موضوع مقاله: لوقا ۱ | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # لوقا ۱ | مقدمه: نویسنده ناشناس انجیل لوقا، مخاطب خود را می‌نامد که به احتمال زیاد شخصی واقعی (اما ناشناخته) بوده‌است، هرچند این واژه می‌تواند به سادگی به معنای «دوستدار خدا» نیز باشد، چرا که theo philus در یونانی به معنای دوستدار خدا است. | ## بخش 1: لوقا ۱ | سنت مسیحی آغازین به‌طور یکسان تأیید می‌کند که لوقا هم این انجیل و هم اعمال رسولان را نوشته‌است؛ کتابی که همانند انجیل، خطاب به تئوفیلوس آغاز می‌شود. عنوان «انجیل لوقا» که در بسیاری از کتاب‌های مقدس و برخی دست‌نوشته‌ها دیده می‌شود، بعدها افزوده شده و هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که از آغاز بخشی از متن بوده باشد. این فصل از نظر ادبی با مقدمه‌ای فاخر آغاز می‌شود که در میان اناجیل کانونی بی‌مانند است. لوقا در این مقدمه هدف و روش کار خود را به‌روشنی بیان می‌کند و می‌کوشد پیام مسیحی را در سطحی ادبی‌تر بازگو کند. گواهان متنی برخی از دست‌نوشته‌های کهن که متن این فصل را دربرمی‌گیرند عبارتند از: (۱۵۰–۱۷۵ میلادی؛ آیات موجود: ۵۸–۵۹؛ ۶۲–۸۰) (۱۷۵–۲۲۵) دفترنامه واتیکانوس (۳۲۵–۳۵۰؛ کامل) سینائیه (۳۳۰–۳۶۰) (حدود ۴۰۰) (حدود ۴۰۰) دفترنامه اسکندریه (۴۰۰–۴۴۰) (حدود ۴۵۰؛ آیات موجود ۳–۸۰) (سده‌های ششم/هفتم؛ موجود: آیات یونانی ۵۴–۵۵؛ آیات قبطی ۴۶–۵۱) (سده دهم) ارجاع‌های عهد عتیق : (کتاب ملاکی ۳:۲۳–۲۴ در کتاب مقدس عبری) : مزمور ج : مزمور : مزمور : مزمور : مزمور : مزمور ; مزمور ; مزمور ; مزمور الف : مزمور ج : مزمور : مزمور : مزمور مقدمه (۱:۱–۴) انجیل‌نگار، لوقا، «روایت منظم» خود را با این سخن آغاز می‌کند: از آنجا که بسیاری دست به کار شدند تا روایتی از رویدادهایی که در میان ما به تحقق پیوسته تنظیم کنند، چنان‌که آنان که از آغاز شاهدان عینی و خادمان کلام بودند برای ما نقل کردند، من نیز که همه چیز را از ابتدا با دقت پژوهیدم، مناسب دیدم که برایت روایتی منظم بنویسم، ای تئوفیلوس گرامی، تا از درستی آنچه در آن تعلیم یافته‌ای آگاهی یابی. NKJV انجیل لوقا در میان اناجیل کانونی از این نظر بی‌مانند است که هدف و روش کار خود را در یک مقدمه بیان می‌کند و می‌کوشد پیام مسیحی را در سطحی ادبی‌تر بازگو کند. نویسنده هم خود را در شمار کسانی می‌داند که پیش از وی کوشیده‌اند روایت‌هایی از مسیح بنویسند و هم با ادعای پژوهش دقیق، نگارش منظم و دسترسی به شاهدان عینی، برتری انجیل خود را بر پیشینیان نشان می‌دهد. این روایت، تاریخی دقیق معرفی شده و قصد دارد چیزهایی را که تاریخی است و تئوفیلوس دربارهٔ عیسی آموخته تأیید کند؛ نوشته‌ای است از یک باورمند برای هدف استواری ایمان و بخشیدن یقین. نویسنده آشکارا بیان می‌کند که روایت‌های دیگری دربارهٔ عیسی در گردش است و از آن‌ها آگاه است. متکلم پروتستان و مفسر کتاب مقدس لوتری بر این باورند که مرقس در شمار کسانی است که لوقا به آن‌ها نظر داشته،Meyer, H. برخی استدلال می‌کنند لوقا به دو گروه اشاره دارد: شاهدان عینی و خادمان، اما بیشتر پژوهشگران توصیف هر دو را برای یک گروه می‌دانند. به گفته براون، نویسنده می‌رساند که همه چیز را با دقت جستجو کرده و آن‌ها را به‌صورت منطقی بازآرایی کرده‌است. لوقا بیش از آنکه گزارشگری بی‌طرف باشد، می‌کوشد تئوفیلوس را در آموزش الهیاتی‌اش مستحکم کند، هرچند کارش ریشه در سنت‌های شاهدان عینی و خادمان دارد. با این حال برخی بخش‌های اعمال رسولان نویسنده را در کنار پولس در روایت رویدادها نشان می‌دهند. این واژه ادبی یونانی باستان در عهد جدید یا هفتادگانی — متن یونانی کتاب مقدس عبری — دیده می‌شود، اگرچه نویسندگان کلاسیک دیگر آن را بسیار به کار برده‌اند. لوقا از (diēgēsis) برای «روایت» بهره می‌گیرد که به تنهایی به نظر می‌رسد به داستان‌گویی شخصی اشاره دارد، اما با مقایسه با کاربردهای هم‌عصر، مانند آثار یوسف فلاوی، به معنای روایتی سنجیده و برنامه‌ریزی‌شده گرفته می‌شود. او واژه καθεξης (kathexēs) را برای «روایت منظم» به کار می‌برد که به معنای روایتی منطقی، فضایی یا گاه‌شناختی است. کریس استدلال می‌کند که کاربرد این واژه در اعمال رسولان نیز نشان می‌دهد لوقا در توالی منطقی می‌نویسد و استدلالی منطقی برای دیدگاه خود از تحقق وعده‌های الهی از طریق عیسی می‌سازد. بسیاری از پژوهشگران موازی‌هایی میان این سبک و آغاز تاریخ‌نگاری‌های یونانی هرودوت و توسیدید و نیز دستنامه‌ها و رساله‌های علمی عصر هلنیستی می‌بینند. او شرح حال پدر و مادر یحیی را می‌دهد: زکریا، کاهنی از ، و الیصابات، از نسل هارون. لوقا می‌گوید همه این‌ها در دوره فرمانروایی «هیرودوس پادشاه یهودیه» (لوقا ۱:۵) رخ می‌دهد که همان هرود بزرگ (فرمانروایی: ۳۷–۴ پیش از میلاد) است. در آن دوران، کاهنان هفته‌ای یک‌بار و دوبار در سال در پرستشگاه خدمت می‌کردند و بیست و چهار گروه کاهنی وجود داشت. | ## بخش 2: لوقا ۱ | برخی پژوهشگران این را تقلید لوقا از سبک هفتادگانی می‌دانند تا کتابش به نوشته‌های یهودی شبیه‌تر باشد. فرشته جبرئیل بر او ظاهر می‌شود و به او می‌گوید به زودی صاحب پسری خواهد شد که باید نامش را یحیی بگذارد و نباید به او هیچ نوشابه الکلی بدهد، و اینکه «او در پیشگاه خداوند بزرگ خواهد بود» (آیه ۱۵). زکریا به جبرئیل شک می‌کند و جبرئیل قدرت سخن گفتن را از او می‌گیرد تا این رویداد محقق شود. الیصابات به زودی باردار می‌شود و اعلام می‌کند: «خداوند لطف خود را نشان داد و ننگ مرا در میان مردم برطرف کرد» (آیه ۲۵). به همین‌سان راحل، همسر یعقوب، هنگامی که پسری زایید گفت: «خدا ننگ مرا برطرف کرد».; Farrar, F. زکریا که توان سخن گفتن ندارد و از این رو نمی‌تواند آیین خود را کامل کند، شاید در تضاد با «مژده» ای باشد که عیسی آورد. دربارهٔ تاریخی‌بودن این آگاهی‌ها بحث فراوانی وجود دارد، چرا که شک‌گرایان ظهور فرشتگان و دخالت الهی در تاریخ را نمی‌پذیرند. فارغ از این باور یا بی‌باوری، این احتمال کاملاً وجود دارد که پدر و مادر یحیی تا پیش از تولد او بیشتر عمرشان را بی‌فرزند گذرانده باشند. برخی لوقا را در این می‌بینند که رویدادی تاریخی یا سنتی را که دریافته در قالب رویدادهای عهد عتیق تفسیر کرده‌است. روایت‌هایی بسیار مشابه دربارهٔ تولد سامسون در کتاب داوران و سموئیل در فصل نخست اول سموئیل فراخوانده شده‌اند. لوقا در توالی آگاهی‌هایش از الگوی عهد عتیق پیروی می‌کند: اعلام تولد آینده، نام‌گذاری کودک و سپس گفتگو دربارهٔ سرنوشت او. یوشیا این‌گونه در اول پادشاهان ، سلیمان در اول تواریخ و پیشگویی عمانوئیل در کتاب اشعیا اشعیا ۷:۱۴–۱۷ — که در متی ۱:۲۳ به‌کار رفته — اعلام شده‌اند. این روایت در متی ۱:۲۰ متفاوت آمده، آنجا که فرشته‌ای ناشناس بر یوسف ظاهر می‌شود، پس از آنکه متوجه بارداری مریم شده‌است. جبرئیل به ناصره می‌رود و مریم را که بنا به گفته لوقا باکره‌ای نامزد یوسف است ملاقات می‌کند. سنت کاتولیک رومی در سخنان فرشته خطاب به مریم (لوقا ۱:۲۸–۳۳) اشاره‌ای غیرمستقیم به همیشه‌باکره می‌بیند که تحت عنوان رسمی «دختر صهیون» ستوده می‌شود. آیه ۲۸ و فرشته چون به نزد او آمد گفت: سلام بر تو ای پر از فیض، خداوند با توست؛ تو مبارک باشی در میان زنان. خداوند خدا تخت داوود پدرش را به او خواهد داد و تا ابد بر خاندان یعقوب پادشاهی خواهد کرد و پادشاهی‌اش را انتها نخواهد بود. این بشارت به نظر می‌رسد از همان الگوی بشارت تولد یحیی پیروی می‌کند و آن هم دربارهٔ تحقق وعده‌های الهی است. متکلم اریک فرانکلین یادآور می‌شود که میان دو روایت موازی‌هایی وجود دارد، اما پیشنهاد می‌کند روایت بشارت به مریم «اوج» است و بشارت به زکریا تنها «مقدمه‌ای» برای آن است.Franklin, E. 926–7 آیه ۳۱ و اینک در رحم آبستن خواهی شد و پسری خواهی زایید و نام او را عیسی خواهی گذاشت. سپس به الیصابات خویشاوندش اشاره می‌کند که با اینکه پیر است باردار شده و «هیچ چیزی برای خدا محال نیست» . لوقا بیان می‌کند مریم باکره است و از نسل هارون (چون خویشاوند الیصابات نواده هارون است)، اما می‌گوید عیسی تخت «پدر» ش یعنی داوود را به ارث خواهد برد. | ## بخش 3: لوقا ۱ | از آنجا که داوود از نسل هارون نیست، این شاید نشان دهد که مادر مریم از نسل هارون و پدرش از نسل داوود بوده‌است. اگر ۱۸۰ روز بارداری الیصابات پیش از باردار شدن مریم، به علاوه ۲۷۰ روز بارداری مریم و چهل روز «پاکیزگی» در لوقا ۲:۲۲ را با هم بیفزاییم ۴۹۰ روز یا هفتاد هفته به دست می‌آید. بسیاری از مسیحیان این را تحقق پیشگویی می‌دانند، اما شک‌گرایان معمولاً پاسخ می‌دهند که لوقا ممکن است روایتش را برای تطبیق با آنچه تحقق پیشگویی می‌پندارد ساخته باشد. این نکته اهمیت دارد که لوقا بیان می‌کند مریم در ناصره زندگی می‌کند که شهرکی دورافتاده و ناچیز شمرده می‌شد. بدین‌ترتیب لوقا لطف الهی را بر زنی جوان و نامزد که در شهرکی بی‌اهمیت زندگی می‌کند نشان می‌دهد. پولس رسول هرگز به‌صراحت از تولد باکره‌وار عیسی یاد نمی‌کند، اما در غلاطیان ۴:۴ می‌گوید «خدا پسر خود را که از زن به دنیا آمد فرستاد» که بنا به گفته «دلالت بر باروری بدون نر دارد». الیصابات باردار که با مریم روبرو می‌شود احساس می‌کند یحیی در رحمش جنبید و «پر از روح‌القدس شد» (آیه ۴۱). الیصابات مریم را می‌ستاید: «تو در میان زنان مبارک هستی و ثمره رحمت تو مبارک است!» — سخنانی که بازتاب اعلام موسی به قوم اسرائیل در است: «[خدا] تو را دوست خواهد داشت و برکت خواهد داد و کثیر خواهد کرد؛ ثمره رحم تو را نیز برکت خواهد داد». مریم در خود خدا را می‌ستاید: نخست خدا را برای لطفش به کسی چنین «فروتن» سپاس می‌گوید، سپس خدا را به خاطر «رحمت» و «یاری» اش به همه مردم می‌ستاید. در آیات ۵۱–۵۳ لوقا شش بار از زمان گذشته بهره می‌گیرد و می‌رساند که باردار شدن عیسی این کارهای خدا را محقق کرده یا در حال تحقق‌بخشیدن به آن‌هاست. مریم سپس از ابراهیم یاد می‌کند و بار دیگر ماجرا را به پیمان اصلی الهی پیوند می‌زند. برخی این ایده را که زنی جوان و باردار چنین سفری را از کوه‌های یهودیه تا ناصره انجام داده ناممکن می‌دانند، اما یقیناً ناشدنی نیست. تولد یحیی (۱:۵۷–۷۹) دوستان و همسایگان می‌آیند تا کودک را ختنه کنند و می‌خواهند نامش را مانند پدرش بگذارند، اما مادرش اعتراض می‌کند و سپس پدرش می‌نویسد که نامش یحیی خواهد بود و ناگهان دوباره توان سخن گفتن می‌یابد. کریس، مراسم ختنه را — که لوقا برای عیسی نیز در لوقا ۲ ذکر می‌کند — روشی می‌داند که لوقا از آن طریق یحیی و عیسی را به یکدیگر و در نتیجه مسیحیت را به تحقق اسرائیل پیوند می‌زند. او می‌گوید «برای ما شاخ رستگاری در خاندان داوود بنده‌اش برافراشت»؛ «شاخ» نماد توان است چنان‌که در و . بر این باور بود که این بخش‌ها ممکن است یهودیان مسیحی سرودهایی باشند که لوقا به هم پیوند داده‌است. این نظر رایج است که مانیفیکات، سرود زکریا و دو سرود فصل ۲ — و — توسط لوقا از مجموعه‌ای از سرودهای نوشته‌شده به یونانی به متن اصلی‌اش افزوده شده‌اند. اقلیتی از پژوهشگران گمان می‌کنند مانیفیکات و سرود زکریا ممکن است سرودهای یهودی باشند که مسیحیان برگرفته‌اند، اما سرودهای یهودی آن دوره آینده‌ای را برای یاری الهی امید می‌بندند در حالی که این‌ها به تحقق‌یافتن آن اشاره دارند. گروه دیگری از پژوهشگران، که اینان هم اقلیت‌اند، استدلال می‌کنند که این سرودها در ابتدا به زبان آرامی یا زبان عبری سروده شده‌اند و از این رو شاید از گواهی اصیل سرچشمه بگیرند. پژوهشگران اغلب این سرودها را بدوی و از این رو پیش از سرودهای دیگر عهد جدید مانند فیلیپیان ۲:۶–۱۱ سروده‌شده می‌دانند. داوود در بخش نخست یاد می‌شود و بار دیگر عیسی را به تحقق گذشته اسرائیل پیوند می‌زند. حتی اگر فرضیه کیو درست باشد، این داستان‌های تولد یحیی و عیسی در آن نیست و در انجیل مرقس هم نیست. | ## جمع‌بندی | این آیه را بازتاب روایت‌های تولد سامسون در داوران ۱۳:۲۴–۲۵ و سموئیل در اول سموئیل ۱:۲۱ می‌داند.