موضوع مقاله: زبان بیگماتی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # زبان بیگماتی | مقدمه: زبان بیگماتی (انگلیسی: begamati zabān) یک گونهٔ اجتماعی از اردو است که بدست زنان اشراف (بیگم‌ها) که در حالت انزوا (پرده‌نشینی) در قلعه‌ها و کاخ‌های سلطنتی در دهلی و برخی دیگر از شهرهای اردو‌زبان در هند زندگی می‌کردند، سخن گفته می‌شد. | ## بخش 1: زبان بیگماتی | این زبان بیشتر در سدهٔ نوزدهم گسترده بود، اما تا دههٔ ۱۹۷۰ به‌طور کامل از میان نرفت. یکی از مهم‌ترین راه‌هایی که امروزه این گونهٔ اجتماعی را می‌شناسیم، بازنمایی آن در رمان‌های سدهٔ نوزدهم است. این زبان به‌طور کامل حفظ نشده و دانسته‌های کنونی ما از آن، عمدتاً حاصل مستندسازی‌های گذشته است. ویژگی‌ها این گونهٔ اجتماعی توسط تاریخ‌نگار گیل مینالت به‌عنوان زبانی «زمینی، تصویری و رنگارنگ» توصیف شده است، که در تضاد با زبان زنان ... در فرهنگ‌هایی چون ژاپن، جایی که زنان معمولاً در تفاوت‌های جنسیتی در زبان ژاپنی غیرمستقیم‌تر از مردان سخن می‌گویند، یا ایالات متحده، که در آن زنان به‌طور سنتی در انگلیسی آمریکایی از واژه‌های ملایم‌تر، احترام‌آمیزتر و اغراق‌آمیزتر استفاده می‌کنند. علت این تفاوت آن است که زنان ساکن در پرده‌نشینی از جامعهٔ دیگر جدا بودند، بنابراین گونهٔ اجتماعی آن‌ها برای گفت‌وگو با یکدیگر شکل گرفت، نه برای ارتباط با مردان. همچنین، به دلیل تحصیلات اندک، آنان «عبارات پرطمطراق و مؤدبانهٔ اردوِ فارسی‌شده» را نمی‌آموختند. رئیس احمد جعفری نسخهٔ لکنهویی این زبان را متفاوت از توصیف‌های ارائه‌شده دربارهٔ گونهٔ دهلی می‌داند. به‌طور طبیعی، چنین زبان ظریف و پالوده‌ای تنها در درون کاخ‌های سلطنتی می‌توانست پدید آید. | ## بخش 2: زبان بیگماتی | نامه‌های نوشته‌شده به‌دست بیگم‌های واجد علی شاه از بهترین نمونه‌های این شکل والا از اردو به‌شمار می‌روند.» به‌گفتهٔ مینو، بیگماتی زبان سرشار از واژه‌های مهرآمیز و دعایی است؛ زن‌ها یکدیگر را با نام‌هایی چون بُوا یا وَری (عزیزم / بسیار عزیز)، یا بهینا (خواهر کوچک‌تر) خطاب می‌کردند، و حتی از اصطلاحاتی که معمولاً برای مردان به‌کار می‌رفت، مانند بِلا (پسر)، استفاده می‌نمودند.<ref name="Minault2" دعاها نیز اغلب شوهر و فرزندان زن را در بر می‌گرفت، مانند کلیجا ٹھنڈا رہے یا پیٹ ٹھنڈا رہے که به‌طور تقریبی به معنای «فرزندانت شاد باشند / عمر دراز کنند / هرگز مایهٔ اندوهت نشوند» است.مینو این امر را نشانه‌ای از وابستگی کامل زنان به شوهران و فرزندانشان می‌داند و اشاره می‌کند که اگرچه زنان ممکن بود به یکدیگر بگویند «بمیری»، اما هرگز مرگ شوهر یا فرزند یکدیگر را آرزو نمی‌کردند. نوشتن برای این زنان تابو بود، اما با این حال برخی کتاب‌ها به زبان بیگماتی برای آنان نوشته می‌شد. برای نمونه، نویسندهٔ مرد، سید احمد دهلوی (۱۸۴۶–۱۹۱۸)، چندین کتاب آموزشی برای زنان به زبان بیگماتی نوشت که موضوعاتی چون تربیت کودک، بهبود روابط با شوهر، مدیریت زمان و مسائل مشابه را در بر می‌گرفت. نویسندگانی مانند عصمت چغتایی (۱۹۱۱–۱۹۹۱) نیز این گونهٔ زبانی را در آثار خود به‌کار برده‌اند. تاریخچه زنان هندی به‌طور سنتی به‌شدت به پرده‌نشینی پایبند بودند و این رسم، عامل اصلی شکل‌گیری تمایز زبانی میان اردوی معیار و اردو بیگماتی بود. در دوره‌های نخستین، بسیاری از آنان با دستور زبان رسمی آشنایی نداشتند، زیرا زندگی‌شان در حوزه‌ای خانگی و به‌شدت محدود می‌گذشت. گفتار آنان در چارچوب دیوارهای قلعه‌ها و عمارت‌ها باقی می‌ماند و از تأثیرات بیرونی، به‌ویژه دنیای مردانه، دور نگه داشته می‌شد. در شمال هند، بیگم‌های قیلهٔ معلا (قلعهٔ امپراتوری) مقررات سختگیرانه‌ای برای پرده‌نشینی دختران خود اعمال می‌کردند، تا آنجا که حتی از سایهٔ مردان نامحرم نیز محافظت می‌شدند. اقامتگاه‌های سلطنتی شامل بخش ویژهٔ زنان (زنان‌خانه) بود که زنان تمام لحظات زندگی خود را در آن می‌گذراندند. | ## بخش 3: زبان بیگماتی | تمامی آیین‌های اجتماعی مانند ازدواج، تدفین و دیگر مراسم در درون این فضاها انجام می‌شد. دختران جوان و مجرد حتی از زنان سالخوردهٔ خارج از خانوادهٔ نزدیک خود نیز پوشیده نگه داشته می‌شدند تا آبرویشان محفوظ بماند. ضرب‌المثلی می‌گوید: «یک کجاوه از خانهٔ پدری‌اش آمد و دیگری از خانهٔ شوهرش رفت»، که بیانگر آن است که دختر سراسر عمرش را در انزوا می‌گذراند. این عوامل فرهنگی و اجتماعی به شکل‌گیری گونه‌ای متمایز از اردو انجامید که بیگم‌ها به آن سخن می‌گفتند و از نظر زبانی فاصلهٔ چشمگیری با زبان رسمی معیار داشت. به‌گفتهٔ او، ساکنان اصلی قیلهٔ معلا که نگهبانان واقعی این شیوهٔ گفتار بودند، به‌تدریج مهاجرت کردند و در مقابل، مردمانی از مناطق دیگر در دهلی ساکن شدند. رسم اجتماعی پرده‌نشینی که زمانی جزء جدایی‌ناپذیر زندگی بیگم‌ها بود نیز به مرور رو به زوال گذاشت. در نتیجه، ویژگی‌های منحصربه‌فرد زبان بیگماتی شروع به فرسایش کرد و تأثیر لهجه‌های پنجابی در گفتار محلی افزایش یافت. سانیا، پژوهشگر دانشگاه دانشگاه ملیه اسلامیه، توضیح می‌دهد که اصلاح‌طلبان اجتماعی مانند نذیر احمد دهلوی و الطاف حسین حالی این زبان را نامناسب یا غیرظریف می‌دانستند و همین نگرش به افول آن کمک کرد. | ## جمع‌بندی | او می‌افزاید: «با گسترش آموزش دختران، زبان‌هایی که در مدارس تدریس می‌شدند به‌تدریج جای زبان بیگماتی را گرفتند.