موضوع مقاله: جداسازی زیست‌محیطی–اقتصادی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # جداسازی زیست‌محیطی–اقتصادی | مقدمه: در حوزه‌های اقتصاد و سیاست زیست‌محیطی، جداسازی (Decoupling) به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن یک اقتصاد قادر به رشد اقتصادی باشد بدون آنکه فشار متناسبی بر پایایی یا پایداری محیط‌زیست وارد کند. | ## بخش 1: جداسازی زیست‌محیطی–اقتصادی | در بسیاری از اقتصادها، افزایش تولید ناخالص داخلی (GDP) با افزایش فشار بر محیط‌زیست همراه است. در مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۰، هیچ مدرکی دال بر جداسازی اقتصاد ملی یا بین‌المللی در مقیاس کلان یافت نشد. در مواردی که شواهدی از جداسازی وجود دارد، یکی از توضیحات پیشنهادی، گذار به اقتصاد خدماتی است. منحنی کوزنتس زیست‌محیطی به‌عنوان یک مدل پیشنهادی برای جداسازی زیست‌محیطی–اقتصادی مطرح شده است. جکسون اشاره می‌کند که ممکن است اقتصادی به‌درستی ادعا کند که به‌طور نسبی از نظر انرژی مصرفی در هر واحد GDP جداسازی صورت داده است، اما در این حالت نیز مجموع اثرات زیست‌محیطی همچنان در حال افزایش خواهد بود، هرچند با سرعتی کمتر از GDP. او این تمایز را برای هشدار به خوش‌بینان تکنولوژی‌محور به‌کار می‌برد، که از اصطلاح «جداسازی» به‌عنوان «راه فراری از معضل رشد» استفاده می‌کنند. جکسون تأکید می‌کند که «شواهد زیادی برای وجود [جداسازی نسبی]» در اقتصادهای جهانی وجود دارد، اما «شواهد برای [جداسازی مطلق] به‌مراتب کمتر و دشوارتر برای یافتن است». به عبارتی، انتشار کربن برابر با ۱٫۳ + ۱٫۳ − ۰٫۶ = ۲ درصد در سال افزایش یافت، که منجر به رشد ۶۲ درصدی در طول ۲۵ سال شد (این داده‌ها هیچ نشانی از جداسازی مطلق نشان نمی‌دهند). | ## بخش 2: جداسازی زیست‌محیطی–اقتصادی | جداسازی اثرات زمانی اتفاق می‌افتد که تولید اقتصادی افزایش یابد در حالی که اثرات منفی زیست‌محیطی کاهش می‌یابد. این روند به‌روشنی در نمودارهای مربوط به جمعیت انسانی، رشد اقتصادی و شاخص‌های زیست‌محیطی قابل مشاهده است. شورای جهانی کسب‌وکار برای توسعه پایدار اعلام کرده است که: «کسب‌وکار نمی‌تواند در جوامعی که در حال شکست هستند موفق شود.»پیام‌های ۱۰گانه WBCSD برای فعالیت کسب‌وکار شورای جهانی کسب‌وکار برای توسعه پایدار. در حوزه‌های اقتصاد و سیاست زیست‌محیطی، اصطلاح «جداسازی» (decoupling) به‌طور فزاینده‌ای در زمینه تولید اقتصادی و کیفیت محیط‌زیست به‌کار می‌رود. در این معنا، به توانایی یک اقتصاد برای رشد بدون افزایش متناسب در فشارهای زیست‌محیطی اشاره دارد. اقتصادی که بتواند رشد GDP را بدون آسیب رساندن به محیط‌زیست حفظ کند، به‌عنوان اقتصاد «جداشده» شناخته می‌شود. این‌که دقیقاً چگونه، آیا اصلاً، یا تا چه حد می‌توان به این وضعیت دست یافت، هنوز محل بحث و مناظره است. دیدگاه‌های متضادی در مورد این‌که آیا بهبود کارایی فناورانه و نوآوری می‌تواند منجر به جداسازی کامل رشد اقتصادی از تخریب محیط‌زیست شود یا نه، وجود دارد. | ## بخش 3: جداسازی زیست‌محیطی–اقتصادی | علاوه بر این، محدودیت‌های ترمودینامیکی (یعنی قانون دوم ترمودینامیک) و عملی بر سر راه تمام بهبودهای بهره‌وری وجود دارد. برای مثال، حداقل نیازهای غیرقابل اجتناب مواد برای تولید غذا وجود دارد، و در سبک‌سازی وسایل نقلیه، خانه‌ها، مبلمان و دیگر کالاها نیز محدودیت‌هایی وجود دارد که نمی‌توان بدون به خطر انداختن کارکرد ضروری آن‌ها از آن عبور کرد. فقدان شواهد برای جداسازی هیچ مدرک تجربی‌ای مبنی بر وجود «جداسازی زیست‌محیطی–اقتصادی» در مقیاسی که برای جلوگیری از تخریب محیط‌زیست لازم است، وجود ندارد و احتمال وقوع آن در آینده نیز اندک است. فشارهای زیست‌محیطی تنها زمانی می‌توانند کاهش یابند که سیاست‌های رشد سبز مورد بازنگری قرار گیرند و رویکردی مبتنی بر کفایت (sufficiency) در کنار بهره‌وری بیشتر قرار گیرد.افسانه‌زدایی از جداسازی: شواهد و استدلال‌هایی علیه رشد سبز به‌عنوان راهبرد واحد پایداری، ۲۰۱۹ (دریافت‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۲۰) در سال ۲۰۲۰، تحلیلی توسط گایا هرینگتون، مدیر وقت خدمات پایداری شرکت کی‌پی‌ام‌جی آمریکا، در مجله Journal of Industrial Ecology متعلق به دانشگاه ییل منتشر شد., منتشرشده به‌صورت آنلاین در ۳ نوامبر ۲۰۲۰ این مطالعه بررسی می‌کرد که آیا با توجه به داده‌های کلیدی شناخته‌شده در سال ۲۰۲۰ دربارهٔ عوامل مهم در گزارش «محدودیت‌های رشد»، نتایج آن گزارش همچنان پشتیبانی می‌شوند یا نه. در هر دو سناریو، رشد تا حدود سال ۲۰۳۰ به اوج می‌رسد، اما در سناریوی BAU، سقوط اجتماعی حدود سال ۲۰۴۰ رخ می‌دهد، در حالی که در سناریوی CT آثار منفی تعدیل می‌شوند. هرینگتون در پایان مطالعه خود نوشت: «اگرچه مدل SW کمترین هم‌خوانی را دارد، اما تغییر مسیر عمدی که از سوی جامعه و با انتخاب هدفی متفاوت از رشد انجام شود، همچنان ممکن است. پنجره این فرصت اما به‌سرعت در حال بسته شدن است.» همچنین این مطالعه در اینجا قابل دسترسی است. به گفته واتسلاو اسمیل، دانشمند و نویسنده: «بدون زیست‌کره‌ای سالم، زندگی روی سیاره ممکن نیست. | ## جمع‌بندی | بهترین امید این است که راهی برای مدیریت آن پیدا کنید.» در سال ۲۰۲۰، یک فراتحلیل از ۱۸۰ مطالعه علمی نتیجه گرفت که «هیچ شواهدی از جداسازی در مقیاسی که برای پایداری بوم‌شناختی لازم است، وجود ندارد» و اینکه «در نبود شواهد قوی، هدف جداسازی تا حدی بر ایمان و باور استوار است».