موضوع مقاله: بورچالی (فرش) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # بورچالی (فرش) | مقدمه: بورچالی یک زیرشاخه در گروه فرش‌های قزاقی آذربایجانی را توصیف می‌کند، اگرچه منطقه‌ای که از آن سرچشمه می‌گیرند اکنون در گرجستان است. | ## بخش 1: بورچالی (فرش) | نام این فرش با نام منطقه بورچالی، واقع در جنوب شرقی گرجستان نزدیک به مرز شهرستان قزاقی آذربایجان، مرتبط است. روستاهای بزرگ این منطقه از جمله گوردلار، آخورلی، کاچاگان، ساداخلی (ساشیخلی)، دشتپه و لمبلی زمانی به خاطر قالی‌بافی مشهور بودند، اگرچه در دهه‌های اخیر هنر قالی‌بافی تقریباً به‌طور کامل از بین رفته است، و تنها دو روستای شناخته شده باقی مانده است که فرش‌های سبک بورچالی هنوز در آنها بافته می‌شود: کوسالار و موغانلو (که قبلاً ایورموغانلو بود). به دستور حاکمان سلسله صفوی، این قبیله به شمال قزاق، در خاک گرجستان در بورچالی، اسکان داده شدند. نام مرکز قالی‌بافی پوپاگلی، واقع در سه کیلومتری قزاق و مناطق قالی‌بافی گارایازی و گاراچپ، واقع در شمال قزاق، با نام این قبیله مرتبط است.Азербайджанский ковёр به گفته کریموف، اجداد ساکنان بورچالی، هنر فرش‌بافی را از مکتب فرش سکونتگاه‌های آذربایجان ایران مانند تبریز، اردبیل، سراب، قره‌داغ و به‌ویژه آن‌هایی که در اطراف دریاچه ارومیه، اراک، بیجار، اسنا (سنه) و فراخان واقع شده‌اند، وام گرفته‌اند. آن‌ها تحت تأثیر مکتب فرش قزاخ و با الهام از سنت‌های آن، به توسعه خود ادامه دادند. تحت تأثیر این دو مکتب فرش‌بافی، زیرگروهی از مکتب فرش بورچالی پدیدار شد که توسط مراکز فرش‌بافی گارایازی، قره‌چپ، لمبلی و دیگران نمایندگی می‌شد.Азербайджанский ковёр ویژگی‌های هنری بسته به ساختار هنری، فرش‌های بورچالی انواع مختلفی دارند. در نقوش تزئینی فرش‌های بورچالی، می‌توان ردپایی از تصویر توتم‌ها یا پژواک باورهای اساطیری را مشاهده کرد. این نقوش که زمانی مذهبی و عرفانی بودند، طبق سنتی که تا به امروز باقی مانده‌اند، از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شدند. | ## بخش 2: بورچالی (فرش) | اما اخیراً، این نقوش اهمیت مذهبی خود را از دست داده‌اند و به عناصر تزئینی معمولی تبدیل شده‌اند.Азербайджанский ковёр نوع اول نوع اول فرش‌های بورچالی شامل فرش‌هایی است که بافندگان محلی آن را چوبانکره می‌نامند. عناصر مشخصه این فرش‌ها دو گل (göl) است که به صورت عمودی روی محور مرکزی به صورت متقارن در زمینه میانی قرار گرفته‌اند، و همچنین تصاویر درختان در چهار طرف گل‌های مرکزی (göl). در برخی از فرش‌های این نوع، تصاویری از پرندگان، شتر و عنصر «مکتب اوجاگی» - آتشدان مدرسه - نیز وجود دارد.Азербайджанский ковёр نوع دوم نوع دوم توسط فرش‌هایی تشکیل می‌شود که در منطقه قزاخ نام «فرخلی» را گرفته‌اند و در بورچالی به آنها «گورباغاوغلی» یا «با قورباغه» می‌گویند. این فرش‌ها همچنین به‌طور گسترده در روستای گیاوراخ، واقع در ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی مارنئولی، تولید می‌شدند. در برخی، در زمینه میانی، می‌توان عناصر گول مانندی را یافت که به صورت ردیفی یکی پس از دیگری چیده شده‌اند. تا همین اواخر، مراکز تولید فرش‌های نوع دوم، روستاهای گیاوراخ، گورباغاوغلی، واقع در ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی مارنئولی، و در بخش قزاخ - روستای فارخلی بودند.Азербайджанский ковёр در دهه ۱۹۳۰، لطیف کریموف در گردهمایی قدیمی‌ترین بافندگان فرش قزاق که دو روز به طول انجامید، شرکت کرد. در این مدت، کریموف موفق شد با چندین بافنده فرش قدیمی صحبت کند و منشأ برخی از طرح‌ها را دریابد. در آب ماهی و در خشکی بلبل است.» به گفته کریموف، اطلاعات به دست آمده نشان می‌دهد که طرح عنصر گل مانند زمینه میانی به تصویر قورباغه‌ای برمی‌گردد که زمانی توتم یک قبیله خاص بوده است. | ## بخش 3: بورچالی (فرش) | اما با گذشت زمان، این عنصر معنای مذهبی و عرفانی خود را از دست داد و به یک نقش تزئینی و زینتی تبدیل شد.Азербайджанский ковёр نوع سوم نوع سوم از فرش‌هایی ساخته شده است که در بین بافندگان فرش با نام «زییناتنیشان» یا «زیوانیشان» شناخته می‌شوند. این فرش‌ها عمدتاً در روستای گیزیلجا یا گیزیلگاجیلی، واقع در شمال غربی مارنئولی، تولید می‌شوند. این فرش نه با نوار حاشیه یا هر عنصر جداگانه‌ای، بلکه با یک مدالیون صلیبی شکل که در مرکز زمینه میانی قرار دارد، متمایز می‌شود. این مدالیون ویژگی اصلی این فرش محسوب می‌شود و در واقع یک قهرمان را با شنل نمدی و یک کلاه پشمی بزرگ (پاپاگ) ساخته شده از پوست گوسفند به تصویر می‌کشد.Азербайджанский ковёр نوع چهارم این نوع شامل فرش‌هایی است که در بین بافندگان فرش، نام «لمبلی» را به خود گرفته‌اند. طرح‌های گل (گل) که در مرکز زمینه میانی فرش‌ها قرار دارند، از نظر اندازه بزرگتر از سایر فرش‌های گروه قزاقی هستند. در مرکز گل (گل)، به گفته قدیمی‌ترین بافندگان فرش، یک «چانخلی باگا» - یک لاک‌پشت - یا مانند نوع دوم، یک تصویر بسیار سبک‌بندی شده از «گورباغا» - یک قورباغه - وجود دارد. گاهی فرش‌هایی از این نوع با سه گل (گل) یکسان در زمینه میانی هستند.Азербайджанский ковёр نوع پنجم فرش‌های این نوع که «لمبلی» نیز نامیده می‌شوند، اگرچه شباهت‌هایی با فرش‌های نوع اول و چهارم دارند، اما از نظر اندازه و رنگ گل‌های (göl) زمینه میانی با آنها متفاوت هستند. اما تفاوت اصلی این است که این گل‌ها (göl) به‌طور متناوب در یک طرح قرار می‌گیرند.Азербайджанский ковёр مشخصات فنی فرش‌های بورچالی در قالب‌ها و اندازه‌های مختلفی عرضه می‌شوند. | ## جمع‌بندی | تراکم گره‌ها: هر دسی‌متر مربع از ۳۰x۳۰ تا ۳۵x۳۵ گره را در خود جای می‌دهد (در هر متر مربع - از ۸۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰۰ گره).