موضوع مقاله: اکبر دانشورکار | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # اکبر دانشورکار | مقدمه: اکبر (شاهرخ) دانشورکار (۱۳ شهریور ۱۳۴۵ – ۱۰ فروردین ۱۴۰۵) مهندس عمران، فعال سیاسی و زندانی سیاسی بود که به اتهام عضویت و همکاری با سازمان مجاهدین خلق ایران و تلاش برای سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی، دستگیر و به همراه محمد تقوی سنگدهی صبح روز ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ در زندان قزل‌حصار کرج توسط حکومت ایران اعدام شد. | ## بخش 1: اکبر دانشورکار | او در ۱۳ دی ۱۴۰۲، در محل سکونت خود در تهران توسط مأموران امنیتی دستگیر و به بند ۲۰۹ اوین منتقل گردید. وی بیش از دو سال زندانی بود و ماه‌ها در زندان اوین تحت شکنجه و بازجویی قرار گرفته بود. اکبر دانشورکار در ۱۴۰۳، در پرونده‌ای مشترک با پنج زندانی سیاسی دیگر سیدمحمد تقوی، پویا قبادی، بابک علیپور، ابوالحسن منتظر و وحید بنی‌عامریان، به عضویت در سازمان مجاهدین خلق و بغی متهم شده بود. اعدام او و هم‌پرونده‌هایش پس از بازداشت‌های متعدد، نگهداری طولانی‌مدت در سلول انفرادی، شکنجه، ضرب و شتم، محرومیت از درمان پزشکی و محاکمه‌ای ناعادلانه در دادگاه انجام گرفت. شامگاه یکشنبه ۹ فروردین ۱۴۰۵ واحد ضدشورش به بند زندانیان سیاسی در واحد ۴ زندان قزل‌حصار حمله کرده و پس از ضرب و شتم زندانیان همزمان با انتقال اکبر دانشورکار و محمد تقوی برای اجرای اعدام، تعداد دیگری از زندانیان را به انفرادی منتقل کرده بودند. انتشار ویدیوی سرودخوانی جمعی این ۶ زندانی در زندان قزلحصار و سایر پیام‌های این زندانیان بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت. زندگی اکبر (شاهرخ) دانشورکار، زاده شهریور ۱۳۴۵، مهندس عمران اهل و ساکن تهران بود. وی آخرین بار در دی ۱۴۰۲، در محل سکونت خود در تهران توسط مأموران امنیتی بازداشت و به بند ۲۰۹ اوین منتقل گردید. وی در ۱۳ دی ۱۴۰۲، در محل سکونت خود در تهران توسط مأموران امنیتی بازداشت و به بند ۲۰۹ اوین منتقل شد. وی در ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳، در پرونده‌ای مشترک با پنج زندانی سیاسی دیگر سیدمحمد تقوی، پویا قبادی، بابک علیپور، ابوالحسن منتظر و وحید بنی عامریان، در شعبه پنجم بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب تهران به ریاست بازپرس علیزاده، به عضویت در سازمان مجاهدین خلق و بغی متهم شد. در مهر ۱۴۰۳ دادگاه وی به همراه ۵ زندانی سیاسی دیگر در یک پرونده مشترک در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری، برگزار شد و به اتهام «بغی» از طریق عضویت در سازمان مجاهدین خلق و «تلاش برای براندازی» محکوم به اعدام شد. همچنین به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت کشور» به ۵ سال حبس تعزیری و به اتهام «تشکیل دستجات غیرقانونی» به ۱۰ سال حبس تعزیری محکوم نمود. روز چهارشنبه ۲۷ فروردین ۱۴۰۴، اکبر دانشورکار همراه با چهار زندانی سیاسی دیگر محکوم به اعدام برای انتقال به زندان قزلحصار فراخوانده شدند. رئیس زندان اوین، هدایت الله فرزادی، در یک اقدام تنبیهی این زندانی را همراه با چهار زندانی سیاسی دیگر، از حق تماس تلفنی با خانواده و فرزندش و همچنین استفاده از حساب بانکی در زندان محروم کرد. اکبر دانشورکار و ۵ زندانی دیگر در بند ۲۰۹ زندان اوین تحت شکنجه شدید جسمی و روانی قرار گرفتند. سازمان عفو بین‌الملل در رابطه با صدور حکم اعدام شش زندانی سیاسی این محاکمه را «به شدت ناعادلانه» خواند و تأکید کرد که متهمان حق دسترسی به وکیل از زمان بازداشت و فرصت دفاع واقعی را نداشته‌اند. به گفته عفو بین‌الملل او و هم‌پرونده‌ای‌هایش برای مدت‌های طولانی در سلول انفرادی نگه داشته شدند، تحت شکنجه، ضرب و شتم شدید، تهدید و بدرفتاری قرار گرفتند. مای ساتو، ۱۴ شهریور ۱۴۰۴ (۵ سپتامبر ۲۰۲۵)، در نامه ارسالی به دولت ایران دربارهٔ خطر اعدام شش زندانی سیاسی اظهار نگرانی کرده بود. در این نامه آمده بود: «بازداشت شدگان بین دسامبر ۲۰۲۳ تا فوریه ۲۰۲۴ دستگیر شدند و در جریان بازجویی‌ها در زندان اوین، تحت شکنجه‌های فیزیکی و روانی شدید، تهدید به اعدام و شلاق قرار گرفتند.» «آن‌ها برای ماه‌ها (تا ۲۴۴ روز) در سلول انفرادی و بدون دسترسی به وکیل یا خانواده نگهداری شدند. محاکمه در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب، به شدت کوتاه و بدون رعایت اصول دادرسی عادلانه برگزار شد.» اکبر دانشورکار به همراه محمد تقوی، بابک علیپور، پویا قبادی، وحید بنی‌عامریان و ابوالحسن منتظر از جمله زندانیانی بودند که در کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» شرکت کرده بودند. همچنین خانواده وی و فعالان «کارزار سه شنبه‌های نه به اعدام» بارها نسبت به روند نمایشی دادگاه و محرومیت او از داشتن وکیل مستقل اعتراض کرده بودند. یورش به زندان و انتقال ۶ زندانی برای اعدام شامگاه یک‌شنبه ۹ فروردین ۱۴۰۵، نیروهای گارد زندان به بند ۴ زندان قزلحصار، محل نگهداری زندانیان سیاسی، حمله کردند. زندانیان دستبندزده، یکی‌یکی با آنان خداحافظی کردند و بر ادامه راهشان تأکید داشتند. بنا به گزارش نگهبانان از نبود ترس و وحشت در چهره محکومان—با وجود نزدیک شدن لحظه اعدام—مبهوت شده بودند. وقتی یکی از دیگر زندانیان زیر فشار صحنه انتقال این ۶ زندانی برای اعدام گریه کرد، وحید بنی‌عامریان، محمد تقوی و اکبر دانشورکار با قاطعیت به او گفتند: «گریه نکن و نگذار دشمن اشکت را ببیند.» وحید با لبخند همیشگی‌اش برای دلداری گفت: «چرا گریه می‌کنی؟ ما داریم می‌رویم پیش بهروز و مهدی»؛ اشاره‌ای به بهروز احسانی و مهدی حسنی، دو عضو مجاهدین خلق که در ژوئیه ۲۰۲۵ اعدام شدند. | ## بخش 2: اکبر دانشورکار | در همین روایت، محمد تقوی «آرام و باوقار» ایستاده بود و پویا قبادی نیز با افتخار دست‌های بسته‌اش را بالا برده و هنگام بردن‌شان با رفقا وداع کرد. گزارش به نقل از یک شاهد عینی: «نگهبانان با اسلحه، زنجیر و باتوم به ما حمله کردند. اکبر دانشورکار دم در بود؛ او اولین کسی بود که مورد اصابت قرار گرفت، آنقدر شدید که لباس‌هایش پاره شد.» با وجود فضای پرتنش، در میان تمسخر و خنده، زندانی دانشورکار رو به نگهبان کرد و فریاد زد: «چرا اینقدر ترسیده‌اید؟ ما قرار است اعدام شویم؛ چرا ترسیده‌اید؟» بابک علیپور، با لبخند اطمینان‌بخش همیشگی‌اش، از دیگر زندانیان پرسید: «حالتان خوب است، بچه‌ها؟» در همین حال، سه مرد او را محاصره کردند و با دستبند و زنجیر به او زنجیر زدند. او با استفاده از نیم‌تنه‌اش آن‌ها را دور کرد تا بتواند با همه همراهانش خداحافظی کند. به گفته شاهد بنی‌عامریان در حالی که دستبند زده شده بود، صورتش را در دستانش گرفت و بوسید و گفت: «ندای سفر نهایی فرا رسیده است. آزادی ایران و مردم ما ارزش این فداکاری را دارد.» در آن لحظه، مأموران بنی‌عامریان را بیرون کشیدند. مقاومت او حتی ذره‌ای هم سست نشد، او دو انگشت خود را به علامت پیروزی، بالا برد و بیرون رفت. ابوالحسن منتظر، یکی از قدیمی‌ترین زندانیان سیاسی، با سابقه طولانی بازداشت از زمان حکومت شاه، با آن‌ها بود. شاهد به یاد می‌آورد که منتظر همیشه تکرار می‌کرد که «باید با سری بالا، با عزت و غرور به پای اعدام رفت.» این شاهد گفت: «و همین‌طور هم شد: او با آرامش کامل، در حالی‌که با یک جفت دستبند به یک زندانی دیگر بسته شده بود، همچنان موفق شد با سایر زندانیان احوالپرسی و خداحافظی کند.» پیام اکبر دانشورکار از زندان روزنامه سان دربارهٔ یک یادداشت و پیام زندانی سیاسی اکبر دانشورکار از زندان نوشت: دانشورکار در یادداشتی دست‌نویس که سال گذشته از زندان به بیرون قاچاق شد، به دو زندانی دیگر مجاهدین خلق، بهروز احسانی و مهدی حسنی، که در ماه ژوئیه ۲۰۲۵ اعدام شدند، ادای احترام کرد. دوستان ارجمندم، بهروز و مهدی، شما خوب می‌دانید و می‌توانید مطمئن باشید که تا آخرین نفس، من در موضع خود ثابت قدم خواهم ماند. من آماده‌ام جانم را فدای میهن و مردم کنم، رهرویی استوار و مصمم در راه حقیقت و واقعیت، بدون ذره‌ای انحراف.» دانشورکار افزوده بود: «هم‌سلولی، همراه و همرزم شما بودن، افتخاری ابدی است. جدایی ما دیری نخواهد پایید؛ به زودی به شما خواهم پیوست و آنگاه هیچ نیرویی قدرت جدا کردن ما را نخواهد داشت.» یک رسانه آرژانتینی نوشت: … در نامه «انتخابی برای آزادی» که توسط اکبر دانشورکار، به جا مانده بود، در آن نوشته بود: «اگر مجبور باشم دوباره این مسیر را طی کنم، از همان روز اول با شعار: مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر، علیه ظلم و ستمگر اعلام جنگ می‌کردم! برای آزادی مردمم، جانم را می‌دهم و بهایش را می‌دهم… سرم هرگز خم نخواهد شد.» سرودخوانی و بیانیه جمعی پس از اعدام ۶ زندانی مجاهد خلق ویدیوها و بیانیه‌هایی از آن‌ها منتشر شده است. به گزارش ساندی تایمز این ویدیوها و تصاویر را که زندانیان مخفیانه از زندان‌های قزلحصار و اوین خارج کرده‌اند، با آن‌ها به اشتراک گذاشته شده است. این ویدیو شامل تصاویری از سوگند خوردن زندانیان قبل از بازگشت به زندان و ویدیوهای سیاسی از دفاعیه‌های نهایی قبل از اعدام است. در یک ویدیو، شش مرد محکوم به اعدام که همگی به دلیل اقدامات‌شان علیه حکومت اعدام شده بودند، را می‌توان دید که در حیاط زندان قزلحصار ایستاده بودند و با سرود مقاومت، آخرین ایستادگی خود را نشان دادند. یک رسانه فرانسوی: «آن‌ها می‌دانستند که قرار است بمیرند و تصمیم گرفتند که بمانند… آن‌ها می‌دانستند که طناب دار در انتظار آنهاست. طوری زندگی نکنند که انگار هیچ مشکلی وجود ندارد… آن‌ها در مورد مرگ صحبت نمی‌کردند. اما، همان‌طور که با مرگ روبرو شدند، هر شش نفر یک ایده ساده را به اشتراک گذاشتند: اینکه آزادی بهایی دارد و کسی باید آن را بپردازد.» یک رسانه ایتالیایی به نقل از شاهد عینی: «شجاعت این ۶ زندانی و ساعات آخر زندگی آن‌ها بازتابی از وجودشان بود، وقف مقاومت و له نشدن توسط ماشین مرگ جمهوری اسلامی. این شش زندانی سیاسی قبل از اعدام، سرودهای مقاومت را نیز در مخالفت با رژیم می‌خواندند.» سرودخوانی جمعی نیویورک پست: معترضان سرسخت ایرانی در ویدیویی تکان‌دهنده به طرز شجاعانه‌ای در زندان پیش از اعدام سرود مقاومت خواندند: «تخت ستمگر فرو خواهد شکست». ویدیویی که به‌صورت مخفیانه از داخل یکی از بدنام‌ترین زندان‌های ایران خارج شده، لحظه‌ای را ثبت کرده است که شش مخالف حکومت، درست پیش از آنکه به دار آویخته شوند، برای آخرین بار در برابر رژیم اسلامی با آواز ایستادگی کردند. این شش مرد که همگی به‌دلیل اقدامات علیه حکومت اعدام شدند، در حیاط زندان بدنام قزل‌حصار ایستاده دیده می‌شوند؛ جایی که آخرین مقاومت خود را با خواندن یک سرود اعتراضی به نمایش گذاشتند؛ آن‌ها با آرامش می‌خواندند: «منم توفان، بترس ای بید لرزیده! هماوردت حریفی سخت ورزیده منم ایمان، منم عصیان، پر از باور، که می‌جنگم که می‌مانم تواناتر قسم خوردم که با خونم، ستمگر را براندازم.» این ویدیو بنا بر گزارش‌ها در آخرین هفته فوریه فیلم‌برداری شده است و هویت این شش نفر چنین اعلام شده است: «وحید بنی‌عامریان، بابک علی‌پور، ابوالحسن منتظر، پویا قبادی، اکبر دانشورکار و محمد تقوی» گاردین: این شجاعت را در ویدئوها و کلیپ‌های مردانی که کشته شدند دیده‌ایم. ویدئویی وجود دارد و مردانی را نشان می‌دهد که قبل از مرگ در حال خواندن سرودهای اعتراضی هستند. هیچ اشکی در کار نبود؛ آن ویدئو آن‌ها در حیاط زندانی است که در نهایت قرار بود در آنجا کشته شوند. | ## بخش 3: اکبر دانشورکار | این یک سرود شورشی است و کلماتش این است: «هلا برخیز چون تندر، مسلح کن سلاحت را.» یک رسانه آرژانتینی: در زندان قزل حصار، در ایران. «آه، به خونم قسم خوردم؛ تخت ستمگر در هم خواهد شکست… من طوفانم، من شورشم، خروش، فریاد، شعله. ای بید لرزان، از نامم بترس،...» «اگر ایران ویران، متروک و از هم پاشیده است، اگر برای روح سرزمینمان جان‌هایمان هدر رفته است، اگر سایه مرگ بر این سرزمین مقدس سایه افکنده است، اگر گلوله‌های سوزان بر گلبرگ‌های لطیف می‌بارد، مانند رعد برخیزید، سلاح‌هایتان را نشان دهید! برخیزید، ای واحد قدرتمند رزمندگان، دیوارهای سنگی را بشکنید!» آنچه این شش مرد خواندند سرودی از سازمان مجاهدین خلق ایران است. در دسامبر ۲۰۲۴، به همراه دیگر متهمان، اعلام کردند که حاضر به مذاکره برای جان خود نیستند و تأکید کردند که هیچ راه دیگری برای رسیدن به عدالت جز از طریق مردم ستمدیده ایران، جوانان شجاع شورشی و وجدان‌های بیدار نمی‌بینند. بیانیه سیاسی جمعی دانشورکار و دیگر زندانیان محکوم به اعدام همچنین بیانیه‌ای نوشتند و از دیگران خواستند که برای آزادی ایران در آینده، راه مقاومت آنها در برابر حکومت ایران را ادامه دهند تا ایران در آینده آزاد شود. پس اگر سرنوشت حکم کند که شما صدها هزار بار دیگر ما را اعدام کنید، به امید پیروزی یک جمهوری دموکراتیک و آزادی و شکوفایی این میهن اسیر، ما در موضع شورشی خود استوار خواهیم ایستاد.» ساندی تایمز که بیانیه سیاسی نوشته شده توسط این شش زندانی را مشاهده کرده نوشته است: «این مانیفست در مارس ۲۰۲۵ به‌طور مخفیانه از زندان بدنام اوین، جایی که قبلاً در آن نگهداری می‌شدند، خارج شده و توضیح داده است که چرا آنها به مبارزه خود ادامه داده‌اند. این گروه که شامل بنی عامریان، که اوایل این ماه کشته شد، نیز می‌شد، درخواست کردند که این سند تنها پس از تأیید احکامشان منتشر شود.» اعدام صبح روز ۱۰ فروردین ۱۴۰۵، اکبر/شاهرخ دانشورکار به همراه محمد تقوی در زندان قزلحصار کرج اعدام شدند. به گزارش عفو بین‌الملل مقامات اعدام‌های خودسرانه این چهار نفر را بدون اطلاع قبلی به آنها یا خانواده‌ها و وکلایشان یا اجازه دادن به آنها برای خداحافظی نهایی انجام داده‌اند. یک منبع آگاه گفت که مقامات اجساد این اعدام‌شدگان را به خانواده‌هایشان تحویل نداده‌اند. شورای ملی مقاومت ایران با صدور بیانیه‌ای از بازداشت اعضای خانواده دانشورکار خبر داد. بر اساس این بیانیه دو تن از خواهران دانشورکار به‌دنبال پیگیری‌های مکرر و مراجعات روزانه به قزل‌حصار، پزشکی قانونی و دادگستری برای تحویل‌گرفتن پیکر برادرشان اکبر، در ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت داخلی و اخلال در نظم عمومی» بازداشت شدند. یکی از خواهران اکبر، به‌طور فعال در کمپین «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» شرکت کرده بود و به همراه والدینش برای لغو حکم اعدام برادرش تلاش کرده بود. واکنش‌ها این اعدام‌ها با محکومیت فوری و گسترده نهادهای حقوق بشری بین‌المللی مواجه شد. مریم رجوی در بیانیه‌ای گفت: «بابک، پویا، محمد و اکبر آموزگاران پرافتخار صدق و فدا در روزگار ما هستند و نامشان برای همیشه در تاریخ ایران باقی می‌ماند» … «آن‌ها مردان شجاعی بودند که در برابر هیچ شکنجه یا فشاری سر خم نکردند و تا آخر به عهد و پیمان خود پایبند ماندند.» وی گفت که اعدام وحشیانه این اعضای سرافراز مجاهدین خلق، نشان‌دهنده ترس و استیصال رژیم آخوندی است… این اعدام‌های جنایتکارانه، اعتراف صریح آخوندهای حاکم است به اینکه دشمن اصلی رژیم، مردم ایران و مقاومت هستند. به گفته وی رژیم ایران «تلاش می‌کند با بهره‌برداری از جنگ خارجی بر بحران‌های عمیق و لاینحل داخلی سرپوش بگذارد اما از سرنگونی محتوم به‌دست مردم و مقاومت گریزی ندارد.» وی از سازمان ملل خواست تا «اقدامات عملی و مؤثر» از جمله بستن سفارتخانه‌ها و اخراج دیپلمات‌های ایرانی را انجام دهد. شورای ملی مقاومت ایران در بیانیه‌ای اعدام اعضای سازمان مجاهدین خلق را «جنایتکارانه» توصیف و آن را به شدت محکوم کرد. این شورا اعلام کرد: «صبح امروز، اعضای قهرمان سازمان مجاهدین خلق ایران (PMOI)، بابک علی‌پور و پویا قبادی، توسط رژیم فاشیست مذهبی حاکم بر ایران اعدام شدند. در دسامبر ۲۰۲۴، آن‌ها به همراه محمد تقوی، اکبر دانشورکار، ابوالحسن منتظر و وحید بنی‌عامریان، پس از ماه‌ها بازجویی و شکنجه به اعدام محکوم شده بودند. روز گذشته نیز محمد تقوی و اکبر دانشورکار با شجاعت بر چوبه دار ایستادند.» نامه سرگشاده ۳۰۹ شخصیت بین‌المللی به دبیرکل سازمان ملل در خصوص تشدید اعدام‌های سیستماتیک در ایران همراه با فراخوان به اقدام فوری سازمان ملل برای توقف این اعدام‌ها در اردیبهشت ۱۴۰۵ منتشر شد. در این نامه ضمن ابراز نگرانی نسبت به اعدام‌های هدفمند زندانیان سیاسی و معترضان، به اعدام‌های اخیر ۸ زندانی سیاسی وابسته به سازمان مجاهدین اشاره شده است. آن‌ها همبستگی خود را با کارزار «نه به اعدام» در زندان‌های ایران و با کارزار «نه به حاکمیت اعدام‌کنندگان و آری به جمهوری دموکراتیک در ایران» اعلام کردند. مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، به اعدام‌ها واکنش نشان داد و نسبت به ادامه اعدام‌ها در شرایط جنگی و قطع اینترنت هشدار داد. دیانا الطحاوی، معاون مدیر منطقه‌ای عفو بین‌الملل برای خاورمیانه و شمال آفریقا، گفت: مقامات ایرانی باید فوراً هرگونه برنامه‌ای برای اعدام مخالفان، وحید بنی‌عامریان و ابوالحسن منتظر و معترضان… که در زندان قزل‌حصار استان البرز نگهداری می‌شوند، را متوقف کنند. | ## جمع‌بندی | در ۳ دسامبر ۲۰۲۴ بیش ۱۴۸ تن از کارشناسان برجسته بین‌المللی، و برندگان جایزه نوبل و سازمان غیردولتی در نامه‌ای فوری به مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران که خواستار اقدام سریع وی برای جلوگیری از اعدام شش زندانی سیاسی در ایران شده بودند.