موضوع مقاله: تلینگیت | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تلینگیت | مقدمه: برخلاف بسیاری از جوامع گوناگون که بر پایهٔ پدرسالاری عمل می‌کند، جامعهٔ تلینگیت بر اساس مادر سالاری می‌گردد. | ## بخش 1: تلینگیت | بدین معنی که در این سیستم خویشاوندی نوزادان از طرف طایفهٔ مادر به هم منسوب می‌شوند. دارایی و مسئولیت‌های اجتماعی یا فامیلی از مادر به ارث برده می‌شود.Pritzker, 210 فرهنگ و جامعه آنها در جنگلهای بارانی معتدل جنوب شرقی سواحل آلاسکا و مجمع الجزایر اسکندر واقع در غرب اقیانوس آرام ایجاد و پرورش یافته‌است. مردم تلینگیت فرهنگ پیچیده شکارچی-گردآورنده را بر اساس یکنوع مدیریت تقریباً بی تحرک مراکز ماهیگیری حفظ کرده‌اند.Moss, 27 یک گروه ساکن در اراضی داخلی، معروف به تلینگیت زمینی، در بخش شمال غربی استان بریتیش کلمبیا و منطقه جنوبی یوکان در کانادا ساکن هستند. تلینگیت تقریباً تمام مجمع الجزایر الکساندر را ساکن بودند، به جز جنوبی‌ترین انتهای جزیره پرنس ولز و اطراف آن، که مردم کایگانی هایدا درست قبل از اولین برخورد با کاشفان اروپایی به آنجا نقل مکان کرد. یرای ورود به داخل قلمروی یوکان باید از یکی از سه گذرگاه کوهستانی که به‌طور کلی قبایل تلینگیت ساحلی آنها را تحت نظر داشتند باید عبور کرد. آنها به سه قبیله تقسیم شدند: چیلکات تلینگیت در امتداد رودخانه چیلکات و در شبه جزیره چیلکات، چیلکوت تلینگیت و تاکو تلینگیت در کنار رودخانه تاکو مستقر بودند. کوه‌ها و رودخانه‌های این نواحی اثرهای زیادی در فرهنک و روش زندگی قبایل تلینگیت «ساکن در خشکی» داشته‌است. آنان در مناطقی که در امتداد رودخانه‌های بزرگی که از درون کوه‌های ساحلی و کوه‌های سنت الیاس، َبه درون اقیانوس آرام می‌ریزند زندگی می‌کردند. رودخانه هائی مانند اَلسِک، چتچینچانی، رودخانهٔ تاکو، چیلکت، و استیکین رودخانه هائی هستند که مورد استفادهٔ قبایل خشکی نشین تیلینگیت قرار می‌گرفتند. با سفرهای منظم به بالای این رودخانه‌ها، تلینگیت‌ها شبکه‌های تجاری گسترده‌ای با قبایل آتاباسکی زبان در داخل کشور ایجاد کردند و معمولاً با آنها ازدواج می‌کردند. از این سفر و تجارت منظم، تعداد کمی از جمعیت نسبتاً بزرگ تلینگیت در اطراف دریاچه‌های آتلین، تسلین و تاگیش ساکن شدند که مصدر آن‌ها از مناطق نزدیک به سرچشمهٔ رودخانه تاکو می‌ریزد. از آنجائیکه مردم تلینکیت دائماً در حال کوچ و عبور و مرور در سواحل غربی ایالات متحده وکانادا می‌باشند، و دارای محدوده اسکان نیستند، ترسیم قلمرو امروزی تلینکیت آسان نیست. در ضمن درگیر سایر نگرانی‌های پیچیده حقوقی و سیاسی هستند که وضعیت را گیج کننده می‌کند زیرا سطح تحرک نسبتاً بالایی در بین مردمشان وجود دارد. قلمروی جمعیت آنها با مردمان مختلف آتاباسکی زبان مانند تهلتان، کاسکا و تاگیش مشترک است. در کانادا، جوامع مدرن آتلین، بریتیش کلمبیا (مردم تلینگیت رودخانه تاکو)،Taku River Tlingit تسلین، یوکان (شورای تلینگیت تسلین)، و کارکراس، یوکان (کارکراس که متعلق به مردمان اولیه تاگیش) هستند در محدودهٔ مسکونی تعیین شده به نام «رزرویشن» زندگی می‌کنند. بر خلاف بسیاری قبایل بومی ساکن در ۴۸ ایالت پیوسته آمریکا واقع در جنوب کشور کانادا، که در محدوده‌های جغرافیائی تعیین شده توسط دولت فدرال بنام «رزرویشن» زندگی می‌کنند، مردم مدرن تلینگیت در آلاسکا به‌طور خاص محدود به زندگی در رزرو نیستند، این نتیجه قانون حلّ و فصل دعاوی بومیان آلاسکا (ANCSA) است که در سراسر آلاسکا شرکت‌های منطقه‌ای را با مجموعه‌های پیچیده مالکیت زمین، به جای رزروهای محدود، که توسط دولت‌های قبیله‌ای اداره می‌شوند، تأسیس کرد. شرکت مذکور در منطقه تیلینگیت، شرکت انتفاعی سیالاسکا است که به تلینگیت و مردم هایدا و همچنین به مردم تْسْیمشیان در آلاسکا خدمات می‌دهد. بسیاری از مردم تلینگیت در واحدهای خانوادگی هسته‌ای که در ایالات متحده آمریکا معمول است با مالکیت خصوصی مسکن و زمین زندگی می‌کنند. در نتیجه، بسیاری از آنها مالک زمین‌های توزیع شده‌ای هستند که قبل از تأسیس ANCSA به آنان داده شده‌است. علیرغم پیچیدگی‌های حقوقی و سیاسی، ناحیه ای که از لحاظ تاریخی توسط اخلاف تلینگیت اسکان یافته را می‌توان به‌طور منطقی به عنوان سرزمین مدرن آنها شناخت. مردم تلینگیت امروزه اراضی اطراف یاکوتات در جنوب تا پانهندل آلاسکا و از جمله دریاچه‌های داخل کانادا را به عنوان سرزمین اجدادی تلینگیت می‌دانند. تلینگیت شمال که در شمال از خلیج فردریک تا کیپ اسپنسر شامل خلیج گلیشیر، و لین کانال زندگی می‌کنند. آنها گرم‌ترین و غنی‌ترین جنگل‌های سیتکااسپورس و هِملاک غربی را جزو قلمروی خود دارند. تلینگیت‌های داخلی در کنار دریاچه‌های داخلی بزرگ و زهکشی رودخانه تاکو و همچنین در جنوب یوکان زندگی می‌کنند. | ## بخش 2: تلینگیت | تلینگیت ساحل خلیج در امتداد نوار باریکی از خط ساحلی با پشتوانه کوه‌های شیب‌دار و یخچال‌های طبیعی گسترده، در شمال کیپ اسپنسر، و در امتداد ساحل خلیج آلاسکا تا خلیج کنترلر و جزیرهٔ کایاک زندگی می‌کنند. اساس این گونه طبقه‌بندی‌های آکادمیک با توجه به خودشناسی و گروه‌بندی‌های مشابه در میان گروه‌های تلینگیت می می‌باشد؛ زیرا با تجربه و تحقیق در میان هر یک از این گروه‌های تلینگیت و همسایگان متفاوت آنها، تعاملات تجاری و فرهنگی و تفاوت در شیوه‌های برداشت محصول غذا، و تفاوت‌های دیالکتیکی در زبان به این شناسایی‌ها کمک کرده‌اند. قبایل یا قبیله تلینگیت IPA ترجمه محل روستا یا جامعه انواع یا اقتباس‌های انگلیسی‌شده، باستانی قبیله در مسیر ماهی قزل آلا منطقه خلیج یاکاتاگا-کنترلر کالیاخ قبیله یا مردمی از جهت باد شمال هونا مردم هونا از ('یشم') ("در اطراف")، («زمین/کشور/دهکده») زیرا خلیج رنگ یشم در اطراف است Sedum جمع قبیله شهر ساحلی جزیره پرنس ولز شمالی توکسکان درون مردم یخچال منطقه یاکوتات یاکوتات غازها سیل اوپریور قبیله تاکو تاکو تلینگیت، مردم تاکو (معروف به ) قلعه خرس قهوه ای با نام مستعار قبیله چوب سوخته آنگون مردم هوچنو، هوچنو، کوتزناهو قبیله از آن سوی آب کلاووک هنیا در میان قبیله آتاباسکان خلیج خشک مردم گوناهو، مردم خلیج خشک قبیله بزرگ Sinew تسلین Teslin Tlingit , Teslin People, Inland Tlinkit (با نام مستعار ) لبه بیرونی یک قبیله شاخه سیتکا سیتکا، شی آتیکا قبیله آب تلخ رانگل مردم Stikine , Stikine Tlingit از ("ذخیره غذا") قزل آلا) ("ساکنان"): قبیله کش ماهی قزل آلا کلوکوان مردم چیلکات قبیله دریاچه بزرگ آتلین رودخانه تاکو Tlingit , Tlinkit داخلی گشایش روز (سپیده دم) قبیله با نام مستعار شهر که هرگز نمی‌خوابد کاک مردم کاک قبیله شیر دریایی فورت تونگاس (قبلا) و کتچیکان (امروز) مردم تونگاس قبیله چیلکوت هاینس مردم چیلکوت قبیله دریاچه کوچک خلیج اوکه اوکی مردم قبیله معده جزیره کویو مردم کویو قبیله جنوب روستای کیپ فاکس (قبلا) و ساکسمن (امروز) ساانیا کوان، مالک شرکت ساکسمن است که مالک شرکت کیپ فاکس است فرهنگ قاب| یک ستون (توتم) تلینگیت در کتچیکن، Ketchikan آلاسکا حدود ۱۹۰۱. در فرهنگ مردم تلینگیت به اساس خانواده و خویشاوندی و همچنین به سنت غنی سخنوری تأکید بسیار زیادی شده‌است. همان‌طور که ثروت و اقتصاد رتبهٔ اجتماعی فرد را مشخص می‌کند، به همان نسبت سخاوت و بروز رفتار پسندیده نیز اهمیت دارد. هنر و معنویت تقریباً در همه زمینه‌های فرهنگ تلینگیت گنجانده شده‌است، حتی اشیاء روزمره مانند قاشق و جعبه‌های ذخیره‌سازی تزئین شده و آغشته به توانائی معنوی و باورهای تاریخی تلینگیت‌ها است. جامعه هائیدا/تلینگیت وابسته به دو بخش خویشاوندی، گروه غُراب و گروه عقاب می‌باشد. این‌ها به نوبه خود به تیره‌های متعددی تقسیم می‌شوند که به دودمان یا گروه‌های خانگی شناخته می‌شوند. سیستم خویشاوندی آنها سیستم مادر تباری است؛ یعنی که نسب و ارث از خط مادر به فرزندان منتقل شده‌است. هر یک از این گروه‌ها علامت‌های مخصوص به خود دارند که بر روی: پست‌های خانه، ستونهای خویشاوندی که به یلم یا توتم، در ظروف جشن‌ها، در بافتنی‌ها، جواهر سازی و دیگر اشکال هنری گنجانده می‌شوند.Pritzker, 210 یکی از رسوم تلینکیت‌ها تقدیم پتو به کسانی است که مورد اعتماد آنها واقع می‌شوند. فقط یک تلینگیت می‌تواند یکی از این پتوهای موجود در طایفهٔ خود را به ارث ببرد، و بعداً آن را به شخص مورد اعتماد خود منتقل کند. اگرچه اندیشه و عقیده تلینگیت‌ها هرگز به‌طور رسمی تدوین نشده‌است، اما از نظر تاریخی یک نظام فلسفی و مذهبی نسبتاً سازمان یافته داشته‌است که توانسته دیدگاه و تعامل مردم تلینگیت را با جهان پیرامونشان پایه‌گذاری کند. تلینگیت‌ها به‌طور سنتی انیمیست بودند، یعنی عقیده داشتند که همهٔ موجودات دارای انرژی حیاتند و مقدس هستند. به این دلیل شکارچیان قبل از رفتن به شکار حیوانات مراسم پاکی و تلخیص خود را انجام می‌دادند. شامان‌ها، معمولاً مردان یا زنانی بودند که با دانش و شناسائی داروهای طبیعی، بیماری‌ها را درمان می‌کردند، بر آب و هوا تأثیر می‌گذاشتند، در شکار کمک می‌کردند، آینده را پیش‌بینی می‌کردند و مردمشان را در برابر رمل و اسطرلاب و جادوگری محافظت می‌کردند.Pritzker, 209–210 پس از رو به رو شدن با روس‌ها بسیاری از مردم تلینگیت شروع به پیروی از کلیسای ارتدکس شرقیBoyd, 241 کردند. گفته شده‌است که تلینگیت‌ها برای مقاومت در برابر همسان سازی با «شیوه زندگی آمریکایی» آن زمان که با کلیسای پرزبیتریانیسم مرتبط بود، به کلیسای مسیحیت ارتدوکس شرقی پیوستند.Kan, Sergei. P.xix-xxii علت این تغییر عقیده آن بود که مردم تلینگیت در ارتباط با آمریکائی‌های اروپائی‌تبار در بین سال‌های ۱۸۸۶ و ۱۸۹۵م به بیماریهائی چون آبله وغیره، که برای آنان و شمن‌هایشان ناآشنا بود مبتلا شده و به بستر مرگ می‌افتادند، متوجه شدند که شامان‌هایشان توانائی درمان آن گونه بیماری‌های دنیای قدیم را نداشتند. با وجود اینکه بسیاری از سالمندان تلینگیت پیرو آئین مسیحی می‌باشند، گروهی از جوانان تلینگیت برای الهام، امنیت و احساس هویت شخصی به مذاهب سنتی و جهان بینی قبیله ای خود ناظرند. این زبان از واج‌های خاصی استفاده می‌کند که تا بحال تقریباً در هیچ زبان دیگری پیدا نشده‌اند. قبایل، مؤسسات و زبان شناسان تلاش گسترده‌ای را برای برنامه‌های احیای زبان لینگیت در جنوب شرقی آلاسکا برای احیاء و حفظ زبان لینگیت و فرهنگ آن انجام می‌دهند. مؤسسه میراث سیالاسکا، مؤسسهٔ میراث گُلدبِلت و دانشگاه جنوب شرقی آلاسکا دارای برنامه‌های زبان لینگیت هستند و کلاس‌های اجتماعی در کلوک وان و آنگون، آلاسگا برگزار می‌شود. این افراد یا بکلی دوزبانه هستند که به هردو زبان لینگیت و انگلیسی تسلط کامل دارند یا تقریباً دوزبانه می‌باشند. مسکن خانه‌های قبیله‌ای معمولاً مربع یا مستطیل شکل بودند و دارای طرح‌های خاصی در قسمت جلو ساختمان، و ستون‌های توتم بودند تا نشان دهند که سازنده‌ها به کدام قبیله و گروه تعلق دارند. گفته می‌شود که در طول تاریخ این خانه‌ها را که قبایل تلینگیت از چوب سرو و بدون استفاده از هیچ نوع چسب، میخ و هیچ وسیله‌ای برای بست قطعات چوب می‌ساختند، امروزه آنها را خانه‌های طایفه ای می‌نامند. | ## بخش 3: تلینگیت | پی ریزی این خانه‌ها طوری بود که ساکنین آن می‌توانستند وسایل خود را در زیر طبقات نگهداری کنند. اقتصاد در اقتصاد تلینگیت به دو منبع درآمد می‌توان اشاره کرد، صنعت ماهیگیری و صنایع کارهای دستی. در بین کارهای زنان که با صنعت ماهیگیری ارتباط دارد استخدامشان در کارخانهٔ کنسروسازی است. آنان در صنایع دستی محلی نیز استخدام شده در بافتن سبدهای زیبا و منبت کاری یا کنده کاری روی چوب مهارت خاصی از خود نشان می‌دهند. عکس گرفته شده توسط برادران مایلز فرهنگ انسانی با عناصر مربوط به تلینگیت حدود ۱۰٬۰۰۰ سال پیش در نزدیکی دهانه رودخانه‌های Skeena و Nass بوجود آمد. تلینگیت‌ها استقلال خود را حفظ کردند اما از اپیدمی‌های آبله و سایر بیماری‌های عفونی که اروپایی‌ها آورده بودند رنج می‌بردند.Pritzker, 209 گسترش آبله در شمال غربی آمریکای شمالی امروز، در سال ۱۸۶۲ حدود ۶۰٪ از تلینگیت سرزمین اصلی و ۳۷٪ از مردم جزیره نشین تلینگیت را از بین برد. فرهنگ‌های مختلف مردم بومی به‌طور مداوم قلمرو آلاسکا را برای هزاران هزار سال اشغال کرده‌اند و فرهنگ کنونی تلینگیت از آنچه بود باقی مانده‌است. اگرچه تغدیه از محصولات ساحل دریا می‌تواند یک رژیم غذایی نسبتاً سالم و متنوع را فراهم کند، در میان مردم تلینگیت خوردن چیزی جز «غذای ساحلی» تحقیرآمیز بوده و نشانه ای از فقر محسوب می‌شود، با وحود اینکه بیشتر مواد غذائی زندگی جزر و مدی موجود در سواحل جنوب شرقی آلاسکا قابل برداشت آسان است. در واقع، شامان‌ها و خانواده‌هایشان که جزو طبقهٔ دانایان طوایف مختلف بودند کلاً نباید از غذاهایی که از ساحل جمع‌آوری می‌شد استفاده می‌کردند. در ضمن ممکن بود مردانی قبل از جنگ یا فعالیت‌های شدید از خوردن غذاهای ساحلی خودداری کنند، به این باور که این امر آنها را از نظر روحی و شاید جسمی ضعیف می‌کند؛ بنابراین، هیچ منبع غذایی دیگری به اندازه ماهی قزل آلا مورد توجه قرار نمی‌گیرد. با این حال، فُک و حیوانات وحشی هم برای شکار به آسانی در دسترس سریع آنان قرار دارند. از لحاظ مواد غذائی، تلینگیت به قدری غنی می‌باشد که در هر فصل سال مواد متنوعی برای تغذیه دارد. ماهی هالیبوت، صدفدارهای دریائی و جلبک دریایی به‌طور سنتی غذاهای مورد استفاده در فصل بهار بودند، در حالی که اواخر بهار و تابستان فوک و ماهی آزاد صید می‌شد. پستانداران دریایی مانند شیرهای دریایی و سمورهای دریایی برای مواد غذایی و پوشاک استفاده می‌شوند. تلینگیت در جنگل‌های نزدیک خانه‌های خود گوزن، خرس، بز کوهی و سایر پستانداران کوچک را شکار می‌کرد. ژنتیک جالب است که توانسته‌اند مردم آینو در شمال ژاپن را به برخی از مردم بومی قاره آمریکا، به‌ویژه به جمعیت‌های ساحل شمال غربی اقیانوس آرام مانند تلینگیت پیوند دهند. دانشمندان توانسته‌اند که جد اصلی آینو و تلینگیت را حتی به گروه‌های پارینه سنگی در جنوب سیبری ردیابی کنند. افراد سرشناس تلینگیت الیزابت پراتروویچ (۱۹۱۱–۱۹۵۸)، مدافع حقوق مدنی Yeilxaak (ناشناخته-۱۷۹۱)، اولین رئیس کلوکوان که اروپایی‌ها با او روبرو شدند. واشینگتن، دی سی: موسسه اسمیتسونیان، ۱۹۹۰: ۲۰۳–۲۸.شابک ۰−۸۷۴۷۴−۱۸۷−۴شابک 0-87474-187-4. آمدن روح آفت: معرفی بیماری‌های عفونی و کاهش جمعیت در میان سرخپوستان ساحل شمال غربی، ۱۷۷۴-۱۸۷۴. سیاتل: انتشارات دانشگاه واشینگتن، ۱۹۹۹.شابک ۹۷۸−۰−۲۹۵−۹۷۸۳۷−۶شابک 978-0-295-97837-6. آکسفورد: انتشارات دانشگاه آکسفورد، ۲۰۰۰: ۲۸۶–۷.شابک ۹۷۸−۰−۱۹−۵۱۳۸۷۷−۱شابک 978-0-19-513877-1. | ## جمع‌بندی | "شمنیسم و مسیحیت: نگاه بزرگان تلینگیت امروزی به گذشته." کلاس، مورتون و ماکسین ویزگراو، ویرایش.