موضوع مقاله: سفر به آن سوی خورشید | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # سفر به آن سوی خورشید | مقدمه: سفر به آن سوی خورشید (به انگلیسی: ؛ که در ابتدا با نام همزاد شناخته می‌شد) یک فیلم علمی تخیلی بریتانیایی محصول سال ۱۹۶۹ به کارگردانی رابرت پریش است. | ## بخش 1: سفر به آن سوی خورشید | در این فیلم بازیگرانی چون روی تینز، ایان هندری، لین لورینگ و پاتریک وایمارک به ایفای نقش پرداخته‌اند. فیلم‌نامهٔ این اثر توسط گری اندرسون، سیلویا اندرسون و دونالد جیمز نوشته شده است. داستان در سال ۲۰۶۹ روایت می‌شود و دربارهٔ مأموریت مشترک اروپا و ناسا برای بررسی سیاره‌ای است که به‌تازگی کشف شده و دقیقاً در نقطهٔ مقابل زمین، در آن سوی خورشید قرار دارد. مأموریت با فاجعه و مرگ یکی از فضانوردان پایان می‌یابد، اما همکار او درمی‌یابد که این سیاره در واقع یک تصویر آینه‌ای از زمین است که در تمام جزئیات و خط زمانی با زمین برابری می‌کند. این فیلم نخستین تجربهٔ بزرگ اندرسون‌ها در ساخت فیلم با بازیگران واقعی (زنده) بود؛ آن‌ها پیش‌تر برای ساخت مجموعه‌های عروسکی نظیر تاندربیردز شهرت داشتند. اگرچه فیلم در اکران اولیه در سال ۱۹۶۹ در گیشه موفق نبود، اما با گذشت زمان به یک فیلم کالت تبدیل شد. جلوه‌های ویژه و طراحی تولید این اثر مورد تحسین قرار گرفته است، هرچند برخی منتقدان ایدهٔ «زمین موازی» را تکراری دانسته‌اند. خلاصه داستان در سال ۲۰۶۹، کاوشگر خورشیدیِ «شورای اکتشافات فضایی اروپا» ( EUROSEC ) سیاره‌ای را در همان مسیر مداری زمین، اما در سوی دیگر خورشید کشف می‌کند. یافته‌های این کاوشگر توسط یک مأمور دو جانبه به نام دکتر هاسلر به قدرتی در جهان شرق مخفیانه مخابره می‌شود، اما نیروهای امنیتی هاسلر را شناسایی کرده و می‌کشند. جیسون وب، مدیر «یوروسِک»، نمایندهٔ ناسا را متقاعد می‌کند که غرب باید پیش از رقبای شرقی، مأموریتی سرنشین‌دار به این سیاره اعزام کند. سرهنگ گلن راس از ناسا و دکتر جان کین، اخترفیزیکدان از یوروسک، برای این مأموریت انتخاب می‌شوند. آن‌ها با فضاپیمای «فینیکس» راهی شده و برای طول سفر در وضعیت زمستان‌خوابی مصنوعی قرار می‌گیرند. پس از سه هفته، فضاپیما به سیاره می‌رسد و آن‌ها با ناوچهٔ کمکی «داو» بر سطح سیاره فرود می‌آیند، اما به دلیل طوفان شدید سقوط کرده و کین به‌سخت مجروح می‌شود. آن‌ها توسط یک تیم امداد نجات می‌یابند که اعلام می‌کنند در نزدیکی اولان‌باتور مغولستان هستند. اما راس به‌زودی متوجه موارد عجیبی می‌شود؛ او می‌بیند که جهت رانندگی خودروها برعکس شده و تمام نوشته‌ها را تنها می‌تواند در آینه بخواند. او پی می‌برد که در واقع روی یک «ضد-زمین» است که هر جزئیات آن، تصویری آینه‌ای از دنیای خودش است. معاینهٔ کین پس از مرگ نیز نشان می‌دهد که تمام اندام‌های داخلی او در سمت «اشتباه» بدنش قرار دارند. وب به راس پیشنهاد می‌دهد که جعبه سیاه را از فضاپیمای فینیکس که در مدار است بازیابی کرده و به خانه بازگردد. اما هنگام تلاش برای اتصال مجدد، دستگاه‌های برقی دچار نقص شده و فضاپیما سقوط می‌کند که منجر به مرگ راس و نابودی بخش بزرگی از مرکز فضایی می‌شود. سال‌ها بعد، وب که در آسایشگاه است، با دیدن تصویر خود در آینه و در تلاش برای لمس همزادش، با آینه برخورد کرده و جان می‌سپارد. بازیگران نقش‌های اصلی روی تینز در نقش سرهنگ گلن راس ایان هندری در نقش دکتر جان کین پاتریک وایمارک در نقش جیسون وب لین لورینگ در نقش شارون راس لونی فون فریدل در نقش لیزه هارتمن فرانکو د رزا در نقش پائولو لاندی جورج سوول در نقش مارک نیومن اد بیشاپ در نقش دیوید پولسون فیلیپ ماداک در نقش دکتر پونتینی ولادک شیبال در نقش دکتر بوویل هربرت لام در نقش دکتر کورت هاسلر نقش‌های فرعی نیکلاس کورتنی در نقش تکنسین پزشکی سای گرنت در نقش دکتر گوردون آنتونی چین در نقش عضو تیم نجات جرمی ویلکین در نقش تکنسین کنترل پرتاب نورما رونالد در نقش پم کیربی تولید در سال ۱۹۶۷، جی کانتر برای تأسیس دفتر اروپایی یونیورسال پیکچرز وارد لندن شد.Bentley 2008, p. او آمادهٔ سرمایه‌گذاری روی ایده‌های نو بود، بنابراین لو گرید، حامی مالی اندرسون‌ها، جلسه‌ای ترتیب داد تا گری اندرسون ایدهٔ خود را دربارهٔ یک «زمین آینه‌ای» فرضی مطرح کند.Archer and Hearn 2002, p. اندرسون دربارهٔ الهام‌بخش این فیلم گفت: «من با سادگی فکر کردم، چه می‌شود اگر سیارهٔ دیگری در سوی دیگر خورشید وجود داشته باشد که با همان سرعت و اندازهٔ زمین در مدار بچرخد؟ نخستین نسخهٔ فیلم‌نامه توسط تونی ویلیامسون نوشته شد که در مقطعی به ۱۹۴ صفحه رسید. اندرسون‌ها ابتدا قصد داشتند این داستان را در قالب یک درام یک‌ساعته تلویزیونی بسازند، اما سیلویا معتقد بود این فرضیه برای یک نمایشنامه تلویزیونی «بیش از حد خوب» است و پیشنهاد ساخت آن را به عنوان یک فیلم سینمایی داد.Anderson 2007, p. به گفتهٔ گری، این واژه به معنای «کپی از خود» است و طبق افسانه‌ها، اگر همزاد خود را ملاقات کنید، لحظهٔ مرگ شماست؛ او می‌خواست پایان فیلم بازتاب‌دهندهٔ همین معنا باشد. کانتر از فیلم‌نامهٔ اولیه راضی نبود، بنابراین اندرسون‌ها خودشان بازنویسی را آغاز کردند و دونالد جیمز را برای بهبود شخصیت‌پردازی به همکاری دعوت کردند. در نهایت، کانتر با تأمین بودجه موافقت کرد، به شرطی که کارگردانی باسابقه و «پول‌ساز» هدایت پروژه را بر عهده بگیرد. پس از جست‌وجوهای فراوان، در ژوئن ۱۹۶۸، آن‌ها رابرت پریش را استخدام کردند که پیش‌تر در کارگردانی فیلم کازینو رویال همکاری داشت.Pixley 2016, p. تینز برای نشان دادن شخصیت راس به عنوان یک سیگاری قهار، در طول تولید سیگارهای زیادی کشید که به سلامت او آسیب زد. گری اندرسون در زندگی‌نامهٔ خود یادآوری کرده است که هندری در طول فیلم‌برداری مدام در حال نوشیدن الکل بود و در صحنهٔ سقوط هواپیما به‌وضوح مست بود، هرچند نتیجهٔ نهایی روی پرده دقیقاً همان چیزی شد که انتظار می‌رفت. اندرسون‌ها برای متمایز کردن این اثر از کارهای عروسکی قبلی خود، مضامین بزرگسالانه‌تری را در فیلم‌نامه گنجاندند؛ از جمله خرده‌داستانی دربارهٔ تلاش‌های این زوج برای بچه‌دار شدن و استفادهٔ پنهانی شارون از قرص ضدبارداری. | ## بخش 2: سفر به آن سوی خورشید | او به دلیل بازی درخشانش در نقش بازرگان ضدقهرمان، جان وایلدر، در درام‌های تلویزیونی «سازندگان هواپیما» و «بازی قدرت» که مورد علاقهٔ اندرسون‌ها بود، برای این نقش انتخاب شد. به گفتهٔ گری، مصرف زیاد الکل باعث می‌شد وایمارک دیالوگ‌هایش را با لکنت ادا کند؛ در یکی از صحنه‌ها، او باید فهرستی از توضیحات را ردیف می‌کرد، اما دربرداشت‌های پیاپی نمی‌توانست به یاد آورد که عدد «دو» بعد از «یک» می‌آید و گروه ناچار شد آن صحنه را بارها تکرار کند. با این حال، زندگی‌نامه‌نویسان اندرسون، سایمون آرچر و مارکوس هِرن، بازی وایمارک در نقش وب را برترین اجرای این فیلم می‌دانند. در فیلم‌نامهٔ اصلی، وب به عنوان «وزیر فناوری» سابق معرفی شده بود که با منشی خود، پم کیربی (با بازی نورما رونالد)، رابطهٔ عاطفی داشت. این مورد یکی از چندین خرده‌داستانی بود که برای جلوگیری از دریافت رده‌بندی سنی بزرگسال (X)، از نسخهٔ نهایی حذف شد.Pixley 2016, pp. بازیگران مکمل شامل جورج سوول، فیلیپ ماداک و اد بیشاپ بودند که به ترتیب نقش‌های مارک نیومن (مدیر عملیات یوروسِک)، دکتر پونتینی و دیوید پولسون (نمایندهٔ ناسا) را بازی کردند. ابتدا قرار بود پیتر داینلی نقش پولسون را بازی کند، اما تهیه‌کنندگان احساس کردند او شباهت زیادی به وایمارک دارد و از ترس اینکه تماشاگران شخصیت پولسون را با وب اشتباه بگیرند، بازیگر را تغییر دادند. فیلم‌برداری در ۱ ژوئیه ۱۹۶۸ در استودیوهای پاین‌وود آغاز شد و در ۱۶ اکتبر به پایان رسید. نمای بیرونی مقر یوروسِک در واقع ساختمان «نپتون هاوس» در هرتفوردشر بود، در حالی که از «هادردن هال» به عنوان آسایشگاه جیسون وبِ پیر استفاده شد. در سپتامبر، گروه برای فیلم‌برداری صحنه‌های فضای باز به آلبوفیرا در پرتغال سفر کرد. مدت کوتاهی پس از ورود آن‌ها، مارسلو کائتانو به‌جای آنتونیو سالازار به عنوان نخست‌وزیر پرتغال منصوب شد. پریش نگران بود که این بی‌ثباتی سیاسی باعث توقف کار شود، به همین دلیل زمان‌بندی فیلم‌برداری را از یک ماه به دو هفته کاهش داد. برای ایجاد توهم یک زمین آینه‌ای، تیم فنی نگاتیوهای فیلم را با فرآیندی به نام «چپ‌گرد کردن تصویر» ( flop-over ) معکوس کرد. این تکنیک باعث صرفه‌جویی زیادی در زمان و هزینه شد، زیرا دیگر نیازی به ساخت دکورها و وسایل به‌صورت معکوس یا بستن جاده‌ها برای فیلم‌برداری از خودروهایی که در جهت «اشتباه» می‌راندند، نبود. با این حال، این کار به این معنی بود که صحنه‌های مربوط به «ضد-زمین» نیازمند برنامه‌ریزی و تمرین بسیار دقیق بازیگران و عوامل بود. همچنین این روش منجر به بروز برخی اشتباهات تداومی شد؛ برای مثال، دستگاه‌های حیاتی در فضاپیمای فینیکس ابتدا به مچ دست چپ راس و کین متصل هستند، اما در صحنهٔ بعد روی مچ راست دیده می‌شوند. به دلیل هزینهٔ بالای تلویزیون‌های رنگی در زمان تولید و نیاز به اجتناب از تصاویر سیاه و سفید برای حفظ فضای آینده‌نگرانه، به‌جای مانیتورهای واقعی، شکاف‌هایی به اندازهٔ صفحه نمایش در دیوار ایجاد شد و بازیگران نقش نمایندگان در پشت آن‌ها قرار گرفتند. برای شبیه‌سازی درخشش مانیتور، از کاغذ نقره‌ای برای بازتاب نور استودیو استفاده شد و با تغییر زاویهٔ نگاه بازیگران، این توهم ایجاد شد که هر یک به دوربین خیره شده‌اند. در مقطعی، پریش از فیلم‌برداری برخی صحنه‌ها خودداری کرد و مدعی شد که آن‌ها را در تدوین حذف خواهد کرد. اندرسون در زندگی‌نامهٔ خود اظهار داشت که بزرگ‌ترین پشیمانی‌اش دربارهٔ این فیلم، استخدام رابرت پریش بوده است. پریش همچنین با روی تینز بر سر مدل موی او در صحنه‌های مربوط به ضد-زمین دچار اختلاف شد. گری اندرسون رابطهٔ خودش با تینز را نیز دشوار توصیف کرد، هرچند بازی او را پسندیده بود.Fryer 2016, p. اختلافات داخلی در شرکت «سی‌بی ۲۱» نیز بروز کرد؛ جان رید، مدیر فیلم‌برداری، بر سر نورپردازی یکی از صحنه‌ها با گری اندرسون به مشکل خورد و در نهایت به دلیل همین اختلافات و نحوهٔ فیلم‌برداری از مدل فضاپیما، از سمت خود و شرکت استعفا داد. طراحی و جلوه‌های ویژه جلوه‌های ویژه فیلم در استودیوهای سی‌بی ۲۱ در اسلاو و تحت نظارت درک مدینگز ساخته شد. برای واقع‌گرایی بیشتر، صحنهٔ پرتاب در پارکینگ استودیو و در مقابل آسمان واقعی فیلم‌برداری شد. این خودروها شامل سه وسیلهٔ نقلیهٔ شش‌چرخ بود که بر پایهٔ شاسی «مینی موک» ساخته شده بودند. مارتین اندرسون از وبگاه دن آف گیک، بخش پرتاب فینیکس را بهترین کار مدینگز پیش از فیلم مونریکر (۱۹۷۹) دانسته است. آرچر و هرن نیز این سکانس را یکی از تماشایی‌ترین کارهای ساخته شده در استودیوهای سی‌بی ۲۱ توصیف کرده‌اند. موسیقی و عنوان‌بندی آهنگساز، بری گری، که موسیقی تمام آثار اندرسون را نوشته بود، بیان کرد که موسیقی این فیلم محبوب‌ترین اثر اوست. در قطعهٔ مربوط به سفر راس و کین به ضد-زمین، از ساز آوند مارتنو استفاده شد که فضایی اثیری به فیلم بخشید. آرچر و هرن معتقدند که موسیقی فیلم حسی شبیه به آثار سنتی هالیوود دارد که با فضای آینده‌نگرانهٔ آن تضاد جالبی ایجاد کرده است. سکانس عنوان‌بندی که در آزمایشگاه دکتر هاسلر می‌گذرد، با تمی جاسوسی همراه است که از فعالیت‌های مخفیانهٔ او الهام گرفته شده؛ او از یک چشم مصنوعی حاوی دوربین کوچک استفاده می‌کند. | ## بخش 3: سفر به آن سوی خورشید | برای دریافت رده‌بندی سنی مناسب خانواده در بریتانیا، بخش‌هایی از فیلم که مربوط به قرص‌های ضدبارداری بود حذف شد. رنک عنوان اصلی را حفظ کرد، اما یونیورسال با این استدلال که مخاطبان خارج از اروپا با واژهٔ «همزاد» (Doppelgänger) آشنایی کمتری دارند، نام فیلم را به «سفر به آن سوی خورشید» تغییر داد؛ نامی که امروزه فیلم بیشتر با آن شناخته می‌شود. پس از اکران در ایالات متحده در اوت ۱۹۶۹، فیلم در اکتبر همان سال در بریتانیا به نمایش درآمد. برخی نسخه‌های بریتانیایی دارای پایان‌بندی متفاوتی هستند که در آن صدای راس شنیده می‌شود که می‌گوید: «جیسون، حق با ما بود. قطعاً دو سیارهٔ یکسان وجود دارد.» در پخش‌های تلویزیونی دهه ۸۰، به دلیل اشتباه اپراتور در معکوس کردن دوبارهٔ تصاویر، خطاهایی در نمایش صحنه‌های مربوط به ضد-زمین رخ داد که باعث می‌شد به نظر برسد راس روی زمینِ معمولی فرود آمده است. بازخورد فیلم از زمان اکران اولیه با واکنش‌های متفاوتی از سوی منتقدان روبه‌رو شده است. نقدهای زمان اکران نشریهٔ بولتن ماهانه فیلم با دادن رتبهٔ «ضعیف» به فیلم، موضوع آن را «پیچیده‌تر» از یک اثر علمی تخیلی معمولی دانست و افزود: «جزئیات به‌خوبی روشن نشده‌اند و کارگردانی رابرت پریش چنان سنگین و بی‌روح است که با وجود پایان‌بندی پرهیجان، کل فیلم در مجموع کسل‌کننده است.» فیلم همچنین با نقدهای منفی از سوی روزنامهٔ دیلی میرور که آن را «تکراری و پیش‌پاافتاده» نامید، و همچنین دیوید رابینسون (ناقد فیلم) از فایننشال تایمز، درک مالکوم از گاردین و مارگارت هینکسمن از ساندی تلگراف روبه‌رو شد. در مقابل، جان راسل تیلور در روزنامهٔ تایمز، فیلم را «بسیار هوشمندانه» ستود اما اشاره کرد که عنوان فیلم و تبلیغات پیش از اکران، بیش از حد داستان را لو داده‌اند. در ایالات متحده، هوارد تامپسون در نیویورک تایمز نوشت که فیلم «هرگز واقعاً از زمین بلند نمی‌شود» و «بیش از حد مبادی آداب و خویشتن‌دار باقی می‌ماند.» او از دیالوگ‌های موجز و سبک بصری فیلم تمجید کرد اما معتقد بود داستان سزاوار «فیلمی بزرگ‌تر با تعلیق و گسترهٔ فراتر» است. جودیت کریست در مجلهٔ نیویورک (مجله)، این اثر را فیلمی توصیف کرد که «در سه چهارم پایانی با فرضیه‌ای جذاب روبه‌رو می‌شود اما هیچ استفاده‌ای از آن نمی‌کند.» او از ابزارهای آینده‌نگرانه فیلم تعریف کرد اما به تدوین آن انتقاد داشت. مجلهٔ ورایتی پی‌رنگ فیلم را گیج‌کننده دانست و سقوط ناوچهٔ «داو» را به کیفیت نویسندگی تشبیه کرد: «فضانوردان برای القای خواب سه هفته‌ای در طول پرواز قرص مصرف می‌کنند. از آن پس، فیلم‌نامه به همان اندازهٔ فضاپیمایشان تکه‌تکه می‌شود.» در حالی که روزنامه‌هایی مانند میامی نیوز و مونترال گزت فیلم را بهتر از میانگین آثار این ژانر ارزیابی کردند، پیتسبورگ پرس آن را یک «داستان علمی تخیلی سرهم‌بندی‌شده» خواند و در میان بدترین فیلم‌های سال قرار داد. جف رووین در سال ۱۹۷۵ این فیلم را «گیج‌کننده اما رنگارنگ» نامید و جلوه‌های ویژهٔ «فوق‌العاده» آن را تحسین کرد.Rovin 1975, p. نقدهای گذشته‌نگر گری جرانی در کتاب «۱۰۰ فیلم برتر علمی تخیلی»، این اثر را در رتبه ۸۱ قرار داده و آن را «معمایی» و «نمونه‌ای عالی از فانتزی‌های حدس‌زنانه در اواخر دهه ۶۰» می‌داند. او بازی تینز و وایمارک و همچنین مضامین ثانویه فیلم (مانند خیانت، ناباروری و فساد) را ستایش کرده است. سیلویا اندرسون معتقد بود که مخاطبان آمریکایی، که کمتر با کارهای عروسکی آن‌ها آشنا بودند، اشتیاق بیشتری به فیلم نشان دادند. او توضیح داد که منتقدان بریتانیایی نمی‌توانستند از به‌کار بردن واژه‌هایی نظیر «چوبی» و «بی‌روح» (طعنه به پیشینه عروسکی سازندگان) خودداری کنند. مجلهٔ تی‌وی گاید به فیلم دو ستاره از چهار داد و آن را «فیلمی کوچک و عجیب» با «فیلم‌نامه‌ای بیش از حد طولانی» نامید. گلن اریکسون از وبگاه دی‌وی‌دی تاک، فیلم را اثری «خوب» می‌داند اما معتقد است که با فرضیه‌ای مناسب، تقریباً هیچ کاری انجام نمی‌دهد و در نهایت به معمایی بی‌معنی ختم می‌شود. مارتین اندرسون در نقدی برای دن آف گیک، از کارگردانی و جلوه‌های ویژه تمجید کرد اما دیالوگ‌های «خشک» فیلم را در تضاد با تأملات متافیزیکی آن دانست. وبگاه فیلم۴ نیز با دادن دو و نیم ستاره از پنج، آن را «یک شکستِ گاه جذاب» توصیف کرد که خرده‌داستان‌های آن باعث انحراف از مسیر اصلی داستان شده‌اند. گلن اریکسون این فیلم را دچار «تبِ ۲۰۰۱» می‌داند و به شباهت صحنهٔ حضور جیسون وب در آسایشگاه با اتاق سفید انتهای فیلم کوبریک اشاره می‌کند. آرچر و نیکولز معتقدند که طبیعت «عجیب و نامتعارف» فیلم و کاهش علاقهٔ عمومی به سفرهای فضایی پس از مأموریت آپولو ۱۱، از دلایل شکست تجاری آن بوده است. موضوع فرود بر ماه بر نقدهای آن زمان سایه انداخته بود؛ به‌طوری که روزنامهٔ میلواکی ژورنال نوشت: «... فضانوردان کوبریک این کار را در تلویزیون بهتر انجام دادند.» همچنین گفته شده که فیلم‌های ۲۰۰۱: ادیسه فضایی و سیاره میمون‌ها که سال قبل اکران شده بودند، استاندارد بسیار بالایی را برای این فیلم و آثار بعدی تعیین کردند. جف رووین معتقد است که جلوه‌های ویژهٔ این فیلم گاهی حتی از ۲۰۰۱ پیشی می‌گیرد، اما در تلاش برای رسیدن به عمق فلسفی مشابه آن شکست می‌خورد.Rovin 1975, pp. داگلاس پرات و «مؤسسه هنرهای معاصر» فیلم را با اپیزود «موازی» از سریال منطقه نیمه‌روشن مقایسه کرده‌اند که در آن فضانوردی به زمین بازمی‌گردد و پی می‌برد که در دنیایی موازی است. جوسی نیز تمِ «همزادسازی» در فیلم را به فرضیهٔ فیلم هجوم ربایندگان جسم تشبیه کرده است. میراث و تأثیرات علی‌رغم شکست تجاری فیلم، لو گرید مأموریت‌های بیشتری به اندرسون‌ها برای کار با بازیگران واقعی داد. فیلم سفر به آن سوی خورشید پیش‌درآمدی برای سریال یوفو و حتی «آزمونی» برای سریال بعدی آن‌ها، فضا: ۱۹۹۹، تلقی می‌شود. بیشتر بازیگران فیلم در سریال یوفو نیز ظاهر شدند؛ به‌ویژه اد بیشاپ در نقش اصلی (سرهنگ استریکر) و جورج سوول در نقش معاون او. بسیاری از لباس‌ها، لوکیشن‌ها و قطعات موسیقی فیلم نیز در آن سریال مجدداً به کار رفتند. | ## جمع‌بندی | همچنین ساختمان «نپتون هاوس» در سریال به عنوان نمای بیرونی استودیوی فیلم‌سازی استریکر که مقر سازمان «شادو» در آنجا بود، استفاده شد.