موضوع مقاله: خربه جدین | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # خربه جدین | مقدمه: خربه جدین (، به معنی «ویرانه‌های جدین»)، که در پادشاهی اورشلیم با نام جودین شناخته می‌شد، دژی عثمانی در غرب جلیل علیا بود که نخست پس از سال ۱۲۲۰ میلادی به‌دست شوالیه‌های تتونیک به‌صورت قلعه‌ای صلیبی در ۱۶ کیلومتری شمال شرقی شهر عکا ساخته شد. | ## بخش 1: خربه جدین | قلعه میان سال‌های ۱۲۶۸ تا ۱۲۷۱ به‌دست سلطان مملوکی بیبرس ویران شد و تا دهه ۱۷۶۰ میلادی که ظاهر العمر، فرمانروای عرب، آن را بازسازی و گسترش داد، در ویرانی به سر می‌برد. ظاهر العمر نام «قلعة جدین» را بر آن نهاد، اما در حدود سال ۱۷۷۵ احمد پاشا جزار بار دیگر آن را ویران کرد. زمین‌های خربه جدین در مجموع ۷٬۵۸۷ دونوم بود که از این میان تنها ۳۴ دونوم رسماً کشت‌پذیر به‌شمار می‌آمد؛ ۴٬۲۳۸ دونوم در مالکیت اعراب و ۳٬۳۴۹ دونوم در مالکیت یهودیان بود. در دامنه جنوب غربی پارک ملی، گورستان‌ها و ویرانه‌های کلیسایی از سده ششم میلادی و همچنین بازمانده‌های رومی یافت شده‌اند، هرچند کاوش باستان‌شناختی در آنجا انجام نشده‌است. به گمان پژوهشگران، در اواسط سده دوازدهم یک سکونتگاه کشاورزی استحکام‌یافته در اینجا پدید آمد که احتمالاً بخشی از تیول مرگلکولون (امروزه مجدالکروم) بود.Pringle, 1997, pp. 80-82 شوالیه‌های تتونیک در سال ۱۲۰۸ این سرزمین را از استفانی دو میلی خریدند و اندکی پس از مه ۱۲۲۰ که روستای شفایا را به دست آوردند، ساخت قلعه‌ای صلیبی را آغاز کردند.Pringle, 1998, p. در سال ۱۲۸۳ بورکارد از مونت صهیون از قلعه‌ای ویران در این مکان یاد کرد که به شوالیه‌های تتونیک تعلق داشت.Laurent, 1864, p. دژ به شکل کنونی در سده هجدهم به‌دست ظاهر العمر، رهبر بادیه‌نشینی که فرمانروای عثمانی جلیل شد، بازسازی گردید.Cohen, 1973, p 124. تالار طاق‌دار در طبقه زیرین قلعه، زیرزمین اقامتگاهی مجلل بود که مسجدی کوچک و حمامی را نیز دربرمی‌گرفت. | ## بخش 2: خربه جدین | سقف تالار بر ردیفی از ستون‌های مربعی در دامنه تپه استوار بود و دیوارها دارای چاه‌های آب و سوراخ‌های توپ بودند. مسجد ساختمانی کوچک و مربعی بود که سقف آن از چهار طاق ضربدری بر ستونی مرکزی استوار شده بود. جووانی ماریتی، جهانگرد ایتالیایی که در دهه ۱۷۶۰ از «گِدّین» دیدن کرد، از پذیرایی سخاوتمندانه شیخ محلی که نگهبان این مکان از سوی ظاهر العمر بود سخن گفته‌است.Mariti, 1792, p. نقشه‌ای از پیر ژاکوتن در جریان لشکرکشی ناپلئون در سال ۱۷۹۹ این مکان را با نام نشان می‌دهد.Karmon, 1960, p. 160 ویکتور گِرَن، کاشف فرانسوی، در سال ۱۸۷۵ از اینجا بازدید کرد و آن را چنین توصیف نمود: «دو برج بزرگ مربعی که طبقه بالای خود را از دست داده‌اند هنوز تا اندازه‌ای سرپا ایستاده‌اند و شامل چندین اتاق در وضعیت بسیار بدی هستند. پلکان‌هایی که به آنها می‌رسند بخشی از پله‌هایشان را از دست داده‌اند تا دسترسی دشوارتر شود. در زیر آنها انبارها و سردابه‌هایی قرار دارند که طاق‌هایشان بر چندین ردیف قوس استوار است. در پایین و نزدیک قلعه، حصار دومی با برج‌های نیم‌دایره بقایای خانه‌ها و آب‌انبارهای متعدد ویران‌شده را در خود جای داده‌است.»Guérin, 1880, pp. 185-186 هنگامی که هربرت کیچنر در سال ۱۸۷۷ از این مکان بازرسی کرد، آن را «کاملاً خالی از سکنه» یافت، هرچند «چندین اتاق و تالار طاق‌دار وجود داشت که می‌توانست به‌عنوان محل سکونت به کار رود».Kitchener, 1877, p. | ## بخش 3: خربه جدین | 137 قیمومت بریتانیا ویرانه‌ها بعدها محل سکونت بادیه‌نشینان قبیله السویطات شد که پیشه اصلی آنها دامداری بود. 131 نوع کاربری اعراب یهودیان غلات ۲۲ ۳۲ غیرکشت‌پذیر ۴٬۲۱۶ ۳٬۳۱۷ جنگ ۱۹۴۸ و پیامدها کیبوتص یحیعام در سال ۱۹۴۶ در محل سکونتگاه بادیه‌نشینان بنیان‌گذاری شد. خربه جدین در چارچوب طرح تقسیم سازمان ملل در سال ۱۹۴۷ در قلمرو دولت عربی آینده قرار داشت. در ۱۱ ژوئیه ۱۹۴۸ در جریان جنگ اعراب و اسرائیل این مکان به‌دست تیپ شِوای ارتش اسرائیل در عملیات دِکِل تصرف شد. بر پایه منبع روسی، پس از اعلام استقلال اسرائیل، یحیعام مورد حمله گردان دوم یرموک از ارتش آزادی‌بخش عرب به فرماندهی ادیب شیشکلی قرار گرفت. مدافعان در قلعه سنگر گرفتند و دو ماه حملات را دفع کردند تا آنکه محاصره در عملیات بن‌عامی شکسته شد. شورش ۱۸۳۴ در جریان شورش دهقانان سوریه در سال ۱۸۳۴، شورشیان در دژ سنگر گرفتند و توپ‌های ابراهیم‌پاشا از کوه مجاور آنها را گلوله‌باران کرد. در ادبیات فلسطین قلعه جدین در یکی از داستان‌های غسان کنفانی در کتاب «دربارهٔ مردان و اسلحه‌ها» یاد شده‌است. در فصلی به نام «پسرک و پدرش و تفنگ مارتینی به قلعه جدین می‌روند»، منصور و پدرش از مجدالکروم آمده و به گروه‌های فدایی برای آزادسازی قلعه جدین از دست انگلیسی‌ها می‌پیوندند. | ## جمع‌بندی | مساحت پارک ۵۰ دونوم است و ویرانه‌ها بر فراز وادی یحیعام و بر صخره‌ای با پوشش بلوط کرمسی قرار گرفته‌اند.