aria-haman/haman-fa-wikipedia-articles-186k huggingface dataset:
موضوع مقاله: سوترای الماس | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سوترای الماس | مقدمه: سوترای الماس (به زبان سانسکریت: ) یک سوترای مهایانه‌ای از خانوادهٔ سوتراهای فراسوی فرزانگی («کمال فرزانگی») است. | ## بخش 1: سوترای الماس | این متن به زبان‌های گوناگون ترجمه شده و یکی از تأثیرگذارترین سوتراهای مهایانه در شرق آسیا به‌شمار می‌رود و به‌ویژه در سنّت بودیسم چان (یا ذن) جایگاه برجسته‌ای دارد. نسخه‌ای از سوترای الماس متعلق به دودمان تانگ در سال ۱۹۰۰ میلادی در میان دست‌نوشته‌های دون‌هوانگ یافت شد. این نسخه به ۱۱ مه ۸۶۸ میلادی بازمی‌گردد و به‌طور گسترده کهن‌ترین کتاب چاپی تاریخ‌دار در جهان شناخته می‌شود. این اثر همچنین نخستین اثر خلاقه‌ای است که به‌روشنی به مالکیت عمومی اختصاص یافته؛ زیرا انجامهٔ آن بیان می‌کند که «برای توزیع آزاد همگانی» ساخته شده‌است. | ## بخش 2: سوترای الماس | درونمایه و عنوان عنوان سانسکریت این سوترا است که می‌توان آن را «سوترای کمال فرزانگی برّندهٔ وَجْره» ترجمه کرد. واژهٔ «وجره» (الماس یا آذرخش) استعاره‌ای است برای گونه‌ای فرزانگی که توهّم‌ها را می‌شکافد و به واقعیت غایی راه می‌برد. مضامین کلیدی آن شامل آناتا (نه‌خود)، تهی بودن (شونیتا) همهٔ پدیدارها و رهایی همهٔ موجودات بدون دلبستگی است. بودا در این سوترا با شیوهٔ نفی (سلب) نشان می‌دهد که هیچ پدیداری دارای ذات ثابت نیست و همهٔ مفاهیم تنها به نیروی زبان قراردادی وجود ظاهری دارند، در حالی‌که در واقع وابسته‌پدید هستند. | ## بخش 3: سوترای الماس | ترجمهٔ کوماراجیوا همان نسخه‌ای است که بر روی طومار دون‌هوانگ به سال ۸۶۸ میلادی ثبت شده‌است. نسخهٔ چاپی قالب چوبی سوترای الماس که اکنون در کتابخانه بریتانیا نگهداری می‌شود، کهن‌ترین نمونهٔ چاپی تاریخ‌دار شناخته‌شده‌است. | ## جمع‌بندی | اورل اشتاین این طومار را در سال ۱۹۰۷ از غارهای موگائو نزدیک دون‌هوانگ در شمال‌باختری چین خریداری کرد.
موضوع مقاله: کروکشیتر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کروکشیتر | مقدمه: کروکشیتر (به هندی: ) یک منطقه تاریخی و شهری در ایالت هریانای هند است که به دَرمَکشیتر (به معنای «قلمرو وظیفه») و «سرزمین بهگود گیتا» نیز شناخته می‌شود. | ## بخش 1: کروکشیتر | بر پایه پوراناها، نام این سرزمین از شاه کورو، نیای کوروَه‌ها و پانداواها در حماسه مهابارته گرفته شده‌است. نبرد بزرگ کروکشیتر که در مهابارته بازگو شده، بر پایه باور هندوان در این سرزمین رخ داده‌است. این پادشاهی سروده‌های آیینی خود را در مجموعه‌هایی به نام وداها گردآوری کرد و آیین‌های نوینی پدیدآورد که در شکل‌گیری آیین هندو نقش بنیادین داشتند. | ## بخش 2: کروکشیتر | کروکشیتر در اواخر سده چهارم پیش از میلاد به دست امپراتوری مائوریا گشوده شد و سپس به کانونی برای آیین بودا و هندو تبدیل گردید. پس از فروپاشی مائوریان، کوشانیان و سپس امپراتوری گوپتا بر این منطقه چیرگی یافتند. سلطان محمود غزنوی در سال ۱۰۱۴ میلادی کروکشیتر را غارت کرد و این شهر در سال ۱۲۰۶ به سلطان‌نشین دهلی پیوست. | ## بخش 3: کروکشیتر | در دوران امپراتوری گورکانی، به‌ویژه در زمان اکبر کبیر، کروکشیتر بار دیگر به کانون معنوی هندوان، سیک‌ها و مسلمانان بدل شد. بریتانیا در سال ۱۸۰۵ پس از دومین جنگ انگلستان و ماراتا این شهر را از امپراتوری مراتا گرفت. | ## جمع‌بندی | آب‌وهوای این منطقه متغیر است؛ دما در تابستان تا ۴۷ درجه سلسیوس بالا می‌رود و در زمستان تا ۱ درجه سلسیوس پایین می‌آید.
موضوع مقاله: برهمجالا سوتا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # برهمجالا سوتا | مقدمه: برهمجالا سوتا (به پالی: ) نخستین سوتای دیگا نیکایا (گفتارهای بلند بودا) در سوترا پیتاکا از تیپیتاکای پالی در آیین ترواده است. | ## بخش 1: برهمجالا سوتا | نام این سوتا به معنای «تور برهما» است و با نام‌های دیگری چون «اَتّهَجالَه» (تور جوهر)، «دَمَّجالَه» (تور دَمَّه) و «دیتّهیجالَه» (تور دیدگاه‌ها) نیز شناخته می‌شود. این سوتا دو درونمایهٔ اصلی دارد: نخست، شرح آیین‌های اخلاقی (سیلا) شامل «آیین‌های خُرد» (چولَه‌سیلَه) و «آیین‌های میانه» (مَجّهیمَه‌سیلَه)؛ و دوم، بررسی شصت و دو دیدگاه نادرست (دیتّهی) که ریاضت‌طلبان در هند بدان پایبند بودند. بودا این دیدگاه‌ها را به هجده باور دربارهٔ گذشته و چهل و چهار باور دربارهٔ آینده بخش‌بندی می‌کند. درونمایه سوتا با سفر بودا و شاگردانش میان شهرهای راجگَهَه و نالاندا آغاز می‌شود. | ## بخش 2: برهمجالا سوتا | در این سفر، برهمنی به نام سوپّیَه سخنان ناسزا دربارهٔ بودا، آموزه‌ها و سانگها بر زبان می‌آورد؛ اما شاگرد جوانش برهمَدَتَّه از بودا ستایش می‌کند. بودا پس از آگاهی از این گفت‌وگو به راهبان می‌آموزد که نه از دشنام خشمگین شوند و نه از ستایش شادمان؛ زیرا هر دو واکنش مانعی بر سر راه رهایی است. در بخش نخست، بودا آیین‌های اخلاقی را در سه سطح خُرد، میانه و بزرگ شرح می‌دهد که دربرگیرندهٔ پرهیز از کشتن، دزدی، دروغ، غیبت و نیز دوری از سرگرمی‌ها و تجملات است. در بخش دوم و سوم، شصت و دو باور گوناگون بررسی می‌شود: از جمله باورهای جاودانه‌گرایانه، نیمه‌جاودانه‌گرایانه، نابودی‌گرایانه (نیهیلیستی) و باورهای مربوط به ادراک پس از مرگ. | ## بخش 3: برهمجالا سوتا | نتیجه‌گیری بودا بودا در پایان اعلام می‌کند که حق‌یافته (تَثاگَتَه) این شصت و دو دیدگاه را می‌شناسد و همچنین آموزه‌ای را می‌شناسد که از همهٔ آن‌ها فراتر است. او پیروان این باورها را به ماهیان خُردی در برکه تشبیه می‌کند که هرچه بکوشند از تور ریزبافت صیاد نمی‌گریزند؛ در حالی که بودا بیرون از تور سامسارا ایستاده و از چرخهٔ رنج رها شده‌است. | ## جمع‌بندی | بودا تأکید می‌کند که ریشهٔ همهٔ این باورها «تماس» (فَسَّه) است و بر پایهٔ قانون پدیدآیی وابسته هر کس به این دیدگاه‌ها بچسبد در چرخهٔ رنج باقی خواهد ماند.
موضوع مقاله: سامنیپهل سوت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سامنیپهل سوت | مقدمه: سامَنیَپهَلَ سوتَ (به پالی: ، به معنای «میوهٔ زندگی تأملی») دومین گفتار از دیگا نیکایا در متون دینی پالی است. | ## بخش 1: سامنیپهل سوت | این گفتار داستان شاه اَجاتَشَتروـ پسر و جانشین شاه بیمبیسارا از پادشاهی مگاداـ را روایت می‌کند که از چندین آموزگار برجستهٔ هندی پرسید زندگی تأملی چه سودی دارد. پس از آنکه پاسخ دیگر آموزگاران او را خشنود نساخت، همین پرسش را از بودا پرسید و پاسخ بودا او را برانگیخت تا پیرو خانه‌نشین بودا شود. این گفتار از دیدگاه فلسفه هندی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا شرح خود بودا را از سودهای مادی، ذهنی و معنوی زندگی تأملی بودایی ارائه می‌دهد و یکی از مفصل‌ترین بازنمایی‌های آیین‌نامهٔ اخلاقی انجمن رهروان بودایی در سوترا پیتاکا به‌شمار می‌رود. | ## بخش 2: سامنیپهل سوت | درونمایه بر پایهٔ روایت این گفتار، شاه اجاتشتروی مگادا در شبی روشن از شب‌های اوپوسَته خواست سخنرانی دَهَرمه بشنود. سرانجام جیوَکه، پزشک شاه، پیشنهاد داد که بودا در آن هنگام در باغ انبهٔ او اقامت دارد. شاه بی‌درنگ پذیرفت و به آنجا رفت؛ اما هنگام رسیدن دچار ترس و تردید شد، زیرا گروه ۱۲۵۰ رهرو در سکوتی ژرف نشسته بودند. | ## بخش 3: سامنیپهل سوت | شاه پیش از آن همین پرسش را از شش آموزگار زاهد مطرح کرده بود و هیچ‌یک از پاسخ‌ها او را خشنود نساخته بود. او پاسخ‌هایشان را چنین توصیف کرد: «درست مانند کسی که دربارهٔ انبه بپرسند و با نان‌میوه پاسخ دهد.» بودا سپس سودهای زندگی تأملی را از مادی تا معنوی برشمرد: شادی تنهایی، لذت پرهیزکاری (شیلَه)، خشنودی ساده‌زیستی، آرامش ذهنی با رهایی از پنج بازدارنده، سرخوشی مراحل چهارگانهٔ جانَه، شناخت بصیرتی، نیروهای فراطبیعی، ذهن‌خوانی، سه دانش (یادآوری زندگی‌های پیشین، دیدن باززایی دیگران و دانستن پایان رنج) و رهایی از سامسارا. شاه پس از شنیدن این سخنان، خود را پیرو خانه‌نشین بودا اعلام کرد و به کشتن پدرش اعتراف کرد. | ## جمع‌بندی | بودا اعتراف او را پذیرفت اما اعلام داشت که اگر شاه پدرش را نکشته بود، «چشم بی‌غبار و بی‌لکهٔ دَهَرمه» همان‌جا بر او گشوده می‌شد.
موضوع مقاله: سمادیتهی سوته | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سمادیتهی سوته | مقدمه: سَمّادیتّهی سوتّه (به پالی: ، به معنای «گفتار بینش درست») نهمین سوتّه از مجّهیما نیکایا در متون دینی پالی است که به شرح مفهوم «بینش درست» (سمّادیتّهی) در آیین بودا می‌پردازد. | ## بخش 1: سمادیتهی سوته | این گفتار نه از زبان گوتاما بودا بلکه از زبان شاگرد برجستهٔ او، ساریپوتّا، بیان شده‌است. بینش درست نخستین عامل از راه اصیل هشتگانه و پیش‌رو و راهنمای دیگر عوامل این مسیر به‌شمار می‌رود. این سوتّه از دیرباز در صومعه‌های جنوب و جنوب شرق آسیا به عنوان متنی آموزشی برای راهبان به کار رفته‌است. | ## بخش 2: سمادیتهی سوته | درونمایه در این گفتار، ساریپوتّا در برابر گروهی از راهبان (بهیکّوها) شانزده مورد را برمی‌شمارد که از راه دریافت هر یک از آن‌ها شاگرد نجیب می‌تواند به بینش درست دست یابد. این شانزده مورد عبارت‌اند از: ناشایست و شایست، خوراک‌ها (غذاهای چهارگانه)، چهار حقیقت شریف (به عنوان یک مورد)، دوازده علت پدیدآیی وابسته (هر یک به صورت جداگانه) و آلودگی‌ها (آسَوَه). برای پانزده مورد پایانی، رسیدن به بینش درست از راه دریافت چهار مرحله انجام می‌گیرد: شناخت سرشت آن مورد، خاستگاه آن، فروکش کردن آن و راهی که به فروکش کردنش می‌انجامد (یعنی راه اصیل هشتگانه). | ## بخش 3: سمادیتهی سوته | این ساختار چهارگانه همان الگوی چهار حقیقت شریف (رنج، خاستگاه رنج، پایان رنج و راه پایان دادن به رنج) است. در پایان گفتار، ساریپوتّا نشان می‌دهد که خاستگاه نادانی (آویدیا) آلودگی‌ها (آسَوَه) هستند و خاستگاه آلودگی‌ها نیز خود نادانی است؛ بدین ترتیب زنجیرهٔ علّی به شکل دَوری درمی‌آید. جایگاه در متون دینی در متون دینی پالی، این سوتّه با نشانهٔ «MN 9» یا «M i 46» (بر پایهٔ شماره‌گذاری انجمن متون پالی) شناخته می‌شود. | ## جمع‌بندی | در آثار دینی چینی نیز دو ترجمهٔ متناظر با آن وجود دارد: «مَها کوتّهیتَه سوتره» (به چینی: ) و «کوتّهیتَه سوتره» (به چینی: ).
موضوع مقاله: آناتالاکهانا سوتا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آناتالاکهانا سوتا | مقدمه: این گفتار همچنین با نام «پَنچَوَگّیَ سوتا» (به زبان پالی) یا «پَنچَوَرگیَ سوترا» (به زبان سانسکریت) شناخته می‌شود که به معنای «گفتار گروه پنج‌تن» است. | ## بخش 1: آناتالاکهانا سوتا | بودا این گفتار را خطاب به پنج شاگرد نخستین خود — کوندَنّیه، بَدّیَه، وَپّه، مَهانامه و آسَجی — ایراد کرد و بر پایه روایت سنتی هر پنج تن پس از شنیدن آن به مرتبهٔ ارهات دست یافتند. درونمایه در این گفتار بودا پنج دسته (کَندها) سازندهٔ تن و ذهن آدمی — یعنی صورت، احساس، ادراک، ساختارهای ذهنی و آگاهی — را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که هریک از آن‌ها ناپایدار (اَنیچَّه)، در معرض رنج (دوکّه) و نامناسب برای یکسان‌انگاری با «خود» (اَتّن) هستند. | ## بخش 2: آناتالاکهانا سوتا | بودا استدلال می‌کند که اگر آگاهی «خود» می‌بود، شخص می‌توانست آن را به دلخواه تغییر دهد؛ اما چون چنین نیست، آگاهی «خود» نیست. شاگرد آموخته با درک این حقیقت از دلبستگی به این پنج دسته رها می‌شود و به آزادی کامل دست می‌یابد. | ## بخش 3: آناتالاکهانا سوتا | جایگاه در متون بودایی در متون دینی پالی، آناتالاکّهانا سوتا در سَمیوتّه نیکایا (مجموعهٔ مرتبط) جای دارد و با نشانهٔ «SN 22.59» شناخته می‌شود. در مجموعهٔ چینی آگمه‌ها، این گفتار به شمارهٔ «SA 34» در سَمیوکتا آگمه یافت می‌شود. | ## جمع‌بندی | نسخه‌ای از این سوترا با عنوان «اَنَتوَلَکشَنَ سوترا» نیز در میان متون گاندهاری بودایی منسوب به فرقهٔ دارماگوپتاکا شناسایی شده‌است.
موضوع مقاله: دیگاجانو سوتا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دیگاجانو سوتا | مقدمه: دیگاجانو سوتا (به پالی: ) که با نام ویاگاپجا سوتا نیز شناخته می‌شود، یکی از گفتارهای مجموعه پالی است که در آنگوتارا نیکایا (AN 8.54) جای دارد. | ## بخش 1: دیگاجانو سوتا | این سوتا از متن‌های کلیدی برای درک اخلاق بودایی ویژهٔ خانه‌داران در سنت ترواده به‌شمار می‌رود. در این گفتار، گوتاما بودا به خانه‌داری از قبیلهٔ کولیا به نام دیگاجانو ویاگاپجا، هشت ویژگی شخصیتی را آموزش می‌دهد که به خوشبختی و بهزیستی در زندگی کنونی و زندگی‌های آینده می‌انجامد. درونمایه در این گفتار، دیگاجانو از بودا می‌خواهد که دهرمه را برای خانه‌دارانی بیاموزد که زندگی دنیوی دارند و از لذت‌های مادی بهره می‌برند. | ## بخش 2: دیگاجانو سوتا | بودا در پاسخ، نخست چهار ویژگی را برای خوشبختی در زندگی کنونی برمی‌شمارد: سخت‌کوشی در کسب روزی، هوشیاری در نگهداری دارایی، دوستی با نیکان و زندگی متعادل. سپس چهار ویژگی را برای خوشبختی در زندگی‌های آینده بیان می‌کند: ایمان به بودای روشن‌شده، پایبندی به پنج دستور اخلاقی، بخشندگی و دهش، و خرد (پَنیا) یعنی بینش به پدیدآیی و فروپاشی امور. جایگاه در آموزه‌های بودایی این گفتار یکی از متن‌های بنیادین مجموعه پالی برای شناخت انتظارهای اخلاقی بودا از پیروان خانه‌دار است. | ## بخش 3: دیگاجانو سوتا | بهکشو بودی این سوتا را در زمرهٔ متن‌هایی می‌داند که بر معیشت درست تأکید دارند و رشتهٔ مشترک آن‌ها پایبندی به رفتار درست و پنج دستور است. | ## جمع‌بندی | همچنین این گفتار با تأکید بر دغدغهٔ دیگاجانو دربارهٔ خوشبختی در زندگی‌های آینده، آگاهی از کرمه و باززایی را برجسته می‌سازد.
موضوع مقاله: اودانه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اودانه | مقدمه: اودانه (به پالی: ) یک متن مقدس بودایی و بخشی از متون دینی پالی در آیین ترواده است. | ## بخش 1: اودانه | اودانه دربرمی‌گیرندهٔ ۸۰ سخن از این دست است که بیشتر آن‌ها به نظم سروده شده و هر یک با روایتی منثور دربارهٔ زمینه‌ای که بودا آن سخن را بیان داشت آغاز می‌شود. فصل‌های هشت‌گانه عبارت‌اند از: بودی‌وگّه (فصل بیداری)، موچلینداوگّه (فصل شاه موچلیندا)، نَنداوگّه (فصل ناندا)، مِگهیاوگّه (فصل مِگهیا)، سوناوگّه (فصل سونا)، جَچّندهاوگّه (فصل نابینای مادرزاد)، چولاوگّه (فصل کوچک) و پاتلیگامیاوگّه (فصل روستای پاتلی). | ## بخش 2: اودانه | در پایان هر بخش نثر، پیش از آغاز شعر، عبارت آیینی زیر می‌آید: «آنگاه بَگَوا (فرخنده) بر اهمیت آن آگاه شد و در آن هنگام این سخن الهام‌یافته (اودانه) را بیان داشت.» نام این مجموعه نیز از همین «سخنان الهام‌یافته» برگرفته شده‌است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که متن گفتارهای پالی، از جمله اودانه، تا سدهٔ نخست پیش از میلاد به شکل کنونی خود تثبیت شده بود. | ## بخش 3: اودانه | در حدود یک‌چهارم بخش‌های منثور اودانه با متن‌های دیگری در متون دینی پالی، به‌ویژه وینیه، همپوشانی دارد. | ## جمع‌بندی | فون هینوبر بر آن است که اودانه هستهٔ اصلی متن سانسکریت «اوداناوَرگه» (به پالی: ) را تشکیل می‌داده و بعدها ابیاتی از دهاماپدا به آن افزوده شده‌است.
موضوع مقاله: داتوکتها | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # داتوکتها | مقدمه: داتوکتها (به پالی: ؛ ) یک متن بودایی و بخشی از متون دینی پالی در آیین ترواده است که در مجموعهٔ ابهیدمه پیتکه جای دارد. | ## بخش 1: داتوکتها | این متن ابزاری کلیدی برای تحلیل و شناخت دقیق دَمّه‌ها (پدیدارها) به‌شمار می‌رود و مطالب خود را از دو کتاب پیشین ابهیدمه یعنی دهمسنگنی و ویبهنگه گرد می‌آورد. ساختار و روش تحلیلی داتوکتها اندیشه‌های مطرح‌شده در دهمسنگنی و ویبهنگه را ترکیب و هماهنگ می‌کند. | ## بخش 2: داتوکتها | برای نمونه، فصل نخست دربارهٔ هر مقوله می‌پرسد: «در چند مجموعه (اسکندهه)، پایگاه (آیتنه) و عنصر (داتو) گنجانده می‌شود؟» این پرسش بنیادین زمینه‌ساز تحلیل‌های پیچیده‌تر در فصل‌های بعدی است. داتوکتها دمّه‌ها را از چهارده دیدگاه تحلیلی گوناگون بررسی می‌کند که امکان شناخت همه‌جانبهٔ کنش‌ها و تمایزهای میان پدیدارهای گوناگون را فراهم می‌آورد. | ## بخش 3: داتوکتها | جایگاه در سنت ترواده داتوکتها تنها یک متن نظری نیست بلکه راهنمایی کاربردی برای تمرین‌های مراقبه‌ای و ذهنی در آیین ترواده به‌شمار می‌رود. تحلیل باریک‌بینانهٔ این اثر به رهروان یاری می‌رساند تا پیچیدگی‌های پدیدارهای ذهنی و جسمانی را بازشناسند و از این راه بینش (ویپسّنا) خود را پرورش دهند. | ## جمع‌بندی | ترجمه به انگلیسی ترجمهٔ انگلیسی داتوکتها به دست او ناردا سایادو در سال ۱۹۶۲ میلادی از سوی انجمن متون پالی منتشر شد.
موضوع مقاله: چارلز کارینگتون | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # چارلز کارینگتون | مقدمه: چارلز کارینگتون (؛ – ) ویراستار و از ناشران پیشگام بریتانیایی در زمینه ادبیات اروتیک در اواخر سدهٔ نوزدهم و اوایل سدهٔ بیستم در اروپا بود. | ## بخش 1: چارلز کارینگتون | او با نام اصلی پال هری فردیناندو در ۱۱ نوامبر ۱۸۶۷ در بثنال گرین انگلستان زاده شد و در سال ۱۸۹۵ از لندن به پاریس نقل مکان کرد؛ جایی که در خیابان‌های «فوبورگ مون‌مارتر» و «شادودَن» به انتشار و فروش کتاب مشغول شد. کارینگتون برای آنکه انتشارات مخفیانه‌ی آثار اروتیک خود را در هاله‌ای از مشروعیت بپوشاند، آثاری از ادبیات کلاسیک، از جمله نخستین ترجمه انگلیسی «کمدی‌های» آریستوفان و کتاب‌هایی از نویسندگان شهیر نظیر اسکار وایلد و آناتول فرانس را نیز منتشر می‌کرد. | ## بخش 2: چارلز کارینگتون | وی مجموعه‌ای فرانسوی با عنوان «تازیانه‌زنی در سراسر جهان» منتشر کرد که عمدتاً بر تازیانه‌زنی انگلیسی تمرکز داشت و آن را به عنوان یک علایق خاصِ انگلیسی معرفی می‌کرد. کارینگتون بر اثر بیماری سیفلیس نابینا شد و سال‌های پایانی عمرش را در فقر سپری کرد؛ چرا که معشوقه‌اش مجموعه ارزشمند کتاب‌های کمیاب او را به سرقت برد. | ## بخش 3: چارلز کارینگتون | ## جمع‌بندی | او سرانجام در یک تیمارستان بستری شد و در سال ۱۹۲۱ در ایوری-سور-سن فرانسه درگذشت.
موضوع مقاله: پوگلپنتی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # پوگلپنتی | مقدمه: پوگّلَپَنّتّی (به پالی: ) یکی از متون بودایی و بخشی از متون دینی پالی در آیین ترواده است که در مجموعهٔ ابهیدمه پیتکه جای دارد. | ## بخش 1: پوگلپنتی | این متن کم‌حجم‌ترین نوشتار در میان هفت کتاب ابهیدمه پیتکه به‌شمار می‌رود و ویژگی بارز آن پرداختن به دسته‌بندی انواع انسان‌ها (پوگّله) است، در حالی که دیگر متون ابهیدمه بیشتر بر حقایق غایی و پدیده‌های ذهنی تمرکز دارند. سبک زبانی پوگّلپنّتّی به جمله‌های اخباری موجود در سوترا پیتاکا شباهت دارد، به‌ویژه به آنگوتارا نیکایا و سنگیتی‌سوته از دیگا نیکایا، در حالی که سبک رایج ابهیدمه پیتکه شمارشی و فهرست‌وار است. درونمایه پوگّلپنّتّی به طبقه‌بندی انواع گوناگون انسان‌ها می‌پردازد و اصطلاحاتی را که برای توصیف افراد بر پایهٔ ویژگی‌هایشان به کار می‌روند شرح می‌دهد. | ## بخش 2: پوگلپنتی | برای نمونه، «سوتاپنّه» (به وارد شده به جریان) به کسی اشاره دارد که سه بند نخست را رها کرده باشد. این متن با یک ماتیکا (سرفهرست) آغاز می‌شود که شش گونه نام‌گذاری (پنّتّی) را برمی‌شمرد: ۱. این شش دسته به ۵ انبوهه، ۱۲ پایهٔ حسی، ۱۸ عنصر، ۴ حقیقت و ۲۲ قوهٔ حسی خُرد می‌شوند. | ## بخش 3: پوگلپنتی | دسته‌بندی اشخاص از اِکَکه‌ماتیکا (یک‌تایی) آغاز و تا دَسَکه‌ماتیکا (ده‌تایی) ادامه می‌یابد. دسته‌بندی ده‌تایی پنج گونه شخصیت آریایی در قلمرو حسی و پنج گونه پس از ترک قلمرو حسی را دربرمی‌گیرد. | ## جمع‌بندی | پنج دستهٔ نخست شامل سه گونه سوتاپنّه، سَکَداگامی (یک‌بار بازگردنده) و ارهات است و پنج دستهٔ دوم شامل پنج گونه آناگامی (بازنگردنده) است که در سرزمین‌های پاک به نیبّانه (نیروانا) دست می‌یابند.
موضوع مقاله: یمکه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یمکه | مقدمه: یمکه (به پالی: ؛ به زبان پالی به معنای «جفت‌ها») یکی از متون مجموعه پالی است که در بخش ابیدهمه پیتکه جای دارد. | ## بخش 1: یمکه | این متن بر منطق کاربردی و تحلیل آموزه‌های بودایی تمرکز دارد و از روش پرسش و پاسخ جفتی (معکوس) برای آزمودن درک مفاهیم بهره می‌گیرد. واژهٔ «یمکه» به معنای «جفت» است و این نام‌گذاری به شیوهٔ بررسی درونمایه‌ها در این متن بازمی‌گردد که هر موضوع را از دو سوی یک گزاره و عکس آن می‌کاود. | ## بخش 2: یمکه | ساختار و درونمایه یمکه از ده بخش تشکیل شده‌است که هر یک به یکی از درونمایه‌های آموزه‌های بودایی می‌پردازد: ریشه‌ها (مولَه)، انبوهه‌ها (کنده‌ها)، پایگاه‌های حسی (آیتنه)، عنصرها (داتو)، حقیقت‌ها (سچّه)، سازه‌های ذهنی (سنکهاره)، گرایش‌های نهفته (انوسیه)، ذهن (چیتّه)، دَمَّه‌ها (نیک، ناپسند و نامعین) و توانایی‌ها (ایندریه). شیوهٔ این متن بر پایهٔ طرح یک گزاره و سپس عکس آن استوار است؛ برای نمونه پرسیده می‌شود: «آیا هر دَمَّهٔ نیکی ریشهٔ نیکی است؟» و سپس «آیا هر ریشهٔ نیکی دَمَّهٔ نیک است؟». | ## بخش 3: یمکه | در برخی ویراست‌ها این متن به دو جلد بخش شده‌است: جلد نخست هفت درونمایه (ریشه‌ها، انبوهه‌ها، پایگاه‌های حسی، عنصرها، حقیقت‌ها، سازه‌های ذهنی و گرایش‌های نهفته) و جلد دوم سه درونمایهٔ پایانی (ذهن، دَمَّه‌ها و توانایی‌ها) را دربرمی‌گیرد. | ## جمع‌بندی | زیرشرح‌های دیگری نیز از سوی آننده‌تهره (سده‌های ششم تا نهم میلادی) و چولّه‌دَمَّه‌پاله نگاشته شده‌اند.
موضوع مقاله: کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر | مقدمه: کتابخانه سلطنتی دانمارک کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر با نام اصلی اَشتاساهَسریکا پرَجناپارَمیتا سوترَه (به زبان سانسکریت: ؛ به زبان انگلیسی: ؛ به معنای «کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر») یکی از سوتراهای مهایانه بودایی در شاخه ادبیات پرَجناپارَمیتا است. | ## بخش 1: کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر | نسخه‌های خطی این سوتره دست‌کم به نیمه دوم سده نخست میلادی بازمی‌گردد و آن را یکی از کهن‌ترین متون بودایی بازمانده می‌سازد. این سوتره بنیان گسترش و تکامل ادبیات پرَجناپارَمیتا را شکل می‌دهد و از نظر پیامد آن بر اندیشه فلسفی بودایی، متفکران بزرگی چون ناگارجونه، آسانگا، واسوباندو و دیگنागه بر تفسیر آن تمرکز کرده‌اند و از همین رو در پیشرفت مکتب‌های مادهیاماکا و یوگاچارا نقشی بنیادین داشته‌است. درونمایه‌های اصلی سوتره دربرمی‌گیرد: رفتار بوداسف، دست‌یابی به کمال فرزانگی به‌عنوان یکی از شش کمال‌یابی، درک چنینی (تتاتا)، رسیدن به مرحله بازگشت‌ناپذیری در راه بوداشدن و نیز سود دنیوی و مینوی پرستش این سوتره. ادوارد کونزه توضیح می‌دهد که «هشت‌هزار» به‌طور تقریبی به شلوکاها (واحدهای شعری سی‌ودوبخشی) اشاره دارد و شمار واقعی شلوکاها در یکی از نسخه‌های خطی کمبریج (سال ۱۰۰۸ میلادی) برابر با ۸٬۴۱۱ است. | ## بخش 2: کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر | این عنوان احتمالاً در دوره‌ای متأخر پدید آمده‌است؛ سیشی کاراشیما بر این باور است که متن اولیه‌ای که لوکاکشِما (فعال ۱۴۷–۱۸۹ میلادی) آن را به زبان چینی برگرداند احتمالاً تنها «پرَجناپارَمیتا» یا «ماهاپرَجناپارَمیتا» نام داشت و پس از پدید آمدن نسخه‌های گوناگون، عنوان‌های تکمیلی برای بازشناسی آن‌ها افزوده شد. کتابخانه دانشگاه کمبریج کهن‌ترین نسخه خطی شناخته‌شده از این سوتره به خط خروشتی و به زبان گنداری نوشته شده و از مجموعه اسپلیت به دست آمده‌است که به نیمه دوم سده نخست میلادی تعلق دارد. قطعاتی نیز به خط براهمی متأخر دوره شاهنشاهی کوشانی (حدود ۲۰۰ میلادی) در مجموعه شوین موجود است. در سنت مهایانه روایت‌هایی گوناگون دربارهٔ چگونگی آشکار شدن این سوتره پس از پری‌نیروانای بودا وجود دارد. | ## بخش 3: کمال فرزانگی در هشت‌هزار سطر | یکی از این روایت‌ها بیان می‌کند که بوداسف مَنجوشری سوتره را نزد چاندراگوپتا مائوریا (۳۲۱–۲۹۷ پیش از میلاد) آورد. شناخته‌ترین روایت در شرق آسیا این است که ناگارجونه سوتره را از پادشاه ناگاها دریافت کرد. پژوهشگران معاصر بر این باورند که سوتراهای بلندتر پرَجناپارَمیتا از گسترش متن «اَشتاساهَسریکا» پدید آمده‌اند. جَن ناتیِر این فرایند را به روش «ساندویچ چندلایه» توصیف می‌کند که در آن متن اصلی «بُرش» خورده و مطالب تازه‌ای میان لایه‌ها افزوده شده‌است. | ## جمع‌بندی | ادوارد کونزه نیز الگویی نُه‌مرحله‌ای برای گسترش این متن پیشنهاد کرده‌است که از یک متن بنیادین آغاز شده و سرانجام به سوتراهای بلندتر و سپس به متون فشرده‌تری مانند سوتره دل انجامیده‌است.
موضوع مقاله: وجره‌شکهره سوتره | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # وجره‌شکهره سوتره | مقدمه: این متن می‌تواند به چندین اثر گوناگون اشاره داشته باشد؛ به‌ویژه مجموعه‌ای از ۱۸ متن که اَموگهَه‌وجره (یکی از پدران بوداگرایی رازورزانهٔ چینی) آن‌ها را بررسی کرده بود. | ## بخش 1: وجره‌شکهره سوتره | در سنت تبتی این متن نمایندهٔ اصلی ردهٔ یوگاتنتره به‌شمار می‌رود و در مکتب شینگون ژاپنی نیز با نام شناخته می‌شود. چکیده این تنتره با موعظهٔ بودای وَیروچَنه دربارهٔ دهرم برای گروه بزرگی از بوداسف‌ها از جمله وجره‌سَتوه در سرزمین پاک آکَنیشتَه آغاز می‌شود. در همان هنگام شاهزاده سَروارتَه‌سیدّی (نام رازورزانهٔ گوتاما بودا) زیر درخت بودی به مراقبه نشسته‌است. | ## بخش 2: وجره‌شکهره سوتره | روشنیدگی نزدیک است اما شاهزاده هنوز به اندکی از ریاضت‌های پیشین خود دل‌بسته مانده و از رسیدن به روشنیدگی ناامید شده‌است. در این هنگام چهره‌های بودایی که هم‌اکنون دهرم را از وَیروچَنه آموخته‌اند نزد او می‌آیند و راهی مستقیم‌تر را از رهگذر آیین‌های تنتری به او می‌آموزند. این تنتره همچنین ماندالای قلمرو وجره را به‌عنوان کانون کنش‌های مراقبه‌ای و آیین اَبهیشِکه (تشرف) معرفی می‌کند. | ## بخش 3: وجره‌شکهره سوتره | شاهزاده پس از دستیابی به روشنیدگی به کوه سومرو فراز می‌رود و ماندالای قلمرو وجره را بر پا می‌دارد و بوداسف‌های گردآمده را یک‌به‌یک به خدایان تنتری تبدیل می‌کند. | ## جمع‌بندی | در آیین تنتری استاد نقش شاهزاده‌ای را بر عهده می‌گیرد که ماندالا را می‌سازد و شاگرد چشم‌بسته گلی بر ماندالا می‌افکند؛ جایی که گل فرود می‌آید مسیر عبادت شاگرد را در راه تنتری تعیین می‌کند.
موضوع مقاله: کانگیور | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کانگیور | مقدمه: کانگیور (به تبتی: ) مجموعه‌ای از متون مقدس در بودیسم تبتی است که «ترجمهٔ سخنان بودا» نیز نامیده می‌شود. | ## بخش 1: کانگیور | این مجموعه به همراه تنگیور (ترجمهٔ رساله‌ها) دو بخش اصلی متون مقدس بودایی تبتی را تشکیل می‌دهد. کانگیور دربرگیرندهٔ آموزه‌هایی است که به گوتاما بودا نسبت داده می‌شود، در حالی که تنگیور شامل شرح‌ها و تفسیرهای استادان بزرگ بر این آموزه‌هاست. کانگیور معمولاً در ۱۰۰ تا ۱۰۸ مجلد تنظیم شده و افزون بر متون بنیادین مکتب‌های نخستین بودایی، به‌ویژه سرواستیواده و مهایانه، متون تنتری را نیز دربرمی‌گیرد. | ## بخش 2: کانگیور | تنگیور در سدهٔ چهاردهم میلادی توسط بوتون رینچن‌دروب (۱۲۹۰–۱۳۶۴) گردآوری نهایی شد. کانگیور به بخش‌های وینایا (انضباط رهبانی)، سوتراهای فراسوی فرزانگی، دیگر سوتراها (۷۵ درصد مهایانه و ۲۵ درصد هینه‌یانه)، و تنتراها بخش‌بندی می‌شود. همهٔ متون کانگیور احتمالاً نسخهٔ اصلی سانسکریت داشته‌اند، هرچند برخی از آن‌ها از زبان چینی یا زبان‌های دیگر به تبتی ترجمه شده‌اند. | ## بخش 3: کانگیور | نسخه‌های موجود زمان دقیق پیدایش نام «کانگیور» دانسته نیست، اما مجموعه‌هایی از متون مقدس بودایی از دوران تری‌سونگ دتسن، ششمین پادشاه تبت (فرمانروایی: ۷۵۵–۷۹۷ میلادی) وجود داشته‌است. اکنون نزدیک به ۱۲ نسخهٔ شناخته‌شده از کانگیور در دست است که از جمله می‌توان به نسخه‌های درگه، لهاسا، نارتانگ، کونه، پکن، اورگا، پودراک و کاخ استوک اشاره کرد. | ## جمع‌بندی | همچنین متون کهن‌تری در صومعه تابو و دون‌هوانگ یافت شده که نمونه‌های پیشین‌تری از متون کانگیور به‌شمار می‌روند.