ششصد و شصتمین سالگرد تولد امیر تیمور انجام شد. بر روی ورودی آرامگاه یادمانی حکیم ترمذی، مجموعه‌ای از جملات به خط عربی حکاکی شده است. مسجد با سه گنبد در ضلع غربی حیاط، مجاور مقبره است و رو به سه طاق به داخل حیاط قرار دارد. کتیبه‌های برجسته، اشکال چکنده‌سنگ و کاشی‌های سفالی تزئینی روی کف وجود دارد که به آن جذابیت بی‌نظیری می‌بخشد. در داخل مقبره، کاشی لعاب‌دار با طرح‌های پیچیده، قبر را با الگوهای هندسی پوشانده است. این اثر مرمری شامل یک تابوت سه طبقه با تزئینات و کتیبه‌های اسلامی، یک بخش مرکزی از سه طاقچه تزئینی مزین به طاق مقرنس و تصویری از دو ستاره درخشان در طرفین است. در دوران سلطنت عبدالله خان (قرن شانزدهم)، یک مسجد نه گنبدی (شامل مسجد قدیمی) در حیاط فعلی ساخته شد. در سمت جنوب، مقبره دیگری (شامل یک مقبره و یک زیارتگاه) ساخته شد که از طریق راهروهای طاق‌دار به مقبره و محله‌های ترمذی متصل می‌شد. | ## جمع‌بندی | مجموعه یادبود ترمذی بین سال‌های ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۷ به صورت علمی مورد مطالعه قرار گرفت و به شکل قرن‌های ۱۴ و ۱۵ میلادی خود بازسازی شد.