موضوع مقاله: ادبیات شیلی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات شیلی | مقدمه: ادبیات شیلی به آثار ادبی نوشته‌شده در شیلی یا توسط نویسندگان شیلیایی اشاره دارد. | ## بخش 1: ادبیات شیلی | این ادبیات عمدتاً به زبان اسپانیایی نگاشته شده‌است، هرچند برخی نویسندگان و به‌ویژه شاعران به زبان‌های دیگر از جمله ماپودونگون نیز آثاری پدیدآورده‌اند. شیلی در زمینهٔ شعر از غنای ویژه‌ای برخوردار است و دو برندهٔ جایزه نوبل ادبیات یعنی گابریلا میسترال و پابلو نرودا از این کشور برخاسته‌اند. همچنین سه نویسنده و شاعر شیلیایی برندهٔ جایزه سروانتس شده‌اند: خورخه ادواردز (۱۹۹۸)، گونزالو روخاس (۲۰۰۳) و نیکانور پارا (۲۰۱۱). در حوزهٔ شعر، شیلی شاعران نامداری چون ویسنته اوییدوبرو، ، گابریلا میسترال، پابلو نرودا، نیکانور پارا، ، گونزالو روخاس، و را پرورانده‌است. از آنجا که فرهنگ‌های بومی سرزمین‌هایی که امروزه شیلی نامیده می‌شود سنت مکتوبی نداشتند، ادبیات شیلی با توسط اسپانیایی‌ها در سدهٔ شانزدهم میلادی زاده شد. فاتحان اسپانیایی وقایع‌نگارانی را با خود آوردند که وظیفه‌شان ثبت رویدادهای مهم این فرایند برای گزارش به پادشاهی اسپانیا بود. پدرو ده والدیویا در نامه‌هایی به کارل پنجم زیبایی‌های طبیعی این سرزمین را توصیف کرد. در این دوره با سرودن حماسهٔ لا آروکانا که در سال‌های ۱۵۶۹، ۱۵۷۸ و ۱۵۸۹ در اسپانیا منتشر شد، برجسته‌ترین اثر را پدیدآورد. این منظومهٔ حماسی نبرد اسپانیایی‌ها و ماپوچه‌ها را در به تصویر کشید و از مهم‌ترین آثار عصر طلایی اسپانیا به‌شمار می‌رود. اثر دیگری که همین درگیری را توصیف کرد «آرائوکو دومادو» نوشتهٔ بود که نخستین شاعر زاده‌شده در شیلی محسوب می‌شود. این اثر در ۱۵۹۶ منتشر شد و بعدها در ۱۶۲۵ توسط لوپه ده وگا به نمایشنامه تبدیل گشت. در سده‌های هفدهم و هجدهم میلادی آثار تاریخی و علمی برجسته‌ای پدید آمد، از جمله «تاریخ پادشاهی شیلی» نوشتهٔ ، «گزارش تاریخی پادشاهی شیلی» نوشتهٔ (۱۶۴۶)، «اسارت خوش» نوشتهٔ (۱۶۷۳) و «جستار دربارهٔ تاریخ طبیعی شیلی» نوشتهٔ (1782). در دورهٔ استعماری و تا سدهٔ نوزدهم، راهبه‌های صومعه‌های شیلی با نگارش نامه‌های معنوی، یادداشت‌های روزانه، زندگی‌نامه‌های خودنوشت و مجموعه نامه‌ها نقش مهمی در ادبیات ایفا کردند. این وضعیت از دههٔ ۱۸۴۰ تغییر کرد، زمانی که گروهی از روشنفکران شکل‌گیری «جامعهٔ خواننده» را پیش بردند و خواندن را ابزاری کارآمد برای متمدن ساختن ملت می‌دانستند. استقلال و روزنامه‌نگاری ادبی هیجان جنبش استقلال‌خواهی را بر آن داشت تا «» را که نخستین روزنامهٔ شیلی بود راه‌اندازی کند. | ## بخش 2: ادبیات شیلی | این نشریه از ۱۳ فوریهٔ ۱۸۱۲ تا ۱ آوریل ۱۸۱۳ هر هفته در چهار صفحهٔ دوستونی منتشر می‌شد و عمدتاً به سیاست و فلسفهٔ سیاسی می‌پرداخت. رمانتیسم در شیلی بر پایهٔ تحلیل منتقد ادبی به سه نسل ادبی تقسیم می‌شود: نسل ۱۸۳۷، نسل ۱۸۵۲ و نسل ۱۸۶۷. نسل ۱۸۳۷ (نسل آداب‌نگار) این نسل که «نسل » نیز نامیده می‌شود، دربرگیرندهٔ نویسندگان زاده‌شده میان ۱۸۰۰ تا ۱۸۱۴ بود و به توصیف ادبی زندگی روزمره و آداب محلی با تأکید بر جنبه‌های رنگارنگ و واقع‌گرایانه از دیدگاهی انتقادی و طنزآمیز پرداخت. نسل ۱۸۵۲ (نسل رمانتیک-اجتماعی) نسل ۱۸۵۲ که «نسل رمانتیک-اجتماعی» نیز خوانده می‌شود، رویکردی رادیکال‌تر از نسل پیشین به آرمان‌های آزادی‌خواهانه داشت و گذشته را الگویی برای اصلاح زمان حال می‌دانست. این نسل از روشنفکران خارجی مقیم شیلی چون ، دومینگو فوستینو سارمینتو و تأثیر پذیرفت. از ۱۸۵۰ آثار بزرگ تاریخی پدید آمد، از جمله «تاریخ عمومی شیلی» نوشتهٔ ، «کشف و فتح شیلی» نوشتهٔ و آثار . انجمن ادبی ۱۸۴۲ انجمن ادبی ۱۸۴۲ که سخنرانی افتتاحیهٔ آن را در ۳ مه ۱۸۴۲ ایراد کرد، با هدف پرورش جوانان و ترویج ادبیاتی با هویت ملی تأسیس شد. این انجمن بر روشنگری به‌عنوان عامل بنیادین پیشرفت تأکید می‌کرد و از بدعت‌گذاری حمایت و الگوبرداری از نمونه‌های خارجی را رد می‌نمود. این انجمن اندکی بیش از یک سال دوام آورد و تا ۱ اوت ۱۸۴۳ در مجموع هشتادوشش نشست برگزار کرد. مهم‌ترین دستاوردش انتشار «هفته‌نامهٔ سانتیاگو» بود که نقش کلیدی در گسترش مجلات ادبی در شیلی داشت. از نویسندگان و سیاستمدارانی که در این انجمن مشارکت داشتند می‌توان از سانفوئنتس، وایخو، ، ، ، و نام برد. واقع‌گرایی در شیلی با انتشار رمان «مارتین ریواس» نوشتهٔ در ۱۸۶۲ آغاز شد و تا ۱۹۴۷ ادامه یافت. بر پایهٔ تحلیل فرناندو آلگریا، این جنبش دو جریان داشت: واقع‌گرایی رمانتیک به نمایندگی بلست گانا و واقع‌گرایی طبیعت‌گرایانه به نمایندگی . این دو نویسنده دوران خود را دوره‌ای گذار میان رهایی از میراث استعماری و آغاز جامعهٔ سرمایه‌داری به تصویر کشیدند، اما واکنششان متفاوت بود: اورگو لوکو پیامدهای ارزشی سرمایه‌داری را عمدتاً منفی می‌دانست، حال آنکه بلست گانا این تحول را مثبت و ناگزیر تلقی می‌کرد. افزون بر «مارتین ریواس»، بلست گانا با رمان «مهاجران» (۱۹۰۴) رفتار شیلیایی‌های ساکن پاریس را تحلیل کرد. | ## بخش 3: ادبیات شیلی | از سوی دیگر، در ۱۹۰۴ مجموعه داستان «سوب‌ترا» را منتشر کرد که شرایط دشوار کار در معادن زغال‌سنگ لوتا را در اواخر سدهٔ نوزدهم و آغاز سدهٔ بیستم ترسیم می‌کرد. نخستین چاپ این اثر ظرف سه ماه ناایاب شد و مورد استقبال گستردهٔ منتقدان قرار گرفت. کریوییسمو جنبشی ادبی بود که از اواخر سدهٔ نوزدهم پدید آمد و تا نیمهٔ نخست سدهٔ بیستم ادامه یافت. نخستین صدسالهٔ استقلال شیلی در ۱۹۱۰ روحیهٔ میهن‌دوستانهٔ نویسندگان را تقویت کرد و توجه دوباره‌ای به زندگی روستایی در برابر تمرکز سنتی بر شهرنشینی برانگیخت. کریوییسمو را «نبرد انسان زمین، دریا و جنگل برای ساختن تمدن در سرزمین‌های وحشی و دور از شهرها» تفسیر کرد. در زمینهٔ نثر، «سوب‌ترا» و «سوب‌سوله» از بالدومرو لییو و «سورسولیتا» (۱۹۲۰) و «گهوارهٔ کندورها» از لاتوره و «روزهای روستا» از از مهم‌ترین آثار بودند. مدرنیسم مدرنیسم جنبشی ادبی بود که میان سال‌های ۱۸۸۰ تا ۱۹۲۰ عمدتاً در حوزهٔ شعر شکل گرفت و ویژگی‌هایش نوآوری زیبایی‌شناختی در زبان و وزن، جهان‌وطنی فرهنگی و ظرافت اشرافی بود. آغاز این جنبش به‌طور سنتی با انتشار «آسول» اثر روبن داریو در ۳۰ ژوئیهٔ ۱۸۸۸ در والپارایسو پیوند خورده‌است. داریو که در ۱۸۸۶ به والپارایسو نقل مکان کرده بود، با همراهی شاعران محلی از جمله ادواردو ده لا بارا به احیای شعر غنایی شیلی یاری رساند. در پی داریو، شاعرانی چون با «تشییع روستایی» و «بعدازظهر در بیمارستان» و با «خانه کنار دریا» جنبش نوگرای شعر شیلی را پیش بردند. شعر شیلی در آغاز سدهٔ بیستم در ربع نخست سدهٔ بیستم جنبش آوانگارد در ادبیات شیلی پدیدار شد. نخستین نمود آن «گل‌های خار» اثر در ۱۹۰۸ بود که قید وزن و قواعد کلاسیک شعر را شکست. در ۲۲ دسامبر ۱۹۱۴ گابریلا میسترال — که بعدها برندهٔ جایزه نوبل ادبیات شد — مسابقهٔ شعر «خوئگوس فلورالس» سانتیاگو را برد و نخستین بار به‌عنوان استعدادی بزرگ شناخته شد. در ۱۹۱۹ مجموعه شعر «ویرانی» (دسولاسیون) را منتشر کرد که در ۱۹۴۵ جایزهٔ نوبل ادبیات را برایش به ارمغان آورد. در همان سال ۱۹۱۴ ویسنته اوییدوبرو با انتشار «هنر القا» و «خدمت نمی‌کنم» جنبش آفرینش‌گرایی را بنیان نهاد که شعر را آفرینشی یکسره نو و مستقل از بازنمایی واقعیت می‌دانست. | ## جمع‌بندی | برندگان جایزه نوبل و جایزه سروانتس شیلی تنها کشور آمریکای لاتین است که دو برندهٔ جایزه نوبل ادبیات دارد: گابریلا میسترال (۱۹۴۵) و پابلو نرودا (۱۹۷۱).