موضوع مقاله: الکنیسه | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الکنیسه | مقدمه: الکنیسه روستایی کوچک و فلسطینی عرب‌نشین در قضای رمله بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ و در مرحله نخست عملیات دانی از سکنه تخلیه شد. | ## بخش 1: الکنیسه | نام الکنیسه از واژه عربی به معنای «کلیسای کوچک» گرفته شده و احتمالاً به بازمانده‌های بنایی باستانی در بخش بالایی تپه اشاره دارد. این روستا در دوره عثمانی آبادی بوده و درآمدهای مالیاتی آن در سال ۱۵۵۲ میلادی به وقف خرم سلطان در بیت‌المقدس اختصاص یافته بود. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۴۰ نفر مسلمان و مساحت زمین‌های آن ۳٬۸۷۲ دونوم بود. ریشه‌شناسی نام نام این مکان که به شکل‌های گوناگون مانند و نوشته شده، از زبان عربی برگرفته و به معنای «کلیسای کوچک» است. خرم سلطان، همسر برگزیده سلیمان یکم، درآمدهای مالیاتی این روستا را به موقوفه عماره خاصکی سلطان در بیت‌المقدس وقف کرد. در محل این روستا شواهد باستان‌شناختی از دوره‌های رومی، بیزانسی، اسلامی آغازین، مملوکی و عثمانی یافت شده‌است. از جمله یافته‌ها می‌توان به تأسیسات فشار زیتون، پادگانه‌های کشاورزی، دیوارهای مزرعه، چاه‌ها و غارهای دفن اشاره کرد. 121 در پایان سده نوزدهم، روستا جایگاهی فصلی برای کشت گندم و جو و چراگاه بود و به‌عنوان روستای وابسته به طیره رام‌الله شناخته می‌شد. | ## بخش 2: الکنیسه | در آغاز سده بیستم، ساکنانی از طیره رام‌الله در این مکان اقامت گزیدند و آن را به روستای ثابت تبدیل کردند. در سال ۱۸۸۳ میلادی، پیمایش فلسطین غربی (صندوق اکتشاف فلسطین) از این محل با عبارت «پی‌ساختمان‌ها و ردّ ویرانه‌ها» یاد کرد. دوره قیمومت بریتانیا در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، الکنیسه همراه با عنابه شمارش شد و جمعیت هر دو روی‌هم ۱٬۱۳۵ نفر مسلمان در ۲۸۸ خانه بود.Mills, 1932, p. 20 بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت الکنیسه ۴۰ نفر مسلمان بود و ۳٬۸۷۲ دونوم زمین داشت. از این مقدار، ۶۴ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبیاری‌شدنی، ۲٬۴۳۲ دونوم به کشت غلات و ۲۰ دونوم به منطقه مسکونی اختصاص داشت. روستا در جنوب شرقی رمله، نزدیک به ۳ کیلومتری شمال جاده قدس–یافا قرار داشت و راه‌های خاکی آن را به روستاهای عربی همجوار مانند برفیلیا، عنابه و القباب پیوند می‌داد. الکنیسه بر زمینی موج‌دار در کرانه شرقی جلگه ساحلی، در ارتفاع ۱۷۵ متری از سطح دریا بنا شده بود. تخلیه و پیامدهای آن الکنیسه در ۱۰ ژوئیه ۱۹۴۸ پس از حمله نظامی نیروهای اسرائیلی در مرحله نخست عملیات دانی از سکنه تخلیه شد. | ## بخش 3: الکنیسه | گزارشی از تیپ «یفتاح» دربارهٔ الکنیسه و خروبه آورده‌است: «پس از انفجار خانه‌ها و پاکسازی روستا، سربازان ما مواضع مستحکمی مشرف بر روستا اشغال کردند.» در ۲۰ اوت ۱۹۴۸، زمین الکنیسه به همراه زمین‌های ۳۲ روستای فلسطینی دیگر به صندوق ملی یهود واگذار شد تا شهرک‌های یهودی‌نشین تأسیس شود. با این حال، بنا بر نوشته ولید خالدی، میشمار آیالون بر زمین‌های روستای القباب بنا شده‌است.Khalidi, 1992, p. 391 بیشتر ساکنان سابق روستا اکنون در روستای الطیره در غرب رام‌الله زندگی می‌کنند. درختان انجیر، بادام، زیتون و انار و بوته‌های صبر (کاکتوس) در میان ساختمان‌ها روییده‌اند. زمین‌های پیرامون را ساکنان کیبوتص مجاور کشت می‌کنند و بخشی از آن‌ها زیر کشت پنبه است.» امروزه بقایای روستا در نزدیکی منطقه صنعتی شهر مودیعین-مکابیم-رعوت قرار دارد و در عبری «خُربَت نِخِس» یا «گیوعَت نِخِس» نامیده می‌شود. این مکان به‌عنوان محوطه طبیعی و تاریخی برای گردشگران و دوچرخه‌سواران کاربرد دارد. | ## جمع‌بندی | شهرداری مودیعین این مکان را به‌عنوان محوطه باستانی نیازمند حفاظت اعلام کرده و پیشنهادهایی مانند ایجاد «دهکده هنرمندان» در خانه‌های بازسازی‌شده، بازسازی صنایع کهن، گشایش رستوران و کارگاه پیکرتراشی ارائه شده‌است.