موضوع مقاله: درد جاودانگی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # درد جاودانگی | مقدمه: «درد جاودانگی» با عنوان اصلی «سرشت سوزناک زندگی» یا «احساس تراژیک زندگی» کتابی از میگل د اونامونو نویسنده و فیلسوف اسپانیایی است که در سال۱۹۱۲ میلادی نوشته شده و بهاءالدین خرمشاهی آن را به فارسی ترجمه کرده است. | ## بخش 1: درد جاودانگی | موضوع کتاب ایمان و اگزیستانسیالیسم است و نویسنده در آن به تبیین رنج و اشتیاق «انسان گوشت و خون دار» برای بقا و جاودانگی در جهانی پر از تضاد، تردید و ترس از مرگ و نیستی می‌پردازد. موضوع کتاب برای اونامونو، نقطهٔ آغاز هر نظام فلسفی نه عقل، بلکه احساس است؛ و به‌ویژه «سرشت سوزناک زندگی». او پیش از هر چیز، تشنگی انسان برای جاودانگی را بررسی می‌کند؛ تشنگی‌ای که به هیچ‌وجه عقلانی نیست. چرا مسئلهٔ دوام و بقای روحِ شخصیِ من می‌تواند همهٔ دغدغه‌های دیگر را از میان بردارد؟ اونامونو نیرنگ‌های یگانه انگاری را به‌شدت نکوهش می‌کند؛ دیدگاه‌هایی که از حل‌شدن «من» در ماده یا در خدا سخن می‌گویند و می‌خواهند تسلایی کاذب به انسان عرضه کنند. اونامونو با وجود همهٔ مخالفت‌ها، اعتبار وجودیِ باور به جاودانگیِ شخصیِ روح را حفظ و از آن دفاع می‌کند. از نظر اونامونو، جوهرهٔ کاتولیسیسم در پاسداری از ایمان به جاودانگیِ روح و رستگاریِ ابدیِ آن نهفته است. | ## بخش 2: درد جاودانگی | اگر این ارضا موجه باشد، حقیقت آن باید در مرتبه‌ای فراتر از عقل یا ورای عقل قرار داشته باشد؛ هرچند این امر خوشایند نظام‌های الهیاتی‌ای نباشد که می‌کوشند رازهای دین را در قالب نوعی عقلانیتِ کاذب محدود یا تقلیل دهند. از همین رو، او «خدای عقلانیِ انسانِ انتزاعی» را در برابر «خدای احساسی و ارادیِ انسانِ انضمامی و واقعی» قرار می‌دهد. از نظر او، خدا تنها توجیه ممکن برای عشق و شفقت است: مؤمن آرزو می‌کند که خدا وجود داشته باشد و چنان رفتار می‌کند که گویی خدا وجود دارد؛ و این، به نوعی، دلیلی غیرعقلانی بر وجود خدا به شمار می‌آید. فضایل مسیحیِ ایمان، امید و محبت را نمی‌توان از یک یقین عقلانی یا ریاضی استنتاج کرد. در نهایت، اونامونو از فلسفه و مابعدالطبیعه‌ای «دن‌کیشوتی»، و نیز از اخلاق و دینداری‌ای دن‌کیشوتی دفاع می‌کند. این جنونِ دون‌کیشوتی در همان سرشت سوزناک زندگی ریشه دارد؛ احساسی که او با میل و رغبت آن را بازتاب آگاهی اسپانیایی و احساس کاتولیکی نسبت به زندگی می‌داند. چنین جنونی، که در ژرفای خود بسیار معقول است، نمی‌تواند به منطق علمی‌ای تن دهد که هر امیدی را در شکاکیتی تسلی‌ناپذیر حل و نابود می‌کند. | ## بخش 3: درد جاودانگی | این فلسفهٔ دن‌کیشوتی در «زندگی دن کیشوت و سانچو» با تفصیل بیشتری شرح داده می‌شود. در آنجا، دن‌کیشوت ، آرمان‌گرا و کسی که جرئت می‌کند جهان را بر اساس باورهایش تأیید کند و پیامدهای آن را نیز بپذیرد، در برابر سانچو پانزا قرار می‌گیرد؛ نماد عقل سلیم و خرد زمینی که افق دیدش از آنچه در برابر چشمانش قرار دارد فراتر نمی‌رود. که عناوین آن به ترتیب عبارتند از «انسانی که گوشت و خون دارد»، «نخستین منزل»، «عطش جاودانگی»، «ماهیت کاتولیسیسم»، «بی‌چارگی عقل»، «ژرفنای بی‌پایان»، «عشق، رنج، شفقت، تشخص یافتن»، «از خدا تا به خدا»، «ایمان، امید و خیرخواهی»، «دین، اساطیر عالم بالا و بازگشت به خدا»، «شالوده عمل»، «دن‌کیشوت در تراژدی ــ کمدی امروز اروپا». ترجمه شرح زندگی و افکار اونامونو و همچنین چگونگی ترجمه این اثر، نیز محتوای پیشگفتار مترجم بر این کتاب را تشکیل می‌دهد و تکمله کتاب از دو مقاله «چالشگری اونامونو با مرگ» نوشته ویلیام بارت و «درد جاودانگی و ترجمه پهناور» نوشته صالح حسینی، تشکیل شده است. در مقاله دوم نویسنده ضمن اشاره به احاطه بسیار بهاالدین خرمشاهی بر زبان و ادبیات فارسی، به بهره‌هایی که وی از اشعار مولانا، سعدی، حافظ، خیام و… برای ترجمه هرچه بهتر این کتاب گرفته اشاره می‌کند. | ## جمع‌بندی | خرمشاهی می گوید: «خواندن این اثر بی‌همتا را، در قطار تهران به قزوین به تبریز شروع کردم و پس از آنکه سی چهل صفحه پیش رفتم، به اهمیت و یگانگی آن پی بردم.