موضوع مقاله: فهرست خدایان بین‌النهرین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست خدایان بین‌النهرین | مقدمه: ۲۳۰۰ پیشا دوران مشترک) که در آن خدایان اینانا، اوتو، اِنکی و ایسیمود به تصویر کشیده می‌شوند. | ## بخش 1: فهرست خدایان بین‌النهرین | فهرست خدایان بین‌النهرین شامل خدایانی است که تقریباً همگی‌شان انسان‌انگار بودند. تصور می‌شد که آنها دارای قدرت خارق‌العاده‌ای هستند و اغلب در اندازه فیزیکی مهیبی مجسم می‌شدند. خدایان معمولا مِلَم بر تن داشتند، جسمی ناشناخته که «آنها را در شکوهی ترسناک می‌پوشاند» و قهرمانان، شاهان، غول‌ها و حتی شیاطین می‌توانستند آن را بپوشند. تاثیری که دیدن ملم یک خدا بر انسان می‌گذارد با واژه نی (خواب‌رفتگی) توصیف شده است. هر دو زبان سومری و اکدی واژه‌های زیادی برای بیان احساس نی دارند، از جمله واژه پولوهتو که معنای آن «ترس» است. خدایان تقریبا همیشه با کلاه شاخدار به تصویر کشیده می‌شوند که تا هفت جفت شاخ گاو بر آن قرار دارد. آنها همچنین گاهی اوقات با لباس‌هایی به تصویر کشیده می‌شدند که زیورآلات تزئینی طلائی و نقره‌ای به استادی بر آنان دوخته شده است. در بین‌النهرین باستان معتقد بودند که خدایان در آسمان زندگی می‌کنند اما مجسمه خدا، تجسم فیزیکیِ خود خدا است. از این رو، بت‌ها مورد توجه و مراقبت دائمی قرار می‌گرفتند و گروهی از کاهنان برای نگهداری از آنان تعیین می‌شدند. این کاهنان بر تن مجسمه لباس می‌پوشاندند و در برابر آنان سفره غذا قرار می‌دادند تا «بخورند». خدایان قایق نیز داشتند، دوبه‌هایی که معمولا در معابدشان نگهداری می‌شد و در طول جشن‌های مذهبی گوناگون برای انتقال مجسمه‌های آیینی آنان در مسیر آبراه‌ها استفاده می‌شد. | ## بخش 2: فهرست خدایان بین‌النهرین | خدایان همچنین ارابه‌هایی داشتند که برای انتقال مجسمه‌های آیینی آنان از طریق راه زمینی بود. اعتقاد بر این بود که خدایان اصلیِ جرگه خدایان بین‌النهرینی در «مجمع خدایان» شرکت می‌کنند که در آن همه تصمیمات خدایان گرفته می‌شود. این مجمع به عنوان همتای الهیِ سیستم قانون‌گذاری نیمه‌دموکراتیکی در نظر گرفته می‌شد که در دوره سلسله سوم اور (ح. گاهی به اشتباه از آن به عنوان فهرستی از خدایان سومری و همتایان اکدی آنها نام برده شده‌است، اما در واقع درباره روابط خدایان و نیز توضیح کوتاهی درباره کارکردهای آنها است. او نخستین و دورترین نیاست که در الهیات نطفه‌اش به عنوان خدای آسمان در «تیرگی برین» بسته شد. با این حال، آنو خود در متون گوناگون (فهرست خدایان، افسون‌ها و ...) به وجود آمده از هستی‌های ازلی توصیف می‌شد و انلیل اغلب شجره خانوادگی مفصل خود را داشت که جدا از شجره آنو بود. با اینکه (حداقل از زمان نخستین سوابق مکتوب) خدای اعلی توصیف می‌شد، خدای اصلی در آیین انلیل بود. سومریان انلیل را خدایی خیرخواه و مهربان تصور می‌کردند که مراقب بشریت و به دنبال خیر آنان است. سرودی سومری، انلیل را چنان باشکوه توصیف می‌کند که حتی دیگر خدایان نیز نمی‌توانستند به او نگاه کنند. آیین او ارتباطی نزدیک با شهر مقدس نیپور داشت و پس از غارت نیپور توسط ایلامیان در ۱۲۳۰ پیشا دوران مشترک، آیین او رو به زوال نهاد. در نهایت، او در مقام خدای اصلی با مردوک، خدای ملی بابلی‌ها و آشور که همان مقام را برای آشوریان داشت، جایگزین شد. | ## بخش 3: فهرست خدایان بین‌النهرین | زهره اینانا که بعداً با نام ایشتار شناخته شد، «مهم‌ترین ایزدبانوی بین‌النهرین باستان در همه دوره‌ها است.» او الهه عشق، سکس، روسپی‌گری و جنگ است. دموزی علاوه بر این‌که خدای شبانان است، خدایی کشاورزی که مربوط با رشد گیاهان است، نیز محسوب می‌گردد. مردم خاور نزدیک باستان دموزی را با فصل بهار مرتبط می‌دانستند، زمانی که زمین حاصلخیز و پربار بود ولی در ماه‌های تابستان که زمین خشک و بایر بود، گمان می‌رفت که دموزی «مرده» است. در ماه تموز که در میانه تابستان است، مردم سراسر سومر بر مرگ او سوگواری می‌کردند. در روایت‌های اولیه، شوهر او گوگالانا است که شخصیت او مشخص نشده است اما بعدا خدای شمالی نرگال در این نقش قرار گرفت. در شعر فرورفتن اینانا به جهان زیرین، ارشکیگال به عنوان «خواهر بزرگتر» اینانا توصیف می‌شود. در فهرست خدایان آن-آنوم، او در ابتدای بخشی می‌آید که به خدایان جهان زیرین اختصاص داده شده است. قطعاً می‌دانیم که در اواخر دورهٔ آغازین دودمانی (بین‌النهرین) در نقاط مختلف سومر به مقام خدایی بوده‌است. در قرن بیست‌ویک پیشا دوران مشترک اوتو-هنگال، پادشاه اوروک گیلگمش را به عنوان خدای حامی خود پذیرفت. پادشاهان سلسله سوم اور علاقه خاصی به گیلگمش داشتند و او را "برادر ایزدی" و "دوست" می‌نامیدند. احتمالاً در دوره میانی بابلی ( ۱۶۰۰ پیشا دوران مشترک – ۱۱۵۵ پیشا دوران مشترک)، کاتبی به نام سین-لقی-اونینی حماسه گیلگمش را تصنیف کرد، حماسهای که به زبان اکدی نوشته شده و روایتگر دلاوری‌های قهرمانه گیلگمش است. | ## جمع‌بندی | خدایان خارجی در میان‌رودان (بین‌النهرین) نام تصویر خاستگاه جزئیات اهورامزدا100px|center ایران در حاکمیت شاهنشاهی ساسانی تعدادی آتشکده در عراق امروزی برای اهورامزدا بنا شد، از جمله در اربیل و مدائن.