موضوع مقاله: آرامگاه ایلعازر | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # آرامگاه ایلعازر | مقدمه: آرامگاه ایلعازر مکانی مقدس برای مسیحیان و مسلمانان در حومهٔ در استان قدس در فلسطین است. | ## بخش 1: آرامگاه ایلعازر | این مکان در دامنهٔ جنوب‌شرقی کوه زیتون و در فاصلهٔ نزدیک به ۲٫۴ کیلومتر (۱٫۵ مایل) از شرق مرزهای شهر اورشلیم قرار دارد. بنا بر سنت مسیحی، این آرامگاه جایگاه معجزه‌ای است که در انجیل یوحنا گزارش شده و طبق آن عیسی ایلعازر را از مرگ برخیزانید. این مکان از دست‌کم سدهٔ چهارم میلادی به عنوان آرامگاه ایلعازر شناسایی شده و در طول سده‌ها کلیساها و ساختمان‌های متعددی در آن برپا شده‌است. از سدهٔ شانزدهم میلادی مسجد العزیر بر فراز آرامگاه ساخته شده و کلیسای کاتولیک سنت لازاروس و کلیسای ارتدکس یونانی سنت لازاروس نیز در مجاورت آن قرار دارند. چنان‌که دانشنامه کاتولیک در سال ۱۹۱۳ بیان می‌کند، هرچند «کاملاً مسلّم است که روستای کنونی پیرامون آرامگاه سنتی ایلعازر شکل گرفته که در غاری در روستا قرار دارد»، اما شناسایی این غار به‌خصوص به عنوان آرامگاه واقعی ایلعازر «صرفاً ممکن است و هیچ اعتبار ذاتی یا بیرونی قوی‌ای ندارد». باستان‌شناسان ثابت کرده‌اند که این منطقه در سدهٔ نخست میلادی به عنوان گورستان کاربرد داشته و آرامگاه‌هایی از این دوره «در فاصلهٔ کوتاهی در شمال کلیسا» یافت شده‌است. کلیسای کاتولیک سنت لازاروس که میان سال‌های ۱۹۵۲ تا ۱۹۵۵ زیر نظر فرقهٔ فرانسیسکن ساخته شد، بر جای بقایای کلیساهای بسیار کهن‌تری قرار دارد. نخستین اشاره به کلیسایی وقف‌شده به نام قدیس لازاروس با عنوان «لازاریوم» (به لاتین: ) از سوی جروم در سال ۳۹۰ میلادی است. این گزارش با شرح زائری به نام در سفرنامه‌اش تأیید می‌شود که در آن آیینی را توصیف می‌کند که در حدود سال ۴۱۰ میلادی در آنجا برگزار شد. اگریا یادداشت کرده که هنگام برگزاری آیین ایلعازر در روز شنبه از هفتهٔ هفتم روزه، «آن‌قدر مردم گرد آمده بودند که نه تنها خود لازاریوم بلکه همهٔ کشتزارهای پیرامونش را نیز پر کرده بودند».Translation by J. لازاریوم از کلیسا (در شرق مکان)، آرامگاه ایلعازر (در غرب) و فضای بازی میان این دو که احتمالاً به عنوان دالان (آتریوم) به کار می‌رفت، تشکیل شده بود. محراب کلیسا به شکل بلوک مستطیلی توپر در انتهای شرقی قرار داشت و یک صندوقخانه کلیسا در هر سو به ناوهای کناری باز می‌شد. لازاریوم در سدهٔ ششم میلادی بر اثر زمین‌لرزه ویران شد و کلیسای بزرگ‌تری جایگزین آن گردید. | ## بخش 2: آرامگاه ایلعازر | کلیسای دوم همان طرح کلی کلیسای نخست را دنبال می‌کرد، اما محراب کلیسا نزدیک به ۱۳ متر (۴۳ پا) به سمت شرق جابه‌جا شد تا دالان بزرگ‌تری فراهم آید. دورهٔ صلیبی در سال ۱۱۳۸ میلادی شاه فولک و ملکه ملیساند روستای بیت‌عنیا را از پاتریارک لاتین در برابر زمین‌هایی نزدیک الخلیل به دست آوردند. ملیساند دستور تعمیرات گسترده در کلیسای بیزانسی سدهٔ ششم را داد که همچنان کانون زیارت‌ها بود. برای بهره‌گیری صومعه، ملکه کلیسای نوینی بر فراز آرامگاه قدیس لازاروس با انتهای شرقی سه‌محرابی ساخت که با طاق‌های آهنگ نگه‌داری می‌شد (بزرگ‌ترین آنها بعدها برای مسجد کنونی به کار رفت). کلیسای نو به نام قدیس لازاروس وقف شد و کلیسای کهن‌تر به نام قدیسه‌های مریم و مارتا بازتقدیس گردید. کلیسای غربی نو به احتمال زیاد در این زمان ویران شد و تنها آرامگاه و طاق‌های آهنگ بر جای ماندند. آرامگاه ورودی کنونی آرامگاه از طریق پلکان‌های ناهموار تراشیده‌شده در سنگ از سطح خیابان است. پله‌ها از دیوار شمالی به پیش‌اتاق (به طول ۳٫۳۵ متر و پهنای ۲٫۲۰ متر) وارد می‌شوند؛ خطوط ورودی پیشین از سمت مسجد هنوز بر دیوار شرقی دیده می‌شود. کف پیش‌اتاق دو پله بالاتر از کف مسجد است که احتمالاً ناشی از ریزش سنگ‌های سقف آهکی نرم هنگام ساخت کلیسای دوران صلیبی بر فراز آرامگاه بوده‌است. صلیبیون خود آرامگاه را با مصالح بنایی تقویت کردند که بیشتر سطح سنگ اصلی را پوشانده‌است (به‌جز چند سوراخ). همسویی آرامگاه و پیش‌اتاق نشان می‌دهد که آنها پیش از کلیساهای بیزانسی ساخته شده‌اند و ممکن است به‌خوبی از دوران عیسی باشند. سه پله پیش‌اتاق را به اتاقک دفن درونی (با مساحتی اندکی بیش از دو متر مربع) پیوند می‌دهد. این اتاقک سه طاقچهٔ تدفینی دارد که اکنون بیشتر پشت مصالح بنایی صلیبی پنهان شده‌اند. | ## بخش 3: آرامگاه ایلعازر | بنا بر یک سنت، آرامگاه ایلعازر در سمت راست ورودی قرار دارد که پیش‌تر با سنگی افقی بسته می‌شد. سنت همچنین می‌گوید که عیسی در همین پیش‌اتاق ایستاده بود هنگامی که ایلعازر را از گور فرا خواند. در سدهٔ شانزدهم امپراتوری عثمانی مسجد بزرگ‌تر العزیر را برای ساکنان (اکنون مسلمان) شهر بنا کرد و آن را به افتخار ولی شهر یعنی ایلعازر بیت‌عنیایی نام‌گذاری کرد. تا صد سال پس از ساخت مسجد، مسیحیان برای نیایش به آن دعوت می‌شدند، اما این رویه مورد ناخشنودی مقامات کلیسایی اروپایی بود که ترجیح می‌دادند پیروان دو دین از یکدیگر جدا بمانند. با دشوارتر شدن دسترسی مسیحیان به آرامگاه، سرانجام به فرانسیسکن‌ها اجازه داده شد (میان سال‌های ۱۵۶۶ تا ۱۵۷۵) ورودی تازه‌ای از سمت شمال به آرامگاه بتراشند. کلیسای کاتولیک سنت لازاروس در سال ۱۸۶۳ مالکیت قطعه زمینی نزدیک آرامگاه ایلعازر را به دست آورد. میان سال‌های ۱۹۵۲ تا ۱۹۵۵ کلیسای نوینی وقف قدیس لازاروس بر بقایای کلیساهای بیزانسی و صلیبی شرقی پیشین ساخته شد. نزدیک به بیست‌وپنج متر بالاتر در تپه‌ای در شمال‌غربی کلیسا ورودی کنونی آرامگاه ایلعازر قرار دارد. کلیسای ارتدکس یونانی سنت لازاروس در سال ۱۹۶۵ کلیسای نوین ارتدکس یونانی درست در غرب آرامگاه ساخته شد. در نزدیکی کلیسا ویرانه‌هایی متعلق به نشست ارتدکس اورشلیم قرار دارد که بنا بر سنت یا خانهٔ یا ایلعازر شناسایی می‌شود. صومعهٔ زنان در آنجا به‌طور رسمی صومعهٔ مارتا و مریم نام دارد که از نام خواهران ایلعازر گرفته شده‌است. | ## جمع‌بندی | مسجدی که بر فراز آرامگاه بنا شده به نام مسجد العزیر شناخته می‌شود و مسلمانان نیز این مکان را زیارت می‌کنند.