موضوع مقاله: نقشه‌برداری هوایی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نقشه‌برداری هوایی | مقدمه: داده‌هایی که به‌طور معمول در این روش گردآوری می‌شوند شامل عکس‌برداری هوایی، لیدار، سنجش از دور (با بهره‌گیری از بازه‌های گوناگون مرئی و نامرئی طیف الکترومغناطیسی مانند فروسرخ، پرتو گاما یا فرابنفش) و داده‌های ژئوفیزیکی (مانند و سنجش گرانش) است. | ## بخش 1: نقشه‌برداری هوایی | همچنین این اصطلاح می‌تواند به نقشه یا نمودار تهیه‌شده از تحلیل یک منطقه از هوا اشاره کند. نقشه‌برداری هوایی از تصویربرداری ماهواره‌ای متمایز است؛ زیرا دقت تفکیک، کیفیت و مقاومت بهتری در برابر شرایط جوّی دارد که می‌توانند دید ماهواره‌های دیدبانی زمین را مختل کنند. امروزه نقشه‌برداری هوایی اغلب مترادف با هوافتوگرامتری شناخته می‌شود که زیرشاخه‌ای از تصویرسنجی است و در آن دوربین در هوا قرار دارد. اندازه‌گیری‌ها بر روی تصاویر هوایی با فناوری‌ها و روش‌های تصویرسنجی انجام می‌شود. پیشینه پیشینهٔ نقشه‌برداری هوایی به اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی بازمی‌گردد، زمانی که نخستین عکس‌های هوایی از بالون‌ها گرفته شد.A. در جنگ جهانی اول، عکس‌برداری هوایی به‌طور گسترده برای عملیات شناسایی نظامی به کار رفت و در جنگ جهانی دوم با پیشرفت فناوری دوربین‌های هوایی، دقت و کاربرد آن به‌شدت افزایش یافت. از دههٔ ۱۹۶۰ به بعد، با ظهور رایانه‌ها و سامانه‌های دیجیتال، نقشه‌برداری هوایی از مرحلهٔ آنالوگ به دیجیتال گذر کرد و امروزه پهپادها نقشی بنیادی در این حوزه ایفا می‌کنند. | ## بخش 2: نقشه‌برداری هوایی | در روش سنتی هوافتوگرامتری، یک هواپیمای سنجشی منطقه را به‌صورت نوارهای موازی پرواز می‌کند و دوربین سنجشی به‌گونه‌ای خودکار تصویر می‌گیرد که هر دو تصویر پیاپی در حدود ۶۰ درصد همپوشانی طولی داشته باشند. معمولاً منطقه به‌شکل یک بلوک تصویری مستطیلی پوشش داده می‌شود که افزون بر همپوشانی طولی، همپوشانی عرضی نوارها نیز در حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد لازم است. نقطهٔ سمت‌القدم (nadir point) تصویر سمت‌القدم بر عکس هوایی؛ یعنی نقطه‌ای که شاغول آویخته از گرهٔ جلویی عدسی بر عکس فرود می‌آید. سمت (azimuth) زاویهٔ افقی ساعت‌گرد اندازه‌گیری‌شده حول نقطهٔ سمت‌القدم زمینی از نصف‌النهار شمال در صفحهٔ عکس. حسگرهای نقشه‌برداری هوایی برای انجام نقشه‌برداری هوایی، حسگری باید به درون یا بیرون سکوی هوایی با خط دید مستقیم به هدف نصب شود؛ یعنی عمل سنجش از دور انجام می‌شود. در هواگردهای سرنشین‌دار، این کار از راه دریچه‌ای در یا نصب بیرونی بر استرات بال صورت می‌گیرد. در پهپادها، حسگرها اغلب زیر یا درون وسیلهٔ پرنده سوار می‌شوند که امکان گردآوری سریع داده‌ها بر فراز زمین‌های دشوار را فراهم می‌سازد، هرچند گاهی دقت کمتری نسبت به روش‌های سنتی دارند. | ## بخش 3: نقشه‌برداری هوایی | پیامد سه‌بُعدی (استریو) از این طریق به دست می‌آید که دوربین هم‌زمان نوارهایی را در چند راستا (معمولاً جلو، پایین و عقب) ضبط می‌کند و بدین ترتیب هر نقطهٔ زمینی دو یا سه بار در تصاویر پدیدار می‌شود. شمار نقاط کنترل زمینی لازم برای تبدیل تصاویر به دستگاه مختصات نقشه‌برداری ملی را می‌توان با ثبت دقیق مسیر پروازی توسط سامانه موقعیت‌یاب جهانی یا ناوبری لختی و تحکیم آن با تعدیل بلوک دسته‌ای کاهش داد. مقایسه با نقشه‌برداری ماهواره‌ای نقشه‌برداری هوایی نسبت به تصویربرداری ماهواره‌ای مزایای چندی دارد. نخست آنکه دقت تفکیک مکانی تصاویر هوایی بسیار بالاتر است زیرا هواگرد در فرازای بسیار پایین‌تری نسبت به ماهواره پرواز می‌کند. دیگر آنکه تصویربرداری هوایی به شرایط جوّی کمتر وابسته است و می‌تواند زیر ابرها نیز انجام شود، درحالی‌که ماهواره‌ها اغلب از ابر و مه آسیب می‌بینند. نقش پهپادها در سال‌های اخیر، پهپادها (UAV) نقش فزاینده‌ای در نقشی‌برداری هوایی ایفا کرده‌اند. پهپادها امکان گردآوری سریع داده‌ها بر فراز زمین‌های صعب‌العبور را فراهم می‌سازند و هزینهٔ عملیاتی کمتری نسبت به هواپیماهای سرنشین‌دار دارند. | ## جمع‌بندی | با این حال، دقت آنها گاهی از روش‌های سنتی کمتر است و محدودیت‌هایی از نظر برد پروازی و وزن بار مفید دارند.