موضوع مقاله: رب حسدا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # رب حسدا | مقدمه: 30 محل زندگی و تدریس او در قلب قلمرو شاهنشاهی ساسانی (استان آسورستان در بین‌النهرین سفلی، نزدیک به شهر نجف کنونی در عراق) قرار داشت. | ## بخش 1: رب حسدا | در سنت تلمودی، این دو شخصیت به دلیل پارسایی مفرط به «پارسیانِ پارسای بابل» شهرت داشتند.Ta'anit 23b او همچنین در میان کسانی بود که به دلیل مستجاب‌الدعوه بودن، توانایی انجام آیین‌های طلب باران را داشتند. او در اوایل زندگی با فقر شدیدی روبه‌رو بود؛ به طوری که برای جلوگیری از افزایش اشتها از خوردن سبزیجات پرهیز می‌کردShabbat 140b و هنگام عبور از مسیرهای پر از خار، جامه‌اش را بالا می‌کشید و می‌گفت: «زخم‌های پایم به مرور زمان خودبه‌خود بهبود می‌یابند، اما پارگی جامه‌ام هرگز.»Bava Kamma 91b او در شانزده سالگی با دختر حنان بار راوا ازدواج کردKiddushin 29b که حاصل این پیوند هفت پسر و دو دختر بود. وی بعدها از طریق تجارت و راه‌اندازی کارگاه آبجوسازی به ثروت کلانی دست یافت.Pesachim 113a دو تن از شاگردان برجسته او، یعنی «رامی بار حاما» و سپس «راوا»، با دختران وی ازدواج کردند.Niddah 61b ذهن تیزبین و تحلیل‌های دقیق فقهی او شهرت آکادمی صورا را بسیار افزایش داد.Eruvin 67a با این حال، همین نبوغ فکری به طور غیرمستقیم باعث ایجاد شکاف میان او و استادش، راو هونا، شد. این جدایی بر اثر پرسشی از سوی راو حسدا درباره وظایف شاگرد نسبت به استادی پدید آمد که خود به شاگردش نیاز دارد. | ## بخش 2: رب حسدا | راو هونا متوجه مقصود او شد و گفت: «حسدا، من به تو نیاز ندارم؛ این تو هستی که به من نیاز داری!» چهل سال طول کشید تا این دو شخصیت با یکدیگر آشتی کنند.Bava Metzia 33a با این حال، راو حسدا همواره احترام زیادی برای راو هونا قائل بود و با اینکه چهار سال پیش از مرگ او، مدرسه‌ای را با هزینه شخصی در «ماتا مهاسیا» تأسیس کرده بود، در زمان حیات راو هونا هیچ حکم فقهی مستقلی منتشر نکرد.Eruvin 62b راو هونا نیز بعدها به شایستگی او اعتراف کرد و به پسرش توصیه نمود که در درس‌های او شرکت کند.Shabbat 82a راو حسدا پس از درگذشت یهودا بار ازکیل، به مدت ده سال ریاست آکادمی مذهبی صورا را بر عهده داشت.Sherira, l.c. او همواره یاد استاد اول خود، آبا اریخا، را گرامی می‌داشت و از او با عنوان «استاد بزرگ ما، خدا او را یاری دهد» یاد می‌کرد.Sukkah 33a روزی او اعلام کرد هدایایی را که به کاهنان (کوهنیم) تعلق می‌گیرد، به کسی خواهد داد که بتواند یک حکم فقهی (هلاخا) ناشناخته را از زبان آبا اریخا نقل کند.Shabbat 10b پس از درگذشت رب حسدا، مرجعیت مرکزی تلمودی از شهر صورا به منطقه پومبدیتا منتقل شد. آموزه‌ها احکام هلاخایی راو حسدا به وفور در سراسر تلمود بابلی ذکر شده است و برخی از آن‌ها از قول شاگردانش نقل شده‌اند. راو حسدا علاوه بر استنتاج احکام به روش استدلالی و موشکافانه (Casuistic)، این ویژگی خاص را داشت که احکام خود را کمتر از تورات و بیشتر از دیگر بخش‌های کتاب مقدس (تنخ) استخراج می‌کرد. | ## بخش 3: رب حسدا | راو حسدا همچنین در حوزه آگادا (تفسیرهای غیرفقهی و اخلاقی) صاحب‌نظر بود و دستیاران ویژه‌ای را برای تدریس در این بخش به کار می‌گرفت.Eruvin 21b آموزه‌های اخلاقی متعددی از او برای دانشجویان بر جای مانده است؛به‌ویژه بنگرید به Shabbat 140b از جمله: «گذشت و بردباری پدر در برابر فرزندش جایز است، اما بردباری استاد در برابر شاگردش مجاز نیست»Kiddushin 32a و «کسی که با استاد خود مخالفت کند، گویی با شکینا (تجلّی الهی) مخالفت کرده است».Sanhedrin 110a بر پایه روایات سنتی، مَلَک‌الموت (فرشته مرگ) به دلیل اینکه راو حسدا هرگز از مطالعه و تدریس دست نمی‌کشید، نمی‌توانست به او نزدیک شود؛ از این رو، تنه یک درخت سرو را شکافت و راو حسدا که از صدای آن وحشت‌زده شده بود، برای لحظه‌ای مطالعه‌اش را قطع کرد و در همین حین، فرشته جان او را گرفت.Makkot 10a گفته می‌شود که بقایای پیکر راو حسدا برای خاکسپاری به منطقه جامنیا در جلیل علیا منتقل شده است. حکایات فقهی و بستر تاریخی در بخش‌های داستانی تلمود (آگادا)، روایاتی پیرامون مواجهه قاطع رب حسدا با نقض احکام محارم نقل شده است؛ از جمله حکایتی در رساله نیدا که در آن وی در مواجهه با اعتراف زنی به زنای با محارم، دستور نمادین تهیه کفن را صادر می‌کند.Niddah 61b رویکرد فقهی در قبال محارم و بستر تاریخی در متون تفسیری تلمود بابلی، حکایتی پیرامون موضع‌گیری قاطع رب حسدا در قبال نقض فرامین مربوط به محارم نقل شده است که در آن، وی برای مرتکبان این عمل مجازات مرگ را پیش‌بینی می‌کند.Babylonian Talmud, Abodah Zarah 17a بررسی‌های متون فقهی نشان می‌دهد که این دست روایات فاقد مستندات هم‌زمان با عصر زندگی رب حسدا بوده و در قرون بعدی، توسط تدوین‌کنندگان اواخر دوره ساسانی مکتوب شده‌اند. | ## جمع‌بندی | در تحلیل‌های تاریخ‌نگاری مدرن، پژوهشگرانی چون یشای کیل ثبت این سناریوها را ابزاری ادبی و دفاعی برای حفظ انسجام اخلاقی جامعه اقلیت در بین‌النهرین عصر ساسانی در برابر گفتمان الهیاتی فرهنگ میزبان ارزیابی می‌کنند؛ هرچند که در متن تلمود شناسه مذهبی خاصی برای اشخاص فرضی این داستان تعیین نشده است.