موضوع مقاله: کمربند سنگ سبز | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # کمربند سنگ سبز | مقدمه: کمربند سنگ سبز ( به مناطقی گفته می‌شود که حاوی سنگ‌های آتشفشانی مافیک تا فرامافیک دگرگون‌شده همراه با سنگ‌های رسوبی هستند که در بین توده‌های گرانیتی و گنیسی در پایاپوسته‌های نخست‌زیستی (کراتون‌های آرکئن) و پیشین‌زیستی یافت می‌شوند. | ## بخش 1: کمربند سنگ سبز | رنگ سبز این سنگ‌ها به دلیل حضور کانی‌های دگرگونی مانند کلریت و اکتینولیت است و این کمربندها معمولاً دارای ذخایر معدنی طلا، نقره، مس، روی و سرب هستند. مطالعه کمربندهای سنگ سبز اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ تاریخچه زمین‌شناسی نخست‌زیستی، از جمله رویدادهای تکتونیکی و دگرگونی، ارائه می‌دهد که در سنگ‌های گرانیتی و گنیسی کمتر قابل مشاهده است. نام کمربندهای سنگ سبز از رنگ سبزی گرفته شده است که توسط کانی‌های دگرگونی درون سنگ‌های مافیک به آن‌ها بخشیده شده است: کانی‌های سبز معمول شامل کلینوکلر، اکتینولیت و سایر آمفیبولهای سبز هستند. کمربندهای سنگ سبز همچنین اغلب دارای ذخایر کانسنگی طلا، نقره، مس، روی و سرب هستند. به‌طور کلی، چنین کمربندهایی در میان حجم وسیع اما نسبتاً همگن گرانیت-گنیس درون یک پایاپوسته (کراتون)، میزان بیشتری از ناهمگنی و پیچیدگی را نشان می‌دهند و به‌عنوان نشانگرهای زمین‌ساختی بسیار متمایزتر از توده‌های وسیع و یکنواخت گرانیتی عمل می‌کنند. علاوه بر این، کمربندهای سنگ سبز اطلاعات بسیار بیشتری دربارهٔ رویدادهای زمین‌ساختی، دگرگونی، تغییرشکل‌ها و شرایط دیرین‌زمین‌شناسی ارائه می‌دهند، زیرا بیشتر این سنگ‌ها به‌عنوان بازالتهای تغییرشکل‌یافته و دیگر سنگ‌های آتشفشانی یا سنگ رسوبی تفسیر می‌شوند. از این رو، درک ماهیت و منشأ کمربندهای سنگ سبز، راهی مؤثر برای مطالعه تاریخ زمین‌شناسی نخست‌زیستی است. این کمربندها عمدتاً از سنگ‌های آتشفشانی تشکیل شده‌اند که در آن‌ها بازالت غالب است و مقدار کمی سنگ‌های رسوبی در میان سازندهای آتشفشانی قرار دارد. با گذشت زمان، مقدار رسوبات درون کمربندهای سنگ سبز افزایش یافته و میزان سنگ‌های اولترامافیک (چه به‌صورت نفوذ لایه‌ای و چه به‌عنوان گدازه‌های کوماتیت) کاهش یافته است. | ## بخش 2: کمربند سنگ سبز | همچنین، تغییراتی در ساختار و رابطه کمربندهای سنگ سبز با بسترهایشان دیده می‌شود؛ در نخست‌زیستی، ارتباط مشخصی میان ورقه‌های بازالت-پریدوتیت کمربند سنگ سبز و توده‌های گرانیتی مجاور آن‌ها دیده نمی‌شود. در پیشین‌زیستی، این کمربندها روی بسترهای گرانیت-گنیس و/یا دیگر کمربندهای سنگ سبز قرار دارند، و در پیدازیستی، نمونه‌های مشخصی از فعالیت‌های آتشفشانی کمان جزیره‌ای، رسوب‌گذاری در این نواحی و توالی‌های افیولیت به‌وضوح دیده می‌شود. این تغییرات در ماهیت کمربندهای سنگ سبز به‌عنوان پاسخی به تکامل فرآیندهای زمین‌ساخت صفحه‌ای در طول تاریخ زمین تفسیر شده‌اند. در دوران نخست‌زیستی، زمین‌ساخت صفحه‌ای در پوسته‌ای بالغ رخ نمی‌داد و به همین دلیل انتظار می‌رود که کمربندهای سنگ سبز گسل رورانده و از خاستگاه بیگانه باشند. در دوران پیدازیستی، پوشش گسترده قاره‌ای و کاهش جریان حرارتی از گوشته باعث حفظ بیشتر رسوبات و افزایش تأثیر توده‌های قاره‌ای شده است. علاوه بر بازالت، سنگ‌های سبز دگرگونی متعددی نیز از کمربندهای سنگ سبز حاصل می‌شوند که در برخی موارد مترادف با 'آمفیبولیت' در نظر گرفته می‌شوند. اصطلاحاتی مانند شیست سبز، شیست سفید و شیست آبی نیز از مطالعه این کمربندها به وجود آمده‌اند. کمربندهای سنگ سبز اولیه پیشین‌زیستی در غرب آفریقا شباهت‌هایی با کمربندهای سنگ سبز نخست‌زیستی دارند. این شباهت‌ها شامل کاهش میزان سنگ فرامافیک و مافیک در طول ستون چینه‌شناسی و افزایش سنگ‌های سنگ آذرآواری، فلسیک و/یا آندزیت است. | ## بخش 3: کمربند سنگ سبز | همچنین، توالی‌های سنگی در این کمربندها معمولاً در بخش‌های بالایی دارای سنگ آواری و در بخش‌های پایینی شامل مجموعه‌های تولئیتیک هستند. نمونه‌هایی از این کمربندها در جنوب و شرق آفریقا، از جمله پایاپوسته کاپوال و همچنین در هسته پایاپوستهی ماداگاسکار، غرب آفریقا، برزیل، شمال اسکاندیناوی و شبه‌جزیره کولا (در سپر بالتیک) دیده می‌شوند. کمربندهای سنگ سبز پیشین‌زیستی بین پایاپوسته‌های پیلبارا و ییلگار در استرالیا، مجاور پایاپوسته گاولر و در داخل کمربندهای حرکتی گسترده پیشین‌زیستی استرالیا، در غرب آفریقا، در مجموعه‌های دگرگونی اطراف هسته نخست‌زیستی ماداگاسکار، در کوهستان بلو ریج، شمال کانادا و شمال اسکاندیناوی یافت می‌شوند. کمربند سنگ سبز ابیتیبی در انتاریو و استان کبک یکی از بزرگ‌ترین کمربندهای سنگ سبز نخست‌زیستی در جهان است. در قطب جنوب، توده‌کوه فیشر که مربوط به دوران پیشین‌زیستی است، از نظر ترکیب و ساختار شباهت زیادی به یک کمربند سنگ سبز دارد. یکی از شناخته‌شده‌ترین کمربندهای سنگ سبز در جهان، کمربند سنگ سبز باربرتون در آفریقای جنوبی است که طلا برای اولین بار در این منطقه کشف شد. این کمربند ابتدا توسط پروفسور آن‌هاوزر در دانشگاه ویتواترسرند، ژوهانسبورگ شناسایی شد. مطالعات وی در نقشه‌برداری و تعیین ویژگی‌های این کمربند به‌عنوان الگویی برای مطالعه دیگر کمربندهای سنگ سبز در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفته است. | ## جمع‌بندی | او وجود گدازه بالشی‌ها را که نشان‌دهنده سرد شدن سریع گدازه در آب است، ثبت کرد و همچنین بافت‌های‌ ایجادشده توسط بلورهایی را که در محیط‌های سردشونده سریع، به‌ویژه در محیط‌های آبی، شکل گرفته‌اند، توصیف کرد.