موضوع مقاله: آموزش در ونزوئلا | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آموزش در ونزوئلا | مقدمه: سال تحصیلی در اواسط یا اواخر سپتامبر یا اوایل اکتبر آغاز می‌شود و در اواخر ژوئن یا اوایل ژوئیه به پایان می‌رسد. | ## بخش 1: آموزش در ونزوئلا | در چارچوب برنامه‌های اجتماعی انقلاب بولیواری، شماری از مأموریت‌های بولیواری بر آموزش تمرکز دارند؛ از جمله مأموریت رابینسون (آموزش ابتدایی و سوادآموزی)، مأموریت ریباس (آموزش متوسطه) و مأموریت سوکره (آموزش عالی). آموزش در ونزوئلا از دوران استعمار اسپانیایی تاکنون فراز و نشیب‌های بسیاری داشته‌است. در دوران معاصر، بحران اقتصادی این کشور تأثیر عمیقی بر کیفیت و کمیت آموزش گذاشته و مهاجرت گسترده معلمان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی را در پی داشته‌است. پیشینه آموزش در ونزوئلای دوران استعمار در مقایسه با سایر بخش‌های امپراتوری اسپانیا که از اهمیت اقتصادی بیشتری برخوردار بودند، مورد بی‌توجهی قرار می‌گرفت. نخستین دانشگاه ونزوئلا که اکنون با نام دانشگاه مرکزی ونزوئلا شناخته می‌شود، در سال ۱۷۲۱ میلادی تأسیس شد. آموزش در تمام سطوح از نظر کیفی و کمی محدود بود و خانواده‌های ثروتمند از طریق معلمان خصوصی، سفر به خارج و مطالعه آثاری که امپراتوری ممنوع کرده بود، به دنبال تحصیل می‌رفتند.Sanchez (1963:12-14) نمونه‌های برجسته این دوره عبارتند از رهبر استقلال سیمون بولیوار (۱۷۸۳–۱۸۳۰) و معلمش سیمون رودریگز (۱۷۶۹–۱۸۵۴)، و مربی آندرس بیو (۱۷۸۱–۱۸۶۵).Sanchez (1963:15–16) رودریگز که به شدت از نظریه‌های آموزشی ژان-ژاک روسو بهره می‌گرفت، توسط بولیوار «سقراط کاراکاس» لقب یافت. آموزش رایگان و اجباری برای کودکان ۷ تا ۱۴ ساله با فرمان ۲۷ ژوئن ۱۸۸۰ میلادی (۶ تیر ۱۲۵۹) در دوران ریاست‌جمهوری آنتونیو گوزمان بلانکو برقرار شد و در پی آن در سال ۱۸۸۱ وزارت آموزش عمومی نیز به دست همو تأسیس گردید.Sanchez (1963:19) در پانزده سال پس از ۱۸۷۰، شمار مدارس ابتدایی چهار برابر شد و به نزدیک ۲٬۰۰۰ باب رسید و ثبت‌نام دانش‌آموزان ده برابر افزایش یافت و به نزدیک ۱۰۰٬۰۰۰ نفر رسید.Sanchez (1963:20) در آغاز سده بیستم، آموزش در دوران دیکتاتوری خوان ویسنته گومز با وجود ثروت هنگفت نفتی به شدت مورد بی‌توجهی قرار گرفت. یک سال پس از مرگ او، تنها ۳۵٪ از جمعیت در سن تحصیل ثبت‌نام کرده بودند و نرخ سواد ملی پایین‌تر از ۲۰٪ بود. در سال ۱۹۲۸ شورش دانشجویی که هرچند به سرعت سرکوب شد، زمینه‌ساز پیدایش نسل ۱۹۲۸ گردید که هسته اصلی جنبش دموکراسی‌خواهی سال‌های بعد را تشکیل داد. مراحل آموزشی آموزش ابتدایی و متوسطه بسیاری از کودکان زیر پنج سال در پیش‌دبستانی شرکت می‌کنند. آن‌ها تا سن یازده سالگی مدرسه ابتدایی را طی می‌کنند و سپس به سطح دوم آموزش پایه (متوسطه اول) ارتقا می‌یابند و تا سن ۱۴ یا ۱۵ سالگی در آن می‌مانند. دانش‌آموزان مدارس دولتی معمولاً در نوبت‌های مختلف به کلاس می‌روند؛ برخی از اوایل صبح تا حدود ۱۳:۳۰ و برخی دیگر از اوایل بعدازظهر تا حدود ۱۸:۰۰. با اینکه تحصیل برای کودکان اجباری است، برخی کودکان فقیر به دلیل نیاز به کار برای تأمین معاش خانواده به مدرسه نمی‌روند. آموزش در ونزوئلا از مقطع پیش‌دبستانی آغاز می‌شود و به طور کلی به مهدکودک (زیر ۴ سال) و کودکستان (۴ تا ۶ سال) تقسیم می‌شود. دانش‌آموزان مهدکودک معمولاً «پیراهن زرد» نامیده می‌شوند که برگرفته از رنگ لباس متحدالشکل آن‌ها طبق قانون لباس متحدالشکل است، در حالی که دانش‌آموزان کودکستان «پیراهن قرمز» نامیده می‌شوند. این دانش‌آموزان «پیراهن سفید» نامیده می‌شوند و پس از اتمام آموزش پایه، گواهی آموزش پایه دریافت می‌کنند. آموزش متوسطه (پایه‌های ۷ تا ۹) به بررسی هر یک از علوم به عنوان یک درس و جبر می‌پردازد. آموزش زبان انگلیسی ادامه می‌یابد و مدارس می‌توانند بین درس اخلاق یا دین کاتولیک یکی را انتخاب کنند. پس از پایان پایه نهم، دانش‌آموزان وارد دوره متنوع‌سازی می‌شوند که در آن باید بین رشته علوم انسانی یا علوم تجربی برای دو سال آینده انتخاب کنند. این انتخاب معمولاً تعیین‌کننده رشته‌هایی است که می‌توانند در دانشگاه انتخاب کنند. آموزش پیش از دبستان شیرخوارگاه (ماترنال) ۰–۳ سال سطح اول ۳–۴ سال سطح دوم ۴–۵ سال سطح سوم ۵–۶ سال آموزش ابتدایی پایه اول ۶–۷ سال پایه دوم ۷–۸ سال پایه سوم ۸–۹ سال پایه چهارم ۹–۱۰ سال پایه پنجم ۱۰–۱۱ سال پایه ششم ۱۱–۱۲ سال آموزش متوسطه سال اول (متوسطه) ۱۲–۱۳ سال سال دوم (متوسطه) ۱۳–۱۴ سال سال سوم (متوسطه) ۱۴–۱۵ سال سال چهارم (متوسطه) ۱۵–۱۶ سال سال پنجم (متوسطه) (عنوان باکالیور) ۱۶–۱۷ سال سال ششم (متوسطه/فنی) (عنوان باکالیور / عنوان تکنیسین متوسط) ۱۷–۱۸ سال آموزش دانشگاهی (فناوری و دانشگاهی) آموزش حرفه‌ای (عنوان تکنیسین عالی دانشگاهی و پس از آن دیپلم تخصصی) ۱۷–۲۱ سال کارشناسی دانشگاهی (درجه لیسانس و درجه حرفه‌ای) ۱۸–۲۲ سال تحصیلات تکمیلی دانشگاهی (عناوین تخصص، کارشناسی ارشد، دکترا، پسادکترا) بزرگسالان آموزش بزرگسالان دوره‌های اول تا ششم (عنوان باکالیور) بالای ۱۸ سال یادگیری سوسیالیستی در دوران دولت بولیواری، وزارت آموزش ونزوئلا برنامه درسی‌ای پیشنهاد داد که به تأسیس کشوری سوسیالیستی کمک کند. در ۱۴ مه ۱۹۹۹ (۲۴ اردیبهشت ۱۳۷۸)، رئیس‌جمهور هوگو چاوز فهرستی از کتاب‌ها را برای آموزش ایدئولوژی سوسیالیستی به شهروندان جوان در مدارس تصویب کرد. «برنامه درسی انقلابی» قرار بود شامل مطالبی دربارهٔ نظریه‌پرداز کارل مارکس، انقلابی چه گوارا و آزادی‌بخش سیمون بولیوار باشد. بر اساس اعلام وزارت فرهنگ ونزوئلا، فهرست کتاب‌های اجباری طراحی شده تا به دانش‌آموزان کمک کند تفکر «سرمایه‌دارانه» را کنار بگذارند و ایده‌ها و ارزش‌های «لازم برای ساختن کشوری سوسیالیستی» را بهتر درک کنند. در سال ۲۰۱۱ (۱۳۹۰)، کتاب‌های درسی «بولیواری» دولت از مطالب یادگیری سوسیالیستی بهره‌گیری کردند. | ## بخش 2: آموزش در ونزوئلا | مسائل ریاضی شامل کسرهایی با موضوع برنامه‌های غذایی دولتی می‌شد، درس‌های زبان انگلیسی شامل «بیان محل تولد رئیس‌جمهور فقید هوگو چاوز» و «یادگیری مدنی از طریق توضیح چرایی شکرگزاری سالمندان از او» بود. دولت ونزوئلا ۳۵ میلیون کتاب تحت عنوان مجموعه دویست‌سالگی به مدارس ابتدایی و متوسطه ارائه داد که در هر کتاب «محتوای سیاسی» وجود داشت و بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ بیش از ۵ میلیون کودک از آن‌ها بهره گرفته بودند. به گفته لئوناردو کارواخال از مجمع آموزشی ونزوئلا، این مجموعه کتاب‌ها «به تبلیغات مبتذل تبدیل شده» بود. مورخ ونزوئلایی اینس کینترو اعلام کرد که در تمام کتاب‌های علوم اجتماعی «سوءاستفاده از تاریخ وجود دارد… روندی آشکار به نفع پروژه سیاسی جاری و برنامه‌های سیاسی دولت». استاد هندسه توماس گواردیا از دانشگاه مرکزی ونزوئلا پس از ماه‌ها بررسی کتاب‌های درسی ریاضی و یافتن اشتباهات ساده اظهار داشت که «کتاب درسی ریاضی چنان مشکل‌دار است که احتمال زیادی وجود دارد این کتاب نیز پر از خطا و تبلیغات باشد». بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۴ توسط آلفردو کلر و همکاران برای مرکز تأمل و برنامه‌ریزی آموزشی (CERPE)، ۷۷٪ از ونزوئلایی‌ها با اجرای آموزش مبتنی بر ایدئولوژی سوسیالیستی مخالف بودند. ایالت میراندا در برنامه پیزا دولت ایالت میراندا در سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) به برنامه پیزا پیوست و نخستین نتایج در دسامبر ۲۰۱۱ منتشر شد. نتایج اولیه نشان داد که دانش‌آموزان مدارس تحت اداره دولت منطقه‌ای، میانگین نمره ۴۲۲ را در مقیاس سواد خواندن پیزا کسب کردند که برابر با نمره دانش‌آموزان مکزیک بود. ونزوئلا بیش از ۹۰ مؤسسه آموزش دانشگاهی دارد که در سال ۲۰۰۲ (۱۳۸۱)، ۸۶۰٬۰۰۰ دانشجو داشتند. آموزش عالی بر اساس قانون اساسی ۱۹۹۹ همچنان رایگان است و ۳۵٪ از بودجه آموزشی را دریافت می‌کرد، در حالی که تنها ۱۱٪ از جمعیت دانش‌آموزی را دربرمی‌گرفت. برای رسیدگی به این مشکل، دولت به جای بهبود آموزش ابتدایی و متوسطه، در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲) سیستم دانشگاه بولیواری را راه‌اندازی کرد که برای دموکراتیک‌کردن دسترسی به «آموزش عالی» از طریق ارائه برنامه‌های تحصیلی سیاسی‌شده با حداقل الزامات ورودی طراحی شده بود. بودجه عملیاتی دانشگاه‌های عمومی مستقل از سال ۲۰۰۴ (۱۳۸۳) توسط دولت مسدود شده و حقوق کارکنان از سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۷) علی‌رغم تورم سالانه ۲۰ تا ۳۰ درصدی افزایش نیافته‌است. آموزش تکمیلی (پسادانشگاهی) از قراردادهای ایالات متحده پیروی می‌کند و برنامه‌های آن «کارشناسی ارشد» و «دکترا» نام دارند. دانشگاه‌های مهم ونزوئلا از میان دانشگاه‌های مهم این کشور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: دانشگاه مرکزی ونزوئلا (UCV)؛ دانشگاه کاراکابو (UC)؛ دانشگاه آندس (ULA) که در سال ۱۷۸۵ در ماریدا تأسیس شد؛ دانشگاه سیمون بولیوار (USB) در منطقه پایتختی؛ دانشگاه کاتولیک آندرس بیو (UCAB)؛ دانشگاه زولیا (LUZ)؛ و دانشگاه بولیواری ونزوئلا (UBV) که در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲) تأسیس شد. همچنین از سال ۱۹۷۵ (۱۳۵۴)، برنامه‌های بورسیه بنیاد گران ماریسکال د آیاکوچو از سوی دولت اجرا شده که از جمله اهداف آن، آموزش تکمیلی متخصصان در خارج از کشور است. اصلاح نظام پذیرش ملی در سال ۲۰۱۵ (۱۳۹۴)، ونزوئلا نظام پذیرش ملی را اصلاح کرد و به دولت قدرت کامل برای اعطای جایگاه به دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی داد. همراه با این اصلاح، متغیرهای دیگری توسط دولت بولیواری معرفی شد که یافتن جایگاه در دانشگاه دولتی را برای دانشجویانی که پیشینه طبقات پایین اجتماع را ندارند، دشوارتر کرد. این اصلاح بحث‌برانگیز شد و با اعتراض و اتهاماتی مبنی بر ایدئولوژیک بودن آن همراه بود. بر اساس گزارش نشریه Quartz، اصلاح دولت بولیواری «چندین سابقه قانونی ونزوئلا» از جمله قوانین قانون اساسی را نادیده می‌گرفت. سواد در دهه ۱۹۷۰ (۱۳۵۰) که ونزوئلا از رشد چشمگیر درآمد نفتی بهره می‌برد، نرخ سواد از ۷۷٪ به ۹۳٪ در آغاز دوره ریاست‌جمهوری هوگو چاوز افزایش یافت و این کشور دارای یکی از بالاترین نرخ‌های سواد در منطقه بود. تا سال ۲۰۰۷ (۱۳۸۶)، ۹۵٫۲٪ از ونزوئلایی‌های ۲۱ ساله و بالاتر می‌توانستند بخوانند و بنویسند. دولت ونزوئلا ادعا کرد که ۱٫۵ میلیون ونزوئلایی را باسواد کرده‌است، اما پژوهش فوق نشان داد که «تنها ۱٫۱ میلیون نفر از ابتدا بی‌سواد بودند» و کاهش کمتر از ۱۰۰٬۰۰۰ نفری بی‌سوادی را می‌توان به مرگ‌ومیر سالمندان نسبت داد. شاخص سواد در جمعیت بالای ۱۰ سال از ۵۱٫۲٪ در سال ۱۹۵۰ به ۹۱٫۱٪ در سال ۱۹۹۷ و ۹۵٫۱٪ در سال ۲۰۱۱ رسید. با این حال، در سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۷)، فرانسیسکو رودریگز و دانیل اورتگا پژوهشی با عنوان «آیا واقعاً عاری از بی‌سوادی است؟ نگاهی دقیق به کمپین سوادآموزی مأموریت رابینسون ونزوئلا» منتشر کردند که در آن نتایج برنامه سوادآموزی مأموریت رابینسون را بررسی و اثرات بسیار اندک آن را بر سطح سواد تأیید کردند؛ تا جایی که در برخی برآوردها این اثر از نظر آماری از صفر قابل تشخیص نبود. | ## بخش 3: آموزش در ونزوئلا | در گزارش پایش آموزش برای همه سال ۲۰۱۵، یونسکو اعلام کرد که ونزوئلا به هدف چهارم چارچوب داکار دست نخواهد یافت. بحران کنونی نظام آموزشی بحران اقتصادی ونزوئلا تأثیر چشمگیری بر نظام آموزشی دولتی گذاشته‌است. در ۸۰٪ از مدارس کشور، دانش‌آموزان تنها دو یا سه روز در هفته به کلاس می‌روند، چرا که کمبود معلمان به اجرای «برنامه موزاییکی» انجامیده‌است. این شیوه به معلمان اجازه می‌دهد روزهای کمتری در هفته کار کنند تا فعالیت‌های دیگری برای کسب درآمد انجام دهند. در نوامبر ۲۰۲۳ (آبان ۱۴۰۲)، یک معلم در بالاترین سطح جدول حقوقی ماهانه ۴۵۰ بولیوار (معادل ۰٫۴۳ دلار در روز) دریافت می‌کرد که بسیار پایین‌تر از خط فقر تعیین‌شده توسط بانک جهانی بود. تورم انباشته در سال به ۱۷۶٪ رسید و حقوق مربیان از مارس ۲۰۲۲ (اسفند ۱۴۰۰) تعدیل نشده‌است. میانگین حقوق یک معلم در ونزوئلا ۲۱٫۵۷ دلار در ماه است، در حالی که هزینه سبد غذایی خانواده ۵۳۵٫۶۳ دلار است. فدراسیون والدین و سرپرستان اعلام کرد که ۲۷٪ از دانش‌آموزان نظام آموزشی را ترک کرده‌اند، در حالی که اتحادیه معلمان ۴۰٪ غیبت تحصیلی را در هفته دوم دوره درسی آغازشده در اکتبر ۲۰۲۳ گزارش کرد. دانشگاه تربیت معلم آزمایشی لیبرتادور (UPEL) که مهم‌ترین مؤسسه تربیت معلم است، کاهش قابل توجهی در ثبت‌نام داشته و از ۱۰۶٬۰۰۰ دانشجو در سال ۲۰۱۰ (۱۳۸۹) به ۴۳٬۰۰۰ دانشجو در سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) رسیده‌است. پژوهش‌های دانشگاه کاتولیک آندرس بیو کاهش توانایی‌های تحصیلی دانشجویان را نشان می‌دهد که بازتاب‌دهنده کاهش کیفیت آموزش در هر دو بخش دولتی و خصوصی است. انجمن اساتید دانشگاه مرکزی ونزوئلا (APUCV) هشدار داده که شرایط بد کاری، جذب و نگهداشت استعداد در حرفه دانشگاهی را دشوار کرده و به کاهش قابل توجه کارکنان آموزشی انجامیده‌است. بر اساس گزارش این انجمن، بی‌حقوقی منجر به کاهش بیش از ۲۵٪ اساتید فعال و ۴۹٪ بازنشسته شدن معلمان شده‌است. مهاجرت متخصصان و فارغ‌التحصیلان آموزشی متخصصان آموزشی در سال ۲۰۱۴ (۱۳۹۳)، گزارش‌هایی از مهاجرت گسترده متخصصان آموزشی از سمت‌های خود در ونزوئلا همراه با میلیون‌ها ونزوئلایی دیگر که در دوران ریاست‌جمهوری هوگو چاوز کشور را ترک کرده بودند منتشر شد. بر اساس گفته‌های ایوان دلا وگا، جامعه‌شناس دانشگاه سیمون بولیوار، دانشگاه مرکزی ونزوئلا بین سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ حدود ۷۰۰ عضو هیئت علمی از دست داد که اغلب آن‌ها نسل بعدی استادان محسوب می‌شدند. بر اساس گفته‌های کلاودیو بیفانو، رئیس آکادمی علوم فیزیکی، ریاضی و طبیعی ونزوئلا، بیشتر «ظرفیت فناوری و علمی ونزوئلا که در طول نیم قرن ساخته شده بود» در دوران ریاست‌جمهوری چاوز از دست رفت. بیفانو گزارش داد که بین سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۱۲، مقالات در نشریات بین‌المللی ۴۰٪ کاهش یافت و به سطح سال ۱۹۹۷ رسید که در آن زمان ونزوئلا حدود یک‌چهارم دانشمندانی را داشت که در دوره ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ داشت. بر اساس گزارش روزنامه ال‌ناسیونال، فرار متخصصان آموزشی به کمبود معلمان در ونزوئلا انجامید. ماریانو هررا، مدیر مرکز پژوهش‌های فرهنگی و آموزشی، تخمین زد که کمبود معلمان ریاضی و علوم حدود ۴۰٪ است. برخی معلمان مجبور شدند چندین کلاس را همزمان تدریس کنند و دانش‌آموزان را از روی ناچاری ارتقا دهند. دولت ونزوئلا در تلاش است کمبود معلمان را از طریق میکروماموریت سیمون رودریگز با کاهش الزامات فارغ‌التحصیلی متخصصان آموزشی به ۲ سال جبران کند. فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در پژوهشی با عنوان «جامعه ونزوئلایی خارج از کشور: روشی نوین از تبعید» توسط توماس پائز، مرسدس ویواس و خوان رافائل پولیدو از دانشگاه مرکزی ونزوئلا، مشخص شد که بیش از ۱٫۵ میلیون ونزوئلایی، معادل ۴ تا ۶٪ از جمعیت کشور، پس از انقلاب بولیواری کشور را ترک کردند؛ بیش از ۹۰٪ از آنان فارغ‌التحصیلان دانشگاهی بودند، ۴۰٪ مدرک کارشناسی ارشد و ۱۲٪ مدرک دکترا و یا پسادکترا داشتند. پژوهش از تأیید رسمی داده‌ها از خارج از ونزوئلا و نظرسنجی از صدها ونزوئلایی سابق بهره گرفت. از جمله دلایل ترک کشور می‌توان به فقدان آزادی، سطح بالای ناامنی و فقدان فرصت‌ها اشاره کرد. رتبه‌بندی‌های بین‌المللی در شاخص توسعه انسانی سازمان ملل متحد، ونزوئلا (با امتیاز ۰٫۷۱۱) در رتبه ۷۱ جهان از نظر میانگین سال‌های تحصیل و در رتبه ۸ آمریکای لاتین قرار داشت. | ## جمع‌بندی | کشورهای با بهترین آموزش در آمریکای لاتین تا سال ۲۰۰۷ عبارت بودند از کوبا (۰٫۹۹۳)، اروگوئه (۰٫۹۵۵) و آرژانتین (۰٫۹۴۶).