موضوع مقاله: فهرست میراث جهانی در مراکش | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست میراث جهانی در مراکش | مقدمه: فهرست میراث جهانی در مراکش شامل ۹ میراث فرهنگی می‌باشد که تا سال ۲۰۲۴ در یونسکو به ثبت رسیده‌اند. | ## بخش 1: فهرست میراث جهانی در مراکش | میراث جهانی نام عهدنامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید. موضوع آن حفظ آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارند و متعلق به تمام انسان‌های زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص، می‌باشند. برپایه این کنوانسیون کشورهای عضو یونسکو، می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به‌عنوان میراث جهانی کنند. حفاظت از این آثار پس از ثبت، در عین باقی‌ماندن در حیطه حاکمیت کشور مربوط، به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. مکان‌های میراث جهانی ثبت‌شده در سازمان یونسکو، مکان‌هایی مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه یا شهر هستند. پادشاهی مراکش که در شمال غربی قاره آفریقا قرار گرفته، از جمله کشورهایی است که دارای پیشینه تاریخی و فرهنگی کهن است. این کشور در ۲۸ اکتبر ۱۹۷۵ کنوانسیون میراث جهانی یونسکو را پذیرفت و بدان پیوست که باعث شد مکان‌های تاریخی آن واجد شرایط قرار گرفتن در این فهرست شوند. در مراکش ۹ مکان میراث جهانی وجود دارد که همگی به خاطر اهمیت فرهنگی‌شان انتخاب و در فهرست میراث جهانی جای گرفته‌اند. نخستین میراث ثبت‌شدهٔ مراکش، «شهر باستانی فاس البالی»، بود که در پنجمین نشست کمیته میراث جهانی که در سال ۱۹۸۱ که در پاریس، فرانسه برگزار شد، در این فهرست ثبت شد. آخرین و جدیدترین میراث ثبت‌شده نیز، «رباط، پایتخت مدرن و شهر تاریخی: میراث مشترک»، در سال ۲۰۱۲ به این فهرست اضافه شد. در تاریخ ۲۹ نوامبر ۲۰۲۲، پادشاهی مراکش به نمایندگی وزیر جوانان، فرهنگ و ارتباطات، و مدیرکل یونسکو، یک توافق‌نامه چارچوبی برای حفاظت از میراث آفریقا امضا کردند. این توافق‌نامه در راستای اولویت جهانی آفریقا توسط یونسکو، به اجرای فعالیت‌هایی برای حفاظت از میراث فرهنگی و تقویت ظرفیت‌ها کمک خواهد کرد. این همکاری تازه شکل‌گرفته با هدف تقویت همکاری میان یونسکو و پادشاهی مراکش طراحی شده است و در نظر دارد تخصص مراکش را به‌ویژه در زمینه میراث جهانی، مبارزه با قاچاق غیرقانونی اموال فرهنگی، و ترویج نقش موزه‌ها در آفریقا در اختیار سایر کشورهای آفریقایی قرار دهد. این اهداف از طریق برگزاری کارگاه‌های آموزشی، سمینارهای فنی، و اعزام مأموریت‌های کوتاه یا بلندمدت از کارشناسان مراکشی به کشورهای بهره‌مند، و دیگر فعالیت‌ها محقق خواهند شد. # نگارهنام موقعیت سال ثبت ش ثبتمعیارها شرحمنبع۱ 200px شهر باستانی فاس فاس–مکناس ۱۹۸۱ ۱۷۰ (ii v) فاس در قرن نهم میلادی تأسیس شد، در قرن سیزدهم و چهاردهم به عنوان پایتخت دولت مرینیان به اوج خود رسید و تا سال ۱۹۱۲ پایتخت این کشور باقی ماند. مدینه فاس یکی از وسیع‌ترین و بهترین شهرهای قدیمی حفظ شده در جهان اسلام از دوره قرون وسطی است که شامل مساجد، مدارس، کاخ‌ها و فواره‌ها می‌شود.۲ 200px مدینه مراکش مراکش–آسفی ۱۹۸۵ ۳۳۱ (i ii iv v) مراکش در دههٔ ۱۰۷۰ میلادی به مرکز سلسلهٔ مرابطون تأسیس شد. بناهای تاریخی متعددی از جمله مسجد الکتبیه، میدان جما الفنا، قصر البدیع، کاخ باهیا، آرامگاه سعدیان، چندین مسجد و مدرسه در این شهر وجود دارد. | ## بخش 2: فهرست میراث جهانی در مراکش | شهر مراکش هنوز به عنوان یک شهر زنده باقی مانده و معماری سنتی، صنایع دستی و تجارت خود را حفظ کرده است.۳ 200px آیت بن حدو درعه–تافیلالت ۱۹۸۷ ۴۴۴ (iv v) آیت بن حدو یک قصر و یک روستا با استحکامات دفاعی است که می‌توان آن را نمونه‌ای معرف از یک سکونتگاه در جنوب مراکش دانست. ساختمان‌های آجری-خاکی در نزدیکی یکدیگر قرار گرفته‌اند و با دیوارهای دفاعی و برج‌ها محافظت می‌شوند. قدیمی‌ترین ساختمان‌های آیت بن حدو به قرن هفدهم میلادی برمی‌گردد، اگرچه تکنیک‌های ساخت‌وساز دوره قبلی نیز در این منطقه قابل مشاهده است.۴ 200px شهر تاریخی مکناس فاس–مکناس ۱۹۹۶ ۷۹۳ (iv) بنیان شهر تاریخی مکناس در قرن یازدهم توسط مرابطون گذاشته شد. در قرن هفدهم، سلطان اسماعیل بن شریف از سلسله علویان مراکش، آن را به‌عنوان پایتخت خود برگزید و پروژه‌های ساختمانی قابل توجهی از جمله دیوارها و باروهای دفاعی به یاد ماندنی و قصبه مولای اسماعیل را اجرا کرد. چیدمان این شهر هر دو جنبه اسلامی و اروپایی معماری و شهرسازی را در بر می‌گیرد.۵ 200px|سایت باستان‌شناسی ولیلی سایت باستان‌شناسی ولیلی فاس–مکناس ۱۹۹۷ ۸۳۶ (ii iii iv vi) ولیلی در قرن سوم قبل از میلاد به عنوان پایتخت مورتانیا تأسیس شد. این شهر نخست به عنوان یک مراکز نظامی برجسته امپراتوری روم در آفریقا شناخته می‌شد اما طی قرون بعد و در قرن هشتم میلادی به‌عنوان مرکز دولت ادریسیان انتخاب شد. این امر باعث شد که بقایای بقایای آن به خوبی حفظ شود تا ولیلی به یکی از غنی‌ترین مکان‌های باستان‌شناسی در شمال آفریقا تبدیل شود. بقایای این سایت نشان‌دهنده تعامل فرهنگ‌های مختلف مدیترانه در طول قرن‌های متمادی است.۶ 200px شهر باستانی تطوان طنجه–تطوان–الحسیمه ۱۹۹۷ ۸۳۷ (ii iv v) تطوان که درست در جنوب تنگه جبل‌الطارق قرار گرفته است، از قرن هشتم به بعد به عنوان نقطه اتصال مراکش و اندلس شناخته می‌شده است. پس از بازپس‌گیری اندلس، توسط اهالی اخراج‌شده از اندلس بازسازی شد بدین خاطر نفوذ اندلس به وضوح در هنر و معماری آن قابل مشاهده است. ناحیه و محله مدینه تطوان از کوچک‌ترین محله‌ها در مراکش است اما به خوبی حفظ شده است.۷ 200px شهر باستانی صویره مراکش–آسفی ۲۰۰۱ ۷۵۳ (ii iv) صویره توسط سلطان علوی محمد بن عبدالله در نیمه دوم قرن هجدهم با هدف ایجاد یک بندر و مرکز تجاری بزرگ تأسیس شد. این شهر توسط معماران فرانسوی طراحی شده که از اصول مهندس نظامی فرانسوی سباستین لو پرتر دو ووبن پیروی می‌کردند. در اواخر قرن ۱۸ و ۱۹، صویره یکی از مراکز تجاری عمده اقیانوس اطلس بین آفریقا و اروپا بود. امروزه این شهر عمدتاً ظاهر اروپایی خود را حفظ کرده است.۸ 200pxشهر الجدیده کازابلانکا–سطات ۲۰۰۴ ۱۰۵۸ (ii iv) در اوایل قرن شانزدهم، پرتغالی‌ها مستعمره مازاگائو را به عنوان یکی از توقفگاه‌های دریایی مسیر به سمت هند بنا نهادند. استحکامات شهر از اصول مهندسی نظامی رنسانس همچون قلعه‌های ستاره‌ای پیروی کرده است. در داخل دیوارهای این شهر، چندین بنای تاریخی حفظ شده است که می‌توان به کلیسای تاریخی مانولین و آب انبار پرتغالی اشاره کرد.۹ 200pxشهر تاریخی رباط رباط–سلا–قنیطره ۲۰۱۲ ۱۴۰۱ (ii iv) رباط به عنوان مرکز مراکش تحت‌الحمایه فرانسه از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۳۰ بازسازی شد. این شهر نمونه خوبی از برنامه‌ریزی شهری اوایل قرن بیستم است که می‌توان آن را یکی از بزرگ‌ترین و جاه‌طلبانه‌ترین پروژه‌های شهری آن دوره در آفریقا دانست. شهر مدرن ساختمان‌های دوره‌های قبلی، از جمله قصبه الاودایه، برج حسن، و دیوارها و باروهای موحدون را در خود ادغام کرده است. | ## بخش 3: فهرست میراث جهانی در مراکش | موقعیت جغرافیایی فهرست آزمایشی افزون بر سایت‌های موجود در فهرست میراث جهانی، کشورهای عضو می‌توانند فهرستی از سایت‌های آزمایشی را که ممکن است برای نامزدی در نظر بگیرند، در این فهرست قرار دهند. نامزدها در فهرست میراث جهانی تنها در صورتی پذیرفته می‌شوند که سایت پیش‌تر در فهرست آزمایشی قرار داشته باشد. # نگارهنام موقعیت سال ثبت ش ثبتمعیارها شرحمنبع۱ 200px مولای ادریس زرهون فاس–مکناس ۱۹۹۵ ۴۵۰(ii iv vi) این شهر در دامنه‌های کوه زرهون در قرن هشتم توسط ادریس یکم، اولین فرمانروای بزرگ مسلمان مراکش، بنا نهاده شد. بناهای مذهبی متعددی در شهر وجود دارد، که می‌توان مجموعه مقبره ادریس یکم اشاره کرد.۲ 200px تازه و مسجد جامع آن فاس–مکناس ۱۹۹۵ ۴۵۱(ii) شهر تازه که به لحاظ استراتژیک در تقاطع میان شرق و غرب کشور مراکش واقع شده است، در قرن دوازدهم در دوره موحدون زمانی که چندین ساختار دفاعی از جمله دیوارها و استحکامات دفاعی آن ساخته شد، به شهرت رسید. ساخت مسجد جامع آن نیز مربوط به همان دوره است.۳ 200px مسجد تینمل مراکش–آسفی ۱۹۹۵ ۴۵۲(ii v) این مسجد، واقع در روستای تینمل در ناحیهٔ اطلس بزرگ، به یاد ابن تومرت، بنیان‌گذار سلسله موحدون، ساخته شد.۴ 200pxشهر لیکسوس طنجه–تطوان–حسیمه ۱۹۹۵ ۴۵۶(ii iii iv) به گفته نویسندگان دورهٔ باستان، لیکسوس از نخستین شهرهای ساخته‌شده غرب مدیترانه بود. این مجموعه شامل بقایای چندین معبد پیشارومی و رومی و مجموعهٔ بزرگی برای تولید گوشت شور است.۵ 200px الکور فاس–مکناس ۱۹۹۵ ۴۵۸(iii) الکور یک گورپشته است که در قرن چهارم قبل از میلاد برای یک شخص مهم ساخته شده است. این مجموعه از بلوک‌های سنگی تراش‌خورده که به صورت پلکانی مدور چیده شده‌اند، ساخته شده است.۶ 200px غار تافوغالت شرق ۱۹۹۵ ۴۵۹(v) غار تافوغالت یک محوطه باستانی مهم از دوره پارینه‌سنگی است. کاوش‌ها، مصنوعاتی را از صنعت سنگی ایبروموریسین و همچنین گورستانی با حدود صد گور از مردم مشتانی کشف کرده‌اند که قدمت آن به حدود ۲۰۰۰۰ سال پیش می‌رسد.۷ 200px پارک ملی تلاسمطان طنجه–تطوان–حسیمه ۱۹۹۸ ۱۱۷۹(v ii x) این پارک ملی که در نزدیکی شفشاون قرار دارد، دارای ساختارهای آهکی مانند قله‌های کوه، دره‌ها، غارها و صخره‌ها است. این پارک خانه صنوبر بومی مراکشی یا نراد اسپانیایی نیز است.۸ 200px ناحیه درخت‌های اژدها سوس–ماسه ۱۹۹۸ ۱۱۸۰(vii v iii ix x) این منطقه دارای یک اکوسیستم شبه‌استپی است و زیستگاه گونه‌های گیاهی بومی، از جمله درخت اژدهای اجکال و درخت آرگان است.۹ 200px کولاب خنیفیس کلمیم–واد نون ۱۹۹۸ ۱۱۸۲(v ii x) کولاب با پوشش ۶۰۰ هزار زمین (۱۵۰۰۰ جریب فرنگی)، زیستگاه‌های مختلفی را در یک محیط بیابانی دشوار ارائه کرده است. بقایای باستان‌شناسی پیش از تاریخ نیز در این منطقه یافت شده است.۱۰200px پارک ملی داخله داخله–وادی‌الذهب ۱۹۹۸ ۱۱۸۲(x) این منطقه سرشار از گونه‌های جانوری و گیاهی متعددی است که در آب و هوای خشک زندگی می‌کنند. این پارک در منطقه مورد مناقشه صحرای غربی واقع شده است.۱۱ 200px واحه فکیک شرق ۲۰۱۱ ۵۶۲۵(iii iv v) واحهٔ فکیک در رشته کوه القصور در نزدیکی مرز الجزایر با معماری سنتی خاکی قرار گرفت است. همچنین باغ‌ها، کانال‌های آبیاری و حوض‌های متعددی وجود دارد که آب و هوای متفاوتی نسبت به بیابان اطراف ایجاد می‌کند.۱۲ 200px کازابلانکا کازابلانکا–سطات ۲۰۱۳ ۵۸۴۸(ii iv) مرکز کازابلانکا به‌طور کامل در قرن بیستم ساخته شده است. معماری آن منعکس کننده ایده‌ها و تأثیرات سبک‌های مختلف معماری از جمله معماری نئوکلاسیک و آرت دکو از شمال آفریقا، اروپا و ایالات متحده است.۱۳200px منطقه پیش از صحرای واد نون کلمیم–واد نون ۲۰۱۶ ۶۱۵۹(iii iv v) رشته‌واحه‌ها در امتداد رودخانه نون به طول ۳۰ کیلومتر واقع شده است. واحه‌ها به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای تجاری صحراگذر، مرکز بازارهای سالانه و هفتگی هستند. بقایای باستان‌شناسی متعددی نیز در این منطقه یافت شده است.۱۴ 200pxمرکز تاریخی تطوان طنجه–تطوان–حسیمه ۲۰۲۴ ۶۷۷۰(ii iv v) تتوآن یا تطوان که ناحیه استراتژیک نزدیک تنگه جبل‌الطارق قرار گرفته، توسط مردمان اخراج‌شده از اندلس تأسیس شد. | ## جمع‌بندی | مرکز تاریخی دارای دو بخش است، مدینه با معماری سنتی اسلامی، و اینسانشه که توسط اسپانیایی‌ها با پیروی از طرح معماری شهرهای اسپانیا در قرن ۱۹ ساخته شد.