موضوع مقاله: آموزش در بلغارستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در بلغارستان | مقدمه: آموزش اجباری شامل سه سال آموزش پیش‌دبستانی، آموزش ابتدایی و آموزش متوسطه می‌شود. | ## بخش 1: آموزش در بلغارستان | مدارس و دانشگاه‌های عالی دولتی و خصوصی شهریه دریافت می‌کنند، اگرچه برای دانشجویان بورسیه نیز در نظر می‌گیرند. نخستین مدارس در این کشور در سده نهم میلادی در دوران تزار سیمئون بزرگ گشایش یافتند. در دوران مدرن، مدارس نوین در اوایل سده نوزدهم میلادی در دوران نهضت ملی بلغارستان پدید آمدند و پس از آزادی از سلطه عثمانی در ۱۸۷۸ میلادی، پایه‌های نظام آموزشی نوین بنیاد گذاشته شد. در دوران کمونیستی، اتحاد جماهیر شوروی تأثیر گسترده‌ای بر نظام آموزشی بلغارستان گذاشت و پس از پایان این دوران، نظام آموزشی به‌کلی بازسازی شد. میان سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ میلادی، شمار فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از ۳۳٬۰۰۰ به ۵۰٬۰۰۰ نفر افزایش یافت. در سال ۲۰۱۷ میلادی، حدود ۵۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی (۳۷ دولتی و ۱۳ خصوصی) در بلغارستان فعال بودند که ۲۳۰٬۰۰۰ دانشجو در آن‌ها ثبت‌نام داشتند. پیشینه آموزش در بلغارستان آموزش در امپراتوری نخست بلغارستان نخستین مدارس در بلغارستان در سده نهم میلادی به دست تزار سیمئون بزرگ گشایش یافتند. در همان دوران دو مدرسه ادبی-کلیسایی مهم در اوهرید و پرسلاو پایه‌گذاری شدند که الفبای گلاگولیتی و خط سیریلیک را به بلغاریان اسلاو تازه‌مسیحی‌شده می‌آموختند. پیوند آموزش در بلغارستان با آفرینش دولت اسلاوی-بلغاری (۶۸۱ میلادی) بسیار تنگاتنگ است. کار کیریل و متودیوس راه را بر تلاش‌های کشیشان یونانی و تبلیغات کاتولیک برای نفوذ در دولت از راه آموزش نسل جوان بست. در دوران شکوفایی ادبیات در دوره سیمئون یکم (۸۹۳–۹۲۷ میلادی)، مدرسه ادبی پرسلاو به پیشرفت ادبیات کهن بلغاری یاری رساند. آموزش در دوران امپراتوری دوم بلغارستان در دوران دومین امپراتوری بلغارستان (۱۱۸۶–۱۳۹۶ میلادی)، کانون‌های آموزشی بزرگی چون مدرسه‌های ادبی کیلیفارِوو و ترنوو به‌عنوان مؤسسات آموزش عالی در الهیات و فلسفه شناخته می‌شدند. نقش بزرگ کلیسا و چیرگی جهان‌بینی مسیحی، خصلت دینی آموزش در بلغارستان قرون میانه را رقم زد. آموزش در دوران سلطه عثمانی سلطه عثمانی بر بلغارستان (۱۳۹۶–۱۸۷۸ میلادی) برای مدتی طولانی رشد اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مردم بلغار را متوقف کرد. تنها کانون‌های آموزشی، مدارس صومعه‌ای و کلیسایی بودند که در آن‌ها میراث مکتوب بلغاری نگه‌داری می‌شد. در سده شانزدهم و هفدهم، مدرسه‌های ادبی صوفیه و اِترپوله نقش مهمی در غنی‌سازی ادبیات بلغاری داشتند. مدارس نوین در اوایل سده نوزدهم میلادی، در دوران نهضت ملی، نخست برای پسران و سپس برای دختران گشوده شدند. دانش‌آموزانی که می‌خواستند تحصیلات خود را ادامه دهند، ناگزیر بودند به خارج از کشور بروند. آموزش در دوران مدرن (۱۸۷۸ تاکنون) پس از آنکه بلغارستان در ۱۸۷۸ میلادی (۱۲۵۷ شمسی) از سلطه عثمانی رهایی یافت، پایه‌های نظام آموزشی خود را بنا نهاد. | ## بخش 2: آموزش در بلغارستان | در همان سال دولت قانون موقت مدارس ملی را تصویب کرد که به گسترش مدارس در روستاها انگیزه می‌داد. در ماده ۷۸ قانون اساسی ترنوو نیز آموزش ابتدایی برای همه اتباع رایگان و اجباری اعلام شد. فرایند آموزشی در بلغارستان در دوران جنگ‌های بالکان (۱۹۱۲–۱۹۱۳) و جنگ جهانی اول دچار اختلال شد و تا اواسط دهه ۱۹۲۰ کارکرد عادی مدارس بازگردانده شد. در دوران کمونیستی، اتحاد جماهیر شوروی تأثیر بسیار زیادی بر نظام آموزشی بلغارستان گذاشت. تودور ژیوکوف در ۱۹۷۹ میلادی «مدرسه یکپارچه پلی‌تکنیک متوسطه» را بنیاد نهاد که برنامه دوازده‌پایه‌ای بود و عمدتاً بر درس‌های فنی تمرکز داشت. پس از پایان دوران ژیوکوف، نظام آموزشی بلغارستان به‌کلی بازسازی شد و دولت کوشید نظام را از سیاست‌زدگی پاک کند. ساختار نظام آموزشی نظام آموزشی بلغارستان از چهار سطح تشکیل می‌شود: آموزش پیش‌دبستانی آموزش پیش‌دبستانی (پیش‌دبستانی) کودکان ۳ تا ۶ یا ۷ ساله را می‌پذیرد که به‌صورت اختیاری در کودکستان شرکت می‌کنند؛ اما شرط ورود به مدرسه این است که کودکان باید سه سال آموزش پیش‌دبستانی را گذرانده باشند. در سال تحصیلی ۲۰۰۷/۲۰۰۸، ۷۴٫۸ درصد از کودکان ۳ تا ۶ ساله در کودکستان‌ها ثبت‌نام داشتند. در سال ۲۰۰۳ میلادی یک سال آموزش پیش‌دبستانی اجباری شد و در ۲۰۱۲ میلادی این مدت به دو سال افزایش یافت. آموزش ابتدایی آموزش ابتدایی (پایه‌های ۱ تا ۷) دربرگیرنده دبستان (پایه‌های ۱ تا ۴) و دوره متوسطه اول (پایه‌های ۵ تا ۷) است. کودکان معمولاً در سن ۷ سالگی وارد مدرسه می‌شوند، اما بنا به درخواست والدین می‌توانند از ۶ سالگی آموزش را آغاز کنند. گواهینامه آموزش ابتدایی و گواهینامه آموزش متوسطه اول پس از موفقیت در پایه چهارم و هفتم به ترتیب اعطا می‌شوند. دبیرستان‌ها نمرات گواهینامه آموزش متوسطه اول را به‌عنوان معیار اصلی پذیرش به کار می‌برند. آموزش متوسطه آموزش متوسطه شامل دبیرستان‌های انتخابی/عمومی و هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای است. پذیرش در مدارس جامع بر پایه نمرات آزمون‌های ورودی، معمولاً در ادبیات و/یا ریاضیات و نیز نمرات دوره متوسطه اول انجام می‌شود. دانش‌آموزان می‌توانند پس از موفقیت در پایه هفتم یا هشتم (برای دانش‌آموزانی که پیش از ۲۰۱۷ میلادی مدرسه را به پایان رسانده‌اند) وارد دبیرستان شوند. معمولاً کسانی که می‌خواهند زبان‌ها، ریاضیات یا انفورماتیک را به‌صورت ژرف بیاموزند، پس از پایه هفتم درخواست ورود به دبیرستان می‌دهند. دانش‌آموزان فارغ‌التحصیل دبیرستان باید پایه دوازدهم را با موفقیت بگذرانند و در آزمون‌های نهایی (ماتوریته) در زبان بلغاری و ادبیات و یک (یا دو) درس به انتخاب خود شرکت کنند. آموزش دوگانه فنی و حرفه‌ای در سال ۲۰۱۶ میلادی در بلغارستان معرفی شد که آموزش نظری در هنرستان را با کارآموزی عملی در یک بنگاه آموزش‌دهنده درهم می‌آمیزد. | ## بخش 3: آموزش در بلغارستان | آموزش عالی انواع مؤسسات آموزش عالی عبارتند از دانشگاه‌ها، کالج‌ها و مدارس عالی تخصصی. دانشگاه‌ها، مانند اکثر کشورهای جهان، دارای سه مرحله هستند: کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری. مرحله کارشناسی حداقل چهار سال و مرحله کارشناسی ارشد پنج سال پس از اتمام آموزش متوسطه یا یک سال پس از اخذ مدرک کارشناسی به طول می‌انجامد. مدارس عالی تخصصی در یک یا چند زمینه از علوم، هنر، ورزش و دفاع مدرک ارائه می‌دهند. کالج‌ها مؤسسات نیمه‌عالی سابق هستند که برخی از آن‌ها بخشی از دانشگاه‌ها هستند و از تجهیزات آن‌ها بهره می‌برند. میان سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ میلادی شمار فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از ۳۳٬۰۰۰ به ۵۰٬۰۰۰ نفر افزایش یافت. در سال ۲۰۱۷ میلادی، ۵۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی (۳۷ دولتی و ۱۳ خصوصی) با ۲۳۰٬۰۰۰ دانشجو فعال بودند. ساختار و برنامه درسی سال تحصیلی برنامه درسی نظام آموزشی بلغارستان بر هشت درس اصلی تمرکز دارد: زبان بلغاری و ادبیات بلغاری، زبان‌های خارجی، ریاضیات، فناوری اطلاعات، علوم اجتماعی و ، علوم طبیعی و بوم‌شناسی، موسیقی و هنر، تربیت بدنی و ورزش. سال تحصیلی از پانزدهم سپتامبر آغاز می‌شود و بسته به پایه تحصیلی دانش‌آموزان در ماه مه یا ژوئن پایان می‌یابد. دانش‌آموزان معمولاً نیمی از روز را در مدرسه می‌گذرانند و بسیاری از مدارس به صورت «شیفتی» کار می‌کنند: یا صبح یا بعدازظهر، هرچند دانش‌آموزان کوچک‌تر معمولاً صبح‌ها درس می‌خوانند. در برخی از دبستان‌ها گزینه مراقبت تکمیلی وجود دارد که در آن دانش‌آموزان نیم دیگر روز را در مدرسه زیر نظر معلم تکالیف خود را انجام می‌دهند و این بنا به درخواست والدین صورت می‌گیرد. مهم‌ترین زبان‌های خارجی در مدارس بلغارستان انگلیسی و روسی هستند و آلمانی در مرتبه سوم قرار دارد. نظام نمره‌دهی نظام نمره‌دهی بر پایه اعداد است که در آن ۶ بالاترین و ۲ پایین‌ترین نمره‌ای است که دانش‌آموز می‌تواند به دست آورد؛ ۶ به معنای «عالی»، ۵ «بسیار خوب»، ۴ «خوب»، ۳ «قابل قبول» و ۲ «ضعیف» است. نمره‌ها به ۱۰۰ امتیاز تقسیم می‌شوند و هر نمره‌ای بالاتر از ۰٫۵۰ در دسته بالاتر قرار می‌گیرد. رفتار آموزشی پس از «گزارش‌های متعدد در طول دهه گذشته دربارهٔ خشونت در محیط مدرسه»، وزیر آموزش در ۲۰۰۹ میلادی مقررات سخت‌تری دربارهٔ رفتار دانش‌آموزان از جمله پوشش نامناسب، مستی و همراه داشتن تلفن همراه وضع کرد. در سال ۲۰۰۳ میلادی نرخ سواد بلغارستان حدود ۹۸٫۶ درصد برآورد شده بود و این نرخ برای هر دو جنس تقریباً یکسان بود. در دوران پس از کمونیسم، بودجه کم و روحیه پایین معلمان تا اندازه‌ای به نظام آسیب رساند، به‌ویژه در آموزش فنی و حرفه‌ای. در ۲۰۰۳ میلادی یک سال آموزش پیش‌دبستانی اجباری شد و در ۲۰۱۲ این مدت به دو سال تمدید یافت. | ## جمع‌بندی | ابتکار اندازه‌گیری حقوق بشر (HRMI) دریافته است که بلغارستان تنها ۷۵٫۷ درصد از آنچه بر اساس سطح درآمد کشور باید برای حق آموزش انجام دهد را محقق می‌کند.