موضوع مقاله: الطیره (روستای ویران‌شده فلسطینی در حیفا) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # الطیره (روستای ویران‌شده فلسطینی در حیفا) | مقدمه: الطیره (، همچنین طیرة اللوز به معنای «طیره بادام‌ها» یا طیرة حیفا برای تمایز از دیگر روستاهای هم‌نام) شهرکی فلسطینی بود که در ۷ کیلومتری جنوب حیفا و بر دامنه‌های غربی کوه کرمل جای داشت. | ## بخش 1: الطیره (روستای ویران‌شده فلسطینی در حیفا) | این شهرک از پنج خربه تشکیل شده بود که یکی از آن‌ها «خربة الدیر» با ویرانه‌های صومعه سنت بروکاردوس و مجموعه‌ای از غارها با تونل‌های طاق‌دار بود. ساکنان الطیره در جریان نکبت در سال ۱۹۴۸ به‌زور از خانه‌هایشان رانده شدند و شهر اسرائیلی طیره کرمل در سال ۱۹۴۹ بر زمین‌های آن بنا شد. الطیره از معدود روستاهای فلسطینی بود که هم به دست شبه‌نظامیان محلی و هم با پشتیبانی ارتش رهایی‌بخش عرب به صورت نظامی دفاع شد. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت الطیره ۵۲۷۰ نفر و مساحت کل زمین‌هایش ۴۵۲۶۲ دونوم بود. پیشینه برخی پژوهشگران بر این باورند که نام «طیره» بازتاب پیشینه این شهرک به‌عنوان جایگاه نخستین شهر باستانی صور است. 195 و در سده سیزدهم میلادی صومعه‌ای ارتدوکس یونانی به نام یوحنای تعمیددهنده در این روستا برپا بود.Pringle, 1998, pp. 370-371 در سال ۱۲۸۳ میلادی، الطیره به‌عنوان بخشی از قلمرو صلیبیون در پیمان آتش‌بس (هدنه) میان صلیبیون و سلطان مملوکی منصور قلاوون یاد شده‌است.نسخه القلقشندی از هدنه، ارجاع در Barag, 1979, p. H2 دوره پیش‌ازتاریخ یک محوطه باستان‌شناختی از دوره پارینه‌سنگی (پالئولیتیک) در جنوب روستا گواه سکونت انسان در این منطقه در دوران پیش‌ازتاریخ است. همچنین محوطه باستان‌شناسی زیرآبی عتلیت یام در نزدیک به ۴۰۰ متری ساحل الطیره و در ژرفای ده متری آب قرار دارد. این روستای نوسنگی (هزاره هفتم پیش از میلاد) در دهه ۲۰۰۰ کاوش شد و نشانه‌هایی از کشت زیتون و تولید روغن در آن یافت شد. دوره عثمانی در سال ۱۵۱۷ میلادی، الطیره همراه با دیگر نقاط فلسطین به امپراتوری عثمانی ملحق شد. در سده‌های شانزدهم و هفدهم میلادی، طیرة اللوز به امارت طوربای (۱۵۱۷–۱۶۸۳) تعلق داشت که مرج ابن عامر، حیفا، جنین، دره بیت شیان و بخش شمالی دشت شارون را نیز دربرمی‌گرفت. در سال ۹۸۷ هجری قمری (۱۵۷۹ میلادی) ثبت شده که «اسف» (سنجاق بیگ لجون) از خاندان طوربای، مسجدی در روستا بنا کرد.Heyd, 1960, 110 n.4. 306 در سال ۱۵۹۶ میلادی، الطیره روستایی با ۵۲ خانوار مسلمان و جمعیتی برآوردی در حدود ۲۸۶ تن بود که به ناحیه شفا از سنجاق لجون وابسته بود. در سال ۱۷۹۹ میلادی در جریان لشکرکشی ناپلئون به مصر و شام، الطیره با نام «ال کنیسه» در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن ترسیم کرد آمده، هرچند جایگاهش نادرست نشان داده شده بود.Karmon, 1960, p. | ## بخش 2: الطیره (روستای ویران‌شده فلسطینی در حیفا) | 162 ویکتور گرن در سال ۱۸۷۰ از روستا بازدید کرد و نوشت: «نخست مسجد کوچکی را بررسی کردم که پیشتر کلیسایی مسیحی بوده‌است. از غرب به شرق کشیده شده و تنها یک ناوه دارد و به سوی شرق به یک محراب کلیسایی ختم می‌شود. این بنا با سنگ‌های تراشیده بسیار منظم ساخته شده و طاق‌های اندکی تیزدار دارد.»Guérin, 1875, pp. دربارهٔ تاریخ ساخت مسجد نو اتفاق‌نظر وجود ندارد؛ پرینگل آن را همان مسجد ساخته‌شده به دست اسف در ۱۵۷۹ میلادی می‌داند. اما پترسن که در ۱۹۹۴ آن را بررسی کرد، این نظر را نادرست دانست و بر پایه کتیبه‌ای به خط نسخ در طاقچه‌ای کنار ورودی نمازخانه، ساخت مسجد را به اسحاق بن امیر در سال ۶۸۷ هجری قمری (۱۲۸۸–۱۲۸۹ میلادی) نسبت داد. 49 در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، جمعیت به ۳۱۹۱ نفر رسیده بود: ۳۱۷۳ مسلمان، ۱۷ مسیحی و ۱ درزی در ۶۲۴ خانه.Mills, 1932, p. 97 در سال ۱۹۴۳، الطیره بیش از هر روستای دیگری در بخش حیفا زیتون و روغن زیتون تولید می‌کرد. فراوانی درختان بادام در الطیره لقب «طیرة اللوز» (طیره بادام‌ها) را برایش به ارمغان آورد. تا سال ۱۹۴۵، ۵۲۴۰ مسلمان و ۳۰ مسیحی دو دبستان داشتند: یکی برای پسران و دیگری برای دختران. اقتصاد روستا بر کشت غلات، سبزی و میوه استوار بود که از چشمه‌های طبیعی آبیاری می‌شدند. 142 از نظر مالکیت زمین، ۲۳۹۴۰ دونوم متعلق به عرب‌ها، ۶۵۵۳ دونوم متعلق به یهودیان و ۱۴۷۶۹ دونوم زمین مشاع بود. پاکسازی قومی ۱۹۴۸ اندکی پس از آغاز جنگ ۱۹۴۸ فلسطین، در شب ۱۱ تا ۱۲ دسامبر ۱۹۴۷ (هم‌زمان با جشن حنوکا) سازمان تروریستی ایرگون به الطیره حمله کرد. نزدیک به بیست مهاجم نخست بمبی آتش‌زا به خانه‌ای در حاشیه روستا پرتاب و سپس روستا را به رگبار بستند. هاگانا در شب ۲۱–۲۲ آوریل ۱۹۴۸ به الطیره یورش برد که باعث فرار شماری از زنان و کودکان شد. در سپیده‌دم ۲۵ آوریل، هاگانا روستا را با خمپاره و مسلسل کوبید و در ساعات نخست ۲۶ آوریل حمله شدیدی آغاز کرد. | ## بخش 3: الطیره (روستای ویران‌شده فلسطینی در حیفا) | یک گروهان پیاده به حاشیه روستا رسید اما ظاهراً با آتش نیروهای بریتانیایی متوقف شد. در ۱۳ مه، تیپ الکساندرونی هاگانا در تصرف روستا ناکام ماند و این شکست به تعویق افتادن عملیات تصرف قلقیلیه بر پایه نقشه دالت انجامید. الطیره سرانجام در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان ده‌روزه نبردهای میان دو آتش‌بس جنگ به دست نیروهای اسرائیلی افتاد. در این عملیات سه تیپ الکساندرونی، گولانی و کرملی شرکت داشتند و برای نخستین‌بار از بمباران دریایی به وسیله ناوچه «ایلات» پشتیبانی شد. ساکنانی که بیش از دو ماه محاصره را تاب آورده بودند یا به کرانه باختری (مثلث جنین–نابلس–طولکرم) رانده شدند یا در اردوگاه‌های اسرای جنگی بازداشت شدند. بر پایه گزارش دبیرکل اتحادیه عرب، پیکر ۲۸ تن از آوارگان الطیره در اواخر ژوئیه توسط ارتش اسرائیل سوزانده شد؛ اتحادیه عرب آن را کشتار خواند، اما اسرائیل ادعا کرد اجساد متعلق به کسانی بود که به دلایل دیگر جان باخته و به دلیل فساد سوزانده شده بودند. فرایند شهرک‌سازی پیش از سقوط کامل روستا آغاز شده بود؛ در ژوئن ۱۹۴۸ کیبوتص هَحوتریم در جنوب روستا بنیاد نهاده شد. در ۱۹۵۲ شهرک کفار گالیم و در ۱۹۵۳ مدرسه دینی (یشیوا) و شهرک کفار تسوی سیترین نیز بر همین سرزمین پدید آمدند. 414 پس از جنگ، پناهندگان فلسطینی رانده‌شده از الطیره روستای وادی العین را بنیاد نهادند. این جامعه تا اوایل دهه ۱۹۷۰ دوام آورد، اما مقامات اسرائیلی ساکنان را به‌زور بیرون راندند تا منطقه به پارک ملی کوه کرمل (تعیین‌شده از ۱۹۶۰) ملحق شود. ولید خالدی، مورخ فلسطینی، در سال ۱۹۹۲ بازمانده‌های روستا را چنین توصیف کرد: «برخی خانه‌ها همچون خانه عرسان الذیب هنوز برپاست. بقایای دو زیارتگاه دیده می‌شود و ساختمان مدرسه هم از سوی دانشجویان فلسطینی و هم یهودی به کار می‌رود. جنگل‌ها و برخی خانه‌های مسکونی در بخش کوهستانی زمین‌های پیرامون وجود دارد.» در سال ۱۹۹۸ شمار پناهندگان فلسطینی بازمانده از ساکنان رانده‌شده ۱۹۴۸ بیش از ۳۷٬۰۰۰ تن برآورد شد. | ## جمع‌بندی | تا سال ۲۰۱۱، چهار کتاب دربارهٔ پیشینه این روستای فلسطینی منتشر شده بود.Davis, 2011, p.