موضوع مقاله: القباب | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # القباب | مقدمه: القباب روستایی عرب فلسطینی در قضای رمله بود که در ماه ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان عملیات دنی به فرماندهی تیپ ۱۱ یفتاح از سکنه تخلیه شد. | ## بخش 1: القباب | نام روستا به عربی به معنای «گنبدها» است که احتمالاً از شکل تپه‌های گِرد منطقه گرفته شده‌است. القباب در ارتفاع ۱۵۰ متری از سطح دریا و در فاصله نزدیک به ده کیلومتری رمله در شمال جاده یافا-اورشلیم قرار داشت. این روستا در ناحیه‌ای میان دشت ساحلی و کوه‌های یهودا واقع بود و بخشی از مجموعه روستاهایی به نام «عرقیّات» (تپه‌ماهورها) به‌شمار می‌رفت. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۱٬۹۸۰ نفر بود و مساحت زمین‌های آن ۱۳٬۹۱۸ دونوم بود. بقایای سفالی از دوران نخستین اسلامی نیز در اینجا کشف شده که از جمله آن‌ها کاسه‌ای لعاب‌دار از دوره خلافت عباسی است. دوره مملوکی در اواخر دوره ممالیک، مجیر الدین الحنبلی نوشت که القباب در سال ۱۴۸۳ میلادی روستایی در حوزه اداری رمله بوده‌است.Khalidi, 1992, p. 406 مجیرالدین همچنین یادآور شد که در سال ۸۹۸ هجری قمری (۱۴۹۲ میلادی) فلاحین بر ضد حاکم اورشلیم شوریدند و میان حاکمان غزه و اورشلیم گرفتار شدند که القباب در حوزه صلاحیت آن‌ها قرار داشت. 56-57, 314 فهرستی عثمانی از حدود سال ۱۸۷۰ جمعیت القباب را ۳۸۱ نفر (تنها مردان) در ۱۱۴ خانه ثبت کرد.Socin, 1879, p. 140 در سال ۱۸۸۳ گزارش پیمایش فلسطین غربی صندوق اکتشاف فلسطین القباب را چنین وصف کرد: «روستایی کوچک از خشت بر زمینی شیب‌دار در کنار جاده اصلی. | ## بخش 2: القباب | 21 در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین جمعیت به ۱٬۵۰۲ نفر در ۳۸۲ خانه افزایش یافت که همگی مسلمان بودند.Mills, 1932, p. 22 مدرسه ابتدایی پسرانه‌ای در سال ۱۹۲۱ تأسیس شد که تا سال تحصیلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ شمار ۲۳۳ دانش‌آموز داشت. روستا دارای مسجد و چندین مغازه در میدان بازار بود و چند چشمه و چاه آب آن را تأمین می‌کرد. 166 از کل زمین‌ها ۸۶۱ دونوم در مالکیت یهودیان و ۳۸۹ دونوم زمین دولتی بود و بقیه متعلق به عرب‌ها بود. روزنامه نیویورک تایمز نوشت که نیروهای هاگانا در ۱۵ مه ۱۹۴۸ القباب را تصرف کردند، اما مورخ اسرائیلی بنی موریس این تاریخ را نادرست دانست و تصرف واقعی را دست‌کم دو هفته دیرتر، در اوایل ژوئن و در جریان نبردهای لطرون، ارزیابی کرد. این تفاوت در روایت‌ها نشان می‌دهد که نبردهای سختی در اطراف القباب درگرفته بود و اسرائیلی‌ها چند هفته طول کشید تا تسلط کامل بیابند. در ۱۱ ژوئن، نیویورک تایمز گزارش داد که ساکنان فلسطینی فراری از حملات به منطقه لُد و رمله ناچار شدند از مسیرهای فرعی به سوی رام‌الله بروند زیرا ارتش اسرائیل جاده اصلی را در القباب بسته بود. در ۱۳ سپتامبر ۱۹۴۸ دیوید بن‌گوریون، نخست‌وزیر اسرائیل، به درخواست ژنرال تسوی آیالون، فرمانده جبهه مرکزی، مجوز ویرانی ۱۴ روستای عربی از جمله القباب را دریافت کرد. روستا تقریباً به‌طور کامل ویران شد، هرچند ساختمان مدرسه (تأسیس ۱۹۲۱) و چند خانه برپا ماندند.Khalidi, 1992, p. | ## بخش 3: القباب | 407 در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی وضع بقایای روستا را چنین توصیف کرد: دوره اسرائیل سکونتگاه گزر در سال ۱۹۴۵ بر زمین‌های روستا پایه‌گذاری شد. مهاجران چکسلواکی در سال ۱۹۴۹ میشمار آیالون را در محل روستای ویران‌شده بنیاد نهادند و کفار بین‌نون در سال ۱۹۵۲ بر زمین‌های روستا ساخته شد.Morris, 2004, p. از شمال با روستاهای بیت شنّه، الکنیسه و عنابه و از غرب با ابوشوشه (تل الجزر) و از جنوب خاوری با لطرون و عمواس و از خاور با سلبیت هم‌مرز بود. چشمه‌های متعددی در ناحیه وجود داشت که مهم‌ترین آن‌ها عین یرده بود که آب آن در تمام سال جاری بود. دیگر چشمه‌ها عبارت بودند از عین البلد (آب آشامیدنی)، عین واد سلیمان و عین البصّه. زمین‌های حاصلخیز القباب برای کشت انواع غلات مناسب بودند و آبیاری آن‌ها بیشتر به آب باران وابسته بود. پیش از ۱۹۴۸ نزدیک به ۶۰۰ دونوم زیتون‌کاری شده بود و از سال ۱۹۴۴ کشت مرکبات و میوه گسترش یافت. | ## جمع‌بندی | دامداری نیز به‌ویژه پرورش گوسفند اهمیت داشت و القباب بازار محلی روستاهای پیرامون به‌شمار می‌رفت.