موضوع مقاله: بیانیه شومان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بیانیه شومان | مقدمه: اروپا از طریق دستاوردهای عینی ساخته می‌شود که در وهله اول، یک همبستگی عملی ایجاد می‌کنند.» بیانیه شومان یا طرح شومان ، پیشنهادی بود که توسط روبر شومان، وزیر امور خارجه فرانسه، در ۹ مه ۱۹۵۰ (روزی که اکنون در اتحادیه اروپا به عنوان روز اروپا جشن گرفته می‌شود) ارائه شد؛ یعنی درست یک روز پس از پنجمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم در اروپا. | ## بخش 1: بیانیه شومان | این طرح پیشنهادی برای قرار دادن تولید زغال‌سنگ و فولاد فرانسه و آلمان غربی زیر نظر یک مرجع واحد بود که بعدها به سازمان زغال‌سنگ و فولاد اروپا تبدیل شد. هدف نهایی، آرام کردن روابط، به‌ویژه میان فرانسه و آلمان غربی، از طریق ادغام تدریجی سیاسی بود که با ایجاد منافع مشترک محقق می‌شد. شومان بیان کرد که «گردهمایی کشورهای اروپایی مستلزم حذف تقابل دیرینه میان فرانسه و آلمان است… همبستگی ایجاد شده در تولید، به‌وضوح نشان خواهد داد که هرگونه جنگ بین فرانسه و آلمان نه تنها غیرقابل تصور، بلکه از نظر مادی غیرممکن می‌شود.» کنراد آدناوئر، اولین صدراعظم آلمان، و همچنین دولت‌های هلند، بلژیک، ایتالیا و لوکزامبورگ پاسخ مثبتی به این بیانیه دادند. این پیمان سازمان زغال‌سنگ و فولاد اروپا را ایجاد کرد؛ یعنی اولین جامعه فراملی اروپا که راه را برای اتحادیه اقتصادی اروپا و متعاقباً اتحادیه اروپا هموار نمود. پیش‌زمینه پس از جنگ جهانی دوم، جنگ سرد اروپا را به دو حوزه نفوذ در دو سوی پرده آهنین تقسیم کرد. با تمایل به عدم تکرار ویرانی‌های دیده‌شده در جنگ‌های جهانی اول و دوم، گرایشی به سمت همکاری‌های اروپایی وجود داشت. طرح مونه (Monnet Plan)، که برنامه فرانسه برای تحریک سرمایه‌گذاری و نوسازی اقتصاد این کشور پس از جنگ جهانی دوم بود، انگیزه‌ای برای ایجاد طرح شومان ایجاد کرد. پیش از جنگ، فرانسه بزرگ‌ترین واردکننده زغال‌سنگ در جهان بود و طرح مونه واردات زغال‌سنگ از آلمان را پیش‌بینی کرده بود. | ## بخش 2: بیانیه شومان | هدف شومان این بود که از فعالیت شرکت‌های زغال‌سنگ و فولاد در قالب کارتل‌هایی که می‌توانستند عرضه را بر اساس بازار ملی محدود کنند، جلوگیری کند. این اقدام به عنوان نیرویی برای صلح در اروپا نگریسته می‌شد، چرا که بازار واحد، وقوع جنگ میان فرانسه و آلمان را «از نظر مادی غیرممکن» می‌ساخت. شومان در زمانی که نخست‌وزیر فرانسه (۴۸–۱۹۴۷) و وزیر امور خارجه (۵۲–۱۹۴۸) بود، ابتکاراتی را برای متحد کردن اروپا ترویج کرد. اهداف و تدوین در تدوین بیانیه شومان، ژان مونه از همکاری‌های پل رویتر، مشاور حقوق بین‌الملل وزارت امور خارجه فرانسه و استاد حقوق در اکس-آن-پرووانس و همچنین اتین هیرش بهره برد. (اسناد پیش‌نویس این بیانیه توسط بنیاد ژان مونه منتشر شده است.)Rieben (2000) پیشنهاد شومان پس از بحث در هیئت وزیران فرانسه در ۹ مه ۱۹۵۰ مورد موافقت قرار گرفت. پیش‌تر در همان روز، به شومان اطمینان داده شده بود که این طرح مورد حمایت کنراد آدناور، صدراعظم آلمان، است. در بیانیه شومان آمده است: «گردهمایی ملت‌های اروپایی مستلزم حذف تقابل دیرینه میان فرانسه و آلمان است.» دولت فرانسه «پیشنهاد می‌کند که مجموع تولید زغال‌سنگ و فولاد فرانسه و آلمان، در چارچوب سازمانی که برای مشارکت سایر کشورهای اروپایی باز است، زیر نظر یک «مرجع عالی» مشترک قرار گیرد.» تجمیع تولید زغال‌سنگ و فولاد باید بستری مشترک برای توسعه اقتصادی فراهم کند و «به‌وضوح نشان خواهد داد که هرگونه جنگ بین فرانسه و آلمان نه تنها غیرقابل تصور، بلکه از نظر مادی غیرممکن می‌شود.» نکته مهم اینجاست که با تجمیع تولیدات پایه و با نهادینه کردن «مرجع عالی» جدید — که تصمیماتش برای فرانسه، آلمان و دیگر کشورهای عضو الزام‌آور است — «این پیشنهاد منجر به تحقق نخستین پایه عینی یک فدراسیون اروپایی خواهد شد که برای حفظ صلح ضروری است.» این بیانیه چندین هدف را دنبال می‌کرد: تولد اروپا به عنوان یک نهاد سیاسی غیرممکن ساختن جنگ میان کشورهای عضو تشویق صلح جهانی تشکیل یک آژانس ضد کارتل در صنایع زغال‌سنگ و فولادِ کشورهای عضو احیای کل اقتصاد اروپا با شروع از بخش‌های زغال‌سنگ و فولاد عرضه تولیدات زغال‌سنگ و فولاد به جهان بدون تبعیض یا استثنا، با هدف ارتقای سطح زندگی و پیشبرد توسعه بین‌المللی، از جمله در آفریقا. بیانیه شومان نشان‌دهنده آغاز همکاری‌های فرانسه و آلمان پس از جنگ جهانی دوم و ادغام مجدد آلمان غربی در اروپای غربی بود. | ## بخش 3: بیانیه شومان | کنراد آدناوئر، صدراعظم آلمان غربی، در رابطه با این بیانیه گفت: «این موفقیت بزرگ ماست».Judt (1994), 31. میراث این ابتکار عمل، امضای پیمان پاریس در ۱۸ آوریل ۱۹۵۱ توسط شش کشور اروپایی (فرانسه، آلمان، بلژیک، ایتالیا، لوکزامبورگ و هلند) بود. این پیمان سازمان زغال‌سنگ و فولاد اروپا را پایه‌گذاری کرد که نخستین جامعه از جوامع سه‌گانه اروپا و پیش‌درآمدی برای اتحادیه اروپا بود. جامعه زغال‌سنگ و فولاد اروپا یک بازار مشترک برای فولاد و زغال‌سنگ در کشورهای عضو ایجاد کرد که در آن قیمت‌های بازار به‌صورت آزاد تعیین می‌شد، کالاها حرکت آزادانه داشتند و از حقوق گمرکی، مالیات، یارانه‌ها یا اقدامات محدودکننده خبری نبود. این پیمان یک «مرجع عالی» برای نظارت بر رعایت قوانین رقابتی و تضمین شفافیت قیمت‌ها ایجاد کرد. شومان از طرفداران ادغام بیشتر اروپا از طریق یک جامعه دفاعی اروپایی (که در نهایت به تصویب نرسید) بود. | ## جمع‌بندی | به دلیل اهمیت بیانیه شومان در ۹ مه ۱۹۵۰، روز ۹ مه به عنوان روز اروپا برای جشن گرفتن صلح و وحدت در اروپا نام‌گذاری شده است.