موضوع مقاله: ادبیات سده شانزدهم میلادی | مخاطب: عمومی | لحن: دانشنامه‌ای | ساختار: عنوان، مقدمه، 3 بخش، جمع‌بندی | مقاله: | # ادبیات سده شانزدهم میلادی | مقدمه: ادبیات سده شانزدهم میلادی به مجموعه رویدادها و آثار ادبی اشاره دارد که در فاصلهٔ سال‌های ۱۵۰۰ تا ۱۵۹۹ میلادی پدید آمدند. | ## بخش 1: ادبیات سده شانزدهم میلادی | این سده همزمان با دوران رنسانس در اروپا بود و دگرگونی‌های ژرفی در ادبیات جهان رخ داد. گسترش صنعت چاپ، جنبش اصلاح دینی و بازکشف متون کلاسیک یونانی و رومی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهندهٔ ادبیات این دوره بودند. در این سده آثار بزرگی چون «شهریار» اثر نیکولو ماکیاولی، «گارگانتوا و پانتاگروئل» اثر فرانسوا رابله، «آرمان‌شهر» (یوتوپیا) اثر تامس مور و «مبادی دین مسیحیت» اثر ژان کالون نوشته شدند. ترجمهٔ کتاب مقدس به زبان‌های گوناگون اروپایی و پایه‌گذاری نخستین چاپخانه‌ها در سرزمین‌های تازه از دیگر رویدادهای مهم ادبی این دوره بود. همچنین تئاتر انگلستان در اواخر این سده با ساخت نخستین سالن‌های نمایش عمومی دوران درخشان خود را آغاز کرد. رویدادها آغاز سده (۱۵۰۰–۱۵۲۰) در سال ۱۵۰۱ حروف ایتالیک (که توسط بریده شده بود) نخستین بار توسط الدوس منوتیوس در در ونیز به کار رفت و نسخه‌ای هشت‌ورقی از انئید ویرژیل چاپ شد. در سال ۱۵۰۲ نسخه‌هایی از «کمدی الهی» دانته آلیگیری و «تاریخ» هرودوت و آثار سوفوکل از چاپخانهٔ آلدین منتشر شد. در سال ۱۵۰۷ شاه جیمز چهارم اسکاتلند امتیاز نخستین چاپخانه در اسکاتلند را به والتر چپمن و اندرو میلار اعطا کرد. در همین سال نخستین نسخهٔ چاپی شناخته‌شدهٔ رمانس شوالیه‌ای «آمادیس گل» به ویراستاری گارسی رودریگه دمونتالوو به زبان کاستیلیایی در ساراگوسا منتشر شد. در سال ۱۵۰۹ دسیدریوس اراسموس کتاب «در ستایش دیوانگی» را در هنگام اقامت نزد تامس مور در انگلستان نوشت. در سال ۱۵۱۳ نیکولو ماکیاولی پس از تبعید از فلورانس توسط دودمان مدیچی، کتاب «شهریار» را نوشت. در سال ۱۵۱۴ نخستین کتاب چاپ‌شده با الفبای عربی و حروف متحرک با عنوان «کتاب صلاة الساعی» (یک مسیحی) توسط گرگوریو دِ گرگوری آغاز به چاپ شد. در سال ۱۵۱۶ ساموئل ندیووت کتاب «» (از سدهٔ چهاردهم) را به زبان عبری در فاس چاپ کرد که نخستین کتاب چاپ‌شده در آفریقا بود. همچنین رمانس شوالیه‌ای «دن کلاریبالته» نخستین اثر در والنسیا منتشر شد و می‌توان آن را نخستین اثر ادبی آفریده‌شده در دنیای نو دانست.Agustín G. دههٔ ۱۵۲۰ در سال ۱۵۲۱ کهن‌ترین سند تاریخ‌دار بازمانده به زبان رومانیایی شناخته شد. در سال ۱۵۲۲ گردآوردهٔ لو گوانژونگ از سدهٔ چهاردهم با عنوان «داستان عاشقانه سه پادشاهی» برای نخستین بار به چاپ رسید. | ## بخش 2: ادبیات سده شانزدهم میلادی | همچنین : ترجمهٔ عهد جدید به زبان آلمانی نوین پیشین توسط مارتین لوتر با عنوان «عهد جدید آلمانی» منتشر شد. در بهار ۱۵۲۶ نخستین ترجمهٔ کامل چاپی عهد جدید به زبان انگلیسی توسط ویلیام تیندل از آلمان به انگلستان رسید. دههٔ ۱۵۳۰ در ژانویهٔ ۱۵۳۰ نخستین ترجمهٔ چاپی تورات به زبان انگلیسی توسط ویلیام تیندل در آنتورپ منتشر شد. در همین سال نسخه‌ای از اثر اراسموس نخستین کتابی شد که از بهره برد که توسط بریده شده بود. در اکتبر ۱۵۳۳ سانسورچیان کتاب «پانتاگروئل» اثر فرانسوا رابله را به‌خاطر هرزه‌نگاری محکوم کردند. در سال ۱۵۳۴ ترجمهٔ کامل کتاب مقدس به زبان آلمانی توسط مارتین لوتر با مصورسازی‌های چوب‌بُری توسط در چاپ شد. انتشارات دانشگاه کمبریج با منشور سلطنتی از هنری هشتم اجازهٔ چاپ «انواع کتاب‌ها» را دریافت کرد و نخستین شد. در سال ۱۵۳۵ نخستین کتاب چاپ‌شده به زبان استونیایی، یک کتکیزم، توسط در ویتنبرگ برای کاربرد در تالین چاپ شد. در ۲۸ دسامبر همین سال نظام واسپاری قانونی کتاب‌ها را در پادشاهی فرانسه پایه‌گذاری کرد. همچنین خانهٔ بازی در گریت یارموث نخستین ساختمان انگلیسی شد که به‌طور منظم به‌عنوان تئاتر عمومی به کار رفت. دههٔ ۱۵۴۰ و ۱۵۵۰ در سال ۱۵۴۱ رمانس شوالیه‌ای «» اثر برای نخستین بار چاپ شد و کهن‌ترین اثر غیردینی چاپ‌شده به زبان ییدیش گردید. در سال ۱۵۴۳ نیکلاس کوپرنیک اثر بزرگ خود «درباره گردش اجرام آسمانی» را منتشر کرد و آندریاس وسالیوس کتاب «دربارهٔ ساختار بدن انسان» را چاپ کرد. در سال ۱۵۵۰ کتاب‌های «» و «» اثر ، نخستین کتاب‌ها به زبان اسلوونیایی، در شوبیش هال چاپ شدند. نیمهٔ دوم سده (۱۵۶۰–۱۵۹۹) در سال ۱۵۶۷ نخستین نسخهٔ کتابی رمان فانتزی چینی «فنگ‌شن یانیی» منتشر شد. در دسامبر ۱۵۷۶ ساختمان را ساخت که نخستین سالن نمایش دائمی عمومی لندن بود و دوران درخشان را آغاز کرد. در ۲۵ سپتامبر ۱۵۷۵ میگل د سروانتس توسط دزدان دریایی بربر اسیر شد و تا پنج سال بعد بازخرید نشد. | ## بخش 3: ادبیات سده شانزدهم میلادی | در بهار/تابستان ۱۵۹۹ تئاتر گلوب در ساوت‌ورک لندن با بهره‌گیری از مواد ساختمان تئاتر پیشین برپا شد. ادبیات فرانسه در سدهٔ شانزدهم در فرانسه سدهٔ شانزدهم به‌تمامی با دوران رنسانس هم‌پوشانی دارد. جهان مسیحی قرون وسطا در پی دوره‌ای دراز از جزم‌اندیشی و تعصب دچار بحران شده بود و در واکنش به آن، جنبشی برای بازکشف ادبیات و اندیشهٔ یونان و روم باستان پدید آمد.ترکیب از منبع کره‌ای ادبیات فرانسه در این سده به سه دوره بخش می‌شود: رنسانس پیشین (۱۵۱۵–۱۵۳۴): فرانسوا یکم پادشاه فرانسه از اندیشه‌های نو پشتیبانی کرد و هنر و ادبیات را تشویق نمود. رنسانس شکوفا (۱۵۳۴–۱۵۶۰): پس از «رویداد تراکت‌ها» در ۱۵۳۴ سیاست مذهبی فرانسوا یکم به سرکوب شدید تبدیل شد. میشل دو مونتنی با درک نابخردی تعصب متقابل، فلسفهٔ خوش‌بختی برگرفته از اندیشهٔ باستان را پرورش داد. ادبیات روسیه در سدهٔ شانزدهم روسیه که در پایان سدهٔ پانزدهم از «یوغ تاتار» رها شده بود، در سدهٔ شانزدهم زیر فرمان دوک‌نشین مسکو یکپارچه شد و دولت متمرکزی با تزار در رأس آن شکل گرفت. آگاهی ملی در این دوره بسیار بالا رفت و نظریهٔ «مسکو، سومین روم» از سوی راهب فیلوفئی مطرح شد. زیر نظارت ماکاری اسقف مسکو مجموعهٔ بزرگ تاریخ‌نگارانه‌ای و نیز «مجموعهٔ بزرگ شرح‌حال قدیسان» گردآوری شد. «تاریخ پادشاهی کازان» که در دههٔ ۱۵۶۰ نوشته شد، از جمله آثار مهم این دوره است و نبرد نهایی سپاهیان مسکو و مدافعان کازان را با سبکی حماسی به تصویر می‌کشد. در این دوره نوشته‌های بسیاری دربارهٔ مسائل سیاسی و اجتماعی پدید آمد، از جمله بحث‌هایی پیرامون فرقه‌های نوپدید، رابطهٔ کلیسا و دولت، و مکاتبات تند ایوان مخوف و شاهزاده کوربسکی دربارهٔ قدرت مطلق تزار. کتاب‌های مهم ۱۵۰۰–۱۵۱۹ ۱۵۰۰ – «»، نخستین کتاب آشپزی چاپی شناخته‌شده به زبان انگلیسی ۱۵۰۰ – دسیدریوس اراسموس – «مجموعهٔ ضرب‌المثل‌ها» (چاپ نخست، پاریس) ۱۵۰۱ – دسیدریوس اراسموس – «" ۱۵۰۱ – مارکو مارولیچ – «" ۱۵۱۱ – اراسموس – «در ستایش دیوانگی» ۱۵۱۳ – نخستین ترجمهٔ انئید ویرژیل به انگلیسی (گویش اسکاتلندی) توسط ۱۵۱۶ – تامس مور – «آرمان‌شهر» (یوتوپیا) ۱۵۱۶ – اراسموس – «" ۱۵۱۸ – اراسموس – «" ۱۵۲۰–۱۵۳۹ ۱۵۲۲ – لو گوانژونگ – «داستان عاشقانه سه پادشاهی» (نخستین چاپ) ۱۵۲۴ – فیلیپ دو کومین – «خاطرات (بخش نخست)» (نخستین چاپ) ۱۵۲۵ – پیترو بمبو – «نثر زبان عامیانه» ۱۵۲۵ – آنتونیو پیگافتا – «گزارش نخستین سفر گرد جهان» (چاپ ناقص) ۱۵۲۸ – بالداساره کاستیلیونه – «» (ایل کورتجیانو) ۱۵۳۱ – هاینریش کورنلیوس آگریپا – «» (دفتر نخست) ۱۵۳۱ – آندرئا آلچیاتو – «" ۱۵۳۱ – نیکولو ماکیاولی (پس از مرگ) – «گفتارها دربارهٔ لیوی» ۱۵۳۲ – نیکولو ماکیاولی (پس از مرگ) – «شهریار» ۱۵۳۲ – فرانسوا رابله – «پانتاگروئل» ۱۵۳۴ – مارتین لوتر (مترجم) – «" ۱۵۳۴ – فرانسوا رابله – «گارگانتوا» ۱۵۳۶ – ژان کالون – «مبادی دین مسیحیت» (به لاتین) ۱۵۳۶ – پاراسلسوس – «جراحی بزرگ» ۱۵۴۰–۱۵۵۹ ۱۵۴۳ – نیکلاس کوپرنیک – «درباره گردش اجرام آسمانی» ۱۵۴۳ – آندریاس وسالیوس – «دربارهٔ ساختار بدن انسان» ۱۵۴۵ – – «" ۱۵۴۵ – کاترین پار – «»، نخستین کتاب منتشرشده به نام یک ملکهٔ انگلیسی ۱۵۵۰ – «»، نخستین مجموعه‌داستان اروپایی حاوی قصه‌های پریان ۱۵۵۴ – ناشناس – «" ۱۵۵۹ – – «" ۱۵۶۰–۱۵۹۹ ۱۵۶۰ – ژاک گره‌ون – «ژول سزار» ۱۵۶۳ – جان فاکس – «" ۱۵۶۴ – جان دی – «" ۱۵۷۲ – لوئیش واش دِ کامویش – «لوزیاداش» (حماسهٔ ملی پرتغال) تئاتر سدهٔ شانزدهم دوران تحول بنیادین در تاریخ تئاتر اروپا بود. در سال ۱۵۴۰ نمایشنامهٔ اثر به‌صورت خصوصی اجرا شد و در ۱۵۵۲ نخستین اجرای عمومی کامل آن در کوپار فایف برگزار شد. در سال ۱۵۷۲ قانون «ولگردها» در انگلستان مجازات‌هایی برای گروه‌های بازیگری بدون حمایت رسمی تعیین کرد. در سال ۱۵۹۷ بن جانسن پس از سرکوب نمایشنامه‌اش «» به‌طور موقت در زندان مارشال‌سی زندانی شد. در ۴ ژوئن ۱۵۹۹ در جریان آثار جان مارستون و توماس میدلتون به‌طور علنی سوزانده شد. | ## جمع‌بندی | در ۱۵۰۷ نخستین چاپخانهٔ اسکاتلند و در ۱۵۱۵ نخستین چاپخانهٔ زوریخ توسط پایه‌گذاری شد.