موضوع مقاله: نبی روبین (روستای ویران‌شده فلسطینی در رمله) | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # نبی روبین (روستای ویران‌شده فلسطینی در رمله) | مقدمه: نبی روبین (به عربی: ) روستایی فلسطینی بود در سرزمین فلسطین (اکنون اسرائیل) که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه خالی شد. | ## بخش 1: نبی روبین (روستای ویران‌شده فلسطینی در رمله) | این روستا در حدود ۱۴٫۵ کیلومتری غرب رمله و ۱۸ کیلومتری جنوب یافا بر کرانه جنوبی وادی الصرار (نحل سورک) در ارتفاع ۲۵ متری از سطح دریا واقع بود. نام روستا از مقامی (زیارتگاه) گرفته شده که مسلمانان آن را آرامگاه روبین (رئوبن)، نخست‌زاده یعقوب، می‌دانند. نبی روبین در آغاز اردوگاه موقت بادیه‌نشینان قبیله ملالخه بود و در آغاز سده بیستم میلادی به سکونتگاهی دایمی تبدیل شد. در ۱ ژوئن ۱۹۴۸ نیروهای تیپ ۸۴ گیواتی روستا را تصرف کردند و ساکنانش را اخراج نمودند. پیشینه ولید خالدی می‌نویسد بنا بر باور محلی، زیارتگاه نبی روبین در همان جایی ساخته شده که پیش‌تر یک پرستشگاه کنعانی وجود داشته و جشنواره دینی (به عربی: ، مَوسِم) آن ریشه‌ای بت‌پرستانه دارد.Khalidi, 1992, p. 401 دوره صلیبی نبی روبین پیش از آنکه محل سکونت باشد، مکانی برای داد و ستد میان صلیبیون و مسلمانان بود. در سال ۱۱۸۴ میلادی بازاری در آنجا برپا شد که بازرگانان عرب دمشق در آن بردگان، اسبان پرورش‌یافته ایرانی و کُرد، سلاح و شمشیرهایی از یمن و هند را با مسیحیان عکا مبادله می‌کردند. 447–448 دوره مملوکی موسم نبی روبین یکی از دو موسم بزرگ پیامبران عهد عتیق در فلسطین بود؛ دیگری موسم نبی موسی («پیامبر موسی») نزدیک اریحا.Khalidi, 1992, p. 403 مجموعه بناها دربرگیرنده یک مسجد، یک مناره (که بعدها ویران شد) و یک مقام بود و نیز دست‌کم نُه چاه در تپه‌های ماسه‌ای پیرامون آن پراکنده بود.Petersen, 2001, p. 229 کهن‌ترین بخش بنای کنونی همان مقام است که بنا بر سنگ‌نبشته‌ای، به فرمان والی مملوکی غزه، «تیمراز المؤیدی»، در سال‌های ۱۴۳۶–۱۴۳۷ میلادی ساخته شد.Mayer, 1933, pp. 232 قاضی مجیر الدین الحنبلی در سال ۱۴۹۵ نوشت که آنجا «آرامگاه روبین ماست» و بدین‌ترتیب باور محلی مسلمانان مبنی بر اینکه آن مکان گورگاه روبین پسر یعقوب و لیه است تثبیت شد. 379 یک تالار طاق‌ضربی در بخش شرقی، احتمالاً در سده شانزدهم، و بقیه مجموعه در دوره عثمانی متأخر (به‌احتمال سده نوزدهم) ساخته شد. دست‌کم از سده هفدهم، مسلمانان یافا، رمله، لد و شهرها و روستاهای پیرامون آن‌ها برای برگزاری موسم به نبی روبین سرازیر می‌شدند.Benvenisti, 2000, p. | ## بخش 2: نبی روبین (روستای ویران‌شده فلسطینی در رمله) | 274 در دوره عثمانی، بادیه‌نشینان قبیله «عرب السوارکه» (به عربی: ) در آنجا ساکن بودند. این کوچ‌نشینان که در تپه‌های ماسه‌ای زندگی می‌کردند، به دامداری، ترابری و کشاورزی ساده وابسته بودند. به سبب شیوه زندگی کوچ‌رو و دارایی‌های اندک مادی، حضور آنان تنها ردپاهای ناچیزی در اسناد باستان‌شناسی بر جای گذاشته‌است. در سال ۱۸۱۶، چارلز لئونارد اربی، سیاح انگلیسی، از «آرامگاه شیخ روبین که دیواری چهارگوش و درختانی آن را دربر گرفته» دیدن کرد و نوشت که مردم در آنجا نذر می‌کنند و جشن‌ها برگزار می‌شود.Irby and Mangles, 1852, p. 57 در ۱۸۶۳ ویکتور گِرَن نوشت: «محوطه‌ای چهارگوش حیاطی را دربرمی‌گیرد که نزدیک به ده درخت توت کهنسال در آن کاشته شده و در این بیابان شنی، نوعی آبادانی کوچک پدیدآورده‌اند. آبانبارهایی آب آشامیدنی برای زائران فراهم می‌کنند… زیر گنبدی در انتهای حیاط، تابوت سنگی بزرگی با فرشی پوشانده شده قرار دارد.»Guérin, 1869, pp. 52–53 در اواخر سده نوزدهم، زمین‌های پیرامون زیارتگاه به‌عنوان وقف توسط خاندان شاهین اختصاص یافت. بادیه‌نشینان و فلاحین برای کشت زمین‌های شنی فراخوانده شدند و باغ‌ها و کشتزارهای فصلی (مواصی) را با بهره‌گیری از آب‌های زیرزمینی کم‌ژرفا پدیدآوردند. این مواصی در غرب زیارتگاه نزدیک ساحل مدیترانه در ناحیه‌ای به نام الحِلوه متمرکز بودند؛ نامی که از چشمه آب شیرین عَین الحِلوه گرفته شده بود. روستای نبی روبین نخست به دست اعضای قبیله ابوسویریح که از بازماندگان قبیله بدوی الملیحه ساکن شبه‌جزیره سینا بودند، آباد شد. فهرست روستاهای عثمانی حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که نبی روبین ۴۴ خانه و ۱۰۹ نفر جمعیت (تنها مردان) داشت و محل زیارت بود.Socin, 1879, p. 149 با این حال هنگامی که کلرمون-گانو در ۱۸۷۳–۱۸۷۴ از آنجا دیدن کرد، مکان را «کاملاً متروک» یافت. 22 در سال ۱۹۳۳ در جریان جشن‌های موسم نبی روبین، اعراب دست به اعتصاب و شورش بر ضد حکومت قیمومتی بریتانیا زدند.Liebreich, 2005, p. | ## بخش 3: نبی روبین (روستای ویران‌شده فلسطینی در رمله) | درویشان صوفی حلقه‌های ذکر برگزار می‌کردند و زائران مسابقه اسب‌سواری، نمایش شعبده و سخنرانی امامان و شاعران را تماشا می‌کردند. زنان شهری که در زندگی روزمره تقریباً هیچ معاشرت اجتماعی بیرون از خانه نداشتند، شور فراوانی برای شرکت در این جشنواره داشتند و توفیق کنعان نوشته‌است که آنان به شوهرانشان می‌گفتند: «یا مرا به نبی روبین ببر، یا طلاقم بده.»Benvenisti, 2000, pp. 275 مساحت زمین‌های روستا که بیشتر آن را تپه‌های شنی پوشانده بود، پس از یبنا دومین مساحت بزرگ در بخش بود و به‌عنوان وقف اسلامی ثبت شده بود. شورای عالی مسلمانان تلاش می‌کرد منطقه را بیشتر آباد کند و اسناد ثبتی نشان می‌دهد که خاندان‌های محلی با وجود پیشروی تپه‌های ماسه‌ای، کشاورزی فصلی را ادامه دادند. ساکنان به کشاورزی و دامپروری می‌پرداختند و در فصل موسم از زائران پذیرایی می‌کردند. 67 از این میان ۶۸۳ دونوم به مرکبات و موز، ۴٬۳۵۷ دونوم به غلات و ۱۸۴ دونوم به باغ‌های آبی اختصاص داشتHadawi, 1970, p. در ۱۰ تا ۱۲ مه ۱۹۴۸ واحدهای ناحیه افرایم بارها روستا را خمپاره‌باران و حمله کردند اما ظاهراً موفق نشدند.Morris, 2004, p. بیشتر ساکنان اخراج شدند؛ شمار اندکی اجازه یافتند تا فصل برداشت پرتقال بمانند اما آنان نیز سپس رانده شدند. در ۲۴ اوت فرماندهی تیپ گیواتی دستور «عملیات پاک‌سازی» (به عبری: ) را صادر کرد تا منطقه تازه تسخیرشده از جمله نبی روبین پاکسازی شود. 444 زمین‌های نبی روبین به کیبوتص بلماحیم (بنیان‌گذاری ۱۹۴۹) و شهرک گن سورک (بنیان‌گذاری ۱۹۵۰) واگذار شد. بنا بر گزارش سلمان ابو سته، در سال ۱۹۹۸ شمار آوارگان فلسطینی برخاسته از نبی روبین یا فرزندانشان ۱۰٬۱۱۶ نفر بود. | ## جمع‌بندی | وضعیت کنونی در سال ۱۹۹۲ ولید خالدی نوشت: «زیارتگاه نبی روبین در میان بوته‌ها و رستنی‌های وحشی ایستاده‌است.