موضوع مقاله: یهودای مکابی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # یهودای مکابی | مقدمه: م در پی آن که یهودا تمام مجسمه‌های خدایان و الهه‌های یونانی را برداشته و آن را پاکسازی کرد، برگزار می‌شود. | ## بخش 1: یهودای مکابی | زندگینامه اوایل زندگی یهودا، سومین پسر متاتیاس، از خاندان حشمونیان و کاهن یهودی از دهکده مودعین بود. در سال ۱۶۷ پیش از میلاد، متاتیاس به همراه پسرانش یهودا، العازار، شمعون، یوحنان و یوناتان، شورشی علیه حاکم سلوکی، آنتیوخوس چهارم اپیفان، آغاز کردند؛ او از سال ۱۶۹/۱۶۸ پیش از میلاد فرمان‌هایی صادر کرده بود که انجام مراسم دینی یهودیان را ممنوع می‌کرد.2 Maccabees 5:1–1 پس از مرگ متاتیاس در سال ۱۶۶ پیش از میلاد، یهودا بر اساس وصیت پدرش رهبری شورش را به عهده گرفت. شجاعت و استعدادهای نظامی یهودا را ستایش می‌کند و این ویژگی‌ها را دلیلی می‌داند که او به طور طبیعی گزینه‌ای مناسب برای فرماندهی جدید بود. منشأ نام «مکابی - چکش» در روزهای ابتدایی شورش، یهودا لقب مکابی و یا "چکش" را دریافت کرد. یکی از پیشنهادها این است که نام از آرامی maqqaba («מַקֶּבֶת» در عبری مدرن)، به معنای «چکش» یا «چکش سنگین» گرفته شده باشد (مقایسه کنید با لقب شارل مارتل، رهبر فرانک قرن هشتم)، به پاس شدت و خشونت او در نبرد. 9 اگرچه در متن‌های معاصر به عنوان «نام خانوادگی» (یهودیان تا قرون وسطی نام خانوادگی نداشتند) مخصوص یهودا آمده است، مکابی به همه هسمنه‌ایانی اشاره دارد که در جریان شورش مکابی جنگیدند. اولین پیروزی در جنگ با توجه به برتری نیروهای سلوکی در دو سال نخست شورش، استراتژی یهودا این بود که از درگیری مستقیم با ارتش منظم آن‌ها خودداری کند و به جنگ‌های چریکی متوسل شود تا حس ناامنی در دشمن ایجاد کند. در نبرد ناهال‌الهرامیه، او نیروهای اندکی از سلوکی‌ها را به فرماندهی آپولونیوس، فرماندار سامره، شکست داد و او کشته شد. یهودا شمشیر آپولونیوس را تصاحب کرد و تا زمان مرگ خود از آن به عنوان نماد انتقام استفاده کرد. سپس در نبرد امموس، یهودا نیروهای سلوکی تحت رهبری ژنرال‌های نیکانور و گورگیاس را شکست داد. این نیروها توسط لیسیاس فرستاده شده بودند؛ کسی که آنتیوخوس پس از رفتن به کمپین علیه پارت‌ها به عنوان نائب‌السلطنه گذاشته بود. با یک حرکت شبانه اجباری، یهودا موفق شد از دست گورگیاس فرار کند، کسی که قصد داشت با سواره‌نظامش به اردوگاه یهودیان حمله کند و آن‌ها را نابود سازد. در حالی که گورگیاس در کوه‌ها به دنبال او می‌گشت، یهودا به اردوگاه سلوکی‌ها حمله کرد، آن‌ها را غافلگیر نمود و در نبرد امموس شکستشان داد. او به این منظور ارتش جدید و بزرگتری گردآورد و از جنوب از طریق ایدومه به یهودیه لشکرکشی کرد. | ## بخش 2: یهودای مکابی | پس از چندین سال درگیری، یهودا دشمنان خود را از اورشلیم بیرون راند، جز برای گارنیزیون موجود در قلعه اکرا. او معبد اورشلیم را از پلیدی پاک کرد و در ۲۵ کسلوف (۱۴ دسامبر ۱۶۴ پیش از میلاد) خدمت در معبد را از سر گرفت. وبعد از بازپاکی معبد به یک جشن دائمی یهودی به نام حنوکا تبدیل شد که حتی پس از ویرانی معبد در سال ۷۰ میلادی ادامه یافت و سالانه جشن گرفته می‌شود. بعد از آزادی اورشلیم با شنیدن خبر حمله شهرهای همسایه یونانی به جوامع یهودی در گیلعاد، فرات رود اردن و جلیل، یهودا بلافاصله به کمک آن‌ها شتافت. یهودا برادرش شمعون را به جلیل فرستاد با ۳۰۰۰ نفر؛ شمعون موفق شد و پیروزی‌های متعددی کسب کرد. او بخش بزرگی از سکونت‌گاه‌های یهودیان، از جمله زنان و کودکان، را به یهودیه منتقل کرد. یهودا خود رهبری لشکرکشی در فرات رود اردن را بر عهده گرفت و برادرش یوناتان را همراه خود برد. پس از نبردهای شدید، او قبایل فرات رود اردن را شکست داد و یهودیانی را که در شهرهای مستحکم گلعاد متمرکز شده بودند، نجات داد. جمعیت یهودیان مناطق تصرف شده توسط مکابیان به یهودیه منتقل شدند.[5] پس از نبرد در فرات رود اردن، یهودا به جنوب رفت و علیه ادوم‌ها لشکرکشی کرد و حبْرون و مارشا را تصرف و ویران ساخت.[6] سپس به سواحل مدیترانه حرکت کرد، قربانگاه‌ها و مجسمه‌های خدایان بت‌پرست در آزوتوس را نابود کرد و با غنایم فراوان به یهودیه بازگشت. محاصره‌شدگان، که شامل نیروهای سوری-یونانی و همچنین یهودیان هلنیستیک بودند، از لیسیاس درخواست کمک کردند؛ کسی که پس از مرگ آنتیوخوس اپیفان در پایان ۱۶۴ پیش از میلاد در جریان جنگ با پارت‌ها، عملاً نایب‌السلطنه پادشاه جوان آنتیوخوس پنجم افوپاتور شد. در نبرد بیت‌زخاریا در جنوب بیت‌لحم، سلوکی‌ها اولین پیروزی بزرگ خود را بر مکابیان کسب کردند و یهودا مجبور شد به اورشلیم بازگردد. مدافعان در وضعیتی بحرانی قرار گرفتند زیرا مواد غذایی آن‌ها تمام شده بود؛ سال آن سال شباتیکال بود و زمین‌ها کشت نشده رها شده بود. با این حال، درست هنگامی که تسلیم قریب‌الوقوع به نظر می‌رسید، لیسیاس و افوپاتور مجبور به عقب‌نشینی شدند، زیرا فیلیپ، فرمانده کل ارتش آنتیوخوس اپیفان، که حاکم منصوب قبل از مرگش بود، علیه لیسیاس شورش کرد و قصد داشت وارد انطاکیه شود و قدرت را در دست گیرد. شرایط صلح بر اساس بازگرداندن آزادی مذهبی، اجازه زندگی یهودیان طبق قوانین خود و بازگشت رسمی معبد به یهودیان بود. | ## بخش 3: یهودای مکابی | لیسیاس فیلیپ را شکست داد، اما سپس توسط دمیتریوس، پسر سلوکوس چهارم فیلُپاتور که پس از سال‌ها گروگان‌گیری در روم بازگشته بود، سرنگون شد. دمیتریوس آلکیموس (یا جاکیم)، یک یهودی هلنیستیک، را به عنوان کهنه‌کش اعظم منصوب کرد، انتخابی که شاید توسط حسیدیم پذیرفته می‌شد، زیرا او از نسل کاهنها بود. درگیری های داخلی درگیری داخلی پس از پایان جنگ با دشمن خارجی، مبارزه‌ای داخلی بین حزب به رهبری یهودا و حزب هلنیست‌ها آغاز شد. هنگامی که آلکیموس شصت کاهن مخالف خود را اعدام کرد، خود را در تعارض آشکار با مکابی‌ها یافت. در همین حال، دیمتریوس اول سوتر، پسر سلوکوس چهارم فیلوپاتور و برادرزاده آنتیوخوس چهارم اپیفان، از رم گریخت و به سوریه رسید و خود را شاه مشروع اعلام کرد. بنابراین، به دیمتریوس بود که هیأت به رهبری آلکیموس از آزار حزب هلنیست‌ها در یهودیه شکایت کرد. دیمتریوس درخواست آلکیموس را برای انتصاب به مقام کاهن اعظم تحت حفاظت ارتش شاه پذیرفت و ارتشی به فرمان باخیدس به یهودیه فرستاد. ارتش یهودیان که ضعیف‌تر بود، نتوانست در برابر دشمن مقاومت کند و از اورشلیم عقب‌نشینی نمود، بنابراین یهودا به نبرد چریکی بازگشت. نیروهای یهودا به اورشلیم بازگشتند و سلوکی‌ها ارتش دیگری به فرمان نیکانور فرستادند. در نبردی در نزدیکی آداسا، در سیزدهم آذار ۱۶۱ قبل از میلاد، ارتش سلوکی نابود شد و نیکانور کشته شد. توافق با رم و وفات توافق بین یهودا مکابی و جمهوری روم در سال ۱۶۱ قبل از میلاد، طبق کتاب اول مکابیان (۱ مکابیان ۸:۱۷–۲۰) و نوشته‌های یوسفوس، منعقد شد. این بار نیروهای سلوکی حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر بودند و از نظر عددی چنان برتری داشتند که بیشتر مردان یهودا میدان نبرد را ترک کردند و به رهبر خود توصیه کردند که او نیز همین کار را انجام دهد و منتظر فرصت مناسب‌تری باشد. بدن او توسط برادرانش از میدان نبرد بیرون آورده شد و در قبر خانوادگی در مودعین به خاک سپرده شد. | ## جمع‌بندی | پس از چند سال دیگر جنگ تحت رهبری دو پسر دیگر متتیاس (یوناتان و شمعون)، یهودیان سرانجام به استقلال رسیدند و توانستند به آزادی آیینی خود ادامه دهند.