موضوع مقاله: دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران | مقدمه: دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران مجموعه‌ای از دانشکده‌های دانشگاه تهران است که در قالب چهار دانشکده تخصصی (شامل دانشکده‌های مدیریت و حسابداری، حقوق، الهیات و مهندسی) سازمان‌دهی و ادغام شده و طیف گسترده‌ای از رشته‌های تحصیلی را در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری در چهارچوب ساختار دانشگاه تهران در دوره روزانه-دولتی ارائه می‌دهد. | ## بخش 1: دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران | مدارک دانش‌آموختگان تمامی دانشکده‌های فارابی با عنوان و مهر دانشگاه تهران صادر می‌شود و همانند دیگر دانشکدگان این دانشگاه از اعتبار ملی و بین‌المللی برند دانشگاه تهران برخوردار است. جمعیت دانشجویی آن بیش از چهار هزار نفر است و فعالیت‌های علمی، پژوهشی و فرهنگی گسترده‌ای در کنار آموزش دانشگاهی در این دانشکدگان جریان دارد. فارغ‌التحصیلان نام‌آور دانشکدگان فارابی که یکی از بزرگ‌ترین زیرمجموعه‌های دانشگاه تهران است، محل تحصیل برخی از فارغ‌التحصیلان نام‌آور دانشگاه تهران از جمله عادل فردوسی پور، محمد مقیمی (رئیس سابق دانشگاه تهران)، محسن برهانی بوده است. موقعیت مکانی دانشکدگان فارابی، قدیمی‌ترین مؤسسه آموزش عالی در استان قم محسوب می‌شود، اما به دلیل وابستگی به دانشگاه تهران، امکان پاس کردن برخی از واحد ها و دروس را در سایر دانشکده‌های دانشگاه تهران که در شهر تهران واقع شده‌اند به دانشجویان خود ارائه می‌دهد. این امکان معمولا برای دروس عمومی و اختیاری که مختص یک دانشکده‌ خاص نیستند و در تمامی دانشکده‌های دانشگاه تهران برای تمام دانشجویان این دانشگاه ارائه می‌شوند، فراهم است. تاریخچه دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران در تاریخ ۲۱/ ۰۷/ ۱۳۴۹‬ در شهر قم تأسیس شد و به عنوان کهن‌ترین مرکز آموزش عالی استان قم به‌شمار می‌رود. دانشکدگان فارابی نخست با نام «مدرسه عالی امور قضائی و اداری»، در خیابان ایستگاه آغاز به کار کرد و از سال ۱۳۵۳ در محل فعلی مستقر گردید. بر اساس ماده اول اساسنامه مدرسه عالی امور قضائی و اداری، هدف از تأسیس این مدرسه «تأمین نیازمندی‌های نیروی انسانی آزموده و کمک به ارتقای توان علمی و فرهنگی کشور از طریق فراهم آوردن موجبات و وسایل شایسته آموزشی و پژوهشی» ذکر شده است. همچنین بر اساس‌نامه شماره ۲۸۴۸۴/۳۲، مورخ ۱۲/ ۱۱/ ۱۳۵۶‬ دبیرکل شورای مرکزی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، هدف از ایجاد این مدرسه عالی «تأثیر نیروی انسانی در سطح میانه برای ایجاد امور دفاتر حقوقی و دادگاه‌ها و دفاتر اسناد رسمی» بوده است. مقطع اولیه تحصیل در این مدرسه کاردانی بوده و در سال ۱۳۵۱، هیئت امنا ارتقای این مقطع را به لیسانس در دستور کار قرار می‌دهد و در سال ۱۳۵۴ (سه سال از تاریخ تصویب) متقاضی تغییر عنوان لیسانس خدمات شهری به لیسانس قضائی می‌گردد (استناد این تقاضا همسانی برنامه‌های درسی این مدرسه با برنامه درسی دانشگاه تهران بوده است). از آن پس، این مدرسه در مقطع کارشناسی به پذیرش دانشجو در دو رشته حقوق قضائی و مدیریت دولتی اقدام می‌کند. شورای گسترش آموزش عالی در یکصد و هشتادمین جلسه خود که در تاریخ ۲۵/ ۱۲/ ۱۳۵۵‬ تشکیل شد، با تغییر اداره آن از غیردولتی به دولتی و تغییر نام آن از مدرسه عالی امور قضائی و اداری به «مجتمع آموزش عالی قم» موافقت کرد. البته نام این مجموعه در سال ۱۳۸۳ به «پردیس قم دانشگاه تهران» تغییر یافت (که بعداً باتوجه به ایجاد پردیس‌های خودگردان، نام این مجموعهٔ آموزشی دولتی که پذیرای دانشجویان نوبت روزانه (آموزش رایگان) بود، به دانشکدگان فارابی تغییر یافت تا میان این مجموعهٔ دانشگاهی روزانه با پردیس‌های خودگردان تمایز ایجاد شود). پس از آن به دلایلی که ریشه در اوضاع و احوال زمان پس از هر انقلاب دارد، دچار رکود شد اما پس از پشت سر گذاشتن این دوره بحرانی، از سال ۱۳۶۵ به بعد، روند مناسب و معقولی در بهبود اوضاع آموزشی، رفاهی و عمرانی دانشکدگان فارابی آغاز گردید. از همین سال به بعد، اقداماتی برای افزایش رشته‌ها و تعداد دانشجویان و نیز جذب دانشجو به صورت آموزش‌های آزاد انجام شد؛ به گونه‌ای که در سال‌های بعد علاوه بر افزایش دانشجو، رشته‌های دانشکدگان فارابی، از دو رشته حقوق قضائی و مدیریت دولتی به پنج رشته در مقطع کارشناسی (حقوق، مدیریت، فلسفه، ادبیات عرب و الهیات) افزایش یافت. همچنین مقطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز به مقاطع پیشین دانشکدگان فارابی افزوده شد. در طول سال‌های ۶۵ تا ۷۵ دانشکدگان فارابی اقدام به خرید زمین‌های اطراف و نیز تغییر کاربری آنها نمود؛ به طوری که وسعت آن از حدود ۳۰ هزار متر به ۹۰ هزار متر، و تا پایان دهه ۹۰ به ۱۲۰ هزار متر افزایش یافت. این روند تا سال ۱۳۹۱ ادامه داشت و از این سال به بعد، بر رشته‌ها و مقاطع دانشکدگان فارابی، به ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی و آموزش‌های مجازی به شدت افزوده شد. همچنین در سال ۱۳۹۲ به منظور ارج نهادن به مقام والای فارابی، اندیشمند مسلمان و برجسته ایرانی و حفظ و پاسداری از میراث ملی و معنوی ایران، این مجموعه به نام این فیلسوف نامور آراسته شد. تغییرات نام دانشکدگان فارابی پیش‌تر با نام‌های «پردیس فارابی»، «پردیس قم» و «مجتمع آموزش عالی قم» شناخته می‌شد اما با توجه به اینکه دانشجویان این مجموعه در دوره‌های روزانه و رایگان تحصیل می‌کنند، عنوان «پردیس» از نام آن حذف و به «دانشکدگان» تغییر یافت تا فارابی هم مانند سایر دانشکده‌های دانشگاه تهران، به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌های اصلی دانشگاه تهران و متفاوت با پردیس های خودگردان شناخته شود. پردیس‌های غیرخودگردان (روزانه و دولتی) دانشکدگان فارابی که در گروه دوم قرار داشت، تا سال ۱۴۰۰ با نام «پردیس فارابی» شناخته می‌شد. اما در آن سال، عنوان همه پردیس‌های غیرخودگردان دانشگاه تهران مانند فنی، هنر، ابوریحان، کشاورزی و فارابی، برای ایجاد تمایز با پردیس‌های شهریه‌پرداز، به «دانشکدگان» تغییر یافت. از آن پس، «پردیس فارابی» رسماً به «دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران» تبدیل شد تا تصور نادرستِ شهریه‌پرداز بودن آن برطرف شود. مدارک و دانشنامه‌های صادرشده برای فارغ‌التحصیلان این دانشکدگان، با نام و نشان رسمی دانشگاه تهران و بر اساس قانون تأسیس آن صادر می‌شود؛ ازاین‌رو، از همان ارزش و اعتبار مدارک دانشگاه تهران برخوردار است. از آنجا که در تمامی مدارک دانشگاه تهران، علاوه بر نام دانشگاه، نام دانشکده ذکر می‌شود، نام «دانشکدگان فارابی» نیز در بخش مربوط به دانشکده درج می‌گردد. | ## بخش 2: دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران | فضاهای آموزشی و فیزیکی مؤسسات آموزشی را باید در شمار سازمان‌هایی دانست که نیازمند فضای درخور و مناسب خاص خود هستند. هر چند آموزش صحیح رکن اصلی محیط‌های آموزشی است اما جامه عمل پوشاندن به این مهم، نیازمند فضایی است که آموزش در آنهمراه با آرامش و امنیت محقق گردد. فضاهای آموزشی نیازمند رعایت استانداردهایی است که آموزش را به شکلی مطلوب ممکن سازد. تعداد کلاس‌ها، مساحت مکفی آنها، نور مناسب و سایر موارد از جمله نکاتی است که در گام نخست باید با ریزسنجی و دقت رعایت شود. این در حالی است که دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی به شکلی خاص به فضاهایی نیاز دارد که ورای کلاس‌های آموزشی و فضای اداری است. این فضاها شامل سالن‌های مجهز مطالعه، سالن‌ها و زمین‌های ورزشی، خوابگاه دانشجویان و سایر ساختمان‌هایی است که دانشگاه و مؤسسات آموزش عالی را نسبت به سایر سازمان‌ها ممتاز می‌کند. در اینجا به بخشی از این امکانات ساختمانی و فضاهای موجود در دانشکدگان فارابی اشاره می‌شود. سردر اصلی در همه سازمان‌ها معماری سردر ورودی شناساننده هویت و کارکرد آن سازمان است. طراحی سردر اصلی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران در سال ۱۳۸۰ با تلفیق نماد حوزه علمیه قم و دانشگاه تهران (محراب و کتاب) آغاز شد. سازه آن از نوع بتن آرمه نمایان و شامل چهار یال بتنی، هر یک به دهانه ۵ متر و ارتفاع ۱۰ متر است و در مجموع بیانگر پیوند دین و دانش است. ساختمان مرکزی این ساختمان در سال ۱۳۸۲ با زیربنای ۳۲۵۰ مترمربع در چهار طبقه به بهره‌برداری رسیده است. در طبقه اول آن حوزه ریاست و در طبقات دوم و سوم حوزه‌های معاونت‌های علمی و اجرایی استقرار یافته‌اند. این ساختمان از طبقات همکف از طریق راهرو ارتباطی به ساختمان دانشکده حقوق و در طبقه دوم به ساختمان حوزه ریاست، روابط عمومی و تالار استاد مطهری متصل شده است. فضای سبز با توجه به شرایط آب و هوای گرم و خشک قم و نقش فضای سبز و گیاهان بر آرامش روانی انسان‌ها، تلطیف هوای محیط و ایجاد و حفظ فضای سبز یکی از اولویت‌های اساسی دانشکدگان فارابی است. در حال حاضر وسعت تقریبی فضای سبز دانشکدگان فارابی برابر شش هکتار (۵۵ درصد) مساحت سایت اصلی دانشکدگان فارابی است. برای صرفه جویی در مصرف آب نیز از سیستم آبیاری قطره ای و مکانیزه در بخش اعظم این فضا استفاده شده است. ساختمان دانشکده حقوق این ساختمان در سال ۱۳۷۶ با زیربنای ۱۳۵۰ مترمربع در دو طبقه به بهره‌برداری رسیده است. کلاس‌های درس و سالن دفاع از پایاننامه‌های دانشکده حقوق در این ساختمان قرار دارد. ساختمان دانشکده مدیریت و حسابداری این ساختمان شامل بنایی پنج طبقه با معماری و تجهیزات مدرن با زیربنای ۵۶۰۰ مترمربع است که علاوه بر فضاهای اداری و کلاس، دارای چند سالن مخصوص جلسات، به ویژه جلسات دفاع از پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی می‌باشد. ساختمان دکتر ضیایی بیگدلی (دانشکده مهندسی) این ساختمان در سال ۱۳۵۳ با زیربنای ۵۵۰۰ مترمربع در دو طبقه به بهره‌برداری رسیده و قدیمی‌ترین ساختمان دانشکدگان فارابی است. این ساختمان شامل فضاهای اداری، اتاق کار اساتید، کلاس‌های درس، تالار فرهنگ و… است و به منظور رفاه حال جانبازان و معلولان به یک دستگاه آسانسور مجهز گردیده است. گفتنی است تالار فرهنگ به عنوان بزرگ‌ترین تالار دانشکدگان فارابی با ظرفیت ۶۰۰ نفر در این ساختمان قرار دارد که در سال ۱۳۹۳ به بهره‌برداری رسیده است. ساختمان دانشکده الهیات ساختمان جدید دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی با زیربنای ۷۵۰۰ مترمربع در چهار طبقه در سال ۱۴۰۳ به بهره‌برداری رسیده و دارای ساختمان موتورخانه و پست برق اختصاصی است. این ساختمان مشتمل بر کلاس‌های دانشجویان دکتری، کارشناسی ارشد و کارشناسی، دفاتر اعضای هیأت علمی، هیأت رئیسه دانشکده، گروه‌های آموزشی، شورای دانشکده، آموزش دانشکده، سالن دفاعیه دانشجویی، سالن اجتماعات دانشجویی، سالن‌های مطالعه دانشجویی، نمازخانه و همچنین غذاخوری دانشجویی است. حوزه ریاست و سالن جلسات این ساختمان با زیربنای ۴۷۰ مترمربع به صورت دو سوله مجزا در سال ۱۳۸۶ به بهره‌برداری رسیده است. | ## بخش 3: دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران | یکی از سوله‌ها با زیربنای ۲۰۰ مترمربع به حوزه ریاست دانشکدگان فارابی اختصاص دارد و از دستگاه فن کوئل برای سرمایش و گرمایش آن استفاده می‌شود. سوله دوم با زیربنای ۲۷۰ مترمربع به سالن جلسات (تالار استاد مطهری) اختصاص دارد که شامل سالن اصلی جلسات ۷۰ نقره و اتاق‌های انتظار است و از سیستم پکیج برای سرمایش و گرمایش آن استفاده شده است. ساختمان کتابخانه مرکزی و انفورماتیک و مرکز آموزش‌های الکترونیکی این ساختمان در سال ۱۳۸۱ با زیربنای ۳۴۲۰ مترمربع به بهره‌برداری رسیده است. اسکلت ساختمان از نوع بتنی با نمای آجری بوده و از سیستم چیلر و هواساز برای سرمایش و گرمایش آن استفاده می‌شود که شامل تالارهای مطالعه، مخزن کتاب، مرکز آموزش‌های الکترونیکی، مرکز انفورماتیک و… می‌باشد. ساختمان تالارهای دانشکدگان فارابی این ساختمان در سال ۱۳۸۱ با زیربنای ۱۰۲۵ مترمربع در دو طبقه به بهره‌برداری رسیده است که شامل دو تالار (تالار امام خمینی (ره) با گنجایش ۲۸۰ نفر و تالار دکتر کی نیا با گنجایش ۱۳۰ نفر) و مرکز مشاوره است. اسکلت آن از نوع بتنی با نمای آجری بوده و از سیستم چیلر و هواساز برای سرمایش و گرمایش آن استفاده می‌شود. سلف سرویس این ساختمان در سال ۱۳۷۸ با زیربنای ۲۲۵۰ مترمربع در یک طبقه به بهره‌برداری رسیده است که شامل سالن‌های غذاخوری جداگانه برای اساتید و کارکنان، دانشجویان پسر و دختر، سالن طبخ غذا، انبارهای نگهداری مواد غذایی، سردخانه، سالن ظرفشویی، اتاق کارکنان، بوفه و سرویس‌های بهداشتی است. اسکلت آن از نوع بتنی با نمای آجری بوده و از سیستم ایرواشر برای سرمایش و گرمایش آن استفاده می‌شود. خوابگاه‌ها دانشکدگان فارابی دارای سه خوابگاه برای برادران و دو خوابگاه برای خواهران است. خوابگاه پسرانه اندیشه: ۳۳۵۰ مترمربع، ۴ طبقه، ۶۴ اتاق با گنجایش ۳۰۰ نفر (جنب خوابگاه دانش). خوابگاه خواهران- حضرت معصومه (س): ۳۷۵۰ مترمربع، ۳ طبقه، ۶۶ اتاق با گنجایش ۳۰۷ نفر. خوابگاه خواهران- حضرت زهرا (س): ۴۳۰۰ متر مربع، ۳ طبقه، ۷۵ اتاق با گنجایش ۳۷۰ نفر. مسجد امام علی (ع) این ساختمان در سال ۱۳۸۴ با زیربنای ۷۵۰ مترمربع به بهره‌برداری رسیده است که شامل شبستان اصلی، آبدارخانه، ایوان مسقف، سرویس‌های بهداشتی و وضوخانه است. سالن ورزش ۲۲ بهمن این ساختمان در سال ۱۳۸۲ با زیربنای ۷۰۰ مترمربع به بهره‌برداری رسیده است که شامل یک سالن سرپوشیده دارای کف پوش و مناسب برای ورزش‌های والیبال، بسکتبال، بدمینتون و فوتسال، سکوی ۱۰۰ نفره تماشاچیان، فضای اداری رختکن و سرویس‌های بهداشتی است. مجتمع ورزشی شهدای دانشکدگان فارابی این مجتمع، سالنی سرپوشیده با زیربنای ۲۶۰۰ مترمربع است که دارای زمین استاندارد فوتسال، والیبال، هندبال، بسکتبال، بدمینتون، کشتی، وزنه‌برداری، بدن سازی، تجهیزات ورزشی، بخش اداری، کلاس‌های تدریس، جایگاه ۲۲۰ نفری همراه با سرویس‌های بهداشتی، حمام و رختکن است. زمین چمن مصنوعی و پیست دوچرخه سواری این فضا شامل دو زمین چمن مصنوعی استاندارد در ابعاد ۲۵×۴۰ مترمربع دارای سیستم روشنایی با نورافکن همراه با جایگاه تماشاگران به ظرفیت ۴۰ صندلی و پیست دوچرخه سواری دراطراف زمین چمن است. زمین چمن طبیعی دانشکدگان فارابی دارای زمین چمن طبیعی فوتبال در ابعاد ۵۴×۹۰ مترمربع است. این زمین دارای مخازن سیستم پمپاژ آب برای آبیاری زمین و فضای روباز آسفالته ورزشی با ۲۲۰۰ مترمربع همراه با پیست دو و میدانی است. استخر سرپوشیده خلیج فارس استخر سرپوشیده با زیربنای ۱۸۰۰ مترمربع در ابعاد ۱۲×۲۵ مترمربع دارای سونا، جکوزی، کافی شاپ، رختکن، سرویس بهداشتی که عملیات ساختمانی آن از تابستان ۱۳۹۳ آغاز شده است. آزمایشگاه زبان و رایانه این آزمایشگاه دو منظوره مجهز به ۴۰ کابین مجزای متصل به اینترنت است. هر کابین شامل یک دستگاه رایانه به همراه گوشی و تجهیزات مورد نیاز برای برگزاری کلاس‌های آموزش زبان است. این آزمایشگاه برای برگزاری کلاس‌های آموزش زبان، رایانه و هر دوره یا کارگاه آموزشی که کاربر همزمان با مدرس دوره نیاز به دسترسی به رایانه و اینترنت دارد، قابل استفاده است. یادمان شهدا یکی از فضاهای مقدس دانشکدگان فارابی که در مرکز محوطه دانشکدگان فارابی قرار گرفته است، یادمان شهدا است. این یادمان به منظور گرامیداشت یاد و خاطره شهدای ایران زمین، به ویژه شهدای دانشگاه و همچنین شهدای گمنام ایجاد شده است. همچنین گفتنی است که دانشکدگان فارابی، با تقدیم ۱۴ شهید، در دفاع مقدس ملت ایران سهیم بوده است. | ## جمع‌بندی | از این میان، دو نفر از کارکنان دانشکدگان فارابی و ۱۲ نفر از دانشجویان دانشکدگان فارابی بوده‌اند که نام این عزیزان بدین شرح است: شهید صفرعلی گائینی (کارمند) شهید احمد دهقانی آرانی (کارمند) شهید علی دلاوری (دانشجو) شهید عبدالله جاوید (دانشجو) شهید محمدحسن محمدی (دانشجو) شهید محمدباقر نادم شفیعی (دانشجو) شهید مجتبی نافه (دانشجو) شهید مرتضی جلالیان (دانشجو) شهید محمدرضا زارعیان (دانشجو) شهید میرمرتضی زمانی ثانی (دانشجو) شهید محمود موحدی (دانشجو) شهید مهدی رغبتی (دانشجو) شهید مرتضی شفیعی (دانشجو) شهید رحیم بیناتی (دانشجو) گفتنی است در آذرماه ۱۳۹۱ پیکر مطهر یکی از شهدای گمنام تشییع و در دانشکدگان فارابی به خاک سپرده شد و یادمان شهدا بر مزار این شهید گمنام بنا شده است.