موضوع مقاله: شاتو پلرن | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # شاتو پلرن | مقدمه: شوالیه‌های معبد ساخت این دژ را در سال ۱۲۱۸ میلادی در جریان جنگ صلیبی پنجم آغاز کردند. | ## بخش 1: شاتو پلرن | شاتو پلرن یکی از بزرگ‌ترین دژهای صلیبی در سرزمین مقدس بود و توان پشتیبانی از نزدیک به ۴٬۰۰۰ سرباز را در شرایط محاصره داشت. این دژ هرگز به دست دشمن فتح نشد و آخرین پایگاه صلیبیان در سرزمین مقدس (بر خشکی) به‌شمار می‌رفت. پس از محاصره عکا (۱۲۹۱)، شوالیه‌های معبد دژ را در اوت ۱۲۹۱ تخلیه کردند و نیروهای اشرف خلیل آن را تصرف کردند و بدین‌ترتیب حضور صلیبیان در منطقه به‌طور دائم پایان یافت. از این دژ به‌عنوان «برترین نمونه معماری نظامی صلیبی» یاد شده‌است؛ هرچند توماس ادوارد لورنس آن را فاقد ظرافت و تخیل در معماری نظامی دانست و معتقد بود که بر عظمت صرف تکیه کرده‌است. امروزه بقایای دژ در محدوده پایگاه دریایی عتلیت، منطقه نظامی بسته‌ای متعلق به نیروی دریایی اسرائیل، قرار دارد. پیشینه دوره رومی در (سفرنامه بوردو) از سده چهارم میلادی، این مکان با نام لاتینی «کرتا» (Certa) شناخته شده‌است. دژ بر روی دماغه‌ای سنگی بنا شد که از سه سو با دریای مدیترانه احاطه شده بود و بر ویرانه‌های یک سکونتگاه کهن فنیقی قرار داشت. دیوار بیرونی در حدود ۱۵ متر ارتفاع و ۶ متر ضخامت داشت و سه برج مربعی به فاصله نزدیک به ۴۴ متر از یکدیگر بر آن قرار گرفته بود که ۱۲ متر بیرون‌زدگی داشتند و سکویی صاف بر بام آن‌ها احتمالاً برای توپخانه تعبیه شده بود. دیوار درونی در حدود ۳۰ متر ارتفاع و ۱۲ متر ضخامت داشت و دو برج مربعی شمالی و جنوبی هر یک به بلندای نزدیک به ۳۴ متر بر آن استوار بود. چون دیوار درونی از دیوار بیرونی بلندتر بود، مدافعان می‌توانستند از فراز دیوار نخست بر مهاجمان تیراندازی کنند و در همان حال از آتش متقابل محاصره‌کنندگان در امان بمانند. دژ توانایی پشتیبانی از ۴٬۰۰۰ سرباز را در شرایط محاصره داشت، چنان‌که در سال ۱۲۲۰ چنین شد. جایگاه فرمانروایانه دژ بر مسیر ساحلی شمالی–جنوبی و اراضی پیرامون، امکان دریافت عوارض و اجاره‌بها را فراهم می‌کرد و بخشی از هزینه‌های نگهداری دژ را تأمین می‌نمود و هم‌زمان از زائران حمایت می‌کرد. | ## بخش 2: شاتو پلرن | نام دژ احتمالاً از زائرانی ( به معنای «زائر») گرفته شده که داوطلبانه در ساخت آن کار کردند. گورستان بزرگی صلیبی (۸۰ در ۱۰۰ متر) در شمال دژ و بر ساحل قرار دارد که صدها گور را در بر می‌گیرد و برخی از آن‌ها نشانه‌های حک‌شده دارند. دژ در اختیار شوالیه‌های معبد بود و به‌سبب موقعیت و طراحی عالی و امکان تدارک از راه دریا هرگز در محاصره سقوط نکرد. در سال ۱۲۲۰ ایوبیان به فرماندهی المعظم عیسی دژ را محاصره کردند اما ناکام ماندند. در سال ۱۲۶۵ ممالیک به فرماندهی سلطان بیبرس دژ را محاصره کردند و در این میان سکونتگاه عتلیت ویران شد، اما خود دژ همچنان در دست شوالیه‌ها باقی ماند. پس از سقوط عکا و فروپاشی پادشاهی اورشلیم به دست ممالیک در سال ۱۲۹۱، شوالیه‌های معبد نقش بنیادین خود یعنی دفاع از سرزمین مقدس و حمایت از زائران را از دست دادند. دژ تنها از راه دریا قابل تدارک بود و در بازه ۳ تا ۱۴ اوت ۱۲۹۱ تخلیه شد و شوالیه‌ها به قبرس عقب‌نشینی کردند. تولد پیر یکم دوک آلانسون در جریان جنگ صلیبی هفتم، مارگریت پروانس مادر پیر یکم دوک آلانسون در این دژ اقامت داشت و پیر در ۲۹ ژوئن ۱۲۵۱ در همین‌جا زاده شد. دوره مملوکی ممالیک برخلاف رویه معمول‌شان در ویران‌سازی دژهای صلیبی پس از تصرف، شاتو پلرن را تخریب نکردند و دژ سده‌ها در وضعیت خوبی باقی ماند. در سال ۱۲۹۶ در آغاز حکومت ممالیک بر سواحل فلسطین، ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۸٬۰۰۰ مغول اویرات که از سپاه ایلخانی جدا شده بودند وارد قلمرو مملوکی شدند. اگرچه نخست در قاهره ساکن شدند، ممالیک سرانجام بیشتر آنان را به عتلیت و شمال غربی شام منتقل کردند. دوره عثمانی اسکله عتلیت به همراه اسکله‌های طنطوره و تیرت لوزا در سال ۱۵۳۸ درآمد سالانه‌ای برابر ۵٬۰۰۰ آقچه برای امپراتوری عثمانی تولید می‌کرد. | ## بخش 3: شاتو پلرن | در دوره حکمرانی سلیمان‌پاشا عادل بر عکا (۱۸۰۵–۱۸۱۹)، عتلیت مقر مسعود المادی، متصرف مالیاتی ساحل عتلیت از ام‌خالد تا حیفا، بود. فهرست روستایی عثمانی در نزدیک به ۱۸۷۰ نشان می‌داد که عتلیت ۹ خانه و ۳۳ نفر جمعیت (فقط مردان) داشت. در سال ۱۸۸۱ بررسی فلسطین غربی صندوق اکتشاف فلسطین از وجود دهکده‌ای در بخش بزرگی از محوطه باستانی خبر داد. فهرست جمعیتی نزدیک به ۱۸۸۷ جمعیت عتلیت را نزدیک به ۱۸۰ نفر نشان می‌داد که همگی مسلمان بودند. دژ سرانجام در زلزال جلیل سال ۱۸۳۷ آسیب شدیدی دید و ابراهیم محمدعلی پاشا نیز در سال ۱۸۴۰ سنگ‌های آن را برای بازسازی عکا به‌کار برد. دوره قیمومت بریتانیا جمعیت روستا در آغاز سده بیستم کاهش یافت؛ سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین جمعیتی برابر ۸۶ نفر ثبت کرد. کاوش بزرگی با حمایت مالی مقامات قیمومت بریتانیا از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۴ به سرپرستی سی.ان. دژ همچنین بخشی از اردوگاهی بود که مقامات قیمومت برای نگهداری مهاجران غیرقانونی یهودی در اواخر دوره قیمومت به‌کار می‌بردند. دوره اسرائیل دژ اکنون بخشی از پایگاه دریایی عتلیت متعلق به نیروی دریایی اسرائیل است و به‌عنوان مقر و میدان آموزشی یگان کماندویی شایتت ۱۳ به‌کار می‌رود. کاسترم پرگرینی آمستردام در دسامبر ۱۹۴۰ ژیزل فان واترسخوت فان در خراخت طبقه سوم خانه‌ای در هرنخراخت ۴۰۱ آمستردام را اجاره کرد. | ## جمع‌بندی | او بعدها ولفگانگ فرومل و دو شاگرد یهودی‌اش را که از آزار نازی‌ها می‌گریختند در این خانه پنهان ساخت.