موضوع مقاله: گونه نهان‌زاد | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # گونه نهان‌زاد | مقدمه: این‌گونه می‌تواند جانور یا گیاه باشد و همچنین موجوداتی از دیگر فرمانروها مانند قارچ، جلبک، باکتری یا حتی ویروس را نیز دربرمی‌گیرد. | ## بخش 1: گونه نهان‌زاد | گونه نهان‌زاد در بوم‌شناسی گونه‌ای است که ممکن است بومی یا معرفی‌شده باشد، چراکه شواهد روشنی برای هیچ‌یک از دو حالت وجود ندارد. در دیرین‌شناسی، گونه نهان‌زاد گونه‌ای است که در سوابق فسیلی بدون قرابت آشکار با گونه‌ای قدیمی‌تر ظاهر می‌شود. کارلتون در زیست‌شناسی حفاظت به‌کار گرفته شد تا وضعیت تاکسونی را توصیف کند که شواهد موجود، خاستگاه بیگانه آن را نشان می‌دهند، اما این شواهد قطعی نیستند. شناسایی و دسته‌بندی این‌گونه‌ها به دلیل ماهیت دوپهلوی آن‌ها چالش‌برانگیز است و نیازمند بررسی معیارهای زیست‌جغرافیایی، تاریخی، بوم‌شناختی، زیست‌شناختی، تکاملی و ژنتیکی است. بوم‌شناسی در بوم‌شناسی، گونه‌ای نهان‌زاد شناخته می‌شود که نمی‌توان با قطعیت تعیین کرد آیا در یک سرزمین مشخص بومی است یا خیر. این وضعیت اغلب به دلیل مستندسازی ناکافی از پراکنش طبیعی تاریخی یک گونه پدید می‌آید. در پاره‌ای از موارد، کشف حضور یک تاکسون در یک محل جدید این پرسش را مطرح می‌کند که آیا این‌گونه‌ای نادر بومی است که حضورش تاکنون ناشناخته مانده، یا به‌تازگی آن محل را فتح کرده‌است. در برخی موارد، گونه‌های نهان‌زاد در برخی بخش‌های پراکنش خود می‌توانند به‌عنوان بومی یا بیگانه اثبات شوند، در حالی که در بخش‌های دیگر همچنان ابهام باقی می‌ماند.Carlton, J. دیرین‌شناسی در دیرین‌شناسی، گونه نهان‌زاد گونه‌ای است که در سوابق فسیلی بدون قرابت آشکار با گونه‌ای قدیمی‌تر ظاهر می‌شود. این بدان معناست که ارتباط تکاملی آن با سایر گونه‌ها در سابقه زمین‌شناختی قابل ردیابی نیست و خاستگاه آن ناروشن می‌ماند. | ## بخش 2: گونه نهان‌زاد | کارلتون در زیست‌شناسی حفاظت به‌کار گرفته شد تا وضعیت تاکسونی را توصیف کند که نشانگرهایی از خاستگاه بیگانه دارد، اما شواهد موجود برای این نتیجه‌گیری قطعی نیستند؛ بدین معنا که ممکن است چنین تاکسونی در واقع بومی آن منطقه باشد.Kinzie, R. ماندگاری ابهام دربارهٔ ماهیت این‌گونه‌ها در جامعه علمی، تنظیم دسته‌بندی‌های حفاظتی، حمایت یا مقابله با آن‌ها را دشوار می‌کند. در این ارزیابی، عوامل متعددی راهنما هستند از جمله وابستگی به زیستگاه و بهره‌گیری از نشانگرهای مولکولی قابل اعتماد برای تعیین خاستگاه جمعیت‌های خاص. چپمن آزمونی با بیش از ۲۰ معیار زیست‌جغرافیایی، تاریخی، سازکاری، بوم‌شناختی، زیست‌شناختی، تکاملی و ژنتیکی پیشنهاد کردند تا به‌صورت عینی مشخص شود یک تاکسون بومی است یا معرفی‌شده؛ اگر نتیجه‌ای قطعی به دست نیاید، تاکسون باید در دسته نهان‌زاد باقی بماند تا شواهد تازه‌ای فراهم آید.Chapman, J. پیشنهاد شده‌است که سطوح عدم قطعیت در همه دسته‌بندی‌ها در سه سطح گنجانده شود: بالا، متوسط و پایین. «عدم قطعیت پایین» زمانی تعیین می‌شود که شواهد مستقیمی وجود داشته باشد و ارزیاب احتمال درستی ارزیابی را بیش از ۹۰٪ بداند. «عدم قطعیت متوسط» زمانی است که شواهدی برای پشتیبانی از ارزیابی وجود داشته باشد، اما کیفیت یا کمیت داده‌ها برای حکم قطعی کافی نباشد و ارزیاب احتمال درستی را بین ۷۵٪ تا ۹۰٪ برآورد کند. «عدم قطعیت بالا» زمانی است که شواهد کافی برای پشتیبانی از ارزیابی وجود نداشته باشد و ارزیاب احتمال درستی را بین ۵۰٪ تا ۷۵٪ بداند. معیار ۱: گذر از موانع زیست‌جغرافیایی گذر از موانع زیست‌جغرافیایی روشی کلاسیک برای تمایز تاکسون‌های بومی از بیگانه است؛ با این حال، ابهام هنگامی پدیدار می‌شود که رویدادهای جدید در یک گونه بسیار نزدیک به محدوده فرضی بومی آن واقع شوند و هیچ مانع زیست‌جغرافیایی آشکاری در میان نباشد. افزون بر این، برخی تاکسون‌ها می‌توانند به‌صورت طبیعی و بدون دخالت انسانی فاصله‌های دور را طی کنند؛ مانند گونه‌هایی که از جریان‌های هوایی بهره می‌گیرند، شناگران توانا، یا موجوداتی که پراکنه‌هایشان گهگاه توسط پرندگان منتقل می‌شود. | ## بخش 3: گونه نهان‌زاد | معیار ۲٫۱: کنش مستقیم انسانی گردآوری، حمل‌ونقل و رهاسازی فرآیندهایی هستند که می‌توانند به‌صورت تصادفی یا عمدی رخ دهند، اما گاهی تشخیص اینکه آیا پراکنش با میانجی‌گری انسان بوده یا نه دشوار است. شواهد روشن دخالت مستقیم انسانی در حضور یک تاکسون در یک منطقه تنها در اقلیتی از موارد مستند شده‌است؛ از این رو چنین تاکسون‌هایی معمولاً نهان‌زاد قلمداد می‌شوند. معیار ۲٫۲: کنش غیرمستقیم انسانی دگرگونی‌های پراکنش تاکسون‌ها می‌توانند پیامد کنش‌های غیرمستقیم انسانی باشند که ویژگی‌های زیست‌فیزیکی محیط را تغییر می‌دهند. نمونه کلاسیک گونه‌هایی هستند که از گشایش کانال سوئز در سال ۱۸۶۹ میلادی (۱۲۴۸ خورشیدی) برای گسترش از دریای سرخ به دریای مدیترانه یا برعکس بهره گرفتند. این‌گونه‌ها نه «نئوبومی» به‌شمار می‌روند و نه کوچک‌ترین شکی در خاستگاه بیگانه‌شان وجود دارد؛ از این رو به‌طور قطعی بیگانه محسوب می‌شوند. معیار ۳: بقا بدون یاری انسانی یکی از راه‌های سنجش خاستگاه یک تاکسون در یک منطقه، بررسی این است که آیا بقا و گسترش آن به یاری انسانی وابسته است یا نه؛ مانند آبیاری باغ‌ها، تأمین گرما در گلخانه‌ها یا دیگر زیرساخت‌های انسانی.Blackburn, T. میان بوم‌شناسان اجماع وجود دارد که رویدادهای کوتاه‌مدت برای واجد شرایط دانستن یک تاکسون در این معیار کافی نیستند. در صورت نبود داده‌های کافی، نگه‌داشتن تاکسون در دسته نهان‌زاد تا فراهم شدن پژوهش‌های تازه مناسب‌تر است. اکوسیستم‌های جزیره‌ای اکوسیستم‌های جزیره‌ای به‌طور ذاتی در برابر تهاجم‌های زیستی آسیب‌پذیرتر هستند. | ## جمع‌بندی | این رویکرد به‌ویژه برای گونه‌هایی به‌کار می‌رود که پراکنش قاره‌ای نیز دارند و از نظر ژنتیکی تفاوتی با جمعیت جزیره‌ای آن‌ها مشاهده نمی‌شود.