موضوع مقاله: اشغال ارمنستان غربی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اشغال ارمنستان غربی | مقدمه: اشغال ارمنستان غربی توسط امپراتوری روسیه در جریان جنگ جهانی اول از سال ۱۹۱۵ آغاز شد و رسماً با پیمان برست-لیتوفسک پایان یافت. | ## بخش 1: اشغال ارمنستان غربی | از دسامبر ۱۹۱۷، تحت کمیسر ویژه فراملی قفقاز بود، با هاکوب زاوریف به عنوان کمیسر، و در مراحل ابتدایی تأسیس جمهوری نخست ارمنستان، همراه با دیگر شوراهای ملی ارمنی در ارمنستان کوتاه‌مدت متحد گنجانده شد. این دولت موقت بر واحدهای داوطلب ارمنی متکی بود و پس از محاصره وان در حدود آوریل ۱۹۱۵، ساختار اداری تشکیل داد. توزیع جمعیت در جریان مقاومت وان، تعداد ارمنیان در ولایت وان بین ۶۷٬۷۹۲ نفر (بر اساس برآورد جمعیت عثمانی در ۱۹۱۴) تا ۱۸۵٬۰۰۰ نفر (بر اساس برآورد اسقف ارمنی در ۱۹۱۲) متغیر بود. در شهر وان خود حدود ۳۰٬۰۰۰ ارمنی حضور داشتند، اما در طول حمله عثمانی، ارمنیان بیشتری از روستاهای اطراف به آن‌ها پیوستند. تشکیل، ۱۹۱۵ این درگیری در ۲۰ آوریل ۱۹۱۵ آغاز شد، با آرام مانوکیان به عنوان رهبر مقاومت و به مدت دو ماه ادامه یافت. در ماه مه، گردان‌های ارمنی و نیروهای منظم روس وارد شهر شدند و ارتش عثمانی را از وان بیرون راندند. ارتش عثمانی به فرمان پاشا کریم، ضدحمله‌ای در منطقه دریاچه وان انجام داد و روس‌ها را در نبرد ملازگرد شکست داد. به دلیل قحطی و خستگی، بسیاری از پناهجویان به بیماری‌ها، به ویژه دیسانتری مبتلا شدند. منطقه۱۳ اوتپناهجویان اچمیادزین۲۹ دسامبرپناهجویان قفقازوان و مناطق اطراف۲۰۳٬۰۰۰۱۰۵٬۰۰۰ملازگرد (استان موش)۶۰٬۰۰۰۲۰٬۰۳۸جمع منطقه‌ای۲۵۰٬۰۰۰ (طبق گزارش Narrative of Van) بازگشت به وان در زمستان ۱۹۱۵، نیروهای عثمانی بار دیگر عقب‌نشینی کردند و این امکان را برای آرام مانوکیان فراهم آورد تا به وان بازگردد و سمت خود را بازسازی کند. | ## بخش 2: اشغال ارمنستان غربی | فرماندار در دسامبر ۱۹۱۵ اقداماتی سخت‌گیرانه برای جلوگیری از غارت و تخریب اموال اعلام کرد. برخی خرمن‌کوبها و آسیاب آردسازها در منطقه به فعالیت خود بازگشتند تا نانوایی‌ها بازگشایی شوند و بازسازی ساختمان‌ها در برخی خیابان‌ها آغاز شد. یک گزارش بیان می‌کرد: «مردان به تعداد زیاد وارد می‌شوند؛ کاروان‌هایی از بازگشت‌کنندگان به سرزمین پدری از طریق ایغدیر (شهر) وارد می‌شوند. +توزیع پناهجویان ارمنی غربی اسکان یافتهولایتشهرپناهجویان اسکان یافتهولایت ارضرومآغری۳۵٬۰۰۰خنس۳۲٬۵۰۰ارزروم۲۲٬۰۰۰دغوبایزید۱۰٬۰۰۰ترجان (ترکیه)۹٬۰۰۰ارزنجان۷٬۰۰۰ولایت وانوان۲۷٬۶۰۰ولایت ترابزونطرابزون۱٬۵۰۰جمع کل۱۴۴٬۶۰۰ کمیته ویژه قفقاز نایب‌الملک قفقاز توسط دولت موقت روسیه در ۱۸ مارس ۱۹۱۷ لغو شد و تمام اختیارات، به جز در منطقه ارتش فعال، به نهاد مدنی به نام کمیته ویژه قفقاز یا اوزاکوم واگذار شد. این منطقه رسماً به عنوان سرزمین ارمنستان غربی شناخته شد و به حکومت مدنی تحت نظارت زاوریف واگذار گردید، که نواحی طرابزون، ارضروم، بیتلیس و وان را تحت کنترل داشت.Richard G. عثمانی‌ها بر روی خط مقدم طولانی، که شامل مناطق کوهستانی و گذرگاه‌های بلند بود، سه برابر ارمنی‌ها تعداد داشتند. مقاومت، مارس ۱۹۱۸ نمایندگان کنگره ارامنه شرق (ACEA) در دومای روسیه به همکاران خود پیوستند و استقلال قفقاز جنوبی از روسیه را اعلام کردند. پس از آزادی از کنترل روسیه، ACEA آغاز به کار رسمی جمهوری نخست ارمنستان را اعلام کرد. ACEA پیمان برست-لیتوفسک را به رسمیت نشناخت و امپراتوری عثمانی مخالف جمهوری دموکراتیک ارمنستان بود. | ## بخش 3: اشغال ارمنستان غربی | ACEA سیاست‌هایی برای هدایت تلاش جنگی، کمک‌رسانی و بازگرداندن پناهندگان تدوین کرد و قانونی برای سازماندهی دفاع از قفقاز در برابر امپراتوری عثمانی با استفاده از تجهیزات و مهمات باقی‌مانده از ارتش روسیه تصویب نمود. کنگره ارمنی همچنین کمیته اجرایی دائمی ۱۵ نفره‌ای به نام شورای ملی ارمنستان انتخاب کرد. رئیس این کمیته آوتیس آهارونیان بود که اعلام کرد اداره ارمنستان غربی بخشی از جمهوری دموکراتیک ارمنستان است. وزارت دفاع امپراتوری عثمانی و انور پاشا، ارتش سوم عثمانی را به ارمنستان فرستادند. تحت فشار شدید نیروهای مشترک ارتش عثمانی و یاغیان کرد، جمهوری ارمنستان مجبور شد از ارزنجان به ارزروم عقب‌نشینی کند. نبرد ساردارآباد، ۲۲–۲۶ مه ۱۹۱۸، نشان داد که ژنرال مؤسس سیلیکیان می‌تواند ارتش عثمانی را مجبور به عقب‌نشینی کند. در جنوب شرقی‌تر، در وان، ارامنه تا آوریل ۱۹۱۸ در برابر ارتش عثمانی مقاومت کردند، اما نهایتاً مجبور به تخلیه وان و عقب‌نشینی به ایران شدند. ریچارد هوهانیسیان شرایط مقاومت آنها در مارس ۱۹۱۸ را اینگونه توضیح می‌دهد: مردم آذری تاتارها به امپراتوری عثمانی پیوستند و خطوط ارتباطی را تصرف کردند و شوراهای ملی ارمنی در باکو و ایروان را از شورای ملی در تفلیس جدا کردند. بریتانیا یک نیروی نظامی کوچک به فرماندهی ژنرال لیونل دانسترویل به باکو فرستاد که در ۴ اوت ۱۹۱۸ رسید. | ## جمع‌بندی | در ۳۰ اکتبر ۱۹۱۸، امپراتوری عثمانی متارکه مودروس را امضا کرد و فعالیت نظامی در منطقه متوقف شد.