موضوع مقاله: فهرست میراث جهانی در لهستان | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # فهرست میراث جهانی در لهستان | مقدمه: سایتهای میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، یونسکو مکان‌هایی هستند که دارای اهمیت فرهنگی یا طبیعی هستند، همان‌طور که در پیمان‌نامه میراث جهانی یونسکو، که در سال ۱۹۷۲ تأسیس شده، شرح داده شده‌است. | ## بخش 1: فهرست میراث جهانی در لهستان | لهستان این پیمان‌نامه را در تاریخ ۲۹ ژوئن ۱۹۷۶ پذیرفت و از آن هنگام، مکان‌های طبیعی و فرهنگی لهستان دارای شرایط برای گنجانده شدن در فهرست میراث جهانی هستند. تا سال ۲۰۲۱، هفده سایت میراث جهانی در لهستان وجود دارد که شامل ۱۵ مکان فرهنگی و ۲ مکان طبیعی هستند. دو مکان نخستی که توسط یونسکو فهرست شدند، معدن نمک ویلیچکا و شهر تاریخی کراکوف در سال ۱۹۷۸ بودند. جدیدترین اثر افزوده‌شده پارک ملی بیشچاد به عنوان بخشی از جنگل‌های کهنسال راش کارپات و مناطق دیگر اروپا است که در ژوئیه ۲۰۲۱ فهرست شد. جنگل بیاوویسکا با بلاروس، کلیساهای چوبی منطقه کارپات با اوکراین، بوستان موسکائو با آلمان و جنگل‌های کهنسال راش کارپات و مناطق دیگر اروپا با ۱۸ کشور اروپایی دیگر مشترک هستند. افزون بر میراث‌های ثبت‌شده، لهستان پنج موقعیت دیگر را در فهرست آزمایشی خود گنجانده‌است. این مرکز تاریخی شامل سه مجموعه شهری است؛ شهر قرون وسطایی کراکوف، دژ واول (سکونتگاه سلطنتی همراه با کلیسای جامع واول که چندین پادشاه لهستانی به خاک سپرده شده‌اند)، و شهر کازیمرز که شامل حومه شهری استرادوم که توسط ساکنان کاتولیک و یهودی شکل گرفته نیز می‌باشد. این شهر سطح بالایی از یکپارگی را حفظ کرده و ساختمان‌ها و سازه‌هایی به شیوه معماری رمانسک و معماری مدرن دارد. صدها کیلومتر تونل در هر دو معدن کنده شده‌اند که شامل آثار هنری مانند پیکره‌های ساخته شده در نمک و کلیساهای زیرزمینی هستند. یازده سال پس از آن، به دلیل خطراتی که رطوبت برای پیکره‌های نمک به وجود آورده بود این سایت به فهرست میراث جهانی در معرض خطر افزوده شد. در سال ۱۹۹۸ به دنبال برنامه‌ای که معدن را به‌طور مؤثر رطوبت‌زدایی کرد این اثر از فهرست میراث جهانی در خطر حذف شد. میراث جهانی آشویتس ۱ (اردوگاه اصلی)، آشویتس ۲ (اردوگاه مرگ) و یک گورستان دسته‌جمعی از زندانیان است. این جنگل نمونه‌ای از بوم‌منطقه زمینی جنگل‌های مخلوط اروپای مرکزی است و مکان‌های دیگری مانند مراتع مرطوب، دره رودها و دیگر مناطق مرطوب می‌شود. این منطقه خانه جمعیت زیادی از ویسنت‌های آزاد است و دیگر جانوران مانند گرگ، وشق و شنگ در آن زندگی می‌کنند. بخش بلاروسی در سال ۱۹۹۲ فهرست شد و در سال ۲۰۱۴ منطقه محافظت‌شده آن گسترش یافت.۵ 220px منطقه تاریخی ورشو ماسوویان ۱۹۸۰ ۳۰ ii, vi بخش‌های تاریخی ورشو، پایتخت لهستان، در قیام ورشو در سال ۱۹۴۴ توسط سربازان نازی از عمد تخریب شد. | ## بخش 2: فهرست میراث جهانی در لهستان | پس از جنگ، یک پویش بازسازی آغاز شد که پنج سال به طول انجامید و شهر قدیمی به‌طور دقیق بازسازی شد. روند بازسازی تا دهه ۱۹۶۰ به طول کشید و در سال ۱۹۸۴ دژ پادشاهی ورشو برای عموم باز شد.۶ 220px منطقه تاریخی زاموشچ لوبلین ۱۹۹۲۵۶۴ iv زاموشچ در سده ۱۶ میلادی توسط یان زامویسکی بنیان‌گذاری شد. این شهر که نمونه‌ای از یک شهر دوران پایانی رنسانس است، توسط برناردو موراندو از پادووا طراحی شد. طراحی اصلی شهر تاکنون نگه داشته شده و دفاعی‌ها و ساختمان‌هایی که تاثیرپذیر معماری ایتالیایی و اروپای مرکزی بودند نیز تاکنون نگه داشته شده‌اند.۷ 220px دژ مالبورک پومرانی ۱۹۹۷۸۴۷ ii, iii, iv دژ مالبورک توسط شوالیه‌های تتونیک، یک دستور مذهبی کاتولیک که بازمانده جنگ‌های صلیبی بودند، پس از آنکه موقعیت استادبزرگ شوالیه‌ها از ونیز به مالبورک تغییر یافت ساخته شد. این شهر بعداً عضو لیگ هانزا شد و یک شهر مهم برای تجارت دریای بالتیک و اروپای شرقی بود. این مجموعه شامل یک صومعه، چندین کلیسا و زیارتگاه است که به شیوه تکلف‌گرایی ساخته شده‌است. شرایط دیگر پیمان‌نامه این بودند که کلیساها نباید برج داشته باشند و ساخت آن باید در طول یک سال به پایان می‌رسید. کلیسای سوم در سال ۱۶۵۲ در گووگوو ساخته شد اما به قرن بعد به آتش کشیده شد.۱۱ 220px کلیساهای چوبی جنوب لهستان کوچک استان لهستان کوچک ۲۰۰۳۱۰۵۳iii, iv شش کلیسای این منطقه نشان‌دهنده بهترین کلیساهای نگه‌داشته‌شده در طول تاریخ هستند. این کلیساها به شیوه گوتی ساخته شدند اما در برخی شهرها مواد ساخت آن‌ها متفاوت هستند. این بوستان توسط هرمن ون پوکلر-موسکائو از سال ۱۸۱۵ تا ۱۸۴۴ ساخته شده‌است و گیاهان محلی با پیش‌زمینه طبیعی را به کار گرفته‌است. این ساختمان توسط ماکس برگ به عنوان یک مکان برای میزبانی زمین نمایشگاه یا سالن اجتماعات و رویدادهای ورزشی، کنسرت‌ها و نمایش‌های تئاتر ساخته شد. این ساختمان که میان سال‌های ۱۹۱۱ و ۱۹۱۳ ساخته شد، در زمان ساختش بزرگ‌ترین گنبد بتنی در جهان را داشت. این ساختمان برای ساختمان‌هایی که بعداً ساخته شدند یک الگو بود.۱۴ 220px منطقه کلیساهای چوبی اوکراین و لهستان لهستان کوچک، پودکارپاتسکیه ۲۰۱۳ ۱۴۲۴iii, iv این میراث ۱۶ کلیسای چوبی (tserkvas) در کوه‌های کارپات است که نیمی از آن‌ها در لهستان و نیمی دیگر در اوکراین قرار دارند. این کلیساها میان سده‌های ۱۶ تا ۱۹ میلادی توسط جوامع مذهب‌های ارتدکس شرقی و کاتولیک یونانی ساخته شدند. این کلیساها شامل برج‌های زنگ چوبی، صفحات شکل‌گرا، حیاط کلیسا دروازه و گورستان هستند.۱۵ 220px معدن نقره تاریخی در تارنووسکیه گوره سیلسیان ۲۰۱۷ ۱۵۳۹i, ii, iv معدن تاریخی مس، نقره و روی در تارنووسکیه گوره واقع شده‌است. | ## بخش 3: فهرست میراث جهانی در لهستان | به دلیل واقع شدن در یک فلات، این معدن مشکلات اساسی مانند زهکشی آب برخلاف معادنی که در مناطق کوهستانی قرار دارند داشت. با بیش از ۳۰۰ سال فعالیت، روش‌های مختلفی برای حذف آب از تونل‌ها به کار گرفته شدند، مانند پمپ‌های موتور بخار در سده ۱۹.۱۶ 220pxکرژمیونی اشوی‌داشکسیه ۲۰۱۹ ۱۵۹۹iii, iv کرژمیونی دسته‌ای از چهار معدن سنگ آتشزنه از دوران نوسنگی و ابتدای عصر برنز (۳۹۰۰ تا ۱۶۰۰ پ. بیش از ۴۰۰۰ شفت و گودال و همچنین کارگاه سنگ آتشزنه در یکی از جامع‌ترین سیستم‌های استخراج و فرآوری سنگ آتشزنه زیرزمینی ماقبل تاریخ شناسایی شده‌است.۱۷ 220px جنگل‌های کهنسال راش کارپات و مناطق دیگر اروپا پودکارپاتسکیه ۲۰۲۱ ۱۱۳۳ix این سایت شامل جنگل در ۱۸ کشور اروپایی می‌شود. این جنگل‌ها روند گسترش پس از یخبندان جنگل‌های راش اروپایی را نشان می‌دهند و کامل‌ترین و جامع‌ترین الگوهای اکولوژیکی و فرآیندهای توده‌های خالص و مختلط راش اروپایی را در شرایط محیطی مختلف به نمایش می‌گذارند. این سایت نخستین بار در سال ۲۰۰۷ فهرست شد و به‌طور مداوم در سال‌های ۲۰۱۱، ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱ گسترش یافت تا دیگر کشورها را شامل بشود. موقعیت جغرافیایی فهرست آزمایشی علاوه بر سایت‌های موجود در فهرست میراث جهانی، کشورهای عضو می‌توانند فهرستی از سایت‌های آزمایشی را که ممکن است برای نامزدی در نظر بگیرند، در این فهرست قرار دهند. نامزدها در فهرست میراث جهانی تنها در صورتی پذیرفته می‌شوند که سایت قبلاً در فهرست آزمایشی قرار داشته باشد. افزون بر این، شهر تاریخی اصلی شماری از ساختمان‌ها با معماری‌های گوتی و رنسانسی را دارد.۲ 220px|center کانال آگوستوف پولادسکی ۲۰۰۶ ۱۸۹۲ i, ii کانال آگوتسوف در سال‌های ۱۸۲۳–۱۸۳۹ ساخته شد تا دو رود اصلی ویستولا از طریق رود بیبرزا – شاخه‌ای از نارف و نمان از طریق شاخه‌اش – چرنا هانژا، را به یک دیگر وصل کند و همچنین به دریای سیاه از سمت جنوب از طریق کانال اوگینسکی، رود دائوگاوا، برزینا و رود دنیپر راه دارد. این کانال اجازه می‌داد راه‌های تجاری منطقه پروس شرقی که پیش‌تر عوارض گمرکی بالایی برای کالاهای لهستانی و لیتوانیایی وضع کرده بود را دور زد. از آنجایی که رشته‌کوه پینی یخ‌زده نشد، می‌توان از این مکان به عنوان پژوهش تکامل گیاهان از دوران آخرین بیشینه یخچالی بهره برد.۴ 220px|center گدنیا استان پومرانی ۲۰۱۹۶۴۳۱ ii, iv, v پس از جنگ جهانی اول، شهر گدانسک مقام ایالت آزاد دانتسیگ را به‌دست‌آورد، بنابراین لهستان نمی‌توانست آن را به عنوان یک بندر به کار بگیرد. روستای نزدیکی به نام گدنیا پایگاه جدید اقتصادی شد و در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ در آن یک مرکز نوگرا ساخته شد. در آن زمان، جمعیت شهر از ۱٬۲۰۰ تن به ۱۲۰٬۰۰۰ تن رشد کرد و این شهر نمادی از نوگرایی و جاه‌طلبی جمهوری نوپای لهستان شد.۵ 220px|center موزه کاغذسازی دوشنگکی-زدروی سیلزی سفلی ۲۰۱۹۶۴۳۹ iii, iv کارخانه کاغذ در دوشنگکی-زدروی یکی از کهن‌ترین کارخانه‌های کاغذ اروپا است. این کارخانه در سده ۱۶ میلادی ساخته شد و برای صاحبانش در سده ۱۷ قروت و سود زیادی بار آورد. | ## جمع‌بندی | هنگام افزوده شدن به فهرست آزمایشی، این کارخانه همچنان در حال ساخت کاغذ به شیوه سنتی بود.