موضوع مقاله: تاریخ مدرسه و مدرسه سازی در ایران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # تاریخ مدرسه و مدرسه سازی در ایران | مقدمه: نظام آموزشی ایران تا سدهٔ نوزدهم عمدتاً بر پایه مکتب‌خانهها استوار بود؛ نهادهایی سنتی که آموزش قرآن، خواندن و نوشتن، و اصول دینی را هدف قرار می‌دادند. | ## بخش 1: تاریخ مدرسه و مدرسه سازی در ایران | اما پس از شکست‌های نظامی ایران در جنگ‌های ایران و روس، نیاز به نهادهای آموزشی مدرن برای توسعه ملی و مقابله با عقب‌ماندگی احساس شد. این تحول با تأسیس مدارس جدید در دوران قاجار آغاز شد، مدارسی که برخلاف مکتب‌خانه‌ها، به آموزش علوم جدید، زبان‌های خارجی، و مهارت‌های زندگی مادی پرداختند. این تغییر، نقطهٔ آغاز آموزش و پرورش نوین در ایران بود.jihs.ut.ac.ir تولد مدرسه در ایران: روایت تاریخی از ظهور آموزش و پرورش مدرن در جامعۀ ایرانی در ایران پیش از دارالفنون، واژه «مدرسه» به حوزه‌های علمیه وابسته به مسجد گفته می‌شد که آموزش احکام و شریعت را با مشروعیت مدرس و مجتهد سامان می‌داد. رشدیه پس از سفر به بیروت و آشنایی با نظام آموزشی نوین، تصمیم گرفت شیوه‌های سنتی مکتب‌خانه را دگرگون کند. او نخستین مدرسه ابتدایی را در تبریز بنیان نهاد و با استفاده از الفبای صوتی، آموزش خواندن و نوشتن را برای کودکان ساده‌تر کرد. این اقدام با مخالفت‌های شدید سنت‌گرایان روبرو شد، اما رشدیه با پشتکار ادامه داد و مدارس متعددی در تبریز، مشهد و تهران تأسیس کرد.تحلیلی بر آرا و اندیشه‌های میرزا حسن رُشدّیه psri.ir رشدیه را باید پدر فرهنگ نوین ایران دانست، زیرا او نه‌تنها مدارس جدید تأسیس کرد، بلکه کتاب‌های درسی ویژه کودکان نوآموز را نیز تألیف نمود. او معتقد بود آموزش باید با زندگی روزمره و نیازهای واقعی کودکان پیوند داشته باشد. در مقاله‌ای از فصلنامه تاریخ، دکتر سهراب یزدانی و ابراهیم بوچانی تأکید می‌کنند که رشدیه با حمایت امین‌الدوله و شیخ هادی نجم‌آبادی توانست نظام آموزشی ایران را متحول کند. او با تألیف کتاب‌هایی چون «تربیت‌الاطفال» و «الفبای صوتی»، روش‌های سنتی را کنار گذاشت و آموزش را به شیوه‌ای علمی و کاربردی نزدیک کرد.تأملی بر آراء آموزشی میرزا حسن رشدیه journals.iau.ir مدرسه‌سازی در عصر قاجار در دوران قاجار، با تأسیس دارالفنون در سال ۱۲۳۰ شمسی (۱۸۵۱ میلادی)، نخستین گام جدی در مسیر مدرسه‌سازی مدرن برداشته شد. دولت با تأسیس وزارت معارف و گسترش مدارس ابتدایی، متوسطه و عالی، آموزش را به ابزاری برای نوسازی اجتماعی و اقتصادی بدل کرد. | ## بخش 2: تاریخ مدرسه و مدرسه سازی در ایران | مدارس دخترانه نیز در این دوره گسترش یافتند، و آموزش عمومی به تدریج فراگیر شد.مروری تاریخی بر مدارس و آموزش ابتدایی و نوین در ایران: از ریشه‌های سنتی تا نظام‌های معاصر civilica.com در دوره رضاشاه (۱۹۲۵–۱۹۴۱)، مدرسه‌سازی به‌عنوان بخشی از پروژه نوسازی ملی مطرح شد. دولت با تأسیس وزارت معارف، تمرکز خود را بر گسترش آموزش ابتدایی، تربیت معلم، و تأسیس مدارس دولتی گذاشت. تا پیش از این دوره، آموزش عمدتاً در مکتب‌خانه‌ها و مدارس دینی انجام می‌شد، اما رضاشاه با تأسیس مدارس مدرن، نظام آموزشی سکولار را پایه‌گذاری کرد. تعداد مدارس ابتدایی از حدود ۳۰۰ مدرسه در سال ۱۳۰۴ به بیش از ۲٬۰۰۰ مدرسه در سال ۱۳۱۵ رسید. دولت با اجرای برنامه‌های عمرانی پنج‌ساله، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در زیرساخت‌های آموزشی انجام داد. همچنین، تأسیس دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی مانند دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، و دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی کنونی) نشانگر گسترش آموزش در سطوح بالاتر بود. با این حال، کیفیت آموزش با چالش‌هایی مواجه بود: کمبود معلم متخصص، تمرکز بر آموزش نظری، و نابرابری منطقه‌ای در دسترسی به مدارس. آموزش و پرورش در این دوره، به‌ویژه در مناطق روستایی، با مشکلاتی چون نبود امکانات، فقر آموزشی و بی‌سوادی گسترده مواجه بود.چکیده مقاله بررسی نظام آموزش و پرورش ایران در دوران پهلوی دوم civilica.com تحول برنامه‌ها با گسترش مدارس نوین، برنامه‌های درسی نیز دستخوش تحول شدند. دروس سنتی مانند صرف و نحو جای خود را به ریاضیات، علوم تجربی، تاریخ، جغرافیا و زبان‌های خارجی دادند. این تغییرات نه تنها در محتوای آموزشی بلکه در روش‌های تدریس نیز نمود یافت؛ از حفظ‌محوری به آموزش مفهومی و کاربردی. | ## بخش 3: تاریخ مدرسه و مدرسه سازی در ایران | مدارس به تدریج به نهادهایی برای تربیت شهروندان مدرن، تقویت هویت ملی، و آماده‌سازی نیروی انسانی برای توسعه اقتصادی تبدیل شدند. این روند در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ شمسی با تأسیس مدارس نمونه، تیزهوشان، و فنی‌حرفه‌ای شتاب گرفت.تولد مدرسه در ایران: روایت تاریخی از ظهور آموزش و پرورش مدرن در جامعه ایرانی (مقاله علمی وزارت علوم) ensani.ir پس از انقلاب ۱۳۵۷ پس از انقلاب ۱۳۵۷، سیاست‌های آموزشی دچار دگرگونی شد. تمرکز بر اسلامی‌سازی محتوا، گسترش عدالت آموزشی، و توسعه مدارس در مناطق محروم از اولویت‌های نظام جدید بود. در دهه‌های بعد، با رشد جمعیت و توسعه فناوری، مدارس هوشمند، آموزش مجازی، و نهادهای غیرانتفاعی نیز وارد عرصه شدند.مروری تاریخی بر مدارس و آموزش ابتدایی و نوین در ایران: از ریشه‌های سنتی تا نظام‌های معاصر civilica.com با توجه به افزایش جمعیت ایران از ۳۵ میلیون نفر در سال ۱۳۵۷ به ۹۲ میلیون نفر در سال ۱۴۰۲، در چهار دهه گذشته، مدرسه‌سازی در ایران با رشد چشمگیری از نظر تعداد و کیفیت همراه بوده است. تعداد مدارس از حدود ۵۲ هزار واحد در سال ۱۳۵۷ به بیش از ۱۱۶ هزار مدرسه در سال ۱۴۰۳ رسیده و کلاس‌های درس نیز از ۱۳۲ هزار به حدود ۵۶۰ هزار افزایش یافته‌اند. سرانه فضای آموزشی نیز از ۱٫۸ متر مربع به ۵٫۴۴ متر مربع ارتقاء یافته که نشان‌دهنده بهبود استانداردهای ساخت، ایمنی، تهویه و طراحی مدارس است. مشارکت مردمی نقش مهمی در این روند داشته؛ بیش از نیمی از مدارس با کمک خیرین ساخته شده‌اند و میزان کمک‌های مردمی از ۴ میلیارد به ۱۳ هزار میلیارد تومان رسیده است. در سال ۱۴۰۴، بیش از ۱۶ میلیون دانش‌آموز در ۱۲۳ هزار مدرسه و ۶۶۵ هزار کلاس درس مشغول تحصیل هستند. این آمارها نشان‌دهنده گسترش پوشش تحصیلی و ارتقاء کیفیت آموزش در سراسر کشور است.رشد مدرسه‌سازی در ایران؛ روزی 8 مدرسه در کشور ساخته می‌شود farsnews.irرشد ۳۰۰ درصدی مدرسه‌سازی در ایران؛ روزانه ۸ مدرسه ساخته می‌شود farhangian-razavi.irامسال ۱۶ میلیون دانش‌آموز در ۱۲۳ هزار مدرسه و ۶۶۵ هزار کلاس درس تحصیل خواهند کرد isna.ir پس از انقلاب ۱۳۵۷، دولت با راه‌اندازی نهضت سوادآموزی در سال ۱۳۵۸، هدف خود را بر ریشه‌کنی بی‌سوادی و گسترش آموزش ابتدایی متمرکز کرد. | ## جمع‌بندی | همچنین، تعداد دانش‌آموزان از ۷ میلیون نفر در سال ۱۳۵۷ به حدود ۱۷ میلیون نفر در سال‌های اخیر رسید.