موضوع مقاله: نائویا شیگا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نائویا شیگا | مقدمه: شیگا نائویا (زادهٔ ۲۰ فوریه ۱۸۸۳ － درگذشتهٔ ۲۱ اکتبر ۱۹۷۱) نویسنده و منتقد ادبی ژاپنی بود. | ## بخش 1: نائویا شیگا | وی با لقب «خدای رمان ژاپن» نیز شناخته می‌شود و تأثیر شایان توجهی بر بسیاری از نویسندگان ژاپنی گذاشته است. از مهم‌ترین آثار او می‌توان به «گذر شب تار暗夜行路»، «آشتی和解»، «در کینوساکی城の崎にて» و «خدای پسرک小僧の神様» اشاره کرد. شایان ذکر است که شیگا نائویا پیش از خود برادری به نام نائویوکی داشت اما او یک سال پیش از تولد نائویا در کودکی درگذشته بود.阿川弘之『志賀直哉 上』ص.26、 岩波書店、سال 1994 شیگا دو سالگی، همراه با پدرش که از شغلش استعفا داده بود، به توکیو نقل مکان کرد. و در سپتامبر ۱۸۸۹، وارد مدرسهٔ گاکوشوئین شد.阿川弘之『志賀直哉 上』ص.42、岩波書店、سال 1994 شیگا نائویا دوران کودکی خود را تحت سرپرستی پدربزرگ و مادربزرگش گذراند. علت این امر آن بود که پدربزرگ و مادربزرگ او، مادر نائویا را مسئول مرگ زودهنگام برادر شیگا نائویا می‌دانستند و برای جلوگیری از انقراض دودمان شیگا، تصمیم گرفتند نوه‌شان را نزد خود پرورش دهند. نائویا در کودکی به‌شدت مورد محبت و توجه آنان بود و هر شب در آغوش مادربزرگش به خواب می‌رفت. در اوت ۱۸۹۵، مادر شیگا درگذشت.阿川弘之『志賀直哉 上』ص.53、岩波書店、سال1994 در پاییز همان سال، پدرش ازدواج مجدد کرد. نائویا بعدها در اثر خود با عنوان «مرگ مادر و مادر تازه»، ماجرای درگذشت مادر و ازدواج مجدد پدر را روایت کرده است و از مرگ مادرش به‌عنوان «نخستین رخداد جبران‌ناپذیر زندگی‌اش『取りかえしのつかぬ事』» یاد می‌کند.「母の死と新しい母」（朱欒 1912年2月）。『小僧の神様・他十編』（岩波文庫、2002年）に所収 دوران متوسطه در سپتامبر ۱۸۹۵، نائویا شیگا وارد دورهٔ متوسطهٔ گاکوشوئین شد. او در آن دوران نویسندگی را هدف اصلی خود نمی‌دانست و آرزو داشت افسر نیروی دریایی یا تاجر شود.阿川弘之『志賀直哉 上』 ص.77-78、岩波書店、سال 1994 همچنین به ورزش دلبستگی فراوان داشت.「「歩く時この杖をつかうと志賀と一緒にいる気がする」（武者小路実篤）【漱石と明治人のことば212】」、『سارای』وبسایت رسمی、 ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۷. دسترسی در ۱ دسامبر ۲۰۲۵ در ژوئیهٔ ۱۹۰۱، زمانی که شیگا نائویا در دورهٔ متوسطه تحصیل می‌کرد،阿川弘之『志賀直哉 上』 ص.97、岩波書店、سال 1994 در جلسهٔ سخنرانی اوچیمورا کانزو内村 鑑三 | نویسنده و مبلغ مسیحی ژاپنی شرکت کرد. در آن‌جا، نائویا سخنرانی اوچیمورا را شنید و شیفتهٔ شخصیت او شد و از آن پس به‌مدت هفت سال شاگرد او بود. نائویا بعدها از اوچیمورا کانزو به‌عنوان یکی از کسانی که بر او تأثیر گذاشته‌اند یاد می‌کند.内村鑑三先生の憶い出」（婦人公論 1941年3月1日）。『志賀直哉随筆集』（岩波文庫、1995年）に所収 با این حال، نائویا بی‌دین بود و هرگز به مسیحیت ایمان نیاورد. در نوامبر همان سال، نائویا در یکی از سخنرانی‌های او در انتقاد از حادثهٔ مسمومیت معدن مس آشیو شرکت کرد؛ این سخنرانی تأثیر شدید و تکان‌دهنده‌ای بر نائویا گذاشت. او تصمیم گرفت شخصاً از محل حادثهٔ معدن بازدید کند اما پدرش به‌شدت با این تصمیم مخالفت کرد؛ زیرا پدربزرگ نائویا، در گذشته شریک فوروکاوا ایچی‌به در ادارهٔ معدن آشیو بود. این موضوع باعث بروز برخوردی شدید میان پدر و پسر شد و آغاز سال‌ها ناسازگاری میان آن دو به‌شمار می‌رود. در دورهٔ متوسطه، به‌سختی می‌توان نائویا را دانش‌آموزی جدی دانست؛ او در سال سوم و سال ششم دو بار مردود شد. نائویا دربارهٔ این مردودی‌های مکرر توضیح داده است که دلیل آن «پایین بودن نمرهٔ رفتار» بوده است. به نظر می‌رسد به‌دلیل بی‌قراری در کلاس، مانند این‌که هنگام جمع‌شدن آب دهان ناگهان از جا بلند می‌شد، پنجره را باز می‌کرد و به حیاط تف می‌کرد، نمرهٔ پایینی دریافت کرده است.阿川弘之『志賀直哉 上』 ص.90-91、岩波書店、سال 1994 در نتیجهٔ این مردودی‌ها، او در سال ششم، با موشانوکوجی سانه‌آتسو که دو سال از او کوچک‌تر بود هم‌کلاس شد. هرچند در این میان به‌دلیل مشاجره‌ای ادبی میان آن دو، نائویا نامهٔ قطع رابطه‌ای به سانه‌آتسو داد阿川弘之『志賀直哉 上』 ص.155-157、岩波書店、 سال 1994 اما این دو در نهایت دوستی‌ای برقرار کردند که تا پایان عمر ادامه یافت. او در این دوران به اونّاگی‌دایو女義太夫 | نوعی روایت‌گری همراه با اجرای ساز سنتی ژاپنی توسط زنان. او بعدها نقل کرده است که تماشای اجرای «شونوسوکه»، هنرمند زن اونّاگی‌دایو، تأثیری عمیق بر او گذاشت. شیگا نائویا گفته است: «می‌خواستم (مانند شونوسُکه) با کاری که انجام می‌دهم مردم را تحت‌تأثیر قرار دهم» «برای من آن کار، نوشتن رمان بود.»阿川弘之『志賀直哉 上』 ص.96-98、岩波書店、 سال 1994 در همان زمان، نائویا که به خواندن افسانه‌های هانس کریستیان آندرسن دلبسته بود، تحت تأثیر آن‌ها اثری با عنوان «گل کلزا و دخترک菜の花と小娘» نگاشت. همچنین در ژانویهٔ ۱۹۰۶، پدربزرگ شیگا درگذشت.「志賀直哉略年譜」、『暗夜行路 前篇』ص.291、岩波文庫、سال ۲۰۰۴ دوران دانشگاه در ژوئیهٔ ۱۹۰۶، شیگا نائویا از دورهٔ عالی گاکوشوئین فارغ‌التحصیل شد. در دانشگاه، تنها به کلاس‌های ناتسومه سوسه‌کی علاقه نشان می‌داد و در دیگر کلاس‌ها کمتر شرکت می‌کرد.『新潮日本文学アルバム11 志賀直哉』紅野敏郎 解説、新潮社、سال ۱۹۸۴阿川弘之『志賀直哉 上』 ص. ۲۰۶、岩波書店、 سال۱۹۹۴ در سال ۱۹۰۸ به رشتهٔ ادبیات ژاپنی تغییر رشته داد اما حضور او در دانشگاه روزبه‌روز کمتر شد و عملاً تنها برای بهره‌مندی از معافیت سربازی نام خود را در دانشگاه نگه داشت. در حوزهٔ ادبیات مدرن ژاپن، او آثار نویسندگان وابسته به انجمن «کن‌یوشا硯友社» همچون اوزاکی کویو، کودا روهان و ایزومی کیوکا، و نیز آثار توکوتومی روکا، ناتسومه سوسه‌کی، کونیکیدا دوپّو، فوتاباتی شی‌می، تاکاهاما کیوشی و ناگای کافو را مطالعه می‌کرد. همچنین به ادبیات پیشامدرن ژاپن، از جمله آثار دورهٔ هی‌آن و نیز نوشته‌های چی‌کاماتسو مونزائِمون، ایهارا سایکاکو، شیکیتِی سانبا و جیپّن‌شا ایکّو علاقه داشت. در زمینهٔ ادبیات خارجی، شیگا آثار هنریک ایبسن، لئو تولستوی، ایوان تورگنیف، ماکسیم گورکی، گرهارت هاوپتمان، زودرمان، آنتون چخوف، گی دو موپاسان، آناتول فرانس و لافکادیو هرن را با علاقه فراوان مطالعه می‌کرد.「愛読書回顧」（向日葵 1947年1月1日）、『志賀直哉随筆集』（岩波文庫、1995年）に所収 در آوریل ۱۹۰۷، در دوران تحصیل در دانشگاه سلطنتی توکیو، شیگا نائویا به همراه موشانوکوجی سانه‌آتسو، کی‌نوشیتا ریگن و اووگیماچی کینکازو، گروهی برای مطالعه و خوانش آثار ادبی تشکیل دادند. بعدها این چهار نفر نشریهٔ ادبی «بوونو» را تشکیل دادند.新潮アルバム11 سال ۱۹۸۴ صفحهٔ ۱۰۵ در ژانویه همان سال،「年譜」、『現代日本文学大系34 志賀直哉 集』ص. ۴۶۲、筑摩書房、سال ۱۹۶۸ شیگا داستان «یک صبح或る朝» را نوشت؛ اثری که در آن به گفت‌وگوهای خود با مادربزرگش در صبح مراسم سومین سالگرد درگذشت پدربزرگ می‌پردازد. او بعدها دربارهٔ این اثر اظهار کرد: «این نخستین کاری است که تا حدی قابل‌قبول از کار درآمد و من معمولاً آن را اولین اثر واقعی خود می‌دانم».「続創作余談」（改造 1938年6月1日）。『志賀直哉随筆集』（岩波文庫、1995年）に所収 در اوت همان سال، داستان «تا آباشیری網走まで» را نوشت و برای مجلهٔ «ادبیات امپراتوری» ارسال کرد، اما رد شد. سپس در ۱۹۱۰، شیگا همراه با دیگر اعضای «بوونو»، و نیز اعضای نشریه‌های «موگی» و «توئن» مجلهٔ ادبی «شیراکابا白樺» را بنیان نهادند.新潮アルバム11 ۱۹۸۴, ص. از آن پس، شیگا نائویا آثاری چون «جرمِ هان范の犯罪»، «در کینوساکی» و «خدای پسرک» را در همین مجله به چاپ رساند. مشاجره با پدر در سال ۱۹۰۷، شیگا نائویا که دانشجوی دانشگاه امپریال توکیو بود، با یکی از خدمتکاران خانواده رابطه عاطفی برقرار کرد و قصد ازدواج با او را داشت، اما با مخالفت شدید پدرش روبه‌رو شد. رابطهٔ پدر و پسر که پیش‌تر نیز به دلیل مسئلهٔ معدن مس آشیو چندان مطلوب نبود، در پی این ماجرا وخیم‌تر شد. در سپتامبر ۱۹۱۲، شیگا داستان «اوتسو جون‌کیچی大津順吉» را در مجلهٔ چوئو کورون منتشر کرد؛ اثری که موضوع آن مشکل ازدواج وی با همان خدمتکار بود. شیگا برای نخستین بار بابت این اثر حق‌التحریر دریافت کرد.貴田庄『志賀直哉、映画に行く―エジソンから小津安二郎まで見た男』朝日新聞出版〈朝日選書〉、2015年。 در همین دوران، انتشار نخستین مجموعهٔ داستان کوتاه او از سوی ناشر مجلهٔ شیراکابا برنامه‌ریزی شد و قرار بود هزینهٔ چاپ را پدرش تقبل کند. با این حال، وقتی شیگا برای دریافت هزینه نزد پدر رفت، او با عباراتی مانند «با نوشتن رمان فکر کرده‌ای آینده‌ات چه می‌شود؟» آیندهٔ وی را به‌عنوان نویسنده نفی کرد. در پی این مشاجره، شیگا در ۲۵ اکتبر از خانه خارج شد و حدود دو هفته در یک مهمان‌خانه در محله گینزا در توکیو اقامت کرد و سپس به شهر اونومیچی در استان هیروشیما نقل مکان نمود.阿川弘之『志賀直哉 上』. ۲۹۴、岩波文庫、۲۰۰۴ نخستین مجموعهٔ داستان کوتاه خود با عنوان «رومه留女» را منتشر کرد؛ عنوان مجموعه از نام مادربزرگ او گرفته شده است. ۱۸۱、岩波書店、 سال۱۹۹۴ در همان ماه، داستان «سِی‌به و کدو قلیانی‌ها清兵衛と瓢箪» را در روزنامهٔ یومیوری شیمبون منتشر کرد؛ داستان پسربچه‌ای که شیفتهٔ کدوهای قلیانی است و بزرگسالانی که ارزش این شیفتگی را درک نمی‌کنند. شیگا بعدها اظهار داشت که انگیزهٔ نوشتن این اثر، «نارضایتی من از پدرم که از نویسندگی‌ام ناخشنود بود» بوده است.「創作余談」（改造 1938年6月1日）。『志賀直哉随筆集』（岩波文庫、1995年）に所収 شیگا در اونومیچی نگارش نخستین رمان بلند خود به نام «توکیتو کنساکو» را نیز آغاز کرد؛ رمانی که رابطهٔ پرتنش او با پدرش را به تصویر می‌کشید. | ## بخش 2: نائویا شیگا | درنهایت شیگا در آوریل ۱۹۱۳،「志賀直哉略年譜」、『暗夜行路 前篇』p.292、岩波文庫、2004年 اونومیچی را ترک کرد و به توکیو بازگشت. در ۱۵ اوت ۱۹۱۳،阿川弘之『志賀直哉 上』p.182、岩波書店、1994年 شیگا نائویا در حادثه‌ای با قطار خط یامانوته به‌شدت تصادف کرد و دچار جراحت سنگین شد و در بیمارستان توکیو بستری گردید.貴田庄『志賀直哉、映画に行く―エジソンから小津安二郎まで見た男』朝日新聞出版〈朝日選書〉、2015年。 وی در اکتبر همان سال، برای ادامهٔ دوران نقاهت به چشمهٔ آب‌گرم کی‌نوساکی در استان هیوگو رفت. شیگا در این اقامت، شاهد مرگ سه جانور کوچک، زنبور، موش و سمندر بود که این تجربه بعدها در قالب داستان کوتاه مشهور «در کی‌نوساکی» متجلی شد. کناره‌گیری موقت از نویسندگی پس از بهبودی نسبی و بازگشت به توکیو، ناتسومه سوسه‌کی، از طریق موشانوکوجی، از او خواست تا رمانی را در روزنامهٔ توکیو آساهی شیمبون به‌صورت دنباله‌دار منتشر کند. شیگا با این نیت که رمان «توکیتو کِنساکو時任謙作» را برای چاپ در آن روزنامه بنویسد،「続創作余談」（改造 1938年6月1日）。『志賀直哉随筆集』（岩波文庫、1995年）に所収 تصمیم گرفت در مکانی آرام مستقر شود阿川弘之『志賀直哉 上』pp.204-205、岩波書店、1994年و در مه ۱۹۱۴ همراه با ساتومی تون به شهر ماتسوئه در استان شیمانه نقل مکان کرد.「志賀直哉略年譜」、『暗夜行路 前篇』pp.292-293、岩波文庫、2004年 داستان «خانه‌ای کنار خندق濠端の住まひ» که در سال ۱۹۲۵ منتشر شد، شرحی از زندگی او در ماتسوئه است. شیگا همچنین در زمان سکونت در ماتسوئه سفری به کوه دای‌سن داشت و چشم‌انداز آن‌جا چنان او را تحت تأثیر قرار داد که بعدها این صحنه به‌عنوان پایان رمان «گذر شب تار» به‌کار رفت اما با وجود این تجربه‌های الهام‌بخش، روند نگارش رمان «توکیتو کِنساکو» پیش نمی‌رفت و در نهایت شیگا به توکیو بازگشت و به‌صورت حضوری نزد سوسه‌کی رفت تا از انتشار رمان در روزنامه انصراف دهد.阿川弘之『志賀直哉 上』p.212、岩波書店、1994年 او به‌دلیل احساس گناه از این بی‌وفایی نسبت به سوسه‌کی، دچار رنج درونی شدو از همان سال به‌مدت سه سال از نوشتن کناره‌گیری کرد. ساداکو به‌دلیل ترک تحصیل از مدرسهٔ و نیز آن‌که ازدواج دوباره انجام می‌داد،「「志賀直哉を育てた女性たち」 第三回企画展記念講演会 第５２回面白白樺倶楽部開催報告」、白樺文学館公式ホームページ、2018年1月4日閲覧 گزینهٔ مطلوب پدر شیگا نبود. یک سال بعد از ازدواج،「志賀直哉について」 奈良学園セミナーハウス 志賀直哉旧居、2018年1月23日閲覧 شیگا به‌طور رسمی نام خانوادگی خود را از دفتر خانوادهٔ پدر حذف کرد و از خانواده جدا شد. پس از ازدواج، به‌دنبال ابتلای ساداکو به نوراستنی، شیگا در مه ۱۹۱۵ همراه او به کوه آکاگی در استان گونما نقل مکان کردند.阿川弘之『志賀直哉 上』pp.228-230、岩波書店、1994年 ساداکو در این محیط طبیعی بهبود یافت و شیگا نیز زندگی در آن‌جا را بسیار دوست داشت.阿川弘之『志賀直哉 下』p.299、岩波書店、1994年 تجربهٔ این دوران بعدتر در داستان «آتش در فضای باز焚火» که در ۱۹۲۰ منتشر شد، بازتاب یافته است. این حادثه برای شیگا نائویا که به سوسه‌کی احترام و ارادت فراوان داشت، بسیار اندوه‌بار بود؛ اما در عین حال او را از قید روانی‌ای که خود برایش قائل بود، یعنی این‌که «تا زمانی که اثر شاخصی ننوشته و در آساهی شیمبون منتشر نکرده‌ام، نباید آثارم را در رسانه‌های دیگر چاپ کنم» رها ساخت. با پشتیبانی موشانوکوجی،阿川弘之『志賀直哉 上』pp.271-272、岩波書店、1994年 شیگا در سال ۱۹۱۷ فعالیت ادبی خود را از سر گرفت. 106 داستان «در کی‌نوساکی» را در مجلهٔ شیراکابا منتشر کرد؛ اثری که بر اساس تجربهٔ او در دوران نقاهت در کی‌نوساکی و تأمل دربارهٔ زندگی و مرگ خودش از خلال مشاهدهٔ مرگ جانوران کوچک نوشته شد. این اثر نه‌تنها یکی از مهم‌ترین آثار شیگا، بلکه نمونهٔ برجسته‌ای از «رمان‌های ذهنی» در ادبیات ژاپن به‌شمار می‌رود. در پی آن، در ژوئن همان سال، داستان «در مورد ساساکی佐々木の場合» را در مجلهٔ «کوروشیو» منتشر کرد. این اثر به سوسه‌کی تقدیم شده بودو بیانگر دل‌مشغولی شیگا از بابت کناره‌گیری از چاپ رمان دنباله‌دار وعده داده‌شده به سوسه‌کی در سه سال پیش بود.栗林 2016, p. 64 او در اوت «زن و شوهر خوش‌اخلاق好人物の夫婦» و در سپتامبر «آکانیشی کاکیتا赤西蠣太» را منتشر کرد. در حالی که هنوز از شادی این آشتی به وجد آمده بود، تجربهٔ شخصی‌اش را به‌سرعت در قالب داستان «آشتی» نوشت و در اکتبر همان سال در مجلهٔ کوروشیو منتشر نمود. او در همین دوره برخی از مهم‌ترین آثار خود همچون «خدای پسربچه»، «آتش در فضای باز» و «مانازورو真鶴» را یکی پس از دیگری منتشر کرد. همچنین انتشار رمان بلند «گذر شب تار» (عنوانی که از «توکیتو کِنساکو» تغییر یافت) در مجلهٔ کایزو نیز در همین زمان آغاز شد.阿川弘之『志賀直哉 上』p.283、岩波書店、1994年 در نارا و کیوتو شیگا نائویا در مارس ۱۹۲۳، به استان کیوتو کردنقل مکان نمود. تقریباً در همین دوره، نائویا با یکی از پیشخدمت‌های یک چای‌خانه در منطقه گیون رابطه نامشروع برقرار می‌کند. او بعدها بر پایه این تجربه، مجموعه چهاربخشی موسوم به «آثار یاماشینا山科もの» («خاطره یاماشینا山科の記憶»، «شیفتگی痴情»، «ناچیز些事»، و «اواخر پاییز晩秋») را نوشت و منتشر کرد.阿川、上 1997, p. 403-407 نائویا در آوریل ۱۹۲۵، به استان نارا نقل مکان کرد.阿川弘之『志賀直哉 上』pp.362-363、岩波書店、1994年 افرادی همچون تاکیئی کوساکو و کوبایاشی هیدئو که پس از او به نارا آمدند،「年譜」、『現代日本文学大系34 志賀直哉 集』p.465、筑摩書房、1968年 و نیز افرادی مانند کوبایاشی تاکیجی به دلیل ارادت به نائویا به دیدارش می‌رفتند. در نتیجه این رفت‌وآمدها، خانه نائویا به تدریج به نام «سالن تاکاباتا» شهرت یافت.「志賀直哉」 日本歴史巡り 大正時代、2018年1月19日閲覧 دوران جنگ در مارس ۱۹۳۸، شیگا نائویا به دوباره به توکیو نقل مکان کرد. در ژوئن همان سال انتشار «مجموعه آثار شیگا نائویا» در ۹ جلد از سوی انتشارات کایزو به پایان رسید. نائویا در یادداشت کوتاهی که در ماه‌نامهٔ جلد پایانی منتشر شد، کناره‌گیری موقت خود را از نویسندگی اعلام کرد.阿川、下 1997, pp. 100–103 او از فضای رسانه‌ای آن زمان، که با آغاز جنگ چین و ژاپن همراه با گزارش‌های پی‌درپی دربارهٔ پیروزی‌های ژاپن بود، سخت ناخشنود بود و احساس می‌کرد هرچه بنویسد، نارضایتی‌اش در نوشته‌ها بروز خواهد کرد؛ به همین دلیل ادامهٔ کار برایش دشوار شده بود. با نزدیک شدن به پایان جنگ، شیگا نائویا به خواست وزیر امور خارجهٔ وقت، شیگه‌میتسو مامورو، توجه نشان داد و به همراه آبه یوشی‌شیگه، کاسه توشی‌کازو، و چند تن دیگر، انجمنی با نام «انجمن سه ساله» تأسیس کرد.阿川弘之『志賀直哉 下』p.113、岩波書店、1994年 هدف این انجمن، بحث و بررسی برای جلوگیری از آشفتگی داخلی پس از شکست ژاپن بود. این اثر که نمایی از وضعیت توکیوی پس از شکست را ترسیم می‌کرد، توجه گسترده‌ای را جلب کرد.阿川弘之『志賀直哉 下』p.144、岩波書店、1994年 در سال ۱۹۴۷، نائویا به ریاست انجمن قلم ژاپن日本ペンクラブ منصوب شد. با این حال، زندگی در توکیوی ویران و نابود شده او را خسته کرده بود و در سال ۱۹۴۸، در میانهٔ دوران ریاستش بر باشگاه، به ویلایی در شهر آتامی در استان شیزوئوکا نقل مکان کرد و پس از آن حضور او در توکیو کاهش یافت.阿川弘之『志賀直哉 下』pp.191-194、岩波書店、1994年 در سال ۱۹۴۹، او به همراه تانیزاکی جون‌ایچیرو، که دوستی نزدیکی با او داشت، نشان فرهنگ را دریافت کرد. در همان سال، انتشار «مجموعه آثار شیگا نائویا» توسط انتشارات ایوانامی آغاز شد، اما شیگا در دوران اقامت خود در توکی‌واماتسو بیش از پیش کم‌کار شد阿川弘之『志賀直哉 下』pp.329-330、岩波書店、1994年 در سال ۱۹۵۸، دیدگاه خود دربارهٔ احیای جشن کیگِن‌سِتسو را در روزنامهٔ آساهی بیان کرد. آخرین فعالیت او به عنوان نویسنده، مقالهٔ «قطره‌ای از آب نیلナイルの水の一滴» بود که در سال ۱۹۶۹ در روزنامهٔ آساهی منتشر شد.阿川、下 1997, p. مراسم خاکسپاری و خداحافظی در ۲۶ اکتبر در سالن آئویاما، بنا بر وصیت خودش به‌صورت آیینی غیرمذهبی برگزار گردید.岩井寛『作家の臨終・墓碑事典』p.161、東京堂出版、1997年阿川、下 1997, pp. 505–506 در سال ۱۹۹۶، پسر دومش شمار زیادی از دست‌نوشته‌ها و اسناد او را به موزهٔ ادبیات مدرن ژاپن اهدا کرد.“文庫・コレクション一覧”. 2017年1月31日閲覧。 همچنین موزهٔ ادبیات شیراکابا در شهر آبیکو، بخشی از دست‌نوشته‌ها، نامه‌های او را برای عموم به نمایش می‌گذارد. سبک ادبی او به‌عنوان «استاد واقع‌گرایی» شناخته می‌شود و به دقت تیزبینانه‌اش در درک موضوع و بیان آن با زبانی ساده شهرت دارد.編者「解説」、『志賀直哉随筆集』p.363、岩波文庫、1995年。編者高橋英夫も作家論がある。 نثر فشرده و عاری از جزئیات غیرضروری او یکی از الگوهای آرمانی سبک نگارش به‌شمار می‌رود و بسیار مورد تحسین قرار گرفته است.「志賀直哉について」 奈良学園セミナーハウス 志賀直哉旧居、2018年1月23日閲覧 او در زمان خود از سوی جوانان اهل ادبیات مورد ستایش بود و با اشاره به داستان مشهورش «خدای کودک»، لقب «خدای رمان» به او داده می‌شد. آکوتاگاوا ریونوسکه در نقد ادبی خود با عنوان «ادبی، بسیار ادبی» بیان می‌کند که نویسندهٔ ژاپنی‌ای که «رمانی عاری از جذابیت‌های عامه‌پسند»، «نزدیک‌ترین اثر به شعر» و «ناب‌ترین نوع رمان» را می‌نویسد، شیگا نائویا است. او سپس چنین دربارهٔ نائویا اظهار نظر می‌کند: نائویا «نویسنده‌ای است که زندگی را با پاکیزگی می‌گذراند» و در آثارش «لحنی اخلاقی» دیده می‌شود.芥川龍之介「文芸的な、余りに文芸的な」（改造 1927年4月号-8月号）。『侏儒の言葉・文芸的な、余りに文芸的な』（岩波文庫、2003年）に所収 کیکوچی کان دربارهٔ نائویا گفته است: «من فکر می‌کنم شیگا یکی از برجسته‌ترین نویسندگان در دنیای ادبیات کنونی ژاپن است.» او نائویا را واقع‌گرا توصیف کرده و معتقد بود رئالیسم شیگا با رئالیسم نویسندگان دیگر در این سبک، هیچ شباهتی ندارد. دلیل این تفاوت را «انتخاب دقیق و جدی واژگان» و همچنین وجود «گرمای انسان‌دوستانه» در محتوای آثار او دانسته است.菊池寛「志賀直哉氏の作品」『文芸往来』pp.151-159、アルス、1920年 زندگی شخصی سرگرمی‌ها در سال ششم دورهٔ متوسطه، نائویا شیفتهٔ کابوکی شد و مرتب به کابوکی‌زا و میجی‌زا رفت‌وآمد می‌کرد.阿川、上 1997, p. با این حال، گفته می‌شود فیلم‌ها در خلاقیت ادبی او تأثیر یا الهام مستقیمی نداشته‌اند.阿川弘之『志賀直哉 下』p.308、岩波書店、1994年 او همچنین از سال نخستِ دوره متوسطهٔ گاکوشوئین آموزش جودو را آغاز کرد و تا چند سال به تمرین ادامه داد؛ بعدها با گرایش به اندیشه‌های اوچیمورا کانزو از جودو و دیگر ورزش‌ها فاصله گرفت.『志賀直哉全集 第九巻』P.317-321「柔道の思ひ出」 روابط و دوستی‌ها نائویا با دوستان دیرین خود از دوران گاکوشوئین، از جمله موشانوکوجی سانه‌آتسو، هوسوکاوا موری‌تاتسو، یاناگی سوئِتسو و ساتومی تون، و نیز با بسیاری از اهل دانش و فرهنگ همچون تانیزاکی جون‌ایچیرو، اومه‌هارا ریوزابورو، آبه یوشی‌شیگه، واتسوجی تتسورو، یاسویی سوتارو، تانیکاوا تتسوزو، تاکادا هیروآتسو و کوبایاشی تاکیجی رفت‌وآمد داشت. جزییات این ارتباط‌ها در یادداشت‌ها و نامه‌های بسیاری که از او باقی مانده قابل مشاهده است. همچنین گروهی از نویسندگان، از جمله تاکی کوساکو، اوزاکی کازوؤ، هیروتسو کازوؤ، آمینو کیکو، فوجیِدا شیزوئو، شیمامورا توشیماسا، نائوی کی‌یوشی و آگاوا هیرویوکی، نزد او شاگردی کرده و با وی رابطهٔ ادبی داشتند.上田正昭、津田秀夫、永原慶二、藤井松一、藤原彰、『コンサイス日本人名辞典 第5版』、株式会社三省堂、2009年 15頁。 اسباب کشی‌ها نائویا همان‌گونه که در فهرست زیر دیده می‌شود، بارها محل اقامت خود را تغییر داده است تاریخ آغاز سکونتمحل اقامت۱۸۸۳ فوریهایشی‌نوماکی، استان میاگی۱۸۸۵ فوریهاوچیسای‌وای، استان توکیو۱۸۹۰ آوریلشیبا، استان توکیو۱۸۹۷ ژوئیهآزابو، استان توکیو۱۹۱۲ نوامبراونومیچی، استان هیروشیما۱۹۱۳ دسامبراووئی، استان توکیو۱۹۱۴ مهماتسوئه، استان شیمانه۱۹۱۴ سپتامبرکامی‌گیو، استان کیوتو۱۹۱۵ مهکاماکورا، استان کاناگاوا۱۹۱۵ مهفوجیمی، استان گونما۱۹۱۵ سپتامبرآبیکو، استان چیبا۱۹۲۳ مارسکامی‌کیو، استان کیوتو۱۹۲۳ اکتبریاماشینا، استان کیوتو۱۹۲۵ آوریلسای‌وای‌چو، استان نارا۱۹۲۹ آوریلتاکاباتاکه، استان نارا۱۹۳۸ آوریلیودوباشی، استان توکیو۱۹۴۰ مهسِتاگایا، استان توکیو۱۹۴۸ ژانویهآتامی، استان شیزوئوکا۱۹۵۵ مهشیبویا، استان توکیو سال‌شمار زندگانی • ۱۸۸۳ در شهر ایشینوماکی متولد شد. • بر سر دیدگاه‌های مربوط به «حادثهٔ مسمومیت معدن مس آشیو» با پدرش دچار اختلاف شد و این امر به نقطهٔ آغاز ناسازگاری جدی میان آن دو تبدیل شد. | ## بخش 3: نائویا شیگا | • ۱۹۰۲ برای بار دوم در دورهٔ متوسطه مردود شد و هم‌کلاس موشانوکوجی سانه‌آتسو گردید. • ۱۹۱۱ در دسامبر با موشانوکوجی دچار تنش شد و نامهٔ قطع ارتباط به شیراکابا فرستاد. با پوزش و پادرمیانی موشانوکوجی از این تصمیم منصرف شد، اما از آن پس معاشرت با اعضای شیراکابا برایش ناخوشایند شد.阿川、上 1997, p. 180-185 • ۱۹۱۲ «اوتسو جون‌کیچی»، «حزب عدالت正義派»، و «مرگ مادر و مادرِ جدید» را منتشر کرد. • به دلیل ادامهٔ ناسازگاری با پدر، توکیو را ترک کرد و به شهر اونومیچی در استان هیروشیما رفت. • در توکیو، با قطار خط یامانوتِه برخورد کرد و به‌شدت مجروح شد، اما دوازده روز بعد از بیمارستان مرخص شد. • به واسطهٔ موشانوکوجی، از سوی ناتسومه سوسه‌کی درخواست نگارش رمان دنباله‌دار برای روزنامهٔ آساهی دریافت کرد. • ۱۹۱۶ دختر نخستش، ساتوکو، به دنیا آمد اما در کودکی درگذشت.志賀直哉『和解』を読む第６２回面白白樺倶楽部開催報告白樺文学館、2006 • ۱۹۱۷ دختر دومش، رومه‌کو، به دنیا آمد.阿川、上 1997, p. 315-316 • فعالیت ادبی خود را از سر گرفت و در مجله شیراکابا داستان «در کی‌نوساکی» را منتشر کرد. در آخرین شمارهٔ مجموعه آثارش که انتشارات کایزو منتشر می‌کرد، اعلام کرد که از کار ادبی کناره می‌گیرد. • ۱۹۴۲ با انتشار «سقوط سنگاپورシンガポール陥落» و «سر اژدها و دُم مار龍頭蛇尾» تا پایان جنگ دوباره از نویسندگی فاصله گرفت. آثار برجسته عنوان فارسیعنوان اصلی ژاپنیسال انتشارتا آباشیری 網走まで۱۹۱۰ریش‌تراش剃刀۱۹۱۰سر کثیف 濁つた頭۱۹۱۱اوتسو جونکیچی大津順吉۱۹۱۲جرم هان范の犯罪۱۹۱۳سی‌بی و کدوقلیانی‌هایش清兵衛と瓢箪۱۹۱۳در کینوساکی城の崎にて۱۹۱۷در مورد ساساکی佐々木の場合۱۹۱۷آشتی和解۱۹۱۷زن‌وشوهر خوب好人物の夫婦 ۱۹۱۷ خدای پسرک小僧の神様 ۱۹۲۰ مانازورنام شهری در استان کاناگاوا真鶴۱۹۲۰آتش در فضای باز焚火۱۹۲۰گذر شب تار暗夜行路 ۱۹۲۱–۱۹۳۷خاطرات یاماشینا山科の記憶 ۱۹۲۶شیفتگی痴情۱۹۲۶کونیکو邦子۱۹۲۷ماه خاکستری灰色の月۱۹۴۶ افراد مرتبط موشانوکوجی سانه‌آتسو او از دوران تحصیل در دورهٔ متوسطهٔ گاکوشواین، یکی از دوستان صمیمی شیگا نائویا بود و همراه با او از بنیان‌گذاران مجلهٔ شیراکابا به‌شمار می‌رود. نائویا در داستان «آشتی»، که دورهٔ زندگی مشترک آن دو در آبانیکو را به تصویر می‌کشد،در داستان، موشانوکوجی با نام «M» ظاهر می‌شود. دربارهٔ موشانوکوجی می‌نویسد: «او نیروی شگفتی داشت که می‌توانست خوبی‌های نهفته در درون طرف مقابل را بیرون بکشد『和解』（1917年10月）。『和解』（新潮文庫、1991年）に所収» ارتباط آن دو حتی پس از آنکه موشانوکوجی آبیکو را ترک کرد، ادامه یافت. ناتسومه سوسه‌کی شیگا نائویا از دوران تحصیل در دورهٔ عالی گاکوشواین از خوانندگان مشتاق آثار ناتسومه سوسه‌کی بود. در سال ۱۹۰۶، پس از ورود به رشتهٔ ادبیات انگلیسی دانشگاه امپراتوری توکیو، در کلاس‌های درس سوسه‌کی حضور می‌یافت. از آنجا که سوسه‌کی در مارس سال بعد از دانشگاه استعفا کرد، نائویا یکی از آخرین شاگردان او در دورهٔ تدریسش در دانشگاه به‌شمار می‌رود. نائویا تقریباً در هیچ‌یک از کلاس‌های دیگر دانشگاه حاضر نمی‌شد، اما سخنرانی‌های سوسه‌کی را با جدیت دنبال می‌کرد. در دسامبر همان سال، سوسه‌کی از نائویا برای نگارش رمان دنباله‌دار سال بعد روزنامهٔ آساهی دعوت کرد؛ پیشنهادی کم‌سابقه برای نویسنده‌ای جوان و تقریباً گمنام، که نشان از ارزیابی بسیار بالای وی از استعداد نائویا داشت. نائویا قصد داشت داستان ناتمام «توکیتو کِنساکو» را برای این انتشار آماده کند، اما به بن‌بست برخورد و در ژوئیهٔ ۱۹۱۴ نزد سوسه‌کی رفت و از ادامهٔ کار عذر خواست. سوسه‌کی با درک و بزرگواری پاسخ داد: «از نظر اخلاقی جای بحث است، اما از نظر هنر، این نشانهٔ وفاداری است.»「文壇のこのごろ」『大阪朝日新聞』大正4年10月11日 او در نامه‌ای نیز نوشت: «نگران نباشید. هرگاه کاری مطابق دلخواهتان آماده شد، آن را به جای دیگری نسپارید و برای ما بفرستید.長尾剛『漱石山脈 現代日本の礎を築いた「師弟愛」』 (朝日新聞出版、2018年)» نائویا به مدت سه سال اثری منتشر نکرد تا بتواند به وعده‌اش به سوسه‌کی عمل کند، اما پیش از تکمیل کار، سوسه‌کی درگذشت. با این حال، او از نوشتن دست نکشید و پروژهٔ «توکیتو کِنساکو» سرانجام به رمان «در راه تاریک شب» تبدیل شد که در ۱۹۳۷ کامل گردید. ریونوسوکه آکوتاگاوا در ژوئیهٔ ۱۹۲۲، آکوتاگاوا ریونوسکه به دیدار شیگا در خانهٔ او در آبابیکو رفت. آکوتاگاوا که در آن زمان دچار رکود و ناتوانی در نوشتن بود، برای شنیدن تجربهٔ شیگا به او مراجعه کرد. شیگا دربارهٔ اینکه چگونه دوباره قادر به نوشتن شود به او گفت: «اگر مانند رفتن به خواب زمستانی یک یا دو سال ننویسی.» آکوتاگاوا پاسخ داد که شرایط انجام این کار را ندارد.阿川、上 1997, p. 350 پس از مرگ آکوتاگاوا، شیگا در داستان «در کوتسوکاکه沓掛にて» نوشت که «آکوتاگاوا همیشه به هنر خودش تردید داشت». او دربارهٔ خودکشی آکوتاگاوا نیز اظهار کرد که برخلاف نوعی خشم که دربارهٔ خودکشی‌های نوگی ماره‌سوکه یا آریشیما تاکه‌ئو احساس کرده بود «در مورد آکوتاگاوا، نمی‌دانم چرا، حس کردم چاره‌ای جز این نداشت.» شیگا افزود که «احساس می‌کنم مرگ آکوتاگاوا به‌نوعی آخرین اظهار نظر او بود.「沓掛にて―芥川君のこと―」（中央公論 1927年9月1日）。『志賀直哉随筆集』高橋英夫編（岩波文庫、1995年）に所収» آمینوکیکو پس از درگذشت شیگا نائویا، آمینو کیکو کتاب «هوای آفتابی پس از برف: خاطراتی از استاد شیگا نائویا『雪晴れ 志賀直哉先生の思い出』（皆美社、1973年）» را در سال ۱۹۷۳ منتشر کرد. اوزاکی‌کازوئو اوزاکی کازوئو از دوران تایشو از شاگردان شیگا بود و کتابش با عنوان «شیگا نائویا『志賀直哉』（筑摩書房、1986年）» در سال ۱۹۸۶ منتشر شد. او هنگام حضور جنگ دوم چین و ژاپن، «گذر شب تار» را خواند و سخت تحت تأثیر قرار گرفت.貴田 2015, pp. هنگامی که فیلمنامهٔ فیلم «ماه بالا می‌آید» را می‌نوشت، از شیگا مشورت گرفت و بخشی از سناریو را بازنویسی کرد.貴田 2015, pp. 374–377 دوستی میان آن دو ادامه یافت و گاهی همراه با ساتومی تون، سه نفری سفر می‌کردند.貴田 2015, p. 381 به گفتهٔ بازیگر ریو چیشو، اوزو، شیگا را تحسین می‌کرد و «در حضور استاد شیگا، مثل گربهٔ کوچکی می‌شد阿川弘之『志賀直哉 下』p.221、岩波書店、1994年». ساتومی تون نیز یاد کرده است که اوزو «در برابر شیگا همیشه مضطرب می‌شد阿川弘之『志賀直哉 下』p.375、岩波書店、1994年». کامیتسوکاسا کایون کامیتسوکاسا کایون، بتتو معبد تودای‌جی، در دوران اقامت شیگا نائویا در نارا با او آشنا شد. کایون نائویا را می‌ستود و می‌گفت: «چنین انسان برجسته‌ای نه در دنیای بودایی و نه در هیچ جای دیگر پیدا نمی‌شود.» دوستی میان آن دو تا چهل سال، تا زمان مرگ نائویا، ادامه داشت. نائویا حتی پس از ترک نارا و بازگشت به توکیو، برای کایون نامه می‌نوشت.阿川、上 1997, pp. او ادبیات را از خلال آثار نائویا آموخته بود و پیش‌تر نیز با او از راه نامه‌نگاری در ارتباط بود. هرچند نائویا نگاهی انتقادی به ادبیات پرولتاریایی داشت، این دیدار در فضایی بسیار صمیمی انجام شد.阿川、上 1997, p. 468-471 ساتومی تون ساتومی تون از دوران کودکی دوست نزدیک شیگا نائویا بود و اثر او با عنوان «تو و من: مجموعه آثار پیرامون شیگا نائویا『君と私 志賀直哉をめぐる作品集』（中公文庫オリジナル版、2023年）» در سال ۲۰۲۳ منتشر شد. از آن زمان تا زمان مرگ شیگا، به‌طور مکرر به خانهٔ او رفت و آمد داشت و مراسم تدفین شیگا را نیز مدیریت کرد. | ## جمع‌بندی | او همچنین شرحی از دوستی‌ها و شخصیت شیگا با عنوان «دوستی‌های شیگا نائویا『志賀直哉交友録』（講談社文芸文庫、1998年）» گردآوری کرده است.