موضوع مقاله: نبرد تل حای | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نبرد تل حای | مقدمه: نبرد تل حای درگیری نظامی‌ای بود که در ۱ مارس ۱۹۲۰ میان نیروهای عرب و یهودی در دهکده تل حای در شمال جلیل رخ داد. | ## بخش 1: نبرد تل حای | در جریان این رویداد، شبه‌نظامیان شیعه عرب به همراه بادیه‌نشینان از روستایی نزدیک وارد آبادی کشاورزی یهودی تل حای شدند تا آن را به بهانه جستجوی سربازان فرانسوی بازرسی کنند. یوسف ترومپلدور، فرمانده مدافعان یهودی تل حای، از ناحیه دست و شکم تیر خورد و هنگام انتقال به کفر گیلادی در همان شامگاه درگذشت. برخی پژوهشگران این رویداد را بخشی از جنگ سوریه و فرانسه می‌دانند و برخی دیگر آن را سرآغاز خشونت‌های میان‌اجتماعی در فلسطین تحت قیمومت تلقی می‌کنند. پیشینه تل حای از سال ۱۹۰۵ به‌صورت پراکنده مسکونی بود و در سال ۱۹۱۸ پس از شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول به‌عنوان پاسگاه مرزی یهودی به‌طور دائم مستقر شد. جنگ سوریه و فرانسه در آغاز سال ۱۹۲۰ میان ملی‌گرایان عرب سوری به رهبری پادشاه هاشمی و فرانسه درگرفت. او همچنین فرماندهی یک یگان کمکی یهودی را بر عهده داشت که در نبرد گالیپولی در جنگ جهانی اول در کنار نیروی زمینی بریتانیا جنگید. بدین‌سان وی نظامی باتجربه‌ای بود که جنبش صهیونیستی توانست او را برای فرماندهی پاسگاه تهدیدشده اعزام کند. گاه‌شمار رویدادها جنگ سوریه و فرانسه در آغاز جنگ سوریه و فرانسه، جلیل علیا محل سکونت چند قبیله نیمه‌کوچ‌نشین عرب بادیه‌نشین بود که بزرگ‌ترین آن‌ها در خالصه (حلسا) اقامت داشتند، و نیز چهار آبادی کوچک یهودی شامل متولا، کفر گیلادی، تل حای و حمرا. در حالی که روستاهای عربی و بادیه‌نشینان با پادشاهی عربی سوریه متحد شدند، ساکنان یهودی ترجیح دادند در جریان درگیری اعراب با فرانسویان بی‌طرف بمانند. در آغاز جنگ، یکی از ساکنان کفر گیلادی به دست بادیه‌نشینان مسلح کشته شد و تنش در منطقه به‌شدت بالا گرفت. | ## بخش 2: نبرد تل حای | روستاهای یهودی به‌طور مرتب توسط بادیه‌نشینان هوادار سوریه به بهانه جستجوی جاسوسان و سربازان فرانسوی غارت می‌شدند. در یک رویداد، ترومپلدور و چند یهودی دیگر به‌عنوان توهین علنی توسط شبه‌نظامیان بادیه‌نشین عرب از لباس‌هایشان محروم شدند. بر پایه منبع روسی، در میانه فوریه ۱۹۲۰ گروهی از افسران ارتش ملک فیصل به همراه فرمانده محلی کامل حسین به تل حای آمدند و در برابر همکاری یهودیان در نبرد با فرانسه به آنان پیشنهاد حمایت دادند، اما ساکنان بی‌طرفی خود را تأیید کردند. در ۱۹ فوریه نیز فرانسویان تلاش کردند روستای خالصه را تصرف کنند، اما اعراب آن‌ها را پس راندند. سربازان در حال عقب‌نشینی فرانسوی کوشیدند در تل حای پناه بگیرند، ولی ساکنان از گشودن دروازه‌ها خودداری کردند. نبرد در ۱ مارس ۱۹۲۰ چندصد تن از شیعیان عرب از جبل عامل در جنوب لبنان به همراه بادیه‌نشینان خالصه و مختار آنان کامل افندی به سوی دروازه‌های تل حای حرکت کردند. یکی از کشاورزان تیری هوایی شلیک کرد که نشانه درخواست نیروی کمکی از کفر گیلادی بود؛ ده مرد به فرماندهی ترومپلدور که از سوی هاشومیر برای سازماندهی دفاع مأمور شده بود، به تل حای رسیدند. ترومپلدور و همراهانش کوشیدند شبه‌نظامیان شیعه و نیروهای بادیه‌نشین را از راه مذاکره وادار به بازگشت کنند. او با یکی از زنان یهودی ساکن به نام دبورا دِرِشلر روبه‌رو شد که هفت‌تیری به سوی وی نشانه رفت؛ ظاهراً از دیدن یک بادیه‌نشین مسلح در دهکده غافلگیر شده بود. در جریان کشمکش گلوله‌ای شلیک شد (مشخص نیست از هفت‌تیر دبورا بود یا سلاحی دیگر) و درگیری مسلحانه شدیدی آغاز شد. | ## بخش 3: نبرد تل حای | کامل افندی درخواست خروج کرد و گفت همه‌چیز سوءتفاهم بوده‌است و نیروی یهودی با آتش‌بس موافقت کرد. اما در هنگام عقب‌نشینی اعراب، یکی از مدافعان یهودی که از توافق آگاه نبود و بر اثر تیراندازی پیشین دچار کم‌شنوایی شده بود، به سوی گروه عرب شلیک کرد و تبادل آتش از سر گرفته شد. ترومپلدور از ناحیه دست و شکم تیر خورد و هنگام انتقال به کفر گیلادی در همان شامگاه جان باخت. پیامدها هشت یهودی کشته‌شده در تل حای (شامل دو تن که در حمله مقدماتی ژانویه ۱۹۲۰ کشته شده بودند) در دو گور دسته‌جمعی در کفر گیلادی به خاک سپرده شدند و هر دو آبادی برای مدتی ترک شدند. جنگ سوریه و فرانسه در ژوئیه ۱۹۲۰ با شکست هواداران هاشمی در نبرد میسلون به آخرین مراحل خود رسید. مرز در ناحیه جلیل علیا سرانجام میان بریتانیا و فرانسه توافق شد و این منطقه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین گنجانده شد. بدین ترتیب امکان بازسکونت تل حای در سال ۱۹۲۱ فراهم آمد، هرچند به‌صورت اجتماع مستقل پایدار درنیامد و در سال ۱۹۲۶ در کیبوتص کفر گیلادی ادغام شد. اسرائیل با بنای یادبود ملی در جلیل علیا یاد هشت یهودی کشته‌شده — شش مرد و دو زن — از جمله یوسف ترومپلدور را گرامی می‌دارد. این یادبود به‌ویژه به خاطر مجسمه نمادین شیری غرّان شناخته می‌شود که نماد ترومپلدور و همرزمانش است. کامل حسین که رهبری حمله را بر عهده داشت، بعدها نماینده صندوق ملی یهود شد و در سال ۱۹۳۹ زمینی را برای تأسیس کیبوتص دافنا خریداری کرد. | ## جمع‌بندی | بر پایه روایت رایج صهیونیستی، آخرین سخنان او چنین بود: «مهم نیست، مردن برای میهن‌مان نیکوست» .